Wikipedia csbwiki https://csb.wikipedia.org/wiki/Prz%C3%A9dn%C3%B4_starna MediaWiki 1.47.0-wmf.4 first-letter Media Specjalnô Diskùsëjô Brëkòwnik Diskùsëjô brëkòwnika Wiki Diskùsëjô Wiki Òbrôzk Diskùsëjô òbrôzków MediaWiki Diskùsëjô MediaWiki Szablóna Diskùsëjô Szablónë Pòmòc Diskùsëjô Pòmòcë Kategòrëjô Diskùsëjô Kategòrëji TimedText TimedText talk Moduł Dyskusja modułu Wydarzenie Dyskusja wydarzenia 0 60 201337 195639 2026-06-01T19:28:17Z Iketsi 3254 |*]]→| ]] 201337 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} Hewòtna starna pòkôzëje lësta słôwnëch Pòmòrzanów. == Runicë == [[Òbrôzk:Johannes-Bugenhagen-2 cropped.jpg|mały|120x120px|[[Jan Bùgenhagen]]]] [[Òbrôzk:Leon Heyke (14023578).jpg|mały|120x120px|[[Léón Heyke]]]] [[Òbrôzk:Labuda Aleksander - dowód osobisty.jpg|120x120px|mały|[[Aleksander Labùda]]]] * [[Alojzy Bùdzysz]] * [[Jan Bùgenhagen]] * [[Léòn Heyke]] * [[Szimón Krofey]] * [[Aleksander Labùda]] * [[Aleksander Majkòwsczi]] * [[Alojzy Nôgel]] * [[Jan Trepczik]] == Panownicë == * [[Bògùsłôw X Wiôldżi]] * [[Elżbiéta Pòmòrskô]] ''(Alžběta Pomořanská)'' * [[Erik Pòmòrsczi]] ''(Erik af Pommern, Erik XIII av Pommern)'' * [[Margaréta (Królewô)]] * [[Swiãtopôłk II|Swiãtopôłk II Wiôldżi]] == Dzejôrze == * [[Karol Krefft]] * [[Antón Ôbram]] ''([[Pòlsczi jãzëk|pòl.]]: Antoni Abraham)'' {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrzani| ]] b1w5e2uysg1d4p94beu77cql6itsvjw 0 1091 201299 200995 2026-06-01T15:15:35Z Iketsi 3254 === Szëkba === {{Szëkba}} 201299 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Villa di castello, biblioteca dell'accademia della crusca, dizionario petrocchi 02 crusca.jpg|mały|{{PAGENAME}}]] [[Òbrôzk:Stefan Ramult-Pomeranian Dictionary.png|mały|Dzélëk słowôrza Ramułta]] '''Słowôrz''' je lëstą słów ë jich definicëji, abò jich równoznaczënów w jińszi mòwie (mòwach). Niechtërné słowôrze pòdôwają téż infòrmacëje ò wëmòwie, pòchòdzenim słowa ôs przëmiarë jegò brëkòwóniô w zdaniach. Jistnieją téż słowôrze ilustrowóné (òbrôzkòwé). == Pòsobica słów == == Tëlkòsc słowiznë == Z pòzdrzatkù na tëlkòsc słowiznë zamkłi we słowôrzu mòżemë wëapartnic dwa ôrtë słowôrzów: 1. tzw. ''maksymalizacëjné słowôrze'', chtërnëch zgrôwã je zaprezentérowónié całégò dostónkù słowiznë brëkòwóny przez gwësną jãzëkòwą spòlëznã. Taczé słowôrze mògą zamëkac w se rozmajité fòrmë ë wariantë negò sómégò słowa we wszëtczich dialektach, ôs słowa znóné blós z runitwë, czë téż pòdóné przez infòrmatorów. Przez swòją nôtërã maksymalizacëjny słowôrz ni mòże bëc słowôrzã normatiwnym (preskriptiwnym), równak mòże baro pòmòc przë twòrzenim taczégò słowôrza. Przëmiarã maksymalizacëjnégò słowôrza je ''[[Pomoranisches Wörterbuch]]'' ''(Słowôrz pòmòrsczi)'' [[Friedrich Lorentz|Friedricha Lorentza]]. 2. tzw. ''minimalizacëjné słowôrze'', chtërnëch autora pòdôwô blós dzél słowiznë jaczégò jãzëka (np. czile tësąców nôczãstszëch słów). Minimalizacëjnym słowôrzã je np. ''[[Słowniczek kaszubski]]'' ''(Słowôrzk kaszëbsczi)'' [[Aleksander Labùda|Aleksandra Labùdë]] czë ''Słowniczek polsko-kaszubski'' R. Drzeżdżona i G. J. Schramke, Gdynia 2006, a téż ''Pòlskò-anielskò-kaszëbsczi słowôrz'' Mariana Jelińskiego i [[David Shulist|Davida Shulista]], Żukowo 2010 i ''Môłi kaszëbskò-czeskò-pòlsczi słowôrz'', [[Żukòwò]] 2014[http://alpha.bn.org.pl/search~S5*pol?/aJeli{u0144}ski%2C+Marian/ajelin~aski+marian/1%2C1%2C9%2CB/frameset&FF=ajelin~aski+marian&1%2C%2C9]. == Specjalné słowôrze == * Stefan Ramułt: Słownik języka pomorskiego czyli kaszubskiego, [[Krakòwò]] 1893 * Stefan Ramułt: Słownik języka pomorskiego czyli kaszubskiego. Scalił i znormalizował Jerzy Treder, [[Gduńsk]] 2003 * [[Jan Trepczik]]: Słownik polsko-kaszubski, t. I-II, [[Gduńsk]] 1994. == Preskriptiwné a deskriptiwné słowôrze == == Òbaczë téż == * [[Słowôrz Wikipediji]] * [[Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej]] * [[Sloworz.org]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * {{YouTube|6ir6fMiRuTo|Słowniki kaszubskie - 2013}} ({{Jãz.|csb}}) * [https://csb.wiktionary.org/wiki/Prz%C3%A9dn%C3%B4_starna Wikisłowôrz pò kaszëbskù] * [https://web.archive.org/web/20160909110356/http://catalogue.bnf.fr/ark:/12148/cb16242429g.public Dictionnaires kachoubes] * [https://web.archive.org/web/20150707045807/http://scholaris.pl/zasob/106924 scholaris.pl — Mój słowôrz - książka pomocnicza do nauki języka kaszubskiego] * [https://web.archive.org/web/20260413003104/https://www.zawszepomorze.pl/artykul/12759,slowniczek-polsko-kaszubski-czyli-kaszubszczyzna-bez-tajemnic Słowniczek polsko-kaszubski, czyli kaszubszczyzna bez tajemnic] * Słownik polsko-kaszubski — szkola.interklasa.pl: [https://web.archive.org/web/20200130224752/http://szkola.interklasa.pl/f019/strona/pol/pol_ac.html A–C], [https://web.archive.org/web/20200117115121/http://szkola.interklasa.pl/f019/strona/pol/pol_df.html D–F], [https://web.archive.org/web/20200128153948/http://szkola.interklasa.pl/f019/strona/pol/pol_jl.html J–L], [https://web.archive.org/web/20200218085625/http://szkola.interklasa.pl/f019/strona/pol/pol_mo.html M–O], [https://web.archive.org/web/20200117021913/http://szkola.interklasa.pl/f019/strona/pol/pol_pr.html P–R], [https://web.archive.org/web/20200121051226/http://szkola.interklasa.pl/f019/strona/pol/pol_su.html S–U] i [https://web.archive.org/web/20200130225216/http://szkola.interklasa.pl/f019/strona/pol/pol_wz.html W–Z] * https://kaszebi.rastko.net/?p=17#Słowniczek * https://muzeumpuck.pl/wp-content/uploads/2025/06/SLOWNIK-RYBACKI-WERSJA-UPROSZCZONA-1.pdf * https://www.wladyslawowo.com/atrakcje/slownik-kaszubski-dla-poczatkujacych-najwazniejsze-slowa-i-zwroty-1965 * [https://web.archive.org/web/20170223192011/http://www.zk-p.org/files/1704Trepczyk_slownik.pdf 1704Trepczyk_slownik.pdf] * [https://web.archive.org/web/20210228185456/http://www.kaszubi.pl/images/dodatkowe/aktualnosci/2014/NU_05_14_.pdf NAJÔ ÙCZBA, NUMER 5 (77), DODÔWK DO „PÒMERANII” – Pòdrãczny słowôrzk welownikaa] * https://web.archive.org/web/20250120062851/https://www.slowadopoprawki.com/post/j%C4%99zyki-regionalne-w-polsce * https://literat.ug.edu.pl/remus/0100.htm === Szëkba === {{Szëkba}} [[Kategòrëjô:Słowôrze| ]] 731zltgcm1nzshpq0sawk8az08jje7c 201308 201299 2026-06-01T19:01:16Z Iketsi 3254 /* Bùtnowé lënczi */ +https://tsp.org.pl/maly-slownik-kaszubsko-polsko-slowacki/ 201308 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Villa di castello, biblioteca dell'accademia della crusca, dizionario petrocchi 02 crusca.jpg|mały|{{PAGENAME}}]] [[Òbrôzk:Stefan Ramult-Pomeranian Dictionary.png|mały|Dzélëk słowôrza Ramułta]] '''Słowôrz''' je lëstą słów ë jich definicëji, abò jich równoznaczënów w jińszi mòwie (mòwach). Niechtërné słowôrze pòdôwają téż infòrmacëje ò wëmòwie, pòchòdzenim słowa ôs przëmiarë jegò brëkòwóniô w zdaniach. Jistnieją téż słowôrze ilustrowóné (òbrôzkòwé). == Pòsobica słów == == Tëlkòsc słowiznë == Z pòzdrzatkù na tëlkòsc słowiznë zamkłi we słowôrzu mòżemë wëapartnic dwa ôrtë słowôrzów: 1. tzw. ''maksymalizacëjné słowôrze'', chtërnëch zgrôwã je zaprezentérowónié całégò dostónkù słowiznë brëkòwóny przez gwësną jãzëkòwą spòlëznã. Taczé słowôrze mògą zamëkac w se rozmajité fòrmë ë wariantë negò sómégò słowa we wszëtczich dialektach, ôs słowa znóné blós z runitwë, czë téż pòdóné przez infòrmatorów. Przez swòją nôtërã maksymalizacëjny słowôrz ni mòże bëc słowôrzã normatiwnym (preskriptiwnym), równak mòże baro pòmòc przë twòrzenim taczégò słowôrza. Przëmiarã maksymalizacëjnégò słowôrza je ''[[Pomoranisches Wörterbuch]]'' ''(Słowôrz pòmòrsczi)'' [[Friedrich Lorentz|Friedricha Lorentza]]. 2. tzw. ''minimalizacëjné słowôrze'', chtërnëch autora pòdôwô blós dzél słowiznë jaczégò jãzëka (np. czile tësąców nôczãstszëch słów). Minimalizacëjnym słowôrzã je np. ''[[Słowniczek kaszubski]]'' ''(Słowôrzk kaszëbsczi)'' [[Aleksander Labùda|Aleksandra Labùdë]] czë ''Słowniczek polsko-kaszubski'' R. Drzeżdżona i G. J. Schramke, Gdynia 2006, a téż ''Pòlskò-anielskò-kaszëbsczi słowôrz'' Mariana Jelińskiego i [[David Shulist|Davida Shulista]], Żukowo 2010 i ''Môłi kaszëbskò-czeskò-pòlsczi słowôrz'', [[Żukòwò]] 2014[http://alpha.bn.org.pl/search~S5*pol?/aJeli{u0144}ski%2C+Marian/ajelin~aski+marian/1%2C1%2C9%2CB/frameset&FF=ajelin~aski+marian&1%2C%2C9]. == Specjalné słowôrze == * Stefan Ramułt: Słownik języka pomorskiego czyli kaszubskiego, [[Krakòwò]] 1893 * Stefan Ramułt: Słownik języka pomorskiego czyli kaszubskiego. Scalił i znormalizował Jerzy Treder, [[Gduńsk]] 2003 * [[Jan Trepczik]]: Słownik polsko-kaszubski, t. I-II, [[Gduńsk]] 1994. == Preskriptiwné a deskriptiwné słowôrze == == Òbaczë téż == * [[Słowôrz Wikipediji]] * [[Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej]] * [[Sloworz.org]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * {{YouTube|6ir6fMiRuTo|Słowniki kaszubskie - 2013}} ({{Jãz.|csb}}) * [https://csb.wiktionary.org/wiki/Prz%C3%A9dn%C3%B4_starna Wikisłowôrz pò kaszëbskù] * [https://web.archive.org/web/20160909110356/http://catalogue.bnf.fr/ark:/12148/cb16242429g.public Dictionnaires kachoubes] * [https://web.archive.org/web/20150707045807/http://scholaris.pl/zasob/106924 scholaris.pl — Mój słowôrz - książka pomocnicza do nauki języka kaszubskiego] * [https://web.archive.org/web/20260413003104/https://www.zawszepomorze.pl/artykul/12759,slowniczek-polsko-kaszubski-czyli-kaszubszczyzna-bez-tajemnic Słowniczek polsko-kaszubski, czyli kaszubszczyzna bez tajemnic] * Słownik polsko-kaszubski — szkola.interklasa.pl: [https://web.archive.org/web/20200130224752/http://szkola.interklasa.pl/f019/strona/pol/pol_ac.html A–C], [https://web.archive.org/web/20200117115121/http://szkola.interklasa.pl/f019/strona/pol/pol_df.html D–F], [https://web.archive.org/web/20200128153948/http://szkola.interklasa.pl/f019/strona/pol/pol_jl.html J–L], [https://web.archive.org/web/20200218085625/http://szkola.interklasa.pl/f019/strona/pol/pol_mo.html M–O], [https://web.archive.org/web/20200117021913/http://szkola.interklasa.pl/f019/strona/pol/pol_pr.html P–R], [https://web.archive.org/web/20200121051226/http://szkola.interklasa.pl/f019/strona/pol/pol_su.html S–U] i [https://web.archive.org/web/20200130225216/http://szkola.interklasa.pl/f019/strona/pol/pol_wz.html W–Z] * https://kaszebi.rastko.net/?p=17#Słowniczek * https://muzeumpuck.pl/wp-content/uploads/2025/06/SLOWNIK-RYBACKI-WERSJA-UPROSZCZONA-1.pdf * https://www.wladyslawowo.com/atrakcje/slownik-kaszubski-dla-poczatkujacych-najwazniejsze-slowa-i-zwroty-1965 * [https://web.archive.org/web/20170223192011/http://www.zk-p.org/files/1704Trepczyk_slownik.pdf 1704Trepczyk_slownik.pdf] * [https://web.archive.org/web/20210228185456/http://www.kaszubi.pl/images/dodatkowe/aktualnosci/2014/NU_05_14_.pdf NAJÔ ÙCZBA, NUMER 5 (77), DODÔWK DO „PÒMERANII” – Pòdrãczny słowôrzk welownikaa] * https://web.archive.org/web/20250120062851/https://www.slowadopoprawki.com/post/j%C4%99zyki-regionalne-w-polsce * https://literat.ug.edu.pl/remus/0100.htm * https://tsp.org.pl/maly-slownik-kaszubsko-polsko-slowacki/ === Szëkba === {{Szëkba}} [[Kategòrëjô:Słowôrze| ]] nc2eho0p6vbx8v41xij3m0ul789qwvy 0 1393 201188 200157 2026-06-01T12:59:37Z Iketsi 3254 +Klimat 201188 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò |gwôsné miono = Rzeczpospolita Polska |miono = Pòlskô Repùblika |miono-genitiw = Pòlsczi |fana = Flag of Poland.svg |herb = Herb Polski.svg |na karce = LocationPoland.svg |mòtto = |jãzëk = [[Pòlsczi jãzëk|pòlsczi]] |stolëca = Warszawa |fòrma państwa = repùblika |wiéchrzëzna = 312&nbsp;696<ref>Główny Urząd Statystyczny, dane za rok 2018, stan na 01.01.2018. [https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/ludnosc/ludnosc/powierzchnia-i-ludnosc-w-przekroju-terytorialnym-w-2018-roku,7,15.html]</ref><ref>Bankier.pl, Powierzchnia Polski wzrosła o 1643 ha [https://m.bankier.pl/wiadomosc/Powierzchnia-Polski-wzrosla-o-1643-ha-7603883.html]</ref> |procent-wòdë = 3.07 |lëdztwò = 38&nbsp;483&nbsp;957 | rok = 2014 |dëtk = pòlsczi złoti | kòd dëtka = PLN |czasowô cona = +1 |swiãto = [[3 maja]], [[11 lëstopadnika]] |himn = Mazurek Dąbrowskiego (Mazurk Dąbrowsczégò) <center>[[Òbrôzk:Mazurek Dąbrowskiego (official instrumental).oga]]</center> |kòd = PL |Internet = .pl |telefón = 48|Mònarcha=|Prezydeńt=[[Karól Nawrocczi]]|Premiéra=[[Donôld Tusk]]|kònstitucjô=Kònstitucëjô Pòlsczi Repùbliczi z 3 łżëkwiata 1997|aùtowi kòd=PL}} '''Pòlskô Repùblika''' (pòl. ''Rzeczpospolita Polska'') je państwã w Westrzédny [[Eùropa|Eùropie]] nad [[Bôłt|Bôłtã]]. Je nôleżnikã [[Eùropejskô Ùnijô|Eùropejsczi Ùniji]] ë [[NATO]]. Greńczë z państwama: [[Miemieckô|Miemiecką]], [[Czeskô Repùblika|Czeską Repùbliką]], [[Słowackô|Słowacką]], [[Ùkrajina|Ùkrajiną]], [[Biôłorëskô|Biôłorëską]], [[Lëtewskô|Lëtewską]] ë [[Ruskô|Ruską]] ([[Kaliningradzkô Òbéńda]]). Stolecznym gardã Pòlsczi Repùbliczi je [[Warszawa]]. == Etimologijô miona państwa == Miono ''Pòlskô'' (''Polska'') wëprowôdzô sã òd [[plemiã]] [[Pòlanie|Pòlanów]], chtërné mieszkało w dzysdniowi [[Wiôlgòpòlskô|Wiôlgòpòlsce]]. Słowò ''Pòlanie'' mòże dolmaczëc jakno "ti, co mieszkają na pòlach". Mòże docëgac, że przédnym zajãcym Pòlan béł òbróbk rolë, w rozszlachòwanim do jinszëch plemionów, np. [[Wislanie|Wislanów]] ë [[Mazowszanie|Mazowszanów]], chtërné zamieszkiwałë lasowaté môle. Dôwni ùżëwelë łacëńsczich mionów: ''terra Poloniae'' - Pòlskô zemia abò ''Regnum Poloniae''. Miono ''Polska'' je ùżiwóné do òpisënkù państwa ju òd XIV stolatô. Zemie Pòlanów òd XIV stolatô miałë miono ''Staropolska'' (Stôropòlskô), a pùzdni ''Wielkopolska'' (Wiôlgopòlskô). Dlô procëmnotë zemie na pôłnim miałë miono ''Małopolska'' (Môłopòlskô). Jinszé miona Pòlsczi (''Lechia'', z persczégò ''Lahestn'', z lëtewsczégò ''Lenkija'') ë Pòlôchów (rusczi ''Lach'', madżarsczi ''Lengyel'') są òd plemieniô Lãdzanów (pòl. Lędzianie), chtërny, jak sã ùznôwô, zamieszkiwelë w dzysdniowim pôłniowò-pòrénkòwim dzélu Pòlsczi. Słowò ''Rzeczpospolita'' òznôczô repùblika. == Nôrodné mërczi == Zgòdno z Kònstitucëją Pòlsczi Repùbliczi z [[3 łżëkwiata]] [[1997]] rokù nôrodnyma mërkama Pòlsczi Repùbliczi są: * Herb Pòlsczi Repùbliczi – biôłi òrzeł w krónie w czerwionym pòlim. * Fana Pòlsczi Repùbliczi – farwë białô ë czerwionô * Hymn Pòlsczi Repùbliczi – [[Mazurk Dąbrowsczegò]] == Religijô == Dominëjącą religiją w Pòlsczi Repùblice je [[Katolëcëzna|rzimskòkatolëckô]] wiara. Kòl 95% lëdztwa je [[Rëchcënë|òrechconëch]] w òbrządkù [[Katolëcczi Kòscół|rzimskòkatolëcczégò Kòscoła]]. Òkróm tégò w Pòlsczi Repùblice żëją m.jin.: [[Grekòkatolëcczi Kòscół|grekòkatolëcë]], wëznôwcë [[Prawòsłôwnô christianizna|prawòsłôwny christianiznë]], [[Lëterstwò|lëtrowie (ewangelicë)]], [[Islam|mùzelmanie]], [[Agnosticëzna|agnosticë]] ë [[Atejizna|atejiscë]]. == Geògrafijô == [[Òbrôzk:Pòlscziegrańce.png|mały|330px|Długòta grańców Pòlsczi]] [[Òbrôzk:Wisla-kolo-Torunia.jpg|mały|330px|Dolëzna nôdłëgszi rzeczi Pòlsczi (Wisła), kòle [[Toruń|Torunia]]]] [[Òbrôzk:Poland-satellite.jpeg|mały|Pòlskô na satelitarnim òdjimkù.]] [[Òbrôzk:Szczecin Zamek Ksiazat Pomorskich (od pln-wsch).jpg|mały|[[Szczecëno]], zómk ksążëcy]] Greńce dzysdniowi Pòlsczi ùsztôłcone òstałe w [[1945]] r., pò drëdżi swiatòwi wòjnie. W przërównanim do [[1939]] rokù, greńcë òstałe przesëniãte na zôpôd, kosztã pòrénkòwich môlów. Pò 1945 miałë môl dwie teritorialné kòrektë: * [[15 gromicznika]] [[1951]] – z [[Ùkrajina|Ùkrajinską SRR]] 480&nbsp;km². Za gardë: [[Bełz]], [[Krystonopol]] ë [[Sokal]] ze zleżënama wãgla, Pòlskô dôsta [[Ustrzyki Dolne]] ë [[Lutowiska]] (tekst ùgodë pòdóné je w Dz. U. 52.11.63) ([http://pl.wikisource.org/wiki/Umowa_o_zmianie_granic Tekst ùgodë ò zjinaczenim greńców z 1951] ''w pòlsczim jãzëkù'') * [[1 stëcznika]] [[1959]] – z [[Czechosłowackô|Czechosłowacką]]. Za kòlonijã [[Tkacze]] kòl gardu [[Szklarska Poręba]], banowiszcze ë banową régã, Pòlskô dôsta ùriwk lasnégò môlu. Długòta greńców Pòlsczi je 3582&nbsp;km, w tim 528&nbsp;km to sztrãd Bôłtu. Pòlskô greńczë z: * òd zôpadu z [[Miemieckô|Miemiecką]] (467&nbsp;km), * òd pôłniégò z [[Czeskô Repùblika|Czeską Repùbliką]] (790&nbsp;km) ë [[Słowackô|Słowacką]] (539&nbsp;km), * òd pòrénkù z [[Ùkrajina|Ùkrajiną]] (529&nbsp;km) ë [[Biôłorëskô]] (416&nbsp;km), * òd nordë z [[Lëtewskô|Lëtewską]] (103&nbsp;km) ë [[Ruskô|Ruską]] ([[Kaliningradzkô Òbéńda]]) (210&nbsp;km). Pòlskô ja na 9 môlu w Eùropie żle to jidze ò wiéchrzëznã ë na 8 żle to jidze ò wielënã lëdztwa. Z nordë na pôłnié Pòlskô rozcygô sã na długòtã 649&nbsp;km, co je 5° ë 50'. Je to przëczëną nierównoscë długòtë dnia midze nordową ë pôłniową Pòlską. Òb lato na nordze dzéń je długszi ò wicy jak gòdzënã niż na pôłnim, òb zëma na òpak. Z zôpadu na pòrénk Pòlskô rozcygô sã na 689&nbsp;km, co je 10° 01'. Całownô rozcëgô Pòlsczi (z zôpôdu na pòrénk ë z norde na pôłnie) je 15°51'. Pòlskô je w conie westrzédnoeùropejsczégò czasu, je to słuńcowi czas pôłnika 15°. Geògrafné kòordinatë skrôwnëch môlów Pòlsczi: * 49°00' [[geògrafnô szérzô|N]] – Wëszëńc [[Opołonek]], * 54°50' N – [[retk]] [[Rozewie]], * 14°07' [[geògrafnô długòtô|E]] – łëk [[Òdra|Òdrë]] kòle Dólnégò Osinowa, * 24°08' E – kòlano [[Bug (rzéka)|Buga]] kòle Zosina. Geòmétrowi westrzódk Pòlsczi je we wsë Piątek kòle gardu [[Łęczyca]]. Nôstôrszi ([[1775]]) òbrechowóny geòmétrowi westrzódk Eùropy je w Suchowolë kòl gardu [[Sokółka]], w pòdlasczim wòjewództwie. Przez Pòlskã przebiegiwô téż greńca midzë kòntinentalnym blokã Pòrénkòwi a Zôpadny Eùropë. Nôdłëgszé rzeczi w Pòlsce to: * [[Wisła]] (1047&nbsp;km) * [[Òdora]] (854&nbsp;km, w Pòlsczim dzélu 742&nbsp;km) * [[Warta]] (808&nbsp;km) * [[Bùg]] (772&nbsp;km, w Pòlsczim dzélu 587&nbsp;km) === Geòlogòwô bùdacëjô === W Pòlsce schôdzą sã 3 wiôldżé tektonowé jednotë: # [[prekambrijskô platfòrma]] pòrénkòwi Eùropë (pòrénkòwô ë nordowo-pòrénkòwô Pòlskô), tak tej [[Pòrénkòwoeùropejskô Niżawa]]. # [[peleòzojicznô platfòrma]] westrzédny ë zôpôdny Eùropë ([[Pòzaalpejskô Westrzédnô Eùropa]]). Spód ùsôdu ny platfòrmë pòkôzëją sã dzéle [[herecyńsczé górotworë|herecyńsczich]] ë [[kaledońsczé górotworë|kaledońsczich górotworów]] (Zôpadné ë Pòrénkówé Sudetë, Górë Swiãtokrziżewé). # [[alpidë]] ([[Karpatë]] z Pòdkarpacym). === Klimat === <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Temperatura-roczna-Polski.png|1991–2020 Òbrôzk:1-Temperatura roczna 2001-2025.png|2001–2025 Òbrôzk:Roczna suma opadów.png|1991–2020 Òbrôzk:Okres wegetacyjny w Polsce.png|1991–2020 </gallery> === Wëdrzatk plónu === Wiôldżi dzél Pòlsczi zajëmówają niżawë pòrénkòwégò dzélu Westrzédeùropejsczej Niżawy, a strzédni wëszańc je 173&nbsp;m [[n.r.m.]] Geògrafne krôje ùłożëne są równoleżnikòwo òd niżaw na nordze i w westrzédni Pòlsce do wëszaw ë gór na pôłnim. Nôwikszim môlem w Pòlsce są [[Rysy]] w [[Tatrë|Tatrach]] (2499&nbsp;m n.r.m.), nôniżej je depresejô Elbląsczie Raczki na Wislanëch Żuławach (1,8&nbsp;m&nbsp;p.r.m.). === Sprôwné pòdzelenié === Òd [[1 stëcznika]] [[1999]] rokù je w Pòlsce trzëstopniowé sprôwné pòdzelenié na [[wòjewództwò|wòjewództwa]], [[kréz|krézë]] ë [[gmina|gminë]] '''Wòjewództwa''': <!--[[Òbrôzk:Polska2002_1.png|mały|280px|Ùrzãdny pòdzélënk Pòlsczi òd [[1999]] r.]]--> {| * [[dólnoszląsczé wòjewództwò]] * [[kùjawskô-pòmòrsczé wòjewództwò]] * [[lubelsczé wòjewództwò]] * [[lubùsczé wòjewództwò]] * [[łódzczé wòjewództwò]] * [[małopòlsczé wòjewództwò]] * [[mazowiecczé wòjewództwò]] * [[òpòlsczé wòjewództwò]] * [[pòdkarpacczé wòjewództwò]] * [[pòdlasczé wòjewództwò]] * [[pòmòrsczé wòjewództwò]] * [[szląsczé wòjewództwò]] * [[swiãtokrzësczé wòjewództwò]] * [[warminskô-mazursczé wòjewództwò]] * [[wiôlgôpòlsczé wòjewództwò]] * [[zôpadnopòmòrsczé wòjewództwò]] |} == Lëdztwò == [[Òbrôzk:Poland-demography.png|330px|mały|Lëdztwò Pòlsczi w latach [[1961]]-[[2014]] (w tësącach)]] Pòlskô je zamieszkiwónô w zacht wikszoscë przez [[Pòlôsze|Pòlôchów]]. Są òni [[Słowiani|słowiańsczim lëdã]] ë mówią w [[pòlsczi jãzëk|pòlsczim jãzëkù]], jaczi słëchô do [[zôpadnosłowiańsczé jãzëczi|zôpadnosłowiańsczich]] jãzëkòw. Dlô dzéla òbiwatelów Pòlsczi rodną mòwą je krewny z nim [[kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczi]] ôs jiné miészëznowé mòwë. Pòlsczi je ùrzãdnym jãzëkã państwa, le prawò dôwô [[nôrodnô miészëzna|nôrodnym miészëznóm]] mòżlëwòtã ògreńczonégò brëkòwaniô swòjëch jãzëków w gminach dze stanowią wicy jak 20% pòpùlacëji. Wedle Nôrôdnégò Òglowégò Spisënkù ([[2002]]), 97,8% mieszkańców Pòlsczi mówi na codzéń w pòlsczim jãzëkù. Nôczãstszé jãzëczi miészëznów to: [[miemiecczi jãzëk|miemiecczi]], [[ùkrajińsczi jãzëk|ùkrajińsczi]], [[Biôłorusczi jãzëk|biôłorësczi]], [[cëgańsczi jãzëk|cëgańsczi]], [[rusczi jãzëk|rusczi]], [[lëtewsczi jãzëk|lëtewsczi]] ë [[rusynsczi jãzëk|łemkòwsczi]]. Do ùznónëch w Pòlsce [[Nôrodné i etniczné miészëznë w Pòlsce|nôrodnëch i etnicznëch miészëznów]] nôleżą taczé miészëznë, jak [[Armeńskô miészëznã w Pòlsce|armeńskô]], [[Biôłorëskô miészëzna w Pòlsce|biôłorëskô]], [[Czeskô miészëzna w Pòlsce|czeskô]], [[Karajimskô miészëzna w Pòlsce|karajimskô]], [[Lëtewskô miészëzna w Pòlsce|lëtewskô]], [[Łemkòwskô miészëzna w Pòlsce|łemkòwskô]], [[Miemieckô miészëzna w Pòlsce|miemieckô]], [[Rëskô miészëznã w Pòlsce|rëskô]], [[Romskô miészëzna w Pòlsce|romskô]], [[Słowackô miészëznã w Pòlsce|słowackô]], [[Tatarskô miészëzna w Pòlsce|tatarskô]], [[Ùkrajińskô miészëznã w Pòlsce|ùkrajińskô]] ë [[Żëdowskô miészëznã w Pòlsce|żëdowskô]]. == Galeriô == <gallery mode="packed"> Gdansk Glowne Miasto.jpg|[[Gduńsk]] Muelle de Sopot, Polonia, 2013-05-22, DD 18.jpg|[[Sopòt]] Castillo de Malbork, Polonia, 2013-05-19, DD 04.jpg|[[Malbórg]] Wilanów Palace.jpg|[[Wilanowò]] Wawel_(4).jpg|[[Krakòwò]] </gallery> == Òbaczë téż == * [[Eùropejskô Ùnijô]] * [[Kaszëbë]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://www.polska.pl/ Polska.pl] * [https://web.archive.org/web/20180717145713/http://www.prezydent.pl/ Prezydent PR] {{Eùropa}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòlskô| ]] [[Kategòrëjô:Eùropejsczé państwa]] bvaiqwxh374l7c4zdmes8z1jhxnn10c 0 1419 201325 198955 2026-06-01T19:24:06Z Iketsi 3254 Òbrôzk 201325 wikitext text/x-wiki {{Wies infobox | Wies=Céwice | rodzôcz_wsë= | céch_wsë=Image:POL gmina Cewice COA.svg | ôrt_gminë= | fana_wsë= | kôrta_wsë= | wòjewództwò=pòmòrsczé | kréz=lãbòrsczi | gmina=Céwice | szôłtëstwò=Céwice | miejskô= | wiechrzëzna= | gradëN=54 | minutëN=26 | sekùndëN=11 | gradëE=17 | minutëE=44 | sekùndëE=07 | wiżô= | rok=2006 | lëdztwò=1687 | gãscëzna= | nr_czér=59 | pòcztowi_kòd=84-312 | reg_tôfla=GLE | SIMC= | szôłtës= | www=http://www.cewice.pl/ | òdjimk= | galerëjô_commons= |}} [[Òbrôzk:Cewice - kościół Wniebowzięcia NMP (2).jpg|mały|Kòscół]] '''Céwice''' ([[Pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Cewice'') – to gminnô wies w [[Lãbòrsczi kréz|lãbòrsczim krézu]] w [[Pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]]. Tu je kòscół i szkòła. Òficjalnô [[kaszëbsczi jãzëk|kaszëbskô]] pòzwa wsë w fòrmie „Céwice” òsta wprowadzónô 9 łżëkwiata 2019<ref>[https://web.archive.org/web/20190624093236/http://mniejszosci.narodowe.mswia.gov.pl/download/86/13576/stan09042019ost.pdf ''Lista gmin wpisanych do Rejestru gmin, na których obszarze używane są nazwy w języku mniejszości'']</ref>. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * http://www.cewice.pl/ {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé wsë]] [[Kategòrëjô:Gmina Céwice]] ipk3z4p4llbuxnnlip16mlbpg1ouzj5 201326 201325 2026-06-01T19:24:20Z Iketsi 3254 Òbrôzk 201326 wikitext text/x-wiki {{Wies infobox | Wies=Céwice | rodzôcz_wsë= | céch_wsë=Òbrôzk:POL gmina Cewice COA.svg | ôrt_gminë= | fana_wsë= | kôrta_wsë= | wòjewództwò=pòmòrsczé | kréz=lãbòrsczi | gmina=Céwice | szôłtëstwò=Céwice | miejskô= | wiechrzëzna= | gradëN=54 | minutëN=26 | sekùndëN=11 | gradëE=17 | minutëE=44 | sekùndëE=07 | wiżô= | rok=2006 | lëdztwò=1687 | gãscëzna= | nr_czér=59 | pòcztowi_kòd=84-312 | reg_tôfla=GLE | SIMC= | szôłtës= | www=http://www.cewice.pl/ | òdjimk= | galerëjô_commons= |}} [[Òbrôzk:Cewice - kościół Wniebowzięcia NMP (2).jpg|mały|Kòscół]] '''Céwice''' ([[Pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Cewice'') – to gminnô wies w [[Lãbòrsczi kréz|lãbòrsczim krézu]] w [[Pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]]. Tu je kòscół i szkòła. Òficjalnô [[kaszëbsczi jãzëk|kaszëbskô]] pòzwa wsë w fòrmie „Céwice” òsta wprowadzónô 9 łżëkwiata 2019<ref>[https://web.archive.org/web/20190624093236/http://mniejszosci.narodowe.mswia.gov.pl/download/86/13576/stan09042019ost.pdf ''Lista gmin wpisanych do Rejestru gmin, na których obszarze używane są nazwy w języku mniejszości'']</ref>. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * http://www.cewice.pl/ {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé wsë]] [[Kategòrëjô:Gmina Céwice]] te4t0co3efg8gh6cbmv42efmzahom1a 14 1504 201274 162876 2026-06-01T15:04:40Z Iketsi 3254 {{Commons}} 201274 wikitext text/x-wiki {{Commons}} [[Kategòrëjô:Brëkòwnik en|en-3]] doiqx1iazh3uzo6cixc5v7ulwjsjn7j 0 1888 201138 197949 2026-06-01T12:06:50Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 201138 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò| gwôsné miono = Kongeriget Danmark | miono = Królestwò Dëńsczi | miono-genitiw = Dëńsczi | fana = Flag_of_Denmark.svg | herb = National coat of arms of Denmark.svg | na karce = LocationDenmark.png | mòtto = Forbundne, forpligtede, for Kongeriget Danmark | jãzëk = [[dëńsczi]] | stolëca = Kòpenhaga | fòrma państwa = Kònstitucëjnô mònarchijô | wiéchrzëzna = 43.094 | procent-wòdë = 1,6 | lëdztwò = 5 748 769 | rok = 2017 | dëtk = Króna | kòd dëtka = DKK | czasowô cona = +1 | swiãto = [[5 czerwińca]] | himn = - Kong Christian stod ved højen mast <br />- Der er et yndigt land | kòd = DNK | Internet = .dk | telefón = 45 |Mònarcha=Fridrik X|Premiéra=Mette Frederiksen }} '''Dëńskô''' ([[dënsczi jãzëk|dënsczi]] ''Danmark'') abò '''Duńskô'''<ref>{{sloworz.org|19811|22430}}</ref><ref>https://mojestrone.com/artykul/zakz-latani-dronama-n2045319</ref> – je państwã w Nordowi [[Eùropa|Eùropie]], słëchającym do [[Eùropejskô Ùnijô|Eùropejsczi Ùniji]]. Stolëcznym gardã Dëńsczi je [[Kòpenhaga]]. Jińszé wôżné gardë to: [[Odense]], [[Aalborg]] ë [[Århus]]. Dosc wiôlgą autonomijã òd Dëńsczi mają [[Farersczé Òstrowë]] i [[Grenlandzkô]]. Dëńskô je kònstitucyjną mònarchią. Królã òd 2024 je Fridrik X. == Òbaczë téż == * [[Kòpenhaga]] * [[Grenlandzkô]] * [[Norweskô]] * [[Niemieckô]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Eùropa}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Eùropejsczé państwa]] [[Kategòrëjô:Dëńskô| ]] i2wby3o4y41hqqrqs4uo9rty94jhvyf 14 1892 201270 185229 2026-06-01T15:03:37Z Iketsi 3254 {{Commons}} 201270 wikitext text/x-wiki {{Commons}} Brëkòwnicë w ti kategòrëji zeswiôdczają znajemòtã [[Niemiecczi jãzëk|niemiecczégò jãzëka]]. [[Kategòrëjô:Jãzëczi brëkòwników|DE]] s89hbvaa7h7h085s47zv3d54q6tdjb0 0 1928 201140 194631 2026-06-01T12:07:20Z Iketsi 3254 |*]]→| ]]; {{Kòntrola}} 201140 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò| gwôsné miono = Kongeriket Norge | miono = Królestwò Norwesczi | miono-genitiw = Norwesczi | fana = Flag of Norway.svg| herb = Coat of arms of Norway.svg | na karce = LocationNorway.svg | mòtto = Enig og tro til Dovre faller | jãzëk = [[Norwesczi jãzëk|norwesczi]] | stolëca = Oslo | fòrma państwa = mònarchiô | wiéchrzëzna = 385.207 | lëdztwò = 5.425.270 | rok = 2022 | dëtk = Norweskô kòróna | kòd dëtka = NOK | czasowô cona = +0 | swiãto = 17 maja | himn = <center>[[Òbrôzk:Norway (National Anthem).ogg]]</center> [[Himn Norwesczi|Ja, vi elsker dette landet]] – państwòwi himn<br />(Tak, kòchômë ten krôj) <center>[[Òbrôzk:God Save The Queen (Band of the Grenadier Guards, 1952 instrumental).oga]]</center> [[Kongesangen]] – królewsczi himn <br />(Piesń króla) | kòd = NO, NOK | Internet = .no | telefón = 47 |Mònarcha=Harald V|Premiéra=Jonas Gahr Støre|aùtowi kòd=N|kònstitucjô=Kònstitucjô Norwesczi z 1814}} '''Norweskô''', '''Królestwò Norwesczi''' ([[norwesczi]] ''Kongeriket Norge (Norge), Kongeriket Noreg (Noreg)'') – je państwã w Nordowi [[Eùropa|Eùropie]] na [[Skandinawsczi Półòstrów|Skandinawsczim Półòstrowie]]. Stolëcznym gardã Norwesczi je [[Oslo]]. Greńczë ze [[Szwedzkô|Szwedzką]], [[Fińskô|Fińską]], ë [[Ruskô|Ruską]]. Norweskô je kònstitucyjną mònarchią. Przédnikã kraju òd 1991 je król Harald V. == Geògrafiô<ref>[https://web.archive.org/web/20260119004717/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/norway/ Norway] The World Factbook</ref> == [[Òbrôzk:Geirangerfjord (6-2007).jpg|mały|left|[[Fiord]] w Norwesce]] === Wiéchrzëzna === * całownô: 323,802 km² * wiéchrzëzna lądu: 304,282 km² * wiéchrzëzna wòdów: 19,520 km² === Lądowé grańce === * òglowô długòsc wszëtczich grańców: 2,566 km * państwa, z jaczima mô grańce: [[Fińskô]] 709 km; [[Szwedzkô]] 1,666 km; [[Ruskô]] 191 km === Brzegòwô liniô === 25,148 km === Klimat === Ùmiarkowany na ùbrzegu, bënë chłodny<ref>[https://2009-2017.state.gov/outofdate/bgn/norway/126904.htm Norway (08/09)] US Department of State</ref>. === Wësokòsc terenu === * strzédnô wësokòsc: 460 m. n.r.m. * nôniższô wësokòsc: 0 m. n.r.m. (Norwesczé Mòrze) * nôwëższi czëp: 2,469 m. n.r.m. (Galdhopiggen) === Gruńtë wedle ùżiwaniô === * rolné gruńtë 2.7% (w tim 2.2% òrnëch gruńtów) * lasë 33.3% == Demografiô == === Pòpùlacjô === * lëdztwò: 5.627.400<ref name="ssbf">[https://www.ssb.no/en/befolkning/folketall/statistikk/befolkning Population, january 01 2026, Statistics Norway] Accessdate=2026-02-26</ref> mieszkańców ([[2026]]) === Etniczné karna === Norwegowié 81.5% (w tim 60,000 Samów), jinszi Eùropejczëczi 8.9%, jinszi 9.6% (2021) === Jãzëczi === Òficjalne: norwesczi bokmål, norwesczi nynorsk, jãzëczi mniészosci: lapońsczi, fińsczi === Religijné karna === Kòscół Norwesczi ([[lëterstwò]]) 67.5%, [[Islam]] 3.1%, [[Katolëcczi Kòscół|Katolëcyzm]] 3.1%, jinsze [[Chrzescëjanizna|Chrzescëjańsczé]] wëznania 3.8%, jinsze religie 2.6%, nieòpisóne 19.9% (2021)<ref>[https://www.state.gov/reports/2022-report-on-international-religious-freedom/norway 2022 Report on International Religious Freedom: Norway] US Department of State</ref> === Ùrbanizacjô === * mieskô pòpùlacjô: 84% == Pòliticzny system == Norweskô je kònstitucyjną [[Mònarchiô|mònarchią]]. Przédnikã kraju je król z dinastii Glücksburgów. Przédnikã rządu je premiéra. Jednojizbowi parlament Storting mô 169 nôleżników wëbieranëch na sztërëlatną kadencjã<ref>[https://www.stortinget.no/en/In-English/About-the-Storting/ The Storting] Stortinget</ref>. * Król: Harald V (òd 17 stëcznika 1991)<ref>[https://www.royalcourt.no/news/accession-of-the-new-monarch-in-1991 Accession of the new monarch in 1991] The Royal House of Norway</ref> * Premiéra: Jonas Gahr Støre (òd 14 pazdzérznika 2021)<ref>[https://www.regjeringen.no/en/dep/smk/organization-map/prime-minister-jonas-gahr-store/id2877186/ Prime MinisterJonas Gahr Støre] Government.no</ref> == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bibliografiô == * [https://web.archive.org/web/20260119004717/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/norway/ Norweskô w „The World Factbook”] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Eùropa}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Eùropejsczé państwa]] [[Kategòrëjô:Norweskô| ]] qs7ac5masb66qmqpwiox4s7y9tv89zf 14 2410 201269 162886 2026-06-01T15:03:26Z Iketsi 3254 {{Commons}} 201269 wikitext text/x-wiki {{Commons}} [[Kategòrëjô:Jãzëczi brëkòwników|PL]] cjpzvi0v7xlb7gcxvqvea72si1o92my 14 2412 201272 195363 2026-06-01T15:04:19Z Iketsi 3254 {{Commons}} 201272 wikitext text/x-wiki {{Commons}} [[Kategòrëjô:Meta-starnë Wikipediji]] 3u3dhwxlat8kb4rprqgr8efh67xh4x8 14 2522 201281 162898 2026-06-01T15:06:02Z Iketsi 3254 {{Commons}} 201281 wikitext text/x-wiki {{Commons}} [[Kategòrëjô:Hùmanistné ùczbë]] tqg4zgn8ojjl38tg9g99bce4tw2w26p 0 2550 201204 193254 2026-06-01T13:43:51Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 201204 wikitext text/x-wiki '''Pennywise''' je [[Punk|punk rockòwé]] karno z [[Hermosa Beach]] w [[California|Kalifòrnijë]]. Pòwstało òno w 1988 rokù z jinicjatiwë Jim Lindberg (spiôw), Fletcher'a Dragge'a (gitara), Jason'a Matthew Thirsk'a (basowô gitara) ë Byron'a McMackin'a (perkùsëjô). Swòje dokôze wëdiwają, wnet òd zôczątkù, w [[Epitaph Records]] znôjdiwôjąc sã westrzód nôlepszich karnów żôtoru [[Skate punk|skate punkòwégò]]. Miono karna pòchôdô z knédżi [[Stephen Kings|Stephen'a Kings'a]] ''It'', dzé prawie tak przeziwôła sã sztatura klauna. == Diskògrafijô == === Sztudijné platë === * [[1991]]: ''Pennywise'' (Epitaph Records) * [[1993]]: ''Unknown Road'' (Epitaph Records) * [[1995]]: ''About Time'' (Epitaph Records) * [[1997]]: ''Full Circle'' (Epitaph Records) * [[1999]]: ''Straight Ahead'' (Epitaph Records) * [[2001]]: ''Land of the Free?'' (Epitaph Records) * [[2003]]: ''From the Ashes'' (Epitaph Records) * [[2005]]: ''The Fuse'' (Epitaph Records) === EP === * [[1988]]: ''Wild Card'' (Theologian Records) * [[1989]]: ''A Word from the Wise'' (Theologian Records) === Platë live, zestôwczi, znowienia === * [[1990]]: ''Wild Card/A Word from the Wise'' (Theologian Records) * [[2000]]: ''Live @ the Key Club'' (Live) (Epitaph Records) === Filmë === * [[1995]]/[[2004]]: ''Home Movies'' (Epitaph Records) * [[2003]]: DVD ''From The Ashes'' (Epitaph Records) == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://www.pennywisdom.com/ Pennywise – domôcô starna] * [http://www.epitaph.com/bands/index.php?id=441 Pennywise w wëdowiznie [[Epitaph Records]]] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Punkòwé karna]] 2sd7g39yt55n3u3qpp9ywn7uj0zqh9u 14 2562 201280 162488 2026-06-01T15:05:56Z Iketsi 3254 {{Commons}} 201280 wikitext text/x-wiki {{Commons}} [[Kategòrëjô:Mùzyczné ôrtë]] 2ut215hsb0gzjzlapm7hjxqae6eni02 14 2570 201318 10008 2026-06-01T19:20:25Z Iketsi 3254 {{Commons}} 201318 wikitext text/x-wiki {{Commons}} [[Kategòrëjô:Mùzyka]] [[Kategòrëjô:Kùńsztôrze]] heso816an51dusmhg9gp7fmhg6krhe8 0 2614 201265 195419 2026-06-01T14:51:11Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 201265 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Provinz_Pommern_1905.png|mały|Karta Pòmrów z [[1905]] rokù]] '''Pòmrë''' ([[miemiecczi jãzëk|miem.]] ''Pommern'') bëłë [[prowincëjô|prowincëją]] [[Prëskô|prësczégò państwa]]. Òbjimałë wikszi dzél [[Zôpadnô Pòmòrskô|Zôpadny Pòmòrsczi]] ze stolëcą w [[Sztetënie]] ë jistniałë w latach [[1815]]–[[1945]]. Miono mieszkańców prowincëji Pòmrë je Pòmrowie. == Òbaczë téż == * [[Pòmòrskô]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrskô]] 4vjcobh55kmw3hv1otko89dyoi68i56 0 2620 201335 198693 2026-06-01T19:27:52Z Iketsi 3254 |*]]→| ]] 201335 wikitext text/x-wiki ''(Je nót doprôcowac ë ùpòrządkòwac)'' =[[Pòmòrsczé wòjewództwò]]= == [[Bëtowsczi kréz]] == === Gminë === * [[Gmina Bòrzëtëchòmié|Bòrzëtëchòmié]] * [[Gmina Bëtowò|Bëtowò]] ** [[Gòstkòwò]] ** [[Niezabëszewò]] ** [[Rekòwò]] ** [[Wiôldżi Pòmësk]] * [[Gmina Czôrnô Dãbrówka|Czôrnô Dãbrówka]] ** [[Bòchòwò]] ** [[Czôrnô Dąbrówka]] ** [[Jaséń]] ** [[Jerzkòjce]] ** [[Kartkòwò]] ** [[Karwno]] ** [[Kleszczińc]] ** [[Kłosë]] ** [[Kòtuszewò]] ** [[Kòzë]] ** [[Mëdlëta]] ** [[Mikrowò]] ** [[Môłé Roczitczi]] ** [[Nożënkò]] ** [[Nożëno]] ** [[Òtnoga]] ** [[Roczicënë]] ** [[Ùnichòwò]] ** [[Wargòwò]] ** [[Wiôldżé Roczitczi]] * [[Gmina Kòłczëgłowë|Kòłczëgłowë]] Kòłczigłowë, Kôłczëgłowë (?) ** [[Barnowò]] ** [[Górczi]] ** [[Kòłczëgłowë]] * [[Gmina Lëpnica|Lëpnica]] ** [[Bòrowi Młin]] ** [[Bòrzëszkòwë]] ** [[Szlachecczé Brzézno]] ** [[Czedrzejce]] ** [[Lëpnica]] ** [[Prãdzonô]] * [[Gmina Miastkò|Miastkò]] * [[Gmina Parchòwò|Parchòwò]] ** [[Gôłcewò]] ** [[Grabòwò]] ** [[Jómno]] ** [[Nowô Wies]] ** [[Sélczno]] ** [[Soszëca]] ** [[Żukówkò]] * [[Gmina Stëzińce|Stëzińce]] * [[Gmina Trzebielëno|Trzebielëno]] * [[Gmina Tëchòmié|Tëchòmié]] ** [[Trzebiôtczi]] == [[Chònicczi kréz]] == * [[Gmina Brusë|Brusë]] ** [[Brusë]] - Gard ** [[Czëczkòwò]] ** [[Kruszëno]] ** [[Lubniô]] ** [[Mãcëkôł]] * [[Gmina Chònice]] ** [[Swòrnégace]] * [[Gmina Kònarzënë|Kònarzënë]] ** [[Kònarzënë]] ** [[Zelonô Chòcëna]] == [[Człochòwsczi kréz]] == * [[Gmina Kòczała|Kòczała]] ** [[Kòczała]] * [[Gmina Przechlewò|Przechlewò]] ** [[Przechlewò]] ** [[Sãpòlno]] ** [[Szczëtno (człuchòwsczé)]] == [[Dërszewsczi kréz]] == * [[Bòrkòwò]] * [[Subkòwë]] == [[Gduńsczi kréz]] == === Gminë === * [[Gmina Cedrë Wiôldżé|Cedrë Wiôldżé]] * [[Gmina Kôlbùdë|Kôlbùdë]] *''([[Pruszcz|Pruszcz Gduńsczi]] - Gard) '' * [[Gmina Pruszcz Gduńsczi|Pruszcz Gduńsczi]] ** [[Juszkòwò]] * [[Gmina Przëwidz|Przëwidz]] ** [[Sztãgwôłd]] ** [[Przëwidz]] ** [[Przëwidzkô Nowô Wies]] * [[Gmina Pszczółczi|Pszczółczi]] ** [[Pszczółczi]] * [[Gmina Sëchi Dąb|Sëchi Dąb]] * [[Gmina Trąbczi Wiôldżé|Trąbczi Wiôldżé]] == [[Kartësczi kréz]] == === Gminë === * [[Gmina Chmielno|Chmielno]] ** [[Bòrzestowò]] ** [[Bòrzestowskô Hëta]] ** [[Ceszenié]] ** [[Chmielno|Chmiélno]] ** [[Chmielónkò]] ** [[Gôrcz]] ** [[Kòżëczkòwò]] ** [[Lãpa]] ** [[Łãczëńskô Hëta]] ** [[Miéchùcëno]] ** [[Przewóz]] ** [[Reskòwò]] ** [[Sznërczi]] ** [[Zôwòrë]] * [[Kartuzë]] ''Gard '' * [[Gmina Kartuzë|Kartuzë]] ** [[Bãccz]] ** [[Bòrowô]] ** [[Bùrchardztwò]] ** [[Dólnô Brodnica]] ** [[Dzérzãzno]] ** [[Głusëno]] ** [[Górnô Brodnica]] ** [[Grzebiéńcz]] ** [[Grzëbno]] ** [[Kalëska]] ** [[Kamiónka]] ** [[Kòlonijô]] ** [[Kosë]] ** [[Kôłpino]] ** [[Łapalëce]] ** [[Mézowò]] ** [[Mirochòwò]] ** [[Nowinczi]] ** [[Nowô Hëta]] ** [[Piéczëska]] ** [[Pikarniô]] ** [[Pòmieczëńskô Hëta]] ** [[Prokòwò]] ** [[Rãbòszewò]] ** [[Sëtnô Gòra]] ** [[Sitno]] ** [[Sjónowò]] ** [[Sjónowò Hëta]] ** [[Smãtowò]] ** [[Stajszéwò]] ** [[Starô Hëta]] ** [[Ùcësk]] * [[Gmina Somònino|Somònino]] ** [[Bòrcz]] ** [[Egertowò]] ** [[Gòrãczëno]] ** [[Òstrzëce]] ** [[Pòlëczëno]] ** [[Słôwczi]] ** [[Somònino]] * [[Gmina Srôkòjce|Srôkòjce]] ** [[Gòwidlëno]] ** [[Kamińca Królewskô]] ** [[Łësniéwò]] ** [[Mòjsz]] ** [[Pùzdrowò]] ** [[Srôkòjce]] ** [[Tëchlëno]] ** [[Załkòwò]] * [[Gmina Przedkòwò|Przedkòwò]] ** [[Czéczéwò]] ** [[Pòmiéczëno]] ** [[Przedkòwò]] ** [[Rãb]] * [[Gmina Stãżëca|Stãżeca]] ** [[Bòrëcëno]] ** [[Gòlëbié]] ** [[Kamińca Szlacheckô]] ** [[Klukòwô Hëta]] ** [[Stãżëca]] ** [[Szimbark]] * [[Gmina Sëlëczëno|Sëlëczëno]] ** [[Mcëszéwice]] ** [[Pòdjazë]] ** [[Sëlëczëno]] ** [[Wãsórë]] * [[Żukòwò]] ''Gard'' * [[Gmina Żukòwò|Żukòwò]] ** [[Banino]] ** [[Bòrkòwò (Gmina Żukòwò)]] ** [[Chwaszczëno]] ** [[Lézno]] ** [[Miszewò]] ** [[Rutczi]] ** [[Tëchómie (Gmina Żukòwò)]] == [[Kòscérsczi kréz]] == === Gminë === * [[Gmina Dzemiónë|Dzemiónë]] ** [[Dzemiónë]] ** [[Kalisz (pòmòrsczé wòjewództwò)|Kalisz]] ** [[Piechòjce]] * [[Gmina Kôrsëno|Kôrsëno]] ** [[Kôrsëno]] ** [[Wiele]] * [[Kòscérzëna]] ''Gard'' * [[Gmina Kòscérzëna|Kòscérzëna]] ** [[Grzëbòwò]] ** [[Jadamòwé]] ** [[Juszczi]] ** [[Loréńc]] ** [[Skòrzewò]] ** [[Wdzëdzé]] ** [[Wąglëkòwice|Wąglëkòwice / Wąglëkòjce]] ** [[Wiôldżi Klincz]] ** [[Wiôldżi Pòdles]] * [[Gmina Lëpùsz|Lëpùsz]] ** [[Lëpùsz]] ** [[Bòrowc]] ** [[Papirniô]] ** [[Czëstô Wòda]] ** [[Sluzô]] ** [[Bałachë]] ** [[Mechòwa]] ** [[Dãbòwa Gòra]] ** [[Zdroje]] ** [[Płoczëczë]] ** [[Zelony Dwór]] * [[Gmina Liniewò|Liniewò]] ** [[Gôrczëno]] ** [[Liniewò]] ** [[Wësëno]] * [[Gmina Nowô Karczma|Nowô Karczma]] ** [[Bãdomino]] ** [[Grabòwò Koscérsczé]] ** [[Lubań (kòscérsczi kréz)|Lubań]] ** [[Nowi Barkòczin]] ** [[Nowô Karczma]] ** [[Rekòwnica]] * [[Gmina Starô Cziszewa|Starô Cziszewa]] ** [[Starô Cziszewa]] ** [[Nowé Pòlaszczi]] ** [[Stôré Pòlaszczi]] == [[Lãbòrsczi kréz]] == === Gminë === * [[Gmina Céwice|Céwice]] ** [[Bùkòwina]] ** [[Céwice]] ** [[Łebùniô]] ** [[&Ograve;skòwò]] ** [[Òsowò]] ** [[Pòpòwò]] == [[Pùcczi kréz]] == === Gminë === * [[Gmina Kòsôkòwò|Kòsôkòwò]] ** [[Kadzëmiérz]] ** [[Dãbògòrzé]] ** [[Kòsôkòwò]] ** [[Mòstë]] ** [[Pògòrzé]] ** [[Rewa]] * [[Gmina Krokòwa|Krokòwa]] ** [[Biôłogóra]] ** [[Dãbczi]] ** [[Gòszczëno]] ** [[Krokòwa]] ** [[Sławòszëno]] ** [[Wierzchùcëno]] ** [[Żarnówc]] * [[Gmina Pùck|Pùck]] ** [[Błądzëkòwò]] ** [[Celbòwò]] ** [[Darżlëbié]] ** [[Domôtowò]] ** [[Gniéżdżewò]] ** [[Łebcz]] ** [[Lesniewò]] ** [[Mechòwò]] ** [[Mierëszëno]] ** [[Mrzeżëno]] ** [[Pôłchòwò]] ** [[Pôłczëno]] ** [[Rzucewo]] ** [[Smólno]] ** [[Starzno]] ** [[Strzelno]] ** [[Swôrzewò]] ** [[Wôrblëniô]] ** [[Żelëstrzewò]] * [[Wiôlgô Wies]] ''Gardzkô gmina'' ** [[Karwiô]] ** [[Òstrowò]] ** [[Chlapòwò]] ** [[Tëpadla]] ** [[Chalëpë]] ** [[Pilëce]] ** [[Rozëft]] == [[Starogardzczi kréz]] == * [[Gmina Bòbòwò]] * [[Gmina Kalëska]] * [[Gmina Lëbichòwò]] * [[Gmina &Ograve;secznô]] * [[Gmina &Ograve;sek]] * [[Gmina Skarszewò]] ** [[Pògòdczi]] * [[Gmina Zbléwò]] == [[Stôłpsczi kréz]] == === Gminë === * [[Gmina Czôrnô Dãbrówka]] ** [[Nożëno]] * [[Gmina Damnica|Damnica]] ** [[Damnica]] ** [[Damno]] * [[Gmina Dãbnica Kaszëbskô|Dãbnica Kaszëbskô]] ** [[Bùdowò]] ** [[Dãbnica Kaszëbskô]] * [[Gmina Główczëce|Główczëce]] ** [[Cecenowò]] ** [[Główczëce]] ** [[Rómno]] ** [[Stowicëno]] * [[Gmina Pòtãgòwò|Pòtãgòwò]] ** [[Łëpawa]] ** [[Pòtãgòwò]] ** [[Skórowò]] * [[Gmina Smôłdzëno|Smôłdzëno]] ** [[Smôłdzëno]] ** [[Wiôlgô Garnô]] == [[Wejrowsczi kréz]] == === Gminë === * [[Gmina Chòczewò|Chòczewò]] ** [[Chòczewò]] * [[Gmina Gniewino|Gniewino]] ** [[Czëmonowò]] ** [[Gniewino]] ** [[Mierzëno]] ** [[Salëno]] * [[Gmina Lëniô|Lëniô]] ** [[Głodnica]] ** [[Lëniô]] ** [[Lewino]] ** [[Niepòczołejce]] ** [[Smażëno]] ** [[Strzépcz]] * [[Gmina Lëzëno|Lëzëno]] ** [[Lëzëno]] ** [[Milwino]] ** [[Barłomino]] * [[Gmina Łãczëce|Łãczëce]] ** [[Bòżépòle Wiôldżé]] ** [[Łãczëce]] ** [[Strzebielëno]] * [[Gmina Szemôłd|Szemôłd]] ** [[Bòjano]] ** [[Czelno]] ** [[Kamiéń]] ** [[Kòleczkòwò]] ** [[Łebno]] ** [[Przetoczëno]] ** [[Szemôłd]] * [[Gmina Wejròwò|Wejròwò]] ** [[Bòlszewò|Bólszewò]] ** [[Gòscëcëno]] ** [[Gòra]] ** [[Gniewòwò]] ** [[Gòwino]] ** [[Ùstôrbòwò]] ---- ''Je nót przëpòrządkòwac do krézów:'' # [[Sławãcëno]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé wsë| ]] hyw87azqrrogsy1ertwhe8wwvykpwlt 0 2671 201252 196958 2026-06-01T14:36:51Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 201252 wikitext text/x-wiki {{Wies infobox | Wies=Gòrãczëno | rodzôcz_wsë= | céch_wsë= | ôrt_gminë= | fana_wsë= | kôrta_wsë= | wòjewództwò=pòmòrsczé | kréz=kartësczi | gmina=Somònino | szôłtëstwò=Gòrãczëno | miejskô= | wiechrzëzna= | gradëN=54 | minutëN=15 | sekùndëN=56 | gradëE=18 | minutëE=09 | sekùndëE=45 | wiżô= | rok= | lëdztwò=1300 | gãscëzna= | nr_czér=58 | pòcztowi_kòd=83-311 | reg_tôfla=GKA | SIMC= | szôłtës=Franciszek Pawela | www= | òdjimk= | galerëjô_commons= |}} [[Òbrôzk:Gòrãczëno - kòscół.JPG|mały|left|Kòscół z 1639]] '''Gòrãczëno''' ([[pòlsczi jãzëk|pl.]] ''Goręczyno'') – [[Kaszëbë|kaszëbskô]] [[wies]] w [[Pòlskô|Pòlsce]] pòłożonô w [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]], w [[kartësczi kréz|kartësczim krézu]], w [[gmina Somònino|gminie Somònino]]. Gòrãczëno je pòłożoné nad rzéką [[Reduniô|Redunią]], kòl 8km òd krézowégò gardu [[Kartuzë]]. Tu w szkòle miona "Kaszëbsczi Zemi" (''Ziemi Kaszubskiej'') dzece ùczą sã [[kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczégò jãzëka]] [https://web.archive.org/web/20130905082857/http://zsgoreczyno.eu/viewpage.php?page_id=8]. Tu ùrodzył sã [[Alfons Flisykowski]]. Dlô turistów tu je np. "Kaszubska strzecha"[https://web.archive.org/web/20140517213900/http://kaszubskastrzecha.eu/]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://www.facebook.com/GoreczynoIOkolice ò turistice] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gmina Somònino]] [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] j3fjlu5nw8nukerbjlk988wb2sozbi1 14 2873 201271 162788 2026-06-01T15:04:06Z Iketsi 3254 {{Commons}} 201271 wikitext text/x-wiki {{Commons}} [[Kategòrëjô:Brëkòwnik csb|csb]] dx86sxj6ywb0yr4nzznlxg8z9lpngih 14 2874 201273 161759 2026-06-01T15:04:32Z Iketsi 3254 {{Commons}} 201273 wikitext text/x-wiki {{Commons}} [[Kategòrëjô:Jãzëczi brëkòwników|csb]] mq67irsifdhc2vsv1rty90zfbqlqo8u 14 2891 201275 162888 2026-06-01T15:04:45Z Iketsi 3254 {{Commons}} 201275 wikitext text/x-wiki {{Commons}} [[Kategòrëjô:Jãzëczi brëkòwników|ru]] q51mcq4cbeuo4ghyno73t0xvyu5vr4m 0 3013 201297 200968 2026-06-01T15:15:11Z Iketsi 3254 === Szëkba === {{Szëkba}} 201297 wikitext text/x-wiki {{Jãzëk| farwa=0000ff| farba=ffffff| apartne miono=kaszëbsczi jãzëk| kraj, òbénda1= [[Pòlskô]], [[Kanada]]| lëczba=87600 (wedle nôrodnégò spisënkù 2021)| môl=-| rodzëzna=[[Jindoeùropejsczé jãzëczi]]<br /> * [[Słowiańsczé jãzëczi]] ** [[Zôpôdnosłowiańsczé jãzëczi]] *** [[Lechicczi jãzëk]] **** [[Pòmòrsczi jãzëk]] ***** Kaszëbsczi jãzëk| alfabét=[[łacëzniany alfabét|łacëzniany]]| kraj, òbénda2=Òd 2005 rokù w [[Pòlskô|Pòlsce]] [[òbéndowi jãzëk]], wprowadzony do 5 ùrzãdów gminë jakno [[pòmòcny jãzëk]] w [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]]| agencëjô= [[Radzëzna Kaszëbsczégò Jãzëka]][http://www.kaszubi.pl/o/rjk/]| iso1=-| iso2=[http://www.loc.gov/standards/iso639-2/php/langcodes-keyword.php?SearchTerm=csb&SearchType=ALL&Submit=Go] csb| iso3=[http://www.sil.org/iso639-3/codes.asp?order=639_3&letter=c csb]| sil=CSB [http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=csb]| kòd=csb| znankównik=Kaszëbskô| jãzëk=kaszëbsczi|znankòwnik2=kaszëbsczégò }} [[Òbrôzk:Jerozolëma, kòscel Pater noster, "Òjcze nasz" pò kaszëbskù.JPG|mały|[[Jerozolëma]], [[Òjcze Nasz|Òjcze nasz]] pò kaszëbskù]] '''Kaszëbsczi jãzëk''' – jãzëk z [[zôpôdnosłowiańsczé jãzëczi|zôpôdnosłowiańsczégò]] karna [[słowiańsczé jãzëczi|słowiańsczich jãzëków]], chtërnym gôdô wiãcy jak 50&nbsp;000 [[Kaszëbi|Kaszëbów]]. Kaszëbsczi je jednym z pòmòrsczich jãzëków – ò apartnym jãzëkù mòżna rzec ju w XIV stolace. Nôstarszi kaszëbsczé knédżi to ''Duchowe piesnie Dra Marcina Luthera i inszich naboznich męzow'' [[Szimón Krofey|Szymona Krofeja]] z [[1586]] rokù, jak téż z rokù [[1643]] [[Michôł Pontanus|Michôła Pontanusa]] ''Mały Catechism Niemiecko Wándalski abo Slowięski''. Dzysdniowò lëterackô kaszëbizna je ewòlucëją zabédowóny przez [[Florian Cenôwa|Floriana Cenôwe]], wprzód w 1848 (?) – na òsta òdnalazłô w rusczich archiwach kòl kùńca XX stalata – ë w [[1879]] rokù w ''Zarés do grammatikj kasebsko-slovjnskjé mòvé'', wëdóny w [[Pòznóń|Pòznaniu]]. Badéra kaszëbiznë [[Friedrich Lorentz]] wëapartnił w kaszëbsczim jãzëkù 47 zwãków, chtërne są dzysdniowò pisóne 34 lëterama, jich dzél (''ch, cz, dz, dż, rz, sz'') przez sparłãczenie dwóch lëterów. W kaszëbsczim jãzëkù wëapartniómë trzë przédné dialektë, jakno: * nordowòkaszëbsczi (krézë: pùcczi, wejrowsczi, [[Lãbòrsczi kréz|lãbòrsczi]],) * westrzédnokaszëbsczi (krézë: [[Kartësczi kréz|kartësczi]], dzélowò bëtowsczi) * pôłniowòkaszëbsczi (dzélowò krézë: kòscersczi, chònicczi, tëchòlsczi) == Miono == Kaszëbizna czãstô je wëmieniownô zwónô pòmòrsczim jãzëkã, chòc ''de facto'' je òna le karnã słëchających do niegò dialektów. Bëtnosc wielu mionów na òpisanié jednégò jãzëka a téż jidentifikacëjô całownégò jãzëka z jegò nômòcnészim dialektã mô czasã môl w przëmiôrze mniészoscowëch jãzëków, jaczé sã mòcno zjinaczoné ë jaczé na skùtk nieżëcznëch, pòliticznëch dzejników nie bëłë w sztądzë ùsôdzëc òglowégò, sztandardowégò jãzëka ë dobéc mòcny lëżnoscë w państwie, w jaczim są brëkòwóné. Kaszëbizna wiedno bëła bënnowò zjinaczonô, a wicy wiédzë ò tim mómë òd czasów [[Florian Cenôwa|Floriana Cenôwë]]. [[Aleksander Hilferding|Hilferding]] w pòłowie XIX w. pòdzelił kaszëbiznã na: 1. gwarã pòmerańsczich Słowińców i Kaszëbów, 2. gwarã pòmerańskich Kaszëbów, 3. gwarã kaszëbską w Zôchódnëch Prësach. Dzelnotã tã na zôczątkù XX stalata ùnowił Lorentz, chtëren w òbrëmienim 2 przédnëch òbéńdów: norda i pôłnié (jinëch wedle iloczasu), i tak "równoleżnikòwò", wëdzelił 21 gromadów, a w nich 70 gwar. ''Atlas językowy kaszubszczyzny i dialektów sąsiednich'' (1964-1978) – òddôwô stón z pòłowë XX w. i wëapartniô: 1. archaiczniészą nordã: a) Pùcczé (Mòrzanie i òsóbno półòstrów Hél – Rëbôcë); b) Pùcczé i Wejrowsczé; pas wëstrzódkòwy to – Lesôcë; 2. innowacyjny westrzódk, m.jin. Józcë (òkòlé Strzépcza, Mirochòwa i Srôkòjc); 3. spòlaszałé pôłnié, òsoblëwò wschódné. Juwernô stojizna jakno w pòmòrsczim jãzëkù ma môl np. w òkcytańsczim ë dolnomiemieczim jãzëkù. Òkcytańsczi czãstô biwô zwóny prowansalsczim jãzëkã, chò dialektë prowansalsczé są blos dzélã òkcytańsczégò, leno mają nômòcnészi lëteracczi zwëk. Dolnomiemiecczi (Nederdüütsch, Plattdüütsch) je czãstô zeszlachòwóny z jegò dolnosaksońsczim dialektã (Nedersassisch, Low Saxon), ga mô òn wiele mòcniészi môl òd resztë. Pò wëmiarcém słowianiznë a téż wszëtczéch jinëch pòmòrsczich dialektów, króm kaszëbiznë w przerównaniém do jãzëka Pòmòrzanów dzysô nôczãsczi je brëkòwóny termin "kaszëbsczi jãzëk". Rodowizna mionów "Kaszëbi" ë "kaszëbsczi" a téż ôrt, na jaczi òne przëszłë òb stalata z òkrãżégò Kòszalëna na Pòrénkòwi Pòmòrskô są wcyg wëzgôdką dlô ùczałich. Niżódnô z dotëchczasnych teòrëjów nie pòtkała sã z òglowym akceptã. Nie mô równak dokôzów na to, żebë doszło do wanogów Pòmòrzanów z òkrãżégò Kòszalëna w pòrénkòwim czérënkù. == Brëkòwanié == [[Òbrôzk:Garcz.jpg|mały|Dwamòwnô tôfla pòlskò-kaszëbskô]] Zwiksza wëższé sferë Prësôków mało dbałë ò kaszëbsczi jãzëk w XIX w. Syg kaszëbiznë òd kùli lat bezùstankòwò sã zmiészô. W latach 50. XX w. [[Kaszëbi]] równo żelë jidze ò starszich, jak i starków, a téż dzece – przed jidzenim do szkòłë – na co dzéń nié miôlë leżnoscë wiele razy przëstôwaniô z pòlsczim jãzëkã. Chòc kòscół béł tej môlã, gdze szło czëc [[Pòlsczi jãzëk|ten]] jãzëk. W szkòle na paùzach dzece gôdałë pò kaszëbskù. W latach 70. XX w. kaszë­bizna òglowò bëła ùznôwónô za jãzëk lëdzy mało wësztôł­conëch. Wiele wstidzało sã tedë kaszëbsczégò jãzëka, a w wiele szkòłach na Kaszëbach bëło robioné wnet wszëtkò, żebë dzecë nie gôdałë w rodny mòwie. Do niedôwna westrzódk pòlsczich mòwnoùczałich panowała ùdba, że kaszëbsczi je blós dialektã [[Pòlsczi jãzëk|pòlsczégò jãzëka]]. W [[2003]] rokù béł dóny kaszëbiznié trzëlëterowi midzënôrodny kòd ''CSB'' wedle normë ISO 639-2. W krajach [[Eùropejskô Ùnijô|Eùropejsczi Ùnii]] pierszą rolą w wiele rëmiach pùblicznégò żëcô państwa òdgriwają samòrządné krôjné, chtërnëch zastãpiną są naje wòjewództwa. W krãgù krôjnowy pòliticzi, jaką robią wòjewództwa, wiôldżi znaczënk mô edukacjô i kùltura. W państwach EÙ przëwiãzywô sã stolemną wôgã do krôjnowégò sztôłceniô i chòwaniô, do fùlniészégò pòznaniô historii spôdkòwiznë kùlturë nôblëższich strón, a w tim jãzëka. Jidze przece ò zakòrzenianié młodégò pòkòleniô w tradicji domôcégò kraju, ò ùswiądnienié nôrodny i eùropejsczi bòkadnoscë w rozmajitoscë, ò sztôłcenié sztaturë młodëch lëdzy jakno òbëwatelów swiądnëch swòjich mòżlëwòtów i òbòwiązków wedle tatczëznë, ale òtemkłëch na lëdzy i spòlëznë jinëch kùlturów. Dlô kaszëbsczégò jãzëka w Pòlsce òd 1 czerwińca 2009 rokù wôżnô je [[Eùropejskô Kôrta Regionalnëch abò Miészëznowëch Jãzëków]]. Dzysdniowò w [[Pòlskô|Pòlsce]], a òsoblëwie na [[Kaszëbë|Kaszëbach]] je kòl 200 szkòłów, w chtërnëch dzecë ùczą sã kaszëbsczégò. 30 [[séwnik]]a 2010 rokù jãzëka kaszëbsczégò ùczëło sã 10 543 młodëch lëdzy, a z tegò 8 883 w 197 spòdlecznëch szkòłach. Òd 2013 rokù zaczinô są nowi przedmiot „Włôsnô historiô i kùltura”, jaczi wchôdô do szkòłów òd [[séwnik]]a. To je dodôwkòwi przedmiot dlô ùczniów zapisónëch na kaszëbsczi w piąti klasë spòdleczny szkòłë, w drëdżi klasë gimnazjum a téż w drëdżi klasë wëżigimnazjalny. Òcenã z niegò liczi sã do strzédny. Òd [[2005]] rokù je mòżnota skłôdaniô maturowégò egzaminu z negò jãzëka. W kaszëbsczim wëdôwóné są knéżczi, cządniczi a téż nadôwóné programë w radiu czë telewizëji. Wedle ùstawë ò nôrodnëch ë etnicznëch miészëznach i òbéndowim jãzëkù z [[6 stëcznika]] [[2005]] rokù je mòżebnota brëkòwania przed ùrzãdama gminów, kòl ùrzãdniégò jãzëka, kaszëbsczëgò jakno pòmòcnégò jãzëka. Pierszą gminą jakô wprowadzeła kaszëbsczi jãzëk jakno pòmòcny bëła [[Gmina Parchòwò]], pò ni [[Srôkòjce]], [[Gmina Lëniô]], [[Gmina Żukòwò]], a pózni [[Gmina Lëzëno]]. W [[2005]] r. kaszëbsczi jãzëk pierszi rôz szło bëło wëbrac na maturowim ekzaminie (kaszëbszczi wëbrało 23 ùczniów). Kaszëbizna mia swój plac w Pólsczi Òbéńdowi Telewizëji [[Gduńsk]] ([[Rodnô zemia (telewizjowô programa)|''Rodnô Zemia'']], ''Tedë jo''), a mô w [[Radio Gduńsk|Radiu Gduńsk]] (''Na bôtach ë w bòrach'') ë w [[Radio Kaszëbë|Radiu Kaszëbë]] òd 18 gòdnika 2004 (ùstawòwò zazychrowóné 25% czasu). UNESCO ùznôwô, że kaszëbsczi jãzëk je we wiôldżim niebezpiekù [http://www.unesco.org/culture/languages-atlas/en/atlasmap/language-id-370.html], bò pò kaszëbskù prawie wcale nie gôdają dzece. Dzysdnia kaszëbsczi jãzëk brëkòwóny je òd 90-tëch lat téż w liturgiji [[Katolëcczi Kòscół|katolëcczégò kòscoła]]. Przëstãpnëch je czile dolamczënków Nowégò Testamentu, w tim [[Kaszëbskô lëteratura|kaszëbsczich runitów]]: [[Eùgeniusz Gòłąbk|Eùgeniusza Gòłąbka]] i [[Francyszk Grucza|Francyszka Gruczë]], a téż òjca prof. dr hab. [[Adam Riszard Sykòra|Adama Riszarda Sykòrë]] z Pòznania – przełożił z greczi Ewanielëje. Kròm tegò przëstãpné sã téż kazaniô ks. [[Marión Miotk|Mariana Miotka]] ''Swiãtim turã starków'' (1991) i ùsôdzk ks. profesora [[Jan Walkùsz|Jana Walkùsza]] ''Sztrądã słowa'' (1996). === Gramatika === {|border=1 style="text-align:center" !Przëpôdczi (csb)||Przypadki (pol)||Pòjedinczô lëczba||Wielnô lëczba |- | [[nazéwôcz]] || mianownik || Kaszëba || Kaszëbi |- | [[rodzôcz]] || dopełniacz || Kaszëbë || Kaszëbów |- | [[dôwôcz]] || celownik || Kaszëbie || Kaszëbóm |- | [[winowôcz]] || biernik || Kaszëbã || Kaszëbów |- | [[Nôrzãdzôcz|narzãdzôcz]] || narzędnik || Kaszëbą || Kaszëbama |- | [[môlnik]] || miejscownik || Kaszëbie || Kaszëbach |- | [[Wòłôcz|wòłiwôcz]] || wołacz || Kaszëbò || Kaszëbi |} Ùszłi prosti czas {|class=wikitable |- |colspan=3 align=center |'''Pòjedinczô lëczba''' |colspan=3 align=center |'''Wielnô lëczba''' |- !Chłopsczi ôrt !Białczi ôrt !Dzecny ôrt !Chłopskòpersónowi ôrt<br> !Niechłopskòpersónowi ôrt<br> |- |jô bé'''ł'''<br>të bé'''ł'''<br>òn bé'''ł''' |jô bë'''ła'''<br>të bë'''ła'''<br>òna bë'''ła''' | - <br> - <br>òno bë'''ło''' |më bë'''lë''' (ma<ref>T. Slobodchikoff, 2014, The Role of Morphosyntactic Feature Economy in the Evolution of Slavic Number [http://www.lingref.com/cpp/wccfl/31/paper3045.pdf]</ref> bë'''ła''')<br>wa bë'''ła'''<br>òni bë'''lë''' |më bë'''łë'''<br>wa bë'''ła'''<br>òne bë'''łë''' |} == Dialektë == [[Òbrôzk:Kaszuby - dialekty wg F.Lorentza.png|mały|Kaszëbsczé dialektë pg Friedricha Lorentza (pòczątk XX w.)]] Pòdług [[Friedrich Lorentz|Friedricha Lorentza]] na pòczątku XX stalata to dało trzë dialektë kaszëbsczégò jãzëka: [[nordowòkaszëbsczi dialekt]], [[westrzédnokaszëbsczi dialekt]] i [[pôłniowòkaszëbsczi dialekt]].<ref>J. Borzyszkowski, J. Mordawski, J. Treder: Historia, geografia, język i piśmiennictwo Kaszubów; J. Bòrzëszkòwsczi, J. Mòrdawsczi, J. Tréder: Historia, geògrafia, jãzëk i pismienizna Kaszëbów, Wëdowizna M. Rôżok przë wespółrobòce z Institutã Kaszëbsczim, Gduńsk 1999, s. 128</ref> == Dopisënczi == {{Przëpisë}} == Lëteratura == [[Òbrôzk:Powiat Pucczi 2 ubt.jpeg|mały|Wëdowiédnô tablëca w dwóch jãzëkach: [[pòlsczi jãzëk|pòlsczim]] ë kaszëbsczim]] * [[Florión Cenôwa|Florian Ceynowa]]: ''Kurze Betrachtungen über die kaßubische Sprache als Entwurf zur Gramatik''; hrsg., eingel. und kommentiert von Aleksandr Dmitrievič Duličenko und Werner Lehfeldt. Göttingen : Vandenhoeck & Ruprecht, 1998 ISBN 3-525-82501-3. * [[Eùgeniusz Gòłąbk]]: Wskôzë kaszëbsczégò pisënkù. Oficyna Czec [[1997]] ISBN 83-87408-02-6. * [[Aleksander Labùda]]: ''Słownik polsko-kaszubski/Słowôrz kaszëbskò-pòlsczi'' [[Gduńsk]] [[1981]] * [[Friedrich Lorentz|Fridrich Lorentz]]: ''Gramatyka pomorska'' t. 1-3 [[Wrocław]] [[1958]]-[[1962]] * [[Bernard Zëchta]]: ''Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej.'' t. 1-7 [[Wrocław]] – [[Warszawa]] – [[Krakòwò]] [[1967]]-[[1976]] * [[Gustaw Pobłocki]]: ''Słownik kaszubski z dodatkiem idyotyzmów chełmińskich i kociewskich'', [[Chełmno]] [[1887]] * Adam Ryszard Sikora OFM, Wpoczątku bylo Slowo... Najstarsze kaszubskie teksty biblijne, Oficyna Czec, Kartuzy [[2009]] * [[Hanna Popowska-Taborska]], [[Wiesław Boryś]]: ''Słownik etymologiczny kaszubszczyzny'' t.1-4 [[Warszawa]] [[1994]]-[[2002]] (Slawistyczny Ośrodek Wydawniczy ) ISBN 83-901394-9-9, ISBN 83-86619-81-3, ISBN 83-86619-28-7, ISBN 83-86619-74-0 * [[Stefan Ramułt]]: ''Słownik języka pomorskiego czyli kaszubskiego'', [[Krakòwò]] [[1893]] * Sztrategijô òchronë ë rozwiju kaszëbsczégò jãzëka ë kùlturë, [[Gduńsk]] [[2006]] * [[Jerzi Tréder]]: Spòdlowô wiédzô ò kaszëbiznie, [[Gduńsk]] [[2014]] * [[Jerzi Tréder|Jerzy Treder]]: ''Język kaszubski. Poradnik encyklopedyczny.'' [[Gduńsk]] [[2002]] ISBN 83-7326-037-4 * [[Jan Trepczik]]: ''Słownik polsko-kaszubski'' t. 1-2 [[Gduńsk]] [[1994]] ISBN 83-85011-73-0 === Zaòstałoscë kaszëbsczi (pòmòrsczi) pismieniznë === * [[1536]] Kronika T. Kantzowa o wendyjskich ludach zwanych Wendami a między nimi Kaszuby. ''Chronik von Pommern in Hohdeutscher, hrsg. v. G. Gaebel, [[Sztetëno]] [[1897]].'' * [[1586]] ''Duchowne piesnie D. Marcina Luthera y ynßich naboznich męzow. Zniemieckiego w Slawięsky ięzik wilozone Przes Szymana Krofea... w Gdainsku: przes Jacuba Rhode'', [[Franz Tetzner]] [[1896]]: z dolmaczënkù bëtowsczégò pastora [[Szymon Krofej|S. Krofeja]], Słowińca (?) rodã z Dąbia. * [[1643]] ''Mały Catechism D. Marciná Lutherá Niemiecko-Wándalski ábo Slowięski to jestá z Niemieckiego języká w Słowięski wystáwiony na jáwnosc wydan..., w Gdaińsku przes Jerzego Rhetá'', [[Gduńsk]] [[1643]]. Pastor smołdziński [[Michał Mostnik|M. Mostnika]] ''(Michał Pontanus)'', rodem ze Słupska. * ''Die Schmolsiner Perikopen'' (''Smòłdzëńsczé perikòpë''), òpracowóné ë wëdóné przez [[Friedhelm Hinze|Friedhelma Hinze]], [[Berlëno]] ''(pòrénkòwé)'' [[1967]] * ''Altkaschubisches Gesangbuch'' (''Stôrokaszëbsczi spiéwnik''), òpracowóné ë wëdóné przez [[Friedhelm Hinze|Friedhelma Hinze]], [[Berlëno]] ''(pòrénkòwé)'' [[1967]] * ''Przysięgi słowińskie z Wierzchocina [w:] Szkice z kaszubszczyzny: Dzieje, zabytki, słownictwo: Hanna Popowska-Taborska, Wejherowo'' [[1987]], s. 65-82 == Òbaczë téż == * [[Słowiańsczé jãzëczi]] * [[Radzëzna Kaszëbsczégò Jãzëka]] * [[Dëchòwô kùltura Kaszëb]] * [[Kaszëbienié]] * [[Kaszëbistika]] * [[Kaszëbskô lëteratura]] * [[Pòlaszenié]] * [[Palatalizacjô]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [[wikt:Przédnô starna|Kaszëbsczi Wikisłowôrz]] * [http://www.endangeredlanguages.com/lang/csb Endangered Languages] * [http://id.ndl.go.jp/auth/ndla/?qw=%E4%BD%8E%E5%9C%B0%E3%83%89%E3%82%A4%E3%83%84%E8%AA%9Ekashubian&g=all NDL] * [https://wals.info/languoid/lect/wals_code_ksu WALS] * [http://www.theeuropeanlibrary.org/tel4/search?query=advanced%28%28LANGUAGE%2Ccsb%29%29# European Library] * [http://glosbe.com/csb/pl/ Glosbe – Słowôrz kaszëbskò-pòlsczi] * [http://multitree.org/codes/csb Kaszëbsczi] * [https://web.archive.org/web/20140826201403/http://www.skarbnicakaszubska.pl/slawistyka-w-xix-wieku-o-kaszebiznie#_ftn6 ò kaszëbiznie] * [http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20140000263&min=1 (pl)] * [https://web.archive.org/web/20210201131848/http://www.cassubia-dictionary.com/ Kaszëbsczi słowôrz] * [https://web.archive.org/web/20240107175219/https://orka.sejm.gov.pl/Biuletyn.nsf/0/B0851E4076228E55C1257249003DA323?OpenDocument Sejm – ochrona i rozwój języka i kultury kaszubskiej] * {{YouTube|msuLr02oOEo|Telewizja Kaszuby – Sonda o języku kaszubskim}} * [http://wiadomosci.sierakowice.pl/?a=1&id=1341&arch=1 pl] * [http://id.loc.gov/authorities/subjects/sh85071708 LC] * [http://zanotowane.pl/1026/8249/245307824747.htm Nauka języka Kaszubskiego] * https://iecor.clld.org/languages/kashubian * https://www.spbojano.pl/2025/06/26/do-konca-lipca-trwaja-zapisy-na-jezyk-kaszubski-w-klasach-i/ * https://web.archive.org/web/20150531073640/http://www.nytimes.com/2010/04/29/nyregion/29lost.html?hp * https://www.gov.pl/web/gov/szukaj?query=kaszubski&category=kategoria&page=1&size=50 * https://web.archive.org/web/20250907041812/https://www.na-kaszuby.pl/Kaszuby/jezyk_kaszubski.html * https://traditio.wiki/Кашубский_язык === Szëkba === {{Szëkba}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbsczi jãzëk| ]] [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] 3pbb6306mnrfn3gvp3wrla4rak94hpv 0 3068 201328 194579 2026-06-01T19:26:12Z Iketsi 3254 |*]]→| ]] 201328 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò| gwôsné miono = Slovenská republika | miono = Słowackô Repùblika | miono-genitiw =Słowacczi | fana = Flag of Slovakia.svg| herb = Coat of Arms of Slovakia.svg| na karce = EU-Slovakia.svg| jãzëk = [[słowacczi]]| stolëca = Bratysława | fòrma państwa = repùblika | wiéchrzëzna = 49 035 | procent-wòdë = 0| lëdztwò = 5 426 252 | rok = 2015 | dëtk = Euro | kòd dëtka = EUR, (€)| czasowô cona = +1 | swiãto = [[1 stëcznika]] | himn = Nad Tatrou sa blýska<br>(Nad Tatrami sã błëska) <center>[[Òbrôzk:Nad Tatrou sa blýska.ogg]]</center> | kòd = SK | Internet = .sk | telefón = +421 |Premiéra=Robert Fico|Prezydeńt=Peter Pellegrini|data ùsôdzenia=1 stëcznika 1993|aùtowi kòd=SK}} [[Òbrôzk:Bratislava Panorama R01.jpg|mały|Bratislava - stolëca]] '''Słowackô''', Słowackô Repùblika ([[słowacczi jãzëk|sł.]] ''Slovenská republika, Slovensko'') – państwò w westrzédnej Eùropie. Greńczë z [[Aùstriô|Aùstreją]] (91 km), [[Pòlskô|Pòlską]] (541 km), [[Czeskô Repùblika|Czeską]] (215 km), [[Ùkrajina|Ùkrajiną]] (90 km) ôs [[Madżarskô|Madżarską]] (515 km). Stolëcą tegò państwa je [[Bratisława]] (słow. Bratislava). Długòta greńców je 1355 km. Słowackô nié mô przistãpù do mòrza. Òd [[1918]] do [[1993]] béła w zrzeszë z Czeską w [[Czechosłowacëjô|Czechosłowacëji]]. Òd [[2004]] r. słëchô do [[Eùropejskô Ùnijô|Eùropejsczi Ùniji]]. Tu je ùrzãdowi [[słowacczi jãzëk]]. Dominëjącą religiją w Słowacczi Repùblice je [[Katolëcczi Kòscół|rzimskòkatolëckô]] wiara. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20070716054820/http://www-8.vlada.gov.sk/ Òficjalnô starna] {{Eùropa}} {{Eùro}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Słowackô| ]] 3n6fshqq9yclvnk0xcxchtdouw048d7 0 3117 201132 185776 2026-06-01T12:01:49Z Iketsi 3254 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} 201132 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Jello Biafra 2014.jpg|mały|]] '''Jello Biafra''' (prôwdzëwié ''Eric Boucher''), ùrodzëł sã [[17 czerwińca]] [[1958]] w [[Boulder (Colorado)|Boulder]], [[Colorado]]. Znôny nordowo-amerikańsczi mùzyk ë spòlëczny dzëjôrz, wòkalista [[Hardcore punk|punkòwegò]] karna [[Dead Kennedys]] zakłôdzôrz platowi wëdowiznë [[Alternative Tentacles]]. Pò rozwiązaniém w [[1986]] karna Dead Kennedys robił dali jaknò solësta, wëdiwôjąc wiele "gôdônëch" albùmów, aktiwno angażowôł sã w ùdbë jinszëch mùzëcznëch karnów jak np. [[No Means No]], [[D.O.A.]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Punk]] 7y7mo8ipnor363ku0k60jc3xcmlccwm 201137 201132 2026-06-01T12:05:53Z Iketsi 3254 Jello Biafra, 2014 201137 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Jello Biafra 2014.jpg|mały|Jello Biafra, 2014]] '''Jello Biafra''' (prôwdzëwié ''Eric Boucher''), ùrodzëł sã [[17 czerwińca]] [[1958]] w [[Boulder (Colorado)|Boulder]], [[Colorado]]. Znôny nordowo-amerikańsczi mùzyk ë spòlëczny dzëjôrz, wòkalista [[Hardcore punk|punkòwegò]] karna [[Dead Kennedys]] zakłôdzôrz platowi wëdowiznë [[Alternative Tentacles]]. Pò rozwiązaniém w [[1986]] karna Dead Kennedys robił dali jaknò solësta, wëdiwôjąc wiele "gôdônëch" albùmów, aktiwno angażowôł sã w ùdbë jinszëch mùzëcznëch karnów jak np. [[No Means No]], [[D.O.A.]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Punk]] 8mty3ddgmjxw1ml0l3voqo05laxq779 14 3119 201276 188717 2026-06-01T15:04:51Z Iketsi 3254 {{Commons}} 201276 wikitext text/x-wiki {{Commons}} [[Kategòrëjô:Jãzëczi brëkòwników|fr]] q471x0px2wbjubozsuxuzrpc4ie31f0 14 3121 201278 162869 2026-06-01T15:05:04Z Iketsi 3254 {{Commons}} 201278 wikitext text/x-wiki {{Commons}} [[Kategòrëjô:Brëkòwnik de|de-1]] 0f3i9kfmmxi94z6tmgxi9sul8du6nw3 0 3183 201139 193028 2026-06-01T12:06:57Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 201139 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò| gwôsné miono = Reino de España | miono = Królestwò Szpańsczi | miono-genitiw = Szpańsczi | fana = Flag of Spain.svg| herb = Coat of Arms of Spain.svg | na karce = LocationSpain.png| mòtto = Plus Ultra<br>(Wcąg dali) | jãzëk = [[Szpańsczi jãzëk|szpańsczi]], [[Katalońsczi jãzëk|katalońsczi]], [[Baskijsczi jãzëk|baskijsczi]], [[Oksitańsczi jãzëk|oksitańsczi]], [[Galicejsczi jãzëk|galicejsczi]], [[Aragońsczi jãzëk|aragońsczi]] | stolëca = Madrit | fòrma państwa = kònstitucyjna mònarchia | wiéchrzëzna = 505.990 | procent-wòdë = 0,6 | lëdztwò = 46.300.000 | rok = 2017 | dëtk = Euro € | kòd dëtka = EUR | czasowô cona = +0 | swiãto = 12 paźdzerzdnika | himn = La Marcha Real<br>(Królewsczi Marsz) <center>[[Òbrôzk:Marcha Real-Royal March by US Navy Band.ogg]]</center> | kòd = ES, ESP | Internet = .es | telefón = 34 |Mònarcha=Filip VI|Premiéra=Pedro Sánchez|aùtowi kòd=E}} '''Szpańskô''' (''España'') je państwò w Zôpadny [[Eùropa|Eùropie]]. Je nôleżnikã [[Eùropejskô Ùnijô|Eùropejsczi Ùniji]] ë [[NATO]]. Aùtonomicznëmi dzélami Szpańsczi są [[Aragoniô]], [[Galicëjô]], [[Katalońskô]], [[Kraj Basków]] i [[Kanarijné Òstrowë]]. Stolëcą Szpańsczi je [[Madrit]]. Szpańskô je kònstitucyjną mònarchią, ë królã je Filip VI z dinastii Bùrbònów. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://www.spain.info/ Official tourism portal for Spain] * [http://eltiempo.growiktionary.org Weather forecast for Spain] {{Eùropa}} {{Euro}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Eùropejsczé państwa]] [[Kategòrëjô:Szpańskô| ]] my4rb4680fyix47vv8t6ftkdh4vk2wz 0 3189 201327 200838 2026-06-01T19:25:56Z Iketsi 3254 |*]]→| ]]; {{Kòntrola}} 201327 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò | gwôsné miono = Bundesrepublik Deutschland | miono = Federalnô Repùblika Niemiec | miono-genitiw = Miemiecczégò | fana = Flag of Germany.svg | herb = Coat of arms of Germany.svg | na karce = Germany_in_European_Union.svg | jãzëk = Niemiecczi | stolëca = Berlëno | fòrma państwa = repùblika | wiéchrzëzna = 357 050 | procent-wòdë = 2,42 | lëdztwò = 82 175 684 | rok = 2015 | dëtk = Eùro € | kòd dëtka = EUR | czasowô cona = +1 | swiãto = | himn = Das Lied der Deutschen (Piesń Niemców) <center>[[Òbrôzk:German national anthem performed by the US Navy Band.ogg]]</center> | kòd = DE | Internet = .de | telefón = +49 |Prezydeńt=Frank Walter Steinmeier|Premiéra=Friedrich Merz |aùtowi kòd=D}} '''Niemieckô'''<ref>[https://sloworz.org/word/19537/meaning/22112 Niemieckô], Internetowi Słowôrz Kaszëbsczégò Jãzëka.</ref>, '''Niemcë''' abò '''Miemcë''', Federalnô Repùblika Niemiec ([[Niemiecczi jãzëk|niem.]] ''Deutschland, Bundesrepublik Deutschland, BRD'') je państwã w zôpadny [[Eùropa|Eùropie]] ë dzélã [[Eùropejskô Ùnijô|Eùropejsczi Ùniji]]. Miemcë przez stalata bëlë zgrôwny do rozrëmieniô. Ich sparłãczëł w 1871 rokù [[Otto von Bismarck]]. == Historiô<ref>Wszëtczé jinfòrmacëje bez przëpisów pòchòdzą z: [https://web.archive.org/web/20260228092505/https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/Niemcy-Historia;4270159.html Niemcy. Historia] Encyklopedia PWN </ref> == * 843 – traktat w Verdun, pòwstanié Pòrénkòwòfrankijsczégò Państwa * 962 – król Niemiecczi Otton I òstał kòrónowany na czezera rzimsczégò, pòwstało Swiãté Rzimsczé Césarstwò * 1226 – polsczi ksążã [[Kónrôd I Mazowiecczi]] sprowadza Krzëżôków do Chełmińsczi Zemie<ref>[https://www.national-geographic.pl/historia/konrad-mazowiecki-zaprosil-do-polski-krzyzakow-i-byc-moze-popelnil-najwiekszy-blad-w-historii/ Konrad Mazowiecki zaprosił do Polski Krzyżaków. Popełnił największy błąd w historii naszego kraju] National Geographic</ref>. * 1525 – hołd prësczi, slédny Wiôldżi Méster Albrecht Hohenzollern òstaje ksążã Prës<ref>[https://media.muzeumgdansk.pl/wydarzenia/850945/spotkanie-z-mistrzem-nauki-prof-janusz-mallek-hold-pruski-1525-kontekst-skutki-pamiec Spotkanie z Mistrzem Nauki: prof. Janusz Małłek. Hołd pruski 1525. Kontekst – skutki – pamięć] Biuro prasowe Muzeum Gdańska</ref> * 1701 – ksążã Fridrik I je kòrónowany na króla Prës<ref>[https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/Prusy;3963067.html Prusy] Encyklopedia PWN</ref> * 1804 – césôrz Francëszk II Habsburg kòrónuje sã na césarza [[Aùstriô|Aùstrie]] (czedë Napoleon kòrónowoł sã na césarza Francësczi) * 1806 – likwidacëjô Rzimsczégò Césarstwa przez Napoleona * 1815 – pòwstanié Niemiecczégò Związku, pòd kòntrolą Aùstrie, po wòjnach Napoleońsczich * 1848 – Zymk Lëdów, parlameńt Frankfurcczi chcëł zjednóć Niemcë i wëbrac Fridrika Wilhelma IV na césarza, ale ten òdmówił<ref>[https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/Fryderyk-Wilhelm-IV;3902986.html Fryderyk Wilhelm IV] Encyklopedia PWN</ref> * 1866 – wòjna austriacko-prëskô<ref name=":0">[https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/Niemcy-Historia;4270159.html Niemcy. Historia] Encyklopedia PWN</ref>, pòwstaje Nordowoniemiecczi Związk, pòd kòntrolą Prës * 1870 – wòjna francësko-prëskô, pòwstaje zjednóné Niemiecczi Czezerstwò, czezerem òstał Wilhelm I * 1914 – Niemcë biorą ùdzél w [[I swiatowô wòjna|I swiatowy wòjnie]] * 1918 – rewolucëjô lëstopadnikowô, òbalenie césarza Wilhelma II, pòwstanié [[Weimarskô Repùblika|Weimarsczi Repùbliczi]] * 1922 – krëjamny ùkłôd midze Ruską a Niemcama w Rapallo<ref>[https://polskieradio24.pl/artykul/2939123,uklad-w-rapallo-niemcy-i-rosjanie-rozpoczynaja-wspolprace Układ w Rapallo. Niemcy i Rosjanie rozpoczynają współpracę] Polskie Radio</ref> * 1925 – ùkłôd w Locarno z [[Francëjô|Francëją]], [[Belgijskô|Belgijską]], [[Wiôlgô Britanijô|Wiôlgą Britaniją]] i [[Italskô|Italską]] w sprawie nienarëszalnosci zôpadny grańcy Niemiecczégò<ref>[https://www.focus.pl/artykul/konferencja-w-locarno-czego-dotyczyla-i-jakie-bylo-jej-znaczenie-dla-polski Miała ustanowić porządek w Europie. Wygrani i przegrani konferencji w Locarno] Focus</ref> * 1933 – [[Adolf Hitler]] òstał kanclerzem Niemiecczégò, pòwstanié III Rzeszy, pòwstały kòncentracëjne lagry, pierszy w Dachau<ref>[https://encyclopedia.ushmm.org/content/en/article/dachau Dachau] Holocaust Encyclopedia</ref> * 1934 – Hitler òstał ''Führerem'', wódcą i kanclerzã Rzeszy * 1938: ** 12 strëmiannika – Anschluss Aùstrie<ref>[https://polskieradio24.pl/artykul/2916846,anschluss-austrii-nazistowskie-wilki-w-austriackiej-owczarni Anschluss Austrii - nazistowskie wilki w austriackiej owczarni] Polskie Radio</ref> ** 30 séwnika – ùkłôd w München w sprawie [[Czechosłowacëjô|Czechosłowacëji]], chtërna mioła òddac Pas Sudetów<ref>[https://dzieje.pl/aktualnosci/75-lat-temu-zostal-podpisany-uklad-monachijski 80 lat temu został podpisany układ monachijski] Dzieje.pl</ref>. ** 10 lëstopadnika – ''Noc kriształowa'' mòrd Żydów w nocy z 9 na 10 lëstopadnika * 1939 – zajãcé całej Czechosłowacëji. Pakt Ribbentrop-Mołotow, midze Niemcami a Związkã Sowiecczim ** [[1 séwnika]] – agresjô na Polskã, zôczątk [[II swiatowô wòjna|II Swiatowi Wòjnë]]. * 1941 – òperacjô Barbarossa - niemieckô jinwazjô na ZSRR Pò wiele biôtkach i samòbójstwã Hitlera Niemcë skapitulowały [[8 maja]] 1945. * 1949 – pòdzôł na [[Niemieckô Demòkratycznô Repùblika|Niemieckô Demòkratycznô Repùblikã]] i Federalnô Repùblikã Niemiec<ref name=":1">[https://wiadomosci.onet.pl/nrd NRD] Onet wiadomości</ref> * 1961 – pòstawienié Berlënsczi scany<ref name=":1" /> * 1989 – ùpôdk Berlënsczi scany<ref>[https://dzieje.pl/wiadomosci/mur-w-berlinie-byl-symbolem-powojennego-podzialu-niemiec-i-europy-na-dwa-bloki Mur w Berlinie był symbolem powojennego podziału Niemiec i Europy na dwa bloki] Dzieje.pl</ref> * 1990 – Zjednónie Niemiecczégò<ref name=":1" /> == Sprôwné pòdzelenié == [[Òbrôzk:Karte Deutsche Bundesländer (nummeriert).svg|mały]] W Niemiecczi je sprôwné pòdzelenié na związkowe kraje (niem. ''Bundesländer''). '''Kraje''' # Badeniô-Wirtembergiô # [[Bajerë]] # [[Berlëno]] # [[Brandenbùrgiô]] # Brema # [[Hambùrg]] # Hesjô # [[Meczelbòrskô-Przédné Pòmrë|Meklenbùrskô-Przédné Pòmrë]] # Dolnô Saksoniô # Nadreniô Nordowô-Westfaliô # Nadreniô-Palatinat # [[Saara]] # Saksoniô # Saksoniô-Anhalt # Szlezwik-Hòlsztin # Turingiô == Òbaczë téż == * [[Weimarskô Repùblika]] * [[III Rzesza]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Eùropa}} {{Euro}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Eùropejsczé państwa]] [[Kategòrëjô:Miemieckô| ]] 3lpjvzl7t1vwyj2830eyv4e9z7ybbib 0 3394 201334 193091 2026-06-01T19:27:42Z Iketsi 3254 |*]]→| ]] 201334 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Warminsko-mazurskie (EE,E NN,N).png|Warminsko-mazurskie (EE,E NN,N).png]] [[Òbrôzk:Krutynia splyw.jpg|mały|Turistika]] '''Warminskô-mazursczé wòjewództwò''' ([[pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Województwo warmińsko-mazurskie'') – to je jedną z 16 jednostków administracëjnégò pòdzélënkù [[Pòlskô|Pòlsczi Repùbliczi]]. Stolëcznym gardã warmińskô-mazursczégò wòjewództwa je [[Olsztyn|Òlsztin]]. Tu rozwijô sã turistika. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Warminskô-mazursczé wòjewództwò| ]] 5ze00vvhcwqn4fnugsi6jr5lcl6v15t 201341 201334 2026-06-01T19:30:07Z Iketsi 3254 |mały 201341 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Warminsko-mazurskie (EE,E NN,N).png|Warminsko-mazurskie (EE,E NN,N).png|mały|]] [[Òbrôzk:Krutynia splyw.jpg|mały|Turistika]] '''Warminskô-mazursczé wòjewództwò''' ([[pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Województwo warmińsko-mazurskie'') – to je jedną z 16 jednostków administracëjnégò pòdzélënkù [[Pòlskô|Pòlsczi Repùbliczi]]. Stolëcznym gardã warmińskô-mazursczégò wòjewództwa je [[Olsztyn|Òlsztin]]. Tu rozwijô sã turistika. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Warminskô-mazursczé wòjewództwò| ]] k43zei99e81l5192ww7a6af8zeoed9d 0 3395 201219 190356 2026-06-01T13:59:15Z Iketsi 3254 Domôcô starna gardu 201219 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Łowicz Coat of arms 2025.png|mały|Łowicczi herb]] '''Łowicz''' je gard w [[Łódzczé wòjewództwò|łódzczim wòjewództwie]] nad rzéką [[Bzura|Bzurą]]. * Lëdztwò gardu: 28 811 ([[2016]]) * Wiéchrzëzna gardu: 23,42 km² == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://www.um.lowicz.pl/ Domôcô starna gardu] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Łódzczé wòjewództwò]] [[Kategòrëjô:Gardë w Pòlsce]] p4vx373haitd999jelwix2xrdqks59r 0 3573 201221 187325 2026-06-01T14:00:05Z Iketsi 3254 Bùtnowé lënczi 201221 wikitext text/x-wiki '''Quintanilla de Onsoña''' je wsą ë gminą w [[Szpańskô|Szpańsczi]]. Lëdztwò wsë: 211 mieszkańców ([[2005]]). == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20070313063456/http://usuarios.lycos.es/hayfuturo/ Quintanilla de Onsoña] * [https://web.archive.org/web/20071105231154/http://pueblospalencia.es/index.php/quintanilla-de-onsona Más Información de Quintanilla] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Szpańskô]] tiesggwtvxe3bwtqcgg6qx6feexspxz 0 3682 201287 188407 2026-06-01T15:08:35Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Spiéwôrczi]] 201287 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Liberation Tour (45997616942) (cropped 2).jpg|mały|Christina Aguilera]] '''Christina Maria Aguilera''', (ùr. [[18 gòdnika]] [[1980]]) je amerikańską spiéwôrką. == Diskògrafijô == * 1999 - ''Christina Aguilera'' * 2000 - ''My Kind Of Christmas'' * 2000 - ''Mi Reflejo'' * 2001 - ''Just Be Free'' * 2001 - ''Mi Reflejo'' (Bonus Remixes) * 2002 - ''Stripped'' * 2006 - ''Back To Basics'' * 2010 - ''Bionic'' * 2010 - ''Burlesque: Original Motion Picture Soundtrack'' * 2012 - ''Lotus'' == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} {{SORTUJ:Aguilera, Christina}} [[Kategòrëjô:Spiéwôrczi]] jpqilfo6kwrbsp73dmf1x2vmvxisdhh 0 3729 201250 188449 2026-06-01T14:34:58Z Iketsi 3254 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} 201250 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Melanie Griffith.jpg|mały|Melanie Griffith]] '''Melanie Griffith''', (ùr. [[9 zélnika]] [[1957]]) je amerikańską teatrownicą. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} {{SORTUJ:Griffith, Melanie}} [[Kategòrëjô:Aktórczi]] 7d2z3lxtsi2fzd6skuyey3vrvx6tmr5 0 3773 201141 196375 2026-06-01T12:07:39Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 201141 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò| gwôsné miono = Latvijas Republika| miono = Łotewskô Repùblika | miono-genitiw = Łotwë| fana = Flag_of_Latvia.svg| herb = Coat of arms of Latvia.svg | na karce = EU-Latvia.svg| jãzëk = [[łotewsczi jãzëk|łotewsczi]] | stolëca = Riga | fòrma państwa = repùblika | wiéchrzëzna = 64 589| procent-wòdë = 1,5 | lëdztwò = 1 944 643 | rok = 2017 | dëtk = [[eùro]] | kòd dëtka = EUR | czasowô cona = +2 | swiãto = [[18 lëstopadnika]]| himn = Dievs, svētī Latviju<br> (Bòże błogòsław Łotewskô) <center>[[Òbrôzk:Latvian National Anthem.ogg]]</center> | kòd = LV | Internet = .lv | telefón = +371 |Prezydeńt=Edgars Rinkēvičs|Premiéra=Evika Siliņa|aùtowi kòd=LV}} '''Łotwa''' ([[łotewsczi jãzëk|łot.]] ''Latvija''; òficjalnô pòzwa: Łotewskô Repùblika, łot. ''Latvijas Republika'') – państwò w nordowi [[Eùropa|Eùropie]]. Òd nordë grańczi z [[Estoniô|Estonią]], òd pôłniégò z [[Lëtwa|Lëtwą]], a ód pòrénkù – z [[Ruskô|Rusją]] i [[Biôłorus|Biôłorusą]]. Stolëcą i nôwikszim gardã je [[Riga]]. Mô przistãp do [[Bôłt|Bôłtëcczégò Mòrza]] i brzegòwą liniã ò długòscë kòl 498 km. Nôleżi do NATO i [[Eùropejskô Ùnijô|Eùropejsczi Ùnie]]. == Geògrafiô == === Pòłożenié === [[Òbrôzk:Latvia 1998 CIA map.jpg|mały|Kôrta Łotwë]] Leżi w nordowi [[Eùropa|Eùropie]], na pòrénkòwim ùbrzegù [[Bôłt|Bôłtëcczégò Mòrza]], zwiksza midzë 55° a 58° nordowi geògraficzny szérzë i 21°-29° pòrénkòwi geògraficzny długòscë. === Wiéchrzëzna === *całownô: 64,589 km² *wiéchrzëzna lądu: 62,249 km² *wiéchrzëzna wòdów: 2,340 km² *môl na swiece wedle wiéchrzëznë: 125. === Lądowé grańce === *òglowô długòsc wszëtczich grańców: 1,370 km *państwa, z jaczima mô grańce: [[Biôłorus]] 161 km, [[Estoniô]] 333 km, [[Lëtwa]] 544 km, [[Ruskô]] 332 km === Brzegòwô liniô === 498 km (przistãp do [[Bôłt|Bôłtëcczégò Mòrza]]) === Klimat === Klimat przechódny midzë mòrsczim i kòntinentalnym, na jaczi mô cësk to, że krótkò je [[Bôłt]] - mòrze. Wiatrë nôwiãcy wieją òd pôłniowò-zôpadny stronë (czerënk òd Atlantikù) i przëwióny znądka lëft niese wiôlgą wielënã òpadënków (500-800 mm òb rok). Niebò je przez wiãkszosc czasu zacygniãté blónama. Òb rok słuńce swiécy strzédno le przez 30-40 dni. Nôbarżi słonecznym i sëchim miesącã je môj. Lato je wiele razy chłodné i z deszczama. Dodatné temperaturë trzimają sã przez 125—155 dniów w rokù. Strzédnô cepłota [[czerwińc]]a sygô 15—17 °C. Zëma bawi òd pòłowë [[gòdnik]]a do pòłowë strëmiannika. Strzédnô cepłota stëcznika sygô òd −3 do −7 °C, chòc tej sej mòże spôdac nawetka do −40 °C. === Ùsztôłcenié terenu === [[Òbrôzk:Lettland_physisch_relief_location_map.png|mały|Fizycznô kôrta Łotwë]] Przeplôtają sã wëszawë i niżawë. Nôwiãkszą niżawą je Żmudzczé Pòbrzeżé. === Wësokòsc terenu === [[Òbrôzk:Gaizins.jpg|mały|Panorama z góry Gaiziņkalns]] *strzédnô wësokòsc: 87 m. n.r.m. *nôniższô wësokòsc: 0 m. n.r.m. [[Bôłt|Bôłtëcczé Mòrze]] *nôwëższi czëp: 312 m. n.r.m. (Gaiziņkalns) === Gruńtë wedle ùżiwaniô === * rolné gruńtë: 29,2% (w tim 18,6% òrnëch gruńtów) * lasë: 54,1% == Lëdze i spòlëzna == === Pòpùlacjô === *wielëna lëdztwa: 1,944,643 (na lëpińc 2017) *môl na swiece wedle wielënë lëdztwa: 149. === Etniczné karna === Łotisze 61.8%, Ruskòwie 25.6%, Biôłorusënowie 3.4%, Ùkrajińcë 2.3%, Pòlôsze 2.1%, Lëtwini 1.2% (wôrtoscë szacowóné na 2016) === Jãzëczi === łotewsczi (òficjalny) 56.3%, rusczi 33.8%, === Religijné karna === [[lëtërstwò]] 19.6%, [[prawòsławié]] 15.3%, === Ùrbanizacjô === [[Òbrôzk:Riian vanhakaupunki.jpg|mały|Riga – stolëca i nôwikszi gard Łotwë]] *mieskô pòpùlacjô: 67,4% *wikszé miesczé westrzódczi: [[Riga]] (stolëca) – 638,784 mieszkańców; [[Daugavpils]] – 85,286, Lipawa – 70,499 (na 2016<ref>[https://web.archive.org/web/20160303231425/http://pop-stat.mashke.org/latvia-cities.htm ''Wielëna lëdztwa w gardach Łotwë'']</ref> == Pòliticzny system == [[Òbrôzk:Latvija_viki.PNG|mały|Kôrta z historicznyma regionama Łotwë]] * òficjalnô pòzwa: Łotewskô Repùblika (łot. ''Latvijas Republika'') * pòliticzny ùstôw: parlamentarnô repùblika * stolëca: [[Riga]] * czasowô cona: UTC+2 * państwowé swiãto: [[18 lëstopadnika]] – Dzéń Proklamacje Łotewsczi Repùbliczi (łot. ''Latvijas Republikas proklamēšanas diena'') * nôrodny himn: „Dievs, svētī Latviju!” (''Bòże, błogòsławi Łotwã'') [[Òbrôzk:Latvian National Anthem.ogg]] === Wëkònôwczô władza === * prezydent Edgars Rinkēvičs (2024) * premier Evika Siliņa (2024) === Ùstawòdôwczô władza === jednojizbòwi parlament Sejm (łot. ''Saeima''; 100 nôleżników na sztërëlatną kadencjã) == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bibliografiô == * [https://web.archive.org/web/20110816115347/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/lg.html Łotwa w „The World Factbook”] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Eùropa}} {{Eùro}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Eùropejsczé państwa]] [[Kategòrëjô:Łotwa| ]] ibaeee5kh2alutpwapxg3pgycizf9m3 0 3814 201130 159949 2026-06-01T12:00:15Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 201130 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Sick_of_it_All.jpg|mały|Sick Of It All na kòncerce w Boloniji ([[Italskô]])]] '''Sick Of It All''' (skrodzëna '''SOIA''') to [[Hardcore punk|hardcore-punkowé]] mùzyczné karno z dzelu Queens gardu [[New York City|Nowi York]] w [[USA]]. Sick Of It All pòwstało w [[1984]] rokù, przë czim midzënôrodna pòpùlarnotã dobëło nôbarżi w 90-tëch latach. Nôlëżnikama, zakłôdôrzama bëlë: barca Koller (Lou- spiéw ë Pete - gitara), Arman Majidi (perkùsëjô) ë Craig Setaru (basowô gitara) - ti dwaji slédny bëlë téż w tim czasu aktiwny w jinszëch nowòjorsczich [[Hardcore punk|hardcore-punkowich]] karnach: [[Straight Ahead]] ë [[Rest In Pieces]]. W tim rokù nagrôlë téż pierszą [[7"]] platã ò tim sómëm titlu co miono karna, pò tim przëszłé pòsobné nagrëwóné w różnëch wëdowiznach. Sick Of It All je relatiwno wiele na swiatowëch tournejach, przënômni dwa razë w rokù wëstapiwô téż w [[Eùropa|Eùropie]]. == Diskògrafijô == *([[1987]]): ''Sick Of It All'' *([[1988]]): ''Blood, Sweat And No Tears'' *([[1991]]): ''We Stand Alone'' *([[1992]]): ''Just Look Around'' *([[1994]]): ''Scratch The Surface'' *([[1995]]): ''Live In A World Full Of Hate'' (Live) *([[1995]]): ''Spreading The Hardcore Reality'' *([[1997]]): ''Built To Last'' *([[1998]]): ''Potential For A Fall'' *([[1999]]): ''Call To Arms'' *([[2000]]): ''Yours Truly'' *([[2001]]): ''The Story So Far'' (VHS) *([[2002]]): ''Live In A Dive'' (Live) *([[2003]]): ''Life On The Ropes'' *([[2004]]): ''Outtakes For The Outcast'' (B-Sides) *([[2006]]): ''Death To Tyrants'' == Bùtnowé lënsczi == * [http://www.sickofitall.com/ Domôcô starna] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Punkòwé karna]] k38zgkqm2qzyp5zks0dlqj2wy7x5php 0 3816 201207 159950 2026-06-01T13:45:34Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 201207 wikitext text/x-wiki '''Abaddon''' - [[Pòlskô|polsczé]] [[Hardcore punk|pùnkòwé]] karno z [[Bëdgòszcz|Bëdgòszczë]]. Pòwstôło w [[1982]] rokù pòd mionã ''Partyzantka miejska''. Założëlë je Tomasz Dorn (perkùsëjô), Tomasz Frost (basowô gitara), Bernard Szarafiński (gitara) ë "Mirek" (spiéw) - pózdzé na jegò plac przëszëdł Waldemar Jędyczowski. W latach [[1984]] ë [[1985]] karno wëstãpiwôło z dobiwkama na festiwalu w [[Jarocin|Jarocinie]]. Rok pózdzé grało w kòncertowi trase pò [[Jugosławijô|Jugòsławijë]] dze nagrało w studio w [[Ljubljana|Ljubljanie]] ([[Słowenijô]]) sztof na pierszą sztudijną platą "Wet za wet", jakô òstała wëdónô przez samòstójna francëską wëdowizna ''New Wave Records'' ë dostała swegò ôrtu kùltowi sztatus w Pòlsce. Niezgòdnoscë co do sztélu dôlszegò graniô doprowadzëłë w [[1987]] rokù do rozpôdu karna. Znowa naczãło òno wëstãpiwac, chòc w kąsk zmienionëm skłôdze, trzë lata pózdzé. Wprzód blós pò [[Pòlskô|Pòlsce]], a w [[2003]] òdbëło krótką kòncertową trasã pò [[USA]]. We łżekwiôce [[2005]] rokù zawieszëło karno zwòją dzéjnotã.. === Diskògrafijô === * ''Wet za wet'' - LP (New Wave Records [[1986]]), MC (Melissa Records [[1993]]), CD ([[Pop Noise]] [[2001]]) * ''Walcz o swoją wolność'' - SP (Bydłoszcz Records [[1996]]) * ''Nie do Poznania'' - SP (HC PZPR Rercords [[1996]]) * ''Godzina krzywd'' - CD (Lou & Rocked Boys [[2004]]) ==== Abaddon na kòmpilacëjach ==== *''Kto?'' na LP ''Fala'' ([[Polton]] [[1985]]) *''Wet za wet'' ë ''Kto?'' na LP ''Jak punk to punk'' ([[Tonpress]] [[1988]]) *''Kto'' ë ''Kukły" na MC ''Był kiedyś Jarocin'' (GZG Rec. [[1998]]) *''Zamknij się w sobie'' ë ''Zostań bohaterem'' na Promò CD ''Punks, Skins & Rude Boys NOW!!! vol. 8'' (Jimmy Jazz [[2003]]) == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Punkòwé karna]] b4treq9mney17qgnqj357hrltp59jok 201208 201207 2026-06-01T13:45:48Z Iketsi 3254 -' ' 201208 wikitext text/x-wiki '''Abaddon''' – [[Pòlskô|polsczé]] [[Hardcore punk|pùnkòwé]] karno z [[Bëdgòszcz|Bëdgòszczë]]. Pòwstôło w [[1982]] rokù pòd mionã ''Partyzantka miejska''. Założëlë je Tomasz Dorn (perkùsëjô), Tomasz Frost (basowô gitara), Bernard Szarafiński (gitara) ë "Mirek" (spiéw) - pózdzé na jegò plac przëszëdł Waldemar Jędyczowski. W latach [[1984]] ë [[1985]] karno wëstãpiwôło z dobiwkama na festiwalu w [[Jarocin|Jarocinie]]. Rok pózdzé grało w kòncertowi trase pò [[Jugosławijô|Jugòsławijë]] dze nagrało w studio w [[Ljubljana|Ljubljanie]] ([[Słowenijô]]) sztof na pierszą sztudijną platą "Wet za wet", jakô òstała wëdónô przez samòstójna francëską wëdowizna ''New Wave Records'' ë dostała swegò ôrtu kùltowi sztatus w Pòlsce. Niezgòdnoscë co do sztélu dôlszegò graniô doprowadzëłë w [[1987]] rokù do rozpôdu karna. Znowa naczãło òno wëstãpiwac, chòc w kąsk zmienionëm skłôdze, trzë lata pózdzé. Wprzód blós pò [[Pòlskô|Pòlsce]], a w [[2003]] òdbëło krótką kòncertową trasã pò [[USA]]. We łżekwiôce [[2005]] rokù zawieszëło karno zwòją dzéjnotã.. === Diskògrafijô === * ''Wet za wet'' - LP (New Wave Records [[1986]]), MC (Melissa Records [[1993]]), CD ([[Pop Noise]] [[2001]]) * ''Walcz o swoją wolność'' - SP (Bydłoszcz Records [[1996]]) * ''Nie do Poznania'' - SP (HC PZPR Rercords [[1996]]) * ''Godzina krzywd'' - CD (Lou & Rocked Boys [[2004]]) ==== Abaddon na kòmpilacëjach ==== *''Kto?'' na LP ''Fala'' ([[Polton]] [[1985]]) *''Wet za wet'' ë ''Kto?'' na LP ''Jak punk to punk'' ([[Tonpress]] [[1988]]) *''Kto'' ë ''Kukły" na MC ''Był kiedyś Jarocin'' (GZG Rec. [[1998]]) *''Zamknij się w sobie'' ë ''Zostań bohaterem'' na Promò CD ''Punks, Skins & Rude Boys NOW!!! vol. 8'' (Jimmy Jazz [[2003]]) == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Punkòwé karna]] sxmqgqtco4zjchxs638krxrup0nok6q 0 3850 201129 189187 2026-06-01T12:00:05Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 201129 wikitext text/x-wiki '''L7''' je [[Punk|punk rockòwim]] białkòwsczim karnã z [[Los Angeles]] w [[USA]]. Nôwikszé pòpùlarnotã dostało òno we wczasnëch [[1990|90-tëch]] latach. Nôlëżniczkama są: Donita Sparks, Suzi Gardner, Jennifer Finch ë Dee Plakas. Nôwikszé hitë to ''Pretend We're Dead'' ë zwãkòwô stegna ''Shitlist'' do [[Film|filmù]] ''[[Natural Born Killers]]''. L7 założoné òstało w [[1985]] przez Sparks ë Gardner, pòzdze dołączëłë do nich Finch ë Plakas. Pierszi albùm wëdóny òstôł w [[Epitaph Records]], w [[1989]] przechôdôją do wëdowiznë [[Sub Pop]]. Nôlëżniczczi L7 założëłë w [[1991]] rokù ''Rock For Choice'' - [[Abòrcëjô|proaborcëjne]] ë biôtkùjącé sã ò prawa białków karno, chtërne dostało w tim czasu wiôldżé wspiarce òd jinszëch rockòwëch karnów, w tim òd taczich jak: [[Nirvana]], [[Pearl Jam]], [[Red Hot Chili Peppers]] ë [[Rage Against The Machine]]. ''Rock for Choice'' òrganizëje do dzysô kòncertë ë akcëje. Wëdóny w [[1992]] rokù albùm ''Bricks Are Heavy'' bëł trzëmóny przez cządnik [[Rolling Stone]] w maju [[1999]] za jeden z wôżniejszëch w 90-tëch latach ë je òglowò trzëmôny za nôlepszą platã karna L7. W [[1994]] rokù wëstãpiło karno pòd mioną ''Camel Lips'' w filmie [[John Waters]]a [[Serial Mom]]. L7 bëło znóné z wielu różnëch prowòkacëjnëch akcëjów, przëmiôrã mòże tuwò bëc to jakno Sparks rzucała na kòncerce ùżëwónëma tampònama w pùblikã, czë scygnãła bùksë w telewizëjnym pòkôzkù. Pò wëdaniém w [[1999]] platë ''Slap Happy'', jakô nie òstała dobrze przez swiatową pùblikã przëjãtô, Finch dała wiédzã ò tim, że òdchôdô z karna - w midzëczasu grô ë spiéwô w [[The Shocker]]. Sparks zajãła sã téż jinszëma mùzycznëma ùdbama. Karno jak narô zawieszëło swòją dzejnotã. == Diskògrafijô == * [[1988]]: ''L7'' * [[1990]]: ''Smell The Magic'' * [[1992]]: ''Bricks Are Heavy'' * [[1994]]: ''Hungry For Stink'' * [[1997]]: ''The Beauty Process: Triple Platinum'' * [[1998]]: ''Live: Omaha To Osaka'' * [[1999]]: ''Slap Happy'' * [[2000]]: ''The Slash Years'' == Bùtnowé lëczni == * [https://web.archive.org/web/20070101184319/http://www.smelll7.com/ Domôcô starna] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Punkòwé karna]] hhvrmbw1f4agau9mrrpams4wiar0438 0 3923 201203 194399 2026-06-01T13:43:26Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 201203 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò| gwôsné miono = Romania | miono = Rumùńskô | miono-genitiw = Rumùńsczi | fana = Flag of Romania.svg| herb = Coat of arms of Romania.svg | na karce = LocationRomania.svg | jãzëk = [[Rumùńsczi jãzëk|rumùńsczi]] | stolëca = Bukareszt | fòrma państwa = repùblika | wiéchrzëzna = 238.391 | procent-wòdë = - | lëdztwò = 22.329.977 | rok = 2019 | dëtk = rumùńsczi leu | kòd dëtka = ROL | czasowô cona = +2 | swiãto = 1 gòdnika | himn = Deşteaptă-te, române | kòd = RO, ROU | Internet = .ro | telefón = 46 |Prezydeńt=Nicușor Dan|Premiéra=Ilie Bolojan }} '''Rumùńskô''' – je państwã w pôłniowi [[Eùropa|Eùropie]] z przistãpa do [[Czôrné Mòrze|Czôrnégò Mòrza]], krôj [[Eùropejskô Ùnijô|Eùropejsczi Ùniji]]. * stoleczny gard: [[Bùkareszt]] * lëdztwò: 22.329.977 mieszkańców ([[2005]]) * wiéchrzëzna: 238.391 km² == Òbaczë téż == * [[Bùkareszt]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Eùropa}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Eùropejsczé państwa]] [[Kategòrëjô:Rumùńskô]] laxkaxfl0wfb6geeaoznayuh50nprsv 0 4026 201183 184776 2026-06-01T12:46:00Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 201183 wikitext text/x-wiki {{Wies infobox | Wies=Mòjszewskô Hëta | rodzôcz_wsë= | céch_wsë= | ôrt_gminë= | fana_wsë= | kôrta_wsë= | wòjewództwò=pòmòrsczé | kréz=kartësczi | gmina=Serakòjce | szôłtëstwò=[[Mòjsz]] | miejskô= | wiechrzëzna= | gradëN=54 | minutëN=19 | sekùndëN=47 | gradëE=17 | minutëE=57 | sekùndëE=59 | wiżô=269 | rok= | lëdztwò=185 | gãscëzna= | nr_czér=58 | pòcztowi_kòd=83-334 | reg_tôfla=GKA | SIMC= | szôłtës= | www= | òdjimk= | galerëjô_commons= |}} '''Mòjszewskô Hëta''' ([[pòlsczi jãzëk|pl.]] ''Mojuszewska Huta'') – [[Kaszëbë|kaszëbskô]] [[wies]] w [[Pòlskô|Pòlsce]] w òbéńdze Kaszëbsczégò Pòjezerzô, pòłożonô w [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]], w [[kartësczi kréz|kartësczim krézu]], w [[Gmina Serakòjce|gminie Serakòjce]] w òbéńdze Kaszëbsczégò Krôjòbrazowégò Parkù. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_VI/619 ''Mojuszewska huta'' w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_IX/319 ''Putijańska'' w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé wsë]] [[Kategòrëjô:Gmina Serakòjce]] [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] qs7bms0scwc1m8zxx6o7h74vg2v6e63 0 4165 201320 187025 2026-06-01T19:21:58Z Iketsi 3254 {{Bez òdjimka}} 201320 wikitext text/x-wiki {{Bez òdjimka}} '''Vega de Doña Olimpa''' je wsą ë gminą w [[Szpańskô|Szpańsczi]]. Lëdztwò wsë: 60 mieszkańców ([[2005]]). == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20020403064922/http://es.geocities.com/vegaolimpa/ Vega de Doña Olimpa] {{Kòntrola}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Szpańskô]] s3v7108bjyjyy30geyra4yqm5h1o9bw 0 4291 201158 195191 2026-06-01T12:15:33Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 201158 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Ani DiFranco concert.jpg|mały|Ani DiFranco]] '''Ani DiFranco''', (ùr. [[23 séwnika]] [[1970]]) je amerikańską spiéwôrką. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} {{DEFAULTSORT:DiFranco, Ani}} [[Kategòrëjô:Mùzycë]] qblafhinrydibm2ixxxhvqx07a6p4xs 0 4292 201206 188425 2026-06-01T13:45:15Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Spiéwôrczi]] 201206 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Suzanne_Vega_13._Inselleuchten_03_(cropped).jpg|mały|Suzanne Vega, 2016]] '''Suzanne Nadine Vega''', (ùr. [[11 lëpinca]] [[1959]]) je amerikańską spiéwôrką. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} {{DEFAULTSORT:Vega, Suzanne}} [[Kategòrëjô:Spiéwôrczi]] foar2e3k1s328xpb9otgc6w72by0qsa 0 4309 201292 189133 2026-06-01T15:10:34Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Spiéwôrczi]] 201292 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:2023-11-16 Gala de los Latin Grammy, 03 (cropped)02.jpg|mały|Shakira (2023)]] '''Shakira Isabel Mebarak Ripoll''', (ùr. [[2 gromicznika]] [[1977]]) je [[Kolumbiô]] spiéwôrką. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Spiéwôrczi]] joz4zm0t49ysxi4tcntuq66kz92mvm1 0 4320 201255 162029 2026-06-01T14:40:03Z Iketsi 3254 kat. 201255 wikitext text/x-wiki '''Ágústa Eva Erlendsdóttir''' (ùr. [[28 lëpinca]] [[1982]]) je [[Islandëjô|islandzkô]] spiéwôrka ë teatrownica. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} {{SORTUJ:Erlendsdóttir, Ágústa Eva}} [[Kategòrëjô:Islandëjô]] [[Kategòrëjô:Aktórczi]] [[Kategòrëjô:Spiéwôrczi]] hltxmw2p78iitchni2unoj89keuxfwj 201256 201255 2026-06-01T14:40:38Z Iketsi 3254 {{Bez òdjimka}} 201256 wikitext text/x-wiki {{Bez òdjimka}} '''Ágústa Eva Erlendsdóttir''' (ùr. [[28 lëpinca]] [[1982]]) je [[Islandëjô|islandzkô]] spiéwôrka ë teatrownica. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} {{SORTUJ:Erlendsdóttir, Ágústa Eva}} [[Kategòrëjô:Islandëjô]] [[Kategòrëjô:Aktórczi]] [[Kategòrëjô:Spiéwôrczi]] 4yxpz1syq5703qgm2t3nkqmtb40mi4c 0 4326 201131 198173 2026-06-01T12:00:50Z Iketsi 3254 kat. 201131 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò| gwôsné miono = Ελληνική Δημοκρατία | miono = Greckô Repùblika | miono-genitiw = Grecczi | fana = Flag of Greece.svg| herb = Coat of arms of Greece.svg | na karce = EU_location_GRE.png| mòtto = Ελευθερία ή Θάνατος (Wòlnota abò smierc) | jãzëk = [[Grecczi jãzëk|grecczi]] | stolëca = Atenë | fòrma państwa = repùblika | wiéchrzëzna = 131.940 | procent-wòdë = - | lëdztwò = 10.816.286 | rok = 2011 | dëtk = [[Eùro]] | kòd dëtka = EUR | czasowô cona = +2 | swiãto = [[25 strëmiannika]], [[28 pazdzérznika]]| himn = <center>[[Òbrôzk:Hymn to liberty instrumental.oga]]</center> Imnos is tin Eleftherian (Himn do Wòlnotë) | kòd = GR, GRC | Internet = .gr | telefón = 30 |Prezydeńt=Konstandinos Tasulas|Premiéra=Kiriakos Mitsotakis }} '''Greckô''' je państwã w pôłniowi [[Eùropa|Eùropie]], krôj [[Eùropejskô Ùnijô|Eùropejsczi Ùniji]]. * stoleczny gard: [[Atenë]] * lëdztwò: 10.816.286 mieszkańców ([[2011]]) * wiéchrzëzna: 131.940 km² [[Òbrôzk:Greece_prefectures_map_dark.PNG|left|mały|Prefekturë Grecczi]] == Òbaczë téż == * [[Parnas]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Eùropa}} {{Euro}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} {{SORTUJ:Grecjô}} [[Kategòrëjô:Eùropejsczé państwa]] [[Kategòrëjô:Greckô| ]] ld632clo5nzm77ixin6jot8ylrt5nba 0 4331 201145 195385 2026-06-01T12:09:07Z Iketsi 3254 |*]]→| ]]; {{Kòntrola}} 201145 wikitext text/x-wiki {{Do werifikacëji}} {{Infobox-państwò| gwôsné miono = Fürstentum Liechtenstein | miono = Liechtenstein | miono-genitiw = | fana = Flag of Liechtenstein.svg| herb = Staatswappen-Liechtensteins.svg| na karce = Europe location LIE.png | mòtto =Für Gott, Fürst und Vaterland | jãzëk = [[miemiecczi]]| stolëca = Vaduz | fòrma państwa = Kònstitucëjnô mònarchijô | wiéchrzëzna = 160,5 | procent-wòdë = 0 | lëdztwò = 37 468 | rok = 2015 | dëtk = szwajcarsczi frank | kòd dëtka = [[CHF]] | czasowô cona = +1 | swiãto = | himn = [[Oben am jungen Rhein]] | kòd = LI | Internet = .li | telefón = 423 |Mònarcha=Jan Adóm II|Premiéra=Brigitte Haas}} [[Òbrôzk:FurstentumLiechtenstein.Triesenberg.jpg|mały|Triesenberg]] '''Liechtenstein, Ksãżstwò Liechtenstein''' (czasã pòtikóny je téż pisënk '''Lichtensztajn'''{{Zdrzódło|nocat=}}) je państwã w [[Eùropa|Eùropie]]. == Òbaczë téż == * [[Szwajcariô]] * [[Aùstriô]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Eùropa}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Lichtenstein| ]] [[Kategòrëjô:Eùropejsczé państwa]] 4hy3tbfty3974g7its0a0vml43wy1oc 201347 201145 2026-06-02T11:52:48Z DawnyTest 14843 genitiw 201347 wikitext text/x-wiki {{Do werifikacëji}} {{Infobox-państwò| gwôsné miono = Fürstentum Liechtenstein | miono = Liechtenstein | miono-genitiw = Liechtensteinu | fana = Flag of Liechtenstein.svg| herb = Staatswappen-Liechtensteins.svg| na karce = Europe location LIE.png | mòtto =Für Gott, Fürst und Vaterland | jãzëk = [[miemiecczi]]| stolëca = Vaduz | fòrma państwa = Kònstitucëjnô mònarchijô | wiéchrzëzna = 160,5 | procent-wòdë = 0 | lëdztwò = 37 468 | rok = 2015 | dëtk = szwajcarsczi frank | kòd dëtka = [[CHF]] | czasowô cona = +1 | swiãto = | himn = [[Oben am jungen Rhein]] | kòd = LI | Internet = .li | telefón = 423 |Mònarcha=Jan Adóm II|Premiéra=Brigitte Haas}} [[Òbrôzk:FurstentumLiechtenstein.Triesenberg.jpg|mały|Triesenberg]] '''Liechtenstein, Ksãżstwò Liechtenstein''' (czasã pòtikóny je téż pisënk '''Lichtensztajn'''{{Zdrzódło|nocat=}}) je państwã w [[Eùropa|Eùropie]]. == Òbaczë téż == * [[Szwajcariô]] * [[Aùstriô]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Eùropa}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Lichtenstein| ]] [[Kategòrëjô:Eùropejsczé państwa]] 32wsw5rgk2muyfndoxj2938vzdoxbrn 0 4335 201260 188400 2026-06-01T14:48:02Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Miemcë]] [[Kategòrëjô:Spiéwôrczi]] 201260 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:LaFee - Jetix-Award - YOU 2008 Berlin (6825p).jpg|mały|LaFee, Berlin (2008)]] [[Òbrôzk:LaFee.jpg|mały|LaFee (2006)]] '''LaFee''' (Christina Klein), (ùr. [[1 gòdnika]] [[1990]]) je miemiecką spiéwôrką. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Miemcë]] [[Kategòrëjô:Spiéwôrczi]] 0mcxhjvmnnepx84da9fnvw4z254jtb9 0 4342 201144 196449 2026-06-01T12:08:58Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 201144 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò| gwôsné miono = Republika Hrvatska | miono = Repùblika Chòrwacczi | miono-genitiw = Chòrwacczi | fana = Flag of Croatia.svg| herb = Coat of arms of Croatia.svg | na karce = EU-Croatia.svg| jãzëk = [[Chòrwacczi jãzëk|chòrwacczi]] | stolëca = Zagrzeb | fòrma państwa = repùblika | wiéchrzëzna = 56.542 | lëdztwò = 4.190.700 | rok = 2016 | dëtk = Euro | kòd dëtka = €| czasowô cona = +2 | swiãto = [[25 czerwińca]] | himn = "Lijepa naša domovino" (Snożnô naszô tatczëzna) <center>[[Òbrôzk:Lijepa nasa domovino instrumental.ogg]]</center>| kòd = HR | Internet = .hr / .eu | telefón = 385 |Prezydeńt=Zoran Milanović|Premiéra=Andrej Plenković|data ùsôdzenia=25 czerwińca 1991|aùtowi kòd=HR}} [[Òbrôzk:Croatia_-_Location_Map_(2013)_-_HRV_-_UNOCHA.svg|left|mały|Gardë Chòrwacczi]] '''Chòrwackô''' ([[Chòrwacczi jãzëk|Chòrwacczi]]: ''Hrvatska'') – je państwã w [[Eùropa|Eùropie]], a òd [[1 lëpinca]] 2013 rokù krôj [[Eùropejskô Ùnijô|Eùropejsczi Ùniji]]. * stoleczny gard: [[Zagrzeb]] * lëdztwò: 4.190.700 mieszkańców ([[2016]]) * wiéchrzëzna: 56.542&nbsp;km² == Òbaczë téż == * [[Chòrwacczi jãzëk]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Euro}} {{Eùropa}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Chòrwackô| ]] [[Kategòrëjô:Eùropejsczé państwa]] lrtijkno44tzgnnn0pvlk8qycabgiyv 0 4415 201209 188416 2026-06-01T13:50:00Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Spiéwôrczi]] 201209 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Macy gray.jpg|mały|Macy Gray]] '''Macy Gray''' (Natalie Renee McIntyre), (ùr. [[6 séwnika]] [[1967]]) je amerikańską spiéwôrką. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} {{SORTUJ:Gray, Macy}} [[Kategòrëjô:Spiéwôrczi]] aysej8dp7evcfknshg16pye92fudtfp 201210 201209 2026-06-01T13:50:21Z Iketsi 3254 Macy Gray, 2008 201210 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Macy_Gray_2008.07.23_027.jpg|mały|Macy Gray, 2008]] '''Macy Gray''' (Natalie Renee McIntyre), (ùr. [[6 séwnika]] [[1967]]) je amerikańską spiéwôrką. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} {{SORTUJ:Gray, Macy}} [[Kategòrëjô:Spiéwôrczi]] 924m9sr227rwj9jwozujomxowwsis8s 0 4460 201201 201111 2026-06-01T13:42:47Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 201201 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò| gwôsné miono = Република Србија<br />Republika Srbija | miono = Serbskô Repùblika | miono-genitiw = Serbie| fana = Flag of Serbia.svg| herb = Coat of arms of Serbia.svg | na karce = Location map of Serbia in Europe (2006–2008).png| mòtto = (serb.) Само слога Србина спасава/Samo sloga Srbina spasava| jãzëk = Serbsczi | stolëca = Belgrad | fòrma państwa = repùblika | wiéchrzëzna = 88 499| procent-wòdë = 0,13 | lëdztwò = 7 041 599 | rok = 2016 | dëtk = serbsczi dinar | kòd dëtka = CSD | czasowô cona = +1 | swiãto = | himn = Боже правде / Bože Pravde<br>Bòże Sprawiedlëwòtë <center>[[Òbrôzk:National anthem of Serbia, performed by the United States Navy Band.wav]]</center> | kòd = RS/SRB/688 | Internet = .rs, .yu, .cs | telefón = +381 |Prezydeńt=Aleksandar Vučić|Premiéra=Đuro Macut |aùtowi kòd=SRB}} '''Serbiô''' (téż '''Serbskô''', [[Serbsczi jãzëk|serb.]] Србија / Srbija) – strzódlądowé państwò w pôłniowi [[Eùropa|Eùropie]], na westrzédnëch [[Bałkańsczi Półòstrów|Bałkanach]]. Òd nordë grańczi z [[Madżarskô|Madżarską]], òd nordowégò pòrénkù z [[Rumùniô|Rumùnią]], òd pôłniowégò pòrénkù z [[Bùłgariô|Bułgarią]], na pôłnim z [[Albaniô|Albanią]] (greńca kòntrolowónô przez [[Kòsowò]], jaczé Serbiô ùwôżô za swòje teritorium) i [[Nordowô Macedoniô|Nordową Macedonią]], na zôpadze z [[Chòrwacjô|Chòrwacją]] i [[Bòsniô i Hercegòwina|Bòsnią]], na pôłniowim zôpadze z [[Czôrnogóra|Czôrnogórą]]. Stolëcą Serbie je [[Belgrad]], jeden òd nôstarszich i nôwikszich gardów w pôłniowòpòrénkòwi Eùropie. Serbiô mô dwie aùtonomiczné prowincje: ''Wojwodinã'' na nordze i ''Kòsowò i Metochiã'' na pôłnim. W 2008 rokù Kòsowò ògłosëło samòstójnotã òd Serbsczi, chtërny Serbiô nie ùznôwô. == Geògrafiô == === Pòłożenié === Leżi w pôłniowi [[Eùropa|Eùropie]], na westrzédnëch [[Bałkańsczi Półòstrów|Bałkanach]], pòmidzë [[Madżarskô|Madżarską]] i [[Nordowô Macedoniô|Nordową Macedonią]], ni mô przëstãpù do mòrza. === Wiéchrzëzna === [[Òbrôzk:SerbiaPoliticalDivision.png|mały|Kôrta Serbie]] * całownô: 88.499 km² * môl na swiece wedle wiéchrzëznë: 111. === Lądowé grańce === *òglowô długòsc wszëtczich grańców: 2.027 km *państwa, z jaczima mô grańce: [[Albaniô]] 115 km (greńca kòntrolowónô przez [[Kòsowò]]), [[Bòsniô i Hercegòwina]] 302 km, [[Bùłgariô]] 318 km, [[Chòrwacjô]] 241 km, [[Madżarskô]] 151 km, [[Nordowô Macedoniô]] 221 km (159 km greńcë pòd kòntrolą [[Kòsowò]]), [[Czôrnogóra]] 203 km (79 km greńcë pòd kòntrolą [[Kòsowò]]), [[Rumùniô]] 476 km === Brzegòwô liniô === Serbiô je państwã strzódlądowim. === Klimat === Na nordze Serbii wastëje kòntinentalny klimat (z chłodną zëmą i gòrącym, mòkrim latã). W pòòstałim dzélu Serbie klimat kòntinentalny abò strzódzemnomòrsczi (dosc chłodno i baro snieżësto òb zëmã, gòrąco i sëchò òb lato i jeséń). === Ùsztôłcenié terenu === [[Òbrôzk:Serbien_topo.png|mały|Fizycznô kôrta Serbie]] Ùsztôłcenié terenu Serbie je baro teritorialno zróżnicowóné. Na nordze Serbie nalézemë òbrodné równiznë. Na pòrénkù kalkòwé górsczé rédżi i kòtlënë. Na pôłniowim pòrénkù stôré górë i pògórza. === Wësokòsc terenu === [[Òbrôzk:Midžor_u_daljini.jpg|mały|Nôwëższi czëp Serbie pòza Kòsòwã – Midżur (2,169 m n.r.m.)]] * strzédnô wësokòsc: 442 m n.r.m. * nôniższô wësokòsc: 35 m n.r.m. (rzéczi Dunaj i Timok) * nôwëższi czëp: ** ùwzglãdniającë Kòsowò: 2,656 m n.r.m. (Djeravica) ** nôwëższi serbsczi czëp pòza Kòsòwã: 2,169 m n.r.m. (Midżur) === Gruńtë wedle ùżiwaniô === * rolné gruńtë 57,9 % (w tim 33,7% òrnëch gruńtów) * lasë 31,6% (w 2011) == Lëdze i spòlëzna == === Pòpùlacjô === * wielëna lëdztwa: 7 041 599 (wôrtoscë szacowóné na 2016, bez Kòsowò i Metohie) * môl na swiece wedle wielënë lëdztwa: 98. === Etniczné karna === [[Òbrôzk:Srpska_nosnja.jpg|mały|Serbòwie w nôrodnëch ruchnach]] Serbòwie są nôwikszim etnicznym karnã w Serbie (83% mieszkańców, bez ùwzglãdnieniô Kòsowò i Metohie). Drëdżim co do wialgòscë karnã są [[Madżarzë]]. Madżarama je 3,9% mieszkańców Serbie (i 14,3% mieszkańców Wojwodinë). Wedle òglowégò spisënkù z 2011 rokù w Serbie (bez Kòsowò i Metohie) mieszkô 1 135 393 przedstôwców nôrodnëch miészëznów. === Jãzëczi === Òficjalnym jãzëkã je [[serbsczi jãzëk|serbsczi]] w [[cyrilica|cyrilicznym]] pisënkù, rodny dlô 88% lëdztwa. Na òbéńdze gminów z wiôlgą lëczbą przedstôwców nôrodnëch miészëznów mògą bëc òficjalnô brëkòwóné miészëznowé jãzëczi. W westrzédny Serbie wnet wszëtczé gminë brëkùją òficjalnô leno serbsczi jãzëk. Jinszô sytuacjô je w prowincje Wojwodina, gdze òficjalny status dostałë téż [[Madżarczi jãzëk|madżarsczi]], [[Słowacczi jãzëk|słowacczi]], [[Rumùńsczi jãzëk|rumùńsczi]], [[Chòrwacczi jãzëk|chòrwacczi]] i [[rusyńsczi jãzëk]]. === Religijné karna === [[Òbrôzk:Temple_Saint_Sava.jpg|mały|Prawòsławnô katédra swiãtégò Sawë w Belgradze]] Wedle òglowégò spisënkù z 2002 rokù w Serbie (bez Kòsowò i Metohie) mieszkô: * [[Prawòsławié|prawòsławnëch]] — 6 371 584 (85,0 % lëdztwa), * [[Katolëcczi Kòscół|katolëków]] — 410 976 (5,5 % lëdztwa), *mùzułmanów — 239 658 (3,2 % lëdztwa), *protestantów — 80 837 (1,1 % lëdztwa). === Ùrbanizacjô === [[Òbrôzk:Panorama_Belgrad.jpg|mały|Belgrad – panorama]] *mieskô pòpùlacjô: 56,1% (w 2018 r.) *wikszé miesczé westrzódczi : [[Belgrad]] (stolëca) mô 1,389,000 mieszkańców (2018 r.), wiãcy jak 100 tës. mieszkańców mają téż Novi Sad, Niš, Kragujevac, Subotica. Nôwikszim gardã pòd kòntrolą Kòsowò je Prisztina (204 tës. mieszkańców w 2016). == Pòliticzny system == *òficjalnô pòzwa: Repùblika Serbiô (serb. ''Република Србија'') *pòliticzny ùstôw: parlamentarnô repùblika *stolëca: Belgrad *państwowé swiãto: [[15 gromicznika]] (Dzéń Państwòwòscë) === Wëkònôwczô władza === * prezydent [[Aleksandar Vučić]] (Александар Вучић) (òd 31 maja 2017) * premier [[Đuro Macut]] (Ђуро Мацут) (òd 16 łżëkwiata 2025) === Ùstawòdôwczô władza === Władzã ùstawòdôwczą sprôwiô jednojizbòwi parlament – Nôrodné Zéńdzenié (serb. ''Narodna Skupština''), jaczi skłôdô sã z 250 nôleżników wëbiérónëch na sztërëlatną kadencjã. == Òbaczë téż == * [[Kòsowò je serbsczé]] * [[Serbòchòrwacczi jãzëk]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bibliografiô == * [https://web.archive.org/web/20201023111354/https://www.cia.gov/-library/publications/the-world-factbook/geos/ri.html Serbiô w „The World Factbook”] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Eùropa}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Eùropejsczé państwa]] [[Kategòrëjô:Serbskô| ]] p6iw6691g8jz4mwei9zggx6fnpotvvx 0 4592 201213 188426 2026-06-01T13:53:19Z Iketsi 3254 kat. 201213 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Brenda_Song_021109-R293.jpg|mały|Brenda Song, 2009]] '''Brenda Song''', (ùr. [[27 strëmiannika]] [[1988]]) je amerikańską spiéwôrką ë teatrownicą. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} {{SORTUJ:Song, Brenda}} [[Kategòrëjô:Aktórczi]] [[Kategòrëjô:Spiéwôrczi]] [[Kategòrëjô:Zjednóné Kraje Americzi]] m2p8sijqsabe33fklqvejqs2icnhb0k 0 4636 201150 200706 2026-06-01T12:10:42Z Iketsi 3254 -' ' 201150 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò|fana=Flag of Yemen.svg|herb=Emblem of Yemen.svg|mòtto=الله، الوَطَن، الثَورة، الوَحدة<br>Allah, al-Watan, ath-Thawra, al-Wehda<br>(Bóg, Państwò, Rewòlucjô, Jednosc)|himn=[[Himn Jemenu|الجمهورية المتحدة]]<br>al-Jumhūrīyah al-Muttaḥidâh<br>(Zjednóna Repùblika)|na karce=LocationYemen.png|jãzëk=arabsczi|stolëca=Sana|fòrma państwa=repùblika|Prezydeńt=Raszad al-Alimi|Premiéra=Shaea al-Zindani|wiéchrzëzna=527 968|lëdztwò=42,961,653<ref>''[https://www.worldometers.info/world-population/yemen-population/ Yemen Population (2026)]'' [online], Worldometer [dost. 2026-03-28] (<abbr>an.</abbr>).</ref>|rok=2026|dëtk=jemeńsczi rial|kòd dëtka=YER|telefón=+967|Internet=.ye|aùtowi kòd=Y|kòd=YE|czasowô cona=+3|miono=Jemeńskô Repùblika|gwôsné miono=‏الجمهوريّة اليمنية‎|miono-genitiw=Jemenu}} '''Jemen''' ([[Arabsczi jãzëk|arab]]. ‏اليَمَن‎, trb. ''Al-Jaman''), '''Jemeńskô Repùblika''' ([[Arabsczi jãzëk|arab]]. ‏الجمهوريّة اليمنية‎, trb. ''Al-Dżumhurijja al-Jamanijja''je państwã w [[Azëjô|Azëji]], na [[Arabsczi Półòstrów|Arabsczim Półòstrowie]]. Stolecznym gardã je [[Sana]]. Pòwstał w 1990 czede zjednóne òstałë Nôrdowi ë Pôłniowi Jemen<ref name=":0">''[https://2009-2017.state.gov/outofdate/bgn/yemen/7263.htm Yemen (10/96)]'' [online], U.S. Department of State [dost. 2026-03-28] (an.).</ref>. Jãzëkã urzãdowim je arabsczi, nôwikszą religią je islam<ref name=":0" />. Greńczë z [[Saudëjskô Arabijô|Saudëjską Arabiją]] na nordze, a òd pòrénku z [[Òman|Òmanã]]. Òd pôłnia ma przëstãp do Arabsczégò mòrza ë Adeńsczi roztoczi, a òd zôpodu do Czerwionego mòrza. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Azëjô}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Azjatëcczé państwa]] l2f4hzumhpi0hpxwvb94ut9jjb2im4p 0 4641 201348 192471 2026-06-02T11:56:58Z DawnyTest 14843 + 201348 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò|gwôsné miono=Negara Brunei Darussalam|miono=Państwò Brunei Darussalam|fana=Flag of Brunei.svg|miono-genitiw=Brunei|herb=Emblem of Brunei.svg|mòtto=الدائمون المحسنون بالهدى‎ <br> Zawdë na służbie prowadzeni przez Bòga|na karce=LocationBrunei.svg|jãzëk=malajsczi|stolëca=Bandar Seri Begawan|fòrma państwa=mònarchiô|wiéchrzëzna=5,765|procent-wòdë=8,6|rok=2017|lëdztwò=429 000|dëtk=brunejsczi dolar|kòd dëtka=BND|czasowô cona=+8|swiãto=1 stëcznika|himn=Allah Peliharakan Sultan|kòd=BN|Internet=.bn|telefón=+673|Mònarcha=Hassanal Bolkiah|aùtowi kòd=BRU|data ùsôdzenia=1 stëcznika 1984}} '''Brunei''' – je państwã w [[Azëjô|Azje]]. Stolëcznym gardã je [[Bandar Seri Begawan]]. Brunei to [[absolutnô mònarchiô]] z [[Sułtan Brunei|sułtanã]] jakò głową państwa. Jãzëkã ùrzãdowim je [[Malajsczi jãzëk|malajsczi]]. Państwòwą religią je islam<ref>[https://www.gov.pl/web/malezja/brunei-darussalam2-ie Brunei Darussalam] www.gov.pl</ref>. == Przëpisë == {{Przëpisë}}{{stub}} {{Azëjô}} [[Kategòrëjô:Azjatëcczé państwa]] njloul6yoyskt4b677bulhd0qd31qu6 0 4725 201161 188430 2026-06-01T12:17:45Z Iketsi 3254 Òbrôzk; {{Kòntrola}}; kat. 201161 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Emily Osment - Los Angeles Comic Con 2025.jpg|mały|Emily Osment, 2025]] '''Brenda Song''', (ùr. [[14 lëpinca]] [[1992]]) je amerikańską spiéwôrką ë teatrownicą. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} {{DEFAULTSORT:Osment, Emily}} [[Kategòrëjô:Spiéwôrczi]] [[Kategòrëjô:Aktórczi]] epx8vc8ndwj65s6774ivgpl9lunxc11 0 4783 201159 195475 2026-06-01T12:15:46Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 201159 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Postgirobygget Stavernfestivalen 2018 (180857).jpg|mały|Postgirobygget]] '''Postgirobygget''' – je rockòwim karnã z [[Norweskô|Norwesczi]]. == Òbaczë téż == * [[Iron Maiden]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20080709015025/http://postgirobygget.no/ Domôcô starna karna] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Norweskô]] [[Kategòrëjô:Rockòwé karna]] o8mzzegnvq87lnhc3czyazhn1kmtkdp 0 4793 201170 160643 2026-06-01T12:27:32Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 201170 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:EmmyRossum-byPhilipRomano.jpg|mały]] '''Emmanuelle Grey Rossum''', (ùr. [[12 séwnika]] [[1986]]) je amerikańską teatrownicą. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} {{SORTUJ:Rossum, Emmy}} [[Kategòrëjô:Aktórczi|Aktórczi]] azferd3aw1x42z68xqs6x27xo8seiq6 201171 201170 2026-06-01T12:27:54Z Iketsi 3254 òpisënk òdjimka 201171 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:EmmyRossum-byPhilipRomano.jpg|mały|Emmy Rossum, 2026]] '''Emmanuelle Grey Rossum''', (ùr. [[12 séwnika]] [[1986]]) je amerikańską teatrownicą. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} {{SORTUJ:Rossum, Emmy}} [[Kategòrëjô:Aktórczi|Aktórczi]] 1dyej9h6upc2arumpn9j5wnemc1yczy 0 4798 201249 160649 2026-06-01T14:34:33Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Aktórczi]] 201249 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Amanda Peet.jpg|mały|Amanda Peet, 2008]] '''Amanda Peet''', (ùr. [[11 stëcznika]] [[1972]]) je amerikańską teatrownicą. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} {{SORTUJ:Peet, Amanda}} [[Kategòrëjô:Aktórczi]] [[Kategòrëjô:Zjednóné Kraje Americzi]] 3u67bxx5s029a0lqhi1pmi9u5jjfgif 0 4851 201181 187228 2026-06-01T12:45:35Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 201181 wikitext text/x-wiki {{Wies infobox | Wies=Kãbłowò | rodzôcz_wsë= | céch_wsë= | ôrt_gminë= | fana_wsë= | kôrta_wsë= | wòjewództwò=pòmòrsczé | kréz=wejrowsczi | gmina=Lëzëno | szôłtëstwò=Kãbłowò | miejskô= | wiechrzëzna= | gradëN=54 | minutëN=35 | sekùndëN=46 | gradëE=18 | minutëE=05 | sekùndëE=52 | wiżô= | rok=2000 | lëdztwò=1610 | gãscëzna= | nr_czér=58 | pòcztowi_kòd=84-242 | reg_tôfla=GWE | SIMC= | szôłtës= | www= | òdjimk= | galerëjô_commons= |}} '''Kãbłowò''' ([[pòlsczi jãzëk]]: ''Kębłowo'') - [[wies]] pòłożonô w [[gmina Lëzëno|lëzënsczi gminie]], w [[wejrowsczi kréz|wejrowsczim krézu]] [[Pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczégò wòjewództwa]]. Je drëgą co do wialgòscë wsą w gminie. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_III/953 Kębłowo w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] * [https://web.archive.org/web/20160506051410/http://www.luzino.pl/06hist/06ke.html Historëjô wsë] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé wsë]] [[Kategòrëjô:Wejrowsczi kréz]] ftli3klniyy5f7yhsjividedubdmk6u 14 5018 201277 188516 2026-06-01T15:04:57Z Iketsi 3254 {{Commons}} 201277 wikitext text/x-wiki {{Commons}} [[Kategòrëjô:Brëkòwnik pl|pl-N]] 3dg2eiu8gj6ynfcxltkp5zufax5hvpc 0 5063 201172 195429 2026-06-01T12:36:19Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 201172 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Chmielno - Urząd Gminy i kościół.JPG|mały|]] '''Gmina Chmielno''' ''([[Pòlsczi jãzëk|pòl.]] Gmina Chmielno)'' – to je wieskô gmina w [[Kartësczi kréz|kartësczim krézu]], w [[Pòmòrsczé wòjewództwò|Pòmòrsczim wòjewództwie]]. W ti gminie są przë drogach [[Dwajãzëkòwé jinfòrmacjowé tôfle w Pòlsce|dwamòwny tôfle pòlskò-kaszëbsczé]]. Corocznie je kònkùrs kaszëbsczégò jãzëka òrganizowóny w Chmielnie. W ti gminie są taczi wse jak: [[Chmielno]], [[Gôrcz]], [[Kòżëczkòwò]], [[Łãczëńskô Hëta]], [[Bòrzestowò]], [[Bòrzestowskô Hëta]], [[Ceszenié]], [[Przewóz]], [[Reskòwò]], [[Zôwòrë]] i [[Miéchùcëno]]. == Lëteratura == * [[Jan Mòrdawsczi]] : ''Geografia Kaszub/Geògrafia Kaszëb''; tłómaczëlë: [[Ida Czajinô]], [[Róman Drzéżdżón]], [[Marian Jelińsczi]], [[Karól Rhode]], [[Gduńsk]] [[2008]], ISBN 978-83-87258-13-9 * http://ine.eko.org.pl/index_areas.php?rek=1062 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kartësczi kréz}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gmina Chmielno| ]] [[Kategòrëjô:Kartësczi kréz]] 1abukw67i5kj099s0zefiqfbv6ritoz 0 5074 201182 188921 2026-06-01T12:45:47Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 201182 wikitext text/x-wiki {{Wies infobox | Wies=Skrzeszewò | rodzôcz_wsë= | céch_wsë= | ôrt_gminë= | fana_wsë= | kôrta_wsë= | wòjewództwò=pòmòrsczé | kréz=kartësczi | gmina=Serakòjce | szôłtëstwò=Załôkòwò | miejskô= | wiechrzëzna= | gradëN=54 | minutëN=24 | sekùndëN=37 | gradëE=17 | minutëE=50 | sekùndëE=26 | wiżô= | rok=2006 | lëdztwò=95 | gãscëzna= | nr_czér=58 | pòcztowi_kòd=83-340 | reg_tôfla=GKA | SIMC= | szôłtës= | www= | òdjimk= | galerëjô_commons= |}} '''Skrzeszewò''' ([[Pòlsczi jãzëk|pòl.]] Skrzeszewo) – kaszëbskô wies pòłożonô w [[Kartësczi kréz|kartësczim krézu]], w [[Pòmòrsczé wòjewództwò|Pòmòrsczim wòjewództwie]], w [[gmina Serakòjce|gminie Serakòjce]]. W midzëwòjnowim cządze wies bëła kòl pòlskò-miemiecczi grańcë.Tu ùrodzył sã dr [[Marian Majkòwsczi]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_X/724 Schroedersfelde (pòlskòjãzëkòwi dzél)] * [https://web.archive.org/web/20150501011621/http://wiadomosci.sierakowice.pl/pdf/123.pdf "Skrzeszewo na fotografii"] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] [[Kategòrëjô:Gmina Serakòjce]] 9o2yqonjx1zws44xj2nohq5ackilonq 0 5089 201298 200924 2026-06-01T15:15:21Z Iketsi 3254 === Szëkba === {{Szëkba}} 201298 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:POL Żukowo COA.svg|mały|120px|[[Niezabôtka|Niezabôtczi]] w céchù [[Żukòwò|Żukòwa]]]] [[Òbrôzk:Detalj, patina - Livrustkammaren - 67305.tif|mały|330px|Złoti wësziwczi XVII w.]] '''Kaszëbsczi wësziwk''' je colemało sétmëfarwny. Nitczi są: czerwòné, żôłté, zeloné, jasnomòdré, mòdré, cemnomòdré ë czôrné. Kòlibką kaszëbsczégò wësziwkù je [[Żukòwò]]. Przódë na czepcach bëłë złoti wësziwczi, a dzys je złotnicowi wësziwk. W [[Kaszëbsczé wësziwanié żukòwsczégò sztélu|żukòwsczim wësziwkù]] są midzë jinyma farwné: pszczółczi, [[Mòdrôk|mòdrôczi]], [[Niezabôtka|niezabôtczi]], [[Tëlpa|tëlpë]], lelije, [[Kòniczëna|kòniczënë]], [[Kolinc|kòlince]], [[Żółtô knąpka|malbrónczi]], [[Słuńcownik|słuńcowniczi]], mòrsczé gwiôzdë, pawié òczka, [[Pãczk|pãczczi]], płómczi, serca ë wąsë. Colemało farwnyma nitkama na [[Len|lnianym]] płótnie są mésterno wëszëté kwiatë, lëstë, a téż chłądë i jiné. W Żukòwie wiele w tëlpach je wëszëté [[Plaskati rąb|plaskatim rąbã]], ale wôżnô je téż żukòwskô cedżełka. Kùńsztu wësziwkù ùczą sã colemało dzéwczãta. Òne nim przëstrojiwają szërtuszczi, [[Òbrësk|òbrësczi]], [[Sëknia|sëknie]], pãczczi do jigłów i wiele jinszich rzeczi. Òd wiele lat rok w [[rok]] je kònkùrs kaszëbsczégò wësziwkù òrganizowóny w [[Lëniô|Lëni]]. Żukòwsczi wësziwk je znóny téż w [[Kanada|Kanadze]]. Wiele dlô kaszëbsczégò wësziwkù zrobia [[Jadwiga Ptôch]], chtërnã wësziwaniô ùcza [[Zofiô Ptôch]], a jã ji starka z Żukòwa. == Zdrzë téż == * [[Złotnica]] * [[Ùplotë]] == Lëteratura == * Wojciech Błaszkowski: Haft kaszubski : [katalog] : Wojewódzki Dom Kultury w Gdańsku i Zrzeszenie Kaszubsko - Pomorskie; Gdańsk, 1965 * Wojciech Błaszkowski: Hafty regionalne na Pomorzu Gdańskim, Gdańsk : WOK, Warszawa : "Cepelia", Sopot : "Art-Region" 1983 * Jacek Leski: "Kaszuby" (Haft), 2013, ISBN 8363625051 [http://books.google.pl/books?id=nXkdAgAAQBAJ&pg=PT6&dq=kaszubi&hl=pl&sa=X&ei=rso6U62WKdTwhQemuoHICA&ved=0CFQQ6AEwCDge#v=onepage&q=kaszubi&f=false] * Wzory haftu kaszubskiego : szkoła żukowska. Gdańsk : Zrzeszenie Kaszubsko-Pomorskie. Oddział Gdański, [[2007]], ISBN 978-83-925340-0-6 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20191210202007/http://niematerialne.nid.pl/Dziedzictwo_niematerialne/Krajowa_inwentaryzacja/Krajowa_lista_NDK/ Hafciarstwo kaszubskie szkoły żukowskiej / Kaszëbsczé wësziwanié żukòwsczégò sztélu] * [http://www.unesco.pl/kultura/dziedzictwo-kulturowe/dziedzictwo-niematerialne/ Hafciarstwo kaszubskie szkoły żukowskiej] * [http://spbierkowo.pl/25558/kaszebsczi-wesziwk/ Kaszëbsczi wësziwk] * [http://kartuzy.naszemiasto.pl/artykul/haft-zukowski-zgloszony-na-liste-niematerialnego,3475607,artgal,t,id,tm.html Żukòwsczi wësziwk] * [http://mojadebnica.pl/?p=2980#more-2980 Kaszëbsczé wësziwczi] * [https://books.google.pl/books?hl=pl&id=mLQrAQAAIAAJ&dq=Trojanowska+ostrowska&focus=searchwithinvolume&q=ptach Ptach] * [https://books.google.pl/books?id=4_tRAQAAIAAJ&q=w%C3%ABsziw&dq=w%C3%ABsziw&hl=pl&sa=X&ved=0ahUKEwiIwZvIu_PQAhUIXiwKHcKaA_gQ6AEIHDAA Ptôch] * [http://magazynkaszuby.pl/16/07/haft-kaszubski-nim-jakas-przyszlosc/ wësziwczi (pl)] * [https://web.archive.org/web/20160305010510/http://www.szwajcaria-kaszubska.pl/dziedzictwo-kulturowe/category/30-haft-kaszubski wësziwczi z Kaszëb] * [http://www.wilno.org/culture/embroidery.html Wësziwczi (embroidery)] * https://www.zukowo.pl/files/docs/szkoly_haftu.pdf * https://web.archive.org/web/20250803031242/https://www.na-kaszuby.pl/Kaszuby/haft_kaszubski.html === Szëkba === {{Szëkba}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbsczi wësziwk| ]] s1jbz19acwyb6ts1qo7ny2565qmcox1 0 5110 201284 178966 2026-06-01T15:07:18Z Iketsi 3254 ' - to '→' – to '; {{Kòntrola}} 201284 wikitext text/x-wiki {{Wies infobox | Wies=Nowô Hëta | rodzôcz_wsë= | céch_wsë= | ôrt_gminë= | fana_wsë= | kôrta_wsë= | wòjewództwò=pòmòrsczé | kréz=kartësczi | gmina=Kartuzë | szôłtëstwò=Nowô Hëta | miejskô= | wiechrzëzna= | gradëN=54 | minutëN=24 | sekùndëN=52 | gradëE=18 | minutëE=01 | sekùndëE=23 | wiżô= | rok=2005 | lëdztwò=282 | gãscëzna= | nr_czér=58 | pòcztowi_kòd=83-328 | reg_tôfla=GKA | SIMC= | szôłtës= Andrzéj Kòbiela | www= | òdjimk= | galerëjô_commons= |}} [[Òbrôzk:Nowô Hëta (3).JPG|mały|left|]] '''Nowô Hëta''' (pol. ''Nowa Huta'') – to je [[Kaszëbë|kaszëbskô]] [[wies]] w [[Pòlskô|Pòlsce]] w òbéńdze [[Kaszëbsczé Pòjezerzé |Kaszëbsczégò Pòjezerzô]], pòłożonô w [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]], w [[kartësczi kréz|kartësczim krézu]], w [[gmina Kartuzë|gminie Kartuzë]]. Tu ùrodzył sã [[Gerard Labùda]]. Niedalek òd ti wsë je pamiątka przërodë - [[Diôbli kam|Diôbli Kam]] ë [[Trulôczowé Błota]]. Dzélã ti wsë je [[Kamiannô Góra (Nowô Hëta)|Kamiannô Góra]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_VII/194 Nowa Huta w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé wsë]] [[Kategòrëjô:Gmina Kartuzë]] [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] geftau0kynm3ypmixw4j94p2pfrrzfq 0 5115 201285 186910 2026-06-01T15:07:36Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 201285 wikitext text/x-wiki {{Wies infobox | Wies=Bùkòwina | rodzôcz_wsë= | céch_wsë= | ôrt_gminë= | fana_wsë= | kôrta_wsë= | wòjewództwò=pòmòrsczé | kréz=lãbòrsczi | gmina=Céwice | szôłtëstwò= | miejskô= | wiechrzëzna= | gradëN=54 | minutëN=25 | sekùndëN=24 | gradëE=17 | minutëE=50 | sekùndëE=32 | wiżô= | rok= | lëdztwò=541 | gãscëzna= | nr_czér=59 | pòcztowi_kòd=84-312 | reg_tôfla=GLE | SIMC= | szôłtës= | www= | òdjimk= | galerëjô_commons= |}} [[Òbrôzk:Church of Saint Mary in Bukowina.jpg|mały|left|Kòscół]] '''Bùkòwina''' ([[pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Bukowina''<ref>Rozporządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 15 marca 1947 r. o przywróceniu i ustaleniu urzędowych nazw miejscowości (Monitor Polski 1947, nr 37, poz. 297)</ref>) – to je wies w [[gmina Céwice|gminie Céwice]] w [[Lãbòrsczi kréz|lãbòrsczim krézu]] [[Pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczégò wòjewództwa]]. Tu w szkòle dzecë i młodzëzna ùczą sã [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczégò jãzëka]]. Òficjalnô [[kaszëbsczi jãzëk|kaszëbskô]] pòzwa wsë w fòrmie „Bùkòwina” òsta wprowadzónô 18 lëpińca 2016<ref>[https://web.archive.org/web/20190624093236/http://mniejszosci.narodowe.mswia.gov.pl/download/86/13576/stan09042019ost.pdf ''Lista gmin wpisanych do Rejestru gmin, na których obszarze używane są nazwy w języku mniejszości'']</ref>. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_I/464 ''Bukowina'' w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gmina Céwice]] r3te54r0g6mnu2k05btqr08jvwl2oa0 0 5144 201127 187458 2026-06-01T11:59:14Z Iketsi 3254 ' - to '→' – to '; {{Kòntrola}} 201127 wikitext text/x-wiki {{Wies infobox | Wies=Rãb | rodzôcz_wsë= | céch_wsë= | ôrt_gminë= | fana_wsë= | kôrta_wsë= | wòjewództwò=pòmòrsczé | kréz=kartësczi | gmina=Kartuzë | szôłtëstwò=Rãb | miejskô= | wiechrzëzna= | gradëN=54 | minutëN=26 | sekùndëN=00,9 | gradëE=18 | minutëE=14 | sekùndëE=12,1 | wiżô= | rok=2006 | lëdztwò=296 | gãscëzna= | nr_czér=58 | pòcztowi_kòd=83-305 | reg_tôfla=GKA | SIMC= | szôłtës=Wojciech Rompczyk | www= | òdjimk= | galerëjô_commons= |}} '''Rãb''' ([[Pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Rąb'') – to je kaszëbską wsą w [[Pòlskô|Pòlsce]] w òbéńdze [[Kaszëbsczé Pòjezerzé |Kaszëbsczégò Pòjezerzô]], pòłożonô w [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]], w [[kartësczi kréz|kartësczim krézu]], w [[gmina Przedkòwò|gminie Przedkòwò]]. Tu ùrodzył sã [[Henrik Héwelt]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_IX/575 ''Rąb'' w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé wsë]] [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] [[Kategòrëjô:Gmina Przedkòwò]] 10ymyddw7oqkyzvzzkqsfok57wiihpd 0 5145 201128 186696 2026-06-01T11:59:29Z Iketsi 3254 - → – 201128 wikitext text/x-wiki {{Wies infobox | Wies=Głodnica | rodzôcz_wsë= | céch_wsë= | ôrt_gminë= | fana_wsë= | kôrta_wsë= | wòjewództwò=pòmòrsczé | kréz=wejrowsczi | gmina=Lëniô | szôłtëstwò=[[Strzépcz]] | miejskô= | wiechrzëzna= | gradëN=54 | minutëN=26 | sekùndëN=25 | gradëE=17 | minutëE=59 | sekùndëE=22 | wiżô= | rok= | lëdztwò= | gãscëzna= | nr_czér=58 | pòcztowi_kòd=84-222 | reg_tôfla=GWE | SIMC= | szôłtës= | www= | òdjimk= | galerëjô_commons= |}} '''Głodnica''' ([[pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Głodnica'') – [[Kaszëbë|kaszëbskô]] [[wies]] w [[Pòlskô|Pòlsce]], pòłożonô w [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]], we [[wejrowsczi kréz|wejrowsczim krézu]], w [[gmina Lëniô|gminie Lëniô]] w òbéńdze [[szołtëstwò|szôłtëstwa]] Strzépcz. Tu w szkòle dzecë ùczëłë sã [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczégò jãzëka]] ju w 1991 rokù. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://www.cen.gda.pl/download/2019-08/162.pdf ò szkòle s. 5] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] [[Kategòrëjô:Gmina Lëniô]] lzrz3i8m29ayi166a7nvbrm24pwgazl 0 5160 201126 187384 2026-06-01T11:59:01Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 201126 wikitext text/x-wiki {{Wies infobox | Wies=Swòrnégace | rodzôcz_wsë= | céch_wsë= | ôrt_gminë= | fana_wsë= | kôrta_wsë= | wòjewództwò=pòmòrsczé | kréz=chònicczi | gmina=Chònice | szôłtëstwò=Swòrnégace | miejskô= | wiechrzëzna= | gradëN=53 | minutëN=51 | sekùndëN=36 | gradëE=17 | minutëE=29 | sekùndëE=57 | wiżô= | rok=2008 | lëdztwò=555 | gãscëzna= | nr_czér=52 | pòcztowi_kòd=89-608 | reg_tôfla=GCH | SIMC= | szôłtës= | www= http://www.swornegacie.org/ | òdjimk= Poland_Swornegacie_-_church.jpg | galerëjô_commons= Category:Swornegacie |}} [[Òbrôzk:Swornegacie Kaszubski Dom Rękodzieła Ludowego 03.07.10 k.jpg|mały|left|Kaszëbsczé Dodóm Lëdowëch Rãcznëch Robòtów]] '''Swòrë''' (pò pòlskù ''Swornegacie'') – kaszëbskô wies pòłożonô w [[Pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]], w [[Chònicczi kréz|chònicczim krézu]], w gminie Chònice. Wies je nad [[Kôrsyńsczé Jezoro|Kôrsyńsczim Jezorã]]. Papiéż Grzegòrz X pisôł ò ti wsë w 1272 rokù. Tu béł zôkón Augùstianów. W 1291 ròkù béł w ti wnożënie ksyżã [[Mscëwòj II]] z trójną prowadzëną. W Swòrnégacach w szkòle dzece ùczą sã [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczégò jãzëka]]. == Lëteratura == * [http://www.ztn.com.pl/files_b/4_2009-lato-Ziemia%20Zaborska.pdf Przemysław Zientkowski, ''Swornegacie - stara kaszubska wieś'', „Ziemia Zaborska”, lato 2009, ss. 15 - 16.] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_XI/726 Swornigać w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] * [http://www.szkola-swornegacie.pl/ Szkòła] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé wsë]] [[Kategòrëjô:Gmina Chònice]] q56bz6gnvxe7v1397pidepgn6rt2otp 0 5381 201153 200933 2026-06-01T12:13:01Z Iketsi 3254 ({{Jãz.|pl}} ''Zrzeszenie Kaszubsko-Pomorskie'') 201153 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Gduńsk - Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié.JPG|mały|Bùdink z biórama Kaszëbskò-Pòmòrsczégò Zrzeszeniô w [[Gduńsk]]ù]] [[Òbrôzk:Zrzeszenie Kaszubsko-Pomorskie.jpg|mały|Przëdóni stanicë partu Zrzeszeniô i jiné w [[Gdiniô|Gdini]]]] '''Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié''' ({{Jãz.|pl}} ''Zrzeszenie Kaszubsko-Pomorskie'') mô taczé miono òd 1964 r. tëdë [[Kaszëbsczé Zrzeszenié]] przëjãło w swòje rédżi karno dzejôrzi Zrzeszenia Kòcewsczégò. Òno òbjimało swòjim dzejanim, nimò zôwad z państwòwy stronë, całé Pòmòrzé. Nimò krizësów i nieùdôwków apartniło sã w dzejanim niezanôleżnotą òd partiowëch władzów, ale zbiérało téż nôremnëch nôleżników [[Pòlskô Zjednónô Robòtniczô Partiô|Pòlsczi Zjednóny Robòtniczi Partie]] i ZSL. Wôżné téż bëło òtemkniãcé szerok Zrzeszeniô na òkrãżô inteligencji, lëteracczé i nôùkòwé, lëdzy za kòrzeniającëch sã w kaszëbsczi tradicji [[Gduńsk|Gduńska]] i Pòmòrzô, pòchôdającëch z rozmajitëch strón. Barżi niż w przeszłoce, zgódno z tradicją i dejologią [[Kaszëbi|kaszëbsczi]] rësznotë, zaczãlë jidentifikòwac kaszëbskòsc z całoscą Pòmòrza. Òstała wnenczas wërobionô nowô fòrmùła regiónalny rësznotë, pòdczorchiwającô wskôzë demòkracji w państwie i dejã samòrządnoscë-krajowòscë, chtërny ùsôdzcą béł [[Lech Bądkòwsczi]]. Pòwszédnotë ti dejologii w kaszëbskò-pòmòrsczim òkrãżim pòmôgałë zwënégòwania na niwie wëdowizn w òbrëmienim lëteraturë (wicy jak 350 titułów, 1 mln wëdôwkù), wespółdzejanié z [[Gduńsczi Towarzëstwò Nôùkòwé|Gduńsczim Towarzëstwã Nôùkòwym]], trójné ùdbë i institucje w terenie, a w tim pòwstanié [[Mùzeum|mùzeów]], jak téż zwielający sã ùróbk zrzeszeniowégò cządnika, miesãcznika "Pomerania", redagòwónégò dłudżé lata przez [[Wòjcech Czedrowsczi|Wòjcecha Czedrowsczégò]], [[Stanisłôw Pestka|Stanisłôwa Pestkã]] ë jinszëch. ''Pomerania'' bëła i je wôżnym pismionem kaszëbsczi rësznotë. To Zrzeszenié mô wiôldżi znaczënk dlô òchrónë ë rozwiju [[kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczégò jãzëka]] i kùlturë. Òno òbjimô swòjim dzejanim téż [[Karno Sztudérów "Pomorania"]] abò "Pòmòraniô". == Òbaczë téż == * [[Kaszëbsczé Zrzeszenié]] * [[Kaszëbsczé Parlamentarné Karno]] * [[Kaszëbsczi Institut]] == Lëteratura == * G. Stone: Slav outposts in Central European history : the Wends, Sorbs and Kashubs, London, UK : Bloomsbury Academic, an imprint of Bloomsbury Publishing Plc, 2016, s. 347 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://bazy.ngo.pl/search/info.asp?id=86294 Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié w baze bùtnowòrządowich òrganizacëji ngo.pl] * [http://www.kaszubi.pl Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié, Przédny part we Gduńskù] * [http://katalog.bip.ipn.gov.pl/informacje/11844?katalog=4 ZK-P IPN] * [http://katalog.bip.ipn.gov.pl/informacje/63709 ZK-P IPN] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbskô rësznota]] bcpo2pwzf8l0upsxjsk9fc6szp5oqxy 0 5421 201238 197098 2026-06-01T14:24:53Z Iketsi 3254 _ 201238 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Spotted Nutcracker.jpg|mały|Òrzesznica]] [[Òbrôzk:Nucifraga_caryocatactes_caryocatactes_MHNT.ZOO.2010.11.170.8.jpg|mały|''Nucifraga caryocatactes caryocatactes'']] '''Òrzesznica''' (''Nucifraga caryocatactes'') – strzédny ptôch z rodzëznë krëkòwatëch. Òna żëje na [[Kaszëbë|Kaszëbach]]. == Òbaczë téż == {{#categorytree:Kaczkòwaté|hideroot=on|mode=pages}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Krëkòwaté]] dgddxcg252b3zzy93akfscf7cumxd57 0 5449 201234 179598 2026-06-01T14:17:08Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 201234 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Garrulus glandarius 1 Luc Viatour.jpg|mały|Łupk]] [[Òbrôzk:Garrulus glandarius rufitergum MHNT 232 Weymouth.jpg |mały|''Garrulus glandarius'']] '''Łupk''' (''Garrulus glandarius'') strzédny ptôch z rodzëznë krëkowatëch. Łupczi żëją w lasach na [[Kaszëbë|Kaszëbach]]. Òn sã przëczëniwô do rozséwaniô [[Dąb|dąbów]]. == Lëteratura == * Przewodnik do rozpoznawania roślin i zwierząt na wycieczce / tekst Ute E. Zimmer, Alfred Handel ; oprac. całości Wilhelm i Dorothee Eisenreich ; [przekł. Ewa Rachańska, Piotr Kreyser] Warszawa : Multico, 1996, s. 370. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Ptôchë]] 8oo7avg24ujlk9ahajty0zzcr6xibwq 0 5480 201322 193674 2026-06-01T19:23:00Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 201322 wikitext text/x-wiki '''Wiłóz Reduni''' to je krajòbrazny rezerwat na pòrénkòwim kraju [[Kaszëbsczé Pòjezerzé|Kaszëbsczégò Pòjezerzô]] ò wiéchrzëznie 84,24 ha (założony w 1972 rokù), òbrëmiô terenë kòl Babiégò Dołu. Tu nad brzegama [[Reduniô|Reduni]] rosce wiele drzéwiãtów np. [[drobnolëstnô lëpa]], [[sosna]] i dosc tëli krzów, a téż żëją np. [[Wëdra|wëdrë]]. == Charakteristikô == Rezerwat òbjimô stolemny dzél przełomu [[Reduniô|Rëduni]], zwónégò Babidolsczim Przełomã, bez mòrenowé grzëpë (zjawiszcze erozjë) z pòrosniãtima grądã i łãgã stokama. Je to jedno z nôbògatniszich na niżu stanowiszczów florë i roscënnoscë ò charakterze pòdgórsczim. Wiłóz Reduni bëł fragmeńtã turisticznégò szlachù czółnowich spłiwów (decyzją Regionalné Direkcjë Òchronë Strzodowiszcza we Gduńsku, zgodno z òbòwiązującym planã òchronë: „Czółnowi ruch rzeką Rëdunią w dzélu pòkriwającëm sã z obrëmienim rezerwatu Wiłóz Rzeki Raduni jest niedozwòlóny”). Nôblëższé môlëznë to Babi Dół, [[Bòrowò (Gmina Kartuzë)|Bòrowò]] i [[Bòrkòwò]]. Znajduje sã na turisticznym szlachu Kartësczim. * Òbrëmienié: 84,24 ha * Minimalny wësok 122 m n.p.m. * Maksymalny wësok 172 m n.p.m. * Klasë sedlisków i % pòkrëcô: iglasté lasë 24%; miészané lasë 76% == Galeriô == <gallery> Òbrôzk:DW211 Bòròwò - Wiłóz Reduni.JPG| Òbrôzk:Wiłóz_Reduni_(23).JPG| </gallery> == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * http://powiatkartuski.wkraj.pl/#/49735/198 {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kartësczi kréz]] [[Kategòrëjô:Gmina Żukòwò]] snk1ey8sm60wom1p0k7tjczk02njas7 0 5505 201286 178060 2026-06-01T15:07:56Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 201286 wikitext text/x-wiki {{Wies infobox | Wies=Bãdomino | rodzôcz_wsë= | céch_wsë= | ôrt_gminë= | fana_wsë= | kôrta_wsë= | wòjewództwò=pòmòrsczé | kréz=kòscérsczi | gmina=Nowô Karczma | szôłtëstwò=Bãdomino | miejskô= | wiechrzëzna= | gradëN=54 | minutëN=07 | sekùndëN=40.3 | gradëE=18 | minutëE=07 | sekùndëE=22.8 | wiżô=182 | rok=2006 | lëdztwò=150 | gãscëzna= | nr_czér=58 | pòcztowi_kòd=83-422 | reg_tôfla=GKS | SIMC= | szôłtës=Kazimierz Krapkowski | www= | òdjimk= | galerëjô_commons= |}} [[Òbrôzk:Bãdomino (21).JPG|left|mały|]] [[Òbrôzk:Bãdomino (11).JPG|left|mały|]] '''Bãdomino''' ([[pòlsczi jãzëk|pl.]] ''Będomin'') – [[Kaszëbë|kaszëbskô]] [[wies]] w [[Pòlskô|Pòlsce]] pòłożonô w [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]], w [[kòscérsczi kréz|kòscérsczim krézu]], w [[gmina Nowô Karczma|gminie Nowô Karczma]]. Tu je [[Mùzùem Nôrodnégò Himnu]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_I/165 Będomin w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé wsë]] [[Kategòrëjô:Gmina Nowô Karczma]] [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] ds4twckkoagpuzz4xiydh4xysul31g2 0 5506 201189 178226 2026-06-01T13:01:48Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 201189 wikitext text/x-wiki {{Wies infobox | Wies=Rekòwnica | rodzôcz_wsë= | céch_wsë= | ôrt_gminë= | fana_wsë= | kôrta_wsë= | wòjewództwò=pòmòrsczé | kréz=kòscérsczi | gmina=Nowô Karczma | szôłtëstwò=Rekòwnica | miejskô= | wiechrzëzna= | gradëN=54 | minutëN=08 | sekùndëN=38.8 | gradëE=18 | minutëE=07 | sekùndëE=19.1 | wiżô=181 | rok=2006 | lëdztwò=135<br>195 (szôłtëstwò) | gãscëzna= | nr_czér=58 | pòcztowi_kòd=83-403 | reg_tôfla=GKS | SIMC= | szôłtës=Jarosław Gliwa | www= | òdjimk= | galerëjô_commons= |}} [[Òbrôzk:Rekòwnica_(Wierzëca_1).JPG|mały|left|[[Wierzëca]]]] [[Òbrôzk:Rekòwnica - kòscół (02).JPG|mały|left|Kòscół]] '''Rekòwnica''' ([[pòlsczi jãzëk|pl.]] ''Rekownica'') – [[Kaszëbë|kaszëbskô]] [[wies]] w [[Pòlskô|Pòlsce]] pòłożonô w [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]], w [[kòscérsczi kréz|kòscérsczim krézu]], w [[gmina Nowô Karczma|gminie Nowô Karczma]]. W òbéńdze [[szołtëstwò|szôłtëstwa]] je wies [[Sledzowô Hëta]] (lëdztwò: 60). == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_IX/604 Rekownica w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé wsë]] [[Kategòrëjô:Gmina Nowô Karczma]] [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] 0wl6fzf97mavtahqoch526at3p09n7h 0 5507 201323 160908 2026-06-01T19:23:19Z Iketsi 3254 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} 201323 wikitext text/x-wiki {{Wies infobox | Wies=Nowi Barkòczin | rodzôcz_wsë= | céch_wsë= | ôrt_gminë= | fana_wsë= | kôrta_wsë= | wòjewództwò=pòmòrsczé | kréz=kòscérsczi | gmina=Nowô Karczma | szôłtëstwò=Nowi Barkòczin | miejskô= | wiechrzëzna= | gradëN=54 | minutëN=06 | sekùndëN=11.2 | gradëE=18 | minutëE=07 | sekùndëE=56.4 | wiżô=181 | rok=2006 | lëdztwò=543 | gãscëzna= | nr_czér=58 | pòcztowi_kòd=83-422 | reg_tôfla=GKS | SIMC= | szôłtës=Zbigniew Zabrocki | www= | òdjimk= | galerëjô_commons= |}} [[Òbrôzk:Nowi Barkòczin - Kòscół pw. NMP Królowej Polski.JPG|mały|left|Kòscół]] '''Nowi Barkòczin''' (''Nowé Barkòczëno'', [[pòlsczi jãzëk|pl.]] ''Nowy Barkoczyn'') – [[Kaszëbë|kaszëbskô]] [[wies]] w [[Pòlskô|Pòlsce]] pòłożonô w [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]], w [[kòscérsczi kréz|kòscérsczim krézu]], w [[gmina Nowô Karczma|gminie Nowô Karczma]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé wsë]] [[Kategòrëjô:Gmina Nowô Karczma]] [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] 3pvr4wug83c6jy9a723d5bqo1jgebmp 0 5532 201222 177042 2026-06-01T14:00:37Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 201222 wikitext text/x-wiki {{Wies infobox | Wies=Prokòwò | rodzôcz_wsë= | céch_wsë= | ôrt_gminë= | fana_wsë= | kôrta_wsë= | wòjewództwò=pòmòrsczé | kréz=kartësczi | gmina=Kartuzë | szôłtëstwò=Prokòwò | miejskô= | wiechrzëzna=11,99 | gradëN=54 | minutëN=21 | sekùndëN=32.8 | gradëE=18 | minutëE=09 | sekùndëE=59.9 | wiżô= | rok=2006 | lëdztwò=1201 | gãscëzna=100 | nr_czér=58 | pòcztowi_kòd=83-300 | reg_tôfla=GKA | SIMC= | szôłtës=Paweł Rybakowski | www= | òdjimk= | galerëjô_commons= |}} [[Òbrôzk:Prokòwò - Kòscół (2).JPG|mały|left|Kòscół]] [[Òbrôzk:Prokòwò_-_stacja.JPG|mały|left|]] '''Prokòwò''' ([[pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Prokowo'') – [[Kaszëbë|kaszëbskô]] [[wies]], w òbéńdze [[Kaszëbsczé Pòjezerzé |Kaszëbsczégò Pòjezerzô]], pòłożonô w [[Pòlskô|Pòlsce]], w [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]], w [[kartësczi kréz|kartësczim krézu]], w [[gmina Kartuzë|gminie Kartuzë]]. Tu w szkòle dzece ùczą sã [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczégò jãzëka]] [http://spprokowo.edupage.org/text3/?]. W òbéńdze [[szołtëstwò|szôłtëstwa]] pòłożoné sã miészé kòlonie: Prokòwsczé Chrostë ë Mòkré Łaczi. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_IX/48 Prokowo] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé wsë]] [[Kategòrëjô:Gmina Kartuzë]] [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] 8f0c62dmyisikr7bjr1jlknzol63c0o 0 5535 201321 186759 2026-06-01T19:22:41Z Iketsi 3254 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} 201321 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Zôwòrë - jezoro Môłé Brodno (1).JPG|820px|mały|Zôwòrë]] {{Wies infobox | Wies=Zôwòrë | rodzôcz_wsë=Zôwór | céch_wsë= | ôrt_gminë= | fana_wsë= | kôrta_wsë= | wòjewództwò=pòmòrsczé | kréz=kartësczi | gmina=Chmielno | szôłtëstwò=Zôwòrë | miejskô= | wiechrzëzna=3,72 | gradëN=54 | minutëN=18 | sekùndëN=46 | gradëE=18 | minutëE=06 | sekùndëE=42 | wiżô=160,4 | rok= | lëdztwò=394 | gãscëzna=105,9 | nr_czér=58 | pòcztowi_kòd=83-333 | reg_tôfla=GKA | SIMC= | szôłtës=Danuta Dejk | www= | òdjimk= | galerëjô_commons= |}} '''Zôwòrë''' ([[pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Zawory'') – [[Kaszëbë|kaszëbskô]][http://csb.wikipedia.org/w/index.php?title=%C3%92br%C3%B4zk:Zdroje_Raduni.djvu&page=88] [[wies]] w [[Pòlskô|Pòlsce]] w òbéńdze [[Kaszëbsczé Pòjezerzé|Kaszëbsczégò Pòjezerzô]]. Òna je w [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]], w [[kartësczi kréz|kartësczim krézu]], w [[gmina Chmielno|gminie Chmielno]] w òbéńdze [[Kaszëbsczi Krôjòbrazny Park|Kaszëbsczégò Krôjòbrazowégò Parkù]]. Wies je na na szlachù [[Kaszëbskô Droga|Kaszëbsczi Dardżi]]. Stądka je dosc krótkò do [[Tamòwô Góra|Tamòwi Górë]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé wsë]] [[Kategòrëjô:Gmina Chmielno]] [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] bhk64xcjfbyvzsfza60zyj57ssy3acy 0 5566 201324 160935 2026-06-01T19:23:30Z Iketsi 3254 ' - to '→' – to '; == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} 201324 wikitext text/x-wiki {{Wies infobox | Wies=Wësëno | rodzôcz_wsë=Wësëna | céch_wsë= | ôrt_gminë= | fana_wsë= | kôrta_wsë= | wòjewództwò=pòmòrsczé | kréz=kòscérsczi | gmina=Liniewò | szôłtëstwò=Wësëno | miejskô= | wiechrzëzna=9,47 | gradëN=54 | minutëN=06 | sekùndëN=00.9 | gradëE=18 | minutëE=17 | sekùndëE=12.4 | wiżô= | rok= | lëdztwò=556 | gãscëzna= | nr_czér=59 | pòcztowi_kòd=83-421 | reg_tôfla=GKS | SIMC= | szôłtës=Paweł Zieliński | www= | òdjimk= | galerëjô_commons= |}} [[Òbrôzk:Wësëno - kòscół (2).JPG|mały|left|Kòscół]] '''Wësëno''' ([[pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Wysin'') – to je [[Kòcéwskô|kòcéwskô]]-[[Kaszëbë|kaszëbskô]] [[wies]] w [[Pòlskô|Pòlsce]] w òbéńdze [[Kaszëbsczé Pòjezerzé|Kaszëbsczégò Pòjezerzô]], pòłożonô w [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]], w [[kòscérsczi kréz|kòscérsczim krézu]], w [[gmina Liniewò|gminie Liniewò]]. Tu je kòscół ë szkòła. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé wsë]] [[Kategòrëjô:Gmina Liniewò]] slf0cmgic32yoac01a2622e7mdlppn2 0 5599 201223 160965 2026-06-01T14:02:25Z Iketsi 3254 ' - to '→' – to '; == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} 201223 wikitext text/x-wiki {{Wies infobox | Wies=Pògòdczi | rodzôcz_wsë=Pògòdków | céch_wsë= | ôrt_gminë= | fana_wsë= | kôrta_wsë= | wòjewództwò=pòmòrsczé | kréz=starogardzczi | gmina=Skarszewò | szôłtëstwò=Pògòdczi | miejskô= | wiechrzëzna= | gradëN=54 | minutëN=01 | sekùndëN=33.4 | gradëE=18 | minutëE=19 | sekùndëE=12.5 | wiżô= | rok=2006 | lëdztwò=695<br>709 | gãscëzna= | nr_czér=58 | pòcztowi_kòd=83-236 | reg_tôfla=GST | SIMC= | szôłtës=Marceli Bałachowski | www= | òdjimk= | galerëjô_commons= |}} [[Òbrôzk:Pògòdczi - kòscół.JPG|mały|left|Kòscół]] '''Pògòdczi''' ([[pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Pogódki'') – to je [[Kòcéwskô|kòcéwskô]] [[wies]] w [[Pòlskô|Pòlsce]] w òbéńdze [[Pòjezerzé Starogardsczé|Starogardsczégò Pòjezerzô]], pòłożonô w [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]], w [[starogardzczi kréz|starogardzczim krézu]], w [[gmina Skarszewò|gminie Skarszewò]]. Tu je kòscół ë szkòła. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé wsë]] 0zodk1i3d9vtnb38uoiidswmradw8vk 0 5733 201247 179614 2026-06-01T14:33:30Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 201247 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Carduelis carduelis2.jpg|mały|Sztiglëca]] [[Òbrôzk:Carduelis carduelis carduelis MHNT 223 Lambézellec.jpg|mały|''Carduelis carduelis carduelis'']] '''Sztiglëca''' (''Carduelis carduelis'') – to je môłi ptôch. Ten snôżi łëzgôcz żëwi sã m. jin. semionama zelësków. === Rozmajitoscë === [[Alojzy Bùdzysz]] w wëdóny w 1982 r. ksążce "Zemja kaszëbskô" - òpisywô snôżotë swòji tatczëznë - pisôł m. jin. jak sztiglëca zeżérô òstë. == Lëteratura == * Przewodnik do rozpoznawania roślin i zwierząt na wycieczce / tekst Ute E. Zimmer, Alfred Handel ; oprac. całości Wilhelm i Dorothee Eisenreich ; [przekł. Ewa Rachańska, Piotr Kreyser] Warszawa : Multico, 1996, s. 366. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Ptôchë]] t208g4cfh2fq1w2d0rys3b7mnd7rwgh 201251 201247 2026-06-01T14:36:06Z Iketsi 3254 → 201251 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Carduelis carduelis2.jpg|mały|Sztiglëca]] [[Òbrôzk:Carduelis carduelis carduelis MHNT 223 Lambézellec.jpg|mały|''Carduelis carduelis carduelis'']] '''Sztiglëca''' (''Carduelis carduelis'') – to je môłi ptôch. Ten snôżi łëzgôcz żëwi sã m. jin. semionama zelësków. == Rozmajitoscë == [[Alojzy Bùdzysz]] w wëdóny w 1982 r. ksążce "Zemja kaszëbskô" - òpisywô snôżotë swòji tatczëznë - pisôł m. jin. jak sztiglëca zeżérô òstë. == Lëteratura == * Przewodnik do rozpoznawania roślin i zwierząt na wycieczce / tekst Ute E. Zimmer, Alfred Handel ; oprac. całości Wilhelm i Dorothee Eisenreich ; [przekł. Ewa Rachańska, Piotr Kreyser] Warszawa : Multico, 1996, s. 366. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Ptôchë]] 96qgx6943bppnlbjcmi6jkvuqpahcz6 0 5740 201253 193202 2026-06-01T14:37:09Z Iketsi 3254 ' - to '→' – to '; {{Kòntrola}} 201253 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Lamium album (flowers).jpg|mały|Biôłô głëszka]] '''Biôłô głëszka''' (''Lamium album'' L.) – to je wielelatnô roscëna z rodzëznë głëszkòwatëch (''Lamiaceae''). [[Kaszëbi]] gôdają na nią téż głëszka i dzëwô pòkrzëwa, a òna mòże kwitnąc w [[Łżëkwiat|łżëkwiace]]. == Lëteratura == * Przewodnik do rozpoznawania roślin i zwierząt na wycieczce / tekst Ute E. Zimmer, Alfred Handel ; oprac. całości Wilhelm i Dorothee Eisenreich ; [przekł. Ewa Rachańska, Piotr Kreyser] Warszawa : Multico, 1996, s. 96. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Bòtanika]] nvwz8mmqjas7qcgzpq2ajhjqqx8sv0r 0 5808 201231 181089 2026-06-01T14:14:55Z Iketsi 3254 Bùtnowé lënczi 201231 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Acer pseudoplatanusAA.jpg|mały|Jawòr]] [[Òbrôzk:Acer pseudoplatanus MHNT.BOT.2004.0.461.jpg|mały|''Acer pseudoplatanus'']] '''Jawòr''' (''Acer pseudoplatanus'' L.) – to je drzéwiã z rodzëznë klónowatëch (''Aceraceae'' Juss.). Klón jawòr rosce m. jin. na [[Kaszëbë|Kaszëbach]]. == Lëteratura == * Przewodnik do rozpoznawania roślin i zwierząt na wycieczce / tekst Ute E. Zimmer, Alfred Handel ; oprac. całości Wilhelm i Dorothee Eisenreich ; [przekł. Ewa Rachańska, Piotr Kreyser] Warszawa : Multico, 1996, s. 60. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Bòtanika]] 83w6smmqd66p45gkcq0ulalyayeyspl 0 5842 201245 183231 2026-06-01T14:31:57Z Iketsi 3254 Òbrôzk 201245 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:398 Iris pseudacorus.jpg|mały|''Iris pseudacorus'']] '''Żôłti józefk''' abò '''iris''' (''Iris pseudacorus'' L., 1753) – to je wielelatnô roscëna z rodzëznë józefkòwatëch. Żôłti józefk rosce m. jin. na [[Kaszëbë|Kaszëbach]]. == Lëteratura == * Przewodnik do rozpoznawania roślin i zwierząt na wycieczce / tekst Ute E. Zimmer, Alfred Handel ; oprac. całości Wilhelm i Dorothee Eisenreich ; [przekł. Ewa Rachańska, Piotr Kreyser] Warszawa : Multico, 1996, s. 140. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Bòtanika]] nhycl9xzgilyd4v9pt0juhvt8e0erts 0 5843 201133 161050 2026-06-01T12:02:00Z Iketsi 3254 Bùtnowé lënczi 201133 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Gladiolus 7-19-06.JPG|mały|''Gladiolus'']] '''Gladióla''' (''Gladiolus'' L.) – to je szlach roscënów z rodzëznë józefkòwatëch. Gladióla rosce m. jin. na [[Kaszëbë|Kaszëbach]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Bòtanika]] lgrs2vyhyt9m3728f8p7c8ef12kpiom 0 5922 201244 179230 2026-06-01T14:29:54Z Iketsi 3254 ' - to '→' – to '; == Bùtnowé lënczi == 201244 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Riparia Riparia-2006-Ejdzej-1.jpg|mały|Wierzgùlëca]] [[Òbrôzk:Riparia riparia MHNT.jpg |mały|''Riparia riparia'']] '''Wierzgùlëca''' (''Riparia riparia'') – to je wanożny ptôch z rodzëznë jaskùleczkòwatëch. Te ptôchë mają gniôzda i młodé na [[Kaszëbë|Kaszëbach]], ale òb zëmã jich tu ni ma. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Ptôchë]] cdwnv0afezwolridykfh6a6nw23s0rx 0 5925 201216 196673 2026-06-01T13:56:28Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 201216 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:BarnimI.Siegel.JPG|mały|]] [[Òbrôzk:Cammin prince-bishopric 1250 (134037781).jpg|mały|Pòmòrsczé òkòlé kòl 1250 rokù]] '''Barnim I''' (ùr. kòl 1217 rokù) – to béł ksyżëc [[Zôpadnô Pòmòrskô|Zôpadny Pòmòrsczi]] do 1278 rokù. Jegò matką bëła [[Mirosława]]. Òn miôł sztãpel z nôpisã: ''Sigillum Barnym illustris ducis Slauorum et Cassubie'' (sztãpel Barnima ... ksyżëca Słowiónów i Kaszëb)[https://books.google.pl/books?id=bq0OAAAAYAAJ&pg=RA1-PA141&lpg=RA1-PA141&dq=cassubien&source=bl&ots=aQIzj8B7AF&sig=6u1WG9v9vBBJFqcbfxFSBEWWtjo&hl=pl&sa=X&ved=0ahUKEwj7o7X3pcjLAhVlOJoKHaJXD58Q6AEIPzAG#v=onepage&q=cassubien&f=false]. Òn dôł pòstawic [[Marijën Kòscół w Szczecënie]]. == Lëteratura == * [[Gerard Labùda]]: Kaszubi i ich dzieje, Gdańsk 1996, s. 90–91 ISBN 83-904950-9-0 (pò pòlskù) == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Ksyżëce Zôpadny Pòmòrsczi]] [[Kategòrëjô:Szczecëno‎]] 4hh68q8b36wk7yhk7r2tuyokcmtusrr 0 5979 201241 199890 2026-06-01T14:26:01Z Iketsi 3254 {{Ùzémk artikla}} 201241 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Галка (Corvus monedula), Царицыно.jpg|mały|Mòrës]] [[Òbrôzk:Corvus monedula 004.jpg|mały|Mòrës]] [[Òbrôzk:Coloeus monedula MHNT.ZOO.2010.11.172.3.jpg|mały|''Coloeus monedula'']] '''Mòrës''' (''Coloeus monedula'' syn. ''Corvus monedula'') – to je ôrt strzédnégò ptôcha z rodzëznë krëkòwatëch (''Corvidae''). Òn żëje m. jin. na [[Kaszëbë|Kaszëbach]] kòl bùdinków. Òb [[jeséń]] òn mòże dzobac brzôd krëszczi. == Òbaczë téż == {{#categorytree:Krëkòwaté|hideroot=on|mode=pages}} == Lëteratura == * Przewodnik do rozpoznawania roślin i zwierząt na wycieczce / tekst Ute E. Zimmer, Alfred Handel ; oprac. całości Wilhelm i Dorothee Eisenreich ; [przekł. Ewa Rachańska, Piotr Kreyser] Warszawa : Multico, 1996, s. 370. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Krëkòwaté]] p0ud5mdxhp0ah46xtjhja0cppadn4ot 0 5988 201235 187792 2026-06-01T14:23:24Z Iketsi 3254 Bùtnowé lënczi 201235 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Cedar Wax Wing.jpg|mały|Czëpnica]] [[Òbrôzk:Bombycilla garrulus, Sweden 2015 02.jpg|mały|Czëpnice]] [[Òbrôzk:Bombycilla garrulus MHNT.ZOO.2010.11.179.6.jpg|mały|''Bombycilla garrulus '']] '''Czëpnica''' (''Bombycilla garrulus'') – to je môłi, wanożny ptôch z rodzëznë czëpnicowatëch. Òn przelatowô m. jin. przez [[Kaszëbë]], a czasã bë mógł tu zëmòwac. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Ptôchë]] gklyxftgzjtkdagn5wcizvvsdgkkk66 201237 201235 2026-06-01T14:24:13Z Iketsi 3254 _ 201237 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Cedar Wax Wing.jpg|mały|Czëpnica]] [[Òbrôzk:Bombycilla garrulus, Sweden 2015 02.jpg|mały|Czëpnice]] [[Òbrôzk:Bombycilla_garrulus_MHNT.ZOO.2010.11.179.6.jpg|mały|''Bombycilla garrulus'']] '''Czëpnica''' (''Bombycilla garrulus'') – to je môłi, wanożny ptôch z rodzëznë czëpnicowatëch. Òn przelatowô m. jin. przez [[Kaszëbë]], a czasã bë mógł tu zëmòwac. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Ptôchë]] 157owcsymws70u5omfe7vsgc87bvfn8 0 5997 201248 197121 2026-06-01T14:33:44Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 201248 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Лазоревка (Cyanistes caeruleus), Битцевский лес.jpg|mały|Mòdrô sykórka]] [[Òbrôzk:Cyanistes caeruleus ultramarinus (Bonaparte, 1841) 323 Aïn-Chénia, El Aouinet Algérie.jpg‎|mały|''Cyanistes caeruleus'']] '''Mòdrô sykórka''' (''Cyanistes caeruleus'' syn. ''Parus caeruleus'') – to je môłi ptôch z rodzëznë sykórkòwatëch. Òna żëje m. jin. na [[Kaszëbë|Kaszëbach]], téż òb zëmã ją mòże tu widzec. == Òbaczë téż == {{#categorytree:Sykórkòwaté|hideroot=on|mode=pages}} == Lëteratura == * Przewodnik do rozpoznawania roślin i zwierząt na wycieczce / tekst Ute E. Zimmer, Alfred Handel ; oprac. całości Wilhelm i Dorothee Eisenreich ; [przekł. Ewa Rachańska, Piotr Kreyser] Warszawa : Multico, 1996, s. 356. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Sykórkòwaté]] g9pbeiga2ppud87buwe6u9blreki1lv 0 6013 201224 197071 2026-06-01T14:12:15Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 201224 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Kos Turdus merulaRB.jpg|mały|Smòczk – òn]] [[Òbrôzk:2010-02-14 (19) Amsel, merl, Turdus merula.JPG|mały|Smòczk – òna]] [[Òbrôzk:Turdus merula cabrerae MHNT.ZOO.2010.11.186.14.jpg|mały|''Turdus merula cabrerae'']] '''Smòczk''' (''Turdus merula'') – to je strzédny ptôch z rodzëznë drózdowatëch. Òn żëje m. jin. na [[Kaszëbë|Kaszëbach]] i òb [[lato]] zjôdô np. smôrzcze, a òb zëmã np. ògrizczi jabków. Smòczk spiéwô tak: [[Òbrôzk:Amselrp.ogg|Amselrp.ogg]] == Lëteratura == * Sychta B.: Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej. Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk, t.V (1972), s. 98. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Ptôchë]] 0knfnfpnj5d7afrzd2n9hcbq4m2qzea 0 6029 201239 197928 2026-06-01T14:25:21Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 201239 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Grünspecht Picus viridis.jpg|mały|Zelony dzëdzón]] [[Òbrôzk:Picus viridis MHNT ZOO 2010 11 162 HdB Miramas.jpg|mały|''Picus viridis'']] '''Zelony dzëdzón''' (''Picus viridis'') – to je strzédny ptôch z rodzëznë dzëdzónowatëch. Ten ptôch żëje m. jin. na [[Kaszëbë|Kaszëbach]], téż òb zëmã òn tu je òd dôwnëch czasów. Jak są sãkaté mrozë òn mòże zjadac pszczołë z ùla. == Òbaczë téż == {{#categorytree:Dzëdzónowaté|hideroot=on|mode=pages}} == Lëteratura == * Przewodnik do rozpoznawania roślin i zwierząt na wycieczce / tekst Ute E. Zimmer, Alfred Handel ; oprac. całości Wilhelm i Dorothee Eisenreich ; [przekł. Ewa Rachańska, Piotr Kreyser] Warszawa : Multico, 1996, s. 330. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_III/886 ''picus viridis''] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Dzëdzónowaté]] i6f1vfyi8l1ytth1hlrtzpmof6k1pn4 0 6041 201236 188090 2026-06-01T14:23:44Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 201236 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Малый пёстрый дятел на репейнике (Dendrocopos minor, fem), Крылатские холмы.jpg|mały|Dendrocopos minor, fem]] [[Òbrôzk:Dendrocopos minor 291108.jpg|mały|Môłi dzëdzół]] [[Òbrôzk:Dendrocopos minor hortorum MHNT ZOO 2010 11 162 HdB Bois de Boulogne.jpg |mały|''Dendrocopos minor'']] '''Môłi dzëdzół''' (''Dendrocopos minor'') — to je ôrt strzédnégò ptôcha z rodzëznë dzëdzołowatich (''Picidae''). Ten ptôch żëje m. jin. na [[Kaszëbë|Kaszëbach]]. == Lëteratura == * Przewodnik do rozpoznawania roślin i zwierząt na wycieczce / tekst Ute E. Zimmer, Alfred Handel ; oprac. całości Wilhelm i Dorothee Eisenreich ; [przekł. Ewa Rachańska, Piotr Kreyser] Warszawa : Multico, 1996, s. 332. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Ptôchë]] a8fiioykgvosyhn4ejp1jnlb1haxm9g 0 6129 201288 176486 2026-06-01T15:08:57Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 201288 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Firetora.jpg|mały|Òdżin]] '''Òdżin w kaszëbsczi kùlturze''' béł témã kùltu, z chtërnym zestôwióné je [[tabù]], pierszim dzélem pòkôzóné w [[kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczim jãzëkù]] – dochôwałë sã wszelejaczé wësłôwë, taczé jak "Òdżinkù, òdżinkù, nie bãdzkôj złi. Dzys jô ce gaszã, witro jô ce nazôd złożã" jakno rzeklëna na przeproszenié abò "Chto plwie w òdżin, tegò òdżin spôli" jakno dokôzanié sztrôfë za splëgawienié ògnia. [[Kaszëbskô lëteratura]] a fòlklor znô dwa ôrtë ògnia – òbczëszczëwający (czë taczi, jaczégò brëkùje m.jin. diôbeł dozérający pieniãdzy (skarbów) w rzeczenim ò błãdnëch òdżinkach: "(diôbeł) pieniãdze przesuszô") jakno téż niszczący (abò pòżar). Òbczëszczëwający òdżin to béła [[sobòtka]]. Zło nieszkódnym ùdostôwało sã przez swiãty wid, czë swiãtojańsczé ògniszcze. Dolmaczi to rzeczenié ''beczczi palëc'' ‘palëc sobòtczi’, równé ''czarownice wëpôlac'', co przë tim robi zrozmiałé rzeczenié ''spalëc kògòs jak czarownicã'', chtërné to rzeczenié parłãczë sã z [[bòżé sądy|bòżima sądama]]. Stądka w tim dniu miôł plac òpisóny przez [[Florian Cenôwa|Cenôwã]] apartny lëdowy òbrzãd zwóny [[scynanié kanie]]. Òkòma tégò je òdżin pòznakã wëstãpùjących w [[kaszëbsczé wierzenia|kaszëbsczich wierzeniach]] błãdnëch òdżinków, czë zmienionëch w płomëk dzéwczãtów, chtërne tajemno spòtikałë sã z mùlkã. Mają òne wôżny môl w lëdowëch òpòwiescach. Kaszëbskô mòwa mô na jich pòzwanié całé karno wësłôwów, np. czôrny chłop (z latarnią) czë pùrtka z widã. Jiné przëmiarë kaszëbsczi [[frazeòlogijô|frazeòlogiji]] z témë ògnia są wësłôwë ''òdżin pãkô ze smiéchù'' ‘dobrze sã pôli’ òkòma ''òdżin/ wid zdichô'' ‘gasnie’, òdżin szedł na wãder ‘zgasł’ i ''òstawic òdżin przë żëcym'', tj. na [[noc]] – procëm ''ùsmircëc òdżin'' ‘zgasëc’. Ògniowi kùlt je téż pòswiôdczóny w tãgódce: ''Òjc sã rodzy, a syn pò dakù chòdzy'' (wëzgòdnienié je òdżin i dim). == Biblografijô == * Wacław Odyniec, ''Kaszubskie obrzędy i obyczaje. Wstęp do etnografii historycznej Kaszub w XVI-XVIII wieku'', Gdańsk 1985, s. 47 * [[Jerzi Tréder]], ''Jãzëk, pismienizna i dëchòwô kùltura Kaszëbów'' [w:] ''Historia, geògrafia, jãzëk i pismienizna Kaszëbów'', pòd redakcëją Jana Mòrdawsczégò, Wëdowizna M. Rôżok przë wespółrobòce z Institutã Kaszëbsczim, [[Gduńsk]] [[1999]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura]] igtkhj7amoc1edsg968c6bfh3n5xtv6 201289 201288 2026-06-01T15:09:16Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Òdżin]] 201289 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Firetora.jpg|mały|Òdżin]] '''Òdżin w kaszëbsczi kùlturze''' béł témã kùltu, z chtërnym zestôwióné je [[tabù]], pierszim dzélem pòkôzóné w [[kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczim jãzëkù]] – dochôwałë sã wszelejaczé wësłôwë, taczé jak "Òdżinkù, òdżinkù, nie bãdzkôj złi. Dzys jô ce gaszã, witro jô ce nazôd złożã" jakno rzeklëna na przeproszenié abò "Chto plwie w òdżin, tegò òdżin spôli" jakno dokôzanié sztrôfë za splëgawienié ògnia. [[Kaszëbskô lëteratura]] a fòlklor znô dwa ôrtë ògnia – òbczëszczëwający (czë taczi, jaczégò brëkùje m.jin. diôbeł dozérający pieniãdzy (skarbów) w rzeczenim ò błãdnëch òdżinkach: "(diôbeł) pieniãdze przesuszô") jakno téż niszczący (abò pòżar). Òbczëszczëwający òdżin to béła [[sobòtka]]. Zło nieszkódnym ùdostôwało sã przez swiãty wid, czë swiãtojańsczé ògniszcze. Dolmaczi to rzeczenié ''beczczi palëc'' ‘palëc sobòtczi’, równé ''czarownice wëpôlac'', co przë tim robi zrozmiałé rzeczenié ''spalëc kògòs jak czarownicã'', chtërné to rzeczenié parłãczë sã z [[bòżé sądy|bòżima sądama]]. Stądka w tim dniu miôł plac òpisóny przez [[Florian Cenôwa|Cenôwã]] apartny lëdowy òbrzãd zwóny [[scynanié kanie]]. Òkòma tégò je òdżin pòznakã wëstãpùjących w [[kaszëbsczé wierzenia|kaszëbsczich wierzeniach]] błãdnëch òdżinków, czë zmienionëch w płomëk dzéwczãtów, chtërne tajemno spòtikałë sã z mùlkã. Mają òne wôżny môl w lëdowëch òpòwiescach. Kaszëbskô mòwa mô na jich pòzwanié całé karno wësłôwów, np. czôrny chłop (z latarnią) czë pùrtka z widã. Jiné przëmiarë kaszëbsczi [[frazeòlogijô|frazeòlogiji]] z témë ògnia są wësłôwë ''òdżin pãkô ze smiéchù'' ‘dobrze sã pôli’ òkòma ''òdżin/ wid zdichô'' ‘gasnie’, òdżin szedł na wãder ‘zgasł’ i ''òstawic òdżin przë żëcym'', tj. na [[noc]] – procëm ''ùsmircëc òdżin'' ‘zgasëc’. Ògniowi kùlt je téż pòswiôdczóny w tãgódce: ''Òjc sã rodzy, a syn pò dakù chòdzy'' (wëzgòdnienié je òdżin i dim). == Biblografijô == * Wacław Odyniec, ''Kaszubskie obrzędy i obyczaje. Wstęp do etnografii historycznej Kaszub w XVI-XVIII wieku'', Gdańsk 1985, s. 47 * [[Jerzi Tréder]], ''Jãzëk, pismienizna i dëchòwô kùltura Kaszëbów'' [w:] ''Historia, geògrafia, jãzëk i pismienizna Kaszëbów'', pòd redakcëją Jana Mòrdawsczégò, Wëdowizna M. Rôżok przë wespółrobòce z Institutã Kaszëbsczim, [[Gduńsk]] [[1999]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura]] [[Kategòrëjô:Òdżin]] ikudn354w9kx7cd3st8n9aqseo0mpms 201290 201289 2026-06-01T15:09:39Z Iketsi 3254 {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} 201290 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} [[Òbrôzk:Firetora.jpg|mały|Òdżin]] '''Òdżin w kaszëbsczi kùlturze''' béł témã kùltu, z chtërnym zestôwióné je [[tabù]], pierszim dzélem pòkôzóné w [[kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczim jãzëkù]] – dochôwałë sã wszelejaczé wësłôwë, taczé jak "Òdżinkù, òdżinkù, nie bãdzkôj złi. Dzys jô ce gaszã, witro jô ce nazôd złożã" jakno rzeklëna na przeproszenié abò "Chto plwie w òdżin, tegò òdżin spôli" jakno dokôzanié sztrôfë za splëgawienié ògnia. [[Kaszëbskô lëteratura]] a fòlklor znô dwa ôrtë ògnia – òbczëszczëwający (czë taczi, jaczégò brëkùje m.jin. diôbeł dozérający pieniãdzy (skarbów) w rzeczenim ò błãdnëch òdżinkach: "(diôbeł) pieniãdze przesuszô") jakno téż niszczący (abò pòżar). Òbczëszczëwający òdżin to béła [[sobòtka]]. Zło nieszkódnym ùdostôwało sã przez swiãty wid, czë swiãtojańsczé ògniszcze. Dolmaczi to rzeczenié ''beczczi palëc'' ‘palëc sobòtczi’, równé ''czarownice wëpôlac'', co przë tim robi zrozmiałé rzeczenié ''spalëc kògòs jak czarownicã'', chtërné to rzeczenié parłãczë sã z [[bòżé sądy|bòżima sądama]]. Stądka w tim dniu miôł plac òpisóny przez [[Florian Cenôwa|Cenôwã]] apartny lëdowy òbrzãd zwóny [[scynanié kanie]]. Òkòma tégò je òdżin pòznakã wëstãpùjących w [[kaszëbsczé wierzenia|kaszëbsczich wierzeniach]] błãdnëch òdżinków, czë zmienionëch w płomëk dzéwczãtów, chtërne tajemno spòtikałë sã z mùlkã. Mają òne wôżny môl w lëdowëch òpòwiescach. Kaszëbskô mòwa mô na jich pòzwanié całé karno wësłôwów, np. czôrny chłop (z latarnią) czë pùrtka z widã. Jiné przëmiarë kaszëbsczi [[frazeòlogijô|frazeòlogiji]] z témë ògnia są wësłôwë ''òdżin pãkô ze smiéchù'' ‘dobrze sã pôli’ òkòma ''òdżin/ wid zdichô'' ‘gasnie’, òdżin szedł na wãder ‘zgasł’ i ''òstawic òdżin przë żëcym'', tj. na [[noc]] – procëm ''ùsmircëc òdżin'' ‘zgasëc’. Ògniowi kùlt je téż pòswiôdczóny w tãgódce: ''Òjc sã rodzy, a syn pò dakù chòdzy'' (wëzgòdnienié je òdżin i dim). == Biblografijô == * Wacław Odyniec, ''Kaszubskie obrzędy i obyczaje. Wstęp do etnografii historycznej Kaszub w XVI-XVIII wieku'', Gdańsk 1985, s. 47 * [[Jerzi Tréder]], ''Jãzëk, pismienizna i dëchòwô kùltura Kaszëbów'' [w:] ''Historia, geògrafia, jãzëk i pismienizna Kaszëbów'', pòd redakcëją Jana Mòrdawsczégò, Wëdowizna M. Rôżok przë wespółrobòce z Institutã Kaszëbsczim, [[Gduńsk]] [[1999]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura]] [[Kategòrëjô:Òdżin]] eqvwn6i27e18wbfblok6bd3zndzpz62 0 6154 201240 200366 2026-06-01T14:25:41Z Iketsi 3254 -' ' 201240 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Zaunkönig IMG 0082.JPG|mały|Mëszikrólëk]] [[Òbrôzk:Troglodytes troglodytes kabylorum Hartert, E, 1910 Tébessa MHNT ZOO 2010 11 232.jpg|mały|''Troglodytes troglodytes'']] [[Òbrôzk:Cuculus canorus canorus MHNT.ZOO.2010.11.149.17.jpg|mały|''Cuculus canorus canorus'' + ''Troglodytes troglodytes'']] '''Mëszikrólëk''' (''Troglodytes troglodytes'') — to je môłi wanożny ptôch z rodzëznë mëszikrólëków (''Troglodytidae''). Jak je cepli on je m. jin. na [[Kaszëbë|Kaszëbach]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Ptôchë]] o16fcgfolciykzkfde15lfkoef4bkw5 0 6186 201174 196540 2026-06-01T12:37:58Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 201174 wikitext text/x-wiki {{Gard-infobox| Gard=Oslo| dopełniacz=Oslo| adjektiw_mask=oslowsczi| adjektiw_fem=oslowskô| céch=Oslo komm.svg|120px| fana=Flag_of_Oslo.svg|120px| karta=Norway location map.svg|250px| wòjewództwò=Oslo| kréz=| grodzki=tak| rodzaj_gminy=gardskô| gmina=| miejska=tak| bùrméster=Fabian Stang| adres_um=| kod_poczt_um=| tel_um=| fax_um=| mail_um=| wiéchrzëzna=454,03 km²| stopniN=59|minutN=56|stopniE=10|minutE=45| wysokość=| rok=2010| lëdztwò=586 860| gęstość=1 292,56//km²| aglomeracja=| czerënkòwi numer=| pòcztowi kòd=| registracëjné tôfle=| TERYT=| SIMC=| www=http://www.oslo.kommune.no| }} '''Oslo''' (d. '''Christiania''') – je nôwikszi gard w [[Norweskô|Norwesce]] ë ji kònstitucëjnô stolëca. Nôdanié gardowëch prôw w [[1048]]. == Galeriô == [[Òbrôzk:14-09-02-oslo-RalfR-393.jpg|mały|left|Oslo]] [[Òbrôzk:Oslo center - panorama.jpg|960px|Oslo panorama]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Norweskô]] fidvcgqa7s8hgdx2h3xc3345uafzkjk 201175 201174 2026-06-01T12:38:10Z Iketsi 3254 500px 201175 wikitext text/x-wiki {{Gard-infobox| Gard=Oslo| dopełniacz=Oslo| adjektiw_mask=oslowsczi| adjektiw_fem=oslowskô| céch=Oslo komm.svg|120px| fana=Flag_of_Oslo.svg|120px| karta=Norway location map.svg|250px| wòjewództwò=Oslo| kréz=| grodzki=tak| rodzaj_gminy=gardskô| gmina=| miejska=tak| bùrméster=Fabian Stang| adres_um=| kod_poczt_um=| tel_um=| fax_um=| mail_um=| wiéchrzëzna=454,03 km²| stopniN=59|minutN=56|stopniE=10|minutE=45| wysokość=| rok=2010| lëdztwò=586 860| gęstość=1 292,56//km²| aglomeracja=| czerënkòwi numer=| pòcztowi kòd=| registracëjné tôfle=| TERYT=| SIMC=| www=http://www.oslo.kommune.no| }} '''Oslo''' (d. '''Christiania''') – je nôwikszi gard w [[Norweskô|Norwesce]] ë ji kònstitucëjnô stolëca. Nôdanié gardowëch prôw w [[1048]]. == Galeriô == [[Òbrôzk:14-09-02-oslo-RalfR-393.jpg|mały|left|Oslo]] [[Òbrôzk:Oslo center - panorama.jpg|500px|Oslo panorama]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Norweskô]] 4n0fw2cbomkhet4xe4jsxhnfxalplgj 14 6218 201282 162915 2026-06-01T15:06:06Z Iketsi 3254 {{Commons}} 201282 wikitext text/x-wiki {{Commons}} [[Kategòrëjô:Zemia]] bserrppoksibjee7penudrz4hzn3729 0 6222 201314 162214 2026-06-01T19:15:22Z Iketsi 3254 {{Commons}} 201314 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Zalewszczecinski.jpeg|mały|Pòmòrskô Hôwinga i òkòlé – satelitarny òdjimk]] '''Pòmòrskô Hôwinga''' je roztoką w pôłniowò-zôpadnim dzélu [[Bôłt]]u. Ùbrzég je [[Pòlskô|Pòlsczi]] i [[Miemieckô|Miemiecczi]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Bôłt]] [[Kategòrëjô:Roztoczi]] 0bjyifkol72ctjfnmpmzflruj1sn3al 0 6360 201148 198457 2026-06-01T12:09:57Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 201148 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} [[Òbrôzk:Jablón.JPG|mały|Jablón]] '''Jablón''' – jeden z 13 ''Dëchów'', jaczé stoją w [[gmina Lëniô|gminie Lëniô]] na turistno-nôtërnym szlachù ò pòzwie ''"[[Pòczuj Kaszëbsczégò Dëcha|Pòczuj Kaszëbsczégò Dëcha]]"''. == Òpisënk [[Aleksander Labùda|Aleksandra Labùdë]] == '''Jablón''' – to demòn sadów, sprôwca kradzë brzadów i jarzëtwë. Mieszkô w ògardach i sadach, dzejô w lëdzach. Je dëchã niżeszi randżi, słëgą '''Pòkùsë'''. Matczi strôszają nim swòje dzôtczi. Jablón jesz dzôsô dzejô, le ju nié tak mòckò jak pierwi. Jegò dzejanié i miono dżinie westrzód lëdzy, żëje le jesz w gôdkach i pòwiôstkach. '''Lëdze gôdalë''' : <poem> – ''Òb noc Jablón gòspòdarził w naszim sadze.'' – ''Jablóni skredlë szys wszëtek nasz brzôd.'' – ''Jablóni pòczwordelë zôgónczi i wëkredle nama kapùstã.'' – ''W tëch kùrpach sedzy Jablón.'' – ''Jablón mô gò czësto òsamòtóné.'' – ''Nie chòdzëta tam, bò Jablón sedzy na jabłónce i na waj dulczi!'' – ''Pòżdôjta le, Jablón waj' weznie!'' – ''Charłãzy jak Jablón.'' – ''Jablón gò ju mô na swòjim rzetuskù.'' </poem> == Szlachòta == '''Jablón''' stoji w [[Òsek|Òsekù]], przë przëstónkù, w westrzódnim dzélu wsë. == Òbaczë téż == * [[Pòczuj Kaszëbsczégò Dëcha]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Gmina Lëniô}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòczuj Kaszëbsczégò Dëcha]] [[Kategòrëjô:Kaszëbskô mitologiô]] pv1pw1wko556r30fuoglggnvv15xtgt 0 6382 201193 162997 2026-06-01T13:04:11Z Iketsi 3254 ' - to '→' – to '; == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} 201193 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Krokowa church.jpg|mały|Kòscół w Krokòwie]] '''Parafijô p.w. Swiãti Katarzënë z Aleksandrëji w Krokòwie''' – to je stôrô parafijô w Krokòwie kòl [[Pùck]]a. W ni w - czedës kalwińsczim - kòscele terô mòdlą są téż [[Kaszëbi]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] fu4f1l6vaiy0kpp98mfs83n4uljrndo 201194 201193 2026-06-01T13:04:33Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Parafie]] 201194 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Krokowa church.jpg|mały|Kòscół w Krokòwie]] '''Parafijô p.w. Swiãti Katarzënë z Aleksandrëji w Krokòwie''' – to je stôrô parafijô w Krokòwie kòl [[Pùck]]a. W ni w - czedës kalwińsczim - kòscele terô mòdlą są téż [[Kaszëbi]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] [[Kategòrëjô:Parafie]] l4yyl3ma8yiao5xphydi82zjx4udzq6 0 6388 201195 199141 2026-06-01T13:05:17Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Parafie]] 201195 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Brosen mikolaj.jpg|mały|Krótkò tegò stôrégò kòscoła je pomnik [[Swiãtopôłk II|Swiãtopôłka II]]]] '''Parafijô p.w. Swiãtégò Miklosza w Gduńskù''' – mô swój zaczątk w kòscele, chtëren pòstawic dôł w 1227 r. ksyzëc [[Swiãtopôłk II]] dlô klôsztoru dominikónów w [[Gduńsk]]ù. Òd 1840 rokù je to parafialny kòscół. W nim mòdlą są téż [[Kaszëbi]]. Krótkò tegò stôrégò kòscoła je nowi pomnik ksyzëca [[Swiãtopôłk II|Swiãtopôłka II]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://polona.pl/item/274007/86/ 1886 (pl)] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gduńsk]] [[Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura]] [[Kategòrëjô:Parafie]] 7r5hm4odbidsfodmcm5406bdlhlgb9n 0 6548 201149 199435 2026-06-01T12:10:33Z Iketsi 3254 – 201149 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Jelgava aerial view.jpg|mały|]] [[Òbrôzk:Latvia-Jelgava city.png|mały|]] '''Jelgava''' – je [[Łotwa| łotewsczim]] gardã. * wiéchrzëzna: 60 km² * lëdztwò: 61 623 mieszkańców ([[2016]]) == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://www.jelgavnieki.lv/ Domôcô starna gardu] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Łotwa]] 1utt2l9vov6b1px3fowaeda7hc7uxri 0 6638 201167 197792 2026-06-01T12:23:01Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 201167 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} {{Bez òdjimka}} '''Wòjcech Czedrowsczi''' (ùr. 22 [[lëstopadnik]]a 1937 – ùm. [[18 łżëkwiata]] 2011) – to béł jinżinéra i kaszëbsczi spòlëznowi dzejôrz. Jegò òjc Władisłôw béł sãdzą w [[Gdiniô|Gdini]], chtëren zdżinął w 1939r. w lasach krótkò wsë [[Wiôlgô Piôsznica]]. Wòjcech Czedrowsczi béł przez wiele lat przédny redaktor "Pomeranii", chtërna je cządnika [[Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié|Kaszëbskò-Pòmòrsczégò Zrzeszeniô]]. W 1959 rokù dwa zestawë spiéwków [[Jan Trepczik|J. Trepczika]] bëłë wëdóné przez Karno Sztudérów Kaszëbów "Òrmùzd", z [[Gduńsk]]a, w chtërnym òn béł dzejôrzã. Służbã Bezpiekù swégò czasu prowadza òperacjową sprawã ò kriptonimie „Grif”, chtërny òn béł „figùrantã”, to je òsobą rozprôcowiwóną. Przëczëną òsoblëwégò nieùbëtkù westrzód fónkcjonariuszów pòliticzny pòlicje „lëdowi” Pòlsczi bëłë lëstë, chtërne krążëłë midzë Rómpsczim a nôleżnikama Òrmùzda. Z aktów wëchôdô, że bëłë òne krëjamno czëtóné przez robòtników esbecczégò Wëdzélu „W” (wëdzéle ò taczi pòzwie zajimałë sã prawie krëjamnym przezéranim lëstów) Wòjewódzczi Kòmańdë Òbëwatelsczi Milicje w Bëdgòszczë. Pózni Wëdzél III ti sami kòmańdë, co zajimôł sã prowadzenim sprawë procëm Rómpsczémù, pòdzelił sã wiadłama, jaczé zwëskôł dzãka tim lëstóm, z Wëdzélã III w [[Gduńsk]]ù. Jeden z nëch lëstów òn napisôł do [[Jan Rómpsczi|Jana Rómpsczégò]]. Pòchôdôł òn z [[19 gromicznika]] 1959 rokù. W. Czedrowsczi przeprôszôł w nim Rómpsczégò, że nie napisôł gò pò kaszëbskù. Pòtemù òn béł przédnikiem w [[Karno Sztudérów Pòmòraniô|Karnie Sztudérów Pòmòraniô]]. Z 1987 rokù je redagòwóné przez niegò "Nauczanié w przëpowiôstkach" - skaszëbioné przez [[Eùgeniusz Gòłąbk|E. Gołąbka]]- wëjimk z Nowégo Testameńtu, a pòdarowóny [[Jan Paweł II|Janowi Pawłowi II]]. W Wòjcecha Czedrowsczegò wëdowiznie - "Arkun", a pòtemù "Czëc" bëło wëdónëch wiele wôżnëch dlô [[Kaszëbi|Kaszëbów]] ksążków. Òn przënôlégô do karna lëdzy, chtërny bëlë wëprzédniony przëznôwónym przez [[Karno Sztudérów Pòmòraniô]] [[Medalia Stolema|Medaliã Stolema]]. Òstatné lata òn mieszkôł w [[Kartuzë|Kartuzach]]. Na jegò pògrzébie w Kartuzach bëlë: senatorowie, wojewòda, przédnik kartësczégò krézu, a téż wiele przëdónów staniców partów Zrzeszeniô i jinëch lëdzi. == Lëteratura == * G. Stone: Slav outposts in Central European history : the Wends, Sorbs and Kashubs, London, UK : Bloomsbury Academic, an imprint of Bloomsbury Publishing Plc, 2016, s. 341 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://www.worldcat.org/identities/lccn-n85084114/ WorldCat] * [http://naszekaszuby.pl/modules/artykuly/article.php?articleid=223 Wspòmink pò pòlskù] * [https://web.archive.org/web/20191221160946/http://2wojna.gdynia.pl/wp-content/uploads/2019/06/straty_osobowe_04_2019.pdf s. 49 Kiedrowski] {{Kòntrola}} {{SORTUJ:Czedrowsczi, Wòjcech}} [[Kategòrëjô:Kaszëbi]] [[Kategòrëjô:Kaszëbskô rësznota]] [[Kategòrëjô:Laùreacë Medalu Stolema]] 0577fa3yxhyg0zv4net6f7pj9unohfc 0 6677 201214 171242 2026-06-01T13:53:50Z Iketsi 3254 {{stub}}→{{Ùzémk artikla}}; == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} 201214 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:POL_Lipiany_COA.svg|mały|120px|Lëpieńsczi herb]] [[Òbrôzk:POL_Lipiany_COA_old_full.png|mały|120px|Stôri lëpieńsczi herb]] '''Lëpienié''' (we zdrojach: ''castrum Lipene'' 1249, ''Lipen'' 1265, ''terra Lipene'' 1269, ''Lippene'', ''Leppene'' 1276, ''Lippen'' 1290, ''Wendenburg'', ''Lipenitz'' 1303, ''Lippen'' 1337, ''Lippehne'', ''Lippeen''; pòl. ''Lipiany'', miem. ''Lippehne'') - garc we [[pirzëcczi kréz|pirzëcczim krézu]] w [[Zôpadnopòmòrsczé wòjewództwò|Zôpadnopòmòrsczim wòjewództwie]]. * Lëdztwò gardu: 4.159 ([[2008]]) * Wiéchrzëzna gardu: 5,54 km² == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé gardë]] [[Kategòrëjô:Gardë w Pòlsce]] [[Kategòrëjô:Zôpadnopòmòrsczé wòjewództwò]] 3x91s7d0tfcmt6z3am21t6151glq84b 0 6729 201218 168705 2026-06-01T13:58:11Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Katolëcczi Kòscół]] 201218 wikitext text/x-wiki {{Do werifikacëji}} '''Francëszk z Asëżu''', Giovanni Bernardone, nazywôny Biôdôkã z Asëżu (ùr. 1181 abò 1182w Asëżu, zm. 3 rujana 1226 w Porcjunkuli kële Asëżu) – włosczi duchowny katolëcczi, diakón, załôżca zôkónu francëszkanów, misjonôrz, mistik sredniowieczny, stigmatik, świãti Kòscoła katolëcczigò, uwôżóny za prekursora ekòlodżi. == Biografiô == [[Òbrôzk:Francesco - Fioretti, 1476-1479 - 1571894 if00284200 Scan00003.jpg|mały|''Fioretti'']] '''Francëszk''' -ùrodzył sã w Italji w [[Asëż|Asëżu]] w 1182 rokù.Syn bògatégò kùpca Piotra i Joannë.Swiãti Francëszk rozlubił sã w jãzëkù frańcësczim,dlôte nazwalë gò Francëszkã.Czedë miôł 21 lat, wzął ùdzyl w wòjnie miãdzy Asëżem a Perudżią.W latama 1202 i 1203 roku,zdradzóny przez drëcha dostôł sã do sôdzë w Perudżi. Tam cãżkò zachòrowôł i òstôł ùwòlnióny w 1204 rokù i wrócył do Asëżu.Òd 1205 rokù widac wiôlgą zmianã w pòstãpòwanim Francëszka.Wiôlgô chòrosc pòmògła mù òdnalézc drogã do Christusa.Baro hòjnie òbdarowôł spòtkanégò pò drodze trãdowatégò i dôł mù kùsk pòkòju.W asësczim kòscële San Damiano jesénią tegò samégò rokù ùczëł głos Christusa,chtërën gôdôł z jikònë krziża i kôzôł mù ic i òdbùdować kòscół (Krziż z San Damiano). Pòrzucëł bòkadoscë, dodóm swòjégò tatka i òstôł ùbòdżim, chòdzyl proszącë ò chléb.24 gromicznika 1208 roku Francëszk, zdjął habit eremicczi i zaczął nosëc prostą bruną sekniã, z bòsyma stopama zaczął wòłac do lëdzy, żebë sã nawrócëlë.Na zymkù 1209 (w niechtërnych zdrzódłach 1210) rokù Francëszk pòprosëł w Rzymie ò zatwiérdzenié swòjé Regùłë. Innocenti III,pòd wpłiwã snu zatwierdzëł regùłã. W śnie tim papiéż ùzdrzôł òbalajãce sã mùrë bazyliczi lateransczé i biédôka, chtërën w jegò òczach stôł sã òlbrzimã i ùrëtół Lateran. We Francëszkù Innocenti pòznôł knôpa ze swégò snu i zatwiérdzył francëszkańsczi spòsób żëcô, pòlecëł bracom mniéjszym głoszenié nawróceniô i pòkùtë. Wrôcając z Rzymù, Francëszk zatrzymôł sã w Rivotorto, a pòstãpno w Pòrcjunkulë pòd Asëżã,gdze mômë kòlibką francëszkanów. Tegò samégò rokù Francëszk założëł Trzeci Zakón dlô lëdzi świéczich.Óstôł załóżcą zôkónu bracy môłich ([[zôkón francëszkańsczi]]).Ùmarł 3 rujana 1226 rokù. [[Òbrôzk:Giotto - Legend of St Francis - -07- - Confirmation of the Rule.jpg|mały|Innocenty III zatwiérdzô regułã francëszkańską (fresk Giotta)]] == Patrónat == Francëszk z Asëżu je patrónã: albertinów, francëszkanów, kapùcynów, francëszkanów kònwentualnëch, bernardinók, kapùcinek, klarisek, kòletanek (założônëch przez św. Koletę Boylet), tercjôrzy, mariawitów; Włochów, Asëżu, Bazyleji; Akcjë Katolëcczé; aktorów, slepich, pòkòju, robòtników, tapicérów, biédôków, wiãzniów, hańdlôrzy, zwierząt, harcerzy i chòwôczów ptôctwa dómòwégò. W 1979 rokù Jan Paweł II ògłosył sw. Francëszka patrónã ekòlogów i ekòlodżi. W 1981 rokù w Krakòwie francëszkanie założëlë Ruch Ekòlogiczny sw. Francëszka z Asëżu - REFA[10]. '''Francëszk''' miono germańsczé Frank - wòlny, człowiek wòlno ùrodzóny. '''Data ùrodzeniô''' 1181 abò 1182 w Asëżu '''Data śmiercë''' 3 rujana 1226 '''Kòscół / wyznanié'''[[kòscół rzymskò-katolëcczi|katolëcczi]],[[kòscół anglikańsczi|anglikańsczé]],[[kòscół ewangelicczi| ewangelicczé]] '''Data wëswiãceniô''' 16 lëpińca 1228 Asëż przez [[Grzegorz IX|Grzegòrza IX]] '''Wspómnienié''' 4 rujana '''Patrón''' różnich zôkònów, Włoch, Asëżu, Bazyleji, Akcji Katolëcczé, aktorów, ekòlogów, slepich, pòkòju, robòtników, tapicérów, ùbòdżich, wiãzniów, hańdlôrzy, zwierząt, harcerzy i chòwôczów ptôctwa dómòwégò '''Òsoblëwé môle kùltu''' [[Bazylika św. Francëszka w Asëżu]], [[Bazylika Matczi Bożé Anielsczé]] francëszk<ref>St. Francis of Assisi - Catholic Encyclopedia (ang.)</ref> == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Biografiô == # Chronologia życia św. Franciszka z Asyżu. „Kalendarz Franciszkański”, ss. 40-43, 1984. Katowice-Panewniki: Apostolat "Zwycięstwo Niepokalanej". # Lázaro Iriarte: Historia franciszkanizmu. Kraków: Bracia Mniejsi Kapucyni, 1998, ss. 26-27. ISBN 83-910410-0-X. # Sergiusz M. Bałdyga. Krzyż z San Damiano. „Ziemia Święta”, ss. 46-52, 1.2009. Kraków: Komisariat Ziemi Świętej. ISSN 1233-5738. # Ruch Ekologiczny św. Franciszka z Asyżu - REFA na ekai.pl == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Katolëcczi Kòscół]] qrj1h5trsfictfq0pclceygfebhehxm 0 6773 201266 194511 2026-06-01T14:51:55Z Iketsi 3254 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}}; [[Kategòrëjô:Psychòlogijô]] 201266 wikitext text/x-wiki {{Do werifikacëji}} [[Òbrôzk:Dislexia nens.jpg|mały|Drãgòscë z pisaniem lëter i słów]] '''Disleksjô rozwòjowô''' ([[Grecczi jãzëk|gr]]. ''dis'' – nie + ''lexis'' – słowò, czëtanié) czëlë ''apartné kłopòtë w nôuce czëtaniô i pisaniô'' (F81.0 w ICD-10 i315.0 w DSM) – pòdług [[Swiatowô Federacëjô Neurologów|Swiatowi Federacëji Neurologów]] (definicjô z 1968) zabùrzenié manifestującé sã kłopòtama w nôuce czëtaniô i pisaniô przë stosowanim standardowëch metodów nôuczaniô i jinteligencji na niwiznie co nômni westrzédnym i téż w sprzëjającëch warënkach spòłeczno-kùlturowëch. Je spòwòdôwónô zabùrzeniama spòdlecznëch fónkcjôw pòznawczich, co czãsto ùwarunkowôné je kónstitucjonalnié. == Przëczënë disleksji == Na rozwij disleksji skłôdô sã wiele przëczënów. Dzysdnia je wiedzec, że mòże miec m.jin. spòdlé geneticzné. Zmianë doticzą genu 6 òkreslonégò jakò [[DCDC2]]. Òkróm tegò badóné są genë 1, 2, 3 i 15. Ten slédny béł pierszim kandidatã na "winnégò disleksji". Kòl rokù 1950 przeprowôdzonëch òstało wiele badaniów w familiach òbcążonëch tima zabùrzeniama i prawie gen 15 [[DYXS1]] miôł wëwòłiwac zmianë w rozwòju mùskú i pòstrzeganiù zdrokòwim i słëchòwim. == Tipë disleksji == * '''disleksjô tipù wzrokòwégò''', ù jaczi spòdlégò leżą zabùrzenia percepcji i pamiācë zdrokòwi pòwiązóné z zabùrzeniama kòòrdynacji zdrokòwò-ruchòwi i ruchòwò–przestrzenny, * '''disleksjô tipù słëchòwegò''' ùwarunkòwónô zabùrzeniama percepcji i pamiãcë słëchòwi zwãków mòwë, nôczãscy pòwiązónô z zabùrzeniama fónkcji jãzëkòwich, * '''disleksjô jintegracyjnô''', czédë to pòszczególné fónkcje nie wëkôzywają zakłóceniów, timczasã zabǜrzonô je kòòrdinacjô, to je wëstãpùją zabùrzenia jintegracji percepcyjno-mòtoriczny, * '''disleksjô tipu mieszónégò''', czej wëstãpiwają równoczasno zabùrzenia w percepcji i pamiãcë słëchòwi, pamiãcë i percepcji zdrokòwé, wëòbrazni przestrzenny, * '''disleksjô wizualnô''', czej wëstãpiwô tzw. niepòrządk. Ôrtë disleksji: * '''disleksjô''' * '''disortografiô''' * '''disgrafiô''' * '''diskalkuliô''' * '''rozwòjowô głãbòkô disleksjô''' == Bibliografiô == # Marta Bogdanowicz: O dysleksji, czyli specyficznych trudnościach w czytaniu i pisaniu. Odpowiedzi na pytania rodziców i nauczycieli. Lubin 1994; == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Zabùrzeniô rozwóju psychicznégò]] [[Kategòrëjô:Psychòlogijô]] dl6pkb2rqlcjsm2j2zxlzymtw773lok 0 6932 201242 184943 2026-06-01T14:27:10Z Iketsi 3254 Bùtnowé lënczi 201242 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Alauda arvensis 2.jpg|mały|Pólny skarwónk]] [[Òbrôzk:Alauda arvensis MHNT.jpg|mały|''Alauda arvensis'']] '''Pólny skarwónk''' abò '''pólny skòwrónk‎''' (''Alauda arvensis'') — to je môłi ptôch z rodzëznë skarwónkòwatich (''Alaudidae''). Czedës bëło jich wiele w [[Pòmòrzkô|Pòmòrzce]]. Głos pólnégò skarwónka [[Òbrôzk:XN Alauda arvensis.ogg|XN Alauda arvensis.ogg]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Ptôchë]] 0usjp3qy010g0irw07az3eqef6k2tnz 0 7039 201295 165087 2026-06-01T15:12:26Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 201295 wikitext text/x-wiki {{Do werifikacëji}} [[Òbrôzk:Johannes (Jan) Vermeer - Christ in the House of Martha and Mary - Google Art Project.jpg|mały|Christus ù Martë i Marii doma]] '''Swiãtô Marta''' bëła sostrą Marii i Łazarza, żeła w Betanii, w gardze kòle [[Jerozolëma|Jerozolimë]]. Ji rodzëzna ceszëła sã uwôżaniém. Òni bëlë drëchama [[Christus]]a, a òn czãsto gòscył ù nich doma. Marta bëła baro dobrą gòspòdënią i białką ò mòcni wiarze. Cziej ùmarł ji brat, wëszła Jezùsowi na potkanié i rzekła: Terôz wiém, że Bóg dô Tobie wszëtkò ò co blós bãdzesz Jegô prosëł. Tej òna ùczeła taczi słowa: Jô jem zmartwëchwstanim i żëcim. Marta na to rzekła: Jô baro wierzã w to, że të jes Sënã Bòga. W [[Prowansalskô|Prowansalsczi]] je [[legenda]], że pò Wniebòwstąpienim Christusa Marta ze swòjima krewnyma szła do Francëji. Tąm ji brat Łazarz béł biskùpã Marsylii. Miono Marta z jãzëka aramejsczégò òznôczô „pani”. Miono Marta ùżiwóne je w wiele krajach. Pò łacëznie, niemieckù i anielskù – Martha. Z madżarsczégò - Marta, italsczégò – Marta, pò ruskù gôdają – Marfa, pò kaszëbskù – Marta, abó Martka. Òd miona Marta mómë przezwëstkò Martula. Wspomink Sw. Martë swiãtójemë 29.VII. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * http://malygosc.pl {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Swiãti]] 3vp568mbgwntqun3bd7urr1a3p0s1vc 201342 201295 2026-06-01T19:43:00Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Katolëcczi swiãti]] 201342 wikitext text/x-wiki {{Do werifikacëji}} [[Òbrôzk:Johannes (Jan) Vermeer - Christ in the House of Martha and Mary - Google Art Project.jpg|mały|Christus ù Martë i Marii doma]] '''Swiãtô Marta''' bëła sostrą Marii i Łazarza, żeła w Betanii, w gardze kòle [[Jerozolëma|Jerozolimë]]. Ji rodzëzna ceszëła sã uwôżaniém. Òni bëlë drëchama [[Christus]]a, a òn czãsto gòscył ù nich doma. Marta bëła baro dobrą gòspòdënią i białką ò mòcni wiarze. Cziej ùmarł ji brat, wëszła Jezùsowi na potkanié i rzekła: Terôz wiém, że Bóg dô Tobie wszëtkò ò co blós bãdzesz Jegô prosëł. Tej òna ùczeła taczi słowa: Jô jem zmartwëchwstanim i żëcim. Marta na to rzekła: Jô baro wierzã w to, że të jes Sënã Bòga. W [[Prowansalskô|Prowansalsczi]] je [[legenda]], że pò Wniebòwstąpienim Christusa Marta ze swòjima krewnyma szła do Francëji. Tąm ji brat Łazarz béł biskùpã Marsylii. Miono Marta z jãzëka aramejsczégò òznôczô „pani”. Miono Marta ùżiwóne je w wiele krajach. Pò łacëznie, niemieckù i anielskù – Martha. Z madżarsczégò - Marta, italsczégò – Marta, pò ruskù gôdają – Marfa, pò kaszëbskù – Marta, abó Martka. Òd miona Marta mómë przezwëstkò Martula. Wspomink Sw. Martë swiãtójemë 29.VII. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * http://malygosc.pl {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Katolëcczi swiãti]] d8c8yri9r878u7twk9tmux0k6haxc8t 0 7049 201160 194684 2026-06-01T12:16:16Z Iketsi 3254 Bùtnowé lënczi 201160 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Ah cricket 20122 (7364759010).jpg|mały]] [[Kaszëbi]] wiedno rôd spiéwelë i spiéwają, chòc w historii jinszi nôrodë ùważają nas za nié spiéwający. == Spiéwe na Kaszëbach == Spiéwe na Kaszëbach dzelą sã na dwa ôrte: a) Bòżé-czasã zwąny pôcerzónkama abò bòżónkama np.: W stajeneczce narodzony [[ks. Antoni Pepliński|ks. Antoniégò Peplińsczégò]] Z piesnią do Cebie jidzemë Matinkò- L. Roppela, Tatkù naj- [[Alojzy Nagel|Alojzegò Nagla]]. b) Kózé-chterny nadôwóny są téż jinszé pòzwë: *frantówczi *chòranka *kòzlinczi. == Lëteratura == * Pioch D., Najô domocëzna, Gduńsk 2005 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Mùzyka]] jhfl59z6sgy2ykxht50k5bi7hn9vssa 0 7065 201225 197679 2026-06-01T14:12:35Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 201225 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Łubin-foto1985.jpg|mały|''Lupinus'']] [[Òbrôzk:Lupinus polyphyllus MHNT.BOT.2004.0.463.jpg |mały|''Lupinus polyphyllus'']] '''Lëpin''' (''Lupinus'' L.) – to je szlach roscёnów z rodzëznë bòbòwatëch. W tim szlachù je kòlé 150-200 ôrtów. == Òbaczë téż == {{#categorytree:Bòbòwaté|hideroot=on|mode=pages}} == Ògardowi lëpin == Ògardowi lëpin pòwstôł we wёniku skrzëżowaniô rozmaitich zortów. Wyrôstô do 120 cm, mô sztiwné, grëbé, miãsёsté, rozgajdóné łodidżi i dłoniasté lëstë. Kwitnie w [[czerwińc]]u i [[lëpinc]]u. Mô kwiatostón złożony z grona drobnëch [[kwiôt]]ów na jedny matewczi. Rosce w kòżdi zemi, lubi słuńce, ùprawiô so gò na grządkach na cãti kwiatë. Rozwieli so pòprzez semiona wёséwané na zaczãtkù maja. Semiã mô trёjacé włôscёwòscё. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Bòbòwaté]] potm4av4gdmk9obzgfunhp87pl0j9da 0 7073 201157 183168 2026-06-01T12:14:50Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Aktórczi]]; {{Kòntrola}} 201157 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Masiela Lusha at a PAL event.jpg|mały|Masiela Lusha]] '''Masiela Lusha''', (ùr. [[23 rujana]] [[1985]]) je amerikańską teatrownicą. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Aktórczi|Lusha, Masiela]] hx45f6yzjrozuqe8pe9v0cj06woderf 0 7082 201142 196579 2026-06-01T12:08:01Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 201142 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò |gwôsné miono = Црна Гора, Crna Gora |miono = Czôrnogóra |miono-genitiw = Czôrnogórë |fana = Flag of Montenegro.svg |herb = Coat of arms of Montenegro.svg |na karce =Europe_location_MNE.png |jãzëk = [[czôrnogórsczi]] |stolëca = Pòdgòrica |fòrma państwa = repùblika |wiéchrzëzna = 13 812 |procent-wòdë = 1,5 |lëdztwò = 614 249 |rok = 2018 |dëtk = Eùro |kòd dëtka = EUR |czasowô cona = +1 |swiãto = |himn = Oj, svijetla majska zoro <center>[[Òbrôzk:National Anthem of Montenegro.ogg]]</center> |kòd = ME, MNE |Internet = .me |telefón = 382 |Prezydeńt=Jakov Milatović |Premiéra=Milojko Spajić}} '''Czôrnogóra''' ([[Serbsczi jãzëk|serb.]]/czôrnogórsczi jãzëk: ''Црна Гора'', ''Crna Gora'') – państwò w pôłniowòpòrénkòwi [[Eùropa|Eùropie]], na zôpadze [[Bałkańsczi Półòstrów|Bałkańsczégò Półòstrowù]]. Grańczi z [[Chòrwacjô|Chòrwacją]], [[Bòsniô i Hercegòwina|Bòsnią i Hercegòwiną]], [[Serbiô|Serbią]], [[Kòsowò|Kòsowã]] i [[Albaniô|Albanią]]. Leżi na sztrądze [[Adriaticczé Mòrze|Adriaticczégò Mòrza]]. Czôrnogóra rëchli bëła związkòwą repùbliką [[Socjalistycznô Federacjowô Repùblika Jugosławie|Socjalistyczny Federacjowi Repùbliczi Jugosławie]] (1945-1992), Federacjowi Repùbliczi Jugosławie (1992-2003) i Serbie i Czôrnogórë (2003-2006). Pò referendum 21 maja 2006 Czôrnogóra zerwała federacjã z Serbią i ògłosëła pełną samòstójnotã 3 czerwińca 2006 rokù. 28 czerwińca 2006 rokù Czôrnogóra òsta przëjãtô do Òrganizacje Samòstójnëch Nôrodów jakno 192. nôleżnik, a òd 11 maja 2007 je nôleżnikã Radzëznë Eùropë<ref>[https://www.coe.int/web/portal/montenegro Member states: Montenegro], coe.int.</ref>. Òd gòdnika 2010 rokù mô sztatus kandidata do [[Eùropejskô Ùnijô|Eùropejsczi Ùnie]], a òd 29 czerwińca 2012 warô akcesjowi proces<ref>[https://enlargement.ec.europa.eu/countries/montenegro_en Montenegro. Membership status: candidate country], enlargement.ec.europa.eu.</ref>. Òd 5 czerwińca 2017 nôleżi do NATO. Ùżiwô [[eùro]], nie bãdącë równak nôleżnikã eùroconë. Stolëcą i nôwikszim gardã je [[Pòdgòrica]]. Historiczną i kùlturalną stolëcą Czôrnogórë je Cetinje. == Geògrafiô == === Pòłożenié === Leżi w pôłniowòpòrénkòwi [[Eùropa|Eùropie]], na zôpadnëch [[Bałkańsczi Półòstrów|Bałkanach]], pòmidzë [[Adriaticczé Mòrze|Adriaticczim Mòrzã]] i [[Serbiô|Serbią]]. === Wiéchrzëzna === [[Òbrôzk:Montenegro_-_Location_Map_(2013)_-_MNE_-_UNOCHA.svg|mały|Kôrta Czôrnogórë]] *całownô: 13.812 km² *wiéchrzëzna lądu: 13.452 km² *wiéchrzëzna wòdów: 360 km² *môl na swiece wedle wiéchrzëznë: 162. === Lądowé grańce === *òglowô długòsc wszëtczich grańców: 680 km *państwa, z jaczima mô grańce: [[Albaniô]] 186 km, [[Bòsniô i Hercegòwina]] 242 km, [[Chòrwacjô]] 19 km, [[Kòsowò]] 76 km, [[Serbiô]] 157 km === Brzegòwô liniô === Czôrnogóra mô kòntinentalną brzegòwą liniã długòscë 293,5 km. Długòsc pieglëszczów – 73 km. W skłôd Czôrnogórë wchôdô 14 mòrsczich òstrowów. === Klimat === Czôrnogóra leżi w conie strzódzemnomòrsczégò klimatu. Je tuwò gòrąco i sëchò òb lato i jeséń, òb zëmã je dosc chłodno, bënë kraju je baro snieżësto. === Ùsztôłcenié terenu === [[Òbrôzk:Relief_map_of_Montenegro.png|mały|Fizycznô kôrta Czôrnogórë]] Teritorium Czôrnogórë mòżna pòdzelëc na trzë rëmie: ùbrzég Adriaticczégò Mòrza, dosc plaskati westrzédni dzél (dze leżą dwa nôwikszé gardë Pòdgòrica i Nikšić) i górsczi systemë pòrénkù Czôrnogórë. === Wësokòsc terenu === [[Òbrôzk:Bobotov_Kuk.jpg|mały|Nôwëższi czëp Czôrnogórë – (2 169 m n.r.m.)]] *strzédnô wësokòsc: 1 086 m n.r.m. *nôniższô wësokòsc: 0 m n.r.m. (Adriaticczé Mòrze) *nôwëższi czëp: 2 522 m n.r.m (Bobotov Kuk) === Gruńtë wedle ùżiwaniô === *rolné gruńtë 57,9% (w tim 33,7% òrnëch gruńtów) *lasë 31,6% (w 2011) == Lëdze i spòlëzna == === Pòpùlacjô === *wielëna lëdztwa: 614 249 (wôrtoscë szacowóné na lëpińc 2018) *môl na swiece wedle wielënë lëdztwa: 169. === Etniczné karna === [[Òbrôzk:MontenegroEthnic2011.PNG|mały|Etnicznô kôrta Czôrnogórë]] Wedle òglowégò spisënkù z 2011 rokù nôrodnoscowi skłôd w Czôrnogórze wëzdrzôł w taczi hewò spòsób: *Czôrnogórcë — 47,28% westrzód lëdzy, chtërny òkreslelë swòją etniczną przënôleżnosc *Serbòwie — 30,20 % *Bòsniacë — 9,16 % *Albańczicë — 5,16 % *Mùzułmanie — 4,28% *Cëgónie — 1,06 % *Chòrwacë — 1,02% === Jãzëczi === [[Òbrôzk:MontenegroLanguage2011.PNG|mały|Jãzëkòwô kôrta Czôrnogórë]] Òficjalnym jãzëkã je ód 2007 „[[czôrnogórsczi jãzëk]]”. Do 1992 rokù państwòwim jãzëkã Czôrnogóry był jãzëk serbòchòrwacczi, a tej – „serbsczi jãzëk ijekawsczégò dialektu”. Tak pòzwóny „czôrnogórsczi jãzëk” je pò richtoscë jednym òd standartizowónëch wariantów serbòchòrwacczégò jãzëkòwégò systemù i je wzôjno zrozëmiałi z serbsczim, chòrwacczim i bòsniacczim jãzëkã. W òglowim spisënkù z 2011 rokù mieszkańcë Czôrnogórë wëmieniwelë taczé rodné jãzëczi: * [[Serbsczi jãzëk|serbsczi]] — 44,67% * [[Czôrnogórsczi jãzëk|czôrnogórsczi]] — 38,51% * [[Bòsniacczi jãzëk|bòsniacczi]] — 6,17% * [[Albańsczi jãzëk|albańsczi]] — 5,49% * [[Serbòchòrwacczi jãzëk|serbòchòrwacczi]] — 2,11% * [[Cëgańsczi jãzëk|cëgańsczi]] — 0,85% * [[Chòrwaccczi jãzëk|chòrwacczi]] – 0,47% === Religijné karna === [[Òbrôzk:Kotor_-_Serbian_Orthodox_Church.JPG|mały|Serbskô prawòsławnô cerczew w gardze Kotor]] Wedle òglowégò spisënkù z 2011 rokù 74% lëdztwa słëchô do [[Prawòsławié|prawòsławnégò Kòscoła]]. 19,62% lëdztwa je mùzułmanama, 3,53% słëchô do [[Katolëcczi Kòscół|katolëcczégò Kòscoła]]. === Ùrbanizacjô === *mieskô pòpùlacjô: 66,8% (w 2018 r.) *wikszé miesczé westrzódczi: [[Pòdgòrica]] 150 977 mieszkańców, Nikšić 56 970, Herceg Novi 19 536, Pljevlja 19 489, Bar 17 727 (wedle òglowégò spisënkù z 2011 rokù) == Pòliticzny system == *òficjalnô pòzwa: Czôrnogóra (serbs., czôrnog.: ''Црна Гора / Crna Gora'') *pòliticzny ùstôw: parlamentarnô repùblika *stolëca: Pòdgòrica *czasowô cona: UTC+1 *państwowé swiãto: [[13 lëpińca]] (Dzéń Państwòwòscë) *nôrodny himn: „Oj, svijetla majska zoro” (''Ò jasnô majowô rzozo'') [[Òbrôzk:National_Anthem_of_Montenegro.ogg]] === Wëkònôwczô władza === * prezydent Milo Đukanović (òd 20 maja 2018) * premier Duško Marković (òd 28 lëstopadnika 2016) === Ùstawòdôwczô władza === Władzã ùstawòdôwczą sprôwiô jednojizbòwi parlament – Zéńdzenié Czôrnogórë (''Skupština Crne Gore''), jaczi skłôdô sã z 250 nôleżników wëbiérónëch na sztërëlatną kadencjã. == Bibliografiô == * [https://web.archive.org/web/20090912043835/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mj.html Czôrnogóra w „The World Factbook”] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Eùropa}} {{Eùro}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô: Eùropejsczé państwa]] 33lbk2nlbthtoy7b2ve0fxz6zsm4gym 201143 201142 2026-06-01T12:08:13Z Iketsi 3254 == Przëpisë == {{Przëpisë}} 201143 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò |gwôsné miono = Црна Гора, Crna Gora |miono = Czôrnogóra |miono-genitiw = Czôrnogórë |fana = Flag of Montenegro.svg |herb = Coat of arms of Montenegro.svg |na karce =Europe_location_MNE.png |jãzëk = [[czôrnogórsczi]] |stolëca = Pòdgòrica |fòrma państwa = repùblika |wiéchrzëzna = 13 812 |procent-wòdë = 1,5 |lëdztwò = 614 249 |rok = 2018 |dëtk = Eùro |kòd dëtka = EUR |czasowô cona = +1 |swiãto = |himn = Oj, svijetla majska zoro <center>[[Òbrôzk:National Anthem of Montenegro.ogg]]</center> |kòd = ME, MNE |Internet = .me |telefón = 382 |Prezydeńt=Jakov Milatović |Premiéra=Milojko Spajić}} '''Czôrnogóra''' ([[Serbsczi jãzëk|serb.]]/czôrnogórsczi jãzëk: ''Црна Гора'', ''Crna Gora'') – państwò w pôłniowòpòrénkòwi [[Eùropa|Eùropie]], na zôpadze [[Bałkańsczi Półòstrów|Bałkańsczégò Półòstrowù]]. Grańczi z [[Chòrwacjô|Chòrwacją]], [[Bòsniô i Hercegòwina|Bòsnią i Hercegòwiną]], [[Serbiô|Serbią]], [[Kòsowò|Kòsowã]] i [[Albaniô|Albanią]]. Leżi na sztrądze [[Adriaticczé Mòrze|Adriaticczégò Mòrza]]. Czôrnogóra rëchli bëła związkòwą repùbliką [[Socjalistycznô Federacjowô Repùblika Jugosławie|Socjalistyczny Federacjowi Repùbliczi Jugosławie]] (1945-1992), Federacjowi Repùbliczi Jugosławie (1992-2003) i Serbie i Czôrnogórë (2003-2006). Pò referendum 21 maja 2006 Czôrnogóra zerwała federacjã z Serbią i ògłosëła pełną samòstójnotã 3 czerwińca 2006 rokù. 28 czerwińca 2006 rokù Czôrnogóra òsta przëjãtô do Òrganizacje Samòstójnëch Nôrodów jakno 192. nôleżnik, a òd 11 maja 2007 je nôleżnikã Radzëznë Eùropë<ref>[https://www.coe.int/web/portal/montenegro Member states: Montenegro], coe.int.</ref>. Òd gòdnika 2010 rokù mô sztatus kandidata do [[Eùropejskô Ùnijô|Eùropejsczi Ùnie]], a òd 29 czerwińca 2012 warô akcesjowi proces<ref>[https://enlargement.ec.europa.eu/countries/montenegro_en Montenegro. Membership status: candidate country], enlargement.ec.europa.eu.</ref>. Òd 5 czerwińca 2017 nôleżi do NATO. Ùżiwô [[eùro]], nie bãdącë równak nôleżnikã eùroconë. Stolëcą i nôwikszim gardã je [[Pòdgòrica]]. Historiczną i kùlturalną stolëcą Czôrnogórë je Cetinje. == Geògrafiô == === Pòłożenié === Leżi w pôłniowòpòrénkòwi [[Eùropa|Eùropie]], na zôpadnëch [[Bałkańsczi Półòstrów|Bałkanach]], pòmidzë [[Adriaticczé Mòrze|Adriaticczim Mòrzã]] i [[Serbiô|Serbią]]. === Wiéchrzëzna === [[Òbrôzk:Montenegro_-_Location_Map_(2013)_-_MNE_-_UNOCHA.svg|mały|Kôrta Czôrnogórë]] *całownô: 13.812 km² *wiéchrzëzna lądu: 13.452 km² *wiéchrzëzna wòdów: 360 km² *môl na swiece wedle wiéchrzëznë: 162. === Lądowé grańce === *òglowô długòsc wszëtczich grańców: 680 km *państwa, z jaczima mô grańce: [[Albaniô]] 186 km, [[Bòsniô i Hercegòwina]] 242 km, [[Chòrwacjô]] 19 km, [[Kòsowò]] 76 km, [[Serbiô]] 157 km === Brzegòwô liniô === Czôrnogóra mô kòntinentalną brzegòwą liniã długòscë 293,5 km. Długòsc pieglëszczów – 73 km. W skłôd Czôrnogórë wchôdô 14 mòrsczich òstrowów. === Klimat === Czôrnogóra leżi w conie strzódzemnomòrsczégò klimatu. Je tuwò gòrąco i sëchò òb lato i jeséń, òb zëmã je dosc chłodno, bënë kraju je baro snieżësto. === Ùsztôłcenié terenu === [[Òbrôzk:Relief_map_of_Montenegro.png|mały|Fizycznô kôrta Czôrnogórë]] Teritorium Czôrnogórë mòżna pòdzelëc na trzë rëmie: ùbrzég Adriaticczégò Mòrza, dosc plaskati westrzédni dzél (dze leżą dwa nôwikszé gardë Pòdgòrica i Nikšić) i górsczi systemë pòrénkù Czôrnogórë. === Wësokòsc terenu === [[Òbrôzk:Bobotov_Kuk.jpg|mały|Nôwëższi czëp Czôrnogórë – (2 169 m n.r.m.)]] *strzédnô wësokòsc: 1 086 m n.r.m. *nôniższô wësokòsc: 0 m n.r.m. (Adriaticczé Mòrze) *nôwëższi czëp: 2 522 m n.r.m (Bobotov Kuk) === Gruńtë wedle ùżiwaniô === *rolné gruńtë 57,9% (w tim 33,7% òrnëch gruńtów) *lasë 31,6% (w 2011) == Lëdze i spòlëzna == === Pòpùlacjô === *wielëna lëdztwa: 614 249 (wôrtoscë szacowóné na lëpińc 2018) *môl na swiece wedle wielënë lëdztwa: 169. === Etniczné karna === [[Òbrôzk:MontenegroEthnic2011.PNG|mały|Etnicznô kôrta Czôrnogórë]] Wedle òglowégò spisënkù z 2011 rokù nôrodnoscowi skłôd w Czôrnogórze wëzdrzôł w taczi hewò spòsób: *Czôrnogórcë — 47,28% westrzód lëdzy, chtërny òkreslelë swòją etniczną przënôleżnosc *Serbòwie — 30,20 % *Bòsniacë — 9,16 % *Albańczicë — 5,16 % *Mùzułmanie — 4,28% *Cëgónie — 1,06 % *Chòrwacë — 1,02% === Jãzëczi === [[Òbrôzk:MontenegroLanguage2011.PNG|mały|Jãzëkòwô kôrta Czôrnogórë]] Òficjalnym jãzëkã je ód 2007 „[[czôrnogórsczi jãzëk]]”. Do 1992 rokù państwòwim jãzëkã Czôrnogóry był jãzëk serbòchòrwacczi, a tej – „serbsczi jãzëk ijekawsczégò dialektu”. Tak pòzwóny „czôrnogórsczi jãzëk” je pò richtoscë jednym òd standartizowónëch wariantów serbòchòrwacczégò jãzëkòwégò systemù i je wzôjno zrozëmiałi z serbsczim, chòrwacczim i bòsniacczim jãzëkã. W òglowim spisënkù z 2011 rokù mieszkańcë Czôrnogórë wëmieniwelë taczé rodné jãzëczi: * [[Serbsczi jãzëk|serbsczi]] — 44,67% * [[Czôrnogórsczi jãzëk|czôrnogórsczi]] — 38,51% * [[Bòsniacczi jãzëk|bòsniacczi]] — 6,17% * [[Albańsczi jãzëk|albańsczi]] — 5,49% * [[Serbòchòrwacczi jãzëk|serbòchòrwacczi]] — 2,11% * [[Cëgańsczi jãzëk|cëgańsczi]] — 0,85% * [[Chòrwaccczi jãzëk|chòrwacczi]] – 0,47% === Religijné karna === [[Òbrôzk:Kotor_-_Serbian_Orthodox_Church.JPG|mały|Serbskô prawòsławnô cerczew w gardze Kotor]] Wedle òglowégò spisënkù z 2011 rokù 74% lëdztwa słëchô do [[Prawòsławié|prawòsławnégò Kòscoła]]. 19,62% lëdztwa je mùzułmanama, 3,53% słëchô do [[Katolëcczi Kòscół|katolëcczégò Kòscoła]]. === Ùrbanizacjô === *mieskô pòpùlacjô: 66,8% (w 2018 r.) *wikszé miesczé westrzódczi: [[Pòdgòrica]] 150 977 mieszkańców, Nikšić 56 970, Herceg Novi 19 536, Pljevlja 19 489, Bar 17 727 (wedle òglowégò spisënkù z 2011 rokù) == Pòliticzny system == *òficjalnô pòzwa: Czôrnogóra (serbs., czôrnog.: ''Црна Гора / Crna Gora'') *pòliticzny ùstôw: parlamentarnô repùblika *stolëca: Pòdgòrica *czasowô cona: UTC+1 *państwowé swiãto: [[13 lëpińca]] (Dzéń Państwòwòscë) *nôrodny himn: „Oj, svijetla majska zoro” (''Ò jasnô majowô rzozo'') [[Òbrôzk:National_Anthem_of_Montenegro.ogg]] === Wëkònôwczô władza === * prezydent Milo Đukanović (òd 20 maja 2018) * premier Duško Marković (òd 28 lëstopadnika 2016) === Ùstawòdôwczô władza === Władzã ùstawòdôwczą sprôwiô jednojizbòwi parlament – Zéńdzenié Czôrnogórë (''Skupština Crne Gore''), jaczi skłôdô sã z 250 nôleżników wëbiérónëch na sztërëlatną kadencjã. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bibliografiô == * [https://web.archive.org/web/20090912043835/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mj.html Czôrnogóra w „The World Factbook”] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Eùropa}} {{Eùro}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô: Eùropejsczé państwa]] cb1hdr16tu0wpfky5jv7zn38yc3qvzb 201202 201143 2026-06-01T13:43:09Z Iketsi 3254 -' ' 201202 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò |gwôsné miono = Црна Гора, Crna Gora |miono = Czôrnogóra |miono-genitiw = Czôrnogórë |fana = Flag of Montenegro.svg |herb = Coat of arms of Montenegro.svg |na karce =Europe_location_MNE.png |jãzëk = [[czôrnogórsczi]] |stolëca = Pòdgòrica |fòrma państwa = repùblika |wiéchrzëzna = 13 812 |procent-wòdë = 1,5 |lëdztwò = 614 249 |rok = 2018 |dëtk = Eùro |kòd dëtka = EUR |czasowô cona = +1 |swiãto = |himn = Oj, svijetla majska zoro <center>[[Òbrôzk:National Anthem of Montenegro.ogg]]</center> |kòd = ME, MNE |Internet = .me |telefón = 382 |Prezydeńt=Jakov Milatović |Premiéra=Milojko Spajić}} '''Czôrnogóra''' ([[Serbsczi jãzëk|serb.]]/czôrnogórsczi jãzëk: ''Црна Гора'', ''Crna Gora'') – państwò w pôłniowòpòrénkòwi [[Eùropa|Eùropie]], na zôpadze [[Bałkańsczi Półòstrów|Bałkańsczégò Półòstrowù]]. Grańczi z [[Chòrwacjô|Chòrwacją]], [[Bòsniô i Hercegòwina|Bòsnią i Hercegòwiną]], [[Serbiô|Serbią]], [[Kòsowò|Kòsowã]] i [[Albaniô|Albanią]]. Leżi na sztrądze [[Adriaticczé Mòrze|Adriaticczégò Mòrza]]. Czôrnogóra rëchli bëła związkòwą repùbliką [[Socjalistycznô Federacjowô Repùblika Jugosławie|Socjalistyczny Federacjowi Repùbliczi Jugosławie]] (1945-1992), Federacjowi Repùbliczi Jugosławie (1992-2003) i Serbie i Czôrnogórë (2003-2006). Pò referendum 21 maja 2006 Czôrnogóra zerwała federacjã z Serbią i ògłosëła pełną samòstójnotã 3 czerwińca 2006 rokù. 28 czerwińca 2006 rokù Czôrnogóra òsta przëjãtô do Òrganizacje Samòstójnëch Nôrodów jakno 192. nôleżnik, a òd 11 maja 2007 je nôleżnikã Radzëznë Eùropë<ref>[https://www.coe.int/web/portal/montenegro Member states: Montenegro], coe.int.</ref>. Òd gòdnika 2010 rokù mô sztatus kandidata do [[Eùropejskô Ùnijô|Eùropejsczi Ùnie]], a òd 29 czerwińca 2012 warô akcesjowi proces<ref>[https://enlargement.ec.europa.eu/countries/montenegro_en Montenegro. Membership status: candidate country], enlargement.ec.europa.eu.</ref>. Òd 5 czerwińca 2017 nôleżi do NATO. Ùżiwô [[eùro]], nie bãdącë równak nôleżnikã eùroconë. Stolëcą i nôwikszim gardã je [[Pòdgòrica]]. Historiczną i kùlturalną stolëcą Czôrnogórë je Cetinje. == Geògrafiô == === Pòłożenié === Leżi w pôłniowòpòrénkòwi [[Eùropa|Eùropie]], na zôpadnëch [[Bałkańsczi Półòstrów|Bałkanach]], pòmidzë [[Adriaticczé Mòrze|Adriaticczim Mòrzã]] i [[Serbiô|Serbią]]. === Wiéchrzëzna === [[Òbrôzk:Montenegro_-_Location_Map_(2013)_-_MNE_-_UNOCHA.svg|mały|Kôrta Czôrnogórë]] *całownô: 13.812 km² *wiéchrzëzna lądu: 13.452 km² *wiéchrzëzna wòdów: 360 km² *môl na swiece wedle wiéchrzëznë: 162. === Lądowé grańce === *òglowô długòsc wszëtczich grańców: 680 km *państwa, z jaczima mô grańce: [[Albaniô]] 186 km, [[Bòsniô i Hercegòwina]] 242 km, [[Chòrwacjô]] 19 km, [[Kòsowò]] 76 km, [[Serbiô]] 157 km === Brzegòwô liniô === Czôrnogóra mô kòntinentalną brzegòwą liniã długòscë 293,5 km. Długòsc pieglëszczów – 73 km. W skłôd Czôrnogórë wchôdô 14 mòrsczich òstrowów. === Klimat === Czôrnogóra leżi w conie strzódzemnomòrsczégò klimatu. Je tuwò gòrąco i sëchò òb lato i jeséń, òb zëmã je dosc chłodno, bënë kraju je baro snieżësto. === Ùsztôłcenié terenu === [[Òbrôzk:Relief_map_of_Montenegro.png|mały|Fizycznô kôrta Czôrnogórë]] Teritorium Czôrnogórë mòżna pòdzelëc na trzë rëmie: ùbrzég Adriaticczégò Mòrza, dosc plaskati westrzédni dzél (dze leżą dwa nôwikszé gardë Pòdgòrica i Nikšić) i górsczi systemë pòrénkù Czôrnogórë. === Wësokòsc terenu === [[Òbrôzk:Bobotov_Kuk.jpg|mały|Nôwëższi czëp Czôrnogórë – (2 169 m n.r.m.)]] *strzédnô wësokòsc: 1 086 m n.r.m. *nôniższô wësokòsc: 0 m n.r.m. (Adriaticczé Mòrze) *nôwëższi czëp: 2 522 m n.r.m (Bobotov Kuk) === Gruńtë wedle ùżiwaniô === *rolné gruńtë 57,9% (w tim 33,7% òrnëch gruńtów) *lasë 31,6% (w 2011) == Lëdze i spòlëzna == === Pòpùlacjô === *wielëna lëdztwa: 614 249 (wôrtoscë szacowóné na lëpińc 2018) *môl na swiece wedle wielënë lëdztwa: 169. === Etniczné karna === [[Òbrôzk:MontenegroEthnic2011.PNG|mały|Etnicznô kôrta Czôrnogórë]] Wedle òglowégò spisënkù z 2011 rokù nôrodnoscowi skłôd w Czôrnogórze wëzdrzôł w taczi hewò spòsób: *Czôrnogórcë — 47,28% westrzód lëdzy, chtërny òkreslelë swòją etniczną przënôleżnosc *Serbòwie — 30,20 % *Bòsniacë — 9,16 % *Albańczicë — 5,16 % *Mùzułmanie — 4,28% *Cëgónie — 1,06 % *Chòrwacë — 1,02% === Jãzëczi === [[Òbrôzk:MontenegroLanguage2011.PNG|mały|Jãzëkòwô kôrta Czôrnogórë]] Òficjalnym jãzëkã je ód 2007 „[[czôrnogórsczi jãzëk]]”. Do 1992 rokù państwòwim jãzëkã Czôrnogóry był jãzëk serbòchòrwacczi, a tej – „serbsczi jãzëk ijekawsczégò dialektu”. Tak pòzwóny „czôrnogórsczi jãzëk” je pò richtoscë jednym òd standartizowónëch wariantów serbòchòrwacczégò jãzëkòwégò systemù i je wzôjno zrozëmiałi z serbsczim, chòrwacczim i bòsniacczim jãzëkã. W òglowim spisënkù z 2011 rokù mieszkańcë Czôrnogórë wëmieniwelë taczé rodné jãzëczi: * [[Serbsczi jãzëk|serbsczi]] — 44,67% * [[Czôrnogórsczi jãzëk|czôrnogórsczi]] — 38,51% * [[Bòsniacczi jãzëk|bòsniacczi]] — 6,17% * [[Albańsczi jãzëk|albańsczi]] — 5,49% * [[Serbòchòrwacczi jãzëk|serbòchòrwacczi]] — 2,11% * [[Cëgańsczi jãzëk|cëgańsczi]] — 0,85% * [[Chòrwaccczi jãzëk|chòrwacczi]] – 0,47% === Religijné karna === [[Òbrôzk:Kotor_-_Serbian_Orthodox_Church.JPG|mały|Serbskô prawòsławnô cerczew w gardze Kotor]] Wedle òglowégò spisënkù z 2011 rokù 74% lëdztwa słëchô do [[Prawòsławié|prawòsławnégò Kòscoła]]. 19,62% lëdztwa je mùzułmanama, 3,53% słëchô do [[Katolëcczi Kòscół|katolëcczégò Kòscoła]]. === Ùrbanizacjô === *mieskô pòpùlacjô: 66,8% (w 2018 r.) *wikszé miesczé westrzódczi: [[Pòdgòrica]] 150 977 mieszkańców, Nikšić 56 970, Herceg Novi 19 536, Pljevlja 19 489, Bar 17 727 (wedle òglowégò spisënkù z 2011 rokù) == Pòliticzny system == *òficjalnô pòzwa: Czôrnogóra (serbs., czôrnog.: ''Црна Гора / Crna Gora'') *pòliticzny ùstôw: parlamentarnô repùblika *stolëca: Pòdgòrica *czasowô cona: UTC+1 *państwowé swiãto: [[13 lëpińca]] (Dzéń Państwòwòscë) *nôrodny himn: „Oj, svijetla majska zoro” (''Ò jasnô majowô rzozo'') [[Òbrôzk:National_Anthem_of_Montenegro.ogg]] === Wëkònôwczô władza === * prezydent Milo Đukanović (òd 20 maja 2018) * premier Duško Marković (òd 28 lëstopadnika 2016) === Ùstawòdôwczô władza === Władzã ùstawòdôwczą sprôwiô jednojizbòwi parlament – Zéńdzenié Czôrnogórë (''Skupština Crne Gore''), jaczi skłôdô sã z 250 nôleżników wëbiérónëch na sztërëlatną kadencjã. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bibliografiô == * [https://web.archive.org/web/20090912043835/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mj.html Czôrnogóra w „The World Factbook”] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Eùropa}} {{Eùro}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Eùropejsczé państwa]] ebmukb0u0qoddsbh77r1w9xfnpad5bl 0 7150 201215 199837 2026-06-01T13:55:37Z Iketsi 3254 ''' – 201215 wikitext text/x-wiki '''Krzeszowice''' – gard w [[Małopòlsczé wòjewództwò|małopòlsczim wòjewództwie]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Małopòlsczé wòjewództwò]] [[Kategòrëjô:Gardë w Pòlsce]] 0xsfl9yveim41wukrj7sxl7jzqenwme 0 7215 201261 200919 2026-06-01T14:49:06Z Iketsi 3254 kat. 201261 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Snow Scene at Shipka Pass 1.JPG|mały]] [[Òbrôzk:Bałwan na Osiedlu Europejskim w Krakowie, 20231204 125808.jpg|mały|[[Snieżélc]]]] [[Òbrôzk:Kot w zimie.jpg|mały|[[Kòt]] òb zëmã]] '''Zëma''' – je jednym z sztërzech [[cządë rokù|cządów rokù]] w rodze, w [[letnô klima|letny klimie]]. Òb zëmã je nôniższô ceplëzna lëftu w całim rokù i dosc wiele òpadu, czãsto zmiarzłégò, a wikszi dzél swiata roscënów i zwiérzãtów je ùspionô. Zwiksza astronomicznô zëma zaczinô sã 22 [[gòdnik]]a, a kùńczi 21 [[strumiannik]]a. Na pôłniu wszëtczi òpisóné dnie i rzôdzëznë są przesunãti ò pół rokù. == Zajãca zémòwé == * [[Sónczi]] * [[Lepienié snieżélca]] * [[Kùling]] * [[Pùrdżi]] * [[Snowbording]] * [[Bobsleje]] == Zwierzãta w lese == * [[Lës]] * [[Szari wilk]] * [[Sarna]] * [[Dzëk]] == Òbaczë téż == * [[Zymk]] * [[Lato]] * [[Jeséń]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * https://kaszubskidladzieci.pl/lekcja/mieszkamy_na_kaszubach/gra/pory_roku_na_kaszubach * https://web.archive.org/web/20250907055530/https://www.na-kaszuby.pl/Kaszuby/cztery_pory_roku_na_kaszubach.html {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Zëma| ]] 1jlx8i2ttdraduua19y6fv8iervehrf 0 7259 201339 184632 2026-06-01T19:28:50Z Iketsi 3254 ' - to '→' – to ' 201339 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Crest of Lisboa.png|mały|Herb Lisabónu]] '''Lisabón''' – to je stolëca [[Pòrtugalskô|Pòrtugalsczi]]. <br><gallery class=center caption="Lisabón - Lisboa"> Lissabon-Santa Engracia-02-Panteao Nacional-2011-gje.jpg Lissabon-Sao Vicente de Fora-56-Dachterrasse-Panteao Nacional-2011-gje.jpg Lissabon-Sao Vicente de Fora-40-Pantheon der Braganca-2011-gje.jpg Lissabon-Ascensor da Bica-14-2011-gje.jpg Lissabon-Ginjinha-08-2011-gje.jpg Lissabon-214-Trindade-Schmuckfassade-2011-gje.jpg Lissabon-Alfama-18-Waschhaus-2011-gje.jpg Lissabon-Cafe A Brasileira-06-2011-gje.jpg </gallery> == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòrtugalskô]] gkzgy0frvo2blzd2u603jomgcmzacf2 0 7293 201217 199832 2026-06-01T13:56:47Z Iketsi 3254 ''' – 201217 wikitext text/x-wiki '''Tenczynek''' – wieś w [[Małopòlsczé wòjewództwò|małopòlsczim wòjewództwie]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Małopòlsczé wòjewództwò]] iq9ei3mywb7dxj8m5cy0xpb3d492g1i 0 7479 201211 199685 2026-06-01T13:50:35Z Iketsi 3254 {{Bez òdjimka}} 201211 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} {{Bez òdjimka}} '''Lucyna Sorn''' (ùr. [[10 lëpinca]] [[1974]] w [[Gdiniô|Gdinie]]). Pò Spòdleczny Szkòle w Mòstach ë Liceùm w Gdinie, òna sztudérowa pedagògikã na [[Gduńsczi Ùniwersytet|Gduńsczim Ùniwersytece]]. Òna robi w Spòdleczny Szkòle w [[Mòstë|Mòstach]] w gminie Kòsôkòwò jakò szkólnô òd wczasny edukacje, ùczi [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczégò jãzëka]] ë prowadzy téż regionalné karno, chtërno tuńcëje i òdwiedzało [[Cyper]]. Pisze tekstë zrzeszony z kaszëbską kùlturą, pò pòlskù a téż pò kaszëbskù. Razã z jinyma (T. Sorn, A. Pająk) napisa ùczbòwnik „Z kaszëbsczim w szkòle", [[Gduńsk]] 2009. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20091127155647/http://spmosty.republika.pl/programjkaszubskiego.pdf Program nauczania języka kaszubskiego z elementami wiedzy o Kaszubach „Z kaszëbsczim w szkòle”] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} {{DEFAULTSORT:Sorn Lucyna}} [[Kategòrëjô:Kaszëbi]] a74aof89s18v3k2dyswsbgss9xqo3lt 0 7808 201329 194444 2026-06-01T19:26:31Z Iketsi 3254 |*]]→| ]] 201329 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:South America - Blue Marble orthographic.jpg|mały|Pôłniowô Amerika]] '''Pôłniowô Amerika''' – to je dzél swiata. W Pôłniowi Americe je 13 [[Państwò|państwów]]. == Kraje Americzi Pôłniowi == [[Òbrôzk:Ameryka Południowa mapa polityczna.png|małynail|right|250px|Kraje Americzi Pôłniowi]] {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%" ! Fana ! Państwò ! Nôrodné miono kraju ! Stolëca ! Ùrzãdny jãzëk ! Wiéchrzëzna<br />(w km²) ! Wielëna lëdztwa ! Lëdztwò <br />(òs./km²) |- | [[Òbrôzk:Flag of Argentina.svg|center|50px|border]] | [[Argentina]] | República Argentina | [[Buenos Aires]] | [[Jãzëk szpańsczi|szpańsczi]] | align="right" |2&nbsp;766&nbsp;890 | align="right" | 40&nbsp;913&nbsp;584 | align="right" | 15 |- | [[Òbrôzk:Flag of Bolivia (state).svg|center|50px|border]] | [[Bolivia]] | Estado Plurinacional de Bolivia | [[La Paz]], [[Sucre]] | [[Jãzëk szpańsczi|szpańsczi]], [[Jãzëk keczua|keczua]], [[Jãzëk ajmara|ajmara]] | align="right" |1&nbsp;098&nbsp;580 | align="right" | 9 775 246 | align="right" | 8,4 |- | [[Òbrôzk:Flag of Brazil.svg|center|50px|border]] | [[Brazylskô]] | República Federativa do Brasil | [[Brasília|Brasilia]] | [[Jãzëk pòrtugalsczi|pòrtugalsczi]] | align="right" |8&nbsp;511&nbsp;965 | align="right" | 198 739 269 | align="right" | 23 |- | [[Òbrôzk:Flag of Chile.svg|center|50px|border]] | [[Chile]] | República de Chile | [[Santiago de Chile|Santiago]] | [[Jãzëk szpańsczi|szpańsczi]] | align="right" |&nbsp;756&nbsp;950 | align="right" | 16&nbsp;601&nbsp;707 | align="right" | 22 |- | [[Òbrôzk:Flag of Ecuador.svg|center|50px|border]] | [[Ekwador]] | República del Ecuador | [[Quito]] | [[Jãzëk szpańsczi|szpańsczi]] | align="right" |&nbsp;283&nbsp;560 | align="right" | 14&nbsp;573&nbsp;101 | align="right" | 49 |- | [[Òbrôzk:Flag of Guyana.svg|center|50px|border]] | [[Gujana]] | Co-operative Republic of Guyana | [[Georgetown (Gujana)|Georgetown]] | [[Jãzëk anielsczi|anielsczi]] | align="right" |&nbsp;214&nbsp;970 | align="right" | &nbsp;752&nbsp;940 | align="right" | 3,6 |- | [[Òbrôzk:Flag of Colombia.svg|center|50px|border]] | [[Kolumbiô]] | República de Colombia | [[Bogota]] | [[język hiszpański|hiszpański]] | align="right" |1&nbsp;138&nbsp;910 | align="right" | 51&nbsp;609&nbsp;474 | align="right" | 32 |- | [[Òbrôzk:Flag of Paraguay.svg|center|50px|border]] | [[Paragwaj]] | República del Paraguay, Tetã Paraguái | [[Asunción|Asuncion]] | [[Jãzëk szpańsczi|szpańsczi]], [[język guarani|guarani]] | align="right" |&nbsp;406&nbsp;750 | align="right" | 6&nbsp;995&nbsp;655 | align="right" | 16,4 |- | [[Òbrôzk:Flag of Peru (state).svg|center|50px|border]] | [[Perú]] | República del Perú | [[Lima]] | [[Jãzëk szpańsczi|szpańsczi]] | align="right" |1&nbsp;285&nbsp;220 | align="right" | 29&nbsp;546&nbsp;963 | align="right" | 23 |- | [[Òbrôzk:Flag of Suriname.svg|center|50px|border]] | [[Surinam]] | Republiek Suriname | [[Paramaribo]] | [[Jãzëk néderlandzczi|néderlandzczi]] | align="right" |&nbsp;163&nbsp;270 | align="right" | &nbsp;481&nbsp;276 | align="right" | 2,9 |- | [[Òbrôzk:Flag of Trinidad and Tobago.svg|center|50px|border]] | [[Trinidad ë Tobago]] | Trinidad and Tobago | [[Port of Spain]] | [[Jãzëk anielsczi|anielsczi]] | align="right" |&nbsp;5&nbsp;128 | align="right" | 1&nbsp;229&nbsp;000 | align="right" | 206 |- | [[Òbrôzk:Flag of Uruguay.svg|center|50px|border]] | [[Urugwaj]] | República Oriental del Uruguay | [[Montevideo]] | [[Jãzëk szpańsczi|szpańsczi]] | align="right" |&nbsp;176&nbsp;220 | align="right" | 3&nbsp;494&nbsp;382 | align="right" | 20 |- | [[Òbrôzk:Flag of Venezuela (state).svg|center|50px|border]] | [[Wenezuela]] | República Bolivariana de Venezuela | [[Caracas]] | [[Jãzëk szpańsczi|szpańsczi]] | align="right" |&nbsp;912&nbsp;050 | align="right" | 26&nbsp;814&nbsp;843 | align="right" | 31 |} == Òbaczë téż == * [[Nordowô Amerika]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pôłniowô Amerika| ]] [[Kategòrëjô:Geògrafijô]] 21cek662a13es9mzhe1jrrevezdwi0h 0 7848 201294 183355 2026-06-01T15:11:58Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 201294 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Battage à Fléau.jpg|mały|Cepë]] [[Òbrôzk:Sierakowice muzeum cepy 06.07.10 p.jpg|mały|left|Cepë z [[Kaszëbë|Kaszëb]]]] '''Cepë''' – to są rãczné nôrzãdza, chtërne brëkòwelë czedes np. gbùrze do draszowaniô zbòża. W nich je: bijôk i dërżôk. == Lëteratura == * Dzieje Brus i okolicy : praca zbiorowa / pod red. Józefa Borzyszkowskiego ; [aut. Krzysztof Walenta et al.]. Chojnice ; Gdańsk : Zrzeszenie Kaszubsko-Pomorskie, 1984, s. 146. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gbùrzëzna]] j085bkiom5zcrd9wnwy6k6e6hl9i2k7 0 7868 201146 193920 2026-06-01T12:09:32Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 201146 wikitext text/x-wiki '''Jómno<ref>''Polsko-kaszubski słownik nazw miejscowych i fizjograficznych''/Pòlskò-kaszëbsczi słowôrz miestnëch ë fizjografnëch mión. Zrzeszenie Kaszubsko-Pomorskie Gdańsk 2006, ISBN 978-83-87258-86-3, s. 39; Andrzej Chludziński (red.)</ref><ref>https://web.archive.org/web/20160304205026/https://knmiof.mac.gov.pl/download/61/15528/Komisja717-180214.pdf</ref>''' – to je [[Kaszëbë|kaszëbskô]] wies w [[Gmina Parchòwò|gminie Parchòwò]], w [[Bëtowsczi kréz|bëtowsczim krézu]] [[Pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczégò wòjewództwa]]. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_III/396 ''Jamy'' w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gmina Parchòwò]] [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] 4hmqz7m6midbt7abel31rhahf2zc8h7 0 7880 201173 163140 2026-06-01T12:36:45Z Iketsi 3254 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} 201173 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Zinc oxide.jpg|mały|Cynkòwò bielëna w proszkù]] '''Cynkòwò bielëna''' – (ZnO) to je chemiczny związk [[cynk]]ù. Ją brëkùją m. jin. dentisce. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Chemijô]] qluf5cyw4mtqig16re4q0f73tzgtq1v 0 7901 201151 193032 2026-06-01T12:11:20Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 201151 wikitext text/x-wiki {| border=1 align=right cellpadding=4 cellspacing=0 width=300 style="margin: 0 0 1em 1em; background: #f9f9f9; ; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 92%;" |+ <big><big>'''Lubeka'''</big></big>'''<br />''' |- | align="center" colspan="2" style="background:#efefef;" style="border-bottom:3px solid gray;" widith=120px | [[Òbrôzk:Wappen Lübeck.svg|center|80px|Herb Lëbëki]] |- | align="center" style="background:#efefef;" width="120px" | [[Herb Lëbëki|Herb]] |- |[[Bùrméster]] |align=left| Jan Lindenau |- | [[Wiéchrzëzna]] | 214,14 km² |- | [[Lëdztwò]] <small>(12 [[2011]])</small> | 210.577 |- | [[Czerënkòwi numer]] | (+49) 0451 |- | [[Pòcztowi kòd]] | òd 23501 do 23570 |- | [[Registracëjné tôfle]] | HL |- | align="center" colspan="2" style="background:#efefef;" style="border-bottom:3px solid gray;" | '''Adresa:'''<br /> <div style="text-align: left; font-size: 95%"></div> ---- <font size="-1">[http://www.luebeck.de/ www.luebeck.de]</font><br /> |} [[Òbrôzk:Haupthandelsroute Hanse.png|mały|Hańdlowé szlachë hanzeatycczich gardów]] '''Lubeka''' ([[miemiecczi jãzëk|mie.]] ''Lübeck'', [[pòłabsczi jãzëk|pòł.]] ''Ljubice'', [[dólnomiemiecczi jãzëk|dólnomiem.]] ''Lübeck, Lübeek'') – je gardã i mòrsczim pòrtã na nordze [[Miemieckô|Miemiecczi Federacëjny Repùbliczi]] w związkòwym kraju [[Szlezwik-Hòlsztyn]] nad sztrądã [[Bôłt]]u. To béł wôżny hanzeatycczi gard. Òd Lubeczi je kòl 65 kilometrów do [[Hambùrg]]a. Tu béł ksãdzã [[Hermann Lange]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gardë w Miemiecczi]] arjrd1rqem8mrvk5252lgmw9w49g293 0 7910 201331 182243 2026-06-01T19:27:03Z Iketsi 3254 |*]]→| ]]; ' - to '→' – to ' 201331 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:POL gmina Studzienice COA.svg|mały|Herb gminë]] '''Gmina Stëdzéńce''' ([[Pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Gmina Studzienice'') – to je wieskò gmina w [[Bëtowsczi kréz|bëtowsczim krézu]], w [[Pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gmina Stëdzéńce| ]] qh0oulsaxhkvsvwngirgzgqtg2dolcq 0 8008 201332 179354 2026-06-01T19:27:11Z Iketsi 3254 |*]]→| ]]; ' - to '→' – to ' 201332 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:POL gmina Konarzyny COA.svg|mały|Herb gminë Kònôrzënë]] '''Gmina Kònôrzënë''' – to je wieskô gmino w [[Chònicczi kréz|chònicczim krézu]] [[Pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczégò wòjewództwa]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gmina Kònôrzënë| ]] knrrnnfx8tsl4e1me1vqerpkifrzmd3 0 8113 201168 196426 2026-06-01T12:23:22Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 201168 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:POL powiat malborski COA.svg|mały|Herb]] '''Malbòrsczi kréz''' ([[pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Powiat malborski'') – to je krezã w [[Pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]] z sedzbą w [[Malbórg|Malbòrgù]]. === Spòdlowé pòdôwczi === * Wiéchrzëzna: 494,23 km² * Lëdztwò: 62 948 === Gminë === * == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://www.powiat.malbork.pl Starna przédnictwa krézu] {{Pòmòrsczé krézë}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Malbòrsczi kréz| ]] 9xf0r724l5as8cdi0ik12r260qxb3ww 0 8121 201232 183230 2026-06-01T14:15:13Z Iketsi 3254 ' - òn'→' – òn'; ' - to '→' – to '; == Bùtnowé lënczi == 201232 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Makolągwa.jpg|mały|Zwëczajnô kònoplëca – òn]] [[Òbrôzk:Carduelis cannabina cannabina MHNT 223 St Moré.jpg|mały|''Carduelis cannabina cannabina'']] '''Zwëczajnô kònoplëca''' (''Linaria cannabina'') – to je môłi ptôch z rodzëznë ''Fringillidae''. Òn mòże bëc na Kaszëbach. Ten łëzgôcz żëwi sã m. jin. semionama zelësków, a tich mòże tu bëc terô mało. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Ptôchë]] td2ahs29hezchdkthzmqydcgseg55gr 0 8124 201243 181191 2026-06-01T14:27:24Z Iketsi 3254 Bùtnowé lënczi 201243 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Macaca sylvanus 01 (Piotr Kuczynski).jpg|mały|Magòt]] '''Magòt, makak magòt''' (''Macaca sylvanus'') – to je môłpa z rodzëznë makakòwatëch. Òn żëjë ni leno w ekwatorowim lasu wiedno zelonym, ale téż w [[Eùropa|Eùropie]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Susczi]] md6rctsoknzv4wol4t4hop32nkq7d2l 0 8199 201291 200532 2026-06-01T15:10:00Z Iketsi 3254 -230px 201291 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:KrepaKaszubska439.JPG|mały|Smãtôrz kòl Krãpë]] [[Òbrôzk:KrepaKaszubska443.JPG|mały|Tôblëca nad grobã K. Čakste z [[Łotewskô|Łotewsczi]]]] '''Krãpa''' – to je kaszëbskô [[wies]] w [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]], w [[Lãbòrsczi kréz|lãbòrsczim krézu]], w [[Gmina Nowô Wies|gminie Nowô Wies]]. Tu w [[gromicznik]]ù i na pòczątkù [[strumiannik]]a 1945 rokù bëlë lagrowi ze [[Stutthof]]ù. Dzysdnia mòże tu òbezdrzec wiôldżi smãtôrz bò sta lagrowëch ùmarłë nôbarżi z głodu i zemna. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_IV/671 ''Krępiewo'' w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gmina Nowô Wies]] [[Kategòrëjô:Lãbòrsczi kréz]] [[Kategòrëjô:Stutthof]] 0f6pu4uwsw19wusokqc4fudny0y9p4u 0 8280 201338 189418 2026-06-01T19:28:31Z Iketsi 3254 |*]]→| ]] 201338 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Coat of arms of Bavaria.svg|mały|left|Herb Bajerów]] [[Òbrôzk:Kriegerdenkmal Dietelskirchen.jpg|mały|left|Tôblëca we wsë w Bajerach]] [[Òbrôzk:Locator map Bavaria in Germany.svg|mały|Bajerë w Miemiecce – zelono pòmalowòné)]] '''Bajerë''' (miem. ''Freistaat Bayern'') - są nôwikszim związkòwim krôjã w [[Miemieckô|Miemiecczi Federacëjny Repùblice]]. Òne òbjimają 70 533 km² wiéchrzëznë. Tu mieszkô wiele katolëków. Bajerowô stolëca je w [[Mnichòwò|Mnichòwie]]. [[Kaszëbi]] biwają na Bajerach. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Bajerë| ]] 0krjsid2ch73ls9f7sjnqsrzya8f0cy 201340 201338 2026-06-01T19:29:32Z Iketsi 3254 - 201340 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Coat of arms of Bavaria.svg|mały|Herb Bajerów]] [[Òbrôzk:Locator map Bavaria in Germany.svg|mały|Bajerë w Miemiecce – zelono pòmalowòné)]] [[Òbrôzk:Kriegerdenkmal Dietelskirchen.jpg|mały|left|Tôblëca we wsë w Bajerach]] '''Bajerë''' (miem. ''Freistaat Bayern'') – są nôwikszim związkòwim krôjã w [[Miemieckô|Miemiecczi Federacëjny Repùblice]]. Òne òbjimają 70 533 km² wiéchrzëznë. Tu mieszkô wiele katolëków. Bajerowô stolëca je w [[Mnichòwò|Mnichòwie]]. [[Kaszëbi]] biwają na Bajerach. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Bajerë| ]] fqkoikdhcdyivlyvzabswv661zfani3 0 8321 201164 181305 2026-06-01T12:19:53Z Iketsi 3254 ' - to '→' – to '; == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} 201164 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Cetraria islandica 300808.jpg|mały|Jislandzczi wilcz]] [[Òbrôzk:Cetraria islandica - Köhler–s Medizinal-Pflanzen-032.jpg|left|mały|Jislandzczi wilcz]] '''Jislandzczi wilcz''' (''Cetraria islandica'') – to je narwa. M. jin. na [[Kaszëbë|Kaszëbach]] w bòrach rosce gò jesz dosc wiele. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Bòtanika]] rb16p0cb1p3ck5b3hls7zx2lkwk20pz 201165 201164 2026-06-01T12:20:20Z Iketsi 3254 Òbrôzk 201165 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Cetraria islandica - Köhler–s Medizinal-Pflanzen-032.jpg|mały|Jislandzczi wilcz]] [[Òbrôzk:Cetraria islandica 300808.jpg|mały|Jislandzczi wilcz]] '''Jislandzczi wilcz''' (''Cetraria islandica'') – to je narwa. M. jin. na [[Kaszëbë|Kaszëbach]] w bòrach rosce gò jesz dosc wiele. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Bòtanika]] 8d3kqt2mhaerinsoip2n3u3c13k9ku5 0 8340 201267 190969 2026-06-01T14:58:00Z Iketsi 3254 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}}; {{Kòntrola}}l 201267 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Logo Kaszëbskô Jednota.png|mały|Logotip Kaszëbskô Jednota]] '''Kaszëbskô Jednota ''' – stowôra lëdzy, chtërny chcą aktiwno brac ùdzél w żëcym kaszëbsczégò nôrodu ë ùznôwają jegò prawò do apartnotë, a téż swòji juwernotë w òbrëmienim wieleetniczny spòlëznë, jakô twòrzi jedno państwòwé cało, chtërnym je [[Pòlskô|Pòlskô Repùblika]]. == Historiô òrganizacje == Stowôrã Kaszëbskô Jednota stwòrzëłë strzodowiszcza rëchli zrzeszoné z pismionama Tatczëzna ë Òdroda, jinternetowim pòrtalã Nasze Kaszëbë (pierwi Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zasobë), lëteracczim karnã ZYMK, a téż [[Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié|Kaszëbskò-Pòmòrsczim Zrzeszenim]]. == Sztatutowé céle stowôrë == # Zmiana „Ùstawù ò nôrodnëch ë etnicznëch miészëznach a ò regionalnym jãzëkù”, dôwającô Kaszëbóm sztatus etniczny miészëznë<ref>https://web.archive.org/web/20130914031235/http://kaszebsko.com/prawny-aspekt-pojecia-mniejszosc-etniczna.html</ref>. # Rozbùdzanié ë ùmòcniwanié nôrodny swiądë Kaszëbów. # Òdroda kaszëbsczi kùlturë. # Propagòwanié wiédzë ò Kaszëbach. # Òchróna etnicznëch prawów lëdzy, jaczi deklarëją przënôleżnotã do kaszëbsczi nôrodnoscë. # Sztôłtowanié ë rozwijanié westrzód kaszëbsczégò lëdu aktiwny òbëwatelsczi pòstawë, żëczny pòwstôwanimù wseczëca całownégò rządzeniégò i wespółòdpòwiedzalnotë za swòjã tatczëznã<ref> http://kaszebsko.com/uploads/statut_CSB.pdf </ref>. == Kòntrowersje == Dzejarze stowôrë są dbë, że kaszëbskô nôrodnô rësznota brëkùje kònsolidacje, a rozwij nôrodnégò pòzdrzatkù je nôlepszą drogą òchrónë i rozwiju kaszëbsczégò kùlturowégò bògactwa<ref>https://web.archive.org/web/20130911044410/http://kaszebsko.com/faq.html FAQ - Pyt.1) Kiedy i dlaczego powstała Kaszëbskô Jednota?</ref>. Dzãka Kaszëbsczi Jednoce na nowò zaczãła sã medialnô diskùsjô na témã sztatusu kaszëbsczégò lëdu ë terôczasnégò stanu sprawów zrzeszonëch z kaszëbską rësznotą. Wësëniãti bez stowôrã pòstulat ùznaniégò Kaszëbów za etniczną miészëznã, stôł sã przëczëną fest protestów wiele liderów [[Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié|Kaszëbskò-Pòmòrsczégò Zrzeszeniégò]]<ref>http://spoleczenstwo.newsweek.pl/kaszubi-beda-mniejszoscia-etniczna,87612,1,1.html</ref><ref>http://www.tvn24.pl/pomorze,42/kaszubi-narodem-prosza-prezydenta-o-wsparcie,337527.html</ref><ref>https://web.archive.org/web/20140504172101/http://www.polskieradio.pl/7/476/Artykul/892563,Kaszubi-chca-byc-narodem</ref><ref>http://www.tvp.pl/gdansk/publicystyka/ted-jo/wideo/odc-18032012/6774675</ref><ref>http://wyborcza.pl/1,76842,11025987,Kaszubska_mniejszosc_wsrod_Kaszubow.html</ref><ref>https://web.archive.org/web/20130516133737/http://katowice.gazeta.pl/katowice/1,35019,11277236,Slazacy_i_Kaszubi_jednocza_sily__Chca_byc_niemal_jak.html</ref><ref>http://opole.gazeta.pl/opole/1,35114,11277467,Slazacy_i_Kaszubi_razem_bija_sie_o_swoje__WIDEO_.html</ref><ref>https://web.archive.org/web/20140428135245/http://expresskaszubski.pl/aktualnosci/2012/01/kaszubi-powinni-byc-mniejszoscia-narodowa</ref><ref>http://www.dziennikbaltycki.pl/artykul/499139,burza-na-kaszubach-odzyl-spor-o-narodowosc,id,t.html?cookie=1</ref>. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://www.kaszebsko.com Jinternetowô starna stowôrë] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbskô rësznota]] aoexapv7tkvkq2fq6nvu57i98edhdg1 201268 201267 2026-06-01T14:58:40Z Iketsi 3254 == Òbaczë téż == * [[Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié]] * [[Kaszëbsczi Institut]] 201268 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Logo Kaszëbskô Jednota.png|mały|Logotip Kaszëbskô Jednota]] '''Kaszëbskô Jednota ''' – stowôra lëdzy, chtërny chcą aktiwno brac ùdzél w żëcym kaszëbsczégò nôrodu ë ùznôwają jegò prawò do apartnotë, a téż swòji juwernotë w òbrëmienim wieleetniczny spòlëznë, jakô twòrzi jedno państwòwé cało, chtërnym je [[Pòlskô|Pòlskô Repùblika]]. == Historiô òrganizacje == Stowôrã Kaszëbskô Jednota stwòrzëłë strzodowiszcza rëchli zrzeszoné z pismionama Tatczëzna ë Òdroda, jinternetowim pòrtalã Nasze Kaszëbë (pierwi Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zasobë), lëteracczim karnã ZYMK, a téż [[Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié|Kaszëbskò-Pòmòrsczim Zrzeszenim]]. == Sztatutowé céle stowôrë == # Zmiana „Ùstawù ò nôrodnëch ë etnicznëch miészëznach a ò regionalnym jãzëkù”, dôwającô Kaszëbóm sztatus etniczny miészëznë<ref>https://web.archive.org/web/20130914031235/http://kaszebsko.com/prawny-aspekt-pojecia-mniejszosc-etniczna.html</ref>. # Rozbùdzanié ë ùmòcniwanié nôrodny swiądë Kaszëbów. # Òdroda kaszëbsczi kùlturë. # Propagòwanié wiédzë ò Kaszëbach. # Òchróna etnicznëch prawów lëdzy, jaczi deklarëją przënôleżnotã do kaszëbsczi nôrodnoscë. # Sztôłtowanié ë rozwijanié westrzód kaszëbsczégò lëdu aktiwny òbëwatelsczi pòstawë, żëczny pòwstôwanimù wseczëca całownégò rządzeniégò i wespółòdpòwiedzalnotë za swòjã tatczëznã<ref> http://kaszebsko.com/uploads/statut_CSB.pdf </ref>. == Kòntrowersje == Dzejarze stowôrë są dbë, że kaszëbskô nôrodnô rësznota brëkùje kònsolidacje, a rozwij nôrodnégò pòzdrzatkù je nôlepszą drogą òchrónë i rozwiju kaszëbsczégò kùlturowégò bògactwa<ref>https://web.archive.org/web/20130911044410/http://kaszebsko.com/faq.html FAQ - Pyt.1) Kiedy i dlaczego powstała Kaszëbskô Jednota?</ref>. Dzãka Kaszëbsczi Jednoce na nowò zaczãła sã medialnô diskùsjô na témã sztatusu kaszëbsczégò lëdu ë terôczasnégò stanu sprawów zrzeszonëch z kaszëbską rësznotą. Wësëniãti bez stowôrã pòstulat ùznaniégò Kaszëbów za etniczną miészëznã, stôł sã przëczëną fest protestów wiele liderów [[Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié|Kaszëbskò-Pòmòrsczégò Zrzeszeniégò]]<ref>http://spoleczenstwo.newsweek.pl/kaszubi-beda-mniejszoscia-etniczna,87612,1,1.html</ref><ref>http://www.tvn24.pl/pomorze,42/kaszubi-narodem-prosza-prezydenta-o-wsparcie,337527.html</ref><ref>https://web.archive.org/web/20140504172101/http://www.polskieradio.pl/7/476/Artykul/892563,Kaszubi-chca-byc-narodem</ref><ref>http://www.tvp.pl/gdansk/publicystyka/ted-jo/wideo/odc-18032012/6774675</ref><ref>http://wyborcza.pl/1,76842,11025987,Kaszubska_mniejszosc_wsrod_Kaszubow.html</ref><ref>https://web.archive.org/web/20130516133737/http://katowice.gazeta.pl/katowice/1,35019,11277236,Slazacy_i_Kaszubi_jednocza_sily__Chca_byc_niemal_jak.html</ref><ref>http://opole.gazeta.pl/opole/1,35114,11277467,Slazacy_i_Kaszubi_razem_bija_sie_o_swoje__WIDEO_.html</ref><ref>https://web.archive.org/web/20140428135245/http://expresskaszubski.pl/aktualnosci/2012/01/kaszubi-powinni-byc-mniejszoscia-narodowa</ref><ref>http://www.dziennikbaltycki.pl/artykul/499139,burza-na-kaszubach-odzyl-spor-o-narodowosc,id,t.html?cookie=1</ref>. == Òbaczë téż == * [[Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié]] * [[Kaszëbsczi Institut]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://www.kaszebsko.com Jinternetowô starna stowôrë] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbskô rësznota]] m3p9v1clioa2pzgsdb9eb2ev3rbx0kk 0 8344 201293 183356 2026-06-01T15:10:55Z Iketsi 3254 Bùtnowé lënczi 201293 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Sierakowice muzeum wyciskarka do soku 06.07.10 p.jpg|mały|Centrifùga z [[Kaszëbë|Kaszëb]]]] '''Centrifùga''' – to bëło rãczné nôrzãdzë mechaniczné, chtërno brëkòwelë czedës np. gbùrze do òddzeleniô smiotanczi òd mléka, chtërne wëpłiwałë lecówkama. To òdcygóné mlékò mógł dac np. swiniom. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gbùrzëzna]] a582o56z0lghbnfl25n6r41760yp3ih 0 8439 201162 165536 2026-06-01T12:18:03Z Iketsi 3254 ' - to '→' – to '; == Bùtnowé lënczi == 201162 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Zagórzyca kosciół 12-03-2011.JPG|mały|]] '''Zôgòrzëca''' ([[Pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Zagórzyca'') – to je wies w [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]], w [[stôłpsczi kréz|stołpsczim krézu]], w [[gmina Damnica|gminie Damnica]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gmina Damnica]] 56ode9ao1ks15k0ccnsyf2kguyfw6b1 0 8510 201229 197100 2026-06-01T14:13:32Z Iketsi 3254 -' ' 201229 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Capercaillie(1).jpg|mały|Lasowi kùr]] '''Lasowi kùr''' (''Tetrao urogallus'') – to je wiôldżi ptôch z rodzënë kùrowatëch. Òn żił w lasach m.jin. na Kaszëbach òd dôwnëch czasów. == Òbaczë téż == {{#categorytree:Kùrowaté|hideroot=on|mode=pages}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Kùrowaté]] 35p14n5g4amsg8mlbus3544ff2v7awb 0 8583 201319 187654 2026-06-01T19:20:49Z Iketsi 3254 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} 201319 wikitext text/x-wiki '''Skrzënówk''' – to béł drzewiany (nôbarżi [[Bùk|bùkòwi]]) statk, na ògle dosc snôdczi. Òn béł np. do sekaniô gãségò miãsa na òkrasã. == Lëteratura == * [[Bernard Zëchta|Sychta B]].: Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej. Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk, t.V (1972), s. 64 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Statczi]] suxhtjti62et6f7sowkz5ufy33snzvv 0 8676 201186 198294 2026-06-01T12:53:27Z Iketsi 3254 {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} 201186 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} '''Stowôra "DISCANTUS"''' ([[Pòlsczi jãzëk|pòl.]]:''Stowarzyszenie "DISCANTUS"'') – to je chùr z [[Gòwidlëno|Gòwidlëna]]. Òni spiéwelë nawetka w [[Praga|Pradze]] i zajimają są m.jin. kaszëbsczima piesniama. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20130825005231/http://discantus.pl/index.php?option=com_content&view=article&id=57&Itemid=28&lang=pl] * [http://www.youtube.com/user/discantusgowidlino m.jin csb]. {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Chùrë]] [[Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura]] 8067g5x2n8eq5dcfi082ar98tp3kbk3 0 8749 201317 188432 2026-06-01T19:20:03Z Iketsi 3254 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} 201317 wikitext text/x-wiki '''Marek Michał Grechuta''' ([[10 gódnika]] 1945 – [[09 rujana]] 2006) – béł pòlskim kòmpòzytorą i spiéwôkã. == Diskògrafijô == * ''[[Marek Grechuta & Anawa]]'' ([[1970]]) * ''[[Korowód (album)|Korowód]]'' ([[1971]]) * ''[[Droga za widnokres]]'' ([[1972]]) * ''[[Magia obłoków]]'' ([[1974]]) * ''[[Szalona lokomotywa]]'' ([[1977]]) * ''[[Pieśni Marka Grechuty do słów Tadeusza Nowaka]]'' ([[1979]]) * ''[[Śpiewające obrazy]]'' ([[1981]]) * ''[[W malinowym chruśniaku (album)|W malinowym chruśniaku]]'' ([[1984]]) * ''[[Wiosna - ach to ty]]'' ([[1987]]) * ''[[Krajobraz pełen nadziei]]'' ([[1989]]) * ''[[Piosenki dla dzieci i rodziców]]'' ([[1991]]) * ''[[Dziesięć ważnych słów]]'' ([[1994]]) * ''[[Niezwykłe miejsca]]'' ([[2003]]) == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} {{SORTUJ:Grechuta, Marek}} [[Kategòrëjô:Mùzycë]] 72ilaw06ay7wx37o7luf6h9nix2ry89 0 8750 201176 168840 2026-06-01T12:38:23Z Iketsi 3254 ' - to '→' – to '; == Bùtnowé lënczi == 201176 wikitext text/x-wiki '''Bréńsk''' – to je wies w [[Gmina Rzeczenica|gminie Rzeczenica]], w [[Człëchòwsczi kréz|człëchòwsczim krézu]] [[Pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczégò wòjewództwa]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gmina Rzeczenica]] pmxa3ic3xy3si3trr82cefjl6tmjn3o 201177 201176 2026-06-01T12:39:14Z Iketsi 3254 Òbrôzk 201177 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Breńsk4.jpg|mały]] '''Bréńsk''' – to je wies w [[Gmina Rzeczenica|gminie Rzeczenica]], w [[Człëchòwsczi kréz|człëchòwsczim krézu]] [[Pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczégò wòjewództwa]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gmina Rzeczenica]] enpkwwrwliy77tvaxw5he4yzwqxg09r 0 8754 201226 169154 2026-06-01T14:12:56Z Iketsi 3254 Bùtnowé lënczi 201226 wikitext text/x-wiki '''Recëniewò''' – to je wies w [[Gmina Czôrné|gminie Czôrné]], w [[Człëchòwsczi kréz|człëchòwsczim krézu]] [[Pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczégò wòjewództwa]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gmina Czôrné]] jrx3mkkdohiv2ilzr25r31h81edoz74 201227 201226 2026-06-01T14:13:03Z Iketsi 3254 -' ' 201227 wikitext text/x-wiki '''Recëniewò''' – to je wies w [[Gmina Czôrné|gminie Czôrné]], w [[Człëchòwsczi kréz|człëchòwsczim krézu]] [[Pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczégò wòjewództwa]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gmina Czôrné]] 6amzkh76lquf01aid4d2doupi2f6wk6 0 8767 201254 169353 2026-06-01T14:37:21Z Iketsi 3254 ' - to '→' – to '; == Bùtnowé lënczi == 201254 wikitext text/x-wiki '''Żochòwò''' ([[Pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Żochowo'') – to je wies w [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]], w [[Stołpsczi kréz|stołpsczim krézu]], w [[Gmina Pòtãgòwò|gminie Pòtãgòwò]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gmina Pòtãgòwò]] fooaw80t8xjibnsbl89nopa514gqse6 0 8865 201212 169352 2026-06-01T13:50:51Z Iketsi 3254 ' - to '→' – to '; == Bùtnowé lënczi == 201212 wikitext text/x-wiki '''Żelkówkò''' ([[Pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Żelkówko'') – to je wies w [[Gmina Kòbëlnica|gminie Kòbëlnica]], w [[Stołpsczi kréz|stołpsczim krézu]] [[Pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczégò wòjewództwa]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gmina Kòbëlnica]] jy70smnwuhl26nou9ynfuyjnbnmmy9x 0 9001 201263 198276 2026-06-01T14:49:42Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Zëma]] 201263 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Justyna Plutowska Dawid Pietrzynski 2010 World Junior Championships OD.jpg|mały|Justyna Plutowska i Dawid Pietrzynski 2010]] '''Figùrowé szrëcowanié''' – to je dyscyplina [[Zëma|zëmòwégò]] spòrtu na lodze. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20131227062651/http://www.isu.org/en/single-and-pair-skating-and-ice-dance (en)] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] [[Kategòrëjô:Szpòrt]] [[Kategòrëjô:Zëma]] tncmc8iagqbkkk5xlcxqolwg7wlmfpg 0 9300 201336 195631 2026-06-01T19:28:02Z Iketsi 3254 |*]]→| ]] 201336 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Adolphe Millot poissons-pour tous.jpg|mały]] '''Rëbë''' – to je zwëkòwô pòzwa zëmnokrëwianëch zwierzãtów z pòdtipù [[krzélôczi]], chtërne żëją w wòdze a òddichają [[Czéwa|czéwama]] i rëchają sã przë pomòcë [[Płatwa|płatwów]]. Na se rëbë mają [[Bòcznô liniô|bòczną liniã]]. Wiele rib mô kséń. To bëła gromada zëmnokrëwianëch zwierzãtów z pòdtipu krzélôczi (''Vertebrata''). == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Tuna Gills in Situ 01.jpg|mały|Rëbë òddichają [[Czéwa|czéwama]] Òbrôzk:Humpback anglerfish.png| Òbrôzk:Atl mackerel photo3 exp.jpg| Òbrôzk:Hippocampus hippocampus (cropped).jpg| Òbrôzk:Phycodurus eques P2023146 (cropped).JPG| Òbrôzk:Eastern Cleaner Clingfish (cropped).jpg| Òbrôzk:Cyphotilapia frontosa mouthbrooding.jpg| </gallery> == Òbaczë téż == * [[Kaszórk]] * [[Rëbôk]] * [[Rëbaczenié]] * [[Wiãcórk]] * [[Wãdzenié]] * [[Argentińskô sardela]] * [[Bańtka]] * [[Brzóna]] * [[Eùropejskô sardela]] * [[Gùszk]] * [[Jôżdż]] * [[Lasfór]] * [[Łosos]] * [[Òkùnk]] * [[Òstrzëca]] * [[Majewnik]] * [[Mińtus]] * [[Mòrsczi kùrk]] * [[Mòrénka]] * [[Piskòrz]] * [[Plita]] * [[Plésza]] * [[Pòmùchla]] * [[Płotka]] * [[Sandra]] * [[Sardinka]] * [[Sledzón]] * [[Slédz]] * [[Stôrnia]] * [[Syjamsczi biôtkòwnik]] * [[Szczëka]] * [[Szprotka]] * [[Sztinka]] * [[Ùkleja]] * [[Wała rib]] * [[Wãgòrz]] * [[Zwëczajny jolc]] * [[Zwëczajny mòrénk]] * [[Zwëczajny wąsôcz]] * [[Zwëczajnô rëdówka]] * [[Zëmnica]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Rëbë| ]] [[Kategòrëjô:Żëwnota]] fwko6j93a0ps8p5vyem672k5gw3jinf 0 9381 201315 186702 2026-06-01T19:15:35Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 201315 wikitext text/x-wiki {{Do werifikacëji}} [[Òbrôzk:Swieta_Gora_Polanowska_(church).jpg|mały|Pùstelniô z kòscołã]] [[Òbrôzk:Swieta_Gora_Polanowska_(2).jpg|mały|Krziżowô droga]] [[Òbrôzk:Swieta_Gora_summit_nearby_Polanow_2.jpg|mały|Krziż na górzë]] '''Swiãtô Górka (Swiãtô Góra Pòlanowskô)''' – je to [[góra]] ò wëżawie 155,2 m.n.p.m. na Bëtowsczim Pòjezerzu, pòłożónô w zapôdno-pòmòrsczim krizu. Mòżna ją nalézc 1,5 km na pôłniowi zapôd òd [[Pòlanòwò|Pòlanowa]], niedalek sedzbë nadlesyństwa. == Historiô == Czej bëłę czasë pògańsczi, lëdze tùwò mieszkający zbierelë sã na ti górce, bë òddac czesc słowiańsczim bògóm i brac wòdã ze swiãtégò zrzódła. W dwanôstim stalacym, swiãti [[Òtto z Bambérga]] na ti górze pòstawił drzéwnianô [[kaplëczka|kaplëczkã]] pòd wezwanim Marëji. Pòstawilë tam [[krziż]], chtërny béł znakã chrzescyjańsczégò kùltu. Òd trzënôstégò wiekù kaplëca bëła pòd òpiekã cëstersów. Tuwò rozkòscerza sã zwëcz pielgrzymków dlô lëdzy z sąsôdnëch dzélów Pòlan. W XIV stolecu na nym môlu mògła bëc pòstawionô pòstãpnô [[swiątinia]], a jinô hipòteza zakłôdô, że bùten bòkadno wëstrojony swiãtnicë mógła bëc sztatura Marëji i 12 sztatur apòstołów wëkònónëch ze złota. Nôstarszi dokùment ò pielgrzimce na Swiãtą Górã pòchòdzy z 1435 rokù i tëkô sã wësłaniégò jedny òsobë przez kòłobrzesczi gard na Chełmską Górã, Rowòkół i Swiãtą Górã, jakno przebłaganié za dokònóny mòrd. Jinô, zdrzódłowô jinfòrmacjô pòchòdzy z 1485 rokù ze Słôwna, chtërne miało wësłac pielgrzyma na te trzë swiãte môle, bë òdpòkùtowac pòwiesenié ricerza Burcharda von Winterfelda. Na spòdlim tëch zôpisów przëjimô sã, że pielgrzimòwanié na Swiãtã Górã w XIV stalacu ni bëło jesz tak znóné. Dopiérze 100 lat pózni stała sã baro wôżnym pòmòrsczim pielgrzimkòwim placã sparłãczonym z pielãgnacëją pòbòżnotë westrzód Pòmòrzan i jinëch mieszkôńców [[Eùropa|Eùropë]]. Swiãtô Góra Pòlanowskô òd strzidnowiecza bëła môlã òdpòczinkù na pielgrzimkòwim szlachu sw. Jakùba cygnącym sã do [[Santiago de Compòstela]]. Òd tegò czasu bëłë téż òrganizowóné w Pòlanowie jakùbòwé jôrmarczi. [[Peter von Glasenapp]] napisôł w Mòdri Ksãdze Pòlanowa słowa taczi trescë: Pòlanowsczi kòscół stôł w dôwnëch czasach na górze pòd Pòlanowã przë môlu mãczarni (sądu). Za papiesczich czasów bëła tuwò wiôlgô swiãtosc i òdpùstë, dlô chtërnëch lëdze z òddalónëch môlów przëchòdzëlë dlô zbawienié dëszë. Dlôte téż ze wzglãdu na wiôldzi nôpłiw lëdzy, kòscół nigdë ni bëł zamkłi, stãdka Pòlanów miôł swòje pòwiedzenié: Stoji òdemkłi jakno Pòlanowsczi kòscół. W czasach [[refòrmacëjô|refòrmacëji]], w 1544 rokù òjcowie cëstercë òpùscëlë ten môl i zabrelë ze sobą sztaturã Marëji. Przëjimô sã, że do Pelplina. Pòd kóńc XVI wiekù kaplëcã znikwiono. Òstałë z ni le rujinë, a tradicja pielgrzimòwaniégò bëła wëgasłô. W 1953 rokù ùrzãdowim zarządzenim nadano pòzwã Swiãtô Górka w môl germańsczi Heiliger Berg. Ôd 2002 rokù góra stała sã pùstelnią òjców Frãcëszkanów z prowincëji sw. Maksymiliana Kòlbégò w [[Gduńsk|Gduńskù]], z klôsztoru w [[Darłowò|Darłowie]]. Pùstelniô zaprojektowónô zosta w pòmòrsczim stylu, òpartim na wzornictwie kaszëbsczégò bùdownictwa. Biwają w ni Msze z Kaszëbską liturgią słowa. Gòspòdôrzã pùstelnie je òjc Janusz Jãdrëszek. Terczasnie w kaplëcë je tczonô Jiwerskô Jikòna [[Matkô Bòskô|Matczi Bòsczi]] ( Niebiańsczi Brómë), chtërnã pòswiãcył wrocławsko-szczecëńsczi prawòsławny biskùp. Drzéwiany klôsztór òtôczô piãknô przyroda, a prosté, sërowé warunczi z wszechògarniającą cëszą pòmôgają pątnikóm, bë nalôzc Bòga. Pòtemù môl ten wëbrelë Frãcëszkanie na swòjã pùstelniã. == Szlach i pòmniczi == Do kaplëcë prowadzy szlach Kalwarëji z lëdowima rzezbama. Niedalek od stëgnë na wichrz górë wipłiwô zdrój zwóné Stëdnią Zdrowia, z chtërnëm związóné są legendë ò ùzdrowieniach. Kòl swiãtnicë stoji [[Bóża Mãka]] z nadpisã w pòlsczim i niemiecczim jãzëkù: Gdy gaśnie pamięć ludzka dalej mówią kamienie. == Pielgrzimczi == W 2000 rokù ódbëła sã pierszô, pieszô pielgrzimka Swiãtëch Gór – òd Chełmsczi Górë do Pòlanowsczi. Wzdłuż trasë [[Kòszalëno]] – Pòlanowò stanãło 31 kaplëczków przedstôwiającëch scenë z żëcégò Pana Jezësa. W 2010 rokù nen, znóny z strzidniowiecza, szlach znôwu bëł włączony do europejsczé sećë dróg sw. Jakùba, wiodącëch do hiszpańsczi Compòsteli. Dzysu pątnicë wëbiérającë sã do Hiszpanie znôwù jã òdwiedzają. Je jich corôz wiãcy, dlôte trzeba bëło ùrëchtowac dlô nich nocledżi. Wszëtkò to dzãka òdemkłi Pòmòrsczi Drodżi sw. Jakùba. Reaktiwacjô ti drodżi bëła òdpòwiedzą na prosbã Jana Pawła II, chtërën na pielgrzimce w Santiago de Copòstela prosył ò òdnowienié jakùbòwich szlachów i równoczasno całi Europë w chrzescyjańsczim dëchu. == Bibliografiô == * [https://polanow.pl/imprezy/odpust-kaszubski Kaszëbsczi òdpùst 2015] * [https://polanow.pl/aktualnosci/viii-odpust-kaszubski Kaszëbsczi òdpùst 2022] * http://www.franciszkanie.gdansk.pl/klasztory-w-polsce/pustelnia-gora-polanowska/ == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kùltura]] [[Kategòrëjô:Pielgrzimkòwé szlachë]] 8khxsdgbvziwhlreqkb0mcqn0sv8lrz 0 9402 201259 193657 2026-06-01T14:47:12Z Iketsi 3254 -' ' 201259 wikitext text/x-wiki {{Do werifikacëji}} [[Òbrôzk:Cauliflower.JPG|mały|Kwiatnik]] [[Òbrôzk:Choux fleur coloré 640x480.jpg|mały]] [[Òbrôzk:Blumenkohl-1.jpg|mały]] '''Kwiatnik''' (''Brassica oleracea L. var.botrytis'') – to je zort ògrodzëznowi kapùstë. [[Kaszëbi]] miôwają gò w ògródkach. == Mòrfòlogiô == * [[łodëga]]- grubô łodëga jak rosce twòrzi jakbe różã co je pãkiem kwiatów. Róża mòże bëc zelonô, biôłô ë jasnożôłtô. * [[lëste]]- roscą na dole i zdzebło òkriwają wiôldżi kwiat. * [[kwiatë]]- roscą na łodëgach bòcznëch. Są drobné i jasnożôłti. == Historiô == * Kwiatnik ùprôwialë już starożëtni [[Rzemianie]] i [[Grecë]] skądka przeszedł do iinëch krajów. W Pòlsce kwiatnik zaczãto ùprawiac z kùńcã XVI wiekã i sprowadzëła gò wiera [[królowô Bòna]]. == Ùprawa == * Roscena ta nôlepi rosce w miescach słùnecznëch miescach, w czôrnym piôsku bògatim w próchnicã i mineralny zwiózczi. Kwiatnik mô môłi kòrzéń i dlôte òna nie rosce na biôłim piôsku. Kwiatnik sadzy sã w kastë w gromnicznikù, strumiannikù a nawetka w czerwińcu. Sadzonczi sadzy sã co 40 cm. * Kwiatnik lëchò rosce pôrã lat na tim samim miescu, dlôte za każdim razã mùszi bec sadzony w innym miescu. == Leczniczy swòjiznë == * Kwiatnik ùznôwóny je za leczniczô [[ògardowizna]]. Mô sòiznë procemrakòwi. Je to ògardowizna, chtërną mòżna jesc jak mô sã dieta bò je lekkòstrawny i małokaloriczy. Kwiatnik zawierô wiele witamin: K, C,B1, b6. Zawieró téż mikroelemente taczi jak: sód, pòtas, wapń, mamgan, żelazo, miedź, cynk, fosfor, fluor, chlor, jod, karoteny.Wzmòcniô òdpòrnosc òrganizmù i òczëszczô krew. == Òdżewczy kòmpònente kwiatnika dlô 100g == * Wartość energetyczna w 100 g: 20,00 kcal * Białkò w 100 g: 2,00 g * Węglowòdanë w 100 g: 2,50 g * Tłuszcz w 100 g: 0,00 g == Ùżecé == * Kwiatnik mòżna jesc ùgòtowôny i nieùgòtowôny i je òn wiedno pëszny i zdrowi. Nópierwi, zanim ùgòtujemy kwiatnik je dobrze włożëc gò na chwilã do mòcno òsolony wòdë, żebë wëpadłë z niegò wszetczi drobni robôczczi. Do wòdë w chterny gòtuje sã kwiatnik dobrze je dodac pôrã kropel soku z cetrónë. Kwitnik gòtujemy òkòło 15 min nie nakrëwając deklã grópa. == Jak mòżna jesc kwiatnik? == * gòtowóny i niegòtowony w zalótkch * w zupie kwiatnikòwi i jażënowi * jaknò dodów do miãs abò jakno pòjedynczny danie. == Bibliografiô == * https://web.archive.org/web/20141029044640/http://zdrowieznatury.blox.pl/2012/10/KALAFIOR.html * https://web.archive.org/web/20150624120024/http://www.tabele-kalorii.pl/kalorie,Kalafior.html == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Roscënë]] [[Kategòrëjô:Bòtanika]] [[Kategòrëjô:Ògardowizna]] po1iqlu6fbsg9cpswy4dop3ck59mwdr 0 9410 201313 197194 2026-06-01T19:15:05Z Iketsi 3254 {{Do werifikacëji}} 201313 wikitext text/x-wiki {{Do werifikacëji}} [[Òbrôzk:AlfredNobel adjusted.jpg|mały|Alfréd Nobél]] [[Òbrôzk:Nobel prize medal awarded to Alexander Fleming, 1945. (9660573705).jpg|mały|Medal z 1945 rokù]] [[Òbrôzk:Alfred Nobel Medal 1975 by Richard Renninger.jpg|mały|Medal z 1975 rokù]] [[Òbrôzk:Marie Skłodowska-Curie's Nobel Prize in Chemistry 1911.jpg|mały|Diplom Marii Skłodowsczi-Curie]] '''Nôdgroda Nobla''' – wëapartnienié przëznôwóné za wiôldżé zwënéga nôùkòwé abò lëteracczé, abò za zasłëdżi dlô spòlëznë i lëdzy. Nôdgroda je ùstanowionô slédną wòlą szwédzczégò przerobnika i wënalôzcë dinamitu – [[Alfréd Nobél|Alfréda Nobéla]]. == Historiô == Pierszô ùroczëstosc wrãczeniô ti nôdgrodë òdbëła sã w Królewsczi Mùzyczny Akademii w [[Sztokhòlm|Sztokhòlmie]] w 1901 rokù. Òd 1902 rokù nôdgrodë są przëznôwóné przez króla [[Szwedzkô|Szwedzczi]]. == Wskôzë == Kòżdi dobiwca dostôwô złoti medal i diplóm, a téż wësoką dëtkòwą nôdgrodã, bë mógł dali robic w swòji wietwi nôùczi. Òd 1901 rokù Nôdgroda Nobla je przëznôwónô w òbrëmiach: * [[fizyka|fizyczi]], * [[chemijô|chemii]], * fizjolodżi abò [[medicëna|medicënë]] * [[lëteratura|lëteraturë]] * Pòkòjowô Nôdgroda Nobla * a òd 1968 rokù téż [[ekònomijô|ekònomii]]. == Dobiwcë Nôdgrodë Nobla sparłãczeni z Kaszëbama (lëdã) == * [[Günter Grass]] - 1999 z lëteraturë == Pòlsczi dobiwcë Nôdgrodë Nobla == {| class="wikitable" |- ! Rok !! Miono i nôzwëskò !! Òbrëmié |- | 1903 || [[Mariô Skłodowskô-Curie]]|| [[fizyka]] |- | 1905 || [[Henryk Sienkiewicz]] || [[lëteratura]] |- | 1911 || [[Mariô Skłodowskô-Curie]]|| [[Chemijô|chemiô]] |- | 1924 || [[Władysław Reymont]] || lëteratura |- | 1980 || [[Czesław Miłosz]] || lëteratura |- | 1983 || [[Léch Wałãsa]]|| pòkòjowô |- | 1995 || [[Józef Rotblat]] || pòkòjowô |- | 1996 || [[Wisława Szymborska|Wisłôwa Szimborskô]] || lëteratura |- | 2018 || [[Òlga Tokarczuk]] || lëteratura |} == Czekawòstczi == === Nômłodszi noblësta === * [[Malala Yousafzai]]: 17 lat stôrô, pòkòjowô nôdgroda === Nôstarszi noblësta === * [[Leonid Hurwicz]]: 90 lat stôri, ekònomijô === Wielokrotny noblëscë === * [[Mariô Skłodowskô-Curie]]: fizyka - 1903, chemijô - 1911 * [[Linus Pauling]]: chemijô - 1954, pòkòjowô - 1962 * [[John Bardeen]]: fizyka - 1956 ë 1972) * [[Frederick Sanger]]: chemijô - 1958 ë 1980 === Rodzënë noblëstów === ==== Rodzeństwò ==== '''Jan Tinbergen''' [http://pl.wikipedia.org/wiki/Jan_Tinbergen](ekònomijô 1969) i jego młodszi brat '''Nikolaas Tinbergen''' [http://pl.wikipedia.org/wiki/Nikolaas_Tinbergen] (medicyna 1973) ==== Małżeństwa ==== * '''Mariô Skłodowskô-Curie''' (chemijô 1911) i '''Pioter Curie''' [http://pl.wikipedia.org/wiki/Pierre_Curie] (fizyka 1903 – wspólno) *'''Irène Joliot-Curie''' [http://pl.wikipedia.org/wiki/Ir%C3%A8ne_Joliot-Curie] i '''Frédéric Joliot-Curie''' [http://pl.wikipedia.org/wiki/Fr%C3%A9d%C3%A9ric_Joliot-Curie](chemijô 1935 – wspólno) * '''Gerty Cori''' [http://pl.wikipedia.org/wiki/Gerty_Cori] i '''Carl Cori''' [http://pl.wikipedia.org/wiki/Carl_Cori] (medicyna 1947 – wspólno) * '''Alva Myrdal''' [http://pl.wikipedia.org/wiki/Alva_Myrdal] (pòkòjowô 1982) i '''Gunnar Myrdal''' [http://pl.wikipedia.org/wiki/Gunnar_Myrdal](ekònomijô 1974) * '''May-Britt Moser''' [http://pl.wikipedia.org/wiki/May-Britt_Moser] i '''Edvard Moser''' [http://pl.wikipedia.org/wiki/Edvard_Moser](medicyna 2014 – wspólno) ==== Rodzëcë i dzecë ==== * '''Mariô Skłodowskô-Curie''' (matka), '''Pioter Curie''' (òjc) i '''Irène Joliot-Curie''' (córka) * '''Joseph John Thomson'''' [http://pl.wikipedia.org/wiki/Joseph_John_Thomson](òjc, fizyka 1906) i '''George Thomson''' [http://pl.wikipedia.org/wiki/George_Thomson] (syn, fizyka 1937) * '''William Henry Bragg''' [http://pl.wikipedia.org/wiki/William_Henry_Bragg](òjc) i '''William Lawrence Bragg''' [http://pl.wikipedia.org/wiki/William_Lawrence_Bragg](syn, fizyka 1915 – wspólno) * '''Niels Bohr''' [http://pl.wikipedia.org/wiki/Niels_Bohr](òjc, fizyka 1922) i '''Aage Niels Bohr''' [http://pl.wikipedia.org/wiki/Aage_Niels_Bohr](syn, fizyka 1975) * '''Manne Siegbahn''' [http://pl.wikipedia.org/wiki/Karl_Manne_Georg_Siegbahn](òjc, fizyka 1924) i '''Kai Siegbahn''' [http://pl.wikipedia.org/wiki/Kai_M._Siegbahn](syn, fizyka 1981) * '''Hans von Euler-Chelpin''' [http://pl.wikipedia.org/wiki/Hans_von_Euler-Chelpin](òjc, chemijô 1929) i '''Ulf von Euler''' [http://pl.wikipedia.org/wiki/Ulf_von_Euler](syn, medicyna 1970) * '''Arthur Kornberg''' [http://pl.wikipedia.org/wiki/Arthur_Kornberg] (òjc, medicyna 1959) i '''Roger D. Kornberg''' [http://pl.wikipedia.org/wiki/Roger_Kornberg](syn, chemijô 2006) == Òbaczë téż == * [[Nôdgroda]] * Lësta dobiwców Nôdgrodë Nobla [http://pl.wikipedia.org/wiki/Lista_laureat%C3%B3w_Nagrody_Nobla] * Nôdgroda Ig Nobla [http://pl.wikipedia.org/wiki/Nagroda_Ig_Nobla] * Nôdgroda Abela [http://pl.wikipedia.org/wiki/Nagroda_Abela] * Nôdgroda Turinga [http://pl.wikipedia.org/wiki/Nagroda_Turinga] * Right Livelihood Award, zwônô alternatiwną Nôdgrodą Nobla [http://pl.wikipedia.org/wiki/Right_Livelihood_Award] * Nôdgroda Fùndacji na rzecz Pòlsczi Nôùczi, zwônô "Pòlsczim Noblã" [http://pl.wikipedia.org/wiki/Nagroda_Fundacji_na_rzecz_Nauki_Polskiej] == Bibliografiô == # http://pl.wikipedia.org/wiki/Nagroda_Nobla # http://pl.wikipedia.org/wiki/Alfred_Nobel # http://pl.wikipedia.org/wiki/Lista_laureat%C3%B3w_Nagrody_Nobla_zwi%C4%85zanych_z_Polsk%C4%85 # http://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Nobel_Prize?uselang=pl == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://nobelprize.org/ Òficjalnô starna Nôdgrodë Nobla] * [[Dobiwcë Nôdgrodë Nobla w òbrëmim fizyczi]] * [[Dobiwcë Nôdgrodë Nobla w òbrëmim chemii]] * [[Dobiwcë Nôdgrodë Nobla w òbrëmim fizjologii abò medicynë]] * [[Dobiwcë Nôdgrodë Nobla w òbrëmim lëteraturë]] * [[Dobiwcë Pòkòjowi Nôdgrodë Nobla]] * [[Dobiwcë Nôdgrodë Nobla w òbrëmim ekònomii]] [[Kategòrëjô:Ùczba]] [[Kategòrëjô:Nôdgrodë]] hmhk9nfq40scb19birolt1ricdnegng 0 9432 201343 200163 2026-06-01T19:43:34Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Gòdë]] 201343 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Pfarrkirche Liesing (Lesachtal) - Nikolauslegende.jpg|mały]] '''Swiãti Mikòłôj''' ''(téż Miklosz)<ref> Pioch Danuta, Kaszëbë, Zemia i lëdze, Gdańsk 2011</ref>''- przezeblokłi je w grëbi, czerwiony kòżëch, cepłi bùksë. Na głowie mô czerwioną mùcã, na nogach czorny skòrznie, na gãbã zakłôdô larwã z brodą. Jegò atribùtama są:zwónk ë rózgã. Mikòłôj mô na plecach miech, a w rãce trzimô kòrbacz. Na plecach dwigô cãżczi miech z darënkama. We wiôldżim miechù trzimie pëszny darënczi dlô kòżdégò dzecka. Terôczas Swiãti Mikòłôj milony je ze [[Gwiôzdor]]ã. Nót wiedzec, że są to dwie apartné pòstacëje. Mikòłôj przëchôdô 6 gòdnika. Gwiôzdor pòjôwiô sã na Wilëjã Gòdów, przëchôdô do môłëch dzecy, pitô z pôcérza, grzécznym dôwô darënczi a nielósym rózgã. Mikòłôjã straszoné są dzecë: Bądzta grzéczny, bò Mikòłôj wszëtkò widzy, a wama nick nie przëniese. Tak tej Mikòłôj je brëkòwny w dëscyplinowanim dzecy. Na [[Kaszëbë|Kaszëbach]] w wieczór przed swiãtim Mikòłaja (6 gòdnika) dzecë pùcowałë bótë, bë wëstawic je przed dwiérzë z nôdzeją, że swiãti Mikòłôj wsadzy tam përznã bómków abò kùszków. Niebëlné dzecë mògłë spòdzewac sã zamiast tegò sztëk wrëka, torfù abò [[Bùlwa|bùlwë]]. Jednak te nôlepszé dôrënczi, a przede wszëtczim zôbôwczi, przënôszôł gwiôzdór w Wilejã przed Bòżim Narodzenim.<ref>Borzyszkowska - Baska Felicja, Myszk Wojciech, Jô w kaszëbsczi. Kaszëbskô w swiece. Ùczbownik do kaszëbsczégò jãzëka dlô IV etapù sztôłceniô, Gdańsk 2012</ref> == Mikòłôjczi == Dzysô jeden z dniów, jaczi dzecë lubią nôbarżi. Mikòłôj przëchôdô 6 gòdnika, wkłôdô miodnioscë do bótów, a nicht gò kòl tegò nie widzy. W dodomach – nôczãszczi w bótach na òknach – òstawiô darënczi. Nôbarżi z wizytë sw. Mikòłaja ceszëlë sã môłi dzecë. Redota dzecy je wiôlgô.<ref>Lulińska Barbara, „Wigilie świata”, Warszawa 2003</ref> == Historëjô == Pierwòwzorã pòstacje rozdawający darënczi 6 gòdnika béł żëjący midzë III a IV wiekã w Turcje biskùp Mikòłôj z Mirrë. Zasłynął jakò cudodzejôrz, ratëjące żeglarzów ë miasto òd głodu. Miôł rozdac całi swój majątk biédnym. Przedstôwióny je jakò stôri człowiék z brodą, czãsto z pastorałã, z miechã darënków ë grëpą wietewków w rãce. 6 gòdnika – w roczëznã smiercë swiãtégò, grzécznym dzecóm dôwô darënczi, a niegrzécznym – na òstrzégã- wietewkã.<ref>Encyklopedia Popularna, Collins, Ożarów Mazowiecki 2007</ref> == Adresa Swiãtégò Mikòłôja == Listë z żëczbami do Swiãtégò Mikòłôja dzecë mògą wësłac na adresë trzech pòcztowëch ùrzãdów:<ref>Gołąbek Eugeniusz, Wielki słownik polsko - kaszubski, Gdańsk 2012</ref> * do [[Drøbak]] w pôłniowi [[Norwegia|Norwegii]]: * : '''Julenissen’s Postkontor, Torget 4, * : 1440 Drøbak, Norwegia''' * do [http://pl.wikipedia.org/wiki/Rovaniemi Rovaniemi] w [http://pl.wikipedia.org/wiki/Finlandia Finlandii]: * : '''Santa Claus, Arctic Circle, * : 96930 Rovaniemi, Finlandia''' * do [http://pl.wikipedia.org/wiki/Kanada Kanadë]: * : '''Santa Claus, North Pole, * : Canada, H0H 0H0'''<ref>Kanada - encyklopedia PWN https://web.archive.org/web/20121120220135/http://encyklopedia.pwn.pl/haslo.php?id=4169066 [dostęp 2014-11-20]</ref> == Mikòłôj jimieninë fejrëje == * 2 gromicznika; * 14 gromicznika; * 21 strëmiannika; * 9 maja; * 19 maja; * 2 czerwińca; * 9 lëpińca; * 10 séwnika; * 29 séwnika; * 13 rujana; * 13 smùtana; * 6 gòdnika. == Słôwny lëdze == * [http://pl.wikipedia.org/wiki/Miko%C5%82aj_Rej Mikòłôj Rey] (1505-1569) – pòéta * [http://pl.wikipedia.org/wiki/Miko%C5%82aj_z_Miry sw.Mikòłôj z Mirrë] (ok. 270–ok. 345 lub 352) – biskùp z Mirrë * [http://pl.wikipedia.org/wiki/Miko%C5%82aj_z_Tolentino sw.Mikòłôj z Tolentino] (1245–1305) – włosczi aùgùstianin * [http://pl.wikipedia.org/wiki/Miko%C5%82aj_Taveli%C4%87 sw.Mikòłôj Tavelić] (ok. 1340–1391) – chòrwacczi francëszkanin, misjónôrz, * [http://pl.wikipedia.org/wiki/Miko%C5%82aj_z_Fl%C3%BCe sw.Mikòłôj z Flüé] (1417–1487) – szwajcarsczi mistik, patrón Swajcarii * [http://pl.wikipedia.org/wiki/Miko%C5%82aj_Pick sw.Mikòłôj Pick] (1543–1572) – néderlandzczi francëszkanin, mãczelnik * [http://pl.wikipedia.org/wiki/Miko%C5%82aj_Owen sw.Mikòłôj Òwen] (ok. 1550–1606) – anielsczi jezuita, mãczelnik * [http://pl.wikipedia.org/wiki/Miko%C5%82aj_B%C3%B9i_%C4%90%E1%BB%A9c_Th%E1%BB%83 sw.Mikòłôj Bùi Đức Thể] (ok. 1792–1839) – wietnamsczi mãczelnik<ref>Wincenty Zaleski SDB: Święci na każdy dzień. Wyd. IV. Warszawa: Wydawnictwo Salezjańskie, 2008</ref> == Òbaczë téż == * [[Gòdë]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == W jińszëch mòwach == * anielsczi- [http://en.wikipedia.org/wiki/Santa_Claus Santa Claus] * frańcësczi- [http://fr.wikipedia.org/wiki/P%C3%A8re_No%C3%ABl le père Noël] * niemiecczi- [http://de.wikipedia.org/wiki/Weihnachtsmann Weihnachtsmann] * włosczi- [http://it.wikipedia.org/wiki/Babbo_Natale Baboo Natale] * norwesczi- [http://no.wikipedia.org/wiki/Julenissen Julenissen] * rusczi- [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B0-%D0%9A%D0%BB%D0%B0%D1%83%D1%81 Санта-Клаус] * persczi- [https://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%A8%D8%A7%D8%A8%D8%A7_%D9%86%D9%88%D8%A6%D9%84 بابا نوئل] * turecczi- [https://tr.wikipedia.org/wiki/Noel_Baba Noel Baba] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gòdë]] okv175hjj9gfclgumxkl6l7w7itah02 0 9439 201155 195253 2026-06-01T12:13:38Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 201155 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:CSIRO ScienceImage 2893 Crystalised magnesium.jpg|mały|Magnez]] '''Magnez''' abò '''magnéz''' (łac. ''magnesium'') – to je [[chemiczny pierwiôstk]], metal. * Symbòl: Mg * Lëczba atomòwô: 12 * Temperatura topnieniô: 650 °C * Atomòwô masa 24,305 == Lëteratura == * [[Jerzi Nacel]] (pòl. Jerzy Nacel): Chemiô òglowô i òrganicznô, [[Gduńsk]] 2013, s. 22 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Cządowi ùstôw pierwińcòw}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Chemiczné pierwiôstczi]] pf4w12n5ccfgyiattkyehccriy1fp75 0 9445 201257 183243 2026-06-01T14:46:15Z Iketsi 3254 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} 201257 wikitext text/x-wiki {{Do werifikacëji}} [[Òbrôzk:Tisznerówka a1.jpg|mały|Tischnerówka]] [[Òbrôzk:Józef Stanisław Tischner Signature.jpg|mały|Aùtograf]] == Józwa Tischner == pseud. Wawrzek Chowaniec, Molinista, Józek Szkolny, Jegomość Józek (ùrodzôł sã 12 strëmienika 1931 w Stôri Sącz,ùmarł 28 czérwica 2000 roku. Pòlsczé Ksądz i filozof.Bënël Òderu Òrła Biôłégo. == Biografijô == Ùrodzôł sã 12 strëmienika 1931 rokù w [[Stôri Sącz|Stôrim Sączu]],dzecynstwò spãdzôł na [[Pòdhale|Pòdhalu]] w Łopusznej.W 1949 rokù wstąpiôł do Seminrëjô. Òstôł wikarim jewiszowicczi parafiô św.Môrcëna,sztudërowôł na Òddzélu Fakùltet Filzofijô Katoliczé ATK. Henë w 1963 rokù pòd czierënkem [[Rómk Ingarden|Rómka Ingardena]] òbroniôł dòktórską ròbòta.Òd 1982 rokù béłczilekrotnie dzekónem Òddzélu Filozoficznégò Papiesczi Akademii Telogicznej.Wielorazowò béł prezesã Wiedińsczégò Ùstôwniô Nôuk ò Człowiekù == Pozdzatkowò filozoficznë == W latëch sëtmédzesątëc stôł sã znóny w żëću intelektualnym [[Pòlskô|Pòlsczi]]. Przëdstowiôł òpis zdroju doswiôdczanié Ja jakò fùndmentu wôrtnotë. Procëstôwôł sã Hùsserlowsczé kòncepcji Ja transcendentalnégò. Zôczôł téż twòrzëc swòjù òrginalnu stegna filozoficznëch ùmëslënków,chtërne doprrowadzałé gò do filozofjiô drame i metrafizyczé dobra. == [[Tomizm]] == Pòdôł téż rozeznôwnoce tomizmù.Zarzëcając jima zaklëczczenié sã w jednim nurce. Pôdług Tischnera,filozofijô ni mòże sã zamëkac mùszi bëć samojistnu. Przestrzeżenié przë tim bë nie robic redukcëjiô wiarë do jedni czesto gwës prôwdë filozofii. == [[Marksizm]] == Tischner gôdô,że marksizm je w swòji strukturze skòstniałi i jégó mëślenié ò ròbòcé téż lechi. [[Ròbòta]] ni mòżé bëc jino brônu pòd ùwagã jakò óbiektwi leno mùszi trôktowac człowieka jakò subiektowi. == Mëslenié filozoficzné == Wëpòwiôdôł swòje pòzdrzatczé w sprawie nôwégò pòrządkù spòłecznégò,politycznégò, przëdë wszëtczim etycznégò. Józwa Tischner chcôł téż szerzëć mësl góralską,wspômògôł rozwicé [[kùltura|kùlturë]] góralsczé. z tégò dzéla mómë kôzania w gwarze ë "Historijô Filozofijô pò góralskù.W 1980 rokù.Zôczął twòrzëć " Etyka Solidarnoscë",je téż ùznôny za ksãdza tégô ruchu. == Òstatné lata == Òstatni lata jégò żëću to bëła chòrowanié. Miôł reka krtani i ni mógł na kùńc ju gôdac. Dlô człowieka ,chtëren całi żëcé miôł pòtrzëba gôdac i z tégò żëł. == Pamiãc ò ks. J.Tischnerzé == Sòm Tischner wiele twòrzôł,pisôł filozoficzné dokôżë. Napisôł wiele ksãżków i artiklôw do czãdników t.j. [[Tigòdnik Pòwszechny]], [[Céch]], itp.Wiele téż napisônó ò Tischnerzé,ùkazôł sã żëcopis ks. J. Tischnera aùtorstwa W. Bònowicza P.T. " Tischner". Òd 2003 rokù działô [[Fùndacjiô Instytut Mëślé Józwa Tischnera]],chtërna mô za cél òchronã swégò swégò dobëtkù patrôna ë kòntiwanié nôjwôżniejszëch jégò mëslé. == Bibliografiô == * Józef Tischner, ''Myślenie według wartości'', Warszawa 2001 * Wojciech Bonowicz, ''Tischner'', Warszawa 20002 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Filozofijô]] 1m8456ingi3bz2pijyzg31tmiifqoxu 201258 201257 2026-06-01T14:46:30Z Iketsi 3254 -' ' 201258 wikitext text/x-wiki {{Do werifikacëji}} [[Òbrôzk:Tisznerówka a1.jpg|mały|Tischnerówka]] [[Òbrôzk:Józef Stanisław Tischner Signature.jpg|mały|Aùtograf]] == Józwa Tischner == pseud. Wawrzek Chowaniec, Molinista, Józek Szkolny, Jegomość Józek (ùrodzôł sã 12 strëmienika 1931 w Stôri Sącz,ùmarł 28 czérwica 2000 roku. Pòlsczé Ksądz i filozof.Bënël Òderu Òrła Biôłégo. == Biografijô == Ùrodzôł sã 12 strëmienika 1931 rokù w [[Stôri Sącz|Stôrim Sączu]],dzecynstwò spãdzôł na [[Pòdhale|Pòdhalu]] w Łopusznej.W 1949 rokù wstąpiôł do Seminrëjô. Òstôł wikarim jewiszowicczi parafiô św.Môrcëna,sztudërowôł na Òddzélu Fakùltet Filzofijô Katoliczé ATK. Henë w 1963 rokù pòd czierënkem [[Rómk Ingarden|Rómka Ingardena]] òbroniôł dòktórską ròbòta.Òd 1982 rokù béłczilekrotnie dzekónem Òddzélu Filozoficznégò Papiesczi Akademii Telogicznej.Wielorazowò béł prezesã Wiedińsczégò Ùstôwniô Nôuk ò Człowiekù == Pozdzatkowò filozoficznë == W latëch sëtmédzesątëc stôł sã znóny w żëću intelektualnym [[Pòlskô|Pòlsczi]]. Przëdstowiôł òpis zdroju doswiôdczanié Ja jakò fùndmentu wôrtnotë. Procëstôwôł sã Hùsserlowsczé kòncepcji Ja transcendentalnégò. Zôczôł téż twòrzëc swòjù òrginalnu stegna filozoficznëch ùmëslënków,chtërne doprrowadzałé gò do filozofjiô drame i metrafizyczé dobra. == [[Tomizm]] == Pòdôł téż rozeznôwnoce tomizmù.Zarzëcając jima zaklëczczenié sã w jednim nurce. Pôdług Tischnera,filozofijô ni mòże sã zamëkac mùszi bëć samojistnu. Przestrzeżenié przë tim bë nie robic redukcëjiô wiarë do jedni czesto gwës prôwdë filozofii. == [[Marksizm]] == Tischner gôdô,że marksizm je w swòji strukturze skòstniałi i jégó mëślenié ò ròbòcé téż lechi. [[Ròbòta]] ni mòżé bëc jino brônu pòd ùwagã jakò óbiektwi leno mùszi trôktowac człowieka jakò subiektowi. == Mëslenié filozoficzné == Wëpòwiôdôł swòje pòzdrzatczé w sprawie nôwégò pòrządkù spòłecznégò,politycznégò, przëdë wszëtczim etycznégò. Józwa Tischner chcôł téż szerzëć mësl góralską,wspômògôł rozwicé [[kùltura|kùlturë]] góralsczé. z tégò dzéla mómë kôzania w gwarze ë "Historijô Filozofijô pò góralskù.W 1980 rokù.Zôczął twòrzëć " Etyka Solidarnoscë",je téż ùznôny za ksãdza tégô ruchu. == Òstatné lata == Òstatni lata jégò żëću to bëła chòrowanié. Miôł reka krtani i ni mógł na kùńc ju gôdac. Dlô człowieka ,chtëren całi żëcé miôł pòtrzëba gôdac i z tégò żëł. == Pamiãc ò ks. J.Tischnerzé == Sòm Tischner wiele twòrzôł,pisôł filozoficzné dokôżë. Napisôł wiele ksãżków i artiklôw do czãdników t.j. [[Tigòdnik Pòwszechny]], [[Céch]], itp.Wiele téż napisônó ò Tischnerzé,ùkazôł sã żëcopis ks. J. Tischnera aùtorstwa W. Bònowicza P.T. " Tischner". Òd 2003 rokù działô [[Fùndacjiô Instytut Mëślé Józwa Tischnera]],chtërna mô za cél òchronã swégò swégò dobëtkù patrôna ë kòntiwanié nôjwôżniejszëch jégò mëslé. == Bibliografiô == * Józef Tischner, ''Myślenie według wartości'', Warszawa 2001 * Wojciech Bonowicz, ''Tischner'', Warszawa 20002 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Filozofijô]] b43z5lxpbxh12dh15bf6ofq8il30srm 0 9482 201200 187548 2026-06-01T13:08:42Z Iketsi 3254 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} 201200 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Cranial bones numbers.svg|mały|Gnôtë czërzepù - łësënowi gnôt (1)]] [[Òbrôzk:Frontal bone lateral3.png|mały|Łësënowi gnôt (zelono pòmalowóny)]] '''Łësënowi gnôt''' (łac. ''os frontale'') – je w szkelece [[czërzep]]ù. W nim je jeden łësënowi gnôt. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Czërzep]] 4x5zzjgnc3fqwtiuvyyrn4llxjpspkf 0 9484 201344 200162 2026-06-01T19:43:45Z Iketsi 3254 kat. 201344 wikitext text/x-wiki '''Gòdë''' abò '''Swiãta Bòżégò Narodzeniô''' – w tradicji chrzescëjańszczi to swiãto upamiãtniwô narodzenié Jezësa w Betlejem. To je liturgiczné swiãto, przëpôdającé na 25 [[gòdnik]]a. Przed Gòdama je kòl trzëtidzéniowi czas czekaniô - sztërë [[Niedzela|niedzelë]], jinaczi [[Adwańt|adwent]]. == Symbolë Gòdów == '''Gòdowé drzéwkò''' [[Gòdowé drzéwkò]] abò danka to je przëstrojoné drzéwkò [[Dana|danë]] pòstawioné we [[Wilëjô Gòdów|Wilëjã Gòdów]], a wëniosłé colemało na [[Matczi Bòsczi Gromiczny|Gromiczną]]. Zwëk strojeniô danczi przëwãdrowôł na pòlsczé zemie w XIX stolecym z [[Miemieckô|Miemców]]. Wszëtczi òbstrojënczi na tim drzëwkù bëłë czedës do jedzeniô: kùszczi, jabka, òrzechë i wiele jinszich. Dzysô to drzewkò stroji sã w kùgle, pazłotka, lińcuchë i swiécczi, a pòd nim kładze sã rozmajité darënczi<ref>Najô domôcëzna, [[Banino]]-Pelplin 2005, ISBN 83-7380-231-2</ref>. [[Òbrôzk:Christmas tree-choinka.jpg|mały]] '''Òpłôtk''' [[Òpłôtk]] béł ju znóny np. [[Inkòwie|Inkóm]]. Òn je znóny w Pòlsce òd XVIII stolecégò. Je to znanka jednotë i miru, òsoblëwie w rodzëznie. Òn je ǜżiwóny w òbrządkach i znóny we wiele religiach swiata. Je to pòdługòwati lëst wëpiekłégò, pszénégò casta, chtëren je wëzwëskiwóny we wiliowëch òbrządkach (dzelenié sã òpłatkã). Do 1920 rokù nen zwëk nie béł na Kaszëbach znóny<ref>Danuta Pioch, Żëcé codniowé na [[Kaszëbë|Kaszëbach]], [[Gduńsk]] 2008, ISBN 978-83-87258-11-3</ref>. [[Òbrôzk:Gerard van Honthorst 001.jpg|miniatyr|mały|Narodzénié [[Jezës]]a, malôrz - [[Gerrit van Honthorst]] (1592–1656)]] == Òbaczë téż == * [[Kòlãda (Bernata Zëchtë)]] * [[Skłôdanié żëczbów]] * [[Wilëjô Gòdów]] * [[Adwańt]] * [[Swiãti Mikòłôj]] * [[Gwiôzdór]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * {{YouTube|COsPeV0AVYE|Czej snôżô Panna}} * {{YouTube|0aku90FhB0c|Królowie jadą}} * {{YouTube|WrU5iNQINH4|Gwiôzdka}} * [https://web.archive.org/web/20061101030716/http://www.kaszubia.com/de/texte/kasch_weihnachtslied/weih_kasch.htm Kòlãdë] === Szëkba === {{Szëkba|Gòdë}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gòdë| ]] 9p50k97h22oc6x29er4i0g5ze3iuyvh 0 9638 201228 198027 2026-06-01T14:13:16Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 201228 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Kurowo59.JPG|mały|Kùrowò]] '''Kùrowò''' – to je kòlonia w [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]], w [[wejrowsczi kréz|wejrowsczim krézu]], w [[Gmina Chòczewò|gminie Chòczewò]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_IV/935 ''Kurowo'' w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gmina Chòczewò]] 8hovqei8uwv8kreh0ali6pr4n1dwrcb 14 9674 201283 171423 2026-06-01T15:06:23Z Iketsi 3254 {{Commons}} 201283 wikitext text/x-wiki {{Commons}} [[Kategòrëjô:Zoòlogijô]] hq87s8z8234roewu9f7ylrmsxcbikk7 0 9700 201330 200219 2026-06-01T19:26:56Z Iketsi 3254 |*]]→| ]]; {{Kòntrola}} 201330 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò|gwôsné miono=Estados Unidos Mexicanos|miono=Meksykańscze Zjednóné Kraje|fana=Flag of Mexico.svg|herb=Coat of arms of Mexico.svg|miono-genitiw=Meksyku|mòtto=La Patria Es Primero<br> (Tatczëzna je piersza)|na karce=MEX orthographic.svg|jãzëk=Niżóden (de facto [[Szpańsczi jãzëk|szpańsczi]])|stolëca=[[Meksyk (gard)]]|fòrma państwa=[[repùblika]]|wiéchrzëzna=1,964,375|rok=2024|lëdztwò=130,739,927|dëtk=meksykańscze peso|kòd dëtka=MXN|czasowô cona=–8 do –6 – zëma UTC –7 do –5 – lato|swiãto=Día de la Independencia (Dzéń Samòstójnotë)|himn=Himno Nacional Mexicano (Nôrodny meksykańsczi himn) <center>[[Òbrôzk:Himno Nacional Mexicano instrumental.ogg]]</center>|kòd=MX/MEX/484|Internet=.mx|telefón=52|Prezydeńt=Claudia Sheinbaum|Premiéra=|Mònarcha=|data ùsôdzenia=24 séwnika 1821|aùtowi kòd=MEX}} '''Meksyk''' ([[Szpańsczi jãzëk|szp]]''. México'') je państwã w [[Nordowô Amerika|Nordowi Americe]]. Je 13. co do wiôlgòscë państwã swiata. Greńczë z [[Zjednóné Kraje Americzi|Zjednónémi Krajami Americzi]] na norde, [[Gwatemala|Gwatemalą]] i [[Belize]] na pôłniu. Na pôłniu i zôpôdze ma przëstãp do [[Spòkójny Òcean|Spòkójnégò Òceanu]], na pòrénku do Meksykańsczej Roztoki i Karaibsczego Mòrza. == Historiô == [[Òbrôzk:Azteken-Menschenopfer.jpg|lewo|mały|Aztekowie skłôdają òfiara z lëdzi]] Przódë bëłë tu cywilizacëjé Olmeków, Tolteków, Zapoteków, Majów i Azteków, chtërë potémù staly sã [[Szpańskô|szpańską]] kolònią jakò Wicekrólestwò Nowi Szpańsczi<ref name=":0">[https://web.archive.org/web/20210126164719/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mexico Mexico] The World Factbook</ref>. W 1810 naczãła sã wòjna ò samòstójnótã, kùreszcze Meksyk zwëskał jã w 1821. W latach 1876–1911 prezydentem bëł diktator Porfirio Diaz, chtërën òstał òbalonô z przëczënë rewolucëji<ref name=":1">[https://www.bbc.com/news/world-latin-america-19828041 Mexico profile - Timeline] BBC</ref>. W 1927–1929 mioło mol [[Katolëcczi Kòscół|katolëccze]] pòwstanié ''cristeros'' procëm antikòscelny politice rządu i prezydenta Callesa<ref>[https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/cristeros;3888197.html cristeros] Encyklopedia PWN</ref>, chtërën zôczął też rządy Partii Rewolucëjno-institucëjnej (PRI). W 1938 prezydent Lazaro Cardenas naczął nacjonalizacëje pétrochòwy ropy. W 1968 mioła mol masakra sztudérów na placu Trzëch Kùltur. W 1994 wëbùchło pòwstanié Zapadistów w Chiapas (indiańsczego domôcego lëdztwa)<ref name=":2">[https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/Meksyk-Historia;4270158.html Meksyk. Historial] Encyklopedia PWN</ref>. W 1997 PRI stracëła wikszosc w parlameńcie, a w 2000 prezydentem òstał Vicente Fox, z koalicëji Allianza por el Cambio<ref name=":1" /><ref name=":2" />. == Geografiô == [[Òbrôzk:Pico Orizaba1.jpg|lewo|mały|[[Wùlkan]] Orizaba]] Wiéchrzëzna: 1 972 550 km²<ref name=":0" />. W kraju sã wszelejaczé fòrmy usztôłtòwónia terenu, na norde sã piôszczëzny, na pôłniu dżungle i gòrowe swòry, cygnące sã od nordowego zôpôdu na pôłniowy pòrénk, robiące dolënë i płascziwëżë<ref name=":3">[https://embamex.sre.gob.mx/reinounido/images/stories/PDF/Meet_Mexico/3_meetmexico-theland.pdf Meet Mexico - The land] Embassy of Mexico in United Kingdom</ref>. Nôwëjszé górë skłôdają sã z wùlkanów (np. Orizaba znóny też jakò Citlaltépetl). Nôbarżi znónym wùlkanã je Paricutín, chtërën pòwstał w 1943<ref name=":3" />, je nômłodszim wùlkanã Meksyku, jego pòwstanié òbzérał gbùr Dionisio Pulido<ref>[https://historia.dorzeczy.pl/historia-wspolczesna/407974/paricutin-wulkan-ktory-urosl-w-kilka-miesiecy-miejscowi-wciaz-pamietaja.html Paricutin. O wulkanie, który… urósł na polu. Jego powstanie pamiętają miejscowi seniorzy] Historia DoRzeczy</ref>. Meksyk mo różny klimat, zmianë w wësokòsci prowôdzą do mòcnych wiodrów pògòdy<ref name=":3" />. Nôdłëgszô rzekã je Río Bravo. Wikszosc rzek w Meksyku ma swoje zdrzódło w górach Sierra Madre. Nôwiksze jezero to Chapala, leże midze krajami Jalisco i Michoacán<ref name=":3" />. === Sprôwné pòdzelenié === [[Òbrôzk:States of Mexico.svg|250px|mały]] Meksyk to federacëjô, skłôda sã z 31 krôjów (nôwikszi z nich to Chihuahua). # Aguascalientes # Dôlnô Kalifòrniô # Dôlnô Pôłniowô Kalifòrniô # Campeche # Chiapas # Chihuahua # Coahuila de Zaragoza # Colima # Durango # Guanajuato # Guerrero # Hidalgo # Jalisco # Meksyk (stón) # Michoacán de Ocampo # Morelos # Nayarit # Nuevo León # Oaxaca # Puebla # Querétaro Arteaga # Quintana Roo # San Luis Potosí # Sinaloa # Sonora # Tabasco # Tamaulipas # Tlaxcala # Veracruz # Jukatan # Zacatecas == Lëdztwò == W 2024 Meksyk mioł 130,739,927 mieszkańców. 62% mieszkańców Meksyku to Metysi, 21% to dzélowo domôce lëdztwò, 7% domôce lëdztwò, zaòstałé 10% to w wikszosci [[Eùropa|Eùropejczëki]]<ref name=":0" />. Na spòdlém pòdôwków z 2023 78% lëdztwa je katolëkami, 10% protestantami, 1,5% wëznaje jinsze religije (w tim judaizm, Swiôdkòwie Jehòwë, mormonizm, [[islam]]), 8,1% nie praktikùje żódny religiji, a 2,5% praktikùje nieòpisóné religije<ref>[https://www.state.gov/reports/2023-report-on-international-religious-freedom/mexico/ 2023 Report on International Religious Freedom: Mexico] United States Department of State</ref>. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Amerika}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Meksyk| ]] [[Kategòrëjô:Nordowô Amerika]] 4c1ag9eiss2h5u6lxtgb09555ae8718 0 9850 201233 188207 2026-06-01T14:16:51Z Iketsi 3254 ' - to '→' – to '; == Bùtnowé lënczi == 201233 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Cinclus cinclus -Scotland-4-4c.jpg|mały|Zwëczajny plëszcz]] [[Òbrôzk:Cinclus cinclus MHNT.ZOO.2010.11.185.1.jpg|mały|''Cinclus cinclus'']] '''Zwëczajny plëszcz''' (''Cinclus cinclus'') – to je môłi ptôch z rodzëznë plëszczë (''Cinclidae''). Òn mòże żëc m. jin. na [[Kaszëbë|Kaszëbach]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Ptôchë]] lpuqdmhhwlup78t559pg42coyxrk1mt 0 10049 201230 198225 2026-06-01T14:13:46Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 201230 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Eendekroos dicht bijeen.JPG|mały|Drobnô rzãsa]] '''Drobnô rzãsa''' (''Lemna minor'') – to je ôrt roscënë z rodzëznë arónowatëch (''Araceae''). Na niejednëch wòdach [[Kaszëbë|Kaszëb]] rosce dosc wiele ti rzãsë. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20190701132603/http://www2.abc.biology.ug.edu.pl/wp-content/uploads/2014/05/abc4_02.pdf Przyroda projektowanego rezerwatu „Dolina Mirachowskiej Strugi” na Pojezierzu Kaszubskim s. 49 ''Lemna minor''] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Bòtanika]] 0qlrl7687t368be7z7t5es01j9oarez 0 10080 201178 198187 2026-06-01T12:39:48Z Iketsi 3254 {{SORTUJ:Klawiter, Jón}} 201178 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Jan Klawiter Sejm 2016.JPG|mały|Jón Klawiter]] '''Jón Klawiter''' ([[pòlsczi jãzëk|pòl.]]: ''Jan Klawiter'') ùr. [[10 lëstopadnika]] 1950 rokù w [[Rëmiô|Rëmie]], je pòlsczi pòsélc do Sejmù. Òn je doktor chemie. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://archive.today/20140615140806/http://www.janklawiter.pl/o-mnie/ (pl)] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} {{SORTUJ:Klawiter, Jón}} [[Kategòrëjô:Kaszëbi]] 5r7gbsafrhq12hf920owrvrcgd8ln88 0 10084 201246 171840 2026-06-01T14:32:38Z Iketsi 3254 Przëpisë 201246 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Red Grouse (May 2008).jpg|mały|Szkòckô pardwa]] '''Szkòckô pardwa''' (''Lagopus lagopus scoticus'') – to je ptôch z rodzënë kùrowatëch. Òna mògła bëc kòl jezora [[Łebskò]] w 1901 rokù. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Ptôchë]] mwcjd4hms83c379fb9oqffm0xc88s7r 0 10120 201166 186032 2026-06-01T12:22:32Z Iketsi 3254 Bùtnowé lënczi 201166 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Pinus nigra Łeba.jpg|mały|Czôrné sosnë]] [[Òbrôzk:Pinus nigra MHNT.2022.4.3.jpg|mały|''Pinus nigra'']] '''Czôrnô sosna''' (''Pinus nigra'') – to je ôrt wiedno zelonégò drzéwiãca z rodzëznë sosnowatëch (''Pinaceae''). Na [[Kaszëbë|Kaszëbach]] òna mòże rosc kòl [[Bôłt]]u abò przë drodze, gdze jezdzy wiele autów. Z ni biwają balczi. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Bòtanika]] 67zzovmcwu636v8bknkryzt71j6ccne 0 10133 201198 172049 2026-06-01T13:06:58Z Iketsi 3254 Bùtnowé lënczi 201198 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:AasRabe01.jpg|mały|Scyrz]] '''Scyrz''' – to je zdechłi zwiérz. [[Brzãczącô robacznica]] mòże niesc jaja na scërza. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Zoòlogiô]] gska07au8l6q6klwi91di76kevv7mu9 201199 201198 2026-06-01T13:08:00Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Smierc]] 201199 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:AasRabe01.jpg|mały|Scyrz]] '''Scyrz''' – to je zdechłi zwiérz. [[Brzãczącô robacznica]] mòże niesc jaja na scërza. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Zoòlogiô]] [[Kategòrëjô:Smierc]] db1r0bd5l6c5xdm42tx41hg9p5ba031 0 10134 201197 172048 2026-06-01T13:06:40Z Iketsi 3254 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} 201197 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Screwdrivers WPC.jpg|mały|Szruwniczi]] '''Szruwnik''' – to je prosté rãczné [[nôrzãdo]], chtërno brëkùją czasã np. w technice do krąceniô szruwë. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Technika]] hdzxbys16ccb7mlt0nhvobp1t9u5bfj 0 10216 201205 193714 2026-06-01T13:44:13Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 201205 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} '''Wòjcech Mëszk''' (ùr. 1976 rokù – ) – je szkólny i pisôrz. Òn ùrodzył sã i do dzysô mieszkô w [[Kòscérzna|Kòscérznie]]. Òd lat òn robi w Mùzeùm – Kaszëbsczim Parkù Etnograficznym we Wdzydzach. Jegò prastarka Bronisława Tuszkòwskô wësziwa tôflôczi. Òna sã ùcza kòl Tédorë Gùlgòwsczi kaszëbsczégò wësziwù. Ji córka, Jadwiga, jegò starka, téż wësziwa. Òn je wespółautorã ksążczi: „Jô w Kaszëbsczi, Kaszëbskô w swiece”. To je ùczbòwnik. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20160307015946/http://radiokaszebe.pl/nowy-podrecznik-jo-w-kaszebsczi-kaszebsko-w-swiece/] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} {{DEFAULTSORT:Mëszk, Wòjcech}} [[Kategòrëjô:Kaszëbi]] [[Kategòrëjô:Kaszëbskô lëteratura]] 7tvnwmiakn4n5wglm1s24iiezxxsi2a 0 10363 201300 196693 2026-06-01T17:13:48Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 201300 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Sardina pilchardus 2011.jpg|mały|Eùropejskô sardinka]] [[Òbrôzk:4599 - Mercato di Ortigia, Siracusa - Foto Giovanni Dall'Orto, 20 marzo 2014.jpg|mały]] '''Sardinka''' – to je szlach rib z rodzëznë sledzowatëch (''Clupeidae''). W nim je jeden ôrt [[eùropejskô sardinka]]. To je rëba do jedzeniô. Òna żëje m.jin. w [[Nordowé Mòrzé|Nordowim Mòrzu]]. == Òbaczë téż == {{#categorytree:Rëbë|hideroot=on|mode=pages}} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Rëbë]] 93zwxk6e0g9z86fx83heqiw2jw351bv 201301 201300 2026-06-01T17:13:57Z Iketsi 3254 -' ' 201301 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Sardina pilchardus 2011.jpg|mały|Eùropejskô sardinka]] [[Òbrôzk:4599 - Mercato di Ortigia, Siracusa - Foto Giovanni Dall'Orto, 20 marzo 2014.jpg|mały]] '''Sardinka''' – to je szlach rib z rodzëznë sledzowatëch (''Clupeidae''). W nim je jeden ôrt [[eùropejskô sardinka]]. To je rëba do jedzeniô. Òna żëje m.jin. w [[Nordowé Mòrzé|Nordowim Mòrzu]]. == Òbaczë téż == {{#categorytree:Rëbë|hideroot=on|mode=pages}} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Rëbë]] nowc7euz9gk61xinr8bvz58p8iyqy5h 0 10478 201163 193238 2026-06-01T12:19:30Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 201163 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:F101-7a Privilegium by Casimir IV Jagiellon 1465.jpg|330px|mały|Pismò z 1465 rokù]] '''Kaligrafiô''' – kùńszt starownégò pisma. Òna bëła w [[Pòlskô|Pòlsce]] ùczoné w spòdleczny szkòle do kòl 1960 rokù. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaligrafiô]] 81rpdjuxwku3y3c3mhuss43nkx2scbr 0 10480 201333 194975 2026-06-01T19:27:19Z Iketsi 3254 |*]]→| ]]; ' - to '→' – to ' 201333 wikitext text/x-wiki '''Knéga Zôczątków''' (z [[Hebrajsczi jãzëk|hebrajsczégò]] בְּרֵאשִׁית‎, ''Bərēšīṯ'') – to je dzél Piãcoksãgù napisóny pierwòszno pò hebrajskù. Òna je w Stôrim Testameńce. Ji przełożënk z [[Hebrajsczi jãzëk|hebrajsczégò]] je dokôzã òjca profesora [[Adam Riszard Sykòra|Adama Sykòrë]], a pòmôgôł mù w robòce profesor [[Jerzi Tréder]]. [[Òbrôzk:Aleppo Codex Joshua 1 1.jpg|mały|prawo|]] [[Òbrôzk:Bourgeois Joseph recognized by his brothers.jpg|mały|prawo|Braca pòznôwają Józefa - swòjégò brata]] == Òbaczë téż == * [[Knéga Wińdzeniô]] * [[Adam Riszard Sykòra]] * [[Zbigniew Jankowski (aktór)]] == Lëteratura == * Knéga Zôczątków, 2015, z hebrajsczégò jãzëka na [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczi]] przełożił ò [[Adam Riszard Sykòra|Adam Ryszard Sikora OFM]], Zrzeszenie Kaszubsko-Pomorskie Zarząd Główny, Gdańsk 2015 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://www.youtube.com/watch?v=9ksMXxselhs&feature=youtu.be Knéga Zôczątków - do słëchaniô] * [https://web.archive.org/web/20160405163650/http://belok.kaszubia.com/wiadla/na-zoczatku-bog-stworzil#more-2315 Wiadła] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Bibliô]] [[Kategòrëjô:Knéga Zôczątków| ]] iu4sgt3ywmvziahicqd9jaxwf01oh71 0 10601 201220 174148 2026-06-01T13:59:29Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 201220 wikitext text/x-wiki '''Plurale tantum''' (z [[Łacyńsczi jãzëk|łac.]] ‘leno w wielny lëczbie’; wiel.l.: ''pluralia tantum'') – [[jistnik]] fòrmalno wëstãpùjący leno w fòrmie [[Wielnô lëczba|wielny lëczbë]], chòc pò richtoscë mô znaczenié [[Pòjedinczô lëczba|lëczbë pòjedinczi]]. W słowôrzach taczé jistniczi są òpatrziwóné wspólnym symbòlã „pl”. Przëtrôfkama jistników ''plurale tantum'' w [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbiznie]] są m.jin. taczé słowa, jak: ''bùksë'', ''dwiérze'', ''grable'', ''lëpë'', ''sanie'', ''skrzëpice'', ''widłë''. == Òbaczë téż == * [[Singulare tantum]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Lingwistika]] ryha98vxtmb8v73b4a6soy7ai0fu3lp 0 10626 201185 174232 2026-06-01T12:51:20Z Iketsi 3254 Bùtnowé lënczi 201185 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} '''Sekôcz''' – to bëło rãczné nôrzãdzé do sekaniô wrëków, rąklë. Gò brëkòwałë czasã np. gbùrczi na [[Kaszëbë|Kaszëbach]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gbùrzëzna]] 4sfin2buo5rhex24dqn0fzzig15b360 0 10648 201192 174489 2026-06-01T13:03:57Z Iketsi 3254 ' - to '→' – to '; == Bùtnowé lënczi == 201192 wikitext text/x-wiki '''Diwan''' (''Diwane'') – to béł wódca [[Prësowie|prësczégò]] plemienia òbczas II prësczégò pòwstaniô w latach 1260–1274 procëm Krzëżókóm. Diwan zdżinął òd Krzëżôka w 1273 rokù. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Prësowie]] om6kagx9xq9jrrko6j08a34d2ickfwk 0 10837 201190 175933 2026-06-01T13:03:22Z Iketsi 3254 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} 201190 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Grabno od S-W.jpg|mały|Kòscół w Grabnie]] '''Grabno''' ([[Pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Grabno'') – to je wies w [[Gmina Ùszcz|Gminie Ùszcz]], w [[Stôłpsczi kréz|stołpsczim krézu]] [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczégò wòjewództwa]]. Tu je kòscół. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gmina Ùszcz]] r6penki7gipkhihyt3yxqhpek4lskby 0 10838 201191 175932 2026-06-01T13:03:29Z Iketsi 3254 ' - to '→' – to '; == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} 201191 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:POL LĘDOWO KAPLICZKA 010.jpg|mały|Lãdowò]] '''Lãdowò''' ([[Pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Lędowo'') – to je wies w [[Gmina Ùszcz|Gminie Ùszcz]], w [[Stôłpsczi kréz|stołpsczim krézu]] [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczégò wòjewództwa]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gmina Ùszcz]] el49s05fosyu7218e18kp3s3brg55rv 0 10872 201147 197271 2026-06-01T12:09:44Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 201147 wikitext text/x-wiki '''Jezoro Òsëszëno''' ([[pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Osuszyno'') – to je jezoro ò wiéchrzëznie 33,2 ha w [[kartësczi kréz|kartësczim krézu]], w òbéńdze [[Kaszëbsczé Pòjezerzé|Kaszëbsczégò Pòjezerzô]]. == Òbaczë téż == {{#categorytree:Kaszëbsczé jezora|hideroot=on|mode=pages}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbsczé jezora]] lqt6mozj3vben14aqc0kvi35dt12oys 0 10944 201196 183730 2026-06-01T13:06:10Z Iketsi 3254 Bùtnowé lënczi 201196 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Karbid vápenatý.JPG|mały|Karbit]] [[Òbrôzk:Carbide lamp lit.jpg|mały|Karbitowô lãpa]] '''Karbit''' – (CaC2) to je chemiczny związk. Òn béł w karbitowëch lãpach, a knôpi brëkòwelë gò do robieniô petardów. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Chemijô]] e6xrcwk3dljatxpshksbbzq1qjorqrv 0 11043 201264 193627 2026-06-01T14:50:22Z Iketsi 3254 |*]]→| ]]; {{Kòntrola}} 201264 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Tomb of Nakht (2).jpg|mały|Gbùrzëzna w [[Egipt|Egipcë]] z XV wiekù przed Chr.]] '''Gbùrzëzna''' – to je gałąz gòspòdarczi i ùprawa roscënów, z chtërnich są produktë wëzwëskiwòné do ùtrzimaniô, a téż pòprôwianiô żëcëgò lëdzy, np. ùprawa pszéńcë, z chtërni je chléb. == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Chvojnica hills near Unin.jpg|Pòla z pszéńcą Òbrôzk:Crescenzi_calendar.jpg|Kalãdôrz </gallery> == Òbaczë téż == * [[Wieczerzô]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gbùrzëzna| ]] br3s0fs48a5wirrvjms4w1acbzoxfap 0 11177 201179 197726 2026-06-01T12:40:39Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 201179 wikitext text/x-wiki '''Paweł Hébel''' (ur. [[8 môja]] 1920 rokù w [[Bòjano|Bòjanie]] – ùm. 1945 rokù) – béł w [[II swiatowô wòjna|II swiatowi wòjnie]] w [[Krëjamnô Wòjskòwô Òrganizacëjô "Pòmòrsczi Grif"|Krëjamni Wòjskòwi Òrganizacëji "Pòmòrsczi Grif"]] i wierã w miemiecczim lagrze [[Stutthof]]<ref>https://web.archive.org/web/20160412145049/http://www.najigoche.kaszuby.pl/artykul/artykul=291,z-dokumentacji-procesu-o-naruszenie-dobrego-imienia-jozefa-gierszewskiego-mjr-rysia/</ref> a mòże zamãczało gò Gestapo. Je mòżno, że òn w 1944 rokù zabił Miemca z KRIPO, chtëren zwôł sã Kurt Hagemann. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbi]] b4glnt1qgqog3cv7puu0ipz78nem2o6 201180 201179 2026-06-01T12:40:55Z Iketsi 3254 {{Bez òdjimka}} 201180 wikitext text/x-wiki {{Bez òdjimka}} '''Paweł Hébel''' (ur. [[8 môja]] 1920 rokù w [[Bòjano|Bòjanie]] – ùm. 1945 rokù) – béł w [[II swiatowô wòjna|II swiatowi wòjnie]] w [[Krëjamnô Wòjskòwô Òrganizacëjô "Pòmòrsczi Grif"|Krëjamni Wòjskòwi Òrganizacëji "Pòmòrsczi Grif"]] i wierã w miemiecczim lagrze [[Stutthof]]<ref>https://web.archive.org/web/20160412145049/http://www.najigoche.kaszuby.pl/artykul/artykul=291,z-dokumentacji-procesu-o-naruszenie-dobrego-imienia-jozefa-gierszewskiego-mjr-rysia/</ref> a mòże zamãczało gò Gestapo. Je mòżno, że òn w 1944 rokù zabił Miemca z KRIPO, chtëren zwôł sã Kurt Hagemann. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbi]] a5waq590y6m8n8la4ryvws7oik21tqv 14 11228 201279 185259 2026-06-01T15:05:11Z Iketsi 3254 {{Commons}} 201279 wikitext text/x-wiki {{Commons}} Brëkòwnicë w ti kategòrëji zeswiôdczają znajemòtã [[Italsczi jãzëk|italsczégò jãzëka]]. [[Kategòrëjô:Jãzëczi brëkòwników|it]] j3bv897q9hcwtpbdf2pzjw3x1s61xp9 0 11384 201184 199971 2026-06-01T12:47:13Z Iketsi 3254 {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} 201184 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} [[Òbrôzk:Tablica na pomniku ks. Bernarda Sychty w Sierakowicach.jpg|mały|Tôblëca na pòmnikù Bernata Sëchtë w [[Serakòjce|Serakòjcach]] z nadczidką ò „Słowarzu kaszëbsczich gwarów na tle lëdowi kùlturë” ]] '''Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej''' ([[Kaszëbsczi jãzëk|kasz.]] ''Słowôrz kaszëbsczich gwarów na tle lëdowi kùlturë''<ref>Róża Wòszôk-Slëwa, ''Ò czim gôdają kaszëbsczé słowarzowé zéwiszcza tikającé sã pòzwów alkòhòlowégò wëpitkù?'' [w:] „Biuletyn Radzëznë Kaszëbsczégò Jãzëka” 2009, s. 217.</ref>) – sétmëtomòwi [[słowôrz]] ksãdza [[Bernat Sëchta|Bernata Sëchtë]], jaczi wëdôwóny béł w latach 1967–1976. Je to zbiérk lëdowi słowiznë, a téż kaszëbsczich rzeklënów, òpòwiôstków, pòdaniów, bôjków, anegdotów i rozmajitëch pòzwów (miast i wsy, pòlów i łąk, gór, jezór i stawów itd.). Gromadzy bògatą słowiznã z całëch Kaszëb (kòl 61 tës. leksemów, w tim 8 tës. frazeòlogiznów i 4 tës. przësłow), chtërną Sëchta spisywôł razã z [[Fòlklor|fòlklorã]]. Słowôrz pòwstôwôł na spòdlim materiału zebrónégò przez aùtora prosto òd Kaszëbów przë leżnoscë wielënë swòjich rézów i gôdków z mieszkańcama kaszëbsczich môlëznów. Zapisywô słowarzowé i etnograficzné zbiéżnotë Kaszëb z [[Kòcéwskô|Kòcewim]], rzôdzy z [[Tëchòlsczé Bòrë|Bòrama]]. Wedle [[Eùgeniusz Gòłąbk|Eùgeniusza Gòłąbka]] słownik Bernarda Zëchtë zawiérô przede wszëtczim aùtenticzną mòwã Kaszëbów z terenów, na jaczich przetrwelë w XX wiekù. Gòłąbk pòdkresliwô, że nie je to kaszëbizna tipù „zrzeszińsczégò”, znónô ze słownika [[Jón Trepczik|Jana Trepczika]], a to temù, że ksądz Zëchta dosc kriticzno zdrzôł na słowòtwórstwò tzw. [[Zrzeszéńcowie|zrzeszińców]] (przede wszëtczim [[Aleksander Labùda|A. Labùdë]], J. Trepczika), tim barżi, że jich [[neòlogiz|neòlogizmë]] bëłë czãsto òdpòwiednikama słów jistniejącëch w kaszëbiznie ju òd dôwna<ref>Eùgeniusz Gòłąbk, ''Mòje zastrzedżi do kaszëbsczi słowiznë ùżiwóny w „Pòmeranii”'' [w:] „Pomerania” 2022 nr 12, s. 54.</ref>. Ùwôżóny je za jeden z nôlepszich słowarzów westrzód [[Słowiańsczé jãzëczi|słowiańsczich]] prôc leksykograficznëch. Òd samégò zôczątkù mô stolemné znaczenié dlô baderowaniô kaszëbsczi słowiznë i kùlturë i zwóny je czãsto „encyklopedią lëdowi kùlturë Kaszëb”. Donenczas pòwstałé pòstãpné słowarze i òpracowania òpiérają sã wnetk wiedno na bòkadnym zdrójnym materiale zebrónym i òpùblikòwónym bez Sëchtã. „Słowôrz kaszëbsczich gwarów na tle lëdowi kùlturë” stał sã spòdlim wiele pòdrobnëch prôc jinëch aùtorów i òstôł zwëskòny m.jin. w AJK („Atlas Językowy Kaszubszczyzny”)<ref>[[Jerzi Tréder]], ''Spòdlowô wiédza ò kaszëbiznie'', Gduńsk 2009, s. 18.</ref>. Zebrónyma w słowarzu przësłowiama zajął sã w òsóbny ksążce prof. [[Jerzi Tréder]]<ref>J. Treder, ''Kaszubi. Wierzenia i twórczość. Ze słownika Sychty'', Gdańsk 2002.</ref>. Słowôrz Sëchtë béł téż wôżnym zdrojã wiédzë ò frazeologiznach w przëtrôfkù jiny nôùkòwi prôcë Trédra „Frazeologia kaszubska a wierzenia i zwyczaje (na tle porównawczym)<ref>J. Treder, ''Frazeologia kaszubska a wierzenia i zwyczaje (na tle porównawczym)'', Wejherowo 1989.</ref>. [[Grégòr Schramke]] zajął sã zredagòwanim we współczasnym pisënkù kaszëbsczim i adaptacją w [[pòlsczi jãzëk|jãzëkù pòlsczim]] wëzwëskónëch ze Słowarza òpòwiôstków, pòdaniów, bôjków i anegdotów<ref>[[Bòżena Ùgòwskô]], ''Tłómaczenia na kaszëbsczi jãzëk i z jãzëka kaszëbsczégò'' [w:] „Biuletyn Radzëznë Kaszëbsczégò Jãzëka” 2o16, s. 187.</ref><ref>G. J. Schramke, ''W wieczornej mgle. Niesamowite opowieści z Kaszub ze Słownika Sychty'' // ''W wieczórny dôce. Niestwòrzoné pòwiôstczi z Kaszëbsczi ze Słowôrza Zëchtë'', Gdynia – Pelplin 2004; G. J. Schramke, ''W świetle dnia. Anegdoty i bajki z Kaszub ze Słownika Sychty'' // ''W widze dnia. Gôdczi i bôjczi z Kaszëbsczi ze Słowôrza Zëchtë'', Gdynia – Pelplin 2006.</ref>. == Òbaczë téż == * [[Słowôrz Wikipediji]] * [[Słowôrz]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Słowôrze]] [[Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura]] [[Kategòrëjô:Kaszëbsczi jãzëk]] nn5u7e2ae51hhx6jl7qv7hu3ku3msrd 0 11910 201152 196721 2026-06-01T12:12:24Z Iketsi 3254 [[Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié]] 201152 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Lubiatowo brzeg.jpg|mały|Nadmòrzé kòl Lëbiatowa]] '''Lëbiatowò'''<ref>''Polsko-kaszubski słownik nazw miejscowych i fizjograficznych''/Pòlskò-kaszëbsczi słowôrz miestnëch ë fizjografnëch mión. [[Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié|Zrzeszenie Kaszubsko-Pomorskie]] Gdańsk 2006, ISBN 978-83-87258-86-3, s. 55; Andrzej Chludziński (red.)</ref>([[pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Lubiatowo'') – to je [[wies]] w [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]], w [[wejrowsczi kréz|wejrowsczim krézu]], w [[Gmina Chòczewò|gminie Chòczewò]]. Tu mieszkô kòl 130 lëdzy. Jak piszą w 2022 rokù tu kòl Lëbiatowa i [[Kòpalëno|Kòpalëna]]<ref>[http://www.dziennikbaltycki.pl/artykul/497211,pomorze-elektrownia-jadrowa-w-lubiatowie-lub-zarnowcu,id,t.html ''Pomorze: Elektrownia jądrowa w Lubiatowie lub Żarnowcu'']</ref> mô bëc bùdowónô [[atomòwô elektrowniô]]. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gmina Chòczewò]] kj86efogkoklhazl6zc9ts63j8my0kw 0 12041 201156 194409 2026-06-01T12:14:02Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 201156 wikitext text/x-wiki {| border=1 align=right cellpadding=4 cellspacing=0 width=300 style="margin: 0 0 1em 1em; background: #f9f9f9; ; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 92%;" |+ <big><big>'''Ansbach'''</big></big>''' |- | align=center widith=120px | [[Òbrôzk:DEU Ansbach COA.svg|center|80px|Herb Ansbacha]] |- | align="center" style="background:#efefef;" width="120px" | [[Herb Ansbacha|Herb]] |- |[[Bùrméster]] |align=left| [[Carda Seidel]] (SPD) |- | [[Wiéchrzëzna]] | 99,92 km² |- | [[Pòłożenié]]: | 49° 18′ 00′ nord. 10° 34′ 58′ pòr. |- | [[Lëdztwò]] <small>(31. Dez 2010)</small> | 39.839 |- | [[Czerënkòwi numer]] | +49-0981 |- | [[Pòcztowi kòd]] | D-91522 |- | [[Registracëjné tôfle]] | AN |- | align="center" colspan="2" style="background:#efefef;" style="border-bottom:3px solid gray;" | '''Adresa:'''<br /> <div style="text-align: left; font-size: 95%"></div> ---- <font size="-1">[http://www.ansbach.de/ http://www.ansbach.de/]</font><br /> |} [[Òbrôzk:Ansbach, Martin-Luther-Platz-001.jpg|mały|Ansbach]] '''Ansbach''' – to je nôwikszi gard [[Miemieckô|Miemiecczi Federacëjny Repùbliczi]]. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gardë w Miemiecczi]] 1ezmz2crtnxt4hn9mr5qkulucyfkxfh 0 12043 201316 199732 2026-06-01T19:18:21Z Iketsi 3254 - → – 201316 wikitext text/x-wiki {{Deszewny infobox|mióno=ks. Frãcëszk Blachnicczi|òryginalné mióno=ks. Franciszek Blachnicki|titel=Tczëwôrtny Bòżi Słëga <br> prezbitéra|òbrôzk=Franciszek_Blachnicki.jpg|òpisënk òbrôzka=ks. Frãcëszk Blachnicczi|môl dzejaniégò={{Państwò pòdôwczi Pòlskô}} <br> [[Zôpôdné Miemieckô]]|data nôrôdzenégò=24 strëmiannika 1921|môl nôrôdzenégò=[[Rybnik|Rëbnik]], [[Górny Szląsk (prowincjô)|Górny Szląsk]], [[Prësë]], [[Weimarskô Repùblikô]]|data nôrôdzeniégò=24 strëmiannika 1921|môl nôrôdzeniégò=[[Rybnik|Rëbnik]], [[Górny Szląsk (prowincjô)|Górny Szląsk]], [[Prësë]], [[Weimarskô Repùblikô]]|data smiercë=27 gromicznika 1987|môl smiercë=[[Carlsberg (Nadreniô-Palatinat)|Carlsberg]], [[Nadreniô-Palatinat]], [[Zôpôdné Miemieckô]]|lëżnosc smiercë=òtrëcé|môl spòczinkù=[[Kòscół Bëlnégò Pastùrza w Kroscénkù nad Dunajcã]]|1. fónkcjô=Przédny mòdératóra Rësznotë Wid-Żëcé|1. fónkcjô cząd=1954/1969-1981|wëznanié=[[katolëcëzna|rzimskòkatolëcczé]]|kòscół=[[Katolëcczi Kòscół]]|jinkardinacjô=[[Katòwickô archidiecezjô]]|prezbitérat=25 czerwińca 1950|jinternetowô starna=https://web.archive.org/web/20220701101624/http://www.blachnicki.oaza.pl/}} '''ks. Frãcëszk Blachnicczi''' (ùr. 24 strëmiannika 1921 r. w [[Rybnik|Rëbnikù]], ùm. 27 gromicznika 1987 r. w Carlsbergù) – pòlsczi [[Katolëcczi Kòscół|rzimskòkatolëccz]]<nowiki/>i ksądz, kandidat na wôłtôrzë, załóżca i dëszëwni tatk [[Rësznota Wid-Żëcë|Rësznotë Wid-Żëcë]]- jedny z rësznot òdrodë [[Katolëcczi Kòscół|Kòscoła]] pòdług ùczbë II Watikańsczégò Sobòru, Krucjatë Wëzwòlenia Człowieka, Chrzescëjańsczi Służbë Wëzwòleniégó Nôrôdów, a téż pòspólnotów kònsekrowanégò żëcégò: Jinstitutu Niekalóny Mëmczi Kòscoła, Pòspólnotë Christusa Słëgi i Ùnië Kapłanów Christusa Słëdżi, Tczëwôrtny Słëga Bòżi == Żëcé == === Młodosc === Ks. Frãcëszk Blachnicczi ùrodzëł sã 24 strëmiannika 1921 rokù w [[Rybnik|Rëbnikù]] na Szląskù w wieledzecny rodzëznie Józefa Blachnicczégò i Mari''ë'' z dodómù Miller. Do gimnazjum chòdzëł w Tarnowsczich Górach; béł baro aktiwny w harcerstwie. W 1938 rokù zdôł matùrã;w séwnikù wstãpił do wòjska. Biôtkowôł òn w séwnikòwi kampanië 1939 rokù jaż do kapitulacë. W rujanié 1940 rokù zaczął dzejac w kònspiracjë. W strëmiannikù 1940 rokù mùsiał ùchodzëc przed Gestapo. Złapany w Zawichòscë i zamknãti w sôdzë pò czilëtidzeniowim przësłëchù òstał wëwiezóny do lagru w [[Oświęcim|Òswiãcëmiù]]. Béł tam,z numrã 1201,bez 14 miesąców, z czegò bez 9 miesąców w karny kómpanië,w blokù 13 ,a téż bez wnetka miesąc w bąkrze. W séwnikù 1941 rokù przewiezóni do przesłëchòwni sôdzë w [[Zabrze|Zabrzù]], pòtim w [[Katowice|Katowicach]]. W strëmiannikù 1942 rokù òstał skôzóny na sztrofã smiercë bez zeseczenié za kònspiracijną dzejnotã procëm III Rzeszë. Pò pònad 4,5 miesącach żdaniégò na wëkonanié wërokù òstał obłaskawiony,a sztrofã smiercë zamieniono mù na 10 lët sôdzë pò skuńczeniém wòjnë.<ref name=":0">[https://web.archive.org/web/20211130172026/http://blachnicki.oaza.pl/?page_id=6 Ks. Frãcëszk Blachnicczi- Żëwòt]- zarchiwizowóné z [http://blachnicki.oaza.pl/?page_id=6 négò adresù]</ref> Bëł to jedurny przepôdk niewëkonaniégò sztrofë smiercë na harcérzù w historië. === Nawrócenié === Òbczas bëtnoscë na òddzéle B-1 17 czerwińca 1942 rokù w kluzë smiercë Frãcëszk, nimò deklarowany niewiarë, radikalno zjinaczëł swòją pòstawã,bò, jak scwierdzëł, òtrzimôł tedë òd Bòga darënk wiarë, chterën bezzùstónkòwò prowadzëł go bez żëcé, a nën dzéń pòzwał „nôwiãkszim dniã żëcégò”. Pòdług jegò òpisënku z dëszëwnégò dzénnika z 1961 rokù mia to plac òbczas czëtaniégò ksążczi, w chterny nôlôzł wëjimczi z Ewaniélië, przede wszëstczim z Kôzaniégò na Górzë. Tedë òn zrozmiał,że jistnieje miłota absolutnô, czësto bezzweskòwnô. Odkrëł,że Bóg kòchô, bò wëpłiwô to z Jegò nôtërë. Bóżą miłotã uznôł za òdpòwiesc na pëtanié o cwék żëcégò i rëtënk dlô lëdzy. To wëdarzenié stało sã pónktã zwrotnym w jegò żëcém. Pòd jegò cëskã pòdjimnął pòstanowienié całkòwitégò òddaniégò sã na służbã Bògù. Òn bëł dbë ,że zmartwichwstał dëszëwno. Bëł to zaczôtk stegny, chtërna doprowadzëła gò do założënkù [[Rësznota Wid-Żëcé|Rësznotë Wid-Żëcé]]. === Kapłaństwò i òazowô rësznota === 17 łżëkwiata 1945 rokù òstał wëswòbòdzoni bez amerikańsczé wòjska,a pò skuńczeniém wòjnë wstãpił do Szląsczi Dëszëwni Seminarëjë w Krakòwié. Sztuderował na [[Teologòwi Fakùltet Jagiellońsczégò Uniwersitetù|Teologòwim Fakùltecë]] [[Jagiellońsczi Uniwersitet|Jagiellońsczégò Uniwersitetù]]. Òtrzimawszi magisterium z teolodżëjë, 25 czerwińca 1950 rokù òtrzimôł ksãżowsczé swicenié. Jakno wikari robił pòsobicą w czilu parafijach katòwicczi diecezjë. W dëszpastursczi robòcë miôł wiôldżi bôczënk na sztôłtowanié elitarnych karnów. Wërobił òn spòsób dzecynnych zamkłich rekòlekcëjów (Òaza Dzecy Bòżich). W latach 1954-1956 òbczas wëwiezenégò szląsczich biskùpów brał ùdzél w òbradach krëjamny Kùrië w Katòwicach. Bez rok béł bùten diecezjë w Niekalonowié, gdzë sztuderował dëchòwòsc ë spòsobë apòsztolsczi robòtë ò. Maksymiliana Kolbegò. W rujanie 1956 rokù brał ùdzél w òrganizowanien pòwrotù biskùpów do diecezji. W tim sómim rokù zacził robòtã w Dëszpastursczim Referacë Kùrii diecezjalni w Katòwicach i w redakcëji tidzénnika „Gość Niedzielny”.<ref name=":0" /> Zòrganizował ë prowadzëł Katécheticzny Òstrzódk ,a òd 1957 rokù spolëznową, procëmalkòhòlową akcëjã pòd pòzwą ''Krucjata Strzëmòwnoscë'' ,chtërna przëbrała sztôłt rësznotë religijno-mòralny òdrodë, òpiartégò ò dëchòwé wskôzë ò M. Kòlbégò.<ref name=":1">Robert Derewenda, Agnésa Salamucha: ''Gwôłtownik Bòżégò Królestwa'', ([[Pòlsczi jãzëk|pòl]].) Niedziela, nr 25, 2015-06-21</ref> Krucjata wëdôwa swòj dwùtidzennik „ Niepokalana zwycięża”.29 zélnika 1960 rokù Centrala Krucjatë Strzëmòwnoscë w [[Katowice|Katòwicach]] òstała zamkła bez władze państwòwé,a w strëmiannikù 1961 rokù ks. Blachnicczégò zamknãto na 4 miesącë w sôdzë w Katòwicach (tim sómim,gdzë bëł òbczas wòjnë). Pò tim òtrzimał wërok dalszich 13 miesąców sôdzë w zawieszém na trzë lata, pò czim òstał zwòlniony. W rujanie 1961 rokù ks. Blachnicczi pòdjimnął sã dalszégò sztuderowania na [[Katolëcczi Lubelsczi Uniwersytet|Katolëcczim Lubelsczim Uniwersytecie]] (licencjat: „Spòsób przeżëcòwô-wëchòwni dzecynnych zamkłich rekòlekcëjów” ; doktorat: „Wskôza Bòskò-lëdzka F.X. Arnolda jakno fòrmalnô wskôza pastoralny i dëszpastursczy teolodżëji”).W latach 1964-1972 robił na KUL-u jakno asystent i adiunkt, pòspółtworzëł Instytut Pastoralny Teolodżëjë. W czerwińcu 1972 rokù zerzekł sã pòsadë na KUL-u na céch oprzécczi wedle niezacwierdzenia habilitacjë ("Eklezjologòwô dedukcjô pastoralny teolodżëjë) bez Ministerstwò Ùczbë. W tim dzélu ùczałi dzëjnotë òpùblikòwał kòl 100 ùczałëch i pòpùlarnich dokôzów. Wërobił,pòdług ùczbë II Watikańsczégò Sobòru personalisticzno-eklezjologòwą ùdbã pastoralny teolodżëji. Prowadzëł wëkłôdë pastoralno-ùczałé w rozmajitëch gardach Pòlsczi. Wërobił ùdbã i zwelë spòsobòlogòwë pòd fùndamentalną katéchetikã i pastoralną teolodżëjã ogłową. W latach 1964-1980 ks. F. Blachnicczi rozwijał òżëwioną dzëjnotã w òbrëmim pòsobòrowy òdrodë liturgii w [[Pòlskô|Pòlscë]]. Założëł „Lùbelsczé Karno Liturgistów ”. Bez 10 lat bëł rëdachtorã „Biuletynu Odnowy Liturgii”. Òd rokù 1967 bëł Krajowim Dëszpasturzã Liturgiczni Służbë. Wërobił ùdbã i spòsobë pòsobòrowy fòrmacjô liturgiczni służbë. W 1963 rokù ks. F. Blachnicczi pòdjimnął na nowo prowadzënié òazowich rekòlekcëjów. Spòsób 15-dniowëch rekòlekcëjów przeżëcòwich zastosowôł pòmalë do apartnëch karnów młodzëzny, dozdrzeniałich i cawnych rodzëznów. Fòrmacëjnô robòta zaczãta w rekòlekcëjni òazë, bëła prowadzóna dali w môłim karné w parafië. Ks. Francësk ùsadzëł brëkowne dlô ni pòmòcë. W nën spòsób òazë rozwinãłë sã w ''Rësznotã Żëwégò Kòscoła'', pòtim pòzwaną '''Rësznotã Wid-Żëcë.'''<ref name=":0" /> Célã Rësznotë,chtërna objimnãła lëdzy wszëstczich stónów i wiekowëch karnów, je wëchòwanié dozdrzeniałich chrzescëjanów ë zrealizowanié sobòrowi wizjë [[Katolëcczi Kòscół|Kòscoła]]- póspólnotë pòspólnotów. Rësznota rozkòścérzała sã w Pòlscë nimò rozmajitëch bùtnowëch żemkłòscë. Przemikał téż na Słowacjë i do Czesczi ,a nawetka do Bòliwië. Podjimnôwał nowë dejë, ùkazëwanë bez ks. Blachnicczégò -w rokù 1979 : [[Krucjata Wëzwòlenia Człowieka|Krucjatë Wëzwòlenia Człowieka]] w célù przedobëcégò alkòhòlizmù, w rokù 1980- obmëslënk Wiôldżi Ewanielizacjë „Ad Christum Redemptorem” dlô doszorowania z [[Ewanieliô|Ewanieliã]] do kôżdégò człowieka w [[Pòlskô|Pòlscë]]. Òbczas karnawałù „[[Solidarnosc (warkòwô zrzesz)|Solidarnoscë]]” (1980-1981) ks. Frãcëszk Blachnicczi pòwòłał do jistnieniégò Samòstojną Chrzescëjanską Spolëznową Słëżbã, chtërna mióła na célu rozkòscérzac dejã „Prôwda- Krziż- Wëzwòlenié”,a tej dzëjac w dëchù chrzescëjansczi spolëznowi ùdbë i rësznotë wëzwòleniégò bez przemòcë. 10 gòdnika 1981 rokù ks. Blachnicczi wëjachał do [[Rzim|Rzimù]], gdzë zastôł gò [[Wòjenny ùstôw w Pòlsce (1981-1983)|wòjenny ùstôw]]. W rokù 1982 wcygnął w pòlsczim òstrzódku „Marianum” w Carlbergù w [[Niemieckô|FRN]] i zacził òrganizowanié Midzënôrodnégò Centrum Ewanielizacjë Wid-Żëcé. Prowadzëł w nima dëszpastursczą robòtã westrzódk pòlsczich emigrantów. Wcyg cygnącë spòlëznowò-wëzwòleniową robòtã,wëdôwôł biuletin „Prawda-Krzyż-Wyzwolenie”,a w czerwińcù 1982 rokù założëł „Chrzescëjańską Służbë Wëzwòleniégò Nôrôdów”- zrzeszenié,chtërnë gromadzëło Pòlochów i przedstôwców jinszëch nôrodów Eùropé Westrzédno-Pòrénkòwi kòl deji bùtnowi samòstojnotë i jednotë nôrodów w biôtce ò wëzwòlenié. Nã spòlëznowò-wëzwòleniową dzéjnotã prowadzëł z (religijnëch pòbudek),jinspirowani ùczbą Jóna Pawła II,wiérny reglë „wid-żëcé”. Jesz w Pòlsce,a pòtim téż za greńcą, nawiãziwał ekùmeniczé łączbë z apartnëmi rësznotami òdrodë. === Smiërc ë beatifikacijny proces === Ks. Frãcëszk Blachnicczi ùmôrł nôglë w [[Carlsberg (Nadreniô-Palatinat)|Carlsbergù]] 27 gromicznika 1987 rokù. Óstał pòchòwôny na smãtorzù w ti wsë. 1 łżëkwiata 2000 rokù jegò cało òstało przeniesóne do [[Kroscénkò nôd Dùnajcã|Kroscënka nôd Dùnajcã]],gdzë spòcziwa w kòscelë Christusa Belnégò Pastérza w dôlni kaplëcë. Z ùdbë Jinstitutu Niekalóny Mëmczi Kòscoła i Centrum Wid-Żëce w Kroscënkù nôd Dùnajcã 9 gòdnika 1995 rokù òstał zaczãti beatifikacyjny proces w katòwicczi archidiecezjë. Chutni (21 łżëkwiata 1995 rokù) Apòstolskô Stolëca wëdôła tpzw. Nihil obstat, czëli pòzwóléństwò na jegò zaczãcë. Pòstulatorã procesù òstał [[Bp. Adóm Wòdarczik|ks. Adóm Wodarczik]] (dzys téż pòmòcny biskùp katòwicczy archidiecezji), a wicepòstulatorã- ks. Stanisłôw Adómiôk == Dzëła ks. Blachnicczégò == Obczas swòji dëszpasturszczy dzëjnotë ks. Frãcëszk Blachnicczi pòwòwôł do zëcégò wiele katolecczich dzëłów. Nôbarżi wôrtnima z nich są: === Rësznota Wid- Żëcé === ''Resznota Wid-Żëcé (do 1976 rokù Òaza Żëwégò Kòscoła) to'' rësznota òdrodë Kòscoła pòdle ùczbë II Watikanszczégò Sobòrù,mająca swòjé kòrzenié w pierszi òazowi rézë,jaką ks.Blachnicczi zorganizowôł z ministrantama w 1954 rokù. Chòc nôbarżi znôna je młodzëznowô wietew òazë ,to gromadzy òna lëdzy apartnégò wiekù i sztądu. Spòdlim Rësznotë je fòrmacjô w môłich karnach i 15-dniôwë rekòlekcyjnë òazë. Rodzëznowo-żeniałą wietwą Rësznotë je Domòcy Kòscół === Krucjata Wezwòleniégò Człowieka === Krucjata Wëzwòleniégò Człowieka to rësznota na rzecz rozkòscerzaniégò trzézwòscë,chterną ks.Blachnicczi ògłosył 8 czerwińca 1979 rokù w bëtnoscë [[Jan Paweł II|sw. Jóna Paùela II]]. Ji célã je òsygniãcé bez człowieka fùl dëszëwny wòlnoscë bez ùwòlnienié gò òd nôłogów, przedë wszëstczim alkòholowégò. Nôlëżnicë Krucjatë pòdjimają pòst òd napitków rozmiany jakno całowne wërzeczenié sã jich pòd wszelëjaką pòstacą i w kôżdi jiloscë. Je òn wiedno sparłãczony z klãczbą za alkòhòlików ë za Krucjatã.<ref name=":1" /> === Jinstitut Niekalóny Mëmczi Kòscoła === Jinstitut Niekalóny Mëmczi Kòscoła to białogłowsczi swiecczi jinstitut na diecezjalnim prawié, założóny bez ks. Blachnicczégò w 1958 rokù. Zrzesza òn białczi,chternë chcą bez kònsekrowónë żecë słùżëc Kòscołowi,a przedë wszëstczim Rësznocë Wid-Żecë.<ref>[https://www.inmk.org.pl/o-nas/ Ò najù], inmk.org.pl </ref> === Ùniô Kapłanów Christusa Słëdżi === Ùniô Kapłanów Christusa Słëdżi to kapłanskô stowôra,chterną ks. Blachnicczi ùsadzëł w 1980 rokù,a erigowôł 15 zélnika 2000 rokù òrdinariùsz tarnòwsczi diecezji [[bp. Wiktór Skwòrc]]. Zrzesza òn katolëcczich kapłanów, chterni są mòderatorama Rësznotë Wid-Żëcé.<ref>[http://ukchs.oaza.pl/nowa/o-nas/ Ò najù], ukchs.oaza.pl</ref> == Cësk == Dzëjnota ks. Frãcëszk Blachnicczégò wëwôrłô stolëmny cësk na sztôłt dzysdniowégò pòlsczégò Kòscoła. Pòmimo,że pòspólnotë dlô katolecczi młodzëznë pòwstawałë ju chùtni,to Rësznota Wid-Żecë bëła pierszą rësznotą tegò ôrtù, dzëjającą w Pòlsce na tak wiôlgą miarã.<ref name=":2">https://deon.pl/wiara/wiara-i-spoleczenstwo/kim-bylby-dzis-ksiadz-franciszek-blachnicki,1227686</ref> Stwòrzoné bez ks. Blachnicczégò fòrmacijné mòdło stôło sã spòdlim dlô wielu katolëcczich pòspólnotów. Òn téż jakno pierszi przeniósł na pòlsczi gruńt wiele rozwiązaniów II Watikansczégò Sobòru,mdąc jegò wiôldżim lubòtnikã. Wòlnotny charakter òazë i radikalni antikòmunizm ks. Blachnicczégò ùsztôłtowôł wielù òpòzicëjnëch dzëjorzów,a téż wielù pòzdrzéjszich pòlitików ë parlamentarzistów.<ref name=":2" /> Tëch òstatnich zrzesza ùsadzóné w 2011 rokù [[Parlamentné Karno Nôlëżników ë Lubòtników Rësznotë Wid- Żecë ë Katolëcczy Akcëjë]]<ref>https://www.sejm.gov.pl/Sejm9.nsf/agent.xsp?symbol=ZESPOL&Zesp=693</ref> (w latach 2011-2019 Parlamentnô Karno Nôlëżników i Lubòtników Rësznotë Wid-Żecë, Katolëcczy Akcëji i Stowôrë Katolëcczich Rodzëznów)<ref>https://www.sejm.gov.pl/Sejm8.nsf/agent.xsp?symbol=ZESPOL&Zesp=306</ref><ref>https://www.sejm.gov.pl/sejm7.nsf/agent.xsp?symbol=ZESPOL&Zesp=182</ref>. == Spiérczi i pòdszuk w sprawié smiercë == Òficjalną przëczëną smiercë ks. Frãcëszka Blachnicczégò béł [[płëcny zator]]. Równak nôgłosc ti smiercë, dzywnë ji leżnoscë, a téż zaangażowanié kapłana w antikòmunisticzną dzëjnotã spòwòdowôłë, że zaczãto pòddôwac w wątplëwòtã ji nôtërnosc. Prowôdzóni w latach 2001-2005 bez [[Jinstitut Nôrôdny Pamiãcë]] pòdszuk dokôzôł,że ks. Francësk bëł inwigilowóny bez [[Słëżba Bezpiékù|Słëżbã Bezpiékù]]. Zajimac sã tim mielë Jolanta i Andris Gòntarczikòwié- nôbliższi jegò wespółrobòtnicë i ageńcë SB. Wskazóno téż, że ksądz mógł òstac òtrëti.<ref>Lészk Szëmòwsczi: [https://web.archive.org/web/20070605233500/http://www.polskieradio.pl/krajiswiat/polityka/artykul7835.html Feminizm w słëżbié Krémla], polskieradio.pl , 2007-05-24 ([[Pòlsczi jãzëk|pòl.]]),[przëstãp 2020-04-23], [zarchiwizowóné z [http://www.polskieradio.pl/krajiswiat/polityka/artykul7835.html négò adrésù] (2007-06-05)]</ref> Pòdle zeznaniów swiôdków ks. Francësk miôł òbczas pòpôłniowi zdrzémczi nôglë lëchò sã pòczëc, a z jegò lëpów miôł lecyc biôło-szari szum. Nimò tich dokôzów 6 lepińca 2006 rokù prokùrator Oddzélowi [[Kòmisjô Stopkòwaniégò Przesprawów Procëm Pòlsczémù Nôrôdowi|Kòmisjë Stopkòwaniégò Przesprawów Procëm Pòlsczémù Nôrôdowi]] w [[Katowice|Katòwicach]] Ewa Kòj umòrziła pòdszuk w sprawie zabójstwa ks. Francëska Blachnicczégò, uważając je za niesygającé<ref>[https://ipn.gov.pl/download/1/74654/6072006ZabojstwoksFranciszkaBlachnickiegowdniu27021987rwCarlsberguS23-05-Zk.pdf Pòstanowienié ò ùmòrzeniém pòdszukù]. ipn.gov.pl, [[Pòlsczi jãzëk|(pòl.)]] 2006-07-06 [przestãp 2023-01-03].</ref>. Pòdszuk òsta na nowo pòdjimnãti 21 łżëkwiata 2020 rokù bez przesłëchòwny pion IPN w Katòwicach na skùtk kòniecznoscë zbadérowaniégò nowich dokôzów, chternë nie bëłë znónë w 2006 rokù.<ref>[https://www.tvp.info/47800512/sledztwo-ws-smierci-franciszka-blachnickiego-wznowione-ruch-swiatlo-zycie-oaza-wieszwiecej Śledztwo ws. śmierci ks. Franciszka Blachnickiego wznowione]. tvp.info, 2020-04-29 [przëstãp 2023-01-03].</ref><ref>[https://ipn.gov.pl/pl/dla-mediow/komunikaty/96933,Podjecie-na-nowo-sledztwa-w-sprawie-zabojstwa-ks-Franciszka-Blachnickiego.html Podjęcie na nowo śledztwa w sprawie zabójstwa ks. Franciszka Blachnickiego], ipn.gov.pl, 2020-05-04 [przestãp 2023-01-03]</ref> W jegò òbrëmienim 13 rujana 2020 rokù w Kroscënkù nôd Dùnajcã òdbëła sã ekshumacjô cała ks. Blachnicczégò w célu ùstôleniégò prôwdzëwich przeczënów smiercë kapłana.<ref>Mack Gòrnicczi: [https://opoka.org.pl/News/Polska/2020/ekshumacja-slugi-bozego-franciszka-blachnickiego-w-tle-sledztwo-ipn-w-sprawie-otrucia Ekshùmacjô Słëdżi Bòżégò ks. Frãcëszka Blachnicczégò- w tle pòdszuk w sprawie òtrëcégò] ([[Pòlsczi jãzëk|pòl.]]), opoka.org.pl, 2020-10-19 [przëstãp 2023-01-03]</ref> Pòdszuk nen je baro kritikòwany, a pòdszukòwnim zarzëca sã wielné zaniweczenia, m.in. nieprzeprowadzenié jaż do 2020 rokù ekshumacjë cała ks. Blachnicczégò, nimò dbë Ùstôwu Sądowi Medicinë, nieprzesłëchanié fónkcjonariuszów SB, chtërni razã z Gòntarczikama bralë ùdzël w òperacjë „Yon”, czë òbniechanié kònfrontacjë tich òstatnich z zeznaniama swiadków i skòmpletowaniégò dokumentacjë. 14 strëmiannika 2023 rokù mia plac prasowô kònferencjô, na jaczi przédnik [[Jinstitut Nôrôdny Pamiãcë|IPN]], Karól Nawrocczi, ministéra sprawiedlëwòscë i przédny prokùratóra [[Zbigórz Zobro]],a téż przédnik Pòdszukòwnégò Dzélù IPN Andris Pòzorsczi mielë pòdôné wiadło,że pòdlë wëników pòdszukù smierc ks. Frãcëszka Blachnicczégò nastãpiła na skùtk zamòrdarzeniégò przez pòdônié òfiérze smiertelnich toksicznich substancjów. Wëkôzałë to procésowé czënnotë, jaczé bëłë przeprowadzóné w [[Pòlskô|Pòlsce]], a téż na môlach [[Niemieckô|Miemiecczi]], [[Aùstriô|Aùstrijczi]] i [[Madżarskô|Madżarsczi]] przez Òddzélową [[Kòmisjô Stopkòwaniégò Przesprawów Procëm Pòlsczémù Nôrôdowi|Kòmisjã Stopkòwaniégò Przesprawów Procëm Pòlsczémù Nôrôdowi]] w [[Katowice|Katòwicach]].<ref>[https://ipn.gov.pl/pl/aktualnosci/180534,Ks-Franciszek-Blachnicki-ofiara-komunistycznej-zbrodni-ustalil-Instytut-Pamieci-.html Ks. Frãcëszk Blachnicczi òfiarą kòmùnisticzni przesprawë-miôł ùstaloné Jinstitut Nôrôdny Pamiãcë], ipn.gov.pl, [[Pòlsczi jãzëk|(pòl.)]] 2023-03-14 [przëstãp 2024-01-02]. </ref> == Dokôzë == Ks. Frãcëszk Blachnicczi ùsadzëł, abò pòspółstwòrził wiele ksążkòwich dokôzów. Wëdôwcą wielu z nich, a téż starżnikã dëszëwni érbë kapłana je Jinstitut mióna ks. Frãcëszka Blachnicczégò. Hewò jich lësta<ref>http://katalog.nukat.edu.pl/search/query?match_1=PHRASE&field_1=a&term_1=Blachnicki,+Franciszek+%281921-1987%29.+&sort=relevance&pageNumber=1&theme=nukat</ref>: * ''Kerigmaticznô òdroda katechezë: (rozeznanié w problematicë) [Kerygmatyczna odnowa katechezy: (zorientowanie w problematyce)] (Krakòwò,1966)'' * Stosënk nôtërë do łasczi jakno teòlogòwo-pastoralny tôkel [Stosunek natury do łaski jako problem teologiczno-pastoralny] (Warszawa,1966) * Wprowadzenié do liturgië: zbiérny dokôz [Wprowadzenie do liturgii: praca zbiorowa] (Pòznań, Księgarnia św. Wojciecha, 1967) * Fùńdamentalnô katechetikô: skript dlô sztudérów KLU [Katechetyka fundamentalna: skrypt dla studentów KUL] (Lublëno, KLU, 1970) * Òglowô pastoralnô teòlodżëjô. Dz. 1. Wstãp do pastoralny teòlodżëjë, teòlogòwé regle dëszpasturstwa [Teologia pastoralna ogólna. Cz.1. Wstęp do teologii pastoralnej, teologiczne zasady duszpasterstwa] (Lublëno, KLU, 1970) * ''Òdroda eùcharisticzny katechezë w widze wskôzë z 25.V.1967[Odnowa katechezy eucharystycznej w świetle instrukcji z 25.V.1967]'' (Katòwice, Wyd. Kurii Diecezjalnej: Księgarnia św. Jacka, 1970) * ''Eklezjologòwô dedukcjô pastoralny teòlodżëjë [Eklezjologiczna dedukcja teologii pastoralnej''] (Lubl''ëno'', KLU, 1971) * ''Môłi katéchizm: przërëchtowanié do pierszégò fùlownégò ùczãstnictwa w Mszë sw. i sakrameńtu pòkùtë [Mały katechizm: przygotowanie do pierwszego pełnego uczestnictwa we Mszy św. i sakramentu pokuty''] (Katòwice, Wyd. Kurii Diecezjalnej: Księgarnia św. Jacka, 1971) * Òglowô pastoralnô teòlodżëjô. Dz. 2. ''Eklezjologòwô dedukcjô pastoralny teòlodżëjë [Teologia pastoralna ogólna. Cz.2. Eklezjologiczna dedukcja teologii pastoralnej] (Lublëno, KLU, 1971)'' * ''Mëszlë, wëznania, testameńt [Myśli, wyznania, testament''] (Lublëno, KLU, 1973) * Òglowô liturgikô [Liturgika ogólna] (Lublëno, KLU, 1973) * ''Òaza Nowégò Żëcégò I stãpniégò: ùczbòwnik dlô mòderatorów i animatorów. Dz. A, Òglowi [Oaza Nowego Życia I stopnia: podręcznik dla moderatorów i animatorów. Cz. A, Ogólna''](Krosciénkò, Diakonia Deuterokatechumenatu Ruchu Światło-Życie, 1977) * ''Òaza Nowégò Żëcégò I stãpniégò: ùczbòwnik dlô mòderatorów i animatorów. Dz. B, Drobnotowi [Oaza Nowego Życia I stopnia: podręcznik dla moderatorów i animatorów. Cz. B, Szczegółowa''](Krosciénkò, Diakonia Deuterokatechumenatu Ruchu Światło-Życie, 1977) * ''Prawa Nowégò Żëcégò: ùczbòwnik ÒNŻ I stãpnégò. Dz. C, Zapisownik ùczãstnika Òazë Nowégò Żëcégò I stãpnégò [Prawa Nowego Życia: podręcznik ONŻ I stopnia. Cz. C, Notatnik uczestnika Oazy Nowego Życia I stopnia]'' (Krosciénkò, Diakonia Deuterokatechumenatu Ruchu Światło-Życie, 1977) * Wôrtné znanczi eklezjalny rësznotë[''Istotne cechy ruchu eklezjalnego]'' (Światło- Życie, 1981) * ''Trzë gôdczi ksãdza Frãcëszka Blachnicczégò [Trzy przemówienia księdza Franciszka Blachnickiego]'' (Księgarnia Św. Stanisława, 1982) * ''Nowi wid nôdzëjë [Nowe światło nadziei''] (Wrocław, RKS NSZZ Solidarność, 1983) * W òbliczim zbrodni''ë:testameńt ks. Jerzégò Pòpiéłuszczi [W obliczu zbrodni: testament księdza Jerzego Popiełuszki] (1984)'' * ''Pòkój w wòlnocë dlô Eùropë: Gôdczi na midzënôrôdną kònferencjã Swiatowégò Kòngresu Słowaków [Frieden in Freiheit für Europa: Referate aus der internationalen Konferenz des Weltkongress der Slowaken 1983]'' (Mnichòwò, Slovak World Congress, 1984) * Wiôlgô kr''ë''jamnota w Christusù i w Kòscele: marijny charizmat R''ësznotë Wid- Żëcé'' ''[Tajemnica wielka w Chrystusie i w Kościele: charyzmat maryjny Ruchu Światło-Życie''] (Światło-Życie, 1983) * Prôwda-krziż- w''ëzwòlenié: kù pòlsczi teòlodżëjë wëzwoleniégò'' [''Prawda – krzyż – wyzwolenie: ku polskiej teologii wyzwolenia]'' (Carlsberg, Maximilianum, 1985) * Nowi wid nôdz''ëjë'' ''[Nowe światło nadziei''] (Warszawa, Wyd. Spółdzielcze KOS, 1985) * Charizmat i wiérnota: do R''ësznotë Wid- Żëcé z bùtna: 1981-1984 [Charyzmat i wierność: do Ruchu Światło-Życie z Obczyzny: 1981–1984]'' (Carlsberg, Maximilianum Wyd. Międzynarodowego Centrum Ewangelizacji Światło-Życie, 1985) * ''Charizmat "Wid-Żëcé- spòdlowé tekstë [Charyzmat „Światło-Życie”: teksty podstawowe]'' (Kroscénkò, Światło-Życie, 1987) * ''Zdrzenia w widze łasczi: kôrtczi wërwóné z pamiãtnika dlô dëszów na stegnie òczëszczeniégò [Spojrzenia w świetle łaski: kartki wyrwane z pamiętnika dla dusz na drodze oczyszczenia''] (Światło-Życie, 1987) * ''Paschalné Triduum; ùczbòwnik dlô dëszpasturzów i dlô liturgiczny słëżbë [Triduum paschalne; podręcznik dla duszpasterzy i dla służby liturgicznej''] (Lubl''ë''no, Światło-Życie, 1988) * ''Gòdzënë Tabòru [Godziny Taboru''] (Carlsberg; Lub''lë''no, Światło-Życie, 1989) * ''Z ksãdzã Frãcëszkã Blachnicczim ò òazach,Ò [Z księdzem Franciszkiem Blachnickim o oazach, chrześcijaństwie konsekwentnym, polityce i o polskiej teologii wyzwolenia''] (Światło-Życie, 1991) * ''Krejamnota żëwégò Kòscoła:rekòlekcyjné kònferencje[Tajemnica żywego Kościoła: konferencje rekolekcyjne''] (Lubl''ë''no, Światło-Życie, 1992) * Kòscół jakno pòspólnota [Kościół jako wspólnota (Lubl''ë''no, Światło-Życie, 1992) * ''Rekòlekcje dlô Pòspólnotë Kapłanów Christusa Słëgi [Rekolekcje dla Wspólnoty Kapłanów Chrystusa Sługi] (Lublëno, Światło-Życie, 1994)'' * ''Rekòlekcyjnô òaza Diakònië Rësznotë Wid- Żëcé- katéchezë [Oaza rekolekcyjna Diakonii Ruchu Światło-Życie: katechezy''] (Krakòwò, Wyd. Światło-Życie, 1995) * ''Ò mòdlëtwie [O modlitwie]'' (Katòwice, Światło-Życie, 1995) * ''Liturgiô dwùgôdką [Liturgia dialogiem]'' (Lubl''ë''no, Światło-Życie, 1996) * ''Swiãtosc w widze filozofië religië: fenomenologiczné sztudium na spódku romana Władisa Jóna Grabsczégò "W ceniém kòlegiatë" [Świętość w świetle filozofii religii: studium fenomenologiczne na tle powieści Władysława Jana Grabskiego „W cieniu kolegiaty”'' ](Lublin, Światło-Życie, 1997) * ''Kim je człowiek [Kim jest człowiek]'' (Kroscénkò, Instytut im. ks. Franciszka Blachnickiego, 1999) * ''Pónie, naùczcë najù mòdlëc sã. T.1[Panie naucz nas modlić się. T.1''] (Kroscénkò, Instytut im. ks. Franciszka Blachnickiego, 1999) * ''Pónie, naùczcë najù mòdlëc sã. T.2[Panie naucz nas modlić się. T.2]'' (Kroscénkò, Instytut im. ks. Franciszka Blachnickiego, 1999) * ''Wòlni i wëzwalający [Wolni i wyzwalający]'' (Kroscénkò, Światło-Życie, 1999) * ''Dzesãc kroków kù chrzescëjansczi dozdrzeniałoscë: fòrmacyjné pòmòcë do zéńdzeniów i celebracje[Dziesięć kroków ku dojrzałości chrześcijańskiej: pomoce formacyjne do spotkań i celebracje]'' (Kroscénkò, Wyd. Światło-Życie, 2000) * ''Jô dôwôm mòjé żëcé[Życie moje oddaję]'' (Kroscénkò, Instytut im. ks. Franciszka Blachnickiego, 2000) * ''Jaż më duńdzemë do doskònałégò człowieka[Aż dojdziemy do człowieka doskonałego''] (Kroscénkò, Instytut im. ks. Franciszka Blachnickiego, 2000) * ''Hewò Nenka twòja[Oto Matka twoja]'' (Kroscénkò, Instytut im. ks. Franciszka Blachnickiego, 2000) * ''Celt zéńdzeniégò[Namiot spotkania''] (Kroscénkò, Instytut im. ks. Franciszka Blachnickiego, 2000) * ''Jeżlë wa sã nie òtmienita[Jeśli się nie odmienicie\'' (Kroscénkò, Instytut im. ks. Franciszka Blachnickiego, 2000) * ''Hewò Òblubiéńc nôdchôdô[Oto Oblubieniec nadchodzi''] (Kroscénkò, Instytut im. ks. Franciszka Blachnickiego, 2000) * ''Abstinencczé credo Krucjatë Wëzwòleniégò Człowieka [Abstynenckie credo Krucjaty Wyzwolenia Człowieka]'' (Wrocław, Wyd. Apis; Krościenko, na zlec. Fundacji Światło-Życie, 2000) * ''Krziżowô stegna: w dardze z Calsbergu do Kroscénka: Wiôldżi Pòst, 31 strëmiannika 2000 r.[Droga krzyżowa: w drodze z Carlsbergu do Krościenka: Wielki Post, 31 marca 2000 r.''] (Katòwice, Fundacja Światło-Życie, Parafia św. Michała Archanioła, 2000) * ''Testameńt[Testament''] (Pòznań, Fundacja Światło-Życie, 2000) * ''Mdzejta jak pòsłëszné dzece [Bądźcie jak posłuszne dzieci]'' (Kroscénkò, Instytut im. Ks. Franciszka Blachnickiego, 2000) * ''Jednota i diakòniô: wëbiér tekstów [Jedność i diakonia: wybór tekstów]'' (Kroscénkò, Wyd. Światło-Życie Instytutu im. ks. Franciszka Blachnickiego, 2001) * ''Trzë nawrócenia[Trzy nawrócenia]'' (Kroscénkò, Wyd. Światło-Życie Instytut im. ks. Franciszka Blachnickiego, 2001) * ''Ewanieliô wëzwòleniégò [Ewangelia wyzwolenia]'' (Kroscénkò, Wyd. Światło-Życie Instytut im. ks. Franciszka Blachnickiego, 2001) * ''Ò kònsekwentnim chrzescëjanstwie i ò pòlsczi teòlodżëjë wëzwoleniégò[O chrześcijaństwie konsekwentnym i o polskiej teologii wyzwolenia''] (Kroscénkò, Wyd. Światło-Życie Instytutu im. ks. Franciszka Blachnickiego, 2001) * ''Sôdzowé rekòlekcje: notczi z "zômkłich rekòlekcjów", òdprawianych w Centralny Sôdzë w Katòwicach w cządze òd 15 strëmiannika do 19 lëpińca 1961 r. [Rekolekcje więzienne: notatki z „rekolekcji zamkniętych” odprawianych w Centralnym Więzieniu w Katowicach w czasie od 15 marca do 19 lipca 1961 r.]'' (Kroscénkò, Wyd. Światło-Życie Instytutu im. ks. Franciszka Blachnickiego, 2001) * ''Lubòtnicë czë chrzescëjanowie? Katechumenat na dzysdniową gòdzënã [Sympatycy czy chrześcijanie? Katechumenat na dzisiejszą godzinę]'' (Kroscénkò, Wyd. Światło-Życie Instytutu im. ks. Franciszka Blachnickiego, 2002) *''Dzesãc kroków kù chrzescëjansczi dozdrzeniałoscë: zapisownik ùczãstnika I rokù deùterokatechùmenalny fòrmacjë'' ''Rësznotë Wid- Żëcé'' ''Krok 1,Jezës'' ''Christus [Dziesięć kroków ku dojrzałości chrześcijańskiej: notatnik uczestnika I roku formacji deuterokatechumenalnej Ruchu Światło-Życie. Krok 1, Jezus Chrystus''] (Kroscénkò, Wyd. Światło-Życie, 2002) * ''Dzesãc kroków kù chrzescëjansczi dozdrzeniałoscë: zapisownik ùczãstnika I rokù deùterokatechùmenalny fòrmacjë'' ''Rësznotë Wid- Żëcé'' ''Krok'' ''2,Niekalónô'' ''[Dziesięć kroków ku dojrzałości chrześcijańskiej: notatnik uczestnika I roku formacji deuterokatechumenalnej Ruchu Światło-Życie. Krok 2, Niepokalana]'' (Kroscénkò, Wyd. Światło-Życie, 2002) * ''Dzesãc kroków kù chrzescëjansczi dozdrzeniałoscë: zapisownik ùczãstnika I rokù deùterokatechùmenalny fòrmacjë'' ''Rësznotë Wid- Żëcé'' ''Krok'' ''3 Swiãti Dëch[Dziesięć kroków ku dojrzałości chrześcijańskiej: notatnik uczestnika I roku formacji deuterokatechumenalnej Ruchu Światło-Życie. Krok 3, Duch Święty]'' (Kroscénkò, Wyd. Światło-Życie, 2002) * ''Dzesãc kroków kù chrzescëjansczi dozdrzeniałoscë: zapisownik ùczãstnika I rokù deùterokatechùmenalny fòrmacjë'' ''Rësznotë Wid- Żëcé'' ''Krok 4'' ''Kòscół[Dziesięć kroków ku dojrzałości chrześcijańskiej: notatnik uczestnika I roku formacji deuterokatechumenalnej Ruchu Światło-Życie. Krok 4, Kościół''] (Kroscénkò, Wyd. Światło-Życie, 2002) * ''Dzesãc kroków kù chrzescëjansczi dozdrzeniałoscë: zapisownik ùczãstnika I rokù deùterokatechùmenalny fòrmacjë'' ''Rësznotë Wid- Żëcé'' ''Krok'' ''5'' ''Słowò Bòżé[Dziesięć kroków ku dojrzałości chrześcijańskiej: notatnik uczestnika I roku formacji deuterokatechumenalnej Ruchu Światło-Życie. Krok 5, Słowo Boże]'' (Kroscénkò, Wyd. Światło-Życie, 2002) * ''Dzesãc kroków kù chrzescëjansczi dozdrzeniałoscë: zapisownik ùczãstnika I rokù deùterokatechùmenalny fòrmacjë'' ''Rësznotë Wid- Żëcé'' ''Krok'' ''6'' ''Mòdlëtwa[Dziesięć kroków ku dojrzałości chrześcijańskiej: notatnik uczestnika I roku formacji deuterokatechumenalnej Ruchu Światło-Życie. Krok 6, Modlitwa''] (Kroscénkò, Wyd. Światło-Życie, 2002) * ''Mòdlëtwô tãtniącô żëcém: ùmëslënczi nôd Różańcã [Modlitwa tętniąca życiem: refleksje nad różańcem]'' (Krakòwò, Wyd. Światło-Życie, 2003) * ''Łapicë na stegnie do swiãtoscë[Pułapki na drodze do świętości''] (Krakòwò, Wyd. Światło-Życie, 2003) * ''Wëroczi Bòżi Òpatrznoscë- lëstë z wòjnowégò cządu[Wyroki Bożej Opatrzności: listy z czasu wojny]'' (Krakòwò, Wyd. Światło-Życie, 2003) * ''Liturgiczny krąg do czëtaniôw rokù B[Krąg liturgiczny do czytań roku C''] (Kroscénkò, Stowarzyszenie Diakonia Ruchu Światło-Życie, 2003) * ''Noc w wid przemieniónô[Noc w światło przemieniona]'' (Krakòwò, Wyd. Światło-Życie, 2004) * ''Eùcharystiô- jôda na smiérc i żëcé[Eucharystia – pokarm na śmierć i życie''] (Krakòwò, Wyd. Światło-Życie, 2004) * ''Postsovieticum, a tej Nie wòlno Cë bëc niewòlnikã[Postsovieticum czyli Nie wolno ci być niewolnikiem]'' (Krakòwò, Wyd. Światło-Życie, 2004) * Krucjata Wëzwòleniégò Człowieka, a tej Dzéło Niekalóny, Mëmczi Człowieka ''[Krucjata Wyzwolenia Człowieka czyli Dzieło Niepokalanej, Matki Kościoła: podręcznik''] (Kroscénkò, Stowarzyszenie Diakonia Ruchu Światło-Życie, 2004) * ''Kù pòlsczi teòlodżëjë wëzwoleniégò[Ku polskiej teologii wyzwolenia]'' (Chrześcijańska Służba Wyzwolenia Narodów, 2004) * ''Jô òddôł mòjé żëcé za Kòscół[Życie swoje oddałem za Kościół''] (Krakòwò, Wyd. Światło-Życie, 2005) * ''Fùńdamentalnô katechetikô[Katechetyka fundamentalna''] (Warszawa, Wyd. Salezjańskie, 2006) * ''Òaza Nowégò Żëcégò I stãpniégò: ùczbòwnik[Oaza Nowego Życia I stopnia dla rodzin: podręcznik]'' (Krakòwò, Wyd. Światło-Życie, 2006) * ''Òaza Nowégò Żëcégò II stãpniégò[Oaza Nowego Życia II stopnia: podręcznik]'' (Krakòwò, Światło-Życie, 2006) * ''Lekcjónôrz rekòlekcjowich òazów Rësznotë Wid- Żëcé [Lekcjonarz oaz rekolekcyjnych Ruchu Światło-Życie]'' (Krakòwò, Wyd. Światło-Życie, 2006) * ''Przekòniwnô mòc miłotë[Przekonująca moc miłości''] (Krakòwò, Wyd. Światło-Życie, 2007) * ''Òsta nama pòwierzónô Ewanieliô- wëkłôdë z kerigmaticzi, a tej teòrëjë ewanielizacjë[Została nam powierzona Ewangelia: wykłady z kerygmatyki, czyli teorii ewangelizacji''] (Krakòwò, Wyd. Światło-Życie, 2007) * ''Christus Słëga widã Kòscoła [Chrystus Sługa światłem Kościoła''] (Krakòwò, Wyd. Światło-Życie, 2007) * ''A z ti smiercë żëcé strzikô- wëbiérk tekstów ò krejamnocë krziża [A z tej śmierci życie tryska: wybór tekstów o tajemnicy krzyża''] (Krakòwò, Wyd. Światło-Życie, 2007) * ''Ewanielizacjowé rekòlekcje: ùczbòwnik[Rekolekcje ewangelizacyjne: podręcznik]'' (Krakòwò, Wyd. Światło-Życie, 2007) * ''Më dowierzëlë miłocë i ò ni swiadczëmë: ewanielizacjowé kònferencje [Uwierzyliśmy miłości i o niej świadczymy: konferencje ewangelizacyjne''] (Krakòwò, Wyd. Światło-Życie, 2008) * ''Ugôdô òblubiéńczi miłotë[Przymierze oblubieńczej miłości''] (Krakòwò, Wyd. Światło-Życie, 2008) * ''Jidąc, róbta ùczniôkama:rozmëszlania ò ùczniôkach Póna[Idąc, czyńcie uczniami: rozważania o uczniach Pana]'' (Krakòwò, Wyd. Światło-Życie, 2008) * ''Charizmat Wid-Żëcé w słëżbie òdrodë môlowégó kòscoła[Charyzmat Światło-Życie w służbie odnowy kościoła lokalnego]'' (Krakòwò, Wyd. Światło-Życie, 2008) * ''Ewanielizacjô w procesù bùdérowaniégò "nowi parafië"[Ewangelizacja w procesie budowania „nowej parafii”''] (Krakòwò, Wyd. Światło-Życie, 2008) * ''Liturgiczny krąg do czëtaniôw rokù B [Krąg liturgiczny do czytań roku B''](Krakòwò, Wyd. Światło-Życie, 2008) * ''Chto mô ùszë do słëchanégó [Kto ma uszy do słuchania...''] (Krakòwi, Wyd. Światło-Życie, 2009) * ''Òblicza Dëcha[Oblicza Ducha]'' (Krakòwò, Wyd. Światło-Życie, 2009) * ''Wëzwóleni w Christusu: ùczbòwnik parafialnych rekòlekcjów [Wyzwoleni w Chrystusie: podręcznik rekolekcji parafialnych]'' (Krakòwò, Wyd. Światło-Życie, 2009) * ''Pòsłani w dëchu Christusa Słëdżi: rekòlekcje dlô Pòspólnotë Kapłanów Christusa Słëgi, 1980 r.[Posłani w duchu Chrystusa Sługi: rekolekcje dla Wspólnoty Kapłanów Chrystusa Sługi, 1980 r.''] (Krakòwò, Wyd. Światło-Życie, 2009) * ''Lubòtnicë czë chrzescëjanowie? Katechumenat na dzysdniową gòdzënã'' ''[Sympatycy czy chrześcijanie? Katechumenat na dzisiejszą godzinę]'' (Krakòwò, Wyd. Światło-Życie, 2009) * ''Żegnóny Jerzi: nie miejta w sercu nienawiscë[Błogosławiony Jerzy: nie miejcie w sercu nienawiści]'' (Krakòwò, Wyd. Światło-Życie, 2010) * ''Krąg liturgiczny do czytań roku A'' (Krakòwò, Wyd. Światło-Życie, 2010) * ''Pedagogia ministrancka: (Katechetyka szczegółowa. Cz. 5)'' (Warszawa, Wyd. Salezjańskie, 2011) * ''Miłota- seks,eros, agape[Miłość – seks, eros, agape''] (Krakòwò, Wyd. Światło-Życie, 2011) * ''Żëwi Kòscół[Kościół żywy]'' (Krakòwò, Wyd. Światło-Życie, 2011) * ''Òn wrócył mie wid[On przywrócił mi wzrok''] (Krakòwò, Wyd. Światło-Życie, 2011) * ''Swiadectwò nieniżebnégò[Świadectwo niepokornego]'' (Krakòwò, Wyd. Światło-Życie, 2012) * ''Wiara i swiadectwò[Wiara i świadectwo]'' (Krakòwò, Wyd. Światło-Życie, 2012) * ''Òaza Bòżich Dzecy I stãpnégò: ùczbòwnik[Oaza dzieci bożych I stopnia: podręcznik]'' (Krakòwò, Wyd. Światło-Życie, 2012) * ''Stegna nowégò żëcégò: zapisownik ùczãstnika fòrmacjë pò Òazie Nowégò Żëcégó I stãpnégò[Droga nowego życia: notatnik uczestnika formacji po Oazie Nowego Życia I stopnia''] (Krakòwò, Wyd. Światło-Życie, 2012) * ''Stegna ùsłësznotë [Droga posłuszeństwa]'' (Krakòwò, Wyd. Światło-Życie, 2012) * ''Usłësznota wiarë[Posłuszeństwo wiary''] (Krakòwò, Wyd. Światło-Życie, 2012) * ''Òsmë pòewanielizacjowich zéńdzeniów: zapisownik ùczãstnika[Osiem spotkań poewangelizacyjnych: notatnik uczestnika]'' (Krakòwò, Wyd. Światło-Życie, 2012) * ''Zarizikòwac wiarã[Zaryzykować wiarę]'' (Krakòwò, Wyd. Światło-Życie, 2013) * ''Cëż to je òaza: w 50-tą roczëznã pierszi òazë Niekalóny w Szlachtowi[Co to jest oaza: w 50-tą rocznicę pierwszej oazy Niepokalanej w Szlachtowej''](Krakòwò, Wyd. Światło-Życie, 2013) * ''Chcemë le so nie zabôczëc wiôldżich Bòżich dokôzów: rola pamiãcë w bënowim i pòspólnotowim żëcém[Wielkich dzieł Boga nie zapominajmy: rola pamięci w życiu wewnętrznym i wspólnotowym''] (Krakòwò, Wyd. Światło-Życie, 2013) * ''Celebracje "Dzesãcù kroków kù chrzescëjansczi dozdrzeniałoscë"[Celebracje „Dziesięciu kroków ku dojrzałości chrześcijańskiej”'' ](Krakòwò, Wyd. Światło-Życie, 2013) * ''Wprowadzenié do dzydniowi pastoralny teòlodżëjë:òd pastoralnoteòlogòwi apriorëznë do Kòscoła- sakrameńtu pòspólnotë [Wprowadzenie do współczesnej teologii pastoralnej: od pastoralnoteologicznego aprioryzmu do Kościoła – sakramentu wspólnoty''](Krakòwò, Wyd. Światło-Życie, 2014) * ''Hewó Pón jidze: hòmilijë do liturgicznych czëtaniôw na dni Agweńtu (17-24 gòdnika) i na Gòdowi cząd[Oto Pan przybywa: homilie do czytań liturgicznych na dni Adwentu (17-24 grudnia) i okresu Narodzenia Pańskiego]'' (Kraków, Wyd. Światło-Życie, 2014) * ''Stegna nowégò żëcégò:kònspektë dlô animatorów do 11 ewanielicznich kôrbiónków: 1 etap deùterokatechùmenalny fórmacjë[Droga nowego życia: konspekty dla animatorów do 11 rozmów ewangelicznych: I etap formacji deuterokatechumenalnej Ruchu Światło-Życie]'' (Krakòwò, Wyd. Światło-Życie, 2014) * ''Liturgiô a pòspólnota[Liturgia a wspólnota''] (Krakòwò, Wyd. Światło-Życie, 2015) * ''Jakô òdroda liturgië?[Jaka odnowa liturgii?]'' (Krakòwò, Wyd. Światło-Życie, 2015) * ''Pieczãc charizmatù[Pieczęć charyzmatu]'' (Krakòwò, Wyd. Światło-Życie, 2015) * ''Ewanielizacjô pòdle planu Ad Christum Redemptorem: ùczbòwnik[Ewangelizacja według planu Ad Christum Redemptorem: podręcznik]'' (Krakòwò, Wyd. Światło-Życie, 2015) * ''W słëżbie Niekalóny[W służbie Niepokalanej''] (Krakòwò, Wyd. Światło-Życie, 2017) * ''Eùcharystiô: paschalné żëcé chrzescëjóna[Eucharystia: paschalne życie chrześcijanina]'' (Krakòwò, Wyd. Światło-Życie, 2017) == Upamiãtnienié i uczestnienia == === Szasëje, place i ronda mióna ks. Frãcëszka Blachnicczégò === * [[Krakòwò]]- szasë''ja'' (ùstanowionô w 1991 r.)<ref>https://web.archive.org/web/20230103143730/http://www.kmk.krakow.pl/artykul_nazwy_ulic.html</ref><ref>https://dawnemapykrakowa.pl/zmiany-nazw-w-krakowie/</ref><ref>https://www.krakow.pl/instcbi/209469,inst,89201,2435,instcbi.html</ref> * [[Sosnowiec|Sosnówc]]- szasëja<ref>https://pl.mapy.cz/zakladni?x=19.1741491&y=50.2911381&z=16&source=osm&id=14817</ref> * [[Tarnowsczé Gòrë]]-szasëja i rondo<ref>https://taxi919.pl/taxi/tarnowskie-gory/ulica/imienia-ks-dr-franciszka-blachnickiego.html</ref><ref>https://mapa.livecity.pl/ulica/imienia%20Ks.%20dr%20Franciszka%20Blachnickiego,Tarnowskie%20G%C3%B3ry,20402</ref> * [[Òstrołãka]]- szasëja<ref>https://www.moja-ostroleka.pl/art/1592895670/ulica-blachnickiego-odebrana-po-wielu-perturbacjach-wazny-szlak-na-osiedlu-centrum-jest-gotowy-zdjecia</ref><ref>https://mapa.targeo.pl/blachnickiego-franciszka-ul-ks/ostroleka-07-410/ulica</ref> * [[Òksëwié|Gdiniô-Òksëwié]] - plac<ref>https://www.gdynia.pl/co-nowego,2774/plac-ks-blachnickiego-na-oksywiu,416998</ref><ref>https://gdansk.gosc.pl/gal/spis/1554634.Plac-ks-Franciszka-Blachnickiego</ref> === Szkòłë mióna ks. Frãcëszka Blachnicczégò === * [[Tarnowsczé Gòrë]]- [[Spòdlëcznô Szkòła nr 3 w Tarnowsczich Gòrach|Spòdlëcznô Szkòła nr 3]]<ref>https://sp3tg.edupage.org/text6/</ref> * [[Jastrzębie-Zdrój]]- [[Spòdlëcznô Szkòła nr 13 w Jastrzãbiù- Zdrzódlë|Spòdlëcznô Szkòła nr 13]]<ref>https://naszatrzynastka.pl/</ref><ref>https://mapa.targeo.pl/szkola-podstawowa-nr-13-im-ks-franciszka-blachnickiego-44-335-jastrzebie-zdroj~19010980/szkola-podstawowa/adres</ref><ref>https://web.archive.org/web/20230103145233/https://bip.jastrzebie.pl/artykul/5261/52218/dane-podstawowe</ref> * [[Jodłowa]]- [[Spòdlëcznô Szkòła nr 1 w Jodłowi|Spòdlëcznô Szkòła nr 1]]<ref>https://web.archive.org/web/20230103143730/http://zs1.jodlowa.eu/</ref> === Filmë ò ks. Frãcëszkù Blachnicczim === * [[2016]]- Przepòwiôdôcz nié ùmiérô. Ks. Frãcëszk Blachnicczi (Prorok nie umiera. Ks. Franciszek Blachnicki)<ref>https://katowice.ipn.gov.pl/pl3/aktualnosci/38211,Emisje-filmu-Prorok-rzecz-o-ks-Franciszku-Blachnickimquot-w-rez-Adama-Krasnickie.html</ref><ref>https://www.filmweb.pl/film/Prorok+nie+umiera.+Ks.+Franciszek+Blachnicki-2016-790109</ref> * [[2021]]- Blachnicczi. Żëcé i wid (Blachnicki. Życie i światło)<ref>https://vod.tvp.pl/filmy-dokumentalne,163/blachnicki-zycie-i-swiatlo,342422</ref> === Uczestnienia === * [[Òrdér Òdrodë Pòlsczi|Kòmandérsczi Krziż Òrdérù Òdrodë Pòlsczi]]- uczestnióny 17 gromnicznika 1994 r. (pòsmiértno)<ref>https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WMP19940220173</ref> * [[Òswiãcëmsczi Krziż]]- uczestniony 5 maja 1995 r. (pòsmiértno) == Bibliografiô == *ks. Frãcëszk Blachnicczi:Bibliografiô dokôzów ks. F. Blachnicczégò [Bibliografia prac ks. F. Blachnickiego]. Krosciénko: Wydawnictwo Światło-Życie, 2002. ISBN 83-89238-10-1. *''Ksądz Frãcëszk Blachnicczi 1921-1987 [Ksiądz Franciszek Blachnicki 1921-1987],'' Pòd redakcją Gizelë Skòp, Światło-Życie 1991. *ks. Frãcëszk Blachnicczi:''Wëroczi Bòżi Òpatrznoscë- lëstë z wòjnowégò cządu'' [Wyroki Bożej Opatrzności. Listy z czasu wojny]. Krakòwò: Wydawnictwo Światło-Życie, 2003. <nowiki>ISBN 83-89238-20-9</nowiki>. *ks. Frãcëszk Blachnicczi: Sôdzowé rekòlekcje[Rekolekcje Więzienne]. Kroscénkò: Wydawnictwo Światło-Życie, 2001. <nowiki>ISBN 83-915375-2-8</nowiki>. *ks. Adóm Wòdarczik: Prorok Żëwégò Kòscoła [Adam Wodarczyk: Prorok żywego Kościoła.] Katòwice: Emmanuel, 2008. <nowiki>ISBN 978-83-86704-31-6</nowiki>. *Robert Derewenda: Dzéło wiarë. Historiô Rësznotë Wid- Żëcé w latach 1950-1985 [Dzieło wiary. Historia Ruchu Światło-Życie w latach 1950-1985.] Krakòwò: Wydawnictwo Światło-Życie, 2010. <nowiki>ISBN 978-83-7535-044-9</nowiki>. *Brodzczich Krësztof, Wòjnów Józef:Òazë Rësznota Wid- Żëcé [Oazy Ruch Światło-Życie]. Warszawa: Książka i Wiedza, 1988. <nowiki>ISBN 83-05-12042-2</nowiki>. * [https://web.archive.org/web/20211130172026/http://blachnicki.oaza.pl/?page_id=6 ks. Frãcëszk Blachnicczi. Żëwòt.]blachnicki.oaza.pl. [[Pòlsczi jãzëk|(pòl.)]][przëstãp 2015-12-17]. [zarchiwizowóné z [http://blachnicki.oaza.pl/?page_id=6 négò adresu] (2019-12-20)]. * [https://web.archive.org/web/20211130173211/http://blachnicki.oaza.pl/?page_id=15 ks. Franciszek Blachnicki. Kalãdarium]. blachnicki.oaza.pl.[[Pòlsczi jãzëk|(pòl.)]] [przëstãp 2015-12-17]. [zarchiwizowóné z [http://blachnicki.oaza.pl/?page_id=15 négò adresu] (2017-10-24)]. * [https://ipn.gov.pl/download/1/74654/6072006ZabojstwoksFranciszkaBlachnickiegowdniu27021987rwCarlsberguS23-05-Zk.pdf Pòstanowienié ò ùmòrzeniém pòdszukù]. ipn.gov.pl, [[Pòlsczi jãzëk|(pòl.)]] 2006-07-06 [przestãp 2023-01-03]. *Andris Grajewsczi. Wëzwanié ks. Blachniczczégò [Wyzwanie ks. Blachnickiego.] „Trybuna Śląska”, s. 11, Nr 303 z 29 gódnika 1999. *Juliusz Niekrasz. ''Z dzéjów AK na Szląskù[Z dziejów AK na Śląsku],'' Warszawa 1985, 59. <nowiki>ISBN 83-211-0646-3</nowiki>. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20211222191344/http://blachnicki.oaza.pl/ Òficjalnô starna ò ks. Blachnicczim]. blachnicki.oaza.pl ([[Pòlsczi jãzëk|pòl.]]) [przëstãp 2015-12-17]. [zarchiwizowóné z [http://blachnicki.oaza.pl négò adresù] (2023-01-03)] * [http://wzrostwiary.blogspot.com/search/label/ks.%20Franciszek%20Blachnicki/ Cytatë ks. Frãcëszka Blachnicczégò.]([[Pòlsczi jãzëk|pòl.]]) * [https://web.archive.org/web/20170330184653/http://www.zaufaj.com/ks-f-blachnicki.html ks. Frãcëszk Blachnicczi – biografiô]. zaufaj.com. ([[Pòlsczi jãzëk|pòl.]]) [przëstãp 2015-12-17]. [zarchiwizowóné z [http://www.zaufaj.com/ks-f-blachnicki.html négò adresù] (2017-03-30)]. {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Katolëcczi Kòscół]] bsflcjon03hvwjlwj3qm95aed3b2mb9 0 12389 201346 197884 2026-06-02T11:51:59Z DawnyTest 14843 archiwum 201346 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Fałowski1.jpg|mały|Kòróna, symbòl władzy mònarchy]] '''Mònarchiô''' je [[Fòrma państwa|fòrmã państwa]], chtërnëgo przédnikã je mònarcha (np. król, czezer, ksążã ëtp)<ref name=":0">[https://web.archive.org/web/20240601162628/https://encyklopedia.interia.pl/historia/slownik-pojec/news-monarchia,nId,1977099 Monarchia] Encyklopedia Interia</ref>. == Dzysdniowe fòrmy mònarchii == * absolutnô mònarchiô – mònarchiô, gdze przédnik ma nieògrańczonã władzã<ref>[https://web.archive.org/web/20250810025055/https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/monarchia-absolutna;3942921.html monarchia absolutna] Encyklopedia PWN</ref> * kònstitucëjnô mònarchiô – mònarchiô, gdze [[kònstitucjô]] ògrańcza władzã przédnika<ref>[https://web.archive.org/web/20230610164930/https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/monarchia-konstytucyjna;3942923.html monarchia konstytucyjna] Encyklopedia PWN</ref> * parlameńtarnô mònarchiô – mònarchiô, gdze rząd dzelë władzã z [[Parlameńt|parlameńtã]] ë ògrańcza władzã mònarchy<ref name=":0" /> == Mònarchié na Swiecie == [[Òbrôzk:Modern Monarchies.svg|mały|<span style="color:#AA0000;font-weight:;">czerwòny</span> - absolutne mònarchié<br><span style="color:#D45500;font-weight:;">apfelzynowi</span> - kònstitucëjne mònarchié<br><span style="color:#285F27;font-weight:;">zelony</span> - parlameńtarne mònarchié<br><span style="color:#FF00FF;font-weight:;">różewi</span> - plemienne mònarchie<br><span style="color:#FBCE00;font-weight:;">żôłti</span> - ''quasimònarchié'']] === Eùropa === * [[Andorra]] * [[Belgijskô]] * [[Dëńskô]] * [[Szpańskô]] * [[Néderlandzkô]] * [[Liechtenstein]] * [[Luksembùrg]] * [[Mònakò]] * [[Norweskô]] * [[Szwedzkô]] * [[Wiôlgô Britanijô]] * [[Watikan]] === Azëjô === * [[Saudëjskô Arabijô]] * [[Bahrajn]] * [[Bhutan]] * [[Brunei]] * [[Japòńskô]] * [[Jordaniô]] * [[Kambòdżô]] * [[Katar]] * [[Kùwejt]] * [[Malezjô]] * [[Òman]] * [[Tajlandiô]] * [[Zjednóné Arabsczé Emiratë]] === Afrika === * [[Eswatini]] * [[Lesòthò]] * [[Marokò]] === Amerika === * [[Antigua i Barbuda]] * [[Bahamë]] * [[Belize]] * [[Grenada]] * [[Jamajka]] * [[Kanada]] * [[Saint Kitts i Nevis]] * [[Saint Lucia]] * [[Saint Vincent i Grenadinë]] === Australëjô i Òceanijô === * [[Aùstralëjô]] * [[Fidżi]] * [[Nowô Zelandzkô]] * [[Òstrowë Salomóna]] * [[Papùa-Nowô Gwinejô]] * [[Samoa]] * [[Tonga]] * [[Tuvalu]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Fòrmy państwa]] [[Kategòrëjô:Politika]] bqc1zeacgtnvs61snwxvmkir9zkbqd6 4 12528 201134 200589 2026-06-01T12:02:20Z Iketsi 3254 2026-06-01 201134 wikitext text/x-wiki __NOTOC__ {| class="wikitable" |+ !Bùtnowé lënczi |[https://csb.wikipedia.org/w/index.php?sort=create_timestamp_desc&search=insource%3A%2F%3D%5Cs*B%C3%B9tnow%C3%A9+l%C3%ABnczi%5Cs*%3D%2F+-hastemplate%3ACommons&title=Specjaln%C3%B4%3ASzukaj&profile=advanced&fulltext=1&ns0=1 ?] |[[:Kategòrëjô:Bùtnowé lënczi/0|0]] |[[:Kategòrëjô:Bùtnowé lënczi/1|1]] |[[:Kategòrëjô:Bùtnowé lënczi/2|2]] |[[:Kategòrëjô:Bùtnowé lënczi/3|3]] |[[:Kategòrëjô:Bùtnowé lënczi/4|4]] |[[:Kategòrëjô:Bùtnowé lënczi/5|5]] |[[:Kategòrëjô:Bùtnowé lënczi/6|6]] |[[:Kategòrëjô:Bùtnowé lënczi/7|7]] |[[:Kategòrëjô:Bùtnowé lënczi/8|8]] |[[:Kategòrëjô:Bùtnowé lënczi/9|9]] |[[:Kategòrëjô:Bùtnowé lënczi/10|10]] |[[:Kategòrëjô:Bùtnowé lënczi/11|11]] |[[:Kategòrëjô:Bùtnowé lënczi/12+|12+]] |- |2026-05-12 || {{%T|65.54|65.54 (3648)}} || {{%T|21.04|21.04 (1171)}} || {{%T|8.59|8.59 (478)}} || {{%T|2.71|2.71 (151)}} || {{%T|0.95|0.95 (53)}} || {{%T|0.47|0.47 (26)}} || {{%T|0.27|0.27 (15)}} || {{%T|0.16|0.16 (9)}} || {{%T|0.11|0.11 (6)}} || {{%T|0.02|0.02 (1)}} || {{%T|0.02|0.02 (1)}} || {{%T|0.04|0.04 (2)}} || {{%T|0|0 (0)}} || {{%T|0.09|0.09 (5)}} |- |2026-05-13 || {{%T|63.42|63.42 (3533)}} || {{%T|21.27|21.27 (1185)}} || {{%T|9.8|9.8 (546)}} || {{%T|3.05|3.05 (170)}} || {{%T|1.18|1.18 (66)}} || {{%T|0.5|0.5 (28)}} || {{%T|0.29|0.29 (16)}} || {{%T|0.16|0.16 (9)}} || {{%T|0.11|0.11 (6)}} || {{%T|0.04|0.04 (2)}} || {{%T|0|0 (0)}} || {{%T|0.04|0.04 (2)}} || {{%T|0.04|0.04 (2)}} || {{%T|0.11|0.11 (6)}} |- |2026-05-14 || {{%T|61.93|61.93 (3451)}} || {{%T|21.63|21.63 (1205)}} || {{%T|10.62|10.62 (592)}} || {{%T|3.36|3.36 (187)}} || {{%T|1.17|1.17 (65)}} || {{%T|0.48|0.48 (27)}} || {{%T|0.29|0.29 (16)}} || {{%T|0.18|0.18 (10)}} || {{%T|0.13|0.13 (7)}} || {{%T|0.04|0.04 (2)}} || {{%T|0|0 (0)}} || {{%T|0.04|0.04 (2)}} || {{%T|0.04|0.04 (2)}} || {{%T|0.11|0.11 (6)}} |- |{{Stat/12|data=2026-05-15|na=5572|N=3287|0=1267|1=665|2=207|3=69|4=30|5=17|6=10|7=7|8=2|9=0|10=2|11=2|12=7}} |- |{{Stat/12|data=2026-05-16|na=5574|N=3173|0=1282|1=752|2=214|3=69|4=35|5=17|6=10|7=7|8=2|9=1|10=1|11=3|12=7}} |- |{{Stat/12|data=2026-05-21|na=5579|N=2717|0=1517|1=929|2=244|3=81|4=37|5=21|6=10|7=6|8=5|9=1|10=1|11=3|12=7}} |- |{{Stat/12|data=2026-06-01|na=5590|N=2288|0=1688|1=1105|2=279|3=81|4=39|5=22|6=11|7=55|8=5|9=4|10=1|11=2|12=10}} |- |2026-XX-XX |{{%T|{{#expr: (({{NUMBEROFARTICLES:R}} - ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/0|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/1|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/2|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/3|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/4|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/5|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/6|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/7|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/8|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/9|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/10|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/11|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/12+|R}})) / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}}}} ({{#expr: (({{NUMBEROFARTICLES:R}} - ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/0|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/1|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/2|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/3|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/4|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/5|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/6|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/7|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/8|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/9|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/10|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/11|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/12+|R}})))}}) |{{%T|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/0|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}}|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/0|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}} ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/0}})}} |{{%T|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/1|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}}|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/1|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}} ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/1}})}} |{{%T|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/2|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}}|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/2|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}} ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/2}})}} |{{%T|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/3|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}}|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/3|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}} ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/3}})}} |{{%T|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/4|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}}|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/4|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}} ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/4}})}} |{{%T|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/5|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}}|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/5|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}} ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/5}})}} |{{%T|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/6|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}}|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/6|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}} ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/6}})}} |{{%T|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/7|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}}|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/7|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}} ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/7}})}} |{{%T|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/8|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}}|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/8|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}} ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/8}})}} |{{%T|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/9|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}}|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/9|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}} ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/9}})}} |{{%T|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/10|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}}|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/10|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}} ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/10}})}} |{{%T|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/11|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}}|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/11|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}} ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/11}})}} |{{%T|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/12+|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}}|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/12+|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}} ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/12+}})}} |} <div class="mw-collapsible mw-collapsed"> <h3 class="mw-collapsible-heading">2026-03</h3> <div class="mw-collapsible-content"> *2026-03-27 <code>pl</code> '''Art:''' {{NUMBEROF|ARTICLES|pl|N}}; {{/S+|Galeria|34138|pl}}; {{/S+|Zobacz też|213589|pl}}; {{/S+|Przypisy|1161185|pl}}; {{/S+|Linki zewnętrzne|2438|pl}}; {{/S+|\{\{Commons|12760|pl}}; *2026-03-27 <code>szl</code> '''Art:''' {{NUMBEROF|ARTICLES|szl|N}}; {{/S+|Galeryjŏ|322|szl}}; ; {{/S+|Przipisy|1400|szl}}; {{/S+|Linki zewnyntrzne|126|szl}}; {{/S+|\{\{Commons|362|szl}}; *2026-03-27 <code>hsb</code> '''Art:''' {{NUMBEROF|ARTICLES|hsb|N}}; {{/S+|Galerija|66|hsb}}; ; {{/S+|Nóžki|3191|hsb}}; {{/S+|Žórła|6156|hsb}}; {{/S+|Wotkazaj|2297|hsb}}; {{/S+|\{\{Commons|5798|hsb}}; *2026-03-27 <code>dsb</code> '''Art:''' {{NUMBEROF|ARTICLES|dsb|N}}; {{/S+|Galerija|428|dsb}}; ; {{/S+|Žrědła|538|dsb}}; {{/S+|Wótkaze|387|dsb}}; {{/S+|\{\{Commons|1362|dsb}}; ---- * 2026-03-27 pl Art: 1 690 890; Galeria: 31162 (1.84%); Zobacz też: 213589 (12.63%); Przypisy: 1161185 (68.67%); Linki zewnętrzne: 2438 (0.14%); \{\{Commons: 12760 (0.75%); * 2026-03-27 szl Art: 60 103; Galeryjŏ: 322 (0.54%); ; Przipisy: 1400 (2.33%); Linki zewnyntrzne: 126 (0.21%); \{\{Commons: 362 (0.6%); * 2026-03-27 hsb Art: 14 238; Galerija: 66 (0.46%); ; Nóžki: 3191 (22.41%); Žórła: 6156 (43.24%); Wotkazaj: 2297 (16.13%); \{\{Commons: 5798 (40.72%); * 2026-03-27 dsb Art: 3444; Galerija: 428 (12.43%); ; Žrědła: 538 (15.62%); Wótkaze: 387 (11.24%); \{\{Commons: 1362 (39.55%); ---- {| class="wikitable" |+ ! ! ! ! ! ! ! ! |- |2026-03-27 |pl |1 690 890 |Galeria: 31162 (1.84%); |Zobacz też: 213589 (12.63%); |Przypisy: 1161185 (68.67%) |Linki zewnętrzne: 2438 (0.14%) |\{\{Commons: 12760 (0.75%) |- |2026-03-27 |szl |60 103 |Galeryjŏ: 322 (0.54%) | |Przipisy: 1400 (2.33%) |Linki zewnyntrzne: 126 (0.21%) |\{\{Commons: 362 (0.6%) |- |2026-03-27 |hsb |14 238 |Galerija: 66 (0.46%) |Nóžki: 3191 (22.41%) |Žórła: 6156 (43.24%) |Wotkazaj: 2297 (16.13%) | \{\{Commons: 5798 (40.72%) |- |2026-03-27 |dsb |3444 |Galerija: 428 (12.43%) | |Žrědła: 538 (15.62%) |Wótkaze: 387 (11.24%) |\{\{Commons: 1362 (39.55%) |} </div> </div> ---- <div class="mw-collapsible"> <h3 class="mw-collapsible-heading">2026-04</h3> <div class="mw-collapsible-content"> {| class="wikitable sortable" |+ ! !K. !A. !<s>Galerëjô</s> !Òbaczë téż !\{\{Przëpisë !Bùtnowé lënczi !\{\{Commons |- |2026-03-29 ||csb ||5536 ||0.78% (43) ||2.31% (128) ||2.17% (120) ||26.61% (1473) ||4.03% (223) |- |2026-03-30 ||csb ||5536 ||0.81% (45) ||2.49% (138) ||2.64% (146) ||27.87% (1543)||4.68% (259) |- |2026-03-31 ||csb ||5538 ||0.83% (46) ||2.53% (140) ||2.71% (150) ||29.25% (1620) ||5.4% (299) |- ! ! K. !! A. !!\&lt;gallery ! style="text-align:left; font-size: 85%;" | * pl:''[{{/S|insource:"Zobacz też"|pl}} "Zobacz też"]'' * szl:[{{/S|insource:/{{=}}\s*Zobŏcz tyż\s*{{=}}/|szl}} /=\s*Zobŏcz tyż\s*=/] * hsb:[{{/S|insource:/{{=}}\s*Hlej tež\s*{{=}}/|hsb}} /=\s*Hlej tež\s*=/] * dsb:[{{/S|insource:/{{=}}\s*Glědaj teke\s*{{=}}/|dsb}} /=\s*Glědaj teke\s*=/] * cs:''[{{/S|insource:"Související články"|cs}} "Související články"]'' * sk:''[{{/S|insource:"Pozri aj"|sk}} "Pozri aj"]'' * en:''[{{/S|insource:"See also"|en}} "See also"]'' * de:''[{{/S|insource:"Siehe auch"|de}} "Siehe auch"]'' * eo:''[{{/S|insource:"Vidu ankaŭ"|eo}} "Vidu ankaŭ"]'' ! style="text-align:left; font-size: 85%;" | * <nowiki><references></nowiki> * pl:''[{{/S|insource:"Przypisy"|pl}} "Przypisy"]'' * szl:[{{/S|insource:/{{=}}\s*Przipisy\s*{{=}}/|szl}} /=\s*Przipisy\s*=/] * hsb:[{{/S|insource:/{{=}}\s*Nóžki\s*{{=}}/|hsb}} /=\s*Nóžki\s*=/] * dsb:[{{/S|insource:/{{=}}\s*Nóžki\s*{{=}}/|dsb}} /=\s*Nóžki\s*=/] ** +[{{/S|insource:/{{=}}\s*Nožki\s*{{=}}/|dsb}} /=\s*Nožki\s*=/] ** +[{{/S|insource:/{{=}}\s*Žrědła\s*{{=}}/|dsb}} /=\s*Žrědła\s*=/] * cs:''[{{/S|insource:"Reference"|cs}} "Reference"]'' * sk: ''[{{/S|insource:"Referencie"|sk}} "Referencie"]'' * en:''[{{/S|insource:"References"|en}} "References"]'' * de:''[{{/S|insource:"Einzelnachweise"|de}} "Einzelnachweise"]'' * eo:''[{{/S|insource:"Referencoj"|eo}} "Referencoj"]'' ! style="text-align:left; font-size: 85%;" | * pl:''[{{/S|insource:"Linki zewnętrzne"|pl}} "Linki zewnętrzne"]'' * szl:[{{/S|insource:/{{=}}\s*Linki zewnyntrzne\s*{{=}}/|szl}} /=\s*Linki zewnyntrzne\s*=/] * hsb:[{{/S|insource:/{{=}}\s*Wotkazaj\s*{{=}}/|hsb}} /=\s*Wotkazaj\s*=/] * dsb:[{{/S|insource:/{{=}}\s*Wótkaze\s*{{=}}/|dsb}} /=\s*Wótkaze\s*=/] * cs:''[{{/S|insource:"Externí odkazy"|cs}} "Externí odkazy"]'' * sk:''[{{/S|insource:"Pozri aj"|sk}} "Pozri aj"]'' * en:''[{{/S|insource:"External links"|en}} "External links"]'' * de:''[{{/S|insource:"Weblinks"|de}} "Weblinks"]'' * eo:''[{{/S|insource:"Eksteraj ligiloj"|eo}} "Eksteraj ligiloj"]'' !!\{\{Commons |- |2026-04-09 ||pl ||1 691 002||{{%t|2.34|3=(39487)}} ||{{%t|12.63|3=(213648)}} ||{{%t|68.71|3=(1161912)}} ||{{%t|25.54|3=(431956)}} ||{{%t|0|3=(0)}} |- |2026-04-09 ||szl||60 103||{{%t|1.52|3=(915)}} ||{{%t|0.16|3=(95)}} ||{{%t|0.15|3=(90)}} ||{{%t|0.21|3=(126)}} ||{{%t|0|3=(0)}} |- |2026-04-09 ||hsb||14 238||{{%t|4.75|3=(676)}} ||{{%t|1.21|3=(172)}} ||{{%t|22.41|3=(3191)}} ||{{%t|16.13|3=(2297)}} ||{{%t|0|3=(0)}} |- |2026-04-09 ||dsb||3444||{{%t|16.58|3=(571)}} ||{{%t|1.98|3=(68)}} ||{{%t|37.47|3=({{#expr: 108+648+534}})}} ||{{%t|11.24|3=(387)}} ||{{%t|0|3=(0)}} |- |2026-04-09 ||cs ||589 694||{{%t|7.83|3=(46147)}} ||{{%t|18.62|3=(109816)}} ||{{%t|74.07|3=(436853)}} ||{{%t|77.32|3=(456023)}} ||{{%t|0|3=(0)}} |- |2026-04-09 ||sk ||259 208||{{%t|3.67|3=(9507)}} ||{{%t|26.31|3=(68190)}} ||{{%t|50.55|3=(131036)}} ||{{%t|31.3|3=(81140)}} ||{{%t|0|3=(0)}} |- |2026-04-09 ||en ||7 166 313||{{%t|2.63|3=(188533)}} ||{{%t|25.35|3=(1816956)}} ||{{%t|89.05|3=(6382097)}} ||{{%t|43.67|3=(3130035)}} ||{{%t|0|3=(0)}} |- |2026-04-09 ||de ||3 111 906||{{%t|4.46|3=(138754)}} ||{{%t|15.11|3=(470345)}} ||{{%t|60.26|3=(1875287)}} ||{{%t|67.67|3=(2106192)}} ||{{%t|0|3=(0)}} |- |2026-04-09 ||eo ||384 071||{{%t|7.84|3=(30122)}} ||{{%t|27.85|3=(106970)}} ||{{%t|32.36|3=(124279)}} ||{{%t|49.81|3=(191292)}} ||{{%t|0|3=(0)}} |- ! !K. !! A. !![{{/S|insource:/\<gallery/|csb}} /=\s*\&lt;gallery\s*=/]!! [{{/S|insource:/{{=}}\s*Òbaczë téż\s*{{=}}/|csb}} /=\s*Òbaczë téż\s*=/] !! [{{/S|hastemplate:Przëpisë}} hastemplate:<br>Przëpisë] !! [{{/S|insource:/{{=}}\s*Bùtnowé lënczi\s*{{=}}/|csb}} /=\s*Bùtnowé lënczi\s*=/]!! [{{/S|hastemplate:Commons}} hastemplate:<br>Commons] |- |2026-04-01 ||csb ||5538 ||{{%t|1.01|3=(56)}} ||{{%t|2.53|3=(140)}} ||{{%t|2.89|3=(160)}} ||{{%t|29.23|3=(1619)}} ||{{%t|6.16|3=(341)}} |- |2026-04-02 ||csb ||5538 ||{{%t|1.07|3=(59)}} ||{{%t|2.58|3=(143)}} ||{{%t|3.03|3=(168)}} ||{{%t|29.94|3=(1658)}} ||{{%t|7.1|3=(393)}} |- |2026-04-03 ||csb ||5539 ||{{%t|1.1|3=(61)}} ||{{%t|3.83|3=(212)}} ||{{%t|3.14|3=(174)}} ||{{%t|32.17|3=(1782)}} ||{{%t|8.9|3=(493)}} |- |2026-04-04 ||csb ||5541 ||{{%t|1.1|3=(61)}} ||{{%t|3.83|3=(212)}} ||{{%t|3.18|3=(176)}} ||{{%t|32.38|3=(1794)}} ||{{%t|9.11|3=(505)}} |- |2026-04-05 ||csb ||5541 ||{{%t|1.17|3=(65)}} ||{{%t|4.51|3=(250)}} ||{{%t|3.63|3=(201)}} ||{{%t|33.55|3=(1859)}} ||{{%t|10.54|3=(584)}} |- |2026-04-06 ||csb ||5543 ||{{%t|1.17|3=(65)}} ||{{%t|4.73|3=(262)}} ||{{%t|3.66|3=(203)}} ||{{%t|33.81|3=(1874)}} ||{{%t|10.81|3=(599)}} |- |[https://browse.library.kiwix.org/viewer#wikipedia_csb_all_maxi_2026-04/Prz%C3%A9dn%C3%B4_starna 2026-04-07] ||csb ||5543 ||{{%t|1.32|3=(73)}} ||{{%t|5.21|3=(289)}} ||{{%t|4.8|3=(266)}} ||{{%t|35.06|3=(1944)}} ||{{%t|12.17|3=(675)}} |- |2026-04-08 ||csb ||5546 ||{{%t|2.33|3=(129)}} ||{{%t|5.97|3=(331)}} ||{{%t|7.99|3=(443)}} ||{{%t|36.12|3=(2003)}} ||{{%t|17.6|3=(976)}} |- |2026-04-09 ||csb ||5549 ||{{%t|2.49|3=(138)}} ||{{%t|6.67|3=(370)}} ||{{%t|8.38|3=(465)}} ||{{%t|36.53|3=(2027)}} ||{{%t|18.31|3=(1016)}} |- |2026-04-10 ||csb ||5549 ||{{%t|2.5|3=(139)}} ||{{%t|7.75|3=(430)}} ||{{%t|8.69|3=(482)}} ||{{%t|36.84|3=(2044)}} ||{{%t|18.83|3=(1045)}} |- |2026-04-12 ||csb ||5550 ||{{%t|2.45|3=(141)}} ||{{%t|7.98|3=(443)}} ||{{%t|8.79|3=(488)}} ||{{%t|36.76|3=(2041)}} ||{{%t|19.2|3=(1066)}} |- |2026-04-13 ||csb ||5552 ||{{%t|2.61|3=(145)}} ||{{%t|8.45|3=(469)}} ||{{%t|8.95|3=(497)}} ||{{%t|37.27|3=(2069)}} ||{{%t|19.88|3=(1104)}} || {{%t|{{#expr: (5552-1250)/5552*100 round 2}}|3=({{#expr: (5552-1250)}})}} |- |2026-04-14 ||csb ||5553 ||{{%t|2.65|3=(147)}} ||{{%t|8.93|3=(496)}} ||{{%t|9.08|3=(504)}} ||{{%t|38.25|3=(2124)}} ||{{%t|21.16|3=(1175)}} || {{%t|{{#expr: (5553-1249)/5553*100 round 2}}|3=({{#expr: (5553-1249)}})}} |- |2026-04-15 ||csb ||5554 ||{{%t|2.72|3=(151)}} ||{{%t|9.77|3=(543)}} ||{{%t|9.25|3=(514)}} ||{{%t|39.01|3=(2167)}} ||{{%t|22.18|3=(1232)}} || {{%t|{{#expr: (5554-1246)/5554*100 round 2}}|3=({{#expr: (5554-1246)}})}} |- |2026-04-16 ||csb ||5559 ||{{%t|2.73|3=(152)}} ||{{%t|10.97|3=(610)}} ||{{%t|9.39|3=(522)}} ||{{%t|39.74|3=(2209)}} ||{{%t|23.1|3=(1284)}} || {{%t|{{#expr: (5559-1262)/5559*100 round 2}}|3=({{#expr: (5559-1262)}})}} |} * 2026-04-24 5561 <gallery\s: 2.86% (159) Òbaczë téż: 12.16% (676) Przëpisë: 9.66% (537) Bùtnowé: 40.77% (2267) Commons: 24.89% (1384) * 2026-04-28 5563 <gallery\s: 2.89% (161) Òbaczë téż: 13.27% (738) Przëpisë: 10.08% (561) Bùtnowé: 42.01% (2337) Commons: 26.5% (1474) * 2026-04-29 5564 <gallery\s: 2.93% (163) Òbaczë téż: 14.07% (783) Przëpisë: 10.15% (565) Bùtnowé: 42.94% (2389) Commons: 27.57% (1534) * 2026-04-30 5564 <gallery\s: 2.97% (165) Òbaczë téż: 14.47% (805) Przëpisë: 10.23% (569) Bùtnowé: 43.17% (2402) Commons: 28.09% (1563) * 2026-05-04 5566 <gallery\s: 2.98% (166) Òbaczë téż: 15.56% (866) Przëpisë: 10.33% (575) Bùtnowé: 44.34% (2468) Commons: 29.28% (1630) * 2026-05-06 5567 <gallery\s: 3% (167) Òbaczë téż: 16.56% (922) Przëpisë: 10.44% (581) Bùtnowé: 45.18% (2515) Commons: 30.48% (1697) * 2026-05-07 5567 <gallery\s: 3.02% (168) Òbaczë téż: 18.27% (1017) Przëpisë: 10.45% (582) Bùtnowé: 46.33% (2579) Commons: 31.88% (1775) * 2026-05-11 5566 <gallery\s: 3.04% (169) Òbaczë téż: 18.88% (1051) Przëpisë: 10.49% (584) Bùtnowé: 46.89% (2610) Commons: 32.99% (1836) * 2026-05-15 5572 <gallery\s: 3.1% (173) Òbaczë téż: 19.94% (1111) Przëpisë: 11.16% (622) Bùtnowé: 49.5% (2758) Commons: 42.77% (2383) * 2026-05-21 5579 <gallery\s: 3.19% (178) Òbaczë téż: 21.38% (1193) Przëpisë: 11.63% (649) Bùtnowé: 54.94% (3065) Commons: 51.3% (2862) * 2026-05-26 5583 <gallery\s: 3.22% (180) Òbaczë téż: 21.44% (1197) Przëpisë: 11.73% (655) Bùtnowé: 57.03% (3184) Commons: 54.88% (3064) * 2026-06-01 5590 <gallery\s: 3.43% (192) Òbaczë téż: 21.88% (1223) Przëpisë: 11.99% (670) Bùtnowé: 59.25% (3312) Commons: 59.03% (3300) <gallery\s: {{/S+|\<gallery|192|csb|raw=1}} <!-- KALKULATOR --> Òbaczë téż: {{/S+|Òbaczë téż|1223|csb|raw=1}} <!-- KALKULATOR --> Przëpisë: {{/S+|Przëpisë|670|csb|raw=1}} <!-- KALKULATOR --> Bùtnowé: {{/S+|Bùtnowé|3312|csb|raw=1}} <!-- KALKULATOR --> Commons: {{/S+|Commons|3300|csb|raw=1}} <!-- KALKULATOR --> ---- <nowiki>|2026-04-XX ||csb ||</nowiki>{{NUMBEROFARTICLES:R}}<nowiki> ||{{%t|2.72|3=(151)}} ||{{%t|9.77|3=(543)}} ||{{%t|9.25|3=(514)}} ||{{%t|39.01|3=(2167)}} ||{{%t|22.18|3=(1232)}} || {{%t|{{#expr: (5554-1246)/5554*100 round 2}}|3=({{#expr: (5554-1246)}})}}</nowiki> ---- ---- * {{/S+|\<gallery|1280|csb|raw=1}} <!-- KALKULATOR --> * {{NUMBEROFARTICLES:R}}-NNN * csb: [https://csb.wikipedia.org/w/index.php?search=-insource%3A%2FImage%3A%2F+-insource%3A%2F%C3%92br%C3%B4zk%3A%2F+-deepcat%3AKal%C3%A3darium+-insource%3A%2F.svg%2Fi+-insource%3A%2F.png%2Fi+-insource%3A%2F.jpg%2Fi+-insource%3A%2F.jpeg%2Fi+-insource%3A%2F.gif%2Fi&title=Specjaln%C3%B4%3ASzukaj&profile=advanced&fulltext=1&ns0=1 bez obrazka] * bez obrazka: ** csb: 39.89% (2216); -Kalãdarium: 23.04% (1280) [https://petscan.wmcloud.org/?ores_type=any&referrer_name=&links_to_all=&talk_page_exists=both&active_tab=tab_templates_n_links&negcats=Kal%C3%A3darium&ns%5B0%5D=1&before=&larger=&categories=F%C3%B9%C5%84damentn%C3%A9+kateg%C3%B2r%C3%ABje&interface_language=en&show_soft_redirects=both&max_statements=&cb_labels_yes_l=1&edits%5Bbots%5D=both&manual_list_wiki=&project=wikipedia&links_to_any=&templates_any=&manual_list=&sparql=&depth=18&templates_no=Bez+%C3%B2br%C3%B4zka&edits%5Banons%5D=both&show_redirects=both&cb_labels_any_l=1&since_rev0=&search_max_results=500&langs_labels_yes=&output_compatability=catscan&outlinks_any=&edits%5Bflagged%5D=both&rxp_filter=&smaller=&templates_yes=&search_filter=&language=csb&show_disambiguation_pages=both&sitelinks_no=&page_image=no&outlinks_yes=&cb_labels_no_l=1&min_sitelink_count=&after=&ores_prob_from=&min_redlink_count=1&doit=][https://petscan.wmcloud.org/?page_image=no&links_to_no=&sitelinks_any=&langs_labels_no=&sparql=&interface_language=en&ns%5B0%5D=1&sparql_server=wikidata&output_limit=&langs_labels_yes=&depth=18&min_statements=&since_rev0=&subpage_filter=either&project=wikipedia&templates_no=Bez+%C3%B2br%C3%B4zka&common_wiki=auto&search_query=&minlinks=&sortorder=ascending&rxp_filter=&wikidata_item=no&cb_labels_any_l=1&before=&after=&labels_no=&min_redlink_count=1&max_age=&language=csb&show_disambiguation_pages=both&categories=F%C3%B9%C5%84damentn%C3%A9+kateg%C3%B2r%C3%ABje&search_max_results=500&min_sitelink_count=&max_sitelink_count=&smaller=&active_tab=tab_templates_n_links&cb_labels_no_l=1&outlinks_any=&outlinks_yes=&show_soft_redirects=both&ores_prob_to=&cb_labels_yes_l=1&search_filter=&namespace_conversion=keep&doit=] ** csb: 2026-04-15 1264/5555; 2200/5555 ** pl: 29.21% (494098) [https://petscan.wmcloud.org/?cb_labels_any_l=1&interface_language=en&cb_labels_no_l=1&talk_page_exists=both&search_max_results=500&common_wiki=auto&before=&search_wiki=&language=pl&show_redirects=both&minlinks=&output_compatability=catscan&max_age=&referrer_name=&categories=Kategorie&project=wikipedia&max_identifiers=&active_tab=tab_categories&outlinks_any=&sparql_server=wikidata&labels_yes=&depth=18&wpiu=any&min_redlink_count=1&output_limit=&max_statements=&wikidata_label_language=&labels_no=&ores_prob_to=&show_soft_redirects=both&negcats=&rxp_filter=&outlinks_no=&templates_yes=&page_image=no&edits%5Bbots%5D=both&since_rev0=&sitelinks_no=&search_filter=&cb_labels_yes_l=1&manual_list=&source_combination=&sitelinks_yes=&ores_type=any&ns%5B0%5D=1] ** szl: 77.73% (46774) [https://petscan.wmcloud.org/?sitelinks_yes=&min_identifiers=&sortby=none&rxp_filter=&search_max_results=500&links_to_no=&labels_no=&subpage_filter=either&cb_labels_any_l=1&templates_yes=&sitelinks_no=&langs_labels_no=&links_to_any=&namespace_conversion=keep&categories=Przod%C5%84o+zajta&max_statements=&outlinks_yes=&templates_no=&labels_any=&ores_prob_to=&referrer_url=&cb_labels_yes_l=1&minlinks=&ns%5B0%5D=1&page_image=no&edits%5Banons%5D=both&max_sitelink_count=&show_redirects=both&language=szl&links_to_all=&sitelinks_any=&langs_labels_any=&interface_language=en&min_redlink_count=1&max_identifiers=&cb_labels_no_l=1&project=wikipedia&larger=&manual_list_wiki=&depth=18&outlinks_any=&common_wiki=auto&min_sitelink_count=&maxlinks=&doit=] ** hsb: 29.77% (4238) [https://petscan.wmcloud.org/?interface_language=en&min_sitelink_count=&maxlinks=&project=wikipedia&depth=18&pagepile=&wpiu=any&wikidata_source_sites=&language=hsb&page_image=no&cb_labels_no_l=1&min_redlink_count=1&after=&show_disambiguation_pages=both&outlinks_no=&max_identifiers=&max_age=&max_statements=&langs_labels_no=&output_limit=&outlinks_yes=&min_statements=&wikidata_label_language=&templates_no=&show_soft_redirects=both&talk_page_exists=both&cb_labels_any_l=1&subpage_filter=either&wikidata_item=no&ns%5B0%5D=1&ores_prob_from=&sparql_server=wikidata&sitelinks_yes=&search_max_results=500&common_wiki_other=&search_query=&namespace_conversion=keep&categories=%21H%C5%82owna+kategorija&common_wiki=auto&templates_yes=&cb_labels_yes_l=1&before=&wikidata_prop_item_use=&format=html&search_wiki=&doit=] ** dsb: 22.83% (786) [https://petscan.wmcloud.org/?search_max_results=500&outlinks_yes=&categories=%21G%C5%82owna+kategorija&project=wikipedia&referrer_name=&search_filter=&langs_labels_any=&referrer_url=&show_redirects=both&edits%5Banons%5D=both&maxlinks=&templates_no=&min_sitelink_count=&links_to_no=&pagepile=&max_statements=&subpage_filter=either&active_tab=tab_categories&max_sitelink_count=&wikidata_item=no&wikidata_label_language=&cb_labels_no_l=1&ns%5B0%5D=1&sitelinks_no=&sparql=&talk_page_exists=both&page_image=no&outlinks_any=&edits%5Bflagged%5D=both&common_wiki=auto&links_to_all=&min_statements=&depth=18&minlinks=&wikidata_prop_item_use=&language=dsb&cb_labels_any_l=1&interface_language=en&cb_labels_yes_l=1&larger=&labels_no=&sortby=none&common_wiki_other=&smaller=&doit=] ** cs: 42.18% (248854) [https://petscan.wmcloud.org/?manual_list_wiki=&langs_labels_any=&cb_labels_yes_l=1&pagepile=&source_combination=&search_wiki=&wikidata_prop_item_use=&search_max_results=500&outlinks_yes=&langs_labels_no=&after=&search_filter=&depth=18&show_soft_redirects=both&search_query=&sortorder=ascending&edits%5Bflagged%5D=both&language=cs&active_tab=tab_categories&wikidata_item=no&output_limit=&categories=Hlavn%C3%AD+kategorie&referrer_name=&ns%5B0%5D=1&templates_yes=&common_wiki=auto&cb_labels_no_l=1&page_image=no&minlinks=&max_statements=&project=wikipedia&wpiu=any&namespace_conversion=keep&sitelinks_yes=&sparql_server=wikidata&min_redlink_count=1&subpage_filter=either&maxlinks=&cb_labels_any_l=1&ores_prediction=any&outlinks_no=&sitelinks_no=&interface_language=en&max_age=&referrer_url=&templates_no=] ** sk: 39.48% (102371) [https://petscan.wmcloud.org/?min_redlink_count=1&interface_language=en&talk_page_exists=both&langs_labels_yes=&project=wikipedia&langs_labels_no=&search_filter=&language=sk&max_identifiers=&depth=18&ores_prediction=any&cb_labels_yes_l=1&sortby=none&source_combination=&templates_yes=&page_image=no&after=&wikidata_source_sites=&ores_prob_from=&cb_labels_any_l=1&edits%5Bflagged%5D=both&smaller=&show_disambiguation_pages=both&wikidata_item=no&sitelinks_any=&templates_no=&negcats=&sortorder=ascending&manual_list=&cb_labels_no_l=1&search_max_results=500&outlinks_yes=&templates_any=&sparql_server=wikidata&ns%5B0%5D=1&edits%5Bbots%5D=both&categories=Z%C3%A1kladn%C3%A9+kateg%C3%B3rie&common_wiki=auto&outlinks_any=&outlinks_no=&subpage_filter=either&links_to_all=&minlinks=&labels_no=] ** en: >500000 [] ** de: >500000 [] ** eo: 33.82% (129952) [https://petscan.wmcloud.org/?search_max_results=500&ores_prediction=any&interface_language=en&search_wiki=&depth=18&sitelinks_yes=&show_soft_redirects=both&labels_any=&edits%5Bflagged%5D=both&templates_any=&cb_labels_any_l=1&page_image=no&maxlinks=&cb_labels_no_l=1&outlinks_no=&links_to_all=&links_to_any=&categories=%C4%88io&sparql=&ns%5B0%5D=1&outlinks_yes=&language=eo&search_filter=&wikidata_source_sites=&min_identifiers=&sortby=none&cb_labels_yes_l=1&referrer_name=&langs_labels_any=&show_disambiguation_pages=both&langs_labels_no=&output_compatability=catscan&minlinks=&min_statements=&sitelinks_any=&subpage_filter=either&since_rev0=&show_redirects=both&edits%5Banons%5D=both&max_identifiers=&langs_labels_yes=&labels_no=&project=wikipedia&doit=] * dsb: [{{/S|-insource:/{{=}} Žrědła {{=}}/ insource:/{{=}}\s*Žrědła\s*{{=}}/|dsb}} -insource:/= Žrědła =/ insource:/=\s*Žrědła\s*=/] * dsb: [{{/S|insource:/\<ref/ -insource:/{{=}}\s*Nóžki\s*{{=}}/ -insource:/{{=}}\s*Žrědła\s*{{=}}/ -insource:/{{=}}\s*Nožki\s*{{=}}/|dsb}} insource:/\<ref/ -insource:/=\s*Nóžki\s*=/ -insource:/=\s*Žrědła\s*=/ -insource:/=\s*Nožki\s*=/] == <code><nowiki>{{</nowiki>[[:Category:Nôpiérwi pò kaszëbskù|Nôpiérwi pò kaszëbskù]]<nowiki>}}</nowiki></code> == {| class="wikitable" |+ |{{%t|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Nôpiérwi pò kaszëbskù|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}}}} ({{PAGESINCATEGORY:Nôpiérwi pò kaszëbskù}}) <code><nowiki>{{</nowiki>[[:Category:Nôpiérwi pò kaszëbskù|Nôpiérwi pò kaszëbskù]]<nowiki>}}</nowiki></code> |} * 2026-04-09 — 0.29% (16) * 2026-04-12 — 0.45% (25) * 2026-04-15 — 0.63% (35) * 2026-04-16 — 0.81% (45) * 2026-04-23 — 1.17% (65) * 2026-04-29 — 1.71% (95) * 2026-05-01 — 1.89% (105) * 2026-05-04 — 2.07% (115) * 2026-05-11 — 2.25% (125) * 2026-05-16 — 2.42% (135) * 2026-05-21 — 2.60% (145) * {{CURRENTYEAR}}-{{CURRENTMONTH2}}-{{CURRENTDAY2}} — {{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Nôpiérwi pò kaszëbskù|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}}% ({{PAGESINCATEGORY:Nôpiérwi pò kaszëbskù}}) ---- </div><!-- 2026-04--> </div><!-- 2026-04--> ---- <div class="mw-collapsible mw-collapsed"> <h3 class="mw-collapsible-heading">+</h3> <div class="mw-collapsible-content"> <code>+<br> |-<br> |2026-04-08<br> |'''csb'''<br> |{{NUMBEROF|ARTICLES|csb|N}}<br> |{{/S+|\<gallery|139|csb|raw=1}}<br> |{{/S+|Òbaczë téż|430|csb|raw=1}}<br> |{{/S+|\{\{Przëpisë|482|csb|raw=1|flag=i}}<br> |{{/S+|Bùtnowé lënczi|2044|csb|raw=1}}<br> |{{/S+|\{\{Commons|1045|csb|raw=1|flag=i}} </code> ---- * 2026-04-02 {{/S+|Rozmajitoscë|37|csb}} * 2026-04-02 {{/S+|Dopisënczi|39|csb}} * 2026-04-02 {{/S+|Słôwny lëdze|20|csb}} * 2026-04-02 {{/S+|Przëpisënczi|4|csb}} * 2026-04-02 {{/S+|Òbôczë téż|8|csb}} * 2026-04-02 {{/S+|Zdrzë téż|12|csb}} * 2026-04-02 {{/S+|Przëpise|8|csb}} * 2026-04-02 {{/S+|Bùtnowé pòwrózczi|6|csb}} * <s>2026-04-03 {{/S+|Bùtnowë lënczi|61|csb}}</s> → 0 (2026-04-03) * 2026-04-03 {{/S+|Przësłowié|123|csb}} * 2026-04-03 {{/S+|Przësłowia|6|csb}} * 2026-04-05 {{/S+|Biografiô|18|csb}} * 2026-04-05 {{/S+|Lëteratura|741|csb}} * 2026-04-05 {{/S+|Rozmajitoscë|37|csb}} * 2026-04-07 {{/S+|Przëpisczi|169|csb}} * <s>2026-04-15 {{/S+|Czëtôj téż|1|csb}}</s> → 0 (2026-04-15) * 2026-04-15 {{/S+|\{\{msg|12|csb}} * 2026-04-16 {{/S+|Zdroje|35|csb}} * <s>2026-05-01 {{/S+|Bùtnowé lënczie|13|csb}}</s> → 0 (2026-05-01) * 2026-05-01 {{/S+|Spisënk zamkłoscë|1|csb}} (Spis treści) * <s>2026-05-18 {{/S+|Pismienizna|1|csb}}</s> → 0 (2026-05-18) ---- * [[Brëkòwnik:Iketsi/2]] * [https://csb.wikipedia.org/w/index.php?search=miono-genitiw%3F&title=Specjaln%C3%B4:Szukaj&go=Bi%C3%A9j%21&ns0=1 miono-genitiw?] </div><!-- + --> </div><!-- + --> gcmp4vp509yh1phqqpv49qievgxws6c 201187 201134 2026-06-01T12:53:58Z Iketsi 3254 2026-06-01 — 2.77% (155) 201187 wikitext text/x-wiki __NOTOC__ {| class="wikitable" |+ !Bùtnowé lënczi |[https://csb.wikipedia.org/w/index.php?sort=create_timestamp_desc&search=insource%3A%2F%3D%5Cs*B%C3%B9tnow%C3%A9+l%C3%ABnczi%5Cs*%3D%2F+-hastemplate%3ACommons&title=Specjaln%C3%B4%3ASzukaj&profile=advanced&fulltext=1&ns0=1 ?] |[[:Kategòrëjô:Bùtnowé lënczi/0|0]] |[[:Kategòrëjô:Bùtnowé lënczi/1|1]] |[[:Kategòrëjô:Bùtnowé lënczi/2|2]] |[[:Kategòrëjô:Bùtnowé lënczi/3|3]] |[[:Kategòrëjô:Bùtnowé lënczi/4|4]] |[[:Kategòrëjô:Bùtnowé lënczi/5|5]] |[[:Kategòrëjô:Bùtnowé lënczi/6|6]] |[[:Kategòrëjô:Bùtnowé lënczi/7|7]] |[[:Kategòrëjô:Bùtnowé lënczi/8|8]] |[[:Kategòrëjô:Bùtnowé lënczi/9|9]] |[[:Kategòrëjô:Bùtnowé lënczi/10|10]] |[[:Kategòrëjô:Bùtnowé lënczi/11|11]] |[[:Kategòrëjô:Bùtnowé lënczi/12+|12+]] |- |2026-05-12 || {{%T|65.54|65.54 (3648)}} || {{%T|21.04|21.04 (1171)}} || {{%T|8.59|8.59 (478)}} || {{%T|2.71|2.71 (151)}} || {{%T|0.95|0.95 (53)}} || {{%T|0.47|0.47 (26)}} || {{%T|0.27|0.27 (15)}} || {{%T|0.16|0.16 (9)}} || {{%T|0.11|0.11 (6)}} || {{%T|0.02|0.02 (1)}} || {{%T|0.02|0.02 (1)}} || {{%T|0.04|0.04 (2)}} || {{%T|0|0 (0)}} || {{%T|0.09|0.09 (5)}} |- |2026-05-13 || {{%T|63.42|63.42 (3533)}} || {{%T|21.27|21.27 (1185)}} || {{%T|9.8|9.8 (546)}} || {{%T|3.05|3.05 (170)}} || {{%T|1.18|1.18 (66)}} || {{%T|0.5|0.5 (28)}} || {{%T|0.29|0.29 (16)}} || {{%T|0.16|0.16 (9)}} || {{%T|0.11|0.11 (6)}} || {{%T|0.04|0.04 (2)}} || {{%T|0|0 (0)}} || {{%T|0.04|0.04 (2)}} || {{%T|0.04|0.04 (2)}} || {{%T|0.11|0.11 (6)}} |- |2026-05-14 || {{%T|61.93|61.93 (3451)}} || {{%T|21.63|21.63 (1205)}} || {{%T|10.62|10.62 (592)}} || {{%T|3.36|3.36 (187)}} || {{%T|1.17|1.17 (65)}} || {{%T|0.48|0.48 (27)}} || {{%T|0.29|0.29 (16)}} || {{%T|0.18|0.18 (10)}} || {{%T|0.13|0.13 (7)}} || {{%T|0.04|0.04 (2)}} || {{%T|0|0 (0)}} || {{%T|0.04|0.04 (2)}} || {{%T|0.04|0.04 (2)}} || {{%T|0.11|0.11 (6)}} |- |{{Stat/12|data=2026-05-15|na=5572|N=3287|0=1267|1=665|2=207|3=69|4=30|5=17|6=10|7=7|8=2|9=0|10=2|11=2|12=7}} |- |{{Stat/12|data=2026-05-16|na=5574|N=3173|0=1282|1=752|2=214|3=69|4=35|5=17|6=10|7=7|8=2|9=1|10=1|11=3|12=7}} |- |{{Stat/12|data=2026-05-21|na=5579|N=2717|0=1517|1=929|2=244|3=81|4=37|5=21|6=10|7=6|8=5|9=1|10=1|11=3|12=7}} |- |{{Stat/12|data=2026-06-01|na=5590|N=2288|0=1688|1=1105|2=279|3=81|4=39|5=22|6=11|7=55|8=5|9=4|10=1|11=2|12=10}} |- |2026-XX-XX |{{%T|{{#expr: (({{NUMBEROFARTICLES:R}} - ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/0|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/1|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/2|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/3|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/4|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/5|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/6|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/7|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/8|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/9|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/10|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/11|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/12+|R}})) / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}}}} ({{#expr: (({{NUMBEROFARTICLES:R}} - ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/0|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/1|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/2|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/3|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/4|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/5|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/6|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/7|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/8|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/9|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/10|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/11|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/12+|R}})))}}) |{{%T|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/0|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}}|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/0|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}} ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/0}})}} |{{%T|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/1|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}}|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/1|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}} ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/1}})}} |{{%T|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/2|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}}|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/2|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}} ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/2}})}} |{{%T|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/3|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}}|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/3|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}} ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/3}})}} |{{%T|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/4|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}}|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/4|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}} ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/4}})}} |{{%T|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/5|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}}|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/5|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}} ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/5}})}} |{{%T|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/6|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}}|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/6|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}} ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/6}})}} |{{%T|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/7|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}}|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/7|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}} ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/7}})}} |{{%T|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/8|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}}|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/8|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}} ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/8}})}} |{{%T|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/9|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}}|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/9|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}} ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/9}})}} |{{%T|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/10|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}}|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/10|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}} ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/10}})}} |{{%T|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/11|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}}|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/11|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}} ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/11}})}} |{{%T|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/12+|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}}|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/12+|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}} ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/12+}})}} |} <div class="mw-collapsible mw-collapsed"> <h3 class="mw-collapsible-heading">2026-03</h3> <div class="mw-collapsible-content"> *2026-03-27 <code>pl</code> '''Art:''' {{NUMBEROF|ARTICLES|pl|N}}; {{/S+|Galeria|34138|pl}}; {{/S+|Zobacz też|213589|pl}}; {{/S+|Przypisy|1161185|pl}}; {{/S+|Linki zewnętrzne|2438|pl}}; {{/S+|\{\{Commons|12760|pl}}; *2026-03-27 <code>szl</code> '''Art:''' {{NUMBEROF|ARTICLES|szl|N}}; {{/S+|Galeryjŏ|322|szl}}; ; {{/S+|Przipisy|1400|szl}}; {{/S+|Linki zewnyntrzne|126|szl}}; {{/S+|\{\{Commons|362|szl}}; *2026-03-27 <code>hsb</code> '''Art:''' {{NUMBEROF|ARTICLES|hsb|N}}; {{/S+|Galerija|66|hsb}}; ; {{/S+|Nóžki|3191|hsb}}; {{/S+|Žórła|6156|hsb}}; {{/S+|Wotkazaj|2297|hsb}}; {{/S+|\{\{Commons|5798|hsb}}; *2026-03-27 <code>dsb</code> '''Art:''' {{NUMBEROF|ARTICLES|dsb|N}}; {{/S+|Galerija|428|dsb}}; ; {{/S+|Žrědła|538|dsb}}; {{/S+|Wótkaze|387|dsb}}; {{/S+|\{\{Commons|1362|dsb}}; ---- * 2026-03-27 pl Art: 1 690 890; Galeria: 31162 (1.84%); Zobacz też: 213589 (12.63%); Przypisy: 1161185 (68.67%); Linki zewnętrzne: 2438 (0.14%); \{\{Commons: 12760 (0.75%); * 2026-03-27 szl Art: 60 103; Galeryjŏ: 322 (0.54%); ; Przipisy: 1400 (2.33%); Linki zewnyntrzne: 126 (0.21%); \{\{Commons: 362 (0.6%); * 2026-03-27 hsb Art: 14 238; Galerija: 66 (0.46%); ; Nóžki: 3191 (22.41%); Žórła: 6156 (43.24%); Wotkazaj: 2297 (16.13%); \{\{Commons: 5798 (40.72%); * 2026-03-27 dsb Art: 3444; Galerija: 428 (12.43%); ; Žrědła: 538 (15.62%); Wótkaze: 387 (11.24%); \{\{Commons: 1362 (39.55%); ---- {| class="wikitable" |+ ! ! ! ! ! ! ! ! |- |2026-03-27 |pl |1 690 890 |Galeria: 31162 (1.84%); |Zobacz też: 213589 (12.63%); |Przypisy: 1161185 (68.67%) |Linki zewnętrzne: 2438 (0.14%) |\{\{Commons: 12760 (0.75%) |- |2026-03-27 |szl |60 103 |Galeryjŏ: 322 (0.54%) | |Przipisy: 1400 (2.33%) |Linki zewnyntrzne: 126 (0.21%) |\{\{Commons: 362 (0.6%) |- |2026-03-27 |hsb |14 238 |Galerija: 66 (0.46%) |Nóžki: 3191 (22.41%) |Žórła: 6156 (43.24%) |Wotkazaj: 2297 (16.13%) | \{\{Commons: 5798 (40.72%) |- |2026-03-27 |dsb |3444 |Galerija: 428 (12.43%) | |Žrědła: 538 (15.62%) |Wótkaze: 387 (11.24%) |\{\{Commons: 1362 (39.55%) |} </div> </div> ---- <div class="mw-collapsible"> <h3 class="mw-collapsible-heading">2026-04</h3> <div class="mw-collapsible-content"> {| class="wikitable sortable" |+ ! !K. !A. !<s>Galerëjô</s> !Òbaczë téż !\{\{Przëpisë !Bùtnowé lënczi !\{\{Commons |- |2026-03-29 ||csb ||5536 ||0.78% (43) ||2.31% (128) ||2.17% (120) ||26.61% (1473) ||4.03% (223) |- |2026-03-30 ||csb ||5536 ||0.81% (45) ||2.49% (138) ||2.64% (146) ||27.87% (1543)||4.68% (259) |- |2026-03-31 ||csb ||5538 ||0.83% (46) ||2.53% (140) ||2.71% (150) ||29.25% (1620) ||5.4% (299) |- ! ! K. !! A. !!\&lt;gallery ! style="text-align:left; font-size: 85%;" | * pl:''[{{/S|insource:"Zobacz też"|pl}} "Zobacz też"]'' * szl:[{{/S|insource:/{{=}}\s*Zobŏcz tyż\s*{{=}}/|szl}} /=\s*Zobŏcz tyż\s*=/] * hsb:[{{/S|insource:/{{=}}\s*Hlej tež\s*{{=}}/|hsb}} /=\s*Hlej tež\s*=/] * dsb:[{{/S|insource:/{{=}}\s*Glědaj teke\s*{{=}}/|dsb}} /=\s*Glědaj teke\s*=/] * cs:''[{{/S|insource:"Související články"|cs}} "Související články"]'' * sk:''[{{/S|insource:"Pozri aj"|sk}} "Pozri aj"]'' * en:''[{{/S|insource:"See also"|en}} "See also"]'' * de:''[{{/S|insource:"Siehe auch"|de}} "Siehe auch"]'' * eo:''[{{/S|insource:"Vidu ankaŭ"|eo}} "Vidu ankaŭ"]'' ! style="text-align:left; font-size: 85%;" | * <nowiki><references></nowiki> * pl:''[{{/S|insource:"Przypisy"|pl}} "Przypisy"]'' * szl:[{{/S|insource:/{{=}}\s*Przipisy\s*{{=}}/|szl}} /=\s*Przipisy\s*=/] * hsb:[{{/S|insource:/{{=}}\s*Nóžki\s*{{=}}/|hsb}} /=\s*Nóžki\s*=/] * dsb:[{{/S|insource:/{{=}}\s*Nóžki\s*{{=}}/|dsb}} /=\s*Nóžki\s*=/] ** +[{{/S|insource:/{{=}}\s*Nožki\s*{{=}}/|dsb}} /=\s*Nožki\s*=/] ** +[{{/S|insource:/{{=}}\s*Žrědła\s*{{=}}/|dsb}} /=\s*Žrědła\s*=/] * cs:''[{{/S|insource:"Reference"|cs}} "Reference"]'' * sk: ''[{{/S|insource:"Referencie"|sk}} "Referencie"]'' * en:''[{{/S|insource:"References"|en}} "References"]'' * de:''[{{/S|insource:"Einzelnachweise"|de}} "Einzelnachweise"]'' * eo:''[{{/S|insource:"Referencoj"|eo}} "Referencoj"]'' ! style="text-align:left; font-size: 85%;" | * pl:''[{{/S|insource:"Linki zewnętrzne"|pl}} "Linki zewnętrzne"]'' * szl:[{{/S|insource:/{{=}}\s*Linki zewnyntrzne\s*{{=}}/|szl}} /=\s*Linki zewnyntrzne\s*=/] * hsb:[{{/S|insource:/{{=}}\s*Wotkazaj\s*{{=}}/|hsb}} /=\s*Wotkazaj\s*=/] * dsb:[{{/S|insource:/{{=}}\s*Wótkaze\s*{{=}}/|dsb}} /=\s*Wótkaze\s*=/] * cs:''[{{/S|insource:"Externí odkazy"|cs}} "Externí odkazy"]'' * sk:''[{{/S|insource:"Pozri aj"|sk}} "Pozri aj"]'' * en:''[{{/S|insource:"External links"|en}} "External links"]'' * de:''[{{/S|insource:"Weblinks"|de}} "Weblinks"]'' * eo:''[{{/S|insource:"Eksteraj ligiloj"|eo}} "Eksteraj ligiloj"]'' !!\{\{Commons |- |2026-04-09 ||pl ||1 691 002||{{%t|2.34|3=(39487)}} ||{{%t|12.63|3=(213648)}} ||{{%t|68.71|3=(1161912)}} ||{{%t|25.54|3=(431956)}} ||{{%t|0|3=(0)}} |- |2026-04-09 ||szl||60 103||{{%t|1.52|3=(915)}} ||{{%t|0.16|3=(95)}} ||{{%t|0.15|3=(90)}} ||{{%t|0.21|3=(126)}} ||{{%t|0|3=(0)}} |- |2026-04-09 ||hsb||14 238||{{%t|4.75|3=(676)}} ||{{%t|1.21|3=(172)}} ||{{%t|22.41|3=(3191)}} ||{{%t|16.13|3=(2297)}} ||{{%t|0|3=(0)}} |- |2026-04-09 ||dsb||3444||{{%t|16.58|3=(571)}} ||{{%t|1.98|3=(68)}} ||{{%t|37.47|3=({{#expr: 108+648+534}})}} ||{{%t|11.24|3=(387)}} ||{{%t|0|3=(0)}} |- |2026-04-09 ||cs ||589 694||{{%t|7.83|3=(46147)}} ||{{%t|18.62|3=(109816)}} ||{{%t|74.07|3=(436853)}} ||{{%t|77.32|3=(456023)}} ||{{%t|0|3=(0)}} |- |2026-04-09 ||sk ||259 208||{{%t|3.67|3=(9507)}} ||{{%t|26.31|3=(68190)}} ||{{%t|50.55|3=(131036)}} ||{{%t|31.3|3=(81140)}} ||{{%t|0|3=(0)}} |- |2026-04-09 ||en ||7 166 313||{{%t|2.63|3=(188533)}} ||{{%t|25.35|3=(1816956)}} ||{{%t|89.05|3=(6382097)}} ||{{%t|43.67|3=(3130035)}} ||{{%t|0|3=(0)}} |- |2026-04-09 ||de ||3 111 906||{{%t|4.46|3=(138754)}} ||{{%t|15.11|3=(470345)}} ||{{%t|60.26|3=(1875287)}} ||{{%t|67.67|3=(2106192)}} ||{{%t|0|3=(0)}} |- |2026-04-09 ||eo ||384 071||{{%t|7.84|3=(30122)}} ||{{%t|27.85|3=(106970)}} ||{{%t|32.36|3=(124279)}} ||{{%t|49.81|3=(191292)}} ||{{%t|0|3=(0)}} |- ! !K. !! A. !![{{/S|insource:/\<gallery/|csb}} /=\s*\&lt;gallery\s*=/]!! [{{/S|insource:/{{=}}\s*Òbaczë téż\s*{{=}}/|csb}} /=\s*Òbaczë téż\s*=/] !! [{{/S|hastemplate:Przëpisë}} hastemplate:<br>Przëpisë] !! [{{/S|insource:/{{=}}\s*Bùtnowé lënczi\s*{{=}}/|csb}} /=\s*Bùtnowé lënczi\s*=/]!! [{{/S|hastemplate:Commons}} hastemplate:<br>Commons] |- |2026-04-01 ||csb ||5538 ||{{%t|1.01|3=(56)}} ||{{%t|2.53|3=(140)}} ||{{%t|2.89|3=(160)}} ||{{%t|29.23|3=(1619)}} ||{{%t|6.16|3=(341)}} |- |2026-04-02 ||csb ||5538 ||{{%t|1.07|3=(59)}} ||{{%t|2.58|3=(143)}} ||{{%t|3.03|3=(168)}} ||{{%t|29.94|3=(1658)}} ||{{%t|7.1|3=(393)}} |- |2026-04-03 ||csb ||5539 ||{{%t|1.1|3=(61)}} ||{{%t|3.83|3=(212)}} ||{{%t|3.14|3=(174)}} ||{{%t|32.17|3=(1782)}} ||{{%t|8.9|3=(493)}} |- |2026-04-04 ||csb ||5541 ||{{%t|1.1|3=(61)}} ||{{%t|3.83|3=(212)}} ||{{%t|3.18|3=(176)}} ||{{%t|32.38|3=(1794)}} ||{{%t|9.11|3=(505)}} |- |2026-04-05 ||csb ||5541 ||{{%t|1.17|3=(65)}} ||{{%t|4.51|3=(250)}} ||{{%t|3.63|3=(201)}} ||{{%t|33.55|3=(1859)}} ||{{%t|10.54|3=(584)}} |- |2026-04-06 ||csb ||5543 ||{{%t|1.17|3=(65)}} ||{{%t|4.73|3=(262)}} ||{{%t|3.66|3=(203)}} ||{{%t|33.81|3=(1874)}} ||{{%t|10.81|3=(599)}} |- |[https://browse.library.kiwix.org/viewer#wikipedia_csb_all_maxi_2026-04/Prz%C3%A9dn%C3%B4_starna 2026-04-07] ||csb ||5543 ||{{%t|1.32|3=(73)}} ||{{%t|5.21|3=(289)}} ||{{%t|4.8|3=(266)}} ||{{%t|35.06|3=(1944)}} ||{{%t|12.17|3=(675)}} |- |2026-04-08 ||csb ||5546 ||{{%t|2.33|3=(129)}} ||{{%t|5.97|3=(331)}} ||{{%t|7.99|3=(443)}} ||{{%t|36.12|3=(2003)}} ||{{%t|17.6|3=(976)}} |- |2026-04-09 ||csb ||5549 ||{{%t|2.49|3=(138)}} ||{{%t|6.67|3=(370)}} ||{{%t|8.38|3=(465)}} ||{{%t|36.53|3=(2027)}} ||{{%t|18.31|3=(1016)}} |- |2026-04-10 ||csb ||5549 ||{{%t|2.5|3=(139)}} ||{{%t|7.75|3=(430)}} ||{{%t|8.69|3=(482)}} ||{{%t|36.84|3=(2044)}} ||{{%t|18.83|3=(1045)}} |- |2026-04-12 ||csb ||5550 ||{{%t|2.45|3=(141)}} ||{{%t|7.98|3=(443)}} ||{{%t|8.79|3=(488)}} ||{{%t|36.76|3=(2041)}} ||{{%t|19.2|3=(1066)}} |- |2026-04-13 ||csb ||5552 ||{{%t|2.61|3=(145)}} ||{{%t|8.45|3=(469)}} ||{{%t|8.95|3=(497)}} ||{{%t|37.27|3=(2069)}} ||{{%t|19.88|3=(1104)}} || {{%t|{{#expr: (5552-1250)/5552*100 round 2}}|3=({{#expr: (5552-1250)}})}} |- |2026-04-14 ||csb ||5553 ||{{%t|2.65|3=(147)}} ||{{%t|8.93|3=(496)}} ||{{%t|9.08|3=(504)}} ||{{%t|38.25|3=(2124)}} ||{{%t|21.16|3=(1175)}} || {{%t|{{#expr: (5553-1249)/5553*100 round 2}}|3=({{#expr: (5553-1249)}})}} |- |2026-04-15 ||csb ||5554 ||{{%t|2.72|3=(151)}} ||{{%t|9.77|3=(543)}} ||{{%t|9.25|3=(514)}} ||{{%t|39.01|3=(2167)}} ||{{%t|22.18|3=(1232)}} || {{%t|{{#expr: (5554-1246)/5554*100 round 2}}|3=({{#expr: (5554-1246)}})}} |- |2026-04-16 ||csb ||5559 ||{{%t|2.73|3=(152)}} ||{{%t|10.97|3=(610)}} ||{{%t|9.39|3=(522)}} ||{{%t|39.74|3=(2209)}} ||{{%t|23.1|3=(1284)}} || {{%t|{{#expr: (5559-1262)/5559*100 round 2}}|3=({{#expr: (5559-1262)}})}} |} * 2026-04-24 5561 <gallery\s: 2.86% (159) Òbaczë téż: 12.16% (676) Przëpisë: 9.66% (537) Bùtnowé: 40.77% (2267) Commons: 24.89% (1384) * 2026-04-28 5563 <gallery\s: 2.89% (161) Òbaczë téż: 13.27% (738) Przëpisë: 10.08% (561) Bùtnowé: 42.01% (2337) Commons: 26.5% (1474) * 2026-04-29 5564 <gallery\s: 2.93% (163) Òbaczë téż: 14.07% (783) Przëpisë: 10.15% (565) Bùtnowé: 42.94% (2389) Commons: 27.57% (1534) * 2026-04-30 5564 <gallery\s: 2.97% (165) Òbaczë téż: 14.47% (805) Przëpisë: 10.23% (569) Bùtnowé: 43.17% (2402) Commons: 28.09% (1563) * 2026-05-04 5566 <gallery\s: 2.98% (166) Òbaczë téż: 15.56% (866) Przëpisë: 10.33% (575) Bùtnowé: 44.34% (2468) Commons: 29.28% (1630) * 2026-05-06 5567 <gallery\s: 3% (167) Òbaczë téż: 16.56% (922) Przëpisë: 10.44% (581) Bùtnowé: 45.18% (2515) Commons: 30.48% (1697) * 2026-05-07 5567 <gallery\s: 3.02% (168) Òbaczë téż: 18.27% (1017) Przëpisë: 10.45% (582) Bùtnowé: 46.33% (2579) Commons: 31.88% (1775) * 2026-05-11 5566 <gallery\s: 3.04% (169) Òbaczë téż: 18.88% (1051) Przëpisë: 10.49% (584) Bùtnowé: 46.89% (2610) Commons: 32.99% (1836) * 2026-05-15 5572 <gallery\s: 3.1% (173) Òbaczë téż: 19.94% (1111) Przëpisë: 11.16% (622) Bùtnowé: 49.5% (2758) Commons: 42.77% (2383) * 2026-05-21 5579 <gallery\s: 3.19% (178) Òbaczë téż: 21.38% (1193) Przëpisë: 11.63% (649) Bùtnowé: 54.94% (3065) Commons: 51.3% (2862) * 2026-05-26 5583 <gallery\s: 3.22% (180) Òbaczë téż: 21.44% (1197) Przëpisë: 11.73% (655) Bùtnowé: 57.03% (3184) Commons: 54.88% (3064) * 2026-06-01 5590 <gallery\s: 3.43% (192) Òbaczë téż: 21.88% (1223) Przëpisë: 11.99% (670) Bùtnowé: 59.25% (3312) Commons: 59.03% (3300) <gallery\s: {{/S+|\<gallery|192|csb|raw=1}} <!-- KALKULATOR --> Òbaczë téż: {{/S+|Òbaczë téż|1223|csb|raw=1}} <!-- KALKULATOR --> Przëpisë: {{/S+|Przëpisë|670|csb|raw=1}} <!-- KALKULATOR --> Bùtnowé: {{/S+|Bùtnowé|3312|csb|raw=1}} <!-- KALKULATOR --> Commons: {{/S+|Commons|3300|csb|raw=1}} <!-- KALKULATOR --> ---- <nowiki>|2026-04-XX ||csb ||</nowiki>{{NUMBEROFARTICLES:R}}<nowiki> ||{{%t|2.72|3=(151)}} ||{{%t|9.77|3=(543)}} ||{{%t|9.25|3=(514)}} ||{{%t|39.01|3=(2167)}} ||{{%t|22.18|3=(1232)}} || {{%t|{{#expr: (5554-1246)/5554*100 round 2}}|3=({{#expr: (5554-1246)}})}}</nowiki> ---- ---- * {{/S+|\<gallery|1280|csb|raw=1}} <!-- KALKULATOR --> * {{NUMBEROFARTICLES:R}}-NNN * csb: [https://csb.wikipedia.org/w/index.php?search=-insource%3A%2FImage%3A%2F+-insource%3A%2F%C3%92br%C3%B4zk%3A%2F+-deepcat%3AKal%C3%A3darium+-insource%3A%2F.svg%2Fi+-insource%3A%2F.png%2Fi+-insource%3A%2F.jpg%2Fi+-insource%3A%2F.jpeg%2Fi+-insource%3A%2F.gif%2Fi&title=Specjaln%C3%B4%3ASzukaj&profile=advanced&fulltext=1&ns0=1 bez obrazka] * bez obrazka: ** csb: 39.89% (2216); -Kalãdarium: 23.04% (1280) [https://petscan.wmcloud.org/?ores_type=any&referrer_name=&links_to_all=&talk_page_exists=both&active_tab=tab_templates_n_links&negcats=Kal%C3%A3darium&ns%5B0%5D=1&before=&larger=&categories=F%C3%B9%C5%84damentn%C3%A9+kateg%C3%B2r%C3%ABje&interface_language=en&show_soft_redirects=both&max_statements=&cb_labels_yes_l=1&edits%5Bbots%5D=both&manual_list_wiki=&project=wikipedia&links_to_any=&templates_any=&manual_list=&sparql=&depth=18&templates_no=Bez+%C3%B2br%C3%B4zka&edits%5Banons%5D=both&show_redirects=both&cb_labels_any_l=1&since_rev0=&search_max_results=500&langs_labels_yes=&output_compatability=catscan&outlinks_any=&edits%5Bflagged%5D=both&rxp_filter=&smaller=&templates_yes=&search_filter=&language=csb&show_disambiguation_pages=both&sitelinks_no=&page_image=no&outlinks_yes=&cb_labels_no_l=1&min_sitelink_count=&after=&ores_prob_from=&min_redlink_count=1&doit=][https://petscan.wmcloud.org/?page_image=no&links_to_no=&sitelinks_any=&langs_labels_no=&sparql=&interface_language=en&ns%5B0%5D=1&sparql_server=wikidata&output_limit=&langs_labels_yes=&depth=18&min_statements=&since_rev0=&subpage_filter=either&project=wikipedia&templates_no=Bez+%C3%B2br%C3%B4zka&common_wiki=auto&search_query=&minlinks=&sortorder=ascending&rxp_filter=&wikidata_item=no&cb_labels_any_l=1&before=&after=&labels_no=&min_redlink_count=1&max_age=&language=csb&show_disambiguation_pages=both&categories=F%C3%B9%C5%84damentn%C3%A9+kateg%C3%B2r%C3%ABje&search_max_results=500&min_sitelink_count=&max_sitelink_count=&smaller=&active_tab=tab_templates_n_links&cb_labels_no_l=1&outlinks_any=&outlinks_yes=&show_soft_redirects=both&ores_prob_to=&cb_labels_yes_l=1&search_filter=&namespace_conversion=keep&doit=] ** csb: 2026-04-15 1264/5555; 2200/5555 ** pl: 29.21% (494098) [https://petscan.wmcloud.org/?cb_labels_any_l=1&interface_language=en&cb_labels_no_l=1&talk_page_exists=both&search_max_results=500&common_wiki=auto&before=&search_wiki=&language=pl&show_redirects=both&minlinks=&output_compatability=catscan&max_age=&referrer_name=&categories=Kategorie&project=wikipedia&max_identifiers=&active_tab=tab_categories&outlinks_any=&sparql_server=wikidata&labels_yes=&depth=18&wpiu=any&min_redlink_count=1&output_limit=&max_statements=&wikidata_label_language=&labels_no=&ores_prob_to=&show_soft_redirects=both&negcats=&rxp_filter=&outlinks_no=&templates_yes=&page_image=no&edits%5Bbots%5D=both&since_rev0=&sitelinks_no=&search_filter=&cb_labels_yes_l=1&manual_list=&source_combination=&sitelinks_yes=&ores_type=any&ns%5B0%5D=1] ** szl: 77.73% (46774) [https://petscan.wmcloud.org/?sitelinks_yes=&min_identifiers=&sortby=none&rxp_filter=&search_max_results=500&links_to_no=&labels_no=&subpage_filter=either&cb_labels_any_l=1&templates_yes=&sitelinks_no=&langs_labels_no=&links_to_any=&namespace_conversion=keep&categories=Przod%C5%84o+zajta&max_statements=&outlinks_yes=&templates_no=&labels_any=&ores_prob_to=&referrer_url=&cb_labels_yes_l=1&minlinks=&ns%5B0%5D=1&page_image=no&edits%5Banons%5D=both&max_sitelink_count=&show_redirects=both&language=szl&links_to_all=&sitelinks_any=&langs_labels_any=&interface_language=en&min_redlink_count=1&max_identifiers=&cb_labels_no_l=1&project=wikipedia&larger=&manual_list_wiki=&depth=18&outlinks_any=&common_wiki=auto&min_sitelink_count=&maxlinks=&doit=] ** hsb: 29.77% (4238) [https://petscan.wmcloud.org/?interface_language=en&min_sitelink_count=&maxlinks=&project=wikipedia&depth=18&pagepile=&wpiu=any&wikidata_source_sites=&language=hsb&page_image=no&cb_labels_no_l=1&min_redlink_count=1&after=&show_disambiguation_pages=both&outlinks_no=&max_identifiers=&max_age=&max_statements=&langs_labels_no=&output_limit=&outlinks_yes=&min_statements=&wikidata_label_language=&templates_no=&show_soft_redirects=both&talk_page_exists=both&cb_labels_any_l=1&subpage_filter=either&wikidata_item=no&ns%5B0%5D=1&ores_prob_from=&sparql_server=wikidata&sitelinks_yes=&search_max_results=500&common_wiki_other=&search_query=&namespace_conversion=keep&categories=%21H%C5%82owna+kategorija&common_wiki=auto&templates_yes=&cb_labels_yes_l=1&before=&wikidata_prop_item_use=&format=html&search_wiki=&doit=] ** dsb: 22.83% (786) [https://petscan.wmcloud.org/?search_max_results=500&outlinks_yes=&categories=%21G%C5%82owna+kategorija&project=wikipedia&referrer_name=&search_filter=&langs_labels_any=&referrer_url=&show_redirects=both&edits%5Banons%5D=both&maxlinks=&templates_no=&min_sitelink_count=&links_to_no=&pagepile=&max_statements=&subpage_filter=either&active_tab=tab_categories&max_sitelink_count=&wikidata_item=no&wikidata_label_language=&cb_labels_no_l=1&ns%5B0%5D=1&sitelinks_no=&sparql=&talk_page_exists=both&page_image=no&outlinks_any=&edits%5Bflagged%5D=both&common_wiki=auto&links_to_all=&min_statements=&depth=18&minlinks=&wikidata_prop_item_use=&language=dsb&cb_labels_any_l=1&interface_language=en&cb_labels_yes_l=1&larger=&labels_no=&sortby=none&common_wiki_other=&smaller=&doit=] ** cs: 42.18% (248854) [https://petscan.wmcloud.org/?manual_list_wiki=&langs_labels_any=&cb_labels_yes_l=1&pagepile=&source_combination=&search_wiki=&wikidata_prop_item_use=&search_max_results=500&outlinks_yes=&langs_labels_no=&after=&search_filter=&depth=18&show_soft_redirects=both&search_query=&sortorder=ascending&edits%5Bflagged%5D=both&language=cs&active_tab=tab_categories&wikidata_item=no&output_limit=&categories=Hlavn%C3%AD+kategorie&referrer_name=&ns%5B0%5D=1&templates_yes=&common_wiki=auto&cb_labels_no_l=1&page_image=no&minlinks=&max_statements=&project=wikipedia&wpiu=any&namespace_conversion=keep&sitelinks_yes=&sparql_server=wikidata&min_redlink_count=1&subpage_filter=either&maxlinks=&cb_labels_any_l=1&ores_prediction=any&outlinks_no=&sitelinks_no=&interface_language=en&max_age=&referrer_url=&templates_no=] ** sk: 39.48% (102371) [https://petscan.wmcloud.org/?min_redlink_count=1&interface_language=en&talk_page_exists=both&langs_labels_yes=&project=wikipedia&langs_labels_no=&search_filter=&language=sk&max_identifiers=&depth=18&ores_prediction=any&cb_labels_yes_l=1&sortby=none&source_combination=&templates_yes=&page_image=no&after=&wikidata_source_sites=&ores_prob_from=&cb_labels_any_l=1&edits%5Bflagged%5D=both&smaller=&show_disambiguation_pages=both&wikidata_item=no&sitelinks_any=&templates_no=&negcats=&sortorder=ascending&manual_list=&cb_labels_no_l=1&search_max_results=500&outlinks_yes=&templates_any=&sparql_server=wikidata&ns%5B0%5D=1&edits%5Bbots%5D=both&categories=Z%C3%A1kladn%C3%A9+kateg%C3%B3rie&common_wiki=auto&outlinks_any=&outlinks_no=&subpage_filter=either&links_to_all=&minlinks=&labels_no=] ** en: >500000 [] ** de: >500000 [] ** eo: 33.82% (129952) [https://petscan.wmcloud.org/?search_max_results=500&ores_prediction=any&interface_language=en&search_wiki=&depth=18&sitelinks_yes=&show_soft_redirects=both&labels_any=&edits%5Bflagged%5D=both&templates_any=&cb_labels_any_l=1&page_image=no&maxlinks=&cb_labels_no_l=1&outlinks_no=&links_to_all=&links_to_any=&categories=%C4%88io&sparql=&ns%5B0%5D=1&outlinks_yes=&language=eo&search_filter=&wikidata_source_sites=&min_identifiers=&sortby=none&cb_labels_yes_l=1&referrer_name=&langs_labels_any=&show_disambiguation_pages=both&langs_labels_no=&output_compatability=catscan&minlinks=&min_statements=&sitelinks_any=&subpage_filter=either&since_rev0=&show_redirects=both&edits%5Banons%5D=both&max_identifiers=&langs_labels_yes=&labels_no=&project=wikipedia&doit=] * dsb: [{{/S|-insource:/{{=}} Žrědła {{=}}/ insource:/{{=}}\s*Žrědła\s*{{=}}/|dsb}} -insource:/= Žrědła =/ insource:/=\s*Žrědła\s*=/] * dsb: [{{/S|insource:/\<ref/ -insource:/{{=}}\s*Nóžki\s*{{=}}/ -insource:/{{=}}\s*Žrědła\s*{{=}}/ -insource:/{{=}}\s*Nožki\s*{{=}}/|dsb}} insource:/\<ref/ -insource:/=\s*Nóžki\s*=/ -insource:/=\s*Žrědła\s*=/ -insource:/=\s*Nožki\s*=/] == <code><nowiki>{{</nowiki>[[:Category:Nôpiérwi pò kaszëbskù|Nôpiérwi pò kaszëbskù]]<nowiki>}}</nowiki></code> == {| class="wikitable" |+ |{{%t|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Nôpiérwi pò kaszëbskù|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}}}} ({{PAGESINCATEGORY:Nôpiérwi pò kaszëbskù}}) <code><nowiki>{{</nowiki>[[:Category:Nôpiérwi pò kaszëbskù|Nôpiérwi pò kaszëbskù]]<nowiki>}}</nowiki></code> |} * 2026-04-09 — 0.29% (16) * 2026-04-12 — 0.45% (25) * 2026-04-15 — 0.63% (35) * 2026-04-16 — 0.81% (45) * 2026-04-23 — 1.17% (65) * 2026-04-29 — 1.71% (95) * 2026-05-01 — 1.89% (105) * 2026-05-04 — 2.07% (115) * 2026-05-11 — 2.25% (125) * 2026-05-16 — 2.42% (135) * 2026-05-21 — 2.60% (145) * 2026-06-01 — 2.77% (155) * {{CURRENTYEAR}}-{{CURRENTMONTH2}}-{{CURRENTDAY2}} — {{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Nôpiérwi pò kaszëbskù|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}}% ({{PAGESINCATEGORY:Nôpiérwi pò kaszëbskù}}) ---- </div><!-- 2026-04--> </div><!-- 2026-04--> ---- <div class="mw-collapsible mw-collapsed"> <h3 class="mw-collapsible-heading">+</h3> <div class="mw-collapsible-content"> <code>+<br> |-<br> |2026-04-08<br> |'''csb'''<br> |{{NUMBEROF|ARTICLES|csb|N}}<br> |{{/S+|\<gallery|139|csb|raw=1}}<br> |{{/S+|Òbaczë téż|430|csb|raw=1}}<br> |{{/S+|\{\{Przëpisë|482|csb|raw=1|flag=i}}<br> |{{/S+|Bùtnowé lënczi|2044|csb|raw=1}}<br> |{{/S+|\{\{Commons|1045|csb|raw=1|flag=i}} </code> ---- * 2026-04-02 {{/S+|Rozmajitoscë|37|csb}} * 2026-04-02 {{/S+|Dopisënczi|39|csb}} * 2026-04-02 {{/S+|Słôwny lëdze|20|csb}} * 2026-04-02 {{/S+|Przëpisënczi|4|csb}} * 2026-04-02 {{/S+|Òbôczë téż|8|csb}} * 2026-04-02 {{/S+|Zdrzë téż|12|csb}} * 2026-04-02 {{/S+|Przëpise|8|csb}} * 2026-04-02 {{/S+|Bùtnowé pòwrózczi|6|csb}} * <s>2026-04-03 {{/S+|Bùtnowë lënczi|61|csb}}</s> → 0 (2026-04-03) * 2026-04-03 {{/S+|Przësłowié|123|csb}} * 2026-04-03 {{/S+|Przësłowia|6|csb}} * 2026-04-05 {{/S+|Biografiô|18|csb}} * 2026-04-05 {{/S+|Lëteratura|741|csb}} * 2026-04-05 {{/S+|Rozmajitoscë|37|csb}} * 2026-04-07 {{/S+|Przëpisczi|169|csb}} * <s>2026-04-15 {{/S+|Czëtôj téż|1|csb}}</s> → 0 (2026-04-15) * 2026-04-15 {{/S+|\{\{msg|12|csb}} * 2026-04-16 {{/S+|Zdroje|35|csb}} * <s>2026-05-01 {{/S+|Bùtnowé lënczie|13|csb}}</s> → 0 (2026-05-01) * 2026-05-01 {{/S+|Spisënk zamkłoscë|1|csb}} (Spis treści) * <s>2026-05-18 {{/S+|Pismienizna|1|csb}}</s> → 0 (2026-05-18) ---- * [[Brëkòwnik:Iketsi/2]] * [https://csb.wikipedia.org/w/index.php?search=miono-genitiw%3F&title=Specjaln%C3%B4:Szukaj&go=Bi%C3%A9j%21&ns0=1 miono-genitiw?] </div><!-- + --> </div><!-- + --> taddern99vwqtidb1euq9ryugsctrs1 0 12676 201304 201034 2026-06-01T18:39:42Z Iketsi 3254 +[[Konkurs Plastyczny „Moje Kaszuby”]] 201304 wikitext text/x-wiki '''Kònkùrs'''<ref>{{sloworz.org|16588|18957}}</ref> – == Kònkùrsë na Kaszëbach == Na Kaszëbach je òrganizowónëch wiele rozmajitëch kònkùrsów, np. kònkursë lëteracczé, mùzyczné, plasticzné i òdjimkòwé<ref>{{sloworz.org|16588|18957}}</ref>. * [[Rodnô mòwa (kònkùrs)]] * [[Złoti Jigrzan (kònkùrs)]] * [[Méster Bëlnégò Czëtaniô (kònkùrs)]]<ref>https://www.expresskaszebe.pl/artykul/14487,wejherowo-stolica-kaszubskiego-slowa-znamy-laureatow-konkursu-mester-belnego-czetanio</ref><ref>https://media.expresskaszebe.pl/avdata/video/2025/12/16/12-konkurs-mester-belnego-czetanio.mp4</ref> * [[Rzeczë to pò kaszëbskù]]<ref>https://kaszuby24.pl/konkurs-rzecz-to-p-kasz-bsk-wraca-szukaja-nowych-slow-po-kaszubsku/</ref> * [[Wòjewódzczi Kònkùrs Kaszëbsczégò Wësziwkù]] w Lëni * [[Wòjewódzczi Kònkùrs Spiéwów miona Jana Trepczika w Miszewie]] * [[Kònkùrs Wiédzë ò Pòmòrzim dlô ùczniów strzédnëch szkòłów]] * [[Kònkùrs Wiédzë ò Pòmòrzim na Gduńsczim Ùniwersytece]] * http://skarbnicakaszubska.pl/category/konkursy/ * [https://web.archive.org/web/20260416200443/https://radiokaszebe.pl/news/puck-konkurs-po-kaszebsku-w-mcdonaldze-dla-dzieci-i-mlodziezy-845 Puck: Konkurs „Pò kaszëbskù w McDonaldze” dla dzieci i młodzieży] + [https://web.archive.org/web/20260416200446im_/https://media.radiokaszebe.pl/wp-content/uploads/kleka_news_mcdonald_konurs_kaszubski_puck.mp3 .mp3] * [https://ciee-gda.pl/ciee-konkursy-2/zakonczone/zapros-gosci/zapros-gosci-do-swej-miejscowosci-wyniki-xii-edycji/ „Zaproś gości do swej miejscowości”] ** [https://kajakiempokaszubach.jimdofree.com/ziemia-zaborska/ kajakiempokaszubach.jimdofree.com – ''1 miejsce w konkursie wojewódzkim na wykonanie strony internetowej „Zaproś gości do swojej miejscowości”''] * https://www.spbojano.pl/2026/03/31/konkurs-na-ekologiczna-marzanne-w-stylu-kaszubskim-rozstrzygniety/ * https://www.spbojano.pl/2024/12/31/konkurs-na-wykonanie-kartki-bozonarodzeniowej/ === Kònkursë lëteracczé === * [[Òglowòpòlsczi Lëteracczi Kònkùrs miona Jana Drzéżdżona]]<ref>[https://web.archive.org/web/20260416210056/https://archiwum.radiokaszebe.pl/podcast/strzoda-29-januara-kleka-29-01-2020/ STRZODA, 29 JANUARA | KLËKA 29.01.2020] + [https://web.archive.org/web/20260416210513/https://archiwum.radiokaszebe.pl/wp-content/uploads/2020/01/Kl%C3%ABka-2020.01.29-csb.mp3 .mp3]</ref><ref>https://mojestrone.com/artykul/ana-rozk-i-ji-dobtn-n2062893</ref> * „Bë nie zabëc mòwë starków” miona Jana Drzeżdżona<ref>https://kaszuby24.pl/xxv-konkurs-kaszebsczi-godczi-be-zabec-mowe-starkow-miona-jana-drzezdzona/ </ref><ref>https://powiat.puck.pl/aktualnosci/oglowopolsczi-konkurs-kaszebsczi-godczi-be-nie-zabec-mowe-starkow-m-jana-drzezdzona-2026.html</ref> * Kònkùrs Kaszëbsczi i Pòmòrsczi Lëteraturë Costerina<ref>https://kurierbytowski.com.pl/artykul/xxii-knkrs-kaszbsczi/1326977</ref><ref>https://if.upsl.edu.pl/instytut-filologii/aktualnosci/xx-targi-ksiazki-kaszubskiej-i-pomorskiej</ref> * lëteracczi kònkùrs òrganizowóny przez [[Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié]] (→[[Kristina Mùza]] #3; [[Jón Walkùsz]]) === Kònkursë mùzyczné === * Kònkùrs [[Kaszëbsczi Idol]]<ref>https://puck.naszemiasto.pl/kaszubski-idol-2018-kaszebsczi-idol-w-sobote-22-wrzesnia/ar/c13-4804127</ref> ** https://www.facebook.com/kaszubskiidol ** https://web.archive.org/web/20150315023018/http://radiokaszebe.pl/kaszubski-idol-muzyka/ ** https://archiwum.radiokaszebe.pl/kaszubski-idol-2018-przesluchania-od-14-05/ ** https://archiwum.radiokaszebe.pl/wp-content/uploads/2019/11/PLAKAT-KI-2018-722x1024.jpg ** https://archiwum.radiokaszebe.pl/wp-content/uploads/2019/11/REGULAMINU-KONKURSU-KI-2018.pdf ** https://kaszubopedia.pl/index.php/glossary/konkursy-i-festiwale-muzyczne/ ** https://kartuzy.naszemiasto.pl/az-trzy-nagody-pierwsze-w-ii-ogolnopolskim-konkursie/ar/c13-4741887 ** {{YouTube|7qJC5CxL5TQ|XVI Festiwal Pieśni Kaszubskich „Kaszeëbsczé tónë nad Môlim Mòrzã” Swarzewo’2015}} * [[Gminny Konkurs Piosenki Kaszubskiej]]<ref>https://chmielno.naszgok.pl/n,iii-gminny-konkurs-piosenki-kaszubskiej</ref> === Kònkursë plasticzné === * [[Konkurs Plastyczny „Moje Kaszuby”]]<ref>https://zkiw.com.pl/xxxvi-powiatowy-konkurs-plastyczny-moje-kaszuby/</ref> == Kònkursë òdjimkòwé == == Òbaczë téż == * [[Nôdgroda]] * [[Festiwal]] * [[Dzéń Jednotë Kaszëbów]] * [[Swiatowi Zjôzd Kaszëbów]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * https://web.archive.org/web/20260416213550/https://radiokaszebe.pl/contests {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kùltura]] [[Kategòrëjô:Kònkùrsë| ]] ka5ou57gen7h1v4chbnxpw6a0lt8x8v 10 12776 201136 200164 2026-06-01T12:05:23Z Iketsi 3254 + 201136 wikitext text/x-wiki <includeonly><small>{{Szëkba/1|{{{1|{{PAGENAME}}}}}}}</small></includeonly><noinclude>{{Szëkba|{{{1|{{PAGENAME}}}}}}}<br>{{Szëkba|Transcassubia}}<br>{{Szëkba|Festiwal}}</noinclude> 8uo3sqga3x3q4fws4fb37c6wt0y7h85 10 12871 201135 201033 2026-06-01T12:03:51Z Iketsi 3254 +truso.tv 201135 wikitext text/x-wiki <includeonly> „'''{{{1|{{PAGENAME}}}}}'''”:<br> [[Òbrôzk:Icons-flag-csb.png|16px|link=]] [{{Szëkba/url|mojestrone.com|{{{1}}}}} mòjestronë.com]; [[Òbrôzk:Icons-flag-pl.png|16px|link=]] <!-- C -->[{{Szëkba/url|chwaszczyno.pl|{{{1}}}}} '''C'''hwaszczyno]; [{{Szëkba/url|ckgminapuck.pl|{{{1}}}}} ckgminapuck]; <!-- D -->[{{Szëkba/url|dziennikbaltycki.pl|{{{1}}}}} '''D'''ziennikbaltycki]; [{{Szëkba/url|dziennikpucki.pl|{{{1}}}}} dziennikpucki]; <!-- E -->[{{Szëkba/url|expresskaszebe.pl|{{{1}}}}} '''E'''xpresskaszebe]; [{{Szëkba/url|expresskaszubski.pl|{{{1}}}}} expresskaszubski]; <!-- G -->[{{Szëkba/url|gok.luzino.eu|{{{1}}}}} '''G'''ok.luzino.eu]; [{{Szëkba/url|gp24.pl|{{{1}}}}} gp24]; <!-- K -->[{{Szëkba/url|kartuzy.pl|{{{1}}}}} '''K'''artuzy]; [{{Szëkba/url|kaszubi.pl|{{{1}}}}} kaszubi]; [{{Szëkba/url|kurierkaszubski.eu|{{{1}}}}} kurierkaszubski.eu]; <!-- N -->[{{Szëkba/url|nadmorski24.pl|{{{1}}}}} '''N'''admorski24]; [{{Szëkba/url|naszemiasto.pl|{{{1}}}}} naszemiasto]; [{{Szëkba/url|nowepomorze.pl|{{{1}}}}} nowepomorze]; <!--<small>([{{Szëkba/url|pomorskie.naszemiasto.pl|{{{1}}}}} pomorskie]; [{{Szëkba/url|bytow.naszemiasto.pl|{{{1}}}}} bytow]; [{{Szëkba/url|chojnice.naszemiasto.pl|{{{1}}}}} chojnice]; [{{Szëkba/url|czarne.naszemiasto.pl|{{{1}}}}} czarne]; [{{Szëkba/url|czersk.naszemiasto.pl|{{{1}}}}} czersk]; [{{Szëkba/url|czluchow.naszemiasto.pl|{{{1}}}}} czluchow]; [{{Szëkba/url|dzierzgon.naszemiasto.pl|{{{1}}}}} dzierzgon]; [{{Szëkba/url|gdansk.naszemiasto.pl|{{{1}}}}} gdansk]; [{{Szëkba/url|gdynia.naszemiasto.pl|{{{1}}}}} gdynia]; [{{Szëkba/url|gniew.naszemiasto.pl|{{{1}}}}} gniew]; [{{Szëkba/url|hel.naszemiasto.pl|{{{1}}}}} hel]; [{{Szëkba/url|kartuzy.naszemiasto.pl|{{{1}}}}} kartuzy]; [{{Szëkba/url|koscierzyna.naszemiasto.pl|{{{1}}}}} koscierzyna]; [{{Szëkba/url|krynicamorska.naszemiasto.pl|{{{1}}}}} krynicamorska]; [{{Szëkba/url|kwidzyn.naszemiasto.pl|{{{1}}}}} kwidzyn]; [{{Szëkba/url|leba.naszemiasto.pl|{{{1}}}}} leba]; [{{Szëkba/url|lebork.naszemiasto.pl|{{{1}}}}} lebork]; [{{Szëkba/url|malbork.naszemiasto.pl|{{{1}}}}} malbork]; [{{Szëkba/url|miastko.naszemiasto.pl|{{{1}}}}} miastko]; [{{Szëkba/url|nowydworgdanski.naszemiasto.pl|{{{1}}}}} nowydworgdanski]; [{{Szëkba/url|pelplin.naszemiasto.pl|{{{1}}}}} pelplin]; [{{Szëkba/url|prabuty.naszemiasto.pl|{{{1}}}}} prabuty]; [{{Szëkba/url|pruszczgdanski.naszemiasto.pl|{{{1}}}}} pruszczgdanski]; [{{Szëkba/url|puck.naszemiasto.pl|{{{1}}}}} puck]; [{{Szëkba/url|reda.naszemiasto.pl|{{{1}}}}} reda]; [{{Szëkba/url|rumia.naszemiasto.pl|{{{1}}}}} rumia]; [{{Szëkba/url|skarszewy.naszemiasto.pl|{{{1}}}}} skarszewy]; [{{Szëkba/url|slupsk.naszemiasto.pl|{{{1}}}}} slupsk]; [{{Szëkba/url|sopot.naszemiasto.pl|{{{1}}}}} sopot]; [{{Szëkba/url|starogardgdanski.naszemiasto.pl|{{{1}}}}} starogardgdanski]; [{{Szëkba/url|sztum.naszemiasto.pl|{{{1}}}}} sztum]; [{{Szëkba/url|tczew.naszemiasto.pl|{{{1}}}}} tczew]; [{{Szëkba/url|ustka.naszemiasto.pl|{{{1}}}}} ustka]; [{{Szëkba/url|wejherowo.naszemiasto.pl|{{{1}}}}} wejherowo]; [{{Szëkba/url|wladyslawowo.naszemiasto.pl|{{{1}}}}} wladyslawowo]; [{{Szëkba/url|zukowo.naszemiasto.pl|{{{1}}}}} zukowo] )</small>--> <!-- O -->[{{Szëkba/url|odkryjpomorze.pl|{{{1}}}}} '''O'''dkryjpomorze]; <!-- P -->[{{Szëkba/url|powiat.puck.pl|{{{1}}}}} '''P'''owiat.puck]; <!-- R -->[{{Szëkba/url|radabanino.pl|{{{1}}}}} '''R'''adabanino]; [{{Szëkba/url|radiogdansk.pl|{{{1}}}}} radiogdansk]; [{{Szëkba/url|radiokaszebe.pl|{{{1}}}}} radiokaszebe]; [{{Szëkba/url|rynek-kolejowy.pl|{{{1}}}}} rynek-kolejowy]; <!-- S -->[{{Szëkba/url|skarbnicakaszubska.pl|{{{1}}}}} '''S'''karbnicakaszubska]; <!-- Z -->[{{Szëkba/url|zawszepomorze.pl|{{{1}}}}} '''Z'''awszepomorze]; [{{Szëkba/url|zkaszub.info|{{{1}}}}} zkaszub.info]; [{{Szëkba/url|zukowo.pl|{{{1}}}}} zukowo]; '''+''': [{{Szëkba/url|kaszebi.rastko.net|{{{1}}}}} kaszebi.rastko.net]; [{{Szëkba/url|pomorskie.travel|{{{1}}}}} pomorskie.travel]; [{{Szëkba/url|szwajcariakaszubska.com|{{{1}}}}} szwajcariakaszubska.com]; [{{Szëkba/url|szwajcaria-kaszubska.pl|{{{1}}}}} szwajcaria-kaszubska.pl]; [{{Szëkba/url|naszekaszuby.pl|{{{1}}}}} naszekaszuby.pl]; [{{Szëkba/url|kaszebsko.com|{{{1}}}}} kaszebsko.com]; [{{Szëkba/url|gdansk.pl|{{{1}}}}} gdansk.pl]; [{{Szëkba/url|pomorskie.eu|{{{1}}}}} pomorskie.eu]; [{{Szëkba/url|kartuzy.info|{{{1}}}}} kartuzy.info]; [{{Szëkba/url|sp-lubno.pl|{{{1}}}}} sp-lubno.pl]; [{{Szëkba/url|tubawejherowa.pl|{{{1}}}}} tubawejherowa.pl]; [{{Szëkba/url|culture.pl/pl|{{{1}}}}} culture.pl]; '''Rãczno''':&#8239;[https://kaszuby24.pl kaszuby24]&#8239;^{[{{Szëkba/url|kaszuby24.pl|{{{1}}}}} API]}; [https://chmielno.naszgok.pl/#search-input chmielno.naszgok]; [https://web.archive.org/web/*/gazetakaszubska.pl* ''gazetakaszubska.''] [[Òbrôzk:35mm_film_frames.svg|16px|link=]]&#8239;[{{Szëkba/url|telewizjabaltycka.pl|{{{1}}}}} telewizjabaltycka]; [{{Szëkba/url|telewizjattm.pl|{{{1}}}}} telewizjattm]; [{{Szëkba/url|naszemiasto.pl|{{{1}}}}} gdansk.tvp]; [{{Szëkba/url|truso.tv|{{{1}}}}} truso.tv]<br></includeonly><noinclude> {{Szëkba|Festiwal}} </noinclude> 7kf8jgwi426p42hekpcsb813xawwngl 0 13023 201302 201065 2026-06-01T17:24:53Z Iketsi 3254 +Przëpisë 201302 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} '''Méster Bëlnégò Czëtaniô''' – to kònkùrs<ref name=":0">https://www.expresskaszebe.pl/artykul/14487,wejherowo-stolica-kaszubskiego-slowa-znamy-laureatow-konkursu-mester-belnego-czetanio</ref>. * 2017-12-16<ref>https://pomorzeczyta.pl/konkursy/16-12-znamy-juz-mestrow-belnego-czetanio/</ref> * 2021-12-10<ref>https://koscierski.info/artykul/znamy-laureatow-konkursu/1130917</ref><ref>http://kurierkaszubski.eu/wejherowo-final-regionalnego-konkursu-mester-belnego-czetanio-oni-najpiekniej-czytaja-po-kaszubsku/</ref> * 2022<ref>https://web.archive.org/web/20221017091125/http://radiokaszebe.pl/rozpoczal-sie-konkurs-dla-mistrzow-pieknego-czytania-po-kaszubsku/</ref> * 2023<ref>https://spgrzybno.pl/szkola/667-mester-belnego-czetanio-2023</ref><ref>https://zkaszub.info/x-regionalny-konkurs-dlo-czetincow-mester-belnego-czetanio/</ref><ref>https://spgrzybno.pl/szkola/667-mester-belnego-czetanio-2023</ref> * 2024-12-13<ref>https://www.powiat-lebork.com/aktualnosci-3/mester-belnego-czetanio-2024/</ref><ref>https://www.szkolawesiory.pl/gminny-konkurs-mester-belnego-czetanio-22-11-2024-r/</ref><ref>https://kaszubskieforumkultury.pl/2024/10/14/mester-belnego-czetanio-2024/</ref> * 2025-12-12<ref name=":0" /><ref>https://web.archive.org/web/20251022001500/https://radiokaszebe.pl/wystartowala-xii-edycja-konkursu-mester-belnego-czetanio/</ref><ref>https://kaszubskieforumkultury.pl/2025/10/14/mester-belnego-czetanio-2025/</ref> {{Aktualizacjô|Òstatnô=2025-12-13|Nastãpnô=+1 rok}} == Òbaczë téż == * [[Mùzeùm Kaszëbskò-Pòmòrsczi Pismieniznë i Mùzyczi w Wejrowie]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * https://www.expresskaszebe.pl/artykul/14487,wejherowo-stolica-kaszubskiego-slowa-znamy-laureatow-konkursu-mester-belnego-czetanio [https://web.archive.org/web/20260529185127/https://media.expresskaszebe.pl/avdata/video/2025/12/16/12-konkurs-mester-belnego-czetanio.mp4 .mp4] === Szëkba === {{Szëkba|Méster Bëlnégò Czëtaniô}} [[Kategòrëjô:Kònkùrsë]] hoeakowk04haup1a4q7nifeicliwkgo 201303 201302 2026-06-01T18:35:41Z Iketsi 3254 Òbrôzk 201303 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} [[Òbrôzk:Diplóm Bëtnika Méster Bëlnégò Czëtaniô.jpg|mały]] '''Méster Bëlnégò Czëtaniô''' – to kònkùrs<ref name=":0">https://www.expresskaszebe.pl/artykul/14487,wejherowo-stolica-kaszubskiego-slowa-znamy-laureatow-konkursu-mester-belnego-czetanio</ref>. * 2015<ref>https://wejherowo.naszemiasto.pl/konkurs-czytania-po-kaszubsku-w-bibliotece-w-bolszewie/ar/c8-3578239</ref> * 2016 * 2017-12-16<ref>https://pomorzeczyta.pl/konkursy/16-12-znamy-juz-mestrow-belnego-czetanio/</ref> * 2018<ref>https://gowidlino.edu.pl/2018/11/mester-belnego-czetanio-2018/</ref> * 2019 (?) * 2020 (?) * 2021-12-10<ref>https://koscierski.info/artykul/znamy-laureatow-konkursu/1130917</ref><ref>http://kurierkaszubski.eu/wejherowo-final-regionalnego-konkursu-mester-belnego-czetanio-oni-najpiekniej-czytaja-po-kaszubsku/</ref> * 2022<ref>https://web.archive.org/web/20221017091125/http://radiokaszebe.pl/rozpoczal-sie-konkurs-dla-mistrzow-pieknego-czytania-po-kaszubsku/</ref> * 2023<ref>https://spgrzybno.pl/szkola/667-mester-belnego-czetanio-2023</ref><ref>https://zkaszub.info/x-regionalny-konkurs-dlo-czetincow-mester-belnego-czetanio/</ref><ref>https://spgrzybno.pl/szkola/667-mester-belnego-czetanio-2023</ref><ref>https://zkaszub.info/x-regionalny-konkurs-dlo-czetincow-mester-belnego-czetanio/</ref> * 2024-12-13<ref>https://www.powiat-lebork.com/aktualnosci-3/mester-belnego-czetanio-2024/</ref><ref>https://www.szkolawesiory.pl/gminny-konkurs-mester-belnego-czetanio-22-11-2024-r/</ref><ref>https://kaszubskieforumkultury.pl/2024/10/14/mester-belnego-czetanio-2024/</ref><ref>https://pomorskie.eu/czytaja-pieknie-po-kaszubsku-za-nami-final-konkursu-mester-belnego-czetanio/</ref> * 2025-12-12<ref name=":0" /><ref>https://web.archive.org/web/20251022001500/https://radiokaszebe.pl/wystartowala-xii-edycja-konkursu-mester-belnego-czetanio/</ref><ref>https://kaszubskieforumkultury.pl/2025/10/14/mester-belnego-czetanio-2025/</ref><ref>https://zkiw.com.pl/final-xii-regionalnego-konkursu-dlo-czetincow-mester-belnego-czetanio-w-wejherowie/ </ref> {{Aktualizacjô|Òstatnô=2025-12-13|Nastãpnô=+1 rok}} == Òbaczë téż == * [[Mùzeùm Kaszëbskò-Pòmòrsczi Pismieniznë i Mùzyczi w Wejrowie]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * https://www.expresskaszebe.pl/artykul/14487,wejherowo-stolica-kaszubskiego-slowa-znamy-laureatow-konkursu-mester-belnego-czetanio [https://web.archive.org/web/20260529185127/https://media.expresskaszebe.pl/avdata/video/2025/12/16/12-konkurs-mester-belnego-czetanio.mp4 .mp4] === Szëkba === {{Szëkba|Méster Bëlnégò Czëtaniô}} [[Kategòrëjô:Kònkùrsë]] nptqdt4766p8tmcptyz3ceyn2n0dati 201307 201303 2026-06-01T18:52:09Z Iketsi 3254 + 201307 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} [[Òbrôzk:Diplóm Bëtnika Méster Bëlnégò Czëtaniô.jpg|mały]] '''Méster Bëlnégò Czëtaniô''' – to [[kònkùrs]]<ref name=":0">https://www.expresskaszebe.pl/artykul/14487,wejherowo-stolica-kaszubskiego-slowa-znamy-laureatow-konkursu-mester-belnego-czetanio</ref>. * 2014<ref>https://www.szkolalesnice.nwl.pl/szkola-szkolalesnice/galeria-szkolalesnice/koza-magda-i-bardzo-ciekawa-lekcja-jezyka-kaszubskiego-2/</ref> * 2015<ref>https://wejherowo.naszemiasto.pl/konkurs-czytania-po-kaszubsku-w-bibliotece-w-bolszewie/ar/c8-3578239</ref> * 2016 * 2017-12-16<ref>https://pomorzeczyta.pl/konkursy/16-12-znamy-juz-mestrow-belnego-czetanio/</ref> * 2018<ref>https://gowidlino.edu.pl/2018/11/mester-belnego-czetanio-2018/</ref> * 2019 (?) * 2020 (?) * 2021-12-10<ref>https://koscierski.info/artykul/znamy-laureatow-konkursu/1130917</ref><ref>http://kurierkaszubski.eu/wejherowo-final-regionalnego-konkursu-mester-belnego-czetanio-oni-najpiekniej-czytaja-po-kaszubsku/</ref> * 2022<ref>https://web.archive.org/web/20221017091125/http://radiokaszebe.pl/rozpoczal-sie-konkurs-dla-mistrzow-pieknego-czytania-po-kaszubsku/</ref> * 2023<ref>https://spgrzybno.pl/szkola/667-mester-belnego-czetanio-2023</ref><ref>https://zkaszub.info/x-regionalny-konkurs-dlo-czetincow-mester-belnego-czetanio/</ref><ref>https://spgrzybno.pl/szkola/667-mester-belnego-czetanio-2023</ref><ref>https://zkaszub.info/x-regionalny-konkurs-dlo-czetincow-mester-belnego-czetanio/</ref> * 2024-12-13<ref>https://www.powiat-lebork.com/aktualnosci-3/mester-belnego-czetanio-2024/</ref><ref>https://www.szkolawesiory.pl/gminny-konkurs-mester-belnego-czetanio-22-11-2024-r/</ref><ref>https://kaszubskieforumkultury.pl/2024/10/14/mester-belnego-czetanio-2024/</ref><ref>https://pomorskie.eu/czytaja-pieknie-po-kaszubsku-za-nami-final-konkursu-mester-belnego-czetanio/</ref> * 2025-12-12<ref name=":0" /><ref>https://web.archive.org/web/20251022001500/https://radiokaszebe.pl/wystartowala-xii-edycja-konkursu-mester-belnego-czetanio/</ref><ref>https://kaszubskieforumkultury.pl/2025/10/14/mester-belnego-czetanio-2025/</ref><ref>https://zkiw.com.pl/final-xii-regionalnego-konkursu-dlo-czetincow-mester-belnego-czetanio-w-wejherowie/ </ref> {{Aktualizacjô|Òstatnô=2025-12-13|Nastãpnô=+1 rok}} == Òbaczë téż == * [[Mùzeùm Kaszëbskò-Pòmòrsczi Pismieniznë i Mùzyczi w Wejrowie]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * https://www.expresskaszebe.pl/artykul/14487,wejherowo-stolica-kaszubskiego-slowa-znamy-laureatow-konkursu-mester-belnego-czetanio [https://web.archive.org/web/20260529185127/https://media.expresskaszebe.pl/avdata/video/2025/12/16/12-konkurs-mester-belnego-czetanio.mp4 .mp4] === Szëkba === {{Szëkba|Méster Bëlnégò Czëtaniô}} [[Kategòrëjô:Kònkùrsë]] d45ohx7dnql8fedep6s527ldjacckqn 201310 201307 2026-06-01T19:03:14Z Iketsi 3254 + https://www.expresskaszebe.pl/artykul/3688,czytanie-po-kaszubsku-mester-belnego-czetanio-wejrowo-2020 201310 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} [[Òbrôzk:Diplóm Bëtnika Méster Bëlnégò Czëtaniô.jpg|mały]] '''Méster Bëlnégò Czëtaniô''' – to [[kònkùrs]]<ref name=":0">https://www.expresskaszebe.pl/artykul/14487,wejherowo-stolica-kaszubskiego-slowa-znamy-laureatow-konkursu-mester-belnego-czetanio</ref>. * 2014<ref>https://www.szkolalesnice.nwl.pl/szkola-szkolalesnice/galeria-szkolalesnice/koza-magda-i-bardzo-ciekawa-lekcja-jezyka-kaszubskiego-2/</ref> * 2015<ref>https://wejherowo.naszemiasto.pl/konkurs-czytania-po-kaszubsku-w-bibliotece-w-bolszewie/ar/c8-3578239</ref> * 2016 * 2017-12-16<ref>https://pomorzeczyta.pl/konkursy/16-12-znamy-juz-mestrow-belnego-czetanio/</ref> * 2018<ref>https://gowidlino.edu.pl/2018/11/mester-belnego-czetanio-2018/</ref> * 2019 (?) * 2020<ref>https://www.expresskaszebe.pl/artykul/3688,czytanie-po-kaszubsku-mester-belnego-czetanio-wejrowo-2020</ref> * 2021-12-10<ref>https://koscierski.info/artykul/znamy-laureatow-konkursu/1130917</ref><ref>http://kurierkaszubski.eu/wejherowo-final-regionalnego-konkursu-mester-belnego-czetanio-oni-najpiekniej-czytaja-po-kaszubsku/</ref> * 2022<ref>https://web.archive.org/web/20221017091125/http://radiokaszebe.pl/rozpoczal-sie-konkurs-dla-mistrzow-pieknego-czytania-po-kaszubsku/</ref> * 2023<ref>https://spgrzybno.pl/szkola/667-mester-belnego-czetanio-2023</ref><ref>https://zkaszub.info/x-regionalny-konkurs-dlo-czetincow-mester-belnego-czetanio/</ref><ref>https://spgrzybno.pl/szkola/667-mester-belnego-czetanio-2023</ref><ref>https://zkaszub.info/x-regionalny-konkurs-dlo-czetincow-mester-belnego-czetanio/</ref> * 2024-12-13<ref>https://www.powiat-lebork.com/aktualnosci-3/mester-belnego-czetanio-2024/</ref><ref>https://www.szkolawesiory.pl/gminny-konkurs-mester-belnego-czetanio-22-11-2024-r/</ref><ref>https://kaszubskieforumkultury.pl/2024/10/14/mester-belnego-czetanio-2024/</ref><ref>https://pomorskie.eu/czytaja-pieknie-po-kaszubsku-za-nami-final-konkursu-mester-belnego-czetanio/</ref> * 2025-12-12<ref name=":0" /><ref>https://web.archive.org/web/20251022001500/https://radiokaszebe.pl/wystartowala-xii-edycja-konkursu-mester-belnego-czetanio/</ref><ref>https://kaszubskieforumkultury.pl/2025/10/14/mester-belnego-czetanio-2025/</ref><ref>https://zkiw.com.pl/final-xii-regionalnego-konkursu-dlo-czetincow-mester-belnego-czetanio-w-wejherowie/ </ref> {{Aktualizacjô|Òstatnô=2025-12-13|Nastãpnô=+1 rok}} == Òbaczë téż == * [[Mùzeùm Kaszëbskò-Pòmòrsczi Pismieniznë i Mùzyczi w Wejrowie]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * https://www.expresskaszebe.pl/artykul/14487,wejherowo-stolica-kaszubskiego-slowa-znamy-laureatow-konkursu-mester-belnego-czetanio [https://web.archive.org/web/20260529185127/https://media.expresskaszebe.pl/avdata/video/2025/12/16/12-konkurs-mester-belnego-czetanio.mp4 .mp4] === Szëkba === {{Szëkba|Méster Bëlnégò Czëtaniô}} [[Kategòrëjô:Kònkùrsë]] 8nt8jw62oxfow2mfdutti7szac7i2mw 201311 201310 2026-06-01T19:07:32Z Iketsi 3254 + https://www.youtube.com/watch?v=yckd26rzYjY 201311 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} [[Òbrôzk:Diplóm Bëtnika Méster Bëlnégò Czëtaniô.jpg|mały]] '''Méster Bëlnégò Czëtaniô''' – to [[kònkùrs]]<ref name=":0">https://www.expresskaszebe.pl/artykul/14487,wejherowo-stolica-kaszubskiego-slowa-znamy-laureatow-konkursu-mester-belnego-czetanio</ref>. * 2014<ref>https://www.szkolalesnice.nwl.pl/szkola-szkolalesnice/galeria-szkolalesnice/koza-magda-i-bardzo-ciekawa-lekcja-jezyka-kaszubskiego-2/</ref> * 2015<ref>https://wejherowo.naszemiasto.pl/konkurs-czytania-po-kaszubsku-w-bibliotece-w-bolszewie/ar/c8-3578239</ref> * 2016 * 2017-12-16<ref>https://pomorzeczyta.pl/konkursy/16-12-znamy-juz-mestrow-belnego-czetanio/</ref> * 2018<ref>https://gowidlino.edu.pl/2018/11/mester-belnego-czetanio-2018/</ref> * 2019 (?) * 2020<ref>https://www.expresskaszebe.pl/artykul/3688,czytanie-po-kaszubsku-mester-belnego-czetanio-wejrowo-2020</ref><ref>https://www.youtube.com/watch?v=yckd26rzYjY</ref> * 2021-12-10<ref>https://koscierski.info/artykul/znamy-laureatow-konkursu/1130917</ref><ref>http://kurierkaszubski.eu/wejherowo-final-regionalnego-konkursu-mester-belnego-czetanio-oni-najpiekniej-czytaja-po-kaszubsku/</ref> * 2022<ref>https://web.archive.org/web/20221017091125/http://radiokaszebe.pl/rozpoczal-sie-konkurs-dla-mistrzow-pieknego-czytania-po-kaszubsku/</ref> * 2023<ref>https://spgrzybno.pl/szkola/667-mester-belnego-czetanio-2023</ref><ref>https://zkaszub.info/x-regionalny-konkurs-dlo-czetincow-mester-belnego-czetanio/</ref><ref>https://spgrzybno.pl/szkola/667-mester-belnego-czetanio-2023</ref><ref>https://zkaszub.info/x-regionalny-konkurs-dlo-czetincow-mester-belnego-czetanio/</ref> * 2024-12-13<ref>https://www.powiat-lebork.com/aktualnosci-3/mester-belnego-czetanio-2024/</ref><ref>https://www.szkolawesiory.pl/gminny-konkurs-mester-belnego-czetanio-22-11-2024-r/</ref><ref>https://kaszubskieforumkultury.pl/2024/10/14/mester-belnego-czetanio-2024/</ref><ref>https://pomorskie.eu/czytaja-pieknie-po-kaszubsku-za-nami-final-konkursu-mester-belnego-czetanio/</ref> * 2025-12-12<ref name=":0" /><ref>https://web.archive.org/web/20251022001500/https://radiokaszebe.pl/wystartowala-xii-edycja-konkursu-mester-belnego-czetanio/</ref><ref>https://kaszubskieforumkultury.pl/2025/10/14/mester-belnego-czetanio-2025/</ref><ref>https://zkiw.com.pl/final-xii-regionalnego-konkursu-dlo-czetincow-mester-belnego-czetanio-w-wejherowie/ </ref> {{Aktualizacjô|Òstatnô=2025-12-13|Nastãpnô=+1 rok}} == Òbaczë téż == * [[Mùzeùm Kaszëbskò-Pòmòrsczi Pismieniznë i Mùzyczi w Wejrowie]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * https://www.expresskaszebe.pl/artykul/14487,wejherowo-stolica-kaszubskiego-slowa-znamy-laureatow-konkursu-mester-belnego-czetanio [https://web.archive.org/web/20260529185127/https://media.expresskaszebe.pl/avdata/video/2025/12/16/12-konkurs-mester-belnego-czetanio.mp4 .mp4] * https://www.youtube.com/watch?v=yckd26rzYjY === Szëkba === {{Szëkba|Méster Bëlnégò Czëtaniô}} [[Kategòrëjô:Kònkùrsë]] 9m1654reff7uknyjpyb2o23xw0jduyx 201312 201311 2026-06-01T19:10:28Z Iketsi 3254 /* Bùtnowé lënczi */ + 201312 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} [[Òbrôzk:Diplóm Bëtnika Méster Bëlnégò Czëtaniô.jpg|mały]] '''Méster Bëlnégò Czëtaniô''' – to [[kònkùrs]]<ref name=":0">https://www.expresskaszebe.pl/artykul/14487,wejherowo-stolica-kaszubskiego-slowa-znamy-laureatow-konkursu-mester-belnego-czetanio</ref>. * 2014<ref>https://www.szkolalesnice.nwl.pl/szkola-szkolalesnice/galeria-szkolalesnice/koza-magda-i-bardzo-ciekawa-lekcja-jezyka-kaszubskiego-2/</ref> * 2015<ref>https://wejherowo.naszemiasto.pl/konkurs-czytania-po-kaszubsku-w-bibliotece-w-bolszewie/ar/c8-3578239</ref> * 2016 * 2017-12-16<ref>https://pomorzeczyta.pl/konkursy/16-12-znamy-juz-mestrow-belnego-czetanio/</ref> * 2018<ref>https://gowidlino.edu.pl/2018/11/mester-belnego-czetanio-2018/</ref> * 2019 (?) * 2020<ref>https://www.expresskaszebe.pl/artykul/3688,czytanie-po-kaszubsku-mester-belnego-czetanio-wejrowo-2020</ref><ref>https://www.youtube.com/watch?v=yckd26rzYjY</ref> * 2021-12-10<ref>https://koscierski.info/artykul/znamy-laureatow-konkursu/1130917</ref><ref>http://kurierkaszubski.eu/wejherowo-final-regionalnego-konkursu-mester-belnego-czetanio-oni-najpiekniej-czytaja-po-kaszubsku/</ref> * 2022<ref>https://web.archive.org/web/20221017091125/http://radiokaszebe.pl/rozpoczal-sie-konkurs-dla-mistrzow-pieknego-czytania-po-kaszubsku/</ref> * 2023<ref>https://spgrzybno.pl/szkola/667-mester-belnego-czetanio-2023</ref><ref>https://zkaszub.info/x-regionalny-konkurs-dlo-czetincow-mester-belnego-czetanio/</ref><ref>https://spgrzybno.pl/szkola/667-mester-belnego-czetanio-2023</ref><ref>https://zkaszub.info/x-regionalny-konkurs-dlo-czetincow-mester-belnego-czetanio/</ref> * 2024-12-13<ref>https://www.powiat-lebork.com/aktualnosci-3/mester-belnego-czetanio-2024/</ref><ref>https://www.szkolawesiory.pl/gminny-konkurs-mester-belnego-czetanio-22-11-2024-r/</ref><ref>https://kaszubskieforumkultury.pl/2024/10/14/mester-belnego-czetanio-2024/</ref><ref>https://pomorskie.eu/czytaja-pieknie-po-kaszubsku-za-nami-final-konkursu-mester-belnego-czetanio/</ref> * 2025-12-12<ref name=":0" /><ref>https://web.archive.org/web/20251022001500/https://radiokaszebe.pl/wystartowala-xii-edycja-konkursu-mester-belnego-czetanio/</ref><ref>https://kaszubskieforumkultury.pl/2025/10/14/mester-belnego-czetanio-2025/</ref><ref>https://zkiw.com.pl/final-xii-regionalnego-konkursu-dlo-czetincow-mester-belnego-czetanio-w-wejherowie/ </ref> {{Aktualizacjô|Òstatnô=2025-12-13|Nastãpnô=+1 rok}} == Òbaczë téż == * [[Mùzeùm Kaszëbskò-Pòmòrsczi Pismieniznë i Mùzyczi w Wejrowie]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * https://www.expresskaszebe.pl/artykul/14487,wejherowo-stolica-kaszubskiego-slowa-znamy-laureatow-konkursu-mester-belnego-czetanio [https://web.archive.org/web/20260529185127/https://media.expresskaszebe.pl/avdata/video/2025/12/16/12-konkurs-mester-belnego-czetanio.mp4 .mp4] * {{YouTube|yckd26rzYjY|Ògłoszenié wëników VII Regionalnégò Kònkùrsu Méster Bëlnégò Czëtaniô Wejrowò 2020 — Muzeum Piśmiennictwa i Muzyki Kaszubsko-Pomorskiej}} * {{YouTube|m7bTkZhgXIU|BELNE CZETANIO VII tv — Telewizja Kaszuby}} === Szëkba === {{Szëkba|Méster Bëlnégò Czëtaniô}} [[Kategòrëjô:Kònkùrsë]] lh7qd45rlvalqykogmnnwmxxp6o2pa3 0 13024 201154 2026-06-01T12:13:14Z Iketsi 3254 #TAM [[Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié]] 201154 wikitext text/x-wiki #TAM [[Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié]] rrtobvtkcfmllvt9ooqfc6ix6gfyq8p 14 13025 201169 2026-06-01T12:24:00Z Iketsi 3254 N 201169 wikitext text/x-wiki {{Commons}} [[Kategòrëjô:Szlachë]] fnm4qx7tgq8g86dbx4sjcgfwbth3cm6 14 13026 201262 2026-06-01T14:49:25Z Iketsi 3254 [[Category:→[[Kategòrëjô: 201262 wikitext text/x-wiki {{Commons}} [[Kategòrëjô:Cządë rokù]] s1z4sjwdvbbaurdqa5xa5jkgt263y68 0 13027 201296 2026-06-01T15:13:05Z Iketsi 3254 #TAM [[Jezës Christus]] 201296 wikitext text/x-wiki #TAM [[Jezës Christus]] 8f75okjci93lqzj6c15x2rredz7i4jz 0 13028 201305 2026-06-01T18:45:45Z Iketsi 3254 N 201305 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} '''Konkurs Plastyczny „Moje Kaszuby”''' – to kònkùrs. * 2024<ref>https://kartuskiecentrum.kultury.pl/aktualnosci-kck/konkurs-plastyczny-moje-kaszuby-2024.html</ref> * 2025<ref>https://kartuskiecentrum.kultury.pl/aktualnosci-kck/konkurs-plastyczny-moje-kaszuby-2025.html</ref><ref>https://zkiw.com.pl/xxxvi-powiatowy-konkurs-plastyczny-moje-kaszuby/</ref> {{Aktualizacjô|Òstatnô=2025-12-12|Nastãpnô=+1 rok}} == Òbaczë téż == * [[Kartuskie Centrum Kultury]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * https://www.facebook.com/KartuskieCentrumKultury * https://kartuskiecentrum.kultury.pl/aktualnosci-kck/konkurs-plastyczny-moje-kaszuby-2025.html === Szëkba === {{Szëkba|Konkurs Plastyczny Moje Kaszuby}} [[Kategòrëjô:Kònkùrsë]] t7lva983rk2scwg2ns1jmalgio1b4z5 201306 201305 2026-06-01T18:51:23Z Iketsi 3254 + 201306 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} '''Konkurs Plastyczny „Moje Kaszuby”''' – to kònkùrs. * 2011<ref>https://kartuzy.naszemiasto.pl/nagrodzeni-w-konkursie-moje-kaszuby/ar/c8-1202507</ref> * ... * 2016<ref>https://kartuzy.naszemiasto.pl/na-konkurs-plastyczny-moje-kaszuby-dzieci-przyslaly-150/ar/c8-3960854</ref> * 2017<ref>https://expresskaszubski.pl/pl/14_kultura/25601_kartuzy-rozstrzygnieto-powiatowy-konkurs-plastyczny-moje-kaszuby.html</ref> * 2018<ref>https://expresskaszubski.pl/pl/14_kultura/28177_kartuzy-ponad-trzysta-prac-nades-ano-na-konkurs-moje-kaszuby.html</ref> * 2019 (?) * 2020 (?) * 2021 * 2022 * 2023<ref>https://dziennikbaltycki.pl/powiatowy-konkurs-plastyczny-moje-kaszuby-rozstrzygniety/ar/c13-18150773</ref> * 2024<ref>https://kartuskiecentrum.kultury.pl/aktualnosci-kck/konkurs-plastyczny-moje-kaszuby-2024.html</ref> * 2025<ref>https://kartuskiecentrum.kultury.pl/aktualnosci-kck/konkurs-plastyczny-moje-kaszuby-2025.html</ref><ref>https://zkiw.com.pl/xxxvi-powiatowy-konkurs-plastyczny-moje-kaszuby/</ref> {{Aktualizacjô|Òstatnô=2025-12-12|Nastãpnô=+1 rok}} == Òbaczë téż == * [[Kartuskie Centrum Kultury]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * https://www.facebook.com/KartuskieCentrumKultury * https://kartuskiecentrum.kultury.pl/aktualnosci-kck/konkurs-plastyczny-moje-kaszuby-2025.html === Szëkba === {{Szëkba|Konkurs Plastyczny Moje Kaszuby}} [[Kategòrëjô:Kònkùrsë]] 2g0nhoikpc0qc86tjp0li43iauedyw2 201309 201306 2026-06-01T19:02:54Z Iketsi 3254 + 201309 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} '''Konkurs Plastyczny „Moje Kaszuby”''' – to kònkùrs. * 2004<ref>https://kartuzy.info/artykul/konkurs-plastyczny-moje-n820385</ref> * ... * 2011<ref>https://kartuzy.naszemiasto.pl/nagrodzeni-w-konkursie-moje-kaszuby/ar/c8-1202507</ref><ref>http://malaszkola.eu/2012/03/sukcesy-w-konkursie-moje-kaszuby-2011/</ref> * 2012<ref>http://malaszkola.eu/2012/12/konkurs-plastyczny-moje-kaszuby-rozstrzygniety/</ref> * 2013<ref>http://malaszkola.eu/2013/12/wysokie-i-i-ii-miejsce/</ref> * 2014<ref>https://kartuzy.info/artykul/kartuzy-wyniki-konkursu-n805936</ref> * 2015 * 2016<ref>https://kartuzy.naszemiasto.pl/na-konkurs-plastyczny-moje-kaszuby-dzieci-przyslaly-150/ar/c8-3960854</ref> * 2017<ref>https://expresskaszubski.pl/pl/14_kultura/25601_kartuzy-rozstrzygnieto-powiatowy-konkurs-plastyczny-moje-kaszuby.html</ref><ref>https://expresskaszubski.pl/pl/fotorelacje/inne/kartuzy-rozstrzygnieto-powiatowy-konkurs-plastyczny-moje-kaszuby/24524,5</ref> * 2018<ref>https://expresskaszubski.pl/pl/14_kultura/28177_kartuzy-ponad-trzysta-prac-nades-ano-na-konkurs-moje-kaszuby.html</ref> * 2019 (?) * 2020 (?) * 2021 * 2022 * 2023<ref>https://dziennikbaltycki.pl/powiatowy-konkurs-plastyczny-moje-kaszuby-rozstrzygniety/ar/c13-18150773</ref> * 2024<ref>https://kartuskiecentrum.kultury.pl/aktualnosci-kck/konkurs-plastyczny-moje-kaszuby-2024.html</ref> * 2025<ref>https://kartuskiecentrum.kultury.pl/aktualnosci-kck/konkurs-plastyczny-moje-kaszuby-2025.html</ref><ref>https://zkiw.com.pl/xxxvi-powiatowy-konkurs-plastyczny-moje-kaszuby/</ref> {{Aktualizacjô|Òstatnô=2025-12-12|Nastãpnô=+1 rok}} == Òbaczë téż == * [[Kartuskie Centrum Kultury]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * https://www.facebook.com/KartuskieCentrumKultury * https://kartuskiecentrum.kultury.pl/aktualnosci-kck/konkurs-plastyczny-moje-kaszuby-2025.html * https://expresskaszubski.pl/pl/fotorelacje/inne/kartuzy-rozstrzygnieto-powiatowy-konkurs-plastyczny-moje-kaszuby/24524,5 === Szëkba === {{Szëkba|Konkurs Plastyczny Moje Kaszuby}} [[Kategòrëjô:Kònkùrsë]] dltdi8vtwqrlt23wz6s8tvqjg4xrfaj 14 13029 201345 2026-06-01T19:44:04Z Iketsi 3254 N 201345 wikitext text/x-wiki {{Commons}} [[Kategòrëjô:Religijô]] [[Kategòrëjô:Kùltura]] 3joiyomdmtlyyuihcqmrb0mxsh6v9sr