Wikipedia csbwiki https://csb.wikipedia.org/wiki/Prz%C3%A9dn%C3%B4_starna MediaWiki 1.47.0-wmf.5 first-letter Media Specjalnô Diskùsëjô Brëkòwnik Diskùsëjô brëkòwnika Wiki Diskùsëjô Wiki Òbrôzk Diskùsëjô òbrôzków MediaWiki Diskùsëjô MediaWiki Szablóna Diskùsëjô Szablónë Pòmòc Diskùsëjô Pòmòcë Kategòrëjô Diskùsëjô Kategòrëji TimedText TimedText talk Moduł Dyskusja modułu Wydarzenie Dyskusja wydarzenia 0 57 201618 198760 2026-06-04T16:02:31Z Iketsi 3254 == Òbaczë téż == * [[Pieleszewò]] 201618 wikitext text/x-wiki {{Gard-infobox| Gard=Réda| dopełniacz=Redë| adjektiw_fem=rédzkô| adjektiw_mask=rédzczi| céch=POL_Reda_COA.svg| fana=POL Reda flag.svg| karta=| wòjewództwò=Pòmòrsczé| kréz=Wejrowsczi| grodzki=| rodzaj_gminy=miejska| gmina=| miejska=tak| bùrméster=Krzysztof Krzemiński| adres_um=ul. Pucka 9| kod_poczt_um=84-230| tel_um=58 671-94-52| fax_um=58 671-94-17| mail_um=| wiéchrzëzna=29,45| stopniN=54|minutN=37|stopniE=18|minutE=20| wysokość=| rok=2004| lëdztwò=18 111| gęstość=615| aglomeracja=| czerënkòwi numer=(+48) 58| pòcztowi kòd=84-240| registracëjné tôfle=GWE| TERYT=6222915011| SIMC=| www=http://www.reda.pl| }} '''Réda''' (téż: '''Reda''', '''Rejda''', '''Grãzowò'''; we zdrojach: ''Granslow'' 1357, ''Granissow'' kòl 1400, ''Grantzlof'' kòl 1400, ''Redau'' kòl 1400, ''Gralof'' 1407, ''Granisslaw'' 1415, ''Granschelow'' 1419, ''Reda'' 1433, ''Rede'' 1433, ''Reda'' 1534, ''Rheda'' 1583, ''Gralaf'' 1621, ''Gręnzlau'', ''Gręzowo'' 1635, 1638, ''Reed'' 1655, ''Roda'' 1659, ''Rehda'' 1796, ''Reda'' (Cenôwa), ''Réda'' (Zëchta), ''Rejda'' (Tréder); pl: ''Reda'', de: ''Rheda'') - gard w [[Wejrowsczi kréz|wejrowsczim krézu]] w pòrenkòwi [[Pòmòrskô|Pòmòrsce]]. [[Archeòlogijô|Archeòlodzë]] pòdôwają, że ò pierszich lëdzczich szlachach w òbjimie dzysdniowi Redë mòże ju gôdac w I wiekù p.n.e. [[1 stëcznika]] [[1967]] rokù Réda dostaa gardné prawa, mô dzysô sztatus gardu w [[Wejrowsczi kréz|wejrowsczim krézu]] [[Pòmòrsczé wòjewództwò|Pòmòrsczim wòjewództwie]]. Réda mô greńcã z [[Rëmiô|Rëmią]] ë [[Wejrowò|Wejrowã]], ùrôbiając z nima [[Môłé Trójgardze]]. [[4 lëpinca]] 2015 - [[Swiatowi Zjôzd Kaszëbów]]. == Pòdôwczi == [[Òbrôzk:Reda Zjazd Kaszubow.jpg|mały|Kaszëbi w Rédze 2015]] [[Òbrôzk:REDA 5 1 ubt.jpeg|mały|Rédzczé [[banowiszcze]]]] [[Òbrôzk:REDA 5 2 ubt.jpeg|mały|Rédzczi kòscół]] Bùdżetowé wzątczi (2004 plan): mln zł<br> Bùdżetowé wëdôwczi (2004 plan): mln zł == Lëdztwò == Zgòdno z pòdôwkama z [[30 czerwińca]] [[2004]] rokù: {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="margin: 0 0 1em 1em; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; text-align:right;" !Òpis || colspan=2|Òglowò || colspan=2|Białczi || colspan=2|Chłopi |- |jednota || lëdzi || % || lëdzi || % || lëdzi || % |-- |pòpùlacëjô || '''18&nbsp;111''' || 100 || 9175 || 50,7 || 8936 || 49,3 |-- |gãstosc lëdztwa<br>(mieszk./km²) || colspan=2| 615 || colspan=2| 311,5 || colspan=2| 303,4 |} <!-- === Historëjô === --> <!-- === Słôwny lëdze === --> <!-- === Stôrodôwnotë === --> == Òbaczë téż == * [[Pieleszewò]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://www.kaszubi.pl/images/dodatkowe/ZjazdKaszubow/GAZETA%20ZJAZDOWA%202015.pdf Kaszëbi w Rédze 2015] * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_IX/584 Reda w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] {{Wejrowsczi kréz}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé gardë]] [[Kategòrëjô:Wejrowsczi kréz]] m8ovvkwwpw0ab4uoy39hy2dzutvbg6f 0 65 201761 197337 2026-06-05T11:17:18Z Iketsi 3254 Bùtnowé lënczi 201761 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Europa-bei-nacht 1-1024x768.jpg|mały|330px|Kôrta satélitarnô Eùropë]]Tu je lësta nôwikszëch gardów w Eùropie. # [[Mòskwa]] 14 mln # [[London]] 13,9 mln # [[Pariz]] 11,9 mln # [[Piotrogard]] 5,0 mln # [[Berlëno]] 3,4 mln # [[Atenë]] 3,3 mln # [[Madrit]] 3,1 mln # [[Rzim]] 2,8 mln # [[Czijew]] 2,6 mln # [[Bùkareszt]] 2,0 mln # [[Bùdapest]] 2,0 mln # [[Barcelona]] 1,7 mln # [[Warszawa]] 1,7 mln # [[Hambùrg]] 1,6 mln # [[Charków]] 1,6 mln # [[Mińsk]] 1,6 mln # [[Samara]] 1,6 mln # [[Widen]] 1,5 mln # [[Belgard]] 1,5 mln # [[Milano]] 1,4 mln # [[Niżni Nowogard]] 1,4 mln # [[Kòpenhaga]] 1,3 mln # [[Lyon]] 1,3 mln # [[Zofijô]] 1,2 mln # [[Praga]] 1,2 mln # [[Mnichòwò]] 1,2 mln # [[Neapol]] 1,2 mln # [[Zagrzeb]] 1,2 mln # [[Dniepropietrowsk]] 1,2 mln # [[Donieck]] 1,1 mln # [[Òdessa]] 1,1 mln # [[Dublin]] 1,1 mln # [[Marsyla]] 1,1 # [[Turin]] 1,0 mln # [[Brusel]] 1,0 mln # [[Birmingham]] 1,0 mln # [[Kôln]] 0,9 mln # [[Riga]] 0,9 mln # [[Łódz]] 0,9 mln # [[Curich]] 0,8 mln # [[Lizbón]] 0,8 mln # [[Walencëjô]] 0,8 mln # [[Krakòwò]] 0,7 mln # [[Palermo]] 0,7 mln # [[Leeds]] 0,7 mln # [[Genf]] 0,7 mln # [[Amsterdam]] 0,7 mln # [[Glasgow]] 0,7 mln # [[Kiszëniów]] 0,7 mln # [[Sewilla]] 0,7 mln # [[Sztokhòlm]] 0,7 mln {{Aktualizacjô|Òstatnô=2020-01-18|Nastãpnô=+5 lat}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Eùropa]] ow3bg7wfu2cg7npvoin8hphgdh9wuns 0 147 201669 176509 2026-06-04T18:28:27Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 201669 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Jastrzebia Gora aerial.JPG|mały|]] '''Pilëce''' (pòl. ''Jastrzębia Góra'', miem. ''Habichtsberg'') je wsą nad sztrądã [[Bôłt]]u w pòrenkòwi [[Pòmòrskô|Pòmòrsce]], w latach 1973-2015 administracjowi (zôpadny) dzél gardu [[Wiôlgô Wies]]. Pierszô zmiónka ò Pilëcach pòchôdô z [[1848]] rokù. W XX-im stolatim miôł plac zacht rozwij wsë dzãka turistice. Wiôldżima atrakcëjama Pilëców są: wësoczi klif nad sztrądã (67 m n.r.m.), chtëren równak je zagrożony przez sztormë na Bôłce; ôs wiłoz zwóny Lësô Rëja (pòl. ''Lisi Jar''). == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Wiôlgô Wies]] 6zn3xtjozas6rqrt36o083vzfog6mom 0 1081 201558 174897 2026-06-04T13:22:13Z Iketsi 3254 Bùtnowé lënczi 201558 wikitext text/x-wiki {{Kalãdôrzk}} === Swiãta ë ùroczëznë === * [[Mionowi dzéń]] swiãtëją: Domnika, Mariô, Teréza === Wëdarzenia === * === Ùrodzëlë sã === * === Ùmarlë === * == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Roczëzna}} {{Kalãdarium}} {{Aùtokat/Kalãdarium/Dzéń}} s4a062kxuef3e05bhtfguu2xh8hwr58 0 1381 201621 199480 2026-06-04T16:04:20Z Iketsi 3254 * [[Wieża cësnieniów w Miastkù]] 201621 wikitext text/x-wiki {{Gard-infobox| Gard=Miastkò| dopełniacz=Miastka| adjektiw_mask=miastecczi| adjektiw_fem=miasteckô| céch=POL_Miastko_COA_1.svg| fana=POL Miastko flag.svg| karta=| wòjewództwò=pòmòrsczé| kréz=bëtowsczi| grodzki=| rodzaj_gminy=gardno -wieskô| gmina=| miejska=| bùrméster=Danuta Karaśkiewicz| adres_um=ul.Grunwaldzka 1| kod_poczt_um=77-200 | tel_um=59&nbsp;857-25-42| fax_um=59&nbsp;857-23-68| mail_um=| wiéchrzëzna=15.68| stopniN=54|minutN=01|stopniE=16|minutE=59| wysokość=| rok=2016| lëdztwò=10 738[| gęstość=1890,5| aglomeracja=| czerënkòwi numer=(+48) 59| pòcztowi kòd=77-200| registracëjné tôfle=GBY| TERYT=6222801064| SIMC=| www=http://www.miastko.pl| }} '''Miastkò''' (we zdrojach: ''Rumzbork'' 1565, ''Rummelsborch'' 1618, ''Stettlin Rummelsburg'' 1628, ''Rummelsburgk'' 1628, ''Rummelsburg'' 1789, ''Ramelsburg'' 1807, ''Rumelsburg'' 1807, ''Miastko'' 1885, ''Miastków'' 1885, ''Mjastko'' (Cenôwa), ''Miastkò'' (Ramułt); [[pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Miastko'', [[miemiecczi jãzëk|miem.]] ''Rummelsburg'') – gard leżący w [[Bëtowsczi kréz|bëtowsczim krézu]] w [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Pòrénkòwi Pòmòrsce]], nad rzéką [[Stëdnica|Stëdnicą]] (lewim dopłiwã [[Wieprzô|Wieprzë]]). Stolëca [[gmina Miastkò|Miastecczi Gminë]]. == Pòłożenié ë statisticzné pòdôwczi == *Geògrafné kòòrdinatë: szérzô - 54°01' N, dôłgòta - 16°59'E *170 km na nordóst òd [[Szczëtna|Szczëtno]], 52 km na pôłnié òd [[Stôłpskò|Stôłpska]], 39 km na wieczór òd [[Bëtowò|Bëtowa]], 116 km na zudwest òd [[Gduńsk]]a *bez gard przebiégają krajewé dardżi nr 20 i 21 ë bana [[Szczecënkò]] – [[Stôłpskò]] *Lëdztwò: 11 998 (2004) *Wiéchrzëzna: 15,68 km² *Bezrobòcëzna: 13% *Gãstnota lëdztwa: 1959 per./km² * [http://upload.wikimedia.org/wikipedia/csb/6/60/Karta_miastko.jpg gardnô mapa] * [https://web.archive.org/web/20060715021415/http://www.znamirowski.pl/mapy/mapa_miastko.php jinteraktiwnô gardnô mapa] === Lëdztwò Miastka === [[Òbrôzk:Ledztwo w miastku.jpg|center|350px]] === Wse Miastecczi Gminë === *Biôłô ([[pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Biała'', [[miemiecczi jãzëk|miem.]] ''Bial'') *Bòbicëno ([[pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Bobięcino'', [[miemiecczi jãzëk|miem.]] ''Papenzin'') *Chlebòwò ([[pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Chlebowo'', [[miemiecczi jãzëk|miem.]] ''Kornburg'') *Czôrnicô ([[pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Czarnica'', [[miemiecczi jãzëk|miem.]] ''Scharnitz'') *Dolskò ([[pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Dolsko'', [[miemiecczi jãzëk|miem.]] ''Dulzig'') *Dretiń(([[pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Dretyń'', [[miemiecczi jãzëk|miem.]] Treten'') *Dretink ([[pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Dretynek'', [[miemiecczi jãzëk|miem.]] ''Tretenwalde'') *Gatka ([[pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Gatka'', [[miemiecczi jãzëk|miem.]] ''Gadgen'') *Głodowò ([[pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Głodowo'', [[miemiecczi jãzëk|miem.]] ''Gloddow'') *Komnica ([[pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Kamnica'', [[miemiecczi jãzëk|miem.]] ''Kamnitz'') *Kôwcze ([[pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Kawcze'', [[miemiecczi jãzëk|miem.]] ''Kaffzig'') *Kòwalewice ([[pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Kowalewice'', [[miemiecczi jãzëk|miem.]] ''Julienhof'') *Kwisno ([[pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Kwisno'', [[miemiecczi jãzëk|miem.]] ''Gewiesen'') *Lubkòwò ([[pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Lubkowo'', [[miemiecczi jãzëk|miem.]] ''Georgendorf'') *Miôłocëce ([[pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Miłocice'', [[miemiecczi jãzëk|miem.]] ''Falkenhagen'') *Òkunino ([[pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Okunino'', [[miemiecczi jãzëk|miem.]] ''Wocknin'') *Paszeka ([[pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Pasieka) *Piôszczëna ([[pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Piaszczyna'', [[miemiecczi jãzëk|miem.]] ''Reinwasser'') *Pòpòwice ([[pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Popowice'', [[miemiecczi jãzëk|miem.]] ''Puppendorf'') *Przãsëno ([[pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Przęsin'', [[miemiecczi jãzëk|miem.]] ''Hansberg'') *Role ([[pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Role'', [[miemiecczi jãzëk|miem.]] ''Grünwalde'') *Słoszënkò ([[pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Słosinko'', [[miemiecczi jãzëk|miem.]] ''Reinfeld-Hammer'') *Swierzenkò ([[pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Świerzenko'', [[miemiecczi jãzëk|miem.]] ''Klein Schwirsen'') *Swierzno ([[pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Świerzno'', [[miemiecczi jãzëk|miem.]] ''Groß Schwirsen'') *Swieszëno ([[pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Świeszyno'', [[miemiecczi jãzëk|miem.]] ''Schwessin'') *Trzcëno ([[pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Trzcinno'', [[miemiecczi jãzëk|miem.]] ''Rohr'') *Turowò ([[pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Turowo'', [[miemiecczi jãzëk|miem.]] ''Steinau'') *Turskò ([[pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Tursko'', [[miemiecczi jãzëk|miem.]] ''Turzig'') *Wôłdowò ([[pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Wałdowo'', [[miemiecczi jãzëk|miem.]] ''Waldow'') *Wãgòrzënkò ([[pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Węgorzynko'', [[miemiecczi jãzëk|miem.]] ''Vangerin'') *Wiatrołóm ([[pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Wiatrołom'', [[miemiecczi jãzëk|miem.]] ''Viartlum'') *Małô Wôłczô ([[pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Wołcza Mała'', [[miemiecczi jãzëk|miem.]] ''Klein Volz'') *Wiôlgô Wôłczô ([[pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Wołcza Wielka'', [[miemiecczi jãzëk|miem.]] ''Groß Volz'') *Żabno ([[pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Żabno'', [[miemiecczi jãzëk|miem.]] ''Saaben'') == Historëjô == [[Òbrôzk:Rummelsburgwappen.jpg|mały|100px|left|Miastkò - stôri herb]] Miastkò je stôrim słowiańsczim (pòmòrsczim) sedlësczã. Pierszé pisóné dokùmańtë ò miejscowòscë òkreslóny tedë rôz "môłi gard", rôz "[[wies]]" pòchòdają z lat [[1335]], [[1368]], [[1478]], [[1496]] ë [[1506]]. Miastkò nôleżało tedë do pòmòrsczi familëje Maszewsczich (von Massow). W latach [[1616]]-[[1617]] mieszkeńcë zbùntowelë sã procëm Maszewsczim ë pò tim w [[1617]] Miastkò pierszi rôz dostało gardné prawa. W latach [[1628]] ë [[1657]] dwa pòżarë niszczą wiãcy jak 1/3 bùdinków w gardze, a [[26 czerwińca]] [[1719]] trzecy òdżiń niszczi wnet côłi gard (òstają le dwa côłé chëczë!). Chòc Miastkò miało gardné prawa familëjô von Massow wcyg ùwôżała gard jakno swòji miectwò, a w swôre wmieszëwôł sã król [[I. Fridrich Wëlem]] w [[1721]] r. Sztrid zakùńczëł sã wërokã nadwòrnégò sądu w [[Kòszalëno|Kòszalënie]] ([[1781]]). Pierszi rôz w historëji Miastkò stało sã stolëcą [[kréz]]u w [[1843]]. [[26 zélnika]] [[1939]] ògłoszëlë w Miastkù wòjnowi stan. Miastkò przedërchało [[II swiatowô wòjna|wòjnã]] wnet bez wiãkszëch krziwd, ale dobëté [[3 strëmiannika]] [[1945]] bez [[Sowiecka Zrzesz|sowiecczich]] żôłnérzów bëło znikwioné w 70%. Ju [[14 strëmiannika]] [[1945]] òstôł ùtworzony miastkòwsczi kréz. Pò refòrmie z [[1946]] Miastkò nalazło sã w [[szczëceńsczi wòjewództwò|szczëceńsczim wòjewództwie]], a w [[1950]] miastecczi kréz nalazł sã [[kòszalënsczi wòjewództwò|kòszalënsczim wòjewództwie]]. Administracëjnô refòrma w [[1975]] ùmiescëła Miastkò w [[stôłpsczé wòjewództwò|stôłpsczim wòjewództwie]]. W rokù [[1998]] w Miastkù pòwstôł Spòlëznowi Kòmitet Òbarnë Miastecczégò Krézu, ale w slédny refòrmie w [[1999]] Miastkò òstało le gminą i nalazło sã w [[Bëtowsczi kréz|bëtowsczim krézu]]. * [https://web.archive.org/web/20071020132308/http://e-miastko.pl/galeria/galeria.php?start=0&kategoria=25 historiczné fotografije Miastka] == Stôrodôwnotë == [[Òbrôzk:Miastko_kosciol_NMP.jpg|mały|Miastkò - póznobarokòwô cerczew]] *Póznobarokòwi kòscół wëbudowony w [[1730]] r. W [[1905]] r. do kòscôła béła dobùdowónô wieżô, chtërna w [[1927]] dostaa barokòwi hełm. *Chëcz przë Ribacczi ùlëcë, z [[1905]] r. == Ùczba == * [https://web.archive.org/web/20091119135714/http://www.liceum.miastko.com.pl/ Zbiér Ògólowòsztôłcącëch Szkòłów] * [https://web.archive.org/web/20041129043733/http://www.zsmmiastko.pl/ Zbiér Mechanicznëch Szkòłów] * [https://web.archive.org/web/20110827090447/http://www.zsrckulodzierz.republika.pl/ Zbiér Gbùrzczich Szkòłów w [[Łodzéż|Łodzéżë]] ] * [https://web.archive.org/web/20170426043451/http://www.sp1.miastko.pl/ Spòdlécznô Szkòła Nr 1] * Spòdlécznô Szkòła Nr 2 * [https://web.archive.org/web/20051025051135/http://www.gimnazjum.miastko.pl/ Miastkòwskô Gimnazëjô] == Jinszé informacëje == * Partnersczim gardã Miastka je [[Miemieckô|miemiecczé]] [[:de: Fallingbostel|Fallingbostel]] * Górnomiemiecczé miono Miastka – ''Rummelsburg'', pòdług legendë, pòchôdô òd miona rojbra Rumla, jaczi miôł żëc w dôwnëch czasach w òkòlim dzysdniowégò Miastka. Maszewskô familëjô (von Massow) chcaa dac Rumlowi tak wiôldżi plachc zemi, jaczi ùdô mù sã przejachac na kóniu òd rena do wieczora, żebë le rojber zaprzestôł swòjégò dzejaniô. Na zemi dóny Rumlowi miôł pòwstac Rummelsburg, to je Miastkò. * Z Miastka pòchôdają m.jin. [[aktor]]ka [[Ewa Gawryluk]], [[generał|jenerôł barni]] [[Zbigniew Zalewski]] ë kaszëbsczi [[lëterat]] [https://web.archive.org/web/20070928021044/http://www.zmuda.tk/ Robert Zmùda-Trzebiatowsczi]. == Òbaczë téż == * [[Wieża cësnieniów w Miastkù]] == Lëteratura == * [[Jan Mordawski]] : ''Geografia Kaszub/Geògrafia Kaszëb''; tłómaczëlë: [[Ida Czajinô]], [[Róman Drzéżdżón]], [[Marian Jelińsczi]], [[Karól Rhode]], [[Gduńsk]] [[2008]], ISBN 978-83-87258-13-9 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * òficjalnô starna Miastka: [http://www.miastko.pl Miastecki Portal Internetowy] * nieòficjalnô starna gardu: www.miastko.prv.pl * [http://www.rummelsburg.de/index.htm Heimatkreis Rummelsburg in Pommern] * [http://republika.pl/zkpmiastko ZK-P Miastkò] {{Pòmòrsczé krézë}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gardë w Pòlsce]] [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé gardë]] [[Kategòrëjô:Bëtowsczi kréz]] d58l6dtwjea22uwbr1zvk22wq4dbluo 0 1427 201685 198721 2026-06-04T18:41:42Z Iketsi 3254 kat. 201685 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Europejsko Unijo CBS ubt2.png|mały|Eùropa ë [[Eùropejskô Ùnijô]]]] '''Eùropa''' ([[Grecczi jãzëk|gr.]] ë [[Łacëzna|łac.]] ''Europa'', mòże bëc zrzeszëne z grecczim ''europos'', 'letkò ùnoszącë sã', abò òd [[Asyrsczi jãzëk|asyrsczégò]] ''ereb'', co òznôczô 'zôpôd') je dzélã swiata (przez niechtërnech zwóny [[kòntinent|kòntinentã]]) na nordowi półkùglë planetë [[Zemia]]. Rozcëgò sã òd [[Atlantëcczi Òcean|Atlantëcczégò Òceanu]] na zôpôdze do górów [[Ùral]] na pòrénkù razã z tima gòrama, téż òd [[Westrzódzemne Mòrzé|Westrzódzemnegò Mòrza]], [[Czôrne Mòrzé|Czôrnégò Mòrza]] ë òbniżeniô Kùmskò-Manëcczégò na pôłnim do [[Nordowi Òcean|Nordowégò Mòrza]] na nordze. == Geògrafne pòdôwczi == [[Òbrôzk:Europe_satellite_orthographic.jpg|mały|Satelitarni òdjimk Eùropë]] [[Òbrôzk:Rectified Languages of Europe map.png|mały|Eùropa]] [[Òbrôzk:Grossgliederung Europas.png|mały|Eùropa]] [[Òbrôzk:First.Crusade.Map.jpg|mały|Eùropa, [[1000]].]] '''Wiéchrzëzna Eùropë:''' 10&nbsp;521&nbsp;324 km², (5,96 mln km² z òstrowama, le bez eùropejsczégò dzélu Rusczi)<br /> '''Lëdztwò:''' kòl 744 mln (wôrtosc na ògle z 2026, bez eùropejsczégò dzélu Rusczi)<br /> '''Równoleżnikòwi rozskòczënk:''' 5600 km (79 gradów)<br /> '''Pôłnikòwi rozskòczënk:''' 4200 km (35 gradów)<br /> '''Długota strądôw:''' 38 tys. km<br /> '''Strzédna wiżô môlu:''' 340 m [[n.r.m.]]<br /> '''Nôwëższi wëszéńc w Eùropie:''' [[Mont Blanc]] (4807 m n.r.m.) <br /> '''Nôniższi môl w Eùropie:''' na strądze [[Kaspijsczé Mòrze|Kaspijsczégò Mòrza]] (-28 m p.r.m.) <br /> '''Nôdłëgszô rzéka w Eùropie:''' [[Wołga]] 3530 km<br /> '''Nôwiksze jezero w Eùropie:''' [[Ładoga]] 17700 km² <br /> '''Strzédna gãscëzna lëdzy:''' 34 sztaturë/km²<br /> '''Nôwiksze garde w Eùropie:''' [[Sztambùl|Stambuł]], [[Londin|London]], [[Pariz]], [[Mòskwa]] Nôdalszi grańcë Eùropë jakno dzélu swiata: * na nordze – [[Òstrów Rudolfô]] w òstrowinié [[Zemiô Franciszka Józefa|Zemii Franciszka Józefa]] * na pôłnie – òstrów [[Gavdos]] * na pòrénkù – [[Flissingsczi Retk]] na [[Nowô Zemiô|Nowi Zemi]] * na zôpôdze – kamiznë kòle òstrowa [[Flores (òstrów na Azorach)|Flores]] na [[Azorë|Azorach]] Nôdalszi grańcë Eùropë jakno kòńtinentù: * na nordze – retk [[Nordkinn]] ([[Norweskô]]) * na pôłnie – retk [[Marroquí]] ([[Szpańskô]]) * na pòrénkù – ùbiega [[Bajdarata|Bajdaratë]] do [[Bajdarackô Hôwinga|Bajdaraccziej Hôwindżi]] ([[Ruskô]]) * na zôpôdze – retk [[Roca]] ([[Pòrtugalskô]]) Nôwikszim krôjã w Eùropie je Ruskô. Razã z [[Azëjô|Azëją]] Eùropa je [[Eùrazëjô|Eùrazëjã]] ë je jeji 1/5 wiéchrzëzne, nôbarżi pòłożoną na zôpôd ë je téż jeji nôwikszim pòłòstrowã. == Pòzwa == Pòzwa Eùropë wëwòdzë sã z grecczégò słowa Εὐρώπη (''Europe'') i wic przez łacyńsczą fòrmã ''Europa'' wëszło do wnetk wszëtczich jãzëków swiata. Etimòlogiô samégò terminu Εὐρώπη je niejasnô: bëc mòże pòchòdzë òno òd εὐρωπός (''europos'') – „łagódnie wznôszający sã”, abò òd asyrijsczégò ''ereb'', „zôpôd”. Jinszé teorëje wëwòdzą róda pòzwë òd semicczégò słowa òznaczëjącégò „cemny”. Ùżëwóne je téż òkreslenié Stari Kontinent. == Grańce Eùropë == Przebieg ùmówny grańcë Eùropë z Azją na pòrénkù i pôłniowim pòrénkù wëwołëje spiérczi. Sprawa ta je różnie rozstrzëganô w ùczbie poszczególnëch krajów, a nôwicy rozbieżnoscë w tij sprawie wëstãpujã w ùczbie [[Anglosasë|anglosasczim]]. == Òbôcze téż == '''''Dostónczi Wikipediji tikającé Eùropë''''' * [[Lësta nôwikszëch gardów w Eùropie]] * [[Lësta historëcznëch krôjów ë òbéńdów w Eùropie]] * [[Lësta eùropejsczich państw]] * [[Eùropejskô Ùnijô]] ë [[Jãzëczi Eùropejsczi Ùniji]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Eùropa}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Eùropa| ]] 3j64q8occ1xtqt2ue9wjgzjzvv9le13 0 1432 201567 199782 2026-06-04T13:30:04Z Iketsi 3254 +== Deklinacëjô == 201567 wikitext text/x-wiki {{Gard-infobox||Gard=Gduńsk|dopełniacz=Gduńska|adjektiw_mask=gduńsczi|adjektiw_fem=gduńskô|céch=POL Gdańsk COA.svg|fana=POL Gdańsk flag.svg|karta=Pomorskie Gdańsk.png|wòjewództwò=pòmòrsczé|kréz=|grodzki=tak|rodzaj_gminy=miejska|gmina=|miejska=tak|bùrméster=Aleksandra Dulkiewicz|adres_um=Nowé Ògardë 8/12|kod_poczt_um=80-803|tel_um=|fax_um=|mail_um=|wiéchrzëzna=262,0|stopniN=54|minutN=22|stopniE=18|minutE=38|wysokość=|rok=2020|lëdztwò=471 525|gęstość=|aglomeracja=|czerënkòwi numer=(+48) 58|pòcztowi kòd=80-009 do 80-958|registracëjné tôfle=GD|TERYT=|SIMC=|www=http://www.gdansk.pl/|commons=Gdańsk|Wòjewództwò=[[Pòmòrsczé wòjewództwò|Pòmòrsczé]]|państwò=[[Pòlskô]]|Kréz=Gduńsczi|gwôsné miono=Gdańsk}} '''Gduńsk''', ''[[Klasiczni varianjt|kv]]. '''Gdúnjsk''''' ([[Pòlsczi jãzëk|pòl]]. ''Gdańsk'', [[Łacyńsczi jãzëk|łac]]. ''Gedania'' abò ''Dantiscum'', [[Miemiecczi jãzëk|miem]]. ''Danzig'', [[Néderlandzczi jãzëk|néderl]] ''Danswijk'') – je nôwikszim gardã ë historëczną stolëcą [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Pòrénkòwi Pòmòrsczi]] ôs [[Kaszëbi|kaszëbsczi miészëznë]]. Je pòłożony na pôłniowim sztrądze [[Bôłt]]u, przë ùbiedze rzeczi [[Wisła|Wisłë]]. Jegò pòrénkòwi part je na [[Wiselny Zëławë|Zëławach]] ë [[Wislónô Sztremlëzna|Wislóny Sztremlëznie]], a zôpadny na ùrzmach [[Kaszëbskô Wëżawa|Kaszëbsczi Wëżawë]]. Òd 1999-gò rokù Gduńsk mô sztatus gardu na prawach krézu ë je stolëcą [[Pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczégò wòjewództwa]]. Tu je Marszałkòwsczi Ùrząd Pòmòrsczégò Wòjewództwa. Wedle nôrodnégò spisënkù 2021, 1.533 lëdzy, w tim gardë, ùżiwô kaszëbsczégò jãzëka w dodomù. == Historëjô == [[Òbrôzk:Johannes Canaparius (Jan Kanapariusz) Gyddanyzc Gdańsk Danzig.jpg|mały|Gyddanyzc]] * [[VII wiek]] - pòmòrsczé plemiona przëcygłë nad pôłniowi sztrąd [[Bôłt]]u * [[X wiek]] - pòwstôł [[òbarny gard]] [[Pòmòrzani|Pòmòrzanów]] * [[970]]-[[980]] - [[Mieszkò I]] òpanôwôł [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Pòrénkòwą Pòmòrską]] * [[997]] - [[Praga|prasczi]] biskùp Wòjcech zatrzimôł sã w gardze, z negò rokù pòchôdô pierszô zmiónka ò gardze ''Gyddanyzc'' w żëwòce [[Swiãti Wòjcech|swiãtégò Wòjcecha]] * [[1013]] ** [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczé Pòmòrzé]] òstało przëłączoné do [[Kùjawskô|kùjawsczégò]] [[Biskùpstwò|biskùpstwa]] ** [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczé Pòmòrzé]] òdzwëskało samòbëtnosc òd [[Pòlskô|Pòlsczi]] * [[1047]] - pòlsczi ksyżëc [[Kadzmiérz I Òdnowicél]] przëłączëł Pòrénkòwą Pòmòrską do swòjégò państwa * [[1093]] - pòlsczi ksyżëc [[Władisłôw I Herman]] wëdôł rozkôz spôleniô gardów w [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczi Pòmòrsce]] * [[1120]] - [[Bòlesłôw Krzëwògãbi]] dobéł w wòjnie z Pòmòrzanama * [[1236]] - [[Lubecczé gardowé prawo]] * [[1308]] - [[Krzëżôcë]] zajãlë gard * [[1361]], [[1378]], [[1411]], [[1416]] - rëchawë procëm Krzëżôkom * [[1454]] - Gduńsk òdpòjãti przez pòwstańców [[Prëskô Zrzesz|Prësczi Zrzeszë]] * [[1457]] - Wiôldżé Privilegium pòlsczégo króla [[Kadzmiérz|Kadzmierza]] ë miono ''Królewsczi Pòlsczi Gard Gduńsk'' * [[15 séwnika]] [[1463]] - gduńskò-jelbiąskô flota (25 òkrãtów) pòbiła krzëżôcką flotã (44 òkrãtów) na Wislanim Zôlóju * [[19 rujana]] [[1466]] - znôw w Pòlsce pò [[tornsczi spòkój|tornsczim spòkòju]] * 18 czerwińca [[1568]] - 13 frajbitrów z Gduńska napadło na [[Kaszëbi|kaszëbsczich]] lëdzy, a pòtemù bëło ùkôróné. W tim czasu mòcny béł tu mieszczónowi stón * [[1807]]-[[1815]] - [[Wòlny Gard Gduńsk]] Napòléòna * [[1904]] - [[Gduńskô Pòlitechnika]] * [[1920]]-[[1939]] - [[Wòlny Gard Gduńsk]] * [[1929]] rokù bëłë m.jin. tu sarcësté mrozë ([https://web.archive.org/web/20140222152410/http://mbc.malopolska.pl/dlibra/doccontent?id=65319 s. 4 Port gdański odcięty od komunikacji] ) * [[1 séwnika]] [[1939]] - òbarna [[Westerplatte]] ë zôczątk [[II Swiatowô Wojna|II Swiatowi Wòjnë]] * [[28 strëmiannika]] [[1945]] - przejãcé Gduńska przez pòlsczé ë sowiecczé wòjskò (gard znikwiony w 60 proc.) * [[1970]] - sztrajk robòtników w Gduńsku ë w całi Pòmòrsce ([[Gòdnik 1970]]) * [[22 séwnika]] [[1980]] - w Gduńsczi Zdrzëtni Lenina pòwsta samòstójnô samòsprôwnô warkòwô zrzesz "[[Solidarnosc (warkòwô zrzesz)|Solidarnosc]]" * [[2008]] - òb lato cuchem "Transcassubia" przëjachelë do Gduńska [[Kaszëbi]] z rozmajitich strón Nôstarszi kaszëbsczé knédżi: [[Szimón Krofey|Szymona Krofeja]] z [[1586]] rokù, jak téż [[Michôł Pontanus|Michôła Pontanusa]] z rokù [[1643]] bëłë wëdóné w Gduńskù. [[Bernard Zëchta]] m. jin. tu gôdôł z Kaszëbama zanim napisôł swój: ''Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej''. Tu zaczãła dzejac [[Solidarnosc (warkòwô zrzesz)|"Solidarnosc”]], a to stało sã pierszą kùglą lawinë nikwiący kòmùnizm w Eùropie, téż tu je stolëca eùropejsczégò miészëznowégò jãzëka - [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczégò]]. W [[strumiannik]]ù 2011 rokù przë drogach do Gdùńska mógł pòtkac nôpis: „Gduńsk – stolëca Kaszëb wito”. W gduńsczich szkòłach téż mòże sã ùczëc kaszëbsczégò. W 2013 r. w szesc spòdlecznëch szkòłach ùczëło sã kaszëbsczégò jãzëka 143 dzecy. Òd dłëgszégò czasu (2017) tu są bilietë ZTM z kòmùnikatã w kaszëbsczim jãzëkù. == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Monument of Swietopelk II the Great in Szeroka Street in Gdańsk.jpg|Szlachòta Swiãtopôłka II Wiôldżégò Òbrôzk:Gdunsk_5(30A).jpg|[[Dłudżi Tôrg]] ë [[Zelonô Bróma]] Òbrôzk:Gdunsk_4.jpg|Wiôlgô Kùstrzëca (Arsenal) Òbrôzk:Gdunsk_2.jpg|[[Dłudżi Ùbrzég]] ë bôt ''"Kaszubski brzeg"'' Òbrôzk:Gdunsk_1.jpg| Zrekònstruòwóné [[Wiązarka|wiązarkòwé]] spikrze nad [[Mòtława|Mòtławą]] Òbrôzk:Koscol_NMP_Gdunsk.jpg|[[Marijën Kòscół w Gduńsku]] Òbrôzk:Capilla Real, Gdansk, Polonia, 2013-05-20, DD 01.jpg|[[Królewskô kaplëca]] Òbrôzk:Danzig-Neptunbrunnen.jpg|[[Fòntana Neptuna]] </gallery> == Ekònomijô == * Bùdżetowé wzątczi (2004 plan): 1.157.854.849 [[złoty|zł]] * Bùdżetowé wëdôwczi (2004 plan): 1.097.405.739 zł Gduńsk je nôwikszim mòrsczim pòrtã w Pòlsczi<ref>http://www.gospodarkamorska.pl/Porty,Transport/raport---polskie-porty-morskie-w-pierwszym-p%C3%B3lroczu-2014-roku.html</ref>, hewò je téż wiôldżé latawiskò (Port lotniczy Gdańsk im. Lecha Wałęsy - kòd IATA: GDN, kòd ICAO: EPGD). == Słôwny lëdze == * [[Sambòr I]] * [[Mscëwòj I]] * ksyżã [[Swiãtopôłk II|Swiãtopôłk II Wiôldżi]] * ksyżã [[Mscëwòj II]] * biskùp [[Moritz Ferber]] * malownik [[Vredemann de Fries]] (1527-[[1606]]) * pisôrz, teoreta lëteraturë [[Marcën Opitz]] (1597-[[1639]]) * architekta [[Ôbram van dem Block]] * architekta [[Antón van Obbergen]] * bòtanik, kùpc [[Jakùb Breyne]] (''Jacobus Breynius Gedanensis'' ùr. 1609 – ùm.[[1657]]) * astronóma [[Jan Heweliusz]] (1611-[[1687]]) * fizyk [[Gabriel Fahrenheit]] (1686-[[1736]]) * pisôrka [[Luiza Gottschedin]] (1713-1750?) * malownik [[Daniel Chodowiecki]] (1726-[[1801]]) * pisôrka [[Johanna Schopenhauer]] (1766-[[1838]]) * filozófa [[Artur Schopenhauer]] (1788-[[1860]]) * kòlekcjonéra dokôzów kùńsztu [[Lesser Giełdziński]] (1830-[[1910]]) * gazétnik, apartnik [[Fric Jaenicke]] (Poguttke) (1885-[[1945]]) * pisôrz, noblista [[Günter Grass]] (1927-[[2015]]) * pòlitikôrz, noblista [[Lech Wałęsa]] (1943) * pòlitikôrz, dzejopisôrz [[Donald Tusk]] (1957) * wërzinôrz [[Jan de Weryha-Wysoczański]] (1950) * first lady [[Jolanta Kwasniewska]] (1955) * teatrownik [[Krzysztof Kolberger]] (1950-2011) * szportówca [[Dariusz Michalczewski]] (1968) * pisôrz, dzejopisôrz [[Jerzy Samp]] (1951) * òkrãtownik [[Ludwik Prądzyński]] (1956) == Stôrodôwnotë ë turistné atrakcëje == === Przédny Gard === <table><tr><td valign="top"> * [[Dwór Bratnicë Swiãtégò Jerzégò]] * [[Kòscół swiãtégò Jana w Gduńskù|kòscół swiãtégò Jana]] * [[Kòscół swiãtégò Miklosza w Gduńskù|Kòscół swiãtégò Niklasa]] * [[Królewskô Kapela w Gduńskù|Królewskô kapela]] * [[Rôtësz Przédnégò Gardu w Gduńskù|Rôtësz Przédnégò Gardu]] * [[Dwór Artusa w Gduńskù|Dwór Artusa]] * [[Wiôldżi Arsenal w Gduńskù|Wiôldżi Arsenal]] </td><td valign="top"> * [[Marijën Kòscół w Gduńskù|Marijën Kòscół]] * [[Fòntana Neptuna w Gduńskù|Fòntana Neptuna]] * [[Złoti Bùdink]] * [[Anielsczi Dodóm w Gduńskù|Anielsczi Dodóm]] * [[Katowniô w Gduńskù]] * bùdink Dłudżi Tôrg 20 * Dodóm Schlütera </td></tr></table> === Stôri Gard === <table><td valign="top"> * Kòscół swiãti Katarzënë * Kòscół swiãti Brigidë * Kòscół swiãtégò Bartłominia * Kòscół swiãtégò Jakùba </td><td valign="top"> * Kòscół swiãti Jelżbiétë * Rôtësz Starégò Gardu * Wiôldżi Młin </td></tr></table> === Stôré Przedmiescé === <table><td valign="top"> * kòscół swiãti Trójcë ë klôsztor pòfrancyszkańsczi * kòscół swiãtégò Piotra ë Pawła * [[Małô Kùstrzëca w Gduńsku|Małô Kùstrzëca]] </td></tr></table> === [[Òlëwô (dzél Gduńska)|Òlëwô]] === <table><td valign="top"> * Palast Òpatów * pòcystersczi klôsztór z kòscołã Swiãti Trójcë, NMP ë swiãtégò Bernata - [[Archikatédra gduńskô]] * kùzniô </td></tr></table> === Gardowé brómë === <table><tr><td valign="top"> * [[Chlebnickô Bróma w Gduńskù|Chlebnickô Bróma]] * [[bróma Żór w Gduńsku|Żór]] * [[Marijnô Bróma w Gduńsku|Marijnô Bróma]] </td><td valign="top"> * [[Niskô Bróma w Gduńsku|Niskô Bróma]] * [[Zelonô Bróma w Gduńsku|Zelonô Bróma]] * [[Wësokô Bróma w Gduńskù|Wësokô Bróma]] </td><td valign="top"> * [[Złotô Bróma w Gduńsku|Złotô Bróma]] </td></tr></table> === Jiné === * [[Minda]] * [[Fôrwôter]] * [[Nowô Bënowô Nierzejô]] '''Przësłowié''': Nié òd razu [[Krakòwò|Kraków]] zbùdowalë, ale Gduńsk òd razu zbùrzëlë. == Miona gardu w zdrojach == Jinsze miona gardu to téż: '''Gdańskò''', '''Gdańsk''', '''Gdôńsk''', '''Gdąńskò'''. We zdrojach: ''Gyddanyzc'' 1000; ''Kdanzc'' 1148; ''Danzko'' 1180; ''Gdanzc'' 1188; ''Gdantz'' 1198 (kòpijô z XIII w.); ''Danzk'', ''Gdanensis'' (adj.) 1209; ''Danzk'' 1209 (kòpijô z XIII w.), ''Danzc'' 1209 (kòpijô z XIII w.); ''Gdanizc'' kòl 1220; ''Dancek'' 1224, ''Danczk'' 1224, ''Gdanensis'' (adj.) 1224; ''Gedanensis'' (adj.) 1235, ''Gdancz'' 1235 (fals. z XIV w.); ''Gdansk'' 1235; ''Gdanzc'' 1238; ''Danzeke'' 1248; ''Danzk'' 1263; ''Danceke'' 1263; ''Gdanzke'' 1267; ''Dantzik'' 1268, ''Gedanck'' (3x) 1268; ''Gdansk'' 1268; ''Gedanensis'' (adj.) 1271; ''Danzceke'' (2x) 1272; ''Danczk'' 1279, ''Danense'' (adj.) 1279; ''Dancezc'' 1281; ''Gdanchek'' 1283 (kòpijô z XIII w.), ''Gdanchez'' 1283 (kòpijô z XIII w.); ''Danceke'' 1285; ''Gdanzeke'' 1285; ''Gedanensis'' (adj.) 1289, ''Gdancz'' 1289; ''Dantzk'' 1290, ''Gedanensis'' (adj.) 1290; ''Gdanzech'' 1291; ''Danzke'' 1292 (kòpijô z XVI w.), ''Dantzke'' 1292 (kòpijô z XVI w.), ''Danzig'' 1292 (kòpijô z XVI w.), ''Dantzig'' 1292 (kòpijô z XVI w.); ''Danzich'' 1294, ''Gdanensis'' (adj.) 1294; ''Gdantzik'' 1295; ''Gedansk'' 1298, ''Gdanensis'' (adj.) 1298; ''Dansk'' 1298; ''Gedanensy'' (adj.) 1298; ''Gedanensi'' (adj.) 1301; ''Gedani'' 1303; ''Gdansco'' 1310; ''Danzik'' 1310, ''Danzich'' 1310; ''Dancz'' 1323; ''Gdantczk'' 1325 (kòpijô z XV w.); ''Danth'' 1326–7; ''Gdans'' 1334 (kòpijô); ''Danzk'' 1342 (falsyfikat?); ''Danczc'' (1342, kòpijô z XV w.), ''Gdanczk'' (1342, kòpijô z XV w.), ''Gdanczc'' (1342, kòpijô z XV w.); ''zu Dantzke'' 1351 (kòpijô z XVII w.); ''zu Dantzigke'' 1357 (kòpijô), ''Dantzke'' 1357 (kòpijô); ''Danck'' kòl 1360; ''Danske'' 1387; ''Gdanczk'' 1434; ''Gdansk'' 1435; ''Gdansko'' 1457; ''Dantzigk'' 1471; ''w gdanszkv'' 1480; ''Gdana'' 1483; ''Gdanysk'' 1483; ''Gdanum'' 1510–29 ; ''Gdańsk'' 1565; ''do Gdańska'' 1565; ''Gedanum'' 1570; ''do Gdańska'' 1615; ''pode Gdańskiem'' 1615; ''Gedanensi'' (adj.) 1624; ''do Gdańska'' 1664; ''Danzig'' kòl 1790; ''Gdańsk, niem. ''Danzig'' 1881; ''Gdańsk, niem. ''Danzig'' 1951; ''Gdansk'' 1980; ''Gdąnsk, pòrébacku Gdunsk'' (Cenôwa); ''Gdônsk'' (Ramułt), ''Gdąnsk'' (Ramułt), ''Gdąńsk'' (Lorentz), ''Gdąńskò'' (Lorentz), ''Gdańsk'' (Lorentz), ''Gdańskò'' (Lorentz); ''Gduńskò'' (Rospond) 1984; ''Gdińsk'' (Zëchta), ''Gduńsk'' (Zëchta), ''Gdunsk'' (Zëchta), ''Gdóńsk'' (Zëchta). == Deklinacëjô == == Òbaczë téż == * [[Kòscół swiãtégò Jana w Gduńsku]] * [[Transcassubia]] * [[Gdiniô]] * [[Sopòt]] == Lëteratura == * L. Krzyżanowski: Gdańsk, Sopot, Gdynia. Przewodnik ("Sport i Turystyka", Warszawa 1970) * John Brown Mason, The Danzig Dilemma; a Study in Peacemaking by Compromise, 1946 [http://books.google.pl/books?hl=pl&id=njEYAAAAIAAJ&dq=Swantopolk+%2Bpomerania&q=kashubian#search_anchor] * G. Stone: Slav outposts in Central European history : the Wends, Sorbs and Kashubs, London, UK : Bloomsbury Academic, an imprint of Bloomsbury Publishing Plc, 2016, s. 289 * [[Bernard Zëchta]]. Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej, Ossolineum, Wrocław - Warszawa - Kraków 1967, tom I, s. XI == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20170725015834/http://www.gdansk.pl/kaszebe/ Kaszëbskòjãzëkòwô domôcô starna gardu] * [https://zabytek.pl/public/upload/objects_media/5679c550a9530.pdf Gdańsk - miasto] {{Pòmòrsczé krézë}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gduńsk| ]] [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé gardë]] [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé wòjewództwò]] [[Kategòrëjô:Gardë w Pòlsce]] a6m38oimagmwnzwcpqqldgxcon74cwc 201569 201567 2026-06-04T13:31:00Z Iketsi 3254 /* Deklinacëjô */ + 201569 wikitext text/x-wiki {{Gard-infobox||Gard=Gduńsk|dopełniacz=Gduńska|adjektiw_mask=gduńsczi|adjektiw_fem=gduńskô|céch=POL Gdańsk COA.svg|fana=POL Gdańsk flag.svg|karta=Pomorskie Gdańsk.png|wòjewództwò=pòmòrsczé|kréz=|grodzki=tak|rodzaj_gminy=miejska|gmina=|miejska=tak|bùrméster=Aleksandra Dulkiewicz|adres_um=Nowé Ògardë 8/12|kod_poczt_um=80-803|tel_um=|fax_um=|mail_um=|wiéchrzëzna=262,0|stopniN=54|minutN=22|stopniE=18|minutE=38|wysokość=|rok=2020|lëdztwò=471 525|gęstość=|aglomeracja=|czerënkòwi numer=(+48) 58|pòcztowi kòd=80-009 do 80-958|registracëjné tôfle=GD|TERYT=|SIMC=|www=http://www.gdansk.pl/|commons=Gdańsk|Wòjewództwò=[[Pòmòrsczé wòjewództwò|Pòmòrsczé]]|państwò=[[Pòlskô]]|Kréz=Gduńsczi|gwôsné miono=Gdańsk}} '''Gduńsk''', ''[[Klasiczni varianjt|kv]]. '''Gdúnjsk''''' ([[Pòlsczi jãzëk|pòl]]. ''Gdańsk'', [[Łacyńsczi jãzëk|łac]]. ''Gedania'' abò ''Dantiscum'', [[Miemiecczi jãzëk|miem]]. ''Danzig'', [[Néderlandzczi jãzëk|néderl]] ''Danswijk'') – je nôwikszim gardã ë historëczną stolëcą [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Pòrénkòwi Pòmòrsczi]] ôs [[Kaszëbi|kaszëbsczi miészëznë]]. Je pòłożony na pôłniowim sztrądze [[Bôłt]]u, przë ùbiedze rzeczi [[Wisła|Wisłë]]. Jegò pòrénkòwi part je na [[Wiselny Zëławë|Zëławach]] ë [[Wislónô Sztremlëzna|Wislóny Sztremlëznie]], a zôpadny na ùrzmach [[Kaszëbskô Wëżawa|Kaszëbsczi Wëżawë]]. Òd 1999-gò rokù Gduńsk mô sztatus gardu na prawach krézu ë je stolëcą [[Pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczégò wòjewództwa]]. Tu je Marszałkòwsczi Ùrząd Pòmòrsczégò Wòjewództwa. Wedle nôrodnégò spisënkù 2021, 1.533 lëdzy, w tim gardë, ùżiwô kaszëbsczégò jãzëka w dodomù. == Historëjô == [[Òbrôzk:Johannes Canaparius (Jan Kanapariusz) Gyddanyzc Gdańsk Danzig.jpg|mały|Gyddanyzc]] * [[VII wiek]] - pòmòrsczé plemiona przëcygłë nad pôłniowi sztrąd [[Bôłt]]u * [[X wiek]] - pòwstôł [[òbarny gard]] [[Pòmòrzani|Pòmòrzanów]] * [[970]]-[[980]] - [[Mieszkò I]] òpanôwôł [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Pòrénkòwą Pòmòrską]] * [[997]] - [[Praga|prasczi]] biskùp Wòjcech zatrzimôł sã w gardze, z negò rokù pòchôdô pierszô zmiónka ò gardze ''Gyddanyzc'' w żëwòce [[Swiãti Wòjcech|swiãtégò Wòjcecha]] * [[1013]] ** [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczé Pòmòrzé]] òstało przëłączoné do [[Kùjawskô|kùjawsczégò]] [[Biskùpstwò|biskùpstwa]] ** [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczé Pòmòrzé]] òdzwëskało samòbëtnosc òd [[Pòlskô|Pòlsczi]] * [[1047]] - pòlsczi ksyżëc [[Kadzmiérz I Òdnowicél]] przëłączëł Pòrénkòwą Pòmòrską do swòjégò państwa * [[1093]] - pòlsczi ksyżëc [[Władisłôw I Herman]] wëdôł rozkôz spôleniô gardów w [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczi Pòmòrsce]] * [[1120]] - [[Bòlesłôw Krzëwògãbi]] dobéł w wòjnie z Pòmòrzanama * [[1236]] - [[Lubecczé gardowé prawo]] * [[1308]] - [[Krzëżôcë]] zajãlë gard * [[1361]], [[1378]], [[1411]], [[1416]] - rëchawë procëm Krzëżôkom * [[1454]] - Gduńsk òdpòjãti przez pòwstańców [[Prëskô Zrzesz|Prësczi Zrzeszë]] * [[1457]] - Wiôldżé Privilegium pòlsczégo króla [[Kadzmiérz|Kadzmierza]] ë miono ''Królewsczi Pòlsczi Gard Gduńsk'' * [[15 séwnika]] [[1463]] - gduńskò-jelbiąskô flota (25 òkrãtów) pòbiła krzëżôcką flotã (44 òkrãtów) na Wislanim Zôlóju * [[19 rujana]] [[1466]] - znôw w Pòlsce pò [[tornsczi spòkój|tornsczim spòkòju]] * 18 czerwińca [[1568]] - 13 frajbitrów z Gduńska napadło na [[Kaszëbi|kaszëbsczich]] lëdzy, a pòtemù bëło ùkôróné. W tim czasu mòcny béł tu mieszczónowi stón * [[1807]]-[[1815]] - [[Wòlny Gard Gduńsk]] Napòléòna * [[1904]] - [[Gduńskô Pòlitechnika]] * [[1920]]-[[1939]] - [[Wòlny Gard Gduńsk]] * [[1929]] rokù bëłë m.jin. tu sarcësté mrozë ([https://web.archive.org/web/20140222152410/http://mbc.malopolska.pl/dlibra/doccontent?id=65319 s. 4 Port gdański odcięty od komunikacji] ) * [[1 séwnika]] [[1939]] - òbarna [[Westerplatte]] ë zôczątk [[II Swiatowô Wojna|II Swiatowi Wòjnë]] * [[28 strëmiannika]] [[1945]] - przejãcé Gduńska przez pòlsczé ë sowiecczé wòjskò (gard znikwiony w 60 proc.) * [[1970]] - sztrajk robòtników w Gduńsku ë w całi Pòmòrsce ([[Gòdnik 1970]]) * [[22 séwnika]] [[1980]] - w Gduńsczi Zdrzëtni Lenina pòwsta samòstójnô samòsprôwnô warkòwô zrzesz "[[Solidarnosc (warkòwô zrzesz)|Solidarnosc]]" * [[2008]] - òb lato cuchem "Transcassubia" przëjachelë do Gduńska [[Kaszëbi]] z rozmajitich strón Nôstarszi kaszëbsczé knédżi: [[Szimón Krofey|Szymona Krofeja]] z [[1586]] rokù, jak téż [[Michôł Pontanus|Michôła Pontanusa]] z rokù [[1643]] bëłë wëdóné w Gduńskù. [[Bernard Zëchta]] m. jin. tu gôdôł z Kaszëbama zanim napisôł swój: ''Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej''. Tu zaczãła dzejac [[Solidarnosc (warkòwô zrzesz)|"Solidarnosc”]], a to stało sã pierszą kùglą lawinë nikwiący kòmùnizm w Eùropie, téż tu je stolëca eùropejsczégò miészëznowégò jãzëka - [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczégò]]. W [[strumiannik]]ù 2011 rokù przë drogach do Gdùńska mógł pòtkac nôpis: „Gduńsk – stolëca Kaszëb wito”. W gduńsczich szkòłach téż mòże sã ùczëc kaszëbsczégò. W 2013 r. w szesc spòdlecznëch szkòłach ùczëło sã kaszëbsczégò jãzëka 143 dzecy. Òd dłëgszégò czasu (2017) tu są bilietë ZTM z kòmùnikatã w kaszëbsczim jãzëkù. == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Monument of Swietopelk II the Great in Szeroka Street in Gdańsk.jpg|Szlachòta Swiãtopôłka II Wiôldżégò Òbrôzk:Gdunsk_5(30A).jpg|[[Dłudżi Tôrg]] ë [[Zelonô Bróma]] Òbrôzk:Gdunsk_4.jpg|Wiôlgô Kùstrzëca (Arsenal) Òbrôzk:Gdunsk_2.jpg|[[Dłudżi Ùbrzég]] ë bôt ''"Kaszubski brzeg"'' Òbrôzk:Gdunsk_1.jpg| Zrekònstruòwóné [[Wiązarka|wiązarkòwé]] spikrze nad [[Mòtława|Mòtławą]] Òbrôzk:Koscol_NMP_Gdunsk.jpg|[[Marijën Kòscół w Gduńsku]] Òbrôzk:Capilla Real, Gdansk, Polonia, 2013-05-20, DD 01.jpg|[[Królewskô kaplëca]] Òbrôzk:Danzig-Neptunbrunnen.jpg|[[Fòntana Neptuna]] </gallery> == Ekònomijô == * Bùdżetowé wzątczi (2004 plan): 1.157.854.849 [[złoty|zł]] * Bùdżetowé wëdôwczi (2004 plan): 1.097.405.739 zł Gduńsk je nôwikszim mòrsczim pòrtã w Pòlsczi<ref>http://www.gospodarkamorska.pl/Porty,Transport/raport---polskie-porty-morskie-w-pierwszym-p%C3%B3lroczu-2014-roku.html</ref>, hewò je téż wiôldżé latawiskò (Port lotniczy Gdańsk im. Lecha Wałęsy - kòd IATA: GDN, kòd ICAO: EPGD). == Słôwny lëdze == * [[Sambòr I]] * [[Mscëwòj I]] * ksyżã [[Swiãtopôłk II|Swiãtopôłk II Wiôldżi]] * ksyżã [[Mscëwòj II]] * biskùp [[Moritz Ferber]] * malownik [[Vredemann de Fries]] (1527-[[1606]]) * pisôrz, teoreta lëteraturë [[Marcën Opitz]] (1597-[[1639]]) * architekta [[Ôbram van dem Block]] * architekta [[Antón van Obbergen]] * bòtanik, kùpc [[Jakùb Breyne]] (''Jacobus Breynius Gedanensis'' ùr. 1609 – ùm.[[1657]]) * astronóma [[Jan Heweliusz]] (1611-[[1687]]) * fizyk [[Gabriel Fahrenheit]] (1686-[[1736]]) * pisôrka [[Luiza Gottschedin]] (1713-1750?) * malownik [[Daniel Chodowiecki]] (1726-[[1801]]) * pisôrka [[Johanna Schopenhauer]] (1766-[[1838]]) * filozófa [[Artur Schopenhauer]] (1788-[[1860]]) * kòlekcjonéra dokôzów kùńsztu [[Lesser Giełdziński]] (1830-[[1910]]) * gazétnik, apartnik [[Fric Jaenicke]] (Poguttke) (1885-[[1945]]) * pisôrz, noblista [[Günter Grass]] (1927-[[2015]]) * pòlitikôrz, noblista [[Lech Wałęsa]] (1943) * pòlitikôrz, dzejopisôrz [[Donald Tusk]] (1957) * wërzinôrz [[Jan de Weryha-Wysoczański]] (1950) * first lady [[Jolanta Kwasniewska]] (1955) * teatrownik [[Krzysztof Kolberger]] (1950-2011) * szportówca [[Dariusz Michalczewski]] (1968) * pisôrz, dzejopisôrz [[Jerzy Samp]] (1951) * òkrãtownik [[Ludwik Prądzyński]] (1956) == Stôrodôwnotë ë turistné atrakcëje == === Przédny Gard === <table><tr><td valign="top"> * [[Dwór Bratnicë Swiãtégò Jerzégò]] * [[Kòscół swiãtégò Jana w Gduńskù|kòscół swiãtégò Jana]] * [[Kòscół swiãtégò Miklosza w Gduńskù|Kòscół swiãtégò Niklasa]] * [[Królewskô Kapela w Gduńskù|Królewskô kapela]] * [[Rôtësz Przédnégò Gardu w Gduńskù|Rôtësz Przédnégò Gardu]] * [[Dwór Artusa w Gduńskù|Dwór Artusa]] * [[Wiôldżi Arsenal w Gduńskù|Wiôldżi Arsenal]] </td><td valign="top"> * [[Marijën Kòscół w Gduńskù|Marijën Kòscół]] * [[Fòntana Neptuna w Gduńskù|Fòntana Neptuna]] * [[Złoti Bùdink]] * [[Anielsczi Dodóm w Gduńskù|Anielsczi Dodóm]] * [[Katowniô w Gduńskù]] * bùdink Dłudżi Tôrg 20 * Dodóm Schlütera </td></tr></table> === Stôri Gard === <table><td valign="top"> * Kòscół swiãti Katarzënë * Kòscół swiãti Brigidë * Kòscół swiãtégò Bartłominia * Kòscół swiãtégò Jakùba </td><td valign="top"> * Kòscół swiãti Jelżbiétë * Rôtësz Starégò Gardu * Wiôldżi Młin </td></tr></table> === Stôré Przedmiescé === <table><td valign="top"> * kòscół swiãti Trójcë ë klôsztor pòfrancyszkańsczi * kòscół swiãtégò Piotra ë Pawła * [[Małô Kùstrzëca w Gduńsku|Małô Kùstrzëca]] </td></tr></table> === [[Òlëwô (dzél Gduńska)|Òlëwô]] === <table><td valign="top"> * Palast Òpatów * pòcystersczi klôsztór z kòscołã Swiãti Trójcë, NMP ë swiãtégò Bernata - [[Archikatédra gduńskô]] * kùzniô </td></tr></table> === Gardowé brómë === <table><tr><td valign="top"> * [[Chlebnickô Bróma w Gduńskù|Chlebnickô Bróma]] * [[bróma Żór w Gduńsku|Żór]] * [[Marijnô Bróma w Gduńsku|Marijnô Bróma]] </td><td valign="top"> * [[Niskô Bróma w Gduńsku|Niskô Bróma]] * [[Zelonô Bróma w Gduńsku|Zelonô Bróma]] * [[Wësokô Bróma w Gduńskù|Wësokô Bróma]] </td><td valign="top"> * [[Złotô Bróma w Gduńsku|Złotô Bróma]] </td></tr></table> === Jiné === * [[Minda]] * [[Fôrwôter]] * [[Nowô Bënowô Nierzejô]] '''Przësłowié''': Nié òd razu [[Krakòwò|Kraków]] zbùdowalë, ale Gduńsk òd razu zbùrzëlë. == Miona gardu w zdrojach == Jinsze miona gardu to téż: '''Gdańskò''', '''Gdańsk''', '''Gdôńsk''', '''Gdąńskò'''. We zdrojach: ''Gyddanyzc'' 1000; ''Kdanzc'' 1148; ''Danzko'' 1180; ''Gdanzc'' 1188; ''Gdantz'' 1198 (kòpijô z XIII w.); ''Danzk'', ''Gdanensis'' (adj.) 1209; ''Danzk'' 1209 (kòpijô z XIII w.), ''Danzc'' 1209 (kòpijô z XIII w.); ''Gdanizc'' kòl 1220; ''Dancek'' 1224, ''Danczk'' 1224, ''Gdanensis'' (adj.) 1224; ''Gedanensis'' (adj.) 1235, ''Gdancz'' 1235 (fals. z XIV w.); ''Gdansk'' 1235; ''Gdanzc'' 1238; ''Danzeke'' 1248; ''Danzk'' 1263; ''Danceke'' 1263; ''Gdanzke'' 1267; ''Dantzik'' 1268, ''Gedanck'' (3x) 1268; ''Gdansk'' 1268; ''Gedanensis'' (adj.) 1271; ''Danzceke'' (2x) 1272; ''Danczk'' 1279, ''Danense'' (adj.) 1279; ''Dancezc'' 1281; ''Gdanchek'' 1283 (kòpijô z XIII w.), ''Gdanchez'' 1283 (kòpijô z XIII w.); ''Danceke'' 1285; ''Gdanzeke'' 1285; ''Gedanensis'' (adj.) 1289, ''Gdancz'' 1289; ''Dantzk'' 1290, ''Gedanensis'' (adj.) 1290; ''Gdanzech'' 1291; ''Danzke'' 1292 (kòpijô z XVI w.), ''Dantzke'' 1292 (kòpijô z XVI w.), ''Danzig'' 1292 (kòpijô z XVI w.), ''Dantzig'' 1292 (kòpijô z XVI w.); ''Danzich'' 1294, ''Gdanensis'' (adj.) 1294; ''Gdantzik'' 1295; ''Gedansk'' 1298, ''Gdanensis'' (adj.) 1298; ''Dansk'' 1298; ''Gedanensy'' (adj.) 1298; ''Gedanensi'' (adj.) 1301; ''Gedani'' 1303; ''Gdansco'' 1310; ''Danzik'' 1310, ''Danzich'' 1310; ''Dancz'' 1323; ''Gdantczk'' 1325 (kòpijô z XV w.); ''Danth'' 1326–7; ''Gdans'' 1334 (kòpijô); ''Danzk'' 1342 (falsyfikat?); ''Danczc'' (1342, kòpijô z XV w.), ''Gdanczk'' (1342, kòpijô z XV w.), ''Gdanczc'' (1342, kòpijô z XV w.); ''zu Dantzke'' 1351 (kòpijô z XVII w.); ''zu Dantzigke'' 1357 (kòpijô), ''Dantzke'' 1357 (kòpijô); ''Danck'' kòl 1360; ''Danske'' 1387; ''Gdanczk'' 1434; ''Gdansk'' 1435; ''Gdansko'' 1457; ''Dantzigk'' 1471; ''w gdanszkv'' 1480; ''Gdana'' 1483; ''Gdanysk'' 1483; ''Gdanum'' 1510–29 ; ''Gdańsk'' 1565; ''do Gdańska'' 1565; ''Gedanum'' 1570; ''do Gdańska'' 1615; ''pode Gdańskiem'' 1615; ''Gedanensi'' (adj.) 1624; ''do Gdańska'' 1664; ''Danzig'' kòl 1790; ''Gdańsk, niem. ''Danzig'' 1881; ''Gdańsk, niem. ''Danzig'' 1951; ''Gdansk'' 1980; ''Gdąnsk, pòrébacku Gdunsk'' (Cenôwa); ''Gdônsk'' (Ramułt), ''Gdąnsk'' (Ramułt), ''Gdąńsk'' (Lorentz), ''Gdąńskò'' (Lorentz), ''Gdańsk'' (Lorentz), ''Gdańskò'' (Lorentz); ''Gduńskò'' (Rospond) 1984; ''Gdińsk'' (Zëchta), ''Gduńsk'' (Zëchta), ''Gdunsk'' (Zëchta), ''Gdóńsk'' (Zëchta). == Deklinacëjô == * Nazéwôcz: '''Gduńsk ''' * Rodzôcz: * Dôwôcz: * Winowôcz: * Narzãdzôcz: * Môlnik: * Wòłiwôcz: == Òbaczë téż == * [[Kòscół swiãtégò Jana w Gduńsku]] * [[Transcassubia]] * [[Gdiniô]] * [[Sopòt]] == Lëteratura == * L. Krzyżanowski: Gdańsk, Sopot, Gdynia. Przewodnik ("Sport i Turystyka", Warszawa 1970) * John Brown Mason, The Danzig Dilemma; a Study in Peacemaking by Compromise, 1946 [http://books.google.pl/books?hl=pl&id=njEYAAAAIAAJ&dq=Swantopolk+%2Bpomerania&q=kashubian#search_anchor] * G. Stone: Slav outposts in Central European history : the Wends, Sorbs and Kashubs, London, UK : Bloomsbury Academic, an imprint of Bloomsbury Publishing Plc, 2016, s. 289 * [[Bernard Zëchta]]. Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej, Ossolineum, Wrocław - Warszawa - Kraków 1967, tom I, s. XI == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20170725015834/http://www.gdansk.pl/kaszebe/ Kaszëbskòjãzëkòwô domôcô starna gardu] * [https://zabytek.pl/public/upload/objects_media/5679c550a9530.pdf Gdańsk - miasto] {{Pòmòrsczé krézë}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gduńsk| ]] [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé gardë]] [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé wòjewództwò]] [[Kategòrëjô:Gardë w Pòlsce]] ag1sqxu1pb9rwpk6j91ksuqavchg3we 0 1433 201568 199877 2026-06-04T13:30:29Z Iketsi 3254 + == Deklinacëjô == 201568 wikitext text/x-wiki {{Gard-infobox| Gard=Gdiniô| dopełniacz=Gdini| adjektiw_mask=gdińsczi| adjektiw_fem=gdińskô| céch=POL_Gdynia_COA.svg| fana=POL_Gdynia_flag.svg| karta=Pomorskie Gdynia.png| wòjewództwò=pòmòrsczé| kréz=| grodzki=tak| rodzaj_gminy=miejska| gmina=| miejska=tak| bùrméster=Aleksandra Kosiorek| adres_um=Al. Marszałka Piłsudskiego 52/54| kod_poczt_um=81-382| tel_um=(+48) 58 66 88 000| fax_um=(+48) 58 62 09 798| mail_um=umgdynia@gdynia.pl| wiéchrzëzna=135| stopniN=54| minutN=30| stopniE=18| minutE=32| wysokość=| rok=2007| lëdztwò=248 767| gęstość=1844| aglomeracja=1 030 000| czerënkòwi numer=(+48) 58| pòcztowi kòd=81-000 do 81-919| registracëjné tôfle=GA| TERYT=2262011| SIMC=| www=http://www.gdynia.pl| commons=Gdynia| }} '''Gdiniô''' (téż: '''Gdinnô''', '''Gdina'''; pòl. ''Gdynia'', miem. ''Gdingen'', 1939-1945 ''Gotenhafen'') je dredżim nôwëkszim gardã całowno pòłożonëm na Kaszëbsczéj zëmë. Gard z wiôlgą hôwingą nad sztrądã [[Bôłt]]u, pòłożony w [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Pòrénkòwi Pòmòrsce]]. Razã z [[Gduńsk|Gduńskã]] ë [[Sopòt|Sopòtã]] twòrzi aglomeracëjã zwóną [[Trzëgard]]. Wedle nôrodnégò spisënkù 2021, 1.414 lëdzy, w tim gardë, ùżiwô kaszëbsczégò jãzëka w dodomù. Je nôwikszim gardã pòlsczim, jaczi nie je stolëcą wòjewództwa. [[Òbrôzk:Gdinio swiatojansko.jpg|mały|Swiãtojańskô]] [[Òbrôzk:Fontanna_na_skwerze_Kościuszki_w_Gdyni,_2004_ubt.jpeg|mały|Fòntana,Kòscuszkòwsczi plac]] [[Òbrôzk:Red Bull Air Race Gdynia - 2014.JPG|mały|Red Bull Air Race Gdynia - 2014]] [[Òbrôzk:POL.Gdynia.SeaTowers.2009.2.jpg|mały|[[Sea Towers]] – drëdżi nôwëższi [[chmùrnik]] w nordòwi Pòlsczi]] == Miona gardu w zdrojach == w zdrojach: ''Gdinam'' 1253 (kòpijô); ''Gdinno'' 1362 (kòpijô); ''Gdynyno'' 1365; ''Gedingen'' 1400; ''Gdingen'' 1414 (kòpijô); ''Gdinino'' 1534; ''Gdigna'' 1570; ''Gdynina'' 1583; ''Gdynge'' 1749; ''Gdingen'' kòl 1790; ''Gdingen'' 1879, ''Gdynia'' 1879; ''Gdynia, niem. Gdingen'' 1881; ''Gdynia, niem. Gdingen'' 1921; ''Gdynia Gdingen'' 1925; ''Gdynia,-i'' 1980 ; ''Gdinjô'' (Cenôwa), ''Gdiniô'' (Lorentz, Zëchta), ''Gdinnô'' (Lorentz), ''Gdina'' (Lorentz) == Deklinacëjô == == Pòłożenié == Geògrafné kòòrdinatë: szérzô - 54°32' N, dôłgòta - 18°32' E. Òd 1999-gò rokù Gdiniô mô sztatus gardu na prawach krézu w [[Pòmòrsczé wòjewództwò|Pòmòrsczim wòjewództwie]]. == Pòdôwczi == * Lëdztwò: 248 767 mieszkańców * Wiéchrzëzna: 135 km² * Budżetowé wzątczi (2004 plan): 467,3 mln zł * Budżetowé wëdôwczi (2004 plan): 469,0 mln zł == Historëjô == * [[X stolaté]] - rëbackô [[wnôżëna]] * [[1253]] - Pierszô zmiónka o wsë ''Gdinam'' * [[1637]] - Pierszé zaslubinë [[Pòlskô|Pòlsczi]] z mòrzã w Redłowie na czesc króla Władisława IV ë jegò mòrsczi pòliticzi * [[10 gromicznika]] [[1926]] r. - Nadanié gardnëch prawów * [[séwnik]] [[1939]] - wzãcé gardu przez [[Miemieckô|Miemców]] ([[1939]]–[[1945]] - ''Gotenhafen'') * w nocë z 18 na [[19 gòdnika]] 1944 rokù anielsczé bómbówce pòtłëkłë bómbama òkrãtowniã i pòrt w Gdinie * [[28 strëmiannika]] [[1945]] r. - Wëzwòlenié gardu * [[11 czerwińca]] [[1987]] - [[Papież Jan Paweł II]] tu rzekł: „Drodzy bracia i siostry Kaszubi! Strzeżcie tych wartości i tego dziedzictwa, które stanowią o waszej tożsamości” [http://www.vatican.va/holy_father/john_paul_ii/homilies/1987/documents/hf_jp-ii_hom_19870611_gente-mare_pl.html]. (csb:„Drodżi Bratowie i Sostrë Kaszëbi! Strzeżëta tëch wôrtnotów i ti spôdkòwiznë, chtërné znaczą ò Waji juwernoce”). == Słôwny lëdze sparłãczëne z gardã == [[Òbrôzk:PomnikAntoniAbraham.jpg|mały|[[Antón Ôbram]], [[Kaszëbsczi Plac]]]] [[Òbrôzk:Gdynia Pomnik Ofiar Grudnia 1970 w Gdyni przy al. Piłsudskiego.jpg|mały|Krziże pò [[gòdnik]]ù 1970]] [[Òbrôzk:Para Kaszubów na ławce - 003.JPG|mały|Kaszëbskô pôra na łôwce w Gdinie]] * [[Antón Ôbram]] ([[1869]]-[[1923]]) * Baduszkowa Danuta * Borchardt Karol Olgierd * Brzeski Maciej * Cegielska Franciszka * Dąbek Stanisław * Demel Kazimierz * Gall Iwo * Jastak Hilary * Jurkiewicz Kazimierz * Krauze Augustyn * Kwiatkowski Eugeniusz * Maciejewicz Konstanty * Mężnicki Witold * [[Marión Mòkwa]] * [[Jan Mòrdawsczi]] * Orlicz-Dreszer Gustaw * [[Justyna Plutowska]] * Polkowski Bolesław * Prohaska Włodzimierz * Radtke Jan * Remiszewska Teresa * Romanowski Bolesław * Rummel Julian * Sieradzki Juliusz * Sokół Franciszek * Stankiewicz Mamert * Suchanek Antoni * Śmidowicz Jan * Teliga Leonid * Unrug Józef * Wenda Tadeusz * Zaruski Mariusz * Zegarski Teofil * Żeromski Stefan == Stôrodôwnotë == * [[Westrzódgardzé (Gdiniô)|Westrzódgardzé]] ** [[Parafialny kòscół p.w. NMP Królewi Pòlsczi w Gdini]], dar. Świãtojańskô ** Klôsztor Zgromadzeniegò SS. Miłoserdza św. Wincentegò a Paolo, dar. Stôrowiejskô 2 ** Bùdink Òbeńdowégò Sądu, pl. Kònstitucëji 5 ** Bùdink Pòlsczégò Bankù, dar. 3 Maja 25/10 Gromicznika 22-22 ** [[Antón Ôbram|Ôbram'ów]] Chëcz, dar. Stôrowiejskô 30 ** Szredr'ów Chëcz, dar. Stôrowiejskô 10 a z kòl 1914 r. ** Chëcz wójta Radtkegò, dar. 10 Gromicznika 2 ** Dworzec Morski, dar. Polska 1 * [[Kamiannô Góra]] ** Hotel "Polska Riwiera", dar. Zawiszy Czarnego 1 ** Willa "Szczęść Boże", dar. I Armii Wojska Polskiego 6 * [[Chiloniô]] ** Willa z 1931 r., dar. Chylońska 112 a * [[Òrłowò]] ** Dôwny zajazd Adlerówka, dar. Orłowska 7 ** Dôwny Dom Kuracyjny, dar. Orłowska 2 ** Willa "Weneda", dar. Przebendowskich 1 ** Pensjonat "Gryf", dar. Przemysława 6 ** Zespół dworsko-parkowy Mały Kack ** Ddôwnô osada rzemieślnicza Mały Kack ** Zespół pałacowo-parkowy Kolibki * [[Òksëwié]] ** Zespół dôwny wsë z kòscołã sw. Michała Archanioła * [[Grabówk]] ** Zespół budynków dawnej Szkoły Morskiej, obecnie Akademii Morskiej * [[Wiżawa Sw. Maksymiliana]] ** Willa, dar. Tetmajera 1 * [[Wiôldżi Kack]] ** Zespół dôwny wsë [[Wiôldżi Kack]] z kòscołã sw. Wawrzińca == Partnersczé gardë == Gdiniô je partnersczim gardã[http://www.gdynia.pl/bip/wspolpraca/5946_6634.html] {| class="wikitable sortable" ! Gard ! class="unsortable"| Państwò ! Datum |- | style="text-align:left"| [[Aalborg|Ôlbórg]] | style="text-align:left"| [[Dëńskô]] | style="text-align:center"| 4.8.1987 r. |- | style="text-align:left"| [[Baranowicze]] | style="text-align:left"| [[Biôłorëskô]] | style="text-align:center"| 6.2.1993 r. |- | style="text-align:left"| [[Brooklyn]] | style="text-align:left"| [[Zjednóné Kraje Americzi]] | style="text-align:center"| 14.2.1991 r. |- | style="text-align:left"| [[Haikoù]] | style="text-align:left"| [[Chińskô Lëdowô Repùblika]] | style="text-align:center"| 24.4.2006 r. |- | style="text-align:left"| [[Króléwc]] | style="text-align:left"| [[Ruskô]] | style="text-align:center"| 27.10.1994 r. |- | style="text-align:left"| [[Karlskróna]] | style="text-align:left"| [[Szwedzkô]] | style="text-align:center"| 29.3.1990 r. |- | style="text-align:left"| [[Kilóna]] | style="text-align:left"| [[Miemieckô]] | style="text-align:center"| 25.6.1985 r. |- | style="text-align:left"| [[Kłajpéda]] | style="text-align:left"| [[Lëtewskô]] | style="text-align:center"| 12.1.1993 r. |- | style="text-align:left"| [[Kòtka]] | style="text-align:left"| [[Fińskô]] | style="text-align:center"| 9.3.1988 r. |- | style="text-align:left"| [[Kristiansand]] | style="text-align:left"| [[Norweskô]] | style="text-align:center"| 21.9.1991 r. |- | style="text-align:left"| [[Kùnda]] | style="text-align:left"| [[Estóńskô]] | style="text-align:center"| 24.2.2001 r. |- | style="text-align:left"| [[Lëpawô]] | style="text-align:left"| [[Łotewskô]] | style="text-align:center"| 12.10.1999 r. |- | style="text-align:left"| [[Plymouth]] | style="text-align:left"| [[Wiôlgô Britanijô]] | style="text-align:center"| 11.9.1976 r. |- | style="text-align:left"| [[Seattle]] | style="text-align:left"| [[Zjednóné Kraje Americzi]] | style="text-align:center"| 23.4.1994 r. |} == Òbaczë téż == * [[Gduńsk]] * [[Sopòt]] * [[Òstrzódk Kaszëbskò-Pòmòrsczi Kùlturë]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://muzeumgdynia.pl/2023/02/augustyn-krauze-pierwszy-burmistrz-miasta-gdynia/ Agùstin Krauze] * [https://www.gdynia.pl/spoleczenstwo,7580/dzik-w-wielkim-miescie,527232] * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_II/533 Gdynia w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] * [http://www.nid.pl/upload/iblock/f1a/f1ad9a4dbde1800f6516155d2070b7f3.pdf Stôrodôwnotë] * [https://web.archive.org/web/20070529201526/http://dmoz.org/World/Polska/Regionalne/Pomorskie/Gdynia/ Kategòrëjô Gdiniô w Katalogù ODP] {{Pòmòrsczé krézë}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé gardë]] [[Kategòrëjô:Gardë w Pòlsce]] [[Kategòrëjô:Gdiniô]] ckco6k98fb3ukjruyvkhofcjuhg2s6y 201571 201568 2026-06-04T13:31:18Z Iketsi 3254 /* Deklinacëjô */ + 201571 wikitext text/x-wiki {{Gard-infobox| Gard=Gdiniô| dopełniacz=Gdini| adjektiw_mask=gdińsczi| adjektiw_fem=gdińskô| céch=POL_Gdynia_COA.svg| fana=POL_Gdynia_flag.svg| karta=Pomorskie Gdynia.png| wòjewództwò=pòmòrsczé| kréz=| grodzki=tak| rodzaj_gminy=miejska| gmina=| miejska=tak| bùrméster=Aleksandra Kosiorek| adres_um=Al. Marszałka Piłsudskiego 52/54| kod_poczt_um=81-382| tel_um=(+48) 58 66 88 000| fax_um=(+48) 58 62 09 798| mail_um=umgdynia@gdynia.pl| wiéchrzëzna=135| stopniN=54| minutN=30| stopniE=18| minutE=32| wysokość=| rok=2007| lëdztwò=248 767| gęstość=1844| aglomeracja=1 030 000| czerënkòwi numer=(+48) 58| pòcztowi kòd=81-000 do 81-919| registracëjné tôfle=GA| TERYT=2262011| SIMC=| www=http://www.gdynia.pl| commons=Gdynia| }} '''Gdiniô''' (téż: '''Gdinnô''', '''Gdina'''; pòl. ''Gdynia'', miem. ''Gdingen'', 1939-1945 ''Gotenhafen'') je dredżim nôwëkszim gardã całowno pòłożonëm na Kaszëbsczéj zëmë. Gard z wiôlgą hôwingą nad sztrądã [[Bôłt]]u, pòłożony w [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Pòrénkòwi Pòmòrsce]]. Razã z [[Gduńsk|Gduńskã]] ë [[Sopòt|Sopòtã]] twòrzi aglomeracëjã zwóną [[Trzëgard]]. Wedle nôrodnégò spisënkù 2021, 1.414 lëdzy, w tim gardë, ùżiwô kaszëbsczégò jãzëka w dodomù. Je nôwikszim gardã pòlsczim, jaczi nie je stolëcą wòjewództwa. [[Òbrôzk:Gdinio swiatojansko.jpg|mały|Swiãtojańskô]] [[Òbrôzk:Fontanna_na_skwerze_Kościuszki_w_Gdyni,_2004_ubt.jpeg|mały|Fòntana,Kòscuszkòwsczi plac]] [[Òbrôzk:Red Bull Air Race Gdynia - 2014.JPG|mały|Red Bull Air Race Gdynia - 2014]] [[Òbrôzk:POL.Gdynia.SeaTowers.2009.2.jpg|mały|[[Sea Towers]] – drëdżi nôwëższi [[chmùrnik]] w nordòwi Pòlsczi]] == Miona gardu w zdrojach == w zdrojach: ''Gdinam'' 1253 (kòpijô); ''Gdinno'' 1362 (kòpijô); ''Gdynyno'' 1365; ''Gedingen'' 1400; ''Gdingen'' 1414 (kòpijô); ''Gdinino'' 1534; ''Gdigna'' 1570; ''Gdynina'' 1583; ''Gdynge'' 1749; ''Gdingen'' kòl 1790; ''Gdingen'' 1879, ''Gdynia'' 1879; ''Gdynia, niem. Gdingen'' 1881; ''Gdynia, niem. Gdingen'' 1921; ''Gdynia Gdingen'' 1925; ''Gdynia,-i'' 1980 ; ''Gdinjô'' (Cenôwa), ''Gdiniô'' (Lorentz, Zëchta), ''Gdinnô'' (Lorentz), ''Gdina'' (Lorentz) == Deklinacëjô == * Nazéwôcz: '''Gdiniô''' * Rodzôcz: * Dôwôcz: * Winowôcz: * Narzãdzôcz: * Môlnik: * Wòłiwôcz: == Pòłożenié == Geògrafné kòòrdinatë: szérzô - 54°32' N, dôłgòta - 18°32' E. Òd 1999-gò rokù Gdiniô mô sztatus gardu na prawach krézu w [[Pòmòrsczé wòjewództwò|Pòmòrsczim wòjewództwie]]. == Pòdôwczi == * Lëdztwò: 248 767 mieszkańców * Wiéchrzëzna: 135 km² * Budżetowé wzątczi (2004 plan): 467,3 mln zł * Budżetowé wëdôwczi (2004 plan): 469,0 mln zł == Historëjô == * [[X stolaté]] - rëbackô [[wnôżëna]] * [[1253]] - Pierszô zmiónka o wsë ''Gdinam'' * [[1637]] - Pierszé zaslubinë [[Pòlskô|Pòlsczi]] z mòrzã w Redłowie na czesc króla Władisława IV ë jegò mòrsczi pòliticzi * [[10 gromicznika]] [[1926]] r. - Nadanié gardnëch prawów * [[séwnik]] [[1939]] - wzãcé gardu przez [[Miemieckô|Miemców]] ([[1939]]–[[1945]] - ''Gotenhafen'') * w nocë z 18 na [[19 gòdnika]] 1944 rokù anielsczé bómbówce pòtłëkłë bómbama òkrãtowniã i pòrt w Gdinie * [[28 strëmiannika]] [[1945]] r. - Wëzwòlenié gardu * [[11 czerwińca]] [[1987]] - [[Papież Jan Paweł II]] tu rzekł: „Drodzy bracia i siostry Kaszubi! Strzeżcie tych wartości i tego dziedzictwa, które stanowią o waszej tożsamości” [http://www.vatican.va/holy_father/john_paul_ii/homilies/1987/documents/hf_jp-ii_hom_19870611_gente-mare_pl.html]. (csb:„Drodżi Bratowie i Sostrë Kaszëbi! Strzeżëta tëch wôrtnotów i ti spôdkòwiznë, chtërné znaczą ò Waji juwernoce”). == Słôwny lëdze sparłãczëne z gardã == [[Òbrôzk:PomnikAntoniAbraham.jpg|mały|[[Antón Ôbram]], [[Kaszëbsczi Plac]]]] [[Òbrôzk:Gdynia Pomnik Ofiar Grudnia 1970 w Gdyni przy al. Piłsudskiego.jpg|mały|Krziże pò [[gòdnik]]ù 1970]] [[Òbrôzk:Para Kaszubów na ławce - 003.JPG|mały|Kaszëbskô pôra na łôwce w Gdinie]] * [[Antón Ôbram]] ([[1869]]-[[1923]]) * Baduszkowa Danuta * Borchardt Karol Olgierd * Brzeski Maciej * Cegielska Franciszka * Dąbek Stanisław * Demel Kazimierz * Gall Iwo * Jastak Hilary * Jurkiewicz Kazimierz * Krauze Augustyn * Kwiatkowski Eugeniusz * Maciejewicz Konstanty * Mężnicki Witold * [[Marión Mòkwa]] * [[Jan Mòrdawsczi]] * Orlicz-Dreszer Gustaw * [[Justyna Plutowska]] * Polkowski Bolesław * Prohaska Włodzimierz * Radtke Jan * Remiszewska Teresa * Romanowski Bolesław * Rummel Julian * Sieradzki Juliusz * Sokół Franciszek * Stankiewicz Mamert * Suchanek Antoni * Śmidowicz Jan * Teliga Leonid * Unrug Józef * Wenda Tadeusz * Zaruski Mariusz * Zegarski Teofil * Żeromski Stefan == Stôrodôwnotë == * [[Westrzódgardzé (Gdiniô)|Westrzódgardzé]] ** [[Parafialny kòscół p.w. NMP Królewi Pòlsczi w Gdini]], dar. Świãtojańskô ** Klôsztor Zgromadzeniegò SS. Miłoserdza św. Wincentegò a Paolo, dar. Stôrowiejskô 2 ** Bùdink Òbeńdowégò Sądu, pl. Kònstitucëji 5 ** Bùdink Pòlsczégò Bankù, dar. 3 Maja 25/10 Gromicznika 22-22 ** [[Antón Ôbram|Ôbram'ów]] Chëcz, dar. Stôrowiejskô 30 ** Szredr'ów Chëcz, dar. Stôrowiejskô 10 a z kòl 1914 r. ** Chëcz wójta Radtkegò, dar. 10 Gromicznika 2 ** Dworzec Morski, dar. Polska 1 * [[Kamiannô Góra]] ** Hotel "Polska Riwiera", dar. Zawiszy Czarnego 1 ** Willa "Szczęść Boże", dar. I Armii Wojska Polskiego 6 * [[Chiloniô]] ** Willa z 1931 r., dar. Chylońska 112 a * [[Òrłowò]] ** Dôwny zajazd Adlerówka, dar. Orłowska 7 ** Dôwny Dom Kuracyjny, dar. Orłowska 2 ** Willa "Weneda", dar. Przebendowskich 1 ** Pensjonat "Gryf", dar. Przemysława 6 ** Zespół dworsko-parkowy Mały Kack ** Ddôwnô osada rzemieślnicza Mały Kack ** Zespół pałacowo-parkowy Kolibki * [[Òksëwié]] ** Zespół dôwny wsë z kòscołã sw. Michała Archanioła * [[Grabówk]] ** Zespół budynków dawnej Szkoły Morskiej, obecnie Akademii Morskiej * [[Wiżawa Sw. Maksymiliana]] ** Willa, dar. Tetmajera 1 * [[Wiôldżi Kack]] ** Zespół dôwny wsë [[Wiôldżi Kack]] z kòscołã sw. Wawrzińca == Partnersczé gardë == Gdiniô je partnersczim gardã[http://www.gdynia.pl/bip/wspolpraca/5946_6634.html] {| class="wikitable sortable" ! Gard ! class="unsortable"| Państwò ! Datum |- | style="text-align:left"| [[Aalborg|Ôlbórg]] | style="text-align:left"| [[Dëńskô]] | style="text-align:center"| 4.8.1987 r. |- | style="text-align:left"| [[Baranowicze]] | style="text-align:left"| [[Biôłorëskô]] | style="text-align:center"| 6.2.1993 r. |- | style="text-align:left"| [[Brooklyn]] | style="text-align:left"| [[Zjednóné Kraje Americzi]] | style="text-align:center"| 14.2.1991 r. |- | style="text-align:left"| [[Haikoù]] | style="text-align:left"| [[Chińskô Lëdowô Repùblika]] | style="text-align:center"| 24.4.2006 r. |- | style="text-align:left"| [[Króléwc]] | style="text-align:left"| [[Ruskô]] | style="text-align:center"| 27.10.1994 r. |- | style="text-align:left"| [[Karlskróna]] | style="text-align:left"| [[Szwedzkô]] | style="text-align:center"| 29.3.1990 r. |- | style="text-align:left"| [[Kilóna]] | style="text-align:left"| [[Miemieckô]] | style="text-align:center"| 25.6.1985 r. |- | style="text-align:left"| [[Kłajpéda]] | style="text-align:left"| [[Lëtewskô]] | style="text-align:center"| 12.1.1993 r. |- | style="text-align:left"| [[Kòtka]] | style="text-align:left"| [[Fińskô]] | style="text-align:center"| 9.3.1988 r. |- | style="text-align:left"| [[Kristiansand]] | style="text-align:left"| [[Norweskô]] | style="text-align:center"| 21.9.1991 r. |- | style="text-align:left"| [[Kùnda]] | style="text-align:left"| [[Estóńskô]] | style="text-align:center"| 24.2.2001 r. |- | style="text-align:left"| [[Lëpawô]] | style="text-align:left"| [[Łotewskô]] | style="text-align:center"| 12.10.1999 r. |- | style="text-align:left"| [[Plymouth]] | style="text-align:left"| [[Wiôlgô Britanijô]] | style="text-align:center"| 11.9.1976 r. |- | style="text-align:left"| [[Seattle]] | style="text-align:left"| [[Zjednóné Kraje Americzi]] | style="text-align:center"| 23.4.1994 r. |} == Òbaczë téż == * [[Gduńsk]] * [[Sopòt]] * [[Òstrzódk Kaszëbskò-Pòmòrsczi Kùlturë]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://muzeumgdynia.pl/2023/02/augustyn-krauze-pierwszy-burmistrz-miasta-gdynia/ Agùstin Krauze] * [https://www.gdynia.pl/spoleczenstwo,7580/dzik-w-wielkim-miescie,527232] * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_II/533 Gdynia w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] * [http://www.nid.pl/upload/iblock/f1a/f1ad9a4dbde1800f6516155d2070b7f3.pdf Stôrodôwnotë] * [https://web.archive.org/web/20070529201526/http://dmoz.org/World/Polska/Regionalne/Pomorskie/Gdynia/ Kategòrëjô Gdiniô w Katalogù ODP] {{Pòmòrsczé krézë}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé gardë]] [[Kategòrëjô:Gardë w Pòlsce]] [[Kategòrëjô:Gdiniô]] c31snodgto6bwqdw1sfao1cqnulrd5r 201572 201571 2026-06-04T13:35:21Z Iketsi 3254 /* Deklinacëjô */ + 201572 wikitext text/x-wiki {{Gard-infobox| Gard=Gdiniô| dopełniacz=Gdini| adjektiw_mask=gdińsczi| adjektiw_fem=gdińskô| céch=POL_Gdynia_COA.svg| fana=POL_Gdynia_flag.svg| karta=Pomorskie Gdynia.png| wòjewództwò=pòmòrsczé| kréz=| grodzki=tak| rodzaj_gminy=miejska| gmina=| miejska=tak| bùrméster=Aleksandra Kosiorek| adres_um=Al. Marszałka Piłsudskiego 52/54| kod_poczt_um=81-382| tel_um=(+48) 58 66 88 000| fax_um=(+48) 58 62 09 798| mail_um=umgdynia@gdynia.pl| wiéchrzëzna=135| stopniN=54| minutN=30| stopniE=18| minutE=32| wysokość=| rok=2007| lëdztwò=248 767| gęstość=1844| aglomeracja=1 030 000| czerënkòwi numer=(+48) 58| pòcztowi kòd=81-000 do 81-919| registracëjné tôfle=GA| TERYT=2262011| SIMC=| www=http://www.gdynia.pl| commons=Gdynia| }} '''Gdiniô''' (téż: '''Gdinnô''', '''Gdina'''; pòl. ''Gdynia'', miem. ''Gdingen'', 1939-1945 ''Gotenhafen'') je dredżim nôwëkszim gardã całowno pòłożonëm na Kaszëbsczéj zëmë. Gard z wiôlgą hôwingą nad sztrądã [[Bôłt]]u, pòłożony w [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Pòrénkòwi Pòmòrsce]]. Razã z [[Gduńsk|Gduńskã]] ë [[Sopòt|Sopòtã]] twòrzi aglomeracëjã zwóną [[Trzëgard]]. Wedle nôrodnégò spisënkù 2021, 1.414 lëdzy, w tim gardë, ùżiwô kaszëbsczégò jãzëka w dodomù. Je nôwikszim gardã pòlsczim, jaczi nie je stolëcą wòjewództwa. [[Òbrôzk:Gdinio swiatojansko.jpg|mały|Swiãtojańskô]] [[Òbrôzk:Fontanna_na_skwerze_Kościuszki_w_Gdyni,_2004_ubt.jpeg|mały|Fòntana,Kòscuszkòwsczi plac]] [[Òbrôzk:Red Bull Air Race Gdynia - 2014.JPG|mały|Red Bull Air Race Gdynia - 2014]] [[Òbrôzk:POL.Gdynia.SeaTowers.2009.2.jpg|mały|[[Sea Towers]] – drëdżi nôwëższi [[chmùrnik]] w nordòwi Pòlsczi]] == Miona gardu w zdrojach == w zdrojach: ''Gdinam'' 1253 (kòpijô); ''Gdinno'' 1362 (kòpijô); ''Gdynyno'' 1365; ''Gedingen'' 1400; ''Gdingen'' 1414 (kòpijô); ''Gdinino'' 1534; ''Gdigna'' 1570; ''Gdynina'' 1583; ''Gdynge'' 1749; ''Gdingen'' kòl 1790; ''Gdingen'' 1879, ''Gdynia'' 1879; ''Gdynia, niem. Gdingen'' 1881; ''Gdynia, niem. Gdingen'' 1921; ''Gdynia Gdingen'' 1925; ''Gdynia,-i'' 1980 ; ''Gdinjô'' (Cenôwa), ''Gdiniô'' (Lorentz, Zëchta), ''Gdinnô'' (Lorentz), ''Gdina'' (Lorentz) == Deklinacëjô == {| class="wikitable" |+ ! !kasz.<ref>https://sloworz.org/word/8626/meaning/9829</ref> !pl. |- |[[Nazéwôcz]] |Gdiniô |Gdynia |- |[[Rodzôcz]] |Gdini / Gdinie |Gdyni |- |[[Dôwôcz]] |Gdini / Gdinie |Gdyni |- |[[Winowôcz]] |Gdiniã |Gdynię |- |[[Nôrzãdzôcz|Narzãdzôcz]] |Gdinią |Gdynią |- |[[Môlnik]] |Gdini / Gdiniô |Gdyni |- |[[Wòłôcz|Wòłiwôcz]] |Gdinio / Gdiniô |Gdynio |} == Pòłożenié == Geògrafné kòòrdinatë: szérzô - 54°32' N, dôłgòta - 18°32' E. Òd 1999-gò rokù Gdiniô mô sztatus gardu na prawach krézu w [[Pòmòrsczé wòjewództwò|Pòmòrsczim wòjewództwie]]. == Pòdôwczi == * Lëdztwò: 248 767 mieszkańców * Wiéchrzëzna: 135 km² * Budżetowé wzątczi (2004 plan): 467,3 mln zł * Budżetowé wëdôwczi (2004 plan): 469,0 mln zł == Historëjô == * [[X stolaté]] - rëbackô [[wnôżëna]] * [[1253]] - Pierszô zmiónka o wsë ''Gdinam'' * [[1637]] - Pierszé zaslubinë [[Pòlskô|Pòlsczi]] z mòrzã w Redłowie na czesc króla Władisława IV ë jegò mòrsczi pòliticzi * [[10 gromicznika]] [[1926]] r. - Nadanié gardnëch prawów * [[séwnik]] [[1939]] - wzãcé gardu przez [[Miemieckô|Miemców]] ([[1939]]–[[1945]] - ''Gotenhafen'') * w nocë z 18 na [[19 gòdnika]] 1944 rokù anielsczé bómbówce pòtłëkłë bómbama òkrãtowniã i pòrt w Gdinie * [[28 strëmiannika]] [[1945]] r. - Wëzwòlenié gardu * [[11 czerwińca]] [[1987]] - [[Papież Jan Paweł II]] tu rzekł: „Drodzy bracia i siostry Kaszubi! Strzeżcie tych wartości i tego dziedzictwa, które stanowią o waszej tożsamości” [http://www.vatican.va/holy_father/john_paul_ii/homilies/1987/documents/hf_jp-ii_hom_19870611_gente-mare_pl.html]. (csb:„Drodżi Bratowie i Sostrë Kaszëbi! Strzeżëta tëch wôrtnotów i ti spôdkòwiznë, chtërné znaczą ò Waji juwernoce”). == Słôwny lëdze sparłãczëne z gardã == [[Òbrôzk:PomnikAntoniAbraham.jpg|mały|[[Antón Ôbram]], [[Kaszëbsczi Plac]]]] [[Òbrôzk:Gdynia Pomnik Ofiar Grudnia 1970 w Gdyni przy al. Piłsudskiego.jpg|mały|Krziże pò [[gòdnik]]ù 1970]] [[Òbrôzk:Para Kaszubów na ławce - 003.JPG|mały|Kaszëbskô pôra na łôwce w Gdinie]] * [[Antón Ôbram]] ([[1869]]-[[1923]]) * Baduszkowa Danuta * Borchardt Karol Olgierd * Brzeski Maciej * Cegielska Franciszka * Dąbek Stanisław * Demel Kazimierz * Gall Iwo * Jastak Hilary * Jurkiewicz Kazimierz * Krauze Augustyn * Kwiatkowski Eugeniusz * Maciejewicz Konstanty * Mężnicki Witold * [[Marión Mòkwa]] * [[Jan Mòrdawsczi]] * Orlicz-Dreszer Gustaw * [[Justyna Plutowska]] * Polkowski Bolesław * Prohaska Włodzimierz * Radtke Jan * Remiszewska Teresa * Romanowski Bolesław * Rummel Julian * Sieradzki Juliusz * Sokół Franciszek * Stankiewicz Mamert * Suchanek Antoni * Śmidowicz Jan * Teliga Leonid * Unrug Józef * Wenda Tadeusz * Zaruski Mariusz * Zegarski Teofil * Żeromski Stefan == Stôrodôwnotë == * [[Westrzódgardzé (Gdiniô)|Westrzódgardzé]] ** [[Parafialny kòscół p.w. NMP Królewi Pòlsczi w Gdini]], dar. Świãtojańskô ** Klôsztor Zgromadzeniegò SS. Miłoserdza św. Wincentegò a Paolo, dar. Stôrowiejskô 2 ** Bùdink Òbeńdowégò Sądu, pl. Kònstitucëji 5 ** Bùdink Pòlsczégò Bankù, dar. 3 Maja 25/10 Gromicznika 22-22 ** [[Antón Ôbram|Ôbram'ów]] Chëcz, dar. Stôrowiejskô 30 ** Szredr'ów Chëcz, dar. Stôrowiejskô 10 a z kòl 1914 r. ** Chëcz wójta Radtkegò, dar. 10 Gromicznika 2 ** Dworzec Morski, dar. Polska 1 * [[Kamiannô Góra]] ** Hotel "Polska Riwiera", dar. Zawiszy Czarnego 1 ** Willa "Szczęść Boże", dar. I Armii Wojska Polskiego 6 * [[Chiloniô]] ** Willa z 1931 r., dar. Chylońska 112 a * [[Òrłowò]] ** Dôwny zajazd Adlerówka, dar. Orłowska 7 ** Dôwny Dom Kuracyjny, dar. Orłowska 2 ** Willa "Weneda", dar. Przebendowskich 1 ** Pensjonat "Gryf", dar. Przemysława 6 ** Zespół dworsko-parkowy Mały Kack ** Ddôwnô osada rzemieślnicza Mały Kack ** Zespół pałacowo-parkowy Kolibki * [[Òksëwié]] ** Zespół dôwny wsë z kòscołã sw. Michała Archanioła * [[Grabówk]] ** Zespół budynków dawnej Szkoły Morskiej, obecnie Akademii Morskiej * [[Wiżawa Sw. Maksymiliana]] ** Willa, dar. Tetmajera 1 * [[Wiôldżi Kack]] ** Zespół dôwny wsë [[Wiôldżi Kack]] z kòscołã sw. Wawrzińca == Partnersczé gardë == Gdiniô je partnersczim gardã[http://www.gdynia.pl/bip/wspolpraca/5946_6634.html] {| class="wikitable sortable" ! Gard ! class="unsortable"| Państwò ! Datum |- | style="text-align:left"| [[Aalborg|Ôlbórg]] | style="text-align:left"| [[Dëńskô]] | style="text-align:center"| 4.8.1987 r. |- | style="text-align:left"| [[Baranowicze]] | style="text-align:left"| [[Biôłorëskô]] | style="text-align:center"| 6.2.1993 r. |- | style="text-align:left"| [[Brooklyn]] | style="text-align:left"| [[Zjednóné Kraje Americzi]] | style="text-align:center"| 14.2.1991 r. |- | style="text-align:left"| [[Haikoù]] | style="text-align:left"| [[Chińskô Lëdowô Repùblika]] | style="text-align:center"| 24.4.2006 r. |- | style="text-align:left"| [[Króléwc]] | style="text-align:left"| [[Ruskô]] | style="text-align:center"| 27.10.1994 r. |- | style="text-align:left"| [[Karlskróna]] | style="text-align:left"| [[Szwedzkô]] | style="text-align:center"| 29.3.1990 r. |- | style="text-align:left"| [[Kilóna]] | style="text-align:left"| [[Miemieckô]] | style="text-align:center"| 25.6.1985 r. |- | style="text-align:left"| [[Kłajpéda]] | style="text-align:left"| [[Lëtewskô]] | style="text-align:center"| 12.1.1993 r. |- | style="text-align:left"| [[Kòtka]] | style="text-align:left"| [[Fińskô]] | style="text-align:center"| 9.3.1988 r. |- | style="text-align:left"| [[Kristiansand]] | style="text-align:left"| [[Norweskô]] | style="text-align:center"| 21.9.1991 r. |- | style="text-align:left"| [[Kùnda]] | style="text-align:left"| [[Estóńskô]] | style="text-align:center"| 24.2.2001 r. |- | style="text-align:left"| [[Lëpawô]] | style="text-align:left"| [[Łotewskô]] | style="text-align:center"| 12.10.1999 r. |- | style="text-align:left"| [[Plymouth]] | style="text-align:left"| [[Wiôlgô Britanijô]] | style="text-align:center"| 11.9.1976 r. |- | style="text-align:left"| [[Seattle]] | style="text-align:left"| [[Zjednóné Kraje Americzi]] | style="text-align:center"| 23.4.1994 r. |} == Òbaczë téż == * [[Gduńsk]] * [[Sopòt]] * [[Òstrzódk Kaszëbskò-Pòmòrsczi Kùlturë]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://muzeumgdynia.pl/2023/02/augustyn-krauze-pierwszy-burmistrz-miasta-gdynia/ Agùstin Krauze] * [https://www.gdynia.pl/spoleczenstwo,7580/dzik-w-wielkim-miescie,527232] * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_II/533 Gdynia w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] * [http://www.nid.pl/upload/iblock/f1a/f1ad9a4dbde1800f6516155d2070b7f3.pdf Stôrodôwnotë] * [https://web.archive.org/web/20070529201526/http://dmoz.org/World/Polska/Regionalne/Pomorskie/Gdynia/ Kategòrëjô Gdiniô w Katalogù ODP] {{Pòmòrsczé krézë}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé gardë]] [[Kategòrëjô:Gardë w Pòlsce]] [[Kategòrëjô:Gdiniô]] qxmxj8ftexnomnkxzbcj7cykm270ach 201573 201572 2026-06-04T13:36:48Z Iketsi 3254 {{Przëpisë}} 201573 wikitext text/x-wiki {{Gard-infobox| Gard=Gdiniô| dopełniacz=Gdini| adjektiw_mask=gdińsczi| adjektiw_fem=gdińskô| céch=POL_Gdynia_COA.svg| fana=POL_Gdynia_flag.svg| karta=Pomorskie Gdynia.png| wòjewództwò=pòmòrsczé| kréz=| grodzki=tak| rodzaj_gminy=miejska| gmina=| miejska=tak| bùrméster=Aleksandra Kosiorek| adres_um=Al. Marszałka Piłsudskiego 52/54| kod_poczt_um=81-382| tel_um=(+48) 58 66 88 000| fax_um=(+48) 58 62 09 798| mail_um=umgdynia@gdynia.pl| wiéchrzëzna=135| stopniN=54| minutN=30| stopniE=18| minutE=32| wysokość=| rok=2007| lëdztwò=248 767| gęstość=1844| aglomeracja=1 030 000| czerënkòwi numer=(+48) 58| pòcztowi kòd=81-000 do 81-919| registracëjné tôfle=GA| TERYT=2262011| SIMC=| www=http://www.gdynia.pl| commons=Gdynia| }} '''Gdiniô''' (téż: '''Gdinnô''', '''Gdina'''; pòl. ''Gdynia'', miem. ''Gdingen'', 1939-1945 ''Gotenhafen'') je dredżim nôwëkszim gardã całowno pòłożonëm na Kaszëbsczéj zëmë. Gard z wiôlgą hôwingą nad sztrądã [[Bôłt]]u, pòłożony w [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Pòrénkòwi Pòmòrsce]]. Razã z [[Gduńsk|Gduńskã]] ë [[Sopòt|Sopòtã]] twòrzi aglomeracëjã zwóną [[Trzëgard]]. Wedle nôrodnégò spisënkù 2021, 1.414 lëdzy, w tim gardë, ùżiwô kaszëbsczégò jãzëka w dodomù. Je nôwikszim gardã pòlsczim, jaczi nie je stolëcą wòjewództwa. [[Òbrôzk:Gdinio swiatojansko.jpg|mały|Swiãtojańskô]] [[Òbrôzk:Fontanna_na_skwerze_Kościuszki_w_Gdyni,_2004_ubt.jpeg|mały|Fòntana,Kòscuszkòwsczi plac]] [[Òbrôzk:Red Bull Air Race Gdynia - 2014.JPG|mały|Red Bull Air Race Gdynia - 2014]] [[Òbrôzk:POL.Gdynia.SeaTowers.2009.2.jpg|mały|[[Sea Towers]] – drëdżi nôwëższi [[chmùrnik]] w nordòwi Pòlsczi]] == Miona gardu w zdrojach == w zdrojach: ''Gdinam'' 1253 (kòpijô); ''Gdinno'' 1362 (kòpijô); ''Gdynyno'' 1365; ''Gedingen'' 1400; ''Gdingen'' 1414 (kòpijô); ''Gdinino'' 1534; ''Gdigna'' 1570; ''Gdynina'' 1583; ''Gdynge'' 1749; ''Gdingen'' kòl 1790; ''Gdingen'' 1879, ''Gdynia'' 1879; ''Gdynia, niem. Gdingen'' 1881; ''Gdynia, niem. Gdingen'' 1921; ''Gdynia Gdingen'' 1925; ''Gdynia,-i'' 1980 ; ''Gdinjô'' (Cenôwa), ''Gdiniô'' (Lorentz, Zëchta), ''Gdinnô'' (Lorentz), ''Gdina'' (Lorentz) == Deklinacëjô == {| class="wikitable" |+ ! !kasz.<ref>https://sloworz.org/word/8626/meaning/9829</ref> !pl. |- |[[Nazéwôcz]] |Gdiniô |Gdynia |- |[[Rodzôcz]] |Gdini / Gdinie |Gdyni |- |[[Dôwôcz]] |Gdini / Gdinie |Gdyni |- |[[Winowôcz]] |Gdiniã |Gdynię |- |[[Nôrzãdzôcz|Narzãdzôcz]] |Gdinią |Gdynią |- |[[Môlnik]] |Gdini / Gdiniô |Gdyni |- |[[Wòłôcz|Wòłiwôcz]] |Gdinio / Gdiniô |Gdynio |} == Pòłożenié == Geògrafné kòòrdinatë: szérzô - 54°32' N, dôłgòta - 18°32' E. Òd 1999-gò rokù Gdiniô mô sztatus gardu na prawach krézu w [[Pòmòrsczé wòjewództwò|Pòmòrsczim wòjewództwie]]. == Pòdôwczi == * Lëdztwò: 248 767 mieszkańców * Wiéchrzëzna: 135 km² * Budżetowé wzątczi (2004 plan): 467,3 mln zł * Budżetowé wëdôwczi (2004 plan): 469,0 mln zł == Historëjô == * [[X stolaté]] - rëbackô [[wnôżëna]] * [[1253]] - Pierszô zmiónka o wsë ''Gdinam'' * [[1637]] - Pierszé zaslubinë [[Pòlskô|Pòlsczi]] z mòrzã w Redłowie na czesc króla Władisława IV ë jegò mòrsczi pòliticzi * [[10 gromicznika]] [[1926]] r. - Nadanié gardnëch prawów * [[séwnik]] [[1939]] - wzãcé gardu przez [[Miemieckô|Miemców]] ([[1939]]–[[1945]] - ''Gotenhafen'') * w nocë z 18 na [[19 gòdnika]] 1944 rokù anielsczé bómbówce pòtłëkłë bómbama òkrãtowniã i pòrt w Gdinie * [[28 strëmiannika]] [[1945]] r. - Wëzwòlenié gardu * [[11 czerwińca]] [[1987]] - [[Papież Jan Paweł II]] tu rzekł: „Drodzy bracia i siostry Kaszubi! Strzeżcie tych wartości i tego dziedzictwa, które stanowią o waszej tożsamości” [http://www.vatican.va/holy_father/john_paul_ii/homilies/1987/documents/hf_jp-ii_hom_19870611_gente-mare_pl.html]. (csb:„Drodżi Bratowie i Sostrë Kaszëbi! Strzeżëta tëch wôrtnotów i ti spôdkòwiznë, chtërné znaczą ò Waji juwernoce”). == Słôwny lëdze sparłãczëne z gardã == [[Òbrôzk:PomnikAntoniAbraham.jpg|mały|[[Antón Ôbram]], [[Kaszëbsczi Plac]]]] [[Òbrôzk:Gdynia Pomnik Ofiar Grudnia 1970 w Gdyni przy al. Piłsudskiego.jpg|mały|Krziże pò [[gòdnik]]ù 1970]] [[Òbrôzk:Para Kaszubów na ławce - 003.JPG|mały|Kaszëbskô pôra na łôwce w Gdinie]] * [[Antón Ôbram]] ([[1869]]-[[1923]]) * Baduszkowa Danuta * Borchardt Karol Olgierd * Brzeski Maciej * Cegielska Franciszka * Dąbek Stanisław * Demel Kazimierz * Gall Iwo * Jastak Hilary * Jurkiewicz Kazimierz * Krauze Augustyn * Kwiatkowski Eugeniusz * Maciejewicz Konstanty * Mężnicki Witold * [[Marión Mòkwa]] * [[Jan Mòrdawsczi]] * Orlicz-Dreszer Gustaw * [[Justyna Plutowska]] * Polkowski Bolesław * Prohaska Włodzimierz * Radtke Jan * Remiszewska Teresa * Romanowski Bolesław * Rummel Julian * Sieradzki Juliusz * Sokół Franciszek * Stankiewicz Mamert * Suchanek Antoni * Śmidowicz Jan * Teliga Leonid * Unrug Józef * Wenda Tadeusz * Zaruski Mariusz * Zegarski Teofil * Żeromski Stefan == Stôrodôwnotë == * [[Westrzódgardzé (Gdiniô)|Westrzódgardzé]] ** [[Parafialny kòscół p.w. NMP Królewi Pòlsczi w Gdini]], dar. Świãtojańskô ** Klôsztor Zgromadzeniegò SS. Miłoserdza św. Wincentegò a Paolo, dar. Stôrowiejskô 2 ** Bùdink Òbeńdowégò Sądu, pl. Kònstitucëji 5 ** Bùdink Pòlsczégò Bankù, dar. 3 Maja 25/10 Gromicznika 22-22 ** [[Antón Ôbram|Ôbram'ów]] Chëcz, dar. Stôrowiejskô 30 ** Szredr'ów Chëcz, dar. Stôrowiejskô 10 a z kòl 1914 r. ** Chëcz wójta Radtkegò, dar. 10 Gromicznika 2 ** Dworzec Morski, dar. Polska 1 * [[Kamiannô Góra]] ** Hotel "Polska Riwiera", dar. Zawiszy Czarnego 1 ** Willa "Szczęść Boże", dar. I Armii Wojska Polskiego 6 * [[Chiloniô]] ** Willa z 1931 r., dar. Chylońska 112 a * [[Òrłowò]] ** Dôwny zajazd Adlerówka, dar. Orłowska 7 ** Dôwny Dom Kuracyjny, dar. Orłowska 2 ** Willa "Weneda", dar. Przebendowskich 1 ** Pensjonat "Gryf", dar. Przemysława 6 ** Zespół dworsko-parkowy Mały Kack ** Ddôwnô osada rzemieślnicza Mały Kack ** Zespół pałacowo-parkowy Kolibki * [[Òksëwié]] ** Zespół dôwny wsë z kòscołã sw. Michała Archanioła * [[Grabówk]] ** Zespół budynków dawnej Szkoły Morskiej, obecnie Akademii Morskiej * [[Wiżawa Sw. Maksymiliana]] ** Willa, dar. Tetmajera 1 * [[Wiôldżi Kack]] ** Zespół dôwny wsë [[Wiôldżi Kack]] z kòscołã sw. Wawrzińca == Partnersczé gardë == Gdiniô je partnersczim gardã[http://www.gdynia.pl/bip/wspolpraca/5946_6634.html] {| class="wikitable sortable" ! Gard ! class="unsortable"| Państwò ! Datum |- | style="text-align:left"| [[Aalborg|Ôlbórg]] | style="text-align:left"| [[Dëńskô]] | style="text-align:center"| 4.8.1987 r. |- | style="text-align:left"| [[Baranowicze]] | style="text-align:left"| [[Biôłorëskô]] | style="text-align:center"| 6.2.1993 r. |- | style="text-align:left"| [[Brooklyn]] | style="text-align:left"| [[Zjednóné Kraje Americzi]] | style="text-align:center"| 14.2.1991 r. |- | style="text-align:left"| [[Haikoù]] | style="text-align:left"| [[Chińskô Lëdowô Repùblika]] | style="text-align:center"| 24.4.2006 r. |- | style="text-align:left"| [[Króléwc]] | style="text-align:left"| [[Ruskô]] | style="text-align:center"| 27.10.1994 r. |- | style="text-align:left"| [[Karlskróna]] | style="text-align:left"| [[Szwedzkô]] | style="text-align:center"| 29.3.1990 r. |- | style="text-align:left"| [[Kilóna]] | style="text-align:left"| [[Miemieckô]] | style="text-align:center"| 25.6.1985 r. |- | style="text-align:left"| [[Kłajpéda]] | style="text-align:left"| [[Lëtewskô]] | style="text-align:center"| 12.1.1993 r. |- | style="text-align:left"| [[Kòtka]] | style="text-align:left"| [[Fińskô]] | style="text-align:center"| 9.3.1988 r. |- | style="text-align:left"| [[Kristiansand]] | style="text-align:left"| [[Norweskô]] | style="text-align:center"| 21.9.1991 r. |- | style="text-align:left"| [[Kùnda]] | style="text-align:left"| [[Estóńskô]] | style="text-align:center"| 24.2.2001 r. |- | style="text-align:left"| [[Lëpawô]] | style="text-align:left"| [[Łotewskô]] | style="text-align:center"| 12.10.1999 r. |- | style="text-align:left"| [[Plymouth]] | style="text-align:left"| [[Wiôlgô Britanijô]] | style="text-align:center"| 11.9.1976 r. |- | style="text-align:left"| [[Seattle]] | style="text-align:left"| [[Zjednóné Kraje Americzi]] | style="text-align:center"| 23.4.1994 r. |} == Òbaczë téż == * [[Gduńsk]] * [[Sopòt]] * [[Òstrzódk Kaszëbskò-Pòmòrsczi Kùlturë]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://muzeumgdynia.pl/2023/02/augustyn-krauze-pierwszy-burmistrz-miasta-gdynia/ Agùstin Krauze] * [https://www.gdynia.pl/spoleczenstwo,7580/dzik-w-wielkim-miescie,527232] * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_II/533 Gdynia w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] * [http://www.nid.pl/upload/iblock/f1a/f1ad9a4dbde1800f6516155d2070b7f3.pdf Stôrodôwnotë] * [https://web.archive.org/web/20070529201526/http://dmoz.org/World/Polska/Regionalne/Pomorskie/Gdynia/ Kategòrëjô Gdiniô w Katalogù ODP] {{Pòmòrsczé krézë}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé gardë]] [[Kategòrëjô:Gardë w Pòlsce]] [[Kategòrëjô:Gdiniô]] h5u6c4436h70m0j6lpzzgw1nv5osntt 0 1448 201745 198688 2026-06-05T08:20:00Z Orbitminis 18250 Dofùlowanié òd pòlsczi Wikipedie, +Media 201745 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:CSB Flag.svg|mały|[[Fana Kaszëbsczi]]]] '''Kaszëbë''' abò '''Kaszëbskô''' ([[Pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Kaszuby'', [[Łacyńsczi jãzëk|łac.]] ''Cassubia''<ref>[http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_III/904 Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom III]</ref>, miem. ''Kaschubei'' abò ''Kaschubien'') – òbénda nad sztrądã [[Bôłt]]u, part [[Pòmòrskô|Pòmòrsczi]] dze żëją [[Kaszëbi]] (aùtochtoniczny [[Pòmòrzónie|Pòmòrzanie]]) ùżiwający [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczégò jãzëka]] chtëren mô w [[Pòlskô|Pòlsce]] òd 2005 rokù sztatus [[Òbéndowi jãzëk|òbéndowégò jãzëka]]. Dzysdnia na òbénda òbjimô pòwiôtë: [[Kartësczi kréz|kartësczi]], [[Bëtowsczi kréz|bëtowsczi]], [[Lãbòrsczi kréz|lãbòrsczi]], [[Pùcczi kréz|pùcczi]], [[Gduńsczi kréz|gduńsczi]], [[Wejrowsczi kréz|wejrowsczi]], [[Stôłpsczi kréz|stôłpsczi]], [[Człëchòwsczi kréz|człëchòwsczi]], [[Kòscérsczi kréz|kòscérsczi]], [[Chònicczi kréz|chònicczi]] a téż gardë: [[Gdiniô|Gdiniã]], [[Gduńsk]] i [[Sopòt]]<ref>[https://kaszebsko.com/mapa-kaszub ''Kôrta Kraju Kaszëbów / Mapa Kaszub | Kaszëbskô Jednota''] [online], kaszebsko.com [przëstãp 2021-03-23]. </ref>. == Greńce Kaszëbsczi == [[Òbrôzk:Kôrta Kraju Kaszëbów.jpg|mały|227x227px|Kôrta Kraju Kaszëbów-aut.K.Ruda i M.Mayer]]{{Pòrtal}} Wëznaczenié greńców Kaszëbsczi je dosc problematiczną rzeczą, bò w ùszłoce Kaszëbskô nie bëła nigdë òbéńdą òkresloną administracyjno (w procëmnoce np. do Zôpadny czë Pòrénkòwi Pòmòrsczi). Drãgòscë dodôwô fakt, że greńce òbéndë zwóny "Kaszëbskô" przesëwałë sã w cygù stalatów na pòrénk. Czej w [[1238]] r. miono krôjnë "Cassubia" pòjawiło sã pierszi rôz w dokùmeńtach, òbjima òna dzél Zôpadny Pòmòrsczi. W tich czasach [[Słowiónie|Słowianie]] z Pòrénkòwi Pòmòrsczi definitiwno nie mianowelë sã "Kaszëbama". Wespólnym mionã Nadbôłtowëch Słowianów midzë [[Wisła|Wisłą]] a [[Òdora|Òdrą]] bëło "Pòmòrzanie". [[Gerard Labùda]] (1991) napisôł równak, że na Pòmòrzu utwòrzëło są le jedno miono dlô zemi i lëdzy – Kaszëbë, ''Kaszuby''. Ten autor pisze téż, że na pòrénk wãdrowa dësza kaszëbiznë (jãzëk i zwëk), a nie kaszëbsczi lëdze, chòc tak niejedni to zmiłkòwò òpisywają. W 1880 rokù [[Wejrowò]] bëło ùznóny za stolëcã Kaszëbsczi Zemi. Dejade dzysô to prawie dzél Pòrénkòwi Pòmòrsczi je nôczãscy mianowóny "Kaszëbskô", sztërkama no miono je téż rozcygóné na pòrénkòwé zemie Zôpadny Pòmòrsczi (òkòlé [[Bëtowò|Bëtowa]], [[Lãbòrg]]a, [[Leba|Lebë]]). Dosc pòpùlarnym pòzdrzatkã je sfòrmùłowanié, że: "Kaszëbskô je tam, dze mieszkają (w grëpie) [[Kaszëbi]]". Próbë wëznaczeniô greńców Kaszëbsczi dokònôł [[Jan Mòrdawsczi]] w prôcë: "Geògrafia dzysészëch Kaszëbów" (1999). Do Kaszëbsczi zarechòwôł òn zemie, we chtërnëch wedle badérowaniów socjologów przënômni 1/3 lëdztwa są òsobë czëjącé sã Kaszëbama, abò dze mieszkô zacht wielëna Kaszëbów (je to przëtrôfk w trzech gardach: w [[Gduńsk|Gduńskù]], [[Gdiniô|Gdini]] ë [[Sopòt|Sopòtach]]). Wedle taczich kriteriów teritorium Kaszëbsczi òbjimô wiéchrzëznã kòl 6 200&nbsp;km² w [[gmina]]ch [[Wòjewództwo pòmòrsczé|pòmòrsczégò wòjewództwa]], a òsoblëwò: * '''[[Pùcczi kréz]]''': 1. Gard [[Hél]], 2. Gard [[Jastarniô]], 3. Gard [[Pùck]], 4. Gard [[Wiôlgô Wies]], 5. [[Gmina Kòsôkòwò]], 6. [[Gmina Krokòwa]], 7. [[Gmina Pùck]]. * '''[[Wejrowsczi kréz]]''': 1. Gard [[Réda]], 2. Gard [[Rëmiô]], 3. Gard [[Wejrowò]], 4. [[Gmina Chòczewò]] - part, 5. [[Gmina Gniewino]], 6. [[Gmina Lëniô]], 7. [[Gmina Lëzëno]], 8. [[Gmina Łãczëce]], 9. [[Gmina Szëmôłd]], 10. [[Gmina Wejrowò]]. * '''[[Lãbòrsczi kréz]]''' - part: 1. [[Gmina Céwice]] - part. 2. [[Nowô Wies]] 3. [[Gmina Wickò]] [[Łeba|4.Gmina Łeba]] * '''[[Bëtowsczi kréz]]''' - part: 1. Gard [[Bëtowò]] ë [[Gmina Bëtowò]], 2. [[Gmina Czôrnô Dãbrówka]], 3. [[Gmina Lëpnica]], 4. [[Gmina Parchòwò]], 5. [[Gmina Tëchòmié]]. * '''[[Kartësczi kréz]]''': 1.Gard [[Kartuzë]] ë [[Gmina Kartuzë]], 2.Gard [[Żukòwò]] ë [[Gmina Żukòwò]], 3.[[Gmina Chmielno]], 4.[[Gmina Przedkòwò]], 5.[[Gmina Sëlëczëno]], 6.[[Gmina Srôkòjce]], 7.[[Gmina Somònino]]. * '''[[Kòscérsczi kréz]]''': 1. Gard [[Kòscérzëna]], 2. [[Gmina Kòscérzëna]], 3. [[Gmina Dzemiónë]], 4. [[Gmina Kôrsëno]] - part, 5. [[Gmina Lëpùsz]], 6. [[Gmina Nowô Karczma]] - part * '''[[Chònicczi kréz]]''' - part: 1. Gard [[Brusë]] ë [[Gmina Brusë]], 2. [[Gmina Chònice]] - nordowi part, 3. [[Gmina Kònarzënë]]. * [[Człëchòwsczi kréz]] - part: 1. [[Gmina Przechlewò]] - part. * '''Gard [[Gduńsk]]''', '''Gard [[Gdiniô]]''', '''Gard [[Sopòt]]''' Pòlemikã móże rodzëc sprawa teroczasnégò teritorialnégò òbjimù Kaszëbów. Òstało przëjãté, że: * drëżéń Kaszëbów robi na òbéńda Pòmòrzô, na chtërny na co dzéń, w miészim abò wikszim stãpniu, pòtrzebòwóny je [[kaszëbsczi jãzëk]]; * za Kaszëbë je przëjãtô òbéńda, na jaczi lëdze rechùjącé sã do ti spòlëznë robią przënômni trzecy dzél môlowégò lëdztwa i ten, dze nimò niewiôldżégò procenta w òbrëmienim dónégò zalëdzeniô wielota Kaszëbów je wiôlgô (np. we Gduńsku i Sopòce); No slédné kriterium pòzwòli, mòżebno, przesënąc greńce teroczasnëch Kaszëbów na zôchód, jakò że są znaczi, że w stronach pod [[Słëpsk]]iem procent [[Kaszëbi|Kaszëbów]] i swiąda kaszëbskòscë nëch terenów je znaczącô.[[Òbrôzk:Gdunsk_5.jpg|mały|Katédra w Gduńskù-Òlëwie, môl pòchòwaniô ksyżeców Pòrénkòwi Pòmòrsczi]][[Òbrôzk:Porenkowo_Pomorsko_1.png|mały|Kôrta Pòrénkòwi Pòmòrsczi z zaznaczenim dzysdniowi kaszëbsczi òbéndë ôs dôwny zemi Słowińców]] === Pòdzélënk Kaszëbsczi na regionë === Bënë dzysdniowi Kaszëbsczi je mòżlëwé wëapartnic 5 kùlturno-jãzëkòwëch regionów: 1. '''[[Norda]]''' - tradicyjnô òbéńda nordowòkaszëbsczich dialektów (krézë: pùcczi, wejrowsczi,lãbòrsczi) 2. '''Westrzódk''' - tradicyjnô òbéńda westrzédnokaszëbsczich dialektów ([[Kartësczi kréz]]) 3. '''Pôłnié''' - tradicëjnô òbéńda pôłniowòkaszëbsczich dialektów (dzélowò krézë: kòscersczi, chònicczi, tëchòlsczi) 4. '''Zôpôd''' - òbéńda chtërnô przed [[II Swiatowô Wòjna|II Swiatową Wòjną]] słëcha do Miemiecczi, a pò ny òsta przëznónô Pòlsczi Lëdowi Repùblice. Kaszëbi nie są tam procentowò tak trójną miészëzną jak na Nordze, Westrzódkù ë Pôłnim (dzélowò kréze: Lãbòrg, Bëtowò) 5. '''Trzëgard''' - aglomeracëjô Gduńska (historicznô stolëca Kaszëbów), Gdini ë Sopòtu. Jesz na zôczątkù XX-gò stolatégò jistniałë tam aùtochtoniczné dialektë kaszëbsczé: nordowòpòrénkòwé- wiôlgòkacczi, witomińsczi, sopòcczi; ë pôłniowòpòrénkòwé: òlëwsczi, brzezënsczi, matarnsczi. Dzysô w Trzëgardze Kaszëbi są nôwikszą etniczną miészëzną, chòc jãzëkòwò w zacht wikszoscë spòlaszałą. == Ekònomijô == [[Òbrôzk:Mechelinki, łódź rybacka.jpg|mały|left|Bôt]] Nôwicy lëdzy robi w sferze ùsłëgów. Wôżnéma wietwiama gòspòdarzënkù Kaszëb są: turistika, mòrskô industrëjô (òkrãtownie ë pòrtë),bùdowizna, rëbaczenié ë gbùrzëzna. Kaszëbi są téż bëlnyma stolôrzama i piekôrzama. Turistika rozwijô sã nad sztrądã [[Bôłt]]u, ale wiele turistów przëcygają téż pòjezérza i niechtërné gardë, np. [[Gduńsk]]. Do nôbarżi znónëch kùrortów ë wëpòczinkòwëch môlowòsców słëchają: [[Chmielno]], [[Jastarniô]], [[Leba]] i [[Sopòt]]. Niejedné rastauracëje, karczmë i gòscyńce pòdôwają dlô wanożników kaszëbsczé smaczczi: wãgòrzową zupã, [[czarwina|czarwinã]], [[plińce]] i jin. Mòże liczëc, że w przińdnëch latach wczasowëch chëczów ë agrokwatérów bãdze na Kaszëbach wicy. == Stón i òchróniô òkrãżégò == [[Òbrôzk:Phytoplankton bloom in the Baltic Sea (July 3, 2001).jpg|mały|Planktón na Bôłce òb lato 2001 rokù]] Jesz na zôczątkù lat dzewiãcdzesątych XX wiekù, z wëszłotë dzejnotë człowieka, na mòcno zagòspòdarzonëch òbéńdach Kaszëbów i przëlégłégò do nich [[Bôłt]]u bëłë w niebezpiekù wszëtczé dzélëczi òkrążégò, a òsoblëwò: hidrosfera, atmòsfera, wiérzk zemi, roscënizna i zwiérzãcy swiat. W wszelejaczich zakładach i chëczowëch gòspòdarztwach pòwstôwało wiele jindustriowégò i kòmùnalnégò sztokù, z chtërnégò znaczny dzél nie béł òbczëszcziwóné. Szkòdzało ùżëwanié w gbùrzenim wiôldzich miôrków szutów ë pestëcydów, ale téż z wëszłotë niegwôscëwégò zabezpieczeniô kòmùnalnégò i jindustriowégò sztokù doszło do tegò, że baro lëchi béł sanitarny stón rzéków, jezór a stëdni. W Stãgłi Wisle wszëtczé pòbiéróné próbczi wòdë bëłë za klasą czëstoscë fizykòchemiczné, a w 57% biologòwi. Mòcno zaczapóné bëłë: [[Reduniô]] a [[Wisła]] (Zgniłô Wisła), chtërné dotëgòwałë kòl 7000 hm³ sztokù na rok (100% wòdów III klasë czëstoscë fizykòchemiczné i 100% wòdów pòzaklasowëch biologòwò), a z jezór – Grabòwsczé, Karczemné, Klôsztórné, Garczin, Tëchómsczé i jinszi. Sanitarny stón wòdë pòbiéróné przez lëdztwò z wòdoprowôdników i ze stëdniów béł co sztërk lëchi. Stëdnie pùbliczné bëłë zaczapóné jaż w 80%. Trójmiescé, w chtërnym mieszkô wicy jak 750 000 lëdzy i mòcno rozwity je jindustrëjô, brëkùje baro wiele wòdë. Dłudżi czas bez ògrańczeniów bëłë wëzwëskiwónë pòdzémné wòdë. Przez przezmiarã eksploatacëji bëłë òne w znacznym gradze pòwëbieróné. Narëszonô bëła równowôga hidrologòwô. Pòd [[Gduńsk|Gduńskã]] i jegò òkòlém zrobił sã głãbòczi dół òbniżëniowi ò wiéchrzëznie bez mała 300&nbsp;km². Wòdë rzéków, chtërné mają wiele związków chemicznëch i w wiele za môłym gradze biologòwò òbczëszczoné kòmùnalné sztok, docérają do mòrza. Przez to òstała mòcno zatrëtô [[Gduńskô Hôwinga]]. Wiôldżi kwantum bakcylów glótowëch,chtërné ùnôszłë sã w wòdze ùniemòżniwało branié kąpiélë. We Władisławòwie – w czerënkù pôłniowò-pòrénszim òd pòrtu, w Nowim Pòrce i w [[Gdiniô|Gdini]] Òrłowie òd 64% do 92% pòbiérónëch próbków wòdë bëło za klasą abò w III klasë czëstoscë. Wiele kąpielëszczów mùszało bëc zamkłé. Tak bëło kòl [[Bôłt]]u w [[lëpińc]]u 2018 r. Òrganicznô materëjô a téż azot i fòsfór docérają do mòrza za pòstrzédzëzną rzéków. Ta rzôdzëzna, a téż wlewë òceanicznëch wòdów do [[Bôłt]]u i zmianë temperaturë wòdë prowadzą do periodnégò spôdaniégò abò rostu biomasë roscënów i zwiérzãtów w Gduńsczi Hôwindze i w ji sąsedztwie. W ùbògaconëch przez azot i fòsfór mòrzczich wòdach òsoblewò mòcno rozwijô sã planktón. Przez to na zôczątkù rosce kwantum òrganizmów, chtërné nim sã żëwią. Równak z czasã planktón sã tak rozrodzywô, że rëbë i jiné zwiérzãta nie są w sztãdze gò w całosce skònsumòwac. Nieżëwi planktón, chtëren òpôdô, przez dëgòwanié bakcylów rozkłôdô sã. Przez tã rzôdzëznã zmiésziwô sã kwantum krzisenia, a na dnie zjawiwô sã sarkòwòdzyk, chtëren trëje i wiele ôrtów rëbów mô ùniemòżlëwioné rozrodzywanié sã, a w skrôwnëch wëpôdkach to prowadzy do jich smiercy. Znaczny òbéńda Gduńsczi Głãbi bëła fùl sarkòwòdzyka. Na skùtk tich procesów w latach sédemdzesątëch i òsemdzesątëch nôwikszi zmianë nastałë w Pùcczi Hôwindze, nôsnôdszi i nôbarżi pòdajny na cësk zgnojeniów òbéńdze Gduńsczi Hôwindżi. [[Pùcczi kréz]] mô przë tim wësoczi wskôzywôcz zachòrzeniô lëdzy na reka. W Pùcczi Hôwindze nazebrało sã wiele trëjącëch związków to i jidealny czedës nierzchòwiszczé dlô wiele ôrtów rëbów stracëło swòją wôżnotã. Prawie ju nie bëło [[lasfòr]]a, [[Brzóna|brzónë]], [[wãgòrz]]a abò [[łosos]]a. Ù wiele rëbów bëło widzec znanczi chòrobów, do chtërnëch doprowadzało biwanié w zgnojonym òkrãżém. Wiôldzim zagrożeniém dlô mòrzczich wodów są wëcéczi sërégò òléju.Przëmiérno – 1 tona sërégò òléju pòòkriwô cenką légą wiéchrzëznã 12 km². Temù też nie dzëwi nas chùtkô jinterwencëjô przënôléżnëch mòrzczich służbów w wëpôdkù, wezmë na to awarëji przërëchtënków w bazé rzôdczëch òpôłów abò karëwôrtnégò zdrzëcaniô przez niejedné òkrãtë balastowëch wodów, w chtërnëch są resztczi sërégò òléju. W zurbanizowani conie gduńsczi krôjnë baro mòcno bëła zatrëtô atmòsféra. Przëłoziwałë sã do te wielny wërobné zakładë, a téż chëczowé gòspòdarztwa i tërlëkòwô rësznota. W pôrãdzesąt òsoblëwò ùprzikrzonëch dlô òkrążégò zakładach („Sarkòpòl”, rafinerëjô, elektrocepłowniô, cëkrowniô i jiné) pòwstôwało 264 000 ton parzënów i 59 000 ton gazowëch zaczapaniów na rok. Jindustria, gbùrzenié, transpòrt i jiné partë gòspòdarzënkù, a téż chëczowé gòspòdarztwa są pòczątkiem rozmaitégò szlachù òdpôdków, chtërné zgromadzoné w wëznaczonëch placach zajimają wiedno wikszi rëmie, a to przëłożiwô sã do degradacëji wiéchrzëznë zemi. Samé leno jindustriowé òdpôdczi, jak np. fòsfògipsë, sëpny pòpiołë ë szlaczi z energeticzi i cepłownictwa a téż mineralné parzënë nazebróné w wòjewództwie do 2003 rokù, wôżą przeszło 21 mln ton, a pòòkrëłë òbéńdã kòl 2,6&nbsp;km². Są stolemné òlérë z nalézeniém placów na wësëpiska smieców, bò na nich mòże żëc np. [[szpańsczi slënik]]. Té wësëpiska,chtërné jistnieją, są ju wnetka czësto wëzwëskóné, a na ùmôlowanié nowëch nié ma zgòdë lëdztwa, chtërno mieszkô w sąsedztwie bédowónëch môlów. Degradacëji òkrążégò, chtërna robi pòkroczi człowiek nie przëzérô sã pasywno, le podjimô corôz barzi skùtkòwné kroczi sparłãczoné z jegò óchrónią. Jinwesticjowé wëdôwczi na óchróniã òkrążégò i gòspòdarzënk wòdny pòstãpno rosną. Np. w 2005 rokù w całim pòmòrzczim wòjewództwie wëniosłë òglowò 2 329 mln zł, przë tim na óchróniã wiodra bëło przeznaczoné 34,2 mln zł, na sztokòwi gòspòdarzënk i óchróniô wòdów 1 624 mln zł,na gòspòdarzënk òdpôdkama, òchróniô i doprowadzenié wôrtnotë ùżëtny zemiów jak bëło przódë, a téż pòdzemnëch a wiéchrzëznowëch wòdów 27,7 mln zł, na wòdny gòspòdarzënk 50,6 mln zł. W latach 1990–2005 bëło rëszoné abò rozbùdwóné pôrãdzesąt kòmùnalnëch i jindustriowëch òbczëszczalniów sztokù. Jedna z nôwikszëch òbczëszczalniów – w Dãbògòrzim – zbiérô sztok z òbéńdë, na chtërné mieszkô kòl 400 000 lëdzy (z [[Gdiniô|Gdini]], [[Sopòt]]u, [[Rëmiô|Rëmi]], [[Réda|Rédë]], [[Wejrowò|Wejerowa]]). Òbczëszczalniô w [[Swôrzewò|Swôrzewie]] zbiérô i òbczëszcziwô sztok z [[Pùck]]a, [[Wiôlgô Wies|Wiôldżi Wsë]] i całégò Hélsczégò Półòstrowa. Pòdług [[Jan Mòrdawsczi|Jana Mòrdawsczégò]] (1999) òbéńda Kaszëbów je mało zatrëtô, òkòma przëmiérzno tamsamnëma jezorama i môlama, jak téż niechtërnëma kawałkama rzéków. Pòmôgô to rozwicu turisticzi. Bôczënk przërzesziwô sã tu do òchrónë przërodnégò òkrãżégò. Wërazã tegò je założenié parków i rezerwatów, ùznanié niechtërnëch òbiektów żëwy i miartwy przërodë za pamiątczi przërodë. Na Kaszëbach je cziledzesąt rezerwatów. Bliskò 1000 òbiektów pònazwóno mionama pamiątków przërodë (pòjedińczé drzewa, karna drzéw, aleje, [[Diôbli kam|eraticzi]] i jiné). == Media == [[Òbrôzk:Radio Kaszëbë.png|mały|[[Radio Kaszëbë]]]] Niechtërné kaszëbsczé media, tak samò jistniejącé, jak ë nijistniejącé: * Gazeta Kartuska – Magazyn [[Kaszëbskô Szwajcariô|Kaszëbsczi Szwajcarii]] * magazynkaszuby.pl – jinternetowi magazyn ò regionie, wëdarzeniach i historie Kaszëb * Kartuzy.info – môlowi jinternetowi serwis kartësczégò krézu * Koscierski.info – môlowi jinternetowi serwis kòscérsczégò krézu * Express kaszubski (kasz. ''Kaszëbsczi Ekspres'') – môlowi jinternetowi serwis w [[Kartuzë|Kartëzach]] * Kurier Kaszubski (kasz. ''Kaszëbsczi'' ''Kùriéra'') – môlowi tidzenik wëdôwóny na terenie kartësczégò i kòscérsczégò krézu * Òdroda – kaszëbskòjãzëczné nieregùlarné pismiono, wëdôwóny w latach 1999–2006 * [[Pomerania (miesãcznik)|Pomerania]] – spòlëzno-kùlturowi miesãcznik wëdôwóny òd 1963 rokù przez [[Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié]] * [[Radio Kaszëbë]] – pierszô w dzejach [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbskòjãzëcznô]] radiowô rozsélnica, sprawny òd gòdnika 2004 rokù * ''[[Na bôłtach ë w bòrach]]'' – kaszëbskòjãzëczny radiowi magazyn [[Pòlsczé Radio Gduńsk|Radia Gduńsk]] * ''[[Rodnô Zemia (telewizyjny program)|Rodnô zemia]]'' (czedës), ''Farwë Kaszëb'' i ''[[Tedë jo]]'' (biéżno) – kaszëbskòjãzëczné magazynë nadôwôné na antenie [[TVP3 Gduńsk]]. * [[TV Półwysep|Telewizja Półwysep]] ([[Kaszëbsczi jãzëk|kasz]]. ''Zdrzélnik Półòstrów'') – môlowi zdrzélnik przëstãpnô na całczich Kaszëbach. * [[CSB TV]] – pierszô w dzejach kaszëbskô telewizjô * [[Twoja Telewizja Morska]] (kasz. ''Twójô Mòrskô Telewizjô'') – môlowi zdrzélnik emitującô prògramë w kaszëbsczim jãzëkù * Kościerski Express (kasz. ''Kòscérsczi Ekspres'') – kòscérsczé internetowé pismiono tématiczno sparłãczonô z westrzédnëch Kaszëb * NordaInfo.pl – òbéndowi wëdowiédny pòrtal nordowëch Kaszëb. * Szwajcaria-Kaszubska.pl – serwis, jaczi zajmô sã regionã i wëdarzeniama z Kaszëb == Znóny lëdze pòchôdający z Kaszëbsczi (w dzysdniowëch greńcach), abò z nią zrzeszony == * [[Witołd Bòbrowsczi]] - runita * [[Andrzej Bronk]] - filozófa z KUL * [[Jerzi Łisk]] - pòéta, mùzykańt i spiéwôk * [[Klemens Bronk]] - pòlitikôrz, zakłôdôrz TOW Gryf Kaszubski /Gryf Pomorski * [[Arnold Chrapkowszczi]] - ksądz, generał Paulinów * [[Kònstantin Dominik]] - biskùp * [[Günter Grass]] - runita * [[Sylwia Gruchała]] - florecëstka * [[Józef Jankòwsczi]] - ksądz, błogòsławiony Kòscoła rzimskòkatolëcczégò * [[Thomas Kantzow]] - runita, dzejopisôrz * [[Benedikt Karczewsczi]] - chemik, doktor jinżinéra * [[Kazimierz Klawiter]] - pòlitikôrz * [[Ryszard Krauze]] - biznesman * [[Gerard Labùda]] - dzejownik * [[Czesław Lang]] - kòłownik * [[Aleksander Majkòwsczi]] - runita, dzejopisôrz * [[Marian Majkòwsczi]] - architekta, runita * [[Maciej Miecznikowski]] - spiewôk * [[Rafał Mohr]] - aktór * [[Paul Nipkow]] - wënalôzôrz * [[Roman Paszke]] - żéglôrz * [[Janusz Reiter]] - diplomata * [[Józef Rogala Wybicki]] - ùsôdzca słowów "Mazurka Dąbrowskiego" (pòlsczégò nôrodnégò himna) * [[Jarosław Selin]] - pòlitikôrz * [[Danuta Stenka]] - aktorka * [[Abdón Strëszôk]] - profesor weterinaryjnëch nôùków * [[Bruno Synak]] - socjologa, profesor * [[Władisłôw Szulëst]] - ksądz, dzejopisôrz * [[Donald Tusk]] - pòlitikôrz * [[Edmund Wnuk-Lipiński]] - socjologa * [[Andrzéj Wrońsczi]] - biôtkôrz * [[Bernard Zëchta]] (Sëchta) - ksądz, słowôrznik * [[Marta Żmuda-Trzebiatowska]] - aktorka == Òbaczë téż == * [[Pòmòrskô]] * [[Zôpadnô Pòmòrskô]] * [[Gôchë]] * [[Kòcéwskô]] * [[Krajnô]] * [[Bòrowiôcë]] * [[Zôbòrskô Zemia]] * [[Słowińcë]] == Lëteratura == * J. Borzyszkowski, J. Mordawski, J. Treder: Historia, geografia, język i piśmiennictwo Kaszubów; J. Bòrzëszkòwsczi, J. Mòrdawsczi, J. Tréder: Historia, geògrafia, jãzëk i pismienizna Kaszëbów, Wëdowizna M. Rôżok przë wespółrobòce z Institutã Kaszëbsczim, [[Gduńsk]] 1999. * Geograficzny atlas świata. 2 / [red. prowadz. Zofia Cukierska et al.]. Adres wydaw. Warszawa : Państ. Przedsiębiorstwo Wydaw. Kartograficznych im. Eugeniusza Romera, 1991. (Kaszuby) * [[Jan Mòrdawsczi]]: Geografia Kaszub/Geògrafia Kaszëb. dolmaczënk: Ida Czajinô, Róman Drzéżdżón, Marian Jelińsczi, Karól Rhode, Gdańsk Wydawn. Zrzeszenia Kaszubsko-Pomorskiego, Gduńsk 2008. * Kaszëbë : Pojezierze Kaszubskie 1:50 000 / red. Urszula Wojciechowska, Tomasz Płatek, Katarzyna Bischoff ; treść turyst. [oprac.] Michał Kucharski, Anna Dalida, Blanka Lach ; tekst Anna Klimko ; zdj. Jacek Sztolcman [et al.] ; nazewnictwo kasz. Jerzy Treder ; Pracownia Kartograficzna Carta Blanca, Warszawa 2002 (Napis: pierwsza mapa po kaszubsku). * [[Bernard Zëchta]]: Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej, Ossolineum, Wrocław - Warszawa - Kraków 1968, tom II, ss. 145 - 146. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * https://kaszubskidladzieci.pl/lekcja/mieszkamy_na_kaszubach/film/mieszkamy_na_kaszubach * https://forum.mountblade.info/threads/kaszuby-czyli-kasz%C3%ABb%C3%AB-chce-wam-przybli%C5%BCy%C4%87.19497/ * https://gospodyni.com.pl/dzialy/swiat-po-kaszubsku * https://moje-morze.pl/slow-kilka-o-regionie-kaszubskim/ * [http://www.gdynia.kaszubi.pl/images/dodatkowe/ZKP%20Szczecin/plansza_2.pdf Kaszuby ...] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbë| ]] gfphapzfn43f8cxurybtc5fry6mdebb 14 1489 201686 162897 2026-06-04T18:41:52Z Iketsi 3254 kat. 201686 wikitext text/x-wiki {{Commons}} [[Kategòrëjô:Kòntinentë]] k0l2w2drtv35id2plsurol39x7beax8 14 1501 201768 183470 2026-06-05T11:24:50Z Iketsi 3254 {{Commons}} 201768 wikitext text/x-wiki {{Commons}} [[Kategòrëjô:Azjatëcczé państwa]] [[Kategòrëjô:Eùropejsczé państwa]] a5gzyxhrrsbflzwltduwom8h0gpworf 0 1952 201691 193899 2026-06-04T18:53:47Z Iketsi 3254 Galeriô 201691 wikitext text/x-wiki {{Gard-infobox| Gard=Głogów| dopełniacz=Głogowa| adjektiw_mask=głogowsczi| adjektiw_fem=głogowskô| céch=Glogow_CoA.png| fana=POL_Głogów_flag.svg| karta=Mapa Glogow.png| wòjewództwò=dólnoszląsczé| kréz=głogòwsczi| grodzki=| rodzaj_gminy=miejska| gmina=| miejska=tak| bùrméster=Jan Zubowsaki| adres_um=Rynek 10| kod_poczt_um=67-200| tel_um=(76) 7265 400| fax_um=(76) 7265 599| mail_um=umglogow@lg.onet.pl| wiéchrzëzna=35,37| stopniN=51|minutN=67|stopniE=16|minutE=08| wysokość=| rok=2004| lëdztwò=71 686| gęstość=2120| aglomeracja=| czerënkòwi numer=(+48) 76| pòcztowi kòd=67-200 do 67-210| registracëjné tôfle=DGL| TERYT=020301 1| SIMC=| www=http://www.glogow.pl| }} '''Głogów''' (miem. ''Glogau'') – gard w [[Dólnoszląsczé wòjewództwò|dólnoszląsczim wòjewództwie]]. Głogów je stolëcą [[Głogòwsczi kréz|głogòwsczégò krézu]]. Głogów mô apartné ùrzãdë dlô [[gard]]u ë [[wsowô gmina|wsowi gminë]]. Lëdztwò gardu: 71 686 mieszkańców. == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Glogow ratusz.jpg|mały|[[Rôtësz]] Òbrôzk:Glogow zamek.jpg| Òbrôzk:Glogow kolegiata.jpg| </gallery> == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://www.glogow.pl Òficjalnô starna Głogòwa] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Dólnoszląsczé wòjewództwò]] [[Kategòrëjô:Gardë w Pòlsce]] hvll3h1ood2aowbyniiamm1knil1ogr 0 1956 201754 182469 2026-06-05T11:13:55Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 201754 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:POL_Świdnica_COA.svg|120px|]] [[Òbrôzk:Swidnica katedra.jpg|mały|Katédra]] '''Świdnica''' (miem. ''Schweidnitz'') – gard w [[Dólnoszląsczé wòjewództwò|dólnoszląsczim wòjewództwie]]. Geògrafné kòòrdinatë: szérzô - 50°50' N, długòta - 16°25' E === Pòdôwczi === * Lëdztwò gardu: 64 800 mieszkańców * Wiéchrzëzna gardu: 21,8 km² == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://www.um.swidnica.pl Òficjalnô starna gardu] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Dólnoszląsczé wòjewództwò]] [[Kategòrëjô:Gardë w Pòlsce]] bkdx1v7wlkmbr6kxmu2mxdr0nlmfs7w 0 2434 201737 199878 2026-06-04T20:11:48Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Czeskô| ]] 201737 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò| gwôsné miono = Česká republika | miono = Czeskô Repùblika | miono-genitiw = Czesczi | fana = Flag of the Czech Republic.svg | herb = Coat of arms of the Czech Republic.svg | na karce = LocationCzechRepublic.png | mòtto = Pravda vítězí (Prôwda dobãdze)| jãzëk = czesczi | stolëca = Praga | fòrma państwa = repùblika | wiéchrzëzna = 78 866 | procent-wòdë = 2 | lëdztwò = 10 900 555 | rok = 2023 | dëtk = Czeskô króna | kòd dëtka = CZK | czasowô cona = +1 | swiãto = [[1 stëcznika]] [[1993]] | himn = Kde domov můj | kòd = CZ | Internet = .cz | telefón = 420 |Prezydeńt=Petr Pavel|Premiéra=Andrej Babiš }} '''Czeskô''' ('''Czeskô Repùblika''') ([[Czesczi jãzëk|cz]]. ''Česko, Česká republika, ČR'') je państwã w [[Eùropa|Eùropie]], bez przistãpù do mòrza. Òd [[1918]] do [[1993]] béła w zrzeszë ze [[Słowackô|Słowacką]] w [[Czechosłowacji]]. Òd [[2004]] r. słëchô do [[Eùropejskô Ùnijô|Eùropejsczi Ùniji]]. Dzysdniowò, wedle [[kònstitucëjô|kònstitucëji]] Czesczi Repùbliczi w ji skłôd wchôdają trzë krôje: * [[Bòhemijô]] (Czechë, cz. ''Čechy'') * [[Mòrawskô]] (cz. ''Morava'') * [[Czesczi Sląsk]] (cz. ''České Slezsko'') Nen historëczny pòdzélënk je téż òdzdrzadlony w państwòwim herbù czesczi Repùbliczi, jaczi zamëkô w se czesczégò lwa ôs mòrawsczégò ë szląsczégò òrzła. W [[1920]] òstałë przëłączoné téż môłé dzéle [[Dólnô Aùstrëjackô|Dólny Aùstrëjacczi]]. Stolecznym gardã Czesczi Repùbliczi je [[Praga]] (cz. Praha). Jinszima wôżnyma gardama są: [[Brno]], [[Ostrava]], [[Olomouc]], [[České Budějovice]], [[Plzeň]]. == Historëjô == Pòd kùńc IX stolatô Czeskô òsta zjednónô przez Przemyslidów. W 997 rokù prasczi biskùp [[Swiãti Wòjcech|Wòjcech]] zatrzimôł sã w gardze [[Gduńsk]]. Czesczi Królestwò miało wôżną rolã w òbéńdze òd czasu hùsycczich religijnëch wòjnów w XV stolatim a téż w trzëdzescëlatny wòjnie w XVII stolatim, chtërné zacht òsłabiłë państwò. W dalszim cządze dosta sã pòd cësk Habsbùrgów ë weszła w skłôd Aùstro-Madżarsczi. Pò ùpadniãcym aùstro-madżiarsczi mònarchji w [[1918]] rokù pòwstało państwò Czechów ë Słowôków - Czechosłowacjô. W [[1938]] rokù na spòdlim monachijsczégò ùkłôdu zajãté òstałe môle ''Sudetenlandu'' a Słowackô zwëskała wikszą samòrządzëznã, tedë miono państwa béło Czecho-Słowackô. W [[1939]] rokù Czeskô dostało sã pòd òkùpacëjã Trzecy Rzeszë, a Słowackô béło marionétkòwim państwã pòd ji kòntrolą. Pò II swiatowi wòjnie Czechosłowacjô dosta sã pòd cësk Sowiecczégò Związkù. W [[1968]] rokù wòjska Warszawsczégò Ùkłôdu dokònałe inwazji tegò państwa czim zakùńczëłë starë bë zliberalëzowac kòmùnisticzny system ("Socjalëzna z lëdzką twôrzą") ób czas prasczégò zymkù. W 1989 rokù Czechosłowacjô dosta nazôt wòlnotã ë zmieniła ùrządzené państwa òb czas "aksaméntni rewòlucëji". [[1 stëcznika]] [[1993]] rokù państwò to w mirny ôrt pòdzelone òsta na dwa samòstójne państwa Czeskô ë [[Słowackô]]. Czeskô Repùblika wstãpiła do [[NATO]] w [[1999]] rokù, a do Eùropejsczi Ùniji w [[2004]]. == Ùrządzenié państwa == Czeskô Repùblika je parlamentarną demokracëją. Ùstôwcowim ùrzãdã je dwajizbòwi parlament. Niższô jizba parlamentu - Zgromada Depùtowónëch (cz. ''Poslanecká sněmovna'') ma 200 parlamentorów wëbiérónëch na sztërëlatną kadencëjã. W jizbie wëższi - Senace (cz. ''Senát'') je 81 senatorów wëbierónëch na cząd 6 lat. Trzeci dzél senatorów je wëbiéróny co dwa lata. W przódkù państwa je prezydent kraju, chtëren je wëbiéróny przez parlament na piãc lat. Reprezentëje òn państwò na midzënôrodny arenie. Prezydent mô prawò òbsôdzac ë copac przédnika ministrów a téż nôleżników rządu, rozrzeszac Zgromadã Depùtowónëch, òbsôdzac sãdzów i nôleżników Czesczégò Nôrodnégò Bankù (cz. ''Česká národní banka''). Sprôwnym ùrzãdem je Rząd (cz. ''Vláda''). Nowi rząd mùszi przedstawic swoją programã przed Zgromadą Depùtowónëch i zwëskac dowiérny głos. == Ùrzãdny pòdzélënk == Czeskô Repùblika je pòdzélonô na 13 regionów (cz. ''kraj'') ë na wëdzélony gard Praga. Dzysdniowô ùrzãdny pòdzélënk jistnieje òd [[2000]] rokù. Sądë ë niechtërné ùrzãdë są równak zrechtowóné na pòspòdlim ùrzãdnégò pòdzélënkù z [[1960]] [[rok]]ù na 10 regionów, pòdzélonëch dali na krézë (cz. ''okres''). [[Òbrôzk:Czechy_Kraje.png|framed|center|Ùrzãdny pòdzélënk Czesczi Repùbliczi w czesczim jãzëkù]] == Geògrafijô == Czeskô Repùblika je państwã w [[Westrzédnô Eùropa|Westrzédny Eùropie]], bez przistãpù do mòrza. Òna greńczi na zôpadze z [[Miemieckô|Miemiecką]], na pôłnim z [[Aùstrëjackô|Aùstrëjacką]], òd pórénkù ze [[Słowackô|Słowacką]] ë na nordze z [[Pòlskô|Pòlską]]. === Wëdrzatk plónu === Wikszi dzél Czesczi Repùbliczi zajimùją wëszawno-górsczé môle Czesczégò Masywù. Je òn òbeszłi z trzech starn górami: Sudetama (''Śnieżka'' 1602 m n.r.m.), Rudawama (Klinovec 1244 m n.r.m.), Czesczim Lasã (1042 m n.p.m.), Bawarsczim Lasã ë Szumawą. Westrzédny dzél Czesczégò Masywù je zapadłoscą z dolëzną [[Laba|Labë]], a na pôłnim są wlëdżi Trzebòńskô ë Bùdzejowickô. Òd Karpatów Czesczi Masyw je òdaparniony na pòrénkù mòrawskò-sląskim pasmã òbniżeniów. == Lëdztwò == {| class="wikitable" style="font-size: 90%; float: right; margin: 0 0 1em 1em;" ! colspan="6" | Lëdztwò Czeskô <small> (CSU, Praga) </small> |- ! Rok !! Lëdztwò !! Zjinaka ! Rok !! Lëdztwò !! Zjinaka |- ! [[1857]] | 7 016 531 | - ! [[1930]] | 10 674 386 | 6,6% |- ! [[1869]] | 7 617 230 | 8,6% ! [[1950]] | 8 896 133 | -16,7% |- ! [[1880]] | 8 222 013 | 7,9% ! [[1961]] | 9 571 531 | 7,6% |- ! [[1890]] | 8 665 421 | 5,4% ! [[1970]] | 9 807 697 | 2,5% |- ! [[1900]] | 9 372 214 | 8,2% ! [[1980]] | 10 291 927 | 4,9% |- ! [[1910]] | 10 078 637 | 7,5% ! [[1991]] | 10 302 215 | 0,1% |- ! [[1921]] | 10 009 587 | -0,7% ! [[2001]] | 10 230 060 | -0,7% |} [[Òbrôzk:Czech Republic demo.png|mały|330px|Djagrama pòkôzujący dinamikã zjinak (w tësącach) lëdztwa Czesczi òd [[1993]] do [[2003]] rokù.]] Tam je òdnotowiwóné ùjimné zwëczajné przërôstanié lëdztwa: -0,08% (òd [[2003]]). Rozcëga sã strzédna długòta żëca, chtërna je 75 lat (òd 2003). === Gardë Czech === Gardë Czech, chtërne mają wiãcy jak 50&nbsp;000 lëdzy. [[Òbrôzk:Prague Charles Bridge View-02.jpg|mały|Praga]] [[Òbrôzk:Brno View from Spilberk 131.JPG|mały|Brno]] {| {{prettytable}} ! &nbsp;&nbsp; ! miasto ! liczba mieszkańców (2025) |- | align="center" | 1 ||align="center" | [[Praga]] || align="center" | 1 397 880 |- | align="center" | 2 ||align="center" | [[Brno]] || align="center" | 402 739 |- | align="center" | 3 ||align="center" | [[Òstrawa]] || align="center" | 283 187 |- | align="center" | 4 ||align="center" | [[Pilzno]] || align="center" | 187 928 |- | align="center" | 5 ||align="center" | [[Olomouc|Liberec]] || align="center" | 108 090 |- | align="center" | 6 ||align="center" | [[Liberec|Olomouc]] || align="center" | 103 063 |- | align="center" | 7 ||align="center" | [[Czesczé Bùdziejowice]] || align="center" | 97 231 |- | align="center" | 8 ||align="center"| [[Hradec Králové]] || align="center" | 94 311 |- | align="center" | 9 ||align="center" | [[Ústí nad Labem|Pardubice]] || align="center" | 92 319 |- | align="center" | 10 ||align="center"| [[Pardubice|Ústí nad Labem]] || align="center" | 90 866 |- | align="center" | 11 ||align="center" | [[Zlín]]|| align="center" | 74 684 |- | align="center" | 12 ||align="center" | [[Kladno]]|| align="center" | 69 664 |- | align="center" | 13 ||align="center" | [[Kladno|Havířov]] || align="center" | 68 674 |- | align="center" | 14 ||align="center" | [[Most (gard w Czechach)|Most]] || align="center" | 63 474 |- | align="center" | 15 ||align="center" | [[Opava]]|| align="center" | 55 109 |- | align="center" | 16 ||align="center" | [[Frýdek-Místek|Jihlava]] || align="center" | 54 624 |- | align="center" | 17 ||align="center" | [[Frýdek-Místek]]|| align="center" | 53 590 |- | align="center" | 18 ||align="center" | [[Teplice]]|| align="center" | 50 912 |- |} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://www.czech.cz Òficjalnô starna Czechów] (w czesczim jãzëkù) * [https://web.archive.org/web/20060305125842/http://www.parlament.cz/ Parlament Czesczi Repùbliczi] (w czesczim jãzëkù) * [http://www.hrad.cz Prezydent Czesczi Repùbliczi] (w czesczim jãzëkù) * [http://www.vlada.cz Rząd Czesczi Repùbliczi] (w czesczim jãzëkù) * [https://web.archive.org/web/20031009022647/http://portal.gov.cz/wps/portal Pòrtal Czesczi Repùbliczi] (w czesczim jãzëkù) * [https://web.archive.org/web/20150322210818/http://odroda.kaszubia.com/03-10/ps_kasz_czes.htm Czeszë ò Kaszëbach] {{Eùropa}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Czeskô| ]] [[Kategòrëjô:Eùropejsczé państwa]] 1tf581oh3yzb0vxw7rodcqkls1j6kr0 14 2435 201728 163353 2026-06-04T20:09:40Z Iketsi 3254 Iketsi przeniós starnã [[Kategòrëjô:Czeskô Repùblika]] do [[Kategòrëjô:Czeskô]]: https://sloworz.org/word/16592/meaning/18963 163353 wikitext text/x-wiki {{Commons|Czech Republic}} [[Kategòrëjô:Eùropejsczé państwa]] fl8i5sc1upmccbjgu9g43v81tsg04nd 0 2446 201734 198895 2026-06-04T20:11:14Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Czeskô]] 201734 wikitext text/x-wiki {{Gard-infobox|Gard=Praga|fana=Flag of Prague.svg|céch=Coat of arms of Prague.svg|karta=Map of Prague.png|bùrméster=Bohuslav Svoboda|lëdztwò=1,397,880|rok=2025|pòcztowi kòd=100 00 – 199 00|czerënkòwi numer=2|registracëjné tôfle=A|www=https://praha.eu/|commons=Category:Prague|wiéchrzëzna=496 km²|państwò=[[Czeskô Repùblika]]|stopniN=50° N|stopniE=14° 25′ 16″ E|minutN=5′ 16″ N|minutE=25′ 16″ E|gwôsné miono=Praha|dopełniacz=Pragi}}[[Òbrôzk:Praha_461.jpg|mały|Praga - Wełtawa ë Karelów Mòst]] [[Òbrôzk:Prague Charles Bridge View-02.jpg|mały|Hradčany]] '''Praga''' (czes. ''Praha'') – je stolëcą [[Czeskô Repùblika|Czesczi Repùbliczi]] ë nôwikszim czesczim gardã. Praga pòłożonô je nad rzeką [[Wełtawa|Wełtawą]]. Historëczné centróm gardu je wpisóné na lëstã swiatowi kùlturny spôdkòwiznë [[UNESCO]]. == Historëjô == Praga òsta założonô w drëdżi pòłowie IX-tégò stolatô a w 1085 rokù sta sã sedzbą czesczich królów. XIV-té stolaté ë panowanié [[Karel IV|Karela IV]] bëło złotim cządã dlô gardu. Karel IV zlécył m.jn. bùdacëjã Nowégò Gardu, mòstu nad Wełtawą (mianowónégò òd 1870 "Karelów mòst") ë Katédrë sw. Wita. Mô założoné téż pierszi we Westrzédny Eùropie ùniwersytet, jaczi nosy dzysô jegò miono. Za czasów Karela IV Praga bëła trzecym nôwikszim gardã w Eùropie. '''Nôwôżniészé wëdarzenia w historëji Pradżi''' * ''' 870''' &nbsp;&nbsp;założenié gardu * ''' 888''' &nbsp;&nbsp;Praga òsta przejãtô przez [[Wiôlgô Mòrawskô|Wiôlgą Mòrawską]] * ''' 983 do kòle 989 rokù''' &nbsp;&nbsp;[[Swiãti Wòjcech]] – béł tu biskùpã * '''1085''' Praga òsta szedzbą królów * '''1346–1378''' panowanié Karela IV - Praga sta sã stolëcą [[Rzimskô Imperëjô|Rzimsczi Imperëji]] * '''1348''' założenié Prasczégò Ùniwersytetu ([[Ùniwersytet Karola]]) * '''1378''' refòrmacëjô [[Jan Hus]]a * '''1583–1612''' panowanié [[Rudolf II|Rudolfa II]], Praga sta są drëdzi rôz stolëcą [[Rzimskô Imperëjô|Rzimsczi Imperëji]] * '''1648''' zôpadny ùbrzég Pradżi zajãti ë rabòwóny przez szwedzką armëjã * '''1741''' òkùpacëjô przez frańcëskò-bajersczé wòjska * '''1744''' òkùpacëjô przez prëską armëjã * '''1848''' rewolucëjné pòwstanié òstało zdëszoné przez aùstrëjackò-madżarską armëjã * '''1890''' wiôldżi pòtop * '''1918''' pò [[I swiatowô wòjna|I swiatowi wòjnie]] Praga sta sã stolëcą czeskòsłowacczégò państwa * '''1938''' pò zdradze [[Czeskòsłowackô|Czeskòsłowacczi]] przez zôpadnëch aliantów hitlerowsczé Miemcë zajëmają [[Sudetë]] a w 1939 całé państwò * '''1945''' pòwstanié procëm Miemcóm na krótkò przed zakùńczenim [[II swiatowô wòjna|II swiatowi wòjnë]], przëbëcé [[Czerwionô Armëjô|Czerwiony Armëji]] * '''1948''' [[Kòmùnizm|kòmùniscë]] przejëmają władzã * '''1968''' inwazëjô państw [[Warszawsczi Pakt|Warszawsczégò Paktu]] ë zdëszenié [[Prasczi zymk|prasczégò zymkù]] * '''1989''' Praga sta sã centróm [[Aksamińtnô rewolucëjô|aksamińtny rewolucëji]], ùpôdk kòmùnistnégò reżimù * '''2000''' wiôldżé protestë antiglobalëstów òbczôs zéńdzeniów [[Midzënôrodny Monetarny Fùndusz|Midzënôrodnégò Monetarnégò Fùnduszu]] (IMF) ë [[Swiatowi Bank|Swiatowégò Bankù]] * '''2002''' pòtop, nôwôżniészé stôrodôwnotë nie òstałë zniszczoné == Ekònomijô == Praga je nôbòkadniészim gardã w Westrzédny ë Pòrénkòwi Eùropie, ë bòkadniészim jak wiele zôpadnoeùropejsczich gardów. ''Per-capita'' wzątk gardu w 2002 mô wëniesłé EUR 32,357, co je 153% strzédny w [[Eùropejskô Ùnijô|Eùropejsczi Ùniji]]. == Òbaczë téż == * [[Wełtawa]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://praha.eu Domôcô starna Gardu] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Stolëcë]] [[Kategòrëjô:Czeskô]] ridtehbxhlzzp8ls01bqo200p737yh9 0 2548 201523 199413 2026-06-04T12:59:50Z Iketsi 3254 -' ' 201523 wikitext text/x-wiki '''D.O.A.''' – je jednim z głównëch przedstôwców [[hardcore punk]]òwi scenë. Karno pòwstało je w [[1978]] rokù w [[Vancouver (gard)|Vancouverze]]. W składzé niezmienno òd zôczątkù je zakłôdôż, gitarownik ë spiéwôcz Joey "Shithead" Keithley. D.O.A. znakùją bezùgòdowé politiczné wëpòwiésce sparłączoné z spòlecznima témama jak z antiglobalizmã, antirasizmã czë téż wòlnotą słowa, co je baro dokładno czëc ma w całim jich ùsôdztwie. Wiele karnów z pózdnijszich lat, jakno: [[Red Hot Chili Peppers]], [[Green Day]], [[Rancid]] czë [[The Offspring]] przëznôwô sã do cëskù D.O.A. na jich ùsôdztwò. Dwie pierszé platë D.O.A., ''Something Better Change'' ë ''Hardcore 81'' znajdiwują sã dzysô w piątce nôjlepszych [[Kanada|kanadyjsczich]] [[punk]]òwëch albùmów wszechczasów. [[22 gòdnika]] [[2002]] rokù, w roczëznã 25.jistnieniégò karna ùtcził Larry Campbell, bùrméster [[Vancouver (gard)|Vancouveru]], jich zaangażowanié ogłasëwając gò ''Dniã D.O.A.''. == Skłôd w 1978 rokù == * Joey Shithead (spiéw, gitara) * Randy Rampage (basowô gitara) * Chuck Biscuits (perkùsëjô) == Diskògrafijô (platë) == * [[1979]] ''Triumph Of The Ignoroids'' * [[1980]] ''Something Better Change'' * [[1981]] ''Hardcore '81'' * [[1982]] ''The 'War On 45''' * [[1984]] ''Bloodied But Unbowed'' * [[1985]] ''Let's Wreck The Party'' * [[1985]] ''The Dawning Of A New Error'' * [[1987]] ''True (North) Strong And Free'' * [[1990]] ''Murder'' * [[1990]] ''Last Scream Of The Missing Neighbours'' - (z [[Jello Biafra]], spiéwôczã z [[Dead Kennedys]]) * [[1991]] ''Talk Minus Action Equals Zero'' * [[1991]] G''reatest Shits'' * [[1992]] ''13 Flavours Of Doom'' * [[1993]] ''Moose Droppings'' * [[1993]] ''Loggerheads'' * [[1995]] ''The Black Spot'' * [[1998]] ''The Lost Tapes'' * [[1998]] ''Festival Of Atheists'' * [[2002]] ''Beat Trash'' (Solowô ùdba Joey "Shithead" Keithleya) * [[2002]] ''Win The Battle'' * [[2003]] ''War And Peace'' * [[2004]] ''Live Free Or Die'' == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20050808082841/http://www.suddendeath.com/doa/ D.O.A. - domôcô starna] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Punkòwé karna]] [[Kategòrëjô:Kanada]] mv9d7bsc2b03kaxtisetsk63gdc2pck 0 2626 201543 199923 2026-06-04T13:09:43Z Iketsi 3254 -' ' 201543 wikitext text/x-wiki {{Gard-infobox| Gard=Dërszewò| dopełniacz=Dërszewa| adjektiw_mask=Dërszewsczi| adjektiw_fem=Dërszewskô| céch=POL Tczew COA.svg| fana=POL Tczew flag.svg| karta=POL Tczew map.svg| wòjewództwò=Pòmòrzczé| kréz=Dërszewsczi| grodzki=| rodzaj_gminy=miejska| gmina=| miejska=tak| bùrméster=Mirosław Pobłocki| adres_um=plac Piłsudskiego 1| kod_poczt_um=83-110| tel_um=531-31-22| fax_um=531-34-52| mail_um=info@um.tczew.pl| wiéchrzëzna=22,26| stopniN=54|minutN=06|stopniE=18|minutE=43| wysokość=do 25| rok=2004| lëdztwò=60 128| gęstość=2733| aglomeracja=| czerënkòwi numer=(+48) 58| pòcztowi kòd=83-100 do 83-110| registracëjné tôfle=GTC| TERYT=| SIMC=| www=http://www.tczew.pl| commons=Tczew |gwôsné miono=Tczew}} '''Dërszewò''' (abò téż: '''Tczewò''', [[Pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Tczew'', [[Miemiecczi jãzëk|miem.]] ''Dirschau'') - krézewi gard w pòrénkòwim dzélu [[Pòmòrzczé Wòjewództwò|Pòmòrzczégò Wòjewództwa]], nad rzéką [[Wisła|Wisłą]]. Dërszewò je nôwikszim gardã [[Kòcéwskô|Kòcéwsczi]]. == Miona gardu w zdrojach == Pierszô zmiónka ò Dërszewie w znónëch nama zdrojach pòchôdô z [[1198]] rokù, czej w dokùmańce wëstawionym przez ksyżëca [[Grzëmisłôw]]a pòjawiô sã miono ''Trsow''.<br> Jinsze miona gardu we zdrojach to téż: ''Dersowe'' 1252; ''Dirszowe'' 1255; ''Dersow'' 1256; ''Dersoue'' 1256 (fals.); ''Dersouiensi'' (adj.) 1256 ; ''Dirssowe'', ''Dyrssowe'' 1252 (kòpijô falsyfikatu); ''Dyrsowe'' 1252, kòpijô); ''Dersowe'' ; ''Dersoviensis''; ''Trssew'' 1263; ''Dyrsow'' 1269, fals.); ''Dersov'' 1272; ''Tressev'' 1277; ''Dirssovia'' 1282; ''Tresev'' 1284, kòpijô); ''Tresw'' 1284, kòpijô); ''Tersew'' 1286; ''Derszew'' 1284, kòpijô); ''Trsew'' 1288; ''Dersouia'' 1289; ''Thsczow sive Derschaw'' 1289, kòpijô Długosza z XV w.); ''Trsev'' 1290; ''Trscew'' 1290; ''Trcsev'' 1293; ''Dersouie'' 1294; ''Dersow'' 1295, kòpijô) ; ''Tersew'' 1295 ; ''Trsew'' 1295; ''Dirsouia'' 1299; ''Derschow'' 1301, kòpijô); ''Therssouiensi'' (adj.) 1301, kòpijô) ; ''Dirschouiensi'' (adj.) 1304, kòpijô); ''Dersoaua'' 1305; ''Dersovia'' 1305; ''Trsov'' 1308, kòpijô); ''Dirsovia'' 1309; ''Dersowe'' 1309; ''Dirsovie'' 1309; ''Dirsovie'' 1312, kòpijô); ''Trschow'' 1320, kòpijô); ''Trschovia''; ''Derschowia'' 1321, kòpijô z 1411 r.); ''Tirsovia'' 1323; ''Dirsow'' 1330; ''Dirsaw'' 1332, kòpijô XV w.); ''Dersow'' 1334, kòpijô); ''Darsowiensium'' 1335; ''Dirssaw'', ''Dyrsoviensi'' 1335, kòpijô XVIII w.); ''Dirsavie'' 1338, kòpijô); ''Tarszoviensis'' 1339; ''Tharsoviensi'' 1339; ''Dyrsoviam'' 1342; ''Dirschaw'' 1347 ; ''Dirsoviensis'' (adj.) 1358 ; ''Dirssow'' 1376 ; ''Dirssow'' 1393; ''Dirsaw'' 1394; ''Dirssow'' 1399; ''Dirsow'' 1399; ''Dyrsow'' 1399; ''dirsow'' 1400; ''Dirssaw'' 1400 ; ''Dirsaw'' 1407; ''Dirsowisschen wege'' 1407; ''Dirssawschen'' 1411; ''Dirschaw'' 1411; ''Dyrsschaw'' 1411; ''Dirsschaw'' 1412; ''Dirszaw'' 1413; ''Dirschaw'' 1415; ''Dyrssaw'' 1415; ''Dirsawe'' 1416; ''Dirschow'' 1418; ''Dirschaw'' 1420; ''Dirszow'' 1437; ''Dirschawsch'' (adj.) 1440; ''Derschaw'' 1456; ''Derschowa'' 1474; ''Thszczow'' kòl 1475, ''Thszczoviensis'' (adj.) (kòl 1475; ''Tsczow'' kòl 1475; ''Tsczow'' kòl 1475; ''Tsczow'' kòl 1475; ''Derschawa'' 1484; ''Derschaua'' 1502; ''Derssaua'' 1502; ''Derszaw'' 1504; ''Derschova'' 1504; ''Derschewa'' 1504; ''Derszawa'' 1532; ''Derschovia'' 1534; ''Dirssow'' 1534 ; ''Dirssow'' 1565, ''Dirszow'' 1565 ; ''od Tczewa'' 1565; ''Dirschaw'' 1570; ''Czewo'' 1583; ''Czczewensis'' (adj.); ''Tczow'' 1664; ''Tczewo'' 1682; ''Tczew'' 1683; ''Dirchau'' 1783; ''Dirschau'' 1790; ''Tczew'', ''Dirschau'' 1879; ''Tczew'', ''Dirschau'' 1892; ''Tczew'' 1925, ''Dirschau'' 1925, ''Tczewo'' (Cenôwa). == Partnerzczé gardë == * [[Witten]] ([[Miemieckô]]) * [[Werder/Havel]] ([[Miemieckô]]) * [[Lev Hasharon]] ([[Jizraél]]) * [[Birżai]] ([[Lëtewskô]]) * [[Kursk (gard)|Kursk]] ([[Ruskô]]) * [[Barking]] i [[Dagenham]] ([[Wiôlgô Britanijô]]) * [[Nowi Dãb]] ([[Pòlskô]] - [[Zôpadnô Pòmòrskô]]) * [[Beauvais]] ([[Frańcëskô]]) == Znóny lëdze z Dërszewa == * [[Aleksander Skultet]] ([[1485]] - [[1564]]) * [[Johann Reinhold Forster]] ([[22 rujana]] [[1729]] - [[9 gòdnika]] [[1798]]) * [[Alfred Eisenstaedt]] ([[6 gòdnika]] [[1898]] - [[24 zélnika]] [[1995]]) - fòtografa * [[Włodzimierz Łajming]] ([[1933]]) * [[Grzegorz Kołodko]] ([[28 stëcznika]] [[1949]]) - ekònomista, pòlitik * [[Władysław Młyński]] - ksądz * [[Grzegorz Ciechowski]] ([[29 zélnika]] [[1957]] - [[22 gòdnika]] [[2001]]) - mùzyk == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gardë w Pòlsce]] [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé gardë]] [[Kategòrëjô:Kòcéwskô]] [[Kategòrëjô:Dërszewsczi kréz]] 0zx6jflbmvyzwpi3zwqzweo3aa6lv2h 14 2660 201740 162486 2026-06-04T20:13:16Z Iketsi 3254 {{Commons}} 201740 wikitext text/x-wiki {{Commons}} [[Kategòrëjô:Czeskô]] d954b1vvwklk13l09si9an8u4a0tgi4 0 2697 201527 199408 2026-06-04T13:02:08Z Iketsi 3254 -' ' 201527 wikitext text/x-wiki '''Death By Stereo''' je pôłniowò [[California|kalifòrnijsczi]] [[Hardcore punk|hardcore punkrockwòwé]] karno. Jich mùzyka je, òkòma [[Punk|punka]], pòd cëskã [[Hardcore punk|hardcoru]] ([[Bad Religion]], [[Dead Kennedys]], [[The Misfits]]) ë [[Metal|metalu]] ([[Iron Maiden]], [[Metallica]], [[Slayer]]). == Diskògrafijô == * [[1999]]: ''If Looks Could Kill I'd Watch You Die'' * [[2001]]: ''Day of the Death'' * [[2003]]: ''Into the Valley of the Death'' * [[2005]]: ''Death for Life'' * [[2009]]: ''Death Is My Only Friend'' == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20050507074731/http://www.deathbystereo.com/ DeathByStereo.com Domôcô starna] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Punkòwé karna]] s4y2fqkc6lnfnq3bo6v0w18o95wt8gg 0 2757 201753 193902 2026-06-05T11:12:55Z Iketsi 3254 ' - to '→' – to '; {{Kòntrola}} 201753 wikitext text/x-wiki {{Gard-infobox| Gard=Ząbkowice Szląsczé| dopełniacz=Ząbkowic Szląsczich| céch=POL_Ząbkowice_Śląskie_COA.svg| fana=| karta=| wòjewództwò=dólnoszląsczé| kréz=ząbkowicsczi| grodzki=| rodzaj_gminy=miejska| gmina=| miejska=tak| zarządzający=Burmistrz miasta| bùrméster=Marcin Orzeszek| adres_um=ul. 1 Maja 15| kod_poczt_um=57-200| wiéchrzëzna=| stopniN=50|minutN=35|stopniE=16|minutE=49| wysokość=| rok=2004| lëdztwò=17 300| gęstość=| aglomeracja=| czerënkòwi numer=0-74| pòcztowi kòd=57-200 do 57-201| registracëjné tôfle=DZA| TERYT=| SIMC=| miasta_partnerskie=| www=http://www.zabkowiceslaskie.pl| założone=| prawa_miejskie=| }} '''Ząbkowice Szląsczé''' (pol. ''Ząbkowice Śląskie'', miem. ''Frankenstein'') – to je gard w [[Dólnoszląsczé wòjewództwò|dólnoszląsczim wòjewództwie]]. Gard Ząbkowice Szląsczé je stolëcą [[Ząbkowicczi kréz|ząbkowicczego krézu]] ë mô apartné ùrzãdë dlô [[gard]]u ë [[wsowô gmina|wsowi gminë]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Dólnoszląsczé wòjewództwò]] [[Kategòrëjô:Gardë w Pòlsce]] i33ryva3y8c335t6sdtl7sm9s5kav9m 0 3013 201746 201297 2026-06-05T08:26:41Z Orbitminis 18250 akt. 201746 wikitext text/x-wiki {{Jãzëk| farwa=0000ff| farba=ffffff| apartne miono=kaszëbsczi jãzëk| kraj, òbénda1= [[Pòlskô]], [[Kanada]]| lëczba=87600 (wedle nôrodnégò spisënkù 2021)| môl=-| rodzëzna=[[Jindoeùropejsczé jãzëczi]]<br /> * [[Słowiańsczé jãzëczi]] ** [[Zôpôdnosłowiańsczé jãzëczi]] *** [[Lechicczi jãzëk]] **** [[Pòmòrsczi jãzëk]] ***** Kaszëbsczi jãzëk| alfabét=[[łacëzniany alfabét|łacëzniany]]| kraj, òbénda2=Òd 2005 rokù w [[Pòlskô|Pòlsce]] [[òbéndowi jãzëk]], wprowadzony do 5 ùrzãdów gminë jakno [[pòmòcny jãzëk]] w [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]]| agencëjô= [[Radzëzna Kaszëbsczégò Jãzëka]][http://www.kaszubi.pl/o/rjk/]| iso1=-| iso2=[http://www.loc.gov/standards/iso639-2/php/langcodes-keyword.php?SearchTerm=csb&SearchType=ALL&Submit=Go] csb| iso3=[http://www.sil.org/iso639-3/codes.asp?order=639_3&letter=c csb]| sil=CSB [http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=csb]| kòd=csb| znankównik=Kaszëbskô| jãzëk=kaszëbsczi|znankòwnik2=kaszëbsczégò }} [[Òbrôzk:Jerozolëma, kòscel Pater noster, "Òjcze nasz" pò kaszëbskù.JPG|mały|[[Jerozolëma]], [[Òjcze Nasz|Òjcze nasz]] pò kaszëbskù]] '''Kaszëbsczi jãzëk''' – jãzëk z [[zôpôdnosłowiańsczé jãzëczi|zôpôdnosłowiańsczégò]] karna [[słowiańsczé jãzëczi|słowiańsczich jãzëków]], chtërnym gôdô wiãcy jak 50&nbsp;000 [[Kaszëbi|Kaszëbów]]. Kaszëbsczi je jednym z pòmòrsczich jãzëków – ò apartnym jãzëkù mòżna rzec ju w XIV stolace. Nôstarszi kaszëbsczé knédżi to ''Duchowe piesnie Dra Marcina Luthera i inszich naboznich męzow'' [[Szimón Krofey|Szymona Krofeja]] z [[1586]] rokù, jak téż z rokù [[1643]] [[Michôł Pontanus|Michôła Pontanusa]] ''Mały Catechism Niemiecko Wándalski abo Slowięski''. Dzysdniowò lëterackô kaszëbizna je ewòlucëją zabédowóny przez [[Florian Cenôwa|Floriana Cenôwe]], wprzód w 1848 (?) – na òsta òdnalazłô w rusczich archiwach kòl kùńca XX stalata – ë w [[1879]] rokù w ''Zarés do grammatikj kasebsko-slovjnskjé mòvé'', wëdóny w [[Pòznóń|Pòznaniu]]. Badéra kaszëbiznë [[Friedrich Lorentz]] wëapartnił w kaszëbsczim jãzëkù 47 zwãków, chtërne są dzysdniowò pisóne 34 lëterama, jich dzél (''ch, cz, dz, dż, rz, sz'') przez sparłãczenie dwóch lëterów. W kaszëbsczim jãzëkù wëapartniómë trzë przédné dialektë, jakno: * nordowòkaszëbsczi (krézë: pùcczi, wejrowsczi, [[Lãbòrsczi kréz|lãbòrsczi]],) * westrzédnokaszëbsczi (krézë: [[Kartësczi kréz|kartësczi]], dzélowò bëtowsczi) * pôłniowòkaszëbsczi (dzélowò krézë: kòscersczi, chònicczi, tëchòlsczi) == Miono == Kaszëbizna czãstô je wëmieniownô zwónô pòmòrsczim jãzëkã, chòc ''de facto'' je òna le karnã słëchających do niegò dialektów. Bëtnosc wielu mionów na òpisanié jednégò jãzëka a téż jidentifikacëjô całownégò jãzëka z jegò nômòcnészim dialektã mô czasã môl w przëmiôrze mniészoscowëch jãzëków, jaczé sã mòcno zjinaczoné ë jaczé na skùtk nieżëcznëch, pòliticznëch dzejników nie bëłë w sztądzë ùsôdzëc òglowégò, sztandardowégò jãzëka ë dobéc mòcny lëżnoscë w państwie, w jaczim są brëkòwóné. Kaszëbizna wiedno bëła bënnowò zjinaczonô, a wicy wiédzë ò tim mómë òd czasów [[Florian Cenôwa|Floriana Cenôwë]]. [[Aleksander Hilferding|Hilferding]] w pòłowie XIX w. pòdzelił kaszëbiznã na: 1. gwarã pòmerańsczich Słowińców i Kaszëbów, 2. gwarã pòmerańskich Kaszëbów, 3. gwarã kaszëbską w Zôchódnëch Prësach. Dzelnotã tã na zôczątkù XX stalata ùnowił Lorentz, chtëren w òbrëmienim 2 przédnëch òbéńdów: norda i pôłnié (jinëch wedle iloczasu), i tak "równoleżnikòwò", wëdzelił 21 gromadów, a w nich 70 gwar. ''Atlas językowy kaszubszczyzny i dialektów sąsiednich'' (1964-1978) – òddôwô stón z pòłowë XX w. i wëapartniô: 1. archaiczniészą nordã: a) Pùcczé (Mòrzanie i òsóbno półòstrów Hél – Rëbôcë); b) Pùcczé i Wejrowsczé; pas wëstrzódkòwy to – Lesôcë; 2. innowacyjny westrzódk, m.jin. Józcë (òkòlé Strzépcza, Mirochòwa i Srôkòjc); 3. spòlaszałé pôłnié, òsoblëwò wschódné. Juwernô stojizna jakno w pòmòrsczim jãzëkù ma môl np. w òkcytańsczim ë dolnomiemieczim jãzëkù. Òkcytańsczi czãstô biwô zwóny prowansalsczim jãzëkã, chò dialektë prowansalsczé są blos dzélã òkcytańsczégò, leno mają nômòcnészi lëteracczi zwëk. Dolnomiemiecczi (Nederdüütsch, Plattdüütsch) je czãstô zeszlachòwóny z jegò dolnosaksońsczim dialektã (Nedersassisch, Low Saxon), ga mô òn wiele mòcniészi môl òd resztë. Pò wëmiarcém słowianiznë a téż wszëtczéch jinëch pòmòrsczich dialektów, króm kaszëbiznë w przerównaniém do jãzëka Pòmòrzanów dzysô nôczãsczi je brëkòwóny termin "kaszëbsczi jãzëk". Rodowizna mionów "Kaszëbi" ë "kaszëbsczi" a téż ôrt, na jaczi òne przëszłë òb stalata z òkrãżégò Kòszalëna na Pòrénkòwi Pòmòrskô są wcyg wëzgôdką dlô ùczałich. Niżódnô z dotëchczasnych teòrëjów nie pòtkała sã z òglowym akceptã. Nie mô równak dokôzów na to, żebë doszło do wanogów Pòmòrzanów z òkrãżégò Kòszalëna w pòrénkòwim czérënkù. == Brëkòwanié == [[Òbrôzk:Garcz.jpg|mały|Dwamòwnô tôfla pòlskò-kaszëbskô]] Zwiksza wëższé sferë Prësôków mało dbałë ò kaszëbsczi jãzëk w XIX w. Syg kaszëbiznë òd kùli lat bezùstankòwò sã zmiészô. W latach 50. XX w. [[Kaszëbi]] równo żelë jidze ò starszich, jak i starków, a téż dzece – przed jidzenim do szkòłë – na co dzéń nié miôlë leżnoscë wiele razy przëstôwaniô z pòlsczim jãzëkã. Chòc kòscół béł tej môlã, gdze szło czëc [[Pòlsczi jãzëk|ten]] jãzëk. W szkòle na paùzach dzece gôdałë pò kaszëbskù. W latach 70. XX w. kaszë­bizna òglowò bëła ùznôwónô za jãzëk lëdzy mało wësztôł­conëch. Wiele wstidzało sã tedë kaszëbsczégò jãzëka, a w wiele szkòłach na Kaszëbach bëło robioné wnet wszëtkò, żebë dzecë nie gôdałë w rodny mòwie. Do niedôwna westrzódk pòlsczich mòwnoùczałich panowała ùdba, że kaszëbsczi je blós dialektã [[Pòlsczi jãzëk|pòlsczégò jãzëka]]. W [[2003]] rokù béł dóny kaszëbiznié trzëlëterowi midzënôrodny kòd ''CSB'' wedle normë ISO 639-2. W krajach [[Eùropejskô Ùnijô|Eùropejsczi Ùnii]] pierszą rolą w wiele rëmiach pùblicznégò żëcô państwa òdgriwają samòrządné krôjné, chtërnëch zastãpiną są naje wòjewództwa. W krãgù krôjnowy pòliticzi, jaką robią wòjewództwa, wiôldżi znaczënk mô edukacjô i kùltura. W państwach EÙ przëwiãzywô sã stolemną wôgã do krôjnowégò sztôłceniô i chòwaniô, do fùlniészégò pòznaniô historii spôdkòwiznë kùlturë nôblëższich strón, a w tim jãzëka. Jidze przece ò zakòrzenianié młodégò pòkòleniô w tradicji domôcégò kraju, ò ùswiądnienié nôrodny i eùropejsczi bòkadnoscë w rozmajitoscë, ò sztôłcenié sztaturë młodëch lëdzy jakno òbëwatelów swiądnëch swòjich mòżlëwòtów i òbòwiązków wedle tatczëznë, ale òtemkłëch na lëdzy i spòlëznë jinëch kùlturów. Dlô kaszëbsczégò jãzëka w Pòlsce òd 1 czerwińca 2009 rokù wôżnô je [[Eùropejskô Kôrta Regionalnëch abò Miészëznowëch Jãzëków]]. Dzysdniowò w [[Pòlskô|Pòlsce]], a òsoblëwie na [[Kaszëbë|Kaszëbach]] je kòl 415 szkòłów, w chtërnëch dzecë ùczą sã kaszëbsczégò. 26 [[Gromicznik|gromicznika]] 2026 rokù jãzëka kaszëbsczégò ùczëło sã 25 252 młodëch lëdzy, a z tegò 23 000+ w 400 spòdlecznëch szkòłach. Òd 2013 rokù zaczinô są nowi przedmiot „Włôsnô historiô i kùltura”, jaczi wchôdô do szkòłów òd [[séwnik]]a. To je dodôwkòwi przedmiot dlô ùczniów zapisónëch na kaszëbsczi w piąti klasë spòdleczny szkòłë, w drëdżi klasë gimnazjum a téż w drëdżi klasë wëżigimnazjalny. Òcenã z niegò liczi sã do strzédny. Òd [[2005]] rokù je mòżnota skłôdaniô maturowégò egzaminu z negò jãzëka. W kaszëbsczim wëdôwóné są knéżczi, cządniczi a téż nadôwóné programë w radiu czë telewizëji. Wedle ùstawë ò nôrodnëch ë etnicznëch miészëznach i òbéndowim jãzëkù z [[6 stëcznika]] [[2005]] rokù je mòżebnota brëkòwania przed ùrzãdama gminów, kòl ùrzãdniégò jãzëka, kaszëbsczëgò jakno pòmòcnégò jãzëka. Pierszą gminą jakô wprowadzeła kaszëbsczi jãzëk jakno pòmòcny bëła [[Gmina Parchòwò]], pò ni [[Srôkòjce]], [[Gmina Lëniô]], [[Gmina Żukòwò]], a pózni [[Gmina Lëzëno]]. W [[2005]] r. kaszëbsczi jãzëk pierszi rôz szło bëło wëbrac na maturowim ekzaminie (kaszëbszczi wëbrało 23 ùczniów). Kaszëbizna mia swój plac w Pólsczi Òbéńdowi Telewizëji [[Gduńsk]] ([[Rodnô zemia (telewizjowô programa)|''Rodnô Zemia'']], ''Tedë jo''), a mô w [[Radio Gduńsk|Radiu Gduńsk]] (''Na bôtach ë w bòrach'') ë w [[Radio Kaszëbë|Radiu Kaszëbë]] òd 18 gòdnika 2004 (ùstawòwò zazychrowóné 25% czasu). UNESCO ùznôwô, że kaszëbsczi jãzëk je we wiôldżim niebezpiekù [http://www.unesco.org/culture/languages-atlas/en/atlasmap/language-id-370.html], bò pò kaszëbskù prawie wcale nie gôdają dzece. Dzysdnia kaszëbsczi jãzëk brëkòwóny je òd 90-tëch lat téż w liturgiji [[Katolëcczi Kòscół|katolëcczégò kòscoła]]. Przëstãpnëch je czile dolamczënków Nowégò Testamentu, w tim [[Kaszëbskô lëteratura|kaszëbsczich runitów]]: [[Eùgeniusz Gòłąbk|Eùgeniusza Gòłąbka]] i [[Francyszk Grucza|Francyszka Gruczë]], a téż òjca prof. dr hab. [[Adam Riszard Sykòra|Adama Riszarda Sykòrë]] z Pòznania – przełożił z greczi Ewanielëje. Kròm tegò przëstãpné sã téż kazaniô ks. [[Marión Miotk|Mariana Miotka]] ''Swiãtim turã starków'' (1991) i ùsôdzk ks. profesora [[Jan Walkùsz|Jana Walkùsza]] ''Sztrądã słowa'' (1996). === Gramatika === {|border=1 style="text-align:center" !Przëpôdczi (csb)||Przypadki (pol)||Pòjedinczô lëczba||Wielnô lëczba |- | [[nazéwôcz]] || mianownik || Kaszëba || Kaszëbi |- | [[rodzôcz]] || dopełniacz || Kaszëbë || Kaszëbów |- | [[dôwôcz]] || celownik || Kaszëbie || Kaszëbóm |- | [[winowôcz]] || biernik || Kaszëbã || Kaszëbów |- | [[Nôrzãdzôcz|narzãdzôcz]] || narzędnik || Kaszëbą || Kaszëbama |- | [[môlnik]] || miejscownik || Kaszëbie || Kaszëbach |- | [[Wòłôcz|wòłiwôcz]] || wołacz || Kaszëbò || Kaszëbi |} Ùszłi prosti czas {|class=wikitable |- |colspan=3 align=center |'''Pòjedinczô lëczba''' |colspan=3 align=center |'''Wielnô lëczba''' |- !Chłopsczi ôrt !Białczi ôrt !Dzecny ôrt !Chłopskòpersónowi ôrt<br> !Niechłopskòpersónowi ôrt<br> |- |jô bé'''ł'''<br>të bé'''ł'''<br>òn bé'''ł''' |jô bë'''ła'''<br>të bë'''ła'''<br>òna bë'''ła''' | - <br> - <br>òno bë'''ło''' |më bë'''lë''' (ma<ref>T. Slobodchikoff, 2014, The Role of Morphosyntactic Feature Economy in the Evolution of Slavic Number [http://www.lingref.com/cpp/wccfl/31/paper3045.pdf]</ref> bë'''ła''')<br>wa bë'''ła'''<br>òni bë'''lë''' |më bë'''łë'''<br>wa bë'''ła'''<br>òne bë'''łë''' |} == Dialektë == [[Òbrôzk:Kaszuby - dialekty wg F.Lorentza.png|mały|Kaszëbsczé dialektë pg Friedricha Lorentza (pòczątk XX w.)]] Pòdług [[Friedrich Lorentz|Friedricha Lorentza]] na pòczątku XX stalata to dało trzë dialektë kaszëbsczégò jãzëka: [[nordowòkaszëbsczi dialekt]], [[westrzédnokaszëbsczi dialekt]] i [[pôłniowòkaszëbsczi dialekt]].<ref>J. Borzyszkowski, J. Mordawski, J. Treder: Historia, geografia, język i piśmiennictwo Kaszubów; J. Bòrzëszkòwsczi, J. Mòrdawsczi, J. Tréder: Historia, geògrafia, jãzëk i pismienizna Kaszëbów, Wëdowizna M. Rôżok przë wespółrobòce z Institutã Kaszëbsczim, Gduńsk 1999, s. 128</ref> == Dopisënczi == {{Przëpisë}} == Lëteratura == [[Òbrôzk:Powiat Pucczi 2 ubt.jpeg|mały|Wëdowiédnô tablëca w dwóch jãzëkach: [[pòlsczi jãzëk|pòlsczim]] ë kaszëbsczim]] * [[Florión Cenôwa|Florian Ceynowa]]: ''Kurze Betrachtungen über die kaßubische Sprache als Entwurf zur Gramatik''; hrsg., eingel. und kommentiert von Aleksandr Dmitrievič Duličenko und Werner Lehfeldt. Göttingen : Vandenhoeck & Ruprecht, 1998 ISBN 3-525-82501-3. * [[Eùgeniusz Gòłąbk]]: Wskôzë kaszëbsczégò pisënkù. Oficyna Czec [[1997]] ISBN 83-87408-02-6. * [[Aleksander Labùda]]: ''Słownik polsko-kaszubski/Słowôrz kaszëbskò-pòlsczi'' [[Gduńsk]] [[1981]] * [[Friedrich Lorentz|Fridrich Lorentz]]: ''Gramatyka pomorska'' t. 1-3 [[Wrocław]] [[1958]]-[[1962]] * [[Bernard Zëchta]]: ''Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej.'' t. 1-7 [[Wrocław]] – [[Warszawa]] – [[Krakòwò]] [[1967]]-[[1976]] * [[Gustaw Pobłocki]]: ''Słownik kaszubski z dodatkiem idyotyzmów chełmińskich i kociewskich'', [[Chełmno]] [[1887]] * Adam Ryszard Sikora OFM, Wpoczątku bylo Slowo... Najstarsze kaszubskie teksty biblijne, Oficyna Czec, Kartuzy [[2009]] * [[Hanna Popowska-Taborska]], [[Wiesław Boryś]]: ''Słownik etymologiczny kaszubszczyzny'' t.1-4 [[Warszawa]] [[1994]]-[[2002]] (Slawistyczny Ośrodek Wydawniczy ) ISBN 83-901394-9-9, ISBN 83-86619-81-3, ISBN 83-86619-28-7, ISBN 83-86619-74-0 * [[Stefan Ramułt]]: ''Słownik języka pomorskiego czyli kaszubskiego'', [[Krakòwò]] [[1893]] * Sztrategijô òchronë ë rozwiju kaszëbsczégò jãzëka ë kùlturë, [[Gduńsk]] [[2006]] * [[Jerzi Tréder]]: Spòdlowô wiédzô ò kaszëbiznie, [[Gduńsk]] [[2014]] * [[Jerzi Tréder|Jerzy Treder]]: ''Język kaszubski. Poradnik encyklopedyczny.'' [[Gduńsk]] [[2002]] ISBN 83-7326-037-4 * [[Jan Trepczik]]: ''Słownik polsko-kaszubski'' t. 1-2 [[Gduńsk]] [[1994]] ISBN 83-85011-73-0 === Zaòstałoscë kaszëbsczi (pòmòrsczi) pismieniznë === * [[1536]] Kronika T. Kantzowa o wendyjskich ludach zwanych Wendami a między nimi Kaszuby. ''Chronik von Pommern in Hohdeutscher, hrsg. v. G. Gaebel, [[Sztetëno]] [[1897]].'' * [[1586]] ''Duchowne piesnie D. Marcina Luthera y ynßich naboznich męzow. Zniemieckiego w Slawięsky ięzik wilozone Przes Szymana Krofea... w Gdainsku: przes Jacuba Rhode'', [[Franz Tetzner]] [[1896]]: z dolmaczënkù bëtowsczégò pastora [[Szymon Krofej|S. Krofeja]], Słowińca (?) rodã z Dąbia. * [[1643]] ''Mały Catechism D. Marciná Lutherá Niemiecko-Wándalski ábo Slowięski to jestá z Niemieckiego języká w Słowięski wystáwiony na jáwnosc wydan..., w Gdaińsku przes Jerzego Rhetá'', [[Gduńsk]] [[1643]]. Pastor smołdziński [[Michał Mostnik|M. Mostnika]] ''(Michał Pontanus)'', rodem ze Słupska. * ''Die Schmolsiner Perikopen'' (''Smòłdzëńsczé perikòpë''), òpracowóné ë wëdóné przez [[Friedhelm Hinze|Friedhelma Hinze]], [[Berlëno]] ''(pòrénkòwé)'' [[1967]] * ''Altkaschubisches Gesangbuch'' (''Stôrokaszëbsczi spiéwnik''), òpracowóné ë wëdóné przez [[Friedhelm Hinze|Friedhelma Hinze]], [[Berlëno]] ''(pòrénkòwé)'' [[1967]] * ''Przysięgi słowińskie z Wierzchocina [w:] Szkice z kaszubszczyzny: Dzieje, zabytki, słownictwo: Hanna Popowska-Taborska, Wejherowo'' [[1987]], s. 65-82 == Òbaczë téż == * [[Słowiańsczé jãzëczi]] * [[Radzëzna Kaszëbsczégò Jãzëka]] * [[Dëchòwô kùltura Kaszëb]] * [[Kaszëbienié]] * [[Kaszëbistika]] * [[Kaszëbskô lëteratura]] * [[Pòlaszenié]] * [[Palatalizacjô]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [[wikt:Przédnô starna|Kaszëbsczi Wikisłowôrz]] * [http://www.endangeredlanguages.com/lang/csb Endangered Languages] * [http://id.ndl.go.jp/auth/ndla/?qw=%E4%BD%8E%E5%9C%B0%E3%83%89%E3%82%A4%E3%83%84%E8%AA%9Ekashubian&g=all NDL] * [https://wals.info/languoid/lect/wals_code_ksu WALS] * [http://www.theeuropeanlibrary.org/tel4/search?query=advanced%28%28LANGUAGE%2Ccsb%29%29# European Library] * [http://glosbe.com/csb/pl/ Glosbe – Słowôrz kaszëbskò-pòlsczi] * [http://multitree.org/codes/csb Kaszëbsczi] * [https://web.archive.org/web/20140826201403/http://www.skarbnicakaszubska.pl/slawistyka-w-xix-wieku-o-kaszebiznie#_ftn6 ò kaszëbiznie] * [http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20140000263&min=1 (pl)] * [https://web.archive.org/web/20210201131848/http://www.cassubia-dictionary.com/ Kaszëbsczi słowôrz] * [https://web.archive.org/web/20240107175219/https://orka.sejm.gov.pl/Biuletyn.nsf/0/B0851E4076228E55C1257249003DA323?OpenDocument Sejm – ochrona i rozwój języka i kultury kaszubskiej] * {{YouTube|msuLr02oOEo|Telewizja Kaszuby – Sonda o języku kaszubskim}} * [http://wiadomosci.sierakowice.pl/?a=1&id=1341&arch=1 pl] * [http://id.loc.gov/authorities/subjects/sh85071708 LC] * [http://zanotowane.pl/1026/8249/245307824747.htm Nauka języka Kaszubskiego] * https://iecor.clld.org/languages/kashubian * https://www.spbojano.pl/2025/06/26/do-konca-lipca-trwaja-zapisy-na-jezyk-kaszubski-w-klasach-i/ * https://web.archive.org/web/20150531073640/http://www.nytimes.com/2010/04/29/nyregion/29lost.html?hp * https://www.gov.pl/web/gov/szukaj?query=kaszubski&category=kategoria&page=1&size=50 * https://web.archive.org/web/20250907041812/https://www.na-kaszuby.pl/Kaszuby/jezyk_kaszubski.html * https://traditio.wiki/Кашубский_язык === Szëkba === {{Szëkba}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbsczi jãzëk| ]] [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] 8jh2a8145fh9kuzpcunwgxxc2tlyjti 0 3084 201696 183947 2026-06-04T18:55:38Z Iketsi 3254 ' - to '→' – to '; {{Kòntrola}} 201696 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Germanische und slavische Volksstaemme zwischen Elbe und Weichsel.jpg|mały|]] '''Pòłabsczi Słowiónie (Pòlabsczi Słowióni)''' – to òglowé miono zôpôdnosłowióńsczich plemión (Òbòdritów np. [[Drzewióna|Drzewiónów]], Wagrów, Weletów) żëjących òd VI s. na zemiach midzë [[Bôłt|Bôłtã]], [[Elba|Elbą (Labą)]], [[Hawela|Hawelą]] ë [[Òdora|Òdorą]]. Òd pòrénkù greńczëlë z [[Lubùszanie|Lubùszanama]] ë [[Pòmòrzanie|Pòmòrzanama]], òd zôpôdu z [[Sasowie|Sasama]], òd pôłnia z [[Łużëczanie|Łużëczanama (Łużanama)]]. Czãsto, nëch slédnëch rechùje sã do pòlabsczëch Słowiónów. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Słowiónie]] q2uxcj5e888bmucpxevwrsav2nrp4br 0 3101 201547 197735 2026-06-04T13:13:07Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 201547 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Russian_Resurrection_icon.jpg|mały|[[Prawòsławié|Prawòsławnô]] jastrowô ikona „Zestąpienié do piekłów”]] [[Òbrôzk:The_resurrection_day.jpg|mały]] [[Òbrôzk:Uskrsnja jaja.jpg|mały|Farwné jaja]] '''Jastrë''' – nôstarszé ë nôwôżniészé [[Chrzescëjaństwò|chrzescëjańsczé]] swiãta (króm [[Gòdé|Gòdów]]) ùwdôrzające smierc ë zmartwëchwstanié [[Jezës Christus|Jezësa Christusa]]. Tidzéń wprzódk, chtëren robi cząd wdôrzaniô nôbarżi wôżnëch dlô chrzescëjańsczi wiarë wëdôrzeniów, zwóny je [[Wiôldżi Tidzéń|Wiôldżim Tidzéniem]]. == Rozmajitoscë == Niedzela przed Jastrama to [[Palmòwô Niedzela]]. Tegò dnia swiãcy sã palmë. Stronama stôrim zwëka gbùr jidze do sąsada i letkò bije rózgã i gôdô: Wierzba bije, jô nie bijã. Jastrë zaczinają sã òd Wiôldżégò Czwiôrtkù, czedë w kòscele nie ùżiwô sã zwònów. [[Wiôldżi Czwiôrtk]] dlô Kaszëbów je nôlepszim czasã do sadzeniô roscënów i seniô. We [[Wiôldżi Piãtk]], jinaczi ''Płaczëbóg'', doma robi sã pòrządczi. Dlô Kaszëbów to scësniony pòst, tak mòże jesc sëchi chléb i sëchi bùlwë<ref>[https://web.archive.org/web/20160327143903/http://www.kaszubi.pl/aktualnosci/aktualnosc/id/1039 ''Triduum Paschalne w tradycji kaszubskiej'']</ref>. W [[Wiôlgô Sobota|Wiôlgą Sobotã]] w kòscele swiãcy sã jastrową strawã, rozpôliwô sã òdżin, a swiãcy sã wòda i òdżin. Òdżin òdnëkiwô wszëlejaczi złé i zapewniwô dobri òbrodzaj. Czedës [[Kaszëbi]] wierzelë, że w Jastrë w nocë òsoblëwi mòcë nabiérô wòda i to ùtrzëmùje sã do wschòdu słuńca. Dlôte przed wschòdã słuńca, przed rezurekcyjną Mszą sw., dobrze bëło są ùmëc w rzéce abò strëdze, kò takô wòda mògła cëdowno dzejac. W Jastrową Niedzelã jidzemë na Mszã Sw. rezurekcëjną (''jastrowô witrzniô''). Pierszi dzéń swiãt je dlô familji. [[Jastrowi Pòniedzôłk]] je zwóny dëgusama. Młodi knôpi zelonyma rózgama abò jałówcã dëgùją dzéwczãta. Za dëgòwanié dostôwajã jaja abò kùcha. W pòniedzôłk przëchodô do dzecë [[zajc]], a przënosy farwne jôjka i bómczi. == Pòchòdzenié pòzwë swiãta == [[Kaszëbsczi jãzëk|Kaszëbsczé]] słowò „Jastrë” (równo jak [[Dólnosorbsczi jãzëk|dólnołużicczé]] „Jatšy” i [[Górnosorbsczi jãzëk|górnołużicczé]] „Jutry”) pòchôdô òd pragermańsczégò *austrōn (jaczé òznôczało „swit”, „widnica”) i rzeszi sã z praindoeùropejsczim mòrfemã *aus-, jaczi òznôczôł „swiecëc”. Szlachòwną etimòlogijã mô [[Anielsczi jãzëk|anielsczé]] słowò „Easter” i [[Miemiecczi jãzëk|miemiecczé]] „Ostern”. == Òbaczë téż == * [[Jastrowi Pòniedzôłk]] * [[Skłôdanié żëczbów]] * [[Zajc]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Lëteratura == * T.Czerwińska,A. Pająk,L. Sorn: ''Z kaszëbsczim w szkòle'', Gduńsk 2009. * Róża Ostrowska, Izabella Trojanowska: ''Bedeker Kaszubski'', Gduńsk 1978. * Jan Perszon: ''Na Jastre'', Lublin 1992. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * {{culture.pl |pl=https://culture.pl/pl/artykul/kraszanki-od-zajaca-i-pogrzeb-zuru-wielkanoc-na-kaszubach|pl2=Kraszanki od zająca i pogrzeb żuru. Wielkanoc na Kaszubach|pl-arch=https://archive.li/iJsxe |en=https://culture.pl/en/article/easter-in-kashubia|en2=Easter in Kashubia |ua=https://culture.pl/ua/stattia/krashanky-vid-zaytsya-i-pokhoron-zhureka-velykden-na-kashubshchyni|ua2=Крашанки від зайця і похорон журека. Великдень на Кашубщині |ru=https://culture.pl/ru/article/yayca-v-podarok-ot-zayca-i-pokhorony-zhureka-paskha-v-kashubii|ru2=Яйца в подарок от зайца и похороны журека. Пасха в Кашубии }} * https://mojestrone.com/artykul/jastrow-emtczi-n2254366 * https://mojestrone.com/artykul/festin-z-jastra-n1290877 {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Chrzescëjaństwò]] [[Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura]] 0pmlla7h124vn8oym7obi47aj23mfha 0 3123 201672 192672 2026-06-04T18:31:52Z Iketsi 3254 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} 201672 wikitext text/x-wiki {{Jãzëk| farwa=0000ff| farba=ffffff| apartne miono=српски <br /> srpski| kraj, òbénda1= [[Serbskô]], [[Czôrnogóra]], [[Bòsnijô ë Hercegòwina]] ë jine| lëczba= 12 milionów<ref>http://www.rts.rs/page/stories/sr/story/125/Dru%C5%A1tvo/45760/Srpski+jezik+govori+12+miliona+ljudi+.html</ref>| môl=kòl 75| rodzëzna=[[Jindoeùropejsczé jãzëczi]] * [[Słowiańsczé jãzëczi]] ** [[Pôłniowòsłowiańsczé jãzëczi|Pòłniowòsłowiańsczi jãzëk]] *** [[serbòchòrwacczi jãzëk|serbòchòrwackô diasystema]] ***'''serbsczi'''| alfabét=[[łacëzniany alfabét|łacëzniany]] ë [[cërylica]]| kraj, òbénda2=[[Serbskô]], [[Czôrnogóra]], [[Bòsnijô ë Hercegòwina]]| agencëjô=Radzëzna Sztandarizacëji Serbsczégò Jãzëka| iso1=sr| iso2=scc (B), srp (T) |iso3=srp| sil=SRP| kòd=sr| znankównik=Serbskô| jãzëk=serbsczi|znankòwnik2=serbsczégò }} [[Òbrôzk:Serbo croatian languages2006.png|mały|Serbsczi jãzëk (2006)]] '''Serbsczi jãzëk'''<ref>{{RKJ|2014|159}}</ref> (cрпски, srpski) to jedna z ùrëchtowónëch wersëji [[serbòchòrwacczi jãzëk|sztokawsczégò dialektu]], brëkòwóny bez Serbòw ë Czôrnogòrców w Serbsczi, Czôrni Gòrze, Bòsni ë Hercegòwinie ë jinëch krajach. == Òbaczë téż == * [[Serbòchòrwacczi jãzëk]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Słowiańsczé jãzëczi]] cez17eyjomldlfm2pshe1mjy4z82arl 0 3148 201748 198400 2026-06-05T09:34:38Z Orbitminis 18250 201748 wikitext text/x-wiki {{Jãzëk| farwa=009900| farba=FFFFFF| apartne miono=Interlingua| kraj, òbénda1= (całowny swiat)| lëczba= 1500?| môl=-| rodzëzna=[[sztëczne jãzëczi]] *'''interlingua'''| alfabét=[[łacëzniany alfabét|łacëzniany]]| kraj, òbénda2=-| agencëjô=International Auxiliary Language Association| iso1=ia| iso2=ina| sil=ina| }} '''Interlingua''' (łac. ''inter'' = 'midze' + łac. ''lingua'' = 'jãzëk'), je zwóna téż ''Interlingua de IALA'', je [[sztëczné jãzëczi|sztëcznym jãzëkã]] nôtërnegò zortu, ùsadzony w latach [[1924]] - [[1951]] w [[Eùropa|Eùropie]] ë [[USA]] òb karno lingwistów zrzeszonch w International Auxiliary Language Association (IALA), cziérowónëch w slédnym cządze òb miemiecczégò germanistã, dr. Aleksandra Gode. Òficjalny datum inaùguracëji jãzëka je [[15 stëcznika]] [[1951]] rokù - dzyń wëdaniô słowôrza ''Interlingua-English Dictionary''. Pòwstôł w zatôrczënim ò [[łacëna|łacenã]], [[anielsczi jãzëk|anielsczi]] ë dzysdniowe [[romańsczé jãzëczi|romańsczé]] jãzëczi ë mô w se zbiérną słowiznã greckò-łacëńsczi rodowizne ë zbiérną baro òprosconą gramatikã. Je, króm [[esperanto]], nôczãsczi brëkòwanym sztëcznym jãzëkã swiata. Je prosto rozmiona, bez rëchleszi naùczi, przez nômni dzesãtczi milionów lëdzy, gôdôjącëch romańsczima jãzëkama. Przëmiôr tekstu (mòdlëtwa ''[[Òjcze Nasz]]''):<blockquote>Nostre Patre, qui es in le celos, que tu nomine sia sanctificate; que tu regno veni; que tu voluntate sia facite super le terra como etiam in le celo. Da nos hodie nostre pan quotidian, e pardona a nos nostre debitas como nos pardona a nostre debitores, e non duce nos in tentation, sed libera nos del mal.</blockquote>Przëmiôr tekstu (reklama ''Union Mundial pro Interlingua''):<blockquote>Lingua natural e musical de parolas international e un grammatica minimal. Comprensibile facilemente per personas intelligente. Le medio de communication adequate pro le solution del confusion de Babylon.</blockquote> == Òbaczë téż == {{#categorytree:Sztëczné jãzëczi|hideroot=on|mode=pages}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://www.together.pl/jazeczi/interlingua/ Ùczbownik interligwë] * https://web.archive.org/web/20070701091603/http://www.czetnica.org/interlingua/ [[Kategòrëjô:Sztëczné jãzëczi]] 1hiz8u6xyamoxzg6ai85b99n7v9ho3s 0 3553 201730 193260 2026-06-04T20:10:15Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Czeskô]] 201730 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Boňkov.jpg|mały|Boňkov]] '''Boňkov''' je wies w [[Czeskô Repùblika|Czesczi Repùblice]]. Mô kòl 60 mieszkańców. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Czeskô]] 2rz9iyq34ys42r1t8mphmy6vqqakv56 0 3674 201528 194427 2026-06-04T13:03:43Z Iketsi 3254 ' - to '→' – to '; {{Kòntrola}} 201528 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Podlaskie (EE,E NN,N).png|mały|Pòłożenié wòjewództwa na kôrce Pòlsczi]] [[Òbrôzk:Grabarka_as0041.JPG|mały|Cerkwiô na [[Swiãtô Góra Grabarka|Swiãti Górze Grabarczi]]]] '''Pòdlasczé wòjewództwò''' ([[pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Województwo podlaskie'') – to je jedną z 16 jednostków administracëjnégò pòdzélënkù [[Pòlskô|Pòlsczi Repùbliczi]]. Stolëcznym gardã pòdlasczégò wòjewództwa je [[Białystok]]. Pòdlasczé wòjewództwò greńczë z trzema wòjewództwama: [[warminskô-mazursczé wòjewództwò|warminskô-mazursczim]], [[mazowiecczé wòjewództwò|mazowiecczim]] ë [[lubelsczé wòjewództwò|lubelsczim]]. Na nordowim pòrénkù greńczë z [[Lëtewskô|Lëtewską]], a na pòrénkù – z [[Biôłorëskô|Biôłorëską]]. Pòdlasczé stanowi bënową (z [[Lëtewskô|Lëtewską]]) i bùtnową (z [[Biôłorëskô|Biôłorëską]]) grańcã [[Eùropejskô Ùnijô|Eùropejsczi Ùnijé]]. Pòdlasczé wòjewództwò zajimô 20 187 km i je na 6 môlu w Pòlsce żle to jidze ò wiéchrzëznã (6,4% wiéchrzëznë Pòlsczi). W 2015 w pòdlasczim wòjewództwie mieszkało 1&nbsp;191&nbsp;918 òsób. Pòdlasczé je wòjewództwã z nômniészą gãstoscą zaludnieniégò – 59 òsób na km (strzédnô dla Pòlsczi wënôszô 123 òsobë)<ref>[https://web.archive.org/web/20150912043136/http://stat.gov.pl/download/gfx/portalinformacyjny/pl/defaultaktualnosci/5468/7/12/1/powierzchnia_i_ludnosc.pdf Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2015 r.]</ref>. Wòjewództwò rozdzélô sã na 118 gminów i 17 pòwiôtów (w tim 3 gardni krezë: [[Białystok]], [[Łomża]], [[Suwałki]])<ref name="Historia">''Historia województwa podlaskiego'', Białystok 2010, s. 316-317.</ref>. Dzysdniowé sprôwné grańce wòjewództwa nie pòkrëwają sã z historëcznyma grańcama [[Pòdlasze|Pòdlasza]]. Terôczasny region òbjimô leno dawné nordowé Pòdlasze, a òkróm niegò dzél Mazowsza, Suwalską Zemiã, a téż skrôwki jinëch historëcznëch òbéńdów. Przed 1999 rokã òbéńdë, chtërné ùtwòrzëlë wespółczasné pòdlasczé wòjewództwò, bëłë pòdzelone midzë trzë ju niejistniejącé wòjewództwa: suwalsczé, łomżyńsczé i białostocczé. Region charakterizëje sã czekawim wëdrzatkã plónu i strzédnim zalasenim. Nôwôżniészą rzéką je [[Narew]] za swòjim wôżnym dopłiwã – [[Biebrza|Biebrzą]]. Pôłniowim krajem wòjewództwa płënie [[Bùg]], a w nordowim dzélu wëstãpùje wiele jezorów. Je tuwò téż nôwikszô w Eùropie zgrëpina mòczôr i pùszczów, chtërnë są stosënkòwò nienarëszoné dzejanim człowieka. Wiôlgą przërodną wôrtnotã mają nôrodné parczi: [[Białowiesczi Nôrodny Park|Białowiesczi]] (wpisóny na lëstã swiatowégò kùlturnégò dzedzëctwa UNESCO), Wigiersczi, Biebrzańsczi<ref name="Historia"/>. Pòdlasczé wòjewództwò je mòcno zróżnicowóné z pòzdrzatkù na bëtnosc tuwò różnych nôrodnosców i wëznaniów. Òkróm Pòlôchów nalezc mòże wiele mieszkańców nôleżącëch do rozmajitëch nôrodnëch miészëznów (m.in. [[Biôłorëskô miészëzna w Pòlsce|Biôłorusënowie]], [[Ùkrajińskô miészëznã w Pòlsce|Ùkrajińcë]], [[Lëtewskô miészëzna w Pòlsce|Lëtwinowie]], [[Tatarskô miészëzna w Pòlsce|Tatarowie]]). Òsoblëwim wëróżnikã wòjewództwa je to, że mieszkô tu zacht lëczba wëznôwców [[Prawòsławié|prawòsławny Cerkwi]], a w [[Siemiatycczi kréz|siemiatycczim pòwiece]] leżi [[Swiãtô Góra Grabarka]] – nôwôżniészé sanktuarium pòlsczich prawòsłôwnëch. == Pòdôwczi == * Wiéchrzëzna - 20 187,02 km² * Lëdztwò - 1 187 587 == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòdlasczé wòjewództwò| ]] 0mrk4eigy4b02na4c4pxjmt1ihv3h4r 0 3695 201706 188548 2026-06-04T19:10:40Z Iketsi 3254 kat.; Òbrôzk (2025) 201706 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Lindsay_Lohan_by_Gage_Skidmore_2.jpg|mały|Lohan w 2025 rokù]] '''Lindsay Morgan Lohan''' (ùr. [[2 lëpinca]] [[1986]]) je amerikańską spiéwôrką ë teatrownicą. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} {{SORTUJ:Lohan, Lindsay}} [[Kategòrëjô:Spiéwôrczi]] [[Kategòrëjô:Aktórczi]] 6m2ci7fbxe4qky4fmd2dus7umdqb58q 0 3785 201673 197252 2026-06-04T18:32:17Z Iketsi 3254 == Przëpisczi→== Przëpisë; ' - to '→' – to '; {{Kòntrola}} 201673 wikitext text/x-wiki {{Infobox-Wòjewództwò|miono=Lubùsczé wòjewództwò|gwôsné miono=Województwo lubuskie|fana=POL województwo lubuskie flag.svg|miono-genitiw=Lubùsczégò wòjewództwa|herb=POL_województwo_lubuskie_COA.svg|Òbrôzk=Lubuskie_(EE,E_NN,N).png|òpis=Pòłożenié wòjewództwa na kôrce Pòlsczi|rok=2019|lëdztwò=1 009 198|stolëca=[[Gorzów Wielkopolski|Lãdzbarg]], [[Zielona Góra]]|wiéchrzëzna=13 984|kòd=PL-08 (do 2018: PL-LB)|Wòjewoda=Mark Cëbùla|Marszôłk=Sebastión Cemnoczołòwsczi|Registracëjné tôfle=F|Ùrbanizacjô=64%|www=https://lubuskie.pl/}} '''Lubùsczé wòjewództwò''' ([[pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Województwo lubuskie'') – to je jedną z 16 jednostków administracëjnégò pòdzélënkù [[Pòlskô|Pòlsczi Repùbliczi]]. Lubùsczé wòjewództwò greńczë z trzema wòjewództwama: [[Zôpadnopòmòrsczé wòjewództwò|zôpadnopòmòrsczim]], [[Wiôlgòpòlsczé wòjewództwò|wiôlgòpòlsczim]] ë [[Dólnoszląsczé wòjewództwò|dólnoszląsczim]] ë jeden kraj - [[Niemieckô]]. Lubùsczé wòjewództwò zajimô 13 987,93 km² i je na 14 môlu w Pòlsce żle to jidze ò wiéchrzëznã (4,5% wiéchrzëznë Pòlsczi). W 2015 w lubùsczim wòjewództwie mieszkało 969 819 òsób. Lubùsczé je wòjewództwã z 3. nômniészą gãstoscą zaludnieniégò – 69-70 òsób na km (strzédnô dla Pòlsczi wënôszô 120-125 òsobë)<ref>[https://web.archive.org/web/20150912043136/http://stat.gov.pl/download/gfx/portalinformacyjny/pl/defaultaktualnosci/5468/7/12/1/powierzchnia_i_ludnosc.pdf Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2015 r.]</ref>. Wòjewództwò rozdzélô sã na 82 gminów i 12 pòwiôtów (w tim 2 gardni krezë: [[Gorzów Wielkopolski|Lãdzbarg]] ë [[Zielona Góra]]). Stolëcznym gardã lubùszczégò wòjewództwa je [[Gorzów Wielkopolski|Lãdzbarg]] ë [[Zielona Góra]]. == Pòdôwczi == * Wiéchrzëzna - 13 984 km² * Lëdztwò - 1 009 198 == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Lubùsczé wòjewództwò]] k841qgmm937k094qlwv2ckdsvekdk2g 0 3796 201693 192504 2026-06-04T18:54:38Z Iketsi 3254 Bùtnowé lënczi 201693 wikitext text/x-wiki {{Gard-infobox| Gard=Rybnik| dopełniacz=Rybnika| céch=POL Rybnik COA.svg| fana=POL Rybnik flag.svg| karta=POL Rybnik map.svg| wòjewództwò=szląsczé| kréz=| grodzki=tak| rodzaj_gminy=miejska| gmina=| miejska=tak| zarządzający=Prezydent miasta| bùrméster=Adam Fudali| mail=| adres_um=ul. Chrobrego 2| kod_poczt_um=44-200| tel_um=(+48 32) 422-30-11| fax_um=(+48 32) 422-41-24| mail_um=| wiéchrzëzna=148| stopniN=50|minutN=05|stopniE=18|minutE=33| wysokość=210-290 m n.p.m.| rok=2007| lëdztwò=141 755| gęstość=961| aglomeracja=650 000| czerënkòwi numer=(+48)32| pòcztowi kòd=44-200 do 44-292| registracëjné tôfle=SR| TERYT=| SIMC=| miasta_partnerskie=| www=http://www.rybnik.pl/| założone=X w.| prawa_miejskie=ok. 1250 }} '''Rybnik''' - gard na prawach krezu w [[Szląsczé wòjewództwò|szląsczim wòjewództwie]]. Rëbnik to je baro zadëmiony gard[http://rybnik.naszemiasto.pl/artykul/rekordowy-w-historii-smog-w-rybniku-odwolane-lekcje-w,3975970,artgal,t,id,tm.html?utm_source=htc&utm_medium=rss&utm_campaign=htc_blinkfeed&utm_term=rybnik.naszemiasto.pl]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Szląsczé wòjewództwò]] [[Kategòrëjô:Gardë w Pòlsce]] 8pzzj97b8si1oauujy6vhei6rm724lf 201694 201693 2026-06-04T18:54:55Z Iketsi 3254 - → – 201694 wikitext text/x-wiki {{Gard-infobox| Gard=Rybnik| dopełniacz=Rybnika| céch=POL Rybnik COA.svg| fana=POL Rybnik flag.svg| karta=POL Rybnik map.svg| wòjewództwò=szląsczé| kréz=| grodzki=tak| rodzaj_gminy=miejska| gmina=| miejska=tak| zarządzający=Prezydent miasta| bùrméster=Adam Fudali| mail=| adres_um=ul. Chrobrego 2| kod_poczt_um=44-200| tel_um=(+48 32) 422-30-11| fax_um=(+48 32) 422-41-24| mail_um=| wiéchrzëzna=148| stopniN=50|minutN=05|stopniE=18|minutE=33| wysokość=210-290 m n.p.m.| rok=2007| lëdztwò=141 755| gęstość=961| aglomeracja=650 000| czerënkòwi numer=(+48)32| pòcztowi kòd=44-200 do 44-292| registracëjné tôfle=SR| TERYT=| SIMC=| miasta_partnerskie=| www=http://www.rybnik.pl/| założone=X w.| prawa_miejskie=ok. 1250 }} '''Rybnik''' – gard na prawach krezu w [[Szląsczé wòjewództwò|szląsczim wòjewództwie]]. Rëbnik to je baro zadëmiony gard[http://rybnik.naszemiasto.pl/artykul/rekordowy-w-historii-smog-w-rybniku-odwolane-lekcje-w,3975970,artgal,t,id,tm.html?utm_source=htc&utm_medium=rss&utm_campaign=htc_blinkfeed&utm_term=rybnik.naszemiasto.pl]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Szląsczé wòjewództwò]] [[Kategòrëjô:Gardë w Pòlsce]] r5q2m99lu2xccuiidaghxble71azuj5 0 3797 201751 192498 2026-06-05T11:11:49Z Iketsi 3254 ' - to '→' – to '; == Bùtnowé lënczi == 201751 wikitext text/x-wiki {{Gard-infobox| Gard=Zabrze| dopełniacz=Zabrza| céch=POL Zabrze COA.svg| fana=POL Zabrze flag.svg| karta=POL Zabrze map.svg| wòjewództwò=szląsczé| kréz=| grodzki=tak| rodzaj_gminy=miejska| gmina=| miejska=tak| zarządzający=Prezydent miasta| bùrméster=Małgorzata Mańka-Szulik| mail=| adres_um=ul. Powstańców Sląskich 5-7 | kod_poczt_um=41-800| tel_um=032 373 33 00| fax_um=| mail_um=| wiéchrzëzna=80,40| stopniN=50|minutN=18|stopniE=18|minutE=47| wysokość=| rok=2017| lëdztwò=174 349| gęstość=2187,6| aglomeracja=3 487 000| czerënkòwi numer=(+48) 032| pòcztowi kòd=44-200 do 44-292| registracëjné tôfle=SZ| TERYT=247801 1| SIMC=| miasta_partnerskie=| www=http://www.zabrze.pl/| założone=XIII w.| prawa_miejskie=[[1 rujana]] [[1922]] }} '''Zabrze''' ([[szląsczi jãzëk|szl.]] ''Zobrze'', [[miemiecczi jãzëk|miem.]] ''Zaaber'') – to je gard na prawach krézu w [[Szląsczé wòjewództwò|szląsczim wòjewództwie]]. == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Костёл св. Анны в Забже (автор Стоялов Максим Викторович).jpg| Òbrôzk:Wolności Street, Zabrze (March 2018).jpg| </gallery> == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Szląsczé wòjewództwò]] [[Kategòrëjô:Gardë w Pòlsce]] exj978j1pjuhstuick76rx24x245zc9 0 3798 201750 192494 2026-06-05T11:11:16Z Iketsi 3254 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} 201750 wikitext text/x-wiki {{Gard-infobox| Gard=Sosnowiec| dopełniacz=Sosnowca| céch=POL Sosnowiec COA.svg| fana=POL Sosnowiec flag.svg| karta=POL Sosnowiec map.svg| wòjewództwò=szląsczé| kréz=| grodzki=tak| rodzaj_gminy=miejska| gmina=| miejska=tak| zarządzający=Prezydent miasta| bùrméster=Arkadiusz Chęciński| mail=| adres_um=Al. Zwycięstwa 20| kod_poczt_um=41-200| wiéchrzëzna=91,16| stopniN=50|minutN=18|stopniE=19|minutE=10| wysokość=250 m n.p.m.| rok=2022| lëdztwò=189 178| gęstość=2075| czerënkòwi numer=(+48) 032| pòcztowi kòd=41-200 do 41-225| registracëjné tôfle=SO| TERYT=2475011| SIMC= 0943428| www=http://www.sosnowiec.pl/| prawa_miejskie=[[1902]] }} '''Sosnowiec''' – gard na prawach krézu w [[Szląsczé wòjewództwò|szląsczim wòjewództwie]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Szląsczé wòjewództwò]] [[Kategòrëjô:Gardë w Pòlsce]] ifm928npu0g8demiij2gh2z3h8391bx 0 3804 201752 193910 2026-06-05T11:12:23Z Iketsi 3254 ' - to '→' – to '; Galeriô 201752 wikitext text/x-wiki {{Gard-infobox| Gard=Świętochłowice| dopełniacz=Świętochłowic| céch=POL Świętochłowice COA.svg| fana=POL Świętochłowice flag.svg| karta=POL Świętochłowice map 2.svg| wòjewództwò=szląsczé| kréz=| grodzki=tak| rodzaj_gminy=miejska| gmina=| miejska=tak| zarządzający=Prezydent miasta| bùrméster=Daniel Beger| mail=| adres_um=Ul. Katowicka 54| kod_poczt_um=41-600| tel_um=032-349-18-00| fax_um=032-349-18-12| mail_um=| wiéchrzëzna=13,22| stopniN=50|minutN=18|stopniE=18|minutE=55| wysokość=| rok=2006| lëdztwò=55 065| gęstość=4165| aglomeracja=3 487 000| czerënkòwi numer=(+48) 32| pòcztowi kòd=41-600 do 41-608| registracëjné tôfle=SW| TERYT=247601 1| SIMC=| miasta_partnerskie=| www=http://www.swietochlowice.pl/| założone=| prawa_miejskie=[[1947]]| }} '''Świętochłowice''' ([[szląsczi jãzëk|szl.]] ''Śwjyntochlowicy'', [[miemiecczi jãzëk|miem.]] ''Schwientochlowitz'') – to je gard na prawach krézu w [[Szląsczé wòjewództwò|szląsczim wòjewództwie]]. == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Swietochlowice.JPG| </gallery> == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Szląsczé wòjewództwò]] [[Kategòrëjô:Gardë w Pòlsce]] fq0ld8sy0rjql6sgpqfsd1hoti4iuek 0 3823 201570 198648 2026-06-04T13:31:13Z DawnyTest 14843 dofulowanie z pl wiki 201570 wikitext text/x-wiki {{Gard-infobox|Gard=Machaczkała|gwôsné miono=Махачкала<br> МахIачхъала, Maħačqala|céch=Coat of Arms of Makhachkala.png|dopełniacz=Machaczkałë|fana=Flag of Makhachkala (Dagestan).svg|państwò=[[Ruskô]]|wiéchrzëzna=468,13<ref>[https://web.archive.org/web/20190820145355/http://www.gks.ru/dbscripts/munst/munst82/DBInet.cgi Подсчитано по базе данных муниципальных образований РФ на 2008 год] [online] [dost. 2020-11-07]. </ref>|rok=2021|lëdztwò=604 266<ref>[https://web.archive.org/web/20210502131349/https://rosstat.gov.ru/storage/mediabank/MZmdFJyI/chisl_%D0%9C%D0%9E_Site_01-01-2021.xlsx Численность постоянного населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2021 года] [online] [dost. 2021-07-17] [zarchiwizowane z [https://rosstat.gov.ru/storage/mediabank/MZmdFJyI/chisl_%D0%9C%D0%9E_Site_01-01-2021.xlsx adresu] 2021-05-02] (rus.).</ref>|bùrméster=Musa Musajew|stopniN=42|minutN=59|stopniE=47|minutE=31}} '''Machaczkała''' je stolecznym gardã [[Dagestan|Repùbliczi Dagestan]] w [[Ruskô|Rusczi]]. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Ruskô]] dcc0wqwcj11nlwgmambn6iih4cj2x95 0 3824 201702 190980 2026-06-04T18:59:29Z Iketsi 3254 Bùtnowé lënczi 201702 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Мечеть в Буйнакске - Дагестан.jpg|mały|Meczet w Bujnaksku]] '''Bujnaksk''' ([[Rusczi jãzëk|rus]]. Буйна́кск, przódë '''Temir-Chan-Szura''') je gardã w [[Ruskô|Rusczi]], w [[Dagestan|Repùblice Dagestan]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Ruskô]] kg9b3xiwlye42skebkufiojclf3q00u 0 3829 201765 159961 2026-06-05T11:19:32Z Iketsi 3254 {{Commons}}; {{Kòntrola}} 201765 wikitext text/x-wiki '''Kizlar''' je gardã w [[Dagestan|Repùblice Dagestan]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Ruskô]] nrxd1pg30g4cdc1g83vbvyc48zg14r4 201766 201765 2026-06-05T11:23:08Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Dagestan]] 201766 wikitext text/x-wiki '''Kizlar''' je gardã w [[Dagestan|Repùblice Dagestan]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Dagestan]] qxn09qcxacyhdgkzbhf8st05ab5irwc 0 4344 201744 201075 2026-06-04T22:53:51Z DawnyTest 14843 Dofùlowanié 201744 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò| gwôsné miono = Republika e Shqipërisë | miono = Repùblika Albańsczi | miono-genitiw = Albańsczi | fana = Flag of Albania.svg| herb = Coat of arms of Albania.svg | na karce = Albanie_carte.png| mòtto = Ti Shqipëri, më jep nder, më jep emrin Shqipëtar<br>(Të, Albanio, daj mie hònór, nazwi mie Albańczikã)| jãzëk = [[Albańsczi jãzëk|albańsczi]], aromańsczi, grecczi | stolëca = Tirana | fòrma państwa = repùblika | wiéchrzëzna = 28.748 | lëdztwò = 2.876.591 | rok = 2017 | dëtk = Albańsczi lek | kòd dëtka = ALL | czasowô cona = +1 | swiãto = [[28 lëstopadnika|28 lëstopadnika - Swiãto Fanë]] | himn = Himni i Flamurit<br>(Himn do Fanë) | kòd = AL, ALB | Internet = .al | telefón = +355 |Prezydeńt=Bajram Begaj|Premiéra=Edi Rama|aùtowi kòd=AL }} '''Albańskô''' ([[Albańsczi jãzëk|al]]. ''Shqipëria'') – je môłim państwã w pôłniowo-pòrénkowi [[Eùropa|Eùropie]], na [[Bałkańsczi Półòstrów|Bałkańsczim Półòstrowie]], mô przistãp do Adriaticczégò Mòrza. Albańskô zwëskała samòstójnotã òd [[Tëreckô|Tërecczi]] w 1912 roku. Nôwikszą religią je sunnicczi islam, wëznaje go 57% lëdztwa. Drëgą je [[Katolëcczi Kòscół|rzimszkô katolëcëzna]], dze wëznawcë stanowią 10% lëdztwa. Pòsobicą Albańsczi Prawòsławny Kòscół (7%), zôkón Bektaszitów (2%), ë jinsze (pòdôwczi z 2011)<ref>''[https://www.state.gov/reports/2023-report-on-international-religious-freedom/albania/ Albania]'' [online], United States Department of State [dost. 2026-06-04] (<abbr>an.</abbr>).</ref>. * stolëca i nôwikszi gard: [[Tirana]] * lëdztwò: 2.876.591 mieszkańców (2017) * wiéchrzëzna: 28.748 km² == Òbaczë téż == * [[Kòsowò]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Eùropa}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Albańskô| ]] lkq19kbq6l07h3q9ufv13qexblwfcf9 0 4362 201539 195046 2026-06-04T13:07:58Z Iketsi 3254 Bùtnowé lënczi 201539 wikitext text/x-wiki '''Dólnosorbsczi jãzëk''' - jãzëk z [[zôpôdnosłowiańsczé jãzëczi|zôpôdnosłowiańsczégò]] karna [[słowiańsczé jãzëczi|słowiańsczich jãzëków]]. Jednim z ùsôdzców piszącëch w dólnosorbsczim - dolmôcz kaszëbsczi pòézëji [[Alojzy Nôgel|A. Nôgla]] - béł [[Mětšk Frido]]. Dólnołużëcczi jãzëk je pòdobny do [[kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczégò]]. [[Dólné Łuzëce]] mają stolëcã w [[Chòcébùż]]u. {| class="wikitable prettytable" ! colspan="34" | Abecadło |- | a | b | c | č | ć | d | e | ě | f | g | h | ch | i | j | k | ł | l | m | n | ń | o | p | r | ŕ | s | š | ś | t | u | w | y | z | ž | ź |- | A | B | C | Č | Ć | D | E | Ě | F | G | H | Ch | I | J | K | Ł | L | M | N | Ń | O | P | R | Ŕ | S | Š | Ś | T | U | W | Y | Z | Ž | Ź |} == Òbaczë téż == * [[Słowiańsczé jãzëczi]] * [[Górnosorbsczi jãzëk]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Sorbsczé jãzëczi]] [[Kategòrëjô:Zôpadnosłowiańsczé jãzëczi]] 1h2450j5il02mo29nb8jlc84lxsficm 201588 201539 2026-06-04T14:49:47Z Iketsi 3254 /* Òbaczë téż */ * [[Kaszubi wczoraj i dziś (wëstawa)]] 201588 wikitext text/x-wiki '''Dólnosorbsczi jãzëk''' - jãzëk z [[zôpôdnosłowiańsczé jãzëczi|zôpôdnosłowiańsczégò]] karna [[słowiańsczé jãzëczi|słowiańsczich jãzëków]]. Jednim z ùsôdzców piszącëch w dólnosorbsczim - dolmôcz kaszëbsczi pòézëji [[Alojzy Nôgel|A. Nôgla]] - béł [[Mětšk Frido]]. Dólnołużëcczi jãzëk je pòdobny do [[kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczégò]]. [[Dólné Łuzëce]] mają stolëcã w [[Chòcébùż]]u. {| class="wikitable prettytable" ! colspan="34" | Abecadło |- | a | b | c | č | ć | d | e | ě | f | g | h | ch | i | j | k | ł | l | m | n | ń | o | p | r | ŕ | s | š | ś | t | u | w | y | z | ž | ź |- | A | B | C | Č | Ć | D | E | Ě | F | G | H | Ch | I | J | K | Ł | L | M | N | Ń | O | P | R | Ŕ | S | Š | Ś | T | U | W | Y | Z | Ž | Ź |} == Òbaczë téż == * [[Słowiańsczé jãzëczi]] * [[Górnosorbsczi jãzëk]] * [[Kaszubi wczoraj i dziś (wëstawa)]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Sorbsczé jãzëczi]] [[Kategòrëjô:Zôpadnosłowiańsczé jãzëczi]] g5slrknx7qdtvnn2kts7jidga4qh2a2 0 4363 201587 198912 2026-06-04T14:49:38Z Iketsi 3254 /* Òbaczë téż */ * [[Kaszubi wczoraj i dziś (wëstawa)]] 201587 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Niža Wjes – wjesna tafla.jpg|mały]] [[Òbrôzk:Frencel 1706.jpg|mały]] '''Górnosorbsczi jãzëk''' - jãzëk z [[zôpôdnosłowiańsczé jãzëczi|zôpôdnosłowiańsczégò]] karna [[słowiańsczé jãzëczi|słowiańsczich jãzëków]]. Dzece w katolëcczëch rodzëznach jesz gôdają tim jãzëkiem. Baro znónym łużëcczim Serbem je Stanisław Tilich (pò miem. Stanislaw Tillich), ùr. 1959 rokù. To béł òd 2008 do 2017 rokù premiéra [[Saksë|Saksów]]. Pòzdrôwiôł w górnołuzëcczim jãzëkù papiéż [[Jan Paweł II]]. Ò tich łużëcczich Serbach nie zabôczëł téż papież [[Benedikt XVI]]. Tam gdze mieszkają łużëcczi katolëcë (midzë [[Bùdzyszin|Bùdzyszënã]] a [[Kamińc]]ã) je górnosorbsczi jãzëk ùziwóny przez wszëtczé pòkòlenia w codniowi mòwie (kòl 8000 lëdzy). Górnołużëcczi jãzëk szlachùje za kaszëbsczim, np. słowa: [[kana]], [[kara]], [[Domôcy kóń|kóń]], [[krosna]], [[łosos]], [[zwón]] pisze sã tak samò pò górnołużëckù i pò [[kaszëbsczi jãzëk|kaszëbskù]]. == Przëmiôr ùżëcô == === Òjcze nasz === :Wótče naš, :kiž sy w njebjesach. :Swjeć so Twoje mjeno. :Přińdź Twoje kralestwo. :Stań so Twoja wola, :kaž na njebju, :tak na zemi. :Wšědny chlěb naš daj nam dźens. :Wodaj nam naše winy, :jako my tež wodawamy swojim winikam. :A njewjedź nas do spytowanja, :ale wumóž nas wot złeho. :Amen. == Òbaczë téż == * [[Słowiańsczé jãzëczi]] * [[Dólnosorbsczi jãzëk]] * [[Kaszubi wczoraj i dziś (wëstawa)]] == Lëteratura == * G. Stone: Slav outposts in Central European history : the Wends, Sorbs and Kashubs, London, UK : Bloomsbury Academic, an imprint of Bloomsbury Publishing Plc, 2016. * G. Stone: Upper Sorbian-English Dictionary, Bautzen/Budyšin: Domowina. 2003. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://www.youtube.com/watch?v=5Oi574CYQpo film] * [http://www.boehmak.de/ Miemieckò-górnosorbsczi słowôrz] * [http://www.witaj-sprachzentrum.de/obersorbisch/sb/ WITAJ] * [http://enricu.wordpress.com/webova-kavarna/kurs-serbskeje-rece-kurz-luzicke-srbstiny/ Kurs serbskeje rěče], wšě serbske dialogi z wučbnicy ''Curs practic de limba sorabă'' * [https://web.archive.org/web/20131225003733/http://www.witaj-sprachzentrum.de/index.php/hsb/linki lënczi] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Sorbsczé jãzëczi]] [[Kategòrëjô:Zôpadnosłowiańsczé jãzëczi]] 5jy6htjasiih0w0k6divnvej1920jar 0 4480 201531 196076 2026-06-04T13:05:56Z Iketsi 3254 Bùtnowé lënczi 201531 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò| gwôsné miono = Serenissima Repubblica di San Marino | miono = Repùblika San Marino | miono-genitiw = Sanmarińsczi| fana = Flag_of_San Marino.svg| herb = Coat of arms of San Marino.svg | na karce = Europe location SMO.png| mòtto = Libertas<br>(Wòlnota)| jãzëk = [[italsczi jãzëk|italsczi]]| stolëca = San Marino (gard) | fòrma państwa = repùblika | wiéchrzëzna = 61,6| procent-wòdë = 0 | lëdztwò = 33,572 | rok = 2025 | dëtk = [[Eùro]]| kòd dëtka = EUR | czasowô cona = +1 | himn = Inno Nazionale<br>(Nôrodny himn) <center>[[Òbrôzk:Inno Nazionale della Repubblica.ogg]]</center>| kòd = RSM | Internet = .sm | telefón = 378 |Prezydeńt=Alice Mina, Vladimiro Selva|data ùsôdzenia=301|aùtowi kòd=RSM}} '''San''' '''Marino''' je baro môłim gardã-państwã w pôłniowi Eùropie. * stoleczny gard: [[San Marino (gard)]] * lëdztwò: 33,572 mieszkańców (2025) * wiéchrzëzna: 61,6 km² == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Eùropa}} {{Eùro}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Eùropejsczé państwa]] dsysoiheqqsig2nozgky8dwtzv9ww0l 0 4578 201732 193272 2026-06-04T20:10:38Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Czeskô]] 201732 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Horní Rápotice.jpg|mały|Horní Rápotice]] '''Horní Rápotice''' je wies w [[Czeskô Repùblika|Czesczi Repùblice]]. Mô kòl 150 mieszkańców. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Czeskô]] r5a83t3k7j5rh93elhfrs1zhzx2i2tr 0 4579 201736 193273 2026-06-04T20:11:31Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Czeskô]] 201736 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Věž, památník na ostrově.jpg|mały|Věž]] '''Věž''' je wies w [[Czeskô Repùblika|Czesczi Repùblice]]. Mô kòl 790 mieszkańców. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Czeskô]] 361qal9x4g0a4mua9jtlcv0l6g31asu 0 4581 201731 193129 2026-06-04T20:10:25Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Czeskô]] 201731 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Herálec zámek 4.jpg|mały|Pałac]] '''Herálec''' – to je wies w [[Czeskô Repùblika|Czesczi Repùblice]]. W ni je wicy jak 1000 mieszkańców. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Czeskô]] ofi71olj6sj7jxenoxrfvcb14ek7d42 0 4594 201801 200279 2026-06-05T11:51:48Z DawnyTest 14843 + 201801 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò|gwôsné miono=Scotland|miono=Szkockô|fana=Flag of Scotland.svg|miono-genitiw=Szkocczi|herb=Royal Arms of the Kingdom of Scotland.svg|mòtto=In My Defens God Me Defend<br>(Bóg mie òbroni)|na karce=Europe location SCO2.png|jãzëk=szkocczi gaelicczi, scots, anielsczi|stolëca=Edinbùrg|fòrma państwa=[[mònarchiô]]|wiéchrzëzna=78 772|rok=2008|lëdztwò=5 168 500|dëtk=Anielsczi funt szterling ₤|kòd dëtka=GBP|czasowô cona=0|swiãto=30 lëstopadnika|himn=felënk, nieòficjalne Flouer o Scotland, Auld Lang Syne, Scotland the Brave|telefón=44|Internet=.uk|Premiéra=John Swinney|Prezydeńt=|Mònarcha=Karól III}} '''Szkòckô''' ([[Szkocczi gaelicczi jãzëk|gael]]. ''Alba'', [[Jãzëk scots|sco]]. i [[Anielsczi jãzëk|an]]. ''Scotland'') je historëczny krôj w Nordowi [[Eùropa|Eùropie]]. Dzél [[Wiôlgô Britanijô|Wiôldżé Britanije]], a dôwni samòstójne królestwò. Stolecznym miastã Szkòcczi je [[Edinburgh|Edinbùrg]]. * stoleczné miasto: Edinbùrg * lëdztwò: 5 168 500 (2008) * wiéchrzëzna: 78 772 km² Tak tej przëpôdô tu leno 66 lëdzy na 1 km². Przë tim 1,7 mln Szkòtów mieszkô w aglomeracje Glasgòw ë 0,5 mln w Edinbùrgù, to tak òglowò je to dosc pùsti krôj. == Òbaczë téż == * [[Anielskô]] * [[Walijô]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Wiôlgô Britanijô]] ah7qjaexx5iqj10hoyeww48abitnop1 0 4630 201535 200963 2026-06-04T13:07:10Z Iketsi 3254 Bùtnowé lënczi 201535 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò|miono=Demokratnò-Socjalisticznô Repùblika Sri Lanczi|gwôsné miono=ශ්රී ලංකා ප්රජාතාන්ත්රික සමාජවාදී ජනරජය (syngalesczi)<br>இலங்கை சனநாயக சோஷலிசக் குடியரசு (tamilsczi)|jãzëk=syngalesczi, tamilsczi, anielsczi|herb=Emblem of Sri Lanka.svg|fana=Flag of Sri Lanka.svg|miono-genitiw=Sri Lanczi|stolëca=Sri Dźajawardanapura Kotte|fòrma państwa=repùblika|Prezydeńt=Anura Kumara Dissanayake|Premiéra=Harini Amarasuriya|data ùsôdzenia=4 gromicznika 1948|wiéchrzëzna=65 610|lëdztwò=23,348,315<ref>''[https://www.worldometers.info/world-population/sri-lanka-population/ Sri Lanka Population (2026)]'' [online], Worldometer [dost. 2026-03-23] (<abbr>an.</abbr>).</ref>|rok=2026|dëtk=lankijskô rupia|kòd dëtka=LKR|czasowô cona=5:30|kòd=LK|Internet=.lk|aùtowi kòd=CL|telefón=+94|himn=ශ්රී ලංකා මාතා trb. Sri Lanka Matha<br> ஸ்ரீ லங்கா தாயே trb. Sri Lanka Tāyē<br>(Matkò Sri Lankò) <center>[[Òbrôzk:Sri Lankan national anthem, performed by the United States Navy Band.oga]]</center>|na karce=Sri Lanka (orthographic projection).svg}} '''Sri Lanka''' (Demokratnò-Socjalisticznô Repùblika Sri Lanczi) je państwã w [[Azëjô|Azëji]], na òstrowie Cejlon, na [[Jindijsczi Òcean|Indijsczim Òceanã]]. Stolëcznym gardã je Sri Dźajawardanapura Kotte, dôwni stolëcą bëłô Kòlombo. == Przëpisë == {{Przëpisë}} {{Azëjô}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Azjatëcczé państwa]] 9bqrsgu6miul4cnj0f9r0emeo70mf0y 0 4651 201530 192472 2026-06-04T13:05:40Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 201530 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò| gwôsné miono = Đôgôxõ Gôigangĩa Viêtnam | miono = Socjalisticznô Repùblika Wietnamu | miono-genitiw =Wietnamu | fana = Flag_of_Vietnam.svg | herb = Emblem of Vietnam.svg | na karce = LocationVietnam.svg | mòtto = Ðôgrập – Tudo – Hanfúg<br>(Samòstójnota, Wolnosc, Szczescé) | jãzëk = Wietnamsczi | stolëca = Hanoi | fòrma państwa = Demokracëjô lëdowô | wiéchrzëzna = 330 965 | procent-wòdë = 4200 km² (1,27%) | lëdztwò = 102 789 598 | rok = 2021 | dëtk = đồng | kòd dëtka =VND| czasowô cona =+7 | swiãto = [[2 séwnika]]| himn = <center>[[Òbrôzk:National Anthem of Vietnam.ogg]]</center> Tiến Quân Ca<br>(Marszowô piesń) | kòd = VN | Internet = .vn | telefón = 84 |Prezydeńt=Lương Cường|Premiéra=Phạm Minh Chính|aùtowi kòd=VN}} '''Wietnam''' je państwã w [[Azëjô|Azëji]]. * stoleczny gard: [[Hà Nội]] * lëdztwò: 102 789 598 mieszkańców (2021) * wiéchrzëzna: 330 965 km² == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Azëjô}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Wietnam| ]] ddsadqn7sa3kijsbq5mrcgeo8q1njzw 0 5052 201544 198414 2026-06-04T13:10:46Z Iketsi 3254 {{Bez òdjimka}} 201544 wikitext text/x-wiki {{Bez òdjimka}} '''Róman Drzéżdżón''', [[Kaszëbi|kaszëbsczi]] pòéta, felietónista ë satirik. Ùrodzył sã w [[1972]] rokù w [[Starzëno|Starzënie]] w [[Pùcczi kréz|pùcczim krézu]]. Wespółzakłôdôrz [[Kaszëbsczi Kabaret Fif|Kaszëbsczégò Kabaretu Fif]] ë kaszëbsczégò [[Kaszëbskô lëteratura|lëteracczégò]] karna [[Zéńdzenié Młodëch Ùtwórców Kaszëbsczich|Zéńdzenié Młodëch Ùtwórców Kaszëbsczich ZYMK]]. Je absolwenta Gbùrsczégò Technikùm w [[Kłanino|Kłaninie]] a wëdzélu gazétnictwa i spòlëznowi kòmùnikacji na Gduńsczim Ùniwersytece. Òd 1996 robił w [[Mùzeùm Pùcczi Zemi miona Floriana Cenôwë|Mùzeùm Pùcczi Zemi]] miona [[Florian Cenôwa|Floriana Cenôwë]], a òd 2012 w Mùzeùm Kaszëbskò-Pòmòrsczi Pismieniznë i Mùzyczi we Wejrowie. Wespółrobi z cządnikã „Pomerania”, piszącë felietónë a artiklë. == Ùsôdztwò / pùblikacëje == * ''@laże! @lano! : wiérztczi do smiéchù a ùsmiéchù'', [[Gdiniô]], wyd. ''Region'', [[2008]], ISBN 9788375910018 * ''Czile slów'', [[Gdiniô]], wyd. ''Region'', [[2004]], ISBN 8389178478 * ''Dzëczé gãsë'' - Antalogijô kaszëbsczi pòezëji do 1990 rokù, przërëchtowelë: [[Róman Drzéżdżón]] i [[Grégòr Jarosłôw Schramke]], [[Gdiniô]], wyd. Region, [[2004]], ISBN 8389178559 * ''Klëka albo kaszubskie ABC'',[[Gdiniô]], wyd. ''Region'', [[2007]], ISBN 9788360437568 * ''Pióro do gilgania'' / ''Pióro do gëldzëniô'', współùsôdzca: [[Pioter Cëskòwsczi]], [[Gdiniô]], wyd. ''Region'', [[2004]], ISBN 83-89178-29-X * ''Puck - stolica Nordowych Kaszub'', wespółùsôdzcë: [[Joanna Grochowska]], [[Barbara Kos-Dąbrowska]], [[Gdiniô]], wyd. ''Region'', [[2007]], ISBN 9788360437698 * ''Słowniczek polsko-kaszubski'', wpsółautor: [[Grégòr Jarosłôw Schramke]], [[Gdiniô]], wyd. ''Region'', [[2006]], ISBN 8360437033 * ''Kaszubskie tabaka i rogarstwo'', [[Gdynia]], wyd. ''Region'', [[2009]], ISBN 9788375910308 *''Kòmpùtrowé krôsniã. Pòwiôstczi i wiérztczi dlô dzecy'', Gduniô 2010 *''Rómka&Tómka kôrbiónka. Z felietónowi pòlëcë'', Kaszëbë 2010 *''To je krótczé, to je dłudżé… Wędrówki szlakiem obrazkowych nut'', Gdańsk-Wejherowo 2014 (pòpùlarnonôùkòwi dokôz ò piesni ''[[Kaszëbsczé nótë]]'' i [[Schnitzelbank|''Schnitzelbank'']]) *''Rómka & Tómka przecywiónka. Felietónë pòzebróné'', Gdańsk-Wejherowo-Chwaszczyno 2017 *''Mariolka i ji przigòdë'', Gdańsk 2017 (bôjka dlô dzecy) == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20090307021502/http://zymk.net/noleznice/roman-drzezdzon Róman Drzéżdżón - wëjimczi z ùsôdztwa] * [http://belok.kaszubia.com/ Bëlôk – czôrno na biôłim] – blog R. Drzeżdżóna * https://web.archive.org/web/20070809120910/http://www.czetnica.org/roman-drzezdzon/ {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} {{DEFAULTSORT:Drzéżdżón Róman}} [[Kategòrëjô:Kaszëbsczi pisarze]] [[Kategòrëjô:Kaszëbi]] 1qs88jx0apwg850gwgmx4j1ulwi9s13 0 5101 201536 179326 2026-06-04T13:07:23Z Iketsi 3254 Bùtnowé lënczi 201536 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:POL gmina Puck COA.svg|mały|Herb]] '''Gmina Pùck''' – wieskô gmina w [[Pùcczi kréz|pùcczim krézu]], w [[Pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pùcczi kréz]] 9jcuns197cvmkoynv2mx2hf1f6dj0i0 0 5125 201749 200188 2026-06-05T10:33:29Z DawnyTest 14843 201749 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò| gwôsné miono = Рэспубліка Беларусь | miono = Repùblika Biôłorus | miono-genitiw = Biôłorusczi | fana = Flag of Belarus.svg| herb = Coat of arms of Belarus (2020–present).svg | na karce = Belarus in Europe.svg| mòtto = - Жыве Беларусь! Žyvie Bielaruś!| jãzëk = [[Biôłorusczi jãzëk|biôłorusczi]], rusczi | stolëca = Mińsk | fòrma państwa = repùblika | Prezydeńt = Alaksandr Łukaszenka | Premiéra = Alaksandr Turczyn| wiéchrzëzna = 207.600 | lëdztwò = 9.485.000 | rok = 2015 | dëtk = biôłorusczi rubel | kòd dëtka = BYN | czasowô cona = +3 | swiãto = [[3 lëpińca]] | himn = Дзяржаўны Гімн Рэспублікі Беларусь (Dziaržaŭny Himn Respubliki Bielaruś) | kòd = BY | Internet = .by / .бел | telefón = +374 |aùtowi kòd=BY }} '''Biôłorus''' (spòtikô sã téż fòrmë '''Biôłorusjô''', '''Biôłoruskô'''; [[Biôłorusczi jãzëk|biôłor.]] ''Беларусь''), òficjalnô pòzwa: Repùblika Biôłorus (biôłor. Рэспубліка Беларусь) – państwò w pòrénkòwi [[Eùropa|Eùropie]]. Jegò lëdztwò skłôdô 9 mln 485 tës. òsób (stón na pòłowę 2015 rokù), wiéchrzëzna – 207.600 km². Stolëcą i równoczasno nôwiãkszim gardã Biôłorusë jawi sã [[Mińsk]]. Państwòwima jãzëkama są [[Biôłorusczi jãzëk|biôłorusczi]] i [[Rusczi jãzëk|rusczi]]. Biôłorus to państwò ùnitarné, prezydenckô repùblika. 20 lëpińca 1994 stanowiskò prezydenta òbjimnął [[Alaksandr Łukaszenka]], chtëren wëgrôł téż wëbòrë w 2001, 2006, 2010, 2015, 2020 i 2025 rokù. Biôłorus dzeli sã na 6 òbwodów, gard Mińsk mô osoblëwi status „gardu repùblikańsczégò pòdpòrządkòwaniégò”. Pòdług geògraficznégò pòłożeniô Biôłorus leżi w centrum Eùropë. Na nordowim zôpadze greńczë z [[Lëtewskô|Lëtewską]], na zôpadze z [[Pòlskô|Pòlską]], na nordze z [[Łotewskô|Łotewską]], na pòrénkù z [[Ruskô|Ruską]], a na pôłnim z [[Ùkrajina|Ùkrajiną]]. Dëtkã Biôłorusë je [[biôłorusczi rubel]]. == Geògrafiô == === Nôwiãkszé gardë === [[Òbrôzk:Biélorussie-carte.png|left|mały|Gardë Biôłorusë]] * Mahilou (Mohilewsczi òbwód) * Witebsk (Witebsczi òbwód) * Grodno (Grodzeńsczi òbwód) ** Brest (Brzesczi òbwód) * Bobrujsk * Baranawiczy * Pińsk * Lida * Mołodeczno * Wołkowysk * Nawahrudak * Bjaroza == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Alexander Lukashenko, opening of Slavianski Bazar 2014.jpg|Prezydent Alaksandr Łukaszenka Òbrôzk:Potato pancakes.jpg|Bùlwòwe plôcczi Òbrôzk:St. Nikolas Church in Brest, Belarus.JPG|Kòscół sw. Mikołaja w Breste </gallery> == Òbaczë téż == * [[Repùblika Òbu Nôrodów]] * [[Ùkrajina]] * [[Lëtwa]] * [[Pòlskô]] * [[Ruskô]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{CIS}} {{Eùropa}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Biôłorus| ]] [[Kategòrëjô:Eùropejsczé państwa]] kdgwm6v10d5e2b88iu89ekn754ewvd6 0 5138 201665 196531 2026-06-04T18:19:50Z Iketsi 3254 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} 201665 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:POL_gmina_Szemud_COA.svg|mały|Herb]] '''Gmina Szëmôłd''' ([[pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Gmina Szemud'') – je wieską gminą w [[Wejrowsczi kréz|wejrowsczim krézu]], w [[Pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Wejrowsczi kréz}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gmina Szëmôłd| ]] [[Kategòrëjô:Wejrowsczi kréz]] q5fssk5vb1yubfmvn0qf8gucag6uj74 14 5157 201683 162911 2026-06-04T18:41:11Z Iketsi 3254 {{Commons}} [[Kategòrëjô:Kòntinentë]] 201683 wikitext text/x-wiki {{Commons}} [[Kategòrëjô:Kòntinentë]] k0l2w2drtv35id2plsurol39x7beax8 0 5171 201715 186919 2026-06-04T19:20:49Z Iketsi 3254 == Przëpisczi→== Przëpisë; {{Kòntrola}} 201715 wikitext text/x-wiki {{Wies infobox | Wies=Czëczkòwë | rodzôcz_wsë= | céch_wsë= | ôrt_gminë= | fana_wsë= | kôrta_wsë= | wòjewództwò=pòmòrsczé | kréz=chònicczi | gmina=Brusë | szôłtëstwò= | miejskô= | wiechrzëzna= | gradëN=53 | minutëN=52 | sekùndëN=16 | gradëE=17 | minutëE=40 | sekùndëE=32 | wiżô= | rok=2008 | lëdztwò=648 | gãscëzna= | nr_czér=52 | pòcztowi_kòd=89-632 | reg_tôfla=GCH | SIMC= | szôłtës= | www= | òdjimk= | galerëjô_commons= |}} '''Czëczkòwë''' (téż '''Czëczkòwò''', pò pòlskù ''Czyczkowy'') – kaszëbskô wies w [[Gmina Brusë|gminie Brusë]]. Tu [[1910]] rokù urodzył sã błogòsławiony [[Józef Jankòwsczi]], a w szkòle jegò miona dzece ùczą sã [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczégò jãzëka]]. Rodã z ti wsë je [[Wanda Kiżewskô]], laùreatka [[Medal Stolema|Medalu Stolema]], chtërna w latach 60. zaczãła starã ò bùdowã dodomù kùlturë w Czëczkòwach, ùroczësté òtemkniãcé chtërnégò stało sã 22 lëpińca 1970. To béł plac, dze wëstawiła wiele kaszëbsczich dokazów na binã. Òkróm òrganizacji téatralnëch przedstôwków, w WDK dzejało fòtograficzné kółkò, a téż kółkò [[Kaszëbsczi wësziwk|kaszëbsczégò wësziwkù]]. W gòdnikù 1978 przë WSK pòwstało fòlkloristiczné karno „Zabòracë”<ref>[http://www.ztn.com.pl/files_b/4_2009-lato-Ziemia%20Zaborska.pdf Zbigniew Gierszewski, ''Los człowieka: Wanda Kiżewska w 90. rocznicę urodzin'', „Ziemia Zaborska”, lato 2009, s. 7-8.]</ref>. W 2011 wies òtrzimała òficjalną kaszëbską pòzwã „Czëczkòwë”<ref>[https://web.archive.org/web/20160427004859/http://mniejszosci.narodowe.mac.gov.pl/download/86/19883/ListagminwpisanychdoRejestrugmin-stanna5IV16.pdf ''Lista gmin wpisanych do Rejestru gmin, na których obszarze używane są nazwy w języku mniejszości'']</ref>. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_I/883 Czyczkowy w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] * [https://spczyczkowy.edupage.org/ Szkòła]. {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé wsë]] [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] [[Kategòrëjô:Gmina Brusë]] 8927fqgl0o0r81v99gxzt13mvsci4m3 0 5191 201537 160739 2026-06-04T13:07:34Z Iketsi 3254 Bùtnowé lënczi 201537 wikitext text/x-wiki '''Gmina Kòłczëgłowë''' to je wieskô gmina w [[Bëtowsczi kréz|bëtowsczim krézu]], w [[Pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]]. W [[Kòłczëgłowë|Kòłczëgłowach]] stoi kòscół z rzezbama z [[Italskô|Italsczi]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Bëtowsczi kréz]] okuxyhvt2p2wbv7va76avqiws2yfuar 0 5219 201671 194228 2026-06-04T18:30:59Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 201671 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Gdańsk University 2931.JPG|mały|Bùdink Gduńsczégò Ùniwersytetu]] [[Òbrôzk:Biblioteka UG 30-04-2007.jpg|mały|Bibloteka Gduńsczégò Ùniwersytetu]] '''Kaszëbistika''' – filologòwô discëplina, zwëkòwô ujmòwónô jakno dzél [[Slawistika|slawisticzi]], zajimającô sã badérowanim jãzëka, lëteraturë, [[Kùltura|kùlturë]] i dzejów [[Kaszëbi|Kaszëbów]]. == Historiô kaszëbisticzi == Pierszé pòstrzédné infòrmacje ò [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczim jãzëkù]] (òd pastorów z [[Bëtowò|Bëtowa]] i [[Smôłdzëno|Smôłdzëna]] – [[Szimón Krofey|Szëmona Krofeja]] i [[Michôł Pontanus|Michała Mòstnika]]) pòchôdają z XVI i XVII st. Òstałë òne równak òdczëtóne i zbadóné dopiérze w XIX st. Wiédza ò kaszëbiznie zwikszała sã na przełómanim XVIII i XIX st. [[Karl Gottlob von Anton]] òpisôł kòl 300 kaszëbsczich wërazów z [[Zôpadnô Pòmòrskô|Zôpadnégò Pòmòrzô]]. Jegò materiałë pòznôł slawista [[Izmaił Srezniewsczi]], co dało zôczątk zajimaniu sã Kaszëbama przez rusczich ùczałich. Baro nieżëczny kaszëbiznie pastor z [[Cecenowò|Cecenowa]] [[Gottlieb Lorek]] ùsadzył drëkòwóny òpisënk Kaszëbów nad Łebą (1821), je téż aùtorã m.jin. rãkòpisu kaszëbskò-niemieckò-pòlsczégò słowôrzka. Òd kuńca XVIII st. Kaszebama zajimôł sã [[Krësztof Celestin Mróngòwiusz]], chtërny m.jin. zbiérôł kaszëbską słowiznã (w wikszoscë òd [[Kabôtkòwie|Kabôtków]] z òkòlégò jezór [[Łebskò]] i [[Sarbskò]]). Rãkòpis kaszëbsczégò słowôrza dostôł òd Mrągòwiusza rusczi badéra [[Pioter Prejs|P. I. Prejs]], jaczi w 1840 napisôł z niegò rapòrt (skrodzoną wersjã). Rapòrt stôł sã szerok znóny w nôùkowim swiece i béł zwëskóny w wiele jinszich słowarzach. Kaszëbizną zajinteresowóny bëlë czesczi ùczałi we Wrocławiu – František Ladislav Čelakovský i Jan Evangelista Purkyně. Przeniósł są tam na studia [[Florión Cenôwa]], jaczi za nômòwą Pùrkiniégò wzął sã za wëkònanié programù badaniów kaszëbsczich Mrągòwiusza. Doparłãcził do niegò równak prakticzną dejã ùrobieniô lëteracczi kaszëbiznë i kaszëbsczi pismieniznë, tj. włączeniô do karna słowiańsczich jãzëków apartnégò kaszébsczégò jãzëka wbrew wastëjący wnenczas ùdbie ùczałich na témã kaszëbiznë. W 1856 na żëczbã Petersbursczi Akadamie Nôùk na Kaszëbë przëjachôł [[Aleksander Hilferding]]. Béł òn pierszim ùczałim, jaczi przeprowadzôł badérowania na całi kaszëbsczi òbéńdze. Stwierdzył òn, że jãzëk Kaszëbów i [[Słowińcë|Słowińców]] to slédnô żëjącô néżka kòlbôłtowégò dialektu, chtëren w strzédnowiekù zajimôł stolemną òbéńdã i chtëren twòrzi z [[Pòlsczi jãzëk|pòlsczim jãzëkã]] pòspólną, „[[Lechicczé jãzëczi|lechicką]]” wietew [[Słowiańsczé jãzëczi|słowiańsczi mòwë]]. Na grëńt pòlsczi nôùczi deje Hilferdinga, razã z ùdbą ò przechódnocë kaszëbiznë jakò pólsczégò dialektu, przenioslë [[Lucjón Malinowsczi]], [[Aleksander Brückner]] i [[Kadzmiérz Nitsch]]. Ten òstatny pòdczorchiwôł równak apartnosc kaszëbiznë òd pòòstałëch pòlsczich dialektów. Deje Cenôwë ò jãzëczny i etniczny apartnoscë Kaszëbów rozwinął zôs [[Stefan Ramułt|Stefan Ramùłt]], chtëren ùznôwôł kaszëbiznã za òsóbny słowiańsczi jãzëk. == Terëczasnô kaszëbistika == Pò 1945 przédnictwò w kaszëbistice przënôlégô do ùczałich z Institutu Slawisticzi PAN w Warszawie i ùczałich z [[Gduńsk]]a (ód 1970 w ramach Gduńsczégò Ùniwersytetu). Do warszawsczégò karna nôleżą m.jin. [[Zdzysłôw Stieber|Z. Stieber]], [[Hanna Pòpòwskô-Tabòrskô|H. Pòpòwskô-Tabòrskô]], [[Jadwiga Zeniukòwô|J. Zeniukòwô]], [[Éwa Rzetelskô-Feleszkòwô|E. Rzetelskô-Feleszkòwô]], [[Kwiryna Handke|K. Handke]], [[Jadwiga Majowô|J. Majowô]]. Na Gduńsczim Ùniwersytece badérowaniama zajimalë sã m.jin. [[Édwôrd Bréza|E. Bréza]], [[Jerzi Tréder|J. Tréder]], [[Mark Cybùlsczi|M. Cybùlsczi]]. Nowi cząd badaniów kaszëbiznë sparłãczony béł z przërëchtowanim „[[Atlas językowy kaszubszczyzny i dialektów sąsiednich|Atlasu językowego kaszubsczyzny i dialektów sąsiednich]]” (AJK). Wëdôwóny béł òn w latach 1964-1975 i skłôdô sã z 15 tomów i 750 lingwisticznëch kôrt na spòdlim materiałów zapisónëch w 104 kaszëbsczich wsach. Ùdbòdôwcą atlasu béł [[Zdzysłôw Stieber]], aùtor wiele artiklów na kaszëbską témã. Z karna aùtorów AJK wëwòdzy sã téż wôżnô badérka kaszëbiznë [[Hanna Pòpòwskô-Tabòrskô]]. W latach 1967-1976 wëdôwóny béł stolemny „[[Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej]]” aùtorstwa [[Bernat Sëchta|Bernata Sëchtë]]. Słowôrz Sëchtë stał sã spòdlim wiele pòdrobnëch prôc jinëch aùtorów, pòstãpné słowarze i òpracowania òpiérają sã wnetk wiedno na jegò bòkadnym zdrójnym materiale. == Kaszëbistika na Gduńsczim Ùniwersytece == Wespółczasno wôżnym môlã rozwiju kaszëbisticzi je [[Gduńsczi Ùniwersytet]] - Filologòwi Fakùltet. Dzãka ùchwôlënkòwi Senatu Gduńsczégò Ùniwersytetu w rokù 2014 pòwstôł nowi czerënk studiów sztôłcącëch przińdnëch kaszëbistów: kaszëbskô etnofilologiô z dwùma specjalnoscama: dlô szkólnëch i animacyjno-medialnô. Jak donëchczôs zaczekawienié studiama je słabé. W 2017 rokù bëła dodôwnô rekrutacja na kaszëbską etnofilologiã. W 2018 rokù I rok akademicczi kaszëbsczi etnofilologii nie béł pùszczony w rësznotã. W 2020 rokù bëło 69 kandidatów na sztudierów. == Bibliografiô == * [[Jerzi Tréder]], Spòdlowô wiédza ò kaszëbiznie, Gduńsk 2009, s. 9–18. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://www.kaszubi.pl/o/etnofilologia Kaszëbskô etnofilologiô na Gduńsczim Ùniwersytece] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Slawistika]] [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] [[Kategòrëjô:Kùltura]] 0kdh2lcc1hhv407y9pl3p0rxrdqxqhj 0 5233 201726 192421 2026-06-04T20:07:14Z Iketsi 3254 Bùtnowé lënczi 201726 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Praha Karolinum ext 1.jpg|mały]] '''Ùniwersytet Karola w Pradze''' je wôżnym môlã dlô rozwiju nôùczi òd 1348 rokù. Dosc długò ùczałi zajimają sã tu [[sorabistika|sorabistiką]] — òd 1933 rokù bëła tu Katédra Sorabisticzi. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Slawistika]] [[Kategòrëjô:Ùniwersytetë]] odumgloa6z6m1clg6goeskefpxctg14 201727 201726 2026-06-04T20:08:55Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Czeskô]] 201727 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Charles-University-symbol-4.svg|mały]] '''Ùniwersytet Karola w Pradze''' je wôżnym môlã dlô rozwiju nôùczi òd 1348 rokù. Dosc długò ùczałi zajimają sã tu [[sorabistika|sorabistiką]] — òd 1933 rokù bëła tu Katédra Sorabisticzi. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Slawistika]] [[Kategòrëjô:Ùniwersytetë]] [[Kategòrëjô:Czeskô]] jkjucjdrj39gxd1q4zmzswkszx22yod 0 5415 201695 196780 2026-06-04T18:55:10Z Iketsi 3254 Bùtnowé lënczi 201695 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Emys_orbicularis_2009_G1.jpg|mały|Błotny żółw]] '''Błotny żółw''' (''Emys orbicularis'' L.) – to je ôrt gadzënë z rodzëznë błotnëch żółwiów. Czëdes na [[Kaszëbë|Kaszëbach]] bëło jich dosc wiele. Òn je chroniony prawã òd 1935 rokù. == Òbaczë téż == * [[Nôrodny Park Tëchòlsczé Bòrë]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gadzënë]] sly5800ddofbqwkxd58mxrf7tuep4cs 0 5435 201797 160863 2026-06-05T11:43:37Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Rzéczi na Kaszëbach]] 201797 wikitext text/x-wiki '''Słëpiniô''' – [[rzéka]] na [[Kaszëbsczé Pòjezerzé|Kaszëbsczim Pòjezerzu]]. Òd [[Kartuzë|Kartuz]] do ni wpłiwô "Klôsztornô Strëga", a za ji pòstrzédzëzną wiele zgnojeniów. Słëpiniô wpłiwô do [[Reduniô|Reduni]] w [[Żukòwò|Żukòwie]]. == Òbaczë téż == {{#categorytree:Rzéczi na Kaszëbach|hideroot=on|mode=pages}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Rzéczi na Kaszëbach]] 5wq61cb1hfqo7b7qz6ee74v2fxv8gc5 0 5436 201790 197701 2026-06-05T11:39:51Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Rzéczi na Kaszëbach]] 201790 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Strzelenka2.jpg|mały|Strzelenka (Strzelnica) kòl Pãpòwa]] '''Strzelenka''' to je rzéka na [[Kaszëbsczé Pòjezerzé|Kaszëbsczim Pòjezerzu]] dłużawë 16,7 km. Òna wëpłiwô z mòcno zaczapónégò [[Tëchómsczé Jezoro|Tëchómsczégò Jezora]]. Strzelenka wpłiwô do [[Reduniô|Reduni]] kòl wsë [[Lniska]]. == Òbaczë téż == {{#categorytree:Rzéczi na Kaszëbach|hideroot=on|mode=pages}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Rzéczi na Kaszëbach]] 7u5v13vkoovqlis9b7d1qfay9wqnstf 0 5537 201714 182470 2026-06-04T19:15:06Z Iketsi 3254 Bùtnowé lënczi 201714 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Tilia_cordata_-_Köhler–s_Medizinal-Pflanzen-139.jpg|mały|Drobnolëstnô lëpa]] [[Òbrôzk:Lime tree.jpg|mały|Drobnolëstnô lëpa - jak òna kwitnie]] [[Òbrôzk:Tilia cordata MHNT.BOT.2004.0.780.jpg|mały|''Tilia cordata'']] '''Drobnolëstnô lëpa''' (''Tilia cordata'' Mill.) – to je drzéwiã z rodzëznë lëpowatëch. Òna rosce m.jin. na [[Kaszëbë|Kaszëbach]]. Kwiatë ti lëpë [[Kaszëbi]] zbiérają i sëszą. To je zelé do lëkarzeniô. W [[Kartuzë|Kartuzach]] je takô lëpa nazwónô mionã pamiątczi przërodë. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Bòtanika]] ld7xd28z0wg858obwfh9r0skt0j9voy 0 5602 201701 193531 2026-06-04T18:58:24Z Iketsi 3254 Bùtnowé lënczi 201701 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Flowers - (PL) Tulipan (26369314572).jpg|mały|Kwiat tëlpë bënë]] [[Òbrôzk:Tulipe des jardins - Tulipa gesneriana.jpg|mały|]] '''Tëlpa''' (''Tulipa'' L. 1753) – to je szlach roscënów z rodzëznë [[leljowaté|leljowatëch]] (''Liliaceae''). Na [[Kaszëbë|Kaszëbach]] tëlpa rosce colemało w ògródkù. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Bòtanika]] 4nzeqndvgdj9w3pco3so5ju50iy9582 0 5626 201526 195359 2026-06-04T13:01:21Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 201526 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} '''Henrik Dawidowsczi''' (1929–) kaszëbsczi pisôrz. Przëszedł na swiat 21 gòdnika 1929 r. w [[Banino|Baninie]], jakno gbùrsczi syn. W kaszëbsczim jãzëkù òpùblikòwôł: "Magda" (2004) ë "Rozalka" (2004). Jegò òpòwiôdania "Z Kaszëbama ò Kaszëbach" są z 2007 rokù. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} {{SORTUJ:Dawidowsczi Henrik}} [[Kategòrëjô:Kaszëbi]] [[Kategòrëjô:Kaszëbsczi pisarze]] p11j7h0zzvo8iv4msl9p1ndt0li8frp 0 5672 201670 184654 2026-06-04T18:28:45Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 201670 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:European Starling 2006.jpg|mały|Skórc]] [[Òbrôzk:Sturnus vulgaris MHNT.ZOO.2010.11.215.Courtalain28.jpg|mały|''Sturnus vulgaris'']] '''Skórc''' (''Sturnus vulgaris'') – môłi ptôch z rodzëznë skórcowatëch. Òn żëje m. jin. na [[Kaszëbë|Kaszëbach]], ale zëmą skórców tu ni ma. == Lëteratura == * Przewodnik do rozpoznawania roślin i zwierząt na wycieczce / tekst Ute E. Zimmer, Alfred Handel ; oprac. całości Wilhelm i Dorothee Eisenreich ; [przekł. Ewa Rachańska, Piotr Kreyser] Warszawa : Multico, 1996, s. 360. * Sychta B.: Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej. Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk, t.V (1972), s. 57. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Ptôchë]] lv6ybsangx61625eecb8xg7b0avfkqp 0 5686 201627 197420 2026-06-04T16:06:08Z Iketsi 3254 /* Òbaczë téż */ * [[Anisowi òléjk]] 201627 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Illustration_Pimpinella_anisum0.jpg|mały|Biedrzón anys]] '''Anëż''' abò '''[[biedrzón]] anys''' (''Pimpinella anisum'' L.) – to je roscëna z rodzëznë zelerowatëch. [[Kaszëbi]] achtnąle anëż. Z jegò semionów sã robi [[anisowi òléjk]]. == Òbaczë téż == * [[Anisowi òléjk]] * [[Zelé]] {{#categorytree:Zelerowaté|hideroot=on|mode=pages}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Zelerowaté]] p7q0jmwsrnexn9m4z9wk5mjm4f65b5u 0 5702 201636 176182 2026-06-04T16:10:39Z Iketsi 3254 ' - to '→' – to '; {{#categorytree:Proliszkòwaté|hideroot=on|mode=pages}} 201636 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:2006 197.jpg|mały|Maceszka]] [[Òbrôzk:Viola x wittrockiana dsc00949.jpg|mały|Maceszczi]] '''Maceszka''' (''Viola ×wittrockiana'' Gams) – to je roscëna z rodzëznë proliszkòwatëch (''Violaceae'' Batsch). Na [[Kaszëbë|Kaszëbach]] òna rosce colemało w ògródkach. To je miészańc. == Òbaczë téż == {{#categorytree:Proliszkòwaté|hideroot=on|mode=pages}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Proliszkòwaté]] d43magbdg2almsw57lz94xnbfn9dm33 0 5703 201633 186570 2026-06-04T16:09:52Z Iketsi 3254 {{#categorytree:Proliszkòwaté|hideroot=on|mode=pages}} 201633 wikitext text/x-wiki '''Pôchnący proliszk''' (''Viola odorata'') - to je roscëna z rodzëznë proliszkòwatëch (''Violaceae'' Batsch). Ten proliszk rosce m. jin. na [[Kaszëbë|Kaszëbach]]. == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Viola odorata4 ies.jpg Òbrôzk:Viola_odorata_whole.png Òbrôzk:VioletteBlanche.jpg|Biôłi ''V. odorata'' </gallery> == Òbaczë téż == {{#categorytree:Proliszkòwaté|hideroot=on|mode=pages}} == Lëteratura == * Przewodnik do rozpoznawania roślin i zwierząt na wycieczce / tekst Ute E. Zimmer, Alfred Handel ; oprac. całości Wilhelm i Dorothee Eisenreich ; [przekł. Ewa Rachańska, Piotr Kreyser] Warszawa : Multico, 1996, s. 174. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Proliszkòwaté]] lgnk65xefvrc1g6aco20cox053e4uit 201634 201633 2026-06-04T16:10:04Z Iketsi 3254 ' - to '→' – to ' 201634 wikitext text/x-wiki '''Pôchnący proliszk''' (''Viola odorata'') – to je roscëna z rodzëznë proliszkòwatëch (''Violaceae'' Batsch). Ten proliszk rosce m. jin. na [[Kaszëbë|Kaszëbach]]. == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Viola odorata4 ies.jpg Òbrôzk:Viola_odorata_whole.png Òbrôzk:VioletteBlanche.jpg|Biôłi ''V. odorata'' </gallery> == Òbaczë téż == {{#categorytree:Proliszkòwaté|hideroot=on|mode=pages}} == Lëteratura == * Przewodnik do rozpoznawania roślin i zwierząt na wycieczce / tekst Ute E. Zimmer, Alfred Handel ; oprac. całości Wilhelm i Dorothee Eisenreich ; [przekł. Ewa Rachańska, Piotr Kreyser] Warszawa : Multico, 1996, s. 174. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Proliszkòwaté]] p22eiqmi97ntyvuq36yj1oddtsvn0c0 0 5736 201637 199520 2026-06-04T16:10:52Z Iketsi 3254 {{#categorytree:Proliszkòwaté|hideroot=on|mode=pages}} 201637 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Wald-Veilchen.jpg|mały|Lesny proliszk]] [[Òbrôzk:Viola reichenbachiana MHNT.BOT.2015.34.44.jpg|mały|''Viola reichenbachiana'']] '''Lesny proliszk''' (''Viola reichenbachiana'') – to je roscëna z rodzëznë proliszkòwatëch (''Violaceae'' Batsch). Ten proliszk rosce m. jin. na [[Kaszëbë|Kaszëbach]], a mòże kwitnąc w [[Łżëkwiat|łżëkwiace]]. == Òbaczë téż == {{#categorytree:Proliszkòwaté|hideroot=on|mode=pages}} == Lëteratura == * Przewodnik do rozpoznawania roślin i zwierząt na wycieczce / tekst Ute E. Zimmer, Alfred Handel ; oprac. całości Wilhelm i Dorothee Eisenreich ; [przekł. Ewa Rachańska, Piotr Kreyser] Warszawa : Multico, 1996, s. 174. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Proliszkòwaté]] csukxrajwstqgs4l6hdec327p5t4yiu 0 5776 201704 187392 2026-06-04T19:00:55Z Iketsi 3254 ' - to '→' – to '; == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} 201704 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Prunus avium1.jpg|mały|Krzesznia]] '''Krzesznia''' (''Cerasus avium'' (L.) Moench.) – to je drzéwiã z rodzëznë różowatëch. Ji brzadem są pestkówce, chtërnyma chãtno żëwią sã ptôchë np. [[Skórc|skórcë]]. Ptôchë rozséwają krzesznie. [[Kaszëbi]] mają krzesznie colemało w ògródkach. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Bòtanika]] [[Kategòrëjô:Ptôchë]] 8p2mn60gprdbzw3zeiyfs7dckq8kyts 0 5777 201575 161820 2026-06-04T13:38:25Z Iketsi 3254 ' - to '→' – to '; == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} 201575 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Niezapominajki 3 wisnia6522.jpg|mały|''Myosotis arvensis'']] '''Niezabôtka''' (''Myosotis'' L.) – to je szlach roscënów z rodzëznë wòdrôkòwatëch. Niezabôtczi roscą na [[Kaszëbë|Kaszëbach]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Bòtanika]] 7ka3s57rxxfjuxktt7qmvi98fursfto 0 5924 201668 185075 2026-06-04T18:28:09Z Iketsi 3254 ' - to '→' – to '; == Bùtnowé lënczi == 201668 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:BarnimIII.Siegel.JPG|mały|Sztãpel Barnima III]] [[Òbrôzk:Szczecin Zamek Ksiazat Pomorskich plyta Barnima III.jpg|mały|Grobny kam Barnima III]] '''Barnim III''' (ùr. kól 1300 rokù) – to béł ksyżã w [[Sztetëno|Szczecënie]] w latach 1320-1368. Ón pierszi nadôł so titel ksyżã [[Kaszëbi|Kaszëbów]] – ''dux Cassuborum''. == Lëteratura == * [[Gerard Labùda]]:''Historia Kaszubów w dziejach Pomorza'' t.1 Czasy średniowieczne, Gdańsk 2006, s. 110 * G. Stone: ''Slav outposts in Central European history : the Wends, Sorbs and Kashubs'', London, UK : Bloomsbury Academic, an imprint of Bloomsbury Publishing Plc, 2016, s. 69 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Ksyżëce Zôpadny Pòmòrsczi]] 2tc04vw6fy6gf0jujyvjg9945arjbm5 14 6042 201687 167353 2026-06-04T18:46:06Z Iketsi 3254 {{ADR|[[:Kategòrëjô:Krzélôczi]]}} 201687 wikitext text/x-wiki {{ADR|[[:Kategòrëjô:Krzélôczi]]}} e9wxwq94lqizufzct3c1v3z5exrnx2n 0 6090 201769 165046 2026-06-05T11:25:28Z Iketsi 3254 ' - to '→' – to '; -' '; [[Kategòrëjô:Rzéki]] 201769 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Recknitz.png|mały|Reknica (''Recknitz'') i jiny rzéczi w tëch stronach]] '''Reknica''' (miem. ''Recknitz'') – to je rzéka dłużawë 72 km w [[Miemieckô|Miemcach]], chtërna wëznôcziwô zôpadną greńcã [[Pòmòrskô|Pòmòrsczi]]. Òna wpłiwô do [[Bôłt]]u. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Rzéki]] 2w5acrh0sb7px5gls2nbm5b30zk7i10 201770 201769 2026-06-05T11:25:39Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Rzéczi]] 201770 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Recknitz.png|mały|Reknica (''Recknitz'') i jiny rzéczi w tëch stronach]] '''Reknica''' (miem. ''Recknitz'') – to je rzéka dłużawë 72 km w [[Miemieckô|Miemcach]], chtërna wëznôcziwô zôpadną greńcã [[Pòmòrskô|Pòmòrsczi]]. Òna wpłiwô do [[Bôłt]]u. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Rzéczi]] aglmrscml4w5vxqmzf6vpbj5iq8i0th 0 6104 201699 187144 2026-06-04T18:57:50Z Iketsi 3254 ' - to '→' – to '; == Bùtnowé lënczi == 201699 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Frisian flag.svg|mały|Flaga Frizëjsczi]] [[Òbrôzk:Exmorra 02.JPG|mały|Tablëca w dwóch jãzëkach przed môlowòscą we Frizëjsczi]] '''Frizëjskô''' (friz. ''Fryslân'') – to je prowincëjô w nordowi [[Néderlandzkô|Néderlandzczi]] – w Zôpadny Eùropie. W Frizje są szkòłë w jaczich szkólni ùczą frizyjsczégò jãzëka. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20160304142319/http://zslipnica.info/fryzja2010.html Kaszëbi we Frizëjsce] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Néderlandzkô]] 7m8kyixbdikcup1r7u5efk9l5p01gvk 201700 201699 2026-06-04T18:57:59Z Iketsi 3254 -' ' 201700 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Frisian flag.svg|mały|Flaga Frizëjsczi]] [[Òbrôzk:Exmorra 02.JPG|mały|Tablëca w dwóch jãzëkach przed môlowòscą we Frizëjsczi]] '''Frizëjskô''' (friz. ''Fryslân'') – to je prowincëjô w nordowi [[Néderlandzkô|Néderlandzczi]] – w Zôpadny Eùropie. W Frizje są szkòłë w jaczich szkólni ùczą frizyjsczégò jãzëka. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20160304142319/http://zslipnica.info/fryzja2010.html Kaszëbi we Frizëjsce] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Néderlandzkô]] bjcx3axip4v7y8mlorfqqhfcmlq2a3k 0 6119 201756 189148 2026-06-05T11:15:27Z Iketsi 3254 Galeriô; {{Commons}}; {{Kòntrola}} 201756 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Bogislaw X von Pommern.JPG|mały|Bògùsłôw X]] '''Bògùsłôw X''' (ùr. 28 abò 29 [[môj|maja]] 1454 rokù, ùm. 5 [[Rujan|rujana]] 1523 rokù w [[Sztetëno|Sztetënie]]) – ksyżã z dinastëji Grifitów. Òn béł ksyżëcem sztetëńsczim ë stôłpsczim òd [[1474]] rokù, a [[Wòłogòszcz|wòłogòsczim]] òd 1478 rokù - całi [[Zôpadnô Pòmòrskô|Zôpadné Pòmòrsczi]]. Òn 1515 rokù przëjął na swòjim zómkù szesc Kaszëbów: Szëmóna Jutrzenkã, Baltazara Zmudã, Jerzégò Malotkã, Szëmóna Reszkã, Wòjcecha Panka i Grzegòrza Chamiera – a dôł jima môl [[Trzebiatkòwò]]. Bògùsłôw X miôł w swòji òpiece pszczélków, a òni mù za to dôwelë [[miód]] abò [[wòsk]], a mògle téż płacëc. == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:POL księstwo pomorskie COA.svg|Herb m.jin. [[Kaszëbë|Kaszëbsczi]] Òbrôzk:Numbered points of a coat of arms.svg|Herb m.jin. [[Kaszëbë|Kaszëbsczi]] - wëżi w pòlu 3 Òbrôzk:Pommernwappen.jpg|Herb dinastëji Grifitów Òbrôzk:Bogusław X.jpg|Bògùsłôw X </gallery> == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Ksyżëce Zôpadny Pòmòrsczi]] kiqdr6iabaoz4mt0nn5drtii6c7rolq 201757 201756 2026-06-05T11:15:37Z Iketsi 3254 -' ' 201757 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Bogislaw X von Pommern.JPG|mały|Bògùsłôw X]] '''Bògùsłôw X''' (ùr. 28 abò 29 [[môj|maja]] 1454 rokù, ùm. 5 [[Rujan|rujana]] 1523 rokù w [[Sztetëno|Sztetënie]]) – ksyżã z dinastëji Grifitów. Òn béł ksyżëcem sztetëńsczim ë stôłpsczim òd [[1474]] rokù, a [[Wòłogòszcz|wòłogòsczim]] òd 1478 rokù - całi [[Zôpadnô Pòmòrskô|Zôpadné Pòmòrsczi]]. Òn 1515 rokù przëjął na swòjim zómkù szesc Kaszëbów: Szëmóna Jutrzenkã, Baltazara Zmudã, Jerzégò Malotkã, Szëmóna Reszkã, Wòjcecha Panka i Grzegòrza Chamiera – a dôł jima môl [[Trzebiatkòwò]]. Bògùsłôw X miôł w swòji òpiece pszczélków, a òni mù za to dôwelë [[miód]] abò [[wòsk]], a mògle téż płacëc. == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:POL księstwo pomorskie COA.svg|Herb m.jin. [[Kaszëbë|Kaszëbsczi]] Òbrôzk:Numbered points of a coat of arms.svg|Herb m.jin. [[Kaszëbë|Kaszëbsczi]] - wëżi w pòlu 3 Òbrôzk:Pommernwappen.jpg|Herb dinastëji Grifitów Òbrôzk:Bogusław X.jpg|Bògùsłôw X </gallery> == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Ksyżëce Zôpadny Pòmòrsczi]] qbglfrzmjyxdr980tqg755pt9lmwdwj 0 6214 201788 197700 2026-06-05T11:38:25Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Rzéczi na Kaszëbach]] 201788 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Radunia 001PL.jpg|mały|Reduniô kòl Lnisk]] '''Reduniô''' to je rzéka dłużawë 103,2 km. Òna wpłiwô do [[Mòtława|Mòtławë]]. == Òbaczë téż == {{#categorytree:Rzéczi w Pòlsce|hideroot=on|mode=pages}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_IX/451 Redunia] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Rzéczi na Kaszëbach]] 9yf8sev1l045283s0o0l6owzqs31fnp 201789 201788 2026-06-05T11:38:39Z Iketsi 3254 {{#categorytree:Rzéczi na Kaszëbach|hideroot=on|mode=pages}} 201789 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Radunia 001PL.jpg|mały|Reduniô kòl Lnisk]] '''Reduniô''' to je rzéka dłużawë 103,2 km. Òna wpłiwô do [[Mòtława|Mòtławë]]. == Òbaczë téż == {{#categorytree:Rzéczi na Kaszëbach|hideroot=on|mode=pages}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_IX/451 Redunia] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Rzéczi na Kaszëbach]] 9qvf4a8v6n40y3mhhth5ovnhd0k9y8r 14 6218 201684 201282 2026-06-04T18:41:15Z Iketsi 3254 {{Commons}} [[Kategòrëjô:Kòntinentë]] 201684 wikitext text/x-wiki {{Commons}} [[Kategòrëjô:Kòntinentë]] k0l2w2drtv35id2plsurol39x7beax8 0 6279 201538 179337 2026-06-04T13:07:44Z Iketsi 3254 Bùtnowé lënczi 201538 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:POL gmina Krokowa COA.svg|mały|Herb gminë Krokòwa]] '''Gmina Krokòwa''' – wieskô gmina w [[Pùcczi kréz|pùcczim krézu]], w [[Pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pùcczi kréz]] b8lnvcwiywdm49bbyien368jpgyyk68 0 6333 201800 184062 2026-06-05T11:45:46Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Rzéczi na Kaszëbach]] 201800 wikitext text/x-wiki '''Bólszewka''' abò téż '''Lëzëńskô strëga''' - rzéka na Kaszëbach, wëpłiwô z [[jezoro Lewinkò|jezora Lewinkò]] kòl [[Lewinkò|Lewinka]] ë kùńczi sã w rzéce [[rzéka Réda|Rédze]] kòl [[Bòlszewò|Bólszewa]]. Płënie bez gminë [[gmina Lëniô|Lëniô]], [[gmina Szëmôłd|Szëmôłd]], [[gmina Lëzëno|Lëzëno]], a téż [[gmina Wejrowò|Wejrowò]]. Z [[Lewinkò|Lewinka]] płënie do [[Pobłocé|Pobłocégò]], [[Smażëno|Smażena]], [[Lëzëno|Lëzëna]], [[Gòscëcëno|Gòscëcëna]] ë [[Bòlszewò|Bólszewa]]. Nô zôczątkù je na wiż. 135 m n.p.m. a na kùńc blós na wiż. 30 m n.p.m., a ji dłëgòsc to 33,6 km. == Òbaczë téż == {{#categorytree:Rzéczi na Kaszëbach|hideroot=on|mode=pages}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Rzéczi na Kaszëbach]] q5z0wbvuxi47hx8d6cxz2qutidkvq80 0 6356 201525 198451 2026-06-04T13:00:23Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 201525 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} [[Òbrôzk:Damk.JPG|mały|Damk]] '''Damk''' – jeden z 13 ''Dëchów'', jaczé stoją w [[gmina Lëniô|gminie Lëniô]] na turistno-nôtërnym szlachù ò pòzwie ''"[[Pòczuj Kaszëbsczégò Dëcha|Pòczuj Kaszëbsczégò Dëcha]]"''. == Òpisënk [[Aleksander Labùda|Aleksandra Labùdë]] == Kaszëbsczi lud je barzëczkò òbszcządny, je téż òbszcządny w słowie i gôdce, wiele mësli, a mało gôgô. Ale nie lëdô tëch, co nick nie gôdają, le wiedno damią i mùczą. '''Damk''' – je mërawim duchã tajemnotë i krëjamnotë. Barni i ògrôdzô damkùw, mùczków, samsonów i milczków, a do nich to nôleżą wszëtczé gùsła, ùroczi i czarzbë. Ten ôrt lëdzy nie jimô sã niżódny ùtcëwi robòtë, le brzątwi w czôrnëch mëslach i roji ò tajemnëch szëkach czarodzejnëch. Z teôrtnëch lëdzy lëglë sã pierwi gùslarze, czarzbóni i czarzbónczi, czarownicë i czarownice. Krëjamnô wiada przedërcha do naj czasów i jesz dzys dô ù nas lëdzy, co mògą ùroczëc i ùrok òdczënic, co pòd ògardzym '''Damka''' mògą różã i jiné bòląca zazegnac i procëmstawic sã rozmajitim chòtobóm i chëróm. '''Lëdze gôdalë''' : <poem> – ''To je taczi damk, nick nie robi le dami.'' – ''Damk ni eznaje smiéchù.'' – ''Jak czarzbón dami i mùczi.'' – ''Wëstrzegôj sã te damka!'' </poem> == Szlachòta == '''Damk''' stoji w [[Miłoszewò|Miłoszewie]], kòl spòdleczni szkòłë. == Òbaczë téż == * [[Pòczuj Kaszëbsczégò Dëcha]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Gmina Lëniô}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòczuj Kaszëbsczégò Dëcha]] [[Kategòrëjô:Kaszëbskô mitologiô]] mw77x9iz8ik4s3fvzjpruoi5a4h865m 0 6550 201773 199423 2026-06-05T11:28:58Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Rzéczi w Pòlsce]] 201773 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Bulwar nad słupią.jpg|mały|Słëpiô w [[Słëpsk]]ù]] [[Òbrôzk:Tuchlino (rzeka Słupia).JPG|mały|Słëpiô w [[Tëchlëno|Tëchlënie]]]] '''Słëpiô''' ([[Pòlsczi jãzëk|pòl.]] Słupia) to je rzéka dłużawë 138 km. Òna wpłiwô do [[Bôłt]]u. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_X/850 ''Słupa'' w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Rzéczi w Pòlsce]] 7h1r47llkuamyvm8zsxsfmkwg5x157w 201778 201773 2026-06-05T11:31:19Z Iketsi 3254 == Òbaczë téż == {{#categorytree:Rzéczi w Pòlsce|hideroot=on|mode=pages}} 201778 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Bulwar nad słupią.jpg|mały|Słëpiô w [[Słëpsk]]ù]] [[Òbrôzk:Tuchlino (rzeka Słupia).JPG|mały|Słëpiô w [[Tëchlëno|Tëchlënie]]]] '''Słëpiô''' ([[Pòlsczi jãzëk|pòl.]] Słupia) to je rzéka dłużawë 138 km. Òna wpłiwô do [[Bôłt]]u. == Òbaczë téż == {{#categorytree:Rzéczi w Pòlsce|hideroot=on|mode=pages}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_X/850 ''Słupa'' w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Rzéczi w Pòlsce]] 41yl0qox1m95akcy65mdb39hdw3bukp 0 6554 201772 162368 2026-06-05T11:28:19Z Iketsi 3254 kat; 201772 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Płutnica.jpg|mały|Pùtnica]] '''Pùtnica''' to je rzéka dłużawë 9 km. Òna wpłiwô do [[Pùckô Hôwinga|Pùcczi Hôwindżi]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] [[Kategòrëjô:Rzéczi w Pòlsce]] exmpv8mz8drga66dxo1yvp7j3l0ky98 201787 201772 2026-06-05T11:37:15Z Iketsi 3254 == Òbaczë téż == {{#categorytree:Rzéczi na Kaszëbach|hideroot=on|mode=pages}} 201787 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Płutnica.jpg|mały|Pùtnica]] '''Pùtnica''' to je rzéka dłużawë 9 km. Òna wpłiwô do [[Pùckô Hôwinga|Pùcczi Hôwindżi]]. == Òbaczë téż == {{#categorytree:Rzéczi na Kaszëbach|hideroot=on|mode=pages}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Rzéczi na Kaszëbach]] 846004nqfdl8nr4jcskt2cmm23klhdd 0 6555 201795 197716 2026-06-05T11:40:23Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Rzéczi na Kaszëbach]] 201795 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Smoldzino ul Mostowa.jpg|mały|Łëpawa w [[Smôłdzëno|Smôłdzënie]]]] '''Łëpawa''' – [[rzéka]] dłużawë 98,7 km. Òna wpłiwô do [[Bôłt]]u. == Òbaczë téż == {{#categorytree:Rzéczi na Kaszëbach|hideroot=on|mode=pages}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Rzéczi na Kaszëbach]] h1shs5s1atlr85b39x209sfqtmlb9ig 0 6556 201771 162370 2026-06-05T11:27:52Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Rzéczi w Pòlsce]] 201771 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Zalakowo Bukowina 1.jpg|mały]] '''Bùkòwina''' to je rzéka dłużawë 28,6 km. Òna wpłiwô do [[Łëpawa (rzéka)|Łëpawë]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] [[Kategòrëjô:Rzéczi w Pòlsce]] 4em3jg4e9e5nl1tr8bi5x2co2qgxqr6 201779 201771 2026-06-05T11:31:23Z Iketsi 3254 == Òbaczë téż == {{#categorytree:Rzéczi w Pòlsce|hideroot=on|mode=pages}} 201779 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Zalakowo Bukowina 1.jpg|mały]] '''Bùkòwina''' to je rzéka dłużawë 28,6 km. Òna wpłiwô do [[Łëpawa (rzéka)|Łëpawë]]. == Òbaczë téż == {{#categorytree:Rzéczi w Pòlsce|hideroot=on|mode=pages}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] [[Kategòrëjô:Rzéczi w Pòlsce]] t3nkkzp044wtm6b8qn1vvrrptyc4sxy 201781 201779 2026-06-05T11:33:02Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Rzéczi na Kaszëbach]] 201781 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Zalakowo Bukowina 1.jpg|mały]] '''Bùkòwina''' to je rzéka dłużawë 28,6 km. Òna wpłiwô do [[Łëpawa (rzéka)|Łëpawë]]. == Òbaczë téż == {{#categorytree:Rzéczi na Kaszëbach|hideroot=on|mode=pages}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Rzéczi na Kaszëbach]] c1ealgfu26i9hi4wuwepc7f9bzqr4oz 0 6561 201784 197715 2026-06-05T11:35:51Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Rzéczi na Kaszëbach]] 201784 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Gizdebka85.JPG|mały|wpłiw do Pùcczi Hôwindżi]] '''Jizdebka''' to je [[rzéka]] dłużawë 11,8 km. Òna wpłiwô do [[Pùckô Hôwinga|Pùcczi Hôwindżi]]. == Òbaczë téż == {{#categorytree:Rzéczi na Kaszëbach|hideroot=on|mode=pages}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Rzéczi na Kaszëbach]] 0pnpdmqygwplymno4zu922d5lp9xjdi 201785 201784 2026-06-05T11:36:05Z Iketsi 3254 w→W 201785 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Gizdebka85.JPG|mały|Wpłiw do Pùcczi Hôwindżi]] '''Jizdebka''' to je [[rzéka]] dłużawë 11,8 km. Òna wpłiwô do [[Pùckô Hôwinga|Pùcczi Hôwindżi]]. == Òbaczë téż == {{#categorytree:Rzéczi na Kaszëbach|hideroot=on|mode=pages}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Rzéczi na Kaszëbach]] dvmgmh8qdo23k4a5otnz71edeil0kwc 0 6581 201533 193790 2026-06-04T13:06:25Z Iketsi 3254 {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} 201533 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò| gwôsné miono = 中華民國 <center>Zhōnghuá Mínguó</center> | miono = Chińskô Repùblika | miono-genitiw = Tajwanu | fana = Flag of the Republic of China.svg | herb = National Emblem of the Republic of China.svg | na karce = LocationTaiwan.svg | mòtto = - Sanmin Zhuyi | jãzëk = [[chińsczi]] | stolëca = Taipei | fòrma państwa = repùblika | wiéchrzëzna = 35 980 | procent-wòdë = 10,33 | lëdztwò = 23,011,292<ref>[https://www.worldometers.info/world-population/taiwan-population/ Taiwan Population <small>(LIVE)</small>] Worldometer [dost. 2026-03-16]</ref> | rok = 2026 | dëtk = nowi dolar tajwańsczi | kòd dëtka = TWD | czasowô cona = +8 | himn = Sanmin Zhuyi<br>Trzë lëdowe prawidła<center>[[Òbrôzk:National anthem of the Republic of China (Taiwan) 中華民國國歌(演奏版).ogg]]</center> | kòd = TW | Internet = .tw | telefón = 886 |Prezydeńt=Lai Ching-te|Premiéra=Cho Jung-tai|aùtowi kòd=RC}} '''Tajwan''' (chiń. upr. 台湾; chiń. trad. 臺灣 lub 台灣; pinyin ''Táiwān''), '''Chińskô Repùblika''' (chiń. upr. 中华民国; chiń. trad. 中華民國; pinyin ''Zhōnghuá Mínguó'') je państwã w pòrénkòwi [[Azëjô|Azëji]], na òstrówie o [[Tajwan (òstrów)|tim samim mionie]] (przódë Fòrmòzô). == Historiô == W XIX stalata bëła tuwò Repùblika Tajwanu (Fòrmòzë), chtërna òderwała sã ôd Chińsczégò Césarstwa, òstała pòdbita bez [[Japòńskô]]<ref>[https://www.taipeitimes.com/News/feat/archives/2018/06/04/2003694280 The rise and fall of the Republic of Formosa] Taipei Times, 2018-06-04 [dost. 2026-03-16] ([[Anielsczi jãzëk|an]].)</ref>, bëła w ich òwładze do 1945, czedë òstała zwarcëna Chinom. W 1949 wiornął tuwò rząd Czang-Kaj Szeka, z przëczënë wòjnë domôcej naczãtô bez kòmùnistów<ref>[https://web.archive.org/web/20260124234123/https://encyklopedia.interia.pl/geografia-nauki-pokrewne/panstwa/news-tajwan,nId,2025207 Tajwan] Encyklopedia Interia [dost. 2025-11-14] (pòl.) [zarchiwizowano z [https://encyklopedia.interia.pl/geografia-nauki-pokrewne/panstwa/news-tajwan,nId,2025207 tegò adresu] (2026-01-24)]</ref>. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Azëjô}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Azjatëcczé państwa]] [[Kategòrëjô:Chinë]] 4xrhglmx8l69hg5mdng1owvb3kbr06m 0 6585 201561 193888 2026-06-04T13:24:53Z Iketsi 3254 /* Òbaczë téż */ * [[Alfréd Lubocczi]] 201561 wikitext text/x-wiki {{Gard-infobox| Gard=Lãbórg| dopełniacz=Lãbórga| adjektiw_mask=lãbòrsczi| adjektiw_fem=lãbòrskô| céch=POL Lębork COA.svg| fana=POL Lębork flag.svg| karta=Lębork_location_map.svg| wòjewództwò=pòmòrsczé| kréz=lãbòrsczi| grodzki=| rodzaj_gminy=miejska| gmina=| miejska=jo| bùrméster=Jarosłôw Litwin| adres_um=ùl. Armii Krajowej 14| kod_poczt_um=84-300| tel_um=| fax_um=| mail_um=| wiéchrzëzna=20,86 km²| stopniN=55|minutN=44|stopniE=11|minutE=22| wysokość=0 - 20| rok=2026| lëdztwò=35 161| gęstość=1684 òs./km²| aglomeracja=| czerënkòwi numer=(+48) 59| pòcztowi kòd=84-300| registracëjné tôfle=GLE| TERYT=| SIMC=| www=http://www.lebork.pl| commons=Category:Lębork| }} '''Lãbórg-[[Norda|Norda kaszëbsczi]]''' (téż: '''Łebno''', '''Lãbórch''', we zdrojach: ''*Łebno'' (E. Breza), ''Lebenporg'', ''LEBĒPORG'' 1507, ''Lewenborch'', ''Lauenburg'', ''Lębórg'' (Cenôwa); pòl. ''Lębork'', miem. ''Lauenburg i. Pom.'') je [[Lãbòrzczi Kréz|krézewim gardã]] w [[Pòmòrzczé Wòjewództwò|Pòmòrzczim Wòjewództwie]]. Czedës wôżny gard w [[Lãbòrzkò-Bëtowskô Zemia|Lãbòrzkò-Bëtowsczi Zemi]]. W 2004 rokù bëło tu 35154 mieszkeńców. Lãbórg òpisywôł wiele w swòjim ùsôdztwie kaszëbsczi pisôrz [[Sztefan Fikùs|Sztefón Fikùs]]. W tëch starnach mòże bëc pòd zemią dosc tëli széfrowégò gazu.<ref> [http://www.bloomberg.com/apps/news?pid=20601085&sid=a0PZ7A5zkBjM Articzel w anielsczi mòwie]</ref> == Galeriô == <gallery mode="packed"> Lębork mury obronne.jpg|Fòrtifikacëjô w Lãbòrgù Lębork kościół 2.jpg|Rzëmskòkatolëckô Cerczew Sw. Jakùba w Lãbòrgù Zamek krzyżacki Lębork.jpg|Krzëżôcczi zómk w Lãbòrgù </gallery> == Deklinacëjô == * Nazéwôcz: '''Lãbórg''' * Rodzôcz: '''Lãbòrga''' * Dôwôcz: '''Lãbòrgòwi''' * Winowôcz: '''Lãbórg''' * Narzãdzôcz: '''Lãbòrgã''' * Môlnik: '''Lãbòrgù''' * Wòłiwôcz: '''Lãbòrgù!''' == Gard == * Lëdztwò gardu: 34 500 (2026) * Wiéchrzëzna gardu: 17,86 km² == Historëjô == Lãbórg bëł czedës wôżnym gardã w [[Lãbòrzkò-bëtowskô Zemia|Lãbòrzkò-Bëtowsczi Zemi]], chtërna béła lennã Pòlsczégò Królewstwa, a w pachce to mielë pòmòrzczi ksyżëcë ë [[Brambòrzkô|brambòrzcy]] jelechtorzë. === Słôwny lëdze === * [[Sztefan Fikùs|Sztefón Fikùs]] === Stôrodôwnotë === * Krzëżôcczi zómk * Fòrtifikacëjô * Rzimskòkatolëcczi Kòscół Sw. Jakùba == Kùltura == * Bibloteka * Mùzejô === Jinszô wëdowiédzô === * Partnersczima gardama Lãbòrga są: [[:lb:Diddeleng|Diddeleng]] w [[Luksembùrskô|Luksembùrsce]] ë jin. == Òbaczë téż == * [[Alfréd Lubocczi]] * [[Pòmòrsczé wòjewództwò]] == Lëteratura == * [[Jan Mòrdawsczi]] : ''Geografia Kaszub/Geògrafia Kaszëb''; dolmaczënk: [[Ida Czajinô]], [[Róman Drzéżdżón]], [[Marian Jelińsczi]], [[Karól Rhode]], [[Gduńsk]] [[2008]], ISBN 978-83-87258-13-9 == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://www.lebork.pl Domôcô starna gardu] * [https://web.archive.org/web/20051229150209/http://www.library.ucla.edu/yrl/reference/maps/blaeu/germania.jpg ''Leweborch'' ë Cassubia na kôrce kòl 1600 rokù] * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_V/198 Lębork w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Lãbòrzczi Kréz]] [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé gardë]] [[Kategòrëjô:Pòmòrzczé Wòjewództwò]] nv1h1872j6qdsj5mhd8exeg28kuux17 0 6612 201710 199913 2026-06-04T19:12:38Z Iketsi 3254 -' ' 201710 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Karwieńskie Błoto Drugie - Horse 02.jpg|mały|]] [[Òbrôzk:Campeonato Argentino de Polo 2010 - 5237109478 e7ed034169 o.jpg|mały|Domôcy kóń]] [[Òbrôzk:Austria-01145 - Old Carriages (21639898542).jpg|mały|]] '''Domôcy kóń''' (''Equus caballus'' L.) – to je niepôrokòpëtny susk z rodzëznë kòniowatëch (''Equidae''). Miészańcem tegò kònia mòże bëc [[muła]]. Kùczer rozmieje sã òbchôdac z kòniama. Czasã kònie np. zaprzãgłé do wòza mògą sã równak spłoszëc, a tedë je niebezpiek. == Przësłowié == * ''Kóń mô wikszi łep, niech sã jiscy.'' == Òbaczë téż == {{#categorytree:Kòniowaté|hideroot=on|mode=pages}} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kòniowaté]] s5m2rm0hm79ijo3iaw8yg4wk5jblftl 0 6616 201739 193316 2026-06-04T20:12:18Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Czeskô]] 201739 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Benetice naves (duben2009).jpg|mały|Benetice]] '''Benetice''' je wies w [[Czeskô Repùblika|Czesczi Repùblice]]. Mô kòl 30 mieszkańców. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Czeskô]] 4qexuahrq4r3xrzb6zfexhs7euu9lu4 0 6633 201759 174090 2026-06-05T11:16:18Z Iketsi 3254 Bùtnowé lënczi 201759 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:POL Czarna Woda COA.svg|mały|Herb Czôrny Wòdë ]] '''Czôrnô Wòda''' (pòl. ''Czarna Woda'', miem. ''Schwarzwasser'') – gard w starogardzczim krézu w [[Pòmòrsczé wòjewództwò|Pòmòrsczim wòjewództwie]] nad [[Wda|Wdą]]. Lëdztwò gardu: 3.227 ([[2009]]) Wiéchrzëzna gardu: 27,75 km² == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gardë w Pòlsce]] [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé gardë]] [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé wòjewództwò]] 0qbp1l7enrkj81qkdyqqhsjo7f2cq0y 0 6668 201762 187056 2026-06-05T11:17:39Z Iketsi 3254 Bùtnowé lënczi 201762 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:POL Choszczno COA (by Shazz).svg|mały|Chòsczëńsczi herb]] '''Chòsczno''' (we zdrojach: ''Hoscno'' 1234, ''Chosczno'' alias ''Arnsbarg'' 1433, ''Choszno'' 1440, ''Arenßwaldaw'', ''Choßno'', ''Arenswalde'', ''Arnswalde''; pòl. ''Choszczno'', miem. ''Arnswalde'') – krézewi gard w [[Zôpadnopòmòrzczé wòjewództwò|Zôpadnopòmòrzczim wòjewództwie]] nad jezorã [[Klukom]]. * Lëdztwò gardu: 15.765 ([[2009]]) * Wiéchrzëzna gardu: 9,58 km² == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé gardë]] [[Kategòrëjô:Gardë w Pòlsce]] [[Kategòrëjô:Zôpadnopòmòrsczé wòjewództwò]] bagp5uk075l2gf5uxcz4mlplifzx7or 0 6755 201763 171650 2026-06-05T11:18:55Z Iketsi 3254 Bùtnowé lënczi 201763 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:POL Wałcz COA.svg|mały|Wôłecczi herb]] '''Wôłcz''' (we zdrojach: ''Wałecz'', ''Wałęcz'', ''Wałcze'', ''Walcia'', ''Welcz'', ''Walcz'' 1575 (1579), ''Walcz'' 1584 (Ortelius), ''Walcks'', ''Volzen'', ''Cron'', ''Crone'', ''Corona'', ''Krone'', ''Arnescron'', ''Arnscron'', ''Arneskrone'' 1312, ''Die Krone'', ''Deutsch Krone''; ''Vałcz'' (Cenôwa); pòl. ''Wałcz'', miem. ''Deutsch Krone'') - krézewi gard w [[Zôpadnopòmòrzczé Wòjewództwò|Zôpadnopòmòrzczim Wòjewództwie]] nad [[Żëdówka|Żëdówką]]. * Lëdztwò gardu: 25.953 ([[2009]]) * Wiéchrzëzna gardu: 38,17 km² == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé gardë]] [[Kategòrëjô:Gardë w Pòlsce]] [[Kategòrëjô:Zôpadnopòmòrsczé wòjewództwò]] cuejy0l5mv7gc8h9b2b3xq0ff3ucoou 0 6774 201764 171248 2026-06-05T11:19:13Z Iketsi 3254 Bùtnowé lënczi 201764 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:POL Resko COA.svg|mały|Resczi herb]] [[Òbrôzk:Wappen_Regenwalde1.png|mały|100px|right|Stôri resczi herb]] '''Réga''' (we zdrojach: ''*Rega'', ''Regenwolde'' 1288, ''villam Regam'' 1305, ''Regenwalde''; pòl. ''Resko'', miem. ''Regenwalde'') - garc w [[łobesczi kréz|łobesczim krézu]] w [[Zôpadnopòmòrsczé wòjewództwò|Zôpadnopòmòrsczim wòjewództwie]] nad [[Réga (rzéka)|Régą]]. * Lëdztwò gardu: 4.354 ([[2009]]) * Wiéchrzëzna gardu: 4,49 km² == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé gardë]] [[Kategòrëjô:Gardë w Pòlsce]] [[Kategòrëjô:Zôpadnopòmòrsczé wòjewództwò]] rx68rctqtt0tahfwp0o2g18dlxkbo2z 0 6868 201615 182296 2026-06-04T15:59:25Z Iketsi 3254 ' - to '→' – to '; == Bùtnowé lënczi == 201615 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:POL Witnica COA.svg|mały|120px|Wicëńsczi herb]] [[Òbrôzk:POL Witnica flag.svg|mały|120px|Wicëńskô fana]] [[Òbrôzk:Witnica - Urząd Miasta i Gminy.JPG|mały|]] '''Wicno''' (we zdrojach: ''Vitzenn'' 1300, ''Vytz'' 1300, ''Fietze'' 1630-1660, ''Vietz''; [[pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Witnica'', [[miemiecczi jãzëk|miem.]] ''Vietz'') – to je gard w [[łącbarzczi kréz|łącbarzczim krézu]] w [[Lubùsczé wòjewództwò|Lubùsczim wòjewództwie]]. * Lëdztwò gardu: 6821 ([[2017]]) * Wiéchrzëzna gardu: 8,24 km² == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé gardë]] [[Kategòrëjô:Gardë w Pòlsce]] [[Kategòrëjô:Lubùsczé wòjewództwò]] hsv7ga4i96b71avg2oh3hoqmi3tugow 0 6900 201712 190145 2026-06-04T19:13:31Z Iketsi 3254 Bùtnowé lënczi 201712 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:DEU Demmin COA.svg|mały|120px|Dëmińsczi herb]] '''Dëmino''' (we zdrojach: ''Dimine'' 1075, ''Timina civitas Pomeraniae'' 1128, ''Dymine'', ''Dimin'', ''Dyminium'', ''Demmyn'', ''Demmin'' 1320; miem. ''Demmin'') – gard w krôju [[Meczelbòrzkô-Przédné Pòmrë]] nad [[Piana|Pianą]], [[Dôłãża|Dôłażą]] ë [[Trzebla|Trzeblą]]. * Lëdztwò gardu: 12.090 ([[2009]]) * Wiéchrzëzna gardu: 81,56 km² == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrzczé gardë]] [[Kategòrëjô:Gardë w Miemiecczi]] [[Kategòrëjô:Meczelbòrskô-Przédné Pòmrë]] bvdn9sgnklede6qwz02snmvnrz668r2 0 7000 201690 184152 2026-06-04T18:52:00Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Mùzyczné instrumentë]] 201690 wikitext text/x-wiki {{Do werifikacëji}} [[Òbrôzk:Spanish guitar.jpg|mały|120px|Gitara klasyczna]] [[Òbrôzk:Henriette ronner-knip making music.jpg|mały|Henriette Ronner-Knip]] '''Gitara''' – [[mùzyczny jinstrument]] z grëpë [[strënowich szarpónëch]] z [[pùdłã rezonansowim]], [[grif gitarowi|grifã]] i [[próg|progama]] na pòdstrënnicë. Colemało mô 6 [[strëna|strënów]], ale mòże pòtkac téż gitarë z 4, 5, 7, 8, 10 i 12 strënama. Jinstrument ten graje wôżną rolã w muzyce [[blues]]owi, [[country]], [[flamenco]], [[rock|rockòwi]] i w wiele fòrmach mùzyczi [[pop]]. Jinstrument ten transponëje ò [[òktawa|oktawã]] w dół, tzn. wszëtczé zwãczi zapisóné w nótach brzmią na gitarze oktawã niżi, nigle wënikałobë to nótowégò zôpisu. [[Klucz wiolinowy]] z dopisóną môłą ósemką pòd spódkã nazéwô sã [[klucz gitarowi|kluczã gitarowim]]. Gitarë są wëkònywóné i naprôwióné przez lutników, a dzysdnia w corôz wikszim stopniu przez maszinë, równak nôlepszi jakòscë jinstrumentë są wcyg robioné rãczno abò z wiôldżim ùdzélã człowieka. Muzyk, chtëren graje na gitarze to [[gitarzista]]. Muzyk grający na gitarze basowi to [[basysta]] (ewent. gitarzista basowi). == Tipë gitarów == Gitarë mòże pòdzelëc na dwie wiôldżé kategòrie: akùsticzné i elektriczné. === Gitarë akùsticzné === Grëpa gitarów, jaczich zdrzódłã wzmòcnieniô zwãkù je pùdło rezonansowé bez pòtrzebë ùżiwaniô dodôtkòwich wzmacniaczów. Taką samą nazwã mô jeden z tipów gitarów: gitara akùsticznô. Jinszé tipë: * Gitara barokòwô * Gitara klasycznô * Gitara akusticznô === Gitarë elektriczné === Grëpa gitarów, dlô jaczich zdrzódłã wzmòcnieniô je wzmacniacz elektroniczny, jaczi dostôwô sygnał przetwòrnik elektromagneticzny ùmieszczony pòd strënama. * Gitara elektricznô * Gitara basowô * Gitara elektroklasycznô [[Òbrôzk:Classical Guitar two views.jpg|mały|150px|Gitara klasyczna]] '''Jinszé gitarë''' * basowô akùsticznô Òkreslenié 'gitara basowô' nôczãscy je ùżiwóné w òdniesenim do elektriczny wersji tegò jinstrumentu. == Technika graniô == Na gitarze graje sã pôlcama ([[òpùszk]]ama i [[Paznokc|paznokcama]] abò samima òpùszkama) abò téż [[piórkò gitarowé|piórkã]] (jinaczi: 'kòstką'). Piórkò je przeznaczoné òsoblëwie do grë na gitarze z metalowima strënama ([[gitara akusticznô|akustyczny]], [[gitara elektricznô|elektriczny]]). Jistnieją téż tzw. "pazurczi" zrobioné z metalu abò twòrzëwa sztucznégò, jaczé nakłôdô sã na pôlce. Mòże grac równoczasno piórkq i pôlcama (technika hibridowô) == Historiô gitarë == Jinstrumentë pòdobné do dzysészéch gitarów są znóné òd wicy jak 5000 lat. Mòżlëwé, że gitara wëwòdzy sã z jinstrumentu [http://pl.wikipedia.org/wiki/Kitara cithara], ùżiwónégò w starożëtnëch Jindiach i Azji Westrzédny. W starożëtnym [[sanskrit|sanskrice]] słowò 'tar' òznôczało strënã. Jinstrumentë pòdobné do gitarë pòjôwiają sã w starożëtnéch rzezbach i figùrkach ze Suzë w Jiranie. Słowã 'gitara' Arabòwie nazéwają różnégò rodzaju lutnie – pòprzédników dzysdniowich gitarów. Nazwa 'guitarra' òsta wprowadzonô do jãzëka hiszpańsczégò pò X w., czej gitarë òstałë sprowadzoné na [[Jiberijsczi Półòstrów]] przez [[Maurowie|Maurów]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Mùzyczné instrumentë]] 50eyhbs1kjlgvip6696j1h969ch161e 0 7046 201562 197840 2026-06-04T13:25:06Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 201562 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Stethoscope-2.png|mały|Stetoskòp]] '''Stetoskòp''' (z gr. στήθος, stēthos = piers, wnãtrze i σκοπή, skopein = òglądac) czasã zwóny '''fonendoskopã''', je to mediczny jinstrumeńt diagnosticzny do [[Òbsłëchiwanié|òbsłëchiwaniô]] chòrégò, przede wszëtczim klôtczi piersowi, serca ë brzëcha. Przódë to bëła lejkòwatô pipka. Dzysdniowi pòmëslënk stetoskòpù wënalôzł francësczi doktór René Laennec w 1816 rokù. Dalszi ùdoskonalenié wprowadzëł w 1843 rokù George P. Cammann z Nowégò Jorkù. W 1890 rokù do stetoskòpù bëła dodónô metalowi lirã midzé słëchùlkama. W 1963 rokù kardiolog David Littmann (1906-1981), profesor z Harvard Medical School òpatentowôł tip stetoskòpù ùżiwóny dzysô. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Medicyna]] [[Kategòrëjô:Technika]] 2w6x3xhoqau8lkusqjw8t5n68btp51q 0 7077 201559 196243 2026-06-04T13:23:11Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 201559 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} {{Bez òdjimka}} '''Alfréd Lubocczi''' ({{Jãz.|pl}}: ''Alfred Lubocki'') (1914 w [[Lãbòrg]]u – 1993) – béł znónym kaszëbsczim kùmkôrzem. Wiele jegò wërzinków je zebrónëch w Mùzeum w [[Lãbòrg]]u. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://www.muzeum.lebork.pl/index.php/pl/14/138/ Alfred Lubocki] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} {{SORTUJ:Lubocczi Alfréd}} [[Kategòrëjô:Kaszëbi]] q6fdrdwhcbw0v4jwdd0m2w4l74pld73 201560 201559 2026-06-04T13:23:42Z Iketsi 3254 http://www.muzeum.lebork.pl/index.php/pl/14/138/ → https://www.muzeum.lebork.pl/wystawy/stale/etnografia/gabinet-alfreda-lubockiego/ 201560 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} {{Bez òdjimka}} '''Alfréd Lubocczi''' ({{Jãz.|pl}}: ''Alfred Lubocki'') (1914 w [[Lãbòrg]]u – 1993) – béł znónym kaszëbsczim kùmkôrzem. Wiele jegò wërzinków je zebrónëch w Mùzeum w [[Lãbòrg]]u. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * https://www.muzeum.lebork.pl/wystawy/stale/etnografia/gabinet-alfreda-lubockiego/ {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} {{SORTUJ:Lubocczi Alfréd}} [[Kategòrëjô:Kaszëbi]] qtxknxp7dbkp358ajsp0gmp4nhdf7zf 0 7138 201794 197719 2026-06-05T11:39:57Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Rzéczi na Kaszëbach]] 201794 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Rzeka Okalica - panoramio.jpg|mały]] '''Òkalëca''' – [[rzéka]] dłużawë 17,6 km. Òna wpłiwô do [[Łeba (rzéka)|Łebë]]. == Òbaczë téż == {{#categorytree:Rzéczi na Kaszëbach|hideroot=on|mode=pages}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Rzéczi na Kaszëbach]] 4b5m73rscg4te1kqcxzuzb4lkjy26h5 0 7260 201664 200433 2026-06-04T18:19:11Z Iketsi 3254 == Òbaczë téż == * [[Ruskô]] * [[Ùzbekistan]] 201664 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò|gwôsné miono=Қазақстан Республикасы|miono=Repùblika Kazachstanu|fana=Flag of Kazakhstan.svg|miono-genitiw=Kazachstanu|herb=Emblem of Kazakhstan latin.svg|na karce=LocationKazakhstan.svg|jãzëk=[[Kazachsczi jãzëk|kazachsczi]], [[rusczi jãzëk|rusczi]]|stolëca=Astana|fòrma państwa=repùblika|wiéchrzëzna=2 724 902|dëtk=tenge|kòd dëtka=KZT|czasowô cona=+5|himn=Менің Қазақстаным<br> (Mój Kazachstan)|kòd=KZ|Internet=.kz|telefón=+7|rok=2025|lëdztwò=20 843 754 |swiãto=|Prezydeńt=Kasym-Żomart Tokajew|Premiéra=Ołżas Biektienow|data ùsôdzenia=11 gòdnika 1991|aùtowi kòd=KZ}} '''Kazachstan''' ([[Kazachsczi jãzëk|kaz]]. Қазақстан) je państwã w [[Azëjô|Azëji]] ë [[Eùropa|Eùropie]]. Stolëcą Kazachstanu je gard [[Astana]]. Greńczë z [[Chińskô Lëdowô Repùblika|Chinama]], [[Kirgistan|Kirgistanã]], [[Turkmenistan|Turkmenistanã]] ë [[Ruskô|Ruską]]. Ni mô przëstãpù do mòrza, blós do [[Kaspijsczé Mòrzé|Kaspijsczégò mòrza]]. W latach 1922–1991 bëł dzélã [[Związk Socjalisticznëch Sowiecczich Repùblików|Związkù Socjalisticznëch Sowiecczich Repùblików]]. == Geògrafiô == === Pòłożenié === Leżë w westrzédny Azëji, na nordowim pòrënkù Chin, môłô òbéńda na zôpôd rzéczi Ùralu w pòrénkowi Eùropie. === Wiéchrzëzna === * całownô: 2,724,900 km² * wiéchrzëzna lądu: 2,699,700 km² * wiéchrzëzna wòdów: 25,200 km² === Lądowé grańce === * òglowô długòsc wszëtczich grańców: 13,364 km * państwa, z jaczima mô grańce: [[Chińskô Lëdowô Repùblika|Chinë]] 1,765 km; [[Kirgistan]] 1,212 km; [[Ruskô]] 7,644 km; [[Turkmenistan]] 413 km; [[Ùzbekistan]] 2,330 km === Brzegòwô liniô === 0 km, brak przëstãpù do mòrza. === Klimat === Kòntinentalni, zëmne zëmë ë gòrące lata, sëchi ë półsëchi === Ùsztôłcenié terenu === Wiôgô, płaskô stepa rozcygającô sã òd Wołgù na zôpadze do Alajsczich Gór na pòrénku i òd nizinów zôpadny Syberëji na nordze do oazów ë pustkòwiów Strzédny Azëji na pôłniù. === Wësokòsc terenu === * strzédnô wësokòsc: 387 m. n.r.m. * nôniższô wësokòsc: 132 m. n.r.m. (Qauyndy Oyysy) * nôwëższi czëp: 7,010 m. n.r.m. (Chan Tengri) === Gruńtë wedle ùżiwaniô === * rolné gruńtë 79.4% (w tim 11% òrnëch gruńtów) * lasë 1,3% (w 2023) == Lëdze i spòlëzna == === Pòpùlacjô === * wielëna lëdztwa: 20 843 754 (2025)<ref>[https://www.worldometers.info/world-population/kazakhstan-population/ Kazakhstan Population <small>(LIVE)</small>] Worldometer</ref> === Etniczné karna === Kazachowié 71%, Ruskòwie 14.9%, Uzbecë 3.3%, Ukrainińcë 1.9%, Ujgurzë 1.5%, Niemcë 1.1%, Tatarzë 1.1%, jinsze 4.9%, niesprecyzowône 0.3% (szacënk na 2023) === Jãzëczi === [[Kazachsczi jãzëk|Kazachsczi]] (państwòwi) 80.1%, [[Rusczi jãzëk|Rusczi]] 83.7%, [[Anielsczi jãzëk|Anielszczi]] 35.1% (2021) === Religijné karna<ref>[https://www.worldatlas.com/articles/religious-beliefs-in-kazakhstan.html Religion in Kazakhstan] World Atlas</ref> === * [[Islam]] 70,4% * [[Prawòsławié]] 24,5% * [[Katolëcczi Kòscół|Katolëcyzm]] 1,7% * religie lëdowé (neo-pògónizm, tengryzm, szamanizm, animizm) 0,3% * jinszé (w tim [[protestancëzna]], [[bùddizm]], [[hinduizm]], [[judajizm]], [[bahaizm]]) ë [[bezbòżnictwò]] 3,1% === Ùrbanizacjô === * mieskô pòpùlacjô: 58.2% * wikszé miesczé westrzódczi: Ałmaty – 1,987 milionów mieszkańców; Astana (stolëca) – 1,291 milionów mieszkańców; Szymkent – 1,155 milionów (pòdôwczi spisënkù z 2023) == Pòliticzny system == * òficjalnô pòzwa: Repùblika Kazachstanu * pòliticzny ùstôw: * stolëca: Astana * czasowô cona: UTC +5 === Wëkònôwczô władza === * prezydeńt Kasym-Żomart Tokajew (òd 20 strëmiannika 2019) * premiér Ołżas Biektienow (òd 6 gromicznika 2024) === Ùstawòdôwczô władza === Dwùjizbowi parlament, w skłôd jaczégò wchôdô niższô jizba Mażylis (98 nôleżników na piãcolatną kadencjã) i wëższô jizba Senat (50 nôleżników)<ref>[https://iacis.ru/membership/member_parliaments_eng/respublika_kazahstan_eng Parliament of the Republic of Kazakhstan] iacis</ref>. == Òbaczë téż == * [[Ruskô]] * [[Ùzbekistan]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bibliografiô == * [https://web.archive.org/web/20260118081342/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kazakhstan/ Kazachstan w „The World Factbook”] {{CIS}} {{Azëjô}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Azjatëcczé państwa]] bqlrxtr4o9w5hcn4hqmn01ttadtfmja 0 7316 201534 194874 2026-06-04T13:06:45Z Iketsi 3254 {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} 201534 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò|gwôsné miono=Монгол Улс ᠮᠤᠩᠭᠤᠯ ᠤᠯᠤᠰ Mongol Uls|miono=Mòngolskô|fana=Flag of Mongolia.svg|herb=State emblem of Mongolia.svg|miono-genitiw=Mòngolii|himn=Монгол улсын төрийн дуулал|swiãto=|czasowô cona=+7 do +8 – zëma UTC +8 do +9 – lato|kòd=MN|Internet=.mn|telefón=976|dëtk=tugrik|kòd dëtka=MNT|wiéchrzëzna=1 564 116|procent-wòdë=|lëdztwò=3,281,676|rok=2024|fòrma państwa=repùblika|jãzëk=[[mòngolsczi jãzëk|mòngolsczi]]|na karce=Mongolia in its region.svg|stolëca=Ułan Batôr|Prezydeńt=Uchnaagijn Chürelsüch|Premiéra=Gombodżawyn Dzandanszatar|aùtowi kòd=MGL}} '''Mòngolskô''' je państwã w [[Azëjô|Azëji]]. * stoleczny gard: [[Ułan Batôr]] * lëdztwò: 2 736 800 ([[2024]])<ref name=":0">[https://web.archive.org/web/20230114155343/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mongolia/ Mongolia] The World Factbook</ref> * wiéchrzëzna: 1 564 116 km² (całosc), 1 553 556 (ląd), 10 560 (wòdë)<ref name=":0" /> == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Azëjô}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Azjatëcczé państwa]] 8cttpqs115clxuty6e83ugixugm1015 0 7338 201532 192191 2026-06-04T13:06:11Z Iketsi 3254 Bùtnowé lënczi 201532 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò|miono=Libańskô Repùblika|gwôsné miono=‏الجمهوريّة اللبنانيّة‎|fana=Flag of Lebanon.svg|herb=Coat of arms of Lebanon.svg|himn=النشيد الوطني اللبناني<br> Koullouna Lilouataan <center>[[Òbrôzk:Lebanese national anthem.ogg]]</center> |na karce=LocationLebanon.svg|jãzëk=arabsczi|stolëca=Bejrut|fòrma państwa=repùblika|Prezydeńt=Joseph Khalil Aoun|Premiéra=Nawaf Salam|wiéchrzëzna=10,452<ref>[https://www.bbc.com/news/world-middle-east-14647308 Lebanon country profile] BBC News</ref>|procent-wòdë=|lëdztwò=5,897,467<ref>[https://www.worldometers.info/world-population/lebanon-population/ Lebanon Population <small>(LIVE)</small>] Worldometer</ref>|dëtk=libańsczi funt|czasowô cona=+2 – zëma UTC +3 – lato|kòd=LB|Internet=.lb|telefón=961|kòd dëtka=LBP|miono-genitiw=Libanu|rok=2026}}[[Òbrôzk:Beirutcity.jpg|mały|Liban]] '''Liban''' je państwã w zôpadny [[Azëjô|Azëji]], na Blisczim Wschòdze na brzégu [[Strzódzemné Mòrze|Strzódzemnégò Mòrza]]. Greńczë z [[Syrëjô|Syrëją]] i [[Izrael|Izraelã]]. Stolëcznym gardã je Bejrut. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Azëjô}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Liban| ]] 0731ma15mtubqib777uioje6uk0qrw8 0 7484 201708 161626 2026-06-04T19:12:00Z Iketsi 3254 ' - to '→' – to '; == Bùtnowé lënczi == 201708 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:ZIELONA BRAMA GDANSK ubt.jpeg|mały|Zelonô Bróma w Gduńsku]] '''Zelonô Bróma''' – to je [[wòdnô bróma]] w [[Gduńsk]]ù kòl [[Mòtława|Mòtławë]], bùdowóné w latach 1564-1568. W tim môlu biwelë pòlsczi królowie. Terô tu je mùzeum. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gduńsk]] janmzgclbzm4kkod5z9ig8utzefftb0 0 7487 201786 197698 2026-06-05T11:36:41Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Rzéczi na Kaszëbach]] 201786 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Calle Dlugie Pobrzeze, Gdansk, Polonia, 2013-05-20, DD 06.jpg|mały|Mòtława w [[Gduńsk]]ù]] '''Mòtława''' to je rzéka dłużawë 64,7 km. Òna wpłiwô do [[Wisła|Wisłë]]. == Òbaczë téż == {{#categorytree:Rzéczi na Kaszëbach|hideroot=on|mode=pages}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_VI/741 ''Motława'' w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Rzéczi na Kaszëbach]] 8c8obykn4f6arr2cr8dqrsaom4sm14g 0 7519 201663 196943 2026-06-04T18:16:11Z Iketsi 3254 {{Bez òdjimka}} 201663 wikitext text/x-wiki {{Bez òdjimka}} '''Jakùb Kaszëba''' (ùr. 1988 r. w [[Gdiniô|Gdinie]]) – balôrz, chtëren graje w karnie [[Kaszubia Kòscérzëna]]. == Òbaczë téż == {{#categorytree:Balarze|hideroot=on|mode=pages}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * http://www.90minut.pl/kariera.php?id=8352 {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Balarze]] [[Kategòrëjô:Gdiniô]] 8qrx6x4rm23ldhq9sxufpgtvc7d0ist 201689 201663 2026-06-04T18:49:15Z Orbitminis 18250 Dofùlowanié òd pòlsczi Wikipedie, Tôfla statisticzi 201689 wikitext text/x-wiki {{Bez òdjimka}} '''Jakùb Kaszëba''' ([[Pòlsczi jãzëk|pòl]]. ''Jakub Kaszuba''; ùr. 1988 r. w [[Gdiniô|Gdinie]]) – balôrz grôjący na pòzycji [[Atakòwnik|atakòwnika]], chtëren graje w karnie [[Kaszubia Kòscérzëna]]. Wëchòwańc Bôłtu Gdiniô. W swòji zwënédze rozegrôł 22 zéńdzeniô w [[Ekstraklasa|Ekstraklase]] zdobëwającã dwie brómczi. W sezónie [[Młodô Ekstraklasa (2009/2010)|2009/2010]] òsta [[Król strzélców w balë|królã strzélców]] Młodi Ekstraklasë. == Statisticzi == {| class="wikitable" style="text-align: center;" ! rowspan="2" |Klub ! rowspan="2" |Sezón ! rowspan="2" |Liga ! colspan="2" |Liga ! colspan="2" |Czelich kraju ! colspan="2" |Czelich Ekstraklasë ! colspan="2" |Sëma |- !Rozgriwczi !Brómczi !Rozgriwczi !Brómczi !Rozgriwczi !Brómczi !Rozgriwczi !Brómczi |- | rowspan="3" valign="center" |[[Bôłt Gdiniô]] |2005/2006 | style="text-align:center;" |IV liga |17 |1 |2 |0 | colspan="2" |– |19 |1 |- |2006/2007 | style="text-align:center;" |IV liga |30 |27 |1 |0 | colspan="2" |– |31 |27 |- ! colspan="2" |Òglowò ! colspan="1" |47 !28 !3 !0 !0 !0 !50 !28 |- | rowspan="3" valign="center" |[[Cracovia]] |2008/2009 | style="text-align:center;" |Ekstraklasa |11 |1 |1 |1 |5 |1 |17 |3 |- |2009/2010 | style="text-align:center;" |Ekstraklasa |11 |1 |1 |0 | colspan="2" |– |12 |1 |- ! colspan="2" |Òglowò ! colspan="1" |22 !2 !2 !1 !5 !1 !29 !4 |- | rowspan="2" valign="center" |[[Bôłt Gdiniô]] |2010/2011 | style="text-align:center;" |II liga |21 |2 |0 |0 | colspan="2" |– |21 |2 |- ! colspan="2" |Òglowò ! colspan="1" |21 !2 !0 !0 !0 !0 !21 !2 |- | rowspan="2" valign="center" |[[Kaszubia Kòscérzëna]] |2011/2012 | style="text-align:center;" |III liga |20 |3 |3 |2 | colspan="2" |– |23 |5 |- ! colspan="2" |Òglowò ! colspan="1" |20 !3 !3 !2 !0 !0 !23 !5 |- | rowspan="2" valign="center" |[[Grif Wejrowò]] |2012/2013 w | style="text-align:center;" |II liga |13 |2 |0 |0 | colspan="2" |– |13 |2 |- ! colspan="2" |Òglowò ! colspan="1" |13 !2 !0 !0 !0 !0 !13 !2 |- | rowspan="2" valign="center" |[[AP Sopot|AP Sopòt]] |2018/2019 j | style="text-align:center;" |A klasa |2 |3 |1 |0 | colspan="2" |– |3 |3 |- ! colspan="2" |Òglowò ! colspan="1" |2 !3 !1 !0 !0 !0 !3 !3 |- ! colspan="3" |Òglowò w zwënédze ! colspan="1" |126 !40 !9 !3 !5 !1 !139 !44 |} == Òbaczë téż == {{#categorytree:Balarze|hideroot=on|mode=pages}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * http://www.90minut.pl/kariera.php?id=8352 {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Balarze]] [[Kategòrëjô:Gdiniô]] bvhluo38uapshvbnby3mc0jb54iuneb 0 7700 201792 198469 2026-06-05T11:39:53Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Rzéczi na Kaszëbach]] 201792 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Zbrzyca nieopodal osady Dywan.jpg|mały|Zbrzëca]] '''Zbrzëca''' – [[rzéka]] dłużawë 48,77 km. Òna wpłiwô do jezora i dali do [[Brda|Brdë]]. Ten docék Brdë, òdbiérô i nanëkiwô wòdã na òkòlé pôłniowëch [[Kaszëbë|Kaszëb]] tj. [[Zôbòrë]]. Nôwikszy docék Zbrzëcë – Kłonecznica – je greńcã z sąsadnyma Gôchama. Òd nordë a wschòdu òbéńda Zbrzëcë je krótkò górnégò nëkù [[Wda|Wdë]]. Na pôłniowim wschòdze je krótkò docéku Wdë – Parzenicë i Niechwaszczë, chtërna w òkòlim [[Brusë|Brus]], dzãkã bifùrkacjëji, robi sã pòspólnym docékã Wdë i Zbrzëcë. Na nordowim zôchòdze leżi òkóma zlewni Słupi krótkò [[Bëtowò|Bëtowa]], a na zôchòdze z Chòcëną i ji docékã w Òsësznicą w òkòlim Lëpnicë. Kòle Swòrnëgaców Zbrzëca òddôwô swòje wòdë Brdze, chtërna czërëjącë sã na płn.-wsch. nëkô do [[Wisła|Wisłë]]. Zbrzëca je drëdżim co wiôlgòscë docékã Brdë, òbjimô 10% wiéchrzëznë ji òbéńdë. Przëwãdróm ze swiata wiele wiãcy dô do wiédzë to, że òbéńda Zbrzëcë to nordowò-zôpadny kùnôszk Tëchòlsczich Bòrów, jednégò z nôwiãkszëch dëchtownëch lasowëch zgrëpòwaniów [[Eùropa|Eùropë]], chtërne jaczis czas temù nazôd bëlł wëdwignioné do statusu Rezerwatu Biosferë. Òbéńda Zbrzëcë zamikô sã w òbrëmienim trzech krézowëch gardów pòmòrsczégò wòjewództwa tj. na pôłnim [[Chònice|Chóniców]], na nd-zôp. [[Bëtowò]], a nd.-wsch. [[Kòscérzna]]. Nôkródzy do Zbrzëcë je z Brusów, stolëcë Zôbòrsczi Zemi. == Òbaczë téż == {{#categorytree:Rzéczi na Kaszëbach|hideroot=on|mode=pages}} == Lëteratura == * [http://www.ztn.com.pl/files_wyd/19_SZLAK-ZBRZYCY.pdf Szlach Zbrzëcë=Szlak Zbrzycy=Die Route von der Zbrzyca (Spritze)] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Rzéczi na Kaszëbach]] tl0jry2ea0tdnmd8ya20izzpj1it46q 0 7706 201735 195259 2026-06-04T20:11:22Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Czeskô]] 201735 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Vrahovice.jpg|mały|Vrahovice]] '''Vrahovice''' – są wsą w [[Czeskô Repùblika|Czesczi Repùblice]]. Tu je kòscół i kòl 3400 mieszkańców. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Czeskô]] g10e8dlf7idlnwk4mv12t25guig0imx 0 7881 201755 163139 2026-06-05T11:14:05Z Iketsi 3254 Bùtnowé lënczi 201755 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:PuckMuseum07.JPG|mały|Kãpë wësëszonégò torfù w kòszu]] '''Torf''' – to je nômłodszi kòpalny wãdżel. W nim je mni jak 60% wãgla. Òn béł dłudżi lata na [[Kaszëbë|Kaszëbach]] kòpóné. Ò nim sã wiadła w lëdzczich kôr­biónkach. Òn béł kòpóny jesz w pierszi pòłowie XX stalata i nie bëło to wcale dôwno jak pò nim òstôwałë torfkùle. Torf sã barżi żôlił jak pôlił ë to béł dosc dobri òpôł. Mielë gò np. gbùrze. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gòspòdarzënk]] fzw0yxrkexlbujr54o5obb96mwcj36y 0 8095 201519 163690 2026-06-04T12:58:28Z Iketsi 3254 ' - to '→' – to '; == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} 201519 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Sopot mapa dzielnice niebieska karlikowo.png|260px|mały|Kôrlëkòwò – dzél [[Sopòt]]u, czerwòno zamalowóné na kôrce]] '''Kôrlëkòwò''' – to je dzél [[Sopòt]]u. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Dzéle Sopòtu]] 8cjw99rqcfwcqjvo8g1lkw4fxw1nnyo 0 8098 201782 199076 2026-06-05T11:35:24Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Rzéczi na Kaszëbach]] 201782 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Zaborski Park Krajobrazowy, most nad Chociną.jpg|mały|Mòst nad Chòcëną]] [[Òbrôzk:Chocina w Chocińskim Młynie 04.07.10 p.jpg|mały|Chòcëna]] '''Chòcëna''' – to je [[rzéka]] dłużawë 44 km. Òna wpłiwô do [[Brda|Brdë]]. == Òbaczë téż == {{#categorytree:Rzéczi w Pòlsce|hideroot=on|mode=pages}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_I/601 Cħocina, Binduga] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Rzéczi na Kaszëbach]] ikt58729kw6am37zz2jvn8ry2rw3l5w 201783 201782 2026-06-05T11:35:33Z Iketsi 3254 {{#categorytree:Rzéczi na Kaszëbach|hideroot=on|mode=pages}} 201783 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Zaborski Park Krajobrazowy, most nad Chociną.jpg|mały|Mòst nad Chòcëną]] [[Òbrôzk:Chocina w Chocińskim Młynie 04.07.10 p.jpg|mały|Chòcëna]] '''Chòcëna''' – to je [[rzéka]] dłużawë 44 km. Òna wpłiwô do [[Brda|Brdë]]. == Òbaczë téż == {{#categorytree:Rzéczi na Kaszëbach|hideroot=on|mode=pages}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_I/601 Cħocina, Binduga] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Rzéczi na Kaszëbach]] q7ywr02v9v1hudm7nypjr3u0q45vlei 0 8112 201698 188291 2026-06-04T18:56:26Z Iketsi 3254 Bùtnowé lënczi 201698 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Лысуха (Fulica atra), Калининград.jpg|mały|Zwëczajnô bléska ''Fulica atra'']] [[Òbrôzk:Fulica atra MHNT.ZOO.2010.11.67.11.jpg|mały|Jaje zwëczajni blésczi]] '''Zwëczajnô bléska''' (''Fulica atra atra'') — to je strzédny wanożny, wòdny ptôch z rodzëznë ''Rallidae''. Òn mòże bëc na Kaszëbach. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Ptôchë]] h1hzdo2tx24945gj5z8uhs3nvpc9p3l 0 8144 201705 165194 2026-06-04T19:08:07Z Iketsi 3254 ' - to '→' – to '; == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} 201705 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Puchberg Gattersäge in Sonnleiten.jpg|mały|W stôri pile]] '''Piła''' – to je ùstôw ùsłëżnotów, chtëren biwôł krótkò [[Las|lasu]], a z òkrãgłégò drewna bëłë z niegò déle, balczi i jiné wërobinë. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Lesyństwò‎]] cgp7g21g7fpxtgu9szvim8caxblo88z 0 8204 201652 165487 2026-06-04T16:18:20Z Iketsi 3254 ' - to '→' – to '; == Bùtnowé lënczi == 201652 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Holy Spirit as Dove (detail).jpg|mały|]] '''Sétmë darów Dëcha Swiãtégò''' – to np. w Katolëcczim Kòscele są: * 1. Mądrosc * 2. Rozëm * 3. Rada * 4. Dyrzkòsc * 5. Ùmiejãtnosc * 6. Pòbòżnota * 7. Bòjazniô Bòżô == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Religijô]] [[Kategòrëjô:Katolëcczi Kòscół]] cpgwae40bjsuxmwf8va9qv7jjpuuif5 0 8420 201564 198306 2026-06-04T13:25:56Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 201564 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Słosinko - dworzec PKP.JPG|mały|Słoszënkò]] '''Słoszënkò''' – to je wies w [[Gmina Miastkò|gminie Miastkò]], w [[Bëtowsczi kréz|bëtowsczim krézu]] [[Pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczégò wòjewództwa]]. Tu w szkòle dzece ùczą sã [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczégò jãzëka]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://spslosinko.szkolnastrona.pl/p,5,kadra Szkòła] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gmina Miastkò]] cowwp7yw06k0yw3p8omjzf77hyhevfw 0 8465 201658 198847 2026-06-04T18:09:39Z Iketsi 3254 {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} 201658 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} '''Juliusz Pòbłocczi''' (ùr. [[29 lëstopadnika]] 1835 – ùm. [[9 gromicznika]] 1915 rokù) – béł ksãdzem. Ks. dr Pòbłocczi napisôł: ''Na Kaszubach przed 100 laty'', Gdańsk 1974. Jegò bratã béł ks. [[Gùstôw Pòbłocczi]]. == Òbaczë téż == * [[Gùstôw Pòbłocczi]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20160412085437/http://www.najigoche.kaszuby.pl/artykul/artykul=335,godni-naszej-pamieci/] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} {{DEFAULTSORT:Pòbłocczi Juliusz}} [[Kategòrëjô:Kaszëbi]] 72qa9ygvyft3tzdrsowa59cuehkbiru 0 8652 201760 201076 2026-06-05T11:16:41Z Iketsi 3254 == Przëpisczi→== Przëpisë; {{Kòntrola}} 201760 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Golan heights rel89-orig.jpg|mały|Geògrafnô kôrta z Galilejsczim Jezorã]] [[Òbrôzk:Sea-of-Galilee-1900.jpg|mały|Rëbôcë na Galilejsczim Jezorze kòl 1900 rokù]] '''Galilejsczé Jezoro''' abò '''Genezarecczé Mòrze''' ([[Hebrajsczi jãzëk|hebr.]] ''ים כנרת'') – jezoro ò wiéchrzëznie 166 km² w [[Izrael|Izraelu]]. == Galilejsczé Jezoro w kaszëbsczi kùlturze == W szpôsownym ùchwôcenim Kaszëb przez Cenôwã Mòrze Genezarecczi to je [[Pùckô Hôwinga]]. Nadczidka ò jezorze pòjôwiô sã téż w pòwiescë „[[Żëcé i przigòdë Remùsa]]” [[Aleksander Majkòwsczi|Aleksandra Majkòwsczégò]] we fragmeńce: ::''Boczë: Naju rzeka v lese, to [[Jordan (rzéka)|Jordan]], a naju jezoro, to '''Genezaret''', chdze Svjęti Pjoter beł rebokjem''<ref>[https://web.archive.org/web/20160402213930/http://literat.ug.edu.pl/remus/0006.htm ''VI – Jak Remus szukoł Straszka na pustkovju a v gromadze z Martą zaczął chodzëc na nowukę.'']</ref>. == Lëteratura == * J. Borzyszkowski, J. Mordawski, J. Treder: ''Historia, geografia, język i piśmiennictwo Kaszubów'' // J. Bòrzëszkòwsczi, [[Jan Mòrdawsczi|J. Mòrdawsczi]], [[Jerzi Tréder|J. Tréder]]: ''Historia, geògrafia, jãzëk i pismienizna Kaszëbów'', Wëdowizna M. Rôżok przë wespółrobòce z Institutã Kaszëbsczim, [[Gduńsk]] 1999, s. 177. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Izrael]] hixb04zsbhi5zhl6mfxpgkdhz5stsb1 0 8660 201796 201077 2026-06-05T11:42:47Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Rzéczi]] 201796 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:JordanRiver cs.svg|mały|Biég rzéczi na kôrce]] [[Òbrôzk:PikiWiki Israel 21500 The Jorden River.JPG|mały|Jordan]] '''Jordan''' – rzéka dłużawë 251 km w [[Azëjô|Azëji]], m.jin. w [[Izrael|Jizraelu]]. == Jordan w kaszëbsczi kùlturze == W szpôsownym ùchwôcenim [[Kaszëbë|Kaszëb]] przez [[Florión Cenôwa|Cenôwã]] Jordan to je [[Pùtnica]]. Nadczidka ò rzéce pòjôwiô sã téż w pòwiescë „[[Żëcé i przigòdë Remùsa]]” [[Aleksander Majkòwsczi|Aleksandra Majkòwsczégò]] we fragmeńce: ::''Boczë: Naju rzeka v lese, to Jordan, a naju jezoro, to [[Galilejsczé Jezoro|Genezaret]], chdze Svjęti Pjoter beł rebokjem.''<ref>[https://web.archive.org/web/20160402213930/http://literat.ug.edu.pl/remus/0006.htm ''VI – Jak Remus szukoł Straszka na pustkovju a v gromadze z Martą zaczął chodzëc na nowukę.'']</ref> == Lëteratura == * J. Borzyszkowski, J. Mordawski, J. Treder: ''Historia, geografia, język i piśmiennictwo Kaszubów'' // J. Bòrzëszkòwsczi, J. Mòrdawsczi, [[Jerzi Tréder|J. Tréder]]: ''Historia, geògrafia, jãzëk i pismienizna Kaszëbów'', Wëdowizna M. Rôżok przë wespółrobòce z Institutã Kaszëbsczim, [[Gduńsk]] 1999, s. 177. * Knéga Zôczątków, z hebrajsczégò jãzëka na [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczi]] przełożił ò [[Adam Riszard Sykòra|Adam Ryszard Sikora OFM]], Zrzeszenie Kaszubsko-Pomorskie Zarząd Główny, Gdańsk 2015, s. 83 == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Azëjô]] [[Kategòrëjô:Rzéczi]] lmjb8a2lbw59lkn4v5njxofch5ryf06 0 8711 201723 200230 2026-06-04T20:05:52Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Ùniwersytetë w Zjednónëch Krajach Americzi]] 201723 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Stanford University view of the Oval.jpg|mały|Ùniwersytet Stanforda]] '''Ùniwersytet Stanforda''' (''Stanford University'' abò ''Leland Stanford Junior University'') – je wôżnym amerikańsczim môlã dlô rozwiju nôùczi òd 1891 rokù. Na nim uczi sã kòl 16 tësãców sztudérów. == Òbaczë téż == * [[Zjednóné Kraje Americzi]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://www.stanford.edu/ Stanford University] * [http://searchworks.stanford.edu/browse?start=6597034 Bibloteka] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Ùniwersytetë w Zjednónëch Krajach Americzi]] 982g3l3ttc1yqptf4to5sa6koqnwl0z 201725 201723 2026-06-04T20:06:16Z Iketsi 3254 |Stanforda 201725 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Stanford University view of the Oval.jpg|mały|Ùniwersytet Stanforda]] '''Ùniwersytet Stanforda''' (''Stanford University'' abò ''Leland Stanford Junior University'') – je wôżnym amerikańsczim môlã dlô rozwiju nôùczi òd 1891 rokù. Na nim uczi sã kòl 16 tësãców sztudérów. == Òbaczë téż == * [[Zjednóné Kraje Americzi]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://www.stanford.edu/ Stanford University] * [http://searchworks.stanford.edu/browse?start=6597034 Bibloteka] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Ùniwersytetë w Zjednónëch Krajach Americzi|Stanforda]] s3eqqggw8wnstshr77ov3ntwgjj065h 0 8720 201721 198662 2026-06-04T20:03:52Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Ùniwersytetë w Zjednónëch Krajach Americzi]] 201721 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Widener library 2009.JPG|mały|Ùniwersytet Harvarda - bibloteka]] '''Ùniwersytet Harvarda''' (''Harvard University'') – je wôżnym amerikańsczim môlã dlô rozwiju nôùczi w Cambridge, Massachusetts òd 1636 rokù. == Òbaczë téż == * [[Zjednóné Kraje Americzi]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://www.harvard.edu/‎ Harvard University] * [http://hollis.harvard.edu/?q=language-id:csb+subjects:%22language%22+ (csb)] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Ùniwersytetë w Zjednónëch Krajach Americzi]] 0fh9tofmvq84cgyamy3px63d3w8un5s 201724 201721 2026-06-04T20:06:09Z Iketsi 3254 |Harvarda 201724 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Widener library 2009.JPG|mały|Ùniwersytet Harvarda - bibloteka]] '''Ùniwersytet Harvarda''' (''Harvard University'') – je wôżnym amerikańsczim môlã dlô rozwiju nôùczi w Cambridge, Massachusetts òd 1636 rokù. == Òbaczë téż == * [[Zjednóné Kraje Americzi]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://www.harvard.edu/‎ Harvard University] * [http://hollis.harvard.edu/?q=language-id:csb+subjects:%22language%22+ (csb)] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Ùniwersytetë w Zjednónëch Krajach Americzi|Harvarda]] kd379tbwfkg81ixgyswl3g9mi5mgp5d 0 8854 201667 169637 2026-06-04T18:27:29Z Iketsi 3254 ' - to '→' – to '; == Bùtnowé lënczi == 201667 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Widzino 2 (2014) ubt.JPG|mały|Widzëno, 2014]] '''Widzëno''' ([[Pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Widzino'') – to je wies w [[Gmina Kòbëlnica|gminie Kòbëlnica]], w [[Stołpsczi kréz|stołpsczim krézu]] [[Pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczégò wòjewództwa]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gmina Kòbëlnica]] dlhkxyp476w5ab3he1cftkr3hbtaslg 0 8979 201717 169273 2026-06-04T19:22:36Z Iketsi 3254 ' - to '→' – to '; == Bùtnowé lënczi == 201717 wikitext text/x-wiki '''Witónowò''' ([[pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Witanowo'') – to je [[wies]] w [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]], w [[bëtowsczi kréz|bëtowsczim krézu]], w [[Gmina Kôłczëgłowë|gminie Kôłczëgłowë]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gmina Kôłczëgłowë]] gef8o8f72opyjy0dorbiegvaor078m4 0 9020 201676 185779 2026-06-04T18:34:52Z Iketsi 3254 == Òbaczë téż == * [[Szkòckô]] 201676 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò| gwôsné miono = Catalunya<br/>Cataluña<br/>Catalonha | miono = Katalóńskô | miono-genitiw = Katalońsczi | fana = Flag of Catalonia.svg| herb = Coat_of_Arms_of_Catalonia.svg| na karce = Localització de la CA de Catalunya.png| mòtto = ''fëlëje òficjalné rzëczenié''| jãzëk = katalońsczi| stolëca = Barcelona | fòrma państwa = autonomicznô zresz | wiéchrzëzna = 32&nbsp;114 | procent-wòdë = | lëdztwò = 6&nbsp;995&nbsp;206 | rok = 2006 | dëtk = euro | kòd dëtka = EUR | czasowô cona = +1 | swiãto = [[11 séwnika]] | himn = Els Segadors | kòd = E | Internet = .es, .cat | telefón = 34 |}} '''Katalońskô''' (abò '''Kataloniô'''; [[Katalońsczi jãzëk|kat.]] ''Catalunya'', [[Szpańsczi jãzëk|szp.]] ''Cataluña'', [[Oksytańsczi jãzëk|oksytańsczi]] ''Catalonha'') – autonomicznô krôjna w [[Szpańskô|Szpańsczi]]. == Òbaczë téż == * [[Szkòckô]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Eùropejsczé państwa]] [[Kategòrëjô:Eùropa]] [[Kategòrëjô:Katalońskô]] 6rzh34bynjcarr08ry4t1j5cmy6q017 201677 201676 2026-06-04T18:35:40Z Iketsi 3254 * [[Walijô]] 201677 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò| gwôsné miono = Catalunya<br/>Cataluña<br/>Catalonha | miono = Katalóńskô | miono-genitiw = Katalońsczi | fana = Flag of Catalonia.svg| herb = Coat_of_Arms_of_Catalonia.svg| na karce = Localització de la CA de Catalunya.png| mòtto = ''fëlëje òficjalné rzëczenié''| jãzëk = katalońsczi| stolëca = Barcelona | fòrma państwa = autonomicznô zresz | wiéchrzëzna = 32&nbsp;114 | procent-wòdë = | lëdztwò = 6&nbsp;995&nbsp;206 | rok = 2006 | dëtk = euro | kòd dëtka = EUR | czasowô cona = +1 | swiãto = [[11 séwnika]] | himn = Els Segadors | kòd = E | Internet = .es, .cat | telefón = 34 |}} '''Katalońskô''' (abò '''Kataloniô'''; [[Katalońsczi jãzëk|kat.]] ''Catalunya'', [[Szpańsczi jãzëk|szp.]] ''Cataluña'', [[Oksytańsczi jãzëk|oksytańsczi]] ''Catalonha'') – autonomicznô krôjna w [[Szpańskô|Szpańsczi]]. == Òbaczë téż == * [[Szkòckô]] * [[Walijô]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Eùropejsczé państwa]] [[Kategòrëjô:Eùropa]] [[Kategòrëjô:Katalońskô]] e91mlzmt6cefbkdcmobo5mwlaxz3u37 201679 201677 2026-06-04T18:37:34Z Iketsi 3254 kat. 201679 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò| gwôsné miono = Catalunya<br/>Cataluña<br/>Catalonha | miono = Katalóńskô | miono-genitiw = Katalońsczi | fana = Flag of Catalonia.svg| herb = Coat_of_Arms_of_Catalonia.svg| na karce = Localització de la CA de Catalunya.png| mòtto = ''fëlëje òficjalné rzëczenié''| jãzëk = katalońsczi| stolëca = Barcelona | fòrma państwa = autonomicznô zresz | wiéchrzëzna = 32&nbsp;114 | procent-wòdë = | lëdztwò = 6&nbsp;995&nbsp;206 | rok = 2006 | dëtk = euro | kòd dëtka = EUR | czasowô cona = +1 | swiãto = [[11 séwnika]] | himn = Els Segadors | kòd = E | Internet = .es, .cat | telefón = 34 |}} '''Katalońskô''' (abò '''Kataloniô'''; [[Katalońsczi jãzëk|kat.]] ''Catalunya'', [[Szpańsczi jãzëk|szp.]] ''Cataluña'', [[Oksytańsczi jãzëk|oksytańsczi]] ''Catalonha'') – autonomicznô krôjna w [[Szpańskô|Szpańsczi]]. == Òbaczë téż == * [[Szkòckô]] * [[Walijô]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Katalońskô| ]] glbghf0n4quy6hyh5ts3xi21xhbcdq9 0 9036 201743 169182 2026-06-04T20:33:57Z Iketsi 3254 Bùtnowé lënczi 201743 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Jaroslaw Przemyslowa Urzad Skarbowy.JPG|mały|Bùdink skarbòwégò ùrządu]] '''Skarbòwi ùrząd''' – państwòwô jednota bùdżetowô, chtërna òbsłużiwô przédnika skarbòwégò ùrządu, a ten je òrganã administracji niezrzeszony w terenie i pòdlégô Minystrowi Dëtkòwiznë, a téż je pòdatkòwim òrganã pierszi jinstancji. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòlskô]] qeyeebd4g4p5q5anmmsz9qv8oqo6jg5 0 9049 201742 169280 2026-06-04T20:32:53Z Iketsi 3254 Bùtnowé lënczi 201742 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Corn harvesting - geograph.org.uk - 975983.jpg|mały|Wiążnica]] '''Wiążnica''' – to je maszina ùżiwónô w gbùrzëznie do zautomatizowónégò seczeniô zbòżégò, seminny trôwë i rapsu, ùkłôdaniô zesekłégò materiału w snopë i wiązaniô jich pòwrózkiem. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gbùrzëzna]] oycw2mt3yzcqxpljro11cnkbyjlpi6n 0 9100 201791 197703 2026-06-05T11:39:52Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Rzéczi na Kaszëbach]] 201791 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Borsk - Wda (2).JPG|mały|[[Bòrsk]] - Wda]] '''Wda''' ('''Czôrnô Wòda''') – to je rzéka dłużawë 198 km. Òna wpłiwô do [[Wisła|Wisłë]]. == Òbaczë téż == {{#categorytree:Rzéczi na Kaszëbach|hideroot=on|mode=pages}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Rzéczi na Kaszëbach]] 9aqcksi0p20jztsxv3fe55m10ghqjv2 0 9183 201709 197502 2026-06-04T19:12:18Z Iketsi 3254 Bùtnowé lënczi 201709 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Kaszuby - grupy lokalne.png|mały|Kôrta Kaszëb]] '''Gôchë''' ([[pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Gochy'') – òbéńda w [[Pòlskô|Pòlsce]], bãdący dzélã [[Kaszëbë|Kaszëb]]. Òbéńda leżi na dôwnëch òbrëmieniëch historicznégò [[Człuchòwò|człëchòwsczégò]] krézu (Brzézno Szlachecczé, Bòrzëszkòwë ë [[Zôpcéń]]), tim sómym terminem òpisëjë sã téż mieszkańców tégò òbéńdze, chtërné zamiesczują téż kaszëbsczé wsë w [[Bëtowsczi kréz|bëtowsczim krézu]]<ref>zaborypark.eco.pl: [https://web.archive.org/web/20160304220325/http://zaborypark.eco.pl/html/dziedzictwo.htm Òbéndowi pòdzôł kaszëbsczich etnicznëch karn]. [przëstãp 2026-05-05]. [Zarchiwizowóné z tégò [http://zaborypark.eco.pl/html/dziedzictwo.htm adresu] (2012-11-01)] (pòl.).</ref>. Gôchë grańczą na zôpôdze z miastkòwską zemią, na pôłniu z nordowima kréńcama dzysdniowégò [[Chònicczi kréz|chònicczégò krézu]], na pòrénkù z [[Zôbòrskô Zemia|Zôbòrama]] ë na pôłniu z [[Bëtowsczé Pòjezerzé|Bëtowsczim Pòjezerzém]]. Wëwòdzy sã stądka zacht kaszëbsczich rodów [[Zascankòwô szlachta|zascankòwi szlachtë]]<ref>Pioter Skërzëńsczi, ''Pomorze'', Warszawa: Wyd. Muza S.A., 2007, s. 187, [[Specjalnô:Książki/9788374951333|ISBN 978-83-7495-133-3]]. </ref>. Na Gôchach gôdô sã, że bez Kaszëbów król Sobiesczi bë ni miôł dobëté Tërków. Przédné môlëznë Gôchów to: * [[Bòrowi Młin]] * [[Brzézno Szlachecczé]] * [[Bòrzëszkòwë]] * [[Lëpińce]] == Pòchòdzënk miona == Zgódno z kaszëbską lëdową etimòlodżą miono Gôchë pòchodzy òd słowa ''doch'', chtërnégò tamtészô lëdztwò miôła bòdôjno przewrazlëwioné nadùżiwac. W jawernotë kaszëbsczé słowò ''gòchë'' znankòwô nieòbrodné piôszczëté zemie z [[Mòrena|mòrenowyma]] kamyma, chtërné są znankòwné dlô ti dzéle Kaszëb. == Òbôczë téż == * [[Gmina Lëpińce]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Lëteratura == * [[Bernard Zëchta]]. Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej, Ossolineum, Wrocław - Warszawa - Kraków 1967, tom I, s. 298 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] hdj1uhhqwuhi1ab0ohmp9kvuhll94p4 201711 201709 2026-06-04T19:12:49Z Iketsi 3254 -' ' 201711 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Kaszuby - grupy lokalne.png|mały|Kôrta Kaszëb]] '''Gôchë''' ([[pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Gochy'') – òbéńda w [[Pòlskô|Pòlsce]], bãdący dzélã [[Kaszëbë|Kaszëb]]. Òbéńda leżi na dôwnëch òbrëmieniëch historicznégò [[Człuchòwò|człëchòwsczégò]] krézu (Brzézno Szlachecczé, Bòrzëszkòwë ë [[Zôpcéń]]), tim sómym terminem òpisëjë sã téż mieszkańców tégò òbéńdze, chtërné zamiesczują téż kaszëbsczé wsë w [[Bëtowsczi kréz|bëtowsczim krézu]]<ref>zaborypark.eco.pl: [https://web.archive.org/web/20160304220325/http://zaborypark.eco.pl/html/dziedzictwo.htm Òbéndowi pòdzôł kaszëbsczich etnicznëch karn]. [przëstãp 2026-05-05]. [Zarchiwizowóné z tégò [http://zaborypark.eco.pl/html/dziedzictwo.htm adresu] (2012-11-01)] (pòl.).</ref>. Gôchë grańczą na zôpôdze z miastkòwską zemią, na pôłniu z nordowima kréńcama dzysdniowégò [[Chònicczi kréz|chònicczégò krézu]], na pòrénkù z [[Zôbòrskô Zemia|Zôbòrama]] ë na pôłniu z [[Bëtowsczé Pòjezerzé|Bëtowsczim Pòjezerzém]]. Wëwòdzy sã stądka zacht kaszëbsczich rodów [[Zascankòwô szlachta|zascankòwi szlachtë]]<ref>Pioter Skërzëńsczi, ''Pomorze'', Warszawa: Wyd. Muza S.A., 2007, s. 187, [[Specjalnô:Książki/9788374951333|ISBN 978-83-7495-133-3]]. </ref>. Na Gôchach gôdô sã, że bez Kaszëbów król Sobiesczi bë ni miôł dobëté Tërków. Przédné môlëznë Gôchów to: * [[Bòrowi Młin]] * [[Brzézno Szlachecczé]] * [[Bòrzëszkòwë]] * [[Lëpińce]] == Pòchòdzënk miona == Zgódno z kaszëbską lëdową etimòlodżą miono Gôchë pòchodzy òd słowa ''doch'', chtërnégò tamtészô lëdztwò miôła bòdôjno przewrazlëwioné nadùżiwac. W jawernotë kaszëbsczé słowò ''gòchë'' znankòwô nieòbrodné piôszczëté zemie z [[Mòrena|mòrenowyma]] kamyma, chtërné są znankòwné dlô ti dzéle Kaszëb. == Òbôczë téż == * [[Gmina Lëpińce]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Lëteratura == * [[Bernard Zëchta]]. Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej, Ossolineum, Wrocław - Warszawa - Kraków 1967, tom I, s. 298 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] gpszvl4yjvu6qn3awb4qj7cticlckeu 0 9191 201659 199115 2026-06-04T18:11:05Z Iketsi 3254 {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} 201659 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} '''I Kaszëbsczi Kòngres''' – béł zòrganizowóny w [[Wejrowò|Wejrowie]] w 1946 rokù przez òstałëch przë żëcym - pò II swiatowi wòjnie - dzejôrzów. Tëdë lëdze ùpòmnielë sã ò doprzińdzenié [[Kaszëbi|Kaszëbów]] i aùtochtónów do stanowiszcz w administracji, ò pòmòc dlô zgermanizowónëch pòtómków lëterzczich Kaszëbów znad [[Łebskò|Łebsczégò Jezora]] ([[Słowińcë|Słowińców]]), ò normalné leżnoscë rozwiju kaszëbiznë. == Lëteratura == * J. Borzyszkowski, J. Mordawski, J. Treder: Historia, geografia, język i piśmiennictwo Kaszubów; J. Bòrzëszkòwsczi, J. Mòrdawsczi, J. Tréder: Historia, geògrafia, jãzëk i pismienizna Kaszëbów, Wëdowizna M. Rôżok przë wespółrobòce z Institutã Kaszëbsczim, [[Gduńsk]] 1999 * M. Fleming: Communism, Nationalism and Ethnicity in Poland, 1944-1950, London and New York 2009[https://books.google.pl/books?id=39yNAgAAQBAJ&pg=PA189&lpg=PA189&dq=koz%C5%82owski+splett&source=bl&ots=kzhip6DhYk&sig=G0yT79BbqrJjQw7enRt7JrxDR_s&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwi9wujiyLfTAhWHIcAKHSVkBmsQ6AEIVDAJ#v=onepage&q=kashubians&f=false] * G. Stone: Slav outposts in Central European history : the Wends, Sorbs and Kashubs, London, UK : Bloomsbury Academic, an imprint of Bloomsbury Publishing Plc, 2016, s. 340 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20150216113220/http://miesiecznikpomerania.pl/180-pomerania-04-2014 "Pomerania"] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbi]] m9uxtwjibr1jj8eoy9tkdm1gglpmgew 0 9194 201660 198810 2026-06-04T18:11:18Z Iketsi 3254 {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} 201660 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} '''II Kaszëbsczi Kòngres''' – béł zòrganizowóny w [[Gduńsk]]ù w 1992 rokù. Jegò ùchwôlënk òsoblëwò mòcno pòdczorchnął m.jin. pòtrzebã decentralizacji kraju, rozwij gòspòdarczi krôjnë, kaszëbsczi kùlturë, nôùczi i pòùczënë, jak téż piastowaniô [[Kaszëbsczi jãzëk|jãzëka]]. Na nim bëło mało tëch òstałëch przë żëcym, chtërny bëlë na [[I Kaszëbsczi Kòngres|I Kaszëbsczim Kòngresu]]. == Lëteratura == * J. Borzyszkowski, J. Mordawski, J. Treder: Historia, geografia, język i piśmiennictwo Kaszubów; J. Bòrzëszkòwsczi, J. Mòrdawsczi, J. Tréder: Historia, geògrafia, jãzëk i pismienizna Kaszëbów, Wëdowizna M. Rôżok przë wespółrobòce z Institutã Kaszëbsczim, [[Gduńsk]] 1999 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://www.skarbnicakaszubska.pl/artykuy-csb/o-znanych-postaciach-csb/419-ambasador-pomorza-ambasador-pomorzego Ambasadór Pòmòrzégò] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbi]] k0vdhg42xwb4lmc8b9k0b4wwmz6oh1w 0 9234 201580 194914 2026-06-04T14:10:10Z Iketsi 3254 * [[Kaszubi wczoraj i dziś (kònkùrs)]] 201580 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Ratusz w Kościerzynie.jpg|mały]] '''Mùzeùm Kòscersczi Zemi''' w [[Kòscérzna|Kòscérznie]] je jinstitucją kùlturë, zacwierdzoną w 2006 rokù. Jegò robota polégô na rozkoscérzanim kùlturë [[Kaszëbi|Kaszëbów]] w kraju ë za grańcą. Do niégò słëchô téż skansen ze stôrima lokòmotiwama. == Òbaczë téż == * [[Kaszubi wczoraj i dziś (kònkùrs)|''Kaszubi wczoraj i dziś'' (kònkùrs)]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://muzeumziemikoscierskiej.com.pl/ starna ò Mùzeum] {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura]] [[Kategòrëjô:Mùzea]] 8ja3rokaa9ggwphysdc6rx7mt8ekwkk 201591 201580 2026-06-04T14:51:55Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 201591 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Ratusz w Kościerzynie.jpg|mały]] '''Mùzeùm Kòscersczi Zemi''' w [[Kòscérzna|Kòscérznie]] je jinstitucją kùlturë, zacwierdzoną w 2006 rokù. Jegò robota polégô na rozkoscérzanim kùlturë [[Kaszëbi|Kaszëbów]] w kraju ë za grańcą. Do niégò słëchô téż skansen ze stôrima lokòmotiwama. == Òbaczë téż == * [[Kaszubi wczoraj i dziś (kònkùrs)|''Kaszubi wczoraj i dziś'' (kònkùrs)]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://muzeumziemikoscierskiej.com.pl/ starna ò Mùzeum] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura]] [[Kategòrëjô:Mùzea]] ondm7hho20g93sktf2g96kfcij0039d 0 9311 201733 200861 2026-06-04T20:11:02Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Czeskô]] 201733 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Karlovy Vary Czech.jpg|mały|Karlowé Warë]] '''Karlowé Warë''' (czes. ''Karlovy Vary'') – są gardã [[Czeskô Repùblika|Czesczi Repùbliczi]]. == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Karlsbad Alte und Neue Wiese 1900.jpg|1900 r. Òbrôzk:St. Mary Magdalene's Church2 (Karlovy Vary) 2009-08-08.jpg| </gallery> == Òbaczë téż == * [[Słowackô]] * [[Pòlskô]] * [[Praga]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Czeskô]] rp2wtovwhxnjoudnxl60jqb1b9tn9nm 0 9335 201545 193996 2026-06-04T13:11:36Z Iketsi 3254 Przëpisë 201545 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} '''Michôł Kòżëczkòwsczi''' (''MICHAEL KOZICZKOWSKI'' abò ''Michał Kożyczkowski'') – ùr. [[11 séwnika]] 1811 - ùm. 1882) to béł wiôldżi gbùr i znóny pòlitikôrz w Americe. Òn rozmiôł wicy jãzëków, a trafił w 1857<ref>https://web.archive.org/web/20140811183046/http://www.pchswi.org/archives/polish_heritage/spoa_kaszuby.htm The Kaszuby Region - Home of the Polish Pioneers of Portage County</ref> rokù do [[Zjednóné Kraje Americzi|Zjednónëch Krajów Americzi]] z białką i dzecama. Tam w Portage County Wisconsin òn béł pòlitikôrzã, a pòmôgôł m. jin. [[Kaszëbi|Kaszëbóm]]<ref>https://content.wisconsinhistory.org/digital/collection/tp/id/47196/ "MICHAEL KOZICZKOWSKI"</ref>. Òn ùmarł w 1882 rokù. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Lëteratura == * [[Władisłôw Szulëst|Szulist W]].: Kaszubi w Ameryce; Szkice i materiały, MPiMK-P Wejherowo 2005, s. 170 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} {{SORTUJ:Kòżëczkòwsczi Michôł}} [[Kategòrëjô:Zjednóné Kraje Americzi]] [[Kategòrëjô:Kaszëbi]] n9zpcbd7m8dntdpz8b2nvt1rlek3u5t 0 9345 201599 193753 2026-06-04T15:49:04Z Iketsi 3254 {{#categorytree:Nôrzãda|hideroot=on|mode=pages}} 201599 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Left-right-snips.jpg|mały|Nożëce do blachë]] '''Nożëce do blachë''' – to je rãczné nôrzãdo do cãcô [[blacha|blachë]]. == Òbaczë téż == {{#categorytree:Nôrzãda|hideroot=on|mode=pages}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Nôrzãda]] of1v9h4by0y85tv0g008dfsohhi5jgt 14 9354 201680 167461 2026-06-04T18:39:23Z Iketsi 3254 kat. 201680 wikitext text/x-wiki {{Commons}} [[Kategòrëjô:Pòlitologijô]] 1qy3e0s8gstmuwjgn20m119z7hl9tz6 0 9401 201675 195882 2026-06-04T18:34:11Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 201675 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Gdinio swiatojansko.jpg|mały|Swiãtojańskô droga w Gdini]] [[Òbrôzk:Sopot - Hotel Rezydent.jpg|mały|Sopòt — miesczi center]] [[Òbrôzk:Gdunsk_5(30A).jpg|mały|Widzënk na [[Dłudżi Tôrg]] ë [[Zelonô Bróma|Zelonô Brómã]] w Gduńsku]] '''Trzëgard''' ([[Pòlsczi jãzëk|pòl]]. ''Trójmiasto'') — pòlicentriczny stolëczny òstrzódk<ref>[https://archive.is/20120805053701/http://www.mrr.gov.pl/rozwoj_regionalny/polityka_przestrzenna/kpzk/strony/koncepcja_przestrzennego_zagospodarowania_kraju.aspx ''Koncepcja Przestrzennego Zagospodarowania Kraju 2030 (projekt)'']. Warszawa: Ministerstwo Rozwoju Regionalnego, 2011-01-25, s. 32, 168</ref>, òbjimającé trzë pòłączoné miasta: [[Gdiniô]], [[Sopòt]] ë [[Gduńsk]]. Pòłożony w [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Pòrénkòwi Pòmòrsce]], nad [[Gduńskô Hôwinga|Gduńską Hôwingą]] òbjimô òbéńda ò wiéchrzëznë 1102,27 km² zamieszkôlë bez 760 463 òsobë (stón na 1 stëcznika 2024 r.). Stanowi téż westrzédną czãscë [[Trzëgardskô aglomeracjô|trzëgardsczi aglomeracji]]. Dnia 28 strumiannika 2007 rokù Trzëgard przestało bëc blós pòtoczny mionã, stało sã bò dzélem ùdokùmeńtowónym za pòmòcą pòdpisany tegò dnia ''[[Kôrta Trzëgarda|Kôrtë]] [[Kôrta Trzëgarda|Trzëgarda]]''. == Lëdztwò == {| class="wikitable" style="text-align:right; font-size:90%; width:50%;" |+Demògraficzné pòdôwczi apartnëch gardów !Herb !Fana !Gard !Lëczba lëdztw (<small>2024</small>) [lëdzy] !Wiéchrzëzna (<small>2024</small>) [km²] !Gãstosc zalëdnieniô (<small>2024</small>) [lëdzy/km²] |- | align="center" |[[Òbrôzk:POL Gdańsk COA.svg|bezramki|36x36px]] | align="center" |[[Òbrôzk:POL Gdańsk flag.svg|bezramki|50x50px]] | style="text-align:left" |[[Gduńsk]] |487 371 |683 |714 |- | align="center" |[[Òbrôzk:POL Gdynia COA.svg|bezramki|35x35px]] | align="center" |[[Òbrôzk:POL Gdynia flag.svg|bezramki|50x50px]] | style="text-align:left" |[[Gdiniô]] |241 189 |391,51 |616 |- | align="center" |[[Òbrôzk:POL Sopot COA.svg|bezramki|48x48px]] | align="center" |[[Òbrôzk:POL Sopot flag.svg|bezramki|50x50px]] | style="text-align:left" |[[Sopòt]] |31 903 |27,76 |1149 |- style="background:BlanchedAlmond" | | |Trzëgard |760 463 |1102,27 |690 |} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Trzëgard]] n5dikujabfjvaj1dfk8x7jlko1598po 201692 201675 2026-06-04T18:54:21Z Iketsi 3254 | 201692 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Gdinio swiatojansko.jpg|mały|Swiãtojańskô droga w Gdini]] [[Òbrôzk:Sopot - Hotel Rezydent.jpg|mały|Sopòt — miesczi center]] [[Òbrôzk:Gdunsk_5(30A).jpg|mały|Widzënk na [[Dłudżi Tôrg]] ë [[Zelonô Bróma|Zelonô Brómã]] w Gduńsku]] '''Trzëgard''' ([[Pòlsczi jãzëk|pòl]]. ''Trójmiasto'') — pòlicentriczny stolëczny òstrzódk<ref>[https://archive.is/20120805053701/http://www.mrr.gov.pl/rozwoj_regionalny/polityka_przestrzenna/kpzk/strony/koncepcja_przestrzennego_zagospodarowania_kraju.aspx ''Koncepcja Przestrzennego Zagospodarowania Kraju 2030 (projekt)'']. Warszawa: Ministerstwo Rozwoju Regionalnego, 2011-01-25, s. 32, 168</ref>, òbjimającé trzë pòłączoné miasta: [[Gdiniô]], [[Sopòt]] ë [[Gduńsk]]. Pòłożony w [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Pòrénkòwi Pòmòrsce]], nad [[Gduńskô Hôwinga|Gduńską Hôwingą]] òbjimô òbéńda ò wiéchrzëznë 1102,27 km² zamieszkôlë bez 760 463 òsobë (stón na 1 stëcznika 2024 r.). Stanowi téż westrzédną czãscë [[Trzëgardskô aglomeracjô|trzëgardsczi aglomeracji]]. Dnia 28 strumiannika 2007 rokù Trzëgard przestało bëc blós pòtoczny mionã, stało sã bò dzélem ùdokùmeńtowónym za pòmòcą pòdpisany tegò dnia ''[[Kôrta Trzëgarda|Kôrtë]] [[Kôrta Trzëgarda|Trzëgarda]]''. == Lëdztwò == {| class="wikitable" style="text-align:right; font-size:90%; width:50%;" |+Demògraficzné pòdôwczi apartnëch gardów !Herb !Fana !Gard !Lëczba lëdztw (<small>2024</small>) [lëdzy] !Wiéchrzëzna (<small>2024</small>) [km²] !Gãstosc zalëdnieniô (<small>2024</small>) [lëdzy/km²] |- | align="center" |[[Òbrôzk:POL Gdańsk COA.svg|bezramki|36x36px]] | align="center" |[[Òbrôzk:POL Gdańsk flag.svg|bezramki|50x50px]] | style="text-align:left" |[[Gduńsk]] |487 371 |683 |714 |- | align="center" |[[Òbrôzk:POL Gdynia COA.svg|bezramki|35x35px]] | align="center" |[[Òbrôzk:POL Gdynia flag.svg|bezramki|50x50px]] | style="text-align:left" |[[Gdiniô]] |241 189 |391,51 |616 |- | align="center" |[[Òbrôzk:POL Sopot COA.svg|bezramki|48x48px]] | align="center" |[[Òbrôzk:POL Sopot flag.svg|bezramki|50x50px]] | style="text-align:left" |[[Sopòt]] |31 903 |27,76 |1149 |- style="background:BlanchedAlmond" | | |Trzëgard |760 463 |1102,27 |690 |} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Trzëgard| ]] oginoer1sjdz3khn7bufaybk1bi7deq 0 9642 201718 199655 2026-06-04T19:39:31Z Iketsi 3254 Òbrôzk 201718 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Ministry of National Education PL 2024.png|mały|]] [[Òbrôzk:Ministry of National Education Poland 2.jpg|mały|Minysterstwò Nôrodny Edukacji]] '''Minysterstwò Nôrodny Edukacji''' ([[Pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Ministerstwo Edukacji Narodowej'') – je jednym z minysterstwów we Warszawie. Òno je wierã òd 1944 rokù, a zajimô sã edukacją, m.jin. kaszëbizną. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://www.men.gov.pl/ Minysterstwò Nôrodny Edukacji] * http://www.men.gov.pl/index.php/component/search/?searchword=kaszubski&searchphrase=all&Itemid=1 {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòlitika]] [[Kategòrëjô:Pòùczëna]] ojewdlpms5l4j97mw14xzcf9ceibydo 201719 201718 2026-06-04T19:39:41Z Iketsi 3254 -' ' 201719 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Ministry of National Education PL 2024.png|mały|]] [[Òbrôzk:Ministry of National Education Poland 2.jpg|mały|Minysterstwò Nôrodny Edukacji]] '''Minysterstwò Nôrodny Edukacji''' ([[Pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Ministerstwo Edukacji Narodowej'') – je jednym z minysterstwów we Warszawie. Òno je wierã òd 1944 rokù, a zajimô sã edukacją, m.jin. kaszëbizną. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://www.men.gov.pl/ Minysterstwò Nôrodny Edukacji] * http://www.men.gov.pl/index.php/component/search/?searchword=kaszubski&searchphrase=all&Itemid=1 {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòlitika]] [[Kategòrëjô:Pòùczëna]] ekbfe27ukrzgaogzs9rh0cc22zbtri7 201720 201719 2026-06-04T19:40:24Z Iketsi 3254 http://www.men.gov.pl/index.php/component/search/?searchword=kaszubski&searchphrase=all&Itemid=1 → https://www.gov.pl/web/gov/szukaj?scope=edukacja&query=kaszubski 201720 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Ministry of National Education PL 2024.png|mały|]] [[Òbrôzk:Ministry of National Education Poland 2.jpg|mały|Minysterstwò Nôrodny Edukacji]] '''Minysterstwò Nôrodny Edukacji''' ([[Pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Ministerstwo Edukacji Narodowej'') – je jednym z minysterstwów we Warszawie. Òno je wierã òd 1944 rokù, a zajimô sã edukacją, m.jin. kaszëbizną. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://www.gov.pl/web/edukacja Minysterstwò Nôrodny Edukacji] * https://www.gov.pl/web/gov/szukaj?scope=edukacja&query=kaszubski {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòlitika]] [[Kategòrëjô:Pòùczëna]] pb8pmhzvyc6d82tc2fz5xbmyznfw2wc 0 9644 201775 188569 2026-06-05T11:29:38Z Iketsi 3254 ' - to '→' – to '; [[Kategòrëjô:Rzéczi w Pòlsce]] 201775 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Zagorska Struga.jpg|mały|Zôgòrskô Strëga]] '''Zôgòrskô Strëga''' – to je rzéka na [[Kaszëbë|Kaszëbach]] dłużawë 28 km. Òna wpłiwô do [[Gduńskô Hôwinga|Gduńsczi Roztoczi]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Rzéczi w Pòlsce]] [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] mwr6nrf0i1cv4t977e4902hgr3uap64 201777 201775 2026-06-05T11:31:14Z Iketsi 3254 == Òbaczë téż == {{#categorytree:Rzéczi w Pòlsce|hideroot=on|mode=pages}} 201777 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Zagorska Struga.jpg|mały|Zôgòrskô Strëga]] '''Zôgòrskô Strëga''' – to je rzéka na [[Kaszëbë|Kaszëbach]] dłużawë 28 km. Òna wpłiwô do [[Gduńskô Hôwinga|Gduńsczi Roztoczi]]. == Òbaczë téż == {{#categorytree:Rzéczi w Pòlsce|hideroot=on|mode=pages}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Rzéczi w Pòlsce]] [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] 1m24wb3fau40w634o2nyzqsd9p3xur3 201793 201777 2026-06-05T11:39:55Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Rzéczi na Kaszëbach]] 201793 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Zagorska Struga.jpg|mały|Zôgòrskô Strëga]] '''Zôgòrskô Strëga''' – to je rzéka na [[Kaszëbë|Kaszëbach]] dłużawë 28 km. Òna wpłiwô do [[Gduńskô Hôwinga|Gduńsczi Roztoczi]]. == Òbaczë téż == {{#categorytree:Rzéczi na Kaszëbach|hideroot=on|mode=pages}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Rzéczi na Kaszëbach]] qz8d1qkjfszoa8vgw1j0aki5llv16cz 0 9649 201774 170990 2026-06-05T11:29:18Z Iketsi 3254 ' - to '→' – to '; [[Kategòrëjô:Rzéczi]] 201774 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Adige Verona 2010.JPG|mały|Adiga]] '''Adiga''' (''Adige'') – to je rzéka dłużawë 410 km w nordowi [[Italskô|Italsce]]. Òna wpłiwô do [[Adriatik]]ù. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Italskô]] [[Kategòrëjô:Rzéczi]] fsez83dddg4ba7hxobjbbjb21wjkulr 0 9678 201549 171002 2026-06-04T13:15:19Z Iketsi 3254 Bùtnowé lënczi 201549 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Hermaphroditus Louvre face.jpg|mały| Hermafrodita w kùńszce]] '''Hermafrodita''' (''Ἑρμαφρόδιτος'') – wedle mitologie bëła grecką bòżëną – [[dwòjón]]ã. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Eùropejskô mitologiô]] 67cked7zakysz2tce9d46nsxggp4xru 0 9704 201707 194635 2026-06-04T19:11:39Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 201707 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Tadeusz Isakowicz-Zaleski-liturgia.jpg|mały|Liturgiô w Katolëcczim Kòscele Armeńsczégò Òbrządkù]] '''Katolëcczi Kòscół Armeńsczégò Òbrządkù''' (''Հայ Կաթողիկէ Եկեղեցի, Hay Kat’oġikē Ekeġec’i'') – to je jedna z chrzescëjańsczich wiarów. Òna je m. jin. w [[Armenijô|Armenie]], [[Kanada|Kanadze]], a kąsk téż w Pòlsce np. w [[Gduńsk]]ù. W Armenie wôżny dlô tegò kòscoła je 301 [[rok]]. == Òbaczë téż == * [[Watikan]] * [[Luce (maskòtka)]] ** [[Katolëcczi Kòscół Bizantińskò-Słowacczégò Òbrządkù]] ** [[Katolëcczi Kòscół Syrijsczégò Òbrządkù]] * [[Kòscół Ewanielëckò-Aùgsbùrsczi w Pòlsczi Repùblice]] * [[Prawòsławié]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://www.armeniancatholic.org/ ''ARMENIAN CATHOLIC CHURCH''] * [http://unici.pl/content/view/25/13/''Kościół Katolicki w Rzeczypospolitej Polskiej obrządek ormiański''] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Katolëcczi Kòscół]] ntot3ddudqjklg7emkht35nzrnc5mfe 0 9877 201799 198565 2026-06-05T11:45:13Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Rzéczi]] 201799 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Seine bassin versant.png|mały|Sekwana]] '''Sekwana''' (''Seine'') – to je [[rzéka]] dłużawë 776 km w nordowi [[Francëjô|Francje]]. Nad nią je ùsadłi m.jin.[[Pariz]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Rzéczi]] kthxpboak71y0fcx29rs8afabsgty44 0 9884 201651 184084 2026-06-04T16:18:05Z Iketsi 3254 ' - to '→' – to '; == Bùtnowé lënczi == 201651 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Marburg Schloss.jpg|mały|Widzënk z Marbùrga]] [[Òbrôzk:DEU Marburg COA.svg|mały|Herb]] '''Marbùrg''' (miem. ''Marburg'') – to je gard [[Miemieckô|Miemiecczi Federacëjny Repùbliczi]]. Tu je ùniwersytet. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gardë w Miemiecczi]] s7ycgltteynw10qkddm7rw01a9g7d0v 0 9907 201697 187079 2026-06-04T18:56:14Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 201697 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:POL Darłowo COA.svg|mały|Dërłowsczi herb]] '''Dërłowò''' (téż: '''Rëwôłd'''; we zdrojach: ''in terra Dirloua'' 1205, ''Dirlov'' 1205, ''Reyneuelde'' 1237, ''in civitate nostra Rugenwolde'' 1271, ''ciuitate Ruyenwolde'' 1277, ''Thirlou'' 1285, ''Marquardus dictus Rugenwolt'' 1302, ''Ruienwolt'' 1304, ''Rugenwaldt'' 1307, ''Marquardus Ruyenwold'' 1309, ''Laurentii de Ruwenwald'' 1312, ''Ruwenwald'' 1312, ''Ruyewold'' 1315, ''Ruyenwold'' 1315, ''Ruyewald'' 1315, ''Rugienwalt'' 1320, ''Rugium in territorio Rygeno'' 1324, ''Rugenwold'' 1348, 1406, 1410, 1443, 1444, 1450, 1452, 1459, 1478, ''Růgenwold'' 1406, ''Růgenwolt'' 1406, ''de/prope Ruyenwolde'' 1411, ''Ruyenwold'' 1411, 1451, ''Rugenwald'' 1439, ''Hennyngk zilmitze to Rugenwolde'' 1493, ''Rugenwolde'' 1523, 1539, ''Rugenwaldt'' 1617, ''Rugenwalde'' 1618, ''Rügenwalde'' 1628, ''Ryuald'' 1638, ''Dirłow'' (Cenôwa), ''Ravut'' (Cenôwa), ''Rygenvałd'' (Cenôwa), pòl. ''Darłowo'', dólnomiem. ''Rügenwoold'', miem. ''Rügenwalde'') – gard i kùrort w [[sławieńsczi kréz|sławieńsczim krézu]] w [[Zôpadnopòmòrsczé wòjewództwò|zôpadnopòmòrsczim wòjewództwie]] nad [[Bôłt|Bôłtã]]. == Spòdlowé pòdôwczi == * Lëdztwò gardu: 14.308 ([[2012]]) * Wiéchrzëzna gardu: 20,21 km² == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé gardë]] [[Kategòrëjô:Gardë w Pòlsce]] [[Kategòrëjô:Zôpadnopòmòrsczé wòjewództwò]] 55ou40jzbzvhsyfulzthpyes78tauwe 0 9926 201655 187499 2026-06-04T16:21:09Z Iketsi 3254 Bùtnowé lënczi 201655 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Smolarze w Makowej.jpg|mały|Smòlôrze]] '''Smòlôrz''' – zajimôł sã robieniém smòłë z drewna. == Rozmajitoscë == Czedës na [[Kaszëbë|Kaszëbach]] òni mùszëlë bëc. Dzysô smòlôrz je tu zabôczonym warkã. == Lëteratura == * [[Bernard Zëchta]]: Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej, Ossolineum, Wrocław - Warszawa - Kraków - Gdańsk 1972, tom V, s. 100 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Warczi]] [[Kategòrëjô:Zabôczoné warczi]] f2k9zjfz9jb6glmu5ulj6norcfl33ig 201656 201655 2026-06-04T16:21:19Z Iketsi 3254 -' ' 201656 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Smolarze w Makowej.jpg|mały|Smòlôrze]] '''Smòlôrz''' – zajimôł sã robieniém smòłë z drewna. == Rozmajitoscë == Czedës na [[Kaszëbë|Kaszëbach]] òni mùszëlë bëc. Dzysô smòlôrz je tu zabôczonym warkã. == Lëteratura == * [[Bernard Zëchta]]: Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej, Ossolineum, Wrocław - Warszawa - Kraków - Gdańsk 1972, tom V, s. 100 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Warczi]] [[Kategòrëjô:Zabôczoné warczi]] 6xs69ycdk3uenvca4b80f6zuu1zpufj 0 9927 201654 171390 2026-06-04T16:20:45Z Iketsi 3254 Bùtnowé lënczi 201654 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Kohlenmeiler Hagen 2004.jpg|mały|Wãglownik]] '''Wãglownik''' – zajimôł sã robieniém drzewianëch wãglów z drewna. == Rozmajitoscë == Czedës na [[Kaszëbë|Kaszëbach]] òni mùszëlë bëc. Dzysô wãglownik je tu zabôczonym warkã. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Warczi]] [[Kategòrëjô:Zabôczoné warczi]] a2zfq03omqla3th7x9hn8ugz7gmqkuy 0 9929 201657 185003 2026-06-04T16:21:38Z Iketsi 3254 ' - to '→' – to '; {{Kòntrola}} 201657 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:(MHNT) Geum urbanum - Habit.jpg|mały|Zwëczajny scyżnik]] '''Zwëczajny scyżnik''' (''Geum urbanum'' L.) – to je ôrt roscënë z rodzëznë różowatëch. Òn rosce m. jin. na [[Kaszëbë|Kaszëbach]]. == Lëteratura == * Przewodnik do rozpoznawania roślin i zwierząt na wycieczce / tekst Ute E. Zimmer, Alfred Handel ; oprac. całości Wilhelm i Dorothee Eisenreich ; [przekł. Ewa Rachańska, Piotr Kreyser] Warszawa : Multico, 1996, s. 116. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Bòtanika]] hf9n4jqo08n3me1ypl7lvb49qjeo9ns 0 9940 201758 178587 2026-06-05T11:16:03Z Iketsi 3254 {{Commons}} 201758 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:POL Złocieniec COA new.svg|mały|Walczembòrsczi herb]] '''Walczembórg''' (abò téż: '''Walczembórch'''; we zdrojach: ''Valkenburch'' 1312, ''Walkenborch'' 1349, ''Valkenburg'' 1364, ''Valkenborg'' 1570-1780, ''Falckeburg'' (Nova totius Germaniae Descriptio Teütschland; Merian, Matthaeus, 1593-1650), ''Falkiemborg'' (wedle: "Lustracja województw wielkopolskich i kujawskich, 1564-1565" ë: "Roczniki historyczne"), ''Falckenborg'', ''Falckenburg'', ''Falkenburg'' (Cenôwa); pòl. ''Złocieniec'', miem. ''Falkenburg'') - gard we [[Drawieńsczi kréz|drawieńsczim krézu]] w [[Zôpadnopòmòrsczé wòjewództwò|zôpadnopòmòrsczim wòjewództwie]] nad [[Drawa|Drawą]]. * Lëdztwò gardu: 13.233 ([[2010]]) * Wiéchrzëzna gardu: 32,28 km² == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé gardë]] [[Kategòrëjô:Gardë w Pòlsce]] [[Kategòrëjô:Zôpadnopòmòrsczé wòjewództwò]] mddi4z6hrpsh0ve9y662dt9y44dbzwq 0 9954 201524 198229 2026-06-04T13:00:05Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 201524 wikitext text/x-wiki '''Dabi István''' (ùrodzył sã w [[1942]] rokù) – je tołmôcz z [[Madżarskô|Madżarsczi]], chtëren tołmacził m. jin. wiérzte [[Kaszëbi|kaszëbsczich]] pòétów np. [[Róman Drzéżdżón|Rómana Drzéżdżóna]]. Na ùniwersytece w Bùdapeszce òn sztudérowôł rusczi, arabsczi i anielsczi. Swégò czasu òn mieszkôł w [[Gduńsk]]ù. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://www.babelmatrix.org/works/de/Dabi_Istv%C3%A1n-1942?literatureLang=lt&translationLang=hu] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} {{SORTUJ:Dabi István}} [[Kategòrëjô:Madżarskô]] brkajficing0464vqbhooip1ebrhuwp 0 9957 201653 170850 2026-06-04T16:19:55Z Iketsi 3254 Òbrôzk; kat. 201653 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Simon Pegg by Gage Skidmore 3.jpg|mały|Simon Pegg (2024)]] '''Simon Pegg''', (ùr. [[14 gromicznika]] [[1970]]) je anielsczim teatrownikem. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} {{SORTUJ:Pegg, Simon}} [[Kategòrëjô:Aktorzë]] cruboy3er8zvwtiugcamo2ywvpxd20p 0 10004 201641 171634 2026-06-04T16:13:49Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Kùjawskò-pòmòrsczé wòjewództwò]] 201641 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:POL Brodnica COA.svg|mały|120px|Brodnicczi herb]] '''Brodnica''' (we zdrojach: ''Streisbergk'' 1262, ''Strasberg'' 1298, ''Brodnicza'' 1317, ''Straasberg alias Brodnica'' 1466, ''Strasburg'' 1921, ''Brodnjca'' (Cenôwa); pòl. ''Brodnica'', miem. ''Strasburg in Westpreußen'', ''Strasburg an der Drewenz'') – krézewi gard w Kùjawskò-Pòmòrsczim Wòjewództwie nad Drwãcą. * Lëdztwò gardu: 27.731 ([[2010]]) * Wiéchrzëzna gardu: 23,15 km² == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé gardë]] [[Kategòrëjô:Gardë w Pòlsce]] [[Kategòrëjô:Kùjawskò-pòmòrsczé wòjewództwò]] jbk3dze4359hoo93v02m8e2xly68086 0 10005 201642 171632 2026-06-04T16:14:15Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Kùjawskò-pòmòrsczé wòjewództwò]] 201642 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:POL Kowalewo Pomorskie COA.svg|mały|120px|Kòwôlewsczi herb]] '''Kòwôlewò''' (we zdrojach: ''Kòvôlewo'' (Cenôwa); pòl. ''Kowalewo Pomorskie'', miem. ''Schönsee'') – garc w Kùjawskò-Pòmòrsczim Wòjewództwie w Gòłąbskò-Dobrzińsczim Krézu nad Młińską Strëgą. * Lëdztwò gardu: 4115 ([[2010]]) * Wiéchrzëzna gardu: 4,45 km² == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé gardë]] [[Kategòrëjô:Gardë w Pòlsce]] [[Kategòrëjô:Kùjawskò-pòmòrsczé wòjewództwò]] g9geee6uojryn9acg3jpjf9whvlnvql 0 10006 201645 171636 2026-06-04T16:15:26Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Kùjawskò-pòmòrsczé wòjewództwò]] 201645 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:POL Łasin COA.svg|mały|120px|Łôsëńsczi herb]] '''Łôsëno''' (we zdrojach: ''Łasin'' (Cenôwa); pòl. ''Łasin'', miem. ''Lessen'') - garc w Kùjawskò-Pòmòrsczim Wòjewództwie w Grëdzącczim Krézu nad Łôsëńsczim (Zómkòwim) Jezorã. * Lëdztwò gardu: 3.371 ([[2013]]) * Wiéchrzëzna gardu: 4,79 km² {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé gardë]] [[Kategòrëjô:Gardë w Pòlsce]] [[Kategòrëjô:Kùjawskò-pòmòrsczé wòjewództwò]] t24p1jypt6aoyuhvrqyey9a91wnrny8 201646 201645 2026-06-04T16:15:35Z Iketsi 3254 Bùtnowé lënczi 201646 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:POL Łasin COA.svg|mały|120px|Łôsëńsczi herb]] '''Łôsëno''' (we zdrojach: ''Łasin'' (Cenôwa); pòl. ''Łasin'', miem. ''Lessen'') - garc w Kùjawskò-Pòmòrsczim Wòjewództwie w Grëdzącczim Krézu nad Łôsëńsczim (Zómkòwim) Jezorã. * Lëdztwò gardu: 3.371 ([[2013]]) * Wiéchrzëzna gardu: 4,79 km² == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé gardë]] [[Kategòrëjô:Gardë w Pòlsce]] [[Kategòrëjô:Kùjawskò-pòmòrsczé wòjewództwò]] jso36a6umn2v7hkufbf2mg16djz3ug1 0 10009 201640 179358 2026-06-04T16:12:51Z Iketsi 3254 ' - to '→' – to '; == Bùtnowé lënczi == 201640 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Holstein Arms.svg|mały|left|Herb Hòlsztinu]] [[Òbrôzk:Jutland Peninsula map.PNG|mały|Hòlsztin - żôłto pòmalowòné)]] '''Hòlsztin''' (miem. ''Holstein'') – to je krôj w [[Miemieckô|Miemiecczi Federacëjny Repùblice]]. Òn béł ksyżestwã. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Miemieckô]] e86zhzz6e9yx00jho9s178fmbrmasml 0 10010 201643 171638 2026-06-04T16:14:42Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Kùjawskò-pòmòrsczé wòjewództwò]] 201643 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:POL Radzyń Chełmiński COA.svg|mały|120px|Rôdzëńsczi herb]] '''Rôdzëno''' (we zdrojach: ''Radzin'' (Cenôwa); pòl. ''Radzyń Chełmiński'', miem. ''Rehden'') – garc w Kùjawskò-Pòmòrsczim Wòjewództwie w Grëdządzczim Krézu. * Lëdztwò gardu: 1934 ([[2007]]) * Wiéchrzëzna gardu: 1,78 km² {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé gardë]] [[Kategòrëjô:Gardë w Pòlsce]] [[Kategòrëjô:Kùjawskò-pòmòrsczé wòjewództwò]] c0lbjhr7depo9unpuqctlblf6kkweem 0 10011 201644 189309 2026-06-04T16:15:07Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Kùjawskò-pòmòrsczé wòjewództwò]] 201644 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:POL Wąbrzeźno COA.svg|mały|120px|Wąbrzesczi herb]] '''Wąbrzézno''' (we zdrojach: ''Wambrez'' 1246, ''Vambresin'' 1251, ''Fredek oder Briesen'' 1311, ''Wambrzeszno alias Fredek'' 1466; ''Wąbrzezno'' 1572, ''Vąbrzèzno'' (Cenôwa); [[pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Wąbrzeźno'', [[miemiecczi jãzëk|miem.]] ''Frideck'' abò ''Briesen'') – krézewi gard w Kùjawskò-Pòmòrsczim Wòjewództwie mizë trzema jezorami: Zómkòwim, Syceńsczim ë Fridkã. * Lëdztwò gardu: 13 877 ([[2010]]) * Wiéchrzëzna gardu: 8,53 km² == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé gardë]] [[Kategòrëjô:Gardë w Pòlsce]] [[Kategòrëjô:Kùjawskò-Pòmòrsczé Wòjewództwò]] 6f03rfrw9jh4h8a99r717hdkq7mugib 201647 201644 2026-06-04T16:15:55Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Kùjawskò-pòmòrsczé wòjewództwò]] 201647 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:POL Wąbrzeźno COA.svg|mały|120px|Wąbrzesczi herb]] '''Wąbrzézno''' (we zdrojach: ''Wambrez'' 1246, ''Vambresin'' 1251, ''Fredek oder Briesen'' 1311, ''Wambrzeszno alias Fredek'' 1466; ''Wąbrzezno'' 1572, ''Vąbrzèzno'' (Cenôwa); [[pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Wąbrzeźno'', [[miemiecczi jãzëk|miem.]] ''Frideck'' abò ''Briesen'') – krézewi gard w Kùjawskò-Pòmòrsczim Wòjewództwie mizë trzema jezorami: Zómkòwim, Syceńsczim ë Fridkã. * Lëdztwò gardu: 13 877 ([[2010]]) * Wiéchrzëzna gardu: 8,53 km² == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé gardë]] [[Kategòrëjô:Gardë w Pòlsce]] [[Kategòrëjô:Kùjawskò-pòmòrsczé wòjewództwò]] 4ipjjntkl7mjihv6nwaqz93wlruqg9q 0 10020 201648 187581 2026-06-04T16:16:14Z Iketsi 3254 Bùtnowé lënczi 201648 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Rotkappe-Querschnitt.jpg|mały|Przekrajóny òskòwi kòzôk]] '''Òskòwi kòzôk''' (''Leccinum aurantiacum'') – to je grzib z rodzëznë bòrzónowatëch. [[Kaszëbi]] zbiérają te grzëbë. Òne roscą pòd [[òska]]ma. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Grzëbë]] b32ofp6i50meszxp6y79pz8hxgt71lk 0 10021 201650 187587 2026-06-04T16:17:48Z Iketsi 3254 {{Commons}} 201650 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Leccinum pseudoscabrum 2020 G1.jpg|mały|Grôbkòwé kòzôczi]] '''Grôbkòwi kòzôk''' (''Leccinum griseum'') – to je grzib z rodzëznë bòrzónowatëch. Òne roscą pòd [[grôbk]]ama m.jin. na [[Kaszëbë|Kaszëbach]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Grzëbë]] mtcf1j165528c67z5ozpxv599mduzk0 0 10056 201649 190781 2026-06-04T16:17:29Z Iketsi 3254 ' - to '→' – to '; Galeriô 201649 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:DD-canaletto-blick.jpg|mały|Widzënk z Drezdëna]] [[Òbrôzk:Dresden Stadtwappen.svg|mały|Herb]] [[Òbrôzk:Flag of Dresden.svg|mały|Fana]] '''Drezdëno''' ([[miemiecczi jãzëk|miem.]] ''Dresden'') – to je gard [[Miemieckô|Miemiecczi Federacëjny Repùbliczi]]. Tu je techniczny ùniwersytet. == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Dresden-2124-Elbpanorama-Staendehaus-Residenz mit Georgenbau und Hausmannsturm-Hofkirche-Zwinger-2015-gje.jpg|Panorama Òbrôzk:Dresden-2146-Elbe-Albertbruecke-Synagoge-Rathausturm-2015-gje.jpg|Albertbruecke Òbrôzk:Dresden-2180-Bruehlsche Terrasse-Frauenkirche-Kunstakademie-2015-gje.jpg|Kunstakademie Òbrôzk:Dresden-2226-Schlossplatz-Georgenbau-Hausmannsturm-Hofkirche-2015-gje.jpg|Schlossplatz Òbrôzk:Dresden-2260-Postplatz-Unser Quartier Motel One-2015-gje.jpg|Postplatz Òbrôzk:Dresden-2364-Neumarkt-Steigenberger-Denkmal fuer August den Starken-2015-gje.jpg|Neumarkt Òbrôzk:Dresden-2390-Zwinger mit Kronentor-Sempergalerie-Semperoper aus Motel One-2015-gje.jpg|Zwinger Òbrôzk:Dresden-2414-Zwinger-Suedost-Seite mit Glockenspielpavillon und Porzellansammlung-2015-gje.jpg|Zwinger Òbrôzk:Dresden-1206-Frauenkirche-2008-gje.jpg|Frauenkirche Òbrôzk:Dresden-1224-Frauenkirche-Detail-2008-gje.jpg|Frauenkirche </gallery> == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gardë w Miemiecczi]] n4c4mo3sqzwm0hhxnzoqkbdz1xedynr 0 10057 201776 187563 2026-06-05T11:30:42Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Rzéczi]] 201776 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Locatiemaas2.GIF|mały|Kôrta z Szeldą w [[Eùropa|Eùropie]]]] '''Szelda''' – [[rzéka]] dłużawë 360 km w [[Eùropa|Eùropie]]. Ji wòdë płëną z [[Francëjô|Francje]] przez [[Belgijskô|Belgijską]] i [[Néderlandzkô|Néderlandzką]] do [[Nordowé Mòrzé|Nordowégò Mòrza]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Rzéczi]] [[Kategòrëjô:Eùropa]] o3qtmdlyadhc74wavre6w40jh0g7ffa 0 10061 201639 171844 2026-06-04T16:12:30Z Iketsi 3254 ' - to '→' – to '; == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} 201639 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Ahosuolaheinä (Rumex acetosella).jpg|mały|Pólnô szczawa]] '''Pólnô szczawa''' (''Rumex acetosella'') – to je wielelatnô roscëna z rodzëznë dërdestowatëch. M. jin. na [[Kaszëbë|Kaszëbach]] òna rosce. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Bòtanika]] 9pk3ihg9g13p4f9ohoh241cvehexm49 0 10067 201635 171747 2026-06-04T16:10:23Z Iketsi 3254 ' - to '→' – to '; {{#categorytree:Proliszkòwaté|hideroot=on|mode=pages}} 201635 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Viola canina 3.jpg|mały|Psy proliszk]] '''Psy proliszk''' (''Viola canina'') – to je ôrt roscënë z rodzëznë proliszkòwatëch (''Violaceae'' Batsch). Ten proliszk rosce m. jin. na [[Kaszëbë|Kaszëbach]]. == Òbaczë téż == {{#categorytree:Proliszkòwaté|hideroot=on|mode=pages}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Proliszkòwaté]] paeymsx9y49e1uqd87pp3ut1sg2kcj6 0 10068 201631 180243 2026-06-04T16:08:29Z Iketsi 3254 ' - to '→' – to '; == Òbaczë téż == {{#categorytree:Proliszkòwaté|hideroot=on|mode=pages}} 201631 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Viola arvensis BS16.1.jpg|mały|Pólny proliszk]] '''Pólny proliszk''' (''Viola arvensis'') – to je ôrt roscënë z rodzëznë proliszkòwatëch (''Violaceae'' Batsch). Ten proliszk rosce m. jin. na [[Kaszëbë|Kaszëbach]]. == Òbaczë téż == {{#categorytree:Proliszkòwaté|hideroot=on|mode=pages}} == Lëteratura == * Przewodnik do rozpoznawania roślin i zwierząt na wycieczce / tekst Ute E. Zimmer, Alfred Handel ; oprac. całości Wilhelm i Dorothee Eisenreich ; [przekł. Ewa Rachańska, Piotr Kreyser] Warszawa : Multico, 1996, s. 124. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Proliszkòwaté]] 9nffeotacicv7ohnhw16r04vna9l1bj 0 10083 201629 185088 2026-06-04T16:07:07Z Iketsi 3254 ' - to '→' – to '; == Bùtnowé lënczi == 201629 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Thai peppers.jpg|mały|Paprika]] [[Òbrôzk:Red capsicum and cross section.jpg|mały|]] '''Paprika''' (''Capsicum'' L.) – to je szlach roscënów z rodzëznë lilkòwatëch (''Solanaceae'' L.). Piérwi òna rosła m. jin. w [[Meksyk]]ù. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Bòtanika]] [[Kategòrëjô:Ògardowizna]] 8f8kvcstiftj7r3xqlbi1e3y1zhloga 0 10088 201630 179020 2026-06-04T16:07:18Z Iketsi 3254 Bùtnowé lënczi 201630 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Taxus baccata MHNT.jpg|mały|Cës]] '''Cës''' (''Taxus'' L.) – to je szlach roscënów z rodzëznë cësowatëch (''Taxaceae''). Na [[Kaszëbë|Kaszëbach]] rosce [[zwëczajny cës]] z tegò szlachù. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Bòtanika]] 0jhe5psnor7oov2f3q1hepd9d4u0m4n 0 10104 201628 182282 2026-06-04T16:06:42Z Iketsi 3254 ' - to '→' – to '; == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} 201628 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:POL Zielona Góra COA.svg|mały|120px|Herb gardu]] [[Òbrôzk:POL Zielona Góra flag.svg|mały|120px|Fana gardu]] [[Òbrôzk:Zielona_Góra,_konkatedra_św._Jadwigi.jpg|mały|Kònkatédra w Zelony Gòrze]] '''Zelonô Góra''' ([[pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Zielona Góra'', [[miemiecczi jãzëk|miem.]] ''Grünberg in Schlesien'', [[Czesczi jãzëk|cz.]] ''Zelená Hora'') – to je wôżny gard [[Lubùsczé wòjewództwò|lubùsczégò wòjewództwa]]. * Wiéchrzëzna - 278,32 km² * Lëdztwò - 140 113 (2018) == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Lubùsczé wòjewództwò]] p600hrslgnimih7vi79ur6ep858dndg 0 10115 201626 171996 2026-06-04T16:05:58Z Iketsi 3254 == Òbaczë téż == * [[Anëż]] 201626 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:AniseEssOil.png|mały|Anisowi òléjk]] '''Anisowi òléjk''' (''Anisi calami'') – to je òléjk z semionów [[Anëż|biedrzóna anysa]]. == Òbaczë téż == * [[Anëż]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Eterowé òléjczi]] la7pueo6c92aozihn6wkg635odjcej0 0 10127 201625 182944 2026-06-04T16:05:37Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 201625 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Hoplia.philanthus.-.lindsey.jpg|mały|Bùkwitniôk]] '''Bùkwitniôk''' abò '''gãsy bączk''' (''Hoplia philanthus'') – to je bączk z rodzëznë ''Rutelidae''. Òn mierzi 8 do 9,5 mm długòtë, a żëje m. jin. na [[Kaszëbë|Kaszëbach]]. == Lëteratura == * [[Bernard Zëchta]]. Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej, Ossolineum, Wrocław - Warszawa - Kraków 1967, tom I, s. 87 i s. 310 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Òwadë]] 6z5ytunmtmugc3nbbclrkzxkshhvqvs 0 10132 201624 172050 2026-06-04T16:05:17Z Iketsi 3254 Bùtnowé lënczi 201624 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Scabiosa ochroleuca.JPG|mały|Gãsô klóska]] '''Gãsô klóska''' (''Scabiosa ochroleuca'' L. ) – to je ôrt roscënë z rodzëznë ''Caprifoliaceae'' Juss. Òna rosce m. jin. na [[Kaszëbë|Kaszëbach]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Bòtanika]] 8cbnl3w84a11quujwx98qs8f7o2apae 0 10139 201556 172060 2026-06-04T13:20:54Z Iketsi 3254 ' - to '→' – to '; == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} 201556 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Myosotis sylvatica (aka).jpg|mały|Lasowô niezabôtka]] '''Lasowô niezabôtka''' (''Myosotis sylvatica'' Ehrh. ex Hoffm.) – to je ôrt roscënë z rodzëznë wòdrôkòwatëch (''Boraginaceae''). Te niezabôtczi roscą m. jin. na [[Kaszëbë|Kaszëbach]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Bòtanika]] 8wh24b9bjgp20zrfl48o25212n6rxqf 0 10151 201557 172096 2026-06-04T13:21:09Z Iketsi 3254 ' - to '→' – to '; {{Kòntrola}} 201557 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Campanula glomerata.JPG|mały|Zebróny zwónk]] '''Zebróny zwónk''' (''Campanula glomerata'' L.) – to je roscëna z rodzëznë zwónkowatëch (''Campanulaceae'' Juss.). Na [[Kaszëbë|Kaszëbach]] rosce dosc mało zebrónëch zwónków. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Bòtanika]] 4q8luy5hxkdofw2oet6p81mn6dqotyd 0 10310 201623 196638 2026-06-04T16:05:06Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 201623 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Solar System true color.jpg|mały|upright=1.5|Słuńce, planetë i karzełkòwi planetë Słuńcowégò Ùstawù]] '''Słuńcowi Ùstôw''' – '''planétny ùstôw''', jaczi òbjimô [[Słuńce]] i grawitacyjno sparłãczony z nim niebiesczi cała. Ne cała to òsem planetów, jich 173 znóné ksãżëcë<ref>[http://ssd.jpl.nasa.gov/?sat_discovery ''Planetary Satellite Discovery Circumstances'']</ref>, piãc karzełkòwëch planetów i miliardë (a mòżlëwé, że i biliónë) môłëch całów Słuńcowégò Ùstawù, do jaczich nôleżą planetojidë, kòmetë, meteorojidë i midzëplanétowi pich. Szesc òd osme planetów i trzë karzełkòwi planetë mają nôtërné satelitë, zwóné ksãżëcama. Kòżdô bùtnowô planeta je òbrëmionô piersceniama, jaczé skłôdają sã z midzëplanétowégò pichù. Wszëtczé planetë – òkróm [[Zemia|Zemi]] i [[Ùran]]a (chtëren zawdzãcziwô pòzwã grecczémù bóżstwù Ùranosowi) – noszą miona bóżstwów z rzimsczi mitologie. Centrum Słuńcowégò Ùstawù je [[Słuńce]], jaczé zawiérô 99,86% znóny masë tegò ùkładu i dominëje w nim grawitacyjno<ref>Patricia Barnes-Svarney, ''Asteroid: Earth Destroyer Or New Frontier'', s. 37, ISBN 7382-0885-X.</ref>. [[Jupiter]] i [[Saturna]], dwa nôwikszi cała òrbitującé wkół Słuńca, stanowią wiãcy niż 90% pòòstałi masë ùkładu. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Słuńcowi Ùstôw|kol=#c0c0ff}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Słuńcowi Ùstôw| ]] 9t3vvk4syqos5qyecqmf6df50dl8l0g 0 10349 201546 200349 2026-06-04T13:12:38Z Iketsi 3254 -' ' 201546 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Mieszko I (274939) (cropped).jpg|mały|Mieszkò I]] [[Òbrôzk:Dobrawa (274945).jpg|mały|Dobrawa, biôłka Mieszkò I]] '''Mieszkò I''' (ùr. 922-945, ùm. 25 maja 992) – ksążã [[Pòlskô|Pòlsczi]] z dynastie Piastów sprawùjący władzã òd kòl 960 r. Syn Semòmësła, wnëk Lestka. Òjc Bòlesława I Chrobrégò, Swiãtosławë-Sygrëdë, Mieszka, Lamberta i Swiãtopôłka. Bracyna Czcëbòra. == Rejon panowaniô == Mieszkò I to piérszi historiczny włodôrz Pòlanów, ùwôżóny zarazã za prôwdzëwégò twórcã pòlsczi nôrodnoscë. Cygnął dali pòlitikã swòjégò òjca i starka, chtërny jakno włodarze pògańsczégò ksãstwa, jaczé bëło na terenach dzysdniowi Wielkòpòlsczi, pòprzez sojusze abò militarną sëłã pòdpòrządkòwalë sobie [[Kùjawë]] i prawdopòdobno Wschòdné [[Pòmòrskô|Pòmòrze]] i [[Mazowszé]]. == Białczi == Kòl 965 pòslëbił czeską ksãżniczkã [[Dobrawa|Dobrawã]]. W 966 przëjął chrzest. Walcził z miemiecczim margrabią Hodonã, zwëcãżającë w wôżny biôtce pòd Cedënią w 972. Zdobëł téż ùjsce [[Òdra|Òdrë]]. Òdpiarł wëprawã cesarza Òttona II procëm Pòlsczi w 979. Pò smiercë Dobrawë pòslëbił Òdã, córkã margrabiegò Dëtrika, i wspòmôgany przez cesarsczé wòjska kòl 990 zdobëł Szląsk, zemiã Wislanów a téż Małopòlskã. Dokumeńtã ''Dagome iudex'' z 991 òddôł pòlsczé państwò pòd òpiekã papieża. W testameńce pòdzelëł pòlsczé zemie midzë Bòlesława Chrobrégò, sëna Dobrawë, i małolatnëch sënów z drëdżi żeńbë. == Zdroje == Zachòwané zdrzódła pòzwalają twierdzëc, że Mieszkò I béł sprôwnym pòlitikã, ùtalentowónym wòdzã i charizmaticznym włodarzã. Prowôdzëł zrãczné dzejania diplomaticzné, zawiarł sojusz nôprzód z Czechama, a pòstãpno ze [[Szwedzkô|Szwedzką]] i Cesarstwã. W zagraniczny pòlitice czerowôł sã przede wszëtczim racją stanu, wchòdzëł w ùkładë nawetka ze swòjima wczasnyma wrogama. Sënom pòzostawił państwò ò wiele wëższi pòzicje w [[Eùropa|Eùropie]] i przënômni pòdwòjonym teritorium. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Włodarze Pòlsczi]] 65wm00t9dglzahgse908adth8t7jsms 0 10367 201548 187598 2026-06-04T13:14:37Z Iketsi 3254 ' - to '→' – to ' 201548 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Satyr goat Met L.2008.51.jpg|mały|Satir i kòzeł]] '''Satir''' – to béł lasny [[bóżk]] w [[Greckô|Grecce]]. Òn miéwôł kóńsczi ògón. == Lëteratura == * [[Jan Trepczik|J. Trepczyk]]: ''Słownik polsko-kaszubski'', [[Gduńsk]] [[1994]], t. II, s. 176 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Greckô mitologiô]] 7hxgtnoo1xvl1iay41sckae5m639iy7 0 10369 201554 187468 2026-06-04T13:20:27Z Iketsi 3254 ' - to '→' – to '; {{Kòntrola}} 201554 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Statuti Sassaresi XIV century 1a.png|mały|Tekst napisóny pò sardińskù w 13.–14. stalatim]] '''Sardińsczi jãzëk''' (''sardu, limba sarda, lingua sarda'') – to je jeden z romańsczich jãzëków. Na [[Sardiniô|Sardinie]] wiele dzecy ùczi sã tegò jãzëka. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Romańsczé jãzëczi]] 38ayj79l784107k3mmsq4nf159ojdhz 201555 201554 2026-06-04T13:20:37Z Iketsi 3254 -' ' 201555 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Statuti Sassaresi XIV century 1a.png|mały|Tekst napisóny pò sardińskù w 13.–14. stalatim]] '''Sardińsczi jãzëk''' (''sardu, limba sarda, lingua sarda'') – to je jeden z romańsczich jãzëków. Na [[Sardiniô|Sardinie]] wiele dzecy ùczi sã tegò jãzëka. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Romańsczé jãzëczi]] hzmn81g8rgi10agyxlek1bs99z7mjhp 14 10373 201713 189398 2026-06-04T19:14:17Z Iketsi 3254 {{Commons}} 201713 wikitext text/x-wiki {{Commons}} [[Kategòrëjô:Pòlskô]] [[Kategòrëjô:Dzeje Pòlsczi]] [[Kategòrëjô:Włodarze]] 3a12fh2vnfzvgxcj3itqqw3aobtch6u 0 10388 201541 187405 2026-06-04T13:08:57Z Iketsi 3254 Bùtnowé lënczi 201541 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Peresopnytske Gospel 04.jpg|mały|Swiãti Mateùsz]] [[Òbrôzk:Papyrus 37 - recto.jpg|mały|Dzélëk z Ewanielie wedle swiãtégò Mateùsza z III stalata]] '''Ewanieliô wedle swiãtégò Mateùsza (Mt)''' – to je jedna z sztërzëch Ewanielów Nowégò Testameńtu, chterne Kòscół ùznôł za natchnioné ë wprowadzył do knégów Swiãtëch Pismión. W kanonie Nowégò Testameńtu òna je jakno pierszô. == Òbaczë téż == * [[Ewanieliô wedle swiãtégò Jana]] * [[Ewanieliô wedle swiãtégò Marka]] * [[Ewanieliô wedle swiãtégò Łukôsza]] == Lëteratura == * Ewanielie na kaszëbsczi tołmaczoné. Z greczi przełożił na kaszëbsczi jãzëk ò. Adam Ryszard Sikora OFM. Gdańsk 2010; ISBN 9788387258399 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Bibliô]] bge7c0u96l130jm61musuqqi5woceq8 0 10389 201540 172917 2026-06-04T13:08:42Z Iketsi 3254 ' - to '→' – to '; == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} 201540 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:SagittariaSagittifoliaLeaves.jpg|mały|Wòdnô strzélka]] '''Wòdnô strzélka''' (''Sagittaria sagittifolia'' L.) – to je wielelatnô roscëna z rodzëznë ''Alismataceae''. Òna rosce m. jin. na [[Kaszëbë|Kaszëbach]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Bòtanika]] imiz2ckyk29bpoufd1isb5zdbbk0yy5 0 10411 201552 198811 2026-06-04T13:18:45Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Greckô mitologiô]] 201552 wikitext text/x-wiki {{Do werifikacëji}} [[Òbrôzk:Otricoli Zeus - 1889 drawing.jpg|mały|Zeùs]] '''Zeùs''' – abò '''Dzeùs''', bóg nieba, łiskawic i piorunów, nômłodszi sën [[Kronosa]] i [[Rei]], brat [[Pòsejdona]], [[Hadesa]], [[Hestii]], [[Demeter]] i [[Herë]]. Miôł wiele białek, co drażniło jégò żonã, Herã. Dlô Greków bëł głównym Bodziem, ùważano gò za jidealnégò władcã i nôpòtãżniejszégò  bogô. Jégò atributama władzë są piorën, chtërnym rzucôł w smiertelników. Je òpiekunem prôw, przëbëszë proszącëch ò pòmòc, pòsłów i heroldów. Swiãtym zwierzãciem Zeùsa  béł orzeł. == Historiô Zeùsa == Zeùs   ùrodzył  sã  jakò sën Kronosa i Rei. Kronos béł  królem tytanów,  chtëren  kôżdé dzëckò  pòłikôł,  żebë  ni òdebrało mù władzë. Tak przepòwiedzôła mù czedës  wëroczniô.  Zeùs béł jégò  szóstim  dzëckã,  a trzecym sënã. Rea ni  mògòłô sã  pògòdzic ze stratą kòlejnégò dzëcka òd razu pò narodzinach òstawiła gò na Krecie w grocie jidyjsczej. Tôm òpiekòwałô  są nim  [[Amaltea]] (wedle różnëch pòdań bëła to kòza, a innëch nimfa). Timczasã Rea dała mężulkowi kam òwiniãti w pielëszkã. Kronos mësląc, że pòłika swòje dzëckò spôł spòkòjno Pewnégò razã złamôł sã róg kòzë Amaltei, wtedë Zeùs pòbłogòsławił gò tak, że òd tamtégò czasã  z rogù dòstac mòżna bëło wszëtkò czégò sã chciałô - pòwstôł tak róg òbfitoscë. Zeùs béł chroniony przed òjcã, żebë ten ni  ùsłiszôł jégò smiechów i zabaw, dlôtégò kapłanié Rei wëkonywelë nad nim baro głosné tuńce wòjenné. Czej Zeùs dorósł wëdôł tytanom wòjnã. Rea pòdała swémù chłopòwi lékarstwò na wracanié, a òn zwracôł dojrzałëch bògów: Herã, Pòsejdona, Hestiã, Demeter oraz Hadesa. Òni dorôstôlë oni w żołądkù Kronosa, a ni mòglë zgdzinąc - bògòwie bëlë niesmiertelni. Czedë skònała kòza Amaltea. Zeùs z ji skórë zrobił sobie tarczã, znónô jakò Egidę. Braciô i sostrë pomogłë Zeùsowi wëgrac walkã z dwùnastoma tytanami  i wrzucëc ich do Tartaru lub ùkarac (Atlôs dzwigôł za karã  sklepienié  niebiesczé)  po dzesiãciu latach walk. Ni béł to jednak kùnc walk. Wtedë  nastała gigantomachia, w chtërne bògóm pòmagôł héros Herakles. Pò ucemiãga gigantów na zemã wstąpił Tyfon, chtëren  pò  bitwie Zeùs przëwalił wëspą Sycylią. Pò Kronosie władcą zostôł Zeùs. Pòsejdon zostôł bògã mórz i oceanów, a Hades bògã  ùmarłëch. == Przëdomczi Zeùsa == 1.Horkios - prawé, sprawiedlëwé 2.Ksenios - gòscinny 3.Herkejos - patrón òsad, czuwa nad prawã własnosce  i nierozerwalnoscią rodu lub gminë 4.Hellenios - bóstwo nôrodowé, chtërne  spaja różné, skłóconé ze sobą greccze szczepë == Związczi z białkoma i narodzoné dzecë == [[Òbrôzk:Zeus with Hera.jpg|mały|Zeùs z Herã]] {| class="MsoNormalTable" | '''Białkô''' | '''Dzecë''' |- | Alkmena | Herakles |- | Antiopa | Amfion, Zetos |- | Boetis | Aigipan |- | Danae | Perseusz |- | Demeter | Persefona |- | Dia | Peirithous |- | Dione | Afrodyta |- | Egina | Ajakos |- | Elara | Tytios |- | Elektra | Harmonia, Dardanos, Jazjon |- | Eùropa | Minos, Radamantys, Sarpedon |- | Eurymedousa | Myrmidon |- | Eurynome | Charyty, Asopos |- | Gaja | Agdistis |- | Himalia | Spartaios, Kronios, Kytos |- | Hera | Hefajstos, Ares, Hebe, Ejlejtyja, Enyo |- | Hybris | Pan |- | Io | Epafos |- | Kalliope | Kabirowie |- | Kallisto | Arkas |- | Kasjopeja | Atymnius |- | Karme | Britomarsis |- | Lamia | Achelois |- | Leda | Kastor, Polideukes, Helena |- | Leto | Apollo, Artemida |- | Maja | Hermes |- | Metyda | Atena |- | Mnemosyne | Muzy |- | Niobe | Argos |- | Otreis | Meliteus |- | Pandora II | Graekus |- | Persefona | Zagreus, Melinoe |- | Pluto | Tantal |- | Pyrrha | Hellen |- | Selene | Pandeja, Ersa, Nemea |- | Semele | Dionizos |- | Tajgete | Lakedajmon |- | Taleja | Palikowie |- | Temida | Mojry, Hory, Nymfai |- | Thyia | Magnes, Makedon |} == Główné mesca kùltu == 1. Olimpia – to je mesce rozgrëwania starożëtnëch igrzësk olimpijsczich na cześć Zeùsa. Znajduje sã tam téż swiątënia tégó bòga, terô w ruinach. W strzôdkù znajdowôł sã czedes 13-metrowi złoti pòsąg Zeùsa trzëmającégò w rãkù Nike. Zrobił gò Fidiôsz. 2. Atenë - swiątënia bëła w momencie ukończenia przez cesôrza Hadriana nôwiãkszą w Grecji, znajdowôł sã tam ògromny pòsąg Zeùsa, kòpia tégò z Òlimpii, óbecnie z bùdinków zachòwało sã 15 kòlumn. 3. Dodona - òsrodek kùltu Zeùsa i Dione, 4. Nemea - mesce rozgrëwania igrzysk nemejczich rok pò igrzyskach òlimpijczich, znajduje sã tam (òbecnie w ruinach) swiątënia Zeùsa Nemeios. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Greckô mitologiô]] bku5iiep85z2m43ehexacnwtmhkr4or 0 10423 201577 175198 2026-06-04T13:54:32Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Bróń]] 201577 wikitext text/x-wiki {{Do werifikacëji}} [[Òbrôzk:Tadeusz Ajdukiewicz Artyleria konna.jpg|mały]] [[Òbrôzk:Artyleria Legionów Polskich w Karpatach.jpg|mały]] [[Òbrôzk:Muzeum Okręgowe w Sandomierzu działo oktawa kartauny 30.12.2010 p.jpg|mały]] '''Artëleriô''' óznôczô wòskò z kanónama, w [[Europa|Europie]] ùżiwóné òt trzënôstigò wieku, przëbëwszë z wënalézenié czôrnygò prochù. To je [[Chiny|chińsczi]] odkrëcé dokonałé w dzewiątém wieku. To dô rozmajité ôrte broni artëlerijsczi, môłô, strzédnô i wiôlgô abò cãżkô. Nôprzód w sztërnôstim wieku wënalôzle cãżkô bróń strzelnô, to wëpùszczô kùla przez wëbùch prochù. == Bùdowizna == Wójskò artëlerijszczi mô wiele ôrtów bróni, w sztërnôstim wieku ùżewale letkô rãcznô piszczel co miała drzewiany chwët i z żelazła wëlot. Òna mô kaliber sztërdzescësztëre milimetra i wôga òsem i pół kilo. Artëlerzista ùżëwôł ja do òbléganiô. Artëleriô mòże bombardować, célowac na pòwietrzé, na wòdô, na lùndzé. Letkô bróń artëlerijskô je [[hakownica]] artëlerzisté ùżëwalé jã w sztërnôstim i w piãcnastim wieku, Òni mòegle z niã drawòwac, sprôwno schòwac sã i chùtkò w jã wsadzëc proch i kùle. == Òrté == Strzédnô bróń artëlerijskô to je kanóna na lawece, óena sã dała cëgnąc kòniama, abò włożëc na wóz, na okrãt. Ùżiwónô bëła òt szesnôstigò wieku do sédmënôstigò wieku. Cãżkô bróń strzelnô to jé „bombarda” òna jé zdebł jinô formô, [[lùfa]] jé òd stronë spódkã zmiészënô, a ód wëlecënkô jé szerokô. == Bibliografiô == * Włodzimierz Kwaśniewicz, Leksykon dawnej broni palnej, Warszawa 2004 David Harding, Encyklopedia broni, Warszawa 1995 Michał Gradowski, Zdzisław Żygulski Jun, Słownik Uzbrojenia Historycznego, Warszawa 1998 Michał Bogacki, Broń wojsk polskich w okresie średniowiecza, 2009 Piotr Chlebowicz, Ręczna broń palna w średniowieczu, Toruń 20013 Michał Mackiewicz, RZECZPOSPOLITA, nr 4/20, 2006, s. 8-9 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Bróń]] dhpxtrltrp7dlnv5zxugyfqpz151cem 0 10512 201622 187624 2026-06-04T16:04:46Z Iketsi 3254 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} 201622 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:MIASTKO. 024.JPG|mały|Wieża cësnieniów w Miastkù]] '''Wieża cësnieniów w Miastkù''' – je wëbùdowónô w 1928 rokù w [[Miastkò|Miastkù]]. Na ji czëpie béł do 2006 rokù zbiérnik wòdë dlô zagwësnieniô sztabilnégò cësnieniô w miastowim wòdoprowôdnikù. == Òbaczë téż == * [[Miastkò]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Architektura]] p2hkb85oavha6181pj5h9pn7cgljewa 0 10522 201619 174201 2026-06-04T16:03:25Z Iketsi 3254 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} 201619 wikitext text/x-wiki '''Nina Kraljić''', (ùr. [[4 łżëkwiata]] [[1992]]) je chòrwacką spiéwôrką. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} {{SORTUJ:Kraljić, Nina}} [[Kategòrëjô:Spiéwôrczi]] 9kn0e6er5v515f2mn9vxgpvrjf7gkkb 201620 201619 2026-06-04T16:03:43Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Chòrwackô]] 201620 wikitext text/x-wiki '''Nina Kraljić''', (ùr. [[4 łżëkwiata]] [[1992]]) je chòrwacką spiéwôrką. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} {{SORTUJ:Kraljić, Nina}} [[Kategòrëjô:Spiéwôrczi]] [[Kategòrëjô:Chòrwackô]] e6o1x9qyqvfiylx89ypgf0g05afmjrh 0 10552 201603 199851 2026-06-04T15:53:09Z Iketsi 3254 == Òbaczë téż == {{#categorytree:Gramaticzné przëpôdczi|hideroot=on|mode=pages}} 201603 wikitext text/x-wiki '''Nazéwôcz''' (abò '''nominatiw'''<ref>'''Ùchwôlënk nr 7/RJK/2012 z dnia 29.06.2012 r. w sprawie stosowaniô słowiznë sparłãczony z gramaticzną terminologią – fleksjô'', „Biuletin Radzëznë Kaszëbsczégò Jãzëka” 2012, s. 38.</ref>; [[łacynsczi jãzëk|łac.]] ''casus nominativus'') – jeden òd pòdstawòwëch [[przëpôdk|przëpôdków]] w [[Nominatiwné jãzëczi|nominatiwnëch jãzëkach]]. Na ògle [[przëpôdk]] ten òznôczô [[agens]]a, chtëren òd stronë [[syntaksa|syntaksë]] czãsto je [[pòdmiotã]]. Nazéwôcz je m.jin. jednym òd sétmë przëpôdków [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczégò jãzëka]]. == Òbaczë téż == {{#categorytree:Gramaticzné przëpôdczi|hideroot=on|mode=pages}} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gramaticzné przëpôdczi]] 6v6kiub6jcdh6hytap3lzjp0y4m81oy 0 10553 201614 174076 2026-06-04T15:58:45Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 201614 wikitext text/x-wiki '''Agens''' (z [[łacynsczi jãzëk|łac.]] ''agens'' — ‘dzejający’) – [[Semantika|semanticznô]] kategòriô, jedna òd głównëch semanticznëch ról w jãzëkù. We wëpòwiedzenim agensã je aktiwny ùczãstnik sytuacji, chtërny przeprowadzô dzejanié abò sprawùje kòntrolã nad sytuacją. Przëmiérno w zdanim „Knôp rzucył balã w òkno” agensã je „knôp”. Òd stronë [[syntaksa|syntaksë]] w célu wërażeniô agensa w [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczim jãzëkù]] nôczãscy ùżiwô sã [[nazéwôcz]]a (na przëmiôr: „''Białka'' nadzała gark masłem”) abò [[winowôcz]]a (na przëmiôr: „Te rzeczë są tu przez ''niegò'' zwlokłé”). == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gramatika]] b91mcn0n7gh8smyabzu3ajg0e812oai 0 10554 201605 200799 2026-06-04T15:55:16Z Iketsi 3254 == Òbaczë téż == {{#categorytree:Gramaticzné przëpôdczi|hideroot=on|mode=pages}} 201605 wikitext text/x-wiki '''Rodzôcz''' (abò '''genetiw'''<ref>{{RKJ|2012|38}}</ref>; [[Łacyńsczi jãzëk|łac.]] ''genitivus'', ''genetivus'') – jeden òd zanôleżnëch [[przëpôdk]]ów, chtëren w jãzëkach swiata òznôczô na ògle stósënczi przënôleżnoscë. Òprócz tegò zjiscywô téż régã jinëch fùnkcji, co òdróżniô gò òd [[possessivus]]a (jinégò pòdóbnégò przëpôdkù, chtëren wërôżô równak leno przënôleżnosc). W [[Słowiańsczé jãzëczi|słowiańsczich]] i bôłtëcczich jãzëkach rodzôcz pòjawił sã w rezultace sparłãczeniô indoeùropejsczégò genetiwa i [[ablatiw]]a i zachòwôł tak jegò [[Fleksyjny kùnôszk|kùnôszk]], jak i fùnkcjã (brëkòwóny je w znaczeniu pòczątkòwégò pùnktu ruchù, z taczima [[Przëmiónk|przëmiónkama]], jak „z” abò „òd”). Rodzôcz je m.jin. jednym òd sétmë przëpôdków [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczégò jãzëka]]. == Òbaczë téż == {{#categorytree:Gramaticzné przëpôdczi|hideroot=on|mode=pages}} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gramaticzné przëpôdczi]] e8qtkks903ahqlzak2lxa2pxua7ndp4 0 10555 201574 174078 2026-06-04T13:37:41Z Iketsi 3254 == Przëpisczi→== Przëpisë; {{Kòntrola}} 201574 wikitext text/x-wiki '''Dôwôcz''' (abò '''datiw'''<ref>''Ùchwôlënk nr 7/RJK/2012 z dnia 29.06.2012 r. w sprawie stosowaniô słowiznë sparłãczony z gramaticzną terminologią – fleksjô'', „Biuletin Radzëznë Kaszëbsczégò Jãzëka” 2012, s. 36.</ref>; [[łacyńsczi jãzëk|łac.]] ''casus dativus'') – jeden òd zanôleżnëch [[przëpôdk]]ów, nôpierszą fùnkcją chtërnégò je wërażenié dalszégò [[Dopełnienié|dopełnieniô]]. Przëpôdk ten brëkòwóny je do òpisaniô òsobë, chtërna dostôwô cos w rezultace dzejaniów [[agens]]a. Jistnieje we wnetka wszëtczich [[Słowiańsczé jãzëczi|słowiańsczich jãzëkach]], a téż m.jin. w stôrogrecczim, [[Miemiecczi jãzëk|miemiecczim]], [[Jislandzczi jãzëk|jislandzczim]]. Dôwôcz je m.jin. jednym òd sétmë przëpôdków [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczégò jãzëka]]. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gramatika]] 0brdpqjszcnb7njy5tr1dx57yd94fk1 201606 201574 2026-06-04T15:55:20Z Iketsi 3254 == Òbaczë téż == {{#categorytree:Gramaticzné przëpôdczi|hideroot=on|mode=pages}} 201606 wikitext text/x-wiki '''Dôwôcz''' (abò '''datiw'''<ref>''Ùchwôlënk nr 7/RJK/2012 z dnia 29.06.2012 r. w sprawie stosowaniô słowiznë sparłãczony z gramaticzną terminologią – fleksjô'', „Biuletin Radzëznë Kaszëbsczégò Jãzëka” 2012, s. 36.</ref>; [[łacyńsczi jãzëk|łac.]] ''casus dativus'') – jeden òd zanôleżnëch [[przëpôdk]]ów, nôpierszą fùnkcją chtërnégò je wërażenié dalszégò [[Dopełnienié|dopełnieniô]]. Przëpôdk ten brëkòwóny je do òpisaniô òsobë, chtërna dostôwô cos w rezultace dzejaniów [[agens]]a. Jistnieje we wnetka wszëtczich [[Słowiańsczé jãzëczi|słowiańsczich jãzëkach]], a téż m.jin. w stôrogrecczim, [[Miemiecczi jãzëk|miemiecczim]], [[Jislandzczi jãzëk|jislandzczim]]. Dôwôcz je m.jin. jednym òd sétmë przëpôdków [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczégò jãzëka]]. == Òbaczë téż == {{#categorytree:Gramaticzné przëpôdczi|hideroot=on|mode=pages}} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gramaticzné przëpôdczi]] omtzhrpto9eoowlahb6xs7sdg8xrafw 0 10556 201607 186116 2026-06-04T15:55:23Z Iketsi 3254 == Przëpisczi→== Przëpisë; == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} 201607 wikitext text/x-wiki '''Winowôcz''' (abò '''akùzatiw'''<ref>''Ùchwôlënk nr 7/RJK/2012 z dnia 29.06.2012 r. w sprawie stosowaniô słowiznë sparłãczony z gramaticzną terminologią – fleksjô'', „Biuletin Radzëznë Kaszëbsczégò Jãzëka” 2012, s. 39.</ref>; [[łacyńsczi jãzëk|łac.]] ''casus accusativus'') – jeden òd zanôleżnëch [[przëpôdk]]ów, nôpierszą fùnkcją chtërnégò je wërażenié òbiektu dzejaniô (to je blëższégò [[Dopełnienié|dopełnieniô]]). We wszëtczich indoeùropejsczich jãzëkach fòrmë [[nazéwôcz]]a i winowôcza dzecnégò [[Ôrt (gramatika)|ôrtu]] pòkrëwają sã. W [[Słowiańsczé jãzëczi|słowiańsczich jãzëkach]] jesz w głãbòczi historie pòkrëlë sã téż nazéwôcz i winowôcz nieżëwòtnëch [[jistnik]]ów chłopsczégò ôrtu w [[Pòjedinczô lëczba|pòjedinczi lëczbie]] (stoji ''kòscół'' – widzã ''kòscół''). Pózni, na różnëch historicznëch etapach, to samò spòtkało jistniczi białgłowsczégò ôrtu òdmianë na -*i (''krew'' gãstnieje – widzã '''krew'' ), a téż jistniczi w [[Wielnô lëczba|wielny lëczbie]] we wszëtczich òdmianach (stoją ''kòscołë'' – widzã ''kòscołë''). W [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczim jãzëkù]] jistniczi chłopsczégò ôrtu, chtërne òznôczają òsobë, charakterizëją sã òsoblëwą kategorią chłopskòpersonowoscë. Fòrmë winowôcza taczich jistników pòkrëwają sã z fòrmama [[rodzôcz]]a (na przëmiôr: nie bëło ''drёchów'' – widzã ''drёchów''). Niechłopskòpersonowé fòrmë winowôcza pòkrëwają sã w [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczim jãzëkù]] z fòrmama [[nazéwôcz]]a (na przëmiôr: Jaczé snôżé ''brzedżi''! – widzã ''brzedżi'') == Òbaczë téż == {{#categorytree:Gramaticzné przëpôdczi|hideroot=on|mode=pages}} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gramaticzné przëpôdczi]] 7fj6zu2w21i2tqy0p1koz78vbxb9egd 0 10557 201608 199853 2026-06-04T15:55:30Z Iketsi 3254 == Òbaczë téż == {{#categorytree:Gramaticzné przëpôdczi|hideroot=on|mode=pages}} 201608 wikitext text/x-wiki '''Nôrzãdzôcz''' (abò '''jinstrumental'''<ref>''Ùchwôlënk nr 7/RJK/2012 z dnia 29.06.2012 r. w sprawie stosowaniô słowiznë sparłãczony z gramaticzną terminologią – fleksjô'', „Biuletin Radzëznë Kaszëbsczégò Jãzëka” 2012, s. 38.</ref>; [[łacyńsczi jãzëk|łac.]] ''casus instrumentalis'') – jeden òd zanôleżnëch [[przëpôdk]]ów, nôpierszą fùnkcją chtërnégò je wërażenié nôrzãdza, jinstrumentu, chtërnym [[agens]] wpłiwô na jinszé òbiektë. Czasã nôrzãdzôcz mòże wërażac rolã [[Agens|agensa]] w pasywnëch kònstrukcjach. Ùżëcé nôrzãdzôcza z [[przëmiónk]]ama taczima jak „nad”, „pòd”, „midzë” służi pòkôzaniu jaczégòs placu dzejaniô. Nôrzãdzôcz je m.jin. jednym òd sétmë przëpôdków [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczégò jãzëka]]. We wespółczasny lëteracczi kaszëbiznë w nôrzãdzôczu [[Pòjedinczô lëczba|pòjedińczi lëczbë]] jistników chłopsczégò i dzecnégò ôrtu brëkòwóny je kùnôszk -''ã''. W nôrzãdzôczu [[Wielnô lëczba|wielny lëczbë]] jistników wszëtczich [[Deklinacjô|deklinacji]] przewôżô [[Dualnô lëczba|dualny]] kùnôszk – ''ama''. == Òbaczë téż == {{#categorytree:Gramaticzné przëpôdczi|hideroot=on|mode=pages}} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gramaticzné przëpôdczi]] 4ntkzindkokkymykxnyi0vics33039m 0 10558 201609 174082 2026-06-04T15:55:38Z Iketsi 3254 == Przëpisczi→== Przëpisë; == Òbaczë téż == {{#categorytree:Gramaticzné przëpôdczi|hideroot=on|mode=pages}} 201609 wikitext text/x-wiki '''Môlnik''' (abò '''lokatiw'''<ref>''Ùchwôlënk nr 7/RJK/2012 z dnia 29.06.2012 r. w sprawie stosowaniô słowiznë sparłãczony z gramaticzną terminologią – fleksjô'', „Biuletin Radzëznë Kaszëbsczégò Jãzëka” 2012, s. 37.</ref>; [[łacyńsczi jãzëk|łac.]] ''locativus'') – jeden òd zanôleżnëch [[przëpôdk]]ów, nôpierszą fùnkcją chtërnégò je wërażenié znaczeniô jaczégòs placu dzejaniégò. Môlnik pòkazywô przede wszëtczim, gdze je (miescy sã, mô swój plac) jaczis przedmiot, wësłowiony z pòmòcą [[jistnik]]a. Môlnik mòże pòkazywac plac przedmiotu równo w przestrzeni, jak i w czasu. Môlnik je m.jin. jednym òd sétmë przëpôdków [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczégò jãzëka]]. Wëstãpùje òn nie samòbëtno, a w składze [[Przëmiónkòwé wërażenié|przëmiónkòwëch wërażeniów]] (na przëmiôr: „''na'' pòlu”, „''we'' Gduńskù”). == Òbaczë téż == {{#categorytree:Gramaticzné przëpôdczi|hideroot=on|mode=pages}} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gramaticzné przëpôdczi]] 30s3bf9fidfvobh8x0gdz6vzhpwfla9 0 10559 201610 174084 2026-06-04T15:55:54Z Iketsi 3254 == Przëpisczi→== Przëpisë; [[Kategòrëjô:Gramaticzné przëpôdczi]] 201610 wikitext text/x-wiki '''Wòłôcz''' (abò '''wòkatiw''', '''krzikôcz'''<ref>''Ùchwôlënk nr 7/RJK/2012 z dnia 29.06.2012 r. w sprawie stosowaniô słowiznë sparłãczony z gramaticzną terminologią – fleksjô'', „Biuletin Radzëznë Kaszëbsczégò Jãzëka” 2012, s. 42.</ref>; [[łacyńsczi jãzëk|łac.]] ''vocativus'') – òsoblëwô fòrma [[Miono (lingwistika)|miona]] (na ògle [[jistnik]]a), ùżiwónô do identifikacje òbiektu, do jaczégò nastãpùje zwrot. Wòłôcz je m.jin. jednym òd sétmë przëpôdków [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczégò jãzëka]]. Fòrma wòłôcza jistniała w indoeùropejsczi systemie [[Przëpôdk|przëpôdków]]. Do dzysô ùchowała sã m.jin. w [[Grecczi jãzëk|grecczim jãzëkù]], w wiele [[Słowiańsczé jãzëczi|słowiańsczich jãzëkach]] (na przëmiôr [[Ùkrajińsczi jãzëk|ùkrajińsczi]], [[Biôłorusczi jãzëk|biôłorusczi]], [[Pòlsczi jãzëk|pòlsczi]], [[Serbsczi jãzëk|serbsczi]]), a téż w bôłtëcczich jãzëkach ([[Lëtewsczi jãzëk|lëtewsczi]], [[Łotewsczi jãzëk|łotewsczi]]) i niechtërnëch celticczich (na przëmiôr [[Jirlandzczi jãzëk|jirlandzczi]]). == Òbaczë téż == {{#categorytree:Gramaticzné przëpôdczi|hideroot=on|mode=pages}} == Przëpisë == {{Przëpisë}} [[Kategòrëjô:Gramaticzné przëpôdczi]] qa1c6rhl6i1heo3b1579imopxlbkxe8 201611 201610 2026-06-04T15:57:35Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 201611 wikitext text/x-wiki '''Wòłôcz''' (abò '''wòkatiw''', '''krzikôcz'''<ref>''Ùchwôlënk nr 7/RJK/2012 z dnia 29.06.2012 r. w sprawie stosowaniô słowiznë sparłãczony z gramaticzną terminologią – fleksjô'', „Biuletin Radzëznë Kaszëbsczégò Jãzëka” 2012, s. 42.</ref>; [[łacyńsczi jãzëk|łac.]] ''vocativus'') – òsoblëwô fòrma [[Miono (lingwistika)|miona]] (na ògle [[jistnik]]a), ùżiwónô do identifikacje òbiektu, do jaczégò nastãpùje zwrot. Wòłôcz je m.jin. jednym òd sétmë przëpôdków [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczégò jãzëka]]. Fòrma wòłôcza jistniała w indoeùropejsczi systemie [[Przëpôdk|przëpôdków]]. Do dzysô ùchowała sã m.jin. w [[Grecczi jãzëk|grecczim jãzëkù]], w wiele [[Słowiańsczé jãzëczi|słowiańsczich jãzëkach]] (na przëmiôr [[Ùkrajińsczi jãzëk|ùkrajińsczi]], [[Biôłorusczi jãzëk|biôłorusczi]], [[Pòlsczi jãzëk|pòlsczi]], [[Serbsczi jãzëk|serbsczi]]), a téż w bôłtëcczich jãzëkach ([[Lëtewsczi jãzëk|lëtewsczi]], [[Łotewsczi jãzëk|łotewsczi]]) i niechtërnëch celticczich (na przëmiôr [[Jirlandzczi jãzëk|jirlandzczi]]). == Òbaczë téż == {{#categorytree:Gramaticzné przëpôdczi|hideroot=on|mode=pages}} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gramaticzné przëpôdczi]] jnn7fz43rv2b02dlltjdjpuvv02c3gy 0 10563 201612 174098 2026-06-04T15:58:20Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 201612 wikitext text/x-wiki '''Possessivus''' – [[przëpôdk]], nôpierszą fùnkcją chtërnégò je pòkôzanié przënôleżnoscë jaczégòs òbiektu do pewnégò pòdmiotu (pòdmiot nen dostôwô tej fòrmã possessivusa). Possessivus wërôżô leno przënôleżnosc, co òdróżniô gò òd [[rodzôcz]]a, jaczi mòże miec régã jinëch fùnkcji. Wëstãpùje w wiele jãzëkach swiata, przede wszëtczim [[Aglutinacyjné jãzëczi|aglutinacyjnëch]]. Sladë possessivusa je widzec téż w [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczim jãzëkù]], równak ùlégł òn adiektiwizacji (jidze ò taczé pòsesywné fòrmë, jak „mëmin”, „nënin”, „mëmczin”, „nënczin” – na przëmiôr w zdanim „Nënczin tatk ju nie żëje”). Indoeùropejsczi genetiw przódë téż béł possessivusã. W [[Anielsczi jãzëk|anielsczim jãzëkù]] possessivus je jedurnym zachòwanym dzysô synteticzno usôdzónym przëpôdkã. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gramatika]] 4phppkfoapqd99exbmitrvsx6ck7gkw 201613 201612 2026-06-04T15:58:28Z Iketsi 3254 -' ' 201613 wikitext text/x-wiki '''Possessivus''' – [[przëpôdk]], nôpierszą fùnkcją chtërnégò je pòkôzanié przënôleżnoscë jaczégòs òbiektu do pewnégò pòdmiotu (pòdmiot nen dostôwô tej fòrmã possessivusa). Possessivus wërôżô leno przënôleżnosc, co òdróżniô gò òd [[rodzôcz]]a, jaczi mòże miec régã jinëch fùnkcji. Wëstãpùje w wiele jãzëkach swiata, przede wszëtczim [[Aglutinacyjné jãzëczi|aglutinacyjnëch]]. Sladë possessivusa je widzec téż w [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczim jãzëkù]], równak ùlégł òn adiektiwizacji (jidze ò taczé pòsesywné fòrmë, jak „mëmin”, „nënin”, „mëmczin”, „nënczin” – na przëmiôr w zdanim „Nënczin tatk ju nie żëje”). Indoeùropejsczi genetiw przódë téż béł possessivusã. W [[Anielsczi jãzëk|anielsczim jãzëkù]] possessivus je jedurnym zachòwanym dzysô synteticzno usôdzónym przëpôdkã. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gramatika]] keqikej03j2pcdvo6emcowrfxjx7ljp 0 10627 201522 174282 2026-06-04T12:59:20Z Iketsi 3254 Bùtnowé lënczi 201522 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:OsiedleRzadzGrudziadz2.jpg|mały|Rządz]] '''Rządz''' – to je terô dzél gardu [[Grëdządz]]a nad [[Wisła|Wisłą]] w [[kùjawskò-pòmòrsczé wòjewództwò|kùjawskò-pòmòrsczim wòjewództwie]]. Kòl niegò w 1243 abò 1244 rokù [[Krzôżëce]] przegrelë pòbitwã ze [[Swiãtopôłk II|Swiãtopôłkã II Wiôldżim]], a òn zajął jesz [[Zantir]]. Za to òni ùdôwelë na niegò do papiéża krzëwé òbsądë. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kùjawskò-pòmòrsczé wòjewództwò]] 82t2277tsu8550lw02plwzbndvqrqmf 0 10628 201521 189212 2026-06-04T12:59:08Z Iketsi 3254 Bùtnowé lënczi 201521 wikitext text/x-wiki '''Swiãcowie''' - bëlë bògatim rodã w XIII i XIV stalatim. Pò 1307 rokù òni ùtwòrzëlë spôdkòwiznowi dominium we Westrzédny Pòmòrsce. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrskô]] cds7e60wdu54czoghuq5cq2c187i8qa 0 10649 201520 179403 2026-06-04T12:58:58Z Iketsi 3254 ' - to '→' – to '; == Bùtnowé lënczi == 201520 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:POL Grudziądz COA.svg|mały|Biskùp Kristión z Òlëwë w herbie [[Grëdządz]]a]] '''Kristión z Òlëwë''' – to béł ùm. 1245 rokù biskùp ù [[Prësowie|Prësów]] òd 1212 rokù. Òn béł ùrodzony kòl 1180 rokù w Pòmòrsce. Òd 1209 rokù òn béł w klôsztorze w [[Òlëwa|Òlëwie]]. W latach 1233 - 1239 òn béł pòjmańczikiem prësczich pògónów. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Katolëcczi Kòscół]] rd2s3i4fzcjyv8s3qn2n07y04wu9k4s 201542 201520 2026-06-04T13:09:13Z Iketsi 3254 - → – 201542 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:POL Grudziądz COA.svg|mały|Biskùp Kristión z Òlëwë w herbie [[Grëdządz]]a]] '''Kristión z Òlëwë''' – to béł ùm. 1245 rokù biskùp ù [[Prësowie|Prësów]] òd 1212 rokù. Òn béł ùrodzony kòl 1180 rokù w Pòmòrsce. Òd 1209 rokù òn béł w klôsztorze w [[Òlëwa|Òlëwie]]. W latach 1233–1239 òn béł pòjmańczikiem prësczich pògónów. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Katolëcczi Kòscół]] mt8r8uxnj2hqw1tu161v64sw8vv9voo 0 10729 201516 189234 2026-06-04T12:56:21Z Iketsi 3254 ' - to '→' – to '; {{Kòntrola}} 201516 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Fribourg 022.JPG|mały|Widzënk z Frébùrga]] [[Òbrôzk:CHE Fribourg COA Var.svg|mały|Herb]] '''Frébùrg/Fribourg''' (miem. ''Freiburg'') – to je gard w [[Szwajcarskô|Szwajcarsce]]. Tu je dwamòwny ùniwersytet. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Szwajcarskô]] d676x3k4v9a5qgv69thkvxxen6qfjsk 0 10737 201515 176413 2026-06-04T12:55:57Z Iketsi 3254 Bùtnowé lënczi 201515 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Chalot tenons mortaises.jpg|mały|Zwela]] '''Zwela''' – to je nôniższô balka w drzewianëch kònstrukcjach scanów. Zwele m. jin. na [[Kaszëbë|Kaszëbach]] biwają spiarté na kamieniach. {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} == Lëteratura == * Ernst Seefried-Gulgowski, Von einem unbekannten Volke in Deutschland. Ein Beitrag zur Volks- und Landeskunde der Kaschubei /Izydor Gulgowski, O nieznanym ludzie w Niemczech. Przyczynek do ludoznawstwa i krajoznawstwa Kaszub, przekład M. Darska-Łogin, red. naukowa i wstęp J. Borzyszkowski, Berlin 1911 - Gdańsk 2012, s. 44. * [[Bernard Zëchta]]: Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej, Ossolineum, Wrocław - Warszawa - Kraków - Gdańsk 1973, tom VI, s. 253 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Bùdowizna]] pm8k3ka4soxorzz5iwxdcb5a562qhuk 201716 201515 2026-06-04T19:22:15Z Iketsi 3254 -{{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} ×2 201716 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Chalot tenons mortaises.jpg|mały|Zwela]] '''Zwela''' – to je nôniższô balka w drzewianëch kònstrukcjach scanów. Zwele m. jin. na [[Kaszëbë|Kaszëbach]] biwają spiarté na kamieniach. == Lëteratura == * Ernst Seefried-Gulgowski, Von einem unbekannten Volke in Deutschland. Ein Beitrag zur Volks- und Landeskunde der Kaschubei /Izydor Gulgowski, O nieznanym ludzie w Niemczech. Przyczynek do ludoznawstwa i krajoznawstwa Kaszub, przekład M. Darska-Łogin, red. naukowa i wstęp J. Borzyszkowski, Berlin 1911 - Gdańsk 2012, s. 44. * [[Bernard Zëchta]]: Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej, Ossolineum, Wrocław - Warszawa - Kraków - Gdańsk 1973, tom VI, s. 253 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Bùdowizna]] t5iv3u2m0ec67s17o1f5o19jcbi8jlj 0 10764 201703 198729 2026-06-04T18:59:49Z Iketsi 3254 -' ' 201703 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Phenol 2 grams.jpg|mały|2 gramë karbòlu]] '''Karból''' – (C6H5OH) to je chemiczny związk. Brëkòwelë gò np. hitlerówcë do zabijaniô lëdzy. == Lëteratura == * [[Jan Trepczik]] : ''Słownik polsko-kaszubski'' [[Gduńsk]] [[1994]], t. 1, s. 229 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Chemijô]] pr5e3eboennn0j4ax5nxpibwzzwoj3i 0 10821 201514 175856 2026-06-04T12:55:42Z Iketsi 3254 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} 201514 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Drawer.agr.jpg|mały|Szëflôda]] [[Òbrôzk:Schlagwortkatalog.jpg|mały|]] '''Szëflôda''' – to je wësëwónô òtemkłô z górë skrzinka w méblach. Òne są np. w [[Kòmóda|kòmódze]] i przëdôwają sã do trzimaniô rzeczi w schòwie, a biwają w biblotece. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Méble]] 35j5nuzthjw0msy7zjrimvq04iocqgq 0 10885 201741 195577 2026-06-04T20:32:19Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 201741 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Moon phase 0.svg|mały|]] '''Miesądz''' – to je jedna z fazów [[Miesądz]]a, jak òn je midzë [[Słuńce|Słuńcã]] a [[Zemia|Zemią]]. W nowù Miesądza z Zemi ni ma widzec. Procemną fazą je [[pełniô]]. == Òbaczë téż == * [[Faza Miesądza]] * [[Pełniô]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Miesądz]] nqq0h7gjjeohxqqr38qb522phda2dq9 14 10910 201682 176145 2026-06-04T18:40:17Z Iketsi 3254 kat. 201682 wikitext text/x-wiki {{Commons}} [[Kategòrëjô:Zemia]] bserrppoksibjee7penudrz4hzn3729 0 10923 201563 193592 2026-06-04T13:25:37Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 201563 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Flea in amber.jpg|mały|Pchła w [[bùrsztin]]ie]] [[Òbrôzk:Fleabite.JPG|mały|Pchlëszczënë na skórze człowieka]] '''Pchłë''' abò '''błëchë''' – to są môłé òwadë z rzãdu ''Siphonaptera''. Òne piją krew, mògą przenôszac chòrobë, a żëją m.jin. na [[Kaszëbë|Kaszëbach]]. Pchła mòże bëc np. na człowiekù. Òne ni mają skrzidłów. == Òbaczë téż == * [[Klészcz]] * [[Psy klészcz]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Òwadë]] q65519ljk2k2jzid9gkivxpnhsf05zm 0 10943 201517 176255 2026-06-04T12:57:30Z Iketsi 3254 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} 201517 wikitext text/x-wiki '''Ivana Miličević''', (ùr. [[26 łżëkwiata]] [[1974]]) je chòrwacką-amerikańską teatrownicą. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} {{SORTUJ:Miličević, Ivana}} [[Kategòrëjô:Aktórczi]] [[Kategòrëjô:Chòrwackô]] [[Kategòrëjô:Zjednóné Kraje Americzi]] qs2ar0v2off6oylvftw5curg5nzuizh 0 10945 201518 181334 2026-06-04T12:58:09Z Iketsi 3254 ' - òn'→' – òn'; ' - to '→' – to '; {{Kòntrola}} 201518 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Asuum male and female.jpg|mały|Swiniô glistwa – òn i òna]] '''Swiniô glistwa''' (''Ascaris suum'') – to je ôrt nitkówca (''Nematoda'') z rodzëznë ''Ascarididae''. Z tima glistwama béł skweres m. jin. na [[Kaszëbsczé Pòjezerzé|Kaszëbsczim Pòjezerzu]]. [[Domôcô swinia]] czasã miéwô je we flace. To je cëzożiwca. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Weterinarnô medicyna‎]] 7th9xit1fju758stg2obzkh0783z8an 0 10992 201592 176583 2026-06-04T15:46:42Z Iketsi 3254 {{Commons}} 201592 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Fireplace poker.jpg|mały|upright=0.3|Grzebajk]] '''Grzebajk''' – to je rãczné [[nôrzãdo]], chtërno brëkùją np. do pòprôwianiô ògnia w [[piéck]]ù. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Nôrzãda]] p15wjord386rmxe6temppcxu0yhdotg 201595 201592 2026-06-04T15:47:56Z Iketsi 3254 {{#categorytree:Nôrzãda|hideroot=on|mode=pages}} 201595 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Fireplace poker.jpg|mały|upright=0.3|Grzebajk]] '''Grzebajk''' – to je rãczné [[nôrzãdo]], chtërno brëkùją np. do pòprôwianiô ògnia w [[piéck]]ù. == Òbaczë téż == {{#categorytree:Nôrzãda|hideroot=on|mode=pages}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Nôrzãda]] addzpi8tns0zhhtqx2mhuhoz030po4s 0 10994 201598 193856 2026-06-04T15:48:47Z Iketsi 3254 {{#categorytree:Nôrzãda|hideroot=on|mode=pages}} 201598 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Crosscut saw.JPG|mały|Rãcznô żôga]] '''Rãcznô żôga''' – to je rãczné [[nôrzãdo]], chtërno brëkùją np. do cãcégò drewna. Z dołu òna je zãbòwatô. == Òbaczë téż == {{#categorytree:Nôrzãda|hideroot=on|mode=pages}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Nôrzãda]] epxi7j9jhsxguujrkmdg797noj1bqeg 0 11052 201594 198784 2026-06-04T15:47:43Z Iketsi 3254 {{#categorytree:Nôrzãda|hideroot=on|mode=pages}} 201594 wikitext text/x-wiki '''Klepce''' abò '''klepc''' – bëłë sydłem na ptôchë. [[Kaszëbi]] kòl Bôłtë zakłôdalë klepce na [[Warna|warnë]] ë méwë. == Òbaczë téż == {{#categorytree:Nôrzãda|hideroot=on|mode=pages}} == Lëteratura == * [[Bernard Zëchta]]. Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej, Ossolineum, Wrocław - Warszawa - Kraków 1968, tom II, s. 166 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * http://zbiory.nmm.pl/node/69 {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Nôrzãda]] i0lhuhgh9kfc1c9xdabg1m33z3sugga 0 11053 201597 198532 2026-06-04T15:48:27Z Iketsi 3254 {{#categorytree:Nôrzãda|hideroot=on|mode=pages}} 201597 wikitext text/x-wiki '''Krabón''' – to je nôrzãdo, chtërno [[Kaszëbi]] mògą cygnąc pò dnie [[Bôłt]]u, a pòtemù łowic [[Wãgòrz|wãgòrze]]. == Òbaczë téż == {{#categorytree:Nôrzãda|hideroot=on|mode=pages}} == Lëteratura == * [[Bernard Zëchta]]. Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej, Ossolineum, Wrocław - Warszawa - Kraków 1968, tom II, s. 232 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * http://zbiory.nmm.pl/node/83 {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Nôrzãda]] 89xe1v4xmzdiddlxns76zuyake170sg 0 11054 201593 198203 2026-06-04T15:47:05Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 201593 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:PuckMuseum17.JPG|mały|]] '''Karzëna''' – to je nôrzãdo, chtërno na [[Kaszëbë|Kaszëbach]] mògą lëdze nosëc na plecach. Ji sztôłt je pasowny do noszeniégò na pùklach i òna mô do tegò brekòwné pôsczi. Biwało, że w tëch wiôldżëch jakbë kòszach - òd [[Bôłt]]u - białaczi [[rëbôk]]ów nosëłë rëbë na sprzedanié. == Lëteratura == * [[Bernard Zëchta]]. Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej, Ossolineum, Wrocław - Warszawa - Kraków 1968, tom II, s. 143 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * http://zbiory.nmm.pl/node/97 {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Nôrzãda]] lsegy45q21cmi1byc8ztjdd3ly7odr5 201596 201593 2026-06-04T15:48:07Z Iketsi 3254 {{#categorytree:Nôrzãda|hideroot=on|mode=pages}} 201596 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:PuckMuseum17.JPG|mały|]] '''Karzëna''' – to je nôrzãdo, chtërno na [[Kaszëbë|Kaszëbach]] mògą lëdze nosëc na plecach. Ji sztôłt je pasowny do noszeniégò na pùklach i òna mô do tegò brekòwné pôsczi. Biwało, że w tëch wiôldżëch jakbë kòszach - òd [[Bôłt]]u - białaczi [[rëbôk]]ów nosëłë rëbë na sprzedanié. == Òbaczë téż == {{#categorytree:Nôrzãda|hideroot=on|mode=pages}} == Lëteratura == * [[Bernard Zëchta]]. Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej, Ossolineum, Wrocław - Warszawa - Kraków 1968, tom II, s. 143 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * http://zbiory.nmm.pl/node/97 {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Nôrzãda]] 7txo7hhlxanmnihsjrqp2ht6b3qgmjb 0 11068 201601 199705 2026-06-04T15:49:29Z Iketsi 3254 {{#categorytree:Noże|hideroot=on|mode=pages}} 201601 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Old Swiss table knives.JPG|mały|Stôré prosté noże]] '''Prosti nóż''' – to je rãczné nôrzãdo np. do smarowaniô [[Chléb|chleba]]. Òn mô strënã i chrzept noża. == Òbaczë téż == {{#categorytree:Noże|hideroot=on|mode=pages}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Noże]] 3flkx5b75y08ld34che8lzkg7e2214j 0 11071 201600 199671 2026-06-04T15:49:23Z Iketsi 3254 {{#categorytree:Noże|hideroot=on|mode=pages}} 201600 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Swiss army knife closed 20050612.jpg|mały|Chłopsczi nóż ze [[Szwajcarskô|Szwajcarsczi]]]] '''Chłopsczi nóż''' – to je zort rãcznégò nôrzãda ze skłôdónym òstrim. Òn je chłopóm wiele razy pòtrzébny żebë np. cos ùprawic i mòże miec rozmajité dodôwczi. == Òbaczë téż == {{#categorytree:Noże|hideroot=on|mode=pages}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Noże]] i021ikkr0idrhellswq8fw1sfy1xdzx 0 11072 201602 199670 2026-06-04T15:49:37Z Iketsi 3254 {{#categorytree:Noże|hideroot=on|mode=pages}} 201602 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Schaelmesser.jpg|mały|Skrobajk]] '''Skrobajk''' – to je zort rãcznégò nôrzãda z wëdżiãtim òstrim do skrobaniô np. [[Bùlwa|bùlew]]. == Òbaczë téż == {{#categorytree:Noże|hideroot=on|mode=pages}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Noże]] cnazi6aub1gv7gvfp27h8hts9lzlo4q 0 11077 201661 196240 2026-06-04T18:14:29Z Iketsi 3254 Bùtnowé lënczi: +1 201661 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} '''Płutkò''' – płiwało pò wòdze przë łowieniu rëbów. Płuta bëłë zrobioné np. z kòrë [[Sosna|chójczi]] i biwałë 15 cm dłudżi. == Òbaczë téż == {{#categorytree:Rëbaczenié|hideroot=on|mode=pages}} == Lëteratura == * [[Bernard Zëchta]]. Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej, Ossolineum, Wrocław - Warszawa - Kraków 1970, tom IV, s. 87 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * https://muzeumpuck.pl/wp-content/uploads/2025/06/SLOWNIK-RYBACKI-WERSJA-UPROSZCZONA-1.pdf Pluto {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Rëbaczenié]] jxuxaq9tq5ekb2hby1vzmmb1ymokrsr 201666 201661 2026-06-04T18:20:33Z Iketsi 3254 {{Szëkba|Płutkò}} 201666 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} '''Płutkò''' – płiwało pò wòdze przë łowieniu rëbów. Płuta bëłë zrobioné np. z kòrë [[Sosna|chójczi]] i biwałë 15 cm dłudżi. == Òbaczë téż == {{#categorytree:Rëbaczenié|hideroot=on|mode=pages}} == Lëteratura == * [[Bernard Zëchta]]. Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej, Ossolineum, Wrocław - Warszawa - Kraków 1970, tom IV, s. 87 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * https://muzeumpuck.pl/wp-content/uploads/2025/06/SLOWNIK-RYBACKI-WERSJA-UPROSZCZONA-1.pdf Pluto === Szëkba === {{Szëkba|Płutkò}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Rëbaczenié]] 0zkei2220scabtke6iufcokip3w1hxf 14 11304 201616 187963 2026-06-04T16:00:20Z Iketsi 3254 {{Commons}} 201616 wikitext text/x-wiki {{Commons}} [[Kategòrëjô:Wejrowsczi kréz]] 4fq7dkxxd28atje6lttytqjcwf22o9p 0 11688 201738 197261 2026-06-04T20:12:11Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Czeskô]] 201738 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Znak Moravy.svg |mały|Mòrawskô]] [[Òbrôzk:Banner_of_arms_of_Moravia.svg |mały|Fana Mòrawskô]] [[Òbrôzk:01 airshots.cz-wallpaper16x10-noTm.jpg|mały|Brno westrzédz]] '''Mòrawskô''' je historëczny krôj w westrzédnej [[Eùropa|Eùropie]]. Dzél [[Czeskô Repùblika|Czesczi Repùbliczi]]. Stolecznym gardã Mòrawskô je [[Brno]]. == Historëjô == * Mòrawski Królestwò (Państwò Wiôlgômòrawskô):822–906 * Wòjewództwò (Udzielne Ksyżestwò Mòrawską): 1055–1192 * Mòrawski Marghróbstwò (Marchia Mòrawska): 1192–1920 == Geògrafijô == Mòrawskô je krôj w Westrzédny Eùropie, bez przistãpù do mòrza. Òna greńczi na zôpadze z Bòhemijô, na pôłnim z [[Aùstrëjackô]], òd pórénkù ze [[Słowackô]] ë na nordze z Czesczi (Mòrawski) Sląsk. * stoleczny gard: Brno * lëdztwò: 3 268 500 (1991) * wiéchrzëzna: 22,348.87 km² Tak tej przëpôdô tu leno 122 lëdzy na 1 km². Przë tim 0,9 mln [[Mòrawianów]] mieszkô w aglomeracje Brno ë 1,1 mln w w aglomeracje Ostrava. Tu je ùrzãdowi [[Czesczi jãzëk|czesczi]] ([[Mòrawsczi jãzëk|mòrawski]]) jãzëk. Dominëjącą religiją w Mòrawskô je rzimskòkatolëckô wiara. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Eùropa}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Czeskô]] 1srawe0mw2h4m1p7ux9rwh8748mtygv 14 11897 201678 185781 2026-06-04T18:37:11Z Iketsi 3254 {{Commons}} 201678 wikitext text/x-wiki {{Commons}} [[Kategòrëjô:Eùropa]] [[Kategòrëjô:Szpańskô]] ii1lqzp1ki3pzf3hzirn0cvjaesaupj 0 11951 201529 197580 2026-06-04T13:04:21Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 201529 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Chotyn, pevnost, celek.jpg|mały|Dniéster w Chotyniu.]] '''Dniéster''' ([[Ùkrajińsczi jãzëk|ùkr]]. Дністер'', Dnister,'' [[Rumùńsczi jãzëk|rum]]. Nistru) je rzéką w pòerénkowéj Eùropie. Płënjiô bez [[Ùkrajina|Ùkrajiniô]], pòtim bez [[Mòłdawiô|Mòłdawskô]] (na greńcë Mòłdawskô ë [[Pòdniéstrze|Pòdniéstrza]]) ë kùńczi biég w [[Czôrné Mòrze|Czôrnim Mòrzu]] w Ùkrajinié. == Geografjiô == Pòczątk Dniéstera je w [[Ùkrajina|Ùkrajinié]], wnetk do gardu Drohobycz, krótkò do grańcë z [[Pòlskô|Pòlską]] ë płënié kù [[Czôrné Mòrze|Czôrnémù Mòrzu]]. Robi grańce Ùkrajini z [[Mòłdawiô|Mòłdawskô]] ë pòtim Mòłdawskô z [[Pòdniéstrze|Pòdniéstrzã]] (de iure pòrénkòwô Mòłdawskô). W dólnéj dzélu rzéczi, zôpôdni sztrąd je wzgórzësti, czëdë pòrénkòwi je płasczi. Rzéka de facto kùńczi Eùrasczi Step. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Rzéczi]] [[Kategòrëjô:Ùkrajina]] 5ms1vg14rp03c3b1l56p4rj2op65iig 0 11986 201638 199673 2026-06-04T16:11:27Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Proliszkòwaté]] 201638 wikitext text/x-wiki '''Trzëfarwny proliszk''' abò '''jaskùlczé òczka''' (''Viola tricolor'' L.) – to je roscëna z rodzëznë proliszkòwatëch (''Violaceae'' Batsch). Ten proliszk rosce m. jin. na [[Kaszëbë|Kaszëbach]]. Nadmòrzczi proliszk (''V. tricolor subsp. curtisii'' (E. Forster) Syme. = ''V. tricolor var. maritima'' Schweigg.) rosce m. jin. na dunach kòl [[Bôłt]]u. == Galeriô == <gallery> Òbrôzk:Viola_tricolor_LC0041.jpg|[[Òbrôzk:Cscr-featured.svg|15px]] ''Viola tricolor'' Òbrôzk:Wildes stiefmuetterchen.JPG|''Viola tricolor''<br />var. ''tricolor'' Òbrôzk:Viola_tricolor_whole.jpg|''Viola tricolor'' Òbrôzk:Fiołek trójbarwny Viola tricolor var. maritima.jpg|''Viola tricolor''<br />var. ''maritima'' Òbrôzk:Viola_tricolor.jpg|''Viola tricolor'' Òbrôzk:Viola tricolor 2006.jpg|''Viola tricolor'' Òbrôzk:Styvmorsviol.jpg|''Viola tricolor'' Òbrôzk:viola_tricolor.jpeg|''Viola tricolor'' Òbrôzk:Fiołek ogrodowy wisnia6522.jpg Òbrôzk:Viola tricolor maritima.jpg|''Viola tricolor''<br />var. ''maritima'' </gallery> == Òbaczë téż == {{#categorytree:Proliszkòwaté|hideroot=on|mode=pages}} == Lëteratura == * [[Bernard Zëchta|B. Sychta]]: Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej, Ossolineum, Wrocław - Warszawa - Kraków 1968, tom II, s. 84 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Proliszkòwaté]] 39o9356i3n28avf12rhqjfkk7a5bieh 0 12197 201553 195505 2026-06-04T13:20:02Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 201553 wikitext text/x-wiki {{Bóstwo|miono=Afrodita|originalné miono=Ἀφροδίτη|sferë=bòżëna miłotë, snôżoscë, kwiôtów, płodnoscë ë pòżądnoscë|òbrôzk=Amsterdam - Museum Willet-Holthuysen 18.JPG|jinszé miona=Afrogeneja, Anadyomene, Cypryda (Kipryda); Afrodyta Acidalia, Cytherea, Despina, Kypris, Epitragidia, Skotia, Basilis, Persephaessa, Pandemos, Urania, Apatura, Mommy|atribùte=[[Ridwan]] z duwama, jabkò, róża, [[mërta]]|sedzëba=[[Òlimp]]|religijô=[[Religijô starożëtni Grecji]]|òdpòwiednik=[[Wenus (mitologiô)|Wenus]]|òjc=[[Zeus|Zeùs]]|nënk=[[Dione]]|dzecë=z [[Ares]]em: [[Dejmos]], [[Fobos]], [[Harmóniô]], [[Eros]] ë [[Anteros]]|małżeństwò=[[Hefajstos]]}} '''Afrodita''' ([[Starogrecczi|stgr]]. Ἀφροδίτη ''Aphrodítē'' „wdzëk, snôżosc”, [[Łacëzna|łac]]. Venus) – w grecczi mitologii bòżëna [[Miłota|miłotë]], snôżoscë, kwiôtów, płodnoscë ë pòżądnoscë. Nôbarżi znónô anticznô ë greckô bòżëna. Ji rzimską òdpòwiedniczką je [[Wenus (mitologiô)|Wenus]] (Wenera)<ref>''Afrodyta'', [w:] Joanna Cieślewska i inni, ''Starożytni Grecy'', t. 1, Warszawa: New Media Concept, 2007, s. 56–57.</ref>. == Narodzënë == == Dalszi kawle == == Atribùtë ë miona == == Afrodita w filozofii == == Ikonografia == == Symbòle == == Òbaczë téż == * [[Wenus (mitologiô)]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Òlimpijsczi bògòwie]] 26ikhe7mfn947916n1kve2pfn3ebawp 0 12360 201576 200284 2026-06-04T13:44:37Z DawnyTest 14843 + 201576 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò|fana=Flag of the Kingdom of the Two Sicilies (1816).svg|herb=Great Royal Coat of Arms of the Two Sicilies.svg|himn=Inno al Re <center>[[Òbrôzk:Inno al Re - Paisiello.ogg]]</center>|czasowô cona=+1 – zëma<br> UTC +2 – lato|stolëca=Napùl|jãzëk=[[Italsczi jãzëk|italsczi]]|na karce=Regno delle Due Sicilie.jpg|fòrma państwa=[[mònarchiô]]|wiéchrzëzna=111 900|rok=1860|lëdztwò=8 703 000|kòd dëtka=-|miono=Królestwò Òbòjga Siciliów|gwôsné miono=Regno delle Due Sicilie|miono-genitiw=Królestwa Òbòjga Siciliów|Mònarcha=Frãcëszk II|lata jistnienia=1816–1861 |data ùsôdzenia=12 gòdnika 1816|data lëkwidacji=12 gromicznika 1861}} '''Królestwò Òbòjga Siciliów''' ([[Italsczi jãzëk|it]]. ''Regno delle Due Sicilie'') bëło państwã w pôłniowo-westrzódny [[Eùropa|Eùropie]], ze stolëcã w Napùlu. == Historiô == Pòwstało w 1816 z przesztôłcenia Królestwa Napùlu po kòngresie wiedensczim, królem òstał Ferdinand I z dinastëji Bùrbonów<ref>[https://camillaofbourbon.com/royal-house-of-bourbon-two-sicilies-historical-origins/ Royal House of Bourbon Two Sicilies] Camilla of Burbon Two Sicilies</ref>. W 1820 miała mol rewolucjô na Sicilii, chtërnej mieszkańcy domagali sã aùtonomii. W 1848 mioł mol [[Zymk Lëdów]], z jego przëczënë król Ferdinand II ùsadzëł rząd konstitucyjny le przeprowadzëł pòtemù kontrrewolucëję<ref>[https://www.encyclopedia.com/history/encyclopedias-almanacs-transcripts-and-maps/kingdom-two-sicilies Kingdom of the Two Sicilies] Encyclopedia.com</ref>. Królestwò ùstało jistniec w 1861, czedë òstało pòdbite przez Giuseppe Garibaldiego i włãczëne do Królestwa Italsczi<ref>[https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/Obojga-Sycylii-Krolestwo;3949377.html Obojga Sycylii, Królestwo] Encyklopedia PWN</ref><ref>[https://history.state.gov/countries/two-sicilies Two Sicilies*] Office of the Historian</ref>, a król Frãcëszk II òstał òbalôny. == Królowie == * 1816-1825: Ferdinand I * 1825-1830: Frãcëszk I * 1830-1859: Ferdinand II * 1859-1861: Frãcëszk II == Sprôwné pòdzelenié == [[Òbrôzk:Provinces of Two Sicilies.png|mały|Prowincëje Królestwa]] {| |width="10"| |valign="top"| {| class="wikitable sortable" style="text-align:left; font-size:100%" |- style="font-size:110%;" !width="10px"| !!width="180px"| Prowincëjô !!width="70px"| [[Stolëca]] |- | 1 || [[Òbrôzk:Coat of Arms of Abruzzo Ultra (wings inverted).svg|20px]] [[Abruzzo Ultra]] || [[L’Aquila]] |- | 2 || [[Òbrôzk:Coat of Arms of Abruzzo Citra.svg|20px]] [[Abruzzo Citra]] || [[Chieti]] |- | 3 || [[Òbrôzk:Coat of Arms of Terra di Lavoro.svg|20px]] [[Terra di Lavoro]] || [[Napùl]] |- | 4 || [[Òbrôzk:Coat of Arms of Contado di Molise.svg|20px]] [[Contado di Molise]] || [[Campobasso]] |- | 5 || [[Òbrôzk:Coat of Arms of Principato Ultra.svg|20px]] [[Principato Ultra]] || [[Benewent|Benevento]] |- | 6 || [[Òbrôzk:Coat of Arms of Principato Citra.svg|20px]] [[Principato Citra]] || [[Salerno]] |- | 7 || [[Òbrôzk:Coat of Arms of Capitanata.svg|20px]] [[Capitanata]] || [[Foggia]] |- | 8 || [[Òbrôzk:Coat of Arms of Basilicata.svg|20px]] [[Basilicata]] || [[Potenza]] |- | 9 || [[Òbrôzk:Coat of Arms of Terra di Bari.svg|20px]] [[Terra di Bari]] || [[Bari]] |- | 10 || [[Òbrôzk:Coat of Arms of Terra d'Otranto.svg|20px]] [[Terra di Otranto]] || [[Lecce]] |- | 11 || [[Òbrôzk:Coat of Arms of Calabria Citra.svg|20px]] [[Calabria Citra]] || [[Cosenza]] |- | 12 || [[Òbrôzk:Coat of Arms of Calabria Ultra.svg|20px]] [[Calabria Ultra]] || [[Catanzaro]] |- | 13 || [[Siciliô]] || [[Palermo]] |} |} == Òbôcz też == * [[Neòbùrbòńskô Rësznota]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Dôwne państwa w Eùropie]] 7bqsl3b0or74w3fs74ghqmsxh1h0met 0 12370 201565 197750 2026-06-04T13:26:16Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 201565 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Bob_Moha_boxer_1890-1959-crop.jpg|mały|Bob Moha òkòło 1910–1915]] '''Bob Moha''' (1890–1959) (ùr. '''Robert Mucha''', kasz. Robert Mùcha) – kaszëbsczi [[Piscowanié|piscôrz]] strzédny a półcãżczi wôdżi, zamieszkałi w Milwaukee, pòzéwóny "Jamówcã z Milwaukee".<ref>''The Evening Gazette'', Friday, January 28, 1921: "Bob Moha the Milwaukee Cave man"</ref><ref>"Dziennik Chicagoski", 13.3.1911 r., str. 8 https://tile.loc.gov/storage-services/service/ndnp/iune/batch_iune_daffodil_ver02/data/sn83045747/00279553287/1911031301/0508.pdf</ref> Òstôł wëprzédniony pierszim titlã letczi wagi NYSAC w 1913 r., ùtrzimôł gò rok, nigle ùtracył gò na rzecz piscarza półcãżczi wôdżi Jacka Dillona. == Òbaczë téż == * [[Piscowanié]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Szpòrt]] [[Kategòrëjô:Kaszëbi]] bs3hmq26e895wf4l9bip5xnhei0fl2z 0 12394 201798 197754 2026-06-05T11:43:51Z DawnyTest 14843 201798 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò|gwôsné miono=République d’Haïti Repiblik Ayiti|fana=Flag of Haiti.svg|miono-genitiw=Haiti|miono=Repùblika Haiti|herb=Coat of arms of Haiti.svg|mòtto=L’Union Fait La Force|na karce=LocationHaiti.svg|jãzëk=[[Francësczi jãzëk|francësczi]], haitańsczi kreolsczi|stolëca=Port-au-Prince|fòrma państwa=repùblika|wiéchrzëzna=27 750|rok=2021|lëdztwò=11 198 240|dëtk=Haitiańscze gourde|kòd dëtka=HTG|czasowô cona=–5|swiãto=1 stëcznika|himn=La Dessalinienne|kòd=HT|Internet=.ht|telefón=+509|Mònarcha=|Prezydeńt=Alix Didier Fils-Aimé (p.ò.)|Premiéra= |data ùsôdzenia=1 stëcznika 1804|aùtowi kòd=HT}} '''Haiti''' je państwã na zôpadny dzéli òstrowu o tim samym mionie w strzédny Americe, ze stolëcã w Port-au-Prince. Greńczë z [[Dominikańskô Repùblika|Dominikaną]], długosc grańcy je 380 km<ref>''[https://www.gazetaprawna.pl/wiadomosci/swiat/artykuly/8362367,dominikana-mur-granica-haiti-kontrola-imigracji.html Dominikana buduje mur na granicy z Haiti. Celem jest kontrolowanie imigracji]'' [online], gazetaprawnapl.pl, 21 gromicznika 2022 [dost. 2026-06-05] (pòl).</ref>. Bëła tu dôwnô kòloniô [[Francëjô|Francësczi]], òd chtërny zwëskało samòstójnotã 1 stëcznika 1804<ref>[https://www.haiti.org/celebration-of-haiti-s-212th-year-of-independence/ Celebration of Haiti’s 212th Year of Independence] Embassy of the Republic of Haiti in Washington DC</ref>. Òbczas wòjny o samòstójnotã po starnie Francësczi biotkowali też [[Pòlskô|Pòlôszë]]<ref>[https://www.national-geographic.pl/historia/historia-legionow-polskich-na-haiti-polacy-byli-nazywani-bialymi-murzynami-europy/#mit-solidarnosci-i-braterstwa Trudna historia Legionów Polskich na Haiti. Polacy byli nazywani „białymi niewolnikami”] National Geographic Polska</ref>. == Òbaczë téż == * [[Francësczi jãzëk]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Amerika}} [[Kategòrëjô:Haiti]] {{Ùzémk artikla}} mj4r2imiagedxj3yrlqxlq91ptjpax1 4 12528 201662 201187 2026-06-04T18:14:55Z Iketsi 3254 2026-06-04 201662 wikitext text/x-wiki __NOTOC__ {| class="wikitable" |+ !Bùtnowé lënczi |[https://csb.wikipedia.org/w/index.php?sort=create_timestamp_desc&search=insource%3A%2F%3D%5Cs*B%C3%B9tnow%C3%A9+l%C3%ABnczi%5Cs*%3D%2F+-hastemplate%3ACommons&title=Specjaln%C3%B4%3ASzukaj&profile=advanced&fulltext=1&ns0=1 ?] |[[:Kategòrëjô:Bùtnowé lënczi/0|0]] |[[:Kategòrëjô:Bùtnowé lënczi/1|1]] |[[:Kategòrëjô:Bùtnowé lënczi/2|2]] |[[:Kategòrëjô:Bùtnowé lënczi/3|3]] |[[:Kategòrëjô:Bùtnowé lënczi/4|4]] |[[:Kategòrëjô:Bùtnowé lënczi/5|5]] |[[:Kategòrëjô:Bùtnowé lënczi/6|6]] |[[:Kategòrëjô:Bùtnowé lënczi/7|7]] |[[:Kategòrëjô:Bùtnowé lënczi/8|8]] |[[:Kategòrëjô:Bùtnowé lënczi/9|9]] |[[:Kategòrëjô:Bùtnowé lënczi/10|10]] |[[:Kategòrëjô:Bùtnowé lënczi/11|11]] |[[:Kategòrëjô:Bùtnowé lënczi/12+|12+]] |- |2026-05-12 || {{%T|65.54|65.54 (3648)}} || {{%T|21.04|21.04 (1171)}} || {{%T|8.59|8.59 (478)}} || {{%T|2.71|2.71 (151)}} || {{%T|0.95|0.95 (53)}} || {{%T|0.47|0.47 (26)}} || {{%T|0.27|0.27 (15)}} || {{%T|0.16|0.16 (9)}} || {{%T|0.11|0.11 (6)}} || {{%T|0.02|0.02 (1)}} || {{%T|0.02|0.02 (1)}} || {{%T|0.04|0.04 (2)}} || {{%T|0|0 (0)}} || {{%T|0.09|0.09 (5)}} |- |2026-05-13 || {{%T|63.42|63.42 (3533)}} || {{%T|21.27|21.27 (1185)}} || {{%T|9.8|9.8 (546)}} || {{%T|3.05|3.05 (170)}} || {{%T|1.18|1.18 (66)}} || {{%T|0.5|0.5 (28)}} || {{%T|0.29|0.29 (16)}} || {{%T|0.16|0.16 (9)}} || {{%T|0.11|0.11 (6)}} || {{%T|0.04|0.04 (2)}} || {{%T|0|0 (0)}} || {{%T|0.04|0.04 (2)}} || {{%T|0.04|0.04 (2)}} || {{%T|0.11|0.11 (6)}} |- |2026-05-14 || {{%T|61.93|61.93 (3451)}} || {{%T|21.63|21.63 (1205)}} || {{%T|10.62|10.62 (592)}} || {{%T|3.36|3.36 (187)}} || {{%T|1.17|1.17 (65)}} || {{%T|0.48|0.48 (27)}} || {{%T|0.29|0.29 (16)}} || {{%T|0.18|0.18 (10)}} || {{%T|0.13|0.13 (7)}} || {{%T|0.04|0.04 (2)}} || {{%T|0|0 (0)}} || {{%T|0.04|0.04 (2)}} || {{%T|0.04|0.04 (2)}} || {{%T|0.11|0.11 (6)}} |- |{{Stat/12|data=2026-05-15|na=5572|N=3287|0=1267|1=665|2=207|3=69|4=30|5=17|6=10|7=7|8=2|9=0|10=2|11=2|12=7}} |- |{{Stat/12|data=2026-05-16|na=5574|N=3173|0=1282|1=752|2=214|3=69|4=35|5=17|6=10|7=7|8=2|9=1|10=1|11=3|12=7}} |- |{{Stat/12|data=2026-05-21|na=5579|N=2717|0=1517|1=929|2=244|3=81|4=37|5=21|6=10|7=6|8=5|9=1|10=1|11=3|12=7}} |- |{{Stat/12|data=2026-06-01|na=5590|N=2288|0=1688|1=1105|2=279|3=81|4=39|5=22|6=11|7=55|8=5|9=4|10=1|11=2|12=10}} |- |{{Stat/12|data=2026-06-04|na=5601|N=2138|0=1820|1=1120|2=285|3=83|4=39|5=24|6=11|7=57|8=5|9=3|10=3|11=1|12=11}} |- |2026-XX-XX |{{%T|{{#expr: (({{NUMBEROFARTICLES:R}} - ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/0|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/1|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/2|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/3|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/4|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/5|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/6|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/7|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/8|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/9|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/10|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/11|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/12+|R}})) / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}}}} ({{#expr: (({{NUMBEROFARTICLES:R}} - ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/0|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/1|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/2|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/3|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/4|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/5|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/6|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/7|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/8|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/9|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/10|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/11|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/12+|R}})))}}) |{{%T|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/0|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}}|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/0|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}} ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/0}})}} |{{%T|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/1|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}}|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/1|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}} ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/1}})}} |{{%T|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/2|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}}|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/2|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}} ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/2}})}} |{{%T|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/3|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}}|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/3|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}} ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/3}})}} |{{%T|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/4|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}}|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/4|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}} ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/4}})}} |{{%T|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/5|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}}|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/5|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}} ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/5}})}} |{{%T|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/6|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}}|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/6|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}} ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/6}})}} |{{%T|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/7|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}}|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/7|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}} ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/7}})}} |{{%T|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/8|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}}|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/8|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}} ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/8}})}} |{{%T|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/9|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}}|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/9|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}} ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/9}})}} |{{%T|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/10|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}}|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/10|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}} ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/10}})}} |{{%T|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/11|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}}|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/11|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}} ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/11}})}} |{{%T|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/12+|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}}|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/12+|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}} ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/12+}})}} |} <div class="mw-collapsible mw-collapsed"> <h3 class="mw-collapsible-heading">2026-03</h3> <div class="mw-collapsible-content"> *2026-03-27 <code>pl</code> '''Art:''' {{NUMBEROF|ARTICLES|pl|N}}; {{/S+|Galeria|34138|pl}}; {{/S+|Zobacz też|213589|pl}}; {{/S+|Przypisy|1161185|pl}}; {{/S+|Linki zewnętrzne|2438|pl}}; {{/S+|\{\{Commons|12760|pl}}; *2026-03-27 <code>szl</code> '''Art:''' {{NUMBEROF|ARTICLES|szl|N}}; {{/S+|Galeryjŏ|322|szl}}; ; {{/S+|Przipisy|1400|szl}}; {{/S+|Linki zewnyntrzne|126|szl}}; {{/S+|\{\{Commons|362|szl}}; *2026-03-27 <code>hsb</code> '''Art:''' {{NUMBEROF|ARTICLES|hsb|N}}; {{/S+|Galerija|66|hsb}}; ; {{/S+|Nóžki|3191|hsb}}; {{/S+|Žórła|6156|hsb}}; {{/S+|Wotkazaj|2297|hsb}}; {{/S+|\{\{Commons|5798|hsb}}; *2026-03-27 <code>dsb</code> '''Art:''' {{NUMBEROF|ARTICLES|dsb|N}}; {{/S+|Galerija|428|dsb}}; ; {{/S+|Žrědła|538|dsb}}; {{/S+|Wótkaze|387|dsb}}; {{/S+|\{\{Commons|1362|dsb}}; ---- * 2026-03-27 pl Art: 1 690 890; Galeria: 31162 (1.84%); Zobacz też: 213589 (12.63%); Przypisy: 1161185 (68.67%); Linki zewnętrzne: 2438 (0.14%); \{\{Commons: 12760 (0.75%); * 2026-03-27 szl Art: 60 103; Galeryjŏ: 322 (0.54%); ; Przipisy: 1400 (2.33%); Linki zewnyntrzne: 126 (0.21%); \{\{Commons: 362 (0.6%); * 2026-03-27 hsb Art: 14 238; Galerija: 66 (0.46%); ; Nóžki: 3191 (22.41%); Žórła: 6156 (43.24%); Wotkazaj: 2297 (16.13%); \{\{Commons: 5798 (40.72%); * 2026-03-27 dsb Art: 3444; Galerija: 428 (12.43%); ; Žrědła: 538 (15.62%); Wótkaze: 387 (11.24%); \{\{Commons: 1362 (39.55%); ---- {| class="wikitable" |+ ! ! ! ! ! ! ! ! |- |2026-03-27 |pl |1 690 890 |Galeria: 31162 (1.84%); |Zobacz też: 213589 (12.63%); |Przypisy: 1161185 (68.67%) |Linki zewnętrzne: 2438 (0.14%) |\{\{Commons: 12760 (0.75%) |- |2026-03-27 |szl |60 103 |Galeryjŏ: 322 (0.54%) | |Przipisy: 1400 (2.33%) |Linki zewnyntrzne: 126 (0.21%) |\{\{Commons: 362 (0.6%) |- |2026-03-27 |hsb |14 238 |Galerija: 66 (0.46%) |Nóžki: 3191 (22.41%) |Žórła: 6156 (43.24%) |Wotkazaj: 2297 (16.13%) | \{\{Commons: 5798 (40.72%) |- |2026-03-27 |dsb |3444 |Galerija: 428 (12.43%) | |Žrědła: 538 (15.62%) |Wótkaze: 387 (11.24%) |\{\{Commons: 1362 (39.55%) |} </div> </div> ---- <div class="mw-collapsible"> <h3 class="mw-collapsible-heading">2026-04</h3> <div class="mw-collapsible-content"> {| class="wikitable sortable" |+ ! !K. !A. !<s>Galerëjô</s> !Òbaczë téż !\{\{Przëpisë !Bùtnowé lënczi !\{\{Commons |- |2026-03-29 ||csb ||5536 ||0.78% (43) ||2.31% (128) ||2.17% (120) ||26.61% (1473) ||4.03% (223) |- |2026-03-30 ||csb ||5536 ||0.81% (45) ||2.49% (138) ||2.64% (146) ||27.87% (1543)||4.68% (259) |- |2026-03-31 ||csb ||5538 ||0.83% (46) ||2.53% (140) ||2.71% (150) ||29.25% (1620) ||5.4% (299) |- ! ! K. !! A. !!\&lt;gallery ! style="text-align:left; font-size: 85%;" | * pl:''[{{/S|insource:"Zobacz też"|pl}} "Zobacz też"]'' * szl:[{{/S|insource:/{{=}}\s*Zobŏcz tyż\s*{{=}}/|szl}} /=\s*Zobŏcz tyż\s*=/] * hsb:[{{/S|insource:/{{=}}\s*Hlej tež\s*{{=}}/|hsb}} /=\s*Hlej tež\s*=/] * dsb:[{{/S|insource:/{{=}}\s*Glědaj teke\s*{{=}}/|dsb}} /=\s*Glědaj teke\s*=/] * cs:''[{{/S|insource:"Související články"|cs}} "Související články"]'' * sk:''[{{/S|insource:"Pozri aj"|sk}} "Pozri aj"]'' * en:''[{{/S|insource:"See also"|en}} "See also"]'' * de:''[{{/S|insource:"Siehe auch"|de}} "Siehe auch"]'' * eo:''[{{/S|insource:"Vidu ankaŭ"|eo}} "Vidu ankaŭ"]'' ! style="text-align:left; font-size: 85%;" | * <nowiki><references></nowiki> * pl:''[{{/S|insource:"Przypisy"|pl}} "Przypisy"]'' * szl:[{{/S|insource:/{{=}}\s*Przipisy\s*{{=}}/|szl}} /=\s*Przipisy\s*=/] * hsb:[{{/S|insource:/{{=}}\s*Nóžki\s*{{=}}/|hsb}} /=\s*Nóžki\s*=/] * dsb:[{{/S|insource:/{{=}}\s*Nóžki\s*{{=}}/|dsb}} /=\s*Nóžki\s*=/] ** +[{{/S|insource:/{{=}}\s*Nožki\s*{{=}}/|dsb}} /=\s*Nožki\s*=/] ** +[{{/S|insource:/{{=}}\s*Žrědła\s*{{=}}/|dsb}} /=\s*Žrědła\s*=/] * cs:''[{{/S|insource:"Reference"|cs}} "Reference"]'' * sk: ''[{{/S|insource:"Referencie"|sk}} "Referencie"]'' * en:''[{{/S|insource:"References"|en}} "References"]'' * de:''[{{/S|insource:"Einzelnachweise"|de}} "Einzelnachweise"]'' * eo:''[{{/S|insource:"Referencoj"|eo}} "Referencoj"]'' ! style="text-align:left; font-size: 85%;" | * pl:''[{{/S|insource:"Linki zewnętrzne"|pl}} "Linki zewnętrzne"]'' * szl:[{{/S|insource:/{{=}}\s*Linki zewnyntrzne\s*{{=}}/|szl}} /=\s*Linki zewnyntrzne\s*=/] * hsb:[{{/S|insource:/{{=}}\s*Wotkazaj\s*{{=}}/|hsb}} /=\s*Wotkazaj\s*=/] * dsb:[{{/S|insource:/{{=}}\s*Wótkaze\s*{{=}}/|dsb}} /=\s*Wótkaze\s*=/] * cs:''[{{/S|insource:"Externí odkazy"|cs}} "Externí odkazy"]'' * sk:''[{{/S|insource:"Pozri aj"|sk}} "Pozri aj"]'' * en:''[{{/S|insource:"External links"|en}} "External links"]'' * de:''[{{/S|insource:"Weblinks"|de}} "Weblinks"]'' * eo:''[{{/S|insource:"Eksteraj ligiloj"|eo}} "Eksteraj ligiloj"]'' !!\{\{Commons |- |2026-04-09 ||pl ||1 691 002||{{%t|2.34|3=(39487)}} ||{{%t|12.63|3=(213648)}} ||{{%t|68.71|3=(1161912)}} ||{{%t|25.54|3=(431956)}} ||{{%t|0|3=(0)}} |- |2026-04-09 ||szl||60 103||{{%t|1.52|3=(915)}} ||{{%t|0.16|3=(95)}} ||{{%t|0.15|3=(90)}} ||{{%t|0.21|3=(126)}} ||{{%t|0|3=(0)}} |- |2026-04-09 ||hsb||14 238||{{%t|4.75|3=(676)}} ||{{%t|1.21|3=(172)}} ||{{%t|22.41|3=(3191)}} ||{{%t|16.13|3=(2297)}} ||{{%t|0|3=(0)}} |- |2026-04-09 ||dsb||3444||{{%t|16.58|3=(571)}} ||{{%t|1.98|3=(68)}} ||{{%t|37.47|3=({{#expr: 108+648+534}})}} ||{{%t|11.24|3=(387)}} ||{{%t|0|3=(0)}} |- |2026-04-09 ||cs ||589 694||{{%t|7.83|3=(46147)}} ||{{%t|18.62|3=(109816)}} ||{{%t|74.07|3=(436853)}} ||{{%t|77.32|3=(456023)}} ||{{%t|0|3=(0)}} |- |2026-04-09 ||sk ||259 208||{{%t|3.67|3=(9507)}} ||{{%t|26.31|3=(68190)}} ||{{%t|50.55|3=(131036)}} ||{{%t|31.3|3=(81140)}} ||{{%t|0|3=(0)}} |- |2026-04-09 ||en ||7 166 313||{{%t|2.63|3=(188533)}} ||{{%t|25.35|3=(1816956)}} ||{{%t|89.05|3=(6382097)}} ||{{%t|43.67|3=(3130035)}} ||{{%t|0|3=(0)}} |- |2026-04-09 ||de ||3 111 906||{{%t|4.46|3=(138754)}} ||{{%t|15.11|3=(470345)}} ||{{%t|60.26|3=(1875287)}} ||{{%t|67.67|3=(2106192)}} ||{{%t|0|3=(0)}} |- |2026-04-09 ||eo ||384 071||{{%t|7.84|3=(30122)}} ||{{%t|27.85|3=(106970)}} ||{{%t|32.36|3=(124279)}} ||{{%t|49.81|3=(191292)}} ||{{%t|0|3=(0)}} |- ! !K. !! A. !![{{/S|insource:/\<gallery/|csb}} /=\s*\&lt;gallery\s*=/]!! [{{/S|insource:/{{=}}\s*Òbaczë téż\s*{{=}}/|csb}} /=\s*Òbaczë téż\s*=/] !! [{{/S|hastemplate:Przëpisë}} hastemplate:<br>Przëpisë] !! [{{/S|insource:/{{=}}\s*Bùtnowé lënczi\s*{{=}}/|csb}} /=\s*Bùtnowé lënczi\s*=/]!! [{{/S|hastemplate:Commons}} hastemplate:<br>Commons] |- |2026-04-01 ||csb ||5538 ||{{%t|1.01|3=(56)}} ||{{%t|2.53|3=(140)}} ||{{%t|2.89|3=(160)}} ||{{%t|29.23|3=(1619)}} ||{{%t|6.16|3=(341)}} |- |2026-04-02 ||csb ||5538 ||{{%t|1.07|3=(59)}} ||{{%t|2.58|3=(143)}} ||{{%t|3.03|3=(168)}} ||{{%t|29.94|3=(1658)}} ||{{%t|7.1|3=(393)}} |- |2026-04-03 ||csb ||5539 ||{{%t|1.1|3=(61)}} ||{{%t|3.83|3=(212)}} ||{{%t|3.14|3=(174)}} ||{{%t|32.17|3=(1782)}} ||{{%t|8.9|3=(493)}} |- |2026-04-04 ||csb ||5541 ||{{%t|1.1|3=(61)}} ||{{%t|3.83|3=(212)}} ||{{%t|3.18|3=(176)}} ||{{%t|32.38|3=(1794)}} ||{{%t|9.11|3=(505)}} |- |2026-04-05 ||csb ||5541 ||{{%t|1.17|3=(65)}} ||{{%t|4.51|3=(250)}} ||{{%t|3.63|3=(201)}} ||{{%t|33.55|3=(1859)}} ||{{%t|10.54|3=(584)}} |- |2026-04-06 ||csb ||5543 ||{{%t|1.17|3=(65)}} ||{{%t|4.73|3=(262)}} ||{{%t|3.66|3=(203)}} ||{{%t|33.81|3=(1874)}} ||{{%t|10.81|3=(599)}} |- |[https://browse.library.kiwix.org/viewer#wikipedia_csb_all_maxi_2026-04/Prz%C3%A9dn%C3%B4_starna 2026-04-07] ||csb ||5543 ||{{%t|1.32|3=(73)}} ||{{%t|5.21|3=(289)}} ||{{%t|4.8|3=(266)}} ||{{%t|35.06|3=(1944)}} ||{{%t|12.17|3=(675)}} |- |2026-04-08 ||csb ||5546 ||{{%t|2.33|3=(129)}} ||{{%t|5.97|3=(331)}} ||{{%t|7.99|3=(443)}} ||{{%t|36.12|3=(2003)}} ||{{%t|17.6|3=(976)}} |- |2026-04-09 ||csb ||5549 ||{{%t|2.49|3=(138)}} ||{{%t|6.67|3=(370)}} ||{{%t|8.38|3=(465)}} ||{{%t|36.53|3=(2027)}} ||{{%t|18.31|3=(1016)}} |- |2026-04-10 ||csb ||5549 ||{{%t|2.5|3=(139)}} ||{{%t|7.75|3=(430)}} ||{{%t|8.69|3=(482)}} ||{{%t|36.84|3=(2044)}} ||{{%t|18.83|3=(1045)}} |- |2026-04-12 ||csb ||5550 ||{{%t|2.45|3=(141)}} ||{{%t|7.98|3=(443)}} ||{{%t|8.79|3=(488)}} ||{{%t|36.76|3=(2041)}} ||{{%t|19.2|3=(1066)}} |- |2026-04-13 ||csb ||5552 ||{{%t|2.61|3=(145)}} ||{{%t|8.45|3=(469)}} ||{{%t|8.95|3=(497)}} ||{{%t|37.27|3=(2069)}} ||{{%t|19.88|3=(1104)}} || {{%t|{{#expr: (5552-1250)/5552*100 round 2}}|3=({{#expr: (5552-1250)}})}} |- |2026-04-14 ||csb ||5553 ||{{%t|2.65|3=(147)}} ||{{%t|8.93|3=(496)}} ||{{%t|9.08|3=(504)}} ||{{%t|38.25|3=(2124)}} ||{{%t|21.16|3=(1175)}} || {{%t|{{#expr: (5553-1249)/5553*100 round 2}}|3=({{#expr: (5553-1249)}})}} |- |2026-04-15 ||csb ||5554 ||{{%t|2.72|3=(151)}} ||{{%t|9.77|3=(543)}} ||{{%t|9.25|3=(514)}} ||{{%t|39.01|3=(2167)}} ||{{%t|22.18|3=(1232)}} || {{%t|{{#expr: (5554-1246)/5554*100 round 2}}|3=({{#expr: (5554-1246)}})}} |- |2026-04-16 ||csb ||5559 ||{{%t|2.73|3=(152)}} ||{{%t|10.97|3=(610)}} ||{{%t|9.39|3=(522)}} ||{{%t|39.74|3=(2209)}} ||{{%t|23.1|3=(1284)}} || {{%t|{{#expr: (5559-1262)/5559*100 round 2}}|3=({{#expr: (5559-1262)}})}} |} * 2026-04-24 5561 <gallery\s: 2.86% (159) Òbaczë téż: 12.16% (676) Przëpisë: 9.66% (537) Bùtnowé: 40.77% (2267) Commons: 24.89% (1384) * 2026-04-28 5563 <gallery\s: 2.89% (161) Òbaczë téż: 13.27% (738) Przëpisë: 10.08% (561) Bùtnowé: 42.01% (2337) Commons: 26.5% (1474) * 2026-04-29 5564 <gallery\s: 2.93% (163) Òbaczë téż: 14.07% (783) Przëpisë: 10.15% (565) Bùtnowé: 42.94% (2389) Commons: 27.57% (1534) * 2026-04-30 5564 <gallery\s: 2.97% (165) Òbaczë téż: 14.47% (805) Przëpisë: 10.23% (569) Bùtnowé: 43.17% (2402) Commons: 28.09% (1563) * 2026-05-04 5566 <gallery\s: 2.98% (166) Òbaczë téż: 15.56% (866) Przëpisë: 10.33% (575) Bùtnowé: 44.34% (2468) Commons: 29.28% (1630) * 2026-05-06 5567 <gallery\s: 3% (167) Òbaczë téż: 16.56% (922) Przëpisë: 10.44% (581) Bùtnowé: 45.18% (2515) Commons: 30.48% (1697) * 2026-05-07 5567 <gallery\s: 3.02% (168) Òbaczë téż: 18.27% (1017) Przëpisë: 10.45% (582) Bùtnowé: 46.33% (2579) Commons: 31.88% (1775) * 2026-05-11 5566 <gallery\s: 3.04% (169) Òbaczë téż: 18.88% (1051) Przëpisë: 10.49% (584) Bùtnowé: 46.89% (2610) Commons: 32.99% (1836) * 2026-05-15 5572 <gallery\s: 3.1% (173) Òbaczë téż: 19.94% (1111) Przëpisë: 11.16% (622) Bùtnowé: 49.5% (2758) Commons: 42.77% (2383) * 2026-05-21 5579 <gallery\s: 3.19% (178) Òbaczë téż: 21.38% (1193) Przëpisë: 11.63% (649) Bùtnowé: 54.94% (3065) Commons: 51.3% (2862) * 2026-05-26 5583 <gallery\s: 3.22% (180) Òbaczë téż: 21.44% (1197) Przëpisë: 11.73% (655) Bùtnowé: 57.03% (3184) Commons: 54.88% (3064) * 2026-06-01 5590 <gallery\s: 3.43% (192) Òbaczë téż: 21.88% (1223) Przëpisë: 11.99% (670) Bùtnowé: 59.25% (3312) Commons: 59.03% (3300) * 2026-06-04 5601 <gallery\s: 3.46% (194) Òbaczë téż: 22.51% (1261) Przëpisë: 12.34% (691) Bùtnowé: 61.83% (3463) Commons: 61.81% (3462) <gallery\s: {{/S+|\<gallery|194|csb|raw=1}} <!-- KALKULATOR --> Òbaczë téż: {{/S+|Òbaczë téż|1261|csb|raw=1}} <!-- KALKULATOR --> Przëpisë: {{/S+|Przëpisë|691|csb|raw=1}} <!-- KALKULATOR --> Bùtnowé: {{/S+|Bùtnowé|3463|csb|raw=1}} <!-- KALKULATOR --> Commons: {{/S+|Commons|3462|csb|raw=1}} <!-- KALKULATOR --> ---- <nowiki>|2026-04-XX ||csb ||</nowiki>{{NUMBEROFARTICLES:R}}<nowiki> ||{{%t|2.72|3=(151)}} ||{{%t|9.77|3=(543)}} ||{{%t|9.25|3=(514)}} ||{{%t|39.01|3=(2167)}} ||{{%t|22.18|3=(1232)}} || {{%t|{{#expr: (5554-1246)/5554*100 round 2}}|3=({{#expr: (5554-1246)}})}}</nowiki> ---- ---- * {{/S+|\<gallery|1280|csb|raw=1}} <!-- KALKULATOR --> * {{NUMBEROFARTICLES:R}}-NNN * csb: [https://csb.wikipedia.org/w/index.php?search=-insource%3A%2FImage%3A%2F+-insource%3A%2F%C3%92br%C3%B4zk%3A%2F+-deepcat%3AKal%C3%A3darium+-insource%3A%2F.svg%2Fi+-insource%3A%2F.png%2Fi+-insource%3A%2F.jpg%2Fi+-insource%3A%2F.jpeg%2Fi+-insource%3A%2F.gif%2Fi&title=Specjaln%C3%B4%3ASzukaj&profile=advanced&fulltext=1&ns0=1 bez obrazka] * bez obrazka: ** csb: 39.89% (2216); -Kalãdarium: 23.04% (1280) [https://petscan.wmcloud.org/?ores_type=any&referrer_name=&links_to_all=&talk_page_exists=both&active_tab=tab_templates_n_links&negcats=Kal%C3%A3darium&ns%5B0%5D=1&before=&larger=&categories=F%C3%B9%C5%84damentn%C3%A9+kateg%C3%B2r%C3%ABje&interface_language=en&show_soft_redirects=both&max_statements=&cb_labels_yes_l=1&edits%5Bbots%5D=both&manual_list_wiki=&project=wikipedia&links_to_any=&templates_any=&manual_list=&sparql=&depth=18&templates_no=Bez+%C3%B2br%C3%B4zka&edits%5Banons%5D=both&show_redirects=both&cb_labels_any_l=1&since_rev0=&search_max_results=500&langs_labels_yes=&output_compatability=catscan&outlinks_any=&edits%5Bflagged%5D=both&rxp_filter=&smaller=&templates_yes=&search_filter=&language=csb&show_disambiguation_pages=both&sitelinks_no=&page_image=no&outlinks_yes=&cb_labels_no_l=1&min_sitelink_count=&after=&ores_prob_from=&min_redlink_count=1&doit=][https://petscan.wmcloud.org/?page_image=no&links_to_no=&sitelinks_any=&langs_labels_no=&sparql=&interface_language=en&ns%5B0%5D=1&sparql_server=wikidata&output_limit=&langs_labels_yes=&depth=18&min_statements=&since_rev0=&subpage_filter=either&project=wikipedia&templates_no=Bez+%C3%B2br%C3%B4zka&common_wiki=auto&search_query=&minlinks=&sortorder=ascending&rxp_filter=&wikidata_item=no&cb_labels_any_l=1&before=&after=&labels_no=&min_redlink_count=1&max_age=&language=csb&show_disambiguation_pages=both&categories=F%C3%B9%C5%84damentn%C3%A9+kateg%C3%B2r%C3%ABje&search_max_results=500&min_sitelink_count=&max_sitelink_count=&smaller=&active_tab=tab_templates_n_links&cb_labels_no_l=1&outlinks_any=&outlinks_yes=&show_soft_redirects=both&ores_prob_to=&cb_labels_yes_l=1&search_filter=&namespace_conversion=keep&doit=] ** csb: 2026-04-15 1264/5555; 2200/5555 ** pl: 29.21% (494098) [https://petscan.wmcloud.org/?cb_labels_any_l=1&interface_language=en&cb_labels_no_l=1&talk_page_exists=both&search_max_results=500&common_wiki=auto&before=&search_wiki=&language=pl&show_redirects=both&minlinks=&output_compatability=catscan&max_age=&referrer_name=&categories=Kategorie&project=wikipedia&max_identifiers=&active_tab=tab_categories&outlinks_any=&sparql_server=wikidata&labels_yes=&depth=18&wpiu=any&min_redlink_count=1&output_limit=&max_statements=&wikidata_label_language=&labels_no=&ores_prob_to=&show_soft_redirects=both&negcats=&rxp_filter=&outlinks_no=&templates_yes=&page_image=no&edits%5Bbots%5D=both&since_rev0=&sitelinks_no=&search_filter=&cb_labels_yes_l=1&manual_list=&source_combination=&sitelinks_yes=&ores_type=any&ns%5B0%5D=1] ** szl: 77.73% (46774) [https://petscan.wmcloud.org/?sitelinks_yes=&min_identifiers=&sortby=none&rxp_filter=&search_max_results=500&links_to_no=&labels_no=&subpage_filter=either&cb_labels_any_l=1&templates_yes=&sitelinks_no=&langs_labels_no=&links_to_any=&namespace_conversion=keep&categories=Przod%C5%84o+zajta&max_statements=&outlinks_yes=&templates_no=&labels_any=&ores_prob_to=&referrer_url=&cb_labels_yes_l=1&minlinks=&ns%5B0%5D=1&page_image=no&edits%5Banons%5D=both&max_sitelink_count=&show_redirects=both&language=szl&links_to_all=&sitelinks_any=&langs_labels_any=&interface_language=en&min_redlink_count=1&max_identifiers=&cb_labels_no_l=1&project=wikipedia&larger=&manual_list_wiki=&depth=18&outlinks_any=&common_wiki=auto&min_sitelink_count=&maxlinks=&doit=] ** hsb: 29.77% (4238) [https://petscan.wmcloud.org/?interface_language=en&min_sitelink_count=&maxlinks=&project=wikipedia&depth=18&pagepile=&wpiu=any&wikidata_source_sites=&language=hsb&page_image=no&cb_labels_no_l=1&min_redlink_count=1&after=&show_disambiguation_pages=both&outlinks_no=&max_identifiers=&max_age=&max_statements=&langs_labels_no=&output_limit=&outlinks_yes=&min_statements=&wikidata_label_language=&templates_no=&show_soft_redirects=both&talk_page_exists=both&cb_labels_any_l=1&subpage_filter=either&wikidata_item=no&ns%5B0%5D=1&ores_prob_from=&sparql_server=wikidata&sitelinks_yes=&search_max_results=500&common_wiki_other=&search_query=&namespace_conversion=keep&categories=%21H%C5%82owna+kategorija&common_wiki=auto&templates_yes=&cb_labels_yes_l=1&before=&wikidata_prop_item_use=&format=html&search_wiki=&doit=] ** dsb: 22.83% (786) [https://petscan.wmcloud.org/?search_max_results=500&outlinks_yes=&categories=%21G%C5%82owna+kategorija&project=wikipedia&referrer_name=&search_filter=&langs_labels_any=&referrer_url=&show_redirects=both&edits%5Banons%5D=both&maxlinks=&templates_no=&min_sitelink_count=&links_to_no=&pagepile=&max_statements=&subpage_filter=either&active_tab=tab_categories&max_sitelink_count=&wikidata_item=no&wikidata_label_language=&cb_labels_no_l=1&ns%5B0%5D=1&sitelinks_no=&sparql=&talk_page_exists=both&page_image=no&outlinks_any=&edits%5Bflagged%5D=both&common_wiki=auto&links_to_all=&min_statements=&depth=18&minlinks=&wikidata_prop_item_use=&language=dsb&cb_labels_any_l=1&interface_language=en&cb_labels_yes_l=1&larger=&labels_no=&sortby=none&common_wiki_other=&smaller=&doit=] ** cs: 42.18% (248854) [https://petscan.wmcloud.org/?manual_list_wiki=&langs_labels_any=&cb_labels_yes_l=1&pagepile=&source_combination=&search_wiki=&wikidata_prop_item_use=&search_max_results=500&outlinks_yes=&langs_labels_no=&after=&search_filter=&depth=18&show_soft_redirects=both&search_query=&sortorder=ascending&edits%5Bflagged%5D=both&language=cs&active_tab=tab_categories&wikidata_item=no&output_limit=&categories=Hlavn%C3%AD+kategorie&referrer_name=&ns%5B0%5D=1&templates_yes=&common_wiki=auto&cb_labels_no_l=1&page_image=no&minlinks=&max_statements=&project=wikipedia&wpiu=any&namespace_conversion=keep&sitelinks_yes=&sparql_server=wikidata&min_redlink_count=1&subpage_filter=either&maxlinks=&cb_labels_any_l=1&ores_prediction=any&outlinks_no=&sitelinks_no=&interface_language=en&max_age=&referrer_url=&templates_no=] ** sk: 39.48% (102371) [https://petscan.wmcloud.org/?min_redlink_count=1&interface_language=en&talk_page_exists=both&langs_labels_yes=&project=wikipedia&langs_labels_no=&search_filter=&language=sk&max_identifiers=&depth=18&ores_prediction=any&cb_labels_yes_l=1&sortby=none&source_combination=&templates_yes=&page_image=no&after=&wikidata_source_sites=&ores_prob_from=&cb_labels_any_l=1&edits%5Bflagged%5D=both&smaller=&show_disambiguation_pages=both&wikidata_item=no&sitelinks_any=&templates_no=&negcats=&sortorder=ascending&manual_list=&cb_labels_no_l=1&search_max_results=500&outlinks_yes=&templates_any=&sparql_server=wikidata&ns%5B0%5D=1&edits%5Bbots%5D=both&categories=Z%C3%A1kladn%C3%A9+kateg%C3%B3rie&common_wiki=auto&outlinks_any=&outlinks_no=&subpage_filter=either&links_to_all=&minlinks=&labels_no=] ** en: >500000 [] ** de: >500000 [] ** eo: 33.82% (129952) [https://petscan.wmcloud.org/?search_max_results=500&ores_prediction=any&interface_language=en&search_wiki=&depth=18&sitelinks_yes=&show_soft_redirects=both&labels_any=&edits%5Bflagged%5D=both&templates_any=&cb_labels_any_l=1&page_image=no&maxlinks=&cb_labels_no_l=1&outlinks_no=&links_to_all=&links_to_any=&categories=%C4%88io&sparql=&ns%5B0%5D=1&outlinks_yes=&language=eo&search_filter=&wikidata_source_sites=&min_identifiers=&sortby=none&cb_labels_yes_l=1&referrer_name=&langs_labels_any=&show_disambiguation_pages=both&langs_labels_no=&output_compatability=catscan&minlinks=&min_statements=&sitelinks_any=&subpage_filter=either&since_rev0=&show_redirects=both&edits%5Banons%5D=both&max_identifiers=&langs_labels_yes=&labels_no=&project=wikipedia&doit=] * dsb: [{{/S|-insource:/{{=}} Žrědła {{=}}/ insource:/{{=}}\s*Žrědła\s*{{=}}/|dsb}} -insource:/= Žrědła =/ insource:/=\s*Žrědła\s*=/] * dsb: [{{/S|insource:/\<ref/ -insource:/{{=}}\s*Nóžki\s*{{=}}/ -insource:/{{=}}\s*Žrědła\s*{{=}}/ -insource:/{{=}}\s*Nožki\s*{{=}}/|dsb}} insource:/\<ref/ -insource:/=\s*Nóžki\s*=/ -insource:/=\s*Žrědła\s*=/ -insource:/=\s*Nožki\s*=/] == <code><nowiki>{{</nowiki>[[:Category:Nôpiérwi pò kaszëbskù|Nôpiérwi pò kaszëbskù]]<nowiki>}}</nowiki></code> == {| class="wikitable" |+ |{{%t|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Nôpiérwi pò kaszëbskù|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}}}} ({{PAGESINCATEGORY:Nôpiérwi pò kaszëbskù}}) <code><nowiki>{{</nowiki>[[:Category:Nôpiérwi pò kaszëbskù|Nôpiérwi pò kaszëbskù]]<nowiki>}}</nowiki></code> |} * 2026-04-09 — 0.29% (16) * 2026-04-12 — 0.45% (25) * 2026-04-15 — 0.63% (35) * 2026-04-16 — 0.81% (45) * 2026-04-23 — 1.17% (65) * 2026-04-29 — 1.71% (95) * 2026-05-01 — 1.89% (105) * 2026-05-04 — 2.07% (115) * 2026-05-11 — 2.25% (125) * 2026-05-16 — 2.42% (135) * 2026-05-21 — 2.60% (145) * 2026-06-01 — 2.77% (155) * 2026-06-04 – 2.95% (165) * {{CURRENTYEAR}}-{{CURRENTMONTH2}}-{{CURRENTDAY2}} — {{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Nôpiérwi pò kaszëbskù|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}}% ({{PAGESINCATEGORY:Nôpiérwi pò kaszëbskù}}) ---- </div><!-- 2026-04--> </div><!-- 2026-04--> ---- <div class="mw-collapsible mw-collapsed"> <h3 class="mw-collapsible-heading">+</h3> <div class="mw-collapsible-content"> <code>+<br> |-<br> |2026-04-08<br> |'''csb'''<br> |{{NUMBEROF|ARTICLES|csb|N}}<br> |{{/S+|\<gallery|139|csb|raw=1}}<br> |{{/S+|Òbaczë téż|430|csb|raw=1}}<br> |{{/S+|\{\{Przëpisë|482|csb|raw=1|flag=i}}<br> |{{/S+|Bùtnowé lënczi|2044|csb|raw=1}}<br> |{{/S+|\{\{Commons|1045|csb|raw=1|flag=i}} </code> ---- * 2026-04-02 {{/S+|Rozmajitoscë|37|csb}} * 2026-04-02 {{/S+|Dopisënczi|39|csb}} * 2026-04-02 {{/S+|Słôwny lëdze|20|csb}} * 2026-04-02 {{/S+|Przëpisënczi|4|csb}} * 2026-04-02 {{/S+|Òbôczë téż|8|csb}} * 2026-04-02 {{/S+|Zdrzë téż|12|csb}} * 2026-04-02 {{/S+|Przëpise|8|csb}} * 2026-04-02 {{/S+|Bùtnowé pòwrózczi|6|csb}} * <s>2026-04-03 {{/S+|Bùtnowë lënczi|61|csb}}</s> → 0 (2026-04-03) * 2026-04-03 {{/S+|Przësłowié|123|csb}} * 2026-04-03 {{/S+|Przësłowia|6|csb}} * 2026-04-05 {{/S+|Biografiô|18|csb}} * 2026-04-05 {{/S+|Lëteratura|741|csb}} * 2026-04-05 {{/S+|Rozmajitoscë|37|csb}} * 2026-04-07 {{/S+|Przëpisczi|169|csb}} * <s>2026-04-15 {{/S+|Czëtôj téż|1|csb}}</s> → 0 (2026-04-15) * 2026-04-15 {{/S+|\{\{msg|12|csb}} * 2026-04-16 {{/S+|Zdroje|35|csb}} * <s>2026-05-01 {{/S+|Bùtnowé lënczie|13|csb}}</s> → 0 (2026-05-01) * 2026-05-01 {{/S+|Spisënk zamkłoscë|1|csb}} (Spis treści) * <s>2026-05-18 {{/S+|Pismienizna|1|csb}}</s> → 0 (2026-05-18) ---- * [[Brëkòwnik:Iketsi/2]] * [https://csb.wikipedia.org/w/index.php?search=miono-genitiw%3F&title=Specjaln%C3%B4:Szukaj&go=Bi%C3%A9j%21&ns0=1 miono-genitiw?] </div><!-- + --> </div><!-- + --> djxodpp4ld8oh0pzfr6vonr8tjwkgwf 0 12676 201581 201494 2026-06-04T14:11:09Z Iketsi 3254 /* Jinszé */ ref → 201581 wikitext text/x-wiki '''Kònkùrs'''<ref>{{sloworz.org|16588|18957}}</ref> – == Kòróna kònkùrsów kaszëbsczich == Wedle [[Tomôsz Fópka|Tómka Fópka]]<ref>{{YouTube|m7bTkZhgXIU|BELNE CZETANIO VII tv|t=12}}</ref>: * [[Rodnô mòwa (kònkùrs)]] * [[Wielewsczi Turniér Gadëszów]]<ref>https://miesiecznikpomerania.pl/images/archiwum_pliki_pdf/pomerania/2022/POMERANIA_09_567_2022_net.pdf</ref> ({{Jãz.|pl}} ''Wielewski Turniej Gawędziarzy''<ref>https://turniejgawedziarzy.pl/historia-i-wspomnienia/historia-wtg</ref> ''abò Turniej Gawędziarzy w Wielu''<ref>https://dziennikbaltycki.pl/turniej-gawedziarzy-w-wielu-to-swieto-tradycji-i-regionalnej-kultury-wystepy-bawily-i-wzruszaly/ar/c13-18719023</ref>) * [[Méster Bëlnégò Czëtaniô (kònkùrs)]] * [[Òglowòpòlsczi Lëteracczi Kònkùrs miona Jana Drzéżdżona]]<ref>[https://web.archive.org/web/20260416210056/https://archiwum.radiokaszebe.pl/podcast/strzoda-29-januara-kleka-29-01-2020/ STRZODA, 29 JANUARA | KLËKA 29.01.2020] + [https://web.archive.org/web/20260416210513/https://archiwum.radiokaszebe.pl/wp-content/uploads/2020/01/Kl%C3%ABka-2020.01.29-csb.mp3 .mp3]</ref><ref>https://mojestrone.com/artykul/ana-rozk-i-ji-dobtn-n2062893</ref><ref>https://pomorzeczyta.pl/aktualnosci/xxvii-ogolnopolski-konkurs-literacki-im-jana-drzezdzona-nabor-zgloszen/</ref> * [[Kaszëbsczé Diktando]] * „Kaszëbsczé Spiéwë”<ref>https://zkiw.com.pl/final-xxii-pomorskiego-festiwalu-piosenki-kaszubskiej-kaszebscze-spiewe-w-luzinie/</ref><ref>https://www.sp.luzino.pl/pomorski-festiwalu-piosenki-kaszubskiej-kaszebscze-spiewe/</ref> == Jinszé kònkùrsë na Kaszëbach == Na Kaszëbach je òrganizowónëch wiele rozmajitëch kònkùrsów, np. kònkursë lëteracczé, mùzyczné, plasticzné i òdjimkòwé<ref>{{sloworz.org|16588|18957}}</ref>. === Kònkursë lëteracczé === * „Bë nie zabëc mòwë starków” miona Jana Drzeżdżona<ref>https://kaszuby24.pl/xxv-konkurs-kaszebsczi-godczi-be-zabec-mowe-starkow-miona-jana-drzezdzona/ </ref><ref>https://powiat.puck.pl/aktualnosci/oglowopolsczi-konkurs-kaszebsczi-godczi-be-nie-zabec-mowe-starkow-m-jana-drzezdzona-2026.html</ref> * Kònkùrs Kaszëbsczi i Pòmòrsczi Lëteraturë Costerina<ref>https://kurierbytowski.com.pl/artykul/xxii-knkrs-kaszbsczi/1326977</ref><ref>https://if.upsl.edu.pl/instytut-filologii/aktualnosci/xx-targi-ksiazki-kaszubskiej-i-pomorskiej</ref> * lëteracczi kònkùrs òrganizowóny przez [[Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié]] (→[[Kristina Mùza]] #3; [[Jón Walkùsz]]) === Kònkursë mùzyczné === * Kònkùrs [[Kaszëbsczi Idol]]<ref>https://puck.naszemiasto.pl/kaszubski-idol-2018-kaszebsczi-idol-w-sobote-22-wrzesnia/ar/c13-4804127</ref> ** https://www.facebook.com/kaszubskiidol ** https://web.archive.org/web/20150315023018/http://radiokaszebe.pl/kaszubski-idol-muzyka/ ** https://archiwum.radiokaszebe.pl/kaszubski-idol-2018-przesluchania-od-14-05/ ** https://archiwum.radiokaszebe.pl/wp-content/uploads/2019/11/PLAKAT-KI-2018-722x1024.jpg ** https://archiwum.radiokaszebe.pl/wp-content/uploads/2019/11/REGULAMINU-KONKURSU-KI-2018.pdf ** https://kaszubopedia.pl/index.php/glossary/konkursy-i-festiwale-muzyczne/ ** https://kartuzy.naszemiasto.pl/az-trzy-nagody-pierwsze-w-ii-ogolnopolskim-konkursie/ar/c13-4741887 ** {{YouTube|7qJC5CxL5TQ|XVI Festiwal Pieśni Kaszubskich „Kaszeëbsczé tónë nad Môlim Mòrzã” Swarzewo’2015}} * [[Gminny Konkurs Piosenki Kaszubskiej]]<ref>https://chmielno.naszgok.pl/n,iii-gminny-konkurs-piosenki-kaszubskiej</ref> === Kònkursë plasticzné === * [[Konkurs Plastyczny „Moje Kaszuby”]]<ref>https://zkiw.com.pl/xxxvi-powiatowy-konkurs-plastyczny-moje-kaszuby/</ref> === Jinszé === * [[Złoti Jigrzan (kònkùrs)]] * [[Rzeczë to pò kaszëbskù]]<ref>https://kaszuby24.pl/konkurs-rzecz-to-p-kasz-bsk-wraca-szukaja-nowych-slow-po-kaszubsku/</ref> * [[Kaszubi wczoraj i dziś (kònkùrs)]] * [[Wòjewódzczi Kònkùrs Kaszëbsczégò Wësziwkù]] w Lëni * [[Wòjewódzczi Kònkùrs Spiéwów miona Jana Trepczika w Miszewie]] * [[Kònkùrs Wiédzë ò Pòmòrzim dlô ùczniów strzédnëch szkòłów]] * [[Kònkùrs Wiédzë ò Pòmòrzim na Gduńsczim Ùniwersytece]] * http://skarbnicakaszubska.pl/category/konkursy/ * [https://web.archive.org/web/20260416200443/https://radiokaszebe.pl/news/puck-konkurs-po-kaszebsku-w-mcdonaldze-dla-dzieci-i-mlodziezy-845 Puck: Konkurs „Pò kaszëbskù w McDonaldze” dla dzieci i młodzieży] + [https://web.archive.org/web/20260416200446im_/https://media.radiokaszebe.pl/wp-content/uploads/kleka_news_mcdonald_konurs_kaszubski_puck.mp3 .mp3] * [https://ciee-gda.pl/ciee-konkursy-2/zakonczone/zapros-gosci/zapros-gosci-do-swej-miejscowosci-wyniki-xii-edycji/ „Zaproś gości do swej miejscowości”] ** [https://kajakiempokaszubach.jimdofree.com/ziemia-zaborska/ kajakiempokaszubach.jimdofree.com – ''1 miejsce w konkursie wojewódzkim na wykonanie strony internetowej „Zaproś gości do swojej miejscowości”''] * https://www.spbojano.pl/2026/03/31/konkurs-na-ekologiczna-marzanne-w-stylu-kaszubskim-rozstrzygniety/ * https://www.spbojano.pl/2024/12/31/konkurs-na-wykonanie-kartki-bozonarodzeniowej/ == Kònkursë òdjimkòwé == == Òbaczë téż == * [[Nôdgroda]] * [[Festiwal]] * [[Dzéń Jednotë Kaszëbów]] * [[Swiatowi Zjôzd Kaszëbów]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * https://web.archive.org/web/20260416213550/https://radiokaszebe.pl/contests {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kùltura]] [[Kategòrëjô:Kònkùrsë| ]] jwln30jtezyqasx1l1pj4ob60zhyu7r 14 12826 201681 196897 2026-06-04T18:39:46Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Pòùczëna]] 201681 wikitext text/x-wiki {{Commons}} [[Kategòrëjô:Kùltura]] [[Kategòrëjô:Pòùczëna]] rztgvhw359lajnysgopsmfkb1mvphi1 828 12933 201566 201464 2026-06-04T13:28:14Z Iketsi 3254 +"P1967 BoxRec", -- identyfikator BoxRec 201566 Scribunto text/plain require("strict") local resources = { title = "Aùtoritatiwnô kòntrola", encyklopediaTitle = "Jinternetowé encyklopedie", otherTitle = "Bùtnowé identifikatorë", catMissingLabel = '[[Kategoria:Kontrola autorytatywna potrzebuje polskiej etykiety]]', editLabelLink = '<span class="wdlink">&#x5B;[[:d:%s|<span title="Brak polskiej etykiety">e</span>]]&#x5D;</span>', fallbackLabels = { "mul", "pl", "en", "de", "fr", "it", "cs", "lt", "pt", "es" }, nativeTypes = { "P31", "P279" }, -- type descriptions descriptions = { p = "persóna", k = "òrganizacjô", v = "wëdarzenié", w = "dzeło", s = "dërżeniowé słowò", g = "geograficzny òbiekt", }, encyklopedie = { "P7305 PWN", "P5058 ETP", --osoby "P6679 ETP", --sztuki "P1417 Britannica", "P5395 The Canadian Encyclopedia", "P3365 Treccani", "P3219 Universalis", -- Encyclopædia Universalis "P3123 SEP", "P2924 stara БРЭ", "P11514 nowa БРЭ", "P4613 ЕСУ", "P3222 NE.se", "P4854 Uppslagsverket Finland", "P6870 Nacionālā enciklopēdija", "P4342 SNL", "P7666 VLE", "P1296 Catalana", -- Gran Enciclopèdia Catalana "P8313 DSDE", "P7982 Hrvatska enciklopedija", "P13596 PBM", }, bonus = { "P8832 [[Polska Akademia Nauk|PAN]]", --"P402", -- identyfikator relacji OpenStreetMap "P2038", -- identyfikator ResearchGate "P1053", -- ResearcherID "P3829 Publons", "P3124 archiwalna „Nauka Polska”", -- identyfikator osoby w _archiwalnym_ serwisie „Nauka Polska” "P12541 „Ludzie Nauki”", -- identyfikator osoby w bazie „Ludzie Nauki” (nowej) "P1153 Scopus", "P1563 MacTutor", -- identyfikator MacTutor, "P8159 SciProfiles", -- identyfikator SciProfiles (MDPI), "P2798 Loop", -- identyfikator Loop (Frontiers), "P10861 Dimensions", -- identyfikator Dimensions (Springer Nature), "P1960 Google Scholar", -- identyfikator Google Scholar, "P8286 Olympedia", -- identyfikator sportowca w www.olympedia.org "P1146 World Athletics", "P3495 FilmPolski.pl", -- identyfikator aktora w FilmPolski.pl "P5033 Filmweb.pl", -- identyfikator osoby w Filmweb.pl "P1967 BoxRec", -- identyfikator BoxRec "P2036", -- African Plant Database; "P838 BioLib", "P830 EoL", "P6177 EUNIS", -- EUNIS ID, (lub P6681 ?) "P1747 Flora of China", "P1727 Flora of North America", "P6094 FloraWeb", "P846 GBIF", -- Global Biodiversity Information Facility "P1421 GRIN", "P3151 iNaturalist", "P961 IPNI", "P815 ITIS", "P685 NCBI", -- NCBI, "P6034 Plant Finder", "P1070", -- PlantList "P5037 Plants of the World", "P3105 Tela Botanica", "P960", -- Tropicos, "P1772 USDA PLANTS", "P821", -- CGNDB, "P6263", -- Mindat, "P842 Fossilworks", "P5055 IRMNG", -- Interim Register of Marine and Nonmarine Genera "P10585 CoL", "P2426 xeno-canto", "P10907 Paleobiology Database" } } local has = function (entityId, propertyId) return #mw.wikibase.getBestStatements(entityId, propertyId) > 0 end local hasAny = function (entityId, properties) for i, v in ipairs(properties) do if has(entityId, v) then return true end end return false end local isHumanPerson = function(entityId) for i, v in ipairs(mw.wikibase.getBestStatements(entityId, "P31")) do if (v.mainsnak.snaktype == "value") and (v.mainsnak.datavalue.value["numeric-id"] == 5) then return true end end for i, v in ipairs(mw.wikibase.getBestStatements(entityId, "P21")) do if (v.mainsnak.snaktype == "value") then local id = v.mainsnak.datavalue.value["numeric-id"] if (id == 6581097) or (id == 6581072) then return true end end end return false end local sources = { { name = "ISNI", hint = "International Standard Name Identifier", property = "P213", link = function(id) local linkId, x = string.gsub(id, " ", "") return "https://isni.org/isni/"..linkId end, show = function(id) local showId, x = string.gsub(id, " ", "&thinsp;") return showId end, }, { name = "ORCID", hint = "ORCID", property = "P496", link = function(id) id = string.gsub(id, "-", "") return "http://orcid.org/"..string.sub(id, 1, 4).."-"..string.sub(id,5,8).."-"..string.sub(id,9,12).."-"..string.sub(id,13,16) end, show = function(id) id = string.gsub(id, "-", "") return string.sub(id, 1, 4).."-"..string.sub(id,5,8).."-"..string.sub(id,9,12).."-"..string.sub(id,13,16) end, }, { name = "VIAF", hint = "Virtual International Authority File", property = "P214", link = function(id) return "http://viaf.org/viaf/"..id end, }, { name = "ULAN", hint = ":en:Union List of Artist Names", property = "P245", link = function(id) return "http://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=&role=&nation=&subjectid="..id end, }, { name = "Europeana", hint = "Europeana", property = "P727", link = function(id) return "http://www.europeana.eu/portal/record/"..id..".html" end, }, { name = "LCCN", hint = "Library of Congress Control Number", property = "P244", link = function(id) return "http://lccn.loc.gov/"..id end, }, { name = "GND", hint = "Gemeinsame Normdatei", property = "P227", link = function(id) return "http://d-nb.info/gnd/"..id end, }, { name = "NDL", hint = ":de:Web NDL Authorities", property = "P349", link = function(id) return "http://id.ndl.go.jp/auth/ndlna/"..id end, }, { name = "LIBRIS", hint = "LIBRIS", property = "P5587", link = function(id) return "https://libris.kb.se/katalogisering/"..id end, }, { name = "SELIBR", hint = "LIBRIS", property = "P906", disable = function(entityId) return has(entityId, "P5587") end, link = function(id) local x = mw.title.new("Module:Kontrola autorytatywna/P906/enabled").id return "http://libris.kb.se/auth/"..id end, }, { name = "BnF", hint = "Bibliothèque nationale", property = "P268", link = function(id) return "http://catalogue.bnf.fr/ark:/12148/cb"..id end, }, { name = "SUDOC", hint = "Système Universitaire de Documentation", property = "P269", link = function(id) return "http://www.idref.fr/"..id end, }, { name = "SBN", hint = ":it:Servizio bibliotecario nazionale", property = "P396", link = function(id) return "https://opac.sbn.it/en/risultati-autori/-/opac-autori/detail/"..id end, }, { name = "NLA", hint = "Biblioteka Narodowa Australii", property = "P409", link = function(id) return "http://nla.gov.au/anbd.aut-an"..id end, }, { name = "BNCF", hint = "Centralna Biblioteka Narodowa we Florencji", property = "P508", link = function(id) return "http://thes.bncf.firenze.sbn.it/termine.php?id="..id end, }, { name = "NKC", hint = "Biblioteka Narodowa Republiki Czeskiej", property = "P691", link = function(id) return "https://aleph.nkp.cz/F/?func=find-c&local_base=aut&ccl_term=ica="..id end, }, { name = "DBNL", hint = ":nl:Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren", property = "P723", link = function(id) return "http://www.dbnl.org/auteurs/auteur.php?id="..id end, }, { name = "RSL", hint = "Rosyjska Biblioteka Państwowa", property = "P947", link = function(id) return "http://aleph.rsl.ru/F?func=find-b&find_code=SYS&adjacent=Y&local_base=RSL11&request="..id end, }, { name = "BNE", hint = "Hiszpańska Biblioteka Narodowa", property = "P950", link = function(id) return "http://catalogo.bne.es/uhtbin/authoritybrowse.cgi?action=display&authority_id="..id end, }, { name = "BNR", hint = "Biblioteka Narodowa Rumunii", property = "P1003", link = function(id) return "http://alephnew.bibnat.ro:8991/F?func=find-b&request="..id.."&find_code=SYS&adjacent=Y&local_base=NLR10" end, }, { name = "NTA", hint = "Holenderska Biblioteka Narodowa", property = "P1006", link = function(id) --return "http://opc4.kb.nl/PPN?PPN="..id return "http://data.bibliotheken.nl/doc/thes/p"..id end, }, { name = "BIBSYS", hint = "BIBSYS", property = "P1015", link = function(id) return "https://authority.bibsys.no/authority/rest/authorities/html/"..id end, }, { name = "CALIS", hint = ":zh:中国高等教育文献保障系统", property = "P270", link = function(id) return "http://opac.calis.edu.cn/aopac/ajsp/detail.jsp?actionfrom=1&actl=CAL++"..id.."%23" end, }, { name = "CiNii", hint = ":jp:CiNii", property = "P271", link = function(id) return "http://ci.nii.ac.jp/author/"..id end, }, { name = "Open Library", hint = "Open Library", property = "P648", link = function(id) return "https://openlibrary.org/books/"..id end, }, { name = "PLWABN", hint = "Biblioteka Narodowa (Warszawa)", property = "P7293", link = function(id) return "https://dbn.bn.org.pl/descriptor-details/"..id end, }, { name = "NLP", hint = "Biblioteka Narodowa (Warszawa)", property = "P1695", disable = function(entityId) return has(entityId, "P7293") end, link = function(id) if id:byte(1) ~= 65 then local x = mw.title.new("Module:Kontrola autorytatywna/P1695/invalid").id return "https://dbn.bn.org.pl/descriptor-details/"..id end local y = mw.title.new("Module:Kontrola autorytatywna/P1695/enabled").id return "https://dbn.bn.org.pl/descriptor-details/"..id end, }, { name = "NUKAT", hint = "NUKAT", property = "P1207", link = function(id) local good = string.match(id, "^[npst] %d%d%d%d%d%d%d%d%d%d$") or string.match(id, "^[npst] %d%d%d%d%d%d%d%d$") if not good then local prefix = string.sub(id,1,1) local number = string.sub(id,2) local infix = #number == 8 and "%20%20" or "%20" good = prefix..infix..number end local linkid, x = string.gsub(good, ' ', '%%20') return "http://nukat.edu.pl/aut/"..linkid end, }, { name = "OBIN", hint = "Dictionary of National Biography", property = "P1415", link = function(id) return "https://doi.org/10.1093/ref:odnb/"..id end, }, { name = "J9U", hint = "Biblioteka Narodowa Izraela", property = "P8189", link = function(id) return "https://www.nli.org.il/en/authorities/"..id end, }, { name = "PTBNP", hint = "Biblioteka Narodowa Portugalii", property = "P1005", link = function(id) return "http://urn.bn.pt/nca/unimarc-authorities/txt?id="..id end, }, { name = "CANTIC", hint = ":ca:Catàleg d'autoritats de noms i títols de Catalunya", property = "P1273", link = function(id) return "http://cantic.bnc.cat/registres/CUCId/"..id end, }, { name = "LNB", hint = "Biblioteka Narodowa Łotwy", property = "P1368", link = function(id) return "https://kopkatalogs.lv/F?func=direct&local_base=lnc10&doc_number="..id.."&P_CON_LNG=ENG" end, }, { name = "NSK", hint = "Biblioteka Narodowa i Uniwersytecka w Zagrzebiu", property = "P1375", link = function(id) return "http://katalog.nsk.hr/F/?func=direct&doc_number="..id.."&local_base=nsk10" end, }, { name = "BNA", hint = ":es:Biblioteca Nacional de la República Argentina", property = "P3788", link = function(id) return "http://catalogo.bn.gov.ar/F/?func=direct&doc_number="..id.."&local_base=BNA10" end, }, { name = "CONOR", hint = ":sl:CONOR", property = "P1280", link = function(id) return "https://plus-legacy.cobiss.net/cobiss/si/en/conor/"..id end, }, { name = "BNC", hint = ":es:Biblioteca Nacional de Chile", property = "P1890", link = function(id) return "http://www.bncatalogo.cl/F?func=direct&local_base=red10&doc_number="..id end, }, { name = "ΕΒΕ", hint = "Grecka Biblioteka Narodowa", property = "P3348", link = function(id) return "http://data.nlg.gr/resource/authority/record"..id end, }, { name = "BLBNB", hint = "Brazylijska Biblioteka Narodowa", property = "P4619", link = function(id) return "http://acervo.bn.br/sophia_web/autoridade/detalhe/"..id end, }, { name = "KRNLK", hint = "Biblioteka Narodowa Korei", property = "P5034", link = function(id) return "https://librarian.nl.go.kr/LI/contents/L20101000000.do?id="..id end, }, { name = "LIH", hint = "Litewska Biblioteka Narodowa im. Martynasa Mažvydasa", property = "P7699", link = function(id) return "https://lnb.libis.lt/simpleSearch.do?doSearch=1&AI001="..mw.uri.encode(id,"PATH") end, }, { name = "NSZL", hint = "Państwowa Biblioteka Széchényiego", property = "P3133", link = function(id) return "http://nektar.oszk.hu/auth/"..id end, }, { name = "RISM", hint = "Répertoire International des Sources Musicales", property = "P5504", link = function(id) return "https://rism.online/"..id end, }, { name = "GIA", hint = "Getty Iconography Authority", property = "P5986", link = function(id) return "http://www.getty.edu/cona/CONAIconographyRecord.aspx?iconid="..id end, }, -- Zawsze na końcu / Always last !!! { name = "WorldCat", hint = "WorldCat", property = "P10832", link = function(id) return "https://entities.oclc.org/worldcat/entity/"..id end, }, } local getDescription = function (entityId, force) local needLabel = false local site = mw.wikibase.getSitelink(entityId) local label = mw.wikibase.getLabelByLang(entityId, 'pl') if not label then label = mw.wikibase.getLabelByLang(entityId, 'mul') end if not label then for i, l in ipairs(resources.fallbackLabels) do label = mw.wikibase.getLabelByLang(entityId, l) if label then needLabel = true break end end end if site and label then return "[[:"..site.."|"..label.."]]", needLabel elseif site then return "[[:"..site.."|"..site.."]]", needLabel elseif label then return label, needLabel elseif force then return entityID, true end end local findDescription = function (entityId, sourceProps) local alt = nil for i, prop in ipairs(sourceProps) do for j, v in ipairs(mw.wikibase.getBestStatements(entityId, prop)) do if (v.mainsnak.snaktype == "value") and (v.mainsnak.datatype == "wikibase-item") then local qid = v.mainsnak.datavalue.value.id -- or "Q"..v.mainsnak.datavalue.value["numeric-id"] local description, needLabel = getDescription(qid, false) if description and not needLabel then return description, false end alt = alt or description end end end return alt, alt end local insertHeader = function(title, entityId, result, before, after) local determineDnbType = function() if isHumanPerson(entityId) then return "p" end -- pozostałe testy if hasAny(entityId, { "P1687", "P1963" }) then return "s" elseif hasAny(entityId, {"P27", "P26", "P25", "P22", "P40", "P1317"}) then return "p" elseif hasAny(entityId, {"P50", "P170", "P86", "P87", "P676", "P435"}) then return "w" elseif hasAny(entityId, {"P112", "P159", "P169", "P488", "P355", "P740"}) then return "k" elseif hasAny(entityId, {"P150", "P610", "P1589", "P85", "P35", "P36", "P47", "P984", "P474", "P982", "P300", "P901"}) then -- P625 cannot be used, there are some organizations, events, and even persons with this property return "g" end end local editLabelLink = "" local typClass = "normdaten-andere" local description = '' local needLabel = false if entityId then local typ = determineDnbType() or "fehlt" typClass = "normdaten-typ-"..typ if entityId ~= mw.wikibase.getEntityIdForCurrentPage() then description, needLabel = getDescription(entityId, true) if needLabel then editLabelLink = string.format(resources.editLabelLink, entityId) end elseif typ == 'p' then -- "człowiek" -> "osoba" description = resources.descriptions[typ] else description, needLabel = findDescription(entityId, resources.nativeTypes) description = description or resources.descriptions[typ] end end if needLabel then description = description..resources.catMissingLabel end if description and (#description > 0) then title = title..'&nbsp;(<span class="description">' .. description.. "</span>)" .. editLabelLink end table.insert(result, 1, '<div class="'..typClass..'">') table.insert(result, 2, '<div>'..title..":"..'</div>') if before then table.insert(result, 3, before) end if after then table.insert(result, after) end table.insert(result,"</div>") end local formats = { classic = function(info, identifiers) local result = {} table.insert(result, "[[") table.insert(result, info.hint) table.insert(result, "|") table.insert(result, info.name) table.insert(result, "]]") local show = info.show or function(id) return id end for i, id in ipairs(identifiers) do table.insert(result, (i == 1) and ":" or ",") table.insert(result, "&thinsp;<span class=\"uid\">[") table.insert(result, info.link(id)) table.insert(result, " ") table.insert(result, show(id)) table.insert(result, "]</span>") end return table.concat(result, "") end, mini = function(info, identifiers) local result = {} if #identifiers == 1 then -- simple link with authority name local id = identifiers[1] table.insert(result, "[") table.insert(result, info.link(id)) table.insert(result, " ") table.insert(result, string.format(info.format or "<span title=\"%s\">%s</span>", id, info.name)) table.insert(result, "]") return table.concat(result, "") end table.insert(result, info.name) for i, id in ipairs(identifiers) do table.insert(result, (i == 1) and ":" or ",") table.insert(result, "&thinsp;[") table.insert(result, info.link(id)) table.insert(result, " ") table.insert(result, string.format("<span title=\"%s\">%s</span>", id, tostring(i))) table.insert(result, "]") end return table.concat(result, "") end, } local show = function(entityId, argStyle) local identifiers = function (info) local result = {} if info.disable and info.disable(entityId) then return result; end for i, v in ipairs(mw.wikibase.getBestStatements(entityId, info.property)) do if v.mainsnak.snaktype == "value" then table.insert(result, v.mainsnak.datavalue.value) end end return result end local result = {} local formatItems = formats[argStyle] or formats.classic for i, info in ipairs(sources) do local list = identifiers(info) if #list > 0 then table.insert(result, "<li>"..formatItems(info, list).."</li>") end end if #result > 0 then insertHeader(resources.title, entityId, result, "<ul>", "</ul>") return table.concat(result, ""); end end local findPropertyDescription = function(pid) local description, needLabel = findDescription(pid, {"P1629"}) if not description or (#description == 0) or needLabel then description, needLabel = getDescription(pid, false) if not description or (#description == 0) or needLabel then mw.log("KA "..pid..": Brak opisu cechy") else mw.log("KA "..pid..": Brak elementu 'dedykowany typ dla' (P1629) w opisie cechy") end end return description, needLabel end return { ["Dokumentacja"] = function(frame) local result = {} table.insert(result, "{| class=wikitable\n!nazwa\n!cecha\n!dostawca\n") for i, v in ipairs(sources) do if i > 0 then table.insert(result, "|-\n") end table.insert(result, "|") table.insert(result, v.name) table.insert(result, "\n") table.insert(result, "|[[:d:Property:") table.insert(result, v.property) table.insert(result, "|") table.insert(result, v.property) table.insert(result, "]]\n") table.insert(result, "|[[") table.insert(result, v.hint) table.insert(result, "]]\n") end table.insert(result, "|-\n") table.insert(result, '!colspan="3"|'..resources.encyklopediaTitle..'\n') for i, b in ipairs(resources.encyklopedie) do local pid, name = mw.ustring.match(b, "^(P[0-9]+) +(.+)$") if not pid then pid = b end local description, needLabel = findPropertyDescription(pid) if name or (description and not needLabel) then table.insert(result, "|-\n") table.insert(result, "|") table.insert(result, name or '') table.insert(result, "\n") table.insert(result, "|[[:d:Property:") table.insert(result, pid) table.insert(result, "|") table.insert(result, pid) table.insert(result, "]]\n") table.insert(result, "|") table.insert(result, description or '') table.insert(result, "\n") end end table.insert(result, "|-\n") table.insert(result, '!colspan="3"|'..resources.otherTitle..'\n') for i, b in ipairs(resources.bonus) do local pid, name = mw.ustring.match(b, "^(P[0-9]+) +(.+)$") if not pid then pid = b end local description, needLabel = findPropertyDescription(pid) if name or (description and not needLabel) then table.insert(result, "|-\n") table.insert(result, "|") table.insert(result, name or '') table.insert(result, "\n") table.insert(result, "|[[:d:Property:") table.insert(result, pid) table.insert(result, "|") table.insert(result, pid) table.insert(result, "]]\n") table.insert(result, "|") table.insert(result, description or '') table.insert(result, "\n") end end table.insert(result, "|}") return table.concat(result, "") end, ["Pokaż"] = function (frame) local args = frame.args local parent = frame:getParent().args local entityId = mw.wikibase.getEntityIdForCurrentPage() if (mw.title.getCurrentTitle() ~= 0) and (args[1] or parent[1]) then entityId = args[1] or parent[1] or entityId end if not entityId then return end local argStyle = args.style local result = { -- typical result show(entityId, argStyle) } local group = false local idGroupOfHumans = 'Q16334295' for i, v in ipairs(mw.wikibase.getBestStatements(entityId, "P31")) do if v.mainsnak.snaktype == "value" then local id = v.mainsnak.datavalue.value.id if id == idGroupOfHumans then group = true break end local status, r = pcall(mw.wikibase.getReferencedEntityId, id, 'P279', { idGroupOfHumans }) if not status then -- za dużo wywołań, max 3 break end if r then group = true break end end end if group then local p527 = mw.wikibase.getBestStatements(entityId, "P527") -- dodawaj nie więcej niż 5 osób dodatkowo if (#p527 > 0) and (#p527 <= 5) then for i, v in ipairs(p527) do if v.mainsnak.snaktype == "value" then local id = v.mainsnak.datavalue.value.id -- or "Q"..tostring(v.mainsnak.datavalue.value["numeric-id"]) if isHumanPerson(id) then local s = show(id, argStyle) if s then table.insert(result, s) end end end end end end -- czas na bonusy local genericPrinter = false -- lazy loaded local loadBonusSection = function (bonusTitle, bonusItems) local bonus = {} for i, b in ipairs(bonusItems) do local pid, name = mw.ustring.match(b, "^(P[0-9]+) +(.+)$") if not pid then pid = b end local prop = mw.wikibase.getBestStatements(entityId, pid) if prop and (#prop > 0) then local description = name local needLabel = false if not description then description, needLabel = findPropertyDescription(pid) end if description and (#description > 0) and not needLabel then local expectedPattern = "^%[(%S+) (.-)%]$" local uids = {} for j, p in ipairs(prop) do if not p.mainsnak or (p.mainsnak.snaktype ~= "value") then local x = mw.title.new("Module:Kontrola autorytatywna/Pokaż/InvalidData").id mw.logObject(p, "KA BAD DATA") else -- lazy loading once genericPrinter = genericPrinter or require("Moduł:Wikipòdôwczi/format/string") local s = genericPrinter.format(p.mainsnak, {}) if s and (#s > 0) then local link, id = mw.ustring.match(s, expectedPattern) if link then table.insert(uids, s) end end end end if #uids > 0 then local info = { show = function(s) local link, id = mw.ustring.match(s, expectedPattern) return id end, link = function(s) local link, id = mw.ustring.match(s, expectedPattern) return link end, } local hint, name = mw.ustring.match(description, "^%[%[(.-)|(.-)%]%]$") if hint then info.hint = hint info.name = name else local sitelink = mw.ustring.match(description, "^%[%[(.-)%]%]$") if name then info.hint = sitelink info.name = sitelink else info.hint = ":d:Property:"..pid info.name = description end end local formatItems = formats[argStyle] or formats.classic table.insert(bonus, "\n*"..formatItems(info, uids)) end end end end if #bonus > 0 then insertHeader(bonusTitle, (#result == 0) and entityId, bonus, "\n", "\n") for i, b in ipairs(bonus) do table.insert(result, b) end end end loadBonusSection(resources.encyklopediaTitle, resources.encyklopedie) loadBonusSection(resources.otherTitle, resources.bonus) if #result > 0 then table.insert(result, 1, '<div id="normdaten" class="catlinks">') table.insert(result, "</div>") return table.concat(result, "") end end, ["Zestaw"] = function (frame) local t = frame.args["tytuł"] or "[[Kontrola autorytatywna]]" local e = frame.args["pusto"] local sd = require("Module:Wikipòdôwczi/select") local f = require("Module:Wikipòdôwczi/format") local result = {} local i = 1 while true do local p = frame.args[i] if not p then break end local pid, qid, prop = sd.selectProperty(p, {}) if qid then local ppid, pqid, pprop = sd.selectProperty("P1629", {}, pid) if pqid then local s = "\n*"..f.run(frame, ppid, pprop)..":&nbsp;"..f.run(frame, pid, prop) table.insert(result, s) end end i = i + 1 end if #result > 0 then table.insert(result, 1, '<div class="catlinks">') table.insert(result, 2, t) local pid, qid, prop = sd.selectProperty("P31", {}, nil, 1) table.insert(result, 3, qid and (" ("..f.run(frame, pid, prop).."):") or ":") table.insert(result, "</div>") return table.concat(result) end return e end, } qrkslvxj1wai963ta0bxc4w6exq8ykc 0 13040 201747 201505 2026-06-05T09:18:08Z Orbitminis 18250 Dofùlowanié òd pòlsczi Wikipedie 201747 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:YouTube 2024.svg|mały|Logo serwisu brëkòwóny òd czerwińca 2024 rokù]] '''YouTube'''<ref>[https://youtube.com/watch?v=wDze4Sc0xyY&si=aTn1Pv4K43U1MoD5 Rodnô Mòwa — Akademia Kaszubska] [[Youtube]]</ref> (skrócënk '''YT''') – amerikańsczi [[jinternetowi serwis]] zakłôdóny 14 gromnicznika 2005 rokù, jaczi ùmòżebniô darmòwé ùprzistãpnianie, edicjã, nôdawanié na żëwò i dodawanié firmów. Nôléżi òn do zdrëszënë Google i je nôpòpùlarniészim spòlëznòwim serwisã na swiece. Òd 2023 rokù przédnikiem YouTube je Neal Mohan. == Òbaczë téż == * [[Internetowi przezérnik]] {{#categorytree:Internetowé starnë|hideroot=on|mode=pages}} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * {{YouTube|wDze4Sc0xyY|Rodnô Mòwa — Akademia Kaszubska}} * https://www.youtube.com/@polnocblog * https://www.youtube.com/@domkulturyim.h.derdowskieg5733 {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Internetowé starnë]] i6yqegf3lprn7i2gpgpdy32f5k4n1nx 14 13047 201550 2026-06-04T13:15:54Z Iketsi 3254 N 201550 wikitext text/x-wiki {{Commons}} [[Kategòrëjô:Eùropejskô mitologiô]] irsmvbp4v7wreo6dy5ja4ql83r7kr6d 201551 201550 2026-06-04T13:17:51Z Iketsi 3254 kat. 201551 wikitext text/x-wiki {{Commons}} [[Kategòrëjô:Eùropejskô mitologiô]] [[Kategòrëjô:Pòlitejizm]] [[Kategòrëjô:Greckô]] tixahtl0w2567fyjmzco21i7zrr4vj5 14 13048 201578 2026-06-04T13:54:58Z Iketsi 3254 N 201578 wikitext text/x-wiki {{Commons}} [[Kategòrëjô:Technika]] lva62s5apnhifctvpcco2riwk37nc0b 0 13049 201579 2026-06-04T14:09:26Z Iketsi 3254 N 201579 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:''Kaszubi wczoraj i dziś'' (kònkùrs)}} {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} Kònkùrs '''„Kaszubi wczoraj i dziś”'''<ref>https://muzeumziemikoscierskiej.com.pl/edukacja/konkursy/</ref> ({{Jãz.|csb}} ''Kaszëbë wczerô i dzys'') – kòżdoroczny [[kònkùrs]] adresowóny do szkòlôkôw szóstëch, sódmëch i ósmëch klasów spòdlecznëch szkòłów z òbrëmiô pòmòrsczégò wòjewództwa<ref>https://mojestrone.com/artykul/co-dze-czed-1102-16022025-n1503958</ref>. == Òbaczë téż == * [[Mùzeùm Kòscersczi Zemi]] {{#categorytree:Kònkùrsë na Kaszëbach|hideroot=on|mode=pages}} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * https://muzeumziemikoscierskiej.com.pl/edukacja/konkursy/ ;2017 (VIII) * https://muzeumziemikoscierskiej.com.pl/wp-content/uploads/2017/05/regulamin_konkursu_2017.pdf ;2026 (XVI) * https://muzeumziemikoscierskiej.com.pl/wp-content/uploads/2026/05/Regulamin-konkursu-KWiD-2026.pdf === Szëkba === {{Szëkba}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kònkùrsë na Kaszëbach]] 40e3r2qqdse5pjoumkf4c0qodjdi8y9 201582 201579 2026-06-04T14:27:22Z Iketsi 3254 + 201582 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:''Kaszubi wczoraj i dziś'' (kònkùrs)}} {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} Kònkùrs '''„Kaszubi wczoraj i dziś”'''<ref>https://muzeumziemikoscierskiej.com.pl/edukacja/konkursy/</ref> ({{Jãz.|csb}} ''Kaszëbë wczerô i dzys'') – kòżdoroczny [[kònkùrs]] adresowóny do szkòlôkôw szóstëch, sódmëch i ósmëch klasów spòdlecznëch szkòłów z òbrëmiô pòmòrsczégò wòjewództwa<ref>https://mojestrone.com/artykul/co-dze-czed-1102-16022025-n1503958</ref>. == Òbaczë téż<ref>https://kartuzy.info/artykul/znamy-zwyciezcow-konkursu-n1183025</ref> == * [[Mùzeùm Kòscersczi Zemi]] * [[Kaszubi wczoraj i dziś (wëstawa)]] {{#categorytree:Kònkùrsë na Kaszëbach|hideroot=on|mode=pages}} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * https://muzeumziemikoscierskiej.com.pl/edukacja/konkursy/ ;2014 (V) * https://koscierzyna.naszemiasto.pl/konkurs-pt-kaszubi-wczoraj-i-dzis/ar/c13-2166739 ;2017 (VIII) * https://muzeumziemikoscierskiej.com.pl/wp-content/uploads/2017/05/regulamin_konkursu_2017.pdf ;2021 (XI) * https://kartuzy.info/artykul/znamy-zwyciezcow-konkursu-n1183025 * https://kaszubi.pl/messages/view/konkurs-wojewodzki-kaszubi-wczoraj-i-dzis * https://koscierzyna.naszemiasto.pl/koscierzyna-kaszubi-wczoraj-i-dzis-poznaj-laureatow-xi/ar/c1-8322900 * https://kaszubi.pl/media/view/kaszubi-wczoraj-i-dzis---poznaj-laureatow-xi-edycji-konkursu ;2023 () * https://koscierzyna.naszemiasto.pl/nagrody-w-konkursie-kaszubi-wczoraj-i-dzis-juz-wreczone/ar/c13-9368549 ;2024 (XIV) * https://koscierzyna.naszemiasto.pl/xiv-edycja-konkursu-kaszubi-wczoraj-i-dzis-poznaj-laureatow/ar/c5-9734099 ;2025 (XV) * https://koscierski.info/artykul/kaszubi-wczoraj-i-dzis-n1713952 * https://kaszubi.pl/news/view/sladami-jerzego-sampa---xv-edycja-konkursu-kaszubi-wczoraj-i-dzis ;2026 (XVI) * https://muzeumziemikoscierskiej.com.pl/wp-content/uploads/2026/05/Regulamin-konkursu-KWiD-2026.pdf * https://www.koscierzyna24.info/artykul/9221,roza-ostrowska-patronka-konkursu-o-kaszubach === Szëkba === {{Szëkba|Kaszubi wczoraj i dziś}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kònkùrsë na Kaszëbach]] 5kbcixejkx15q58sv9t49x2wyiufx40 201583 201582 2026-06-04T14:36:33Z Iketsi 3254 /* Bùtnowé lënczi */ + 201583 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:''Kaszubi wczoraj i dziś'' (kònkùrs)}} {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} Kònkùrs '''„Kaszubi wczoraj i dziś”'''<ref>https://muzeumziemikoscierskiej.com.pl/edukacja/konkursy/</ref> ({{Jãz.|csb}} ''Kaszëbë wczerô i dzys'') – kòżdoroczny [[kònkùrs]] adresowóny do szkòlôkôw szóstëch, sódmëch i ósmëch klasów spòdlecznëch szkòłów z òbrëmiô pòmòrsczégò wòjewództwa<ref>https://mojestrone.com/artykul/co-dze-czed-1102-16022025-n1503958</ref>. == Òbaczë téż<ref>https://kartuzy.info/artykul/znamy-zwyciezcow-konkursu-n1183025</ref> == * [[Mùzeùm Kòscersczi Zemi]] * [[Kaszubi wczoraj i dziś (wëstawa)]] {{#categorytree:Kònkùrsë na Kaszëbach|hideroot=on|mode=pages}} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * https://muzeumziemikoscierskiej.com.pl/edukacja/konkursy/ ;2014 (V) * https://koscierzyna.naszemiasto.pl/konkurs-pt-kaszubi-wczoraj-i-dzis/ar/c13-2166739 ;2017 (VIII) * https://muzeumziemikoscierskiej.com.pl/wp-content/uploads/2017/05/regulamin_konkursu_2017.pdf ;2019 (X) * https://muzeumziemikoscierskiej.com.pl/x-edycja-konkursu-kaszubi-wczoraj-i-dzis/ ;2021 (XI) * https://kartuzy.info/artykul/znamy-zwyciezcow-konkursu-n1183025 * https://kaszubi.pl/messages/view/konkurs-wojewodzki-kaszubi-wczoraj-i-dzis * https://koscierzyna.naszemiasto.pl/koscierzyna-kaszubi-wczoraj-i-dzis-poznaj-laureatow-xi/ar/c1-8322900 * https://kaszubi.pl/media/view/kaszubi-wczoraj-i-dzis---poznaj-laureatow-xi-edycji-konkursu ;2022 (XII) * https://koscierski.info/artykul/konkurs-kaszubi-wczoraj-n1271424 * https://www.e-konkursy.info/konkurs/konkurs-kaszubi-wczoraj-i-dzis * https://www.miastokoscierzyna.pl/asp/kaszubi-wczoraj-i-dzis,156,artykul,1,3484 ;2023 (XIII) – ''{{Jãz.|pl}} Pomorscy Ojcowie niepodległości'' * https://koscierzyna.naszemiasto.pl/nagrody-w-konkursie-kaszubi-wczoraj-i-dzis-juz-wreczone/ar/c13-9368549 * https://koscierzyna.naszemiasto.pl/xiii-edycja-konkursu-kaszubi-wczoraj-i-dzis-w-tym-roku-pod/ar/c1-9185229 ;2024 (XIV) * https://koscierzyna.naszemiasto.pl/xiv-edycja-konkursu-kaszubi-wczoraj-i-dzis-poznaj-laureatow/ar/c5-9734099 ;2025 (XV) * https://koscierski.info/artykul/kaszubi-wczoraj-i-dzis-n1713952 * https://kaszubi.pl/news/view/sladami-jerzego-sampa---xv-edycja-konkursu-kaszubi-wczoraj-i-dzis ;2026 (XVI) * https://muzeumziemikoscierskiej.com.pl/wp-content/uploads/2026/05/Regulamin-konkursu-KWiD-2026.pdf * https://www.koscierzyna24.info/artykul/9221,roza-ostrowska-patronka-konkursu-o-kaszubach === Szëkba === {{Szëkba|Kaszubi wczoraj i dziś}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kònkùrsë na Kaszëbach]] 2vdr17978opyug7w1str9rru5npv60b 201590 201583 2026-06-04T14:51:13Z Iketsi 3254 [[]] 201590 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:''Kaszubi wczoraj i dziś'' (kònkùrs)}} {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} Kònkùrs '''„Kaszubi wczoraj i dziś”'''<ref>https://muzeumziemikoscierskiej.com.pl/edukacja/konkursy/</ref> ({{Jãz.|csb}} ''Kaszëbë wczerô i dzys'') – kòżdoroczny [[kònkùrs]] adresowóny do szkòlôkôw szóstëch, sódmëch i ósmëch klasów spòdlecznëch szkòłów z òbrëmiô [[Pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczégò wòjewództwa]]<ref>https://mojestrone.com/artykul/co-dze-czed-1102-16022025-n1503958</ref>. == Òbaczë téż<ref>https://kartuzy.info/artykul/znamy-zwyciezcow-konkursu-n1183025</ref> == * [[Mùzeùm Kòscersczi Zemi]] * [[Kaszubi wczoraj i dziś (wëstawa)]] {{#categorytree:Kònkùrsë na Kaszëbach|hideroot=on|mode=pages}} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * https://muzeumziemikoscierskiej.com.pl/edukacja/konkursy/ ;2014 (V) * https://koscierzyna.naszemiasto.pl/konkurs-pt-kaszubi-wczoraj-i-dzis/ar/c13-2166739 ;2017 (VIII) * https://muzeumziemikoscierskiej.com.pl/wp-content/uploads/2017/05/regulamin_konkursu_2017.pdf ;2019 (X) * https://muzeumziemikoscierskiej.com.pl/x-edycja-konkursu-kaszubi-wczoraj-i-dzis/ ;2021 (XI) * https://kartuzy.info/artykul/znamy-zwyciezcow-konkursu-n1183025 * https://kaszubi.pl/messages/view/konkurs-wojewodzki-kaszubi-wczoraj-i-dzis * https://koscierzyna.naszemiasto.pl/koscierzyna-kaszubi-wczoraj-i-dzis-poznaj-laureatow-xi/ar/c1-8322900 * https://kaszubi.pl/media/view/kaszubi-wczoraj-i-dzis---poznaj-laureatow-xi-edycji-konkursu ;2022 (XII) * https://koscierski.info/artykul/konkurs-kaszubi-wczoraj-n1271424 * https://www.e-konkursy.info/konkurs/konkurs-kaszubi-wczoraj-i-dzis * https://www.miastokoscierzyna.pl/asp/kaszubi-wczoraj-i-dzis,156,artykul,1,3484 ;2023 (XIII) – ''{{Jãz.|pl}} Pomorscy Ojcowie niepodległości'' * https://koscierzyna.naszemiasto.pl/nagrody-w-konkursie-kaszubi-wczoraj-i-dzis-juz-wreczone/ar/c13-9368549 * https://koscierzyna.naszemiasto.pl/xiii-edycja-konkursu-kaszubi-wczoraj-i-dzis-w-tym-roku-pod/ar/c1-9185229 ;2024 (XIV) * https://koscierzyna.naszemiasto.pl/xiv-edycja-konkursu-kaszubi-wczoraj-i-dzis-poznaj-laureatow/ar/c5-9734099 ;2025 (XV) * https://koscierski.info/artykul/kaszubi-wczoraj-i-dzis-n1713952 * https://kaszubi.pl/news/view/sladami-jerzego-sampa---xv-edycja-konkursu-kaszubi-wczoraj-i-dzis ;2026 (XVI) * https://muzeumziemikoscierskiej.com.pl/wp-content/uploads/2026/05/Regulamin-konkursu-KWiD-2026.pdf * https://www.koscierzyna24.info/artykul/9221,roza-ostrowska-patronka-konkursu-o-kaszubach === Szëkba === {{Szëkba|Kaszubi wczoraj i dziś}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kònkùrsë na Kaszëbach]] jpumge2fp0wrb9cforg33scca5imnz3 0 13050 201584 2026-06-04T14:38:00Z Iketsi 3254 N 201584 wikitext text/x-wiki '''Kaszubi wczoraj i dziś''' – Wëstawa (2014–2015). == Òbaczë téż == * [[Kaszubi wczoraj i dziś (kònkùrs)]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * https://dziennikbaltycki.pl/kaszubi-wczoraj-i-dzis/ar/3611399 * https://expresskaszubski.pl/pl/14_kultura/17612_wystawa-kaszubi-wczoraj-i-dzis-w-budziszynie.html * https://kartuzy.naszemiasto.pl/kaszubska-wystawa-w-budziszynie-w-niemczech-zdjecia/ar/c13-2459513 === Szëkba === {{Szëkba|Wystawa Kaszubi wczoraj i dziś}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura]] 42g4y1mff4zsp19mz1zr2150o65u8fl 201585 201584 2026-06-04T14:47:16Z Iketsi 3254 /* Òbaczë téż */ Serbski muzej 201585 wikitext text/x-wiki '''Kaszubi wczoraj i dziś''' – Wëstawa (2014–2015). == Òbaczë téż == * [[Serbski muzej]] * [[Kaszubi wczoraj i dziś (kònkùrs)]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * https://dziennikbaltycki.pl/kaszubi-wczoraj-i-dzis/ar/3611399 * https://expresskaszubski.pl/pl/14_kultura/17612_wystawa-kaszubi-wczoraj-i-dzis-w-budziszynie.html * https://kartuzy.naszemiasto.pl/kaszubska-wystawa-w-budziszynie-w-niemczech-zdjecia/ar/c13-2459513 === Szëkba === {{Szëkba|Wystawa Kaszubi wczoraj i dziś}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura]] 80mqrf7hlczhfxg1au3clnm77rsvv43 201586 201585 2026-06-04T14:47:54Z Iketsi 3254 /* Òbaczë téż */ ([[:pl:Muzeum Łużyckie w Budziszynie]]) 201586 wikitext text/x-wiki '''Kaszubi wczoraj i dziś''' – Wëstawa (2014–2015). == Òbaczë téż == * [[Serbski muzej]] ([[:pl:Muzeum Łużyckie w Budziszynie]]) * [[Kaszubi wczoraj i dziś (kònkùrs)]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * https://dziennikbaltycki.pl/kaszubi-wczoraj-i-dzis/ar/3611399 * https://expresskaszubski.pl/pl/14_kultura/17612_wystawa-kaszubi-wczoraj-i-dzis-w-budziszynie.html * https://kartuzy.naszemiasto.pl/kaszubska-wystawa-w-budziszynie-w-niemczech-zdjecia/ar/c13-2459513 === Szëkba === {{Szëkba|Wystawa Kaszubi wczoraj i dziś}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura]] ih0xigp9kl71r1q6kdcpobi5rug2lbu 201589 201586 2026-06-04T14:50:26Z Iketsi 3254 {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} 201589 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} '''Kaszubi wczoraj i dziś''' – Wëstawa (2014–2015). == Òbaczë téż == * [[Serbski muzej]] ([[:pl:Muzeum Łużyckie w Budziszynie]]) * [[Kaszubi wczoraj i dziś (kònkùrs)]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * https://dziennikbaltycki.pl/kaszubi-wczoraj-i-dzis/ar/3611399 * https://expresskaszubski.pl/pl/14_kultura/17612_wystawa-kaszubi-wczoraj-i-dzis-w-budziszynie.html * https://kartuzy.naszemiasto.pl/kaszubska-wystawa-w-budziszynie-w-niemczech-zdjecia/ar/c13-2459513 === Szëkba === {{Szëkba|Wystawa Kaszubi wczoraj i dziś}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura]] 1wf63pfim48ax64sekdlmbl2reipf4b 14 13051 201604 2026-06-04T15:53:28Z Iketsi 3254 N 201604 wikitext text/x-wiki {{Commons}} [[Kategòrëjô:Gramatika]] 2m3hu96wbi3nrhy1bve0457ni96zzaw 14 13052 201617 2026-06-04T16:00:55Z Iketsi 3254 N 201617 wikitext text/x-wiki {{Commons}} [[Kategòrëjô:Wejrowsczi kréz]] 4fq7dkxxd28atje6lttytqjcwf22o9p 14 13053 201632 2026-06-04T16:09:01Z Iketsi 3254 N 201632 wikitext text/x-wiki {{Commons}} [[Kategòrëjô:Bòtanika]] 9hawj27nvged8cip3zrbxcpli4rk3sp 14 13054 201674 2026-06-04T18:33:18Z Iketsi 3254 N 201674 wikitext text/x-wiki {{Commons}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé wòjewództwò]] iupo8t8s5r1atl60znj9g3dnfmhytqd 201688 201674 2026-06-04T18:47:54Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Geògrafijô Pòlsczi]] 201688 wikitext text/x-wiki {{Commons}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé wòjewództwò]] [[Kategòrëjô:Geògrafijô Pòlsczi]] kkhk97lrjr9gs55uio4qudlnnznilxs 14 13055 201722 2026-06-04T20:04:31Z Iketsi 3254 N 201722 wikitext text/x-wiki {{Commons}} [[Kategòrëjô:Ùniwersytetë|Zjednóné Kraje Americzi]] [[Kategòrëjô:Zjednóné Kraje Americzi]] 1dyvdbav807o6di7wf301dzzgedwxkr 14 13056 201729 2026-06-04T20:09:40Z Iketsi 3254 Iketsi przeniós starnã [[Kategòrëjô:Czeskô Repùblika]] do [[Kategòrëjô:Czeskô]]: https://sloworz.org/word/16592/meaning/18963 201729 wikitext text/x-wiki #PATRZ [[:Kategòrëjô:Czeskô]] p3hzudqt5na5y8q41u2g3bdd07hfmxh 14 13057 201767 2026-06-05T11:23:38Z Iketsi 3254 N 201767 wikitext text/x-wiki {{Commons}} [[Kategòrëjô:Ruskô]] cqhbt86vk2wbxxi77007g5l68jnkesf 14 13058 201780 2026-06-05T11:32:11Z Iketsi 3254 N 201780 wikitext text/x-wiki {{Commons}} [[Kategòrëjô:Rzéczi w Pòlsce| Kaszëbë]] [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] nxvudbmfayjwojxkg00ym5j69x7w0se