Wikipedia
csbwiki
https://csb.wikipedia.org/wiki/Prz%C3%A9dn%C3%B4_starna
MediaWiki 1.47.0-wmf.8
first-letter
Media
Specjalnô
Diskùsëjô
Brëkòwnik
Diskùsëjô brëkòwnika
Wiki
Diskùsëjô Wiki
Òbrôzk
Diskùsëjô òbrôzków
MediaWiki
Diskùsëjô MediaWiki
Szablóna
Diskùsëjô Szablónë
Pòmòc
Diskùsëjô Pòmòcë
Kategòrëjô
Diskùsëjô Kategòrëji
TimedText
TimedText talk
Moduł
Dyskusja modułu
Wydarzenie
Dyskusja wydarzenia
Kòkòszczi
0
7995
202415
202364
2026-06-24T15:04:36Z
Rzadtymczasowy
19437
part historie, demògrafiô, transpòrt
202415
wikitext
text/x-wiki
[[File:Gdańsk Kokoszki.jpg|thumb|Kòkòszczi (2012)]]
'''Kòkòszczi''' ([[Pòlsczi jãzëk|pòl]]. ''Kokoszki'', [[Niemiecczi jãzëk|miem]]. ''Kokoschken'', czedës ''Kokoszkowy''/''Kòkòszkòwi''<!-- to je na spòdlim plwiki, a tam je przëpis do Lorentza. w wòlnym czasu sprôwdzã, czë to prôwda, le na plwiki ni ma ti kaszëbsczi pòzwë, tej nie jem gwës. -->) – zôpôdnô ùrzãdowô dzélnica [[Gduńsk]]a. Dzéli sã Kòkòszczi Mieszkaniowé i Kòkòszczi Przemësłowé. W dzélnicë je Przemësłowò-Technologiczny Park "Maszynowa"<ref>[https://www.gdansk.pl/kokoszki/planowanie-i-kierunki-rozwoju,a,159546 Planowanie i kierunki rozwoju dzielnicy Kokoszki], gdansk.pl.</ref>.
Kòkòszczi grańczą z [[Matarniô|Matarnią]] i Nënkama, a téż z gminama [[Gmina Żukòwò|Żukòwò]] i [[Gmina Kòlbùdë|Kòlbùdë]].
Wies Kòkòszczi stała sã partã Gduńska 30 smùtana 1972 rokù na spòdlim rozpòrzãdzeniô Radzëznë Minystrów<ref>Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 listopada 1972 r. w sprawie zmiany granic niektórych miast stanowiących powiaty ([https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU19720500325 Dz.U. 1972 nr 50 poz. 325]).</ref>.
== Historiô ==
==== Pòzwa ====
Wies pierszi rôz pòjôwiô sã (jakno ''Coprsivino'') w òpisënkù majątkù òlëwsczégò klôsztoru, w 1342 rokù. W krzëżacczich papiórach pòjawiają sã téż pòzwë ''Koprsifno, Kopprzifna, Kopprsifnow, Koppzrismo''. W kòntrolnym papiórze z 1570 rokù pòjawiają sã dwie pòzwë Kòkòszków: ''Kokoszka'' i ''Burggraffin.''
Pòzwa ''Kokoszki'' mòże bëc òd nôzwëska familie, jakô gòspòdarzëła w òbrëmim dosc długò, bë zapisac sã w pamiãcë.
=== Strzédné stalata – XVIII stalacé ===
Wies Kòprziwno ([[Pòlsczi jãzëk|pòl]]. ''Koprzywno'', [[Łacyńsczi jãzëk|łac]]. ''Coprsivino'') ùsadzonô bëła na spòdlim pòlsczégò prawa. Kòl ni prowadzył szlach, jaczi parłãcził [[Òlëwa|Òlëwã]] z klôsztorã w [[Żukòwò|Żukòwie]]. Òpisënk z 1342 òkresliwô ji grańce: ''(...) do rzéczczi, jakô wpôdô do jezora Kôłpino i w górã ti rzéczczi i dolinë jaż do bùka, jaczi stoji kòl drodżi z Chòjna w starnã Kòprziwna i przez ògrodzoną zemiã, na chtërny pòtikają sã trzë majątczi: Chòjno [dzysdnia Matarniô], Kòprziwno [Kòkòszczi] i Môłé Bysewò''<ref>"(...) do rzeczki, wpadającej do jeziora Kołpino i w górę tej rzeczki i dolint aż do buka, stojącego przy drodze z Chojna w stronę Koprzywna i przez ogrodzony grunt, na którym stykają się trzy posiadłości: Chojno [obecna Matarnia], Koprzywno [Kokoszki] i Małe Bysewo (...)", cyt. za: K. Sobolewski, ''Kokoszki. Historia gdańskiej dzielnicy,'' Gduńsk 2025, s. 84.</ref>''.''
Wiôldżi cësk na Kòkòszczi miałë biôtczi, jaczé w òkòlim miałe placë. Trzënôscelatnô wòjna (1454–1466) przëniosła zniszczenié do wsë Chòjno; nie je wiedzec, jaczé zniszczenia pòtkałë Kòprziwno. Wiôlgą degradacjã przëniosłë szwédzczé wòjnë w XVII wiekù, czedë midzë Kòkòszkama a Karczemkama bëła szwédzkô leża. W 1707 rokù, òbczas III Nordowi Wòjnë, przez wies Kòkòszczi przeszło czile tësãcy lëdzy, chtërni łëpilë i niszczëlë wszëtkò na swòji drodze. Òbczas wòjnë ò pòlską sukcesjã (1733–1735) sasczé i rusczé wòjska zabierałë żëwnotã i zwierzãta.
W 1729 rokù w biôtce ò grańcowi sztrid, włôscëcél majątkù w Leznie zabił pana na Kòkòszkach, Jana Jerzego Przebędowskiego. W drëdżi pòłowie XVIII wiekù włôscëcélã Kòkòszków béł Ignacy Grąbczewski, a w òkòlim żëło 20 Żëdów.
=== Prësë ===
Pò rozbiorach Pòlsczi wies przeszła w rãce miemiecczich włôscëcélów. Na zôczątkù XIX wiekù wies kùpił gduńsczi hańdlówc Johann Paleske. Kòkòszczi (mët z Bysewã, Matarnią, Górnym Kôłpinã i Karczemkama) bëłë partã pierszégò Wòlnégò Gardu Gduńska (1807–1815), pózni zôs bëłë partã Prësów.
Na przełomie XIX a XX wiekù stôri bùdink szkòłë, jakô fónksnérowała w bùdinkù brómë òd starnë kartësczégò traktu, òstół rozebróny a kòl 1905 rokù pòjawił sã nowi bùdink szkòłë, jakô dzejô do dzys (jakno Spòdlecznô Szkòła nr 83 w Gduńskù).
Kòl 1875 rokù majątk na Kòkòszkach kùpił Heinrich von Rümker i zbùdowôł nowi dwór. Jakno zarządca majątkù pòprawił jakòsc wërobów a fónksnérowanié ceglarnie, rozwinął chòwã bëdła i ùsadzył mléczarniã.
== Demògrafiô ==
W 2025 rokù w Kòkòszkach zameldowónych bëło 10 725 òsób, co dôwô rost ò 1,7% w przërównanim do 2024 rokù<ref>[https://www.gdansk.pl/kokoszki/ludnosc-i-ilosc-mieszkancow,a,159544 Demografia dzielnicy Kokoszki], gdansk.pl.</ref>.
== Transpòrt ==
=== Bana ===
W Kòkòszkach je banowi pòżdôwk Gduńsk Kòkòszczi ([[Pòlsczi jãzëk|pòl]]. ''Gdańsk Kokoszki''), na chtërnym zatrzimùją sã banë POLREGIO<ref>[https://polregio.pl/media/29008/gd13_20260614_20260829.pdf Rozkład jazdy pociągów Kartuzy - Gdańsk Wrzeszcz/Gdynia Główna ważny od 14.06.2026], polregio.pl.</ref>.
=== Aùtobùsë ===
Òbsługą aùtobùsowi kòmùnikacje na Kòkòszkach zajimô sã ZTM Gduńsk (m.jin. liniama 167, 157, 126, 120)<ref>òb. starnã ZTM Gduńsk, [https://ztm.gda.pl ztm.gda.pl].</ref>. Przez Kòkòszczi przejeżdżają téż aùtobùsë krézowëch a regionalnëch przewòzników, np. GRIF<ref>[https://gryf.trasownik.net Rozkłady jazdy], gryf.trasownik.net.</ref>, PKS Starogard<ref>[https://pks-starogard.pl/rozklady-jazdy-koscierzyna-2/ Rozkłady Jazdy – Kościerzyna], pks-starogard.pl.</ref>, PKS Bëtowò<ref>[https://www.pksbytow.pl PKS Bytów], pksbytow.pl.</ref>.
== Przëpisë ==
{{Przëpisë}}
== Bibliografiô ==
# Sobolewski K., ''Kokoszki. Historia gdańskiej dzielnicy'', Gduńsk 2025.
{{stub}}
[[Kategòrëjô:Gduńsk]]
kb6rhj1jk1u0e937fkcymy89qrji2dn
Bahl'al (mùzyk)
0
12548
202419
202367
2026-06-24T21:39:54Z
HaxelKaszëba
17492
202419
wikitext
text/x-wiki
{{Nôpiérwi pò kaszëbskù}}
{{Infobox mùzyk
| miono = Jakùb "Bahl'al" Krùt
| òbrôzk = A3633599928 10.jpg
| òpisënk = Bah'al na òbkłôdce "Wierzeja Pòza Kòsmòsa" jegò solo projechtu Muirthemne
| data ùrodzeniô = 28 séwnika 2000
| môl ùrodzeniô = Kôrsëno
| data smiercë = 5 rujana 2023
| môl smiercë = Gduńsk
| wark = Mùzyk, spiéwôk, kómpòzytor, twórca tekstów
| jinstrumentë = elektrycznô gitara, basysta, perkùsjô
| mùzyczné ôrtë = raw black metal, dark ambient
| karno = Muirthemne; Cult ov Black Blood; Goatmancy; Khaöz; Madrigal; Sevenfold Blessing; Taniec Kruka
| lata dzejaniô = 2015–2023
| pseùdonim = Bahl'al; Black Demon ov Vengeance
}}
'''Jakùb "Bahl'al" Krùt'''<ref>https://www.facebook.com/search/top?q=jak%C3%B9b%20kr%C3%B9t "Jakùb Kùrt,"</ref> ([[Pòlsczi jãzëk|pòl.]] Jakub Krut) (ùr. [[28 séwnika]] [[2000]] [[Rok|rokù]] w [[Kôrsëno|Kôrsënie]]<ref>https://koscierski.info/artykul/zaginal-25-letni-jakub-n1497678 "Zaginiony pochodził z Karsina, dlatego też najbliżsi biorą pod uwagę to, że mężczyzna mógł wrócić w swoje rodzinne strony. "</ref>, ùm. [[5 rujana]] [[2023]] [[Rok|rokù]] w [[Gduńsk|Gduńskù]]<ref>https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=667768845455551&id=100066673249154</ref>) – bëł kaszëbsczim [[Mùzyk|mùzykã]] [[Heavy metal|metalowim]], chtëri ùsôdzëł pierszi kaszëbsczi [[Black Metal]].<ref>https://web.archive.org/web/20260414014929/https://koscierski.info/artykul/zaginal-25-letni-jakub-n1497678</ref><ref>https://web.archive.org/web/20260414014938/https://natemat.pl/524614,jakub-krut-zaginal-gdzie-jest-23-latek-z-gdanska</ref>
== Żëcé ==
== Dyskògrafijô<ref name=":1">https://www.discogs.com/artist/11705699-Bahlal</ref><ref name=":0">https://www.metal-archives.com/artists/Bahl%27al/726403</ref> ==
* [[Cult ov Black Blood]] - Abhorrence ov God (Kompilacëjô)
* Hell's Coronation / [[Cult ov Black Blood]] - Overdose of the Blasphemous Nectar (2020)
* [[Cult ov Black Blood]] - Apocalyptic Banner ov Abaddon (2023)
* Erebor / [[Muirthemne]] - Muirthemne / Erebor (2020)
* [[Muirthemne]] - [[Chôłpna pùstosc]] (2022)
* [[Muirthemne]] - Ùmerce I Żniwò (EP) (2022)
* [[Muirthemne]] - Wôłk Przindzé (EP) (2022)
* [[Muirthemne]] - [[Kaszëbsczi Antikòsmòs]] (wëdôné pò jegò smiercë) (2024)
== Òbaczë téż ==
* [[Iron Maiden]]
* [[Chëcz]]
== Przëpisë ==
{{Przëpisë}}
== Bùtnowé lënczi ==
{{Commons}}
{{stub}}
[[Kategòrëjô:Mùzycë]]
2cysljf6q95aew3tf58nyyd4gftw3js
202420
202419
2026-06-24T21:41:17Z
HaxelKaszëba
17492
202420
wikitext
text/x-wiki
{{Nôpiérwi pò kaszëbskù}}
{{Infobox mùzyk
| miono = Jakùb "Bahl'al" Krùt
| òbrôzk = A3633599928 10.jpg
| òpisënk = Bah'al na òbkłôdce "Wierzeja Pòza Kòsmòsa" jegò solo projechtu Muirthemne
| data ùrodzeniô = 28 séwnika 2000
| môl ùrodzeniô = Kôrsëno
| data smiercë = 5 rujana 2023
| môl smiercë = Gduńsk
| wark = Mùzyk, spiéwôk, kómpòzytor, twórca tekstów
| jinstrumentë = elektrycznô gitara, basysta, perkùsjô
| mùzyczné ôrtë = raw black metal, dark ambient
| karno = Muirthemne; Cult ov Black Blood; Goatmancy; Khaöz; Madrigal; Sevenfold Blessing; Taniec Kruka
| lata dzejaniô = 2015–2023
| pseùdonim = Bahl'al; Black Demon ov Vengeance
}}
'''Jakùb "Bahl'al" Krùt'''<ref>https://www.facebook.com/search/top?q=jak%C3%B9b%20kr%C3%B9t "Jakùb Kùrt,"</ref> ([[Pòlsczi jãzëk|pòl.]] Jakub Krut) (ùr. [[28 séwnika]] [[2000]] [[Rok|rokù]] w [[Kôrsëno|Kôrsënie]]<ref>https://koscierski.info/artykul/zaginal-25-letni-jakub-n1497678 "Zaginiony pochodził z Karsina, dlatego też najbliżsi biorą pod uwagę to, że mężczyzna mógł wrócić w swoje rodzinne strony. "</ref>, ùm. [[5 rujana]] [[2023]] [[Rok|rokù]] w [[Gduńsk|Gduńskù]]<ref>https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=667768845455551&id=100066673249154</ref>) – béł kaszëbsczim [[Mùzyk|mùzykã]] [[Heavy metal|metalowim]], jaczi ùsôdził pierszi kaszëbsczi [[Black Metal]].<ref>https://web.archive.org/web/20260414014929/https://koscierski.info/artykul/zaginal-25-letni-jakub-n1497678</ref><ref>https://web.archive.org/web/20260414014938/https://natemat.pl/524614,jakub-krut-zaginal-gdzie-jest-23-latek-z-gdanska</ref>
== Dyskògrafijô<ref name=":1">https://www.discogs.com/artist/11705699-Bahlal</ref><ref name=":0">https://www.metal-archives.com/artists/Bahl%27al/726403</ref> ==
* [[Cult ov Black Blood]] - Abhorrence ov God (Kompilacëjô)
* Hell's Coronation / [[Cult ov Black Blood]] - Overdose of the Blasphemous Nectar (2020)
* [[Cult ov Black Blood]] - Apocalyptic Banner ov Abaddon (2023)
* Erebor / [[Muirthemne]] - Muirthemne / Erebor (2020)
* [[Muirthemne]] - [[Chôłpna pùstosc]] (2022)
* [[Muirthemne]] - Ùmerce I Żniwò (EP) (2022)
* [[Muirthemne]] - Wôłk Przindzé (EP) (2022)
* [[Muirthemne]] - [[Kaszëbsczi Antikòsmòs]] (wëdôné pò jegò smiercë) (2024)
== Òbaczë téż ==
* [[Iron Maiden]]
* [[Chëcz]]
== Przëpisë ==
{{Przëpisë}}
== Bùtnowé lënczi ==
{{Commons}}
{{stub}}
[[Kategòrëjô:Mùzycë]]
ejwx6qk1fewyrgolam6a8zpthgp728c
202421
202420
2026-06-24T21:41:46Z
HaxelKaszëba
17492
202421
wikitext
text/x-wiki
{{Nôpiérwi pò kaszëbskù}}
{{Infobox mùzyk
| miono = Jakùb "Bahl'al" Krùt
| òbrôzk = A3633599928 10.jpg
| òpisënk = Bah'al na òbkłôdce "Wierzeja Pòza Kòsmòsa" jegò solo projechtu Muirthemne
| data ùrodzeniô = 28 séwnika 2000
| môl ùrodzeniô = Kôrsëno
| data smiercë = 5 rujana 2023
| môl smiercë = Gduńsk
| wark = Mùzyk, spiéwôk, kómpòzytor, twórca tekstów
| jinstrumentë = elektrycznô gitara, basysta, perkùsjô
| mùzyczné ôrtë = raw black metal, dark ambient
| karno = Muirthemne; Cult ov Black Blood; Goatmancy; Khaöz; Madrigal; Sevenfold Blessing; Taniec Kruka
| lata dzejaniô = 2015–2023
| pseùdonim = Bahl'al; Black Demon ov Vengeance
}}
'''Jakùb "Bahl'al" Krùt'''<ref>https://www.facebook.com/search/top?q=jak%C3%B9b%20kr%C3%B9t "Jakùb Kùrt,"</ref> ([[Pòlsczi jãzëk|pòl.]] Jakub Krut) (ùr. [[28 séwnika]] [[2000]] [[Rok|rokù]] w [[Kôrsëno|Kôrsënie]]<ref>https://koscierski.info/artykul/zaginal-25-letni-jakub-n1497678 "Zaginiony pochodził z Karsina, dlatego też najbliżsi biorą pod uwagę to, że mężczyzna mógł wrócić w swoje rodzinne strony. "</ref>, ùm. [[5 rujana]] [[2023]] [[Rok|rokù]] w [[Gduńsk|Gduńskù]]<ref>https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=667768845455551&id=100066673249154</ref>) – béł kaszëbsczim [[Heavy metal|metalowim]] [[Mùzyk|mùzykã]], jaczi ùsôdził pierszi kaszëbsczi [[Black Metal]].<ref>https://web.archive.org/web/20260414014929/https://koscierski.info/artykul/zaginal-25-letni-jakub-n1497678</ref><ref>https://web.archive.org/web/20260414014938/https://natemat.pl/524614,jakub-krut-zaginal-gdzie-jest-23-latek-z-gdanska</ref>
== Dyskògrafijô<ref name=":1">https://www.discogs.com/artist/11705699-Bahlal</ref><ref name=":0">https://www.metal-archives.com/artists/Bahl%27al/726403</ref> ==
* [[Cult ov Black Blood]] - Abhorrence ov God (Kompilacëjô)
* Hell's Coronation / [[Cult ov Black Blood]] - Overdose of the Blasphemous Nectar (2020)
* [[Cult ov Black Blood]] - Apocalyptic Banner ov Abaddon (2023)
* Erebor / [[Muirthemne]] - Muirthemne / Erebor (2020)
* [[Muirthemne]] - [[Chôłpna pùstosc]] (2022)
* [[Muirthemne]] - Ùmerce I Żniwò (EP) (2022)
* [[Muirthemne]] - Wôłk Przindzé (EP) (2022)
* [[Muirthemne]] - [[Kaszëbsczi Antikòsmòs]] (wëdôné pò jegò smiercë) (2024)
== Òbaczë téż ==
* [[Iron Maiden]]
* [[Chëcz]]
== Przëpisë ==
{{Przëpisë}}
== Bùtnowé lënczi ==
{{Commons}}
{{stub}}
[[Kategòrëjô:Mùzycë]]
i6xypv5su9xblzsjugfkgdvekl8ltsh
202422
202421
2026-06-24T22:02:44Z
Terrus38
14026
ùpòrządkòwanié
202422
wikitext
text/x-wiki
{{Nôpiérwi pò kaszëbskù}}
{{Infobox mùzyk
| miono = Jakùb „Bahl’al” Krut
| òbrôzk = A3633599928 10.jpg
| òpisënk = Bahl'al na òbkłôdce "Wierzeja Pòza Kòsmòsa" jegò solo projektu Muirthemne
| data ùrodzeniô = 28 séwnika 2000
| data smiercë = 5 rujana 2023
| môl smiercë = Gduńsk
| wark = Mùzyk, spiéwôrz, kómpòzytór, twórca tekstów
| jinstrumentë = elektricznô gitara, basysta, perkùsjô
| mùzyczné ôrtë = raw black metal, dark ambient
| karno = Muirthemne; Cult ov Black Blood; Goatmancy; Khaöz; Madrigal; Sevenfold Blessing; Taniec Kruka
| lata dzejaniô = 2015–2023
| pseùdonim = Bahl'al; Black Demon ov Vengeance
}}
'''Jakùb "Bahl'al" Krut''' ([[Pòlsczi jãzëk|pòl.]] Jakub Krut) (ùr. [[28 séwnika]] [[2000]], ùm. [[5 rujana]] [[2023]] we [[Gduńsk|Gduńskù]]<ref name=":0" />) – kaszëbsczi [[Heavy metal|metalowi]] [[mùzyk]], pierszi kaszëbskòjãzëkòwi [[Black metal|blackmetalowi]] artista.<ref>https://web.archive.org/web/20260414014938/https://natemat.pl/524614,jakub-krut-zaginal-gdzie-jest-23-latek-z-gdanska</ref>
== Diskògrafiô<ref name=":0">https://www.metal-archives.com/artists/Bahl%27al/726403</ref><ref name=":1">https://www.discogs.com/artist/11705699-Bahlal</ref> ==
* [[Cult ov Black Blood]] - Abhorrence ov God (kómpilacjô)
* Hell's Coronation / [[Cult ov Black Blood]] - Overdose of the Blasphemous Nectar (2020)
* [[Cult ov Black Blood]] - Apocalyptic Banner ov Abaddon (2023)
* Erebor / [[Muirthemne]] - Muirthemne / Erebor (2020)
* [[Muirthemne]] - [[Chôłpna pùstosc]] (2022)
* [[Muirthemne]] - Ùmerce I Żniwò (EP) (2022)
* [[Muirthemne]] - Wôłk Przindzé (EP) (2022)
* [[Muirthemne]] - [[Kaszëbsczi Antikòsmòs]] (wëdóné pòsmiertno) (2024)
== Òbaczë téż ==
* [[Iron Maiden]]
* [[Chëcz]]
== Przëpisë ==
{{Przëpisë}}
== Bùtnowé lënczi ==
{{Commons}}
{{stub}}
[[Kategòrëjô:Mùzycë]]
h4mormsorakao55eebhuxfggpl5q2by
202423
202422
2026-06-24T22:05:29Z
Terrus38
14026
drobné
202423
wikitext
text/x-wiki
{{Nôpiérwi pò kaszëbskù}}
{{Infobox mùzyk
| miono = Jakùb „Bahl’al” Krut
| òbrôzk = A3633599928 10.jpg
| òpisënk = Bahl'al na òbkłôdce "Wierzeja Pòza Kòsmòsa" jegò solo projektu Muirthemne
| data ùrodzeniô = 28 séwnika 2000
| data smiercë = 5 rujana 2023
| môl smiercë = Gduńsk
| wark = Mùzyk, spiéwôrz, kómpòzytór, twórca tekstów
| jinstrumentë = elektricznô gitara, basysta, perkùsjô
| mùzyczné ôrtë = raw black metal, dark ambient
| karno = Muirthemne; Cult ov Black Blood; Goatmancy; Khaöz; Madrigal; Sevenfold Blessing; Taniec Kruka
| lata dzejaniô = 2015–2023
| pseùdonim = Bahl'al; Black Demon ov Vengeance
}}
'''Jakùb "Bahl'al" Krut''' ([[Pòlsczi jãzëk|pòl.]] Jakub Krut, ùr. [[28 séwnika]] [[2000]], ùm. [[5 rujana]] [[2023]] we [[Gduńsk|Gduńskù]]<ref name=":0" />) – kaszëbsczi [[Heavy metal|metalowi]] [[mùzyk]], pierszi kaszëbskòjãzëkòwi [[Black metal|blackmetalowi]] artista.<ref>https://web.archive.org/web/20260414014938/https://natemat.pl/524614,jakub-krut-zaginal-gdzie-jest-23-latek-z-gdanska</ref>
== Diskògrafiô<ref name=":0">https://www.metal-archives.com/artists/Bahl%27al/726403</ref><ref name=":1">https://www.discogs.com/artist/11705699-Bahlal</ref> ==
* [[Cult ov Black Blood]] - Abhorrence ov God (kómpilacjô)
* Hell's Coronation / [[Cult ov Black Blood]] - Overdose of the Blasphemous Nectar (2020)
* [[Cult ov Black Blood]] - Apocalyptic Banner ov Abaddon (2023)
* Erebor / [[Muirthemne]] - Muirthemne / Erebor (2020)
* [[Muirthemne]] - [[Chôłpna pùstosc]] (2022)
* [[Muirthemne]] - Ùmerce I Żniwò (EP) (2022)
* [[Muirthemne]] - Wôłk Przindzé (EP) (2022)
* [[Muirthemne]] - [[Kaszëbsczi Antikòsmòs]] (wëdóné pòsmiertno) (2024)
== Òbaczë téż ==
* [[Iron Maiden]]
* [[Chëcz]]
== Przëpisë ==
{{Przëpisë}}
== Bùtnowé lënczi ==
{{Commons}}
{{stub}}
[[Kategòrëjô:Mùzycë]]
5uubd9hyfmb1l47t6y1xf01xafq5tfa
Brëkòwnik:Rzadtymczasowy/zapisownik
2
12679
202425
202144
2026-06-25T11:44:43Z
Rzadtymczasowy
19437
202425
wikitext
text/x-wiki
wiôlgô prosba ò to, żebë nie dotëkac ti starnë – to je mój priwatny brudnopis z tim, co chcã na kaszëbsczi wiki robic i co ùwôżôm, że je do pòprawë.
'''todo:'''
* [[Kaszëbsczi alfabét]] – historiô?
** [https://fundacjakaszuby.org/produkt/5-x-skra-antologijo-tekstov-z-lat-2014-2019/ SKRA], ''klasiczni varianjt'', historiô òd Cënôwë
* [[Kaszëbsczi Himn]]
* [[Zéńdzenié Młodëch Ùtwórców Kaszëbsczich ZYMK]]
* [[Wiedźmin]]
* [[Stanisław Lem]]
* [[Gduńsczi Ùniwersytet]] – zwłaszcza kaszëbistika na ùczbòwnie
* [[Ùgòda z Maastricht]]
f0ujs6afknn9gfryoeznjjzpe0r6dao
Diskùsëjô brëkòwnika:HaxelKaszëba
3
13077
202414
201983
2026-06-24T14:57:23Z
Kriegsfrettchen
19505
/* Spam edicjamë a dzëwné kòrektë */ nowa sekcja
202414
wikitext
text/x-wiki
== Pòprôwczi z felama ==
Mòjn! Widzôł jem, że të gramaticzno "ùprawił" artikel [[Partiô Razã]] i, niestetë, wikszosc to bëło ùprawienié z pòprawnégò kaszëbsczégò na błãdny zapisënk, abò ùprawianié bënë dopùszczalnych ôrtów zapisënkù. Jô rozmiejã pisac pò kaszëbskù, jem kaszëbistą ''in spe'', fele pòjawiają sã kòl mie rzôdkò (a na gwës nie w taczich spòdlowëch słowach), ni ma brëkòwnotë werifikòwac mòji gramaticzi/òrtografie [[Brëkòwnik:Rzadtymczasowy|Rzadtymczasowy]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Rzadtymczasowy|diskùsëjô]]) 15:06, 9 cze 2026 (CEST)
:Mòjn. Wëbaczë za mòją felã jem òbôcził prawie te pòprôwczi i równak widzã, że fakticzno jem lëchò napisôł drobkã zachów tej jesz rôz przeprôszóm za to. Jem rôd téż, że jes do mie napisôł ò tim lëchim zapisënkù. Wëbaczë [[Brëkòwnik:HaxelKaszëba|HaxelKaszëba]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:HaxelKaszëba|diskùsëjô]]) 00:33, 10 cze 2026 (CEST)
::Dzãka za òdpòwiédz! Kòżdémù sã zdôrzô;) a dzãka za Twój wkłôd w tą wikipediã [[Brëkòwnik:Rzadtymczasowy|Rzadtymczasowy]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Rzadtymczasowy|diskùsëjô]]) 00:46, 10 cze 2026 (CEST)
== Spam edicjamë a dzëwné kòrektë ==
Mojn
Widzã że jes zmienil czile zachów w artiklu ò Che -- doznôl jem so niednôwno, że RKJ pòzwôlô na kùnoszczi -ie/-je òkróm -ii/-ji, té dzëka za kòrektã nëch a ny jedny bëlacczi fòrmë, le òkróm nëch nie rozmiejã, skądka so wzãlë Twòje edicje. Bëlë niekònsekwentné samé do se, a przede wszëtczim bùten szëkù. "W prôwdze" miast "pò prôwdze"? Na jaczi ôrt mialo bë to bëc lepi?
Drëgô zacha je mòże wëżi mòji rolë tuwò na csbwiki, ale nie dô sã nie dozdrzëc, że robisz baro wiele edicjów w môlë jedny -- pòrechòwôl jem -- 20 razów na starnie ò Stephenie Carpenterze, <b>z czegò 5, 25%, je wôrt 0 bajtów, nôstãpné 5 -- 1b</b>. Spamùjesz edicjamë, jem gwës, że nie z lëchi wiarë a wòlë, ale pùzdni baro cãżkò je cos nalezc w historie edicjów. Bédëjã Tobie prosto richtich przeczëtac co jes zrobil przed ùsôdzenim edicje -- je wiedzec, że kòżdi czasã tak zrobi, sóm tak jem przëspamòwôl rôz, ale z Tobą to je krótkò regla. [[Brëkòwnik:Kriegsfrettchen|Kriegsfrettchen]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Kriegsfrettchen|diskùsëjô]]) 16:57, 24 cze 2026 (CEST)
t3n3ow1trvpe01kruegeucoz8q50c7n
202416
202414
2026-06-24T17:52:39Z
HaxelKaszëba
17492
/* Spam edicjamë a dzëwné kòrektë */ Odpowiedź
202416
wikitext
text/x-wiki
== Pòprôwczi z felama ==
Mòjn! Widzôł jem, że të gramaticzno "ùprawił" artikel [[Partiô Razã]] i, niestetë, wikszosc to bëło ùprawienié z pòprawnégò kaszëbsczégò na błãdny zapisënk, abò ùprawianié bënë dopùszczalnych ôrtów zapisënkù. Jô rozmiejã pisac pò kaszëbskù, jem kaszëbistą ''in spe'', fele pòjawiają sã kòl mie rzôdkò (a na gwës nie w taczich spòdlowëch słowach), ni ma brëkòwnotë werifikòwac mòji gramaticzi/òrtografie [[Brëkòwnik:Rzadtymczasowy|Rzadtymczasowy]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Rzadtymczasowy|diskùsëjô]]) 15:06, 9 cze 2026 (CEST)
:Mòjn. Wëbaczë za mòją felã jem òbôcził prawie te pòprôwczi i równak widzã, że fakticzno jem lëchò napisôł drobkã zachów tej jesz rôz przeprôszóm za to. Jem rôd téż, że jes do mie napisôł ò tim lëchim zapisënkù. Wëbaczë [[Brëkòwnik:HaxelKaszëba|HaxelKaszëba]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:HaxelKaszëba|diskùsëjô]]) 00:33, 10 cze 2026 (CEST)
::Dzãka za òdpòwiédz! Kòżdémù sã zdôrzô;) a dzãka za Twój wkłôd w tą wikipediã [[Brëkòwnik:Rzadtymczasowy|Rzadtymczasowy]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Rzadtymczasowy|diskùsëjô]]) 00:46, 10 cze 2026 (CEST)
== Spam edicjamë a dzëwné kòrektë ==
Mojn
Widzã że jes zmienil czile zachów w artiklu ò Che -- doznôl jem so niednôwno, że RKJ pòzwôlô na kùnoszczi -ie/-je òkróm -ii/-ji, té dzëka za kòrektã nëch a ny jedny bëlacczi fòrmë, le òkróm nëch nie rozmiejã, skądka so wzãlë Twòje edicje. Bëlë niekònsekwentné samé do se, a przede wszëtczim bùten szëkù. "W prôwdze" miast "pò prôwdze"? Na jaczi ôrt mialo bë to bëc lepi?
Drëgô zacha je mòże wëżi mòji rolë tuwò na csbwiki, ale nie dô sã nie dozdrzëc, że robisz baro wiele edicjów w môlë jedny -- pòrechòwôl jem -- 20 razów na starnie ò Stephenie Carpenterze, <b>z czegò 5, 25%, je wôrt 0 bajtów, nôstãpné 5 -- 1b</b>. Spamùjesz edicjamë, jem gwës, że nie z lëchi wiarë a wòlë, ale pùzdni baro cãżkò je cos nalezc w historie edicjów. Bédëjã Tobie prosto richtich przeczëtac co jes zrobil przed ùsôdzenim edicje -- je wiedzec, że kòżdi czasã tak zrobi, sóm tak jem przëspamòwôl rôz, ale z Tobą to je krótkò regla. [[Brëkòwnik:Kriegsfrettchen|Kriegsfrettchen]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Kriegsfrettchen|diskùsëjô]]) 16:57, 24 cze 2026 (CEST)
:Mòjn
:Co do edicje to mirno, le fakticzno lepi robic wikszé ùprawczi w jedny edicje niże rozbijac to na wiele môłich, kò pòtemù cãżkò to czëtô w historie a robi sã drobkã chaos 😅.
:Rozmiejã że to ni ma złi jintencje leno czasã tak wëchòdzy jak sã ùprawiô wcyg, tej ni ma spinë leno dobrze bë bëło drobkã to zebrac przed zapisënkã równak.
:Nôprzód żlë jidze ò gramatikã to part twòjich fòrm jaczé brëkùjesz nie zgôdzają sã z kaszëbsczim sztandarã (przédno to bëlaczenié np. dzëka miast dzãka abò nôwikszi wasz gramaticzny tôkel pùzdni miast pózdni) dlôte jô bë chcôł z tobą to przëgadac pòza wikipedią i spëtac sã ò wasz kòntakt na przëmiôr przez discorda.
:Mój nick na discordze to czibaba. Baro rôczã do diskùsje :pp [[Brëkòwnik:HaxelKaszëba|HaxelKaszëba]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:HaxelKaszëba|diskùsëjô]]) 19:52, 24 cze 2026 (CEST)
afj4qet4gcx2p85fq3lphqwyhj8hbkr
202417
202416
2026-06-24T19:25:29Z
Kriegsfrettchen
19505
/* Spam edicjamë a dzëwné kòrektë */ Odpowiedź
202417
wikitext
text/x-wiki
== Pòprôwczi z felama ==
Mòjn! Widzôł jem, że të gramaticzno "ùprawił" artikel [[Partiô Razã]] i, niestetë, wikszosc to bëło ùprawienié z pòprawnégò kaszëbsczégò na błãdny zapisënk, abò ùprawianié bënë dopùszczalnych ôrtów zapisënkù. Jô rozmiejã pisac pò kaszëbskù, jem kaszëbistą ''in spe'', fele pòjawiają sã kòl mie rzôdkò (a na gwës nie w taczich spòdlowëch słowach), ni ma brëkòwnotë werifikòwac mòji gramaticzi/òrtografie [[Brëkòwnik:Rzadtymczasowy|Rzadtymczasowy]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Rzadtymczasowy|diskùsëjô]]) 15:06, 9 cze 2026 (CEST)
:Mòjn. Wëbaczë za mòją felã jem òbôcził prawie te pòprôwczi i równak widzã, że fakticzno jem lëchò napisôł drobkã zachów tej jesz rôz przeprôszóm za to. Jem rôd téż, że jes do mie napisôł ò tim lëchim zapisënkù. Wëbaczë [[Brëkòwnik:HaxelKaszëba|HaxelKaszëba]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:HaxelKaszëba|diskùsëjô]]) 00:33, 10 cze 2026 (CEST)
::Dzãka za òdpòwiédz! Kòżdémù sã zdôrzô;) a dzãka za Twój wkłôd w tą wikipediã [[Brëkòwnik:Rzadtymczasowy|Rzadtymczasowy]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Rzadtymczasowy|diskùsëjô]]) 00:46, 10 cze 2026 (CEST)
== Spam edicjamë a dzëwné kòrektë ==
Mojn
Widzã że jes zmienil czile zachów w artiklu ò Che -- doznôl jem so niednôwno, że RKJ pòzwôlô na kùnoszczi -ie/-je òkróm -ii/-ji, té dzëka za kòrektã nëch a ny jedny bëlacczi fòrmë, le òkróm nëch nie rozmiejã, skądka so wzãlë Twòje edicje. Bëlë niekònsekwentné samé do se, a przede wszëtczim bùten szëkù. "W prôwdze" miast "pò prôwdze"? Na jaczi ôrt mialo bë to bëc lepi?
Drëgô zacha je mòże wëżi mòji rolë tuwò na csbwiki, ale nie dô sã nie dozdrzëc, że robisz baro wiele edicjów w môlë jedny -- pòrechòwôl jem -- 20 razów na starnie ò Stephenie Carpenterze, <b>z czegò 5, 25%, je wôrt 0 bajtów, nôstãpné 5 -- 1b</b>. Spamùjesz edicjamë, jem gwës, że nie z lëchi wiarë a wòlë, ale pùzdni baro cãżkò je cos nalezc w historie edicjów. Bédëjã Tobie prosto richtich przeczëtac co jes zrobil przed ùsôdzenim edicje -- je wiedzec, że kòżdi czasã tak zrobi, sóm tak jem przëspamòwôl rôz, ale z Tobą to je krótkò regla. [[Brëkòwnik:Kriegsfrettchen|Kriegsfrettchen]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Kriegsfrettchen|diskùsëjô]]) 16:57, 24 cze 2026 (CEST)
:Mòjn
:Co do edicje to mirno, le fakticzno lepi robic wikszé ùprawczi w jedny edicje niże rozbijac to na wiele môłich, kò pòtemù cãżkò to czëtô w historie a robi sã drobkã chaos 😅.
:Rozmiejã że to ni ma złi jintencje leno czasã tak wëchòdzy jak sã ùprawiô wcyg, tej ni ma spinë leno dobrze bë bëło drobkã to zebrac przed zapisënkã równak.
:Nôprzód żlë jidze ò gramatikã to part twòjich fòrm jaczé brëkùjesz nie zgôdzają sã z kaszëbsczim sztandarã (przédno to bëlaczenié np. dzëka miast dzãka abò nôwikszi wasz gramaticzny tôkel pùzdni miast pózdni) dlôte jô bë chcôł z tobą to przëgadac pòza wikipedią i spëtac sã ò wasz kòntakt na przëmiôr przez discorda.
:Mój nick na discordze to czibaba. Baro rôczã do diskùsje :pp [[Brëkòwnik:HaxelKaszëba|HaxelKaszëba]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:HaxelKaszëba|diskùsëjô]]) 19:52, 24 cze 2026 (CEST)
::Nie do kùnca jem w sztãdze zrozmiec tón, jaczi jes brëkòwôl, té wëbôczë, żlë jem za sëri w slowach. Pò prôwdze nie rozmiejã czë jes so zgòdzyl z mòją kritiką czë nié, to "dobrze bë bëło" ni mô wëraznégò adresatë. Nie jem nawetka gwës, czë próbùjesz do mie mówic na "Wë" czë na "të", kò "wasz [...] tôkel", ale "z tobą".
::Nie widza mie sã sparlãczëna "gramaticzny tôczel", ti pòzwòlã so òdbic, że 'ùprôwiô' a 'przegadac'. W mòjim òdczëcym jes mie wëpòmniôl bëlaczenié z racje mechaniczny felë w artiklë napisónym -- jinaczi jak mòje priwatné wëpòwiescë -- pòdle reglów, òsoblëwie, że sóm piszesz, że Twòje fele są niedocygniãcamë z ùprawianiégò, co warô. Nie rozmiejã té dlôcze jes to zrobil.
::Oglowò móm wrażenié, że piszesz baro flot, stądka téż fele do jaczich mùszi wracac, a përznã chaoticznô bùdacjô zdaniów. Nie piszã tegò, jesz rôz, ze zli wòlë, òbserwùjã a mòże to prawie z tegò bije cawny jiwer.
::Në a na kùnc, wëbôczë, ale nié, ni móm w planach dzelëc sã z Tobą niżódnym kòmùnikatorã, nie czëjã so z tim kòmfòrtowò. [[Brëkòwnik:Kriegsfrettchen|Kriegsfrettchen]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Kriegsfrettchen|diskùsëjô]]) 21:25, 24 cze 2026 (CEST)
a1sjpuk5suehj6lax1e07cjrfb9okxc
202418
202417
2026-06-24T21:23:43Z
HaxelKaszëba
17492
/* Spam edicjamë a dzëwné kòrektë */ Odpowiedź
202418
wikitext
text/x-wiki
== Pòprôwczi z felama ==
Mòjn! Widzôł jem, że të gramaticzno "ùprawił" artikel [[Partiô Razã]] i, niestetë, wikszosc to bëło ùprawienié z pòprawnégò kaszëbsczégò na błãdny zapisënk, abò ùprawianié bënë dopùszczalnych ôrtów zapisënkù. Jô rozmiejã pisac pò kaszëbskù, jem kaszëbistą ''in spe'', fele pòjawiają sã kòl mie rzôdkò (a na gwës nie w taczich spòdlowëch słowach), ni ma brëkòwnotë werifikòwac mòji gramaticzi/òrtografie [[Brëkòwnik:Rzadtymczasowy|Rzadtymczasowy]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Rzadtymczasowy|diskùsëjô]]) 15:06, 9 cze 2026 (CEST)
:Mòjn. Wëbaczë za mòją felã jem òbôcził prawie te pòprôwczi i równak widzã, że fakticzno jem lëchò napisôł drobkã zachów tej jesz rôz przeprôszóm za to. Jem rôd téż, że jes do mie napisôł ò tim lëchim zapisënkù. Wëbaczë [[Brëkòwnik:HaxelKaszëba|HaxelKaszëba]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:HaxelKaszëba|diskùsëjô]]) 00:33, 10 cze 2026 (CEST)
::Dzãka za òdpòwiédz! Kòżdémù sã zdôrzô;) a dzãka za Twój wkłôd w tą wikipediã [[Brëkòwnik:Rzadtymczasowy|Rzadtymczasowy]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Rzadtymczasowy|diskùsëjô]]) 00:46, 10 cze 2026 (CEST)
== Spam edicjamë a dzëwné kòrektë ==
Mojn
Widzã że jes zmienil czile zachów w artiklu ò Che -- doznôl jem so niednôwno, że RKJ pòzwôlô na kùnoszczi -ie/-je òkróm -ii/-ji, té dzëka za kòrektã nëch a ny jedny bëlacczi fòrmë, le òkróm nëch nie rozmiejã, skądka so wzãlë Twòje edicje. Bëlë niekònsekwentné samé do se, a przede wszëtczim bùten szëkù. "W prôwdze" miast "pò prôwdze"? Na jaczi ôrt mialo bë to bëc lepi?
Drëgô zacha je mòże wëżi mòji rolë tuwò na csbwiki, ale nie dô sã nie dozdrzëc, że robisz baro wiele edicjów w môlë jedny -- pòrechòwôl jem -- 20 razów na starnie ò Stephenie Carpenterze, <b>z czegò 5, 25%, je wôrt 0 bajtów, nôstãpné 5 -- 1b</b>. Spamùjesz edicjamë, jem gwës, że nie z lëchi wiarë a wòlë, ale pùzdni baro cãżkò je cos nalezc w historie edicjów. Bédëjã Tobie prosto richtich przeczëtac co jes zrobil przed ùsôdzenim edicje -- je wiedzec, że kòżdi czasã tak zrobi, sóm tak jem przëspamòwôl rôz, ale z Tobą to je krótkò regla. [[Brëkòwnik:Kriegsfrettchen|Kriegsfrettchen]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Kriegsfrettchen|diskùsëjô]]) 16:57, 24 cze 2026 (CEST)
:Mòjn
:Co do edicje to mirno, le fakticzno lepi robic wikszé ùprawczi w jedny edicje niże rozbijac to na wiele môłich, kò pòtemù cãżkò to czëtô w historie a robi sã drobkã chaos 😅.
:Rozmiejã że to ni ma złi jintencje leno czasã tak wëchòdzy jak sã ùprawiô wcyg, tej ni ma spinë leno dobrze bë bëło drobkã to zebrac przed zapisënkã równak.
:Nôprzód żlë jidze ò gramatikã to part twòjich fòrm jaczé brëkùjesz nie zgôdzają sã z kaszëbsczim sztandarã (przédno to bëlaczenié np. dzëka miast dzãka abò nôwikszi wasz gramaticzny tôkel pùzdni miast pózdni) dlôte jô bë chcôł z tobą to przëgadac pòza wikipedią i spëtac sã ò wasz kòntakt na przëmiôr przez discorda.
:Mój nick na discordze to czibaba. Baro rôczã do diskùsje :pp [[Brëkòwnik:HaxelKaszëba|HaxelKaszëba]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:HaxelKaszëba|diskùsëjô]]) 19:52, 24 cze 2026 (CEST)
::Nie do kùnca jem w sztãdze zrozmiec tón, jaczi jes brëkòwôl, té wëbôczë, żlë jem za sëri w slowach. Pò prôwdze nie rozmiejã czë jes so zgòdzyl z mòją kritiką czë nié, to "dobrze bë bëło" ni mô wëraznégò adresatë. Nie jem nawetka gwës, czë próbùjesz do mie mówic na "Wë" czë na "të", kò "wasz [...] tôkel", ale "z tobą".
::Nie widza mie sã sparlãczëna "gramaticzny tôczel", ti pòzwòlã so òdbic, że 'ùprôwiô' a 'przegadac'. W mòjim òdczëcym jes mie wëpòmniôl bëlaczenié z racje mechaniczny felë w artiklë napisónym -- jinaczi jak mòje priwatné wëpòwiescë -- pòdle reglów, òsoblëwie, że sóm piszesz, że Twòje fele są niedocygniãcamë z ùprawianiégò, co warô. Nie rozmiejã té dlôcze jes to zrobil.
::Oglowò móm wrażenié, że piszesz baro flot, stądka téż fele do jaczich mùszi wracac, a përznã chaoticznô bùdacjô zdaniów. Nie piszã tegò, jesz rôz, ze zli wòlë, òbserwùjã a mòże to prawie z tegò bije cawny jiwer.
::Në a na kùnc, wëbôczë, ale nié, ni móm w planach dzelëc sã z Tobą niżódnym kòmùnikatorã, nie czëjã so z tim kòmfòrtowò. [[Brëkòwnik:Kriegsfrettchen|Kriegsfrettchen]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Kriegsfrettchen|diskùsëjô]]) 21:25, 24 cze 2026 (CEST)
:::Hej,
:::Rozmiejã co piszesz, le móm wrażenié że drobkã zakłôdôsz z górë że jistnieje leno jedruna ùprawnô fòrma a wszëtkò jiné aùtomaticzno je felą.
:::Żlë cos je niezgòdné z kaszëbsczim sztandarã to prawie pò to je wiki żebë to ùprawic, a nie leno taksowac że "to złé" bez dalszi edicje.
:::Jeżlë widzisz kònkretné fele to nôlepszim rozwiązanim je prosto to ùprawic abò zaproponowac ùprawkã w artikelu, a nie leno òstawic kòmentôrz że cos nie pasëje.
:::Co do tempa edicje a "chaosu" to dlô mie to drobkã szpòrt kò nie robiã tegò chaoticzno célowò 😄 prosto ùprawióm zachë wcyg a czasã wëchòdzy wicy môłich edicje miast jedny wiôldżi.
:::Wiki dzejô tak, że kòżden mòże editowac a sztandar ùsadzô sã przez wespólną praktikã a kòrektë, nie przez jedną òsobã jakô ùznaje że leno ji wersjô je pòprawnô. [[Brëkòwnik:HaxelKaszëba|HaxelKaszëba]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:HaxelKaszëba|diskùsëjô]]) 23:23, 24 cze 2026 (CEST)
ez69y14wk1poz9xd6q3zu1vl8lb8i3i
Che Guevara
0
13089
202413
202299
2026-06-24T14:44:27Z
Kriegsfrettchen
19505
Copniãcé niebrëkòwnëch zmianów @HaxelKaszëba, drobné wërównanié pisënkù do se
202413
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox pòlitik
|jimiã = Che Guevara
|gwôsné jimiã = Comandante
|Òbrôzk = Che Guevara - Guerrillero Heroico by Alberto Korda.jpg
|òpis = <i>Guerillero Heroico</i>, Alberto Korda, 1960
|Data_ùrodzeniô = 14 maja abò 14 czerwińca 1928
|Môl_ùrodzeniô = Rosario, Argentina
|Data_smierci = 9 rujana 1967
|Mol_smierci = La Higuera, Bòliwiô
|1. fónkcjô = Minyster Jindustrie Kùbë
|1. Òd = 11 gromnicznika 1961
|1. Do = 1 łżëkwiata 1965
|1. Pòprzédca = <i>ùsadzenié ùrzãdu</i>
|1. Nastãpnik = Joel Domenech Benítez
|2. fónkcjô = Przédnik Narodowégò Bankù Kùbë
|2. Òd = 16 lëstopadnika 1961
|2. Do = 23 gromnicznika 1961
|2. Pòprzédca = Felipe Pazos
|2. Nastãpnik = Raúl Cepero Bonilla
}}
<b>Che Guevara</b>, pò prôwdze <b>Ernesto "Che" Guevara de la Serna</b> ([[14 maja]] abò [[14 czerwińca]]<ref>[https://snl.no/Che_Guevara] Sandvik, Underlid, E., <i>Che Guevara</i> w: <i>Store norske leksikon</i>. [online] [przëstãp: 2026-06-11].</ref><ref>[https://www.britannica.com/biography/Che-Guevara] <i>Che Guevara</i> w: <i>Encyclopaedia Britannica</i> [online] [przëstãp: 2026-06-11].</ref> [[1928]] w [[Rosario]] – [[9 rujana]] [[1967]]<ref>[https://www.bbc.co.uk/history/historic_figures/guevara_che.shtml] <i>Che Guevara</i>, w: <i>BBC History</i> [online] [przëstãp: 2026-06-11].</ref> w [[La Higuera]]) – rewòlucjonista, pòliticzéra, pisôrz, warkòwi lékôrz z [[Łacëznowô Amerika|Łacëznowi Americzi]]. Jeden z przédników [[Kùbańskô Rewòlucjô|Kùbańsczi Rewòlucje]].
Ùrodzóny w [[Argentina|Argentinie]]. Pò sukcesu rewòlucje béł nôleżnikã kùbańsczégò rządu. Biôtkòwôł sã téż w [[Kòngò]] w [[1965]] r. a òd [[1966]] r. w [[Bòliwiô|Bòliwsce]], dze òrganizowôł partizantów a òstôł schwëtóny a ùbiti. Militarny teòretik, [[Kòntrkùltura|kòntrkùlturowi]] symbòl rewòlucje a bùntownictwa, jegò lëco przëszło do masowi kùlturë dzãka [[Fòtografijô|òdjimkòwi]] <i>Guerillero Heroico</i> jaczi zrobił w [[1960]] r. Alberto Korda.
== Wczesné żëcé ==
Ernesto ùrodzył sã jakno nôstarszé z piãc dzecy w strzédnoklasowi familii ò [[Szpańskô|szpańskò]]-[[Irlandiô|jirsczim]] pòchòdzenim a lewiznowëch pòzdrzatkach. Nimò że za dzecka chòrzôł na [[Dichawica|dichawicã]], miôł atleticzné sukcesë a béł òglowò dobrim szkòlôkã. Chòdzył do spòdlowi szkòłë w gardze [[San Martín (Mendoza)|San Martín]] w prowincji [[Mendoza_(Argentina)|Mendoza]] òd [[1937]] rokù, a do liceùm do [[1942]]. W [[1943]] rokù Guevarowie przëcygnãlë do [[Córdoba_(Argentina)|Córdobë]]. Chòdzącë do liceùm, Ernesto sóm ùcził sã [[Filozofijô|filozofii]]<ref>Anderson J.L., <i>Che Guevara</i>, Warszawa 2008, s. 37.</ref>. Rôd czetôł [[Karól Marks|Marksa]], [[William Faulkner|Faulknera]]<ref>Rich, H., Sanchez, C., <i>The Legend of Cuba’s Revolutionary Heart</i>, New York 2005, s. 164.</ref>, [[John Keats|Keatsa]], [[Federico García Lorca|Federico García Lorcã]], [[Walt Whitman|Walta Whitmana]]<ref>Hart, J., <i> Che: The Life, Death, and Afterlife of a Revolutionary</i>, New York 2004, s. 98.</ref>, a téż [[Franz Kafka|Kafkã]], [[Albert Camus|Camusa]], [[Włodzmiérz Lenin|Lenina]] a [[Jean-Paul Sartre|Sartre'a]]<ref>Anderson, J. L., <i>Che Guevara: a revolutionary life</i>, New York 1997, s. 37-38.</ref>. Bãdącë òsmënôsce lat stôri, Ernesto robił w labòratorium, pùzdni dostôł sã na wëdzél medicinë na ùniwersytece w [[Buenos Aires]]. Ju za młodoscë miôł lewiznowé pòzdrzatczi, w wiéldżim dzélu wëniosłé z dodomù, a béł w òpòzycji do [[Juan Perón|Juana Peróna]].
== Mòtocyklowô réza a emigracjô ==
W [[1951]] rokù Ernesto a jegò drëch Alberto Granado, òb czas rokù paùzë òd ùniwersytetu, pòjachalë na mòtocyklu w rézã przez [[Pôłniowô Amerika|Pôłniową Amerikã]]. Pòjachalë na [[Pôłnié|pôłnié]] przez Argentinã, a dali do [[Chile]], [[Peru]], [[Ekwador|Ekwadoru]], [[Kòlumbiô|Kòlumbii]], jaż do [[Wenezuelskô|Wenezueli]], skądka Guevara pòjachôł sóm przez [[Panama|Panamã]] do [[Miami]] a wrócył do Argentinë fligrã. Che òb czas ti rézë prowadzył dzénnik, jaczi òstôł pòsmiertno wëdóny jakno <i>Mòtocyklowé dzénniczi</i> ([[Szpańsczi jãzëk|szp.]] <i>Diarios de motocicleta</i>).
Rézującë, Guevara a Granado ùzdrzëlë biédã a nãdzã lëdzy w prakticzno cawny Łacëznowi Americe: w Chile warënczi robòtë w kòpalni [[Kòper|kòpru]] a pôrã kòmùnistów na [[Pùstiniô Atacama|Pùstini Atacama]], jaczi nawetka nie mielë deczi<ref>Ibidem, s. 75-76.</ref>, pò dardze do [[Machu Picchu]] bëła to biéda wsowi lëdnoscë pòdległi czile bòkadnëch zemianów <ref>Kellner, D., <i>Ernesto "Che" Guevara (World Leaders Past & Present)</i>, New York 1989, s. 27.</ref>.
Guevara skùńcził mediczné sztudia w [[1953]] rokù a rézowôł jesz co, a pòtkôł sã z dzejanim [[United Fruit Company]]<ref>Anderson, J. L., <i>Che Guevara: a revolutionary...</i>, s. 126</ref>. W lëscë do swòji cotczi przësãgł na òdjimk niedôwno zmarłégò [[Józef Stalin|Józefa Stalina]], że nie pòcznie jaż te "òsmiornicë [nie] òstaną znikwióné"<ref>Taibo, P. I., II, <i>Guevara, Also Known as Che</i>, 2-é wëd., New York 1999, s. 31.</ref>. Pòd kùńc 1953 rokù Ernesto Guevara przëcygnął do [[Gwatemala|Gwatemali]], w jaczi niedôwno prezydencczé welacje dobéł [[Jacobo Árbenz]], lewiznowi pòliticzéra, jaczi chcôł przeprowadzëc m. jin. rolną refòrmã a skùńczëc wëzësk Gwatemalczików przez [[Kapitalizm|kapitalëstów]]. Árbenz òstôł równak rëchło òbalóny przë wspiarcym [[CIA]]<ref>Gleijeses, P., <i>Shattered Hope: The Guatemalan Revolution and the United States, 1944-1954</i>, Princeton 1991, s. 345-349; 354-357. </ref>, a Guevara, jaczi biôtkòwôł sã pò starnie rządu, mùszôł skrëc sã w argentińsczim kònsulace jaż nie pòzwòlono mù bespieczno wëjachac do [[Meksyk|Meksykù]]<ref>Taibo, P. I., II, <i>op. cit.</i>, s. 39.</ref>. Òbalenié Árbenza ùgwësniło Guevarã w jegò pòzdrzatkach na [[Zjednóné Kraje Americzi|ZSA]] a jich [[Imperializm|jimperialëznã]]<ref>Kellner, D., <i>op. cit.</i>, s. 31.</ref>.
Guevara docarł do Meksykù w [[1954]] rokù a robił w bòlëcë dlô dzëcy, wëkłôdôł na wëdzélu medicynë [[Nôrodny Aùtonomiczny Ùniwersitet Meksykù|UNAMù]] a béł fòtorepòrtérą<ref>Ibidem, s. 33.</ref>. Jegò pierszô białka, Hilda Gadea, wspòminała w swòji biografie <i>Mòje żëcé z Che</i> ([[Anielsczi jãzëk|ang.]] <i> My Life with Che</i>), że Guevara mëslôł ò òstanim dochtorã w [[Afrika|Africe]] a wcyg miôł kòle serca a jiwrowôł sã biédą naòkòle<ref>Za: Gjelten, T., <i>Rebel Wife, A Review of </i>My Life With Che: The Making of a Revolutionary<i> by Hilda Gadea</i>, "The Washington post, 12 rujana 2008.</ref>. W [[1955]] rokù Che Guevara pòznôł bracy [[Raúl Castro|Raúla]] a [[Fidel Castro|Fidela Castro]], jaczi stwòrził [[Rëch 26-égò Lëpińca]], chtëren planowôł òbalëc diktaturã [[Fulgencio Batista|Fùlgencia Batistë]]. Guevara jesz ti sami nocë doparłãcził sã do òrganizacje a deje jich biôtczi<ref>Taibo, P. I., II, <i>op. cit.</i>, s. 55.</ref>.
== Kùbańskô Rewòlucjô ==
[[25 lëstopadnika]] [[1956]] rokù Castro, Che a jiny biôtkarze Rëchù 26-égò Lëpińca rëszilë na [[Jacht|jachce]] <i>Granma</i> na [[Kùba|Kùbã]]. Niedługò pò dojachanim, armiô Batistë zaatakòwała rewòlucjonistów, zabijającë wiele z 82 lëdzy – òdnalazło sã nawzajemno leno 22<ref>Anderson, J. L., Che Guevara: a revolutionary..., s. 213</ref>. Òb czas pierszi biôtczi Che miôł òdłożëc swój mediczny sprzãt a wząc barń nëkającégò towarzësza, chterën to mòment mòże czëtac jakno symbòliczny<ref>Ibidem, s. 211.</ref>.
Guevara flot òstôł drëdżim pò Fidelu wódcą rewòlucji. Òrganizowôł fabriczi granatów, ale téż piéce do pieczeniégò chleba, szkòłë, bòlëcë, gazéta a militarné warkòwnie<ref>Kellner, D., <i>op. cit.</i> s. 45.</ref>. Cządnik <i>[[Time]]</i> w [[1960]] rokù nazwôł Che Guevarã "mùskã Castro"<ref><i>Castro's brain</i>, "Time", 8 zélnika 1960 r.</ref>.
[[Òbrôzk:ChePipe.jpg|mały|Che Guevara kùrzi pipã w baze <i>guerilleros</i> w [[Górë Escambray|Górach Escambray]], 1958 rok.]]
Che Guevara béł dowódcą ò cwiardi rãce, nie miôł strachù ani jiwru strzelac do dezerterów, szpiégów a zdrôjców, czasã słôł za taczimë swòjich <i>guerilleros</i><ref>Anderson, J. L., Che Guevara: a revolutionary..., s. 269-270.</ref>, równak widzôł w se równak téż szkólnégò, jaczi rôd swòjim soldatóm czëtôł [[Robert Lous Stevenson|Roberta Louisa Stevensona]], [[Miguel de Cervantes|Cervantesa]] a szpańsczich pòétów <ref>Sandison, D., <i>The Life & Times of Che Guevara</i>, Bath 1996, s. 35.</ref>.
Guevara flot òstôł ekspertã òd partizancczi wòjnë<ref>Kellner, D., <i>op. cit.</i>, s. 40.</ref>, a òdegrôł fùndamentalną rolã w [[Biôtka ò Las Mercedes|biôtce ò Las Mercedes]] w czerwińcu 1958 rokù ë w [[Biôtka ò Santa Clara|biôtce ò Santa Clara]], dobëcé w chtërny, nimò że na jednégò rewòlucjonistã przëpôdało dzesãc soldatów Batistë<ref>Sandison, D., <i>op. cit.</i>, s. 39.</ref>, prakticzno òznôczało dobëcé rewòlucje, kò czilenôsce gòdzënów pùzdni Fùlgencio Batista, biorącë ze sobą "majątk wikszi jak 300 000 000 [[Dolar|dolarów]]"<ref> Kellner, D., <i>op. cit.</i>, s. 48.</ref>, ùcekł z Kùbë do [[Dominikańskô Repùblika|Dominikanë]]. [[2 stëcznika]] [[1959]] rokù Che Guevara wjachôł do [[Hawana|Hawanë]], a Fidel Castro dojachôł [[8 stëcznika]] negò rokù, kùńczącë Kùbańską Rewòlucjã.
== Kùbańsczi pòliticzéra ==
Pierszé pòliticzné dzejanié Che pò dobëcym rewòlucje to bëła kwestiô karaniégò ùrzãdników administracji Batistë, jaczi represjonowalë lëdzy Kùbë. Fidel Castro zrobił Che przédnikã prizë w La Cabana, czim Guevara zajimôł sã przez pierszé piãc miesãców 1959 rokù. Do ny prizë trafialë dezerterowie, zdrôjcowie, jinfòrmatorzë reżimù a wòjnowi zbrodniarze<ref>Anderson, J. L., <i>Che Guevara. A revolutionary...</i>, s. 372, 475.</ref>. Niejeden rôz sztrofą bëła smierc przez rozstrzelanié, chòc historicë są dbë, że kùbańskô spòlëzna w tamtim czasu bëła chãtnô do linczowaniégò<ref>Taibo, P. I., II, <i>op. cit</i>, s. 267.</ref>. Je czile pòdrechòwaniów wëroków tamtégò czasë, le w prize La Cabana wëdano 55 do 105<ref>Anderson, J. L., Che Guevara. A revolutionary..., s. 387.</ref>, a je téż wiedzec, że wiele lëdzy òstało òbjãtëch amnestią abò òczëszczónëch z zarzutów bezpòstrzédno przez Che<ref>Castañeda J.G., <i>Companero. The Life and Death of Che Guevara</i>, New York 1998, s. 143-144.</ref>.
Fidel Castro wësłôł Che w trzëmiesãczną trasã diplomaticzną do [[Marokò]], [[Sudan|Sudanu]], [[Egipt|Egiptu]], [[Syrëjô|Syrie]], [[Pakistan|Pakistanu]], [[Indie|Indiów]], [[Sri Lanka|Sri Lanczi]], [[Myanmar|Myanmë]], [[Tajlandiô|Tajlandie]], [[Indonezjô|Indonezje]], [[Japòńskô|Japònie]], [[Jugòsławiô|Jugòsławie]], [[Greckô|Grecje]], [[Singapùr|Singapùru]] a [[Hong Kòng|Hong Kòngù]]<ref>Taiblo, P. I., II, <i>op. cit.</i>, s. 282-285.</ref>. Bãdącë w Japòńsce, Guevara òdmówił òdwiedzeniégò tamtészégò Grobù Nieznónégò Soldata, co tłómacził tim, że "japòńscy jimperialëscë zabilë mëljónë Azjatów", za to òdwiedzył [[Hiroszima|Hiroszimã]], dze 14 lat chùdzy ZSA zrzucëło [[Little Boy|atomòwą bómbã]]<ref>Anderson, J. L., Che Guevara. A revolutionary..., s. 431.</ref>.
<gallery>
Tito sa Ernestom Če Gevarom, 1959. godina.jpg|Che z [[Josip Broz Tito|Josipã Brozã Tito]]
Che Guevara in Gaza.jpg|Che w [[Gaza|Gaze]]
</gallery>
Jakno przédnik narodnégò bankù a minyster finansów ë jindustrie, Che nalôzł sã na wierzchù swòji pòliticzny karierë, chòc rôd òkazywôł swòją niechãc do kapitalëznë a klasowëch pòdzélów, jaczé przënosy dëtk, pòdpisującë sã prosto "Che" na banknotach <ref>Crompton, S., <i>Che Guevara: The Making of a Revolutionary</i>, Milwaukee 2009, s. 71</ref>. Przeprowadzył agrarną refòrmã, znacjonalizowôł fabriczi a banczi. Wcyg biôtkòwôł téż z analfabetizną, dzãka Guevarze kùbańsczi rząd ògłosył rok [[1961]] "rokã edukacji" a zmòbilizowôł 100 000 wòlontariuszów, zebrónëch w "brigadë alfabetizacji", a pòdjął akcjã, dzëka chtërny analfabetizna na Kùbie spôdła z 40-34% do 4%<ref>Kellner, D., <i>op. cit.</i>, s. 61.</ref>. Przez ùpôdk hańdlu z zôpadnyma krajama Guevara kòntinuòwôł swòje diplomaticzné misje, òdwiedzającë w 1960 rokù [[Czechòsłowackô|Czechòsłowacjã]], [[Związk Socjalisticznëch Sowiecczich Repùblików|ZSSR]], [[Kòrejańskô Lëdowò-Demokratnô Repùblika|Nordową Kòreã]], [[Madżarskô|Madżarskã]] a [[Niemieckô Demòkratycznô Repùblika|NDR]].
[[17 łżëkwiata]] [[1961]] rokù 1400 lëdzy wëszkòlónëch przez CIA wëlądowało na sztrądze Kùbë w [[Inwazjô w Hôwindze Swiniów|inwazje w Hôwindze Swiniów]]. Sóm Guevara nie brôł ùdzélu w òbarnie przed tim atakã, kò wòjska, jaczé prowadzył, òstałë òdcygniãté przez ùdôwóną inwazjã, równak historicë przëpisëją Che tëli zasłëgów, że szefòwôł nad szkòlenim kùbańsczi armii<ref> Kellner, D., <i>op. cit.</i>, s. 69-70.</ref>.
W strëmiannikù [[1962]] rokù Guevara przëznôł w przemówienim, że jegò ekònomiczny plón béł pòrażką<ref>Farber, S., <i>The politics of Che Guevara: theory and practice</i>, Chicago 2016, s. 20-25.</ref>. Kùbańsczi rząd sprowadzył [[Marksyzna|marksystowsczich]] ekonomów abë pòmóc w przeńcym òd kapitalëznë do kòmùnisticzny gòspòdarczi. W [[1963]] rokù, wstrzód spôdający produkcji [[Cëczer|cëkru]], Che Guevara zrezygnowôł ze stanowiszcza Minystra Jindustrie<ref><i>Encyclopedia of Politics: The Left and the Right</i>, Carlisle, R. P. (red), t. I, Thousand Oaks-London-New Delhi 2005, s. 204.</ref>.
Che Guevara béł jednym z przédnëch architektów kùbańskò-sowiecczi drëszbë<ref>Anderson, J. L., Che Guevara: a revolutionary..., s. 492.</ref>, a człowiekã òsoblëwie zaangażowónym w [[Kùbańsczi Raczetowi Krizys|sprowadzenié sowiecczich nuklearnëch raczetów na Kùbã]]<ref>Ibidem, s. 530.</ref>, sóm pòdpisôł dogadënk midzë òbadwùma krajama<ref> Abrams, D., <i>Ernesto "Che" Guevara</i>, New York 2013, s.</ref>, równak béł dbë, że dogadënk nen mùszi bëc znóny swiatowi, jinaczi jak [[Niczita Chruszczow|Chruszczow]]<ref>Luther, E., Henken, T., <i>Che Guevara</i>, Indianapolis 2001, s. 165.</ref>. Guevara miôł pùzdni tã sytuacjã za sowiecką zdradã, béł dbë, że Sowiecë pòtraktowalë Kùbã jakno nôrzãdło swòji globalny pòliticzi<ref>Kellner, D., <i>op. cit.</i>, s. 73.</ref>.
Midzë [[1964]] a [[1965]] Che Guevara zajimôł sã przede wszëtczim diplomacją, le w strëmiannikù 1965 rokù zniknął z pùblicznégò żëcégò. [[16 czerwińca]] 1965 rokù Fidel Castro ògłosył, że Guevara zrezygnowôł z wszëtczich pùblicznëch fónksjów, a [[3 rujana]] pùbliczno òdczëtôł lëst, w jaczim Che deklarëje swòją solidarnotã z kùbańską rewòlucją, le równoczasno òpùszczô òstrów bë szerzëc rewòlucjã, a jednoczasno rezygnëje z nôleżnictwa w partie a kùbańsczégò òbëwatelstwa<ref>Guevara, E. "Che", <i>Guevara's Farewell Letter</i>.</ref>.
== Rewòlucje w Kòngò a Bòliwii ==
=== Kòngò ===
Guevara wëjachôł do Kòngò, bë wspierac wiédzą a doswiadczenim marksystowską òrganizacjã "Simba", chtërnô brała ùdzél w [[Kòngijsczi krizys|kòngijsczim krizysu]]. Brëkòwôł tedë pseùdonimù Ramón Benítez<ref>Anderson, J. L., <i>Che Guevara. A revolutionary...</i>, s. 629.</ref>. Biôtkòwôł sã pò starnie tëch, jaczi bëlë za zamòrdowónym czile lat chùdzy premierã [[Patrice Lumumba|Patrice'a Lumumbë]]<ref>Kellner, D., <i>op. cit.</i>, s. 86.</ref>. Midzë lëchą discypliną partizańtów<ref>Villafana, F., <i>Cold War in the Congo: The Confrontation of Cuban Military Forces, 1960-1967</i>, New York 2017, s. 158, 160.</ref> a wspiarcym CIA dlô procëmników Simbë<ref>Ibidem, s. 153, 161.</ref>, rebeliô zaczãła ùpadac, a sóm Guevara, chòc krótkò nie zdżinął<ref>Ibidem, s. 164.</ref>, w kùńcu dôł sã przekònac a wëcmanim z zaòstałima lëdzama ze swòjégò kùbańsczégò regimeńtu ewakùòwôł sã do Tanzanie<ref>Kellner, D., <i>op. cit.</i>, s. 87.</ref>.
Przez jaczis czas Guevara żił w [[Dar es Salaam]] a kòle [[Praga|Pradżi]]. W 1966 slédny rôz òdwiedzył Kùbã, bë pòtkac sã z Fidelã Castro, swòją białką a dzecama.
=== Bòliwiô ===
W Bòliwie Che Guevara prowadzył ELN, <i>Ejército de Liberación Nacional de Bolivia</i>, Armijã Nôrodnégò Wëzwòleniégò Bòliwii, dobrze ùzbrojóną jednostkã, chtërna òdnosyła dosc sukcesów, bë rządowô armiô Bòliwii mëslała, że naprocëm ni je wikszô armiô jak pò prôwdze bëła<ref>Ibidem, s. 97.</ref> – w ELN bëło kòle 50 lëdzy<ref>[https://www.latinamericanstudies.org/che/bolivia-guerrillas.htm]<i>Members of Che Guevara's Guerilla Movement in Bolivia</i> [online] [przëstãp na 2026-06-11].</ref>.
Kònfrontacjowô nôtera Che Guevarë przëczëniła sã do tegò, że drãgò bëło mù stwòrzëc dobré relacje z jinyma liderama rebelie, co òb czas kùbańsczi rewòlucje rozmiôł rozrzeszac Fidel Castro<ref>Castañeda J.G., <i>op. cit.</i>, s. 107-112, 131-132.</ref>. Niewiele lokalnëch lëdzy dôwało sã na pòmòc ELN-owi, colemało donosylë òni rządowi dze partizańcë są a co robią<ref>Wright, T. C., <i>Latin America in the Era of the Cuban Revolution</i>, 2-é pòprawióné wëdanié, 2008, s. 68.</ref>. Prawie dzãka jednémù infòrmańtowi Bòliwijsczé Specjalné Sëłë òkrążiłë jednostkã Guevarë 8 rujana 1967. Na skùtk biôtczi Guevara òstôł reniony a pòjmóny<ref> Anderson, J. L., <i>Che Guevara. A revolutionary...</i>, s. 733.</ref>.
Òb czas, jaczi béł przetrzimiwóny w szkòle w La Higuera Che pòtkôł sã z lokalną szkólną, a pòwiedzôł ji, że rëjina jaką béł bùdink je "antipedagògiczny"; że jak mają sã dzece ùczëc w taczich warënkach, czé "nôleżnicë rządu jeżdżą Mercedesama"<ref>Ray, M., <i>In Cold Blood: The Execution of Che by the CIA</i>, "Ramparts" strëmiannik 1968, s. 21-37.</ref>.
== Smierc ==
9 rujana 1967 bòliwijsczi prezydeńt [[René Barrientos]] kôzôł zabic Che Guevarã, abë nie mógł ùcec, a téż dlôte, bë ùniknąc sądowégò procesu, jaczi nie bëło gwës wiedzec, jak bë béł òdebróny przez lëdzy<ref>Almudevar, L., <i>Bolivia marks capture, execution of 'Che' Guevara 40 years ago</i>, "San Francisco Chronicle" 9 rujana 2007.</ref>. Do wëkònaniégò wërokù zgłosył sã Mario Terán, 27 lat stôri sarżeńt<ref>Taibo, P. I., II, <i>op. cit.</i>, s. 267</ref>.
Slédné słowa Che Guevarë bëłë adresowóné do Terána, a brzëmiałë: "Wiém, że jes przëszedł mie zabic. Strzelôj, tchórzu! Zabijesz leno człowieka!"<ref>"I know you've come to kill me. Shoot, coward! You are only going to kill a man!", za: [https://nsarchive2.gwu.edu/NSAEBB/NSAEBB5/] <i>The Death of Che Guevara: Declassified</i>, The National Security Archive [online] [przëstãp na 2026-06-11].</ref>.
== Przëpisë ==
[[Kategòrëjô:Pòliticë]]
[[Kategòrëjô:Marksyzna]]
[[Kategòrëjô:Kùba]]
[[Kategòrëjô:Argentina]]
[[Kategòrëjô:Pôłniowô Amerika]]
51muwz96eolo7md18kc3pc4ry273muh
Szablóna:Infobox mùzyk
10
13110
202410
202316
2026-06-24T13:36:44Z
HaxelKaszëba
17492
202410
wikitext
text/x-wiki
<table class="infobox muzyk">
<tr>
<th colspan="2" style="text-align:center; font-size:16px;">
{{{miono|}}}
</th>
</tr>
<tr>
<td colspan="2" style="text-align:center;">
[[File:{{{òbrôzk|}}}|250px]]
<br>
<small>{{{òpisënk|}}}</small>
</td>
</tr>
{{#if:{{{gwôsné miono|}}}|
<tr>
<th>Gwôsné miono</th>
<td>{{{gwôsné miono}}}</td>
</tr>
}}
{{#if:{{{data ùrodzeniô|}}}{{{môl ùrodzeniô|}}}|
<tr>
<th>Ùrodzenié</th>
<td>{{{data ùrodzeniô}}}<br>{{{môl ùrodzeniô}}}</td>
</tr>
}}
{{#if:{{{data smiercë|}}}{{{môl smiercë|}}}|
<tr>
<th>Smierc</th>
<td>{{{data smiercë}}}<br>{{{môl smiercë}}}</td>
</tr>
}}
{{#if:{{{mùzyczné ôrtë|}}}|
<tr>
<th>Mùzyczné ôrtë</th>
<td>{{{mùzyczné ôrtë}}}</td>
</tr>
}}
{{#if:{{{jinstrumentë|}}}|
<tr>
<th>Jinstrumentë</th>
<td>{{{jinstrumentë}}}</td>
</tr>
}}
{{#if:{{{lata dzejaniô|}}}|
<tr>
<th>Lata dzejaniô</th>
<td>{{{lata dzejaniô}}}</td>
</tr>
}}
{{#if:{{{wëtwórnia|}}}|
<tr>
<th>Wëtwórnia</th>
<td>{{{wëtwórnia}}}</td>
</tr>
}}
{{#if:{{{karno|}}}|
<tr>
<th>Karno</th>
<td>{{{karno}}}</td>
</tr>
}}
{{#if:{{{wark|}}}|
<tr>
<th>Wark</th>
<td>{{{wark}}}</td>
</tr>
}}
{{#if:{{{starna www|}}}|
<tr>
<th>Starna</th>
<td>{{{starna www}}}</td>
</tr>
}}
{{#if:{{{pòdpis|}}}|
<tr>
<th colspan="2" style="text-align:center;">
[[File:{{{pòdpis}}}|200px]]
</th>
</tr>
</table>
eiuod7qmthwymw984qvv1yxc54knibj
202411
202410
2026-06-24T13:37:32Z
HaxelKaszëba
17492
202411
wikitext
text/x-wiki
<table class="infobox muzyk">
<tr>
<th colspan="2" style="text-align:center; font-size:16px;">
{{{miono|}}}
</th>
</tr>
<tr>
<td colspan="2" style="text-align:center;">
[[File:{{{òbrôzk|}}}|250px]]
<br>
<small>{{{òpisënk|}}}</small>
</td>
</tr>
{{#if:{{{gwôsné miono|}}}|
<tr>
<th>Gwôsné miono</th>
<td>{{{gwôsné miono}}}</td>
</tr>
}}
{{#if:{{{data ùrodzeniô|}}}{{{môl ùrodzeniô|}}}|
<tr>
<th>Ùrodzenié</th>
<td>{{{data ùrodzeniô}}}<br>{{{môl ùrodzeniô}}}</td>
</tr>
}}
{{#if:{{{data smiercë|}}}{{{môl smiercë|}}}|
<tr>
<th>Smierc</th>
<td>{{{data smiercë}}}<br>{{{môl smiercë}}}</td>
</tr>
}}
{{#if:{{{mùzyczné ôrtë|}}}|
<tr>
<th>Mùzyczné ôrtë</th>
<td>{{{mùzyczné ôrtë}}}</td>
</tr>
}}
{{#if:{{{jinstrumentë|}}}|
<tr>
<th>Jinstrumentë</th>
<td>{{{jinstrumentë}}}</td>
</tr>
}}
{{#if:{{{lata dzejaniô|}}}|
<tr>
<th>Lata dzejaniô</th>
<td>{{{lata dzejaniô}}}</td>
</tr>
}}
{{#if:{{{wëtwórnia|}}}|
<tr>
<th>Wëtwórnia</th>
<td>{{{wëtwórnia}}}</td>
</tr>
}}
{{#if:{{{karno|}}}|
<tr>
<th>Karno</th>
<td>{{{karno}}}</td>
</tr>
}}
{{#if:{{{wark|}}}|
<tr>
<th>Wark</th>
<td>{{{wark}}}</td>
</tr>
}}
{{#if:{{{starna www|}}}|
<tr>
<th>Starna</th>
<td>{{{starna www}}}</td>
</tr>
}}
{{#if:{{{pòdpis|}}}|
<tr>
<th colspan="2" style="text-align:center;">
[[File:{{{pòdpis}}}|200px]]
</th>
</table>
hcwqicmk25k66sco2vk2sg862gvct7u
202412
202411
2026-06-24T13:38:07Z
HaxelKaszëba
17492
202412
wikitext
text/x-wiki
<table class="infobox muzyk">
<tr>
<th colspan="2" style="text-align:center; font-size:16px;">
{{{miono|}}}
</th>
</tr>
<tr>
<td colspan="2" style="text-align:center;">
[[File:{{{òbrôzk|}}}|250px]]
<br>
<small>{{{òpisënk|}}}</small>
</td>
</tr>
{{#if:{{{gwôsné miono|}}}|
<tr>
<th>Gwôsné miono</th>
<td>{{{gwôsné miono}}}</td>
</tr>
}}
{{#if:{{{data ùrodzeniô|}}}{{{môl ùrodzeniô|}}}|
<tr>
<th>Ùrodzenié</th>
<td>{{{data ùrodzeniô}}}<br>{{{môl ùrodzeniô}}}</td>
</tr>
}}
{{#if:{{{data smiercë|}}}{{{môl smiercë|}}}|
<tr>
<th>Smierc</th>
<td>{{{data smiercë}}}<br>{{{môl smiercë}}}</td>
</tr>
}}
{{#if:{{{mùzyczné ôrtë|}}}|
<tr>
<th>Mùzyczné ôrtë</th>
<td>{{{mùzyczné ôrtë}}}</td>
</tr>
}}
{{#if:{{{jinstrumentë|}}}|
<tr>
<th>Jinstrumentë</th>
<td>{{{jinstrumentë}}}</td>
</tr>
}}
{{#if:{{{lata dzejaniô|}}}|
<tr>
<th>Lata dzejaniô</th>
<td>{{{lata dzejaniô}}}</td>
</tr>
}}
{{#if:{{{wëtwórnia|}}}|
<tr>
<th>Wëtwórnia</th>
<td>{{{wëtwórnia}}}</td>
</tr>
}}
{{#if:{{{karno|}}}|
<tr>
<th>Karno</th>
<td>{{{karno}}}</td>
</tr>
}}
{{#if:{{{wark|}}}|
<tr>
<th>Wark</th>
<td>{{{wark}}}</td>
</tr>
}}
{{#if:{{{starna www|}}}|
<tr>
<th>Starna</th>
<td>{{{starna www}}}</td>
</tr>
}}
{{#if:{{{pòdpis|}}}|
<tr>
<th>Pòdpis</th>
<td style="text-align:center;">
[[File:{{{pòdpis}}}|200px]]
</td>
</tr>
}}
</table>
0fsumcbh9sjyg6kcnkwu2puj6sxdj7q
Ùgòda z Maastricht
0
13115
202424
2026-06-25T11:43:22Z
Rzadtymczasowy
19437
ùsadzenié starnë
202424
wikitext
text/x-wiki
[[Òbrôzk:GER — BY — Regensburg - Donaumarkt 1 (Museum der Bayerischen Geschichte; Vertrag von Maastricht) (cropped).JPG|mały|Ùgòda z Maastricht, egzemplôrz z mùzeùm w Regensbùrgù]]
'''Ùgòda z Maastricht''', richtich '''Ùgòda ò fónksnérowanim Eùropejsczi Ùnie''' – dokùment, jaczi ùsadzył [[Eùropejskô Ùniô|Eùropejską Ùniã]]. Pòdpisóny w néderlandzczim [[Maastricht]] 7 gromicznika 1992, wszedł w żëcé 1 smùtana 1993 rokù<ref>[https://www.europarl.europa.eu/about-parliament/pl/in-the-past/the-parliament-and-the-treaties/maastricht-treaty Traktat o Unii Europejskiej (TUE) – traktat z Maastricht], europarl.europa.eu.</ref>.
Strzód nôwôżniészëch rzeczë, jaczé ùgòda wprowadzëła, są:
* stwòrzenié spòdlégò dlô gòspòdarczi i dëtkòwi ùnie, a téż pòspólnégò dëtka ([[eùro]]),
* stwòrzenié prawnégò spòdlégò dlô pòliticzi Eùropejsczi Ùnie,
* zwikszenié cëskù [[Eùropejsczi Parlament|Eùropejsczégò Parlamentu]],
* ùsadzenié ùdbë eùropejsczégò òbëwatelstwa<ref name=":0">[https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/?uri=LEGISSUM%3Axy0026 Traktat z Maastricht o Unii Europejskiej], eur-lex.europa.eu.</ref>.
== Filarë ==
Ùgòda skłôdô sã z trzech filarów: Eùropejsczé Wspólnotë, pòspólnô pòlitikô zagrańcowô i bezpiekù, wespółrobòta midzë rządama państw EÙ w òbrëmim sprawiedlëwòtë bënowëch zachów<ref name=":0" />. Pòwsta gòspòdarczô a dëtkòwô ùniô, spòdlé dlô pòspólnégò dëtka (pózni [[eùro]]). Zwikszoné òstało òbrëmié fónksnérowaniô ùnie a ji òbrzészczi. Pòwstało eùropejsczé òbëwatelstwò.
Ùgòda zebrała mët czinnoscë i procedurë trzech pierwòsznych òrganizacjów:
* [[Eùropejskô Gòspòdarczô Wspólnota|Eùropejsczi Gòspòdarczi Wspólnotë]],
* [[Eùropejskô Wspólnota Wãgla i Stalë|Eùropejsczi Wspólnotë Wãgla i Stalë]],
* [[Eùropejskô Wspólnota Atomòwi Energie|Eùroatomù]].
== Przëpisë ==
gqrrj8g78b1dbbfhftv597uk7v05ok1