Wikipedia csbwiki https://csb.wikipedia.org/wiki/Prz%C3%A9dn%C3%B4_starna MediaWiki 1.47.0-wmf.11 first-letter Media Specjalnô Diskùsëjô Brëkòwnik Diskùsëjô brëkòwnika Wiki Diskùsëjô Wiki Òbrôzk Diskùsëjô òbrôzków MediaWiki Diskùsëjô MediaWiki Szablóna Diskùsëjô Szablónë Pòmòc Diskùsëjô Pòmòcë Kategòrëjô Diskùsëjô Kategòrëji TimedText TimedText talk Moduł Dyskusja modułu Wydarzenie Dyskusja wydarzenia 0 49 208355 200642 2026-07-17T12:51:56Z Terrus38 14026 208355 wikitext text/x-wiki Niżi najdiwô sã lësta [[Pòmòrskô|pòmòrzczich]] gardów wedle jich aktualny administracëjny przënôleżnoscë. === [[Pòmòrzczé Wòjewództwò]] === <table><tr><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL_Bytów_COA.svg|24px]] [[Bëtowò]] * [[Òbrôzk:POL Brusy COA.svg|24px]] [[Brusë]] * [[Òbrôzk:POL Chojnice COA.svg|24px]] [[Chònice]] * [[Òbrôzk:POL Czersk COA.svg|24px]] [[Czérskò]] * [[Òbrôzk:POL Człuchów COA.svg|24px]] [[Człuchòwò]] * [[Òbrôzk:POL Czarne COA.svg|24px]] [[Czôrné]] * [[Òbrôzk:POL Czarna Woda COA.svg|24px]] [[Czôrnô Wòda]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Tczew COA 1.svg|24px]] [[Dërszewò]] * [[Òbrôzk:POL Debrzno COA.svg|24px]] [[Frédląd]] * [[Òbrôzk:POL Gdynia COA.svg|24px]] [[Gdiniô]] * [[Òbrôzk:POL Gdańsk COA.svg|40px]] [[Gduńsk]] * [[Òbrôzk:POL Gniew COA.svg|24px]] [[Gméw]] * [[Òbrôzk:POL Hel COA.svg|24px]] [[Hél]] * [[Òbrôzk:POL Kępice COA.svg|24px]] [[Hąmer]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Jastarnia COA.svg|24px]] [[Jastarniô]] * [[Òbrôzk:POL Kartuzy COA.svg|24px]] [[Kartuzë]] * [[Òbrôzk:POL Kościerzyna COA.svg|24px]] [[Kòscérzna]] * [[Òbrôzk:POL Kwidzyn COA.svg|24px]] [[Kwidzëno]] * [[Òbrôzk:POL Lębork COA.svg|24px]] [[Lãbórg]] * [[Òbrôzk:POL Krynica Morska COA.svg|24px]] [[Łësô Góra - Lëpa]] * [[Òbrôzk:POL Łeba COA 1.svg|24px]] [[Łeba]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Malbork COA.svg|24px]] [[Malbórg]] * [[Òbrôzk:POL Miastko COA 1.svg|24px]] [[Miastkò]] * [[Òbrôzk:POL Nowy Dwór Gdański COA.svg|24px]] [[Nowi Dwór]] * [[Òbrôzk:POL Nowy Staw COA.svg|24px]] [[Nitëch]] * [[Òbrôzk:POL Pelplin COA.svg|24px]] [[Pelplëno]] * [[Òbrôzk:POL Prabuty COA.svg|24px]] [[Prabùtë]] * [[Òbrôzk:POL Pruszcz Gdański COA.svg|24px]] [[Pruszcz|Pruszcz]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Puck COA.svg|32px]] [[Pùck]] * [[Òbrôzk:POL Reda COA.svg|24px]] [[Réda]] * [[Òbrôzk:POL Rumia COA.svg|24px]] [[Rëmiô]] * [[Òbrôzk:POL Skarszewy COA.svg|24px]] [[Skarszewë]] * [[Òbrôzk:POL Skórcz COA.svg|24px]] [[Skórcz]] * [[Òbrôzk:POL Sopot COA.svg|24px]] [[Sopòt]] * [[Òbrôzk:POL Starogard Gdański COA.svg|24px]] [[Starogarda]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Słupsk COA 1.svg|24px]] [[Stôłpsk]] * [[Òbrôzk:POL Sztum COA.svg|24px]] [[Sztëm]] * [[Òbrôzk:POL Ustka COA 1.svg|24px]] [[Ùskô]] * [[Òbrôzk:POL Wejherowo COA.svg|24px]] [[Wejrowò]] * [[Òbrôzk:POL Władysławowo COA.svg|32px]] [[Wiôlgô Wies]] * [[Òbrôzk:POL Żukowo COA.svg|24px]] [[Żukòwò]] * [[Òbrôzk:POL Dzierzgoń COA.svg|24px]] [[Dzërzgóń]] </td></tr></table> === [[Zôpadnopòmòrzczé Wòjewództwò]] === <table><tr><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Barwice COA.svg|24px]] [[Bôrwica]] * [[Òbrôzk:POL Barlinek COA.svg|24px]] [[Berlënkò]] * [[Òbrôzk:POL Pełczyce COA.svg|24px]] [[Bersztén]] * [[Òbrôzk:POL Mieszkowice COA.svg|24px]] [[Berwôłd]] * [[Òbrôzk:POL Biały Bór COA.svg|24px]] [[Biôłô]] * [[Òbrôzk:POL Białogard COA 1.svg|24px]] [[Biôłogarda (gard)|Biôłogarda]] * [[Òbrôzk:POL Bobolice COA.svg|24px]] [[Bóbòlëce]] * [[Òbrôzk:POL Cedynia COA 1 (before 2004).svg|24px]] [[Cedzëniô]] * [[Òbrôzk:POL Karlino COA.svg|24px]] [[Chòrzelëno]] * [[Òbrôzk:POL Choszczno COA (by Shazz).svg|24px]] [[Chòsczno]] * [[Òbrôzk:POL Chojna COA.svg|24px]] [[Czińsbarg]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Człopa COA.svg|24px]] [[Człopa]] * [[Òbrôzk:POL Czaplinek COA old.svg|24px]] [[Czôplënkò]] * [[Òbrôzk:POL Darłowo COA 1.svg|24px]] [[Dërłowò]] * [[Òbrôzk:POL_Dobra_(powiat_łobeski)_COA.svg|24px]] [[Dobrô]] * [[Òbrôzk:POL Drawsko Pomorskie COA.svg|24px]] [[Drôwa]] * [[Òbrôzk:POL Dziwnów COA 1.svg|24px]] [[Dzywnowò]] * [[Òbrôzk:POL Mirosławiec COA.svg|24px]] [[Frédlądk]] * [[Òbrôzk:POL Chociwel COA.svg|24px]] [[Friwôłd]] * [[Òbrôzk:POL Golczewo 1 COA.svg|24px]] [[Gòlëszewò]] * [[Òbrôzk:POL Goleniów COA 1.svg|24px]] [[Gòłonóg]] * [[Òbrôzk:POL Gościno COA.svg|24px]] [[Gòscëno]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Gryfino COA 2.svg|24px]] [[Gripiewò]] * [[Òbrôzk:POL Gryfice COA 1.svg|24px]] [[Gripiewô Góra]] * [[Òbrôzk:POL Dobrzany COA (by Shazz).svg|24px]] [[Jakùbòwò]] * [[Òbrôzk:POL Kalisz Pomorski COA.svg|24px]] [[Kalisz (pòm.)|Kalisz]] * [[Òbrôzk:POL Kamień Pomorski COA.svg|24px]] [[Kamiéń]] * [[Òbrôzk:Herb_Kolobrzegu.svg|24px]] [[Kòlbrzég]] * [[Òbrôzk:POL Koszalin COA.svg|24px]] [[Kòszalëno]] * [[Òbrôzk:POL Borne Sulinowo COA.svg|24px]] [[Lëpa (gard)|Lëpa]] * [[Òbrôzk:POL Lipiany COA.svg|24px]] [[Lëpienié]] * [[Òbrôzk:POL Łobez COA.svg|24px]] [[Łobéz]] * [[Òbrôzk:POL Maszewo COA.svg|24px]] [[Maszewò]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Międzyzdroje COA.svg|24px]] [[Mizëzdroje]] * [[Òbrôzk:POL Moryń COA.svg|24px]] [[Mòrzëno]] * [[Òbrôzk:POL Ińsko COA.svg|24px]] [[Nierbarg]] * [[Òbrôzk:POL Dębno COA 1.svg|24px]] [[Nowé Dãbé]] * [[Òbrôzk:POL Nowe Warpno COA 1.svg|24px]] [[Nowô Wôrpinô]] * [[Òbrôzk:POL Drawno COA.svg|24px]] [[Nowi Wedel]] * [[Òbrôzk:POL Nowogard COA.svg|24px]] [[Nowògard]] * [[Òbrôzk:POL Pyrzyce COA 1.svg|24px]] [[Përzëca]] * [[Òbrôzk:POL Płoty COA.svg|24px]] [[Płota]] * [[Òbrôzk:POL_Polanow_COA.svg|24px]] [[Pòlanowò]] * [[Òbrôzk:Police herb.svg|24px]] [[Pòlëca]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Połczyn-Zdrój COA.svg|24px]] [[Pôłczëno]] * [[Òbrôzk:POL Recz COA.svg|24px]] [[Rezecz]] * [[Òbrôzk:POL Resko COA.svg|24px]] [[Réga]] * [[Òbrôzk:POL Sianów COA.svg|24px]] [[Sanowò]] * [[Òbrôzk:POL Suchań COA.svg|24px]] [[Sëchąń]] * [[Òbrôzk:POL Świdwin COA.svg|24px]] [[Skwilbëno]] * [[Òbrôzk:POL Sławno COA 1.svg|24px]] [[Słôwno]] * [[Òbrôzk:POL gmina Stepnica COA.svg|24px]] [[Stobnica]] * [[Òbrôzk:POL Stargard COA.svg|24px]] [[Stôrgard]] * [[Òbrôzk:POL Świnoujście COA 1.svg|24px]] [[Swina]] * [[Òbrôzk:POL Szczecinek COA.svg|24px]] [[Szczecënkò]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Szczecin COA.svg|24px]] [[Szczecëno]] * [[Òbrôzk:POL Trzcińsko-Zdrój COA.svg|24px]] [[Szémflét]] * [[Òbrôzk:POL gmina Tychowo COA.svg|24px]] [[Tëchòwò]] * [[Òbrôzk:POL Tuczno COA.svg|24px]] [[Tëczno]] * [[Òbrôzk:POL Trzebiatów COA 1.svg|24px]] [[Trzébiatowò]] * [[Òbrôzk:POL Złocieniec COA new.svg|24px]] [[Walczembórg]] * [[Òbrôzk:POL Węgorzyno COA.svg|24px]] [[Wãgòrzëno]] * [[Òbrôzk:POL Wolin COA.svg|24px]] [[Wòlëń]] * [[Òbrôzk:POL Wałcz COA.svg|24px]] [[Wôłcz]] * [[Òbrôzk:POL Myślibórz 1 COA.svg|24px]] [[Żôłdzëno]] </td></tr></table> === [[Meczelbòrzkô-Przédné Pòmrë]] === <table><tr><td valign=top> * [[Òbrôzk:DEU Barth COA.svg|24px]] [[Biardo]] * [[Òbrôzk:DEU Eggesin COA.svg|24px]][[Chëczëno]] * [[Òbrôzk:DEU Gützkow COA.svg|24px]][[Chòckòwò]] * [[Òbrôzk:DEU Demmin COA.svg|24px]] [[Dëmino]] * [[Òbrôzk:DEU Garz (Rügen) COA.png|24px]] [[Garc (rujańsczi)|Garc]] * [[Òbrôzk:DEU Bergen auf Ruegen COA.svg|29x29px]] [[Góra (rujańskô)|Góra]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:Wappen Greifswald.svg|24px]][[Gripiew Las]] * [[Òbrôzk:DEU Grimmen COA.png|24px]][[Grzëmié]] * [[Òbrôzk:DEU Jarmen COA.svg|24px]][[Jeromino]] * [[Òbrôzk:Wappen Lassan.svg|24px]][[Leszónë]] * [[Òbrôzk:Wappen Loitz.svg|24px]][[Łosëce]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:Wappen_Franzburg.PNG|24px]][[Nowòpòle]] * [[Òbrôzk:Wappen Penkun.png|24px]][[Piéńkùń]] * [[Òbrôzk:Wappen Putbus.svg|24px]][[Pòdbądz]] * [[Òbrôzk:Wappen_Pasewalk.svg|24px]][[Pòzdzewôłk]] * [[Òbrôzk:Wappen Ribnitz-Damgarten.svg|24px]] [[Rëbnica-Dãbògóra]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:DE-MV 13-0-73-076 Richtenberg COA.svg|24px]] [[Richbarg]] * [[Òbrôzk:Wappen_Sassnitz.svg|24px]][[Sosnica]] * [[Òbrôzk:DEU Altentreptow COA.png|24px]][[Stôré Trzébiatowò|Stôré Trzébiatowò]] * [[Òbrôzk:Wappen Strasburg (Uckermark).svg|24px]] [[Sztrôcbórg]] * [[Òbrôzk:Wappen_Stralsund.svg|24px]][[Strzałowò]] * [[Òbrôzk:DEU Hansestadt Anklam COA.svg|24px]][[Tãglim]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:Wappen Tribsees.svg|24px]][[Trzebùza]] * [[Òbrôzk:DEU Torgelow COA.svg|24px]][[Turzogłowë]] * [[Òbrôzk:DEU Usedom COA.svg|24px]][[Ùznojmie]] * [[Òbrôzk:DEU Ueckermünde COA.svg|24px]][[Wkra]] * [[Òbrôzk:DEU Wolgast COA.svg|24px]][[Wòlëgòszcza]] </td></tr></table> === [[Kùjawskò-pòmòrsczé wòjewództwò]] === <table><tr><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Bydgoszcz COA.svg|24px]] [[Bëdgòszcz]] * [[Òbrôzk:POL Brodnica COA.svg|24px]] [[Brodnica]] * [[Òbrôzk:POL Chełmno COA.svg|24px]] [[Chôłmno]] * [[Òbrôzk:POL Chełmża COA.svg|24px]] [[Chôłmżô]] * [[Òbrôzk:POL Golub-Dobrzyń COA.svg|24px]] [[Gòlëb-Dobrziń]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Grudziądz COA.svg|24px]] [[Grëdządz]] * [[Òbrôzk:POL Jabłonowo Pomorskie COA.svg|24px]] [[Jabłónowò]] * [[Òbrôzk:POL Kamień Krajeński COA.svg|24px]] [[Kamiéń (krôjińsczi)|Kamiéń]] * [[Òbrôzk:POL Koronowo COA.svg|24px]] [[Kòrónowò]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Kowalewo Pomorskie COA.svg|24px]] [[Kòwôlewò (gard)|Kòwôlewò]] * [[Òbrôzk:POL Łasin COA.svg|24px]] [[Łôsëno]] * [[Òbrôzk:POL Mrocza COA.svg|24px]] [[Mrocza]] * [[Òbrôzk:POL Nakło nad Notecią COA.svg|24px]] [[Nakło]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Nowe COA.svg|24px]] [[Nowé]] * [[Òbrôzk:POL Radzyń Chełmiński COA.svg|24px]] [[Rôdzëno]] * [[Òbrôzk:POL Sępólno Krajeńskie COA.svg|24px]] [[Sãpólno]] * [[Òbrôzk:Świecie herb.svg|24px]] [[Swiecé]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Tuchola COA.svg|24px]] [[Tëchòlô]] * [[Òbrôzk:POL Toruń COA.svg|24px]] [[Torëń]] * [[Òbrôzk:POL Wąbrzeźno COA.svg|24px]] [[Wąbrzézno]] * [[Òbrôzk:POL Więcbork COA.svg|24px]] [[Wiãcbórg]] </td></tr></table> === [[Wiôlgòpòlsczé wòjewództwò]] === <table><tr><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Jastrowie COA.svg|24px]] [[Jastrowié]] * [[Òbrôzk:Krajenka herb.svg|24px]] [[Krajenka]] * [[Òbrôzk:POL Krzyż Wielkopolski COA.svg|24px]] [[Krziż]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Łobżenica COA.svg|24px]] [[Łobzenica]] * [[Òbrôzk:POL Okonek COA 1.svg|24px]] [[Òkónk]] * [[Òbrôzk:POL Piła COA 1.svg|24px]] [[Piéła]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Trzcianka COA.svg|24px]] [[Trzcónka]] * [[Òbrôzk:POL Ujście COA 1.svg|24px]] [[Ùscé]] * [[Òbrôzk:POL Wyrzysk COA 1.svg|24px]] [[Wërzëskò]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Wysoka COA.svg|24px]] [[Wësokô]] * [[Òbrôzk:POL Wieleń COA.svg|24px]] [[Wieléń]] * [[Òbrôzk:POL Złotów COA old.svg|24px]] [[Złotowò]] </td></tr></table> === [[Lubùsczé wòjewództwò]] === <table><tr><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Drezdenko COA.svg|24px]] [[Dërżéń]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Dobiegniew COA.svg|24px]] [[Dobiegniewò]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Kostrzyn nad Odrą COA.svg|24px]] [[Kòscérzëno]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Gorzów Wielkopolski COA.svg|24px]] [[Lãdzbarg]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Strzelce Krajeńskie COA.svg|24px]] [[Strzelcé]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Witnica COA.svg|24px]] [[Wicno]] </td></tr></table> === [[Brandenbùrgiô]] === <table><tr><td valign=top> * [[Òbrôzk:DEU Gartz (Oder) COA.svg|24px]] [[Garc (nad Òdrą)|Garc]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:Wappen der Stadt Schwedt.svg|24px]] [[Swiecé (nad Òdrą)|Swiecé]] </td></tr></table> === [[Warminskô-mazursczé wòjewództwò]] === <table><tr><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Kisielice COA.svg|24px]] [[Cziselëce]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Susz COA.svg|24px]] [[Sësz]] </td></tr></table> == Òbaczë téż == * [[Pòmòrsczé wsë]] * [[Gardë_w_Pòlsce|Pòlsczé gardë]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrzczé gardë| ]] pl0igvtcpbl14n3wu2znc22n0fii62d 0 52 208491 204042 2026-07-17T20:17:23Z Iketsi 3254 Historëjô→Historiô; {{Òficjalnô starna}} 208491 wikitext text/x-wiki {{Gard-infobox| Gard=Sopòt| dopełniacz=Sopot| adjektiw_mask=sopòcczi| adjektiw_fem=sopòckô| céch=POL Sopot COA.svg| fana=POL Sopot flag.svg| karta=Pomorskie_Sopot.png| wòjewództwò=pòmòrsczé| rodzaj_gminy=miejska| gmina=| miejska=tak| bùrméster=Magdalena Czarzyńska-Jachim| adres_um=ul. Kościuszki 25/27| kod_poczt_um=81-701| fax_um=| wiéchrzëzna=17,31| stopniN=54|minutN=26|stopniE=18|minutE=33| rok=2023| lëdztwò=31 903| gęstość=| aglomeracja=| czerënkòwi numer=(+48) 58| pòcztowi kòd=81-701 do 81-806| registracëjné tôfle=GSP| www=http://www.sopot.pl/eGmina/pl| commons=Sopot| |gwôsné miono=Sopot}} [[Òbrôzk:Sopot, kościół garnizonowy św. Jerzego (07).jpg|mały|170px|Sopòt - Rzëmskòkatolëckô cerczew p.w. sw. Jërë]] '''Sopòt''' (téż '''Sopòtë''', {{jãz.|pl}} ''Sopot'', {{jãz.|de}} ''Zoppot'') – gard ë kùrort nad sztrądã [[Bôłt]]u w [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Pòrenkòwi Pòmòrsce]]. Razã z [[Gduńsk|Gduńskã]] ë [[Gdiniô|Gdinią]] twòrzi [[aglomeracëjô|aglomeracëjã]] zwóną [[Trzëgard]]. Dzãka swòjémù pòłożeniémù ë dobrémù zarządzaniémù w latach 90-tëch XX wiekù miôł plac wiôldżi ekònomiczny rozwij gardu. W rozmajitëch rankingach Sopòt czile razë dobiwôł titël gardu z nôwëższim sztandardã żëcégò w [[Pòlskô|Pòlsczi Repùblice]]. == Pòłożenié == Geògrafné kòòrdinatë: szérzô - 54°26' N, dôłgòta - 18°33' E. Sopòt mô sztatus gardu na prawach krézu w [[Pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]]. Taczi sztatus przëstoji leno gardóm z wicy jak 100 tësącama lëdzy ë Sopòt mô gò dobëté na dardze wëjimkù. == Pòdôwczi == * Lëdztwò: 41 000 mieszkańców * Wiéchrzëzna: 17,31 km² * Bùdżetowé wzątczi (2026 plan): 109 296 600 zł * Bùdżetowé wëdôwczi (2026 plan): 657,9 mln zł [[Òbrôzk:Sopot - Hotel Rezydent.jpg|mały|220px|Sopòt - gardny center]] == Historiô == Òd [[VIII wiek|VIII wiekù]] do pòłowë [[X wiek|X wiekù]] w môlu dzysészégò Sopòtu stôł gôrcz. Pierszô zmiónka pòchôdô z dokùmańtu [[Mscëwòj II|Mscëwòja II]], wëstawionégò w [[1283]] rokù. Mizë latama [[1919]] a [[1939]] Sopòt słëchôł do [[Wòlny Gard Gduńsk|Wòlnégò Gardu Gduńska]]. W 1999 rokù w Sopòce, Papiéż [[Jan Paweł II]] rzekł do Kaszëbów jakno òdwiecznëch gòspòdôrzów ti zemi te słowa: "Pragnę Was jeszcze zachęcić, zachęcić abyście nadal strzegli swojej tożsamości, pielęgnując więzi rodzinne, pogłębiając znajomość swojego języka i starając się przekazywać swą bogatą tradycję kaszubską młodemu pokoleniu" [http://th-www.if.uj.edu.pl/~gierula/Parafia/papa/d9.html]. Tu w 2012 rokù ks. prof. [[Jón Perszón]] gôdôł: "Jeżlë chcemë bëc kòl se gòspòdôrzama, mùszimë òbronic naszą jistnotã, naju dëszã, rodną mòwã i nasz etniczny charakter." == Słôwny lëdze == [[Òbrôzk:Plaque commemorating former Kashubian-Pomeranian Museum founded by Aleksander Majkowski.jpg|mały|Wdôrzeniowô tôfla ò [[Kaszëbsko-Pòmòrsczé Mùzejô|Kaszëbsko-Pòmòrsczi Mùzeji]], jakô béła w Sopòce]] * [[Jerzy Afanasjew]], * [[Kiejstut Bereźnicki]], * [[Janusz Christa]], * [[Oscar G. Dahlberg]], * [[Maciej Dejczer]], * [[Jerzy Doerffer]], * [[Andrzej Dudziński]], * [[Stanisława Fleszarowa-Muskat]], * [[Frãcëszk Grëcza]] * [[Lech Kaczyński]], * [[Klaus Kinski]], * [[Seweryn Krajewski]], * [[Eugeniusz Kwiatkowski]], * [[Janusz Lewandowski]], * [[Friedrich Lorentz]], * [[Aleksander Majkòwsczi]], * [[Marión Mòkwa]], * [[Leszek Możdżer]], * [[Carl Maria Splett]], * [[Donald Tusk]], === Bùrméster === * [[1902]]–[[1905]] dr [[Volkmar Wurmb]] * [[1905]]–[[1908]] dr [[Johannes Kollath]] * [[1908]] baron Heinrich von Gagern * [[1908]]–[[1919]] [[Max Woldmann]] * [[1919]]–[[1930]] dr [[Erich Laue]] * [[1930]]–[[1934]] dr [[Hermann Lewerenz]] * [[1934]]–[[1936]] dr Wilhelm Fliessbach * [[1936]]–[[1941]] [[Erich Temp]] * [[1942]] [[Gerchard Koß]] * [[1942]] Kurt Schrödter * [[1942]]–[[1945]] ? * [[1945]] [[Henryk Michniewicz]] * [[1945]] [[Tadeusz Soboń]] * [[1946]] [[Antoni Turek]] * [[1946]]–[[1948]] [[Leonard Wierzbicki]] * [[1948]] [[Srebrnik]] * [[1948]] [[Bolesław Śliwiński]] * [[1948]]–[[1949]] [[Jan Kapusta]] * [[1949]]–[[1950]] [[Piotr Nowak]] * [[1950]]–[[1952]] [[Alfred Müller]] * [[1952]]–[[1954]] [[Hieronim Kozieł]] * [[1954]]–[[1958]] [[Roman Kosznik]] * [[1958]]–[[1965]] [[Stanisław Podraszko]] * [[1965]]–[[1969]] [[Zenon Bancer]] * [[1969]]–[[1978]] [[Bolesław Robakowski]] * [[1978]]–[[1981]] [[Lech Świątkowski]] * [[1981]]–[[1984]] [[Cezary Dąbrowski]] * [[1984]]–[[1990]] [[Andrzej Plona]] * [[1990]]–[[1992]] [[Henryk Ledóchowski]] * [[1992]]–[[1998]] [[Jan Kozłowski]] * [[1998]]–[[2023]] [[Jacek Karnowski]] * [[2023]]–[[2024]] (p.f) [[2024]] [[Magdalena Czarzyńska-Jachim]] === Turisticzné atrakcëje === * nôdôłgszé drzewiané mòlo w [[Eùropa|Eùropie]] * gôrcz ze wczasnëch [[Strzédne Wieczi|Strzédnëch Wieków]] * [[Sopot Festival]] == Òbaczë téż == * [[Trzëgard]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Òficjalnô starna}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_XI/78 Sopot] * [https://www.sanatoria.com.pl/uzdrowisko-sopot,sopot.html lékòwnica] * [http://www.esopot.info http://www.eSopot.info] {{Pòmòrsczé krézë}} [[Kategòrëjô:Sopòt]] [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé gardë]] 2gcf26wrihmlaynulj4dmo1r9llc28k 0 56 208492 207927 2026-07-17T20:18:16Z Iketsi 3254 Historëjô→Historiô 208492 wikitext text/x-wiki {{Gard-infobox| Gard=Rëmiô| dopełniacz=Rëmi| adjektiw_mask=Rëmsczi| adjektiw_fem=Rëmskô| céch=POL Rumia COA.svg| fana=POL Rumia flag.svg| karta=Rumia_location_map.svg| wòjewództwò=pòmòrsczé| kréz=wejrowsczi| grodzki=| rodzaj_gminy=miejska| gmina=| miejska=tak| bùrméster=Michał Pasieczny| adres_um=Sobiesczégò 7| kod_poczt_um=84-230| tel_um=58 671-94-52| fax_um=58 671-94-17| mail_um=| wiéchrzëzna=262,0| stopniN=54|minutN=34|stopniE=18|minutE=24| wysokość=| rok=2004| lëdztwò=44&nbsp;156| gęstość=1343,8| aglomeracja=| czerënkòwi numer=(+48) 58| pòcztowi kòd=84-230| registracëjné tôfle=GWE| TERYT=6222915021| SIMC=| www=http://www.rumia.eu| }} '''Rëmiô''' ({{jãz.|pl}} ''Rumia'', {{jãz.|de}} ''Rahmel'') je gardã ë gminą w [[Wejrowsczi kréz|wejrowsczim krézu]] w [[Pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim województwù]]. Rëmiô mô greńcã z [[Gdiniô|Gdinią]] ë [[Réda|Redą]]. Rëmiô robi za mieszkaniowi slôd dlô Gdini. Razã z [[Wejrowò|Wejrowã]] ë Redą ùsôdzô wespòlëznã trzëch gardów - [[Môłé Trójgardze]]. W latach [[1975]] - [[1998]] Rëmiô słëchaa gdóńsczémù wòjewództwù. Tu mô sedzbã [[radio Kaszëbë]], chtërno nadaje dosc wiele pò kaszëbskù. [[Eùropejskô Kôrta Regionalnëch abò Miészëznowëch Jãzëków]] w artiklu 11, ùst. 1a pòdaje, że taczi radio dlô m. jin. Kaszëbów mô bëc. == Miona gardu w zdrojach == w zdrojach: ''Rumina'' 1220, ''Rumnam'' 1235, ''Rumpna'' 1245, ''Rumnam'' 1291, ''Rumna'' 1295, ''Ronna'' (krónika òlëwsczégò klôsztora), ''Romna'' (krónika òlëwsczégò klôsztora), ''Rumńa'' (Lorentz), ''Romele'' 1399, ''Rumija'' 1570, ''Rumia'' 1570, ''Romla'' 1582, ''Rumie'' 1583, ''Romlia'' 1598, ''Rahmele'' 1584, ''Romla'' 1584, ''Ramelaw'' 1602, ''z Rumiei'' 1627, ''Rameln'' 1655, ''Ramel'' 1659, ''Rumia'' 1678, ''Rahmel'' 1796, ''Rëmjå'' 1866, ''Rumia'' (SG), ''Rumie'' 1912, ''Rumija'' 1912, ''Rémjô, krol. é szlach. (Rahmel)'' (Cenôwa), ''Rëḿå'' (Lorentz, Zëchta), ''(Stårå) Rëḿå'' (Tréder) Je nôwikszim gardã pòlsczim, jaczi nie je stolëcą krézu. === Pòłożenié === Geògrafné kòòrdinatë: szérzô - 54°34' N, dôłgòta - 18°24' E. === Pòdôwczi === Wedle pòdôwków z [[2002]] rokù, Rëmiô mô wiéchrzëznã 32,86 km², w tim: * rólné ùżëtczi: 26% * lasowé ùżëtczi: 44% Gard zajëmô 2,56% wiéchrzëznë krézu. * Bùdżetowé wzątczi ([[2004]] plan): mln zł * Bùdżetowé wëdôwczi ([[2004]] plan): mln zł === Lëdztwô === Pòdôwczi z [[30 czerwińca]] [[2004]]: {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="margin: 0 0 1em 1em; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; text-align:right;" !Òpisënk || colspan=2|Ogółem || colspan=2|Białczi || colspan=2|Chłopi |- |jednostczi|| sztaturë || % || sztaturë || % || sztaturë || % |-- |lëdztwo || '''44&nbsp;156''' || 100 || 22&nbsp;574 || 51,1 || 21&nbsp;582 || 48,9 |-- |gãscëzna lëdzy<br />(sztatur/km²) || colspan=2| 1343,8 || colspan=2| 687 || colspan=2| 656,8 |} Wedle pòdôwków z [[2002]] rokù, strzédny wzątk na mieszkańca béł 1189,86 zł. == Sąsadné gminë == [[Gdiniô]], [[Kòsôkòwò]], [[Pùck]], [[Réda]], [[Wejrowò]] === Historiô === * [[1 lëpińca]] 2017 rokù tu béł [[Swiatowi Zjôzd Kaszëbów]]. <!-- * [[VI wiek p.n.e.|VI]]-[[IV wiek p.n.e.]] osada (wykopaliska) pochodząca z wczesnej [[epoka żelaza|epoki żelaza]] * [[1215]] - pierwsza wzmianka. Dokument, w którym książę pomorski [[Świętopełk|Świętopełek]] nadaje tutejsze ziemie opactwu [[Cystersi|cystersów]] z [[Oliwa (miejscowość)|Oliwy]]. Pozostaje w ich posiadaniu do [[1772]]. * [[1870]] - doprowadzenie [[kolej|kolei]] * [[10 lutego]] [[1920]] wkroczenie Wojska Polskiego * [[13 marca]]-[[27 marca]] [[1945]] - òbarna Markòwcowi Górë http://free.of.pl/x/xzn/index2.htm * [[1939]]-[[1945]] Rëmiô dobëta bez hitlerzów w Miemiecczi Rzeszë * [[1954]] - [[prawa miejskie]] - pòwstaa z parłãczeniô wsów: Rëmiô, [[Zôgòrzé]], [[Biôłô Rzéka]], [[Szmelta]] i [[Rëmiô-Janowò|Janowò]], a od [[1 stycznia]] [[2001]] roku wsë [[Kazmiérz]] (na decyzëjô copniãtô czile miesãdzów pózdni). --> === Słôwny lëdze === * [[Jerzi Tréder]] * <!-- W Rëmi ùrodzëła sã w [[1943]] rokù [[Erika Steinbach]], przedniczka miemiecczégò "Zrzeszëniô Wënekónëch" i [[Edmund Wittbrodt]] - minister Nôrodny Edùkacëjë w rządze [[Jerzy Buzek|Jerzego Buzka]]. Rëmiô je téż òjczëstim gardã aktorczi [[Katarzyna Kurowska|Katarzyny (Joanny) Kurowskiej]]. --> === Stôrodôwnotë === * <center> [[Òbrôzk:Remio_1.jpg|mały|330px|center|Gardnô panorama]] </center> == Òbaczë téż == * [[Rëmskô Klëka]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Òficjalnô starna}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_X/7 Rumia w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] * https://radiokaszebe.pl/index.php/news/rumia-kampania-przeciw-blednej-odmianie-nazwy-miasta-827 {{Wejrowsczi kréz}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] [[Kategòrëjô:Wejrowsczi kréz]] 3nfyoxb2zthiwghyz57wvp3kvu6w01k 0 58 208490 202233 2026-07-17T20:15:53Z Iketsi 3254 ' '→' '; Historëjô→Historiô; [[Pòlsczi jãzëk|pòl]].→{{jãz.|pl}}; [[Niemiecczi jãzëk|niem]].→{{jãz.|de}}; [[Łacyńsczi jãzëk|łac]].→{{jãz.|la}} 208490 wikitext text/x-wiki {{Gard-infobox| Gard=Żukòwò| dopełniacz= Żukòwa| adjektiw_mask=żukòwsczi| adjektiw_fem=żukòwskô| céch=POL Żukowo COA.svg| fana=F1_white_flag.svg| karta=Żukowo_location_map.svg| wòjewództwò=pòmòrsczé| kréz=Kartësczi | grodzki=| rodzaj_gminy=miejsko-wiejska| gmina=Żukòwò| miejska=| bùrméster=Mariola Zmùdzyńskô| adres_um= ul. Gdańska 52| kod_poczt_um= 83-330| tel_um=tel. 058 685-83-00| fax_um= faks 058 685-83-30| mail_um= ugzukowo@zukowo.pl| wiéchrzëzna= 5,13| stopniN=54|minutN=20|stopniE=18|minutE=21| wysokość= | rok=2021| lëdztwò=8135| gęstość=1422 | aglomeracja=Gdańska | czerënkòwi numer=(+48) 58| pòcztowi kòd=83-330| registracëjné tôfle=GKA| TERYT=| SIMC=| www=http://www.zukowo.pl| commons=Category:Żukowo| }} '''Żukòwò''' ({{jãz.|pl}} ''Żukowo'', {{jãz.|de}} ''Zuckau'', {{jãz.|la}} ''Sucovia'') – gard na [[Kaszëbë|Kaszëbach]]; leżi nad [[Reduniô|Redunią]], w [[Kartësczi kréz|kartësczim krézu]] a [[Pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]]. Sedzba [[Gmina Żukòwò|gminë Żukòwò]]. Jedno z nômłodszich gardów w Pòlsce, jaczé zwëskało gardowé prawa 17 smùtana 1988 rokù<ref>Uchwała Rady Państwa z dnia 17 listopada 1988 r. w sprawie utworzenia miasta Żukowo w województwie gdańskim ([https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WMP19880320285 M.P. 1988 nr 32 poz. 285]).</ref>. === Pòłożenié === Kòòrdinatë: szérzô - 54°21' N, dłużawa - 18°21' E. === Pòdôwczi === ==== Gard ==== * Lëdztwò gardu: 6.725 mieszkańców * Wiéchrzëzna gardu: 4,73 km² ==== Gmina ==== * Lëdztwò gminë: 40.063 mieszkańców * Wiéchrzëzna gminë: 160,4 km² ==== Gard ë gmina ==== * Bùdżetowé wzątczi (2004 plan): mln zł * Bùdżetowé wëdôwczi (2004 plan): mln zł === Historiô === Tu 24 łżëkwiata 1259 rokù - przë klôsztorze - béł ksyżëc pòrénkòwi Pòmòrzczi [[Swiãtopôłk II]] Wiôldżi. Téż tu je môl smiercé 67 lagrowëch z lagru [[Stutthof]] - jich grób z 1945 rokù. === Słôwny lëdze === * [[Karol Krefft]] * [[Jadwiga Ptôch]] === Stôrodôwnotë === Pòklôsztorny kòscół sostrów z zôkònu sw. Norberta. W jegò miészi wieżi nad dachã je strzédny (dólnô strzédnica 32,5 cm) kòscelny zwónk z 1749 rokù. Bùdowa kòscoła bëła równak napòczãtô w XIII-im stalatim ([[1212]]-[[1214]]). Béł to nôstarszi białgowsczi klôsztór w [[Pòmòrskô|Pòmòrsce]], chtëren pòstawic dôł [[Mscëwòj I]].[http://csb.wikipedia.org/w/index.php?title=%C3%92br%C3%B4zk:Zdroje_Raduni.djvu&page=95] W tim pòklôsztornym kòscele je czasã w niedzelã Mszô Sw. i mòże w 2022 r. czëc kąsk [[kaszëbsczi jãzëk]], ale czëtac [[Kaszëbi]] mògą tu wiele. Żukòwò je kòlibką [[Kaszëbsczi wësziwk|kaszëbsczégò wësziwkù]]. == Kùltura == * [[Karno Piesni i Tuńca Bazunë miona Aleksandra Tomaczkòwsczégò|Karno Piesni i Tuńca „Bazunë” m. Aleksandra Tomaczkòwsczégò]] === Jinszô wëdowiédzô === * Partnersczima gminama Żukòwa są: [[Francëjô|francëskô]] [[:fr:Saint-Junien|Saint-Junien]], [[miemieckô]] [[:de: Wendelstein (Mittelfranken)|Wendelstein (Mittelfranken)]]. == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Zukowo1.jpg|Pòklôsztórny kòscół Òbrôzk:Zukowo2.jpg|<!-- _Zespół_ _poklasztorny_ SS. _Norbertanek_ z _XIII_-_XIV_ w. --> Òbrôzk:Zukowo Kosciol Norbertanow oltarz rzezbiony.jpg|Antwerpsczi wôłtôrz w pòklôsztórnym kòscele Òbrôzk:Zukowo-mlyny2.JPG|<!-- _Młyny_ _wodne_ --> Òbrôzk:Zukowo Klasztor Norbertanow wejscie.jpg|Droga do kòscoła w 2010 rokù Òbrôzk:Wejście do Gimnazjum nr 2 w Żukowie - panoramio.jpg|Szkòła </gallery> == Òbaczë téż == * [[Wiłóz Rzéczi Reduni]] * [[Gmina Żukòwò]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Lëteratura == * [[Jan Mòrdawsczi]] : ''Geografia Kaszub/Geògrafia Kaszëb''; dolmaczënk: [[Ida Czajinô]], [[Róman Drzéżdżón]], [[Marian Jelińsczi]], [[Karól Rhode]], [[Gduńsk]] [[2008]], ISBN 978-83-87258-13-9 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_XIV/849 Żukowo] w Geògrafnym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów * [http://www.mairie-saint-junien.fr/ Wespółrobòta: Saint-Junien] * [https://web.archive.org/web/20260513154001/https://www.zukowo.pl/files/docs/zukowo.pdf Karty zabytków architektury – Żukowo] {{Kartësczi kréz}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] [[Kategòrëjô:Kartësczi kréz]] [[Kategòrëjô:Gmina Żukòwò]] 2ms8laftx2uzzfs6967wid0gasoljhs 0 1410 208406 198446 2026-07-17T15:17:05Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Kaszëbsczé dëchë i demònë]] 208406 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} [[Òbrôzk:Pùrtk (Diôcheł, Lëceper i Smantek).JPG|mały|Pùrtk]] '''Pùrtk''' abò '''Pùrtôk''', '''Pùrtala''' – kaszëbsczi diôchëł a téż jeden z 13 ''Dëchów'', jaczé stoją w [[gmina Lëniô|gminie Lëniô]] na turistno-nôtërnym szlachù ò pòzwie ''"[[Pòczuj Kaszëbsczégò Dëcha|Pòczuj Kaszëbsczégò Dëcha]]"''. == Òpisënk [[Aleksander Labùda|Aleksandra Labùdë]] == '''Pùrtk''' – je to mëti duch smardu, swãdu i głëpòtë. Mieszkô w smardzyńcach, gnoju i sztokù, a dzejô lëdzóm na psotã. Niejedny mëszlą i gôdają, że '''Pùrtk''' i '''[[Smãtk]]''' to je jedno. Ale smardlëwi, strachòblëwi i głëpkòwati '''Pùrtk''' ni mô wnetka nick wespòle z naszim chitrim i wipnym '''Smãtkem'''. Jesz nie je dowiodłé, czë '''Pùrtk''' je naszim rodzmim dëchã, czë téż mieńwò jegò pòchôdô òd miemiecczigò "der Pure" – co znaczi tëli jak "ten głëpc". '''Lëdze gôdalë''' : <poem> – ''Smierdzysz jak Pùrtk!'' – ''Sedzysz jak Pùrtk w gnoju!'' – ''Czëc za tobą jak za Pùrtkem!'' – ''Wënëkôj Pùrtka z twòjich chëczi!'' – ''Gôdôsz mie na psotã jak taczi Pùrtôk.'' – ''Z ce je jistny Pùrtala!'' – ''Ten sã nijak nie ùczi, bò Pùrtk w nie je wlazłi.'' – ''Je głupi jak Pùrtk.'' – ''Pòżdôj le, Pùrtk ce wnet halô!'' – ''Dërgòcesz za strachù jak Pùrtk.'' – ''Biéj mie do Pùrtka!'' </poem> == Szlachòta == [[Òbrôzk:Pùrtk.JPG|mały|330px|Pùrtk w Lewinkù]] '''Pùrtk''' stoji w [[Lewinkò|Lewinkù]], przë rozdardze sztrasów Lëpòwi ë Lësni. == Òbaczë téż == * [[Pòczuj Kaszëbsczégò Dëcha]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Gmina Lëniô}} [[Kategòrëjô:Pòczuj Kaszëbsczégò Dëcha]] [[Kategòrëjô:Kaszëbsczé dëchë i demònë]] q74a8ijte5av242r0ykims5jww6co32 0 1411 208409 195601 2026-07-17T15:18:16Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Kaszëbsczé dëchë i demònë]] 208409 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} '''Smãtk''' – niepòzwónô dzys pòstacëjô, chtërna je gwësno przestarzałoscą pò [[pòganizna|pògańsczich]] wierzeniach, a dzys je zapchniãta do rolë złegò dëcha abò diôbła. [[Aleksander Majkòwsczi]] pisôł ò nim w pòwiescë „[[Żëcé i przigòdë Remùsa]]” m. jin. tak:<blockquote>Smãtk cã spãtôł, spãtôł Złi! Miôł jes zemiã, ni môsz ji!</blockquote> == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbsczé dëchë i demònë]] ix8cb54lzckefojjl6a4mbv74kzm90i 0 1432 208485 208086 2026-07-17T20:10:55Z Iketsi 3254 - →' –; Historëjô→Historiô 208485 wikitext text/x-wiki {{Gard-infobox||Gard=Gduńsk|dopełniacz=Gduńska|adjektiw_mask=gduńsczi|adjektiw_fem=gduńskô|céch=POL Gdańsk COA.svg|fana=POL Gdańsk flag.svg|karta=Pomorskie Gdańsk.png|wòjewództwò=pòmòrsczé|kréz=|grodzki=tak|rodzaj_gminy=miejska|gmina=|miejska=tak|bùrméster=Aleksandra Dulkiewicz|adres_um=Nowé Ògardë 8/12|kod_poczt_um=80-803|tel_um=|fax_um=|mail_um=|wiéchrzëzna=262,0|stopniN=54|minutN=22|stopniE=18|minutE=38|wysokość=|rok=2020|lëdztwò=471 525|gęstość=|aglomeracja=|czerënkòwi numer=(+48) 58|pòcztowi kòd=80-009 do 80-958|registracëjné tôfle=GD|TERYT=|SIMC=|www=http://www.gdansk.pl/|commons=Gdańsk|Wòjewództwò=[[Pòmòrsczé wòjewództwò|Pòmòrsczé]]|państwò=[[Pòlskô]]|Kréz=Gduńsczi|gwôsné miono=Gdańsk}} '''Gduńsk''', ''[[Klasiczni varianjt|kv]]. '''Gdúnjsk''''' ({{jãz.|pl}} ''Gdańsk'', {{jãz.|la}} ''Gedania'' abò ''Dantiscum'', {{jãz.|de}} ''Danzig'', {{jãz.|nl}} ''Danswijk'') – je nôwikszim gardã ë historëczną stolëcą [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Pòrénkòwi Pòmòrsczi]] ôs [[Kaszëbi|kaszëbsczi miészëznë]]. Je pòłożony na pôłniowim sztrądze [[Bôłt]]u, przë ùbiedze rzeczi [[Wisła|Wisłë]]. Jegò pòrénkòwi part je na [[Wiselny Zëławë|Zëławach]] ë [[Wislónô Sztremlëzna|Wislóny Sztremlëznie]], a zôpadny na ùrzmach [[Kaszëbskô Wëżawa|Kaszëbsczi Wëżawë]]. Òd 1999-gò rokù Gduńsk mô sztatus gardu na prawach krézu ë je stolëcą [[Pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczégò wòjewództwa]]. Tu je Marszałkòwsczi Ùrząd Pòmòrsczégò Wòjewództwa. Wedle nôrodnégò spisënkù 2021, 1.533 lëdzy, w tim gardë, ùżiwô kaszëbsczégò jãzëka w dodomù. == Historiô == [[Òbrôzk:Johannes Canaparius (Jan Kanapariusz) Gyddanyzc Gdańsk Danzig.jpg|mały|Gyddanyzc]] * [[VII wiek]] – pòmòrsczé plemiona przëcygłë nad pôłniowi sztrąd [[Bôłt]]u * [[X wiek]] – pòwstôł [[òbarny gard]] [[Pòmòrzani|Pòmòrzanów]] * [[970]]-[[980]] – [[Mieszkò I]] òpanôwôł [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Pòrénkòwą Pòmòrską]] * [[997]] – [[Praga|prasczi]] biskùp Wòjcech zatrzimôł sã w gardze, z negò rokù pòchôdô pierszô zmiónka ò gardze ''Gyddanyzc'' w żëwòce [[Swiãti Wòjcech|swiãtégò Wòjcecha]] * [[1013]] ** [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczé Pòmòrzé]] òstało przëłączoné do [[Kùjawskô|kùjawsczégò]] [[Biskùpstwò|biskùpstwa]] ** [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczé Pòmòrzé]] òdzwëskało samòbëtnosc òd [[Pòlskô|Pòlsczi]] * [[1047]] – pòlsczi ksyżëc [[Kadzmiérz I Òdnowicél]] przëłączëł Pòrénkòwą Pòmòrską do swòjégò państwa * [[1093]] – pòlsczi ksyżëc [[Władisłôw I Herman]] wëdôł rozkôz spôleniô gardów w [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczi Pòmòrsce]] * [[1120]] – [[Bòlesłôw Krzëwògãbi]] dobéł w wòjnie z Pòmòrzanama * 1227 – Samòstójnosc [[Swiãtopôłk II|Swiãtopôłka II Wiôldżégò]] * [[1236]] – [[Lubecczé gardowé prawo]] * 1282 – Syn Swiãtopôłka, [[Mscëwòj II|Mscëwój II]], zawarł z wiôlgòpòlsczim ksyżëc [[Przemësłã II]] ùkłôd w Kãpnie. * [[1308]] – [[Krzëżôcë]] zajãlë gard * [[1361]], [[1378]], [[1411]], [[1416]] – rëchawë procëm Krzëżôkom * [[1454]] – Gduńsk òdpòjãti przez pòwstańców [[Prëskô Zrzesz|Prësczi Zrzeszë]] * [[1457]] – Wiôldżé Privilegium pòlsczégo króla [[Kadzmiérz|Kadzmierza]] ë miono ''Królewsczi Pòlsczi Gard Gduńsk'' * [[15 séwnika]] [[1463]] – gduńskò-jelbiąskô flota (25 òkrãtów) pòbiła krzëżôcką flotã (44 òkrãtów) na Wislanim Zôlóju * [[19 rujana]] [[1466]] – znôw w Pòlsce pò [[tornsczi spòkój|tornsczim spòkòju]] * 18 czerwińca [[1568]] – 13 frajbitrów z Gduńska napadło na [[Kaszëbi|kaszëbsczich]] lëdzy, a pòtemù bëło ùkôróné. W tim czasu mòcny béł tu mieszczónowi stón * [[1807]]–[[1815]] – [[Wòlny Gard Gduńsk]] Napòléòna * [[1904]] – [[Gduńskô Pòlitechnika]] * [[1920]]–[[1939]] – [[Wòlny Gard Gduńsk]] * [[1929]] rokù bëłë m.jin. tu sarcësté mrozë ([https://web.archive.org/web/20140222152410/http://mbc.malopolska.pl/dlibra/doccontent?id=65319 s. 4 Port gdański odcięty od komunikacji] ) * [[1 séwnika]] [[1939]] – òbarna [[Westerplatte]] ë zôczątk [[II Swiatowô Wojna|II Swiatowi Wòjnë]] * [[28 strëmiannika]] [[1945]] – przejãcé Gduńska przez pòlsczé ë sowiecczé wòjskò (gard znikwiony w 60 proc.) * [[1970]] – sztrajk robòtników w Gduńsku ë w całi Pòmòrsce ([[Gòdnik 1970]]) * [[22 séwnika]] [[1980]] – w Gduńsczi Zdrzëtni Lenina pòwsta samòstójnô samòsprôwnô warkòwô zrzesz "[[Solidarnosc (warkòwô zrzesz)|Solidarnosc]]" * [[2008]] – òb lato cuchem "Transcassubia" przëjachelë do Gduńska [[Kaszëbi]] z rozmajitich strón Nôstarszi kaszëbsczé knédżi: [[Szimón Krofey|Szymona Krofeja]] z [[1586]] rokù, jak téż [[Michôł Pontanus|Michôła Pontanusa]] z rokù [[1643]] bëłë wëdóné w Gduńskù. [[Bernat Zëchta]] m. jin. tu gôdôł z Kaszëbama zanim napisôł swój: ''Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej''. Tu zaczãła dzejac [[Solidarnosc (warkòwô zrzesz)|"Solidarnosc”]], a to stało sã pierszą kùglą lawinë nikwiący kòmùnizm w Eùropie, téż tu je stolëca eùropejsczégò miészëznowégò jãzëka – [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczégò]]. W [[strumiannik]]ù 2011 rokù przë drogach do Gdùńska mógł pòtkac nôpis: „Gduńsk – stolëca Kaszëb wito”. W gduńsczich szkòłach téż mòże sã ùczëc kaszëbsczégò. W 2013 r. w szesc spòdlecznëch szkòłach ùczëło sã kaszëbsczégò jãzëka 143 dzecy. Òd dłëgszégò czasu (2017) tu są bilietë ZTM z kòmùnikatã w kaszëbsczim jãzëkù. == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Monument of Swietopelk II the Great in Szeroka Street in Gdańsk.jpg|Szlachòta Swiãtopôłka II Wiôldżégò Òbrôzk:Gdunsk_5(30A).jpg|[[Dłudżi Tôrg]] ë [[Zelonô Bróma]] Òbrôzk:Gdunsk_4.jpg|Wiôlgô Kùstrzëca (Arsenal) Òbrôzk:Gdunsk_2.jpg|[[Dłudżi Ùbrzég]] ë bôt ''"Kaszubski brzeg"'' Òbrôzk:Gdunsk_1.jpg| Zrekònstruòwóné [[Wiązarka|wiązarkòwé]] spikrze nad [[Mòtława|Mòtławą]] Òbrôzk:Koscol_NMP_Gdunsk.jpg|[[Marijën Kòscół w Gduńsku]] Òbrôzk:Capilla Real, Gdansk, Polonia, 2013-05-20, DD 01.jpg|[[Królewskô kaplëca]] Òbrôzk:Danzig-Neptunbrunnen.jpg|[[Fòntana Neptuna]] </gallery> == Ekònomijô == * Bùdżetowé wzątczi (2004 plan): 1.157.854.849 [[złoty|zł]] * Bùdżetowé wëdôwczi (2004 plan): 1.097.405.739 zł Gduńsk je nôwikszim mòrsczim pòrtã w Pòlsczi<ref>http://www.gospodarkamorska.pl/Porty,Transport/raport---polskie-porty-morskie-w-pierwszym-p%C3%B3lroczu-2014-roku.html</ref>, hewò je téż wiôldżé latawiskò (Port lotniczy Gdańsk im. Lecha Wałęsy – kòd IATA: GDN, kòd ICAO: EPGD). == Słôwny lëdze == * [[Sambòr I]] * [[Mscëwòj I]] * ksyżã [[Swiãtopôłk II|Swiãtopôłk II Wiôldżi]] * ksyżã [[Mscëwòj II]] * biskùp [[Moritz Ferber]] * malownik [[Vredemann de Fries]] (1527-[[1606]]) * pisôrz, teoreta lëteraturë [[Marcën Opitz]] (1597-[[1639]]) * architekta [[Ôbram van dem Block]] * architekta [[Antón van Obbergen]] * bòtanik, kùpc [[Jakùb Breyne]] (''Jacobus Breynius Gedanensis'' ùr. 1609 – ùm.[[1657]]) * astronóma [[Jan Heweliusz]] (1611-[[1687]]) * fizyk [[Gabriel Fahrenheit]] (1686-[[1736]]) * pisôrka [[Luiza Gottschedin]] (1713-1750?) * malownik [[Daniel Chodowiecki]] (1726-[[1801]]) * pisôrka [[Johanna Schopenhauer]] (1766-[[1838]]) * filozófa [[Artur Schopenhauer]] (1788-[[1860]]) * kòlekcjonéra dokôzów kùńsztu [[Lesser Giełdziński]] (1830-[[1910]]) * gazétnik, apartnik [[Fric Jaenicke]] (Poguttke) (1885-[[1945]]) * pisôrz, noblista [[Günter Grass]] (1927-[[2015]]) * pòlitikôrz, noblista [[Lech Wałęsa]] (1943) * pòlitikôrz, dzejopisôrz [[Donald Tusk]] (1957) * wërzinôrz [[Jan de Weryha-Wysoczański]] (1950) * first lady [[Jolanta Kwasniewska]] (1955) * teatrownik [[Krzysztof Kolberger]] (1950-2011) * szportówca [[Dariusz Michalczewski]] (1968) * pisôrz, dzejopisôrz [[Jerzy Samp]] (1951) * òkrãtownik [[Ludwik Prądzyński]] (1956) == Stôrodôwnotë ë turistné atrakcëje == === Przédny Gard === <table><tr><td valign="top"> * [[Dwór Bratnicë Swiãtégò Jerzégò]] * [[Kòscół swiãtégò Jana w Gduńskù|kòscół swiãtégò Jana]] * [[Kòscół swiãtégò Miklosza w Gduńskù|Kòscół swiãtégò Niklasa]] * [[Królewskô Kapela w Gduńskù|Królewskô kapela]] * [[Rôtësz Przédnégò Gardu w Gduńskù|Rôtësz Przédnégò Gardu]] * [[Dwór Artusa w Gduńskù|Dwór Artusa]] * [[Wiôldżi Arsenal w Gduńskù|Wiôldżi Arsenal]] </td><td valign="top"> * [[Marijën Kòscół w Gduńskù|Marijën Kòscół]] * [[Fòntana Neptuna w Gduńskù|Fòntana Neptuna]] * [[Złoti Bùdink]] * [[Anielsczi Dodóm w Gduńskù|Anielsczi Dodóm]] * [[Katowniô w Gduńskù]] * bùdink Dłudżi Tôrg 20 * Dodóm Schlütera </td></tr></table> === Stôri Gard === <table><td valign="top"> * Kòscół swiãti Katarzënë * Kòscół swiãti Brigidë * Kòscół swiãtégò Bartłominia * Kòscół swiãtégò Jakùba </td><td valign="top"> * Kòscół swiãti Jelżbiétë * Rôtësz Starégò Gardu * Wiôldżi Młin </td></tr></table> === Stôré Przedmiescé === <table><td valign="top"> * kòscół swiãti Trójcë ë klôsztor pòfrancyszkańsczi * kòscół swiãtégò Piotra ë Pawła * [[Małô Kùstrzëca w Gduńsku|Małô Kùstrzëca]] </td></tr></table> === [[Òlëwô (dzél Gduńska)|Òlëwô]] === <table><td valign="top"> * Palast Òpatów * pòcystersczi klôsztór z kòscołã Swiãti Trójcë, NMP ë swiãtégò Bernata – [[Archikatédra gduńskô]] * kùzniô </td></tr></table> === Gardowé brómë === <table><tr><td valign="top"> * [[Chlebnickô Bróma w Gduńskù|Chlebnickô Bróma]] * [[bróma Żór w Gduńsku|Żór]] * [[Marijnô Bróma w Gduńsku|Marijnô Bróma]] </td><td valign="top"> * [[Niskô Bróma w Gduńsku|Niskô Bróma]] * [[Zelonô Bróma w Gduńsku|Zelonô Bróma]] * [[Wësokô Bróma w Gduńskù|Wësokô Bróma]] </td><td valign="top"> * [[Złotô Bróma w Gduńsku|Złotô Bróma]] </td></tr></table> === Jiné === * [[Minda]] * [[Fôrwôter]] * [[Nowô Bënowô Nierzejô]] '''Przësłowié''': Nié òd razu [[Krakòwò|Kraków]] zbùdowalë, ale Gduńsk òd razu zbùrzëlë. == Miona gardu w zdrojach == Jinsze miona gardu to téż: '''Gdańskò''', '''Gdańsk''', '''Gdôńsk''', '''Gdąńskò'''. We zdrojach: ''Gyddanyzc'' 1000; ''Kdanzc'' 1148; ''Danzko'' 1180; ''Gdanzc'' 1188; ''Gdantz'' 1198 (kòpijô z XIII w.); ''Danzk'', ''Gdanensis'' (adj.) 1209; ''Danzk'' 1209 (kòpijô z XIII w.), ''Danzc'' 1209 (kòpijô z XIII w.); ''Gdanizc'' kòl 1220; ''Dancek'' 1224, ''Danczk'' 1224, ''Gdanensis'' (adj.) 1224; ''Gedanensis'' (adj.) 1235, ''Gdancz'' 1235 (fals. z XIV w.); ''Gdansk'' 1235; ''Gdanzc'' 1238; ''Danzeke'' 1248; ''Danzk'' 1263; ''Danceke'' 1263; ''Gdanzke'' 1267; ''Dantzik'' 1268, ''Gedanck'' (3x) 1268; ''Gdansk'' 1268; ''Gedanensis'' (adj.) 1271; ''Danzceke'' (2x) 1272; ''Danczk'' 1279, ''Danense'' (adj.) 1279; ''Dancezc'' 1281; ''Gdanchek'' 1283 (kòpijô z XIII w.), ''Gdanchez'' 1283 (kòpijô z XIII w.); ''Danceke'' 1285; ''Gdanzeke'' 1285; ''Gedanensis'' (adj.) 1289, ''Gdancz'' 1289; ''Dantzk'' 1290, ''Gedanensis'' (adj.) 1290; ''Gdanzech'' 1291; ''Danzke'' 1292 (kòpijô z XVI w.), ''Dantzke'' 1292 (kòpijô z XVI w.), ''Danzig'' 1292 (kòpijô z XVI w.), ''Dantzig'' 1292 (kòpijô z XVI w.); ''Danzich'' 1294, ''Gdanensis'' (adj.) 1294; ''Gdantzik'' 1295; ''Gedansk'' 1298, ''Gdanensis'' (adj.) 1298; ''Dansk'' 1298; ''Gedanensy'' (adj.) 1298; ''Gedanensi'' (adj.) 1301; ''Gedani'' 1303; ''Gdansco'' 1310; ''Danzik'' 1310, ''Danzich'' 1310; ''Dancz'' 1323; ''Gdantczk'' 1325 (kòpijô z XV w.); ''Danth'' 1326–7; ''Gdans'' 1334 (kòpijô); ''Danzk'' 1342 (falsyfikat?); ''Danczc'' (1342, kòpijô z XV w.), ''Gdanczk'' (1342, kòpijô z XV w.), ''Gdanczc'' (1342, kòpijô z XV w.); ''zu Dantzke'' 1351 (kòpijô z XVII w.); ''zu Dantzigke'' 1357 (kòpijô), ''Dantzke'' 1357 (kòpijô); ''Danck'' kòl 1360; ''Danske'' 1387; ''Gdanczk'' 1434; ''Gdansk'' 1435; ''Gdansko'' 1457; ''Dantzigk'' 1471; ''w gdanszkv'' 1480; ''Gdana'' 1483; ''Gdanysk'' 1483; ''Gdanum'' 1510–29 ; ''Gdańsk'' 1565; ''do Gdańska'' 1565; ''Gedanum'' 1570; ''do Gdańska'' 1615; ''pode Gdańskiem'' 1615; ''Gedanensi'' (adj.) 1624; ''do Gdańska'' 1664; ''Danzig'' kòl 1790; ''Gdańsk, {{jãz.|de}} ''Danzig'' 1881; ''Gdańsk, {{jãz.|de}} ''Danzig'' 1951; ''Gdansk'' 1980; ''Gdąnsk, pòrébacku Gdunsk'' (Cenôwa); ''Gdônsk'' (Ramułt), ''Gdąnsk'' (Ramułt), ''Gdąńsk'' (Lorentz), ''Gdąńskò'' (Lorentz), ''Gdańsk'' (Lorentz), ''Gdańskò'' (Lorentz); ''Gduńskò'' (Rospond) 1984; ''Gdińsk'' (Zëchta), ''Gduńsk'' (Zëchta), ''Gdunsk'' (Zëchta), ''Gdóńsk'' (Zëchta). == Deklinacëjô == * Nazéwôcz: '''Gduńsk ''' * Rodzôcz: * Dôwôcz: * Winowôcz: * Narzãdzôcz: * Môlnik: * Wòłiwôcz: == Òbaczë téż == * [[Gduńsczé Kaszëbsczé Dnie]] * [[Kòscół swiãtégò Jana w Gduńsku]] * [[Złotô Bróma w Gduńsku]] * [[Transcassubia]] * [[Gdiniô]] * [[Sopòt]] == Lëteratura == * L. Krzyżanowski: Gdańsk, Sopot, Gdynia. Przewodnik ("Sport i Turystyka", Warszawa 1970) * John Brown Mason, The Danzig Dilemma; a Study in Peacemaking by Compromise, 1946 [http://books.google.pl/books?hl=pl&id=njEYAAAAIAAJ&dq=Swantopolk+%2Bpomerania&q=kashubian#search_anchor] * G. Stone: Slav outposts in Central European history : the Wends, Sorbs and Kashubs, London, UK : Bloomsbury Academic, an imprint of Bloomsbury Publishing Plc, 2016, s. 289 * [[Bernat Zëchta]]. Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej, Ossolineum, Wrocław – Warszawa – Kraków 1967, tom I, s. XI == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Òficjalnô starna}} * [https://web.archive.org/web/20170725015834/http://www.gdansk.pl/kaszebe/ Kaszëbskòjãzëkòwô domôcô starna gardu (2017)] * [https://zabytek.pl/public/upload/objects_media/5679c550a9530.pdf Gdańsk – miasto] {{Pòmòrsczé krézë}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gduńsk| ]] [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé gardë]] [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé wòjewództwò]] [[Kategòrëjô:Gardë w Pòlsce]] hteh6invsewb61b6ulx99teyv0335j0 0 1433 208487 201573 2026-07-17T20:15:01Z Iketsi 3254 Historëjô→Historiô 208487 wikitext text/x-wiki {{Gard-infobox| Gard=Gdiniô| dopełniacz=Gdini| adjektiw_mask=gdińsczi| adjektiw_fem=gdińskô| céch=POL_Gdynia_COA.svg| fana=POL_Gdynia_flag.svg| karta=Pomorskie Gdynia.png| wòjewództwò=pòmòrsczé| kréz=| grodzki=tak| rodzaj_gminy=miejska| gmina=| miejska=tak| bùrméster=Aleksandra Kosiorek| adres_um=Al. Marszałka Piłsudskiego 52/54| kod_poczt_um=81-382| tel_um=(+48) 58 66 88 000| fax_um=(+48) 58 62 09 798| mail_um=umgdynia@gdynia.pl| wiéchrzëzna=135| stopniN=54| minutN=30| stopniE=18| minutE=32| wysokość=| rok=2007| lëdztwò=248 767| gęstość=1844| aglomeracja=1 030 000| czerënkòwi numer=(+48) 58| pòcztowi kòd=81-000 do 81-919| registracëjné tôfle=GA| TERYT=2262011| SIMC=| www=http://www.gdynia.pl| commons=Gdynia| }} '''Gdiniô''' (téż: '''Gdinnô''', '''Gdina'''; {{jãz.|pl}} ''Gdynia'', {{jãz.|de}} ''Gdingen'', 1939–1945 ''Gotenhafen'') je dredżim nôwëkszim gardã całowno pòłożonëm na Kaszëbsczéj zëmë. Gard z wiôlgą hôwingą nad sztrądã [[Bôłt]]u, pòłożony w [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Pòrénkòwi Pòmòrsce]]. Razã z [[Gduńsk|Gduńskã]] ë [[Sopòt|Sopòtã]] twòrzi aglomeracëjã zwóną [[Trzëgard]]. Wedle nôrodnégò spisënkù 2021, 1.414 lëdzy, w tim gardë, ùżiwô kaszëbsczégò jãzëka w dodomù. Je nôwikszim gardã pòlsczim, jaczi nie je stolëcą wòjewództwa. [[Òbrôzk:Gdinio swiatojansko.jpg|mały|Swiãtojańskô]] [[Òbrôzk:Fontanna_na_skwerze_Kościuszki_w_Gdyni,_2004_ubt.jpeg|mały|Fòntana,Kòscuszkòwsczi plac]] [[Òbrôzk:Red Bull Air Race Gdynia - 2014.JPG|mały|Red Bull Air Race Gdynia - 2014]] [[Òbrôzk:POL.Gdynia.SeaTowers.2009.2.jpg|mały|[[Sea Towers]] – drëdżi nôwëższi [[chmùrnik]] w nordòwi Pòlsczi]] == Miona gardu w zdrojach == w zdrojach: ''Gdinam'' 1253 (kòpijô); ''Gdinno'' 1362 (kòpijô); ''Gdynyno'' 1365; ''Gedingen'' 1400; ''Gdingen'' 1414 (kòpijô); ''Gdinino'' 1534; ''Gdigna'' 1570; ''Gdynina'' 1583; ''Gdynge'' 1749; ''Gdingen'' kòl 1790; ''Gdingen'' 1879, ''Gdynia'' 1879; ''Gdynia, {{jãz.|de}} Gdingen'' 1881; ''Gdynia, {{jãz.|de}} Gdingen'' 1921; ''Gdynia Gdingen'' 1925; ''Gdynia,-i'' 1980 ; ''Gdinjô'' (Cenôwa), ''Gdiniô'' (Lorentz, Zëchta), ''Gdinnô'' (Lorentz), ''Gdina'' (Lorentz) == Deklinacëjô == {| class="wikitable" |+ ! !kasz.<ref>https://sloworz.org/word/8626/meaning/9829</ref> !pl. |- |[[Nazéwôcz]] |Gdiniô |Gdynia |- |[[Rodzôcz]] |Gdini / Gdinie |Gdyni |- |[[Dôwôcz]] |Gdini / Gdinie |Gdyni |- |[[Winowôcz]] |Gdiniã |Gdynię |- |[[Nôrzãdzôcz|Narzãdzôcz]] |Gdinią |Gdynią |- |[[Môlnik]] |Gdini / Gdiniô |Gdyni |- |[[Wòłôcz|Wòłiwôcz]] |Gdinio / Gdiniô |Gdynio |} == Pòłożenié == Geògrafné kòòrdinatë: szérzô - 54°32' N, dôłgòta - 18°32' E. Òd 1999-gò rokù Gdiniô mô sztatus gardu na prawach krézu w [[Pòmòrsczé wòjewództwò|Pòmòrsczim wòjewództwie]]. == Pòdôwczi == * Lëdztwò: 248 767 mieszkańców * Wiéchrzëzna: 135 km² * Budżetowé wzątczi (2004 plan): 467,3 mln zł * Budżetowé wëdôwczi (2004 plan): 469,0 mln zł == Historiô == * [[X stolaté]] – rëbackô [[wnôżëna]] * [[1253]] – Pierszô zmiónka o wsë ''Gdinam'' * [[1637]] – Pierszé zaslubinë [[Pòlskô|Pòlsczi]] z mòrzã w Redłowie na czesc króla Władisława IV ë jegò mòrsczi pòliticzi * [[10 gromicznika]] [[1926]] r. – Nadanié gardnëch prawów * [[séwnik]] [[1939]] - wzãcé gardu przez [[Miemieckô|Miemców]] ([[1939]]–[[1945]] – ''Gotenhafen'') * w nocë z 18 na [[19 gòdnika]] 1944 rokù anielsczé bómbówce pòtłëkłë bómbama òkrãtowniã i pòrt w Gdinie * [[28 strëmiannika]] [[1945]] r. – Wëzwòlenié gardu * [[11 czerwińca]] [[1987]] – [[Papież Jan Paweł II]] tu rzekł: „Drodzy bracia i siostry Kaszubi! Strzeżcie tych wartości i tego dziedzictwa, które stanowią o waszej tożsamości” [http://www.vatican.va/holy_father/john_paul_ii/homilies/1987/documents/hf_jp-ii_hom_19870611_gente-mare_pl.html]. (csb:„Drodżi Bratowie i Sostrë Kaszëbi! Strzeżëta tëch wôrtnotów i ti spôdkòwiznë, chtërné znaczą ò Waji juwernoce”). == Słôwny lëdze sparłãczëne z gardã == [[Òbrôzk:PomnikAntoniAbraham.jpg|mały|[[Antón Ôbram]], [[Kaszëbsczi Plac]]]] [[Òbrôzk:Gdynia Pomnik Ofiar Grudnia 1970 w Gdyni przy al. Piłsudskiego.jpg|mały|Krziże pò [[gòdnik]]ù 1970]] [[Òbrôzk:Para Kaszubów na ławce - 003.JPG|mały|Kaszëbskô pôra na łôwce w Gdinie]] * [[Antón Ôbram]] ([[1869]]–[[1923]]) * Baduszkowa Danuta * Borchardt Karol Olgierd * Brzeski Maciej * Cegielska Franciszka * Dąbek Stanisław * Demel Kazimierz * Gall Iwo * Jastak Hilary * Jurkiewicz Kazimierz * Krauze Augustyn * Kwiatkowski Eugeniusz * Maciejewicz Konstanty * Mężnicki Witold * [[Marión Mòkwa]] * [[Jan Mòrdawsczi]] * Orlicz-Dreszer Gustaw * [[Justyna Plutowska]] * Polkowski Bolesław * Prohaska Włodzimierz * Radtke Jan * Remiszewska Teresa * Romanowski Bolesław * Rummel Julian * Sieradzki Juliusz * Sokół Franciszek * Stankiewicz Mamert * Suchanek Antoni * Śmidowicz Jan * Teliga Leonid * Unrug Józef * Wenda Tadeusz * Zaruski Mariusz * Zegarski Teofil * Żeromski Stefan == Stôrodôwnotë == * [[Westrzódgardzé (Gdiniô)|Westrzódgardzé]] ** [[Parafialny kòscół p.w. NMP Królewi Pòlsczi w Gdini]], dar. Świãtojańskô ** Klôsztor Zgromadzeniegò SS. Miłoserdza św. Wincentegò a Paolo, dar. Stôrowiejskô 2 ** Bùdink Òbeńdowégò Sądu, pl. Kònstitucëji 5 ** Bùdink Pòlsczégò Bankù, dar. 3 Maja 25/10 Gromicznika 22-22 ** [[Antón Ôbram|Ôbram'ów]] Chëcz, dar. Stôrowiejskô 30 ** Szredr'ów Chëcz, dar. Stôrowiejskô 10 a z kòl 1914 r. ** Chëcz wójta Radtkegò, dar. 10 Gromicznika 2 ** Dworzec Morski, dar. Polska 1 * [[Kamiannô Góra]] ** Hotel "Polska Riwiera", dar. Zawiszy Czarnego 1 ** Willa "Szczęść Boże", dar. I Armii Wojska Polskiego 6 * [[Chiloniô]] ** Willa z 1931 r., dar. Chylońska 112 a * [[Òrłowò]] ** Dôwny zajazd Adlerówka, dar. Orłowska 7 ** Dôwny Dom Kuracyjny, dar. Orłowska 2 ** Willa "Weneda", dar. Przebendowskich 1 ** Pensjonat "Gryf", dar. Przemysława 6 ** Zespół dworsko-parkowy Mały Kack ** Ddôwnô osada rzemieślnicza Mały Kack ** Zespół pałacowo-parkowy Kolibki * [[Òksëwié]] ** Zespół dôwny wsë z kòscołã sw. Michała Archanioła * [[Grabówk]] ** Zespół budynków dawnej Szkoły Morskiej, obecnie Akademii Morskiej * [[Wiżawa Sw. Maksymiliana]] ** Willa, dar. Tetmajera 1 * [[Wiôldżi Kack]] ** Zespół dôwny wsë [[Wiôldżi Kack]] z kòscołã sw. Wawrzińca == Partnersczé gardë == Gdiniô je partnersczim gardã[http://www.gdynia.pl/bip/wspolpraca/5946_6634.html] {| class="wikitable sortable" ! Gard ! class="unsortable"| Państwò ! Datum |- | style="text-align:left"| [[Aalborg|Ôlbórg]] | style="text-align:left"| [[Dëńskô]] | style="text-align:center"| 4.8.1987 r. |- | style="text-align:left"| [[Baranowicze]] | style="text-align:left"| [[Biôłorëskô]] | style="text-align:center"| 6.2.1993 r. |- | style="text-align:left"| [[Brooklyn]] | style="text-align:left"| [[Zjednóné Kraje Americzi]] | style="text-align:center"| 14.2.1991 r. |- | style="text-align:left"| [[Haikoù]] | style="text-align:left"| [[Chińskô Lëdowô Repùblika]] | style="text-align:center"| 24.4.2006 r. |- | style="text-align:left"| [[Króléwc]] | style="text-align:left"| [[Ruskô]] | style="text-align:center"| 27.10.1994 r. |- | style="text-align:left"| [[Karlskróna]] | style="text-align:left"| [[Szwedzkô]] | style="text-align:center"| 29.3.1990 r. |- | style="text-align:left"| [[Kilóna]] | style="text-align:left"| [[Miemieckô]] | style="text-align:center"| 25.6.1985 r. |- | style="text-align:left"| [[Kłajpéda]] | style="text-align:left"| [[Lëtewskô]] | style="text-align:center"| 12.1.1993 r. |- | style="text-align:left"| [[Kòtka]] | style="text-align:left"| [[Fińskô]] | style="text-align:center"| 9.3.1988 r. |- | style="text-align:left"| [[Kristiansand]] | style="text-align:left"| [[Norweskô]] | style="text-align:center"| 21.9.1991 r. |- | style="text-align:left"| [[Kùnda]] | style="text-align:left"| [[Estóńskô]] | style="text-align:center"| 24.2.2001 r. |- | style="text-align:left"| [[Lëpawô]] | style="text-align:left"| [[Łotewskô]] | style="text-align:center"| 12.10.1999 r. |- | style="text-align:left"| [[Plymouth]] | style="text-align:left"| [[Wiôlgô Britanijô]] | style="text-align:center"| 11.9.1976 r. |- | style="text-align:left"| [[Seattle]] | style="text-align:left"| [[Zjednóné Kraje Americzi]] | style="text-align:center"| 23.4.1994 r. |} == Òbaczë téż == * [[Gduńsk]] * [[Sopòt]] * [[Òstrzódk Kaszëbskò-Pòmòrsczi Kùlturë]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://muzeumgdynia.pl/2023/02/augustyn-krauze-pierwszy-burmistrz-miasta-gdynia/ Agùstin Krauze] * [https://www.gdynia.pl/spoleczenstwo,7580/dzik-w-wielkim-miescie,527232] * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_II/533 Gdynia w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] * [http://www.nid.pl/upload/iblock/f1a/f1ad9a4dbde1800f6516155d2070b7f3.pdf Stôrodôwnotë] * [https://web.archive.org/web/20070529201526/http://dmoz.org/World/Polska/Regionalne/Pomorskie/Gdynia/ Kategòrëjô Gdiniô w Katalogù ODP] {{Pòmòrsczé krézë}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé gardë]] [[Kategòrëjô:Gardë w Pòlsce]] [[Kategòrëjô:Gdiniô]] kmzteo7kvfw5vsln2kbgc3bs1gb1i1m 0 1447 208489 199961 2026-07-17T20:15:34Z Iketsi 3254 Historëjô→Historiô 208489 wikitext text/x-wiki {{Gard-infobox| Gard=Kartuzë| dopełniacz=Kartuzów| adjektiw_mask=Kartësczi| adjektiw_fem=Kartuskô| céch=POL_Kartuzy_COA.svg| fana=POL Kartuzy flag.svg| karta=Kartuzy_location_map.svg| wòjewództwò=Pòmòrsczé| kréz=Kartësczi| grodzki=| rodzaj_gminy=gardnô -wieskô| gmina=| miejska=| bùrméster=Mieczysław Grzegorz Gołuński| adres_um=Hallera 1| kod_poczt_um=83-300| tel_um=| fax_um=| mail_um=| wiéchrzëzna=6,8| stopniN=54|minutN=20'6|stopniE=18|minutE=12'5| wysokość=202,3-254| rok=2016| lëdztwò=14.611<ref name="populacja2016">[http://www.polskawliczbach.pl/Kartuzy Kartuzy] polskawliczbach.pl, pôdawki GUS.</ref>| gęstość=| aglomeracja=| czerënkòwi numer=(+48)58 | pòcztowi kòd=83-300| registracëjné tôfle=GKA| TERYT=2205024| SIMC=09345| www=http://www.kartuzy.pl| }} '''Kartuzë''' (téż: '''Kartëzë'''; we zdrojach: ''Kartuzé'' (Cenôwa); {{jãz.|pl}} ''Kartuzy'', {{jãz.|de}} ''Karthaus'') – [[Kartësczi kréz|krézewi gard]] w [[Pòmòrsczé wòjewództwò|Pòmòrsczim wòjewództwie]]. Je to wôżny òstrzódk kaszëbsczi kùlturë. Gard pòłożony je nad jezorama: Karczemném i Klôsztórném. Kartuzë mają jeden ùrząd dlô gardu ë wiesczi gminë. Tu òd 1380 rokù béł klôsztór kartëzanów. == Pòłożenié == Kòòrdinatë: szérzô - 54°20' N, dôłgòta - 18°12' E. == Pòdôwczi == === Gard === [[Òbrôzk:Kartuzy (Kartuzë), Starostwo Powiatowe - fotopolska.eu (236605).jpg|mały|left|Bùdink przédnictwa krézu w Kartuzach]] [[Òbrôzk:Plac_w_Kartuzach.jpg|mały|left|Kartuzë]] * Lëdztwò gardu: 16 000 mieszkańców * Wiéchrzëzna gardu: 6 km² === Gmina === * Lëdztwò gminë: 13 600 mieszkańców * Wiéchrzëzna gminë: 199 km² === Gard ë gmina === * Bùdżetowé wzątczi (2004 plan): mln zł * Bùdżetowé wëdôwczi (2004 plan): mln zł == Historiô == * W [[1907]] rokù założëlë tuwò, m.jin [[Izydor Gùlgòwsczi]] ë [[Friedrich Lorentz]], [[Kaszëbsczé Lëdoznawczé Zrzeszenié]] (''Verein für kaschubische Volkskunde'') * W [[1929]] rokù doszło tuwò do założeniô [[Regionalné Zrzeszenié Kaszëbów|Regionalnégò Zrzeszeniô Kaszëbów]] (''Zrzeszenie Regionalne Kaszubów'') * W [[1961]] rokù tu szkólna rzekła, żebë starszi doma nie gôdelë do dzecy w rodny [[Kaszëbsczi jãzëk|mòwie]], bò dzecë nie naùczą sã dobrze gadac pò [[Pòlsczi jãzëk|pòlskù]]. == Słôwny lëdze == * [[Aleksander Majkòwsczi]] * [[Jan Rómpsczi]] == Stôrodôwnotë == * Pòklôsztórnô z XIV stalata. == Kùltura == * [[Kaszëbsczé Mùzeùm miona Frãcëszka Trédra]] * [[Kaszëbsczé Karno Piesni i Tuńca Kaszëbë|Kaszëbsczé Karno Piesni i Tuńca "Kaszëbë"]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Lëteratura == * Kropidłowska, Teodora [https://zpe.gov.pl/kronika/701515 ''Z dziejów Kartuz i Klasztoru Kartuzjanów w Kartuzach''] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://www.kartuzy.pl http://www.kartuzy.pl - Òficjalnô kartëskô starna] * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_III/883 Kartuzy w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów” ] * [https://web.archive.org/web/20160305100352/http://www.dmoz.org/search?q=kartuzy&cat=all&all=no Kategòrëjô Kartuzë w Open Directory Project (pòlskòjãzëkòwi dzél)] * [https://polska-org.pl/6979550,Kartuzy.html Kartuzy, Karthaus, kaszub. Kartuzë] na portalu polska-org.pl {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gmina Kartuzë]] [[Kategòrëjô:Kartësczi kréz]] [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] csl4mmrkww9j34m6wgmmot9gq3fwpbb 0 1467 208486 206954 2026-07-17T20:13:52Z Iketsi 3254 Historëjô→Historiô 208486 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:POL Kaszuby flag.svg|mały|Kaszëbskô fana]] [[Òbrôzk:Coat of arms of Kaszubians.png|mały|Kaszëbsczi Grif]] [[Òbrôzk:POL województwo pomorskie COA.svg|mały|Kaszëbsczi herb]] '''Kaszëbi''' ({{jãz.|pl}} ''Kaszubi'', {{jãz.|de}} ''Kaschuben'', {{jãz.|en}} ''Kashubians'', ''Cassubians'', abò ''Kashubs'') są zôpadnosłowiańską etniczną grëpã, aùtochtonicznym lëdztwã [[Pòmòrskô|Pòmòrsczi]]. W dzysdniowim czasu Kaszëbi są jedurnyma bezpòstrzédnyma òtrokama [[Pòmòrzani|Pòmòrzanów]]. Przédną òrganizacëją, zrzeszającą Kaszëbów w [[Pòlskô|Pòlsce]] je [[Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié]]. Dzysdniowi Kaszëbi mieszkają przede wszëtczim w [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Pòrénkòwi Pòmòrsce]], w krézach [[pùcczi kréz|pùcczim]], [[wejrowsczi kréz|wejrowsczim]], [[kartësczi kréz|kartësczim]], [[lãbòrsczi kréz|lãbòrsczim]], [[bëtowsczi kréz|bëtowsczim]], [[kòscérsczi kréz|kòscérsczim]], nordowim dzélu [[Chònicczi kréz|chònicczégò krézu]] zôs pòrénkòwim dzélu [[stôłpsczi kréz|stôłpsczégò krézu]]. W krézach lãbòrsczim, bëtowsczim ë stôłpsczim na wnożëna mô pòwtórzny charakter - pò II swiatowi wòjnie Kaszëbi zamieszkale na môlach swòji pierwoszny wnożëny, po wëwiezeniu z ni miemiecczégò lëdztwa przez wëszëznë [[Pòlskô Lëdowô Repùblika|Pòlsczi Lëdowi Repùbliczi]]. Dzél Kaszëbów mieszkô téż na emigracëji, òsoblëwò w [[Kanada|Kanadze]], [[Zjednóné Kraje Americzi|USA]], [[Miemieckô|Miemiecce]], [[Brazylskô|Brazylëji]]. Kaszëbi są w prosti rédze òtrokama [[Pòmòrzanie|Pòmòrzanów]] - wczasnych [[Słowiónie|słowiańsczich]] plemion z òbéndë [[Pòmòrskô|Pòmòrsczi]], chtërnech miono wzã sã òd miona zemi (słowiańsczé ''Pomore'' - ''pò mòrze''). Ùznaje sã, że przódkòwie Kaszëbów zjawile sã w ti òbéńdze midze [[Òdra|Òdrã]] a [[Wisła|Wisłą]] wicy jak 1500 lat nazôt. Nôstarsze zapisënczki miona są z XIII s. w sztãplu ksyża Pòmòrsczi [[Barnim I|Barnima I]], czéde panowale òni w òkòlim [[Sztetëno|Sztetëna]]. [[Òbrôzk:Kaszebsko familejo leba 200.jpg|left|mały|Kaszëbskô familëjô na Zéńdzeniém Kaszëbów w [[Leba|Lebie]] w 2005 r.]] [[Òbrôzk:Dzewus w kaszebsczich ruchnach.jpg|left|mały|Dzewùs w kaszëbsczich ruchnach]] W òglowim spisënkù lëdzy, chtëren sã òdbëł w Pòlsce w [[2002]] rokù, blós 5100 òsób zdeklarowało swòją apartną kaszëbską nôrodnosc, ale 51&nbsp;000 pòdało [[kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczi]] jakò swòj rodny jãzëk. Wielu Kaszëbów chcało pòdac pòlską nôrodnosc ë przënôleżnotã do kaszëbsczégò etnicznegò karna, trzëmając sã za równo Pòlôchów ë Kaszëbów. Nié bëło równak taczi mòżnotë bë deklarowac jiną nôrodnosc ë przënôleżnotã do etnicznegò karna abò wicy nigle jedną nôrodnosc. Bëłë głosë, że spisënk bëł sfalszowany a wiele lëdzy nie mògło pòdac kaszëbsczi nôrodnoscë. Równak, blós pôrã taczich przëpôdków òsta ùdokôzanëch. W [[2011]] rokù 16&nbsp;000 òsób pòdało blós kaszëbską nôrodnosc ë 228&nbsp;000 za równo kaszëbską ë pòlską. Kaszëbi są gwësnym lëdztwã przëgrańcza, chtëren w cządze stalat żëł w môlu zmieniającym krajową przënależnotã. Wielu z nich pòddôło sã germanizacëji czë pòlonizacëji, prawò to miało mùszowi abò nôtërny charakter. Wielu znónych prusczich czë miemiecczich wòjskòwich miało kaszëbsczi pòchòdzënk, ale nié czële sã do parłãczë z domôcą kùlturą abò pòddôwale sã òni całownemu zarwaniu w zôstnym pòkòleniu. Dlôte drãgò akùrôtno definiowac, chtërną z historëcznych sztatur mòże ùznac za Kaszëba, a chtërną za Miemca abò Pòlôcha kaszëbsczégò pòchòdzënkù. [[Òbrôzk:Leba 2005 przemorsz.jpg|mały|Przemôrsz Kaszëbów na Zéńdzeniém w [[Leba|Lebie]], 2005]] Dzél Kaszëbów ùtrzëmôł apartną kùlturã ë jãzëk. Dzysdniowò w socjologiji ë historëji panuje dba, że Kaszëbi są etnicznym karnã pòlsczégò nôrodu. Wikszosc Kaszëbów mô dëbeltną identifikacëjã - nôrodną pòlską ë etniczną kaszëbską. Wielu nôrodnëch dzejôrzy w Pòmòrsczi w czasie zarabczeniô zôs nôleżników samòstójnoscowiégò pòdzemiô miało kaszëbsczi pòchòdzënk. Kaszëbskô nôrodnô rësznota, choc nié nôleżi do przédnégò żochù w kaszëbsko-pòmòrsczé rësznoce, mô równak wielelatną zwëcz. [[Florian Cenôwa]] bëł dbë, że Kaszëbi są apartnym słowiańsczim nôrodã. W midzewòjnowym cządze jegò ùdbã prowadzële dali dzejôrze z karna tzw. "Zrzeszeńców", chtërni w PRL bëlë represjonowani òb [[UB]] a pózdni przez [[SB]] ë zepchniãcy na zberk òglowi dzejnotë. Pò [[1989]] rokù ną samą dbã w kaszëbsczi rësznoce reprezentowało pismiono ''[[Tatczëzna (pismiono)|Tatczëzna]]'', a pò nim ''[[Kaszëbskô Òdroda]]''. W ùszłoce dzelelë sã òni na wiele etnicznëch pòdkarnów, zjinaczonëch jãzëkòwò ë kùlturowò, midzë jinszima: [[Mòrzanie]], [[Rëbôcë]], [[Bëlôcë]], [[Lesôcë]], [[Józcë]] (jinaczi [[Mùcnicë]]), [[Gôchë]], [[Krëbanie]], [[Zabòrôcë]]. Za wëjimkã Bëlôków ë Gôchów rolô nëch bënowëch pòdzélënków je wiele miészô jak cziledzesąt lat nazôd. Stolëcą Kaszëbów nazëwô sã [[Gduńsk]], le wiôldżim gardã z nôwikszim jich procentã je [[Gdiniô]]. [[Òbrôzk:Porenkowo Pomorsko 1.png|mały|Òbjim kaszëbiznë kòl kùńca XX wiekù]] == Historiô == [[Òbrôzk:Szczecin Zamek Ksiazat Pomorskich plyta Barnima XI.jpg|mały|left|Tôblëca z herbem pòmòrsczégò ksyżëca Barnima XI (1501–1573)]] Pierszi rôz miono kaszëbsczégò ôrtu wëstąpiło 19 strëmiannika [[1238]] ròku w dokùmeńce wëstawionym przez papieża [[Papiéż Grégòr IX|Gregòra IX]], gdze je nazwóné ksyżã Kaszëb [[Bògùsłôw I|Bògùsłôw]] ''dux Cassubie''. Pòtemù w titlu zôpadno-pòmòrsczich ksyżãtów bëło ''dux Slavorum et Cassubia''. [[Barnim III]] ([[1320]]–[[1368]]) nadôł so miono ''dux Cassuborum'' ("ksyżã Kaszëbów"). Na spòdlim mirni ùgòdë z Westfaliji w 1648 r., pò trzëdzestolatny wòjnie, dzél Zôpôdni Pòmòrsczi òstôł Szwecczi a szwecczi król ód 1648 do lat 20. XVIII s. titelowôł sã jakno "Ksyż Kaszëbów". Jak pisôł [[Aleksander Hilferding]] prësczi parlament (''Landtag'') w [[Króléwc]]u (''Königsberg'') w [[1843]] ùdbôł, bë zmienic jãzëk w kòscółach na miemiecczi, bo pò kaszëbsku nie je pisóné. Nen rozsądzënk nie béł równak długò w mòcë. Òd [[1846]] nôùka w kòscele mògła bëc w rodny mòwie (''Muttersprache''). W latach 50. XIX s. czileset Kaszëbów wëwanożiło do [[Kanada|Kanadë]] dze założëlë jistniejącą do dzys kòloniã [[Wilno (Ontario)|Wilno]] w grôfiznié ({{jãz.|en}} ''county'') Renfrew w Ontario. W lata 70. XIX s. Kaszëbi ë Miemce założëlë rëbacką wies na Òstrowie Jones w Milwaukee. Nie mieli równak prawa miectwa do ti zemi, tej przédnicë Milwaukee eksmitowalë jich jakno bezprawnëch mieszkańców ë w latach 40. XX stalata zjinaczelë ną zemiã w jindurtriową òbéndã. Pierszim pismionã w całosce pò [[kaszëbsczi jãzëk|kaszëbskù]] bëł katézmùs Lutera z 1643 rokù (dalszi edicëje w 1752 ë 1828). Ùczałô ùsadzelë kaszëbiznã Mrongovius w [[1823]] ë [[1828]], rusczi ùczałi [[Aleksander Hilferding|A. Hilferding]], a pózdni téż [[Léón Biskùpsczi|Biskupski]] (1883, 1891), [[Gotthelf Bronisch|G. Bronisch]] ([[1896]], [[1898]]), Mikkola ([[1897]]) ë Nitsch ([[1903]]). Wôżny ùsôdzk to słôwórz [[Stefan Ramùłt|Stefana Ramùłta]] ''Słownik języka pomorskiego, czyli kaszubskiego'' z 1893 a téż [[Friedrich Lorentz]] ''Slovinzische Grammatik'', 1903, ''Slovinzische Texte'', [[1905]], ë ''Slovinzisches Wörterbuch'', [[1908]]. Pierszim rësznikã kaszëbsko-pòmòrsczé nôrodowi rësznotë béł [[Florian Cenôwa]]. Òn zabédowôł kaszëbsczi alfabét, òpisôł kaszëbską gramatikã ([[1879]]), opùblikòwôł etnograficzną ë historëczną lëteraturã ò żëcim Kaszëbow (''Skórb kaszébsko-slovjnskjé mòvé'', [[1866]]–[[1868]]) a téż jinsze knéżczi. Jinym kaszëbsczim ùsôdzcą béł [[Hieronim Derdowsczi]]. Pózdni bëli ''Młodokaszëbi'' prowadzoni przez [[Aleksander Majkòwsczi|Aleksandra Majkòwsczégò]] ë ùsôdzcë piszącë w pismionie ''Zrzësz Kaszëbskô'' (grëpa ''Zrzëszincë''), chtërni wnioslë wiôldżi wkłôd w rozwicé kaszëbsczégò lëteracczégò jãzëka. Do 1989 rokù mało Kaszëbów bëło w prowôdnëch stanach. W [[2005]] r. [[kaszëbsczi jãzëk]] pierszi rôz szło wëbrac na maturowim ekzaminie. Nie zdrzącë na môłe tim zainteresowanié (kaszëbszczi wëbrało blós 23 ùczniów), to je wôżny dzél òchróni kaszëbsczi kùlturë. [[Òbrôzk:Jezyk kaszubski w gminach NSP2011.png|mały|[[Kaszëbsczi jãzëk]] w gminach]] == Kaszëbskô kùchnia == Kaszëbsczé smaczczi to mòga bëc: [[brzadowô zupa]], [[czarwina]], [[plińce]], [[prażnica]] i jin. Niejedné restauracje, karczmë i gòscyńce pòdôwają dlô wanożników np.: [[wãgòrz]]ową zupã. == Lëteratura == * [[Gerat Labùda]]: O Kaszubach, [[Gdiniô]] [[1991]], str. 18. * [[Gerat Labùda]]: Historia Kaszubów w dziejach Pomorza t.1 Czasy średniowieczne, Gdańsk 2006. * [[Aleksander Majkòwsczi]]: Przewodnik po Szwajcarji Kaszubskiej. Polskie Tow. Krajoznawcze, [[Warszawa]] [[1924]]. * [[Cezari Òbracht-Prondzyńsczi|Cezari Obracht-Prondzyńsczi]]: Kaszëbi dzys : kùltura, jãzëk, tożsamòsc [skaszëbił Eugeniusz Gòłąbk]. [[Gduńsk]]: [[Kaszëbsczi Institut]], 2007. * Kamińska K., Kwiatkowska A.: "Jesteśmy tacy sami. Sztuka w edukacji międzykulturowej" (Kaszubi), 2009, s. 57 [http://books.google.pl/books?id=EEypDZU6Uu0C&pg=PA57&dq=kaszubi&hl=pl&sa=X&ei=rso6U62WKdTwhQemuoHICA&ved=0CEsQ6AEwBjge#v=onepage&q=kaszubi&f=false] * [[Kazimierz Kleina]]; [[Cezari Òbracht-Prondzyńsczi|Cezary Obracht-Prondzyński]] (red.): Społeczność kaszubska w procesie przemian : kultura, tożsamość, język. Kancelaria Senatu, 2012. * S. Orgelbranda Encyklopedyja Powszechna (1863), 14 tom, Warszawa, ss. 353–362 "Kaszuby". * [[Stefan Ramułt]]: Słownik języka pomorskiego czyli kaszubskiego. Scalił i znormalizował Jerzy Treder, Gdańsk 2003 * [[Bernat Zëchta]]: [[Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej]], Ossolineum, Wrocław - Warszawa - Kraków 1968, tom II, ss. 144–145. == Òbaczë téż == * [[Kaszëbë]] * [[Lësta słôwnëch Pòmòrzanów]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * https://mac.gov.pl/wp-content/uploads/2011/12/Wykaz-gmin.pdf Gminë 2011r. * http://www.thedailyobserver.ca/2015/05/20/kashubian-exchange-program-in-the-works — [[Kanada]] * {{YouTube|tOgdT5Elwh8|Kaszubi (1990 r.) — Video Studio Gdańsk}} * {{YouTube|QShOKIvG_B8|Jo jem kaszub {{!}} Jerzy Warczak}} * {{YouTube|Tyd345GCbnE|Kaszubi – tożsamość obroniona. Rozmowa z prof. Cezarym Obrachtem-Prondzyńskim}} * https://kaszebsko.com/historia ** https://kaszebsko.com/wp-content/uploads/2022/12/Internetowy-Podrecznik-Historii-Kaszubow.pdf * https://histmag.org/Mowisz-Kaszubi-myslisz...-Kim-sa-ludzie-pogranicza-9219 * https://www.busemprzezswiat.pl/2019/01/kaszubi-tajemniczy-lud-polnocy-polski/ {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbi| ]] [[Kategòrëjô:Słowianie]] nf5mknib6bdatfqgqkpbaui79fhvs5a 0 1902 208511 206901 2026-07-18T09:06:55Z Orbitminis 18250 Dofùlowanié òd pòlsczi Wiczipedie, cządczi żëcô, pisënk, encyklopedicznosc, òpisënczi òdjimków, red. (1. Wedle mie nen articzel, tak samò 2 państw Kòreji, je ju dopiérze dofùlowóny, 2. Lësta ùsôdztw słôwnégò piesniodzeja je jich znaczno wiãcy wedle jinszich wersji cyfrowi encyklopedie tzw. Wiczipedie) 208511 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Tablica przy pomniku Aleksandra Labudy i Jana Trepczyka w Stryszej Budzie.jpg|mały|Tôblëca przë sztaturë Jana Trepczika razã z [[Aleksander Labùda|Aleksandrã Labùdë]] w [[Strëszô Bùda|Strëszi Bùdze]]]] '''Jón Trepczik''' (ùr. [[22 rujana]] [[1907]] w [[Strëszô Bùda|Strëszi Bùdze]] k. [[Mirochòwò|Mirochòwa]], ùm. [[3 séwnika]] [[1989]] w [[Wejrowò|Wejrowie]]) – jeden z nôwëbitniészich [[Kaszëbë|kaszëbsczich]] piesniodzejów, piesniôrz, nôleżnik [[Regionalné Zrzeszenié Kaszëbów|Regionalnégò Zrzeszeniô Kaszëbów]] w [[Kartuzë|Kartuzach]] ë krisù [[Zrzeszéńcowie|Zrzeszéńców]] òrôz [[Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié|Kaszëbskò-Pòmòrsczégò Zrzeszeniô]], kaszëbsczi jideolog, słownikôrz – aùtór pòlskò-kaszëbsczégò słowôrza, pedagóga, wespółzakłôdôcz [[Mùzeùm Kaszëbskò-Pòmòrsczi Pismieniznë i Mùzyczi w Wejrowie]], spòlëznowi dzejôrz, ùtwórca ë kòmpòzytor. == Biografiô == === Dzecyństwò i młodosc === Jón Trepczik pòchòdzył z gbùrsczi familii ze [[Strëszô Bùda|Strëszi Bùdë]] midzë [[Stajszéwò|Stajszéwã]] a [[Mirochòwò|Mirochòwã]] ([[Kartësczi kréz|kréz kartësczi]]), gdze przëszedł na swiat [[22 rujana]] [[1907]] rokù. Ùcził sã w seminarium dlô szkólnëch w [[Kòscérzëna|Kòscérzënie]], chtërné ùkùńcził w [[1926]] r. Zaczął robic jakno szkólny w [[Kartuzë|Kartuzach]], a pò krótczim czasu przeniósł sã do szkòłë w [[Miszewò|Miszewie]], gdze robił do [[1934]] r. Ju jakno młodi człowiek zajinteresowôł sã òn [[Kaszëbizna|kaszëbizną]], co stało sã òsoblëwie dzãka taczim lëdzóm jak [[Aleksander Majkòwsczi]] i [[Aleksander Labùda]]. W 1929 rokù doszło do stwòrzeniô [[Regionalné Zrzeszenié Kaszëbów|Regionalnégò Zrzeszeniô Kaszëbów]]<ref>Jan Trepczik (1958 - przepisóny przez Édmùnda Kamińsczégò), Pòzdrzatk na kaszëbiznã, rozwicé lëteraturë ë pòstulatë dlô Zrzeszeniégò Kaszëbsczégò, „Pomerania” 2019, nr 10, s. 36</ref>, a Trepczik przënôlégôł do karna załóżców ny òrganizacji. W [[1930]] r. òżenił sã z [[Aniela Rómpskô|Anielą Rómpską]], chtërna bëła sostrą jednégò z nôbarżi znónëch ùtwórców i dzejôrzów z karna [[Zrzeszińcë|Zrzeszińców]] [[Jan Rómpsczi|Jana Rómpsczégò]]. W [[1930]] r. Trepczik zadebiutowôł w gdińsczi [[Chëcz Kaszëbskô|Chëczë Kaszëbsczi]] wëjimkã òpòwiôdaniégò pòd titlã ''Na szlachù zbrodnié''. Jakno pòeta pierszi rôz òbjawił sã w [[1931]] r. w [[Gryf (cządnik)|Gryfie]]. Pisôł do wëchôdający w trzëdzestëch latach uszłégò stalata [[Zrzesz Kaszëbskô|Zrzeszë Kaszëbsczi]]. Równak czas, w jaczim przëszło żëc i twòrzëc Trepczikòwi, nie béł za baro żëczny kaszëbsczémù dzejaniémù. Midzëwòjnowé przédnictwò [[Pòlskô|Pòlsczi]] nie bëło za baro żëczné temù, żebë [[kaszëbizna]] mògła sã richtich rozkòscérzac. Òsoblëwie doswiôdczëlë tegò lëdze, co przënôlégelë do karna [[Zrzeszińcë|Zrzeszińców]]. Baro pòdsztrëchiwelë òni midzë jinszima apartnotã kaszëbsczi òbéńdë i [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczégò jãzëka]], jaczi, na przék wëstãpùjącym tej pòzdrzatkóm, mielë nié za jedną z pòlsczich gwarów, le za apartny słowiańsczi jãzëk. Prawie to pòdsztrëchiwanié kaszëbsczi apartnotë sprawiło, że pòlsczé przédnictwò, tak przedwòjnowé, jak téż pózniészé pòwòjnowé, pòsądzywało tej sej [[Kaszëbi|Kaszëbów]], a òsoblëwie prawie [[Zrzeszińcë|Zrzeszińców]] ò [[Separatizma|separatizmã]], czëlë dzejanié, jaczégò célã miało bëc òddzelenié [[Kaszëbë|Kaszëb]] òd pòlsczégò państwa. Trepczik w [[1934]] r. przeniosłi òstôł do szkòłë w [[Rogòznô|Rogòznie]], leżącym w òbéńdze [[Wiôlgòpòlskô|Wiôlgòpòlsczi]]. Òb czas bëtnoscë w [[Wiôlgòpòlskô|Wiôlgòpòlsce]] w [[1935]] r. wëdóny òstôł jeden z bëlnëch dokôzów Jana Trepczika. Béł to ''Kaszebskji pjesnjôk. Dzél I'', w chtërnym Trepczik pòkôzôł sã nié leno jakno lëteracczi ùtwórca, ale téż kòmpòzytor twòrzący melodie do tekstów [[Aleksander Labùda|A. Labùdë]], [[Jan Rómpsczi|J. Rómpsczégò]] i swòjëch gwôsnëch. Pò robòce w [[Rogòznô|Rogòznie]] jaż do wëbùchù [[Drëgô swiatowô wòjna|drëdżi swiatowi wòjnë]] Trepczik robił w [[Tłukawë|Tłukawach]]. === II swiatowô wòjna === W [[séwnik]]ù [[1939]] r. Méster Jan przebiwôł w [[Tłukawë|Tłukawach]], pò czim w [[1940]] rokù wrócył na [[Kaszëbë]]. Tam zaczął robic jakno kasjéra w ùrzãdze gminë w [[Sjónowò|Swiónowie]]. W [[1943]] r. òstôł wcelony do niemiecczégò wòjska, w [[Italskô|Italsce]] przed do partizancczi z jaczi przeszed zôs do armii [[Władysław Anders|generała Andersa]]. === Kaszëbskô dzejnota, robòta i rodzëzna === Do kraju wrócył w [[1946]] r. i nalôzł so robòtã w Spòdleczny Szkòle nr 4 w [[Wejrowò|Wejrowie]], w chtërny robił jaż do [[Emeritura|emeriturë]], na jaką przeszedł w [[1967]] r. Krótkò pò wòjnie związôł sã téż z òdrodzoną „[[Zrzesz Kaszëbskô|Zrzeszą Kaszëbską]]”, chtërna wëchôda w latach [[1945]]-[[1947|47]]. W nôcãższim cządze, czej pò lëkwidacji òdrodzony „[[Zrzesz Kaszëbskô|Zrzeszë]]”, a przed ùtwòrzenim [[Kaszëbsczé Zrzeszenié|Kaszëbsczégò Zrzeszeniégò]], [[Kaszëbi]] ni mielë swòji òrganizacji, co bë reprezentowa jich jinteresë ë mia bë starã ò [[Kaszëbizna|kaszëbiznã]], wejrowsczi dodóm Jana Trepczika béł môlã, gdze schôdelë sã lëdze dzejający na kaszëbsczim gónie. Na òperacjowi rozmòwie z nim fónkcjonariuszowie Ùrzãdu do sprawów Pùblicznégò Bezpiekù (ÙdsPB) mielë zdebło nôdzeje, że mòże ùdô sã gò zachãcëc do wespółdzejaniô. Pò drëdżim zetkanim z nim stało sã równak dlô ùbówców czësto gwësné, że ùdostanié gò na jich stronã nie je mòżlëwé. Trepczik nie zrobił tegò, co chcelë òd niegò jegò rozpòwiôdôcze z ÙdsPB, ale òbstojéwôł na swòjim, a òkróm tegò nie tacył przed nima, że nie widzy mù sã sytuacjô Kaszëbów i kaszëbiznë w Lëdowi Pòlsce – je ò tim napisóné we Warszawie [[29 zélnika]] 1955 r. Jiné je pismiono napisóné rãczno i przeniosłë przez niegò na zéńdzenié z fónkcjonariuszama ùrzãdu do sprawów pùblicznégò bezpiekù w 1955 r. Jesz niglë gò napisôł, mùszôł ju rôz bëc na ÙB, gdze pitóny béł midzë jinszima ò swòje dzejanié przed wòjną, òb czas ni, a téż pò ni. Miôł gadac, co wié ò dzejarzach kaszëbsczich, chtërnëch znaje, a téż napisac dlô ùbòwców wszëtkò, co wié ò kaszëbsczim separatizmie, ò dzejanim przedwòjnowi ë pòwòjnowi [[Zrzesz Kaszëbskô|„Zrzeszë Kaszëbsczi”]], ò znónëch kaszëbsczich dzejarzach i ò tim, jaczi je jegò pòzdrzatk na òglowé ùregùlowanié kaszëbsczi sprawë. W [[1956]] rokù nalôzł sã Méster Jón midzë załóżcama [[Kaszëbsczé Zrzeszenié|Kaszëbsczégò Zrzeszeniégò]], chtërnégò wejrowsczim partã pózni czerowôł. Béł midzë jinyma baro aktiwnym dzejôrzã mùzyczny rësznotë. Zajimôł sã prowadzenim chùrów a òkróm te mòże rzec, że razã ze swòją drëgą białką, [[Léòkadia Trepczik|Léòkadią (przódë Czaja)]] twòrził môłé spiéwòwé karno<ref>Mamuszka, F.: Wejherowo i Ziemia Wejherowska : przewodnik. Gdańsk : Wydaw. Morskie, 1969, s. 45 (pòlsczi)</ref>, chtërné wëstãpòwało na różnëch zéńdzeniach ë rozegracjach. W [[1959]] rokù dwa zestawë jegò spiéwków òstałë wëdóné przez [[Karno Sztudérów Kaszëbów Ormuzd]]. W arkùszach nëch pierszi rôz òsta zamieszczónô m.jin. pòpùlarnô piesniô „[[Zemia Rodnô]]”, ùznôwónô dzysô przez wiele Kaszëbów za nôrodny kaszëbsczi himn. W pózniészich latach wëszłë jesz: ''Rodnô zemia'' ([[1974]]), ''Moja chëcz'' ([[1978]]) ë ''Lecë choranko'' ([[1980]], [[1997]]). Do artisticzny spôdkòwiznë Trepczika przënôlégają téż òbrôzë ë céchùnczi. Trepczik przënôlégô do karna lëdzy, co jakno pierszi òstelë – w [[1967]] rokù – wëprzédniony przëznôwónym przez [[Karno Sztudérów „Pòmòraniô”]] [[Medal Stolema|Medalã Stolema]]<ref>[[Wòjcech Czedrowsczi|Wojciech Jankie]], ''Stolemowcy'', „Biuletyn Zrzeszenia Kaszubsko-Pomorskiego” 1967 nr 2, s. 13.</ref>. === Apògeùm === W kùńcowim dzélu jegò żëcégò wëszłë trzë tomiczi jegò kaszëbsczich wiérztów, z chtërnëch wëzérô miłota do domôcëznë<ref>[http://books.google.de/books?ei=Zc5xT5bRMNPT4QTY7ISfDw&hl=pl&id=CsMYAAAAMAAJ&dq=drze%C5%BCd%C5%BCon&q=trepczyk#search_anchor Współczesna literatura kaszubska 1945 - 1980, ISBN 8320537495]</ref>, kaszëbsczi mòwë, zemi ë jich dłudżich dzejów. W [[1970]] rokù ùkôza sã ''Moja stegna'', a w [[1977]] r. ''Odecknienié''. Specjalnie dlô dzecy ùrëchtowôł òn zbiérk kaszëbsczich wiérztów wëdóny w [[1975]] r. pòd titlã ''Ukłôdk dlô dzôtk''. A w [[1979]] rokù òstôł nôleżnikã [[Związek Literatów Polskich|Związku Literatów Polskich]]. Jegò wiérzta "Kaszëbskô mòwa" bëła dolmaczony na: [[Biôłorusczi jãzëk|biôłorusczi]], bretońsczi, miemiecczi i [[Sloweńsczi jãzëk|sloweńsczi]]. [[Òbrôzk:Grób Jana Trepczyka.jpg|mały|Grób Jana Trepczika na smãtôrzu [[Smãtôrz Smiéchòwsczi w Wejrowie|Smiéchòwsczim]]]] Jón Trepczik ùmôrł [[3 séwnika]] [[1989]] r. w [[Wejrowò|Wejrowie]], gdze pòchòwóny òstôł na smãtôrzu w [[Wejrowò Smiechòwò|Smiechòwie]]. === Slédk === Jeden z brzadów jego robòtë na rënkù ùkôzôł sã ju pò jegò smiercë – dwatomòwi ''Słownik polsko-kaszubski'', wëdóny w [[1994]] rokù. Robòta nad nim zaja autorowi dłudżé lata, a zacza sã òna ju w latach szescdzesątëch ùszłégò stalata. Nôùkòwò przërëchtowôł gò do wëdaniô [[Jerzi Tréder|prof. Jerzi Tréder]]. Spòdlecznô Szkòła w [[Miszewò|Miszewie]] nosy dzysô miono prawie Jana Trepczika. Dzejającé w [[Wejrowò|Wejrowie]] [[Towarzystwo Śpiewacze im. Jana Trepczyka|Towarzystwo Śpiewacze]] nosy téż jegò miono. == Ùsôdztwò (wëjimk) == * ''Kaszebskji pjesnjôk. Dzél I'', Rogòznô Wlkp. 1935 (32 ùsôdzczi) * ''Mòja stegna'', [[Gduńsk]] [[1970]] (28 wiérztë) * ''Rodnô zemia'', [[Gduńsk]] [[1974]] (piesnie w ùsôd. Juliusza Mowińsczégò) * ''Ùkłôdk dlô dzôtk'', [[Gduńsk]] [[1975]] (9 frantówczi) * ''Òdecknienié'', [[Gduńsk]] [[1977]][https://lccn.loc.gov/84209259] * ''Mòja chëcz'', [[Gduńsk]] [[1978]] (5 piesnie w ùsôd. Juliusza Mowińsczégò) * ''Lecë chòrankò. Pieśni kaszubskie'', [[Wejrowò]] [[1980]], (85 piesnie) * ''Słownik polsko-kaszubski'', [[Gduńsk]] [[1994]] (wëd. ju pò smiercë) * ''Lecë'' ''chòrankò. Pieśni kaszubskie'', [[Wejrowò]] [[1997]] (wëdôwk ùfùlowóné plus skrzinka) * ''Hej mòrze, mòrze.'' ''Zbiór pieśni 1'', [[Wejrowò]] [[2008]] * ''Marika. Zbiór pieśni 2'', [[Wejrowò]] [[2008]] == Òrderë ë òdznaczeniô == * Kawalérsczi Krziż [[Òrder Òdrodë Pòlsczi|Òrderu Òdrodë Pòlsczi]] (1981) * Złoti [[Krziż Zasłëdżi]] (1971) * [[Medal Stolema]] (1967) * Medal „Zasłëżonym Wejrowsczi Zemi” (1985) == Òbaczë téż == * [[Léòkadia Trepczik]] * [[Aleksander Labùda]] * [[Medal Stolema]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Lëteratura == * J. Borzyszkowski, J. Mordawski, J. Treder: Historia, geografia, język i piśmiennictwo Kaszubów; J. Bòrzëszkòwsczi, J. Mòrdawsczi, [[Jerzi Tréder|J. Tréder]]: Historia, geògrafia, jãzëk i pismienizna Kaszëbów, Wëdowizna M. Rôżok przë wespółrobòce z Institutã Kaszëbsczim, Gduńsk 1999. * K. Kleina, C. Obracht-Prondzyński (red.): Społeczność kaszubska w procesie przemian : kultura, tożsamość, język. Kancelaria Senatu, 2012. * F. Lorentz, A. Fischer, T. Lehr-Spławiński: Kaszubi : kultura ludowa i język. Toruń : Wydaw. Instytutu Bałtyckiego ; Warszawa : Skł. gł. Kasa im. Mianowskiego - Instytut Popierania Nauki, 1934, s. 132. * [[Ferdinand Neureiter|F. Neureiter]]: Historia literatury kaszubskiej : próba zarysu, przełożyła Maria Boduszyńska-Borowikowa ; wstępem opatrzył Tadeusz Bolduan, Gdańsk : Zrzeszenie Kaszubsko-Pomorskie, Oddział Miejski, 1982, ISBN 8300002561 [http://books.google.de/books?ei=kDMAUdmvDsjZswbWjoCADA&hl=pl&id=VkdIAAAAIAAJ&dq=Neureiter&q=trepczyk#search_anchor] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * {{YouTube|oxM8PWqh2_Q|Zemia rodnô – Nôrodny Himn Kaszëbów}} * https://www.youtube.com/@kaszubywpiesniartystycznej8059/videos * [https://web.archive.org/web/20170223192011/http://www.zk-p.org/files/1704Trepczyk_slownik.pdf 1704Trepczyk_slownik.pdf] * [http://scholar.google.com/scholar?q=J+Trepczyk&btnG=&hl=pl&lr=lang_pl&as_sdt=0 scholar.google] {{Kòntrola}} {{SORTUJ:Trepczik Jan}} [[Kategòrëjô:Kaszëbsczi pisarze]] [[Kategòrëjô:Kaszëbi]] [[Kategòrëjô:Kaszëbsczi szkólni]] [[Kategòrëjô:Kaszëbsczi tołmôcze]] [[Kategòrëjô:Laùreacë Medalu Stolema]] 22lgbrh7rx9bleh9n5xtnv69596pk6u 208512 208511 2026-07-18T09:26:31Z Orbitminis 18250 jegò miono téż wëstãpiłë w rozmaitëch krótczich sztrasach z rozmaitëch gard Kaszëbsczi 208512 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Tablica przy pomniku Aleksandra Labudy i Jana Trepczyka w Stryszej Budzie.jpg|mały|Tôblëca przë sztaturë Jana Trepczika razã z [[Aleksander Labùda|Aleksandrã Labùdë]] w [[Strëszô Bùda|Strëszi Bùdze]]]] '''Jón Trepczik''' (ùr. [[22 rujana]] [[1907]] w [[Strëszô Bùda|Strëszi Bùdze]] k. [[Mirochòwò|Mirochòwa]], ùm. [[3 séwnika]] [[1989]] w [[Wejrowò|Wejrowie]]) – jeden z nôwëbitniészich [[Kaszëbë|kaszëbsczich]] piesniodzejów, piesniôrz, nôleżnik [[Regionalné Zrzeszenié Kaszëbów|Regionalnégò Zrzeszeniô Kaszëbów]] w [[Kartuzë|Kartuzach]] ë krisù [[Zrzeszéńcowie|Zrzeszéńców]] òrôz [[Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié|Kaszëbskò-Pòmòrsczégò Zrzeszeniô]], kaszëbsczi jideolog, słownikôrz – aùtór pòlskò-kaszëbsczégò słowôrza, pedagóga, wespółzakłôdôcz [[Mùzeùm Kaszëbskò-Pòmòrsczi Pismieniznë i Mùzyczi w Wejrowie]], spòlëznowi dzejôrz, ùtwórca ë kòmpòzytor. == Biografiô == === Dzecyństwò i młodosc === Jón Trepczik pòchòdzył z gbùrsczi familii ze [[Strëszô Bùda|Strëszi Bùdë]] midzë [[Stajszéwò|Stajszéwã]] a [[Mirochòwò|Mirochòwã]] ([[Kartësczi kréz|kréz kartësczi]]), gdze przëszedł na swiat [[22 rujana]] [[1907]] rokù. Ùcził sã w seminarium dlô szkólnëch w [[Kòscérzëna|Kòscérzënie]], chtërné ùkùńcził w [[1926]] r. Zaczął robic jakno szkólny w [[Kartuzë|Kartuzach]], a pò krótczim czasu przeniósł sã do szkòłë w [[Miszewò|Miszewie]], gdze robił do [[1934]] r. Ju jakno młodi człowiek zajinteresowôł sã òn [[Kaszëbizna|kaszëbizną]], co stało sã òsoblëwie dzãka taczim lëdzóm jak [[Aleksander Majkòwsczi]] i [[Aleksander Labùda]]. W 1929 rokù doszło do stwòrzeniô [[Regionalné Zrzeszenié Kaszëbów|Regionalnégò Zrzeszeniô Kaszëbów]]<ref>Jan Trepczik (1958 - przepisóny przez Édmùnda Kamińsczégò), Pòzdrzatk na kaszëbiznã, rozwicé lëteraturë ë pòstulatë dlô Zrzeszeniégò Kaszëbsczégò, „Pomerania” 2019, nr 10, s. 36</ref>, a Trepczik przënôlégôł do karna załóżców ny òrganizacji. W [[1930]] r. òżenił sã z [[Aniela Rómpskô|Anielą Rómpską]], chtërna bëła sostrą jednégò z nôbarżi znónëch ùtwórców i dzejôrzów z karna [[Zrzeszińcë|Zrzeszińców]] [[Jan Rómpsczi|Jana Rómpsczégò]]. W [[1930]] r. Trepczik zadebiutowôł w gdińsczi [[Chëcz Kaszëbskô|Chëczë Kaszëbsczi]] wëjimkã òpòwiôdaniégò pòd titlã ''Na szlachù zbrodnié''. Jakno pòeta pierszi rôz òbjawił sã w [[1931]] r. w [[Gryf (cządnik)|Gryfie]]. Pisôł do wëchôdający w trzëdzestëch latach uszłégò stalata [[Zrzesz Kaszëbskô|Zrzeszë Kaszëbsczi]]. Równak czas, w jaczim przëszło żëc i twòrzëc Trepczikòwi, nie béł za baro żëczny kaszëbsczémù dzejaniémù. Midzëwòjnowé przédnictwò [[Pòlskô|Pòlsczi]] nie bëło za baro żëczné temù, żebë [[kaszëbizna]] mògła sã richtich rozkòscérzac. Òsoblëwie doswiôdczëlë tegò lëdze, co przënôlégelë do karna [[Zrzeszińcë|Zrzeszińców]]. Baro pòdsztrëchiwelë òni midzë jinszima apartnotã kaszëbsczi òbéńdë i [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczégò jãzëka]], jaczi, na przék wëstãpùjącym tej pòzdrzatkóm, mielë nié za jedną z pòlsczich gwarów, le za apartny słowiańsczi jãzëk. Prawie to pòdsztrëchiwanié kaszëbsczi apartnotë sprawiło, że pòlsczé przédnictwò, tak przedwòjnowé, jak téż pózniészé pòwòjnowé, pòsądzywało tej sej [[Kaszëbi|Kaszëbów]], a òsoblëwie prawie [[Zrzeszińcë|Zrzeszińców]] ò [[Separatizma|separatizmã]], czëlë dzejanié, jaczégò célã miało bëc òddzelenié [[Kaszëbë|Kaszëb]] òd pòlsczégò państwa. Trepczik w [[1934]] r. przeniosłi òstôł do szkòłë w [[Rogòznô|Rogòznie]], leżącym w òbéńdze [[Wiôlgòpòlskô|Wiôlgòpòlsczi]]. Òb czas bëtnoscë w [[Wiôlgòpòlskô|Wiôlgòpòlsce]] w [[1935]] r. wëdóny òstôł jeden z bëlnëch dokôzów Jana Trepczika. Béł to ''Kaszebskji pjesnjôk. Dzél I'', w chtërnym Trepczik pòkôzôł sã nié leno jakno lëteracczi ùtwórca, ale téż kòmpòzytor twòrzący melodie do tekstów [[Aleksander Labùda|A. Labùdë]], [[Jan Rómpsczi|J. Rómpsczégò]] i swòjëch gwôsnëch. Pò robòce w [[Rogòznô|Rogòznie]] jaż do wëbùchù [[Drëgô swiatowô wòjna|drëdżi swiatowi wòjnë]] Trepczik robił w [[Tłukawë|Tłukawach]]. === II swiatowô wòjna === W [[séwnik]]ù [[1939]] r. Méster Jan przebiwôł w [[Tłukawë|Tłukawach]], pò czim w [[1940]] rokù wrócył na [[Kaszëbë]]. Tam zaczął robic jakno kasjéra w ùrzãdze gminë w [[Sjónowò|Swiónowie]]. W [[1943]] r. òstôł wcelony do niemiecczégò wòjska, w [[Italskô|Italsce]] przed do partizancczi z jaczi przeszed zôs do armii [[Władysław Anders|generała Andersa]]. === Kaszëbskô dzejnota, robòta i rodzëzna === Do kraju wrócył w [[1946]] r. i nalôzł so robòtã w Spòdleczny Szkòle nr 4 w [[Wejrowò|Wejrowie]], w chtërny robił jaż do [[Emeritura|emeriturë]], na jaką przeszedł w [[1967]] r. Krótkò pò wòjnie związôł sã téż z òdrodzoną „[[Zrzesz Kaszëbskô|Zrzeszą Kaszëbską]]”, chtërna wëchôda w latach [[1945]]-[[1947|47]]. W nôcãższim cządze, czej pò lëkwidacji òdrodzony „[[Zrzesz Kaszëbskô|Zrzeszë]]”, a przed ùtwòrzenim [[Kaszëbsczé Zrzeszenié|Kaszëbsczégò Zrzeszeniégò]], [[Kaszëbi]] ni mielë swòji òrganizacji, co bë reprezentowa jich jinteresë ë mia bë starã ò [[Kaszëbizna|kaszëbiznã]], wejrowsczi dodóm Jana Trepczika béł môlã, gdze schôdelë sã lëdze dzejający na kaszëbsczim gónie. Na òperacjowi rozmòwie z nim fónkcjonariuszowie Ùrzãdu do sprawów Pùblicznégò Bezpiekù (ÙdsPB) mielë zdebło nôdzeje, że mòże ùdô sã gò zachãcëc do wespółdzejaniô. Pò drëdżim zetkanim z nim stało sã równak dlô ùbówców czësto gwësné, że ùdostanié gò na jich stronã nie je mòżlëwé. Trepczik nie zrobił tegò, co chcelë òd niegò jegò rozpòwiôdôcze z ÙdsPB, ale òbstojéwôł na swòjim, a òkróm tegò nie tacył przed nima, że nie widzy mù sã sytuacjô Kaszëbów i kaszëbiznë w Lëdowi Pòlsce – je ò tim napisóné we Warszawie [[29 zélnika]] 1955 r. Jiné je pismiono napisóné rãczno i przeniosłë przez niegò na zéńdzenié z fónkcjonariuszama ùrzãdu do sprawów pùblicznégò bezpiekù w 1955 r. Jesz niglë gò napisôł, mùszôł ju rôz bëc na ÙB, gdze pitóny béł midzë jinszima ò swòje dzejanié przed wòjną, òb czas ni, a téż pò ni. Miôł gadac, co wié ò dzejarzach kaszëbsczich, chtërnëch znaje, a téż napisac dlô ùbòwców wszëtkò, co wié ò kaszëbsczim separatizmie, ò dzejanim przedwòjnowi ë pòwòjnowi [[Zrzesz Kaszëbskô|„Zrzeszë Kaszëbsczi”]], ò znónëch kaszëbsczich dzejarzach i ò tim, jaczi je jegò pòzdrzatk na òglowé ùregùlowanié kaszëbsczi sprawë. W [[1956]] rokù nalôzł sã Méster Jón midzë załóżcama [[Kaszëbsczé Zrzeszenié|Kaszëbsczégò Zrzeszeniégò]], chtërnégò wejrowsczim partã pózni czerowôł. Béł midzë jinyma baro aktiwnym dzejôrzã mùzyczny rësznotë. Zajimôł sã prowadzenim chùrów a òkróm te mòże rzec, że razã ze swòją drëgą białką, [[Léòkadia Trepczik|Léòkadią (przódë Czaja)]] twòrził môłé spiéwòwé karno<ref>Mamuszka, F.: Wejherowo i Ziemia Wejherowska : przewodnik. Gdańsk : Wydaw. Morskie, 1969, s. 45 (pòlsczi)</ref>, chtërné wëstãpòwało na różnëch zéńdzeniach ë rozegracjach. W [[1959]] rokù dwa zestawë jegò spiéwków òstałë wëdóné przez [[Karno Sztudérów Kaszëbów Ormuzd]]. W arkùszach nëch pierszi rôz òsta zamieszczónô m.jin. pòpùlarnô piesniô „[[Zemia Rodnô]]”, ùznôwónô dzysô przez wiele Kaszëbów za nôrodny kaszëbsczi himn. W pózniészich latach wëszłë jesz: ''Rodnô zemia'' ([[1974]]), ''Moja chëcz'' ([[1978]]) ë ''Lecë choranko'' ([[1980]], [[1997]]). Do artisticzny spôdkòwiznë Trepczika przënôlégają téż òbrôzë ë céchùnczi. Trepczik przënôlégô do karna lëdzy, co jakno pierszi òstelë – w [[1967]] rokù – wëprzédniony przëznôwónym przez [[Karno Sztudérów „Pòmòraniô”]] [[Medal Stolema|Medalã Stolema]]<ref>[[Wòjcech Czedrowsczi|Wojciech Jankie]], ''Stolemowcy'', „Biuletyn Zrzeszenia Kaszubsko-Pomorskiego” 1967 nr 2, s. 13.</ref>. === Apògeùm === W kùńcowim dzélu jegò żëcégò wëszłë trzë tomiczi jegò kaszëbsczich wiérztów, z chtërnëch wëzérô miłota do domôcëznë<ref>[http://books.google.de/books?ei=Zc5xT5bRMNPT4QTY7ISfDw&hl=pl&id=CsMYAAAAMAAJ&dq=drze%C5%BCd%C5%BCon&q=trepczyk#search_anchor Współczesna literatura kaszubska 1945 - 1980, ISBN 8320537495]</ref>, kaszëbsczi mòwë, zemi ë jich dłudżich dzejów. W [[1970]] rokù ùkôza sã ''Moja stegna'', a w [[1977]] r. ''Odecknienié''. Specjalnie dlô dzecy ùrëchtowôł òn zbiérk kaszëbsczich wiérztów wëdóny w [[1975]] r. pòd titlã ''Ukłôdk dlô dzôtk''. A w [[1979]] rokù òstôł nôleżnikã [[Związek Literatów Polskich|Związku Literatów Polskich]]. Jegò wiérzta "Kaszëbskô mòwa" bëła dolmaczony na: [[Biôłorusczi jãzëk|biôłorusczi]], bretońsczi, miemiecczi i [[Sloweńsczi jãzëk|sloweńsczi]]. [[Òbrôzk:Grób Jana Trepczyka.jpg|mały|Grób Jana Trepczika na smãtôrzu [[Smãtôrz Smiéchòwsczi w Wejrowie|Smiéchòwsczim]]]] Jón Trepczik ùmôrł [[3 séwnika]] [[1989]] r. w [[Wejrowò|Wejrowie]], gdze pòchòwóny òstôł na smãtôrzu w [[Wejrowò Smiechòwò|Smiechòwie]]. === Slédk === Jeden z brzadów jego robòtë na rënkù ùkôzôł sã ju pò jegò smiercë – dwatomòwi ''Słownik polsko-kaszubski'', wëdóny w [[1994]] rokù. Robòta nad nim zaja autorowi dłudżé lata, a zacza sã òna ju w latach szescdzesątëch ùszłégò stalata. Nôùkòwò przërëchtowôł gò do wëdaniô [[Jerzi Tréder|prof. Jerzi Tréder]]. Spòdlecznô Szkòła w [[Miszewò|Miszewie]] nosy dzysô miono prawie Jana Trepczika. Dzejającé w [[Wejrowò|Wejrowie]] [[Towarzystwo Śpiewacze im. Jana Trepczyka|Towarzystwo Śpiewacze]] nosy téż jegò miono. Jegò miono òtrzëmôłë krótczé sztrase w [[Wejrowò|Wejrowie]], [[Rëmiô|Rëmi]] i [[Bòlszewò|Bòlszewie]]. == Ùsôdztwò (wëjimk) == * ''Kaszebskji pjesnjôk. Dzél I'', Rogòznô Wlkp. 1935 (32 ùsôdzczi) * ''Mòja stegna'', [[Gduńsk]] [[1970]] (28 wiérztë) * ''Rodnô zemia'', [[Gduńsk]] [[1974]] (piesnie w ùsôd. Juliusza Mowińsczégò) * ''Ùkłôdk dlô dzôtk'', [[Gduńsk]] [[1975]] (9 frantówczi) * ''Òdecknienié'', [[Gduńsk]] [[1977]][https://lccn.loc.gov/84209259] * ''Mòja chëcz'', [[Gduńsk]] [[1978]] (5 piesnie w ùsôd. Juliusza Mowińsczégò) * ''Lecë chòrankò. Pieśni kaszubskie'', [[Wejrowò]] [[1980]], (85 piesnie) * ''Słownik polsko-kaszubski'', [[Gduńsk]] [[1994]] (wëd. ju pò smiercë) * ''Lecë'' ''chòrankò. Pieśni kaszubskie'', [[Wejrowò]] [[1997]] (wëdôwk ùfùlowóné plus skrzinka) * ''Hej mòrze, mòrze.'' ''Zbiór pieśni 1'', [[Wejrowò]] [[2008]] * ''Marika. Zbiór pieśni 2'', [[Wejrowò]] [[2008]] == Òrderë ë òdznaczeniô == * Kawalérsczi Krziż [[Òrder Òdrodë Pòlsczi|Òrderu Òdrodë Pòlsczi]] (1981) * Złoti [[Krziż Zasłëdżi]] (1971) * [[Medal Stolema]] (1967) * Medal „Zasłëżonym Wejrowsczi Zemi” (1985) == Òbaczë téż == * [[Léòkadia Trepczik]] * [[Aleksander Labùda]] * [[Medal Stolema]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Lëteratura == * J. Borzyszkowski, J. Mordawski, J. Treder: Historia, geografia, język i piśmiennictwo Kaszubów; J. Bòrzëszkòwsczi, J. Mòrdawsczi, [[Jerzi Tréder|J. Tréder]]: Historia, geògrafia, jãzëk i pismienizna Kaszëbów, Wëdowizna M. Rôżok przë wespółrobòce z Institutã Kaszëbsczim, Gduńsk 1999. * K. Kleina, C. Obracht-Prondzyński (red.): Społeczność kaszubska w procesie przemian : kultura, tożsamość, język. Kancelaria Senatu, 2012. * F. Lorentz, A. Fischer, T. Lehr-Spławiński: Kaszubi : kultura ludowa i język. Toruń : Wydaw. Instytutu Bałtyckiego ; Warszawa : Skł. gł. Kasa im. Mianowskiego - Instytut Popierania Nauki, 1934, s. 132. * [[Ferdinand Neureiter|F. Neureiter]]: Historia literatury kaszubskiej : próba zarysu, przełożyła Maria Boduszyńska-Borowikowa ; wstępem opatrzył Tadeusz Bolduan, Gdańsk : Zrzeszenie Kaszubsko-Pomorskie, Oddział Miejski, 1982, ISBN 8300002561 [http://books.google.de/books?ei=kDMAUdmvDsjZswbWjoCADA&hl=pl&id=VkdIAAAAIAAJ&dq=Neureiter&q=trepczyk#search_anchor] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * {{YouTube|oxM8PWqh2_Q|Zemia rodnô – Nôrodny Himn Kaszëbów}} * https://www.youtube.com/@kaszubywpiesniartystycznej8059/videos * [https://web.archive.org/web/20170223192011/http://www.zk-p.org/files/1704Trepczyk_slownik.pdf 1704Trepczyk_slownik.pdf] * [http://scholar.google.com/scholar?q=J+Trepczyk&btnG=&hl=pl&lr=lang_pl&as_sdt=0 scholar.google] {{Kòntrola}} {{SORTUJ:Trepczik Jan}} [[Kategòrëjô:Kaszëbsczi pisarze]] [[Kategòrëjô:Kaszëbi]] [[Kategòrëjô:Kaszëbsczi szkólni]] [[Kategòrëjô:Kaszëbsczi tołmôcze]] [[Kategòrëjô:Laùreacë Medalu Stolema]] 6xqdwudm51b1nl7kfh33fglyeei0qza 208515 208512 2026-07-18T10:30:57Z Orbitminis 18250 Dofùlowanié òd anielsczi Wiczipedie 208515 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Tablica przy pomniku Aleksandra Labudy i Jana Trepczyka w Stryszej Budzie.jpg|mały|Tôblëca przë sztaturë Jana Trepczika razã z [[Aleksander Labùda|Aleksandrã Labùdë]] w [[Strëszô Bùda|Strëszi Bùdze]]]] '''Jón Trepczik''' ({{Jãz.|pl}} ''Jan Trepczyk''; ùr. [[22 rujana]] [[1907]] w [[Strëszô Bùda|Strëszi Bùdze]] k. [[Mirochòwò|Mirochòwa]], ùm. [[3 séwnika]] [[1989]] w [[Wejrowò|Wejrowie]]) – jeden z nôwëbitniészich [[Kaszëbë|kaszëbsczich]] piesniodzejów, piesniôrz, nôleżnik [[Regionalné Zrzeszenié Kaszëbów|Regionalnégò Zrzeszeniô Kaszëbów]] w [[Kartuzë|Kartuzach]] ë krisù [[Zrzeszéńcowie|Zrzeszéńców]] òrôz [[Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié|Kaszëbskò-Pòmòrsczégò Zrzeszeniô]], kaszëbsczi jideolog, słownikôrz – aùtór pòlskò-kaszëbsczégò słowôrza, pedagóga, wespółzakłôdôcz [[Mùzeùm Kaszëbskò-Pòmòrsczi Pismieniznë i Mùzyczi w Wejrowie]], spòlëznowi dzejôrz, ùtwórca ë kòmpòzytor. == Żëcopis == === Dzecyństwò i młodosc === Jón Trepczik pòchòdzył z gbùrsczi familii ze [[Strëszô Bùda|Strëszi Bùdë]] midzë [[Stajszéwò|Stajszéwã]] a [[Mirochòwò|Mirochòwã]] ([[Kartësczi kréz|kréz kartësczi]]), gdze przëszedł na swiat [[22 rujana]] [[1907]] rokù. Ùcził sã w seminarium dlô szkólnëch w [[Kòscérzëna|Kòscérzënie]], chtërné ùkùńcził w [[1926]] r. Zaczął robic jakno szkólny w [[Kartuzë|Kartuzach]], a pò krótczim czasu przeniósł sã do szkòłë w [[Miszewò|Miszewie]], gdze robił do [[1934]] r. Ju jakno młodi człowiek zajinteresowôł sã òn [[Kaszëbizna|kaszëbizną]], co stało sã òsoblëwie dzãka taczim lëdzóm jak [[Aleksander Majkòwsczi]] i [[Aleksander Labùda]]. W 1929 rokù doszło do stwòrzeniô [[Regionalné Zrzeszenié Kaszëbów|Regionalnégò Zrzeszeniô Kaszëbów]]<ref>Jan Trepczik (1958 - przepisóny przez Édmùnda Kamińsczégò), Pòzdrzatk na kaszëbiznã, rozwicé lëteraturë ë pòstulatë dlô Zrzeszeniégò Kaszëbsczégò, „Pomerania” 2019, nr 10, s. 36</ref>, a Trepczik przënôlégôł do karna załóżców ny òrganizacji. W [[1930]] r. òżenił sã z [[Aniela Rómpskô|Anielą Rómpską]], chtërna bëła sostrą jednégò z nôbarżi znónëch ùtwórców i dzejôrzów z karna [[Zrzeszińcë|Zrzeszińców]] [[Jan Rómpsczi|Jana Rómpsczégò]]. W [[1930]] r. Trepczik zadebiutowôł w gdińsczi [[Chëcz Kaszëbskô|Chëczë Kaszëbsczi]] wëjimkã òpòwiôdaniégò pòd titlã ''Na szlachù zbrodnié''. Jakno pòeta pierszi rôz òbjawił sã w [[1931]] r. w [[Gryf (cządnik)|Gryfie]]. Pisôł do wëchôdający w trzëdzestëch latach uszłégò stalata [[Zrzesz Kaszëbskô|Zrzeszë Kaszëbsczi]]. Równak czas, w jaczim przëszło żëc i twòrzëc Trepczikòwi, nie béł za baro żëczny kaszëbsczémù dzejaniémù. Midzëwòjnowé przédnictwò [[Pòlskô|Pòlsczi]] nie bëło za baro żëczné temù, żebë [[kaszëbizna]] mògła sã richtich rozkòscérzac. Òsoblëwie doswiôdczëlë tegò lëdze, co przënôlégelë do karna [[Zrzeszińcë|Zrzeszińców]]. Baro pòdsztrëchiwelë òni midzë jinszima apartnotã kaszëbsczi òbéńdë i [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczégò jãzëka]], jaczi, na przék wëstãpùjącym tej pòzdrzatkóm, mielë nié za jedną z pòlsczich gwarów, le za apartny słowiańsczi jãzëk. Prawie to pòdsztrëchiwanié kaszëbsczi apartnotë sprawiło, że pòlsczé przédnictwò, tak przedwòjnowé, jak téż pózniészé pòwòjnowé, pòsądzywało tej sej [[Kaszëbi|Kaszëbów]], a òsoblëwie prawie [[Zrzeszińcë|Zrzeszińców]] ò [[Separatizma|separatizmã]], czëlë dzejanié, jaczégò célã miało bëc òddzelenié [[Kaszëbë|Kaszëb]] òd pòlsczégò państwa. Trepczik w [[1934]] r. przeniosłi òstôł do szkòłë w [[Rogòznô|Rogòznie]], leżącym w òbéńdze [[Wiôlgòpòlskô|Wiôlgòpòlsczi]]. Òb czas bëtnoscë w [[Wiôlgòpòlskô|Wiôlgòpòlsce]] w [[1935]] r. wëdóny òstôł jeden z bëlnëch dokôzów Jana Trepczika. Béł to ''Kaszebskji pjesnjôk. Dzél I'', w chtërnym Trepczik pòkôzôł sã nié leno jakno lëteracczi ùtwórca, ale téż kòmpòzytor twòrzący melodie do tekstów [[Aleksander Labùda|A. Labùdë]], [[Jan Rómpsczi|J. Rómpsczégò]] i swòjëch gwôsnëch. Pò robòce w [[Rogòznô|Rogòznie]] jaż do wëbùchù [[Drëgô swiatowô wòjna|drëdżi swiatowi wòjnë]] Trepczik robił w [[Tłukawë|Tłukawach]]. === II swiatowô wòjna === W [[séwnik]]ù [[1939]] r. Méster Jan przebiwôł w [[Tłukawë|Tłukawach]], pò czim w [[1940]] rokù wrócył na [[Kaszëbë]]. Tam zaczął robic jakno kasjéra w ùrzãdze gminë w [[Sjónowò|Swiónowie]]. W [[1943]] r. òstôł wcelony do niemiecczégò wòjska, w [[Italskô|Italsce]] przed do partizancczi z jaczi przeszed zôs do armii [[Władysław Anders|generała Andersa]]. === Kaszëbskô dzejnota, robòta i rodzëzna === Do kraju wrócył w [[1946]] r. i nalôzł so robòtã w Spòdleczny Szkòle nr 4 w [[Wejrowò|Wejrowie]], w chtërny robił jaż do [[Emeritura|emeriturë]], na jaką przeszedł w [[1967]] r. Krótkò pò wòjnie związôł sã téż z òdrodzoną „[[Zrzesz Kaszëbskô|Zrzeszą Kaszëbską]]”, chtërna wëchôda w latach [[1945]]-[[1947|47]]. W nôcãższim cządze, czej pò lëkwidacji òdrodzony „[[Zrzesz Kaszëbskô|Zrzeszë]]”, a przed ùtwòrzenim [[Kaszëbsczé Zrzeszenié|Kaszëbsczégò Zrzeszeniégò]], [[Kaszëbi]] ni mielë swòji òrganizacji, co bë reprezentowa jich jinteresë ë mia bë starã ò [[Kaszëbizna|kaszëbiznã]], wejrowsczi dodóm Jana Trepczika béł môlã, gdze schôdelë sã lëdze dzejający na kaszëbsczim gónie. Na òperacjowi rozmòwie z nim fónkcjonariuszowie Ùrzãdu do sprawów Pùblicznégò Bezpiekù (ÙdsPB) mielë zdebło nôdzeje, że mòże ùdô sã gò zachãcëc do wespółdzejaniô. Pò drëdżim zetkanim z nim stało sã równak dlô ùbówców czësto gwësné, że ùdostanié gò na jich stronã nie je mòżlëwé. Trepczik nie zrobił tegò, co chcelë òd niegò jegò rozpòwiôdôcze z ÙdsPB, ale òbstojéwôł na swòjim, a òkróm tegò nie tacył przed nima, że nie widzy mù sã sytuacjô Kaszëbów i kaszëbiznë w Lëdowi Pòlsce – je ò tim napisóné we Warszawie [[29 zélnika]] 1955 r. Jiné je pismiono napisóné rãczno i przeniosłë przez niegò na zéńdzenié z fónkcjonariuszama ùrzãdu do sprawów pùblicznégò bezpiekù w 1955 r. Jesz niglë gò napisôł, mùszôł ju rôz bëc na ÙB, gdze pitóny béł midzë jinszima ò swòje dzejanié przed wòjną, òb czas ni, a téż pò ni. Miôł gadac, co wié ò dzejarzach kaszëbsczich, chtërnëch znaje, a téż napisac dlô ùbòwców wszëtkò, co wié ò kaszëbsczim separatizmie, ò dzejanim przedwòjnowi ë pòwòjnowi [[Zrzesz Kaszëbskô|„Zrzeszë Kaszëbsczi”]], ò znónëch kaszëbsczich dzejarzach i ò tim, jaczi je jegò pòzdrzatk na òglowé ùregùlowanié kaszëbsczi sprawë. W [[1956]] rokù nalôzł sã Méster Jón midzë załóżcama [[Kaszëbsczé Zrzeszenié|Kaszëbsczégò Zrzeszeniégò]], chtërnégò wejrowsczim partã pózni czerowôł. Béł midzë jinyma baro aktiwnym dzejôrzã mùzyczny rësznotë. Zajimôł sã prowadzenim chùrów a òkróm te mòże rzec, że razã ze swòją drëgą białką, [[Léòkadia Trepczik|Léòkadią (przódë Czaja)]] twòrził môłé spiéwòwé karno<ref>Mamuszka, F.: Wejherowo i Ziemia Wejherowska : przewodnik. Gdańsk : Wydaw. Morskie, 1969, s. 45 (pòlsczi)</ref>, chtërné wëstãpòwało na różnëch zéńdzeniach ë rozegracjach. W [[1959]] rokù dwa zestawë jegò spiéwków òstałë wëdóné przez [[Karno Sztudérów Kaszëbów Ormuzd]]. W arkùszach nëch pierszi rôz òsta zamieszczónô m.jin. pòpùlarnô piesniô „[[Zemia Rodnô]]”, ùznôwónô dzysô przez wiele Kaszëbów za nôrodny kaszëbsczi himn. W pózniészich latach wëszłë jesz: ''Rodnô zemia'' ([[1974]]), ''Moja chëcz'' ([[1978]]) ë ''Lecë choranko'' ([[1980]], [[1997]]). Do artisticzny spôdkòwiznë Trepczika przënôlégają téż òbrôzë ë céchùnczi. Trepczik przënôlégô do karna lëdzy, co jakno pierszi òstelë – w [[1967]] rokù – wëprzédniony przëznôwónym przez [[Karno Sztudérów „Pòmòraniô”]] [[Medal Stolema|Medalã Stolema]]<ref>[[Wòjcech Czedrowsczi|Wojciech Jankie]], ''Stolemowcy'', „Biuletyn Zrzeszenia Kaszubsko-Pomorskiego” 1967 nr 2, s. 13.</ref>. === Apògeùm === W kùńcowim dzélu jegò żëcégò wëszłë trzë tomiczi jegò kaszëbsczich wiérztów, z chtërnëch wëzérô miłota do domôcëznë<ref>[http://books.google.de/books?ei=Zc5xT5bRMNPT4QTY7ISfDw&hl=pl&id=CsMYAAAAMAAJ&dq=drze%C5%BCd%C5%BCon&q=trepczyk#search_anchor Współczesna literatura kaszubska 1945 - 1980, ISBN 8320537495]</ref>, kaszëbsczi mòwë, zemi ë jich dłudżich dzejów. W [[1970]] rokù ùkôza sã ''Moja stegna'', a w [[1977]] r. ''Odecknienié''. Specjalnie dlô dzecy ùrëchtowôł òn zbiérk kaszëbsczich wiérztów wëdóny w [[1975]] r. pòd titlã ''Ukłôdk dlô dzôtk''. A w [[1979]] rokù òstôł nôleżnikã [[Związek Literatów Polskich|Związku Literatów Polskich]]. Jegò wiérzta "Kaszëbskô mòwa" bëła dolmaczony na: [[Biôłorusczi jãzëk|biôłorusczi]], bretońsczi, miemiecczi i [[Sloweńsczi jãzëk|sloweńsczi]]. [[Òbrôzk:Grób Jana Trepczyka.jpg|mały|Grób Jana Trepczika na smãtôrzu [[Smãtôrz Smiéchòwsczi w Wejrowie|Smiéchòwsczim]]]] Jón Trepczik ùmôrł [[3 séwnika]] [[1989]] r. w [[Wejrowò|Wejrowie]], gdze pòchòwóny òstôł na smãtôrzu w [[Wejrowò Smiechòwò|Smiechòwie]]. === Slédk === Jeden z brzadów jego robòtë na rënkù ùkôzôł sã ju pò jegò smiercë – dwatomòwi ''Słownik polsko-kaszubski'', wëdóny w [[1994]] rokù. Robòta nad nim zaja autorowi dłudżé lata, a zacza sã òna ju w latach szescdzesątëch ùszłégò stalata. Nôùkòwò przërëchtowôł gò do wëdaniô [[Jerzi Tréder|prof. Jerzi Tréder]]. Spòdlecznô Szkòła w [[Miszewò|Miszewie]] nosy dzysô miono prawie Jana Trepczika. Dzejającé w [[Wejrowò|Wejrowie]] [[Towarzystwo Śpiewacze im. Jana Trepczyka|Towarzystwo Śpiewacze]] nosy téż jegò miono. Krótczé sztrasë w [[Wejrowò|Wejrowie]], [[Rëmiô|Rëmi]] i [[Bòlszewò|Bòlszewie]] òtrzëmôłë nowé pòzwë ùtrwalëwóné w pamiãcë Trepczika; je òn téż przëtómny w gazétach ë cządnikach. W 2008 rokù ùkôzôła sã jegò żëcopis w knéżce „[[Féliks Marszôłkòwsczi]] i jinszi Zrzëszińcë a rozwij jãzëka òrôz kaszëbsczi lëteraturë”. XX Festiwal Mòrsczich Frantówek stôł sã załgã do wëdôwkù dwùch zbiérników piesnie Trepczika w ùsôdzkù na spiéwôków solo i chùru („''Hej mòrze, mòrze''” ë „''Marika''”). Równoczasno ùkôzôła sã antologiô „Jubléjusz Òglowòpòlsczich Festiwalë Piesnie ò Mòrzim w Wejrowie (1966–2008)”, pòdrechòwóniô ùsôdzczi wëkònëwóné na rozmaitëch festiwalach ò mòrsczi tématice. Rozległą żëcopis autora naszëkòwô [[Édmùnd Kamińsczi]]. Wprzódk dëniosł wôżny wkłôd w òdrodë kaszëbsczégò jãzëka jakno pisónégò jãzëka ë wëwòłôł wiôldżi cësk na kùlturowé strzodowiszcze na Kaszëbsce. == Ùsôdztwò (wëjimk) == * ''Kaszebskji pjesnjôk. Dzél I'', Rogòznô Wlkp. 1935 (32 ùsôdzczi) * ''Mòja stegna'', [[Gduńsk]] [[1970]] (28 wiérztë) * ''Rodnô zemia'', [[Gduńsk]] [[1974]] (piesnie w ùsôd. Juliusza Mowińsczégò) * ''Ùkłôdk dlô dzôtk'', [[Gduńsk]] [[1975]] (9 frantówczi) * ''Òdecknienié'', [[Gduńsk]] [[1977]][https://lccn.loc.gov/84209259] * ''Mòja chëcz'', [[Gduńsk]] [[1978]] (5 piesnie w ùsôd. Juliusza Mowińsczégò) * ''Lecë chòrankò. Pieśni kaszubskie'', [[Wejrowò]] [[1980]], (85 piesnie) * ''Słownik polsko-kaszubski'', [[Gduńsk]] [[1994]] (wëd. ju pò smiercë) * ''Lecë'' ''chòrankò. Pieśni kaszubskie'', [[Wejrowò]] [[1997]] (wëdôwk ùfùlowóné plus skrzinka) * ''Hej mòrze, mòrze.'' ''Zbiór pieśni 1'', [[Wejrowò]] [[2008]] * ''Marika. Zbiór pieśni 2'', [[Wejrowò]] [[2008]] == Òrderë ë òdznaczeniô == * Kawalérsczi Krziż [[Òrder Òdrodë Pòlsczi|Òrderu Òdrodë Pòlsczi]] (1981) * Złoti [[Krziż Zasłëdżi]] (1971) * [[Medal Stolema]] (1967) * Medal „Zasłëżonym Wejrowsczi Zemi” (1985) == Òbaczë téż == * [[Léòkadia Trepczik]] * [[Aleksander Labùda]] * [[Medal Stolema]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Lëteratura == * J. Borzyszkowski, J. Mordawski, J. Treder: Historia, geografia, język i piśmiennictwo Kaszubów; J. Bòrzëszkòwsczi, J. Mòrdawsczi, [[Jerzi Tréder|J. Tréder]]: Historia, geògrafia, jãzëk i pismienizna Kaszëbów, Wëdowizna M. Rôżok przë wespółrobòce z Institutã Kaszëbsczim, Gduńsk 1999. * K. Kleina, C. Obracht-Prondzyński (red.): Społeczność kaszubska w procesie przemian : kultura, tożsamość, język. Kancelaria Senatu, 2012. * F. Lorentz, A. Fischer, T. Lehr-Spławiński: Kaszubi : kultura ludowa i język. Toruń : Wydaw. Instytutu Bałtyckiego ; Warszawa : Skł. gł. Kasa im. Mianowskiego - Instytut Popierania Nauki, 1934, s. 132. * [[Ferdinand Neureiter|F. Neureiter]]: Historia literatury kaszubskiej : próba zarysu, przełożyła Maria Boduszyńska-Borowikowa ; wstępem opatrzył Tadeusz Bolduan, Gdańsk : Zrzeszenie Kaszubsko-Pomorskie, Oddział Miejski, 1982, ISBN 8300002561 [http://books.google.de/books?ei=kDMAUdmvDsjZswbWjoCADA&hl=pl&id=VkdIAAAAIAAJ&dq=Neureiter&q=trepczyk#search_anchor] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * {{YouTube|oxM8PWqh2_Q|Zemia rodnô – Nôrodny Himn Kaszëbów}} * https://www.youtube.com/@kaszubywpiesniartystycznej8059/videos * [https://web.archive.org/web/20170223192011/http://www.zk-p.org/files/1704Trepczyk_slownik.pdf 1704Trepczyk_slownik.pdf] * [http://scholar.google.com/scholar?q=J+Trepczyk&btnG=&hl=pl&lr=lang_pl&as_sdt=0 scholar.google] {{Kòntrola}} {{SORTUJ:Trepczik Jan}} [[Kategòrëjô:Kaszëbsczi pisarze]] [[Kategòrëjô:Kaszëbi]] [[Kategòrëjô:Kaszëbsczi szkólni]] [[Kategòrëjô:Kaszëbsczi tołmôcze]] [[Kategòrëjô:Laùreacë Medalu Stolema]] 4elunlc4203tnkmapq7s2ld3xnohn9k 0 1961 208440 206755 2026-07-17T16:56:55Z Iketsi 3254 ' '→' ' 208440 wikitext text/x-wiki {| border=1 align=right cellpadding=4 cellspacing=0 width=260 style="margin: 0 0 1em 1em; background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" |+ <big><big>'''Zemia'''</big></big> |- ! align="center" bgcolor="#000000" colspan="2" | [[Òbrôzk:Meteosat-12-fci-march-equinox-2025-noon.jpg|frameless|Zemia]] |- ! bgcolor="#c0c0ff" colspan="2" | Charakteristika [[òrbita|òrbitë]] (J2000) |- ! align="left" | Strzédnô dôlëzna<br /> òd Słuńca | 149&nbsp;597&nbsp;887&nbsp;[[kilométer|km]]<br />(1,00000011 [[Astronomòwô pòjedincznosc|AU]]) |- ! align="left" | [[Òkrąg|Òkrãżé]] òrbitë | 0,940×10⁹km<br />(6,283&nbsp;AU) |- ! align="left" | [[Ekscentricznota (fizyka)|Mimòsród]] | 0,01671022 |- ! align="left" | [[Peryhelium]] | 147&nbsp;098&nbsp;074&nbsp;km<br />(0,9832899&nbsp;AU) |- ! align="left" | [[Aphelium]] | 152&nbsp;097&nbsp;701&nbsp;km<br />(1,0167103&nbsp;AU) |- ! align="left" | [[Gwiôzdowi rok]] | 365,25696&nbsp;[[dzéń|dniów]]<br />(1,0000191&nbsp;[[Rok|lat]]) |- ! align="left" | [[Synodicznô òbiega]] | nié dotikô |- ! align="left" | Strzédnô chùtkòsc<br /> òrbitalnô | 29,783&nbsp;km/[[sekùnda|s]] |- ! align="left" | [[Nôwikszosc|Nôwikszô]] [[chùtkòsc]] | 30,287&nbsp;km/s |- ! align="left" | [[Nômiészëzna|Nômiészô]] chùtkòsc | 29,291&nbsp;km/s |- ! align="left" | Ùchëłosc òrbitë<br /> ùprocëmnienim [[ekliptika|eklipticzi]] | 0,00005[[grad|°]]<br />(7,25° ùprocëmnienim <br />[[ekwator]]a [[Słuńce|słuńcowégò]]) |- ! align="left" | [[Satelita|Nôtëralny satelita]] | 1 ([[Miesądz]]),<br /> Òbaczë téż<br /> [[3753 Cruithne]] |- ! bgcolor="#c0c0ff" colspan="2" | Charakteristika fizycznô |- ! align="left" | Przemiara ekwatorowô | 12&nbsp;756,270&nbsp;km |- !align="left" | Przemiara [[Geografòwi biegun|biegunowô]] | 12&nbsp;713,500&nbsp;km |- !align="left" | Strzédnô przemiara | 12&nbsp;745,591&nbsp;km |- !align="left" | Splëszczenié | 0,003352861 |- ! align="left" | Strzédny òkrąg | 40&nbsp;041,455&nbsp;km |- ! align="left" | [[Wiéchrzëzna]] | 510&nbsp;065&nbsp;284,702&nbsp;[[kwadratowi kilométer|km²]] |- ! align="left" | [[Zabérnosc (matematika)|Zabérnosc]] | 1,0832×10¹²&nbsp;[[kùbikòwi kilométer|km³]] |- ! align="left" | [[Masa (fizyka)|Masa]] | 5,9736×10²⁴&nbsp;kg |- ! align="left" | [[Gãscëzna]] | 5,515&nbsp;[[gram|g]]/[[kùbikòwi centiméter|cm³]] |- ! align="left" | [[Zemsczé przërëchlanié|Zemsczé<br /> przërëchlanié]]<br /> na ekwatorze | 9,780&nbsp;m/s² [http://ssd.jpl.nasa.gov/phys_props_planets.html 1]<br />(0,99732&nbsp;[[Zemsczé przërëchlanié|g]]) |- ! align="left" | [[Chùtkòsc ùcékù]] | 11,186&nbsp;km/s |- ! align="left"| Liniowcowô chùtkòsc na ekwatorze | 1674,38&nbsp;km/h<br /> |- ! align="left"| [[Kòłowô chùtkòsc]] | 15[[grad|°]]/[[gòdzëna|h]] (0,2618&nbsp;[[radian|rad]]/[[sekùnda|s]]) |- ! align="left" | Ùchëłosc ekwatora<br /> ùprocëmnienim<br /> plaskatoscë òrbiti | [[Grad (kąt)|23,439281°]] |- ! align="left" | [[Deklinacëjô (astronomijô)|Deklinacëjô]] | 90° |- ! align="left" | [[Albedo]] | 0,367 |- ! align="left" | [[Temperatura]]<br /> wiéchrzëznë | {| cellspacing="0" cellpadding="2" align ="center" border="0" width="100%" style="background: #f9f9f9;" |- ! [[Nômiészëzna|min.]] ! [[Strzédnosc|strzéd.]] ! [[Nôwikszosc|maks.]] |- align ="center" | 185&nbsp;[[kelwin|K]] | 287&nbsp;K | 331&nbsp;K |} |- ! align="left" | [[Astronomòwé cësnienié|Astronomòwé<br />cësnienié]]<br /> na wiéchrzéznie | 100 [[kilo|k]][[Paskal|Pa]] |- ! bgcolor="#c0c0ff" colspan="2" | Skłôd [[wiodrowina|wiodrowinë]] |- | [[Tãcheń]] || 78,1% |- | [[Krziseń]] || 20,9% |- | [[Argon]] || 0,9% |- | [[Ditlenk wãgla]]<br /> [[Wòdnô ropa]] | Niewiôlgô pakôza, kòl 0,1% |} '''Zemia''' (symbòl: [[Òbrôzk:Earth symbol (fixed width).svg|16px|🜨]]) je trzecą pòsobicą (rechùjącë òd [[Słuńce|Słuńca]]), a piątą wedle wielgòscë planétą w [[Słuńcowi Ùstôw|Słuńcowim Ùstawie]]. Wedle ùczałich Zemia ùfòrmòwa sã kòl 4,57 miljarda lat nazôd, a krótkò pò tim ùfòrmòwôł sã ji jedurny [[nôtëralny satelita]] - [[Miesądz]]. Wkòł Zemi, òkróm Miesądza, krążą jesz dwa [[Miesądze Kordylewsczégò|pichòwé miesądze]] ([[miesądze Kordylewsczégò]]) i wiele [[sztëczny satelita|sztëcznëch satelitów]]. Zemia mô pasowną masã i grawitacjã dlô ùtrzëmaniô wiodrowinë, chtërnô téż chróni przed szkódnym [[ùltrafioletowé parminienié|ùltrafioletowim parminienim]] i téż [[magnétowé pòle]] chróniącé przed [[słuńcowi wiater|słuńcowim wiatrã]]. * Całownô wiéchrzëzna: 510,071 miljónów km² * Lądowô wiéchrzëzna: 148,94 miljónów km² (29,2% całowni wéchrzëznë) * Wòdnô wiéchrzëzna: 361,132 miljónów km² (70,8% całowni wéchrzëznë) == Geògrafiô Zemi == '''[[Òcean|Òceanë]]:''' * [[Spòkójny Òcean]] (Pacyfik, Wiôldżi Òcean) * [[Atlantëcczi Òcean]] (Atlantyk) * [[Jindijsczi Òcean]] * [[Nordowi Òcean]] (Arktikòwi Òcean) - przez niechtërnych je ùznóny jakno czwiôrti òcean, a jinszi znają blós trzë òceanë a nen zwą Artkikòwim Mòrzã abò Lodzanim Mòrzã. * [[Pôłniowi Òcean]] (mòże téż bëc ùznóny jakno dzél Òceanów: Atlantëcczégò, Spòkójnégò i Jindijsczégò). === [[Kòntinent|Kòntinentë]] === * [[Afrika]] * [[Pôłniowô Amerika]] * [[Nordowô Amerika]] * [[Antarktida]] * [[Aùstralëjô (kòntinent)|Aùstraliô]] i [[Òceaniô]] * [[Azëjô|Azjô]] * [[Eùropa]] === Nôwikszé [[Òceanowi rów|òceanowé rowë]] === * [[Mariańsczi Rów]] – 11&nbsp;022 m * [[Rów Tonga]] – 10&nbsp;882 m * [[Rów Kùrilskò-Kamczacczi]] – 10&nbsp;542 m * [[Filipińsczi Rów]] – 10&nbsp;497 m * [[Rów Kermadec]] – 10&nbsp;047 m * [[Rów Izu-Ogasawara]] (przóde: Bònin) – 9810 m === Nôwikszé [[Réga gór|rédżi gór]] === * [[Himalaje]] – 8848 m; dł. 2500&nbsp;km * [[Karakòrum]] – 8611 m; dł. 800&nbsp;km * [[Hindukùsz]] – 7690 m; dł. 800&nbsp;km * [[Tien-szan]] – 7439 m; dł. 2500&nbsp;km * [[Andë]] – 6960 m; dł. 9000&nbsp;km * [[Kòrdilierë]] – 6194 m; dł. 8000&nbsp;km * [[Kaùkaz (réga gór)|Kaùkaz]] – 5642 m; dł. 1100&nbsp;km * [[Górë Ellswòrtha]] – 5140 m; dł. 900&nbsp;km * [[Alpë]] – 4807 m; dł. 1200&nbsp;km * [[Atlas (górë)|Atlas]] – 4165 m; dł. 2200&nbsp;km == Òbaczë téż == * [[Miesądz]] * [[Słuńce]] * [[Wenus]] * [[Mars]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://www.nineplanets.pl/earth.html Nineplanets.pl - Zemia] {{Słuńcowi Ùstôw|kol=#c0c0ff}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Astronomiô|Zemia]] [[Kategòrëjô:Zemia| ]] m221lun4q616bcv291dfpf2cy7qyifk 0 2378 208344 203212 2026-07-17T12:06:38Z Terrus38 14026 kòrekta 208344 wikitext text/x-wiki <div style="text-align: left; font-size: 95%">{{Infobox-Wòjewództwò|miono=Pòmòrsczé wòjewództwò|gwôsné miono=Województwo pomorskie|fana=POL województwo pomorskie flag.svg|miono-genitiw=Pòmòrsczégò wòjewództwò|herb=POL województwo pomorskie COA.svg|Òbrôzk=Danzig Krantor Gdansk Żuraw.jpg|na karce=Pomorskie (EE,E NN,N).png|stolëca=Gduńsk|Marszôłk=[[Mieczësłôw Struk]] (PO)|Wòjewoda=[[Béjata Rutkewicz]] (PO)|wiéchrzëzna=18 310,34|lëdztwò=2 346 065|rok=2021|Merk=PM|kòd=PL-PM|Registracëjné tôfle=G|Ùrbanizacjô=64%|www=https://www.pomorskie.eu}}</div> '''Pòmòrsczé wòjewództwò''' ({{jãz.|pl}} ''Województwo pomorskie'') – jedna òd 16 jednostków administracyjnégò pòdzéla [[Pòlskô|Pòlsczi Repùbliczi]]. Pòłożoné je w nordowim dzélu państwa, nad [[Bôłt|Bôłtã.]] Stolëcznym gardã je [[Gduńsk]]. Zajimô òbrëmienié ò wiéchrzëznie 18 310,34 km². Je nôdali wësëniãtim na nordã wòjewództwã kraju. 30 czerwińca 2024 rokù wòjewództwò miało wicy jak 2,36 mln mieszkańców. == Historiô == [[Òbrôzk:PMna49.png|lewo|mały|Wòjewództwa z lat 1975–1998 z grańcą terôczasnégò pòmòrsczégò wòjewództwa]] Pòmòrsczé wòjewództwò òstało stwòrzoné w 1999 rokù z wòjewództwów pòprzednégò administracyjnégò pòdzela: * gduńsczégò (''całowno'') * stôlpsczégò (''òkróm gmin [[Sławieńsczi kréz|sławieńsczégò]] [[Słôwieńsczi kréz|krézu]]<nowiki/>'') * jelbiąsczégò (''leno gminë krézów [[Nowòdwòrsczi kréz|nowòdwòrsczégò]], [[Malbòrsczi kréz|malbòrsczégò]], [[Kwidzëńsczi kréz|kwidzyńsczégò]] i terôczasnégò [[Sztumsczi kréz|sztumsczégò]]'') * bëdgòsczégò (''leno 3 z 4 gminów [[Chònicczi kréz|chònicczégò krézu]]''). Z przëczënë òprzéczków Bëdgòszczë nie pòwstało wiôldżé pòmòrsczé wòjewództwò òbjimającé téż [[Bëdgòszcz]], [[Torń]], [[Włocłôwk]] i [[Grëdządz]] (dzysdnia bãdącëch dzélã [[Kùjawskò-pòmòrsczé wòjewództwò|kùjawskò-pòmòrsczégò wòjewództwa]]). == Geògrafiô == Wedle pòdôwków z 1 stëcznika 2014 r. wiéchrzëzna wòjewództwa wënosëła 18 310,34 km². Wedle pòdôwków z 31 gòdnika 2012 r., w pòmòrsczim wòjewództwie lasë òbjimałë wiéchrzëznã 664,4 tës. ha, co skłôdô sã na 36,3% jégò całowny pòwiérzchnie. 9,8 tës. ha lasów leżi na terenach nôrodnëch parków. == Krézë == [[Òbrôzk:Pomeranian Voivodeship administrative map.svg|centruj|500px|mały|Administracyjnô kôrta pòmòrsczégò wòjewództwa (pò pòlskù)]] {| class="wikitable sortable" width="700" style="text-align:right;" |+Gardë na prawach pòwiôtu !Herb !Gard na prawach pòwiôtu !Lëdztwò <small>(</small><small>30 czerwińca 2024)</small><ref>https://web.archive.org/web/20120211161351/http://demografia.stat.gov.pl/BazaDemografia/</ref> !Wiéchrzëzna <small>[km²]</small><ref name=":1">https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/ludnosc/ludnosc/powierzchnia-i-ludnosc-w-przekroju-terytorialnym-w-2023-roku,7,20.html</ref> |- | style="text-align:center;" |[[Òbrôzk:Gdansk_COA.svg|29x29px]] | style="text-align:left;" |[[Gduńsk]] |487 834 |683 |- | style="text-align:center;" |[[Òbrôzk:POL_Gdynia_COA.svg|28x28px]] | style="text-align:left;" |[[Gdiniô]] |240 554 |391 |- | style="text-align:center;" |[[Òbrôzk:POL_Słupsk_COA_1.svg|24x24px]] | style="text-align:left;" |[[Stôłpsk|Słëpsk]] |85 135 |52,72 |- | style="text-align:center;" |[[Òbrôzk:POL_Sopot_COA.svg|39x39px]] | style="text-align:left;" |[[Sopòt]] |31 696 |28 |} {| class="wikitable sortable" width="700" style="text-align:center;" |+Krézë !Herb !Kréz !Stolëca !Lëdztwò <small>(2024)</small> !Wiéchrzëzna <small>[km²]</small> |- |[[Òbrôzk:POL_powiat_wejherowski_COA.svg|27x27px]] |[[Wejrowsczi kréz]] |[[Wejrowò]] |230 301 |1279,84 |- |[[Òbrôzk:POL_powiat_kartuski_COA.svg|28x28px]] |[[Kartësczi kréz]] |[[Kartuzë]] |154 695 |1120,04 |- |[[Òbrôzk:POL_powiat_gdański_COA.svg|29x29px]] |[[Gduńsczi kréz]] |[[Pruszcz]] |132 802 |793,17 |- |[[Òbrôzk:POL_powiat_starogardzki_COA.svg|32x32px]] |[[Starogardzczi kréz]] |[[Starogarda]] |124 979 |1345,28 |- |[[Òbrôzk:POL_powiat_tczewski_COA.svg|28x28px]] |[[Dërszewsczi kréz]] |[[Dërszewò]] |110 865 |697,54 |- |[[Òbrôzk:POL_powiat_słupski_COA.svg|28x28px]] |[[Stôłpsczi kréz]] |[[Stôłpsk|Słëpsk]] |96 140 |2294,41 |- |[[Òbrôzk:POL_powiat_chojnicki_COA.svg|31x31px]] |[[Chònicczi kréz]] |[[Chònice]] |95 759 |1364,25 |- |[[Òbrôzk:POL_Coa_powiat_pucki.svg|27x27px]] |[[Pùcczi kréz]] |[[Pùck]] |92 154 |577,85 |- |[[Òbrôzk:POL_powiat_kwidzyński_COA.svg|28x28px]] |[[Kwidzëńsczi kréz|Kwidzyńsczi kréz]] |[[Kwidzëno]] |79 941 |834,64 |- |[[Òbrôzk:POL_powiat_bytowski_COA.svg|28x28px]] |[[Bëtowsczi kréz]] |[[Bëtowò]] |76 302 |2192,81 |- |[[Òbrôzk:POL_powiat_kościerski_COA_1.svg|27x27px]] |[[Kòscérsczi kréz]] |[[Kòscérzna]] |72 201 |1165,85 |- |[[Òbrôzk:POL_powiat_lęborski_COA.svg|29x29px]] |[[Lãbòrsczi kréz]] |[[Lãbórg]] |63 576 |706,99 |- |[[Òbrôzk:POL_powiat_malborski_COA.svg|28x28px]] |[[Malbòrsczi kréz]] |[[Malbórg]] |60 438 |494,63 |- |[[Òbrôzk:POL_powiat_człuchowski_COA.svg|31x31px]] |[[Człëchòwsczi kréz]] |[[Człuchòwò|Człëchòwò]] |52 978 |1574,41 |- |[[Òbrôzk:POL_powiat_sztumski_COA.svg|30x30px]] |[[Sztumsczi kréz]] |[[Sztëm|Sztum]] |38 093 |730,85 |- |[[Òbrôzk:POL_Powiat_nowodworski_COA.svg|32x32px]] |[[Nowòdwòrsczi kréz]] |[[Nowi Dwór]] |33 513 |652,75 |} == Gardë == <table><tr><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Bytow COA.svg|24px]] [[Bëtowò]] * [[Òbrôzk:POL Brusy COA.svg|24px]] [[Brusë]] * [[Òbrôzk:POL Chojnice COA.svg|24px]] [[Chònice]] * [[Òbrôzk:POL Czersk COA.svg|24px]] [[Czérskò|Czersk]] * [[Òbrôzk:POL Dzierzgoń COA.svg|24px]] [[Dzërzgóń]] * [[Òbrôzk:POL Człuchów COA.svg|24px]] [[Człuchòwò|Człëchòwò]] * [[Òbrôzk:POL Czarne COA.svg|24px]] [[Czôrné|Hamersztëno]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Czarna Woda COA.svg|24px]] [[Czôrnô Wòda]] * [[Òbrôzk:POL Tczew COA 1.svg|24px]] [[Dërszewò]] * [[Òbrôzk:POL Debrzno COA old.svg|24px]] [[Frédląd|Prësczi Frédląd]] * [[Òbrôzk:POL Gdynia COA.svg|24px]] [[Gdiniô]] * [[Òbrôzk:POL Gdańsk COA.svg|29x29px]] [[Gduńsk]] * [[Òbrôzk:POL Gniew COA.svg|24px]] [[Gméw]] * [[Òbrôzk:POL Hel COA.svg|24px]] [[Hél]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Kępice COA (2004-2017).svg|24px]] [[Kãpice]] * [[Òbrôzk:POL Jastarnia COA.svg|24px]] [[Jastarniô]] * [[Òbrôzk:POL Kartuzy COA.svg|24px]] [[Kartuzë]] * [[Òbrôzk:POL Kościerzyna COA.svg|24px]] [[Kòscérzna]] * [[Òbrôzk:POL Kwidzyn COA.svg|24px]] [[Kwidzëno]] * [[Òbrôzk:POL Lębork COA.svg|24px]] [[Lãbórg]] * [[Òbrôzk:POL Łeba COA 1.svg|24px]] [[Łeba]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Malbork COA.svg|24px]] [[Malbórg]] * [[Òbrôzk:POL Miastko COA 1.svg|24px]] [[Miastkò]] * [[Òbrôzk:POL Krynica Morska COA.svg|24px]] [[Krynica Morska|Mòrskô Krënica]] * [[Òbrôzk:POL Nowy Dwór Gdański COA.svg|24px]] [[Nowi Dwór]] * [[Òbrôzk:POL Nowy Staw COA.svg|24px]] [[Nowy Staw|Nowi Stôw]] * [[Òbrôzk:POL Pelplin COA.svg|24px]] [[Pelplëno]] * [[Òbrôzk:POL Prabuty COA.svg|24px]] [[Prabùtë]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Pruszcz Gdański COA.svg|24px]] [[Pruszcz]] * [[Òbrôzk:POL Puck COA.svg|32px]] [[Pùck]] * [[Òbrôzk:POL Reda COA.svg|24px]] [[Réda]] * [[Òbrôzk:POL Rumia COA.svg|24px]] [[Rëmiô]] * [[Òbrôzk:POL Skarszewy COA.svg|24px]] [[Skarszewë]] * [[Òbrôzk:POL Skórcz COA.svg|24px]] [[Skórcz]] * [[Òbrôzk:POL Sopot COA.svg|24px]] [[Sopòt]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Starogard Gdański COA.svg|24px]] [[Starogarda]] * [[Òbrôzk:POL Słupsk COA 1.svg|24px]] [[Stôłpskò|Słëpsk]] * [[Òbrôzk:POL Sztum COA.svg|24px]] [[Sztëm|Sztum]] * [[Òbrôzk:POL Ustka COA 1.svg|24px]] [[Ùskô]] * [[Òbrôzk:POL Wejherowo COA.svg|24px]] [[Wejrowò]] * [[Òbrôzk:POL Władysławowo COA.svg|32px]] [[Wiôlgô Wies]] * [[Òbrôzk:POL Żukowo COA.svg|24px]] [[Żukòwò]] </td></tr></table> == Spòdleczné pòdôwczi == * Pòwiérzchniô: 18 293 km² * Lëdztwò: 2 192 000 == Galeriô == <gallery mode="packed"> Gdansk Glowne Miasto.jpg|[[Gduńsk]] 20240307 114404 Gdynia 03.jpg|[[Gdiniô]] NoDSC 0143.JPG|[[Stôłpsk|Słëpsk]] Tczew 026.jpg|[[Dërszewò]] Wejherowo - fontanna na Placu Jakuba Wejhera 2021-07-23.jpg|[[Wejrowò]] 6. Panorama STG.jpg|[[Starogarda]] POL.Rumia2.jpg|[[Rëmiô]] Ratusz w Chojnicach.jpg|[[Chònice]] Castillo de Malbork, Polonia, 2013-05-19, DD 04.jpg|[[Malbórg]] Zamek w Kwidzynie.jpg|[[Kwidzëno]] Muelle de Sopot, Polonia, 2013-05-22, DD 18.jpg|[[Sopòt]] Lębork ratusz DSC 2216 (Nemo5576).jpg|[[Lãbórg]] </gallery> == Òbaczë téż == * [[Kaszëbi]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20070504163044/http://www.woj-pomorskie.pl/ Marszałkòwsczi Ùrząd Pòmòrsczégò Wòjewództwa] * [http://www.gdansk.uw.gov.pl/mniejszosci-narodowe-i-etniczne (pl)] == Przëpisë == {{Przëpisë}} {{Pòmòrsczé krézë}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé wòjewództwò| ]] 75btznc5f0ky7kc2jxhyrgoshj2rrp3 0 2434 208488 206762 2026-07-17T20:15:13Z Iketsi 3254 Historëjô→Historiô 208488 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò| gwôsné miono = Česká republika | miono = Czeskô Repùblika | miono-genitiw = Czesczi | fana = Flag of the Czech Republic.svg | herb = Coat of arms of the Czech Republic.svg | na karce = LocationCzechRepublic.png | mòtto = Pravda vítězí (Prôwda dobãdze)| jãzëk = czesczi | stolëca = Praga | fòrma państwa = repùblika | wiéchrzëzna = 78 866 | procent-wòdë = 2 | lëdztwò = 10 900 555 | rok = 2023 | dëtk = Czeskô króna | kòd dëtka = CZK | czasowô cona = +1 | swiãto = [[1 stëcznika]] [[1993]] | himn = Kde domov můj | kòd = CZ | Internet = .cz | telefón = 420 |Prezydeńt=Petr Pavel|Premiéra=Andrej Babiš }} '''Czeskô''' ('''Czeskô Repùblika''') ({{jãz.|cs}} ''Česko, Česká republika, ČR'') – państwã w [[Eùropa|Eùropie]], bez przistãpù do mòrza. Òd [[1918]] do [[1993]] béła w zrzeszë ze [[Słowackô|Słowacką]] w [[Czechosłowacji]]. Òd [[2004]] r. słëchô do [[Eùropejskô Ùnijô|Eùropejsczi Ùniji]]. Dzysdniowò, wedle [[kònstitucëjô|kònstitucëji]] Czesczi Repùbliczi w ji skłôd wchôdają trzë krôje: * [[Bòhemijô]] (Czechë, {{jãz.|cs}} ''Čechy'') * [[Mòrawskô]] ({{jãz.|cs}} ''Morava'') * [[Czesczi Sląsk]] ({{jãz.|cs}} ''České Slezsko'') Nen historëczny pòdzélënk je téż òdzdrzadlony w państwòwim herbù czesczi Repùbliczi, jaczi zamëkô w se czesczégò lwa ôs mòrawsczégò ë szląsczégò òrzła. W [[1920]] òstałë przëłączoné téż môłé dzéle [[Dólnô Aùstriô|Dólny Aùstrie]]. Stolecznym gardã Czesczi Repùbliczi je [[Praga]] ({{jãz.|cs}} Praha). Jinszima wôżnyma gardama są: [[Brno]], [[Ostrava]], [[Olomouc]], [[České Budějovice]], [[Plzeň]]. == Historiô == Pòd kùńc IX stolatô Czeskô òsta zjednónô przez Przemyslidów. W 997 rokù prasczi biskùp [[Swiãti Wòjcech|Wòjcech]] zatrzimôł sã w gardze [[Gduńsk]]. Czesczi Królestwò miało wôżną rolã w òbéńdze òd czasu hùsycczich religijnëch wòjnów w XV stolatim a téż w trzëdzescëlatny wòjnie w XVII stolatim, chtërné zacht òsłabiłë państwò. W dalszim cządze dosta sã pòd cësk Habsbùrgów ë weszła w skłôd Aùstro-Madżarsczi. Pò ùpadniãcym aùstro-madżiarsczi mònarchji w [[1918]] rokù pòwstało państwò Czechów ë Słowôków - Czechosłowacjô. W [[1938]] rokù na spòdlim monachijsczégò ùkłôdu zajãté òstałe môle ''Sudetenlandu'' a Słowackô zwëskała wikszą samòrządzëznã, tedë miono państwa béło Czecho-Słowackô. W [[1939]] rokù Czeskô dostało sã pòd òkùpacëjã Trzecy Rzeszë, a Słowackô béło marionétkòwim państwã pòd ji kòntrolą. Pò II swiatowi wòjnie Czechosłowacjô dosta sã pòd cësk Sowiecczégò Związkù. W [[1968]] rokù wòjska Warszawsczégò Ùkłôdu dokònałe inwazji tegò państwa czim zakùńczëłë starë bë zliberalëzowac kòmùnisticzny system ("Socjalëzna z lëdzką twôrzą") ób czas prasczégò zymkù. W 1989 rokù Czechosłowacjô dosta nazôt wòlnotã ë zmieniła ùrządzené państwa òb czas "aksaméntni rewòlucëji". [[1 stëcznika]] [[1993]] rokù państwò to w mirny ôrt pòdzelone òsta na dwa samòstójne państwa Czeskô ë [[Słowackô]]. Czeskô Repùblika wstãpiła do [[NATO]] w [[1999]] rokù, a do Eùropejsczi Ùniji w [[2004]]. == Ùrządzenié państwa == Czeskô Repùblika je parlamentarną demokracëją. Ùstôwcowim ùrzãdã je dwajizbòwi parlament. Niższô jizba parlamentu - Zgromada Depùtowónëch ({{jãz.|cs}} ''Poslanecká sněmovna'') ma 200 parlamentorów wëbiérónëch na sztërëlatną kadencëjã. W jizbie wëższi - Senace ({{jãz.|cs}} ''Senát'') je 81 senatorów wëbierónëch na cząd 6 lat. Trzeci dzél senatorów je wëbiéróny co dwa lata. W przódkù państwa je prezydent kraju, chtëren je wëbiéróny przez parlament na piãc lat. Reprezentëje òn państwò na midzënôrodny arenie. Prezydent mô prawò òbsôdzac ë copac przédnika ministrów a téż nôleżników rządu, rozrzeszac Zgromadã Depùtowónëch, òbsôdzac sãdzów i nôleżników Czesczégò Nôrodnégò Bankù ({{jãz.|cs}} ''Česká národní banka''). Sprôwnym ùrzãdem je Rząd ({{jãz.|cs}} ''Vláda''). Nowi rząd mùszi przedstawic swoją programã przed Zgromadą Depùtowónëch i zwëskac dowiérny głos. == Ùrzãdny pòdzélënk == Czeskô Repùblika je pòdzélonô na 13 regionów ({{jãz.|cs}} ''kraj'') ë na wëdzélony gard Praga. Dzysdniowô ùrzãdny pòdzélënk jistnieje òd [[2000]] rokù. Sądë ë niechtërné ùrzãdë są równak zrechtowóné na pòspòdlim ùrzãdnégò pòdzélënkù z [[1960]] [[rok]]ù na 10 regionów, pòdzélonëch dali na krézë ({{jãz.|cs}} ''okres''). [[Òbrôzk:Czechy_Kraje.png|framed|center|Ùrzãdny pòdzélënk Czesczi Repùbliczi w czesczim jãzëkù]] == Geògrafiô == Czeskô Repùblika je państwã w [[Westrzédnô Eùropa|Westrzédny Eùropie]], bez przistãpù do mòrza. Òna greńczi na zôpadze z [[Miemieckô|Miemiecką]], na pôłnim z [[Aùstriô|Aùstrią]], òd pórénkù ze [[Słowackô|Słowacką]] ë na nordze z [[Pòlskô|Pòlską]]. === Wëdrzatk plónu === Wikszi dzél Czesczi Repùbliczi zajimùją wëszawno-górsczé môle Czesczégò Masywù. Je òn òbeszłi z trzech starn górami: Sudetama (''Śnieżka'' 1602 m n.r.m.), Rudawama (Klinovec 1244 m n.r.m.), Czesczim Lasã (1042 m n.p.m.), Bawarsczim Lasã ë Szumawą. Westrzédny dzél Czesczégò Masywù je zapadłoscą z dolëzną [[Laba|Labë]], a na pôłnim są wlëdżi Trzebòńskô ë Bùdzejowickô. Òd Karpatów Czesczi Masyw je òdaparniony na pòrénkù mòrawskò-sląskim pasmã òbniżeniów. == Lëdztwò == {| class="wikitable" style="font-size: 90%; float: right; margin: 0 0 1em 1em;" ! colspan="6" | Lëdztwò Czeskô <small> (CSU, Praga) </small> |- ! Rok !! Lëdztwò !! Zjinaka ! Rok !! Lëdztwò !! Zjinaka |- ! [[1857]] | 7 016 531 | - ! [[1930]] | 10 674 386 | 6,6% |- ! [[1869]] | 7 617 230 | 8,6% ! [[1950]] | 8 896 133 | -16,7% |- ! [[1880]] | 8 222 013 | 7,9% ! [[1961]] | 9 571 531 | 7,6% |- ! [[1890]] | 8 665 421 | 5,4% ! [[1970]] | 9 807 697 | 2,5% |- ! [[1900]] | 9 372 214 | 8,2% ! [[1980]] | 10 291 927 | 4,9% |- ! [[1910]] | 10 078 637 | 7,5% ! [[1991]] | 10 302 215 | 0,1% |- ! [[1921]] | 10 009 587 | -0,7% ! [[2001]] | 10 230 060 | -0,7% |} [[Òbrôzk:Czech Republic demo.png|mały|330px|Djagrama pòkôzujący dinamikã zjinak (w tësącach) lëdztwa Czesczi òd [[1993]] do [[2003]] rokù.]] Tam je òdnotowiwóné ùjimné zwëczajné przërôstanié lëdztwa: -0,08% (òd [[2003]]). Rozcëga sã strzédna długòta żëca, chtërna je 75 lat (òd 2003). === Gardë Czech === Gardë Czech, chtërne mają wiãcy jak 50&nbsp;000 lëdzy. [[Òbrôzk:Prague Charles Bridge View-02.jpg|mały|Praga]] [[Òbrôzk:Brno View from Spilberk 131.JPG|mały|Brno]] {| {{prettytable}} ! &nbsp;&nbsp; ! miasto ! liczba mieszkańców (2025) |- | align="center" | 1 ||align="center" | [[Praga]] || align="center" | 1 397 880 |- | align="center" | 2 ||align="center" | [[Brno]] || align="center" | 402 739 |- | align="center" | 3 ||align="center" | [[Òstrawa]] || align="center" | 283 187 |- | align="center" | 4 ||align="center" | [[Pilzno]] || align="center" | 187 928 |- | align="center" | 5 ||align="center" | [[Olomouc|Liberec]] || align="center" | 108 090 |- | align="center" | 6 ||align="center" | [[Liberec|Olomouc]] || align="center" | 103 063 |- | align="center" | 7 ||align="center" | [[Czesczé Bùdziejowice]] || align="center" | 97 231 |- | align="center" | 8 ||align="center"| [[Hradec Králové]] || align="center" | 94 311 |- | align="center" | 9 ||align="center" | [[Ústí nad Labem|Pardubice]] || align="center" | 92 319 |- | align="center" | 10 ||align="center"| [[Pardubice|Ústí nad Labem]] || align="center" | 90 866 |- | align="center" | 11 ||align="center" | [[Zlín]]|| align="center" | 74 684 |- | align="center" | 12 ||align="center" | [[Kladno]]|| align="center" | 69 664 |- | align="center" | 13 ||align="center" | [[Kladno|Havířov]] || align="center" | 68 674 |- | align="center" | 14 ||align="center" | [[Most (gard w Czechach)|Most]] || align="center" | 63 474 |- | align="center" | 15 ||align="center" | [[Opava]]|| align="center" | 55 109 |- | align="center" | 16 ||align="center" | [[Frýdek-Místek|Jihlava]] || align="center" | 54 624 |- | align="center" | 17 ||align="center" | [[Frýdek-Místek]]|| align="center" | 53 590 |- | align="center" | 18 ||align="center" | [[Teplice]]|| align="center" | 50 912 |- |} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://www.czech.cz Òficjalnô starna Czechów] (w czesczim jãzëkù) * [https://web.archive.org/web/20060305125842/http://www.parlament.cz/ Parlament Czesczi Repùbliczi] (w czesczim jãzëkù) * [http://www.hrad.cz Prezydent Czesczi Repùbliczi] (w czesczim jãzëkù) * [http://www.vlada.cz Rząd Czesczi Repùbliczi] (w czesczim jãzëkù) * [https://web.archive.org/web/20031009022647/http://portal.gov.cz/wps/portal Pòrtal Czesczi Repùbliczi] (w czesczim jãzëkù) * [https://web.archive.org/web/20150322210818/http://odroda.kaszubia.com/03-10/ps_kasz_czes.htm Czeszë ò Kaszëbach] {{Eùropa}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Czeskô| ]] [[Kategòrëjô:Eùropejsczé państwa]] nhwa2lk9b279joel8i0pcyy4ewu2fdg 14 2435 208514 201728 2026-07-18T10:23:16Z Iketsi 3254 {{Commons}} 208514 wikitext text/x-wiki {{Commons}} [[Kategòrëjô:Eùropejsczé państwa]] ckzb69r1np8eyz9x3krrs32a7tsoezh 0 2446 208460 201734 2026-07-17T17:27:42Z Iketsi 3254 {{jãz.|cs}} 208460 wikitext text/x-wiki {{Gard-infobox|Gard=Praga|fana=Flag of Prague.svg|céch=Coat of arms of Prague.svg|karta=Map of Prague.png|bùrméster=Bohuslav Svoboda|lëdztwò=1,397,880|rok=2025|pòcztowi kòd=100 00 – 199 00|czerënkòwi numer=2|registracëjné tôfle=A|www=https://praha.eu/|commons=Category:Prague|wiéchrzëzna=496 km²|państwò=[[Czeskô Repùblika]]|stopniN=50° N|stopniE=14° 25′ 16″ E|minutN=5′ 16″ N|minutE=25′ 16″ E|gwôsné miono=Praha|dopełniacz=Pragi}}[[Òbrôzk:Praha_461.jpg|mały|Praga - Wełtawa ë Karelów Mòst]] [[Òbrôzk:Prague Charles Bridge View-02.jpg|mały|Hradčany]] '''Praga''' ({{jãz.|cs}} ''Praha'') – je stolëcą [[Czeskô Repùblika|Czesczi Repùbliczi]] ë nôwikszim czesczim gardã. Praga pòłożonô je nad rzeką [[Wełtawa|Wełtawą]]. Historëczné centróm gardu je wpisóné na lëstã swiatowi kùlturny spôdkòwiznë [[UNESCO]]. == Historëjô == Praga òsta założonô w drëdżi pòłowie IX-tégò stolatô a w 1085 rokù sta sã sedzbą czesczich królów. XIV-té stolaté ë panowanié [[Karel IV|Karela IV]] bëło złotim cządã dlô gardu. Karel IV zlécył m.jn. bùdacëjã Nowégò Gardu, mòstu nad Wełtawą (mianowónégò òd 1870 "Karelów mòst") ë Katédrë sw. Wita. Mô założoné téż pierszi we Westrzédny Eùropie ùniwersytet, jaczi nosy dzysô jegò miono. Za czasów Karela IV Praga bëła trzecym nôwikszim gardã w Eùropie. '''Nôwôżniészé wëdarzenia w historëji Pradżi''' * ''' 870''' &nbsp;&nbsp;założenié gardu * ''' 888''' &nbsp;&nbsp;Praga òsta przejãtô przez [[Wiôlgô Mòrawskô|Wiôlgą Mòrawską]] * ''' 983 do kòle 989 rokù''' &nbsp;&nbsp;[[Swiãti Wòjcech]] – béł tu biskùpã * '''1085''' Praga òsta szedzbą królów * '''1346–1378''' panowanié Karela IV - Praga sta sã stolëcą [[Rzimskô Imperëjô|Rzimsczi Imperëji]] * '''1348''' założenié Prasczégò Ùniwersytetu ([[Ùniwersytet Karola]]) * '''1378''' refòrmacëjô [[Jan Hus]]a * '''1583–1612''' panowanié [[Rudolf II|Rudolfa II]], Praga sta są drëdzi rôz stolëcą [[Rzimskô Imperëjô|Rzimsczi Imperëji]] * '''1648''' zôpadny ùbrzég Pradżi zajãti ë rabòwóny przez szwedzką armëjã * '''1741''' òkùpacëjô przez frańcëskò-bajersczé wòjska * '''1744''' òkùpacëjô przez prëską armëjã * '''1848''' rewolucëjné pòwstanié òstało zdëszoné przez aùstrëjackò-madżarską armëjã * '''1890''' wiôldżi pòtop * '''1918''' pò [[I swiatowô wòjna|I swiatowi wòjnie]] Praga sta sã stolëcą czeskòsłowacczégò państwa * '''1938''' pò zdradze [[Czeskòsłowackô|Czeskòsłowacczi]] przez zôpadnëch aliantów hitlerowsczé Miemcë zajëmają [[Sudetë]] a w 1939 całé państwò * '''1945''' pòwstanié procëm Miemcóm na krótkò przed zakùńczenim [[II swiatowô wòjna|II swiatowi wòjnë]], przëbëcé [[Czerwionô Armëjô|Czerwiony Armëji]] * '''1948''' [[Kòmùnizm|kòmùniscë]] przejëmają władzã * '''1968''' inwazëjô państw [[Warszawsczi Pakt|Warszawsczégò Paktu]] ë zdëszenié [[Prasczi zymk|prasczégò zymkù]] * '''1989''' Praga sta sã centróm [[Aksamińtnô rewolucëjô|aksamińtny rewolucëji]], ùpôdk kòmùnistnégò reżimù * '''2000''' wiôldżé protestë antiglobalëstów òbczôs zéńdzeniów [[Midzënôrodny Monetarny Fùndusz|Midzënôrodnégò Monetarnégò Fùnduszu]] (IMF) ë [[Swiatowi Bank|Swiatowégò Bankù]] * '''2002''' pòtop, nôwôżniészé stôrodôwnotë nie òstałë zniszczoné == Ekònomijô == Praga je nôbòkadniészim gardã w Westrzédny ë Pòrénkòwi Eùropie, ë bòkadniészim jak wiele zôpadnoeùropejsczich gardów. ''Per-capita'' wzątk gardu w 2002 mô wëniesłé EUR 32,357, co je 153% strzédny w [[Eùropejskô Ùnijô|Eùropejsczi Ùniji]]. == Òbaczë téż == * [[Wełtawa]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://praha.eu Domôcô starna Gardu] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Stolëcë]] [[Kategòrëjô:Czeskô]] 9vu8voukl2iwu647gv4jgwb9wbcxxlo 0 2565 208469 174463 2026-07-17T19:29:46Z Iketsi 3254 {{jãz.|de}} 208469 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:POL Goleniów COA 1.svg|mały|Herb gardu]] '''Goleniów''' (w zdrojach: ''Golinog'' 1220, ''Golenoge'' 1248, ''Gollenog'' 1268, ''Gollenog'' 1286, ''Golnow'' 1255, ''Gollnow'', {{jãz.|de}} ''Gollnow''; mòżebné òdtwòrzóné [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczé]] pòzwë: ''Gòlnowò'', ''Gòłonóg''{{Zdrzódło}}) – gard w [[Zôpadnopòmòrsczé wòjewództwò|zôpadnopòmòrsczim wòjewództwie]], w [[goleniowsczi kréz|goleniowsczim krézu]], nad rzéką [[Jina|Jiną]]. * Lëdztwò gardu: 22.500 ([[2003]]) * Wiéchrzëzna gardu: 12 km² {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gardë w Pòlsce]] [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé gardë]] [[Kategòrëjô:Zôpadnopòmòrsczé wòjewództwò]] 82qbhlbio9gq2k1rl6thqjl1e0yaykf 0 2667 208347 205008 2026-07-17T12:33:57Z Iketsi 3254 /* Òbaczë téż */ * [[Zabòrsczé Nôùkòwé Towarzëstwò]] 208347 wikitext text/x-wiki {{Gard-infobox| Gard=Brusë| dopełniacz=Brusów| adjektiw_mask=Brusczi| adjektiw_fem=Bruskô| céch=POL_Brusy_COA.svg| fana=POL gmina Brusy flag.svg| karta=Poland adm location map.svg| wòjewództwò=Pòmòrsczé| kréz= chònicczi| grodzki=| rodzaj_gminy=gardnô -wieskô| gmina=| miejska=| bùrméster=| adres_um=| kod_poczt_um=| tel_um=| fax_um=| mail_um=| wiéchrzëzna=| stopniN=5x|minutN=1x|stopniE=1x|minutE=2x| wysokość=| rok=| lëdztwò=| gęstość=| aglomeracja=| czerënkòwi numer=(+48) - | pòcztowi kòd=| registracëjné tôfle=| TERYT=| SIMC=| www=http://www.xXXXXXXXXX.com.pl| |commons=Category:Brusy|gwôsné miono=Brusy}} [[Òbrôzk:Brusy kościół Wszystkich Świętych front 04.07.10 p.jpg|mały|left|Kòscół pw. Wszëtczich Swiãtëch]] '''Brusë''' (we zdrojach: ''Brusy'', ''Bruski''; ''Brusé'' (Cenôwa); {{jãz.|pl}} ''Brusy'', {{jãz.|de}} ''Bruß'') – miasto w [[Chònicczi Kréz|Chònicczim Krézu]], w pôłniowim dzélu [[Pòmòrzczé Wòjewództwò|Pòmòrzczégò Wòjewództwa]]. Tu dzecë w szkòle i młodzëzna w liceum ùczą sã [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczégò jãzëka]]. Miesczé prawa Brusë mają òd [[1988]] rokù. 2022 rokù - òb lato cuchem "[[Transcassubia]]" przëjachelë tu [[Kaszëbi]] z rozmajitich strón. W Brusach mô swój môl jedurné Kaszëbsczé Òglowôsztôłcącé Liceùm, w chtërnym młodzëzna mòże chòdzëc na ùczbë kaszëbsczégò jãzëka i pózni zdôwac z kaszëbsczégò maturã. Mòże tu bãdzé ùczenié młodich lëdzy w dwùch jãzëkach: w kaszëbsczim i w pòlsczim. W Brusach mieszkô kòl 4500 lëdzy. Wiéchrzëzna Brusów to 5,2 km². == Òbaczë téż == * [[Zabòrsczé Nôùkòwé Towarzëstwò]] * [[Transcassubia]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_I/392 Brusy w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] * [http://brusy.pl Òficjalnô stôrna miasta ë gminë] * [https://zsbrusy.pl/kaszebsczi Stôrna Kaszëbsczégò Liceùm Òglowòsztôłcącégò] * https://web.archive.org/web/20260417023933/https://kajakiempokaszubach.jimdofree.com/ {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé gardë]] [[Kategòrëjô:Gmina Brusë]] [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé wòjewództwò]] 3wbzie37fm0u0cb4grgcfb58y4nbbzk 0 2675 208357 201060 2026-07-17T12:53:14Z Terrus38 14026 208357 wikitext text/x-wiki {{Bez òdjimka}} '''Jan Bilot''' (ùrodzony [[24 séwnika]] [[1898]] rokù w [[Òsłónino|Òsłóninie]] w [[Pùcczi kréz|pùcczim krézu]], zdżinął w [[1940]] rokù w Miednoje) – [[Norda|nordowi]] kaszëbsczi ùtwórca. Pò przëłączenim [[Kaszëbskô|Kaszëb]] do [[Pòlskô|Pòlsczi]], ùcził sã Jan Bilot w [[1920]] rokù pòlsczi mòwë w wieczorny szkòle w swòji rodny wsë, pò czim wstąpił do pëdagògiczni szkòłë w [[Pelplin|Pelplënie]]. Ùkùńczëł jã w latach [[1924]]/[[1925]] ë miôł bëc szkólnym w porénkòwi [[Pòlskô|Pòlsce]], tégò stanowiszcza równak nié przëjął. W [[1925]] dostôł robòtã u warszawsczégò pòlitika, dzé dozérôł jegò dzéwczãtów. W [[Warszawa|Warszawie]] miôł sã téż pòtkac z kaszëbsczim sztudérã z [[Czelno|Czelna]] w [[Wejrowsczi kréz|wejrowsczim krézu]]. Ùsôdztwo Jana Bilota bëło pòd cëskã [[Alojzy Bùdzysz|Alojzégò Bùdzysza]]. Pisôł òpòwiôdania ë krótczi kôrbiónczi do gazétów w tim téż do ''[[Bënë ë Buten]]'' jaką wespółfinancowôł z zarobionëch dëtków. Za swòją aktiwnosc w rozpòmiónowiwanim kaszëbsczi lëteraturë dostôł òd kònserwatiwnégò zôrządu szkòłowiznë cziles òstrzegów, bë w kùńcu òstac sztrafno przeniosłim do pòrénkòwi [[Pòlskô|Pòlsczi]] na wies. Brat Bilota gôdôł, że Jan miôł bëc chłopa ò dobrim charakterze, òddónëm kaszëbiznie ë wrażlëwim na niesprawiedlëwòtã. Jan Bilot miôł dwòje dzécë: knôpa ë dzéwczã. == Lëteratura == * Kaszëbskô lëteratura : wëzdrzënë / Daniél Kalinowsczi, Adela Kùik-Kalinowskô ; tłómaczenié na kaszëbsczi jãzëk Dariusz Majkòwsczi, Gduńsk : Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié : [[Kaszëbsczi Institut|Instytut Kaszubski w Gdańsku]], 2017, s. 127 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://pbc.gda.pl/dlibra/docmetadata?id=6256&from=publication "Bënë ë buten" nr 1, 1930, s. 6] {{Kòntrola}} {{SORTUJ:Bilot, Jan}} [[Kategòrëjô:Kaszëbsczi pisarze]] [[Kategòrëjô:Kaszëbi]] kia5c7sc2dl3cahm3946cjxo1uyqz9r 0 2933 208387 185927 2026-07-17T14:21:07Z Iketsi 3254 {{Commons}} 208387 wikitext text/x-wiki '''Miesądze Kordylewsczégò''' – [[pich|pichowë]] blónë, chtërne są w [[libracëjny môl|libracëjnych môlach]] [[òrbita|òrbitë]] [[Miesądz]]a. Òbiegają òne [[Zemia|Zemiã]] w juwerny czas co Miesądz. Nalôzłé przez pòlsczégò [[astronóma]] [[Kazmiérz Kordylewski|Kazmiérza Kordylewsczégò]] w [[1961]] rokù. {{Słonecznô systema|kol=#c0c0ff}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Słuńcowi Ùstôw]] n2c9iw6osso86rrkxmgaycrwdsip1n4 208388 208387 2026-07-17T14:22:01Z Iketsi 3254 Òbrôzk 208388 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Lagrange points Earth vs Moon.jpg|mały]] '''Miesądze Kordylewsczégò''' – [[pich|pichowë]] blónë, chtërne są w [[libracëjny môl|libracëjnych môlach]] [[òrbita|òrbitë]] [[Miesądz]]a. Òbiegają òne [[Zemia|Zemiã]] w juwerny czas co Miesądz. Nalôzłé przez pòlsczégò [[astronóma]] [[Kazmiérz Kordylewski|Kazmiérza Kordylewsczégò]] w [[1961]] rokù. {{Słonecznô systema|kol=#c0c0ff}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Słuńcowi Ùstôw]] dkq2zmb7ahuxvf186lg0y5g2udutp03 0 3013 208464 206127 2026-07-17T18:29:54Z Orbitminis 18250 òdjimczi, jinfòrmacje kaszëbsczi etnofilologie 208464 wikitext text/x-wiki {{Jãzëk| farwa=0000ff| farba=ffffff| apartne miono=kaszëbsczi jãzëk| kraj, òbénda1= [[Pòlskô]], [[Kanada]]| lëczba=87600 (wedle nôrodnégò spisënkù 2021)| môl=-| rodzëzna=[[Jindoeùropejsczé jãzëczi]]<br /> * [[Słowiańsczé jãzëczi]] ** [[Zôpôdnosłowiańsczé jãzëczi]] *** [[Lechicczi jãzëk]] **** [[Pòmòrsczi jãzëk]] ***** Kaszëbsczi jãzëk| alfabét=[[łacëzniany alfabét|łacëzniany]]| kraj, òbénda2=Òd 2005 rokù w [[Pòlskô|Pòlsce]] [[òbéndowi jãzëk]], wprowadzony do 5 ùrzãdów gminë jakno [[pòmòcny jãzëk]] w [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]]| agencëjô= [[Radzëzna Kaszëbsczégò Jãzëka]][http://www.kaszubi.pl/o/rjk/]| iso1=-| iso2=[http://www.loc.gov/standards/iso639-2/php/langcodes-keyword.php?SearchTerm=csb&SearchType=ALL&Submit=Go] csb| iso3=[http://www.sil.org/iso639-3/codes.asp?order=639_3&letter=c csb]| sil=CSB [http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=csb]| kòd=csb| znankównik=Kaszëbskô| jãzëk=kaszëbsczi|znankòwnik2=kaszëbsczégò }} '''Kaszëbsczi jãzëk''' – jãzëk z [[zôpôdnosłowiańsczé jãzëczi|zôpôdnosłowiańsczégò]] karna [[słowiańsczé jãzëczi|słowiańsczich jãzëków]], chtërnym gôdô wiãcy jak 50&nbsp;000 [[Kaszëbi|Kaszëbów]]. Kaszëbsczi je jednym z pòmòrsczich jãzëków – ò apartnym jãzëkù mòżna rzec ju w XIV stolace. Nôstarszi kaszëbsczé knédżi to ''Duchowe piesnie Dra Marcina Luthera i inszich naboznich męzow'' [[Szimón Krofey|Szymona Krofeja]] z [[1586]] rokù, jak téż z rokù [[1643]] [[Michôł Pontanus|Michôła Pontanusa]] ''Mały Catechism Niemiecko Wándalski abo Slowięski''. Dzysdniowò lëterackô kaszëbizna je ewòlucëją zabédowóny przez [[Florian Cenôwa|Floriana Cenôwe]], wprzód w 1848 (?) – na òsta òdnalazłô w rusczich archiwach kòl kùńca XX stalata – ë w [[1879]] rokù w ''Zarés do grammatikj kasebsko-slovjnskjé mòvé'', wëdóny w [[Pòznanié|Pòznaniu]]. Badéra kaszëbiznë [[Friedrich Lorentz]] wëapartnił w kaszëbsczim jãzëkù 47 zwãków, chtërne są dzysdniowò pisóne 34 lëterama, jich dzél (''ch, cz, dz, dż, rz, sz'') przez sparłãczenie dwóch lëterów. W kaszëbsczim jãzëkù wëapartniómë trzë przédné dialektë, jakno: * nordowòkaszëbsczi (krézë: pùcczi, wejrowsczi, [[Lãbòrsczi kréz|lãbòrsczi]],) * westrzédnokaszëbsczi (krézë: [[Kartësczi kréz|kartësczi]], dzélowò bëtowsczi) * pôłniowòkaszëbsczi (dzélowò krézë: kòscersczi, chònicczi, tëchòlsczi) == Miono == Kaszëbizna czãstô je wëmieniownô zwónô pòmòrsczim jãzëkã, chòc ''de facto'' je òna le karnã słëchających do niegò dialektów. Bëtnosc wielu mionów na òpisanié jednégò jãzëka a téż jidentifikacëjô całownégò jãzëka z jegò nômòcnészim dialektã mô czasã môl w przëmiôrze mniészoscowëch jãzëków, jaczé sã mòcno zjinaczoné ë jaczé na skùtk nieżëcznëch, pòliticznëch dzejników nie bëłë w sztądzë ùsôdzëc òglowégò, sztandardowégò jãzëka ë dobéc mòcny lëżnoscë w państwie, w jaczim są brëkòwóné. Kaszëbizna wiedno bëła bënnowò zjinaczonô, a wicy wiédzë ò tim mómë òd czasów [[Florian Cenôwa|Floriana Cenôwë]]. [[Aleksander Hilferding|Hilferding]] w pòłowie XIX w. pòdzelił kaszëbiznã na: 1. gwarã pòmerańsczich Słowińców i Kaszëbów, 2. gwarã pòmerańskich Kaszëbów, 3. gwarã kaszëbską w Zôchódnëch Prësach. [[Òbrôzk:20240228 142158 Władysławowo 01 - Witómë.jpg|mały|Witôcz we [[Wiôlgô Wies|Wiôldżim Wsë]]]] Dzelnotã tã na zôczątkù XX stalata ùnowił Lorentz, chtëren w òbrëmienim 2 przédnëch òbéńdów: norda i pôłnié (jinëch wedle iloczasu), i tak "równoleżnikòwò", wëdzelił 21 gromadów, a w nich 70 gwar. ''Atlas językowy kaszubszczyzny i dialektów sąsiednich'' (1964-1978) – òddôwô stón z pòłowë XX w. i wëapartniô: 1. archaiczniészą nordã: a) Pùcczé (Mòrzanie i òsóbno półòstrów Hél – Rëbôcë); b) Pùcczé i Wejrowsczé; pas wëstrzódkòwy to – Lesôcë; 2. innowacyjny westrzódk, m.jin. Józcë (òkòlé Strzépcza, Mirochòwa i Srôkòjc); 3. spòlaszałé pôłnié, òsoblëwò wschódné. Juwernô stojizna jakno w pòmòrsczim jãzëkù ma môl np. w òkcytańsczim ë dolnomiemieczim jãzëkù. Òkcytańsczi czãstô biwô zwóny prowansalsczim jãzëkã, chò dialektë prowansalsczé są blos dzélã òkcytańsczégò, leno mają nômòcnészi lëteracczi zwëk. Dolnomiemiecczi (Nederdüütsch, Plattdüütsch) je czãstô zeszlachòwóny z jegò dolnosaksońsczim dialektã (Nedersassisch, Low Saxon), ga mô òn wiele mòcniészi môl òd resztë. Pò wëmiarcém słowianiznë a téż wszëtczéch jinëch pòmòrsczich dialektów, króm kaszëbiznë w przerównaniém do jãzëka Pòmòrzanów dzysô nôczãsczi je brëkòwóny termin "kaszëbsczi jãzëk". Rodowizna mionów "Kaszëbi" ë "kaszëbsczi" a téż ôrt, na jaczi òne przëszłë òb stalata z òkrãżégò Kòszalëna na Pòrénkòwi Pòmòrskô są wcyg wëzgôdką dlô ùczałich. Niżódnô z dotëchczasnych teòrëjów nie pòtkała sã z òglowym akceptã. Nie mô równak dokôzów na to, żebë doszło do wanogów Pòmòrzanów z òkrãżégò Kòszalëna w pòrénkòwim czérënkù. W przecywnoscë terminu ''kaszëbsczi jãzëk'' òbstoją téż jiné kaszëbsczé pòzwë dlô jãzëka m.jin. ''kaszëbskô mòwa'', ''pòmòrsczi jãzëk'', ''kaszëbskò-słowińskô mòwa'', ''kaszëbizna'' abò rzôdkò ''kaszëbsczëzna''. == Brëkòwanié == [[Òbrôzk:Kashubian language and nationality.png|mały|Karta ùdzélu kaszëbsczégò jãzëka ë nôrodowòscë z Nôrôdnégò Òglowégò Spisënkù w latach 2002- 2011]] Zwiksza wëższé sferë Prësôków mało dbałë ò kaszëbsczi jãzëk w XIX w. Syg kaszëbiznë òd kùli lat bezùstankòwò sã zmiészô. W latach 50. XX w. [[Kaszëbi]] równo żelë jidze ò starszich, jak i starków, a téż dzece – przed jidzenim do szkòłë – na co dzéń nié miôlë leżnoscë wiele razy przëstôwaniô z pòlsczim jãzëkã. Chòc kòscół béł tej môlã, gdze szło czëc [[Pòlsczi jãzëk|ten]] jãzëk. W szkòle na paùzach dzece gôdałë pò kaszëbskù. W latach 70. XX w. kaszë­bizna òglowò bëła ùznôwónô za jãzëk lëdzy mało wësztôł­conëch. Wiele wstidzało sã tedë kaszëbsczégò jãzëka, a w wiele szkòłach na Kaszëbach bëło robioné wnet wszëtkò, żebë dzecë nie gôdałë w rodny mòwie. Do niedôwna westrzódk pòlsczich mòwnoùczałich panowała ùdba, że kaszëbsczi je blós dialektã [[Pòlsczi jãzëk|pòlsczégò jãzëka]].[[Òbrôzk:Garcz.jpg|mały|Dëbeltowòjãzëkòwnô pòlskò-kaszëbskô dargòwô tôfla [[Łapalëce]]-[[Gôrcz]]]]W [[2003]] rokù béł dóny kaszëbiznié trzëlëterowi midzënôrodny kòd ''CSB'' wedle normë ISO 639-2. W krajach [[Eùropejskô Ùnijô|Eùropejsczi Ùnii]] pierszą rolą w wiele rëmiach pùblicznégò żëcô państwa òdgriwają samòrządné krôjné, chtërnëch zastãpiną są naje wòjewództwa. W krãgù krôjnowy pòliticzi, jaką robią wòjewództwa, wiôldżi znaczënk mô edukacjô i kùltura. W państwach EÙ przëwiãzywô sã stolemną wôgã do krôjnowégò sztôłceniô i chòwaniô, do fùlniészégò pòznaniô historii spôdkòwiznë kùlturë nôblëższich strón, a w tim jãzëka. Jidze przece ò zakòrzenianié młodégò pòkòleniô w tradicji domôcégò kraju, ò ùswiądnienié nôrodny i eùropejsczi bòkadnoscë w rozmajitoscë, ò sztôłcenié sztaturë młodëch lëdzy jakno òbëwatelów swiądnëch swòjich mòżlëwòtów i òbòwiązków wedle tatczëznë, ale òtemkłëch na lëdzy i spòlëznë jinëch kùlturów. Wôżną kònwencją dlô kaszëbsczégò jãzëka w Pòlsce òd 1 czerwińca 2009 rokù służë sã [[Eùropejskô Kôrta Regionalnëch abò Miészëznowëch Jãzëków]]. Dzysdniowò w [[Pòlskô|Pòlsce]], a òsoblëwie na [[Kaszëbë|Kaszëbach]] je kòl 415 szkòłów, w chtërnëch dzecë ùczą sã kaszëbsczégò. 26 [[Gromicznik|gromicznika]] 2026 rokù jãzëka kaszëbsczégò ùczëło sã 25 252 młodëch lëdzy, a z tegò 23 000+ w 400 spòdlecznëch szkòłach. Òd 2013 rokù zaczinô są nowi przedmiot „Włôsnô historiô i kùltura”, jaczi wchôdô do szkòłów òd [[séwnik]]a. To je dodôwkòwi przedmiot dlô ùczniów zapisónëch na kaszëbsczi w piąti klasë spòdleczny szkòłë, w drëdżi klasë gimnazjum a téż w drëdżi wëżigimnazjalny klasë. Òcenã z niegò liczi sã do strzédny. Òd [[2005]] rokù je mòżnota skłôdaniô maturowégò egzaminu z négò jãzëka. W kaszëbsczim wëdôwóné są knéżczi, cządniczi a téż nadôwóné programë w radiu czë telewizje. Òd 2014 rokù na [[Gduńsczi Ùniwersytet|Gduńsczim Ùniwersytece]] fùnksjonuje apartny czerënk: [[Kaszëbistika|kaszëbskô etnofilologiô]], czësto pòswicóny kaszëbsczi kùlturze. Wedle ùstawë ò nôrodnëch ë etnicznëch miészëznach i òbéndowim jãzëkù z [[6 stëcznika]] [[2005]] rokù je mòżebnota brëkòwania przed ùrzãdama gminów, kòl ùrzãdniégò jãzëka, kaszëbsczëgò jakno pòmòcnégò jãzëka. Pierszą gminą jakô wprowadzeła kaszëbsczi jãzëk jakno pòmòcny bëła [[Gmina Parchòwò]], pò ni [[Srôkòjce]], [[Gmina Lëniô]], [[Gmina Żukòwò]], a pózni [[Gmina Lëzëno]]. W [[2005]] r. kaszëbsczi jãzëk pierszi rôz szło bëło wëbrac na maturowim ekzaminie (kaszëbsczi wëbrało 23 ùczniów). Kaszëbizna mia swój plac w Pólsczi Òbéńdowi Telewizëji [[Gduńsk]] ([[Rodnô zemia (telewizjowô programa)|''Rodnô Zemia'']], ''Tedë jo''), a mô w [[Radio Gduńsk|Radiu Gduńsk]] (''Na bôtach ë w bòrach'') ë w [[Radio Kaszëbë|Radiu Kaszëbë]] òd 18 gòdnika 2004 (ùstawòwò zazychrowóné 25% czasu). UNESCO ùznôwô, że kaszëbsczi jãzëk je we wiôldżim niebezpiekù [http://www.unesco.org/culture/languages-atlas/en/atlasmap/language-id-370.html], bò pò kaszëbskù prawie wcale nie gôdają dzece. Dzysdnia kaszëbsczi jãzëk brëkòwóny je òd 90-tëch lat téż w liturgiji [[Katolëcczi Kòscół|katolëcczégò kòscoła]]. Przëstãpnëch je czile dolamczënków Nowégò Testamentu, w tim [[Kaszëbskô lëteratura|kaszëbsczich runitów]]: [[Eùgeniusz Gòłąbk|Eùgeniusza Gòłąbka]] i [[Francyszk Grucza|Francyszka Gruczë]], a téż òjca prof. dr hab. [[Adam Riszard Sykòra|Adama Riszarda Sykòrë]] z Pòznania – przełożił z grecczi Ewanielëje. Kròm tegò przëstãpné sã téż kazaniô ks. [[Marión Miotk|Mariana Miotka]] ''Swiãtim turã starków'' (1991) i ùsôdzk ks. profesora [[Jan Walkùsz|Jana Walkùsza]] ''Sztrądã słowa'' (1996).[[Òbrôzk:Jerozolëma, kòscel Pater noster, "Òjcze nasz" pò kaszëbskù.JPG|mały|[[Jerozolëma]], [[Òjcze Nasz|Òjcze nasz]] pò kaszëbskù]] === Przëkłôd ([[Òjcze Nasz]]) === [[Òbrôzk:ojcze nasz po kaszebsku.ogg|Mòdlëtwa Òjcze Nasz w kaszëbiznie]]<poem style="font-style:italic;" lang="csb"> Òjcze nasz, jaczi jes w niebie, niech sã swiãcy Twòje miono, niech przińdze Twòje królestwò, niech mdze Twòja wòlô jakno w niebie tak téż na zemi. Chleba najégò pòwszednégò dôj nóm dzysô i òdpùscë nóm naje winë, jak i më òdpùszcziwómë naszim winowajcóm. A nie dopùscë na nas pòkùszeniô, ale nas zbawi òde złégò. Amen </poem> ==== Gramatika ==== {|border=1 style="text-align:center" !Przëpôdczi (csb)||Przypadki (pol)||Pòjedinczô lëczba||Wielnô lëczba |- | [[nazéwôcz]] || mianownik || Kaszëba || Kaszëbi |- | [[rodzôcz]] || dopełniacz || Kaszëbë || Kaszëbów |- | [[dôwôcz]] || celownik || Kaszëbie || Kaszëbóm |- | [[winowôcz]] || biernik || Kaszëbã || Kaszëbów |- | [[Nôrzãdzôcz|narzãdzôcz]] || narzędnik || Kaszëbą || Kaszëbama |- | [[môlnik]] || miejscownik || Kaszëbie || Kaszëbach |- | [[Wòłôcz|wòłiwôcz]] || wołacz || Kaszëbò || Kaszëbi |} Ùszłi prosti czas {|class=wikitable |- |colspan=3 align=center |'''Pòjedinczô lëczba''' |colspan=3 align=center |'''Wielnô lëczba''' |- !Chłopsczi ôrt !Białczi ôrt !Dzecny ôrt !Chłopskòpersónowi ôrt<br> !Niechłopskòpersónowi ôrt<br> |- |jô bé'''ł'''<br>të bé'''ł'''<br>òn bé'''ł''' |jô bë'''ła'''<br>të bë'''ła'''<br>òna bë'''ła''' | - <br> - <br>òno bë'''ło''' |më bë'''lë''' (ma<ref>T. Slobodchikoff, 2014, The Role of Morphosyntactic Feature Economy in the Evolution of Slavic Number [http://www.lingref.com/cpp/wccfl/31/paper3045.pdf]</ref> bë'''ła''')<br>wa bë'''ła'''<br>òni bë'''lë''' |më bë'''łë'''<br>wa bë'''ła'''<br>òne bë'''łë''' |} == Dialektë == [[Òbrôzk:Kaszuby - dialekty wg F.Lorentza.png|mały|Kaszëbsczé dialektë pg Friedricha Lorentza (pòczątk XX w.)]] Pòdług [[Friedrich Lorentz|Friedricha Lorentza]] na pòczątku XX stalata to dało trzë dialektë kaszëbsczégò jãzëka: [[nordowòkaszëbsczi dialekt]], [[westrzédnokaszëbsczi dialekt]] i [[pôłniowòkaszëbsczi dialekt]].<ref>J. Borzyszkowski, J. Mordawski, J. Treder: Historia, geografia, język i piśmiennictwo Kaszubów; J. Bòrzëszkòwsczi, J. Mòrdawsczi, J. Tréder: Historia, geògrafia, jãzëk i pismienizna Kaszëbów, Wëdowizna M. Rôżok przë wespółrobòce z Institutã Kaszëbsczim, Gduńsk 1999, s. 128</ref> == Dopisënczi == {{Przëpisë}} == Lëteratura == [[Òbrôzk:Powiat Pucczi 2 ubt.jpeg|mały|Wëdowiédnô tablëca w dwóch jãzëkach: [[pòlsczi jãzëk|pòlsczim]] ë kaszëbsczim]] * [[Florión Cenôwa|Florian Ceynowa]]: ''Kurze Betrachtungen über die kaßubische Sprache als Entwurf zur Gramatik''; hrsg., eingel. und kommentiert von Aleksandr Dmitrievič Duličenko und Werner Lehfeldt. Göttingen : Vandenhoeck & Ruprecht, 1998 ISBN 3-525-82501-3. * [[Eùgeniusz Gòłąbk]]: Wskôzë kaszëbsczégò pisënkù. Oficyna Czec [[1997]] ISBN 83-87408-02-6. * [[Aleksander Labùda]]: ''Słownik polsko-kaszubski/Słowôrz kaszëbskò-pòlsczi'' [[Gduńsk]] [[1981]] * [[Friedrich Lorentz|Fridrich Lorentz]]: ''Gramatyka pomorska'' t. 1-3 [[Wrocław]] [[1958]]-[[1962]] * [[Bernat Zëchta]]: ''Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej.'' t. 1-7 [[Wrocław]] – [[Warszawa]] – [[Krakòwò]] [[1967]]-[[1976]] * [[Gustaw Pobłocki]]: ''Słownik kaszubski z dodatkiem idyotyzmów chełmińskich i kociewskich'', [[Chełmno]] [[1887]] * Adam Ryszard Sikora OFM, Wpoczątku bylo Slowo... Najstarsze kaszubskie teksty biblijne, Oficyna Czec, Kartuzy [[2009]] * [[Hanna Popowska-Taborska]], [[Wiesław Boryś]]: ''Słownik etymologiczny kaszubszczyzny'' t.1-4 [[Warszawa]] [[1994]]-[[2002]] (Slawistyczny Ośrodek Wydawniczy ) ISBN 83-901394-9-9, ISBN 83-86619-81-3, ISBN 83-86619-28-7, ISBN 83-86619-74-0 * [[Stefan Ramułt]]: ''Słownik języka pomorskiego czyli kaszubskiego'', [[Krakòwò]] [[1893]] * Sztrategijô òchronë ë rozwiju kaszëbsczégò jãzëka ë kùlturë, [[Gduńsk]] [[2006]] * [[Jerzi Tréder]]: Spòdlowô wiédzô ò kaszëbiznie, [[Gduńsk]] [[2014]] * [[Jerzi Tréder|Jerzy Treder]]: ''Język kaszubski. Poradnik encyklopedyczny.'' [[Gduńsk]] [[2002]] ISBN 83-7326-037-4 * [[Jan Trepczik]]: ''Słownik polsko-kaszubski'' t. 1-2 [[Gduńsk]] [[1994]] ISBN 83-85011-73-0 === Zaòstałoscë kaszëbsczi (pòmòrsczi) pismieniznë === * [[1536]] Kronika T. Kantzowa o wendyjskich ludach zwanych Wendami a między nimi Kaszuby. ''Chronik von Pommern in Hohdeutscher, hrsg. v. G. Gaebel, [[Sztetëno]] [[1897]].'' * [[1586]] ''Duchowne piesnie D. Marcina Luthera y ynßich naboznich męzow. Zniemieckiego w Slawięsky ięzik wilozone Przes Szymana Krofea... w Gdainsku: przes Jacuba Rhode'', [[Franz Tetzner]] [[1896]]: z dolmaczënkù bëtowsczégò pastora [[Szymon Krofej|S. Krofeja]], Słowińca (?) rodã z Dąbia. * [[1643]] ''Mały Catechism D. Marciná Lutherá Niemiecko-Wándalski ábo Slowięski to jestá z Niemieckiego języká w Słowięski wystáwiony na jáwnosc wydan..., w Gdaińsku przes Jerzego Rhetá'', [[Gduńsk]] [[1643]]. Pastor smołdziński [[Michał Mostnik|M. Mostnika]] ''(Michał Pontanus)'', rodem ze Słupska. * ''Die Schmolsiner Perikopen'' (''Smòłdzëńsczé perikòpë''), òpracowóné ë wëdóné przez [[Friedhelm Hinze|Friedhelma Hinze]], [[Berlëno]] ''(pòrénkòwé)'' [[1967]] * ''Altkaschubisches Gesangbuch'' (''Stôrokaszëbsczi spiéwnik''), òpracowóné ë wëdóné przez [[Friedhelm Hinze|Friedhelma Hinze]], [[Berlëno]] ''(pòrénkòwé)'' [[1967]] * ''Przysięgi słowińskie z Wierzchocina [w:] Szkice z kaszubszczyzny: Dzieje, zabytki, słownictwo: Hanna Popowska-Taborska, Wejherowo'' [[1987]], s. 65-82 == Òbaczë téż == * [[Słowiańsczé jãzëczi]] * [[Radzëzna Kaszëbsczégò Jãzëka]] * [[Dëchòwô kùltura Kaszëb]] * [[Kaszëbienié]] * [[Kaszëbistika]] * [[Kaszëbskô lëteratura]] * [[Pòlaszenié]] * [[Palatalizacjô]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [[wikt:Przédnô starna|Kaszëbsczi Wikisłowôrz]] * [http://www.endangeredlanguages.com/lang/csb Endangered Languages] * [http://id.ndl.go.jp/auth/ndla/?qw=%E4%BD%8E%E5%9C%B0%E3%83%89%E3%82%A4%E3%83%84%E8%AA%9Ekashubian&g=all NDL] * [https://wals.info/languoid/lect/wals_code_ksu WALS] * [http://www.theeuropeanlibrary.org/tel4/search?query=advanced%28%28LANGUAGE%2Ccsb%29%29# European Library] * [http://glosbe.com/csb/pl/ Glosbe – Słowôrz kaszëbskò-pòlsczi] * [http://multitree.org/codes/csb Kaszëbsczi] * [https://web.archive.org/web/20140826201403/http://www.skarbnicakaszubska.pl/slawistyka-w-xix-wieku-o-kaszebiznie#_ftn6 ò kaszëbiznie] * [http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20140000263&min=1 (pl)] * [https://web.archive.org/web/20210201131848/http://www.cassubia-dictionary.com/ Kaszëbsczi słowôrz] * [https://web.archive.org/web/20240107175219/https://orka.sejm.gov.pl/Biuletyn.nsf/0/B0851E4076228E55C1257249003DA323?OpenDocument Sejm – ochrona i rozwój języka i kultury kaszubskiej] * {{YouTube|msuLr02oOEo|Telewizja Kaszuby – Sonda o języku kaszubskim}} * [http://wiadomosci.sierakowice.pl/?a=1&id=1341&arch=1 pl] * [http://id.loc.gov/authorities/subjects/sh85071708 LC] * [http://zanotowane.pl/1026/8249/245307824747.htm Nauka języka Kaszubskiego] * https://iecor.clld.org/languages/kashubian * https://www.spbojano.pl/2025/06/26/do-konca-lipca-trwaja-zapisy-na-jezyk-kaszubski-w-klasach-i/ * https://web.archive.org/web/20150531073640/http://www.nytimes.com/2010/04/29/nyregion/29lost.html?hp * https://www.gov.pl/web/gov/szukaj?query=kaszubski&category=kategoria&page=1&size=50 * https://web.archive.org/web/20250907041812/https://www.na-kaszuby.pl/Kaszuby/jezyk_kaszubski.html * https://traditio.wiki/Кашубский_язык * https://powiat.puck.pl/aktualnosci/2025-rokiem-jezyka-kaszubskiego-w-powiecie-puckim.html * http://www.kaszubyonline.pl/baza-wiedzy/do-nauki-jezyka-kaszubskiego/ === Szëkba === {{Szëkba}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbsczi jãzëk| ]] [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] srxj5kq0p32s59ty509kqgerfio28yk 208500 208464 2026-07-17T21:05:57Z Iketsi 3254 Òbrôzk 208500 wikitext text/x-wiki {{Jãzëk| farwa=0000ff| farba=ffffff| apartne miono=kaszëbsczi jãzëk| kraj, òbénda1= [[Pòlskô]], [[Kanada]]| lëczba=87600 (wedle nôrodnégò spisënkù 2021)| môl=-| rodzëzna=[[Jindoeùropejsczé jãzëczi]]<br /> * [[Słowiańsczé jãzëczi]] ** [[Zôpôdnosłowiańsczé jãzëczi]] *** [[Lechicczi jãzëk]] **** [[Pòmòrsczi jãzëk]] ***** Kaszëbsczi jãzëk| alfabét=[[łacëzniany alfabét|łacëzniany]]| kraj, òbénda2=Òd 2005 rokù w [[Pòlskô|Pòlsce]] [[òbéndowi jãzëk]], wprowadzony do 5 ùrzãdów gminë jakno [[pòmòcny jãzëk]] w [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]]| agencëjô= [[Radzëzna Kaszëbsczégò Jãzëka]][http://www.kaszubi.pl/o/rjk/]| iso1=-| iso2=[http://www.loc.gov/standards/iso639-2/php/langcodes-keyword.php?SearchTerm=csb&SearchType=ALL&Submit=Go] csb| iso3=[http://www.sil.org/iso639-3/codes.asp?order=639_3&letter=c csb]| sil=CSB [http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=csb]| kòd=csb| znankównik=Kaszëbskô| jãzëk=kaszëbsczi|znankòwnik2=kaszëbsczégò }} [[Òbrôzk:20240228 142158 Władysławowo 01 - Witómë.jpg|mały|Witôcz we [[Wiôlgô Wies|Wiôldżim Wsë]]]] '''Kaszëbsczi jãzëk''' – jãzëk z [[zôpôdnosłowiańsczé jãzëczi|zôpôdnosłowiańsczégò]] karna [[słowiańsczé jãzëczi|słowiańsczich jãzëków]], chtërnym gôdô wiãcy jak 50&nbsp;000 [[Kaszëbi|Kaszëbów]]. Kaszëbsczi je jednym z pòmòrsczich jãzëków – ò apartnym jãzëkù mòżna rzec ju w XIV stolace. Nôstarszi kaszëbsczé knédżi to ''Duchowe piesnie Dra Marcina Luthera i inszich naboznich męzow'' [[Szimón Krofey|Szymona Krofeja]] z [[1586]] rokù, jak téż z rokù [[1643]] [[Michôł Pontanus|Michôła Pontanusa]] ''Mały Catechism Niemiecko Wándalski abo Slowięski''. Dzysdniowò lëterackô kaszëbizna je ewòlucëją zabédowóny przez [[Florian Cenôwa|Floriana Cenôwe]], wprzód w 1848 (?) – na òsta òdnalazłô w rusczich archiwach kòl kùńca XX stalata – ë w [[1879]] rokù w ''Zarés do grammatikj kasebsko-slovjnskjé mòvé'', wëdóny w [[Pòznanié|Pòznaniu]]. Badéra kaszëbiznë [[Friedrich Lorentz]] wëapartnił w kaszëbsczim jãzëkù 47 zwãków, chtërne są dzysdniowò pisóne 34 lëterama, jich dzél (''ch, cz, dz, dż, rz, sz'') przez sparłãczenie dwóch lëterów. W kaszëbsczim jãzëkù wëapartniómë trzë przédné dialektë, jakno: * nordowòkaszëbsczi (krézë: pùcczi, wejrowsczi, [[Lãbòrsczi kréz|lãbòrsczi]],) * westrzédnokaszëbsczi (krézë: [[Kartësczi kréz|kartësczi]], dzélowò bëtowsczi) * pôłniowòkaszëbsczi (dzélowò krézë: kòscersczi, chònicczi, tëchòlsczi) == Miono == Kaszëbizna czãstô je wëmieniownô zwónô pòmòrsczim jãzëkã, chòc ''de facto'' je òna le karnã słëchających do niegò dialektów. Bëtnosc wielu mionów na òpisanié jednégò jãzëka a téż jidentifikacëjô całownégò jãzëka z jegò nômòcnészim dialektã mô czasã môl w przëmiôrze mniészoscowëch jãzëków, jaczé sã mòcno zjinaczoné ë jaczé na skùtk nieżëcznëch, pòliticznëch dzejników nie bëłë w sztądzë ùsôdzëc òglowégò, sztandardowégò jãzëka ë dobéc mòcny lëżnoscë w państwie, w jaczim są brëkòwóné. Kaszëbizna wiedno bëła bënnowò zjinaczonô, a wicy wiédzë ò tim mómë òd czasów [[Florian Cenôwa|Floriana Cenôwë]]. [[Aleksander Hilferding|Hilferding]] w pòłowie XIX w. pòdzelił kaszëbiznã na: 1. gwarã pòmerańsczich Słowińców i Kaszëbów, 2. gwarã pòmerańskich Kaszëbów, 3. gwarã kaszëbską w Zôchódnëch Prësach. Dzelnotã tã na zôczątkù XX stalata ùnowił Lorentz, chtëren w òbrëmienim 2 przédnëch òbéńdów: norda i pôłnié (jinëch wedle iloczasu), i tak "równoleżnikòwò", wëdzelił 21 gromadów, a w nich 70 gwar. ''Atlas językowy kaszubszczyzny i dialektów sąsiednich'' (1964-1978) – òddôwô stón z pòłowë XX w. i wëapartniô: 1. archaiczniészą nordã: a) Pùcczé (Mòrzanie i òsóbno półòstrów Hél – Rëbôcë); b) Pùcczé i Wejrowsczé; pas wëstrzódkòwy to – Lesôcë; 2. innowacyjny westrzódk, m.jin. Józcë (òkòlé Strzépcza, Mirochòwa i Srôkòjc); 3. spòlaszałé pôłnié, òsoblëwò wschódné. Juwernô stojizna jakno w pòmòrsczim jãzëkù ma môl np. w òkcytańsczim ë dolnomiemieczim jãzëkù. Òkcytańsczi czãstô biwô zwóny prowansalsczim jãzëkã, chò dialektë prowansalsczé są blos dzélã òkcytańsczégò, leno mają nômòcnészi lëteracczi zwëk. Dolnomiemiecczi (Nederdüütsch, Plattdüütsch) je czãstô zeszlachòwóny z jegò dolnosaksońsczim dialektã (Nedersassisch, Low Saxon), ga mô òn wiele mòcniészi môl òd resztë. Pò wëmiarcém słowianiznë a téż wszëtczéch jinëch pòmòrsczich dialektów, króm kaszëbiznë w przerównaniém do jãzëka Pòmòrzanów dzysô nôczãsczi je brëkòwóny termin "kaszëbsczi jãzëk". Rodowizna mionów "Kaszëbi" ë "kaszëbsczi" a téż ôrt, na jaczi òne przëszłë òb stalata z òkrãżégò Kòszalëna na Pòrénkòwi Pòmòrskô są wcyg wëzgôdką dlô ùczałich. Niżódnô z dotëchczasnych teòrëjów nie pòtkała sã z òglowym akceptã. Nie mô równak dokôzów na to, żebë doszło do wanogów Pòmòrzanów z òkrãżégò Kòszalëna w pòrénkòwim czérënkù. W przecywnoscë terminu ''kaszëbsczi jãzëk'' òbstoją téż jiné kaszëbsczé pòzwë dlô jãzëka m.jin. ''kaszëbskô mòwa'', ''pòmòrsczi jãzëk'', ''kaszëbskò-słowińskô mòwa'', ''kaszëbizna'' abò rzôdkò ''kaszëbsczëzna''. == Brëkòwanié == [[Òbrôzk:Kashubian language and nationality.png|mały|Karta ùdzélu kaszëbsczégò jãzëka ë nôrodowòscë z Nôrôdnégò Òglowégò Spisënkù w latach 2002- 2011]] Zwiksza wëższé sferë Prësôków mało dbałë ò kaszëbsczi jãzëk w XIX w. Syg kaszëbiznë òd kùli lat bezùstankòwò sã zmiészô. W latach 50. XX w. [[Kaszëbi]] równo żelë jidze ò starszich, jak i starków, a téż dzece – przed jidzenim do szkòłë – na co dzéń nié miôlë leżnoscë wiele razy przëstôwaniô z pòlsczim jãzëkã. Chòc kòscół béł tej môlã, gdze szło czëc [[Pòlsczi jãzëk|ten]] jãzëk. W szkòle na paùzach dzece gôdałë pò kaszëbskù. W latach 70. XX w. kaszë­bizna òglowò bëła ùznôwónô za jãzëk lëdzy mało wësztôł­conëch. Wiele wstidzało sã tedë kaszëbsczégò jãzëka, a w wiele szkòłach na Kaszëbach bëło robioné wnet wszëtkò, żebë dzecë nie gôdałë w rodny mòwie. Do niedôwna westrzódk pòlsczich mòwnoùczałich panowała ùdba, że kaszëbsczi je blós dialektã [[Pòlsczi jãzëk|pòlsczégò jãzëka]].[[Òbrôzk:Garcz.jpg|mały|Dëbeltowòjãzëkòwnô pòlskò-kaszëbskô dargòwô tôfla [[Łapalëce]]-[[Gôrcz]]]]W [[2003]] rokù béł dóny kaszëbiznié trzëlëterowi midzënôrodny kòd ''CSB'' wedle normë ISO 639-2. W krajach [[Eùropejskô Ùnijô|Eùropejsczi Ùnii]] pierszą rolą w wiele rëmiach pùblicznégò żëcô państwa òdgriwają samòrządné krôjné, chtërnëch zastãpiną są naje wòjewództwa. W krãgù krôjnowy pòliticzi, jaką robią wòjewództwa, wiôldżi znaczënk mô edukacjô i kùltura. W państwach EÙ przëwiãzywô sã stolemną wôgã do krôjnowégò sztôłceniô i chòwaniô, do fùlniészégò pòznaniô historii spôdkòwiznë kùlturë nôblëższich strón, a w tim jãzëka. Jidze przece ò zakòrzenianié młodégò pòkòleniô w tradicji domôcégò kraju, ò ùswiądnienié nôrodny i eùropejsczi bòkadnoscë w rozmajitoscë, ò sztôłcenié sztaturë młodëch lëdzy jakno òbëwatelów swiądnëch swòjich mòżlëwòtów i òbòwiązków wedle tatczëznë, ale òtemkłëch na lëdzy i spòlëznë jinëch kùlturów. Wôżną kònwencją dlô kaszëbsczégò jãzëka w Pòlsce òd 1 czerwińca 2009 rokù służë sã [[Eùropejskô Kôrta Regionalnëch abò Miészëznowëch Jãzëków]]. Dzysdniowò w [[Pòlskô|Pòlsce]], a òsoblëwie na [[Kaszëbë|Kaszëbach]] je kòl 415 szkòłów, w chtërnëch dzecë ùczą sã kaszëbsczégò. 26 [[Gromicznik|gromicznika]] 2026 rokù jãzëka kaszëbsczégò ùczëło sã 25 252 młodëch lëdzy, a z tegò 23 000+ w 400 spòdlecznëch szkòłach. Òd 2013 rokù zaczinô są nowi przedmiot „Włôsnô historiô i kùltura”, jaczi wchôdô do szkòłów òd [[séwnik]]a. To je dodôwkòwi przedmiot dlô ùczniów zapisónëch na kaszëbsczi w piąti klasë spòdleczny szkòłë, w drëdżi klasë gimnazjum a téż w drëdżi wëżigimnazjalny klasë. Òcenã z niegò liczi sã do strzédny. Òd [[2005]] rokù je mòżnota skłôdaniô maturowégò egzaminu z négò jãzëka. W kaszëbsczim wëdôwóné są knéżczi, cządniczi a téż nadôwóné programë w radiu czë telewizje. Òd 2014 rokù na [[Gduńsczi Ùniwersytet|Gduńsczim Ùniwersytece]] fùnksjonuje apartny czerënk: [[Kaszëbistika|kaszëbskô etnofilologiô]], czësto pòswicóny kaszëbsczi kùlturze. Wedle ùstawë ò nôrodnëch ë etnicznëch miészëznach i òbéndowim jãzëkù z [[6 stëcznika]] [[2005]] rokù je mòżebnota brëkòwania przed ùrzãdama gminów, kòl ùrzãdniégò jãzëka, kaszëbsczëgò jakno pòmòcnégò jãzëka. Pierszą gminą jakô wprowadzeła kaszëbsczi jãzëk jakno pòmòcny bëła [[Gmina Parchòwò]], pò ni [[Srôkòjce]], [[Gmina Lëniô]], [[Gmina Żukòwò]], a pózni [[Gmina Lëzëno]]. W [[2005]] r. kaszëbsczi jãzëk pierszi rôz szło bëło wëbrac na maturowim ekzaminie (kaszëbsczi wëbrało 23 ùczniów). Kaszëbizna mia swój plac w Pólsczi Òbéńdowi Telewizëji [[Gduńsk]] ([[Rodnô zemia (telewizjowô programa)|''Rodnô Zemia'']], ''Tedë jo''), a mô w [[Radio Gduńsk|Radiu Gduńsk]] (''Na bôtach ë w bòrach'') ë w [[Radio Kaszëbë|Radiu Kaszëbë]] òd 18 gòdnika 2004 (ùstawòwò zazychrowóné 25% czasu). UNESCO ùznôwô, że kaszëbsczi jãzëk je we wiôldżim niebezpiekù [http://www.unesco.org/culture/languages-atlas/en/atlasmap/language-id-370.html], bò pò kaszëbskù prawie wcale nie gôdają dzece. Dzysdnia kaszëbsczi jãzëk brëkòwóny je òd 90-tëch lat téż w liturgiji [[Katolëcczi Kòscół|katolëcczégò kòscoła]]. Przëstãpnëch je czile dolamczënków Nowégò Testamentu, w tim [[Kaszëbskô lëteratura|kaszëbsczich runitów]]: [[Eùgeniusz Gòłąbk|Eùgeniusza Gòłąbka]] i [[Francyszk Grucza|Francyszka Gruczë]], a téż òjca prof. dr hab. [[Adam Riszard Sykòra|Adama Riszarda Sykòrë]] z Pòznania – przełożił z grecczi Ewanielëje. Kròm tegò przëstãpné sã téż kazaniô ks. [[Marión Miotk|Mariana Miotka]] ''Swiãtim turã starków'' (1991) i ùsôdzk ks. profesora [[Jan Walkùsz|Jana Walkùsza]] ''Sztrądã słowa'' (1996).[[Òbrôzk:Jerozolëma, kòscel Pater noster, "Òjcze nasz" pò kaszëbskù.JPG|mały|[[Jerozolëma]], [[Òjcze Nasz|Òjcze nasz]] pò kaszëbskù]] === Przëkłôd ([[Òjcze Nasz]]) === [[Òbrôzk:ojcze nasz po kaszebsku.ogg|Mòdlëtwa Òjcze Nasz w kaszëbiznie]]<poem style="font-style:italic;" lang="csb"> Òjcze nasz, jaczi jes w niebie, niech sã swiãcy Twòje miono, niech przińdze Twòje królestwò, niech mdze Twòja wòlô jakno w niebie tak téż na zemi. Chleba najégò pòwszednégò dôj nóm dzysô i òdpùscë nóm naje winë, jak i më òdpùszcziwómë naszim winowajcóm. A nie dopùscë na nas pòkùszeniô, ale nas zbawi òde złégò. Amen </poem> ==== Gramatika ==== {|border=1 style="text-align:center" !Przëpôdczi (csb)||Przypadki (pol)||Pòjedinczô lëczba||Wielnô lëczba |- | [[nazéwôcz]] || mianownik || Kaszëba || Kaszëbi |- | [[rodzôcz]] || dopełniacz || Kaszëbë || Kaszëbów |- | [[dôwôcz]] || celownik || Kaszëbie || Kaszëbóm |- | [[winowôcz]] || biernik || Kaszëbã || Kaszëbów |- | [[Nôrzãdzôcz|narzãdzôcz]] || narzędnik || Kaszëbą || Kaszëbama |- | [[môlnik]] || miejscownik || Kaszëbie || Kaszëbach |- | [[Wòłôcz|wòłiwôcz]] || wołacz || Kaszëbò || Kaszëbi |} Ùszłi prosti czas {|class=wikitable |- |colspan=3 align=center |'''Pòjedinczô lëczba''' |colspan=3 align=center |'''Wielnô lëczba''' |- !Chłopsczi ôrt !Białczi ôrt !Dzecny ôrt !Chłopskòpersónowi ôrt<br> !Niechłopskòpersónowi ôrt<br> |- |jô bé'''ł'''<br>të bé'''ł'''<br>òn bé'''ł''' |jô bë'''ła'''<br>të bë'''ła'''<br>òna bë'''ła''' | - <br> - <br>òno bë'''ło''' |më bë'''lë''' (ma<ref>T. Slobodchikoff, 2014, The Role of Morphosyntactic Feature Economy in the Evolution of Slavic Number [http://www.lingref.com/cpp/wccfl/31/paper3045.pdf]</ref> bë'''ła''')<br>wa bë'''ła'''<br>òni bë'''lë''' |më bë'''łë'''<br>wa bë'''ła'''<br>òne bë'''łë''' |} == Dialektë == [[Òbrôzk:Kaszuby - dialekty wg F.Lorentza.png|mały|Kaszëbsczé dialektë pg Friedricha Lorentza (pòczątk XX w.)]] Pòdług [[Friedrich Lorentz|Friedricha Lorentza]] na pòczątku XX stalata to dało trzë dialektë kaszëbsczégò jãzëka: [[nordowòkaszëbsczi dialekt]], [[westrzédnokaszëbsczi dialekt]] i [[pôłniowòkaszëbsczi dialekt]].<ref>J. Borzyszkowski, J. Mordawski, J. Treder: Historia, geografia, język i piśmiennictwo Kaszubów; J. Bòrzëszkòwsczi, J. Mòrdawsczi, J. Tréder: Historia, geògrafia, jãzëk i pismienizna Kaszëbów, Wëdowizna M. Rôżok przë wespółrobòce z Institutã Kaszëbsczim, Gduńsk 1999, s. 128</ref> == Dopisënczi == {{Przëpisë}} == Lëteratura == [[Òbrôzk:Powiat Pucczi 2 ubt.jpeg|mały|Wëdowiédnô tablëca w dwóch jãzëkach: [[pòlsczi jãzëk|pòlsczim]] ë kaszëbsczim]] * [[Florión Cenôwa|Florian Ceynowa]]: ''Kurze Betrachtungen über die kaßubische Sprache als Entwurf zur Gramatik''; hrsg., eingel. und kommentiert von Aleksandr Dmitrievič Duličenko und Werner Lehfeldt. Göttingen : Vandenhoeck & Ruprecht, 1998 ISBN 3-525-82501-3. * [[Eùgeniusz Gòłąbk]]: Wskôzë kaszëbsczégò pisënkù. Oficyna Czec [[1997]] ISBN 83-87408-02-6. * [[Aleksander Labùda]]: ''Słownik polsko-kaszubski/Słowôrz kaszëbskò-pòlsczi'' [[Gduńsk]] [[1981]] * [[Friedrich Lorentz|Fridrich Lorentz]]: ''Gramatyka pomorska'' t. 1-3 [[Wrocław]] [[1958]]-[[1962]] * [[Bernat Zëchta]]: ''Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej.'' t. 1-7 [[Wrocław]] – [[Warszawa]] – [[Krakòwò]] [[1967]]-[[1976]] * [[Gustaw Pobłocki]]: ''Słownik kaszubski z dodatkiem idyotyzmów chełmińskich i kociewskich'', [[Chełmno]] [[1887]] * Adam Ryszard Sikora OFM, Wpoczątku bylo Slowo... Najstarsze kaszubskie teksty biblijne, Oficyna Czec, Kartuzy [[2009]] * [[Hanna Popowska-Taborska]], [[Wiesław Boryś]]: ''Słownik etymologiczny kaszubszczyzny'' t.1-4 [[Warszawa]] [[1994]]-[[2002]] (Slawistyczny Ośrodek Wydawniczy ) ISBN 83-901394-9-9, ISBN 83-86619-81-3, ISBN 83-86619-28-7, ISBN 83-86619-74-0 * [[Stefan Ramułt]]: ''Słownik języka pomorskiego czyli kaszubskiego'', [[Krakòwò]] [[1893]] * Sztrategijô òchronë ë rozwiju kaszëbsczégò jãzëka ë kùlturë, [[Gduńsk]] [[2006]] * [[Jerzi Tréder]]: Spòdlowô wiédzô ò kaszëbiznie, [[Gduńsk]] [[2014]] * [[Jerzi Tréder|Jerzy Treder]]: ''Język kaszubski. Poradnik encyklopedyczny.'' [[Gduńsk]] [[2002]] ISBN 83-7326-037-4 * [[Jan Trepczik]]: ''Słownik polsko-kaszubski'' t. 1-2 [[Gduńsk]] [[1994]] ISBN 83-85011-73-0 === Zaòstałoscë kaszëbsczi (pòmòrsczi) pismieniznë === * [[1536]] Kronika T. Kantzowa o wendyjskich ludach zwanych Wendami a między nimi Kaszuby. ''Chronik von Pommern in Hohdeutscher, hrsg. v. G. Gaebel, [[Sztetëno]] [[1897]].'' * [[1586]] ''Duchowne piesnie D. Marcina Luthera y ynßich naboznich męzow. Zniemieckiego w Slawięsky ięzik wilozone Przes Szymana Krofea... w Gdainsku: przes Jacuba Rhode'', [[Franz Tetzner]] [[1896]]: z dolmaczënkù bëtowsczégò pastora [[Szymon Krofej|S. Krofeja]], Słowińca (?) rodã z Dąbia. * [[1643]] ''Mały Catechism D. Marciná Lutherá Niemiecko-Wándalski ábo Slowięski to jestá z Niemieckiego języká w Słowięski wystáwiony na jáwnosc wydan..., w Gdaińsku przes Jerzego Rhetá'', [[Gduńsk]] [[1643]]. Pastor smołdziński [[Michał Mostnik|M. Mostnika]] ''(Michał Pontanus)'', rodem ze Słupska. * ''Die Schmolsiner Perikopen'' (''Smòłdzëńsczé perikòpë''), òpracowóné ë wëdóné przez [[Friedhelm Hinze|Friedhelma Hinze]], [[Berlëno]] ''(pòrénkòwé)'' [[1967]] * ''Altkaschubisches Gesangbuch'' (''Stôrokaszëbsczi spiéwnik''), òpracowóné ë wëdóné przez [[Friedhelm Hinze|Friedhelma Hinze]], [[Berlëno]] ''(pòrénkòwé)'' [[1967]] * ''Przysięgi słowińskie z Wierzchocina [w:] Szkice z kaszubszczyzny: Dzieje, zabytki, słownictwo: Hanna Popowska-Taborska, Wejherowo'' [[1987]], s. 65-82 == Òbaczë téż == * [[Słowiańsczé jãzëczi]] * [[Radzëzna Kaszëbsczégò Jãzëka]] * [[Dëchòwô kùltura Kaszëb]] * [[Kaszëbienié]] * [[Kaszëbistika]] * [[Kaszëbskô lëteratura]] * [[Pòlaszenié]] * [[Palatalizacjô]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [[wikt:Przédnô starna|Kaszëbsczi Wikisłowôrz]] * [http://www.endangeredlanguages.com/lang/csb Endangered Languages] * [http://id.ndl.go.jp/auth/ndla/?qw=%E4%BD%8E%E5%9C%B0%E3%83%89%E3%82%A4%E3%83%84%E8%AA%9Ekashubian&g=all NDL] * [https://wals.info/languoid/lect/wals_code_ksu WALS] * [http://www.theeuropeanlibrary.org/tel4/search?query=advanced%28%28LANGUAGE%2Ccsb%29%29# European Library] * [http://glosbe.com/csb/pl/ Glosbe – Słowôrz kaszëbskò-pòlsczi] * [http://multitree.org/codes/csb Kaszëbsczi] * [https://web.archive.org/web/20140826201403/http://www.skarbnicakaszubska.pl/slawistyka-w-xix-wieku-o-kaszebiznie#_ftn6 ò kaszëbiznie] * [http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20140000263&min=1 (pl)] * [https://web.archive.org/web/20210201131848/http://www.cassubia-dictionary.com/ Kaszëbsczi słowôrz] * [https://web.archive.org/web/20240107175219/https://orka.sejm.gov.pl/Biuletyn.nsf/0/B0851E4076228E55C1257249003DA323?OpenDocument Sejm – ochrona i rozwój języka i kultury kaszubskiej] * {{YouTube|msuLr02oOEo|Telewizja Kaszuby – Sonda o języku kaszubskim}} * [http://wiadomosci.sierakowice.pl/?a=1&id=1341&arch=1 pl] * [http://id.loc.gov/authorities/subjects/sh85071708 LC] * [http://zanotowane.pl/1026/8249/245307824747.htm Nauka języka Kaszubskiego] * https://iecor.clld.org/languages/kashubian * https://www.spbojano.pl/2025/06/26/do-konca-lipca-trwaja-zapisy-na-jezyk-kaszubski-w-klasach-i/ * https://web.archive.org/web/20150531073640/http://www.nytimes.com/2010/04/29/nyregion/29lost.html?hp * https://www.gov.pl/web/gov/szukaj?query=kaszubski&category=kategoria&page=1&size=50 * https://web.archive.org/web/20250907041812/https://www.na-kaszuby.pl/Kaszuby/jezyk_kaszubski.html * https://traditio.wiki/Кашубский_язык * https://powiat.puck.pl/aktualnosci/2025-rokiem-jezyka-kaszubskiego-w-powiecie-puckim.html * http://www.kaszubyonline.pl/baza-wiedzy/do-nauki-jezyka-kaszubskiego/ === Szëkba === {{Szëkba}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbsczi jãzëk| ]] [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] 5pe1taaj73ur9681ez8ciku418780m2 0 3089 208457 196661 2026-07-17T17:26:11Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 208457 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Lenguas eslavas occidentales.PNG|mały|Zôpadnosłowiańsczé jãzëczi]] '''Zôpadnosłowiańsczé jãzëczi''' to je jednô z trzech grëpów [[słowiańsczé jãzëczi|słowiańsczich jãzëków]] (króm [[pòrénkòwòsłowiańsczé jãzëczi|pòrénkòwò-]] ë [[pôłniowòsłowiańsczé jãzëczi|pôłniowòsłowiańsczich]]), chtërną gôdô kòl 56 mln lëdzy w [[Westrzédnô Eùropa|Westrzédny Eùropie]]. Grëpa zôpadnosłowiańsczich djalektów wëapartniła sã ju w cządze wanodżi lëdów, le dopiérze kòl VII s. mòże mòwic ò jich apartnoce. W cządze òd VII do X s. nastôwô jegò bënowé zjinaczenié na dwie etniczno-jãzëkòwé grëpë: [[lechicczé jãzëczi|lechicką]] ë [[sorbsczé jãzëczi|sorbską]], a w IX s. doszła jesz grëpa czesko-słowackô (przódë przódcë dzysdniowich Czechów ë Słowaków bëlë w òbremienim [[Słowiónie|pôłniowich Słowiónów]], ale òdapartnieni òb przecygã [[Wãdżersczi jãzëk|Wãgrów]] sczérowalë sã w stronã zôpadnych Słowiónów). Czesko-słowackô pòdgrëpa prowadzą dali jãzëczi [[czesczi jãzëk|czesczi]] ë [[słowacczi jãzëk|słowacczi]], sorbską — dwa jãzëczi sorbsczé, a lechicką — [[pòlsczi jãzëk|pòlsczi]] ë [[kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczi]]. Z negò slédnéj pòdgrëpë wëmiarłë w XVIII s. pòmòrsczé jãzëczi (króm kaszëbsczëgò jãzëka). ---- '''Régòwanié zôpadnosłowiańsczich jãzëków:''' :[[jindoeùropejsczé jãzëczi]] ::[[słowiańsczé jãzëczi]] (kòl 317 mln) :::''zôpadnosłowiańsczé jãzëczi'' (kòl 56 mln) ::::[[pòłabsczé jãzëczi|pòłabsczi jãzëk]] † ::::[[pòmòrsczé jãzëczi]] (kòl 50 tys.) :::::[[kaszëbsczi jãzëk]] (kòl 50 tys.) ::::[[pòlsczi jãzëk]] (kòl 42,5 mln) ::::[[sorbsczé jãzëczi]] (kòl 70 tys.) :::::[[dólnosorbsczi jãzëk]] (kòl 15 tys.) :::::[[górnosorbsczi jãzëk]] (kòl 55 tys.) ::::[[czesczi jãzëk]] (kòl 10 mln) ::::[[słowacczi jãzëk]] (kòl 6 mln) ::::[[szląsczi jãzëk]] (kòl 500 tys.; czãsto klasyfikòwóny jak pòlsczi dialekt) '''Òznôczeniô''': † — wëmiarłi jãzëk == Òbaczë téż == * [[słowiańsczé jãzëczi]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Zôpadnosłowiańsczé jãzëczi| ]] ptgx1dcuz2plcpw1o5ozd3oup9fknof 0 3103 208358 204015 2026-07-17T12:53:27Z Terrus38 14026 208358 wikitext text/x-wiki {{Bez òdjimka}} '''Jón Kôrnowsczi''', ({{jãz.|pl}} Jan Karnowski; ùr. [[16 maja]] [[1886]] w [[Czôrnowò|Czôrnowie]] kòl [[Brusë|Brusów]], ùm. [[2 rujana]] [[1939]] w [[Krostkòwò|Krostkòwie]] kòl [[Wërzësk]]a) – sãdza, [[Kaszëbi|kaszëbsczi]] pòeta, ideòloga [[Towarzëstwò Młodokaszëbów|Zdrëszënë Młodokaszëbów]]. W 1908 rokù założił [[Kòło Kaszëbòlogów]] we Wëższim Dëchòwnim Seminarium w [[Pelplin|Pelplënie]], chtërno dzejô do dzysô. Pòspół z [[Aleksander Majkòwsczi|Aleksandrã Majkòwsczim]] stworził pismiono „[[Gryf (cządnik)|Gryf]]” (pełnô pòzwa: ''Grif. Pismiono dlô kaszëbsczich sprôw''). Pisôł òn, że zadanim „Grifa” je z jedny stronë „piastowac lëdową kùlturã i zrobic jã spòrą dlô òglowòpòlsczi kùlturë, a z drëdżi stronë terôczasną pòlską kùlturã zrobic kaszëbsczémù lëdowi swójską i przistãpną”<ref>„Gryf” 1911, nr 4–5.</ref>. Dzãka jegò staróm òstało przërëchtowóné pòle dlô pòwstaniô pierszi w dzejach Kaszëb regionalny òrganizacji – [[Towarzëstwò Młodokaszëbów|Towarzëstwa Młodokaszëbów]], do czegò doszło 22 zélnika 1912 rokù<ref>Kadzmiérz Óstrowsczi, ''Czegò chcelë Młodokaszëbi'', „Pomerania” 2012, nr 2, s. 45.</ref>. W 1920 rokù Jón Kôrnowsczi robił jakno przédnik sądu. Wespółczasno je patronã Spòdleczny Szkòłë nr 7 w [[Chònice|Chònicach]]. Jegò pòrtret zajimô wôżny plac, a w regionalny jizbie je pòkôzóny jegò lëteracczi ùróbk. Òb czas szkòłowëch ùroczëznów wëstãpiwô tu dzec­no-młodzëznowé karno „Kaszëbë”. == Ùsôdztwò (wëjimczi) == * ''Nowotné spiéwë'', [[Pòznań]] [[1910]] * ''Dr. Florian Ceynowa'', [[1917]], [[Gduńsk]] [[1997]], Oficyna Czec * ''Muza kaszubska powojenna'', [[Torń]] [[1925]] w: Mestwin, I / [[1925]], Nr 1 i 2 * ''Gryf powojenny'', [[Torń]] [[1927]] w: Mestwin, III / [[1927]], Nr 2 * ''Z Piśmiennictwa kaszubskiego'', [[Bëdgòszcz]] [[1937]] w: Dodatek jubileuszowy Dziennika Bydgoskiego, 1937 / Nr 286 * ''Nowotné spiéwë i wiersze'', [[Gdiniô]] [[1958]] * ''Utwory sceniczne'',[[Gduńsk]] [[1970]] * ''Wiersze pierwotne'', [[Gduńsk]] [[1978]] * ''Moja droga kaszubska'', [[Gduńsk]] [[1981]] * ''Sowizdrzôł u Krëbanów'', [[Gduńsk]] [[1983]] * ''Jo bëm leno chcôł...'', [[Gduńsk]] [[1986]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Lëteratura == * Feliks Marszałkowski: ''Elementë religijne w pismach Jana Karnowsczigo. Przikładë.'' Pomerania 1980 (XVII), nr 2(97), ss. 11–12 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://polona.pl/item/ludnosc-kaszubska-w-ubieglem-stuleciu-szkic-spoleczno-kulturalny,Njc4NjE4MDQ/6/#info:metadata Artikel Jana Kôrnowsczégò - Gryf. R. 3: 1911. Nr 3–5. Bibliogr. s. 4] * [https://search.worldcat.org/search?q=au=%22Karnowski%2C%20Jan%22 Pùblikacje Jana Kôrnowsczégò w katalogù WorldCat] * https://web.archive.org/web/20070701091629/http://www.czetnica.org/jan-karnowsczi/ {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} {{SORTUJ:Karnowsczi, Jan}} [[Kategòrëjô:Kaszëbsczi pisarze]] [[Kategòrëjô:Kaszëbsczi tołmôcze]] [[Kategòrëjô:Kaszëbi]] qa3a3ewvjapvdqkagsjr06ys4c33on2 0 3320 208463 206544 2026-07-17T17:54:01Z DawnyTest 14843 208463 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò|gwôsné miono=조선민주주의인민공화국|miono=Kòrejańskô Lëdowò-Demokratnô Repùblika|fana=Flag of North Korea.svg|herb=Emblem of North Korea.svg|himn=[[Himn Nordowi Kòreji|Aegukka]]<br>(Piesń Patrioticznô)|na karce=Locator map of North Korea.svg|Prezydeńt=Kim Dzong Un|Premiéra=Pak Thae-song|wiéchrzëzna=120 540|procent-wòdë=0,1|rok=2005|lëdztwò=22 912 177|dëtk=[[nordowòkòrejańsczi won]]|kòd dëtka=KPW|czasowô cona=+9:00|kòd=KP|Internet=''felënk (zarezerwowóné je .kp)''|telefón=+850|stolëca=P'yŏngyang|fòrma państwa=totalitarizm|miono-genitiw=Nordowi Kòreji|data ùsôdzenia=15 zélnika 1945|aùtowi kòd=KP|jãzëk=kòrejańsczi }} '''Kòrejańskô Lëdowò-Demokratnô Repùblika''' (kòr. 조선민주주의인민공화국, hanja 朝鮮民主主義人民共和國, MCR. Chosŏn Minjujuŭi Inmin Konghwaguk, Nordowô Kòreja, skrodz. KLDR) je pòrénkòwòazjatëcczim państwã, chtërne pòwsta w nordowim dzélu [[Kòreja|Kòrejańsczégò Półòstrowa]] pò [[II swiatowô wòjna|II swiatowi wòjnie]] na òbéńdach zajëmniãtich przez [[Czerwionô Armija|Czerwioną Armijã]]. Òficjalno je to kòmùnisticznô jednopartijna systema, chtërnej prowôdnikã je Kim Dzong Un. Totalitarną wëszëznã sprôwiô òpiartô na deji [[dżucze]] [[Partëja Ròbòtë Kòreji]]. Greńczy z [[Ruskô|Ruską]] na nordowim pòrénkù, [[Chińskô Lëdowô Repùblika|Chinama]] na nordze, [[Repùblika Kòreji|Pôłniową Kòreją]] na pôłnim. W Chinach a téż w sami Nordowi Kòreji, krôj zwóny je Pukchosŏn ("Nordowi Chosŏn"; 북조선; 北朝鮮). Bukhan ("Nordowi Han"; 북한; 北韓) to òglowé miono westrzód mieszkańców Pôłniowi Kòreji na krôj sąsadów. == Historëjô == Pò japòńsczi òkùpacëji Kòreji, chtërna skùńczëła sã razã z przegraną Japòńsczi w II swiatowi wòjnie w [[1945]], Kòreja òsta pòdzélonô na dwa partë zdłużą 38 równoleżnika. [[Związk Socjalisticznëch Sowiecczich Repùblików|Sowiecczi Związk]] kòntrolowôł nordowi dzél a [[Zjednóné Kraje Americzi|USA]] pôłniowi. Kòrejanë z zelgã pòwitôle wëzwòlenié òd Japònów, leno nie chcele zgòdzëc sã na wprowôdzanié cëzëch praw na òbéńdã półòstrowa. Rusczé ë Amerikane nie chcele zôs zgòdzëc sã na wespólne sprôwianié Kòreją. Dotëgòwało to do ùsôdzeniô w [[1948]] rokù apartnëch rządów w nordowim ë pôłniowim parce, jaczé zarôzkù ògłoszëłë sã jedinyma legalnëma rządama całowny Kòreji. Narôstającé napiãcé ë greńcowi biôtczi midze òba krôjama doprowôdzëłë do domôcy [[kòrejańskô wòjna|kòrejańsczi wòjnë]]. [[25 czerwińca]] [[1950]] rokù (Nordowô) [[Kòrejańskô Lëdowô Armija]] narëszëła 38 równoleżnik abë sparłãczëc òba państwa w jedną pòliticzną systemã pòd swòjim przédnictwã. Wòjna dérała do [[27 lëpińca]] [[1953]] rokù, czedë òddzélë [[ÒZN|Zrzëszonéch Nôrodów]], Kòrejańsczi Lëdowi Armiji ë [[Armijô Chińsczëch Dobrowòlników]] pòdpisale przedspòkój (zgòdã na spòkój) ë ùsôdzëlë [[Kòrejańskô Zdemilitarizowónô Cona|Zdemilitarizowóną Conã]] midze Nordową a Pôłniową Kòreją. === Galeriô – Przédnicë === <gallery widths=250 heights=200 mode="packed"> Òbrôzk:Kim Il Sung Portrait-4.jpg|Kim Il Sen<br>(1972–1994)<ref>Jako prezydeńt</ref> Òbrôzk:Kim Jong il Portrait-2.jpg|Kim Dzong Il<br>(1994–2011) Òbrôzk:Kim Jong-un and Vladimir Putin (2023-09-13) 12 (cropped).jpg|Kim Dzong Un<br>(2011–) </gallery> == Ùrzãdny pòdzélk == [[Òbrôzk:North_Korea_Div.png|mały|Ùrzãdnô karta Nordowi Kòreji]] Nordowô Kòreja pòdzélonô je na dzewiãc prowincjów, trzë specjalnë òbéńdë ë dwa gardë sprôwióny bez rząd (''chikhalsi'', 직할시, 直轄市). {| border="1" class="infobox" cellpadding="4" cellspacing="0" style="margin: 0 0 1em 1em; background: #f9f9f9; border-collapse: collapse; ;" ! Miono !! Hangeul !! Hanja |- !colspan="3"| Prowincëje |- | [[Chagang-do]] || 자강도 || 慈江道 |- | [[Nordowi Hamgyŏng]] || 함경북도 || 咸鏡北道 |- | [[Pôłniowi Hamgyŏng]] || 함경남도 || 咸鏡南道 |- | [[Nordowi Hwanghae]] || 황해북도 || 黃海北道 |- | [[Pôłniowi Hwanghae]] || 황해남도 || 黃海南道 |- | [[Kangwŏn-do]] || 강원도 || 江原道 |- | [[Nordowi P'yŏngan]] || 평안북도 || 平安北道 |- | [[Pôłniowi P'yŏngan]] || 평안남도 || 平安南道 |- | [[Ryanggang-do]]&nbsp;^{<small>*</small>} || 량강도 || 兩江道 |- !colspan="3"| Òbéńdë |- | [[Kaesŏng Kong-ŏp Chigu]] || 개성공업지구 || 開城工業地區 |- | [[Kŭmgangsan Kwangwang Chigu]] || 금강산관광지구 || 金剛山觀光地區 |- | [[Sinŭiju T'ŭkpyŏl Haengjŏnggu]] || 신의주특별행정구 || 新義州特別行政區 |- !colspan="3"| Gardë sprôwióny direkt bez rząd |- | [[P'yŏngyang]] || 평양직할시 || 平壤直轄市 |- | [[Rasŏn]] || 라선(라진-선봉)직할시 || 羅先(羅津-先鋒)直轄市 |} ^{<small>*</small>} Czasã pisóné "Yanggang". ; <span style="font-size:120%;">Przédny gardë</span> * [[Sinuiju]] * [[Kaesong]] * [[Nampho]] * [[Chongjin]] * [[Wonsan]] * [[Hoeryong]] * [[Hamhung]] * [[Haeju]] * [[Kanggye]] * [[Hyesan]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Òbaczë téż == * [[Repùblika Kòreji]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * https://mojestrone.com/artykul/nowi-turisticzny-krort-n1688044 {{Azëjô}} {{kòreja-stub}} {{Pòrtal|Kòreja}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Nordowô Kòreja| ]] ki39fqijli4ivc6mc59o4gc2vqbjobw 208465 208463 2026-07-17T18:40:59Z Orbitminis 18250 ort. (wedle mie, nen articzel wëzérô na dofùlowóny niżle krótczi ùzémk) 208465 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò|gwôsné miono=조선민주주의인민공화국|miono=Kòrejańskô Lëdowò-Demokratnô Repùblika|fana=Flag of North Korea.svg|herb=Emblem of North Korea.svg|himn=[[Himn Nordowi Kòreji|Aegukka]]<br>(Piesń Patrioticznô)|na karce=Locator map of North Korea.svg|Prezydeńt=Kim Dzong Un|Premiéra=Pak Thae-song|wiéchrzëzna=120 540|procent-wòdë=0,1|rok=2005|lëdztwò=22 912 177|dëtk=[[nordowòkòrejańsczi won]]|kòd dëtka=KPW|czasowô cona=+9:00|kòd=KP|Internet=''felënk (zarezerwowóné je .kp)''|telefón=+850|stolëca=P'yŏngyang|fòrma państwa=totalitarizm|miono-genitiw=Nordowi Kòreji|data ùsôdzenia=15 zélnika 1945|aùtowi kòd=KP|jãzëk=kòrejańsczi }} '''Kòrejańskô Lëdowò-Demokratnô Repùblika''' (kòr. 조선민주주의인민공화국, hanja 朝鮮民主主義人民共和國, MCR. Chosŏn Minjujuŭi Inmin Konghwaguk, Nordowô Kòreja, skrodz. KLDR) je pòrénkòwòazjatëcczim państwã, chtërné pòwsta w nordowim dzélu [[Kòreja|Kòrejańsczégò Półòstrowa]] pò [[II swiatowô wòjna|II swiatowi wòjnie]] na òbéńdach zajëmniãtich przez [[Czerwionô Armija|Czerwioną Armijã]]. Òficjalno je to kòmùnisticznô jednopartijnô systema, chtërnym prowôdnikã je Kim Dzong Un. Totalitarną wëszëznã sprôwiô òpiartô na deji [[dżucze]] [[Partëja Ròbòtë Kòreji]]. Greńczy z [[Ruskô|Ruską]] na nordowim pòrénkù, [[Chińskô Lëdowô Repùblika|Chinama]] na nordze, [[Repùblika Kòreji|Pôłniową Kòreją]] na pôłnim. W Chinach a téż w sami Nordowi Kòreji, krôj zwóny je Pukchosŏn ("Nordowi Chosŏn"; 북조선; 北朝鮮). Bukhan ("Nordowi Han"; 북한; 北韓) to òglowé miono westrzód mieszkańców Pôłniowi Kòreji na krôj sąsadów. == Historiô == Pò japòńsczi òkùpacje Kòreji, chtërna skùńczyła sã razã z przegraną Japòńsczi w II swiatowi wòjnie w [[1945]], Kòreja òsta pòdzélonô na dwa partë zdłużą 38 równoleżnika. [[Związk Socjalisticznëch Sowiecczich Repùblików|Sowiecczi Związk]] kòntrolowôł nordowi dzél a [[Zjednóné Kraje Americzi|USA]] pôłniowi. Kòrejanë z zelgã pòwitôlë wëzwòlenié òd Japònów, leno nie chcele zgòdzëc sã na wprowôdzanié cëzëch praw na òbéńdã półòstrowa. Rusczé ë Amerikanë nie chcëlë, zôs zgòdzëc sã na wespólne sprôwianié Kòreją. Dotëgòwało to do ùsôdzeniô w [[1948]] rokù apartnëch rządów w nordowim ë pôłniowim parce, jaczé zarôzkù ògłoszëłë sã jedinyma legalnyma rządama całowny Kòreji. Narôstającé napiãcé ë grańcowi biôtczi midze òba krôjama doprowôdzëłë do domôcy [[kòrejańskô wòjna|kòrejańsczi wòjnë]]. [[25 czerwińca]] [[1950]] rokù (Nordowô) [[Kòreańskô Lëdowô Armiô]] narëszëła 38. równoleżnik, abë sparłãczëc òba państwa w jedną pòliticzną systemã pòd swòjim przédnictwã. Wòjna dérała do [[27 lëpińca]] [[1953]] rokù, czedë òddzélë [[ÒZN|Zrzëszonëch Nôrodów]], Kòrejańsczi Lëdowi Armii ë [[Armiô Chińsczich Dobrowòlników]] pòdpisôlë przedspòkój (zgòdã na spòkój) ë ùsôdzëlë [[Kòrejańskô Zdemilitarizowónô Cona|Zdemilitarizowóną Conã]] midzë Nordową a Pôłniową Kòreją. === Galeriô przédników Nordowi Kòreji === <gallery widths="250" heights="200" mode="packed"> Òbrôzk:Kim Il Sung Portrait-4.jpg|Kim Il Sen<br>(1972–1994)<ref>Jakno prezydeńt</ref> Òbrôzk:Kim Jong il Portrait-2.jpg|Kim Dzong Il<br>(1994–2011) Òbrôzk:Kim Jong-un and Vladimir Putin (2023-09-13) 12 (cropped).jpg|Kim Dzong Un<br>(2011–) </gallery> == Ùrzãdny pòdzélk == [[Òbrôzk:North Korea, administrative divisions - Nmbrs - colored.svg|lewo|mały|Ùrzãdnô karta Nordowi Kòreji ]] Nordowô Kòreja pòdzélonô je na dzewiãc prowincjów, trzë specjalnë òbéńdë ë dwa gardë sprôwióny bez rząd (''chikhalsi'', 직할시, 直轄市). {| border="1" class="infobox" cellpadding="4" cellspacing="0" style="margin: 0 0 1em 1em; background: #f9f9f9; border-collapse: collapse; ;" ! Miono !! Hangeul !! Hanja |- !colspan="3"| Prowincje |- | [[Chagang-do]] || 자강도 || 慈江道 |- | [[Nordowi Hamgyŏng]] || 함경북도 || 咸鏡北道 |- | [[Pôłniowi Hamgyŏng]] || 함경남도 || 咸鏡南道 |- | [[Nordowi Hwanghae]] || 황해북도 || 黃海北道 |- | [[Pôłniowi Hwanghae]] || 황해남도 || 黃海南道 |- | [[Kangwŏn-do]] || 강원도 || 江原道 |- | [[Nordowi P'yŏngan]] || 평안북도 || 平安北道 |- | [[Pôłniowi P'yŏngan]] || 평안남도 || 平安南道 |- | [[Ryanggang-do]]&nbsp;^{<small>*</small>} || 량강도 || 兩江道 |- !colspan="3"| Òbéńdë |- | [[Kaesŏng Kong-ŏp Chigu]] || 개성공업지구 || 開城工業地區 |- | [[Kŭmgangsan Kwangwang Chigu]] || 금강산관광지구 || 金剛山觀光地區 |- | [[Sinŭiju T'ŭkpyŏl Haengjŏnggu]] || 신의주특별행정구 || 新義州特別行政區 |- !colspan="3"| Gardë sprôwióny direkt bez rząd |- | [[P'yŏngyang]] || 평양직할시 || 平壤直轄市 |- | [[Rasŏn]] || 라선(라진-선봉)직할시 || 羅先(羅津-先鋒)直轄市 |} ^{<small>*</small>} Czasã pisóné "Yanggang". ; <span style="font-size:120%;">Przédny gardë</span> * [[Sinuiju]] * [[Kaesong]] * [[Nampho]] * [[Chongjin]] * [[Wonsan]] * [[Hoeryong]] * [[Hamhung]] * [[Haeju]] * [[Kanggye]] * [[Hyesan]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Òbaczë téż == * [[Repùblika Kòreji]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * https://mojestrone.com/artykul/nowi-turisticzny-krort-n1688044 {{Azëjô}}{{Pòrtal|Kòreja}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Nordowô Kòreja| ]] 6eh2bq2it8p11ykb3v07lu9xq0v0qmb 0 3407 208462 206186 2026-07-17T17:40:07Z Orbitminis 18250 1000. EDICJÔ!1!!11! 208462 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Linus Torvalds.jpeg|mały|Linus Torvalds, ùsôdzca Linuksa w 2004 rokù]] '''Linux''' (téż GNU/Linux) – [[òperacjowô systema]] ë [[Linux (jądro)|jądro]] ({{jãz.|en}} kernel). Zôczątk swòj mô Linux w 1991 rokù, ùsôdzëł gò [[Fińskô|Fina]] [[Linus Torvalds]]. Linux je ùżëczëwóny wedle wòlny licencëji [[GNU General Public License]]. Miono systemë je sparłączeniém słów Linus (òd miona ùsôdzcë) ë òperacjowi systemë [[Unix]]. Na [[òperacjowô systema]] złożonô je z wielu dzélów ë je rozwijanô przez programistów z całownégò swiata, w tim przez bezzweskòwé òrganizacëje jakno ë priwatné òsobë, jaczé trzëmają tã robòtã jakno hobby. Prakticzno pòwstôwôją z tegò [[Linuksowô distribùcëjô|linuksowé distribùcëje]], chtërne dôwają pózdni w zestôwkach z różną [[Soft-wôra|soft-wôrą]] wszelejaczé paczétë. Ùżëcé Linuksa je wieloraczé ë òbjimô w se m.jin brëkùnk jakno [[Desktop|desktopë]], [[Serwe|serwerë]], [[Router|routerë]], w [[Kòmórkòwi telefón|kòmórkòwëch telefónach]], mùltimedialnëch ùrządzeniach ë [[Superkòmpùtr|superkòmpùtrach]]. Rozpòmiónowanié Linuksa je tuwò w różnëch òbjimach baro różné ë tak je òn baro pòpùlarny westrzód serwerów, a jakno desktopë ju nié tak baro. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20210201131902/http://www.linuxcsb.org/ Kaszëbsczé starnë wspiarcô dlô Linuksa] * [http://www.linux.org.pl/ Pòlsczé Karno Brëkòwników Linuksa (PLUG)] * [https://osworld.pl/jak-sie-robi-linuksa-po-kaszubsku/ Jak się robi Linuksa po kaszubsku?] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Linux| ]] [[Kategòrëjô:Òperacjowô systema]] 5hg2qli73t7s01z9otlnrl4ohmnulhq 0 3602 208466 207802 2026-07-17T18:59:14Z Orbitminis 18250 ort. 208466 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò|miono=Repùblika Kòreji|gwôsné miono=대한민국 大韓民國<br>Daehan Minguk|fana=Flag of South Korea.svg|miono-genitiw=Pôłniowi Kòreji|herb=Emblem of South Korea.svg|mòtto=널리 인간세상을 이롭게 하라 (홍익인간)<br>(Przëniesc zwësk wszëtczim lëdzom)|himn=[[Himn Pôłniowi Kòreji|Aegukka]] (Piésniô miłotë do tatczëznë) <center>[[File:National anthem of South Korea, performed by the United States Navy Band.wav]]</center>|na karce=Locator map of South Korea.svg|jãzëk=[[Kòrejańsczi jãzëk|kòrejańsczi]]|stolëca=Seul|fòrma państwa=demokracëjô|Prezydeńt=Lee Jae-myung|Premiéra=Kim Min-seok|wiéchrzëzna=99 274|lëdztwò=48 920 00|rok=2006|dëtk=[[pôłniowòkòrejańsczi won]]|procent-wòdë=0,3|kòd dëtka=KRW|czasowô cona=+9|kòd=KR|Internet=.kr|aùtowi kòd=ROK|telefón=+82}} '''Repùblika Kòreji''' ([[kòrejańsczi jãzëk|kòr.]] 대한민국, hanja 大韓民國, MCR. Taehan Min'guk, skr. 한국; 韓國; Han'guk, Pôłniowô Kòreja, [[Media:Ko-Daehan Minguk.ogg|''ùczëjë apartną wëmòwã'']]) – państwò w [[Azëjô|Azëji]], pòłóżony w pôłniowim dzélu [[Kòreja|Kòrejańsczégò Półòstrowa]], jaczé pòwsta pò [[II swiatowô wòjna|II swiatowi wòjnie]] na òbéńdze zajëmniãti przez wòjska [[USA]]. Pôłniowô Kòreja òficjalnie mô pretensëje do całowny òbéńdë [[Kòreja|Kòreji]]. == Historiô == W 1910 Japońskô zaanektowała Korejańsczé Czezerstwò<ref>Kim Ji-hyung: [https://ijkh.khistory.org/upload/pdf/03._IJKH_16-2_Kim_JI-hyung.pdf The Japanese Annexation of Korea as Viewed from the British and American Press: focus on The Times and The New York Times] International Journal of Korean History</ref>. Pòd kùńcù II swiatowi wòjnie, [[Zjednóné Kraje Americzi|amerikańsczé]] ë [[Związk Socjalisticznëch Sowiecczich Repùblików|sowiecczé]] wòjska òkùpòwôłë pôłniowi ë nordowi partë Kòreji, dzéląc midzë sebie półòstrów zdłużą 38 równoleżnika. Nimò òbiecënkù jednégò ë zrzeszonégò kòrejańsczégò państwa, doprowadzëlë do pòwstaniégò dwùch apartnëch rządów: kòmùnistny nordë ë demòkraticznégò pôłnia. Rusczé zarôzkù ùsôdzëlë [[Kim Il-Sung|Kim Il-Sunga]] jakno prémierã Nordowi Kòreji. Wiele Kòrejanów chcało nôrodnégò welowaniô przédnika całownégò państwa, kòmùnistë òdcësnëlë to rządzenié ë nie ùmòżebnilë to blokùjąc grańce Nordowi Kòreji. W demòkraticzny welacje przédnikã w Pôłniowi Kòreji òstôł [[Syngman Rhee]]. Repùblika Kòreji òsta jedinym rządã Kòreji, jaczé zaapróbòwôła w tim czasë [[ÒZN|Òrganizacjô Zrzëszonëch Nôrodów]]. == Pòlitika == Pôłniowô Kòreja je [[repùblika|repùbliką]]. Kònstitucjô państwa òsta ùchwalonô w rokù [[1988]]. Ùstawodôwcza wëszëzna przënôlégô do Nôrodnégò Zgromadzeniô. Głową państwa je prezydenta, welowóny w wòlnëch welacjach. Wëkònawczą wëszëznã mô rząd z premiérã, chtëren je pòwòłiwóny bez prezydenta. === Partijnô systema === Wielopartijnô systema, nôwikszi cësk mają: Nôrodny Kòngres na rzecz Nowi Pòliticzi (zał. [[1995]]), Wiôlgô Nôrodnô Partiô (zał [[1990]], terné miono òd [[1997]]) a téż Zrzeszenié Nierigòristiczny Demòkracë (zał. 1995). == Ùrzãdny pòdzélk == [[Òbrôzk:Provinces of South Korea.png|mały|330px|Pòdzélk Pôłniowi Kòreji]] Pôłniowô Kòreja pòdzélonô je na òsmë prowincëjów, jedną specjalną aùtonomiową prowincëjã, szesc metropòlijów ë jeden gard na specjalnëch prawach. {| border="1" class="infobox" cellpadding="4" cellspacing="0" style="margin: 0 0 1em 1em; background: #f9f9f9; border-collapse: collapse; ;" ! !! Miono !! Hangeul !! Hanja |- !colspan="4"| Gard na specjalnëch prawach (''Teukbyeolsi'') |- | 1 || [[Seul]] || 서울특별시 || 서울特別市 |- !colspan="4"| Metropòliowi gardë (''Gwangyeoksi'') |- | 2 || [[Busan]] || 부산광역시 || 釜山廣域市 |- | 3 || [[Daegu]] || 대구광역시 || 大邱廣域市 |- | 4 || [[Incheon]] || 인천광역시 || 仁川廣域市 |- | 5 || [[Gwangju]] || 광주광역시 || 光州廣域市 |- | 6 || [[Daejeon]] || 대전광역시 || 大田廣域市 |- | 7 || [[Ulsan]] || 울산광역시 || 蔚山廣域市 |- !colspan="4"| Prowincje |- | 8 || [[Gyeonggi-do]] || 경기도 || 京畿道 |- | 9 || [[Gangwon-do]] || 강원도 || 江原道 |- | 10 || [[Chungcheongbuk-do]] || 충청북도 || 忠淸北道 |- | 11 || [[Chungcheongnam-do]] || 충청남도 || 忠淸南道 |- | 12 || [[Jeollabuk-do]] || 전라북도 || 全羅北道 |- | 13 || [[Jeollanam-do]] || 전라남도 || 全羅南道 |- | 14 || [[Gyeongsangbuk-do]] || 경상북도 || 慶尙北道 |- | 15 || [[Gyeongsangnam-do]] || 경상남도 || 慶尙南道 |- !colspan="4"| Szpecjalnô samòrządnô prowincjô (''Teukbyeoljachi-do'') |- | 16 || [[Jeju]] || 제주특별자치도 || 濟州特別自治道 |} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Azëjô}} {{kòreja-stub}} {{Kòntrola}} {{Pòrtal|Kòreja}} [[Kategòrëjô:Pôłniowô Kòreja| ]] [[Kategòrëjô:Azjatëcczé państwa]] ffugonswo4cxs935yoq67inh4v4b2kd 0 3604 208505 199910 2026-07-17T21:24:22Z Iketsi 3254 Historëjô→Historiô 208505 wikitext text/x-wiki '''Pyeongyang''' ([[kòrejańsczi jãzëk|kòr.]] 평양; [[hanja]] 平壤, w kòrejańsczim miono to òznôczô ''plaskati môl'') – stolëca Nordowi Kòreji pòłożona w zôpadnym dzélu krôju, na nadmòrsczi niżawie, na wiże kòl 85 m n. r. m., nad rzéką [[Tedong-gang]], kòle 50 km òd ji ùńdzeniô do [[Zôpadnokòrejańskô Hôwinga|Zôpadnokòrejańsczi Hôwindżi]] ([[Żółti Mòrze]]). Przédné gòspòdarczé ë ùczbòwò-kùlturowé centróm kraju. Gard je mni wicy jak 100 km òd greńcy z Pôłniową Kòreją (DMZ) == Miono == [[Òbrôzk:0322 Pyongyang Turm der Juche Idee Aussicht.jpg|mały|]] W [[pòlsczi jãzëk|pòlsczim jãzëkù]] a za jegò pòstrzédnictwã téż w [[kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczim]], ùmòcniło sã wzãté z [[rusczi jãzëk|rusczégò]] zmiłkòwé miono ''Phenian'' (''Пхеньян''), czëtóne z [[anielsczi jãzëk|anielska]] ''Feńjan''. Równak niżóden [[Kòrejancë|Kòrejanc]] nie je w sztądze wëmòwic zwãkù ''f''. Kòmisëjô Sztandarizacëji Geògrafnych Mionów pòza Greńcama Pòlsczi Repùbliczi mô ùdbóné, żebë przejic, jakno pòlsczi egzonim, miono Pjongjang, zabédowóny przez òrientalistów ë trzëmający sã òridżinalny kòrejańsczi wëmòwë. Jedno z historicznëch mionów to Ryugyŏng (류경; 柳京), czëlë "wierzbòwò stolëca", chtërnë to drzéwiãta bëłë na môlu przez całą historëjã gardu.Jine miona gardu to Kisŏng, Hwangsŏng, Rangrang, Sŏgyŏng, Sŏdo, Hogyŏng, Changan, ëtd. Òbczas japòńsczi òkùpacëji ë w japòńsczim jãzëkù stolëca Nordowi Kòreji znónô je jakno Heijō, co je japòńsczim ôrtã òdczëtaniô miona gardu w chińsczich znakach 平壌. == Historiô == P'yŏngyang to jedno z nôstarszëch kòrejańsczëch gardów. Ùsôdzoné w 1122 rokù p.n.e, na pòdstpòdlim niewiôldżégò szëdlëca (dzysô dzelnica Rangang). Wedle legeńdë gard òstôł założony w 2333 rokù p.n.e. jakno Wanggŏmsŏng (왕검성; 王儉城). W latach [[427]] - [[668]] stolëca państwa Goguryeo. Zôs òsta zniszczony przez Chinë ë Sillã. W [[676]] òstôł wzãti przez Silla, ale òstawiony bez znaczeniô na greńcy midze Sillą a Balhae do czasu panowaniô dinastëji Goryeo, czedë to gard òstôł nazwóny Sŏgyŏng (서경; 西京; "Zôpadnô Stolëca"), chòc fòrmalno stolëcą nie béł. Òbczas panowaniô dinastëji Joseon béł stolëcą prowincëji P'yŏngan, a òd 1896 przez całi cząd japòńsczi òkùpacëji stolëcą Pôłniowégò P'yŏngan. W [[1592]] - [[1593]] béł zajãti przez Japònów. Òd XVII s. P'yŏngyang to pòliticzné a kùlturowé centrum nordowò-zôpadni Kòreji. W rokù [[1627]] òstôł dobëti pòstãpny rôz ë spôlony przez chińską armijã. W cządze chińskò-japòńsczi wòjnë w latach [[1894]] - [[1895]] òstôł mòckò zniszczony. Òdbùdowóny òbczas japòńsczi òkùpacëji w latach [[1910]] - [[1945]]. W [[1945]] wëzwòlony przez Czerwioną Armijã. Òd [[1948]] rokù stolëca Nordowi Kòreji. Òbczas kòrejańsczi wòjnë ([[1950]] - [[1953]] gard przechòdôł òd jedny starnë kònflikta do drëdżi. Kù reszce, slédnô jinwazëjô Chińsczi Lëdowò-Wëzwòlenczi Armiji rozsądzëła ò przeznanim gardu Nordowi Kòreji. W [[1955]] òdkrëtô òstała dôwna wies w òbéńdze gardu zwónym Kǔmtan-ni. == Ùrzãdny pòdzélk == Pyeongyang [[Ùrzãdny pòdzélk Nordowi Kòreji|pòdzélony]] je na 19 dzielniców ("Kuyŏk") ë 4 krézë ("Kun"). * Chung-guyŏk (중구역; 中區域) * P'yŏngch'ŏn-guyŏk (평천구역; 平川區域) * Pot'onggang-guyŏk (보통강구역; 普通江區域) * Moranbong-guyŏk (모란봉구역; 牡丹峰區域) * Sŏsŏng-guyŏk (서성구역; 西城區域) * Sŏn'gyo-guyŏk (선교구역; 船橋區域) * Tongdaewŏn-guyŏk (동대원구역; 東大院區域) * Taedonggang-guyŏk (대동강구역; 大同江區域) * Sadong-guyŏk (사동구역; 寺洞區域) * Taesŏng-guyŏk (대성구역; 大城區域) * Man'gyŏngdae-guyŏk (만경대구역; 萬景臺區域 téż pisóné 萬景台區域) * Hyŏngjesan-guyŏk (형제산구역; 兄弟山區域) * Ryongsŏng-guyŏk (룡성구역; 龍城區域) * Samsŏk-guyŏk (삼석구역; 三石區域) * Sŭngho-guyŏk (승호구역; 勝湖區域) * Ryŏkp'o-guyŏk (력포구역; 力浦區域) * Rakrang-guyŏk (락랑구역; 樂浪區域) * Sunan-guyŏk (순안구역; 順安區域) * Ŭnjŏng-guyŏk (은정구역; 恩情區域) * Chunghwa-gun (중화군; 中和郡) * Kangnam-gun (강남군; 江南郡) * Kangdong-gun (강동군; 江東郡) * Sangwŏn-gun (상원군; 祥原郡) == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Nordowô Kòreja}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Nordowô Kòreja]] tqrnkpfvlyr9zccqd71968er0zkd96y 0 3620 208435 199864 2026-07-17T16:52:38Z Iketsi 3254 drobnô 208435 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Tux.svg|mały|Linuksowi [[Tux]]]] '''Linuksowô distribùcëjô''' je zestôwkã, jaczi zamëkô w se [[Linux (jądro)|jądro Linuksa]] ë [[Soft-wôra|soft-wôrã]] (w przédnym dzélu [[Wòlnô soft-wôra|wòlną soft-wôrã]]), jaczi dôwô pò winstalowaniém fùlwôrtną ë fardich do brëkùnkù òperacjową systemã. Dzãka różnoscë w distribùcëjach, wnet kòżdi brëkòwnik, mòże wëbrac tã jakô mù nôbarżi òdpòwiôdô, wachlôrz jich je baro szeroczi: òd spartańsczich bez garficznegò òkrãżô, przez mùltimedialné, pò sczérowóné n.p. do mùzyków. Dzysdniowé distribùcëje dôwają mòżnotã zladënkù, instalacëji ë deinstalacëji programów, jaczé wëstąpiwôją jakno paczétë ([[DEB]], [[RPM]] czë spakòwóné jakno [[Tar]]), mògą téż rozwiązëwac zanôleżnotë midzy paczétama . Zwëczajno distribùcëje instalowóne są na cwiardi place kòmpùtra, chòc dô téż taczé, jaczé mòże zrëszëc prosto z CD czë téż disczétczi (np. [[Knoppix]] czë [[Pocket Linux]]). Wikszosc z nich je przistãpnô w [[Internet|internece]] abò rozprowôdzanô na platach CD. == Lësta linuksowëch distribùcëjôw == <div style="float:right"> <timeline> ImageSize = width:440 height:250 PlotArea = width:400 height:220 left:20 bottom:20 AlignBars = justify DateFormat = yyyy Period = from:1990 till:2010 TimeAxis = orientation:horizontal ScaleMajor = unit:year increment:10 start:1990 ScaleMinor = unit:year increment:2 start:1992 Colors = id:Linux value:gray(0.7) id:SLS value:gray(0.9) id:Debian value:claret BarData= bar:Linux bar:SLS bar:Slackware bar:RedHatLinux bar:MandrivaLinux bar:SuseLinux bar:Debian bar:Knoppix bar:Ubuntu bar:GentooLinux PlotData= # width=0.3 bar:Linux width:10 color:Linux align:center from:1991 till:end text:[[Linux]] bar:SLS width:20 color:SLS align:center from:1992 till:1994 text:[[Softlanding Linux System|SLS]] # at:1992 mark:(line,white) bar:Slackware width:20 color:SLS align:center from:1993 till:2010 text:[[Slackware]] # at:1994 mark:(line,white) bar:RedHatLinux width:20 color:SLS align:center from:1994 till:end text:[[Red Hat Linux]] bar:MandrivaLinux width:20 color:SLS align:center from:1998 till:end text:[[Mandriva Linux]] bar:SuseLinux width:20 color:SLS align:center from:1994 till:end text:[[OpenSuse]] bar:Debian width:20 color:Debian align:center from:1994 till:end text:[[Debian]] # at:2004 mark:(line,white) bar:Knoppix width:20 color:Debian align:center from:2002 till:end text:[[Knoppix]] bar:Ubuntu width:20 color:Debian align:center from:2004 till:end text:[[Ubuntu Linux]] bar:GentooLinux width:20 color:Linux align:center from:2002 till:end text:[[Gentoo Linux]] </timeline> </div> === Nôbarżi znóne === * [[Debian]] - http://www.debian.org/ * [[Fedora Core]] - https://web.archive.org/web/20050731020945/http://fedora.redhat.com/ * [[Gentoo Linux|Gentoo]] - http://www.gentoo.org/ * [[Knoppix]] - http://www.knoppix.net/ * [[Linspire]] (przódë ''Lindows'') - http://www.linspire.com/ * [[Mandriva Linux]] (przódë ''Mandrake'') - http://www.mandrivalinux.com/ * [[MEPIS]] / [[SimplyMEPIS]] - http://www.mepis.org/ * [[PCLinuxOS]] - http://www.pclinuxos.com/ * [[PLD Linux Distribution|PLD Linux]] (pòlskô) - http://www.pld-linux.org/ * [[Red Hat Linux]] - http://www.redhat.com/ * [[Slackware]] - https://web.archive.org/web/20070612083520/http://www.slackware.org/ * [[OpenSuse|SUSE]] - http://www.opensuse.org * [[Ubuntu Linux|Ubuntu]] - http://www.ubuntulinux.org/ == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://osworld.pl/jak-sie-robi-linuksa-po-kaszubsku/ Jak się robi Linuksa po kaszubsku?] [[Kategòrëjô:Linuksowé distribùcëje| ]] 10h9440hqojsmqinmrlcw8muzj3d9mr 0 3791 208392 159927 2026-07-17T14:32:04Z Iketsi 3254 {{Commons}}; {{Kòntrola}} 208392 wikitext text/x-wiki '''Rysy''' są nôwikszim môlem w [[Pòlskô|Pòlsce]] (2499 m). == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Geògrafiô Pòlsczi]] qx9y09xu4hxe2x7x2aqqd8vjn6x9zol 208393 208392 2026-07-17T14:32:47Z Iketsi 3254 Òbrôzk 208393 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Rysy-2004-06-11.jpg|mały|]] '''Rysy''' są nôwikszim môlem w [[Pòlskô|Pòlsce]] (2499 m). == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Geògrafiô Pòlsczi]] 2rve4mzi823y6vfau5kqaq3w4uo7zpf 0 3806 208429 202441 2026-07-17T16:10:06Z Iketsi 3254 Galeriô 208429 wikitext text/x-wiki {{Gard-infobox |Gard=Tarnów |dopełniacz=Tarnowa |céch=POL Tarnów COA.svg |fana=POL Tarnów flag.svg |karta=POL Tarnów map.svg |wòjewództwò=małopòlsczé |kréz= |grodzki=tak |rodzaj_gminy=miejska |gmina= |miejska=tak |zarządzający=Prezydent miasta |bùrméster=Jakub Kwaśny |mail= |adres_um= |kod_poczt_um= |tel_um= |fax_um= |mail_um= |wiéchrzëzna=72,4 |stopniN=50|minutN=02|stopniE=21|minutE=00| |wysokość= |rok=2005 |lëdztwò=117 560 |gęstość=1623,76 |aglomeracja= |czerënkòwi numer=(+48) 14 |pòcztowi kòd=33-100 do 33-110 |registracëjné tôfle=KT |TERYT= |SIMC= |miasta_partnerskie= |www=http://www.tarnow.pl/ |założone= |prawa_miejskie=1330 }} '''Tarnów''' – gard na prawach krezu w [[Małopòlsczé wòjewództwò|małopòlsczim wòjewództwie]]. == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:V LO w Tarnowie - elewacja do 2011 r..jpg| Òbrôzk:Kamienica Ratajewiczowska w Tarnowie (4).jpg| Òbrôzk:Dwór przy ulicy Krakowskiej 10 w Tarnowie.jpg| </gallery> == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Małopòlsczé wòjewództwò]] [[Kategòrëjô:Gardë w Pòlsce]] ae8o7z8pcgemneqabwafqhcz1xz2do5 0 4149 208424 199897 2026-07-17T15:34:03Z Iketsi 3254 Galeriô 208424 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Warsaw skyline Świętokrzyski Bridge.jpg|mały|Stolëca Pòlsczi ([[Warszawa]])]] '''Stolëca''' – gard bãdący môlã nôwëższich wëszëznów (króla, prezidenta, parlimentu, rządu, nôwëższigò sądu) danégò państwa. Jednym z wëjimków òd ti reglë je [[Néderlandzkô|Hòlandzkô]], dze [[Amsterdam]] mô sztatus stolëcy państwa, a [[Haga]] je môlã parlimentu ë królewsczégò dworu. Mionã stolëcë òpisëje sã téż môlë môlowëch wëszëznów dlô mniészëch òbéńdnëch jednotów (wòjewództw, stanów, prowincëjów ëtd). Mómë 3 ôrtë stolëców: # stôłé - historijowò ùstaloné (np. [[Rzim]], [[Londin]]) # ùstanowioné - swiadomie ùstaloné ([[Brasília]] w [[Brazylskô|Brazylëji]], [[Warszawa]] ùstanowionô przez króla Pòlsczi Zygmuńta III) # pòdzéloné - sprôwianié nie je ùsadzoné w jednym môlu, le w czilu placach (Amsterdam ë Haga, [[Cape Town]] (parliment), [[Bloemfontein]] (nôwëższi sąd) ë [[Pretoria]] (rząd) w [[Pôłniowô_Afrika|Pôłniowi Africe]], [[Sucre]] ë [[La Paz]] w [[Bòliwiô|Bòliwii]]) W zwëkòwi słowiznie stolëca to centróm jaczégò dzejaniô, np. ''kùlturowô stolëca'', "ùczbòwô stolëca'' ëtd. == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Tavares.Forum.Romanum.redux.jpg|[[Rzim]] Òbrôzk:Palace of Westminster from the dome on Methodist Central Hall.jpg|[[Londin]] Òbrôzk:La Tour Eiffel vue de la Tour Saint-Jacques, Paris août 2014 (2).jpg|[[Pariz]] Òbrôzk:Saint Basil's Cathedral and the Red Square.jpg|[[Mòskwa]] </gallery> == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Stolëcë| ]] dywhry6rvqsi0t434x6rnmuzfb7x7hn 208428 208424 2026-07-17T15:41:46Z Iketsi 3254 Ôrtë 208428 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Warsaw skyline Świętokrzyski Bridge.jpg|mały|Stolëca Pòlsczi ([[Warszawa]])]] '''Stolëca''' – gard bãdący môlã nôwëższich wëszëznów (króla, prezidenta, parlimentu, rządu, nôwëższigò sądu) danégò państwa. Jednym z wëjimków òd ti reglë je [[Néderlandzkô|Hòlandzkô]], dze [[Amsterdam]] mô sztatus stolëcy państwa, a [[Haga]] je môlã parlimentu ë królewsczégò dworu. Mionã stolëcë òpisëje sã téż môlë môlowëch wëszëznów dlô mniészëch òbéńdnëch jednotów (wòjewództw, stanów, prowincëjów ëtd). == Ôrtë == Mómë 3 ôrtë stolëców: # stôłé - historijowò ùstaloné (np. [[Rzim]], [[Londin]]) # ùstanowioné - swiadomie ùstaloné ([[Brasília]] w [[Brazylskô|Brazylëji]], [[Warszawa]] ùstanowionô przez króla Pòlsczi Zygmuńta III) # pòdzéloné - sprôwianié nie je ùsadzoné w jednym môlu, le w czilu placach (Amsterdam ë Haga, [[Cape Town]] (parliment), [[Bloemfontein]] (nôwëższi sąd) ë [[Pretoria]] (rząd) w [[Pôłniowô_Afrika|Pôłniowi Africe]], [[Sucre]] ë [[La Paz]] w [[Bòliwiô|Bòliwii]]) W zwëkòwi słowiznie stolëca to centróm jaczégò dzejaniô, np. ''kùlturowô stolëca'', "ùczbòwô stolëca'' ëtd. == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Tavares.Forum.Romanum.redux.jpg|[[Rzim]] Òbrôzk:Palace of Westminster from the dome on Methodist Central Hall.jpg|[[Londin]] Òbrôzk:La Tour Eiffel vue de la Tour Saint-Jacques, Paris août 2014 (2).jpg|[[Pariz]] Òbrôzk:Saint Basil's Cathedral and the Red Square.jpg|[[Mòskwa]] </gallery> == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Stolëcë| ]] 687usjo3mdk4383jsdreiujv09j9jvt 0 4294 208474 197711 2026-07-17T19:36:58Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 208474 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:PolandSzczecinPanorama.JPG|mały|Òdra w [[Szczecëno|Szczecënie]]]] '''Òdra''' to je [[rzéka]] w [[Pòlskô|Pòlsce]] (854 km, w Pòlsczim dzélu 742 km). Czëdes zemie [[Kaszëbi|Kaszëbów]]-Pòmòrzónów bëłë òd [[Wisła|Wisłë]] jaż za Òdrã. == Òbaczë téż == {{#categorytree:Rzéczi w Pòlsce|hideroot=on|mode=pages}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Rzéczi w Pòlsce]] 011uznxtkr2f1h55zzbbe30z0faes0v 0 4329 208509 205273 2026-07-17T22:04:26Z DawnyTest 14843 + 208509 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò| gwôsné miono = Republik Österreich | miono = Repùblika Aùstrie | miono-genitiw = Aùstrie | fana = Flag of Austria.svg| herb = Coat of arms of Austria.svg | na karce = EU-Austria.svg| jãzëk = [[Miemiecczi jãzëk|miemiecczi]], słoweńsczi | stolëca = Widen | fòrma państwa = repùblika | wiéchrzëzna = 83.879 | lëdztwò = 8.783.198| rok = 2017 | dëtk = Eùro| kòd dëtka = EUR | czasowô cona = +0 | swiãto = [[26 pazdzérznika]] | himn = Land der Berge, Land am Strome <center>[[Òbrôzk:Land der Berge Land am Strome instrumental.ogg]]</center> | kòd = AT | Internet = .at | telefón = +43 |Prezydeńt=Alexander Van der Bellen|Premiéra=Christian Stocker|aùtowi kòd=A}} '''Aùstriô''' ({{jãz.|de}} ''Österreich''), '''Repùblika Aùstrie''' ({{jãz.|de}} ''Republik Österreich'') – strzódlądowe państwò pòłożoné w Westrzédny [[Eùropa|Eùropie]], [[federacjô]], chtërną twòrzi dzewiãc stôwornëch krajów (miem. ''Bundesländer'') ze stolëcą w gardze [[Widen]]. Òd 1995 nôleżi do [[Eùropejskô Ùnijô|Eùropejsczi Ùnie]]. W regione [[Karintia|Karintie]] mieszkô wiele lëdzy nôleżącëch do słoweńsczi miészëznë, nalezc mòże tam dwùjãzëkòwé niemieckò-słoweńsczé tôfle. W stôwornym kraju Burgenland mieszkają zôs przedstôwcowie chòrwacczi i wãgersczi miészëznë. Na ti òbéńdze téż stosowóné są dëbeltné zapisë nazw môlëznów<ref>[https://web.archive.org/web/20170120160956/http://www.efhr.eu/2015/04/29/dwujezyczne-tabliczki-w-unii-europejskiej-to-standard/ ''Dwujęzyczne tabliczki w Unii Europejskiej to standard'']</ref>. === Spòdlowé pòdôwczi === * stoleczny gard: [[Widen]] * lëdztwò: 8.783.198 mieszkańców ([[2017]]) * wiéchrzëzna: 83.879 km² == Sprôwné pòdzelenié == W Aùstrie je sprôwné pòdzelenié na związkowe kraje (niem. Bundesländer). {| class="wikitable" |+ | # Burgenland # [[Karintia]] # Dolnô Aùstriô # Górnô Aùstriô # Salzbùrg # Styriô # Tyrol # Vorarlberg # [[Widen]] |[[Òbrôzk:The States of Austria Numbered.svg|250px|Sprôwné pòdzelenié Aùstrie]] |} # == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Òficjalnô starna}} {{Eùropa}} {{Euro}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Aùstriô| ]] 45arhzo3m40lql0t6hm3ju0g30pmdy4 0 4364 208432 197741 2026-07-17T16:50:30Z Iketsi 3254 Òbrôzk; {{Kòntrola}} 208432 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Distribution of the Slovincian language in the 20th century, in red.png|mały|]] '''Słowińsczi jãzëk''' – to miono brëkòwóné dlô wëmarłi gwarë [[pòmòrsczi jãzëk|pòmòrsczégò jãzëka]]. Na zôczątkù swòjegò badérowaniô, pisôł <ref>Friedrich Lorentz, ''Slovinzische Grammatik'', I, St.Petersburg 1903[https://archive.org/details/SlovinzischeGrammatik]</ref>ò ni jakno ò jãzëkù słowińsczim [[Friedrich Lorentz]] rozdzelając jã òd [[kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczégò]]. Zmienił òn równak swój na to pòzdrzatk ju czile lat pòzdze<ref>Friedrich Lorentz, ''Slovinzisches Wörterbuch'', I,II St.Petersburg 1908, 1912</ref>, pò tim jakno blëżi pòznôł pòrenkòwé dialektë [[pòmòrsczi jãzëk|pòmòrsczégò jãzëka]]. Gwara słowińskô nalazała tuwò wedle niegò plac w dzélu nordowich dialektów pòmòrsczégò jãzëka, kòl tich ze sztolpsczégò, lãbòrsczégò ë pùcczégò krézu. Przëdzelëł ji òn wprôwdze òsoblëwé pòłożenié, nie rodzëlôł ji równak òd tich dialektów, jaczé dzysô nazëwómë [[kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczim jãzëkã]]. == Òbaczë téż == * [[Kaszëbsczi jãzëk]] * [[Słowiańsczé jãzëczi]] * [[Jãzëczi swiata]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Dôwné rzeczë]] [[Kategòrëjô:Zôpadnosłowiańsczé jãzëczi]] [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé jãzëczi]] [[Kategòrëjô:Dialektë kaszëbsczégò jãzëka]] [[Kategòrëjô:Słowińcë]] hfwchb42vonvpkl6ioxifmx3v6nk9tu 208433 208432 2026-07-17T16:50:41Z Iketsi 3254 300px 208433 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Distribution of the Slovincian language in the 20th century, in red.png|mały|300px|]] '''Słowińsczi jãzëk''' – to miono brëkòwóné dlô wëmarłi gwarë [[pòmòrsczi jãzëk|pòmòrsczégò jãzëka]]. Na zôczątkù swòjegò badérowaniô, pisôł <ref>Friedrich Lorentz, ''Slovinzische Grammatik'', I, St.Petersburg 1903[https://archive.org/details/SlovinzischeGrammatik]</ref>ò ni jakno ò jãzëkù słowińsczim [[Friedrich Lorentz]] rozdzelając jã òd [[kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczégò]]. Zmienił òn równak swój na to pòzdrzatk ju czile lat pòzdze<ref>Friedrich Lorentz, ''Slovinzisches Wörterbuch'', I,II St.Petersburg 1908, 1912</ref>, pò tim jakno blëżi pòznôł pòrenkòwé dialektë [[pòmòrsczi jãzëk|pòmòrsczégò jãzëka]]. Gwara słowińskô nalazała tuwò wedle niegò plac w dzélu nordowich dialektów pòmòrsczégò jãzëka, kòl tich ze sztolpsczégò, lãbòrsczégò ë pùcczégò krézu. Przëdzelëł ji òn wprôwdze òsoblëwé pòłożenié, nie rodzëlôł ji równak òd tich dialektów, jaczé dzysô nazëwómë [[kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczim jãzëkã]]. == Òbaczë téż == * [[Kaszëbsczi jãzëk]] * [[Słowiańsczé jãzëczi]] * [[Jãzëczi swiata]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Dôwné rzeczë]] [[Kategòrëjô:Zôpadnosłowiańsczé jãzëczi]] [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé jãzëczi]] [[Kategòrëjô:Dialektë kaszëbsczégò jãzëka]] [[Kategòrëjô:Słowińcë]] 2btdmfzec4dqyawo7mhuc2u3shay7x7 208434 208433 2026-07-17T16:50:47Z Iketsi 3254 330 208434 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Distribution of the Slovincian language in the 20th century, in red.png|mały|330px|]] '''Słowińsczi jãzëk''' – to miono brëkòwóné dlô wëmarłi gwarë [[pòmòrsczi jãzëk|pòmòrsczégò jãzëka]]. Na zôczątkù swòjegò badérowaniô, pisôł <ref>Friedrich Lorentz, ''Slovinzische Grammatik'', I, St.Petersburg 1903[https://archive.org/details/SlovinzischeGrammatik]</ref>ò ni jakno ò jãzëkù słowińsczim [[Friedrich Lorentz]] rozdzelając jã òd [[kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczégò]]. Zmienił òn równak swój na to pòzdrzatk ju czile lat pòzdze<ref>Friedrich Lorentz, ''Slovinzisches Wörterbuch'', I,II St.Petersburg 1908, 1912</ref>, pò tim jakno blëżi pòznôł pòrenkòwé dialektë [[pòmòrsczi jãzëk|pòmòrsczégò jãzëka]]. Gwara słowińskô nalazała tuwò wedle niegò plac w dzélu nordowich dialektów pòmòrsczégò jãzëka, kòl tich ze sztolpsczégò, lãbòrsczégò ë pùcczégò krézu. Przëdzelëł ji òn wprôwdze òsoblëwé pòłożenié, nie rodzëlôł ji równak òd tich dialektów, jaczé dzysô nazëwómë [[kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczim jãzëkã]]. == Òbaczë téż == * [[Kaszëbsczi jãzëk]] * [[Słowiańsczé jãzëczi]] * [[Jãzëczi swiata]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Dôwné rzeczë]] [[Kategòrëjô:Zôpadnosłowiańsczé jãzëczi]] [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé jãzëczi]] [[Kategòrëjô:Dialektë kaszëbsczégò jãzëka]] [[Kategòrëjô:Słowińcë]] dr88v91t1f7aux1ol07a398j8hkrisi 208452 208434 2026-07-17T17:21:22Z Orbitminis 18250 przeklode, opisenk odjimka 208452 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Distribution of the Slovincian language in the 20th century, in red.png|mały|330px|Syg słowińsczégò jãzëka (XX wiek)]] '''Słowińsczi jãzëk''' (''slɵvjĩnsħï ją̃zĕk'', ''slɵvjĩnsħė gådą̃ńė'') – miono brëkòwóné dlô wëmarłi gwarë [[pòmòrsczi jãzëk|pòmòrsczégò jãzëka]]. Na zôczątkù swòjegò badérowaniô, pisôł ò ni jakno ò jãzëkù słowińsczim [[Friedrich Lorentz]] rozdzelając jã òd [[kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczégò]]<ref>Friedrich Lorentz, ''Slovinzische Grammatik'', I, St.Petersburg 1903[https://archive.org/details/SlovinzischeGrammatik]</ref>. Zmienił òn równak swój na to pòzdrzatk ju czile lat pòzdze<ref name=":0">Friedrich Lorentz, ''Slovinzisches Wörterbuch'', I,II St.Petersburg 1908, 1912</ref>, pò tim jakno blëżi pòznôł pòrenkòwé dialektë [[pòmòrsczi jãzëk|pòmòrsczégò jãzëka]]. Gwara słowińskô nalazała tuwò wedle niegò plac w dzélu nordowich dialektów pòmòrsczégò jãzëka, kòl tich ze sztolpsczégò, lãbòrsczégò ë pùcczégò krézu. Przëdzelëł ji òn wprôwdze òsoblëwé pòłożenié, nie rodzëlôł ji równak òd tich dialektów, jaczé dzysô nazëwómë [[kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczim jãzëkã]]. == Przëkłôdë jãzëka == {| class="wikitable" ![[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczi]] !słowińsczi ![[Pòłabsczi jãzëk|pòłabsczi]] ![[Pòlsczi jãzëk|pòlsczi]] ![[Dólnosorbsczi jãzëk|dólnosorbsczi]]<ref>Alfred Měškank: ''Zakłady dolnoserbskeje rěcy''. Budyšyn 2006</ref> |- |òtrok |vʉ̀ɵ̯trɵk |våtrük |syn, chłopiec |góle, gólc |- |jô |jǻu̯ |joz |ja |ja |- |biôłi |bjǻu̯lï |b́olĕ |biały |běły |- |òdżiń |vʉ̀ɵ̯ђeń |viďėn |ogień |wogeń |- |jedno |jȧ̃nɵ |janü |jedno |jadno |- |jesmë |jìe̯smä |jismoi, jismĕ |jesteśmy |smy |- |jãzëk |ją̃zĕk |jǫzĕk, rec |język |rěc |- |chto |χtʉ̀ɵ̯ |kåtü |kto |chto |- |czej, ga |ga |? |kiedy |ga |- |kam |ką̃m |komoi |kamień |kamjeń |- |òn |vʉ̀ɵ̯n |vån |on |wón |- |jaczi |jaħḯ |koťĕ |jaki |kaki |- |òjc |vɵ̀tc |ľoľă |ojciec |nan |- |dzéwczã |ʒė́fčą |defkă |dziewczę, dziewka |źowćo |} '''Mòdlëtwa Pańskô''' {| class="wikitable centered" !Wschòdnosłowińsczi ([[Witkòwò|witkòwskô]] gwara)<ref name="Lorentz1903A" details="S. 47, tekst nr 54." /> !Zôpadnosłowińsczi ([[Retowò|retòwskô]] gwara)<ref name="Lorentz1903A" details="S. 134, tekst nr 115." /> |- |vө̀·i̯čä nãš, tȧ̃-jĕs v-ńìe̯bjä, svją̃cѳnѳ bą̃ʒä ï̂mją tvùѳ̯jä, přï̂ʒä krѳlɛ̃i̯stvѳ Tvùѳ̯jä, tvùѳ̯jä vùѳ̯lå są-fstą̃ńĭ jãkѳ v-ńìe̯bjä tãkѳ nãzemjï, χlė́b-năš pѳfšė́dnï dẽi̯-nȯu̯m ʒï̂s, a-vө̀·tpʉscä-nȯ̋u̯m našėvjĩnä, jäk-mȧ̃ vө̀tpʉ̇́scïmä nãšėmʉ̇ vjinѳvãtėmʉ̇, a-ńìe̯vevѳʒä-na̋s f-pѳkʉšìe̯ńė, ãlä năs-vȧ̃bavjĭ vѳt-fšìe̯vå zlė̂vå. te-tváo̯-jĕstă mùѳ̯c, χváo̯lă, počìe̯snosc vө̀d-vjekʉ̇ ăš-nã-vjeḱ. áo̯mĕn. |vò·i̯čä nãš, χtùo̯rï jìe̯s v-ńìe̯bjä, svjì·cänŏ bą̃ʒä ï̂mją tvùo̯jä, přï̂ʒä dŏ-nãš tvė-krŏlɛ̃i̯stvŏ, fstą̃ńĭ vùo̯lă tvùo̯jă jakŏ-v-ńìe̯bjä tãk na-zì·mjï, χlė́p pŏfšė́dnï dẽi̯-nȯu̯m ʒï̂s, vò·tpŭscä našė-gřė̂χ̌ĭ, jakŏ-mä̃ vŏtpu̇́scïmä nãšĭm vjĭnŏvãi̯cȯu̯m, ńìe̯vŏʒä nãs f-pŏkŭšì·ńė, năs-vä̀-bavjĭ vŏt-fšìe̯vå zlė̂vå, χtùo̯rï mǻu̯š mùo̯c, χvǻu̯lą, pùo̯čestnŏsc ve-vječnùo̯scï. ãmĕn. |} == Òbaczë téż == * [[Kaszëbsczi jãzëk]] * [[Słowiańsczé jãzëczi]] * [[Jãzëczi swiata]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Dôwné rzeczë]] [[Kategòrëjô:Zôpadnosłowiańsczé jãzëczi]] [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé jãzëczi]] [[Kategòrëjô:Dialektë kaszëbsczégò jãzëka]] [[Kategòrëjô:Słowińcë]] po72yubemqkhidzhzomlie7r2awp9nm 208454 208452 2026-07-17T17:22:49Z Orbitminis 18250 208454 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Distribution of the Slovincian language in the 20th century, in red.png|mały|330px|Syg słowińsczégò jãzëka (XX wiek)]] '''Słowińsczi jãzëk''' (''slɵvjĩnsħï ją̃zĕk'', ''slɵvjĩnsħė gådą̃ńė'') – miono brëkòwóné dlô wëmarłi gwarë [[pòmòrsczi jãzëk|pòmòrsczégò jãzëka]]. Na zôczątkù swòjegò badérowaniô, pisôł ò ni jakno ò jãzëkù słowińsczim [[Friedrich Lorentz]] rozdzelając jã òd [[kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczégò]]<ref>Friedrich Lorentz, ''Slovinzische Grammatik'', I, St.Petersburg 1903[https://archive.org/details/SlovinzischeGrammatik]</ref>. Zmienił òn równak swój na to pòzdrzatk ju czile lat pòzdze<ref name=":0">Friedrich Lorentz, ''Slovinzisches Wörterbuch'', I,II St.Petersburg 1908, 1912</ref>, pò tim jakno blëżi pòznôł pòrenkòwé dialektë [[pòmòrsczi jãzëk|pòmòrsczégò jãzëka]]. Gwara słowińskô nalazała tuwò wedle niegò plac w dzélu nordowich dialektów pòmòrsczégò jãzëka, kòl tich ze sztolpsczégò, lãbòrsczégò ë pùcczégò krézu. Przëdzelëł ji òn wprôwdze òsoblëwé pòłożenié, nie rodzëlôł ji równak òd tich dialektów, jaczé dzysô nazëwómë [[kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczim jãzëkã]]. == Przëkłôdë jãzëka == {| class="wikitable" ![[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczi]] !słowińsczi ![[Pòłabsczi jãzëk|pòłabsczi]] ![[Pòlsczi jãzëk|pòlsczi]] ![[Dólnosorbsczi jãzëk|dólnosorbsczi]]<ref>Alfred Měškank: ''Zakłady dolnoserbskeje rěcy''. Budyšyn 2006</ref> |- |òtrok |vʉ̀ɵ̯trɵk |våtrük |syn, chłopiec |góle, gólc |- |jô |jǻu̯ |joz |ja |ja |- |biôłi |bjǻu̯lï |b́olĕ |biały |běły |- |òdżiń |vʉ̀ɵ̯ђeń |viďėn |ogień |wogeń |- |jedno |jȧ̃nɵ |janü |jedno |jadno |- |jesmë |jìe̯smä |jismoi, jismĕ |jesteśmy |smy |- |jãzëk |ją̃zĕk |jǫzĕk, rec |język |rěc |- |chto |χtʉ̀ɵ̯ |kåtü |kto |chto |- |czej, ga |ga |? |kiedy |ga |- |kam |ką̃m |komoi |kamień |kamjeń |- |òn |vʉ̀ɵ̯n |vån |on |wón |- |jaczi |jaħḯ |koťĕ |jaki |kaki |- |òjc |vɵ̀tc |ľoľă |ojciec |nan |- |dzéwczã |ʒė́fčą |defkă |dziewczę, dziewka |źowćo |} '''Mòdlëtwa Pańskô''' {| class="wikitable centered" !Wschòdnosłowińsczi ([[Witkòwò|witkòwskô]] gwara)<ref name=":0" /> !Zôpadnosłowińsczi ([[Retowò|retòwskô]] gwara)<ref name=":0" /> |- |vө̀·i̯čä nãš, tȧ̃-jĕs v-ńìe̯bjä, svją̃cѳnѳ bą̃ʒä ï̂mją tvùѳ̯jä, přï̂ʒä krѳlɛ̃i̯stvѳ Tvùѳ̯jä, tvùѳ̯jä vùѳ̯lå są-fstą̃ńĭ jãkѳ v-ńìe̯bjä tãkѳ nãzemjï, χlė́b-năš pѳfšė́dnï dẽi̯-nȯu̯m ʒï̂s, a-vө̀·tpʉscä-nȯ̋u̯m našėvjĩnä, jäk-mȧ̃ vө̀tpʉ̇́scïmä nãšėmʉ̇ vjinѳvãtėmʉ̇, a-ńìe̯vevѳʒä-na̋s f-pѳkʉšìe̯ńė, ãlä năs-vȧ̃bavjĭ vѳt-fšìe̯vå zlė̂vå. te-tváo̯-jĕstă mùѳ̯c, χváo̯lă, počìe̯snosc vө̀d-vjekʉ̇ ăš-nã-vjeḱ. áo̯mĕn. |vò·i̯čä nãš, χtùo̯rï jìe̯s v-ńìe̯bjä, svjì·cänŏ bą̃ʒä ï̂mją tvùo̯jä, přï̂ʒä dŏ-nãš tvė-krŏlɛ̃i̯stvŏ, fstą̃ńĭ vùo̯lă tvùo̯jă jakŏ-v-ńìe̯bjä tãk na-zì·mjï, χlė́p pŏfšė́dnï dẽi̯-nȯu̯m ʒï̂s, vò·tpŭscä našė-gřė̂χ̌ĭ, jakŏ-mä̃ vŏtpu̇́scïmä nãšĭm vjĭnŏvãi̯cȯu̯m, ńìe̯vŏʒä nãs f-pŏkŭšì·ńė, năs-vä̀-bavjĭ vŏt-fšìe̯vå zlė̂vå, χtùo̯rï mǻu̯š mùo̯c, χvǻu̯lą, pùo̯čestnŏsc ve-vječnùo̯scï. ãmĕn. |} == Òbaczë téż == * [[Kaszëbsczi jãzëk]] * [[Słowiańsczé jãzëczi]] * [[Jãzëczi swiata]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Dôwné rzeczë]] [[Kategòrëjô:Zôpadnosłowiańsczé jãzëczi]] [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé jãzëczi]] [[Kategòrëjô:Dialektë kaszëbsczégò jãzëka]] [[Kategòrëjô:Słowińcë]] 9h21ouwqyxc9qerc62agdbhjnl8ex44 0 4421 208439 196652 2026-07-17T16:56:35Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 208439 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:PIA23791-Venus-RealAndEnhancedContrastViews-20200608 (cropped).jpg|mały|Wenus]] '''Wenus''' ('''Witrznica'''; symbòl: [[Òbrôzk:Venus symbol (fixed width).svg|16px|♀]]) je drugą pòsobicą (rechùjącë òd [[Słuńce|Słuńca]]) planetą w [[Słuńcowi Ùstôw|Słuńcowim Ùstawie]]. To je "renô gwiôzda". == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Venus-pacific-levelled.jpg|Wenus je widzec ze Zemi – ta wikszô planeta </gallery> == Òbaczë téż == * [[Wenus (mitologiô)]] * [[Merkùri]] * [[Zemia]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Słuńcowi Ùstôw|kol=#c0c0ff}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Wenus| ]] 2yu2bw7fy9fntp2vugiibm6n6bo93qd 0 4422 208444 200499 2026-07-17T16:57:57Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 208444 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Jupiter.jpg|mały|Jupiter]] '''Jupiter''' (symbòl: [[Òbrôzk:Jupiter symbol (fixed width).svg|16px|♃]]) je piątą pòsobicą (rechùjącë òd [[Słuńce|Słuńca]]) planetą w [[Słuńcowi Ùstôw|Słuńcowim Ùstawie]]. Je nôwikszã planetã w ùstawie, o promiéniu 69 911 km. Midzynorodnô Astronomicznô Unijô ùznelë, że Jupiter mô 95 òficjalnie ksãżëców, nôwikszema są [[Io]], [[Eùropa (ksãżëc)|Eùropa]], [[Ganimedes]] i [[Kallisto]], òdkrëł je Galileo Galilei w 1610, wiãc znône sã też jako galileuszowe ksãżëce<ref>[https://science.nasa.gov/jupiter/jupiter-facts/ Jupiter Facts] NASA</ref>. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Słuńcowi Ùstôw|kol=#c0c0ff}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Jupiter| ]] 3xewf3rg5eevaoyvr89m6od5zlih3wz 0 4430 208438 196655 2026-07-17T16:56:09Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 208438 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Mercury in true color.jpg|mały|Merkùri]] '''Merkùri''' (symbòl: [[Òbrôzk:Mercury symbol (fixed width).svg|16px|☿]]) – nômniészô i nôblëższô [[Słuńce|Słuńcu]] planeta [[Słuńcowi Ùstôw|Słuńcowégò Ùstawù]]. Je bënową planetą, a temù cãżką do òbserwacje dlô zemsczégò obzéracza (wiedno je bliskò Słuńca). Nimò to je planetą, jaką dozdrzec mòże gòłim òkã (ale leno krótkò przed wschòdã słuńca abò zarô pò zachòdzie) i znónô bëła ju w [[Stôrożëtnosc|stôrożëtnëch czasach]]. Ùsztôłcenié plónu Merkùrégò szlachùje za Miesądzã: są na nim wielné ùderzeniowi kraterë i prakticzno brak je atmòsferë. Ceplëzna terenu kòlibie sã òd −183 °C do 427 °C. Merkùri ni mô nôtërnëch satelitów. Pierszé ùdokùmentowóny òbzérczi Merkùrégò sygają pierszégò tësąclecégò p.n.e. Do IV st. p.n.e. grecczi astronomòwie mielë Merkùrégò za dwa niebiesczi cała: pierszé, jaczé je widzec przed wschòdã słuńca, pòzéwelë „Apòllo”; drëdżé, jaczé je widzec leno pò zachòdzie, pòzéwelë „Hermesã”. Z przëczënë chùtczégò ruchù, pòwòdã chtërnégò je krótkô òrbita, Rzëmianie nadalë planece miono kù tczë pòsłańca bògów i patróna hańdlarzów – Merkùrégò. Astronomicznym symbòlã Merkùrégò jawi sã sztilizowóny kaduceùsz Hermesa – [[Òbrôzk:Mercury symbol.svg|25px]]. == Òbaczë téż == * [[Słuńce]] * [[Wenus]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Słuńcowi Ùstôw|kol=#c0c0ff}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Merkùri| ]] alg002sfj7hzp5cvez3m24qyue76snc 0 4609 208441 206189 2026-07-17T16:57:40Z Iketsi 3254 Galeriô 208441 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Tharsis and Valles Marineris - Mars Orbiter Mission (30055660701).png|mały]] '''Mars''' ([[Òbrôzk:Mars symbol (fixed width).svg|16px|♂]]) – czwiortô pòsobicą (jak rechùje òd Słuńca) [[planéta]] w [[Słuńcowi Ùstôw|Słuńcowim Ùstawie]]. W 2018 rokù tu bëła nalazłô [[wòda]]<ref>''[https://www.nhm.ac.uk/discover/news/2018/july/liquid-water-found-beneath-the-surface-of-mars.html Liquid water found beneath the surface of Mars | Natural History Museum]'' [online], www.nhm.ac.uk [dost. 2026-04-09] ({{jãz.|en}}).</ref><ref>''[https://www.bbc.com/news/science-environment-44952710 Liquid water &#x27;lake&#x27; revealed on Mars]'' [online], 25 lëpińca 2018 [dost. 2026-04-09] ({{jãz.|en}}).</ref>. == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Ingenuity Helicopter Rotor Blades Unlocked GifCam.gif|Helikòpter na planéce Mars Òbrôzk:Delta nanedi.jpg|Delta rzeczi na planéce Mars </gallery> == Òbaczë téż == * [[Zemia]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Słuńcowi Ùstôw|kol=#c0c0ff}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Mars| ]] 5hyuyzyyt0k3f54arddaee8m0ppq48b 0 4610 208446 196649 2026-07-17T16:58:15Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 208446 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Uranus2.jpg|mały|Òdjimk planetë wëkònóny przez sondã Voyager 2]] '''Ùran''' (symbòl: [[Òbrôzk:Uranus symbol (fixed width).svg|16px|⛢]]) – [[planéta]] w [[Słuńcowi Ùstôw|Słuńcowim Ùstôwie]]. Sódmô wedle òddaleniô òd [[Słuńce|Słuńca]], trzecô wedle strzédnicë i czwiôrtô wedle masë. Òdkrëtô w 1781 przez anielsczégò astronoma Williama Herschela (je pierszą planetą òdkrëtą w terôczasnoscë i pierszą òdkrëtą z pòmòcą teleskòpù). Je lodowim stolëmã, mô system pierscéniów, magnetosferã i mnodżé naturalné satelitë (27 znónych miesądzów), chtërnëch pòzwë sparłãczoné sã z pòstacjama z dzełów [[William Shakespeare|William Shakespeare'a]] i Alexandra Pope’a. == Òbaczë téż == * [[Ùraniô]] * [[Słuńce]] * [[Saturna]] * [[Neptun]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Słuńcowi Ùstôw|kol=#c0c0ff}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Ùran| ]] 2gngdoy42scon3wjkuafvgd4rn80368 0 4611 208447 196641 2026-07-17T16:58:19Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 208447 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Neptune Voyager2 color calibrated, brightened.png|mały|Neptun]] '''Neptun''' (symbòl: [[Òbrôzk:Neptune symbol (fixed width).svg|16px|♆]]) – ósmô [[planéta]] w [[Słuńcowi Ùstôw|Słuńcowim Ùstawie]] ë gazowi òlbrzëm. == Òbaczë téż == * [[Słuńcowi Ùstôw]] * [[Słuńce]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Słuńcowi Ùstôw|kol=#c0c0ff}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Neptun| ]] qcolbql4qp054fiq8kh7303bkbu9d7h 0 4680 208445 196650 2026-07-17T16:58:03Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 208445 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Saturn from Cassini Orbiter (2004-10-06).jpg|mały|upright=1.5|Saturna]] '''Saturna''' (symbòl: [[Òbrôzk:Saturn symbol (fixed width).svg|16px|♄]]) je szóstą pòsobicą (rechùjącë òd [[Słuńce|Słuńca]]) planetą w [[Słuńcowi Ùstôw|Słuńcowim Ùstawie]]. == Òbaczë téż == * [[Słuńce]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Słuńcowi Ùstôw|kol=#c0c0ff}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Saturna| ]] g36m2vs0seu369uz2c47mhqlpovtp16 0 5084 208359 205810 2026-07-17T12:53:50Z Terrus38 14026 208359 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Ks. Bernard Sychta.jpg|mały|Szlachòta ks. Zëchtë]] [[Òbrôzk:Pùzdrowò - przed domem ks. Sychty.JPG|mały|Pamiątkòwô tôfla przed dodómã ks. Zëchtë]] '''Bernat Zëchta (Sëchta)''' ([[Pòlsczi jãzëk|pol.]] Bernard Sychta; ùr. [[21 strëmiannika]] [[1907]] w [[Pùzdrowò|Pùzdrowie]], ùm. [[25 lëstopadnika]] [[1982]] w [[Gduńsk]]ù) – ksądz, etnograf, słowôrznik, [[Kaszëbistika|kaszëbista]]. Ùsôdzca scenowich dokazów – historicznëch, np. ''[[Gwiôzdka ze Gduńska]]'' (1930, 1938) i ''[[Spiącé wòjskò]]'' (''Spiącé uejskue: dramat kaszubski w czterech odsłonach'', 1937), i òbëczajnëch: ''[[Hanka sã żeni]]'' (1937) ë ''[[Dzéwczã i miedza]]'' (1938). Wôżny je jegò ''[[Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej]]''<ref>[https://books.google.pl/books?q=editions:STANFORD36105015051605&id=mi1IAAAAIAAJ&hl=pl Bernard Sychta, ''Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej'', t. I-VII, Ossolineum, Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk'' 1967-76.]</ref>. Ten słowôrz gwar kaszëbsczich òbjimô tekstë ò roscëznie i zwierzëznie czë demónach (np. [[Pólnica]]), czarzënowé, ò pòwstôwaniu swiata (ajtiologiczné) ë ò „swiece na òpak”. Są w nim téż pòdaniô historiczné (np. o spiącëch ricerzach), nôtërné (np. ò [[maniewid]]ach, krôsniãtach, mòrach, [[stolem]]ach), demónologòwé (np. ò diôbłach), ò czarownicach i farmazónach itd. Słowôrz Zëchtë òbjimô m.jin. 8 tës. gôdk i 4 tës. frazeologizmów, wiele tekstów piesni, òpòwiescy, anegdotów, a téż [[tãgódka|tãgódk]]. To béł ''doctor honoris causa'' [[Gduńsczi Ùniwersytet|Gduńsczégò Ùniwersytetu]]. Òn ùmarł w [[1982]] rokù w [[Gduńsk]]ù, a pòchòwóny je w [[Pelplin|Pelplënie]]. W centrum [[Serakòjce|Serakójc]] je òd 2015 rokù jegò widzałô szlachòta. == Òbaczë téż == * [[Hanka sã żeni]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Lëteratura == * J. Borzyszkowski, J. Mordawski, J. Treder: Historia, geografia, język i piśmiennictwo Kaszubów; J. Bòrzëszkòwsczi, J. Mòrdawsczi, J. Tréder: Historia, geògrafia, jãzëk i pismienizna Kaszëbów; pòd red. Jana Mòrdawsczégò, tołmaczënk Jerzi Tréder, Wëdowizna M. Rôżok przë wespółrobòce z Institutã Kaszëbsczim, Gduńsk 1999, ISBN 83-86608-65-X. * F. Neureiter: Geschichte der kaschubischen Literatur : Versuch einer zusammenfassenden Darstellung, 2. verb. u. erw. Auflage, Sagner, München 1991, ISBN 3876904889. * F. Neureiter: Historia literatury kaszubskiej : próba zarysu, przełożyła Maria Boduszyńska-Borowikowa ; wstępem opatrzył Tadeusz Bolduan, Gdańsk : Zrzeszenie Kaszubsko-Pomorskie, Oddział Miejski, 1982, ISBN 8300002561. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20120309094637/http://www.ug.edu.pl/pl/o_ug/o_nas/?tpl=doktoraty_hc Doktorat h.c.] * [http://www.geni.com/people/Father-Bernard-Sychta/6000000024422331956 Geni] * [https://web.archive.org/web/20220816074158/https://www.nagrodakolberg.pl/laureaci-ks._dr_bernard_sychta nôdgroda m. Òskara Kòlberga] * [http://scholar.google.com/scholar?q=B+Sychta&btnG=&hl=pl&as_sdt=0 scholar.google] * [http://www.worldcat.org/search?q=au%3Asychta%2C+bernard&qt=results_page Pùblikacje w katalogù WorldCat] {{Kòntrola}} {{DEFAULTSORT:Zëchta Bernat}} [[Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura]] [[Kategòrëjô:Kaszëbi]] [[Kategòrëjô:Kaszëbsczi pisarze]] [[Kategòrëjô:Etnografòwie]] [[Kategòrëjô:Ùmarłi w Gduńskù]] 0kt6un4m92s2k36d7s9wkle79grbyzi 0 5099 208360 204791 2026-07-17T12:54:36Z Terrus38 14026 208360 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Konstantyn Dominik.jpg|mały|Słëga Bòżi Kònstantin Dominik]] [[Òbrôzk:Gdańsk Targ Sienny 5 (tablica).JPG|mały|Tôblëca w [[Gduńsk]]ù (...) Domôkòwi na wdôr Kaszëbi ...]] '''Kònstantin Dominik''' ({{jãz.|pl}} ''Konstantyn Dominik'') - ùr. [[7 lëstopadnika]] [[1870]] w [[Gniéżdżewò|Gniéżdżewie]] - ùm. [[7 strëmiannika]] [[1942]] we [[Gduńsk|Gduńskù]]. W młodich latach rósł na pòbòżnégò człowieka. Dzãka pòmòcë wùja - ksãdza Jakùba Derca - mógł w 1883 rokù wstãpic do [[Collegium Marianum]], szkòłë w [[Pelplin|Pelplënie]]. Pò ji skùńczenim ùcził sã dali w Chełmnie, gdze w 1893 rokù zdôł egzamin dozdrzelałotë. Ùcził sã baro dobrze i tak mógł zacząc sztudérowanié w Dëchòwny Seminarëji w Pelplënie. Tùwò pò pôrã latach dożdôł sã ksãżëch swiãceniów, chtërne przëjimnął [[25 strëmiannika]] 1897. Jakno ksądz béł nôprzód we Gduńskù-Òruni, a pózni w Chełmnie. W 1911 rokù òstôł òjcã dëchòwnym pelplińsczi seminarëji ë ji wicerektorã, a latach 1920-1932 béł rektorã. Òn ju za młoda béł słôwny z prawòscë i swiãtoscë. Òd 1928 rokù béł biskùpã sufraganã diecezji chełmińsczi. Jakno biskùp w 1931 rokù béł w [[Sjónowò|Sjónowie]] i [[Kartuzë|Kartuzach]]. Ùmarł w ùdbie swiãtoscë 1942 rokù we [[Gduńsk|Gduńskù]], gdze w [[II swiatowi wòjnie]] wëwiozle gò Miemcë. Pò sétmë latach cało biskùpa bëło przeniosłé do [[Pelplin|Pelplëna]]. Tam jegò grób je òbjimniãti wiôlgą tczą. Za żëcégò miôł òn w sobie wiôlgą pòkòrã. Nie gònił za achtniącém i pòczestnotą, a z wszëtczima lëdzama òbchòdôł sã tak samò. Czej szło ò wiarã stojôł mòckò za prôwdzëwą nôùką Kòscoła. Òsoblëwie wiele dzyrzkòscë mùszôł pòkazac òbczôs wòjnë, czej Miemcë òd 1939 rokù nie dôwelë Mù pòkù. Wiele Kaszëbów mòdli są ò jak nôchùtszé wëniesenié Słëdżi Bòżégò Kònstantina Dominika na wôłtôrze. Tak je òsoblëwie w [[Gdiniô|Gdini]], [[Gduńsk|Gduńskù]], [[Kartuzë|Kartuzach]], [[Bëtowò|Bëtowie]], [[Żukòwò|Żukòwie]], [[Réda|Rédze]], [[Swôrzewò|Swôrzewie]] i [[Kòlbùdë|Kòlbùdach]]. Biskùp Dominik nigdë nie zabôcził ò swòjim kaszëbsczim pòchòdzënkù. Òn przë kòżdi leżnoscë gôdôł pò [[kaszëbsczi jãzëk|kaszëbskù]]<ref>Ormiński, H., Sługa Boży Ksiądz Biskup Konstantyn Dominik, Kartuzy 1986, s. 257</ref>. Òn uznôł "Jô jem dlô nieba - niebò dlô mie; bò tam dësza naléze to do czegò na swiece wiedno zgrôwô - szczescé." "...; grzéch je przëczëną tegò, że żeniałi lëdze przeklënają tã chwilã, czedë przed wôłtôrzã pòdelë sobie rãce i przërzeklë sobie wiérnotã jaż do smiercy." == Òbaczë téż == * [[Pelplëno]] * [[Gniéżdżewò]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Lëteratura == * Kaszëbskô lëteratura : wëzdrzënë / Daniél Kalinowsczi, Adela Kùik-Kalinowskô ; tłómaczenié na kaszëbsczi jãzëk Dariusz Majkòwsczi, Gduńsk : Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié : [[Kaszëbsczi Institut|Instytut Kaszubski w Gdańsku]], 2017, s. 23. * J. Borzyszkowski, J. Mordawski, J. Treder: Historia, geografia, język i piśmiennictwo Kaszubów; J. Bòrzëszkòwsczi, J. Mòrdawsczi, [[Jerzi Tréder|J. Tréder]]: Historia, geògrafia, jãzëk i pismienizna Kaszëbów, Wëdowizna M. Rôżok przë wespółrobòce z Institutã Kaszëbsczim, Gduńsk 1999, s. 59. * Leszek Jażdżewski, ''Ksiądz Biskup Konstantyn Dominik - Życie i pamięć o nim na Kaszubach i Pomorzu'' (Bernardinum, 2013)[http://ksiegarnia.pwn.pl/produkt/207636/ksiadz-biskup-konstantyn-dominik.html] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://newsaints.faithweb.com/year/1942.htm Anielskòjãzëkòwi biogram 2)] * [https://get.google.com/albumarchive/102450455362701560115/album/AF1QipPPaLZwJj6Tugv0PxmrtjEpyX670XTrDIQPojiM?source=pwa] * [http://www.diecezja-pelplin.pl/diecezja/procesy-beatyfikacyjne/1258-sluga-bozy-bp-konstanty-dominik Pòlskòjãzëkòwi biogram w pelplińsczi diecezji] * [http://pelplin.pl/wiadomosci/15073/komunikat-w-sprawie-konferencji-biskup-konstantyn-dominik---nadz Pòlskòjãzëkòwé wiadło z 2020 r.] * [http://www.vatican.va/holy_father/john_paul_ii/speeches/2004/october/documents/hf_jp-ii_spe_20041019_pelplin-poland_en.html] * [https://web.archive.org/web/20140306152102/http://www.naleik.nazwa.pl/procesbeatyfikacyjny/index.php Sługa Bòżi Kònstantin Dominik (pl)] {{Kòntrola}} {{SORTUJ:Dominik Kònstantin}} [[Kategòrëjô:Katolëcczi Kòscół]] [[Kategòrëjô:Kaszëbi]] [[Kategòrëjô:Ùmarłi w Gduńskù]] if9lvlul0fbyog34a2ugm1lhrqafsn8 208522 208360 2026-07-18T11:35:17Z Orbitminis 18250 skądka wzãłë sã ne dzywné wëòbraznie na miedwiedza przësëgã? nen articzel wëzérô jak òstał zarwóny na chòrobã anonimòwëch brëkòwników, chtërni nie znają nôlepi kaszëbsczégò. ach, jaż nie chcã mi sã editowac... 208522 wikitext text/x-wiki {{Do werifikacëji}} [[Òbrôzk:Bishop Konstantyn Dominik.jpg|mały|Słëgô Bòżi Kònstantin Dominik]] [[Òbrôzk:Gdańsk Targ Sienny 5 (tablica).JPG|mały|Wdôrnô tôblëca na mònastérze Élżbietanków we [[Gduńsk]]ù]] '''Kònstantin Dominik''' ({{jãz.|pl}} ''Konstantyn Dominik''; ùr. [[7 lëstopadnika]] [[1870]] w [[Gniéżdżewò|Gniéżdżewie]], ùm. [[7 strëmiannika]] [[1942]] we [[Gduńsk|Gduńskù]]) – [[Kaszëbë|kaszëbsczi]] pòmòcny biskùp [[Chełmińskô diecezjô|chełmińsczi diecezje]], pierszi biskùp-[[Kaszëbi|Kaszëba]] w òdrozeny Pòlsce, spòlëznowi dzejôrz ë patriota, jeden z nôwëbitniészich sënów [[Kaszëbë|kaszëbsczi zemi]]. == Żëcopis == W młodich latach rósł na pòbòżnégò człowieka. Dzãka pòmòcë wùja - ksãdza Jakùba Derca - mógł w 1883 rokù wstãpic do [[Collegium Marianum]], szkòłë w [[Pelplin|Pelplënie]]. Pò ji skùńczenim ùcził sã dali w Chełmnie, gdze w 1893 rokù zdôł egzamin dozdrzelałotë. Ùcził sã baro dobrze i tak mógł zacząc sztudérowanié w Dëchòwny Seminarëji w Pelplënie. Tùwò pò pôrã latach dożdôł sã ksãżëch swiãceniów, chtërne przëjimnął [[25 strëmiannika]] 1897. Jakno ksądz béł nôprzód we Gduńskù-Òruni, a pózni w Chełmnie. W 1911 rokù òstôł òjcã dëchòwnym pelplińsczi seminarëji ë ji wicerektorã, a latach 1920-1932 béł rektorã. Òn ju za młodi béł słôwny z prawòscë i swiãtoscë. Òd 1928 rokù béł biskùpã sufraganã diecezji chełmińsczi. Jakno biskùp w 1931 rokù béł w [[Sjónowò|Sjónowie]] i [[Kartuzë|Kartuzach]]. Ùmarł w ùdbie swiãtoscë 1942 rokù we [[Gduńsk|Gduńskù]], gdze w [[II swiatowô wòjna|II swiatowi wòjnie]] wëwiozle gò Miemcë. Pò sétmë latach cało biskùpa bëło przeniosłé do [[Pelplin|Pelplëna]]. Tam jegò grób je òbjimniãti wiôlgą tczą. Za żëcégò miôł òn w sobie wiôlgą pòkòrã. Nie gònił za achtniącém i pòczestnotą, a z wszëtczima lëdzama òbchòdôł sã tak samò. Czej szło ò wiarã stojôł mòckò za prôwdzëwą nôùką Kòscoła. Òsoblëwie wiele dzyrzkòscë mùszôł pòkazac òbczôs wòjnë, czej Miemcë òd 1939 rokù nie dôwelë Mù pòkù. Wiele Kaszëbów mòdli są ò jak nôchùtszé wëniesenié Słëdżi Bòżégò Kònstantina Dominika na wôłtôrze. Tak je òsoblëwie w [[Gdiniô|Gdini]], [[Gduńsk|Gduńskù]], [[Kartuzë|Kartuzach]], [[Bëtowò|Bëtowie]], [[Żukòwò|Żukòwie]], [[Réda|Rédze]], [[Swôrzewò|Swôrzewie]] i [[Kòlbùdë|Kòlbùdach]]. Biskùp Dominik nigdë nie zabôcził ò swòjim kaszëbsczim pòchòdzënkù. Òn przë kòżdi leżnoscë gôdôł pò [[kaszëbsczi jãzëk|kaszëbskù]]<ref>Ormiński, H., Sługa Boży Ksiądz Biskup Konstantyn Dominik, Kartuzy 1986, s. 257</ref>. Òn uznôł "Jô jem dlô nieba - niebò dlô mie; bò tam dësza naléze to do czegò na swiece wiedno zgrôwô - szczescé." "...; grzéch je przëczëną tegò, że żeniałi lëdze przeklënają tã chwilã, czedë przed wôłtôrzã pòdelë sobie rãce i przërzeklë sobie wiérnotã jaż do smiercy." == Òbaczë téż == * [[Pelplëno]] * [[Gniéżdżewò]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Lëteratura == * Kaszëbskô lëteratura : wëzdrzënë / Daniél Kalinowsczi, Adela Kùik-Kalinowskô ; tłómaczenié na kaszëbsczi jãzëk Dariusz Majkòwsczi, Gduńsk : Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié : [[Kaszëbsczi Institut|Instytut Kaszubski w Gdańsku]], 2017, s. 23. * J. Borzyszkowski, J. Mordawski, J. Treder: Historia, geografia, język i piśmiennictwo Kaszubów; J. Bòrzëszkòwsczi, J. Mòrdawsczi, [[Jerzi Tréder|J. Tréder]]: Historia, geògrafia, jãzëk i pismienizna Kaszëbów, Wëdowizna M. Rôżok przë wespółrobòce z Institutã Kaszëbsczim, Gduńsk 1999, s. 59. * Leszek Jażdżewski, ''Ksiądz Biskup Konstantyn Dominik - Życie i pamięć o nim na Kaszubach i Pomorzu'' (Bernardinum, 2013)[http://ksiegarnia.pwn.pl/produkt/207636/ksiadz-biskup-konstantyn-dominik.html] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://newsaints.faithweb.com/year/1942.htm Anielskòjãzëkòwi biogram 2)] * [https://get.google.com/albumarchive/102450455362701560115/album/AF1QipPPaLZwJj6Tugv0PxmrtjEpyX670XTrDIQPojiM?source=pwa] * [http://www.diecezja-pelplin.pl/diecezja/procesy-beatyfikacyjne/1258-sluga-bozy-bp-konstanty-dominik Pòlskòjãzëkòwi biogram w pelplińsczi diecezji] * [http://pelplin.pl/wiadomosci/15073/komunikat-w-sprawie-konferencji-biskup-konstantyn-dominik---nadz Pòlskòjãzëkòwé wiadło z 2020 r.] * [http://www.vatican.va/holy_father/john_paul_ii/speeches/2004/october/documents/hf_jp-ii_spe_20041019_pelplin-poland_en.html] * [https://web.archive.org/web/20140306152102/http://www.naleik.nazwa.pl/procesbeatyfikacyjny/index.php Słëgô Bòżi Kònstantin Dominik (pl)] {{Kòntrola}} {{SORTUJ:Dominik Kònstantin}} [[Kategòrëjô:Katolëcczi Kòscół]] [[Kategòrëjô:Kaszëbi]] [[Kategòrëjô:Ùmarłi w Gduńskù]] 063twtjiqnufscmruduiw9u7uqwtnd7 0 5108 208430 206956 2026-07-17T16:44:26Z Iketsi 3254 Galeriô 208430 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Czarne Wesele.jpg|mały|Słowińcë przë [[torf]]ie]] '''Słowińcë''' abò '''Kaszëbi Nadlebańsczi''' to bëlë [[Kaszëbi]], chterny mieszkalë nad jezorã [[Łebskò]]. Òni gôdalë [[Słowińsczi jãzëk|słowińsczim dialektã]]. [[Stefan Ramułt]] napisôł, że Miemcë mògle na nich pò swòjémù gadac [[Wendowie]]. Mòc trzimaniô sã tich Kaszëbów-lëtrów przë rodny mòwie, zwëku i tradicji miała swój czas. Jak napisôł ks. [[Bernat Zëchta]] w 1948 rokù jich ju prawie nie bëło. == Historiô == Òd XVIII wiekù Słowińcë ulegali nacëskom [[Germanizacëjô|germanizacëjnym]], np. pòmalë w nastãpnëch wsach wprowadzëlë nôkôz prowadzeniô nôbòżeństwów w miemiecczim jãzëkù. W 1945 rokù lëczebnosc Słowińców szacowóno na òk. 2 tës. òsób, głównie we wsach: [[Klëczi]], [[Jizbica]], [[Główczëce]], [[Smôłdzëno]], [[Wiôlgô Gardna]] ë [[Môłô Garnô|Môłô]], [[Gmina Wickò|Wickò]], [[Rowë]] ë [[Cecenowò]]. Zmiarti gruńtë ë bògaté w rëbë [[Łebskò|jezoro Łebskò]] spòwodowôłë, że chłopstwò głównie zajimôło sã [[Rëbarstwò lądowé|rëbarstwama]]. == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Vesnice3.JPG|Stôrô słowińskô chëcz Òbrôzk:Slowinzen Weihnachten 1937.jpg|[[Gwiôzdka]] 1937 rokù Òbrôzk:01934 Alte Kaschubin in Festtracht, nach einem Gemälde aus Selesen; Der Revekol und seine Umgebung in vor- und frühgeschichtlicher Zeit von Walter Witt.png|Słowińskô [[białka]] Òbrôzk:Севернокашубские-говоры.png| </gallery> == Lëteratura == * [[Friedhelm Hinze]], Slovinzische Fischzugnamen von Garder See in Hinterpommern. Nachleben und Ethymologie slovinzische Namen., w: Zeitschrift für Slavistik XV 1970, Heft 3. * [[Friedrich Lorentz]], Slovinzisches Wörterbuch, I—II, St.Petersburg 1908—1912 * Dr. Nadmorski ([[Józef Łãgòwsczi]]), Słowniczek gwary słowińskiej; w: Połabianie i Słowińcy, Wisła, XVI, z.II, marzec-kwiecień 1902 * Hanna Popowska-Taborska, Przysięgi słowińskie z Wierzchocina, Wrocław-Warszawa-Kraków 1961, w: Słowińcy, ich język i folklor * Hanna Popowska-Taborska, Uwagi o języku Perykop smołdzińskich, Kraków 1968, w: Język Polski, Kraków, XLVIII 1968, Nr 1 * [[Stefan Ramułt]], Słownik języka pomorskiego, czyli kaszubskiego, Gdańsk, 2003, p. 469/XVII * Feliks Rogaczewski, Wśród Słowińców : pamiętnik nauczyciela [oprac., przypisy i posł. Tadeusz Bolduan]. Gdańsk : Zrzeszenie Kaszubsko-Pomorskie Oddział Miejski : [[Mùzeùm Kaszëbskò-Pòmòrsczi Pismieniznë i Mùzyczi w Wejrowie|Muzeum Piśmiennictwa i Muzyki Kaszubsko-Pomorskiej w Wejherowie]], 1975 * [[Leon Roppel]], Nazwy terenowe słowińskiej wsi Kluki na podstawie mapy F. Pallasa z 1926 r., RG XXI 1962 * Słownik gwarowy tzw. Słowińców kaszubskich, pod. red. Zenona Sobierajskiego, Warszawa 1997, Slawistyczny Ośrodek Wydawniczy, ISBN 83-86619-17-1 * [[Franz Tetzner]], Die Slovinzen und Lebakaschuben. Land und Leute, Haus und Hof, Sitten und Gebräche, Sprache und Literatur im östlichen Hinterpommern, Berlin 1899 * [[Jerzi Tréder]], [http://archive.is/O6g0c Z historii badań Kaszubszczyzny (Słowińców i Kabatków)] * Александр Гильфердинг, Остатки славян на южном берегу Балтийского Моря, Санкт - Петербург, 1862. * [[Bernat Zëchta]]. Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej, Ossolineum, Wrocław - Warszawa - Kraków - Gdańsk 1972, tom V, s. 88 * [[Aleksander Hilferding]], Остатки славян на южном берегу Балтийского Моря, Sankt-Petersburg 1862 (wyd. polskie Resztki Słowian na południowym wybrzeżu Morza Bałtyckiego, tłum. Nina Perczyńska, oprac. Jerzy Treder, Gdańsk 1989, ISBN 83-85011-57-9) * [[Zygmunt Szultka]], Studia nad rodowodem i językiem Kaszubów, Gdańsk 1992 * [[Mariusz Filip]], ''Od Kaszubów do Niemców. Tożsamość Słowińców z perspektywy antropologii historii'', Poznań 2012, ISBN 978-83-63795-09-2) == Òbaczë téż == * [[I Kaszëbsczi Kòngres]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://archive.org/details/dieslowinzenund00unkngoog Die Slowinzen und Lebakaschuben:...] * [http://www.muzeum.slupsk.pl/index.php?option=com_content&task=view&id=129&Itemid=174 Otto Priebe (pl)] * [http://www.academia.edu/3628203/Od_Kaszubow_do_Niemcow._Tozsamosc_Slowincow_z_perspektywy_antropologii_historii Wprowadzenie, w: Mariusz Filip, ''Od Kaszubów do Niemców. Tożsamość Słowińców z perspektywy antropologii historii'', Poznań 2012] * [https://repozytorium.amu.edu.pl/bitstream/10593/13819/1/Wedrujace_Kaszuby__Ujecie_antropologiczne.pdf WĘDRUJĄCE KASZUBY UJĘCIE ANTROPOLOGICZNE] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Słowianie]] [[Kategòrëjô:Pòmòrskô]] 0gz5s58ht2o7iqt90us7y2qp6o17m9d 0 5109 208427 199062 2026-07-17T15:39:13Z Iketsi 3254 Galeriô 208427 wikitext text/x-wiki {{Wies infobox | Wies=Klëczi | rodzôcz_wsë= | céch_wsë= | ôrt_gminë= | fana_wsë= | kôrta_wsë= | wòjewództwò=pòmòrsczé | kréz=stôłpsczi | gmina=Smôłdzëno | szôłtëstwò= | miejskô= | wiechrzëzna= | gradëN=54 | minutëN=40 | sekùndëN=56 | gradëE=17 | minutëE=20 | sekùndëE=09 | wiżô= | rok= | lëdztwò=90 | gãscëzna= | nr_czér=59 | pòcztowi_kòd=76-214 | reg_tôfla=GSL | SIMC= | szôłtës= |www= |òdjimk=PL-Kluki05.JPG |galerëjô_commons=Category:Kluki (województwo pomorskie) |}} '''Klëczi''' – wies w [[Gmina Smôłdzëno|gminie Smôłdzëno]], w chtërny cziedës mieszkalë [[Słowińcë]]. Terô je tu skansen – [[Mùzeum Słowińsczi Wsë]]. == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Budynek mieszkalny Kluki.jpg| Òbrôzk:Kluki cmentarz1.JPG| </gallery> == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gmina Smôłdzëno]] kznmcn4to77mtl32whnwotwsev9j6wm 0 5132 208361 203638 2026-07-17T12:54:48Z Terrus38 14026 208361 wikitext text/x-wiki {{Deszewny infobox|òryginalné mióno=Ioannes Paulus Secundus, Karol Józef Wojtyła|mióno=Jón Paweł II|titel=Papiéż<br>Biskùp Rzëmù<br>Suweren Watikańsczégò Państwa|òbrôzk=ADAMELLO - PAPA - Giovanni Paolo II - panoramio (cropped).jpg|òpisënk òbrôzka=Jón Pauel II (1988)|mòtto=[[Totus Tuus]] (kasz. Cawny Twój)|céch=Coat of arms of Ioannes Paulus II.svg|môl dzejaniégò=[[Pòlskô]], [[Watikan]]|data nôrôdzenégò=18 maja 1920|môl nôrôdzenégò=Wadowice|data smiercë=2 łżëkwiata 2005|môl smiercë=Watikan|môl spòczinkù=[[bazylika sw. Piotra na Watikanie]] (kaplica sw. Sebastióna)|nôrôdnota=Pòlôch|1. fónkcjô=Papiéż|1. fónkcjô cząd=16 rujana 1978 – 2 łżëkwiata 2005|2. fónkcjô=Arcëbiskùp krakòwsczi metropòlëta|2. fónkcjô cząd=8 strëmiannika 1964 – 16 rujana 1978|wëznanié=[[Katolëcëzna]]|kòscół=[[Łacyńsczi Kòscół|rzymskòkatolëcczi]]|jinternetowô starna=http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en.html|commons=Category:Ioannes Paulus II|diakònat=20 rujana 1946|pòntifikat=16 rujana 1978|miono=Jón Paweł II|òriginalné miono=Karol Józef Wojtyła, Ioannes Paulus Secundus|data nôrodzeniégò=18 maja 1920|môl nôrodzeniégò=Wadowice}} '''Papiéż Jón Paweł II''' ({{jãz.|pl}} ''Karol Józef Wojtyła'', {{jãz.|la}} ''Ioannes Paulus II'', {{jãz.|it}} ''Giovanni Paolo II''; ùr. [[18 maja]] 1920 we Wadowicach kòl [[Krakòwò|Krakòwa]]; ùm. [[2 łżëkwiata]] 2005 w [[Watikan]]ie) – pòlsczi [[Katolëcczi Kòscół|rzimskòkatolëcczi]] dëchòwny, 264. papiéż (16 rujana 1978 – 2 łżekwiôta 2005) i 6. Suweren Watikańsczégò Państwa w latach 1978-2005. Swiãti katolëcczégò Kòscoła. Ju za knôpiczëch lat ùmerlë Mù mëmka ë brat. Mieszkôł z òjcã, chtëren béł czedës òficérã. W 1938 rokù zdôł maturã. Zarô pò pòtemù przenieslë sã z òjcem do Krakòwa. Béł tu tedë sztudérą pòlonisticzi. W Krakòwie òni z òjcem bële jak wëbùchła II swiatowi wòjna. W 1941 rokù pò dłudżi chòrobie ùmarł jegò òjc - téż Karol. Dali w wòjnie Òn nié mógł sztudérowac. W 1941 rokù béł wespółzałóżcą Rapsodicznégò Téatru w Krakòwie. Òb czas òkùpacëji robił jakno robòtnik w firmie ''Solvay''. W 1942 rokù wstąpił do kònspiracëjny Dëchòwny Seminarëji. W 1946 rokù béł wëswiãcony na ksãdza. Pózni sztudérowôł w [[Rzim]]ie. Tam rëchtowôł téż swój dokôz doktórsczi na temã: ''Questio de fide apud sanctum Ioannem de Cruce''. Jak Òn przëjachôł do Pòlsczi òd 1948 rokù béł wikarim we wsë Niegowic, a pòtemù w Krakòwie. W 1953 ròkù robił habilitacjã na Wëdzélu Teòlogicznym [[Ùniwersytet Jagiellońsczi|Ùniwersitetu Jagiellońsczégò]]. Czej miôł 38 lat dostôł biskùpié swiãcenia. Ju w 1963 rokù òstôł arcëbiskùpã krakòwsczim, a w 1967 kardinôlą. Brôł baro aktiwny ùdzél w Sobòrze Watikańsczim II. Òd samégò pòczątkù pòntifikatu ([[16 pazdzérznika|16. rujana]] 1978 rokù) òczarzëł swiat swòją prostotą, òtemkłoscą ë wiesołoscą. Jegò wielné pielgrzimczi wiedno zbiérałë razã rzmë lëdzy. Dnia 13 maja 1981 w Watikanie Jana Pawła II chcôł zabic skrëcé zôchwatnik. To sã równak nie ùdało [[Mehmet Ali Agcze|Mehmetowi Ali Agcze]], ale òn trafił Papieża w brzëch i rãkã. Jan Paweł II miôł swój stolemny ùdzél w przërëchlenim ùpôdkù kòmùniznë. W swòjim nôùczanim wcyg pòdczorchiwôł pòczestnotã człowieka. Baro wôżnô bëła dlô Niegò sprawa miru w swiece ë jednota midzë chrzescëjónama, a téż wszëtczima lëdzama na [[Zemia|Zemi]]. Jón Paweł II gôdôł do Kaszëbów w [[Gdiniô|Gdini]] w 1987 rokù: Drodżi Bratowie i Sostrë Kaszëbi! Strzeżëta tëch wôrtnotów i ti spôdkòwiznë, chtërné znaczą ò Waji juwernoce. ( „Drodzy Bracia i Siostry Kaszubi! Strzeżcie tych wartości i tego dziedzictwa, które stanowią o Waszej tożsamości.” [http://www.vatican.va/holy_father/john_paul_ii/homilies/1987/documents/hf_jp-ii_hom_19870611_gente-mare_pl.html]) Rzekł w tim kôzanim słowa, jaczé są dlô Kaszëbów wiôldżim òrądzã do bùchë: „Wiém, że Kaszëbi wiedno bëlë ë òstelë wiérny Kòscołowi”. Wnenczas òdbëłë sã zéńdzeniô Òjca Sw. z Kaszëbama w Gdini i [[Òlëwa|Òlëwie]]. To gdińsczé przesłanié Jón Paweł II przëbôcził Kaszëbóm w 1999 rokù w [[Sopòt|Sopòce]]. Tam papiéż wezwôł jich wszëtczich do dozéraniégò łączbë w rodzëznach, pògłãbianiégò znajomòscë swòjégò jãzëka ë przekôzëwaniégò młodim lëdzóm bòkadny kaszëbsczi tradicëji. Jón Paweł II przëjmòwôł Kaszëbów ù se w Watikanie. Òjc Sw. Jón Paweł II w 1987 ròkù òddôł jich Matce Bòsczi: „Waju wszëtczich, wajé rodzëznë ë wszëtczé Wajé sprawë skłôdóm ù stopów Matczi Christusa, tczony w wiele sanktuariach na ti zemi, a òsoblewie w [[Sjónowò|Swiónowie]] i w Swôrzewie, ...”. Wprowôdzanié w żëcé Jegò nôùczi, a òsoblëwie tëch słowów, chtërné czerowôł do Kaszëbów je pòtrzébné do rozwiju kaszëbiznë. Ò Papiéżu Janie Pawle II pisalë kaszëbsczi lëterace. Òd 2005 rokù dérowała za zgòdą [[Benedikt XVI|Papiéża Benedikta XVI]] sprawa beatëfikacji Jana Pawła II. Wiele [[Kaszëbi|Kaszëbów]] mòdlało są ò Jegò jak nôchùtszé wëniesenié na wôłtôrze. Jak rzekł papież [[Benedikt XVI]] òd [[1 maja]] [[2011]] ròkù to je błogòsławiony. Òd [[27 łżëkwiata]] 2014 rokù to je swiãti. == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Pope John Paul II 11 06 1987 02edited.jpg|Papiéż na latawiskù w [[Gdiniô|Gdini]] – [[11 czerwińca]] [[1987]] Òbrôzk:George H W Bush and Pope John Paul II.jpg|Papiéż i prezydeńt [[Zjednóné Kraje Americzi|Zjednónëch Krajów Americzi]] Òbrôzk:Gdańsk (DerHexer) 2010-07-12 045.jpg|Pomnik Papiéża Jana Pawła II w [[Gduńsk]]ù Òbrôzk:Pomnik papieża Jana Pawła II - 005.JPG|Pomnik Papiéża Jana Pawła II w [[Gdiniô|Gdini]] Òbrôzk:Park reagana pomnik.JPG|Pomnik w [[Gduńsk]]ù </gallery> == Pismiona (wëbiérk) == * Wojtyła, Karol: Triptik rzimsczi : meditacëje / Jan Paweł II ; pòzwòlił sobie skaszëbic Zbigniew M. Jankòwsczi; [[Pelplëno]] : Wydaw. Diecezji Pelplińskiej "Bernardinum", 2004, ISBN 83-7380-202-9 [http://alpha.bn.org.pl/search~S5*pol/?searchtype=i&searcharg=83-7380-202-9+&searchscope=5&sortdropdown=-&SORT=D&extended=0&SUBMIT=Szukaj&searchlimits=&searchorigarg=i83-7380-202-9+] == Òbaczë téż == * [[Papiéż]] * [[Benedikt XVI]] * [[Frãcëszk (papiéż)]] * [[Papiéż Grégòr IX]] * [[Papiéż Jón XXIII]] * [[Papiéż Pius X]] * [[Papiéż Pius XI]] * [[Léón XIV]] * [[Katolëcczi Kòscół]] * [[Józef Jankòwsczi]] == Lëteratura == * Kaszëbskô lëteratura : wëzdrzënë / Daniél Kalinowsczi, Adela Kùik-Kalinowskô ; tłómaczenié na kaszëbsczi jãzëk Dariusz Majkòwsczi, Gduńsk : Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié : [[Kaszëbsczi Institut|Instytut Kaszubski w Gdańsku]], 2017, s. 23. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * https://mojestrone.com/artykul/papiescz-sympzjum-n2260604 * [http://www.unesco.org/xtrans/bsresult.aspx?a=&stxt=&sl=&l=csb&c=&pla=&pub=&tr=&e=&udc=&d=&from=&to=&tie=a Index Translationum] * [http://www.tvp.info/14897988/switi-janie-pawle-czyli-kaszubi-spiewaja-dla-papieza Swiãti Janie Pawle] * [http://www.centrumjp2.pl/partnerzy/ Centrum jp2] * [https://trzeciapielgrzymka.ipn.gov.pl/jp2 Trzecia Pielgrzymka Papieża Jana Pawła II do Polski w dokumentach zasobu IPN] * [https://opac.vatlib.it/auth/detail/495_51692 Watikan - Bibloteka] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Katolëcczi Kòscół]] [[Kategòrëjô:Katolëcczi swiãti]] [[Kategòrëjô:Papiéże]] rhxwbwfkwuogguna0xrakl1b7b7am36 0 5180 208497 201456 2026-07-17T20:32:47Z Iketsi 3254 {{Bez òdjimka}} 208497 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} {{Bez òdjimka}} '''Benedikt Karczewsczi''' ({{jãz.|pl}} ''Benedykt Karczewski''; ùr. 1926 rokù – ùm. [[18 łżëkwiata]] 2019 rokù) – to béł chemik, doktor jinżinéra. Òn béł òd 1973 rokù wicedirektorã w [[Fabrika Stołowy Pòrcelanë|Fabrice Stołowy Pòrcelanë]] w [[Łubianô|Łubianie]] i dôł ùdbã [[Kaszëbskô pòrcelana|kaszëbsczi pòrcelanë]]. Tak wiele tësącë tasków, snôdczich i głãbòczich talérzów ùfarwòwónëch kwiôtkama je dzãka niemù w kaszëbsczich, a téż jinëch dodómach. Te kwiatë szlachùją za tima z [[Kaszëbsczi wësziwk|kaszëbsczégò wësziwkù]]. Òn pisôł pò kaszëbskù wiele lat. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20190904054004/http://solectwolubiana.pl/articles/567 ''Zmarł Benedykt Karczewski, twórca kaszubskiej porcelany''] * [https://web.archive.org/web/20160304103200/http://odroda.kaszubia.com/03-06/pb_karcz.htm] {{SORTUJ:Karczewsczi Benedikt}} [[Kategòrëjô:Kaszëbi]] ne1vmbdll9hc376t1z92evuo2gjenf9 0 5196 208377 195415 2026-07-17T13:03:10Z Terrus38 14026 Terrus38 przeniós starnã [[Pelplin]] do [[Pelplëno]]: kaszëbskô fòrma miona 195415 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Pelplin bazylika.JPG|mały|Pelplińskô katédra]] [[Òbrôzk:Konstantyn Dominik.jpg|mały|Biskùp [[Kònstantin Dominik]]]] '''Pelplin''' (''Pelplin'') – to je gard w dërszewsczim krézu. Terô tu je katédra. Òd 1821 rokù bëła tu chełmińskô diecezjô ze stolëcą w tim gardze. Sztôłconé tu czedës w seminarii ksãża, bëlë przëszëkòwóné do starë ò dësze w pòlsczim i górnomiemiecczim jãzëkù. W zacht dzélu bëlë i są tu téż przedstôwcowie [[Kaszëbi|Kaszëbów]]. Tuwò béł téż pòmòcnym biskùpã [[Kònstantin Dominik]]. Znóné je tu [[Karno Kaszëbòlogów]]. W seminarii mòże je ùczony [[kaszëbsczi jãzëk]]. Terô to dali je stolëca [[Pelplińskô diecezjô|pelplińsczi diecezji]]. == Òbaczë téż == * [[Kònstantin Dominik]] == Lëteratura == * J. Borzyszkowski, J. Mordawski, J. Treder: Historia, geografia, język i piśmiennictwo Kaszubów; J. Bòrzëszkòwsczi, J. Mòrdawsczi, J. Tréder: Historia, geògrafia, jãzëk i pismienizna Kaszëbów, Wëdowizna M. Rôżok przë wespółrobòce z Institutã Kaszëbsczim, [[Gduńsk]] 1999, s. 55. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://system.ekai.pl/kair/?screen=depeszatekstowo&_scr_depesza_id_depeszy=393095 Klub Studentów Kaszubów] * [http://www.pelplin.home.pl/seminarium/koa/12-klub-studentow-kaszubow-qjutrznioq "Jutrzniô"] * {{culture.pl|pl=https://culture.pl/pl/dzielo/hermann-han-koronacja-marii|pl2=Hermann Han "Koronacja Marii"}} * {{culture.pl|pl=https://culture.pl/pl/miejsce/muzeum-diecezjalne-w-pelplinie|pl2=Muzeum Diecezjalne w Pelplinie}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Dërszewsczi kréz]] [[Kategòrëjô:Kòcéwskô]] 6ykx6o50xmp9u72qgn68llwsog2u04g 208386 208377 2026-07-17T14:18:05Z Iketsi 3254 + z [[Pôłplëno]] 208386 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:POL Pelplin COA.svg|mały|Pôłplëńsczi herb]] '''Pelplin''' ({{jãz.|pl}} ''Pelplin'', {{jãz.|de}} ''Pelplin'') – gard w dërszewsczim krézu. Terô tu je katédra. Òd 1821 rokù bëła tu chełmińskô diecezjô ze stolëcą w tim gardze. Sztôłconé tu czedës w seminarii ksãża, bëlë przëszëkòwóné do starë ò dësze w pòlsczim i górnomiemiecczim jãzëkù. W zacht dzélu bëlë i są tu téż przedstôwcowie [[Kaszëbi|Kaszëbów]]. Tuwò béł téż pòmòcnym biskùpã [[Kònstantin Dominik]]. Znóné je tu [[Karno Kaszëbòlogów]]. W seminarii mòże je ùczony [[kaszëbsczi jãzëk]]. Terô to dali je stolëca [[Pelplińskô diecezjô|pelplińsczi diecezji]]. == We zdrojach == ''abbas Doberanensis'' 1258, ''de Doberanensi ecclesia'' 1258, ''Samburia'' 1258, ''quam Doberanensis ecclesia'' 1260, ''de Doberan'' 1260, ''ecclesie videlicet Doberanensis ecclesia'' 1261, ''Novum Doberan'' 1274, ''Polplin'' 1274, ''videlicet Montem Sanctae Marie'' 1277, ''Novo Doberan Cysterciensis'' 1284, ''Polpelin'' 1290, ''Pelplin'' 1295, ''Polplyn'' 1298, ''de Polplin'' 1298, ''de Polpelin'' 1306, ''de Polplyn'' 1309, ''de Peplin'' 1310, ''Peplin'' 1312, ''Polplin'' 1312, ''Polpelin'' 1312, ''Polplin'' 1334, ''Polpelin'' 1334, ''Polpelin'' 1342, 1349, 1402-1415, ''von Polpelyn'' 1412, ''Pelplin'' 1476, ''Peplyn'' 1476, ''monasterium Polpelin'' 1570, ''Poblin'' 1575 (1579), ''Pelplin'' 1583, ''z Pelplinem'' 1664, ''Pelplin'' 1682, kòl 1790, gwar. ''Pelplin'', ''w Peplënie'' (Ramułt)) == Òbaczë téż == * [[Kònstantin Dominik]] == Lëteratura == * J. Borzyszkowski, J. Mordawski, J. Treder: Historia, geografia, język i piśmiennictwo Kaszubów; J. Bòrzëszkòwsczi, J. Mòrdawsczi, J. Tréder: Historia, geògrafia, jãzëk i pismienizna Kaszëbów, Wëdowizna M. Rôżok przë wespółrobòce z Institutã Kaszëbsczim, [[Gduńsk]] 1999, s. 55. == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Konstantyn Dominik.jpg|Biskùp [[Kònstantin Dominik]] Òbrôzk:Pelplin bazylika.JPG|Pôłplëńskô katédra </gallery> == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://system.ekai.pl/kair/?screen=depeszatekstowo&_scr_depesza_id_depeszy=393095 Klub Studentów Kaszubów] * [http://www.pelplin.home.pl/seminarium/koa/12-klub-studentow-kaszubow-qjutrznioq "Jutrzniô"] * {{culture.pl|pl=https://culture.pl/pl/dzielo/hermann-han-koronacja-marii|pl2=Hermann Han "Koronacja Marii"}} * {{culture.pl|pl=https://culture.pl/pl/miejsce/muzeum-diecezjalne-w-pelplinie|pl2=Muzeum Diecezjalne w Pelplinie}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé gardë]] [[Kategòrëjô:Pòmòrzczé Wòjewództwò]] [[Kategòrëjô:Gardë w Pòlsce]] [[Kategòrëjô:Dërszewsczi kréz]] [[Kategòrëjô:Kòcéwskô]] rfr369u8yfd3nsavzmzapezrs13ud87 0 5218 208499 199954 2026-07-17T21:04:41Z Iketsi 3254 Òbrôzk 208499 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Birch bark N109.jpg|mały|]] '''Slawistika''' to je interdiscëplinarnô nôucznô plón, chtéren òbjimô badérowanié i òpisënk nôòglowi rozmiónëch kùlturów, krajów, nôrodów i [[Słowiańsczé jãzëczi|słowiańsczich jãzëków]]. Kaszëbizną zajimele sã taczi slawisce jak: [[Aleksander Hilferding]], [[Friedrich Lorentz]], [[Friedhelm Hinze]], a téż [[Jooseppi Julius Mikkola]] przińdny profesor slawisticzi. [[Jan L. Perkowski]] — profesor słowiańsczich jãzëków i lëteraturë zajimôł sã kaszëbizną. To robił téż [[Sven Gustavsson]] (1938–2013), profesor słowiańsczich jãzëków. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Slawistika| ]] di2n68e4888f4fj0utwaiufmj80b34t 208513 208499 2026-07-18T09:50:11Z Orbitminis 18250 Dofùlowanié òd pòlsczi Wiczipedie, nowi òdjimk, dzélë slawisticzi (pózni abò nie bãdã dofùlowiwôł reszte articzla) 208513 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Jezyki slowiańskie.PNG|mały|[[Słowiańsczé jãzëczi]] we terôczasny [[Eùropa|Eùropie]]]] '''Slawistika''' – interdiscëplinarnô nôucznô plón, chtéren òbjimô badérowanié i òpisënk nôòglowi rozmiónëch kùlturów, krajów, nôrodów i [[Słowiańsczé jãzëczi|słowiańsczich jãzëków]]. Kaszëbizną zajimele sã taczi slawisce jak: [[Aleksander Hilferding]], [[Friedrich Lorentz]], [[Friedhelm Hinze]], a téż [[Jooseppi Julius Mikkola]] przińdny profesor slawisticzi. [[Jan L. Perkowski]] — profesor słowiańsczich jãzëków i lëteraturë zajimôł sã kaszëbizną. To robił téż [[Sven Gustavsson]] (1938–2013), profesór słowiańsczich jãzëków. == Dzélë slawisticzi == * [[biôłorëtenistika]] * [[bohemistika]] * [[bùlgarëstika]] * [[kaszëbistika]] * [[kroatëstika]] * [[macedonistika]] * [[montenegrëstika]] * [[Pòlskô filologiô|pòlonistika]] * [[Ruskô filologiô|rusëcëstika]] * [[serbistika]] * [[słowacëstika]] * [[słowenistika]] * [[sorabistika]] * silesianistika * [[ùkrajinistika]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}}{{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Slawistika| ]] ieg9909dg732kqz4zqpb0oc0gw0zi90 0 5244 208349 201041 2026-07-17T12:44:45Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 208349 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Wejherowo palac.jpg|mały|Sedzba mùzeùm – pałac familie Keyserlingków i Przebendowsczich]] '''Mùzeùm Kaszëbskò-Pòmòrsczi Pismieniznë i Mùzyczi w [[Wejrowò|Wejrowie]]''' abò '''Mùzeùm Pismieniznë i Mùzyczi Kaszëbskò-Pòmòrsczi w Wejrowie'''<ref>{{RKJ|2015|153}}</ref> ({{jãz.|pl}} ''Muzeum Piśmiennictwa i Muzyki Kaszubsko-Pomorskiej w Wejherowie'' abò ''MPiMKP w Wejherowie''<ref>https://web.archive.org/web/20260415131355/https://sloworz.org/museum</ref>) – kùlturowô jinstitucja, jakô pòwsta w [[1968]] rokù. Jegò robota polégô na rozkoscérzanim kùlturë Kaszëbów w kraju i za grańcą. Dlô realizacji sztatutowëch célów Mùzeùm wespółrobi z wielnyma kùlturowima karnama i ùsôdzcama na [[Kaszëbë|Kaszëbach]]. Tu je np. òstôwizna [[Aleksander Majkòwsczi|Aleksandra Majkòwsczégò]] i jin. Mùzeùm wëdôwô téż wszelejaczé materiałë (ksążczi, katalodżi wëstawów, folderë i jinszé). == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:638369 Wejherowo pałac muzyka kaszubska 04.jpg| Òbrôzk:638369 Wejherowo pałac muzyka kaszubska 06.jpg|[[Kaszëbsczé nótë]] Òbrôzk:638369 Wejherowo pałac wystawa wzorów kaszubskich 07.jpg| Òbrôzk:Wejherowo, pałac, sala ogrodowa, 2005.jpg| Òbrôzk:638369 Wejherowo pałac muzyka kaszubska 03.jpg| Òbrôzk:Wejherowo, Pałac Przebendowskich.jpg| Òbrôzk:Park Majkowskiego wraz z Pałacem Przebendowskich i Keyserlingów.jpg| </gallery> == Òbaczë téż == {{#categorytree:Kaszëbsczé mùzea|hideroot=on|mode=pages}} * [[Méster Bëlnégò Czëtaniô (kònkùrs)]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://www.muzeum.wejherowo.pl Domôcô starna mùzeùm] * [https://web.archive.org/web/20260321133831/https://archiwum.radiokaszebe.pl/wp-content/uploads/2026/03/kleka-wejherowo-DJK-muzeum.mp3 .mp3] * https://sloworz.org/museum {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbsczé mùzea]] [[Kategòrëjô:Wejrowò]] pc1ptsv0g6p219lopd3jc2qei40b55d 0 5268 208352 205875 2026-07-17T12:50:19Z Iketsi 3254 Galeriô; {{Òficjalnô starna}}; <ref> 208352 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:PuckU.jpg|mały]] [[Òbrôzk:PuckMuseum3.JPG|mały|W Mùzeum]] '''Mùzeùm Pùcczi Zemi miona Floriana Cenôwë''' ({{jãz.|pl}} ''Muzeum Ziemi Puckiej im. Floriana Ceynowy'') – jinstitucjô kùlturë w [[Pùck|Pùckù]], chtërna pòwsta w 1980 rokù<ref>https://web.archive.org/web/20260704231536/https://muzeumpuck.pl/muzeum/</ref>. Jegò robota polégô na rozkoscérzanim kùlturë [[Kaszëbi|Kaszëbów]] w kraju ë za grańcą. Do niégò słëchô téż môłi [[skansen]] w [[Nôdolé|Nadolu]]. == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Puck Stary Rynek 28 2022.jpg| Òbrôzk:Wystawa Kamienica Mieszczańska.jpg| Òbrôzk:Nadole - museum 21.jpg| Òbrôzk:Hallerówka.jpg| Òbrôzk:PuckMuseum10-1.JPG| Òbrôzk:PuckMuseum18.JPG| </gallery> == Òbaczë téż == * [[Florión Cenôwa]] * [[Kaszëbsczi slowôrzk rëbacczi]] {{#categorytree:Mùzea|hideroot=on|mode=pages}} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Òficjalnô starna}} * [http://www.museo.pl/content/view/413/321/ Starna ò Mùzeùm Pùcczi Zemi] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbsczé mùzea]] [[Kategòrëjô:Mùzea rëbaczeniô]] [[Kategòrëjô:Skansenë]] 83q2q7imu60b9uxizyooguq30zb807t 0 5295 208363 201057 2026-07-17T12:55:20Z Terrus38 14026 208363 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:GaudenzioFerrari StorieCristo Varallo2.jpg|mały|450px|]] '''Wejrowskô Kalwarëjô''' – je zbùdowónô w latach 1649–1655 kòl [[Wejrowò|Wejrowa]]. Òpiekùją sã nią òjcowie [[Frãcëszkanie]]. To je to baro wôżny pielgrzimkòwi môl sparłãczony m.jin. z pòbòżnotą westrzód [[Kaszëbi|Kaszëbów]]. Prawie przez bëtnosc w [[Wejrowò|Wejrowie]] Kalwarëji nazëwóny je nen gard ''Dëchòwą Stolëcą Kaszëb''. Wiele młodszô je [[Wielewskô Kalwariô]] na pôłniu [[Kaszëbë|Kaszëb]]. <gallery> Òbrôzk:Poland Wejherowo - calvary chapel.JPG Òbrôzk:Kalwaria Wejherowska - Kaplica "Pałac Piłata" 4.jpg Òbrôzk:Kalwaria Wejherowska - Kaplica "Podjęcie Krzyża" 5.jpg Òbrôzk:Poland Wejherowo - calvary chapel4.JPG </gallery> Tu ks. [[Walãti Dąbrowsczi]] - probòszcz z [[Wejrowò|Wejrowa]] miôł pò [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbskù]] kôzania. Na to òn miôł zezwòlenié z [[Pelplin|Pelplëna]]. == Lëteratura == * Kaszëbskô lëteratura : wëzdrzënë / Daniél Kalinowsczi, Adela Kùik-Kalinowskô ; tłómaczenié na kaszëbsczi jãzëk Dariusz Majkòwsczi, Gduńsk : Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié : [[Kaszëbsczi Institut|Instytut Kaszubski w Gdańsku]], 2017, s. 21 * Kult Matki Bożej na Kaszubach i Pomorzu : studia nad kulturą religijną Kaszubów i Pomorzan : materiały z sympozjum mariologicznego w Wejherowie, 17-18 maja 1999 r. / [red. Gaudenty A. Kustusz, Borys J. Soiński]. Wejherowo : Urząd Miasta ; Poznań : Prowincja św. Franciszka z Asyżu Zakonu Braci Mniejszych, 1999, s. 141 * Kaszubi : kultura ludowa i język / Friedrich Lorentz, Adam Fischer, Tadeusz Lehr-Spławiński. Toruń : Wydaw. Instytutu Bałtyckiego ; Warszawa : Skł. gł. Kasa im. Mianowskiego - Instytut Popierania Nauki, 1934, s. 80. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://www.kalwariawejherowska.pl/ ''Kalwaria Wejherowska''] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Wejrowò]] [[Kategòrëjô:Wejrowsczi kréz]] qguos3cyj13kxxjrn6eywk3beg8nhm5 0 5314 208425 198390 2026-07-17T15:36:15Z Iketsi 3254 Ùsôdztwò (wëjimk) 208425 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Tata 083.JPG|Eugeniusz Gòłąbk|mały|Eùgeniusz Gòłąbk]] '''Eùgeniusz Gòłąbk''' (ùr. [[26 zélnika]] [[1949]] rokù w [[Gduńsk]]ù-Òsowi, òd czilenôsce lat mieszkô we Chwaszczënie. Z zawòdu technik - elektrik, z pasji pisôrz kaszëbsczi i znôwca kaszëbiznë. Mô szeroczi kréz zajinteresowaniów, m.jin. historiô, lëteratura, mùzyka. Je autorã czile ksążków kaszëbsczich, m.jin. "Rozmówków pòlskò-kaszëbsczich" (wëdónëch w 1992 r.), „Wskôzów kaszëbsczégò pisënkù” (1997), "Kaszëbsczégò słowôrza normatiwnégò" (2005). Przetołmacził na [[kaszëbsczi jãzëk]] "Swiãté Pismiona Nowégò Testamentu" (wédóné w 1993r.), "Psalmë" (1999), a téż fragmentë ksãgów Stôrégò Testamentu, jaczé weszłë w skłôd lekcjónôrza "To je Słowò Bòżé" (2007), zbioru czëtaniów mszalnëch na niedzele i swiãta òbczas rokù, jaczégò E. Gòłąbk je autorã. Z lekcjónarza kòrzëstają ùczãstnicë corôz to barżi pòpùlarnëch Mszi swiãtich z liturgią w [[kaszëbsczi jãzëk|jãzëkù kaszëbsczim]]. E. Gòłąbk wespółrobił z E. Prëczkòwsczim w twòrzenim mòdlëtewnika "Më trzimómë z Bògã" (1998). Zajimôł sã téż redakcją ksążków kaszëbskòjãzëcznëch, m.jin. B. Jażdżewsczégò "Wspòmnienia kaszëbsczégò gbùra" (1999) i tegòż autora "Jôrmark w Bòrzeszkach" (2003), H. Derdowsczégò „Ò panu Czôrlińsczim, co do Pùcka pò séce jachôł (2007), H. Hewelta „Nie òdéńdã bez pòżegnaniô” (1996), J. Bertélczi „Pielgrzymki morskie” (1999), A. Chrabkòwsczégò „Jak jô bëł bògati” (2007). Przez wiele lat (w latach 1980.-90.) pisywôł pò kaszëbskù do czasopisma „Pomerania” (felietóne “Przëscyganié czasu”), redagòwôł téż biuletin ZG ZK-P “Wid”. Béł téż dzejôrzã Kaszëbskò - Pòmòrsczégò Zrzeszeniô. Je téż muzykańtã-amatorã, graje na czile jinstrumentach, m. jin. saksofonie, trąbie, gitarze basowi, a téż na jinstrumentach klawiszowich. W zélnikù 2010 r. ùkôzała sã òbszernô ksążka E. Gołąbka pt. ''Dzieje okolic Gdańska i Gdyni''. Jak wskôzywô titel, opisóné są w ni dzeje miescowòsców, jaczé leżą w pòbleżim Trójmiasta, na terenie òbjãtim szeroczim łãkã òd Chilonii, pò òkolé [[Kartuzë|Kartuz]] i jaż do Pruszcza Gduńsczégò – z pòminiãcym starszi, zwiarti zabùdowë Gduńska, Wrzeszcza, Òléwë, [[Sopòt]]u i Gdini. Jinfòrmacje, jaczé nalazłë sã w ti ksążce pòchòdzą w czãscë òd nôstarszich mieszkańców òpisywónëch miescowòsców, a téż z òprôcôwaniów historycznëch: W. Heidna (1965 r.) – kartësczi kréz, F. Schulza (1907 r.) – wejrowsczi kréz, J. Muhla (1938 r.) – dôwny kréz ''Wyżyny Gdański'' (autorów niemiecczich) i z mònumentalnégò ''Słownika geograficznego Królestwa Polskiego'' S. Arnolda i ks. Fankidejsczégò. Òd czile lat E. Gòłąbk robi nad wiôldżim słowôrzã pòlskò-kaszëbsczim (zawiérającym wiele przëkładów frazeòlogii), z jaczégò mdze wëdzélony mniészi, prakticzny słowôrz. Gòtowé fragmenté słowarza są ùdostãpnioné na stronie [http://www.kaszubi.pl/?p=page&page_id=1469 www.kaszubi.pl/]. == Ùsôdztwò (wëjimk) == [[Òbrôzk:Podczas Targów Książki (10782459436).jpg|mały|"To je Słowò Bòżé" (2007)]] * == Òbaczë téż == * [[Adam Riszard Sykòra]] * [[Frãcëszk Grëcza]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://alpha.bn.org.pl/search~S5*pol?/aGo{u0142}{u0105}bek+Eugeniusz/agol~aa~abek+eugeniusz/1%2C2%2C18%2CB/exact&FF=agol~aa~abek+eugeniusz+++++1949&1%2C17%2C/indexsort=- Dokôzë E. Gòłąbk pg BN] * [http://www.unesco.org/xtrans/bsresult.aspx?a=&stxt=&sl=&l=csb&c=&pla=&pub=&tr=&e=&udc=&d=&from=&to=&tie=a Index Translationum] * [https://web.archive.org/web/20120911075218/http://www.rastko.net/rastko-ka/content/view/281/26/ (pl)] {{Kòntrola}} {{SORTUJ:Gòłąbk Eùgeniusz}} [[Kategòrëjô:Kaszëbi]] [[Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura]] [[Kategòrëjô:Kaszëbsczi pisarze]] [[Kategòrëjô:Tołmôcze Biblii]] [[Kategòrëjô:Kaszëbsczi tołmôcze]] 0rbt90x5j0q8vpwmcqbultc7tcfeoay 208431 208425 2026-07-17T16:50:30Z Orbitminis 18250 ùpòrządkowónié, red., przëpisë 208431 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Tata 083.JPG|Eugeniusz Gòłąbk|mały|Eùgeniusz Gòłąbk]] '''Eùgeniusz Gòłąbk''' (ùr. [[26 zélnika]] [[1949]] rokù w [[Gduńsk]]ù-Òsowi) – [[Kaszëbë|kaszëbsczi]] dzejôrz, [[pisôrz]], dolmaczéra [[Biblëjô|Biblie]], ùsôdzca "Słowarza pòlskò-kaszëbsczégò" i znôwca kaszëbiznë, z warkù technik i eletrik. Mô szeroczi kréz zajinteresowaniów, m.jin. historiô, lëteratura, mùzyka. Je autorã czile ksążków kaszëbsczich, m.jin. "Rozmówków pòlskò-kaszëbsczich" (wëdónëch w 1992 r.), „Wskôzów kaszëbsczégò pisënkù” (1997), "Kaszëbsczégò słowôrza normatiwnégò" (2005). Przetołmacził na [[kaszëbsczi jãzëk]] "Swiãté Pismiona Nowégò Testamentu" (wédóné w 1993r.), "Psalmë" (1999), a téż fragmentë ksãgów Stôrégò Testamentu, jaczé weszłë w skłôd lekcjónôrza "To je Słowò Bòżé" (2007), zbioru czëtaniów mszalnëch na niedzele i swiãta òbczas rokù, jaczégò E. Gòłąbk je autorã. Z lekcjónarza kòrzëstają ùczãstnicë corôz to barżi pòpùlarnëch Mszi swiãtich z liturgią w [[kaszëbsczi jãzëk|jãzëkù kaszëbsczim]]. E. Gòłąbk wespółrobił z E. Prëczkòwsczim w twòrzenim mòdlëtewnika "Më trzimómë z Bògã" (1998). Zajimôł sã téż redakcją ksążków kaszëbskòjãzëcznëch, m.jin. B. Jażdżewsczégò "Wspòmnienia kaszëbsczégò gbùra" (1999) i tegòż autora "Jôrmark w Bòrzeszkach" (2003), H. Derdowsczégò „Ò panu Czôrlińsczim, co do Pùcka pò séce jachôł (2007), H. Hewelta „Nie òdéńdã bez pòżegnaniô” (1996), J. Bertélczi „Pielgrzymki morskie” (1999), A. Chrabkòwsczégò „Jak jô bëł bògati” (2007). Przez wiele lat (w latach 1980.-90.) pisywôł pò kaszëbskù do czasopisma „Pomerania” (felietóne “Przëscyganié czasu”), redagòwôł téż biuletin ZG ZK-P “Wid”. Béł téż dzejôrzã Kaszëbskò - Pòmòrsczégò Zrzeszeniô. Je téż muzykańtã-amatorã, graje na czile jinstrumentach, m. jin. saksofonie, trąbie, gitarze basowi, a téż na jinstrumentach klawiszowich. W zélnikù 2010 r. ùkôzała sã òbszernô ksążka E. Gołąbka pt. ''Dzieje okolic Gdańska i Gdyni''. Jak wskôzywô titel, opisóné są w ni dzeje miescowòsców, jaczé leżą w pòbleżim Trójmiasta, na terenie òbjãtim szeroczim łãkã òd Chilonii, pò òkolé [[Kartuzë|Kartuz]] i jaż do Pruszcza Gduńsczégò – z pòminiãcym starszi, zwiarti zabùdowë Gduńska, Wrzeszcza, Òléwë, [[Sopòt]]u i Gdini. Jinfòrmacje, jaczé nalazłë sã w ti ksążce pòchòdzą w czãscë òd nôstarszich mieszkańców òpisywónëch miescowòsców, a téż z òprôcôwaniów historycznëch: W. Heidna (1965 r.) – kartësczi kréz, F. Schulza (1907 r.) – wejrowsczi kréz, J. Muhla (1938 r.) – dôwny kréz ''Wyżyny Gdański'' (autorów niemiecczich) i z mònumentalnégò ''Słownika geograficznego Królestwa Polskiego'' S. Arnolda i ks. Fankidejsczégò. Òd czile lat E. Gòłąbk robi nad wiôldżim słowôrzã pòlskò-kaszëbsczim (zawiérającym wiele przëkładów frazeòlogii), z jaczégò mdze wëdzélony mniészi, prakticzny słowôrz. Gòtowé fragmenté słowarza są ùdostãpnioné na stronie [http://www.kaszubi.pl/?p=page&page_id=1469 www.kaszubi.pl/]. Òd czilenôsce lat mieszkô we [[Chwaszczëno|Chwaszczënie]]. == Nôdgrodë ë wëapartnieniô == * II nôdgroda z priwatny fùńdacji przëznônô przez redakcjã „Pòmeranie” (1986)<ref>Miłosława Bùkòwskô-Schielmann. [http://bibliotekacyfrowa.eu/dlibra/show-content/publication/60767/edition/54921/? ''Kronika życia kulturalnego Wybrzeża Gdańskiego 1986. Życie literackie'']. ({{Jãz.|pl}}) „Gduńskô Kùlturalnô Roczëzna”. Nr 11, s. 298, 1988. Gduńsk: Gduńsczé Towarzëstwò Drëszczi Kùńsztu. ISSN [https://search.worldcat.org/search?q=n2:0860-2492 0860-2492]. [przëstãp 2026-07-17].</ref> * [[Medal Stolema]] (1988)<ref>[https://web.archive.org/web/20210121193232/https://pomorania.com/projekty/medal-stolema/ ''Medal Stolema''] [online], [[Karno Sztudérów „Pòmòraniô”]], 16 strëmiannika 2017 [przëstãp 2026-07-17] [zarchiwizowóné z adresë 2021-01-21] ({{Jãz.|pl}}).</ref> == Ùsôdztwò (wëjimk) == [[Òbrôzk:Podczas Targów Książki (10782459436).jpg|mały|"To je Słowò Bòżé" (2007)]] * == Òbaczë téż == * [[Adam Riszard Sykòra]] * [[Frãcëszk Grëcza]] == Przëpisë == <references /> == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://alpha.bn.org.pl/search~S5*pol?/aGo{u0142}{u0105}bek+Eugeniusz/agol~aa~abek+eugeniusz/1%2C2%2C18%2CB/exact&FF=agol~aa~abek+eugeniusz+++++1949&1%2C17%2C/indexsort=- Dokôzë E. Gòłąbk pg BN] * [http://www.unesco.org/xtrans/bsresult.aspx?a=&stxt=&sl=&l=csb&c=&pla=&pub=&tr=&e=&udc=&d=&from=&to=&tie=a Index Translationum] * [https://web.archive.org/web/20120911075218/http://www.rastko.net/rastko-ka/content/view/281/26/ (pl)] {{Kòntrola}} {{SORTUJ:Gòłąbk Eùgeniusz}} [[Kategòrëjô:Kaszëbi]] [[Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura]] [[Kategòrëjô:Kaszëbsczi pisarze]] [[Kategòrëjô:Tołmôcze Biblii]] [[Kategòrëjô:Kaszëbsczi tołmôcze]] tcuccr31gy9niq3o228w3esfb0kihu9 208456 208431 2026-07-17T17:25:11Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Laùreacë Medalu Stolema]] 208456 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Tata 083.JPG|Eugeniusz Gòłąbk|mały|Eùgeniusz Gòłąbk]] '''Eùgeniusz Gòłąbk''' (ùr. [[26 zélnika]] [[1949]] rokù w [[Gduńsk]]ù-Òsowi) – [[Kaszëbë|kaszëbsczi]] dzejôrz, [[pisôrz]], dolmaczéra [[Biblëjô|Biblie]], ùsôdzca "Słowarza pòlskò-kaszëbsczégò" i znôwca kaszëbiznë, z warkù technik i eletrik. Mô szeroczi kréz zajinteresowaniów, m.jin. historiô, lëteratura, mùzyka. Je autorã czile ksążków kaszëbsczich, m.jin. "Rozmówków pòlskò-kaszëbsczich" (wëdónëch w 1992 r.), „Wskôzów kaszëbsczégò pisënkù” (1997), "Kaszëbsczégò słowôrza normatiwnégò" (2005). Przetołmacził na [[kaszëbsczi jãzëk]] "Swiãté Pismiona Nowégò Testamentu" (wédóné w 1993r.), "Psalmë" (1999), a téż fragmentë ksãgów Stôrégò Testamentu, jaczé weszłë w skłôd lekcjónôrza "To je Słowò Bòżé" (2007), zbioru czëtaniów mszalnëch na niedzele i swiãta òbczas rokù, jaczégò E. Gòłąbk je autorã. Z lekcjónarza kòrzëstają ùczãstnicë corôz to barżi pòpùlarnëch Mszi swiãtich z liturgią w [[kaszëbsczi jãzëk|jãzëkù kaszëbsczim]]. E. Gòłąbk wespółrobił z E. Prëczkòwsczim w twòrzenim mòdlëtewnika "Më trzimómë z Bògã" (1998). Zajimôł sã téż redakcją ksążków kaszëbskòjãzëcznëch, m.jin. B. Jażdżewsczégò "Wspòmnienia kaszëbsczégò gbùra" (1999) i tegòż autora "Jôrmark w Bòrzeszkach" (2003), H. Derdowsczégò „Ò panu Czôrlińsczim, co do Pùcka pò séce jachôł (2007), H. Hewelta „Nie òdéńdã bez pòżegnaniô” (1996), J. Bertélczi „Pielgrzymki morskie” (1999), A. Chrabkòwsczégò „Jak jô bëł bògati” (2007). Przez wiele lat (w latach 1980.-90.) pisywôł pò kaszëbskù do czasopisma „Pomerania” (felietóne “Przëscyganié czasu”), redagòwôł téż biuletin ZG ZK-P “Wid”. Béł téż dzejôrzã Kaszëbskò - Pòmòrsczégò Zrzeszeniô. Je téż muzykańtã-amatorã, graje na czile jinstrumentach, m. jin. saksofonie, trąbie, gitarze basowi, a téż na jinstrumentach klawiszowich. W zélnikù 2010 r. ùkôzała sã òbszernô ksążka E. Gołąbka pt. ''Dzieje okolic Gdańska i Gdyni''. Jak wskôzywô titel, opisóné są w ni dzeje miescowòsców, jaczé leżą w pòbleżim Trójmiasta, na terenie òbjãtim szeroczim łãkã òd Chilonii, pò òkolé [[Kartuzë|Kartuz]] i jaż do Pruszcza Gduńsczégò – z pòminiãcym starszi, zwiarti zabùdowë Gduńska, Wrzeszcza, Òléwë, [[Sopòt]]u i Gdini. Jinfòrmacje, jaczé nalazłë sã w ti ksążce pòchòdzą w czãscë òd nôstarszich mieszkańców òpisywónëch miescowòsców, a téż z òprôcôwaniów historycznëch: W. Heidna (1965 r.) – kartësczi kréz, F. Schulza (1907 r.) – wejrowsczi kréz, J. Muhla (1938 r.) – dôwny kréz ''Wyżyny Gdański'' (autorów niemiecczich) i z mònumentalnégò ''Słownika geograficznego Królestwa Polskiego'' S. Arnolda i ks. Fankidejsczégò. Òd czile lat E. Gòłąbk robi nad wiôldżim słowôrzã pòlskò-kaszëbsczim (zawiérającym wiele przëkładów frazeòlogii), z jaczégò mdze wëdzélony mniészi, prakticzny słowôrz. Gòtowé fragmenté słowarza są ùdostãpnioné na stronie [http://www.kaszubi.pl/?p=page&page_id=1469 www.kaszubi.pl/]. Òd czilenôsce lat mieszkô we [[Chwaszczëno|Chwaszczënie]]. == Nôdgrodë ë wëapartnieniô == * II nôdgroda z priwatny fùńdacji przëznônô przez redakcjã „Pòmeranie” (1986)<ref>Miłosława Bùkòwskô-Schielmann. [http://bibliotekacyfrowa.eu/dlibra/show-content/publication/60767/edition/54921/? ''Kronika życia kulturalnego Wybrzeża Gdańskiego 1986. Życie literackie'']. ({{jãz.|pl}}) „Gduńskô Kùlturalnô Roczëzna”. Nr 11, s. 298, 1988. Gduńsk: Gduńsczé Towarzëstwò Drëszczi Kùńsztu. ISSN [https://search.worldcat.org/search?q=n2:0860-2492 0860-2492]. [przëstãp 2026-07-17].</ref> * [[Medal Stolema]] (1988)<ref>[https://web.archive.org/web/20210121193232/https://pomorania.com/projekty/medal-stolema/ ''Medal Stolema''] [online], [[Karno Sztudérów „Pòmòraniô”]], 16 strëmiannika 2017 [przëstãp 2026-07-17] [zarchiwizowóné z adresë 2021-01-21] ({{jãz.|pl}}).</ref> == Ùsôdztwò (wëjimk) == [[Òbrôzk:Podczas Targów Książki (10782459436).jpg|mały|"To je Słowò Bòżé" (2007)]] * == Òbaczë téż == * [[Adam Riszard Sykòra]] * [[Frãcëszk Grëcza]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://alpha.bn.org.pl/search~S5*pol?/aGo{u0142}{u0105}bek+Eugeniusz/agol~aa~abek+eugeniusz/1%2C2%2C18%2CB/exact&FF=agol~aa~abek+eugeniusz+++++1949&1%2C17%2C/indexsort=- Dokôzë E. Gòłąbk pg BN] * [http://www.unesco.org/xtrans/bsresult.aspx?a=&stxt=&sl=&l=csb&c=&pla=&pub=&tr=&e=&udc=&d=&from=&to=&tie=a Index Translationum] * [https://web.archive.org/web/20120911075218/http://www.rastko.net/rastko-ka/content/view/281/26/ (pl)] {{Kòntrola}} {{SORTUJ:Gòłąbk Eùgeniusz}} [[Kategòrëjô:Kaszëbi]] [[Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura]] [[Kategòrëjô:Kaszëbsczi pisarze]] [[Kategòrëjô:Tołmôcze Biblii]] [[Kategòrëjô:Kaszëbsczi tołmôcze]] [[Kategòrëjô:Laùreacë Medalu Stolema]] 7s0lwpsvwnti0reml4w2l81a642mztg 0 5330 208343 208329 2026-07-17T12:03:55Z Orbitminis 18250 ency. red., articzel òd nowa (przëczëna: cëda, nie je nowòczasno) 208343 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Anna Łajming.jpg|mały|Ana Łajming]] '''Ana Łajming''' (ùr. [[24 lëpińca]] 1904 w [[Przëmùszewò|Przëmùszewie]], w chònicczim krézu, ùm. [[13 lëpińca]] 2003 w [[Słëpsk|Słëpskù]]) – [[Kaszëbë|kaszëbskô]] i [[pòlskô]] pisôrka, chtërné ùsôdzczi (spòmnieniô, pòwiescë, téatralné kùńsztë) są pòswiãcywóné ji ''môłi Tatczëznie'' – [[Kaszëbë|Kaszëbóm]] z cządu pòd I i [[II swiatowô wòjna|II swiatowy wòjnë]]. == Żëcòrës == Z dodomù [[Żmùda-Trzebiatowskô]]<ref>Józef Bòrzëszkòwsczi, ''Żegnaj, profesorze. Wspomnienie o Włodzimierzu Łajmingu'', „Pòmòraniô” (11), 2022, s. 47, ISSN 0238-9045.</ref>. Ùrodzyła sã w 1904 r. w [[Przëmùszewò|Przëmùszewie]], w pòwiece chòjnicczim. Przed wòjną robiła jakò ùrzãdniczka Sądu Pòwiatowégò w [[Sãpólnie]], pòtém jakò sekrétôrka w pòwiece tczewsczim, a pózni jakò ksãgòwô w redakcji [["Goniec Pomorski" | "Gòńca Pòmòrsczégò"]]. Dopiérze pòd kùńc lat piãcdzesątich ùjawniła swój pisarsczi trim. W 1958 r. ji debiutancczi skecz pt. ''Parzyn'' béł wëróżniony na kònkùrsu lëteracczim w Kòszlënie. Ana Łajming twòrziła przede wszëtczim krótczé pòwiôstczi prozatorsczé. W 1959 r. òpùblikòwa w [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczim jãzëkù]] "Szczescé". Pònemù bëło òpùblikòwóné ''Szczescé; Spotkanié na półmackù; Gdze je Balbina'' (2005). W ji doróbkù nalézemë ''Miód i mlékò'', ''Symbol szczęścia''. Nôwikszim dokôzã je biograficznô trilogiô ''Dzieciństwo'', ''Młodość''. ... Znanką ji pisarstwa są kaszëbsczé dialodżi westrzód pòlsczi narracji. Je jedną z zasłużonëch dlô Kaszëb lëdzy, chtërny bëlë ùhònorowóny przëznôwóną przez [[Karno Sztudérów „Pòmòraniô”]] [[Medal Stolema|Medalã Stolema]]<ref>[http://archiwum.kaszubi.pl/komunikaty/komunikat/id/1288 ''Kaszubi.pl''] [online], archiwum.kaszubi.pl [przëstãp 2026-07-17].</ref> (1974). 22–23 lëpińca 2000 òdbëł sã I Lëteracczi Kòłowi Rajd m. Anë Łajmindżi òrganizowóny przez Karno Aktiwny Turisticzi z Brus przez môlëznë, ò chtërnëch pisôła w swòjich spòmnieniach ë pòwiôstkach<ref name=":0">Zbigórz Gierszewsczi: [http://www.ztn.com.pl/files_wyd/14_folder.pdf ''Lëteracczi Turistny Szlach m. Anë Łajmindżi''] ({{Jãz.|pl}}). Brusë: Zabòrsczé Nôùkòwé Towarzëstwò, 2008, s. 8, 38–46. [przëstãp 2026-07-17].</ref>. Òd 17 zélnika 1929 slëbnica Mikòłaja Łajminga<ref name=":0" /> (1900–1964), òficéra biôłi armie. Nanka Wiarë Marie żeniałi Łuszkiewicz (ùr. 1931) i [[Włodzmiérz Łajming|Włodzmiérza]]. Ùmarłô w Słëpskù, pòchòwónô 17 lëpińca 2003<ref name=":0" /> na [[Stôri Smãtôrz w Słëpskù|Stôrim Smãtôrzu]] (sektor 21B-9-9). == Przëpisë == <references /> == Lëteratura == * Dzieje Brus i okolicy : praca zbiorowa / pod red. Józefa Borzyszkowskiego ; [aut. Krzysztof Walenta et al.].Chojnice ; Gdańsk : Zrzeszenie Kaszubsko-Pomorskie, 1984, ss. 497 - 498. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * http://www.ztn.com.pl/files_wyd/87_PRZEWODNIK_SZLAK_ANNY_LAJMING.pdf {{Kòntrola}} {{SORTUJ:Łajming Anna}} [[Kategòrëjô:Kaszëbi]] [[Kategòrëjô:Kaszëbsczi pisarze]] [[Kategòrëjô:Artikle, jaczé nót je napisac òd nowa]] pqj4nloxd5jjjehe6ewf9uu5kk4ia3l 208348 208343 2026-07-17T12:39:22Z Iketsi 3254 Bùtnowé lënczi: +1 208348 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Anna Łajming.jpg|mały|Ana Łajming]] '''Ana Łajming''' (ùr. [[24 lëpińca]] 1904 w [[Przëmùszewò|Przëmùszewie]], w chònicczim krézu, ùm. [[13 lëpińca]] 2003 w [[Słëpsk|Słëpskù]]) – [[Kaszëbë|kaszëbskô]] i [[pòlskô]] pisôrka, chtërné ùsôdzczi (spòmnieniô, pòwiescë, téatralné kùńsztë) są pòswiãcywóné ji ''môłi Tatczëznie'' – [[Kaszëbë|Kaszëbóm]] z cządu pòd I i [[II swiatowô wòjna|II swiatowy wòjnë]]. == Żëcòrës == Z dodomù [[Żmùda-Trzebiatowskô]]<ref>Józef Bòrzëszkòwsczi, ''Żegnaj, profesorze. Wspomnienie o Włodzimierzu Łajmingu'', „Pòmòraniô” (11), 2022, s. 47, ISSN 0238-9045.</ref>. Ùrodzyła sã w 1904 r. w [[Przëmùszewò|Przëmùszewie]], w pòwiece chòjnicczim. Przed wòjną robiła jakò ùrzãdniczka Sądu Pòwiatowégò w [[Sãpólnie]], pòtém jakò sekrétôrka w pòwiece tczewsczim, a pózni jakò ksãgòwô w redakcji [["Goniec Pomorski" | "Gòńca Pòmòrsczégò"]]. Dopiérze pòd kùńc lat piãcdzesątich ùjawniła swój pisarsczi trim. W 1958 r. ji debiutancczi skecz pt. ''Parzyn'' béł wëróżniony na kònkùrsu lëteracczim w Kòszlënie. Ana Łajming twòrziła przede wszëtczim krótczé pòwiôstczi prozatorsczé. W 1959 r. òpùblikòwa w [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczim jãzëkù]] "Szczescé". Pònemù bëło òpùblikòwóné ''Szczescé; Spotkanié na półmackù; Gdze je Balbina'' (2005). W ji doróbkù nalézemë ''Miód i mlékò'', ''Symbol szczęścia''. Nôwikszim dokôzã je biograficznô trilogiô ''Dzieciństwo'', ''Młodość''. ... Znanką ji pisarstwa są kaszëbsczé dialodżi westrzód pòlsczi narracji. Je jedną z zasłużonëch dlô Kaszëb lëdzy, chtërny bëlë ùhònorowóny przëznôwóną przez [[Karno Sztudérów „Pòmòraniô”]] [[Medal Stolema|Medalã Stolema]]<ref>[http://archiwum.kaszubi.pl/komunikaty/komunikat/id/1288 ''Kaszubi.pl''] [online], archiwum.kaszubi.pl [przëstãp 2026-07-17].</ref> (1974). 22–23 lëpińca 2000 òdbëł sã I Lëteracczi Kòłowi Rajd m. Anë Łajmindżi òrganizowóny przez Karno Aktiwny Turisticzi z Brus przez môlëznë, ò chtërnëch pisôła w swòjich spòmnieniach ë pòwiôstkach<ref name=":0">Zbigórz Gierszewsczi: [http://www.ztn.com.pl/files_wyd/14_folder.pdf ''Lëteracczi Turistny Szlach m. Anë Łajmindżi''] ({{jãz.|pl}}). Brusë: Zabòrsczé Nôùkòwé Towarzëstwò, 2008, s. 8, 38–46. [przëstãp 2026-07-17].</ref>. Òd 17 zélnika 1929 slëbnica Mikòłaja Łajminga<ref name=":0" /> (1900–1964), òficéra biôłi armie. Nanka Wiarë Marie żeniałi Łuszkiewicz (ùr. 1931) i [[Włodzmiérz Łajming|Włodzmiérza]]. Ùmarłô w Słëpskù, pòchòwónô 17 lëpińca 2003<ref name=":0" /> na [[Stôri Smãtôrz w Słëpskù|Stôrim Smãtôrzu]] (sektor 21B-9-9). == Przëpisë == <references /> == Lëteratura == * Dzieje Brus i okolicy : praca zbiorowa / pod red. Józefa Borzyszkowskiego ; [aut. Krzysztof Walenta et al.].Chojnice ; Gdańsk : Zrzeszenie Kaszubsko-Pomorskie, 1984, ss. 497 - 498. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * http://www.ztn.com.pl/files_b/27_BIULETYN%20ZIEMIA%20ZABORSKA%20-%202024-%20NR%2017.pdf#page=6 * http://www.ztn.com.pl/files_wyd/87_PRZEWODNIK_SZLAK_ANNY_LAJMING.pdf {{Kòntrola}} {{SORTUJ:Łajming Anna}} [[Kategòrëjô:Kaszëbi]] [[Kategòrëjô:Kaszëbsczi pisarze]] [[Kategòrëjô:Artikle, jaczé nót je napisac òd nowa]] 9zxuzzv4gury0i53ubnohua2m3q574a 0 5360 208437 198477 2026-07-17T16:54:05Z Iketsi 3254 [[Pòlsczi jãzëk|pòl.]]→{{jãz.|pl}}; [[miemiecczi jãzëk|miem.]]→{{jãz.|de}}; ' – to je '→' – ' 208437 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Gdunsk_5.jpg|mały|Katédra w Òlëwie, môl pòchòwaniô ksyżeców [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Pòrénkòwi Pòmòrsczi]]]] [[Òbrôzk:Plaque with Lord's Prayer in Kashubian language in Oliva Cathedral in Gdańsk.jpg|mały|[[Òjcze Nasz]] pò kaszëbskù na pamiątkòwi tôfli w katédrze w Òlëwie]] '''Òlëwa''' ({{jãz.|pl}} ''Oliwa'', {{jãz.|de}} ''Oliva'') – dzys dzél [[Gduńsk]]a. Tu je archikatédra - môl pòchòwaniô ksyżeców Pòrénkòwi Pòmòrsczi. Òni tu mają stôrodôwny, czôrny grobówc. Dzys [[archikatédra gduńskô]] to je nôwôżniszi stôrodôwnota Òlëwë. Ten pòcëstersczi kòscół Swiãti Trójcë, Nôswiãtszi Marii Panienczi i swiãtégò Bernata je swiątnicą bazylikòwégò ôrtu. Zachòwało sã tuwò bòkadné wëpòsażenié (XVII–XVIII st.), w tim òrganë (XVIII st.). W 1186 rokù [[Sambòr I]] sprowadzył tu cëstersczich klôsztorników z Kòlbacza ([[Zôpadnô Pòmòrskô]]). Tu w cëstersczim klôsztorze [[3 maja]] 1660 rokù béł pòdpisóny spòkój òlëwsczi. W archikatédrze są pòrtretë achtnionëch przez [[Kaszëbi|Kaszëbów]] ksyżëców np. [[Swiãtopôłk II|Swiãtopôłka II]]. Òd [[1831]] rokù béł to parafialny kòscół, w [[1925]] rokù stôł òn sã katédrą, òd [[1976]] rokù miéjszą bazyliką, a òd [[1992]] rokù je to archikatédra. W katédrze wôrt je pòsłëchac mùzyczi stôrëch òrganów. == Rozmajitoscë == [[Aleksander Majkòwsczi]] napisôł, że Remùs miôł taczi nakôz: "Do Òliwë kòżdi [[Kaszëba]], chòc le rôz jeden w żëcu, òdbëc pòwinien pielgrzimkã, bë sã pòmòdlëc na grobach ksążąt kaszëbsczich. (...)." == Galeriô == <gallery mode="packed"> Swantopolk II, Duke of Pomerania.PNG|[[Swiãtopôłk II]] Mestwin I, Duke of Pomerania.PNG|[[Mscëwòj I]] Oliwa Cathedral in Gdańsk068.JPG|[[Grif]] </gallery> == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_VII/798 Oliwa w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] * [http://www.dawnaoliwa.pl/opisy/katedra/cyfry/03/index.html Kòss] * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_VIII/758 (pl)] * [http://polona.pl/item/274007/52/ 1886 (pl)] * [https://web.archive.org/web/20201001193336/http://www.dawnaoliwa.pl/opisy/katedra/wiklerz_1616_dawid_konarski.html pòcëstersczé pismiono z 1616 rokù] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gduńsk]] 2h3qq2047t4zywruhsl3kieof7xafev 0 5381 208364 208126 2026-07-17T12:55:32Z Terrus38 14026 208364 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Gduńsk - Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié.JPG|mały|Bùdink z biórama Kaszëbskò-Pòmòrsczégò Zrzeszeniô w [[Gduńsk]]ù]] [[Òbrôzk:Zrzeszenie Kaszubsko-Pomorskie.jpg|mały|Przëdóni stanicë partu Zrzeszeniô i jiné w [[Gdiniô|Gdini]]]] '''Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié''', '''KPZ''' ({{jãz.|pl}} ''Zrzeszenie Kaszubsko-Pomorskie'', ''ZKP'') – [[kaszëbskô]] spòlëznowò-kùlturalnô òrganizacjô, chtërna zrzesziwô Pòmòrzón òrôz wszëtczé personë, chtërné jidentifikùją sã z ji sztatutòwyma célama, przede wszëtczim rozmajitim rozwijã [[Pòmòrskô|Pòmòrzô]]. Mô taczé miono òd 1964 r. tëdë [[Kaszëbsczé Zrzeszenié]] przëjãło w swòje rédżi karno dzejôrzi Zrzeszenia Kòcewsczégò. Òno òbjimało swòjim dzejanim, nimò zôwad z państwòwy stronë, całé Pòmòrzé. Nimò krizësów i nieùdôwków apartniło sã w dzejanim niezanôleżnotą òd partiowëch władzów, ale zbiérało téż nôremnëch nôleżników [[Pòlskô Zjednónô Robòtniczô Partiô|Pòlsczi Zjednóny Robòtniczi Partie]] i ZSL. Wôżné téż bëło òtemkniãcé szerok Zrzeszeniô na òkrãżô inteligencji, lëteracczé i nôùkòwé, lëdzy za kòrzeniającëch sã w kaszëbsczi tradicji [[Gduńsk|Gduńska]] i Pòmòrzô, pòchôdającëch z rozmajitëch strón. Barżi niż w przeszłoce, zgódno z tradicją i dejologią [[Kaszëbi|kaszëbsczi]] rësznotë, zaczãlë jidentifikòwac kaszëbskòsc z całoscą Pòmòrza. Òstała wnenczas wërobionô nowô fòrmùła regiónalny rësznotë, pòdczorchiwającô wskôzë demòkracji w państwie i dejã samòrządnoscë-krajowòscë, chtërny ùsôdzcą béł [[Lech Bądkòwsczi]]. Pòwszédnotë ti dejologii w kaszëbskò-pòmòrsczim òkrãżim pòmôgałë zwënégòwania na niwie wëdowizn w òbrëmienim lëteraturë (wicy jak 350 titułów, 1 mln wëdôwkù), wespółdzejanié z [[Gduńsczé Nôùkòwé Towarzëstwò|Gduńsczim Nôùkòwym Towarzëstwã]], trójné ùdbë i institucje w terenie, a w tim pòwstanié [[Mùzeum|mùzeów]], jak téż zwielający sã ùróbk zrzeszeniowégò cządnika, miesãcznika "Pomerania", redagòwónégò dłudżé lata przez [[Wòjcech Czedrowsczi|Wòjcecha Czedrowsczégò]], [[Stanisłôw Pestka|Stanisłôwa Pestkã]] ë jinszëch. ''Pomerania'' bëła i je wôżnym pismionem kaszëbsczi rësznotë. Zrzeszenié mô wiôldżi znaczënk dlô òchrónë ë rozwiju [[kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczégò jãzëka]] i kùlturë. Òno òbjimô swòjim dzejanim młodëch téż, taczich jak [[Karno Sztudérów „Pòmòraniô”]]. == Nôdgrodë i wëapartnieniô == Prezydiô [[Wòjewódzkô nôrodnô radzëzna|Wòjewódzczi Nôrodny Radzëznë]] w Gduńskù w 1977 rokù wëapartniło Przédny Zarząd Kaszëbskò-Pòmòrsczégò Zrzeszeniô hònórną merką „Wstëżnim Gduńsczi Zemi”. W 1997 Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié òtrzëmało Medal Ksãca Mestwina II za szérzwienié kaszëbsczi kùlturë. == Partë Kaszëbskò-Pòmòrsczégò Zrzeszeniô == Lësta partów z 2026 r.:<ref>https://kaszubi.pl/part-list</ref> {{Kòlumnë|em=36|1= # [[Banino]] ({{jãz.|pl}} ''Banino'')<ref>https://kaszubi.pl/part/banino/index</ref> # [[Brusë]] ({{jãz.|pl}} ''Brusy'')<ref>https://kaszubi.pl/part/brusy/index</ref> # [[Bëdgòszcz]] ({{jãz.|pl}} ''Bydgoszcz'')<ref>https://kaszubi.pl/part/bydgoszcz/index</ref> # [[Bëtowò]] ({{jãz.|pl}} ''Bytów'')<ref>https://kaszubi.pl/part/bytow/index</ref> # [[Céwice]] ({{jãz.|pl}} ''Cewice'')<ref>https://kaszubi.pl/part/cewice/index</ref> # [[Chmielno]] ({{jãz.|pl}} ''Chmielno'')<ref>https://kaszubi.pl/part/chmielno/index</ref> # [[Chònice]] ({{jãz.|pl}} ''Chojnice'')<ref>https://kaszubi.pl/part/chojnice/index</ref> # [[Chwaszczëno]] ({{jãz.|pl}} ''Chwaszczyno'')<ref>https://kaszubi.pl/part/chwaszczyno/index</ref> # [[Czersk]] ({{jãz.|pl}} ''Czersk'')<ref>https://kaszubi.pl/part/czersk/index</ref> # [[Człëchòwò]] [({{jãz.|pl}} ''Człuchów'')<ref>https://kaszubi.pl/part/czluchow/index</ref> # [[Dãbògòrzé-Kòsôkòwò]] ({{jãz.|pl}} ''Dębogórze-Kosakowo'')<ref>https://kaszubi.pl/part/debogorze-kosakowo/index</ref> # [[Dzemiónë]] ({{jãz.|pl}} ''Dziemiany'')<ref>https://kaszubi.pl/part/dziemiany/index</ref> # [[Part Gduńsk]] ({{jãz.|pl}} ''Gdańsk'')<ref>https://kaszubi.pl/part/gdansk/index</ref> # [[Gduńsczé Kaszëbsczé Dnie]] ({{jãz.|pl}} ''Gdańskie Dni Kaszubskie'')<ref>https://kaszubi.pl/part/gdanskie-dni-kaszubskie/index</ref> # [[Part Gdiniô]] ({{jãz.|pl}} ''Gdynia'')<ref>https://kaszubi.pl/part/gdynia/index</ref><ref>{{YouTube|v=OKA_yPQPnMo|tit=Bogumiła Cirocka i Dariusz Majkowski rozmawiają o książce Pòd òkã Jastrë — Kaszubskie Forum Kultury}}</ref> # [[Góra]] ({{jãz.|pl}} ''Góra'')<ref>https://www.facebook.com/p/Zrzeszenie-Kaszubsko-Pomorskie-w-G%C3%B3rze-100077494311445/?_rdr</ref> # [[Gòscëcëno]] ({{jãz.|pl}} ''Gościcino'')<ref>https://kaszubi.pl/part/goscicino/index</ref> # [[Grëdządz]] ({{jãz.|pl}} ''Grudziądz'')<ref>https://kaszubi.pl/part/grudziadz/index</ref> # [[Hél]] ({{jãz.|pl}} ''Hel'')<ref>https://kaszubi.pl/part/hel/index</ref> # [[Jastarniô]] ({{jãz.|pl}} ''Jastarnia'')<ref>https://kaszubi.pl/part/jastarnia/index</ref> # [[Pilëce|Jastrzëbiô Góra]] ({{jãz.|pl}} ''Jastrzębia Góra'')<ref>https://kaszubi.pl/part/jastrzebia-gora/index</ref> # [[Kartuzë]] ({{jãz.|pl}} ''Kartuzy'')<ref>https://kaszubi.pl/part/kartuzy/index</ref> # [[Karno Sztudérów „Pòmòraniô”]] ({{jãz.|pl}} ''Klub Studencki „Pomorania”)<ref>https://kaszubi.pl/part/klub-studencki-pomorania/index</ref> # [[Turistné Karno „Wanożnik”]] ({{jãz.|pl}} ''Klub Turystyczny „Wanożnik”)<ref>https://kaszubi.pl/part/wanoznik/index</ref> # [[Kòlbùdë]] ({{jãz.|pl}} ''Kolbudy'')<ref>https://kaszubi.pl/part/kolbudy/index</ref> # [[Kònarzënë]] ({{jãz.|pl}} ''Konarzyny'')<ref>https://kaszubi.pl/part/konarzyny/index</ref> # [[Part Kòscérzëna]] ({{jãz.|pl}} ''Kościerzyna'')<ref>https://kaszubi.pl/part/koscierzyna/index</ref> # [[Kòszalëno]] ({{jãz.|pl}} ''Koszalin'')<ref>https://kaszubi.pl/part/koszalin/index</ref> # [[Krokòwò]] ({{jãz.|pl}} ''Krokowa'')<ref>https://kaszubi.pl/part/krokowa/index</ref> # [[Labòrg]] ({{jãz.|pl}} ''Lębork'')<ref>https://kaszubi.pl/part/lebork/index</ref> # [[Lëniô]] ({{jãz.|pl}} ''Linia'')<ref>https://kaszubi.pl/part/linia/index</ref> # [[Lëpińce]] ({{jãz.|pl}} ''Lipnica'')<ref>https://kaszubi.pl/part/lipnica/index</ref> # [[Lëpùsz]] ({{jãz.|pl}} ''Lipusz'')<ref>https://kaszubi.pl/part/lipusz/index</ref> # [[Part w Lëzënie]]<ref>https://web.archive.org/web/20260713114306/https://luzino.info/wp-content/uploads/2023/11/IMG_4708-scaled.jpg</ref> ({{jãz.|pl}} ''Luzino'')<ref>https://kaszubi.pl/part/luzino/index</ref> # [[Łeba]] ({{jãz.|pl}} ''Łeba'')<ref>https://kaszubi.pl/part/leba/index</ref> # [[Łãczëce]] ({{jãz.|pl}} ''Łęczyce'')<ref>https://kaszubi.pl/part/leczyce/index</ref> # [[Łubianô]] ({{jãz.|pl}} ''Łubiana'')<ref>https://kaszubi.pl/part/lubiana/index</ref> # [[Miastkò]] ({{jãz.|pl}} ''Miastko'')<ref>https://kaszubi.pl/part/miastko/index</ref> # [[Nowô Karczma (Gmina Kònôrzënë)|Nowô Karczma]] ({{jãz.|pl}} ''Nowa Karczma'')<ref>https://kaszubi.pl/part/nowa-karczma/index</ref> # [[Pelplin|Pelplëno]] ({{jãz.|pl}} ''Pelplin'')<ref>https://kaszubi.pl/part/pelplin/index</ref> # [[Pruszcz|Gduńsczi Pruszcz]] ({{jãz.|pl}} ''Pruszcz Gdański'')<ref>https://kaszubi.pl/part/pruszcz-gdanski/index</ref> # [[Przedkòwò]] ({{jãz.|pl}} ''Przodkowo'')<ref>https://kaszubi.pl/part/przodkowo/index</ref> # [[Przëwidz]] ({{jãz.|pl}} ''Przywidz'')<ref>https://kaszubi.pl/part/przywidz/index</ref> # [[Pùck]] ({{jãz.|pl}} ''Puck'')<ref>https://www.zkppuck.pl/</ref> # [[KZS Kłanino|Krézowi Zespół Szkół w Kłaninie]] ({{jãz.|pl}} ''PZS Kłanino'')<ref>https://kaszubi.pl/part/pzs-klanino/index</ref> # [[Réda]] ({{jãz.|pl}} ''Reda'')<ref>https://kaszubi.pl/part/reda/index</ref> # [[Rëmiô]] ({{jãz.|pl}} ''Rumia'')<ref>https://kaszubi.pl/part/rumia/index</ref> # [[Swiónowò]] ({{jãz.|pl}} ''Sianowo'')<ref>https://kaszubi.pl/part/sianowo/index</ref> # [[Serakòjce]] ({{jãz.|pl}} ''Sierakowice'')<ref>https://kaszubi.pl/part/sierakowice/index</ref> # [[Stôłpsk]] ({{jãz.|pl}} ''Słupsk'')<ref>https://kaszubi.pl/part/slupsk/index</ref> # [[Somònino]] ({{jãz.|pl}} ''Somonino'')<ref>https://kaszubi.pl/part/somonino/index</ref> # [[Sopòt]] ({{jãz.|pl}} ''Sopot'')<ref>https://kaszubi.pl/part/sopot/index</ref> # [[Starogarda]] ({{jãz.|pl}} ''Stargard'')<ref>https://kaszubi.pl/part/stargard/index</ref> # [[Stãżëca]] ({{jãz.|pl}} ''Stężyca'')<ref>https://kaszubi.pl/part/stezyca/index</ref> # [[Strzelno (wies)|Strzelno]] ({{jãz.|pl}} ''Strzelno'')<ref>https://kaszubi.pl/part/strzelno/index</ref> # [[Sëlëczëno]] ({{jãz.|pl}} ''Sulęczyno'')<ref>https://kaszubi.pl/part/suleczyno/index</ref> # [[Szczecëno]] ({{jãz.|pl}} ''Szczecin'')<ref>https://kaszubi.pl/part/szczecin/index</ref> # [[Szëmôłd]] ({{jãz.|pl}} ''Szemud'')<ref>https://kaszubi.pl/part/szemud/index</ref> # [[Szimbark]] ({{jãz.|pl}} ''Szymbark'')<ref>https://kaszubi.pl/part/szymbark/index</ref> # [[Dërszewò]] ({{jãz.|pl}} ''Tczew'')<ref>https://kaszubi.pl/part/tczew/index</ref> # [[Torń]] ({{jãz.|pl}} ''Toruń'')<ref>https://kaszubi.pl/part/torun/index</ref> # [[Tëchòlô]] ({{jãz.|pl}} ''Tuchola'')<ref>https://kaszubi.pl/part/tuchola/index</ref> # [[Wejrowò]] ({{jãz.|pl}} ''Wejherowo'')<ref>https://kaszubi.pl/part/wejherowo/index</ref> # [[Wiele-Kôrsëno]] ({{jãz.|pl}} ''Wiele - Karsin'')<ref>https://kaszubi.pl/part/wiele-karsin/index</ref> # [[Wiérzchùcëno]] ({{jãz.|pl}} ''Wierzchucino'')<ref>https://kaszubi.pl/part/wierzchucino/index</ref> # [[Wiôlgô Wies]] ({{jãz.|pl}} ''Władysławowo'')<ref>https://kaszubi.pl/part/wladyslawowo/index</ref> # [[Zblewò]] ({{jãz.|pl}} ''Zblewo'')<ref>https://kaszubi.pl/part/zblewo/index</ref> # [[Karno Piesni i Tuńca „Gdiniô”]] ({{jãz.|pl}} ''Zespół Pieśni i Tańca „Gdynia”'')<ref>https://kaszubi.pl/part/zespol-piesni-i-tanca-gdynia/index</ref> # [[Żukòwò]] ({{jãz.|pl}} ''Żukowo'')<ref>https://kaszubi.pl/part/zukowo/index</ref> }}{{Aktualizacjô|Òstatnô=2026-04-29|Nastãpnô=+1 rok}} == Lësta przédników KPZ == === Przédnicë Przédnégò Zarządu Kaszëbskò-Pòmòrsczégò Zrzeszeniô (PZ KPZ) === * [[Aleksander Arendt]] (1956–1959) * [[Bernat Szczestny]] (1959–1971) * [[Jerzi Czedròwsczi]] (1971–1976) * [[Stanisłôw Pestka]] (1976–1980) * [[Izabella Trojanowskô]] (1980–1983) * [[Szczepón Lewnô]] (1983–1986) * [[Józef Bòrzëszkòwsczi]] (1986–1992) * [[Stanisłôw Pestka]] (1992–1994) * [[Jón Wërowińsczi]] (1994–1998) * [[Bruno Synak]] (1998–2000) === Przédnicë Kaszëbskò-Pòmòrsczégò Zrzeszeniô === * Bruno Synak (2000-2004) * [[Artur Jabłońsczi]] (2004–2010) * [[Łukôsz Grzãdzëcczi]] (2010–2016) * [[Édmùnd Wittbrodt]] (2016–2019) * [[Jón Wërowińsczi]] (2019–2025) * [[Bòżena Ùgòwskô]] (2025–2028)<ref>https://dziennikbaltycki.pl/kobieta-na-czele-zrzeszenia-kaszubsko-pomorskiego-jan-wyrowinski-nie-jest-juz-prezesem/ar/c1p2-28221419</ref><ref>{{#invoke:ArchivePrefix|full|https://web.archive.org/web/20260514070238/https://radiogdansk.pl/audycje/audycje-kaszubskie/2025/11/30/bozena-ugowsko-nowa-przedniczka-zkp/|prosto=https://radiogdansk.pl/wp-content/uploads/2025/12/30112025-ugowska-kaszubska.mp3?_=1|jaz=csb}}</ref> == Wspòminczi == * Gduńsk: Spòdlecznô Szkòla nr 85 m. Kaszëbskò-Pòmòrsczégò Zrzeszeniô == Òbaczë téż == * [[Pomerania (cządnik)]] * [[Rëmskô Klëka]] * [[Kaszëbsczé Zrzeszenié]] * [[Kaszëbsczé Parlamentarné Karno]] * [[Kaszëbsczi Institut]] == Przëpisë == {{Przëpisë|3}} == Lëteratura == * G. Stone: Slav outposts in Central European history : the Wends, Sorbs and Kashubs, London, UK : Bloomsbury Academic, an imprint of Bloomsbury Publishing Plc, 2016, s. 347 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://bazy.ngo.pl/search/info.asp?id=86294 Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié w baze bùtnowòrządowich òrganizacëji ngo.pl] * [http://www.kaszubi.pl Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié, Przédny part we Gduńskù] * [http://katalog.bip.ipn.gov.pl/informacje/11844?katalog=4 ZK-P IPN] * [http://katalog.bip.ipn.gov.pl/informacje/63709 ZK-P IPN] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié]] cgsecbt49lq5ctshnpsles3oyb3wjky 208476 208364 2026-07-17T19:37:54Z Orbitminis 18250 logotip 208476 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Asociatie casubo-pomeraniana.png|mały|Logòtip Kaszëbskò-Pòmòrsczi Zrzeszeniô]] [[Òbrôzk:Gduńsk - Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié.JPG|mały|Bùdink z biórama Kaszëbskò-Pòmòrsczégò Zrzeszeniô w [[Gduńsk]]ù]] [[Òbrôzk:Zrzeszenie Kaszubsko-Pomorskie.jpg|mały|Przëdóni stanicë partu Zrzeszeniô i jiné w [[Gdiniô|Gdini]]]] '''Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié''', '''KPZ''' ({{jãz.|pl}} ''Zrzeszenie Kaszubsko-Pomorskie'', ''ZKP'') – [[kaszëbskô]] spòlëznowò-kùlturalnô òrganizacjô, chtërna zrzesziwô Pòmòrzón òrôz wszëtczé personë, chtërné jidentifikùją sã z ji sztatutòwyma célama, przede wszëtczim rozmajitim rozwijã [[Pòmòrskô|Pòmòrzô]]. Mô taczé miono òd 1964 r. tëdë [[Kaszëbsczé Zrzeszenié]] przëjãło w swòje rédżi karno dzejôrzi Zrzeszenia Kòcewsczégò. Òno òbjimało swòjim dzejanim, nimò zôwad z państwòwy stronë, całé Pòmòrzé. Nimò krizësów i nieùdôwków apartniło sã w dzejanim niezanôleżnotą òd partiowëch władzów, ale zbiérało téż nôremnëch nôleżników [[Pòlskô Zjednónô Robòtniczô Partiô|Pòlsczi Zjednóny Robòtniczi Partie]] i ZSL. Wôżné téż bëło òtemkniãcé szerok Zrzeszeniô na òkrãżô inteligencji, lëteracczé i nôùkòwé, lëdzy za kòrzeniającëch sã w kaszëbsczi tradicji [[Gduńsk|Gduńska]] i Pòmòrzô, pòchôdającëch z rozmajitëch strón. Barżi niż w przeszłoce, zgódno z tradicją i dejologią [[Kaszëbi|kaszëbsczi]] rësznotë, zaczãlë jidentifikòwac kaszëbskòsc z całoscą Pòmòrza. Òstała wnenczas wërobionô nowô fòrmùła regiónalny rësznotë, pòdczorchiwającô wskôzë demòkracji w państwie i dejã samòrządnoscë-krajowòscë, chtërny ùsôdzcą béł [[Lech Bądkòwsczi]]. Pòwszédnotë ti dejologii w kaszëbskò-pòmòrsczim òkrãżim pòmôgałë zwënégòwania na niwie wëdowizn w òbrëmienim lëteraturë (wicy jak 350 titułów, 1 mln wëdôwkù), wespółdzejanié z [[Gduńsczé Nôùkòwé Towarzëstwò|Gduńsczim Nôùkòwym Towarzëstwã]], trójné ùdbë i institucje w terenie, a w tim pòwstanié [[Mùzeum|mùzeów]], jak téż zwielający sã ùróbk zrzeszeniowégò cządnika, miesãcznika "Pomerania", redagòwónégò dłudżé lata przez [[Wòjcech Czedrowsczi|Wòjcecha Czedrowsczégò]], [[Stanisłôw Pestka|Stanisłôwa Pestkã]] ë jinszëch. ''Pomerania'' bëła i je wôżnym pismionem kaszëbsczi rësznotë. Zrzeszenié mô wiôldżi znaczënk dlô òchrónë ë rozwiju [[kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczégò jãzëka]] i kùlturë. Òno òbjimô swòjim dzejanim młodëch téż, taczich jak [[Karno Sztudérów „Pòmòraniô”]]. == Nôdgrodë i wëapartnieniô == Prezydiô [[Wòjewódzkô nôrodnô radzëzna|Wòjewódzczi Nôrodny Radzëznë]] w Gduńskù w 1977 rokù wëapartniło Przédny Zarząd Kaszëbskò-Pòmòrsczégò Zrzeszeniô hònórną merką „Wstëżnim Gduńsczi Zemi”. W 1997 Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié òtrzëmało Medal Ksãca Mestwina II za szérzwienié kaszëbsczi kùlturë. == Partë Kaszëbskò-Pòmòrsczégò Zrzeszeniô == Lësta partów z 2026 r.:<ref>https://kaszubi.pl/part-list</ref> {{Kòlumnë|em=36|1= # [[Banino]] ({{jãz.|pl}} ''Banino'')<ref>https://kaszubi.pl/part/banino/index</ref> # [[Brusë]] ({{jãz.|pl}} ''Brusy'')<ref>https://kaszubi.pl/part/brusy/index</ref> # [[Bëdgòszcz]] ({{jãz.|pl}} ''Bydgoszcz'')<ref>https://kaszubi.pl/part/bydgoszcz/index</ref> # [[Bëtowò]] ({{jãz.|pl}} ''Bytów'')<ref>https://kaszubi.pl/part/bytow/index</ref> # [[Céwice]] ({{jãz.|pl}} ''Cewice'')<ref>https://kaszubi.pl/part/cewice/index</ref> # [[Chmielno]] ({{jãz.|pl}} ''Chmielno'')<ref>https://kaszubi.pl/part/chmielno/index</ref> # [[Chònice]] ({{jãz.|pl}} ''Chojnice'')<ref>https://kaszubi.pl/part/chojnice/index</ref> # [[Chwaszczëno]] ({{jãz.|pl}} ''Chwaszczyno'')<ref>https://kaszubi.pl/part/chwaszczyno/index</ref> # [[Czersk]] ({{jãz.|pl}} ''Czersk'')<ref>https://kaszubi.pl/part/czersk/index</ref> # [[Człëchòwò]] [({{jãz.|pl}} ''Człuchów'')<ref>https://kaszubi.pl/part/czluchow/index</ref> # [[Dãbògòrzé-Kòsôkòwò]] ({{jãz.|pl}} ''Dębogórze-Kosakowo'')<ref>https://kaszubi.pl/part/debogorze-kosakowo/index</ref> # [[Dzemiónë]] ({{jãz.|pl}} ''Dziemiany'')<ref>https://kaszubi.pl/part/dziemiany/index</ref> # [[Part Gduńsk]] ({{jãz.|pl}} ''Gdańsk'')<ref>https://kaszubi.pl/part/gdansk/index</ref> # [[Gduńsczé Kaszëbsczé Dnie]] ({{jãz.|pl}} ''Gdańskie Dni Kaszubskie'')<ref>https://kaszubi.pl/part/gdanskie-dni-kaszubskie/index</ref> # [[Part Gdiniô]] ({{jãz.|pl}} ''Gdynia'')<ref>https://kaszubi.pl/part/gdynia/index</ref><ref>{{YouTube|v=OKA_yPQPnMo|tit=Bogumiła Cirocka i Dariusz Majkowski rozmawiają o książce Pòd òkã Jastrë — Kaszubskie Forum Kultury}}</ref> # [[Góra]] ({{jãz.|pl}} ''Góra'')<ref>https://www.facebook.com/p/Zrzeszenie-Kaszubsko-Pomorskie-w-G%C3%B3rze-100077494311445/?_rdr</ref> # [[Gòscëcëno]] ({{jãz.|pl}} ''Gościcino'')<ref>https://kaszubi.pl/part/goscicino/index</ref> # [[Grëdządz]] ({{jãz.|pl}} ''Grudziądz'')<ref>https://kaszubi.pl/part/grudziadz/index</ref> # [[Hél]] ({{jãz.|pl}} ''Hel'')<ref>https://kaszubi.pl/part/hel/index</ref> # [[Jastarniô]] ({{jãz.|pl}} ''Jastarnia'')<ref>https://kaszubi.pl/part/jastarnia/index</ref> # [[Pilëce|Jastrzëbiô Góra]] ({{jãz.|pl}} ''Jastrzębia Góra'')<ref>https://kaszubi.pl/part/jastrzebia-gora/index</ref> # [[Kartuzë]] ({{jãz.|pl}} ''Kartuzy'')<ref>https://kaszubi.pl/part/kartuzy/index</ref> # [[Karno Sztudérów „Pòmòraniô”]] ({{jãz.|pl}} ''Klub Studencki „Pomorania”)<ref>https://kaszubi.pl/part/klub-studencki-pomorania/index</ref> # [[Turistné Karno „Wanożnik”]] ({{jãz.|pl}} ''Klub Turystyczny „Wanożnik”)<ref>https://kaszubi.pl/part/wanoznik/index</ref> # [[Kòlbùdë]] ({{jãz.|pl}} ''Kolbudy'')<ref>https://kaszubi.pl/part/kolbudy/index</ref> # [[Kònarzënë]] ({{jãz.|pl}} ''Konarzyny'')<ref>https://kaszubi.pl/part/konarzyny/index</ref> # [[Part Kòscérzëna]] ({{jãz.|pl}} ''Kościerzyna'')<ref>https://kaszubi.pl/part/koscierzyna/index</ref> # [[Kòszalëno]] ({{jãz.|pl}} ''Koszalin'')<ref>https://kaszubi.pl/part/koszalin/index</ref> # [[Krokòwò]] ({{jãz.|pl}} ''Krokowa'')<ref>https://kaszubi.pl/part/krokowa/index</ref> # [[Labòrg]] ({{jãz.|pl}} ''Lębork'')<ref>https://kaszubi.pl/part/lebork/index</ref> # [[Lëniô]] ({{jãz.|pl}} ''Linia'')<ref>https://kaszubi.pl/part/linia/index</ref> # [[Lëpińce]] ({{jãz.|pl}} ''Lipnica'')<ref>https://kaszubi.pl/part/lipnica/index</ref> # [[Lëpùsz]] ({{jãz.|pl}} ''Lipusz'')<ref>https://kaszubi.pl/part/lipusz/index</ref> # [[Part w Lëzënie]]<ref>https://web.archive.org/web/20260713114306/https://luzino.info/wp-content/uploads/2023/11/IMG_4708-scaled.jpg</ref> ({{jãz.|pl}} ''Luzino'')<ref>https://kaszubi.pl/part/luzino/index</ref> # [[Łeba]] ({{jãz.|pl}} ''Łeba'')<ref>https://kaszubi.pl/part/leba/index</ref> # [[Łãczëce]] ({{jãz.|pl}} ''Łęczyce'')<ref>https://kaszubi.pl/part/leczyce/index</ref> # [[Łubianô]] ({{jãz.|pl}} ''Łubiana'')<ref>https://kaszubi.pl/part/lubiana/index</ref> # [[Miastkò]] ({{jãz.|pl}} ''Miastko'')<ref>https://kaszubi.pl/part/miastko/index</ref> # [[Nowô Karczma (Gmina Kònôrzënë)|Nowô Karczma]] ({{jãz.|pl}} ''Nowa Karczma'')<ref>https://kaszubi.pl/part/nowa-karczma/index</ref> # [[Pelplin|Pelplëno]] ({{jãz.|pl}} ''Pelplin'')<ref>https://kaszubi.pl/part/pelplin/index</ref> # [[Pruszcz|Gduńsczi Pruszcz]] ({{jãz.|pl}} ''Pruszcz Gdański'')<ref>https://kaszubi.pl/part/pruszcz-gdanski/index</ref> # [[Przedkòwò]] ({{jãz.|pl}} ''Przodkowo'')<ref>https://kaszubi.pl/part/przodkowo/index</ref> # [[Przëwidz]] ({{jãz.|pl}} ''Przywidz'')<ref>https://kaszubi.pl/part/przywidz/index</ref> # [[Pùck]] ({{jãz.|pl}} ''Puck'')<ref>https://www.zkppuck.pl/</ref> # [[KZS Kłanino|Krézowi Zespół Szkół w Kłaninie]] ({{jãz.|pl}} ''PZS Kłanino'')<ref>https://kaszubi.pl/part/pzs-klanino/index</ref> # [[Réda]] ({{jãz.|pl}} ''Reda'')<ref>https://kaszubi.pl/part/reda/index</ref> # [[Rëmiô]] ({{jãz.|pl}} ''Rumia'')<ref>https://kaszubi.pl/part/rumia/index</ref> # [[Swiónowò]] ({{jãz.|pl}} ''Sianowo'')<ref>https://kaszubi.pl/part/sianowo/index</ref> # [[Serakòjce]] ({{jãz.|pl}} ''Sierakowice'')<ref>https://kaszubi.pl/part/sierakowice/index</ref> # [[Stôłpsk]] ({{jãz.|pl}} ''Słupsk'')<ref>https://kaszubi.pl/part/slupsk/index</ref> # [[Somònino]] ({{jãz.|pl}} ''Somonino'')<ref>https://kaszubi.pl/part/somonino/index</ref> # [[Sopòt]] ({{jãz.|pl}} ''Sopot'')<ref>https://kaszubi.pl/part/sopot/index</ref> # [[Starogarda]] ({{jãz.|pl}} ''Stargard'')<ref>https://kaszubi.pl/part/stargard/index</ref> # [[Stãżëca]] ({{jãz.|pl}} ''Stężyca'')<ref>https://kaszubi.pl/part/stezyca/index</ref> # [[Strzelno (wies)|Strzelno]] ({{jãz.|pl}} ''Strzelno'')<ref>https://kaszubi.pl/part/strzelno/index</ref> # [[Sëlëczëno]] ({{jãz.|pl}} ''Sulęczyno'')<ref>https://kaszubi.pl/part/suleczyno/index</ref> # [[Szczecëno]] ({{jãz.|pl}} ''Szczecin'')<ref>https://kaszubi.pl/part/szczecin/index</ref> # [[Szëmôłd]] ({{jãz.|pl}} ''Szemud'')<ref>https://kaszubi.pl/part/szemud/index</ref> # [[Szimbark]] ({{jãz.|pl}} ''Szymbark'')<ref>https://kaszubi.pl/part/szymbark/index</ref> # [[Dërszewò]] ({{jãz.|pl}} ''Tczew'')<ref>https://kaszubi.pl/part/tczew/index</ref> # [[Torń]] ({{jãz.|pl}} ''Toruń'')<ref>https://kaszubi.pl/part/torun/index</ref> # [[Tëchòlô]] ({{jãz.|pl}} ''Tuchola'')<ref>https://kaszubi.pl/part/tuchola/index</ref> # [[Wejrowò]] ({{jãz.|pl}} ''Wejherowo'')<ref>https://kaszubi.pl/part/wejherowo/index</ref> # [[Wiele-Kôrsëno]] ({{jãz.|pl}} ''Wiele - Karsin'')<ref>https://kaszubi.pl/part/wiele-karsin/index</ref> # [[Wiérzchùcëno]] ({{jãz.|pl}} ''Wierzchucino'')<ref>https://kaszubi.pl/part/wierzchucino/index</ref> # [[Wiôlgô Wies]] ({{jãz.|pl}} ''Władysławowo'')<ref>https://kaszubi.pl/part/wladyslawowo/index</ref> # [[Zblewò]] ({{jãz.|pl}} ''Zblewo'')<ref>https://kaszubi.pl/part/zblewo/index</ref> # [[Karno Piesni i Tuńca „Gdiniô”]] ({{jãz.|pl}} ''Zespół Pieśni i Tańca „Gdynia”'')<ref>https://kaszubi.pl/part/zespol-piesni-i-tanca-gdynia/index</ref> # [[Żukòwò]] ({{jãz.|pl}} ''Żukowo'')<ref>https://kaszubi.pl/part/zukowo/index</ref> }}{{Aktualizacjô|Òstatnô=2026-04-29|Nastãpnô=+1 rok}} == Lësta przédników KPZ == === Przédnicë Przédnégò Zarządu Kaszëbskò-Pòmòrsczégò Zrzeszeniô (PZ KPZ) === * [[Aleksander Arendt]] (1956–1959) * [[Bernat Szczestny]] (1959–1971) * [[Jerzi Czedròwsczi]] (1971–1976) * [[Stanisłôw Pestka]] (1976–1980) * [[Izabella Trojanowskô]] (1980–1983) * [[Szczepón Lewnô]] (1983–1986) * [[Józef Bòrzëszkòwsczi]] (1986–1992) * [[Stanisłôw Pestka]] (1992–1994) * [[Jón Wërowińsczi]] (1994–1998) * [[Bruno Synak]] (1998–2000) === Przédnicë Kaszëbskò-Pòmòrsczégò Zrzeszeniô === * Bruno Synak (2000-2004) * [[Artur Jabłońsczi]] (2004–2010) * [[Łukôsz Grzãdzëcczi]] (2010–2016) * [[Édmùnd Wittbrodt]] (2016–2019) * [[Jón Wërowińsczi]] (2019–2025) * [[Bòżena Ùgòwskô]] (2025–2028)<ref>https://dziennikbaltycki.pl/kobieta-na-czele-zrzeszenia-kaszubsko-pomorskiego-jan-wyrowinski-nie-jest-juz-prezesem/ar/c1p2-28221419</ref><ref>{{#invoke:ArchivePrefix|full|https://web.archive.org/web/20260514070238/https://radiogdansk.pl/audycje/audycje-kaszubskie/2025/11/30/bozena-ugowsko-nowa-przedniczka-zkp/|prosto=https://radiogdansk.pl/wp-content/uploads/2025/12/30112025-ugowska-kaszubska.mp3?_=1|jaz=csb}}</ref> == Wspòminczi == * Gduńsk: Spòdlecznô Szkòla nr 85 m. Kaszëbskò-Pòmòrsczégò Zrzeszeniô == Òbaczë téż == * [[Pomerania (cządnik)]] * [[Rëmskô Klëka]] * [[Kaszëbsczé Zrzeszenié]] * [[Kaszëbsczé Parlamentarné Karno]] * [[Kaszëbsczi Institut]] == Przëpisë == {{Przëpisë|3}} == Lëteratura == * G. Stone: Slav outposts in Central European history : the Wends, Sorbs and Kashubs, London, UK : Bloomsbury Academic, an imprint of Bloomsbury Publishing Plc, 2016, s. 347 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://bazy.ngo.pl/search/info.asp?id=86294 Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié w baze bùtnowòrządowich òrganizacëji ngo.pl] * [http://www.kaszubi.pl Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié, Przédny part we Gduńskù] * [http://katalog.bip.ipn.gov.pl/informacje/11844?katalog=4 ZK-P IPN] * [http://katalog.bip.ipn.gov.pl/informacje/63709 ZK-P IPN] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié]] 6yyswe6poifvrrck8c7mlc14kmoyf8k 0 5448 208412 199372 2026-07-17T15:19:43Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Kaszëbsczé dëchë i demònë]] 208412 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Acute photosensitivity reaction in EPP (2).jpg|mały|[[Pòrfiria]] – chòroscowy òbjôw]] '''Wieszczi''' je ten chto pò smiercë je czerwòny (Sychta). [[Aleksander Hilferding]] béł w [[Grzmiącô|Grzmiący]] i tam uczuł i napisôł (1862), że wieśzczi czedë ùmrze, a bãdze zachòwané w zark, to òn so dostónie zgło i żwie je, aż nôblëższëch przijacelów, òjca, matkã, jednégò pò drëdżim wcignie. Ò wieszczich są pòdania zwëskóné lëterackò, zrobile to np. [[Alojzy Nôgel]] i [[Krystyna Muza]]. Mòże niejedny wieszczi mielë za żëcô pòrfiriã? == Lëteratura == * Dzieje Brus i okolicy : praca zbiorowa / pod red. Józefa Borzyszkowskiego ; [aut. Krzysztof Walenta et al.].Chojnice ; Gdańsk : Zrzeszenie Kaszubsko-Pomorskie, 1984, s. 285. * Dr Nadmorski: Kaszuby i Kociewie. Język, zwyczaje, przesądy, podania, zagadki i pieśni ludowe w północnej części Prus Zachodnich, Poznań 1892, s. 60. * Perszon, J.: Na brzegu życia i śmierci : zwyczaje, obrzędy oraz wierzenia pogrzebowe i zaduszkowe na Kaszubach. Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, Lublin 1999 (English summary). * Остатки славян на южном берегу Балтийского Моря, Sankt-Petersburg 1862 (wyd. polskie Resztki Słowian na południowym wybrzeżu Morza Bałtyckiego, tłum. Nina Perczyńska, oprac. Jerzy Treder, Gdańsk 1989, s. 152. * Sychta B.: Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej. Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk, t.VI (1973), s. 144. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://wikisource.org/wiki/O_wieszczych_czyli_upiorach ''O wieszczych czyli upiorach''] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbsczé dëchë i demònë]] 65y9wceaor6quflobmi13e8kf3lrkef 208419 208412 2026-07-17T15:24:02Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Kaszëbskô mitologiô]] 208419 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Acute photosensitivity reaction in EPP (2).jpg|mały|[[Pòrfiria]] – chòroscowy òbjôw]] '''Wieszczi''' je ten chto pò smiercë je czerwòny (Sychta). [[Aleksander Hilferding]] béł w [[Grzmiącô|Grzmiący]] i tam uczuł i napisôł (1862), że wieśzczi czedë ùmrze, a bãdze zachòwané w zark, to òn so dostónie zgło i żwie je, aż nôblëższëch przijacelów, òjca, matkã, jednégò pò drëdżim wcignie. Ò wieszczich są pòdania zwëskóné lëterackò, zrobile to np. [[Alojzy Nôgel]] i [[Krystyna Muza]]. Mòże niejedny wieszczi mielë za żëcô pòrfiriã? == Lëteratura == * Dzieje Brus i okolicy : praca zbiorowa / pod red. Józefa Borzyszkowskiego ; [aut. Krzysztof Walenta et al.].Chojnice ; Gdańsk : Zrzeszenie Kaszubsko-Pomorskie, 1984, s. 285. * Dr Nadmorski: Kaszuby i Kociewie. Język, zwyczaje, przesądy, podania, zagadki i pieśni ludowe w północnej części Prus Zachodnich, Poznań 1892, s. 60. * Perszon, J.: Na brzegu życia i śmierci : zwyczaje, obrzędy oraz wierzenia pogrzebowe i zaduszkowe na Kaszubach. Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, Lublin 1999 (English summary). * Остатки славян на южном берегу Балтийского Моря, Sankt-Petersburg 1862 (wyd. polskie Resztki Słowian na południowym wybrzeżu Morza Bałtyckiego, tłum. Nina Perczyńska, oprac. Jerzy Treder, Gdańsk 1989, s. 152. * Sychta B.: Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej. Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk, t.VI (1973), s. 144. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://wikisource.org/wiki/O_wieszczych_czyli_upiorach ''O wieszczych czyli upiorach''] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbskô mitologiô]] b3i2v8uddt0iuy8s3mt0r809gb0gmr4 0 5504 208459 196731 2026-07-17T17:27:10Z Iketsi 3254 ' - to je '→' – '; 208459 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Patates.jpg|mały|Bùlwë]] '''Bùlwa''' (''Solanum tuberosum'' L.) – roscëna z rodzëznë lilkòwatëch (''Solanaceae'' L.), baro wôżnô dlô [[Kaszëbë|kaszëbsczich]] gbùrów. Òna pòchòdzy z [[Pôłniowô Amerika|Pôłniowi Americzi]]. Do òpriskiwaniô bùlew jak òne roscą mòże brac [[sark]] [[Kòper|kòpru]](II) – to je taczi chróniowi spòsób. [[Kaszëbi]] czedës wëbiéralë je z zemi na kòlanach. Pò wëbiéraniu bùlwë mòże mitowac. Kaszëbi jesz dzys jedzą wiele gòtowónëch bùlew, a czasã pùlków. Kaszëbczi m. jin. z bùlew piekłë [[plińce]]. Z nima mòże robic bùlwòwé miónczi np. cëskac nima w kòsz abò nëkac z bùlwą na łëżce. == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Solanum tuberosum (Aardappelplant) Nicola.jpg|Bùlwë Òbrôzk:Potatoe peeling.jpg|Skrobanié bùlwë Òbrôzk:Groene aardappels 'Doré' (Solanum tuberosum 'Doré').jpg|Taczé zelonawé bùlwë nie są dobré do jedzeniô </gallery> == Òbaczë téż == * [[Skrobajk]] * [[Gbùrzëzna]] == Lëteratura == * Dzieje [[Brusë|Brus]] i okolicy : praca zbiorowa / pod red. Józefa Borzyszkowskiego ; [aut. Krzysztof Walenta et al.].Chojnice ; Gdańsk : Zrzeszenie Kaszubsko-Pomorskie, 1984, s. 141. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20110126033808/http://www.minrol.gov.pl/pol/Jakosc-zywnosci/Produkty-regionalne-i-tradycyjne/Lista-produktow-tradycyjnych/woj.-pomorskie/Pulki-kaszubskie Pùlczi] * [http://www.agrobiotest.pl/ ò zdrów żëwnoce] * [http://www.europotato.org/display_description.php?variety_name=Kaszubskie Zort bùlew: Kaszëbsczé - Kaszubskie] [[Kategòrëjô:Bòtanika]] [[Kategòrëjô:Ògardowizna]] o1sve13rxozycvumf71sxb4eqx5vvoz 0 5819 208468 161029 2026-07-17T19:18:39Z Iketsi 3254 ' - to je '→' – '; {{Commons}} 208468 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Eendekroos dicht bijeen.JPG|mały|Rzãs]] '''Rzãs''' (''Lemna'') – szlach roscënów z rodzëznë arónowatëch (''Araceae''). Na niejednëch wòdach [[Kaszëbë|Kaszëb]] rosce dosc wiele rzãsu. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Bòtanika]] inm0z5j089kwu1vwtwxow5iy5uuje0q 0 5847 208365 205479 2026-07-17T12:55:44Z Terrus38 14026 208365 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Bp andrzej sliwinski.jpg|mały|Biskùp Andrzéj Slëwińsczi]] '''Andrzéj Slëwińsczi''' ({{jãz.|pl}} ''Andrzej Śliwiński''; 1939–2009) – ùrodzył sã w [[Wôrblëniô|Wôrblëni]] w [[Gmina Pùck|gminie Pùck]]. W latach 1956–1961 sztudérowôł w Wëższi Dëchòwny Seminarëji w [[Pelplin|Pelplënie]]. Tùwò dożdôł sã ksãżëch swiãceniów, chtërne przëjimnął w 1961 r. Jakno ksądz béł nôprzód w [[Łątczińskô Wigòda|Łątczińsczi Wigòdze]]. Òd 1986 rokù béł biskùpã. Jakno biskùp sufragan chełmińsczi diecezji miôł dobré zdanié ò dolmaczenim z pòlsczégò "Nowégò Testameńtu" (1993) na [[kaszëbsczi jãzëk]] zrobionym przez [[Eùgeniusz Gòłąbk|Eùgeniusza Gòłąbka]]. Ten syn Kaszëbsczi Zemi je pòchòwóny w [[Jelbiąg]]ù, gdze béł [[òrdinariusz]]em. == Òbaczë téż == * [[Kònstantin Dominik]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20071228050826/http://www.diecezja.elblag.opoka.org.pl/index.php?option=com_content&task=category&sectionid=5&id=29&Itemid=49 Pòlskòjãzëkòwi biogram] * [http://www.catholic-hierarchy.org/bishop/bsliwi.html Anielskòjãzëkòwi biogram] {{SORTUJ:Slëwińsczi Andrzéj}} [[Kategòrëjô:Kaszëbi]] [[Kategòrëjô:Dëchòwny]] ln8929kkcu5p4f4xp5yddu7wy3dl77w 0 5869 208480 161897 2026-07-17T19:48:58Z Iketsi 3254 + 208480 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Ночной джанкой.jpg|mały|]] '''Dżankoj''' ({{jãz.|ru,uk}} Джанкой, {{jãz.|crh}} ''Canköy'', Джанкой) – gard na [[Krim]]ie. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Ruskô]] [[Kategòrëjô:Ùkrajina]] r2v4ldo0sgm7ocx0mg8i65utyr4k9pt 0 5999 208510 206220 2026-07-17T22:30:35Z DawnyTest 14843 208510 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò|na karce=Wales in the UK and Europe.svg|mòtto=Cymru am byth<br>(Walijô na zawdë)|herb=Royal Badge of Wales (2008-2024).svg|miono-genitiw=Walije|fana=Flag of Wales.svg|himn=Hen Wlad Fy Nhadau<br>(Stari krôj mòich òjców) <center>[[File:Hen Wlad fy Nhadau piano.ogg]]</center>|dëtk=Anielsczi funt szterling|kòd dëtka=GBP|lëdztwò=3 164 000|stolëca=Cardiff|fòrma państwa=[[mònarchiô]]|wiéchrzëzna=20 779|jãzëk=anielsczi, walëjsczi|miono=Walijô|gwôsné miono=Cymru<br>Wales|rok=2023|czasowô cona=+0|telefón=+44|Internet=.wales|Premiéra=Eluned Morgan|Prezydeńt=|Mònarcha=Karól III}} '''Walijô''' ([[Walijsczi jãzëk|wal]]. ''Cymru'') je jednym z szterëch dzélów [[Wiôlgô Britanijô|Wiôldżi Britaniji]], historiczną celticką krôjną. * stoleczny gard: Cardif * lëdztwò: 3 164 000 (2023)<ref>[https://www.gov.wales/mid-year-estimates-population-2023-html Mid year estimates of the population: 2023] Government of Wales</ref> * wiéchrzëzna: 20 779 km² * Internet: .wales lub .cymru, òd 2015<ref>[https://businesswales.gov.wales/news-and-blog/discover-benefits-wales-and-cymru-domains Discover the benefits of .wales and .cymru domains] Business Wales</ref> == Historiô == Za rządów rzimsczégò césarza Klaùdiusza Walijô bëłô zamieszkiwanô bez Sylurów, Ordowików ë Dekangów. Sylurowie przez dłudżi biôtkòwali procëm Rzimianom; równak w roku 74 òstali pòkònani. W [[Strzédnowiek|strzédnowieku]] bëłë tu państwa m. jin. Królestwò Gwynedd i Królestwò Powys, chtërne widzałi sã pòd [[Anielskô|anielsczé]] panowanié. W XII stalata król Gwynedd - Owain Gwynedd przëjãl titel ksążëcã Walije<ref>Brockwell&nbsp;V., ''[https://hattonsoflondon.co.uk/the-history-of-the-prince-and-princess-of-wales-titles/ The History of the Prince and Princess of Wales Titles]'' [online], Hattons of London, 17 gòdnika 2023 [dost. 2026-07-07] ({{jãz.|en}}).</ref>. Pò pòdboju Walijsczi bez anielsczégò króla Edwarda I w 1284, jegò syn zwëskał titel ksążëcã w 1301 jako nastãpnik trónu (titel ten do dzys przësłëguje britijsczim nastãpnikom)<ref>''[https://www.bbc.co.uk/newsround/62928829 Prince of Wales: What does the title mean?]'', „BBC Newsround”, 16 séwnika 2022 [dost. 2026-07-07] ({{jãz.|en}}).</ref>. == Geografiô == === Gardë === * Cardiff (stolëczny gard) * Swansea * Newport * Rhondda * Barry === Rzéczi === * Wye * Usk * Severn * Tywi * Dee == Òbaczë téż == * [[Anielskô]] * [[Szkòckô]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Wiôlgô Britaniô]] h11fuq0filkpfoip6z7ye0zndp8bh3g 0 6116 208351 208195 2026-07-17T12:47:10Z Iketsi 3254 drobnô 208351 wikitext text/x-wiki '''Dzéń Jednotë Kaszëbów''' ({{jãz.|pl}} ''Dzień Jedności Kaszubów'') – [[Kaszëbë|kaszëbskô]] swiãto swiãtowóné kòżdorocznie [[19 strëmiannika]] ùwdarzëwając pisenną nadczidkã ò [[Kaszëbi|Kaszëbach]] w [[Bùlla|bùlli]] [[Papiéż Grégòr IX|papiéża Grégòra IX]]. 19 strëmiannika 1238 papiéż skôzëwôł szczecënsczégò ksążã „ksążëcã Kaszëb” ({{jãz.|la}} ''clare morie… duce Cassubie''), pòcwierdzając bëlnégò pòdarowóné przez [[Bògùsłôw I|Bògùsława I]] (ùm. 1187) zôkónòwi [[Maltańsczi Zôkón|joannitów]] pòd [[Stôrgard|Stôrgardã nad Inã]]<ref>[[Gerat Labùda|G. Labùda]], ''O Kaszubach'', Gdiniô 1991, s. 18.</ref>. Pònemù ksążã [[Zôpadnô Pòmòrskô|Zôpadny Pòmòrsczi]] nôsy titel ''dux Slauorum et Cassubie'' tj. ''ksyżëc Słowiónów ë Kaszëb''. Negò titla brëkòwôł jesz ksyżëc [[Barnim I]] (1210–1278). Bëłô to prôwdëjuwerno pierszô historicznô nadczidka ò [[Kaszëbi|Kaszëbach]]. == Zjazdë Kaszëbów == {{Apartny artikel|Swiatowi Zjôzd Kaszëbów}} [[Òbrôzk:Transcassubia 2005 Gdinio 1.jpg|mały|Zug [[Transcassubia]] w [[Gdiniô|Gdinie]]]] Pò [[Administracyjnô refòrma w Pòlsce (1999)|administracyjny refòrmie]] (1999), z przëczënë jaczi òbrëmienié Kaszëb nalazło sã w cawnoscë grańcach nowégò [[Pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczégò wòjewództwa]], òstałë zaczątkòwóné zjazdë Kaszëbów òdbiwôjãce sã do dzysészégò sztërkù. Pierszi zjôzd òdbëł sã w 1999 rokù w [[Chònice|Chònicach]]. Zjazdë są pòdrobną leżnotą do promòcje kaszëbiznë, pòdtrzëmëwóniô tradicje regionù i jintegracje Kaszëbów. Chłoscëną je przejôzd banã [[Transcassubia]], òbczas chtërnégò Kaszëbi òdezwują swòją jednotã<ref>[https://www.kaszubi.pl/index?p=news_comm&id=781 28 lipca 2007 Zjazd Kaszubów tym razem w Brusach]. ({{jãz.|pl}}) [[Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié]] [przëstãp 2026-07-16]</ref>. == Historiô i nôstãpné informacje Dnia Jednotë Kaszëbów == Òbrządë swiãta mają za cél promòwanié [[Kaszëbskô kùltura|kaszëbsczi kùlturë]]. Òrganizowóné są czermasze lëdowëch ùsôdczów, wëstôwczi rãcznégò dzeła, roczëznòwé zéńdzenia ùwdarzëwiającé sztótczi znaczącé dlô Kaszëbsczi na przełómie lat przëbaczającé wôżné wëdarzenia abò pòstacje mającé cësk na jich historiã. Tradicjowim detkã òbrządków Dnia Jednotë Kaszëbów je turniér grë w kaszëbską „[[Baszka|Baszkã]]”. Pierszi Dzéń Jednotë Kaszëbów òdbéł sã [[19 strëmiannika]] [[2004]] rokù we [[Gduńsk]]ù. Òd 2006 rokù, dzãka rësznocë Marka Wantocha-Rekòwsczégò, zbògacył gò wespółowim granim akòrdionistów (nié blós z Pòmòrza). Kòżdorocznie òbczas zéńdzenia dzeje sã próba pòbëcô rekòrdu w jednoczasnym grze na akòrdionach. Rëszną dzełã do grë są wiedno akòrdionowé aranżacje znónëch kaszëbsczich nótów. Slédni rekòrd nôleżi do [[Bòjano|Bòjana]], gdze wespół zagrało 371 lëdzy. Òbrządë kòòrdinuje [[Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié]]. Hònorowi patronat nad òbrządkama w 2012 rokù òbjãłë: wicemarszôłk Senatu Jón Wërowińsczi, marszôłk pòmòrsczégò wòjewództwa [[Mieczësłôw Struk]], pòmòrsczi wòjewòda [[Riszôrd Stachùrsczi]], równak mediòwi patronatë: TVP Gduńsk, [[Radio Kaszëbë]], [[Dziennik Bałtycki|Bôłtëcczi Dzénnik]] i jinternetowi pòrtal Nasze Miasto ({{jãz.|csb}} ''Naji Gard''). W latach 2020–2021 òbrządczi nie òdbëwôłë sã z przëczënë pandemii COVID-19<ref>[https://kaszubi.pl/news/view/vivat-cassubia---koncert-akordeonowy-z-okazji-dnia-jednosci-kaszubow-w-sopocie ''Vivat Cassubia - koncert akordeonowy z okazji Dnia Jedności Kaszubów w Sopocie''] ({{jãz.|pl}}) [online], kaszubi.pl [przëstãp 2026-07-16].</ref>. 13 strëmiannika 2026 òdbéłë sã (zòrganizowóné przez [[Kaszëbsczé Parlamentarné Karno]], Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié i [[Kaszëbsczi Institut]]) pierszé sejmòwé òbchòdë Dnia Jednotë Kaszëbów, pòd patronatã Marszôłka Senatu Małgòrzatë Kidawë-Błońsczi i z ùdzélã Marszôłka Sejmu Włodzmiérza Czarzastégò<ref>[https://gdansk.tvp.pl/92076476/dzien-jednosci-kaszubow-w-sejmie Sejm w czôrno-żôłtëch farwach! Tak swiãtowóno Dzéń Jednotë Kaszëbów w Parlamence] ({{jãz.|pl}}) gdansk.tvp.pl, 2026-03-13. [przëstãp 2026-07-16].</ref>. W nôslédnëch latach przédné òbchòdë bëłë òrganizowóné w taczich môlach jak: {| class="wikitable" !Rok !Gard |- |2004 |[[Gduńsk]] |- |2005 |[[Gduńsk]] |- |2006 |[[Tëchómie]] |- |2007 |[[Kramarzënë]] |- |2008 |[[Miastkò]] |- |2009 |[[Bëtowò]] |- |2010 |[[Kartuzë]] |- |2011 |[[Stôłpsk|Słëpsk]] |- |2012 |[[Brusë]] |- |2013 |[[Kòscérzna]] |- |2014 |[[Serakòjce]]<ref>https://web.archive.org/web/20140320204643/http://www.24kaszuby.pl/wydarzenia-dnia/dzien-jednosci-kaszubow-w-sierakowicach-2/</ref> |- |2015 |[[Sëlëczëno]] |- |2016 |[[Bòjano]] |- |2017 |[[Chmielno]] |- |2018 |[[Lëzëno]]<ref>{{YouTube|ZO44jKLNJaM|XX Światowy Zjazd Kaszubów 2018 HD}}</ref> |- |2019 |[[Żukòwò]] |- |2020 | rowspan="2" |[[Internet]] (COVID-19)<ref>https://web.archive.org/web/20240415230741/https://www.gazetakaszubska.pl/86377/dzen-jednote-kaszebow-19-marca-swietujemy-dzien-jednosci-kaszubow</ref> |- |2021 |- |2022 |[[Sopòt]]<ref>https://radioglos.pl/wiadomosci/regionalne/9608-dzien-jednosci-kaszubow-bez-bicia-rekordu-w-grze-na-akordeonach</ref> |- |2023 |[[Gniéwino]] |- |2024 |[[Kòscérzna]] |- |2025 |[[Bòlszewò]]<ref>https://koscierski.info/artykul/hej-mieszkancy-kaszub-n1684973</ref> |- |2026 |[[Wiôlgô Wies]]<ref>https://web.archive.org/web/20260504160218/https://odkryjpomorze.pl/storage/2026/03/post/1683/26371/dzien-jednosci-kaszubow-wladyslawowo-22-marca-2026-program.pdf</ref><ref>https://web.archive.org/web/20260504155906/https://scontent-dfw5-3.xx.fbcdn.net/v/t39.30808-6/653711717_1529386132527317_1175454651514524956_n.jpg?_nc_cat=110&ccb=1-7&_nc_sid=13d280&_nc_ohc=lc-xqCC5_jAQ7kNvwE_oula&_nc_oc=AdorCTy7HqHZ5XkR30cv4bQgH-aZhyA5pbRsh8U7dcppjMeZ7JeWf8Oz4Q-MxYeNJ5o&_nc_zt=23&_nc_ht=scontent-dfw5-3.xx&_nc_gid=KGZTHf4naCNs3nHXfsmSjA&_nc_ss=7b289&oh=00_Af4toQ7ZbUCGwaecsO_7nRo3Q2SxLiWEuCSgiuH7aDOUTA&oe=69FE921F</ref><ref>https://wladyslawowo.pl/wiadomosci/1/wiadomosc/242501/dzien_jednosci_kaszubow_we_wladyslawowie__22_marca_2026_r</ref><ref>https://radiogdansk.pl/audycje/audycje-kaszubskie/2026/03/16/dzien-jednosci-kaszubow-w-sejmie-i-gigantyczna-flaga-na-meczu-arki-gdynia/</ref> |} == Òbaczë téż == * [[Swiatowi Zjôzd Kaszëbów]] * [[Transcassubia]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bibliografiô == * Marcelina Oleszuk: [https://gdansk.naszemiasto.pl/dzien-jednosci-kaszubow-kaszubskie-swieto/ar/c8-825046 Dzéń Jednotë Kaszëbów]. www.gdansk.naszemiasto.pl, 2011-03-19. [przëstãp 2026-07-16]. * [https://www.brusy.pl/?a=22&lg=pl&id=13874&szukaj=dzie%F1%20jedno%B6ci Dzień Jedności Kaszubów 2012]. Brusy Miasto i Gmina, 2012-03-09. [przëstãp 2026-07-16]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * https://mojestrone.com/zjazd-kaszbow/relacj/ * [https://www.facebook.com/dzien.jednoscikaszubow Dzéń Jednotë Kaszëbów] * {{YouTube|PPWFpZZ1Scw|XVIII Światowy Zjazd Kaszubów we Wdzydzach Kiszewskich}} * 2025: ** https://web.archive.org/web/20250317232529/https://odkryjpomorze.pl/imprezy/dzien-jednosci-kaszubow * 2026: ** https://gmina.puck.pl/swietujemy-dzien-jednosci-kaszubow/ ** {{YouTube|EKWbwbZ7W9E|Dzień Jedności Kaszubów we Władysławowie 2026 {{!}} kaszuby24.pl}} ** https://web.archive.org/web/20260504160241/https://odkryjpomorze.pl/imprezy/dzien-jednosci-kaszubow *** [https://web.archive.org/web/20260504160340/https://pawelnowak.pl/nuty-na-dzien-jednosci-kaszubow-we-wladyslawowie/ Nuty na Dzień Jedności Kaszubów we Władysławowie] **** [https://web.archive.org/web/20260504160302/https://pawelnowak.pl/wp-content/uploads/2026/02/Kaszebsczi-Himn.pdf Kaszëbsczi Himn] **** [https://web.archive.org/web/20260504160303/https://pawelnowak.pl/wp-content/uploads/2026/02/Opis-materialow-nutowych.pdf Opis materiałów nutowych] **** [https://web.archive.org/web/20260504160303/https://pawelnowak.pl/wp-content/uploads/2026/02/Reboce-reboce.pdf Rëbôcë, rëbôcë] **** [https://web.archive.org/web/20260504160305/https://pawelnowak.pl/wp-content/uploads/2026/02/Tata-i-koza.pdf Tata i kòza] **** [https://web.archive.org/web/20260504160307/https://pawelnowak.pl/wp-content/uploads/2026/02/Zeglorz-Morze-reczy-Me-od-morza.pdf Żeglôrz – Mòrze rëczy – Më òd mòrza] ** https://mojestrone.com/artykul/dzn-jednot-kaszbow-n2250170 === Szëkba === {{Szëkba|Dzień Jedności Kaszubów}} {{Szëkba}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura]] [[Kategòrëjô:Kaszëbi]] [[Kategòrëjô:Swiãta]] ddixxrkywvigoizvl29eozdolw2giz1 0 6165 208380 208242 2026-07-17T13:11:57Z Iketsi 3254 {{jãz.|la}} 208380 wikitext text/x-wiki {{Jiné znaczënczi}} '''Zôbòrskô Zemia''' ({{jãz.|la}} ''terra Zaborensis'') je wierã tą z chtërnë béł kasztelan ''de Sabor'' w 1292 r. S. Kujot pisôł, że ò ni je w dokumence z 1299r. W papiorach pòzwa „Zôbòrskô Zemia” pòkôza sã w dokùmeńce wëstawionym bez ksyżëca Pòlsczi ë Pòmòrzégò Władisława z dnia 24 czerwińca 1299 w Gnieznie. W nym dokùmeńce Władisłôw nadôwô Mikòłajowi Jankòwiczowi z Kalisza (Wiôlgòpòlskô) kalisczémù palatinowi, prawò prowadzeniégò sądów w kastelani Racąż ë kastelanie w Szczëtnie, a téż palatinôt "in terra Zaborensi" (terra Sabor, terra Zaborensis), to je na Zôbòrsczi Zemie – zemia za bòrã, za lasã. == Òbaczë téż == === Pòłączoné témë === * [[Zabòrsczé Nôùkòwé Towarzëstwò]] === Pòdobnô pòzwa === {{:Terra Zaborensis}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * https://kajakiempokaszubach.jimdofree.com/ziemia-zaborska/ {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrskô]] [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] ldo57xthaidvmogn9cn06f9eksqwfb8 0 6349 208399 198445 2026-07-17T14:57:32Z Iketsi 3254 kat. 208399 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} [[Òbrôzk:Wëkrëkùs.JPG|mały|Wëkrëkùs]] '''Wëkrëkùs''' abò '''Wëkrëka''' – jeden z 13 ''Dëchów'', jaczé stoją w [[gmina Lëniô|gminie Lëniô]] na turistno-nôtërnym szlachù ò pòzwie ''"[[Pòczuj Kaszëbsczégò Dëcha|Pòczuj Kaszëbsczégò Dëcha]]"''. == Òpisënk [[Aleksander Labùda|Aleksandra Labùdë]] == '''Wëkrëkùs''' – je to mërawi duch niżészigò szlachù, demòn wëszczergów i przezwëstków. '''Lëdze gôdalë''' : <poem> – ''To je taczi Wëkrëka!'' – ''Ten knôp to jistny Wëkrëkùs.'' – ''To wëszczerga jak Wëkrëkùs.'' – ''Z tim le mie biéj do Wëkrëkùsa!'' – ''Niech ce Wëkrëkùs halô!'' </poem> == Szlachòta == '''Wëkrëkùs''' stoji w [[Kãtrzëno|Kãtrzënie]] kòl spòdlëczni szkòłe. == Òbaczë téż == * [[Pòczuj Kaszëbsczégò Dëcha]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Gmina Lëniô}} [[Kategòrëjô:Pòczuj Kaszëbsczégò Dëcha]] [[Kategòrëjô:Kaszëbsczé dëchë i demònë]] 7x502dmrwlbdk8glhu1npopl2uw1dzb 208411 208399 2026-07-17T15:18:46Z Iketsi 3254 drobnô 208411 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} [[Òbrôzk:Wëkrëkùs.JPG|mały|Wëkrëkùs]] '''Wëkrëkùs''' abò '''Wëkrëka''' – jeden z 13 ''Dëchów'', jaczé stoją w [[gmina Lëniô|gminie Lëniô]] na turistno-nôtërnym szlachù ò pòzwie ''"[[Pòczuj Kaszëbsczégò Dëcha|Pòczuj Kaszëbsczégò Dëcha]]"''. == Òpisënk [[Aleksander Labùda|Aleksandra Labùdë]] == '''Wëkrëkùs''' – je to mërawi duch niżészigò szlachù, demòn wëszczergów i przezwëstków. '''Lëdze gôdalë''' : <poem> – ''To je taczi Wëkrëka!'' – ''Ten knôp to jistny Wëkrëkùs.'' – ''To wëszczerga jak Wëkrëkùs.'' – ''Z tim le mie biéj do Wëkrëkùsa!'' – ''Niech ce Wëkrëkùs halô!'' </poem> == Szlachòta == '''Wëkrëkùs''' stoji w [[Kãtrzëno|Kãtrzënie]] kòl spòdlëczni szkòłe. == Òbaczë téż == * [[Pòczuj Kaszëbsczégò Dëcha]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Gmina Lëniô}} [[Kategòrëjô:Pòczuj Kaszëbsczégò Dëcha]] [[Kategòrëjô:Kaszëbsczé dëchë i demònë]] pp7pw7uk2bkuwgmw1i96ou9wa8hmh0u 0 6351 208418 198448 2026-07-17T15:21:34Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Kaszëbsczé dëchë i demònë]] 208418 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} [[Òbrôzk:Lubiczk.JPG|mały|Lubiczk]] '''Lubicz''' – jeden z 13 ''Dëchów'', jaczé stoją w [[gmina Lëniô|gminie Lëniô]] na turistno-nôtërnym szlachù ò pòzwie ''"[[Pòczuj Kaszëbsczégò Dëcha|Pòczuj Kaszëbsczégò Dëcha]]"''. == Òpisënk [[Aleksander Labùda|Aleksandra Labùdë]] == '''Lubiczk''' – je to strogòtlëwi duch lubòtnégò ùczëwù i seksu. Mùlcë so zadôwają '''Lubiczka''' nawzôsno, a tej ni mògą sã jedno bez drëdżigò òbeńc. '''Lubiczk''' dzejô w lëdzach. '''Lëdze gôdalë''' : <poem> – ''Òn cë mô wierã Lubiczka zadóné.'' – ''Lubiczk w nie wnëkôł'' – ''Lubiczk gò narabcził.'' </poem> == Szlachòta == '''Lubiczk''' stoji w [[Kòbëlôsz-Pòtãgòwò|Kòbëlôszu]] kòl błotka we wsë. == Òbaczë téż == * [[Pòczuj Kaszëbsczégò Dëcha]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Gmina Lëniô}} [[Kategòrëjô:Pòczuj Kaszëbsczégò Dëcha]] [[Kategòrëjô:Kaszëbsczé dëchë i demònë]] iuq9k81sste8oeu02asdlwhbcfzffvo 0 6353 208402 198449 2026-07-17T14:58:20Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Kaszëbsczé dëchë i demònë]] 208402 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} [[Òbrôzk:Pikón.JPG|mały|Pikón]] '''Pikón''' – jeden z 13 ''Dëchów'', jaczé stoją w [[gmina Lëniô|gminie Lëniô]] na turistno-nôtërnym szlachù ò pòzwie ''"[[Pòczuj Kaszëbsczégò Dëcha|Pòczuj Kaszëbsczégò Dëcha]]"''. == Òpisënk [[Aleksander Labùda|Aleksandra Labùdë]] == '''Pikón''' – je to mërawi duch, sprôwca kôłtunów i dołemnotë, zadôwóny przez czarownice. '''Lëdze gôdalë''' : <poem> – ''Czarownica mù zada Pikóna, bò kôłtun mù sã wëwijô.'' – ''Chto je dołemónowati, ten mô w se Pikóna.'' – ''Nasz czarzbón mòże wëgóniac zadónégò Pikóna'' – ''Żebë w ce Pikón wnëkôł!'' </poem> == Szlachòta == '''Pikón''' stoji w [[Lewino|Lewinie]], kòl Starże, przë stegnie do [[Lewino#Czekawinczi|kùrhanów]]. == Òbaczë téż == * [[Pòczuj Kaszëbsczégò Dëcha]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Gmina Lëniô}} [[Kategòrëjô:Pòczuj Kaszëbsczégò Dëcha]] [[Kategòrëjô:Kaszëbsczé dëchë i demònë]] oeiu4jq09c4l7lnl6ukne8lbjo4e1gh 208404 208402 2026-07-17T15:16:37Z Iketsi 3254 drobnô 208404 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} [[Òbrôzk:Pikón.JPG|mały|Pikón]] '''Pikón''' – jeden z 13 ''Dëchów'', jaczé stoją w [[gmina Lëniô|gminie Lëniô]] na turistno-nôtërnym szlachù ò pòzwie ''"[[Pòczuj Kaszëbsczégò Dëcha|Pòczuj Kaszëbsczégò Dëcha]]"''. == Òpisënk [[Aleksander Labùda|Aleksandra Labùdë]] == '''Pikón''' – je to mërawi duch, sprôwca kôłtunów i dołemnotë, zadôwóny przez czarownice. '''Lëdze gôdalë''' : <poem> – ''Czarownica mù zada Pikóna, bò kôłtun mù sã wëwijô.'' – ''Chto je dołemónowati, ten mô w se Pikóna.'' – ''Nasz czarzbón mòże wëgóniac zadónégò Pikóna'' – ''Żebë w ce Pikón wnëkôł!'' </poem> == Szlachòta == '''Pikón''' stoji w [[Lewino|Lewinie]], kòl Starże, przë stegnie do [[Lewino#Czekawinczi|kùrhanów]]. == Òbaczë téż == * [[Pòczuj Kaszëbsczégò Dëcha]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Gmina Lëniô}} [[Kategòrëjô:Pòczuj Kaszëbsczégò Dëcha]] [[Kategòrëjô:Kaszëbsczé dëchë i demònë]] fwccms4q3fdw2x3wkqc2qpeydmhlu0y 0 6354 208407 198450 2026-07-17T15:17:15Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Kaszëbsczé dëchë i demònë]] 208407 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} [[Òbrôzk:Lëniô2.JPG|mały|Rétnik kòl Ùrzãdu Gminë w Lëni]] '''Rétnik''' – jeden z 13 ''Dëchów'', jaczé stoją w [[gmina Lëniô|gminie Lëniô]] na turistno-nôtërnym szlachù ò pòzwie ''"[[Pòczuj Kaszëbsczégò Dëcha|Pòczuj Kaszëbsczégò Dëcha]]"''. == Òpisënk [[Aleksander Labùda|Aleksandra Labùdë]] == '''Rétnik''' – je to mëti duch, co mani lëdzy czarodzejską mùzyką. Haszczisz ògrôdzô mùzykańtów, ale pòdetkiwô jima zaczarowóné skrzëpice i trąbë abò jejich zamiéniô na zaczarowóé. Robi to wiedno w czasach zakôzónëch, na rozgracjach we wiôldżim pòsce abò agweńce. '''Lëdze gôdalë''' : <poem> – ''Mùzykùje jak Rétnik.'' – ''W jegò rãkach te skrzëpice jaż gôdają, gwës Rétnik mù je dôł.'' – ''Czej na tëch skrzëpicach zamùzykòwôł, tej barch tuńca ògarinôł wszëtczich.'' – ''Tak zagrôł na tim czarodzejnym flece, że rutë dërżałë w òknach.'' – ''Czej rôz zagrôł na zaczarzonëch trąbach, tej nichtos ùzdrzôł Rétnika, jak nëkôł z dzewusem w szôlony tuńc.'' – ''Jidzesz na mùzykã, wëstrzegôj sã téj Rétnika!'' </poem> == Szlachòta == '''Rétnik''' stoji w [[Lëniô|Lëni]], kòl Ùrzãdu Gminë. == Òbaczë téż == * [[Pòczuj Kaszëbsczégò Dëcha]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Gmina Lëniô}} [[Kategòrëjô:Pòczuj Kaszëbsczégò Dëcha]] [[Kategòrëjô:Kaszëbsczé dëchë i demònë]] bbqkq0xyg0atyc3ize8arle2me1gewp 0 6356 208414 201525 2026-07-17T15:20:42Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Kaszëbsczé dëchë i demònë]] 208414 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} [[Òbrôzk:Damk.JPG|mały|Damk]] '''Damk''' – jeden z 13 ''Dëchów'', jaczé stoją w [[gmina Lëniô|gminie Lëniô]] na turistno-nôtërnym szlachù ò pòzwie ''"[[Pòczuj Kaszëbsczégò Dëcha|Pòczuj Kaszëbsczégò Dëcha]]"''. == Òpisënk [[Aleksander Labùda|Aleksandra Labùdë]] == Kaszëbsczi lud je barzëczkò òbszcządny, je téż òbszcządny w słowie i gôdce, wiele mësli, a mało gôgô. Ale nie lëdô tëch, co nick nie gôdają, le wiedno damią i mùczą. '''Damk''' – je mërawim duchã tajemnotë i krëjamnotë. Barni i ògrôdzô damkùw, mùczków, samsonów i milczków, a do nich to nôleżą wszëtczé gùsła, ùroczi i czarzbë. Ten ôrt lëdzy nie jimô sã niżódny ùtcëwi robòtë, le brzątwi w czôrnëch mëslach i roji ò tajemnëch szëkach czarodzejnëch. Z teôrtnëch lëdzy lëglë sã pierwi gùslarze, czarzbóni i czarzbónczi, czarownicë i czarownice. Krëjamnô wiada przedërcha do naj czasów i jesz dzys dô ù nas lëdzy, co mògą ùroczëc i ùrok òdczënic, co pòd ògardzym '''Damka''' mògą różã i jiné bòląca zazegnac i procëmstawic sã rozmajitim chòtobóm i chëróm. '''Lëdze gôdalë''' : <poem> – ''To je taczi damk, nick nie robi le dami.'' – ''Damk ni eznaje smiéchù.'' – ''Jak czarzbón dami i mùczi.'' – ''Wëstrzegôj sã te damka!'' </poem> == Szlachòta == '''Damk''' stoji w [[Miłoszewò|Miłoszewie]], kòl spòdleczni szkòłë. == Òbaczë téż == * [[Pòczuj Kaszëbsczégò Dëcha]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Gmina Lëniô}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòczuj Kaszëbsczégò Dëcha]] [[Kategòrëjô:Kaszëbsczé dëchë i demònë]] c2s7srzzgn4fr11aqla0by7ln3g7ebl 0 6358 208401 198452 2026-07-17T14:58:14Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Kaszëbsczé dëchë i demònë]] 208401 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} [[Òbrôzk:Nëczk.JPG|mały|Nëczk]] '''Nëczk''' – jeden z 13 ''Dëchów'', jaczé stoją w [[gmina Lëniô|gminie Lëniô]] na turistno-nôtërnym szlachù ò pòzwie ''"[[Pòczuj Kaszëbsczégò Dëcha|Pòczuj Kaszëbsczégò Dëcha]]"''. == Òpisënk [[Aleksander Labùda|Aleksandra Labùdë]] == '''Nëczk''' – je mërawim duch wodny niżészigò szlachù, sprôwca niewezpiecznëch wodnëch krãcëszków. Mieszkô i dzejô w mòrzach, mòrzëcach i raszach. '''Nëczk''' je służką '''Òmańca'''. '''Lëdze gôdalë''' : <poem> – ''Wej, jak Nëczk wodã miele!'' – ''W tim jezorze Nëczk wcygô lëdzy w swòje ledło.'' – ''Czë ce Nëczk ni mô òsamòtóné?'' – ''Nëczk ce wierã òchli do te mòrzëca.'' – ''Niech ce Nëczk wcygnie w tã przepadniã!'' </poem> == Szlachòta == '''Nëczk''' stoji w [[Niepòczołejce|Niepòczołejcach]], niedalek jezora Niepòczołejsczégò. == Òbaczë téż == * [[Pòczuj Kaszëbsczégò Dëcha]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Gmina Lëniô}} [[Kategòrëjô:Pòczuj Kaszëbsczégò Dëcha]] [[Kategòrëjô:Kaszëbsczé dëchë i demònë]] 8jnnxfbol9mwvhv63kpbta6vdjhvgw8 0 6360 208416 201148 2026-07-17T15:21:16Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Kaszëbsczé dëchë i demònë]] 208416 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} [[Òbrôzk:Jablón.JPG|mały|Jablón]] '''Jablón''' – jeden z 13 ''Dëchów'', jaczé stoją w [[gmina Lëniô|gminie Lëniô]] na turistno-nôtërnym szlachù ò pòzwie ''"[[Pòczuj Kaszëbsczégò Dëcha|Pòczuj Kaszëbsczégò Dëcha]]"''. == Òpisënk [[Aleksander Labùda|Aleksandra Labùdë]] == '''Jablón''' – to demòn sadów, sprôwca kradzë brzadów i jarzëtwë. Mieszkô w ògardach i sadach, dzejô w lëdzach. Je dëchã niżeszi randżi, słëgą '''Pòkùsë'''. Matczi strôszają nim swòje dzôtczi. Jablón jesz dzôsô dzejô, le ju nié tak mòckò jak pierwi. Jegò dzejanié i miono dżinie westrzód lëdzy, żëje le jesz w gôdkach i pòwiôstkach. '''Lëdze gôdalë''' : <poem> – ''Òb noc Jablón gòspòdarził w naszim sadze.'' – ''Jablóni skredlë szys wszëtek nasz brzôd.'' – ''Jablóni pòczwordelë zôgónczi i wëkredle nama kapùstã.'' – ''W tëch kùrpach sedzy Jablón.'' – ''Jablón mô gò czësto òsamòtóné.'' – ''Nie chòdzëta tam, bò Jablón sedzy na jabłónce i na waj dulczi!'' – ''Pòżdôjta le, Jablón waj' weznie!'' – ''Charłãzy jak Jablón.'' – ''Jablón gò ju mô na swòjim rzetuskù.'' </poem> == Szlachòta == '''Jablón''' stoji w [[Òsek|Òsekù]], przë przëstónkù, w westrzódnim dzélu wsë. == Òbaczë téż == * [[Pòczuj Kaszëbsczégò Dëcha]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Gmina Lëniô}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòczuj Kaszëbsczégò Dëcha]] [[Kategòrëjô:Kaszëbsczé dëchë i demònë]] 9fpgm0b1fi6yyn4bq1s6tr0gnce5sqz 0 6362 208410 198456 2026-07-17T15:18:29Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Kaszëbsczé dëchë i demònë]] 208410 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} [[Òbrôzk:Szëmich.JPG|mały|Szëmich]] '''Szëmich''' – jeden z 13 ''Dëchów'', jaczé stoją w [[gmina Lëniô|gminie Lëniô]] na turistno-nôtërnym szlachù ò pòzwie ''"[[Pòczuj Kaszëbsczégò Dëcha|Pòczuj Kaszëbsczégò Dëcha]]"''. == Òpisënk [[Aleksander Labùda|Aleksandra Labùdë]] == '''Szëmich''' – je to strogòtlëwi duch lasów, ògradzan ùbëtnëch cyszawów i zdôlnëch szëmów. '''Szëmich''' dzejô le dëcht w lasach. Spiéwie lasowim zwierzëcóm. '''Lëdze gôdalë''' : <poem> – ''Zagrôł Szëmich spiéwã lasów.'' – ''Szëmich dôł jim ùtulenié głãbòk w lese.'' – ''Biej do lasa, a bãdze cë ùbëtno w òbarnim Szëmicha!'' </poem> == Szlachòta == '''Szëmich''' stoji w [[Pòbłocé|Pòbłocim]], przë spòdleczni szkòle. == Òbaczë téż == * [[Pòczuj Kaszëbsczégò Dëcha]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Gmina Lëniô}} [[Kategòrëjô:Pòczuj Kaszëbsczégò Dëcha]] [[Kategòrëjô:Kaszëbsczé dëchë i demònë]] eb68le7zlhnaledia128gtgsgbpq3v1 0 6363 208413 198455 2026-07-17T15:20:30Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Kaszëbsczé dëchë i demònë]] 208413 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} [[Òbrôzk:Bòrowô Cotka.JPG|mały|Bòrowô Cotka]] '''Bòrowô Cotka''' – jeden z 13 ''Dëchów'', jaczé stoją w [[gmina Lëniô|gminie Lëniô]] na turistno-nôtërnym szlachù ò pòzwie ''"[[Pòczuj Kaszëbsczégò Dëcha|Pòczuj Kaszëbsczégò Dëcha]]"''. == Òpisënk [[Aleksander Labùda|Aleksandra Labùdë]] == '''Bòrowô Cotka''' - strogòtlëwi duch bòrów, sostra Bòrówca. Barni lasowé zwierzëce, ptôchë i dobrëch lëdzy. Ògrôdzô dzecë przed czarownicama i '''Maniewidem'''. Czej starszi jidą bez las, tej '''Bòrowô Cotka''' daje dlô dzôtk zôbôwczi, bómczi i òrzechë. Dzecë wiele dostôwają òd starëszczi - '''Bòrowi Cotczi'''. '''Lëdze gôdalë''' : <poem> – ''Bòrowô Cotka pase zajce i sôrenczi.'' – ''Héwo môta òd Bòrowi Cotczi!'' – ''Pùdzemë do Bòrowi Cotczi za òrzechama!'' </poem> == Szlachòta == '''Bòrowô Cotka''' stoji w [[Smażëno|Smażënie]], przë ''19-stalatnim dworkù'' (dzysô je tuwò Òstrzódk Rehabilitacje dlô Ùzależnionëch Lëdzy). == Òbaczë téż == * [[Pòczuj Kaszëbsczégò Dëcha]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Gmina Lëniô}} [[Kategòrëjô:Pòczuj Kaszëbsczégò Dëcha]] [[Kategòrëjô:Kaszëbsczé dëchë i demònë]] 4owoda8dyeb6iwgdjqg5ycr4ump92uu 0 6366 208415 206084 2026-07-17T15:20:55Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Kaszëbsczé dëchë i demònë]] 208415 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} [[Òbrôzk:Grzenia.JPG|mały|Grzenia]] '''Grzenia''' abò '''Grzenk''' – jeden z 13 ''Dëchów'', jaczé stoją w [[gmina Lëniô|gminie Lëniô]] na turistno-nôtërnym szlachù ò pòzwie ''"[[Pòczuj Kaszëbsczégò Dëcha|Pòczuj Kaszëbsczégò Dëcha]]"''. == Òpisënk [[Aleksander Labùda|Aleksandra Labùdë]] == '''Grzenia''' – to strogòtlëwi duch i ògradzan spikù i snicô. Żużulkô marësznëch lëdzy do spikù i jich bùdzy welësznëch ze spikù. Nié le dëcht lëdzy, ale '''Grzenk''' zybie do spikù zwierzëce, fiucëznã i òwadzëznã. Szëkùje jejim leże i mô je w ògradzym w jejich zëmòwim spikù. Grzenk czerëje snicym. Wëprowôdzô nas z bezchwatnégò cała i pòkazëje nama, dze më czedës bëlë i co nas żdże w przëchadnym. Ale më naszigò pòwiãzu z przeszłotą i przëszłotą, i wszechswiatem ni mòzemë rozmiôc, bò felec nama krëjamny wiadë staroswiecczich Egiptów, co no stoja wiele wëżi jak teôrtnô wiada ùczałëch naszich czasów. '''Lëdze gôdalë''' : <poem> – ''Mùszã jic spac, bò Grzenk sã ju do mie mô.'' – ''Zéwiesz, gwës Grzenk ce ju bierze.'' – ''Pòscelë wërë, bò Grzenk mie ju do se òchli!'' – ''Grzenia mie tłëcze, jidã so spac.'' – ''Żużkôj le żużkôj, bò Grzenk cë ju piôsk w òczka sëpie!'' – ''Spiochù, z ce je jistny Grzenk!'' – ''Grzenia je ju krótko.'' [[Bernat Zëchta]], 1967 </poem> == Szlachòta == '''Grzenia''' stoji w [[Strzépcz|Strzépczu]], kòl Kaszëbsczégò Òglowòsztôłcącégò Liceum. == Lëteratura == * [[Bernat Zëchta]]. Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej, Ossolineum, Wrocław - Warszawa - Kraków 1967, tom I, s. 379 == Òbaczë téż == * [[Pòczuj Kaszëbsczégò Dëcha]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Gmina Lëniô}} [[Kategòrëjô:Pòczuj Kaszëbsczégò Dëcha]] [[Kategòrëjô:Kaszëbsczé dëchë i demònë]] p0q2q8lkz8frzh3rl9gqa4wexwgcbqv 0 6368 208405 206083 2026-07-17T15:16:50Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Kaszëbsczé dëchë i demònë]] 208405 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} [[Òbrôzk:Pólnica.JPG|mały|Pólnica]] '''Pólnica''' – pòlnô ùkôzka, a téż jeden z 13 ''Dëchów'', jaczé stoją w [[gmina Lëniô|gminie Lëniô]] na turistno-nôtërnym szlachù ò pòzwie ''"[[Pòczuj Kaszëbsczégò Dëcha|Pòczuj Kaszëbsczégò Dëcha]]"''. == Òpisënk [[Aleksander Labùda|Aleksandra Labùdë]] == Strôgô, snôżô i pësznô '''Pòlnica''', duch białgłowsczigò ôrtu, dzejô le dëcht latem. Calëchnô nagô, z winôszkem z kwiatków na głowie, wiérzchùje na rãdim szëmlu, òbjeżdżô pòla i łączi i dze le wezdrzi - tam wszëtkò rosce w òczach. Chto chòc le rôz '''Pólnicã''' ùzdrzôł, ten je ùrzekłi i czecznieje z nieszczestlëwi lubòtë. '''Lëdze gôdalë''' : <poem> – ''Pò tim deszczu Pólnica òbjeżdżô pòla.'' – ''Stôri Jãdroch miôł bòdôj miec widzóné Pòlnicã na jawie.'' – ''Lôtô za tim dzewusem jak za taką Pólnicą.'' – ''Pólnica gò mô ùrzekłé.'' </poem> == Szlachòta == '''Pólnica''' stoji w [[Tłuczewò|Tłuczewie]], kòl klepiska do grë w balã. == Lëteratura == * [[Bernat Zëchta]]: ''Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej'', Ossolineum, Wrocław - Warszawa - Kraków 1970, tom IV, s. 122 == Òbaczë téż == * [[Pòczuj Kaszëbsczégò Dëcha]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Gmina Lëniô}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòczuj Kaszëbsczégò Dëcha]] [[Kategòrëjô:Kaszëbsczé dëchë i demònë]] ct06gjz5yysr2gz1x58fuwng9qiehbx 0 6370 208417 198443 2026-07-17T15:21:25Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Kaszëbsczé dëchë i demònë]] 208417 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} [[Òbrôzk:Jigrzan.JPG|mały|Jigrzan]] '''Jigrzan''' – jeden z 13 ''Dëchów'', jaczé stoją w [[gmina Lëniô|gminie Lëniô]] na turistno-nôtërnym szlachù ò pòzwie ''"[[Pòczuj Kaszëbsczégò Dëcha|Pòczuj Kaszëbsczégò Dëcha]]"''. == Òpisënk [[Aleksander Labùda|Aleksandra Labùdë]] == '''Jigrzan''' – je to strogòtlëwi duch, ògradzan jigrów i jigrzëcznëch, ùbaw, tunów i wszelejaczich rozgracëji. Za czôs pierwëch bëłë jigrë we wiôldżim ùwôżanim kù tczë słuńca, ògnia i widu. W swiãtëch gajach na grzëpach abò ùrzmach, przë notészi mùzyce, pôlëlë sobòtkã i sã wieselëlë, tunilë i wëstwôrzelë widzawiszcza, jakl na przëmiar '''[[Scynanié Kani]]'''. Jigrë rokroczno òdbiwałë sã latem na jigrzëcznëch górach w nôkrótszą noc w rokù. '''Jigrzan''' jesz dzys żëje i dzejô w sobòtkach. '''Lëdze gôdalë''' : <poem> – ''Jigrzan dzejô wama redosc.'' – ''Jes wiesołi jak Jigrzan.'' – ''Sobòtka sã pôli na Jigrzëczny.'' – ''Le dëcht na Jigrzëczną kwitnie parpac.'' – ''W jigrach chwat i zdrowié, a szczescé w parpatnym kwiôtkù.'' </poem> == Szlachòta == '''Jigrzan''' stoji w [[Zakrzewò|Zakrzewie]], kòl jigrowégò placu dla dzëci. == Òbaczë téż == * [[Pòczuj Kaszëbsczégò Dëcha]] * [[Złoti Jigrzan (kònkùrs)]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Gmina Lëniô}} [[Kategòrëjô:Pòczuj Kaszëbsczégò Dëcha]] [[Kategòrëjô:Kaszëbsczé dëchë i demònë]] sngyf8ac47g0xudy3pyxyjxley02ov6 0 6585 208493 201561 2026-07-17T20:18:39Z Iketsi 3254 ' '→' '; Historëjô→Historiô; {{Kòntrola}} 208493 wikitext text/x-wiki {{Gard-infobox| Gard=Lãbórg| dopełniacz=Lãbórga| adjektiw_mask=lãbòrsczi| adjektiw_fem=lãbòrskô| céch=POL Lębork COA.svg| fana=POL Lębork flag.svg| karta=Lębork_location_map.svg| wòjewództwò=pòmòrsczé| kréz=lãbòrsczi| grodzki=| rodzaj_gminy=miejska| gmina=| miejska=jo| bùrméster=Jarosłôw Litwin| adres_um=ùl. Armii Krajowej 14| kod_poczt_um=84-300| tel_um=| fax_um=| mail_um=| wiéchrzëzna=20,86 km²| stopniN=55|minutN=44|stopniE=11|minutE=22| wysokość=0 - 20| rok=2026| lëdztwò=35 161| gęstość=1684 òs./km²| aglomeracja=| czerënkòwi numer=(+48) 59| pòcztowi kòd=84-300| registracëjné tôfle=GLE| TERYT=| SIMC=| www=http://www.lebork.pl| commons=Category:Lębork| }} '''Lãbórg-[[Norda|Norda kaszëbsczi]]''' (téż: '''Łebno''', '''Lãbórch''', we zdrojach: ''*Łebno'' (E. Breza), ''Lebenporg'', ''LEBĒPORG'' 1507, ''Lewenborch'', ''Lauenburg'', ''Lębórg'' (Cenôwa); pòl. ''Lębork'', miem. ''Lauenburg i. Pom.'') je [[Lãbòrzczi Kréz|krézewim gardã]] w [[Pòmòrzczé Wòjewództwò|Pòmòrzczim Wòjewództwie]]. Czedës wôżny gard w [[Lãbòrzkò-Bëtowskô Zemia|Lãbòrzkò-Bëtowsczi Zemi]]. W 2004 rokù bëło tu 35154 mieszkeńców. Lãbórg òpisywôł wiele w swòjim ùsôdztwie kaszëbsczi pisôrz [[Sztefan Fikùs|Sztefón Fikùs]]. W tëch starnach mòże bëc pòd zemią dosc tëli széfrowégò gazu.<ref> [http://www.bloomberg.com/apps/news?pid=20601085&sid=a0PZ7A5zkBjM Articzel w anielsczi mòwie]</ref> == Galeriô == <gallery mode="packed"> Lębork mury obronne.jpg|Fòrtifikacëjô w Lãbòrgù Lębork kościół 2.jpg|Rzëmskòkatolëckô Cerczew Sw. Jakùba w Lãbòrgù Zamek krzyżacki Lębork.jpg|Krzëżôcczi zómk w Lãbòrgù </gallery> == Deklinacëjô == * Nazéwôcz: '''Lãbórg''' * Rodzôcz: '''Lãbòrga''' * Dôwôcz: '''Lãbòrgòwi''' * Winowôcz: '''Lãbórg''' * Narzãdzôcz: '''Lãbòrgã''' * Môlnik: '''Lãbòrgù''' * Wòłiwôcz: '''Lãbòrgù!''' == Gard == * Lëdztwò gardu: 34 500 (2026) * Wiéchrzëzna gardu: 17,86 km² == Historiô == Lãbórg bëł czedës wôżnym gardã w [[Lãbòrzkò-bëtowskô Zemia|Lãbòrzkò-Bëtowsczi Zemi]], chtërna béła lennã Pòlsczégò Królewstwa, a w pachce to mielë pòmòrzczi ksyżëcë ë [[Brambòrzkô|brambòrzcy]] jelechtorzë. === Słôwny lëdze === * [[Sztefan Fikùs|Sztefón Fikùs]] === Stôrodôwnotë === * Krzëżôcczi zómk * Fòrtifikacëjô * Rzimskòkatolëcczi Kòscół Sw. Jakùba == Kùltura == * Bibloteka * Mùzejô === Jinszô wëdowiédzô === * Partnersczima gardama Lãbòrga są: [[:lb:Diddeleng|Diddeleng]] w [[Luksembùrskô|Luksembùrsce]] ë jin. == Òbaczë téż == * [[Alfréd Lubocczi]] * [[Pòmòrsczé wòjewództwò]] == Lëteratura == * [[Jan Mòrdawsczi]] : ''Geografia Kaszub/Geògrafia Kaszëb''; dolmaczënk: [[Ida Czajinô]], [[Róman Drzéżdżón]], [[Marian Jelińsczi]], [[Karól Rhode]], [[Gduńsk]] [[2008]], ISBN 978-83-87258-13-9 == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://www.lebork.pl Domôcô starna gardu] * [https://web.archive.org/web/20051229150209/http://www.library.ucla.edu/yrl/reference/maps/blaeu/germania.jpg ''Leweborch'' ë Cassubia na kôrce kòl 1600 rokù] * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_V/198 Lębork w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Lãbòrzczi Kréz]] [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé gardë]] [[Kategòrëjô:Pòmòrzczé Wòjewództwò]] rpscnxv6wb07nfygz1ixucvb25zm6ft 208494 208493 2026-07-17T20:19:03Z Iketsi 3254 {{jãz.|pl}}; {{jãz.|de}} 208494 wikitext text/x-wiki {{Gard-infobox| Gard=Lãbórg| dopełniacz=Lãbórga| adjektiw_mask=lãbòrsczi| adjektiw_fem=lãbòrskô| céch=POL Lębork COA.svg| fana=POL Lębork flag.svg| karta=Lębork_location_map.svg| wòjewództwò=pòmòrsczé| kréz=lãbòrsczi| grodzki=| rodzaj_gminy=miejska| gmina=| miejska=jo| bùrméster=Jarosłôw Litwin| adres_um=ùl. Armii Krajowej 14| kod_poczt_um=84-300| tel_um=| fax_um=| mail_um=| wiéchrzëzna=20,86 km²| stopniN=55|minutN=44|stopniE=11|minutE=22| wysokość=0 - 20| rok=2026| lëdztwò=35 161| gęstość=1684 òs./km²| aglomeracja=| czerënkòwi numer=(+48) 59| pòcztowi kòd=84-300| registracëjné tôfle=GLE| TERYT=| SIMC=| www=http://www.lebork.pl| commons=Category:Lębork| }} '''Lãbórg-[[Norda|Norda kaszëbsczi]]''' (téż: '''Łebno''', '''Lãbórch''', we zdrojach: ''*Łebno'' (E. Breza), ''Lebenporg'', ''LEBĒPORG'' 1507, ''Lewenborch'', ''Lauenburg'', ''Lębórg'' (Cenôwa); {{jãz.|pl}} ''Lębork'', {{jãz.|de}} ''Lauenburg i. Pom.'') je [[Lãbòrzczi Kréz|krézewim gardã]] w [[Pòmòrzczé Wòjewództwò|Pòmòrzczim Wòjewództwie]]. Czedës wôżny gard w [[Lãbòrzkò-Bëtowskô Zemia|Lãbòrzkò-Bëtowsczi Zemi]]. W 2004 rokù bëło tu 35154 mieszkeńców. Lãbórg òpisywôł wiele w swòjim ùsôdztwie kaszëbsczi pisôrz [[Sztefan Fikùs|Sztefón Fikùs]]. W tëch starnach mòże bëc pòd zemią dosc tëli széfrowégò gazu.<ref> [http://www.bloomberg.com/apps/news?pid=20601085&sid=a0PZ7A5zkBjM Articzel w anielsczi mòwie]</ref> == Galeriô == <gallery mode="packed"> Lębork mury obronne.jpg|Fòrtifikacëjô w Lãbòrgù Lębork kościół 2.jpg|Rzëmskòkatolëckô Cerczew Sw. Jakùba w Lãbòrgù Zamek krzyżacki Lębork.jpg|Krzëżôcczi zómk w Lãbòrgù </gallery> == Deklinacëjô == * Nazéwôcz: '''Lãbórg''' * Rodzôcz: '''Lãbòrga''' * Dôwôcz: '''Lãbòrgòwi''' * Winowôcz: '''Lãbórg''' * Narzãdzôcz: '''Lãbòrgã''' * Môlnik: '''Lãbòrgù''' * Wòłiwôcz: '''Lãbòrgù!''' == Gard == * Lëdztwò gardu: 34 500 (2026) * Wiéchrzëzna gardu: 17,86 km² == Historiô == Lãbórg bëł czedës wôżnym gardã w [[Lãbòrzkò-bëtowskô Zemia|Lãbòrzkò-Bëtowsczi Zemi]], chtërna béła lennã Pòlsczégò Królewstwa, a w pachce to mielë pòmòrzczi ksyżëcë ë [[Brambòrzkô|brambòrzcy]] jelechtorzë. === Słôwny lëdze === * [[Sztefan Fikùs|Sztefón Fikùs]] === Stôrodôwnotë === * Krzëżôcczi zómk * Fòrtifikacëjô * Rzimskòkatolëcczi Kòscół Sw. Jakùba == Kùltura == * Bibloteka * Mùzejô === Jinszô wëdowiédzô === * Partnersczima gardama Lãbòrga są: [[:lb:Diddeleng|Diddeleng]] w [[Luksembùrskô|Luksembùrsce]] ë jin. == Òbaczë téż == * [[Alfréd Lubocczi]] * [[Pòmòrsczé wòjewództwò]] == Lëteratura == * [[Jan Mòrdawsczi]] : ''Geografia Kaszub/Geògrafia Kaszëb''; dolmaczënk: [[Ida Czajinô]], [[Róman Drzéżdżón]], [[Marian Jelińsczi]], [[Karól Rhode]], [[Gduńsk]] [[2008]], ISBN 978-83-87258-13-9 == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://www.lebork.pl Domôcô starna gardu] * [https://web.archive.org/web/20051229150209/http://www.library.ucla.edu/yrl/reference/maps/blaeu/germania.jpg ''Leweborch'' ë Cassubia na kôrce kòl 1600 rokù] * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_V/198 Lębork w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Lãbòrzczi Kréz]] [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé gardë]] [[Kategòrëjô:Pòmòrzczé Wòjewództwò]] a1c96zdal01l6dzuo7x6nrmvcl3zssd 0 6667 208448 206748 2026-07-17T16:58:28Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 208448 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Pluto in True Color - High-Res.jpg|mały|Pluton]] '''Pluton''' – [[karzeł|karzełkòwô]] [[planéta]], plutoid, nôwidniészi òbiekt w [[Pas Kùiperô|Kùiperowim pasie]]. Òstôł òdkrëti w 1930 przez amerikańsczégò astronoma Clyde'a Tombaugha. Òd czasu odkrëcégò do 2006 béł ùznôwóny za dzewiątą planetã [[Słuńcowi Ùstôw|Słuńcowégò Ùstawu]]. 24 zélnika 2006 [[Midzënôrodnô Astronomicznô Ùniô]] òdebrała Plutonowi status planetë. To òznôczô, że Słuńcowi Ùstôw pò prôwdze skłôdô sã z 8 planetów. Wkół Plutona krążi co nômni 5 ksãżëców, z chtërnëch jeden (Charon) mô strzédnicã leno na pòłowã mniészą òd samégò Plutona. Pluton pòliczony òstôł pòmidzë karzełkòwi planetë temù, że nie zjiscywô wëmògów nowi definicje planetë, co zrzeszoné je m.jin. z jegò masą. Wiãkszą masã jak Pluton mają nawetka niechtërne satelitë planetów: [[Miesądz]], Kallisto, Ganimedes, Eùropa, Io, Titan i Tryton. Òd drëdżi stronë Pluton je wiãkszi niż tipòwi transneptunowé òbiektë, a téż wszëtczé planetoidë, chtërne krążą wkół [[Słuńca]]. == Òbaczë téż == * [[Ceres]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Słuńcowi Ùstôw|kol=#c0c0ff}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Astronomiô]] lhxhrw58jwgg8p70kq64p0zolyzbhtu 0 6933 208368 202810 2026-07-17T12:57:15Z Terrus38 14026 208368 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:POL Pelplin COA.svg|mały|Pôłplëńsczi herb]] '''Pôłplëno''' (we zdrojach ''abbas Doberanensis'' 1258, ''de Doberanensi ecclesia'' 1258, ''Samburia'' 1258, ''quam Doberanensis ecclesia'' 1260, ''de Doberan'' 1260, ''ecclesie videlicet Doberanensis ecclesia'' 1261, ''Novum Doberan'' 1274, ''Polplin'' 1274, ''videlicet Montem Sanctae Marie'' 1277, ''Novo Doberan Cysterciensis'' 1284, ''Polpelin'' 1290, ''Pelplin'' 1295, ''Polplyn'' 1298, ''de Polplin'' 1298, ''de Polpelin'' 1306, ''de Polplyn'' 1309, ''de Peplin'' 1310, ''Peplin'' 1312, ''Polplin'' 1312, ''Polpelin'' 1312, ''Polplin'' 1334, ''Polpelin'' 1334, ''Polpelin'' 1342, 1349, 1402-1415, ''von Polpelyn'' 1412, ''Pelplin'' 1476, ''Peplyn'' 1476, ''monasterium Polpelin'' 1570, ''Poblin'' 1575 (1579), ''Pelplin'' 1583, ''z Pelplinem'' 1664, ''Pelplin'' 1682, kòl 1790, gwar. ''Pelplin'', ''w Peplënie'' (Ramułt)), pl: ''Pelplin'', de: ''Pelplin'') – gard w dërszewsczim krézu. Ninia w pòcysterzczi cerczwi je katédra. Òd 1821 rokù béła to chôłmińskô diecezëjô ze stolëcą w tim gardu. Sztôłconé tuwò astë w seminarëji dëchòwiéństwò, przëszëkòwóné do dëszpastérztwa w pòlsczim i górnomiemiecczim jãzëkù, skłôdało sã w zacht dzélu téż z przedstôwców [[Kaszëbi|Kaszëbów]]. Tuwò béł téż biskùpã [[Kònstantin Dominik]]. W seminarëji je ùczony téż [[kaszëbsczi jãzëk]]. Terô to je center pôłplëńsczi diecezëji. == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Konstantyn Dominik.jpg|Biskùp [[Kònstantin Dominik]] Òbrôzk:Pelplin bazylika.JPG|Pôłplëńskô katédra </gallery> == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé gardë]] [[Kategòrëjô:Pòmòrzczé Wòjewództwò]] [[Kategòrëjô:Gardë w Pòlsce]] [[Kategòrëjô:Dërszewsczi kréz]] {{ADR|nieprosti pisënk a pòdwòjony articzel; kò jistnieje ju [[Pelplin]]}} amc53dylk162nnywn4krdnjh57gp18a 0 6998 208420 198409 2026-07-17T15:26:49Z Iketsi 3254 drobnô 208420 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Saint Florian.jpg|mały|Swiãti Florión]] '''Swiãti Florión''' ('''Florion z Lauriacum'''; ùr. 2. pòłowa III stolatégò w Ceti, ùm. [[304]]) – [[Chrześcëjańsczi mãczelnicë|wczasnochrześcëjańsczi mãczelnik]] i swiãti. == Żëwòt świãtégò == Ùrodzył sã kòl [[250]] rokù w [[Zeiselmauer-Wolfpassing|Zeiselmauer]] (dôwni Ceti, [[Dolnô Austriô]]). Jegò żëcé przëpôdało na cząd przesladowań [[chrzescejaństwò|chrzescëjan]]. W młodim wiekù òstôł wezwóny do [[Armia rzymskô|armii rzymsczégò cesarza]] – [[Dioklecjan]]a ([[284]]-[[305]]). Béł òrganizatorã i dowódcą ògniowich òddzałów, wchódającëch w skłôd armii [[Rzimsczé Jimperium|Rzimsczégò Jimperium]]. W rokù [[304]] wstôwiôł sã za przesladowanyma chrześcëjańsczima legiónistama, za co òstôł skôzóny na smierc. [[4 maja]] [[304]] r. nalôzł smierc mãczeńską w prądu rzéczi Enns ([[Aniza|Anizy]]), na terenach dzysdniowi [[Górnô Austriô|Górny Austrii]], w môlowòscë Lauriacum (dzysô [[Lorch (Enns)|Lorch]]). Cało Floriana nalazła gdowa Waleria. Nad jegò grobã pòstawióno kòscół i [[klôsztor]] òjców [[Benediktinowie|Benediktinów]], a pòzdze klôsztór [[Kanonicy laterańscy|Kanoników laterańskich]] wd. regùły [[Agùstin z Hipponë|sw. Agùstina]]. == Patronizna == Sw. Florión je [[patrón (chrześcijaństwo)|patrónã]] warków pòwiązónëch z ògniã: [[ògniôrz]]ów, [[hëtnik]]ów, [[kòminôrz|kòminarzów]], [[garnkòwnictwò|garnkòwników]], [[piekarz]]ów. Je téż patrónã [[Górnô Austriô|Górny Austrii]] kòl [[Léópòld III Swiãti|sw. Léópòlda]] i [[Linz]], gdze rozwiniãté je hëtnictwò. == Ikònografiô == W [[Chrzescëjańskô ikònografiô|ikònografii]] przedstôwióny je nôczãscy w òbleczenkù rzymsczégò òficéra, ze statkã z wòdą do gaszeniô ògnia, abò gaszącégò [[òdżin]]. == Dzéń òbchòdów == Jegò [[liturgiczné wspómnienié]] w [[Katolëcczi Kòscół|katolëcczim Kòscele]] òbchôdô sã [[4 maja]]. [[Prawòsławié]] wspòminô sw. Floriana [[17 maja]]. W [[Katolëcczi Kòscół w Pòlsce|pòlsczim Kòscele]] mô rangã wspóminkù òbowiązkòwégò. == Bibliografiô == * [http://www.brewiarz.katolik.pl/czytelnia/swieci/05-04.php3 ''Święty Florian, żołnierz, męczennik''] * [https://web.archive.org/web/20080701190526/http://www.sgsp.edu.pl/inne/florian/florian.php ''Św. Florian - patron strażaków''] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} {{SORTUJ:Florian}} [[Kategòrëjô:Katolëcczi swiãti]] [[Kategòrëjô:Prawòsławny swiãti]] ieb0epxf81pw6qlj6z6y6xrg0olo2lm 0 7010 208394 125624 2026-07-17T14:34:36Z Iketsi 3254 {{Commons}} {{Kòntrola}} 208394 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Svantovit1.jpg|mały|Słowiańszczé bóstwò pògańszczé]] '''Dôlëbóg''' òznôczô dobrégò [[bóg|bòga]], co daje: żëcé, zdrowié, ùrodzaj, żëwnotã, pògòdã dëcha i wieczné zëcé w [[nija|niji]], to je w niebie. Prosti lud gôdiwôł pierwi Dôlëbóg na [[Belbóg|Belbòga]]. Mieństwò ''dôlëbóg'' przedërchałë przez dłudżié stalati do naszich czasów i żëje jesz do dzys ù kaszëbsczigò lëdu w gôdkach, pòwiòstkach i brawãdach. Jész dzys zarzékają sã lëdze: ''Chòc Dôlëbóg!'' Délëbóg je téż ùżiwóné jakò słowò przësãdzi: ''Dôlëbóg jo, jô gò tam widzył...'' == Przëpisë == {{Przëpisë}} === Bibliografiô === * Aleksander Labuda ''Bògowie i dëchë naj przodków,'' Bolszewo 2008 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} Kategòrëjô:Kaszëbskô mitologiô kooitk7ii9wo3rq2minvpsw5h62yfq5 208395 208394 2026-07-17T14:34:44Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Kaszëbskô mitologiô]] 208395 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Svantovit1.jpg|mały|Słowiańszczé bóstwò pògańszczé]] '''Dôlëbóg''' òznôczô dobrégò [[bóg|bòga]], co daje: żëcé, zdrowié, ùrodzaj, żëwnotã, pògòdã dëcha i wieczné zëcé w [[nija|niji]], to je w niebie. Prosti lud gôdiwôł pierwi Dôlëbóg na [[Belbóg|Belbòga]]. Mieństwò ''dôlëbóg'' przedërchałë przez dłudżié stalati do naszich czasów i żëje jesz do dzys ù kaszëbsczigò lëdu w gôdkach, pòwiòstkach i brawãdach. Jész dzys zarzékają sã lëdze: ''Chòc Dôlëbóg!'' Délëbóg je téż ùżiwóné jakò słowò przësãdzi: ''Dôlëbóg jo, jô gò tam widzył...'' == Przëpisë == {{Przëpisë}} === Bibliografiô === * Aleksander Labuda ''Bògowie i dëchë naj przodków,'' Bolszewo 2008 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbskô mitologiô]] m3wu5my1q8qs34i6mt43gvijxs6zvnf 208396 208395 2026-07-17T14:36:54Z Iketsi 3254 Òbrôzk 208396 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Svantevit-Statue.jpg|mały|Słowiańszczé bóstwò pògańszczé]] '''Dôlëbóg''' òznôczô dobrégò [[bóg|bòga]], co daje: żëcé, zdrowié, ùrodzaj, żëwnotã, pògòdã dëcha i wieczné zëcé w [[nija|niji]], to je w niebie. Prosti lud gôdiwôł pierwi Dôlëbóg na [[Belbóg|Belbòga]]. Mieństwò ''dôlëbóg'' przedërchałë przez dłudżié stalati do naszich czasów i żëje jesz do dzys ù kaszëbsczigò lëdu w gôdkach, pòwiòstkach i brawãdach. Jész dzys zarzékają sã lëdze: ''Chòc Dôlëbóg!'' Délëbóg je téż ùżiwóné jakò słowò przësãdzi: ''Dôlëbóg jo, jô gò tam widzył...'' == Przëpisë == {{Przëpisë}} === Bibliografiô === * Aleksander Labuda ''Bògowie i dëchë naj przodków,'' Bolszewo 2008 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbskô mitologiô]] qjp8e0d2okviozxc62nwg31p2i27b7c 208421 208396 2026-07-17T15:26:59Z Iketsi 3254 drobnô 208421 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Svantevit-Statue.jpg|mały|Słowiańszczé bóstwò pògańszczé]] '''Dôlëbóg''' òznôczô dobrégò [[bóg|bòga]], co daje: żëcé, zdrowié, ùrodzaj, żëwnotã, pògòdã dëcha i wieczné zëcé w [[nija|niji]], to je w niebie. Prosti lud gôdiwôł pierwi Dôlëbóg na [[Belbóg|Belbòga]]. Mieństwò ''dôlëbóg'' przedërchałë przez dłudżié stalati do naszich czasów i żëje jesz do dzys ù kaszëbsczigò lëdu w gôdkach, pòwiòstkach i brawãdach. Jész dzys zarzékają sã lëdze: ''Chòc Dôlëbóg!'' Délëbóg je téż ùżiwóné jakò słowò przësãdzi: ''Dôlëbóg jo, jô gò tam widzył...'' == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bibliografiô == * Aleksander Labuda ''Bògowie i dëchë naj przodków,'' Bolszewo 2008 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbskô mitologiô]] 7bv8ika779s3ba4idy54fm4kf7h1y6r 208422 208421 2026-07-17T15:28:06Z Iketsi 3254 {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} 208422 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} [[Òbrôzk:Svantevit-Statue.jpg|mały|Słowiańszczé bóstwò pògańszczé]] '''Dôlëbóg''' òznôczô dobrégò [[bóg|bòga]], co daje: żëcé, zdrowié, ùrodzaj, żëwnotã, pògòdã dëcha i wieczné zëcé w [[nija|niji]], to je w niebie. Prosti lud gôdiwôł pierwi Dôlëbóg na [[Belbóg|Belbòga]]. Mieństwò ''dôlëbóg'' przedërchałë przez dłudżié stalati do naszich czasów i żëje jesz do dzys ù kaszëbsczigò lëdu w gôdkach, pòwiòstkach i brawãdach. Jész dzys zarzékają sã lëdze: ''Chòc Dôlëbóg!'' Délëbóg je téż ùżiwóné jakò słowò przësãdzi: ''Dôlëbóg jo, jô gò tam widzył...'' == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bibliografiô == * Aleksander Labuda ''Bògowie i dëchë naj przodków,'' Bolszewo 2008 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbskô mitologiô]] 1fb1ixf954tanrxizdzfe9juel1ka4c 0 7215 208479 201261 2026-07-17T19:41:21Z Iketsi 3254 Òbrôzk 208479 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Snow Scene at Shipka Pass 1.JPG|mały]] '''Zëma''' – je jednym z sztërzech [[cządë rokù|cządów rokù]] w rodze, w [[letnô klima|letny klimie]]. Òb zëmã je nôniższô ceplëzna lëftu w całim rokù i dosc wiele òpadu, czãsto zmiarzłégò, a wikszi dzél swiata roscënów i zwiérzãtów je ùspionô. Zwiksza astronomicznô zëma zaczinô sã 22 [[gòdnik]]a, a kùńczi 21 [[strumiannik]]a. Na pôłniu wszëtczi òpisóné dnie i rzôdzëznë są przesunãti ò pół rokù. == Zajãca zémòwé == [[Òbrôzk:Bałwan na Osiedlu Europejskim w Krakowie, 20231204 125808.jpg|mały|[[Snieżélc]]]] * [[Sónczi]] * [[Lepienié snieżélca]] * [[Kùling]] * [[Pùrdżi]] * [[Snowbording]] * [[Bobsleje]] == Zwierzãta w lese == [[Òbrôzk:Kot w zimie.jpg|mały|[[Kòt]] òb zëmã]] * [[Lës]] * [[Szari wilk]] * [[Sarna]] * [[Dzëk]] == Òbaczë téż == * [[Zymk]] * [[Lato]] * [[Jeséń]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * https://kaszubskidladzieci.pl/lekcja/mieszkamy_na_kaszubach/gra/pory_roku_na_kaszubach * https://web.archive.org/web/20250907055530/https://www.na-kaszuby.pl/Kaszuby/cztery_pory_roku_na_kaszubach.html {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Zëma| ]] 73m1jbzh9m96sjyn7lq2nsz2xompyxd 0 7393 208366 177619 2026-07-17T12:56:06Z Terrus38 14026 208366 wikitext text/x-wiki [[File:Bp pelpliński Jan Bernard Szlaga.jpg|thumb|]] '''Jón Szlaga''' (pl Jan Bernard Szlaga) - ùr. [[24 maja]] [[1940]] w [[Gdiniô|Gdinie]] - ùm. 25 [[łżëkwiat]]a [[2012]] w [[Starogarda|Starogardze]]. W młodich latach ùcził sã m. jin.. w [[Collegium Marianum]] - szkòlë w [[Pelplin|Pelplënie]]. Pò ji skùńczenim sztudérowôł w Dëchòwny Seminarëji w Pelplënie. Tuwò pò pôrã latach dożdôł sã ksãżich swiãceniów, chtërne przëjimnął w 1963 rokù. Jakno ksądz béł nôprzód w Łãgù. Òd 1984 rokù òn béł profesorã, a òd 1988 rokù biskùpã sufraganã diecezji chełmińsczi. Òd 1992 rokù òn béł biskùpem òrdinariuszem w Pelplënie. Jakno biskùp òn biwôł w [[Sjónowò|Sjónowie]] ë tu je tôblëca jemù na wdôr. Jak [[Eùgeniusz Gòłąbk]] skaszëbił "Swiãté Pismiona Nowégò Testameńtu" (wëdóné w 1993r.) tej pelplińsczi biskùp napisôł w nich: "Jô baro rôd jem, jakno jeden z naji Môłi Tatczëznë, że Bòżé Słowò je przetłomaczoné na jãzëk kaszëbsczi (...).". == Òbaczë téż == * [http://www.catholic-hierarchy.org/bishop/bszlaga.html Anielskòjãzëkòwi biogram] * [http://www.worldcat.org/search?q=au%3ASzlaga%2C+Jan&qt=results_page Worldcat] {{stub}} {{DEFAULTSORT:Szlaga Jón}} [[Kategòrëjô:Katolëcczi Kòscół]] [[Kategòrëjô:Kaszëbi]] dw4comp2e5m6fv9ao4m7h4kyx7g7s2d 0 7608 208501 200560 2026-07-17T21:12:33Z Iketsi 3254 Òbrôzk 208501 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Ciconia ciconia nest Zabno.jpg.|mały|]] '''Żôbno''' – to je kaszëbskô wies w [[Pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]], w [[Chònicczi kréz|chònicczim krézu]], w [[Gmina Brusë|gminie Brusë]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_XIV/718 Żabno w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] [[Kategòrëjô:Gmina Brusë]] ja8ue2gxzg3nd44hnygw5bbpku9tl8e 208502 208501 2026-07-17T21:12:41Z Iketsi 3254 -. 208502 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Ciconia ciconia nest Zabno.jpg|mały|]] '''Żôbno''' – to je kaszëbskô wies w [[Pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]], w [[Chònicczi kréz|chònicczim krézu]], w [[Gmina Brusë|gminie Brusë]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_XIV/718 Żabno w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] [[Kategòrëjô:Gmina Brusë]] lcajzfq3vas8jo6xkgcnd35kucc3a6l 0 7640 208369 194642 2026-07-17T12:57:43Z Terrus38 14026 208369 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Ryszard Kasyna (biskup).JPG|mały|Riszôrd Kasyna]] '''Riszôrd Kasyna''' (pl Ryszard Kasyna) - ùr. [[28 séwnika]] [[1957]] w Nowim Stawie kòl [[Malbórg|Malbòrga]]. W młodich latach òn ùcził sã m. jin.. w Malbòrgù. Òn sztudérowôł w Dëchòwny Seminarëji w [[Gduńsk]]ù. Tuwò pò pôrã latach dożdôł sã ksãżich swiãceniów, chtërne przëjimnął w 1982 rokù w katédrze w [[Òlëwa|Òlëwie]]. [[Marijën Kòscół w Gduńsku]] to je kòscół, w chtërnim òn béł jakno ksądz. Òd 2005 rokù òn béł biskùpã sufraganã archidiecezji gduńsczi. Òn je doktorã cywilnégò i kanonycznégò prawa. Jakno swòje zawòłanié òn przëjimnął słowa “In veritate et caritate” (“W prôwdze i w miłoce”). Òd 2012 rokù òn je biskùpem òrdinariuszem w [[Pelplin|Pelplënie]]. Jakno biskùp òn biwôł w [[Żukòwò|Żukòwie]] ë tu je tôblëca m.jin. jemù na wdôr. == Òbaczë téż == * [[Kaszëbi]] * [[Katolëcczi Kòscół]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://www.youtube.com/watch?v=G5o3vBxlCBQ Swiónowò] * [http://www.catholic-hierarchy.org/bishop/bkasyna.html Anielskòjãzëkòwi biogram] * [http://www.kkbids.episkopat.pl/uploaded/a41/Anamnesis41-4eAdaptacja.pdf kùltura] * [http://www.kaszubi.pl/aktualnosci/aktualnosc/id/331] * [http://ekai.pl/wydarzenia/polska/x61404/przychodze-by-byc-narzedziem-nowej-ewangelizacji/] {{Ùzémk artikla}} {{DEFAULTSORT:Kasyna Riszôrd}} [[Kategòrëjô:Katolëcczi Kòscół]] [[Kategòrëjô:Kaszëbi]] lt3c8m1cmc6hcf8o3fwcqjp3kbbccs7 0 8060 208475 206066 2026-07-17T19:37:04Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 208475 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Перун.1998г.смеш.,тех.,бум.40,5х27,5.jpg|mały|M. Priesniakow (1998). Perun]] '''Parón''' – bóg [[grzëmòt]]ów. [[Kaszëbi]] gôdôlë: ''Ù Paróna! ... Żebë ce jasnisté Parónë wząlë! Do jasnistëch Paronów! Bòji sã jak Paróna! Të Gromie! Do sto Gromów!'' To wierã béł wôżny bóżk. Mòże òn béł jak rządzëcel grzëmòtów Perun? Wierã z nim béł zrzeszóny [[diôbli pôlc]] abò grzmòtny kam. == Lëteratura == * [[Bernat Zëchta]]: ''Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej'', Ossolineum, Wrocław - Warszawa - Kraków 1967, tom I, s. 215 * [[Bernat Zëchta]]: ''Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej'', Ossolineum, Wrocław - Warszawa - Kraków 1970, tom IV, ss. 33 - 34 * [[Jan Trepczik]]: ''Słownik polsko-kaszubski'', [[Gduńsk]] [[1994]], t. I, s. 59 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbskô mitologiô]] iohrg7hxvo4yrvkrp2rbr2vaxueb0he 0 8137 208467 196400 2026-07-17T19:18:20Z Iketsi 3254 ' – to je '→' – '; Galeriô 208467 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Saint Michael church in Lipusz.jpg|mały|Kòscół w Lëpùszu]] '''Lëpùsz''' – [[Kaszëbë|kaszëbskô]] wies w [[Gmina Lëpùsz|gminie Lëpùsz]], w [[Kòscérsczi kréz|kòscérsczim krézu]] [[Pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczégò wòjewództwa]]. Tu je kòscół. == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Młyn wodny w Lipuszu.jpg|Stôri młin w Lëpùszu Òbrôzk:2004 Lipusz, domki letniskowe 1.PNG| Òbrôzk:2007 Lipusz, kąpielisko nad jeziorem Skrzynki Duże 2.PNG| </gallery> == Lëteratura == * Sychta B.: Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej. Wrocław-Warszawa-Kraków, t.II (1968), s. 368. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20160412134855/http://www.najigoche.kaszuby.pl/artykul/artykul=156,pawel-brzeski-1914-2008/ „Dar Kaszubów z Kanady – dla Kaszubów w Polsce”] * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_V/296 Lipusz w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gmina Lëpùsz]] [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] 9trkfc2g4kxlbvl0lc5qcnpp8fryqa2 0 8278 208408 206058 2026-07-17T15:17:51Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Kaszëbsczé dëchë i demònë]] 208408 wikitext text/x-wiki '''Roczitnik''' – pòdłùg [[Kaszëbi|Kaszëbów]], złi dëch, diôbëł co robi mòcny wiater. Òn lubi sedzec w [[Roczicëna|roczicënie]] i robic z ni sobie piszczówczi do graniô. == Lëteratura == * [[Bernat Zëchta]]: Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej, Ossolineum, Wrocław - Warszawa - Kraków 1970, tom IV, s. 339 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbsczé dëchë i demònë]] 4x60prhyyhuwtn3u3omk455y8kxsv4b 0 8299 208370 202429 2026-07-17T12:57:53Z Terrus38 14026 208370 wikitext text/x-wiki '''Kónstantin Krefft''' (''Konstantyn Krefft'' ùr. [[7 strëmiannika]] [[1867]] w [[Lubniô|Lubni]] – ùm. [[11 czerwińca]] [[1940]] w lagrze [[Stutthof|Stutthof]]) – pòlsczi ksądz, Słëga Bòżi [[Katolëcczi Kòscół|Katolëcczégò Kòscoła]]. Sztudérowôł w Dëchòwny Seminarëji w [[Pelplin|Pelplënie]]. Tùwò pò pôrã latach dożdôł sã ksãżëch swiãceniów, chtërne przëjimnął [[12 séwnika]] [[1893]]. Jakno ksądz béł nôprzód w [[Grëdządz]]u, a pózni w [[Gduńsk]]ù, a téż w [[Sopòt|Sopòce]] ë jinëch placach. Zbùdowôł kòscołë w Piecach (1911–1914) i [[Tëchòlô|Tëchòli]] (1935–1939)<ref>[http://www.bozecialo.tuchola.pl/nowa/index.php?option=com_content&view=article&id=1:krefft&catid=1:proboszczowie ''Ks. dr Konstantyn Krefft'']</ref>. W [[II swiatowi wòjnie]] wëwiozle gò Miemcë [[15 gòdnika]] [[1939]] rokù do lagru Stutthof i tam òn ùmarł [[11 czerwińca]] [[1940]] rokù. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{SORTUJ:Kreft Kònstantin}} [[Kategòrëjô:Katolëcczi Kòscół]] [[Kategòrëjô:Kaszëbi]] [[Kategòrëjô:Stutthof]] akzhleovsekeaenkpl5cwxzf2ek87we 0 8650 208356 206373 2026-07-17T12:52:19Z Terrus38 14026 208356 wikitext text/x-wiki {{Deszewny infobox|miono=Walãti Dąbrowsczi|òriginalné miono=Walenty Dąbrowski|titel=Pôpiesczi szambelón|data nôrodzeniégò=14 gromicznika 1847|data smiercë=15 gromicznika 1931|môl nôrodzeniégò=Gòwino|môl smiercë=Wejrowò|1. fónkcjô=Probòszcz parafie Swiãti Trójcë w Wejrowie|1. fónkcjô cząd=òd 1887 do 1924|2. fónkcjô cząd=òd 1895 do 1924|2. fónkcjô=Dzekón Dekenatu Wejrowò|wëznanié=katolëcëzna|kòscół=rzymskòkatolëcczi|jinkardinacjô=chełmińskô diecezjô|nôdgrodë=[[Òbrôzk:POL_Polonia_Restituta_Komandorski_BAR.svg|40px]][[Òbrôzk:Ribbon.Crossproecclesiaetpontifice.jpg|40px|Pro Ecclesia et Pontifice]]}} '''Walãti Dąbrowsczi''' ([[Pòlsczi jãzëk|pòl]]. ''Walenty Dąbrowski'' ; ùr. [[14 gromicznika]] [[1847]] w [[Gòwino|Gòwinie]], ùm. [[15 gromicznika]] [[1931]] rokù w [[Wejrowò|Wejrowie]]) – katolëcczi dëchòwny, kaszëbsczi spòlëznowò-kùlturalny i dobroczinny dzejôrz. == Żëcòrës == Czãscëł do gimnazje w [[Wejrowò|Wejrowie]]. Pò maturze sztudérowôł w Dëchòwnym Wëższim Seminarie w [[Pelplëno|Pelplënie]] i na ùniwersytetach we [[Brëzgòwijsczi Frébùrg|Brëzgòwijsczim Frébùrgù]] òrôz w [[Münster]]. Òtrzëmôł kapłańsczé swiãceniô 12 lëpińca 1874 w [[Pelplëno|Pelplënie]]. Pòstãpno béł przez 13 lat ùczëcelã religie. Òd 1887 òstał probòszczã [[Parafiô Swiãti Trójcë w Wejrowie|parafie w Wejrowie]]. Béł téż biskùpim przedstôwnikã i dzekanã pùcczégò dekanatu. W 1895 òstał téż pierszim dzekanã nowò ùsôdzonégò [[Dekônôt Wejrowò|wejrowsczégò dekanatu]]. W 1924 przëszedł na emeriturã. Przemôwiôł do zgromôdzónëch w Wejrowie òdpùstowników w [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczim jãzëkù]]. Òd 1915 béł hònorowim [[Kanónik|kanonikã]] chełmińsczi kapitułë. Kòscelné wëszëznë przëznôłë mù równak gòdnosc pôpiesczégò szambelana (prałata). 2 maja 1923 òstał ùtczony Òficérsczi Krziżã [[Òrder Òdrodë Pòlsczi|Òrderu Òdrodë Pòlsczi]]<ref>[https://kpbc.ukw.edu.pl/dlibra/plain-content?id=87843 Order Odrodzenia Polski. Trzechlecie pierwszej kapituły 1921–1924.] Warszawa: [[Prezydiô Radzëznë Minystrów]], 1926, s. 23.</ref> „za zasłëdżi, pòłóżóné dlô Pòlsczi Repùbliczi na pòlu spòlëznowi robòtë na Pòmòrzim". W 1927 òtrzëmôł Krziż [[Pro Ecclesia et Pontifice]]<ref>Regina Osowicka: ''Bedeker wejherowski'' (''Wejrowsczi bedeker''). Wejherowo: Drukarnia ACTEN, 2006. ISBN 83-922059-2-8.</ref> ([[Kaszëbsczi jãzëk|kasz]]. ''Krziż'' ''„Dlô'' ''Kòscoła i Papieża”''). == Òbaczë téż == * [[Gòwino]] == Przëpisë == <references /> == Lëteratura == * [[Gerat Labùda|G. Labùda]]: Zapiski kaszubskie, pomorskie i morskie, Gdańsk : Oficyna Czec, 2000, Wyd. 1, s. 332 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}}{{Kòntrola}} {{SORTUJ:Dąbrowsczi, Walãti}} [[Kategòrëjô:Kaszëbi]] [[Kategòrëjô:Katolëcczi Kòscół]] [[Kategòrëjô:Katolëcczi swiãti]] 1zukvqg4xzeaxnnj86xnepvnuyre6t0 0 8696 208477 185967 2026-07-17T19:39:19Z Iketsi 3254 Galeriô; Unicode 208477 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Bonhomme de neige 3.jpg|mały|Snieżélc]] '''Snieżélc''' – figùra ze sniegù. Òn na [[Kaszëbë|Kaszëbach]] kąsk szlachùje za człowiekã. Gò robią np. dzecë òb [[Zëma|zëmã]]. === Unicode === {| class="wikitable" ! ![[Unicode]] !HTML !Òpis |- |<span style="font-size: xx-large">'''☃'''</span> |U+2603 |&amp;#9731; |<code>Snowman</code> |- |<span style="font-size: xx-large">'''⛄'''</span> |U+26C4 |&amp;#9924; |<code>Snowman without snow</code> |- |<span style="font-size: xx-large">'''⛇'''</span> |U+26C7 |&amp;#9927; |<code>Black snowman</code> |} == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:BoiseSnowFamily8249.JPG|Snieżélce – [[Zjednóné Kraje Americzi|USA]] Òbrôzk:Making snowman in Kõrvemaa, Estonia (January 2021).webm|Snieżélc, video Òbrôzk:Schneemann - Snowman in Straubing, Bavaria 14-12-31.jpg|Snieżélc – [[Miemieckô]] Òbrôzk:Rovaniemi Airport March 6 2009 05.jpg|Dwa snieżélce – [[Fińskô]] </gallery> == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} qcfkife72t9d8zjm5j002sqbdgk02e5 208478 208477 2026-07-17T19:40:04Z Iketsi 3254 kat. 208478 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Bonhomme de neige 3.jpg|mały|Snieżélc]] '''Snieżélc''' – figùra ze sniegù. Òn na [[Kaszëbë|Kaszëbach]] kąsk szlachùje za człowiekã. Gò robią np. dzecë òb [[Zëma|zëmã]]. === Unicode === {| class="wikitable" ! ![[Unicode]] !HTML !Òpis |- |<span style="font-size: xx-large">'''☃'''</span> |U+2603 |&amp;#9731; |<code>Snowman</code> |- |<span style="font-size: xx-large">'''⛄'''</span> |U+26C4 |&amp;#9924; |<code>Snowman without snow</code> |- |<span style="font-size: xx-large">'''⛇'''</span> |U+26C7 |&amp;#9927; |<code>Black snowman</code> |} == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:BoiseSnowFamily8249.JPG|Snieżélce – [[Zjednóné Kraje Americzi|USA]] Òbrôzk:Making snowman in Kõrvemaa, Estonia (January 2021).webm|Snieżélc, video Òbrôzk:Schneemann - Snowman in Straubing, Bavaria 14-12-31.jpg|Snieżélc – [[Miemieckô]] Òbrôzk:Rovaniemi Airport March 6 2009 05.jpg|Dwa snieżélce – [[Fińskô]] </gallery> == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Zëma]] [[Kategòrëjô:Dzecyństwò]] gpphcp9m14md51hfsb16z06lgmswgsr 0 8718 208371 206814 2026-07-17T12:58:19Z Terrus38 14026 208371 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} '''Wëdôwizna „Bernardinum”''' ({{jãz.|pl}} ''Wydawnictwo Diecezji Pelplińskiej „Bernardinum”'') w [[Pelplin|Pelplënie]] je kùlturową jinstitucëją, chtërna pòwsta w [[1998]] rokù. Jegò robota polégô m.jin. na rozkoscérzanim kùlturë Kaszëbów przez wëdëwanié i drëkòwanié w dzysdniowim pisënkù dokôzów kaszëbsczich lëteratów. Wëdôwizna "Bernardinum" wëdôwô pò pòlskù wszelejaczé materiałë (ksążczi, katalodżi wëstawów ë jinszé). == Òbaczë téż == {{#categorytree:Wëdôwiznë|hideroot=on|mode=pages}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Òficjalnô starna}} * [http://ksiegarnia.bernardinum.com.pl/o-wydawnictwie (pl)] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura]] [[Kategòrëjô:Wëdôwiznë ksążkòwé|Bernardinum]] jpny9cabmpgn3v5pixhunzall7clow6 0 9245 208503 205124 2026-07-17T21:14:11Z Iketsi 3254 {{jãz.|sl}} 208503 wikitext text/x-wiki {{Administracëjno jednostka infobox|miono=Karintia|gwôsné miono=Kärnten|herb=Kaernten CoA.svg|miono-genitiw=Kartini|fana=Flag of Carinthia.svg|karta=Kärnten in Austria.svg|państwò=[[Aùstriô]]|Stolëca=Klagenfurt/Celovec|Gùwernator=Peter Kaiser|wiéchrzëzna=9 536,50|lëdztwò=564 513|rok=2022|Merk=K|ISO=AT-2|www=https://web.archive.org/web/20210323212416/https://www.ktn.gv.at/}} '''Karintia''' ({{jãz.|de}} ''Kärnten,'' {{jãz.|sl}} ''Koroška'') – je związkòwim krajã w [[Aùstriô|Aùstrie]]. Òna òbjimô 9536 km² wiéchrzëznë. W Karintji mieszkô 12 554 (2,38%)<small>⁽²⁰⁰¹⁾</small> lëdzë nôleżącëch do słoweńsczi miészëznë. Nalezc mòże tam dopeltjãzëczné miemieckò-słoweńsczé tôfle<ref>[https://web.archive.org/web/20170120160956/http://www.efhr.eu/2015/04/29/dwujezyczne-tabliczki-w-unii-europejskiej-to-standard/ ''Dwujęzyczne tabliczki w Unii Europejskiej to standard'']</ref>. == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Ludmannsdorf (Ortstafel).jpg|Dwajãzëkòwô [[niemiecczi jãzëk|niemieckò]]-[[słoweńsczi jãzëk|słoweńskô]] tôfla </gallery> == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Aùstriô]] muojqsc51vzfo65t55kywio157pvo1i 14 9679 208398 204524 2026-07-17T14:50:14Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Mitologiô]] 208398 wikitext text/x-wiki {{Commons}} [[Kategòrëjô:Kùltura]] [[Kategòrëjô:Mitologiô]] 4zy7gwfpqqwhcqe18rh3ev8kwr6hrtg 0 9680 208423 187421 2026-07-17T15:28:34Z Iketsi 3254 {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} 208423 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} '''Jastrzëbóg''' – [[Kaszëbi]] miele gò za bóżka. Lëdze czedës gôdelë: „W [[Roczicëna|roczicënowim]] krzu mô diôbeł młodi a w barabónach Jastrzëbóg – biôjta jich szëkac". Piesniodzeja nordowëch Kaszëb – [[Józef Ceynowa]] napisôł dokôz „Jastrzëbóg wëgóniô zëmã”. == Lëteratura == * [[Jerzi Samp|J. Samp]]: ''Z woli morza : bałtyckie mitopeje'', Gdańsk : Zrzeszenie Kaszubsko-Pomorskie, 1987, s. 11 {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbskô mitologiô]] phd1c9ky3yvaqx0ox0lodtmrvacjwe6 0 10072 208461 182406 2026-07-17T17:28:17Z Iketsi 3254 [[miemiecczi jãzëk|miem.]]→{{jãz.|de}}; ' – to je '→' – ' 208461 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:POL Krynica Morska COA.svg|mały|Herb gardu]] '''Krynica Morska''' (we zdrojach: ''Calebergh'' 1504, ''Calberg'' 1506; ''Kahlberg'' & ''Lieb'' 1796-1802, ''Kahlberg ... wraz z przyległą osadą Lipe, Łysa góra'', ''Łysa Góra-Lipa - Kahlberg-Liep'' 1941, {{jãz.|de}} ''Kahlberg-Liep'') – gard, a téż kùrort w nowòdworsczim krézu w [[Pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]] na [[Swiéżô Nierzeja|Swiéżi Nierzeji]]. * Lëdztwò gardu: 1.339 ([[2009]]) * Wiéchrzëzna gardu: 116,01 km² {{Miono}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gardë w Pòlsce]] [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé gardë]] [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé wòjewództwò]] 2bmyfomtxqf707zdi8g3b8e25cbo8wr 0 10308 208436 198561 2026-07-17T16:52:48Z Iketsi 3254 ' – to je '→' – ' 208436 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Martinique in France.svg|mały|Martinika]] '''Martinika''' (''Martinique'') – òstrów kòl Americzi. Dzysdniowò òn słëchô do [[Francëjô|Francëje]]. * lëdztwò: 386486 * wiéchrzëzna: 1128 km² == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Francëjô]] t9yioehlv4gipjtwvu2kw61tc26m3zk 0 10312 208453 206751 2026-07-17T17:22:42Z Iketsi 3254 {{jãz.|la}}; {{jãz.|gr}} 208453 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:The Sun by the Atmospheric Imaging Assembly of NASA's Solar Dynamics Observatory - 20100819-02.jpg|mały|Słuńce]] '''Słuńce''' ({{jãz.|la}} ''Sol'', ''Helius'', {{jãz.|gr}} ''Ἥλιος'', symbòl: [[Òbrôzk:Sun symbol (fixed width).svg|16px|☉]]) – centralnô gwiôzda [[Słuńcowi Ùstôw|Słuńcowégò Ùstawù]], wkół jaczi krążi [[Zemia]], jinszé planetë tegò ùkładu, karzełkòwi planetë, a téż môłi cała Słuńcowégò Ùstawù. Słuńce skłôdô sã z gòrący plazmë, jaką ùtrzëmiwô grawitacjô i jaką sztôłtëje magneticzné òkrãżé. Słuńce je zwiãksza jidealnie kùlësté<ref>[https://web.archive.org/web/20180917185431/https://science.nasa.gov/science-news/science-at-nasa/2008/02oct_oblatesun/ ''How Round is the Sun?'']</ref>, mô strzédnicã kòl 1 392 684 km (kòl 109 razy wikszą jak Zemia). Masa słuńca (1,989 ×10³⁰ kg) je kòl 333 tësący razy wikszô niżlë masa Zemi i to je kòl 99,86% całowny masë Słuńcowégò Ùstawù. Kòle trzë czwiôrté masë Słuńca twòrzi wòdzëk, resztã zôs przede wszëtczim hél. Pòòstałi dzél (1,69%, co òdpòwiôdô kòl 5600 masóm Zemi) twòrzą cãższi pierwiôstczi, w tim m. jin. [[krziseń]], [[wãdżel]], [[néón]] i [[żelazło]]. Do Zemi dochôdô słuńcowô energiô baro wôżnô dlô żëcégò na ni. Pòzwë Słuńca w [[Słowiańsczé jãzëczi|słowiańsczich jãzëkach]], w tim w [[Pòlsczi jãzëk|pòlsczim]] i [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczim]], wëwòdzą sã òd prasłowiańsczégò słowa *slnъce<ref>Izabela Malmor, ''Słownik etymologiczny języka polskiego'', Warszawa–Bielsko-Biała 2009, s. 376, ISBN 978-83-262-0146-2.</ref>. Słowa krewny kaszëbsczémù „słuńcu” to m. jin. [[Biôłorusczi jãzëk|biôłorusczé]] ''сонца'' (sonca), [[Czesczi jãzëk|czesczé]] ''slunce'', [[Rusczi jãzëk|rusczé]] ''солнце'' (sołnce), [[Słowacczi jãzëk|słowaccze]] ''slnko'' i [[Ùkrajińsczi jãzëk|ùkrajińsczé]] ''сонце'' (sonce). Astronomicznym symbòlã Słuńca jawi sã òkrąg z pùnktã we westrzódkù: ☉ (Unicode: 2609). == Òbaczë téż == * [[Miesądz]] * [[Zemia]] * [[Gwiôzdka]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Słuńcowi Ùstôw|kol=#c0c0ff}} [[Kategòrëjô:Astronomiô]] hft27dk4gl4r05x8xvm0elucmajlnvh 208455 208453 2026-07-17T17:22:53Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 208455 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:The Sun by the Atmospheric Imaging Assembly of NASA's Solar Dynamics Observatory - 20100819-02.jpg|mały|Słuńce]] '''Słuńce''' ({{jãz.|la}} ''Sol'', ''Helius'', {{jãz.|gr}} ''Ἥλιος'', symbòl: [[Òbrôzk:Sun symbol (fixed width).svg|16px|☉]]) – centralnô gwiôzda [[Słuńcowi Ùstôw|Słuńcowégò Ùstawù]], wkół jaczi krążi [[Zemia]], jinszé planetë tegò ùkładu, karzełkòwi planetë, a téż môłi cała Słuńcowégò Ùstawù. Słuńce skłôdô sã z gòrący plazmë, jaką ùtrzëmiwô grawitacjô i jaką sztôłtëje magneticzné òkrãżé. Słuńce je zwiãksza jidealnie kùlësté<ref>[https://web.archive.org/web/20180917185431/https://science.nasa.gov/science-news/science-at-nasa/2008/02oct_oblatesun/ ''How Round is the Sun?'']</ref>, mô strzédnicã kòl 1 392 684 km (kòl 109 razy wikszą jak Zemia). Masa słuńca (1,989 ×10³⁰ kg) je kòl 333 tësący razy wikszô niżlë masa Zemi i to je kòl 99,86% całowny masë Słuńcowégò Ùstawù. Kòle trzë czwiôrté masë Słuńca twòrzi wòdzëk, resztã zôs przede wszëtczim hél. Pòòstałi dzél (1,69%, co òdpòwiôdô kòl 5600 masóm Zemi) twòrzą cãższi pierwiôstczi, w tim m. jin. [[krziseń]], [[wãdżel]], [[néón]] i [[żelazło]]. Do Zemi dochôdô słuńcowô energiô baro wôżnô dlô żëcégò na ni. Pòzwë Słuńca w [[Słowiańsczé jãzëczi|słowiańsczich jãzëkach]], w tim w [[Pòlsczi jãzëk|pòlsczim]] i [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczim]], wëwòdzą sã òd prasłowiańsczégò słowa *slnъce<ref>Izabela Malmor, ''Słownik etymologiczny języka polskiego'', Warszawa–Bielsko-Biała 2009, s. 376, ISBN 978-83-262-0146-2.</ref>. Słowa krewny kaszëbsczémù „słuńcu” to m. jin. [[Biôłorusczi jãzëk|biôłorusczé]] ''сонца'' (sonca), [[Czesczi jãzëk|czesczé]] ''slunce'', [[Rusczi jãzëk|rusczé]] ''солнце'' (sołnce), [[Słowacczi jãzëk|słowaccze]] ''slnko'' i [[Ùkrajińsczi jãzëk|ùkrajińsczé]] ''сонце'' (sonce). Astronomicznym symbòlã Słuńca jawi sã òkrąg z pùnktã we westrzódkù: ☉ (Unicode: 2609). == Òbaczë téż == * [[Miesądz]] * [[Zemia]] * [[Gwiôzdka]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Słuńcowi Ùstôw|kol=#c0c0ff}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Astronomiô]] d4tigorn0xyvue1j2yr79duldwr26hy 0 10424 208389 176600 2026-07-17T14:25:45Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Miona]] 208389 wikitext text/x-wiki {{Do werifikacëji}} == Môrcën == Jimiã chłopsczé pòchòdôjãcé z jãzëka łacińsczégò. Wëwòdzi sã òd słów "nôleżący do Marsa". W ksãgach przëjãc do prawa miejsczégò w [[Kraków|Krakòwie]] pòd rokiem 1393 ódnotowóno to miono z pisòwnią Marczin. W strzédnëch wiekach òdnotowóno téż, nôdôwóne również i dzis, ùrobióné òd Môrcëna przë ùżëcu tëpòwéj dla mión słowiansczich cząstki -słôw jimię Môrcisłôw. Wstrzód mion nôdôwónëch nowò nôrodzonëm dzôtkóm, Môrcën w 2012 rokù zajmòwôł 50. môl w grëpie mión chłopsczéch, bãdąc nôdónëm 1159 z nich. Białogłowsczim òdpòwiednikiem tegò miona je miono [[Martyna|Môrcëna]] (Môrtëna). Skandënawsczi òdpòwiednik Môrcëna, jaczim je Morten, nôwiãcy òsób nosi w [[Dania|Danii]] (34 718 2007 òsób) òraz [[Norwegia|Norwegii]] (22 137 2006 òsób). === Òdpòwiedniczi w innëch jãzëkach === * {{jãz.|la}} – Martinus * {{jãz.|cs}} – Martin * {{jãz.|gr}} – Μαρτίνος (Martínos) * {{jãz.|de}} – Martin * {{jãz.|fr}} – Martin * {{jãz.|es}} – Martín * {{jãz.|fi}} – Martti * {{jãz.|it}} – Martino * {{jãz.|hu}} – Márton * {{jãz.|lt}} – Martynas * {{jãz.|lv}} – Martiņš * {{jãz.|nl}} – Maarten, Marten, Martijn * {{jãz.|ru}} – Мартин * {{jãz.|zh}} – 馬爾親(马尔亲) * {{jãz.|ja}} – マルチン / マーチン / マーティン '''Môrcën imieninë òbchòdzi:''' 30 stëcznika, 2 gromnicznika, 13 łżëkwiata, 27 łżëkwiata, 1 lëpińca, 19 lëpińca, 8 rujana, 12 rujana, 24 rujana, 3 lëstopadnika, 8 lëstopadnika, 11 lëstopadnika, 12 lëstopadnika, 7 gòdnika i 29 gòdnika. == Znóné òsobë noszącé jimię Môrcën == === Swiãti === * sw. Môrcën z Tours (316/17–397) – biskùp Tours [[Òbrôzk:El_Greco_-_San_Martín_y_el_mendigo.jpg|mały|sw. Môrcën z Tours]] * sw. Môrcën z Bragi (ùr. ok. 520, zm. ok. 580) – arcëbiskùp Bragi (Portugalia), fùndator klôsztórów, pisôrz i teolog chrześcijańsczi * sw. Môrcën I (zm. 655) – papiéż * bł. Môrcën od sw. Miklosza (1598–1632) – aùgustiańsczi mãczelnik z Japonii * sw. Môrcën de Porrès – peruwiańsczi zakònnik * sw. Môrcën Wu Xuesheng (1817–1862) – chińsczi katechista, mãczelnik * sw. Môrcën Huin (1836–1866) – francùsczi ksądz, misjónôrz, mãczelnik * bł. Môrcën Oprządek (1884–1942) – polsczi francëszkanin, mãczelnik cządu II wòjnë swiatowy === Włôdcë === * [[Môrcën I Młodszi]] (1374–1410) – król Sëcëli * Môrcën I Lëdzczi (1356–1410) – król Aragonii === Pòzostali === [[Òbrôzk:Martin_Luther,_1529.jpg|mały|sw. Môrcën Luter]] * [[Môrcën Luter]] (1483–1546) – twórca luteranizmu * Môrcën Kromer (1512–1589) – biskùp warmińsczi, sekretôrz króla Zëgmùnta I Stôrégò * Môrcën Dunin Sùlgòstowsczi (1774–1842) – Prymas Pòlsczi * Môrcën Kalinowsczi (1605–1652) – hetman pòlny kòrónny * Môrcën Pòczòbutt-Odlanicczi (1728–1810) – pòlsczi matematik, astronóm, poeta, jezùita * Môrcën Eysymont (1735–1815) – poeta * Môrcën Jabłoński (1801–1876) – malôrz * Môrcën Gerstmann (1527–1585) – biskùp wrocławsczi, starosta generalny Śląska * Môrcën Czerwińsczi (1924–2001) – socjolog, bëtnik pòwstania warszawsczégò * Môrcën z Wrocimowic (zm. 1442) – pòlsczi ricerz * Môrcën (kanclérz) (zm. 1213) – kanclérz ksyżąt śląsczich Bòlesłôwa Wësczégò i Henrika Brodatégò * Môrcën Krasicczi (1574–1631) – wòjewòda pòdolsczi * Môrcën Daniec – pòlsczi satirik * Môrcën Flieger – pòlsczi kòszôrz grôjący w klubie King Wilki Morskie Szczecin * Môrcën Gortat – pòlsczi kòszôrz ligi grôjący w klubie Washington Wizards * Môrcën "Liber" Piotrowsczi – pòlsczi raper i były członek zespołu Ascetoholix * Môrcën Przybylski – pòlsczi teatrownik * Môrcën Robak – napastnik w klubie szpòrtowim Lech Poznań * Môrcën Miller – lider i wokalista zespołu disco polo Boys * Môrcën Stankiewicz – pòlsczi filmowiec niezależny, satirik, osobowość YouTube * Môrcën Luther King, Jr. (1929–1968) – amerikańsczi działacz na rzecz równouprawnienia, nôdgrodnik, ùczestniony dobëtnik pòkòjowéj Nôdgrodë Nobla * Môrcën Wolski – pisôrz, satirik. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Miona]] t4nkdc2do47m977y23n5jdpmbvzed6a 0 10430 208390 188473 2026-07-17T14:28:03Z Iketsi 3254 Òbrôzk, kat. 208390 wikitext text/x-wiki {{Do werifikacëji}} [[Òbrôzk:Rhea MKL1888.png|mały|Rea]] '''Reja''' (także '''Rea'''; {{jãz.|gr}} ''Ῥεία Rheía, Ῥέα Rhéa'', {{jãz.|la}} ''Rhea'') – w mitologi [[Greckô|grecczi]] jednô z tytanid, bògini płodnosce. Òpiekunka dzecë. Córkô Uranosa (Nieba) i Gai (Zemi). W mitologi stała sã memką wielu bògów i bodziń. Bëła sostrą i białką Kronosa, memka Demeter, Hadesa, Herë, Hestii, Pòsejdona i Zeùsa, a także Daktylów. W sztuce Rea jes przedstawianô w rydwanié ciągniãtym przez dwa lwë. [[Kategòrëjô:Greckô mitologiô]] qbu3sezbji6fg37igwzp27nfbfjml1f 208391 208390 2026-07-17T14:28:46Z Iketsi 3254 Òbaczë téż 208391 wikitext text/x-wiki {{Do werifikacëji}} [[Òbrôzk:Rhea MKL1888.png|mały|Rea]] '''Reja''' (także '''Rea'''; {{jãz.|gr}} ''Ῥεία Rheía, Ῥέα Rhéa'', {{jãz.|la}} ''Rhea'') – w mitologi [[Greckô|grecczi]] jednô z tytanid, bògini płodnosce. Òpiekunka dzecë. Córkô Uranosa (Nieba) i Gai (Zemi). W mitologi stała sã memką wielu bògów i bodziń. Bëła sostrą i białką Kronosa, memka Demeter, Hadesa, Herë, Hestii, Pòsejdona i Zeùsa, a także Daktylów. W sztuce Rea jes przedstawianô w rydwanié ciągniãtym przez dwa lwë. == Òbaczë téż == === Greckô mitologiô === {{#categorytree:Greckô mitologiô|hideroot=on|mode=pages}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Greckô mitologiô]] 70sx6pttpn4vxtebcregdkrx5ogcxdg 0 10560 208384 208301 2026-07-17T13:20:10Z Iketsi 3254 /* Òbaczë téż */ +[[Acta Cassubiana]] 208384 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Ascensionis Domini.jpg|mały]] '''Łacyńsczi jãzëk''' (abò '''łacëzna''', '''łacëna'''; {{jãz.|la}} ''lingua Latina'') – jindoeùropejsczi jãzëk z pòdrodzëznë italsczich jãzëków. Wësztôłcëł sã przëpùszczalnie w II tësąclecu p.n.e. jakno jãzëk mieszkańców Lacjum w westrzédny Italie. Béł òn rodnym jãzëkã Rzëmian. Do jegò zapisywaniô brëkòwóno [[Łacyńsczi alfabét|łacyńsczégò alfabétu]], chtëren dzysdzéń je nôbarżi rozkòscérzonym alfabétã na swiece. Łacëzna stała sã ùrzãdowim jãzëkã Rzimsczi Repùbliczi, a pózni – Rzimsczégò Césarstwa. W tim w czasu òdbéł sã proces latinizacje Jimperium, a łacëzna bëła jãzëkã mieszkańców wielnëch rzimsczich prowincji w [[Eùropa|Eùropie]] i nordowi [[Afrika|Africzi]]. W codniowi gôdczi łacëznë òprzestóno ùżëwac pò ùpôdkù Césarstwa na zôpadze, chòc we wikszoscë państw Eùropë bëła brëkòwónô jakno ùrzãdowi, liturgiczny i lëteracczi jãzëk<ref>Jürgen Leonhardt, ''Latin: Story of a World Language'', Londyn: The Belknap Press of Harvard University Press 2013, s. 7–11. ISBN 0674058070.</ref>. Do XVIII st. łacëzna bëła pòwszechno brëkòwónô jakno jãzëk midzënôrodny kòmùnikacje, nôùczi, kùlturë i kùńsztu. W [[Pòlskô|Pòlsce]] bëła ùrzãdowim jãzëkã do rozbiorów. Liturgia [[Katolëcczi Kòscół|Katolëcczégò Kòscoła]] òdprôwiónô bëła wnet leno pò łacëznie jaż do II Watikańsczego Sobòru<ref>Jürgen Leonhardt, ''Latin: Story of a World Language'', Londyn: The Belknap Press of Harvard University Press 2013, s. 16-22. ISBN 0674058070.</ref>. == Òbaczë téż == * [[Acta Cassubiana]] * {{:Felix Cassubia}} * {{:Terra Zaborensis}} * [[Transcassubia]] == Pòchòdné jãzëczi == Z łacëznë wëwòdzą sã dzysdniowé [[romańsczé jãzëczi]], midzë jinszima: * [[Francësczi jãzëk|francësczi]] * [[Galicyjsczi jãzëk|galicyjsczi]] * [[Szpańsczi jãzëk|szpańsczi]] * [[Katalońsczi jãzëk|katalońsczi]] * [[Pòrtugalsczi jãzëk|pòrtugalsczi]] * [[Rumùńsczi jãzëk|rumùńsczi]] * [[Italsczi jãzëk|italsczi]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Łacyńsczi jãzëk]] sksxv20b37j5rr9bszx12dju5940mlf 0 10894 208451 206743 2026-07-17T16:58:42Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 208451 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Eris and dysnomia2.jpg|mały|Eris]] '''Eris''' – [[karzeł]] (kòrusowata [[planéta]]) [[Słuńcowi Ùstôw|Słuńcowégò Ùkładu]], chtëren je znóny òd 2005 rokù. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Słuńcowi Ùstôw|kol=#c0c0ff}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Astronomiô]] ehga7z6qkuiv7bu7te2ztlo62ojav17 0 10895 208449 206744 2026-07-17T16:58:33Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 208449 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Haumea_Hubble.png|mały|Haùmea i ji dwa miesądze]] '''Haùmea''' – [[karzeł]] (kòrusowata [[planéta]]) [[Słuńcowi Ùstôw|Słuńcowégò Ùkładu]], chtëren je znóny òd 2004 rokù. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Słuńcowi Ùstôw|kol=#c0c0ff}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Astronomiô]] 7dssd06nc609g0qfupa1zd5hcvnpyqf 0 10896 208443 206741 2026-07-17T16:57:52Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 208443 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Color global view of Ceres - Oxo and Haulani craters.png|mały|Ceres w maju 2015 rokù]] '''Ceres''' – [[karzeł]] (kòrusowata [[planéta]]) [[Słuńcowi Ùstôw|Słuńcowégò Ùkładu]], chtëren je znóny òd 1801 rokù. Òn krążi w pasu planétoidów midzë òrbitama [[Mars|Marsa]] i [[Jupiter|Jowisza]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Słuńcowi Ùstôw|kol=#c0c0ff}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Astronomiô]] qveoq93tqvfbwxrbx61i2qimftcddqe 0 10897 208450 206745 2026-07-17T16:58:38Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 208450 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Makemake moon Hubble image with legend (cropped).jpg|mały|Makemake i jegò miesądz]] '''Makemake''' – [[karzeł]] (kòrusowata [[planéta]]) [[Słuńcowi Ùstôw|Słuńcowégò Ùkładu]], chtëren je znóny òd 2005 rokù. Òn je w pasu Kùipera. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Słuńcowi Ùstôw|kol=#c0c0ff}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Astronomiô]] 43k3yll657zefxas3yd5wpvumijghwh 0 11169 208496 207963 2026-07-17T20:31:58Z Iketsi 3254 drobnô 208496 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:GoEast 2015 Jerzy Stuhr und Gaby Babic (cropped).JPG|mały|Stuhr w 2015 rokù]] '''Jerzy Oskar Stuhr''' ({{jãz.|csb}} ''Jerzi Òskôr Stur'', [[18 łżëkwiata]] 1947 w [[Krakòwò|Krakòwie]] – [[9 lëpińca]] 2024 henë samò) – [[Pòlskô|pòlsczi]] [[Dubbing|dubbingòwi]] i [[Film|filmòwi]] [[Téater|teatrownik]], [[reżiséra]], [[Pòlskô filologiô|filológ]], pedagòg i [[pisôrz]], profesór teatròwëch kùńsztów, chtëren pisze téż scenarniczi i je reżiséra filmów np.'' Duże zwierzę.'' Ùznôwóny za jednégò z nôwërezniszich i nôpòpùlarnészich pòlsczich aktorów<ref>[https://www.filmweb.pl/person/Jerzy+Stuhr-110 ''Jerzi Stuhr''] ({{jãz.|pl}}) [online], Filmweb [przëstãp 2026-07-15].</ref>. W swòjich filmach i aktorsczich rólach czãsto pòkazëwôł kawlë pòlsczégò jinteligenta. Dobëtnik [[Pòlskô Filmòwô Nôdgroda|Pòlsczi Filmòwi Nôdgrodë]] za drëgòplanową rolã w filmie ''[[Persona non grata (film 2005)|Persona non grata]]'' (2005) i szpecjalny nôdgrodë [[Pòlskô Filmòwô Nôdgroda|Òrzła]] za zwënédżi żëcégò (2018). W 2008 nôdgrodzony [[Złotô Kaczëca|Złotą Kaczëcą]] i wëbróny nôlepszim [[Kòmédiô|kòmédiowim]] aktorã stulëcô. W latach 1990–1996 òrôz 2002–2008 [[rektór]] [[Państwòwô Wëższô Teatròwô Szkòła m. Ludwicha Sòlsczégò w Krakòwie|Państwòwi Wëższi Teatròwi Szkòłë m. Ludwicha Sòlsczégò w Krakòwie]]. == Żëcé == Òn ùrodzył sã [[18 łżëkwiata]] 1947 rokù w [[Krakòwò|Krakòwie]]. Z lat 70. XX stalata znónô jegò rola [[Belzebùb]]a w teatrze. Òn grôł rolã np. w filmie ''Habemus papam - Mamy papieża'' (2011) i napisôł ksążczi m.jin.: ''Stuhrowie: Historie Rodzinne'' ë ''Tak sobie myślę...''. W 2011 rokù òn zachòrził na reka, a w 2013 rokù pò léczenim ta chòroba sã copnãła. Ùmarł w 9 lëpińca 2024. == Nôdgrodë == * 2008 – Złotô Kaczëca (przëznôwónô przez pismò "Film") i jiné. == Bibliografiô == * Jerzy Stuhr: ''Ucieczka do przodu! Jerzy Stuhr od A do Z w wywiadach Marii Malatyńskiej''. Znak, 2007. [[:pl:Specjalna:Książki/9788324008599|ISBN 978-83-240-0859-9]]. * Jerzy Stuhr: ''Stuhrowie. Historie rodzinne''. Aleksandra Pawlicka (oprac.). Wydawnictwo Literackie, 2009. [[:pl:Specjalna:Książki/9788308042731|ISBN 978-83-08-04273-1]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * {{Culture.pl|pl=https://culture.pl/pl/tworca/jerzy-stuhr|pl2=Jerzy Stuhr}} * [https://www.filmpolski.pl/fp/index.php?osoba=111973 ''Jerzi Stuhr''] w bazie filmpolski.pl * [https://encyklopediateatru.pl/osoby/1098/- ''Jerzi Stuhr''], [w:] [[Encyklopediô pòlsczégò téatru]] (baza wiédzë: Persónë) [przëstãp 2026-07-15]. * [[imdbname:0836136|''Jerzi Stuhr'']] w bazie [[IMDb]] (anielsczi) * [https://www.filmweb.pl/person/Jerzy+Stuhr-110 ''Jerzi Stuhr''] w bazie [[Filmweb]] * Sedia G., [https://web.archive.org/web/20141006124545/http://www.krakowpost.com/article/4274 ''An Interview with Jerzy Stuhr''], Krakow Post, 19 strumiannika 2012 [zarchiwizowóné 2014-10-06] (anielsczi). * ''[https://fototeka.fn.org.pl/pl/strona/wyszukiwarka.html?key=Stuhr%20Jerzy&search_type_in=osoba&view_type=tile&sort=alfabetycznie&result%5B%5D=265&lastResult%5B%5D=265&pageNumber=1&howmany=50&view_id=&hash=1784140153 Jerzi Stuhr na òdjimkach]'' w bazie Nôrodny Filmòteczi „Fòtoteka” * [https://fototeka.fn.org.pl/strona/album/33.html Jerzi Stuhr ò swòjich rolach, wirtuôlny albùm] {{Kòntrola}} {{SORTUJ:Stuhr, Jerzy}} [[Kategòrëjô:Aktorzë]] r0a66ahbz0we152zdlliwaqiz6snfpg 0 11441 208471 199950 2026-07-17T19:33:39Z Iketsi 3254 ' '→' ' 208471 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Adam Mickiewicz by Jan Mieczkowski.jpg|mały|Adóm Mickewicz]] '''Adóm Bernat Mickewicz''' (ùr. [[24 gòdnika|24 gòd]] [[1798]] w Nowògródkù, ùm. [[26 lëstopadnika|26 lëst]] [[1855]] w [[Sztambùl|Sztambùle]]) to bëł stolemny pòlskò-lëtewsczi pòéta, runita, pòliticzni dzejorz, ùtwórca "[[Pón Tadeùsz|Póna Tadeùsza]]", "Dziadów", "Konrada Wallenroda", krimsczich sonetów etc. == Dzecné lata i młodosc == [[Òbrôzk:Wańkowicz Adam Mickiewicz.jpg|mały|"Adóm Mickewicz na Judahu skale"]] Adóm Bernat Mickewicz ùrodzył sã 24 gòdnika 1798 r., jakno drëdżi syn Barbarë i Mikòłaja Mickewiczów. Môl ùrodzeniô [[pòéta|pòétë]] nie je pewny – mòże to bëc lëtewsczi Nowògródk abò òddaloné òd niegò ò 40 kilométrów Zaose. Adóm ùrodzył sã w niebògati szlachecczi rodzënie: jegò òjc robił w Nowògródkù jakno adwòkat, a mëma zajima sã dodomã. Mickewicz miôł sztërzech bracy: stôrszégò Frãcëszka i młodszich – Aleksandra, Jerzégò i Antóna. W 1812 ùmarł òjc knôpów, Mikòłôj Mickewicz. Òd 1807 r. Adóm ùcził sã w krézowi szkòle w Nowògródkù. Pò ji skùńczeniu, w séwnikù 1815 r., wëjachôł do Wilna, bë tam sztudérowac na ùniwersytece. Ni mògącë rechòwac na pòmòc familie, zaczął sã ùczëc w seminarium dlô szkólnëch, jaczé dôwało sztudéróm sztipendia, ale w przińdnoce zmùsziwałë do robòtë jakno szkólnëch. Òd trzecégò rokù sztudiów, na jeséń 1817 r., òstôł nôleżnikã krëjemnégò Towarzëstwa Filomatów – lubòtników wiédzë. Jegò przédnikã béł [[Tomôsz Zan]]. Czedë skùńcził sztudia, wëjachôł do Kòwna, gdze mùszôł robic jakno szkólny, równak nie lubił ti robòtë. Òb lato 1820 r.Mickewicz przeżił wiôlgą miłotã do [[Marila Wereszczakówna|Marilë Wereszczakównë]], tedë ju brutczi grafa Wawrzińca Pùttkamera. Pòéta miôł bëté w ji domôcym majątkù w Tuhanowiczach i ùlubił jã dejowną miłotą. Òna równak w gromicznikù 1821 r. òżenia sã z aristokratą. Nieszczestlëwé wseczëcé do Marilë nalazło sã w wiérztach, m.jin. „Do M***” abò w IV dzélu "Dziadów”. Òb [[zymk]] 1822 r. ùkôzôł sã pierszi tom jegò wiérztów „Poezje”, w chtërnym nalazłë sã „Ballady i romanse”. Rok pózni wëdóny béł drëdżi tom „Poezji”, w skłôd chtërnégò weszłë pòétnô pòwiesc „Grażyna” ë dramatë : II i IV dzél „Dziadów”. == Sôdzô, zesłanié i emigracëjô == [[Òbrôzk:Dom A.Mickiewicza w Nowogródku.jpg|mały|Mùzeùm Adóma Mickewicza w Nowògródkù]] Wnetka pò tim pòéta òstôł zamkłi w sôdzë we Wilnie za dzejanié w krëjamnym Towarzëstwie Filomatów. Béł tam pół rokù, a pòtemù òstôł skôzóny na zesłanié głãbòk Rosëji. W rujanie 1824 r. òpùscył Lëtwã i nigdë ju do ni nie wrócył. W lëpińcu i zélnikù 1825 r.Mickewicz rézowôł pò Krimie. Brzadã ny rézë bëłë „Sonety krymskie”. Pòtemù wëjachôł do Mòskwë, gdze wëdôł „Sonety” (1826). Tam pòtkôł wiôldżégò rusczégò ùtwórcã, Aleksandra Pùszkina. Pòsobny rok pòéta bawił w Petersbùrgù, gdze w 1828 r. òstôł wëdóny dokôz „Konrad Wallenrod”. Pòtemù ùsôdzca bez dwa lata rézowôł pò Eùropie. Nôpiérwi wëjachôł do Niemców. Tam, w Weimarze, pòtkôł niemiecczégò ùtwórcã, Goethégò, chtëren mù dôł gãsé pióro i napisóną dlô niegò wiérztã. Dali zwanożił Szwajcarską, a pózni Jitalską. Òczarzony snôżim alpejsczim krôjmalënkã, napisôł wiérztë „Do ***”, „Na Alpach w Splügen”. Òb szesc miesãcy mieszkôł w [[Rzim|Rzimie]], òdwiedzył téż [[Neapòl]], Pòmpeje, Sëcyliã, Asyż. Czedë wrócył do Rzimù, dowiedzôł sã ò wëbùchù Lëstopadnikòwégò Pòwstaniô, le w kùńcù w nim nie biôtkòwôł. Pòspół z Wiôlgą Emigracëją wëjachôł do Drezna. Tuwò ùsadzył III dzél „Dziadów”. == Żëcé w Pariżu == Pòsobnym dzélã rézë béł Pariż – przédny òstrzódk emigracëjnégò żëcégò Pòlôchów, dlô chtërnëch Mickewicz stôwô sã wiôldżim mòralnym aùtoritetã. Mëszlącë prawie ò domôkach, chtërny mùszëlë wëjachac z tatczëznë, napisôł w 1832 r. „Księgi narodu polskiego i pielgrzymstwa polskiego”. W lëpińcu 1834 r.òżenił sã z Celiną Szëmanowską, z chtërną miôł szesc dzôtków. Żeńba ta nie bëła szczestlëwô ani dlô pòétë, ani dlô jegò białczi. W tim samim r. ùkôzôł sã w Pariżu [[Pón Tadeùsz]] – nôwiãkszi pòeticczi dokôz Mickewicza. W 2012 r. dokôz wëszedł drëkã pò kaszëbskù w przełożënkù Stanisława Janke. W 1839 r. pòéta wëjachôł do Szwarcarie, dze robił jakno profesór łacyńsczi lëteraturë na ùniwersytece w Lozannie. Tã pòwstôwają slédné wiérztë Mickewicza – tzw. liriczi lozańsczé. Tej wrócył do Pariża, dze czerowôł katédrą słowiańsczé lëteraturë w [[Collège de France]]. == Òstatnié lata żëcégò == W strëmiannikù 1855 r.ùmarła Celina Mickewiczowô. W rujanie tegò rokù, czej wëbùchła wòjna tëreckò-ruskô, Mickewicz wëjachôł do Kònstantynopòla, chcącë sfòrmòwac legión, chterën bë biôtkòwôł sã z Rusczima. Tam zachòrzôł na chòlérã a ùmarł 26 smùtana 1855 r.. W 1856 r. jegò prochë sprowadzoné bëłë do Pariża, a stamtądka w 1890 r. do [[Krakòwò|Krakòwa]], dze òstałë złożoné w pòdzemiach wawelszczi katédrë. == Bibliografia == * https://pl.wikipedia.org/wiki/Adam_Mickiewicz * Adam Mickiewicz – życie i twórczość == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pisarze]] dwdytuv2xdu0f4c92nfkboo3e74llpa 208472 208471 2026-07-17T19:33:53Z Iketsi 3254 ' '→' ' 208472 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Adam Mickiewicz by Jan Mieczkowski.jpg|mały|Adóm Mickewicz]] '''Adóm Bernat Mickewicz''' (ùr. [[24 gòdnika|24 gòd]] [[1798]] w Nowògródkù, ùm. [[26 lëstopadnika|26 lëst]] [[1855]] w [[Sztambùl|Sztambùle]]) to bëł stolemny pòlskò-lëtewsczi pòéta, runita, pòliticzni dzejorz, ùtwórca "[[Pón Tadeùsz|Póna Tadeùsza]]", "Dziadów", "Konrada Wallenroda", krimsczich sonetów etc. == Dzecné lata i młodosc == [[Òbrôzk:Wańkowicz Adam Mickiewicz.jpg|mały|"Adóm Mickewicz na Judahu skale"]] Adóm Bernat Mickewicz ùrodzył sã 24 gòdnika 1798 r., jakno drëdżi syn Barbarë i Mikòłaja Mickewiczów. Môl ùrodzeniô [[pòéta|pòétë]] nie je pewny – mòże to bëc lëtewsczi Nowògródk abò òddaloné òd niegò ò 40 kilométrów Zaose. Adóm ùrodzył sã w niebògati szlachecczi rodzënie: jegò òjc robił w Nowògródkù jakno adwòkat, a mëma zajima sã dodomã. Mickewicz miôł sztërzech bracy: stôrszégò Frãcëszka i młodszich – Aleksandra, Jerzégò i Antóna. W 1812 ùmarł òjc knôpów, Mikòłôj Mickewicz. Òd 1807 r. Adóm ùcził sã w krézowi szkòle w Nowògródkù. Pò ji skùńczeniu, w séwnikù 1815 r., wëjachôł do Wilna, bë tam sztudérowac na ùniwersytece. Ni mògącë rechòwac na pòmòc familie, zaczął sã ùczëc w seminarium dlô szkólnëch, jaczé dôwało sztudéróm sztipendia, ale w przińdnoce zmùsziwałë do robòtë jakno szkólnëch. Òd trzecégò rokù sztudiów, na jeséń 1817 r., òstôł nôleżnikã krëjemnégò Towarzëstwa Filomatów – lubòtników wiédzë. Jegò przédnikã béł [[Tomôsz Zan]]. Czedë skùńcził sztudia, wëjachôł do Kòwna, gdze mùszôł robic jakno szkólny, równak nie lubił ti robòtë. Òb lato 1820 r.Mickewicz przeżił wiôlgą miłotã do [[Marila Wereszczakówna|Marilë Wereszczakównë]], tedë ju brutczi grafa Wawrzińca Pùttkamera. Pòéta miôł bëté w ji domôcym majątkù w Tuhanowiczach i ùlubił jã dejowną miłotą. Òna równak w gromicznikù 1821 r. òżenia sã z aristokratą. Nieszczestlëwé wseczëcé do Marilë nalazło sã w wiérztach, m.jin. „Do M***” abò w IV dzélu "Dziadów”. Òb [[zymk]] 1822 r. ùkôzôł sã pierszi tom jegò wiérztów „Poezje”, w chtërnym nalazłë sã „Ballady i romanse”. Rok pózni wëdóny béł drëdżi tom „Poezji”, w skłôd chtërnégò weszłë pòétnô pòwiesc „Grażyna” ë dramatë : II i IV dzél „Dziadów”. == Sôdzô, zesłanié i emigracëjô == [[Òbrôzk:Dom A.Mickiewicza w Nowogródku.jpg|mały|Mùzeùm Adóma Mickewicza w Nowògródkù]] Wnetka pò tim pòéta òstôł zamkłi w sôdzë we Wilnie za dzejanié w krëjamnym Towarzëstwie Filomatów. Béł tam pół rokù, a pòtemù òstôł skôzóny na zesłanié głãbòk Rosëji. W rujanie 1824 r. òpùscył Lëtwã i nigdë ju do ni nie wrócył. W lëpińcu i zélnikù 1825 r.Mickewicz rézowôł pò Krimie. Brzadã ny rézë bëłë „Sonety krymskie”. Pòtemù wëjachôł do Mòskwë, gdze wëdôł „Sonety” (1826). Tam pòtkôł wiôldżégò rusczégò ùtwórcã, Aleksandra Pùszkina. Pòsobny rok pòéta bawił w Petersbùrgù, gdze w 1828 r. òstôł wëdóny dokôz „Konrad Wallenrod”. Pòtemù ùsôdzca bez dwa lata rézowôł pò Eùropie. Nôpiérwi wëjachôł do Niemców. Tam, w Weimarze, pòtkôł niemiecczégò ùtwórcã, Goethégò, chtëren mù dôł gãsé pióro i napisóną dlô niegò wiérztã. Dali zwanożił Szwajcarską, a pózni Jitalską. Òczarzony snôżim alpejsczim krôjmalënkã, napisôł wiérztë „Do ***”, „Na Alpach w Splügen”. Òb szesc miesãcy mieszkôł w [[Rzim|Rzimie]], òdwiedzył téż [[Neapòl]], Pòmpeje, Sëcyliã, Asyż. Czedë wrócył do Rzimù, dowiedzôł sã ò wëbùchù Lëstopadnikòwégò Pòwstaniô, le w kùńcù w nim nie biôtkòwôł. Pòspół z Wiôlgą Emigracëją wëjachôł do Drezna. Tuwò ùsadzył III dzél „Dziadów”. == Żëcé w Pariżu == Pòsobnym dzélã rézë béł Pariż – przédny òstrzódk emigracëjnégò żëcégò Pòlôchów, dlô chtërnëch Mickewicz stôwô sã wiôldżim mòralnym aùtoritetã. Mëszlącë prawie ò domôkach, chtërny mùszëlë wëjachac z tatczëznë, napisôł w 1832 r. „Księgi narodu polskiego i pielgrzymstwa polskiego”. W lëpińcu 1834 r.òżenił sã z Celiną Szëmanowską, z chtërną miôł szesc dzôtków. Żeńba ta nie bëła szczestlëwô ani dlô pòétë, ani dlô jegò białczi. W tim samim r. ùkôzôł sã w Pariżu [[Pón Tadeùsz]] – nôwiãkszi pòeticczi dokôz Mickewicza. W 2012 r. dokôz wëszedł drëkã pò kaszëbskù w przełożënkù Stanisława Janke. W 1839 r. pòéta wëjachôł do Szwarcarie, dze robił jakno profesór łacyńsczi lëteraturë na ùniwersytece w Lozannie. Tã pòwstôwają slédné wiérztë Mickewicza – tzw. liriczi lozańsczé. Tej wrócył do Pariża, dze czerowôł katédrą słowiańsczé lëteraturë w [[Collège de France]]. == Òstatnié lata żëcégò == W strëmiannikù 1855 r.ùmarła Celina Mickewiczowô. W rujanie tegò rokù, czej wëbùchła wòjna tëreckò-ruskô, Mickewicz wëjachôł do Kònstantynopòla, chcącë sfòrmòwac legión, chterën bë biôtkòwôł sã z Rusczima. Tam zachòrzôł na chòlérã a ùmarł 26 smùtana 1855 r.. W 1856 r. jegò prochë sprowadzoné bëłë do Pariża, a stamtądka w 1890 r. do [[Krakòwò|Krakòwa]], dze òstałë złożoné w pòdzemiach wawelszczi katédrë. == Bibliografia == * https://pl.wikipedia.org/wiki/Adam_Mickiewicz * Adam Mickiewicz – życie i twórczość == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pisarze]] a6q8yegnr39ocwkh32djzkfbn8lwd2s 208473 208472 2026-07-17T19:35:37Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Pòlsczi pisarze]] 208473 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Adam Mickiewicz by Jan Mieczkowski.jpg|mały|Adóm Mickewicz]] '''Adóm Bernat Mickewicz''' (ùr. [[24 gòdnika|24 gòd]] [[1798]] w Nowògródkù, ùm. [[26 lëstopadnika|26 lëst]] [[1855]] w [[Sztambùl|Sztambùle]]) to bëł stolemny pòlskò-lëtewsczi pòéta, runita, pòliticzni dzejorz, ùtwórca "[[Pón Tadeùsz|Póna Tadeùsza]]", "Dziadów", "Konrada Wallenroda", krimsczich sonetów etc. == Dzecné lata i młodosc == [[Òbrôzk:Wańkowicz Adam Mickiewicz.jpg|mały|"Adóm Mickewicz na Judahu skale"]] Adóm Bernat Mickewicz ùrodzył sã 24 gòdnika 1798 r., jakno drëdżi syn Barbarë i Mikòłaja Mickewiczów. Môl ùrodzeniô [[pòéta|pòétë]] nie je pewny – mòże to bëc lëtewsczi Nowògródk abò òddaloné òd niegò ò 40 kilométrów Zaose. Adóm ùrodzył sã w niebògati szlachecczi rodzënie: jegò òjc robił w Nowògródkù jakno adwòkat, a mëma zajima sã dodomã. Mickewicz miôł sztërzech bracy: stôrszégò Frãcëszka i młodszich – Aleksandra, Jerzégò i Antóna. W 1812 ùmarł òjc knôpów, Mikòłôj Mickewicz. Òd 1807 r. Adóm ùcził sã w krézowi szkòle w Nowògródkù. Pò ji skùńczeniu, w séwnikù 1815 r., wëjachôł do Wilna, bë tam sztudérowac na ùniwersytece. Ni mògącë rechòwac na pòmòc familie, zaczął sã ùczëc w seminarium dlô szkólnëch, jaczé dôwało sztudéróm sztipendia, ale w przińdnoce zmùsziwałë do robòtë jakno szkólnëch. Òd trzecégò rokù sztudiów, na jeséń 1817 r., òstôł nôleżnikã krëjemnégò Towarzëstwa Filomatów – lubòtników wiédzë. Jegò przédnikã béł [[Tomôsz Zan]]. Czedë skùńcził sztudia, wëjachôł do Kòwna, gdze mùszôł robic jakno szkólny, równak nie lubił ti robòtë. Òb lato 1820 r.Mickewicz przeżił wiôlgą miłotã do [[Marila Wereszczakówna|Marilë Wereszczakównë]], tedë ju brutczi grafa Wawrzińca Pùttkamera. Pòéta miôł bëté w ji domôcym majątkù w Tuhanowiczach i ùlubił jã dejowną miłotą. Òna równak w gromicznikù 1821 r. òżenia sã z aristokratą. Nieszczestlëwé wseczëcé do Marilë nalazło sã w wiérztach, m.jin. „Do M***” abò w IV dzélu "Dziadów”. Òb [[zymk]] 1822 r. ùkôzôł sã pierszi tom jegò wiérztów „Poezje”, w chtërnym nalazłë sã „Ballady i romanse”. Rok pózni wëdóny béł drëdżi tom „Poezji”, w skłôd chtërnégò weszłë pòétnô pòwiesc „Grażyna” ë dramatë : II i IV dzél „Dziadów”. == Sôdzô, zesłanié i emigracëjô == [[Òbrôzk:Dom A.Mickiewicza w Nowogródku.jpg|mały|Mùzeùm Adóma Mickewicza w Nowògródkù]] Wnetka pò tim pòéta òstôł zamkłi w sôdzë we Wilnie za dzejanié w krëjamnym Towarzëstwie Filomatów. Béł tam pół rokù, a pòtemù òstôł skôzóny na zesłanié głãbòk Rosëji. W rujanie 1824 r. òpùscył Lëtwã i nigdë ju do ni nie wrócył. W lëpińcu i zélnikù 1825 r.Mickewicz rézowôł pò Krimie. Brzadã ny rézë bëłë „Sonety krymskie”. Pòtemù wëjachôł do Mòskwë, gdze wëdôł „Sonety” (1826). Tam pòtkôł wiôldżégò rusczégò ùtwórcã, Aleksandra Pùszkina. Pòsobny rok pòéta bawił w Petersbùrgù, gdze w 1828 r. òstôł wëdóny dokôz „Konrad Wallenrod”. Pòtemù ùsôdzca bez dwa lata rézowôł pò Eùropie. Nôpiérwi wëjachôł do Niemców. Tam, w Weimarze, pòtkôł niemiecczégò ùtwórcã, Goethégò, chtëren mù dôł gãsé pióro i napisóną dlô niegò wiérztã. Dali zwanożił Szwajcarską, a pózni Jitalską. Òczarzony snôżim alpejsczim krôjmalënkã, napisôł wiérztë „Do ***”, „Na Alpach w Splügen”. Òb szesc miesãcy mieszkôł w [[Rzim|Rzimie]], òdwiedzył téż [[Neapòl]], Pòmpeje, Sëcyliã, Asyż. Czedë wrócył do Rzimù, dowiedzôł sã ò wëbùchù Lëstopadnikòwégò Pòwstaniô, le w kùńcù w nim nie biôtkòwôł. Pòspół z Wiôlgą Emigracëją wëjachôł do Drezna. Tuwò ùsadzył III dzél „Dziadów”. == Żëcé w Pariżu == Pòsobnym dzélã rézë béł Pariż – przédny òstrzódk emigracëjnégò żëcégò Pòlôchów, dlô chtërnëch Mickewicz stôwô sã wiôldżim mòralnym aùtoritetã. Mëszlącë prawie ò domôkach, chtërny mùszëlë wëjachac z tatczëznë, napisôł w 1832 r. „Księgi narodu polskiego i pielgrzymstwa polskiego”. W lëpińcu 1834 r.òżenił sã z Celiną Szëmanowską, z chtërną miôł szesc dzôtków. Żeńba ta nie bëła szczestlëwô ani dlô pòétë, ani dlô jegò białczi. W tim samim r. ùkôzôł sã w Pariżu [[Pón Tadeùsz]] – nôwiãkszi pòeticczi dokôz Mickewicza. W 2012 r. dokôz wëszedł drëkã pò kaszëbskù w przełożënkù Stanisława Janke. W 1839 r. pòéta wëjachôł do Szwarcarie, dze robił jakno profesór łacyńsczi lëteraturë na ùniwersytece w Lozannie. Tã pòwstôwają slédné wiérztë Mickewicza – tzw. liriczi lozańsczé. Tej wrócył do Pariża, dze czerowôł katédrą słowiańsczé lëteraturë w [[Collège de France]]. == Òstatnié lata żëcégò == W strëmiannikù 1855 r.ùmarła Celina Mickewiczowô. W rujanie tegò rokù, czej wëbùchła wòjna tëreckò-ruskô, Mickewicz wëjachôł do Kònstantynopòla, chcącë sfòrmòwac legión, chterën bë biôtkòwôł sã z Rusczima. Tam zachòrzôł na chòlérã a ùmarł 26 smùtana 1855 r.. W 1856 r. jegò prochë sprowadzoné bëłë do Pariża, a stamtądka w 1890 r. do [[Krakòwò|Krakòwa]], dze òstałë złożoné w pòdzemiach wawelszczi katédrë. == Bibliografia == * https://pl.wikipedia.org/wiki/Adam_Mickiewicz * Adam Mickiewicz – życie i twórczość == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòlsczi pisarze]] ggj7cdpo9lhsu5x4lfdl9h7s7op3par 0 11541 208372 205981 2026-07-17T12:59:05Z Terrus38 14026 208372 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Coat of arms of Arkadiusz Okroj.svg|mały]] '''Arkadiusz Òkroj''' (''Arkadiusz Okroj'') – ùr. [[27 maja]] [[1967]] w [[Kartuzë|Kartuzach]] to je ksądz doktor i biskùp w [[Pelplin|Pelplënie]]<ref>http://www.radioglos.pl/wiadomosci/z-zycia-kosciola/5500-bp-arkadiusz-okroj-przyjal-swiecenia-biskupie-w-pelplinie</ref>. W młodich latach òn mieszkôł w [[Chmielno|Chmielnie]], a ùcził sã ni leno tu, ale dali w Kartuzach, gdze zdôł egzamin dozdrzelałotë. Sztudérowanié òn zaczął w Dëchòwny Seminarëji w Pelplënie. Tùwò pò pôrã latach dożdôł sã ksãżëch swiãceniów, chtërne przëjimnął [[6 czerwińca]] 1992 rokù. Jakno ksądz béł np. w [[Łątczińskô Wigòda|Łątczińsczi Wigòdze]] (1996-1997). Òn w latach 2000 – 2010 béł òjcã dëchòwnym pelplińsczi seminarëji<ref>http://press.vatican.va/content/salastampa/it/bollettino/pubblico/2019/02/12/0122/00238.html#pe</ref>. Probòszczã w [[Kôłpino|Kôłpinie]], gdze je stôrô parafiô, òn béł òd 2010 rokù. Òd [[2 strëmiannika]] 2019 rokù òn je biskùpã sufraganã pelplińsczi diecezji. Biskùp Òkroj nie zabôcził ò swòjim kaszëbsczim pòchòdzënkù i gôdô pò [[kaszëbsczi jãzëk|kaszëbskù]], a w 2016 rokù òn dostôł nôdgrodã „Kartëskô Skra” za pòmôganié jinym<ref>https://web.archive.org/web/20190212190353/http://www.kartuzy.pl/stolica_kaszub/nagroda-kart%C3%ABsk%C3%B3-skra</ref>. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://www.catholic-hierarchy.org/bishop/bokroj.html catholic-hierarchy.org] * [http://nauka-polska.pl/#/profile/scientist?id=108523&_k=3iio6a dr Arkadiusz Okroj] * [https://parafiakielpino.pl/nasza-prafia/duszpasterze/ks-dr-arkadiusz-okroj Pòlskòjãzëkòwi biogram] * [http://radioglos.pl/wiadomosci/regionalne/6310-xxi-zjazd-kaszubow-w-chojnicach ''Homilia na XXI Zjazd Kaszubów w Chojnicach (2019)''] {{DEFAULTSORT:Òkroj Arkadiusz}} [[Kategòrëjô:Katolëcczi Kòscół]] [[Kategòrëjô:Kaszëbi]] 75dq45snef0dff9w8uioqchtz9vy3q4 0 11571 208442 194359 2026-07-17T16:57:46Z DawnyTest 14843 208442 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò|miono=Repùblika Kòsowa|gwôsné miono=Republika e Kosovës<br> Република Косово|fana=Flag of Kosovo.svg|miono-genitiw=Kòsowa|herb=Emblem of the Republic of Kosovo.svg|himn=[[Himn Kòsowa|Evropa]] (Europô)|na karce=Europe-Republic of Kosovo.svg|jãzëk=[[Albańsczi jãzëk|albańsczi]], [[Serbsczi jãzëk|serbsczi]]|stolëca=Prisztina|fòrma państwa=parlamentarnô repùblika|Prezydeńt=Albulena Haxhiu (p.ò.)|Premiéra=Albin Kurti|wiéchrzëzna=10.908|procent-wòdë=|rok=2011|lëdztwò=1.907.592|dëtk=[[euro]]|kòd dëtka=(EUR)|czasowô cona=+2|kòd=XK|Internet=.xk|aùtowi kòd=RKS|telefón=+383 }} '''Kòsowò''' ([[albańsczi jãzëk|alb.]] Republika e Kosovës, Kosova, ''Kosovë'', [[serbsczi jãzëk|serb]]. Република Косово) – dzélowò ùznóné państwò w pôłniowi Eùropie, na [[Bałkańsczi Półòstrów|Bałkańsczim Półòstrowie]]. Stolëca i nôwikszi gard to [[Prisztina]], historëcznô stolëca to gard [[Prizren]]. === Midzënôrodné ùznanié === Zamieszkóné w wikszoscë przez Albańczików Kòsowò ògłosëło samòstójnotã òd [[Serbskô|Serbsczi]] w 2008 rokù, po kòsowsczi wòjnie. Jegò samòstójnotã ùznelë 102 ze 193 państwów nôleżącëch do [[ONZ]], w tim [[Pòlskô]]. Samòstójnotë Kòsowò nie ùznôwô Serbiô, chtërnô wcyg ùwôżô je za swòje teritorium ò pòzwie Kòsowò i Metohijô (serb. Косово и Метохија). == Galeriô == <gallery> Pristina_photo_montage_2013.png|Prisztina Manastir_Visoki_Dečani_(Манастир_Високи_Дечани)_-_by_Pudelek..jpg|Mònastér Visoki Dečani Palacio_de_Juventud_y_Deportes,_Pristina,_Kosovo,_2014-04-16,_DD_21.JPG|Pałac Szpòrtu, Prisztina Puente_de_Piedra,_Prizren,_Kosovo,_2014-04-16,_DD_13.JPG|Mòst w Prizrenie </gallery> == Òbaczë téż == * [[Kòsowò je serbsczé]] * [[Serbiô]] * [[Albańskô]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Eùropa}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Eùropejsczé państwa]] ft3li4wvrq87g463ipx5ryq6u5e33i5 208470 208442 2026-07-17T19:32:15Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}}; {{jãz.|sq}}; {{jãz.|sr}} 208470 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò|miono=Repùblika Kòsowa|gwôsné miono=Republika e Kosovës<br> Република Косово|fana=Flag of Kosovo.svg|miono-genitiw=Kòsowa|herb=Emblem of the Republic of Kosovo.svg|himn=[[Himn Kòsowa|Evropa]] (Europô)|na karce=Europe-Republic of Kosovo.svg|jãzëk=[[Albańsczi jãzëk|albańsczi]], [[Serbsczi jãzëk|serbsczi]]|stolëca=Prisztina|fòrma państwa=parlamentarnô repùblika|Prezydeńt=Albulena Haxhiu (p.ò.)|Premiéra=Albin Kurti|wiéchrzëzna=10.908|procent-wòdë=|rok=2011|lëdztwò=1.907.592|dëtk=[[euro]]|kòd dëtka=(EUR)|czasowô cona=+2|kòd=XK|Internet=.xk|aùtowi kòd=RKS|telefón=+383 }} '''Kòsowò''' ({{jãz.|sq}} Republika e Kosovës, Kosova, ''Kosovë'', {{jãz.|sr}} Република Косово) – dzélowò ùznóné państwò w pôłniowi Eùropie, na [[Bałkańsczi Półòstrów|Bałkańsczim Półòstrowie]]. Stolëca i nôwikszi gard to [[Prisztina]], historëcznô stolëca to gard [[Prizren]]. === Midzënôrodné ùznanié === Zamieszkóné w wikszoscë przez Albańczików Kòsowò ògłosëło samòstójnotã òd [[Serbskô|Serbsczi]] w 2008 rokù, po kòsowsczi wòjnie. Jegò samòstójnotã ùznelë 102 ze 193 państwów nôleżącëch do [[ONZ]], w tim [[Pòlskô]]. Samòstójnotë Kòsowò nie ùznôwô Serbiô, chtërnô wcyg ùwôżô je za swòje teritorium ò pòzwie Kòsowò i Metohijô (serb. Косово и Метохија). == Galeriô == <gallery mode="packed"> Pristina_photo_montage_2013.png|Prisztina Manastir_Visoki_Dečani_(Манастир_Високи_Дечани)_-_by_Pudelek..jpg|Mònastér Visoki Dečani Palacio_de_Juventud_y_Deportes,_Pristina,_Kosovo,_2014-04-16,_DD_21.JPG|Pałac Szpòrtu, Prisztina Puente_de_Piedra,_Prizren,_Kosovo,_2014-04-16,_DD_13.JPG|Mòst w Prizrenie </gallery> == Òbaczë téż == * [[Kòsowò je serbsczé]] * [[Serbiô]] * [[Albańskô]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Eùropa}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Eùropejsczé państwa]] kv037qqjx2w97gikjh2knq4qbl5uduw 0 11801 208367 193744 2026-07-17T12:56:17Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 208367 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Tetramorium caespitum casent0010669 profile 1.jpg|mały|Narwówka dzarnówc]] '''Narwówka dzarnówc'''{{Zdrzódło}} (''Tetramorium caespitum'') – ôrt mrówczi z rodzëznë mrówkòwatëch (''Formicidae''). Jich [[Mrowiszcze|mrowiszcza]] są m. jin. na Kaszëbach. Òne mògą bëc pòd kamieniama. Narwówka dzarnówc, chtërna je dosc małô mòże równak szkòdzëc [[Miodnô pszczoła|miodnym pszczołóm]]. == Òbaczë téż == * [[Mrowiszcze]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20170506162549/http://czlowiekiprzyroda.eu/wyd/34.pdf#page=34 m.jin. ''Tetramorium caespitum''] Krzysztofiak L., Krzysztofiak A.: Mrówki środowisk leśnych Polski – przewodnik terenowy. 2004. {{jãz.|pl}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Òwadë]] dhlj74bhkjy3owf4le93ufm4ayv2j25 0 11855 208373 206547 2026-07-17T12:59:17Z Terrus38 14026 208373 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Formański Witold.JPG|mały|Fòrmańsczi w 1980 rokù]] '''Witóld Fòrmańsczi''' ({{jãz.|pl}} ''Witold Formański''; ùr. [[22 lëstopadnika]] 1913 r. w [[Pelplin|Pelplënie]] – ùm. [[25 czerwińca]] 1998 r.) – pòlsczi sãdza Nôwëższégò Sądu. Skùńcził prawò na Ùniwersytece w [[Pòznanié|Pòznaniu]]. Òn jakno przédnik z dwùma sãdzama w Nôwëższim Sądze we Warszawie zarejestrowôł [[Solidarnosc (warkòwô zrzesz)|Samòstójną Samòsprôwną Warkòwą Zrzesz "Solidarnosc"]]. To bëło [[10 lëstopadnika]] 1980 r. == Òbaczë téż == * [[Antón Groth]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} {{SORTUJ:Fòrmańsczi, Witóld}} [[Kategòrëjô:Pòlôszë]] ob5haqm8d4ml7ny3h4tsakfv3pisuiq 0 11952 208350 208340 2026-07-17T12:45:49Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}}; [[Pòlsczi jãzëk|pòl.]]→{{jãz.|pl}} 208350 wikitext text/x-wiki {{Pòlitik wiadłokôstka|mióno=Aleksandra Dulkiewicz|òdjimk=Aleksandra Dulkiewicz 2024.jpg|òpisënk òbrôzka=Aleksandra Dulkewicz (2024)|môl nôrôdzenégò=Gduńsk|data nôrôdzenégò=10 lëpińca 1979|nôrôdnota=Pòlôszka|commons=Category:Aleksandra_Dulkiewicz|dzecë=Zofiô|nôdgrodë=[[Òbrôzk:POL_Brązowy_Medal_Za_Zasługi_dla_Policji_BAR.svg|30px]]|status1=Prezydentka Gduńska|1. fónkcjô cząd=òd 17 stëcznika 2019}} '''Aleksandra Mariô Dulkewicz''' ({{jãz.|pl}} ''Aleksandra Maria Dulkiewicz''; ùr. [[10 lëpińca]] 1979 we [[Gduńsk|Gduńskù]]) – pòlskô samòrządzënowô dzejôrka, juristka, w latach 2017-2019 zastãpczëni prezydenta Gduńska, w 2019 pôłniącô fónkcjã prezydenta, òd 2019 [[Prezydentowie Gduńska|prezydentka Gduńska]]. Przënôlégô do pòliticzny stowôrë ''[[Wszëtkò dlô Gduńska|Wszëtkò Dlô Gduńska]]'' ({{jãz.|pl}} ''Wszystko dla Gdańska''). == Żëcopis == === Rodzëzna ë żëcé === Ji starkòwie przëjachelë do Gduńska pò [[II swiatowô wòjna|II swiatowy wòjnie]]. Córka Zbigòrza Dulkewicza ë Izabelë ''de domo'' Łos. Bëła jich pierszą córką, mô téż sostrã Martã. Ji starszi dzejelë w antikòmùnisticzny òpòzycje (Rësznota Młodi Pòlsczi, {{jãz.|pl}} ''Ruch Młodej Polski''), ùtrzëmiwelë kòntaktë m.jin. z Arkadiuszã Rëbicczim, Dariuszã Kòbzejã ë Piotrã Adamòwiczã. W 1994 r. skùńcziła Spòdleczną Szkòłã nr. 50 we Gduńskù, w 1999 r. III Òglowòsztôłcącé Liceùm we Gduńskù, a w 2006 prawò na [[Gduńsczi Ùniwersytet|Gduńsczim Ùniwersytece]]. Mô córkã Zofiã (ùr. 2008). === Pòliticznô aktiwnota === Bëła człónkã rewizjowi kòmisji stowôrë Młodi Kònserwatiscë ({{jãz.|pl}} ''Młodzi Konserwatyści'') ë nôleżniczką [[Kònserwatiwno-Lëdòwô Partiô|Kònserwatiwno-Lëdòwi Partie]] ({{jãz.|pl}} ''Stronnictwo Konserwatywno-Ludowe''). W 1995 brała ùdzél w prezydencczi kampanie Hanë Gronkewicz-Waltz. W 2006 òstała asystentką prezydenta [[Paweł Adamòwicz|Pawła Adamòwicza]]. W latach 2009-2014 robiła w Eùropejsczim Centrum Solidarnoscë (ECS). W 2010 ë 2014 zwëskała mandat rôdcë miasta Gduńska z lëstów [[Òbëwatelskô Platfòrma|Òbëwatelsczi Platfòrmë]] ({{jãz.|pl}} ''Platforma Obywatelska, PO''), a w 2014 òsta przédniczką partijnégò karna rôdców. Òd [[20 strëmiannika]] 2014 do [[14 stëcznika]] 2019 bëła zôstãpczënią prezydenta Gduńska ds. gòspòdarczi pòliticzi. Òb czas samòrządzënowi welacji w 2018 bëła przédniczką welacjòwégò sztabù Pawła Adamòwicza. W ti welacje zwëskała reelekcjã do Radzëznë Gardu Gduńska z lëstów Wszëtkò Dlô Gduńska ({{jãz.|pl}} ''Wszystko dla Gdańska''). [[Òbrôzk:XI International Forum "Europe with a View of the Future". Parliament of Word.jpg|mały|Aleksandra Dulkewicz (2025)]] === Prezydentura === [[14 stëcznika]] 2019 pò zabicym prezydenta Adamòwicza, zaczãła pôłnic òbrzészczi prezydenta Gduńska. [[17 stëcznika]] 2019 bëła namienionô przez wòjewòdã [[Dariusz Drelich|Dariusza Drelicha]] na p.ò. prezydenta. [[22 stëcznika]] 2019 ògłosëła swòjã kandidaturã na prezydenta gardu w przedterminowi welacje [[3 strëmiannika]]. Miała pòpercé PO, [[PSL]], [[Nowoczesna (partiô)|Nowòczasny]] a [[Wiosna (partiô)|Zymkù]] ({{jãz.|pl}} ''Wiosna''). W welowanim dobëła ju w pierszi turze, dostôwającë 139 790 głosów, tj. 82,22%. Òsta zaprzësygłô na ùrząd [[11 strëmiannika]] 2019, jakno pierszô białka na tim stanowiszczu we Gduńskù. W samòrządowëch welacjach w 2024 ùbiégała sã ò reelekcjã, kandidującë z lëstów [[Òbëwatelskô Platfòrma|Òbëwatelsczi Platfòrmë]] (w ramach ùgòdë PO ë stowôrë Wszëtkò Dlô Gduńska). Dobëła welowanié w pierszi turze, dostôwającë 57,95% głosów. Zwëskała wnenczas téż mandat rôdcë gardu, chtërnégò nie òbjimnãła z ùwôdżi na niełączlëwòsc fónkcjów. == Òbaczë téż == * [[Paweł Adamòwicz]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gduńsk]] [[Kategòrëjô:Pòlsczé pòliticzczi]] mfwue5iq6tp3gnsvae8g1g6g8hvu855 2 12315 208403 208342 2026-07-17T15:13:37Z Orbitminis 18250 208403 wikitext text/x-wiki {| class="wikitable" !<div align="center" class="usermessage">'''[[Òbrôzk:Kashubian board on shop, Hel, Poland.jpg|bezramki|205x205px]]''' ----[[Brëkòwnik:Orbitminis/Zapisownik|'''<big>ZAPISOWNIK</big>''']] | '''<big>Ò MIE</big>''' | '''<big>[[Diskùsëjô brëkòwnika:Orbitminis|DISKÙSJÔ BRËKÒWNIKA]]</big>''' </div>{{#babel:pl|en-2|de-1|csb-1}} == CSB [[Òbrôzk:Icons-flag-csb.png|bezramki]] == [[Òbrôzk:Kashubiaball.PNG|lewo|bezramki|94x94px]]Mójn! Nazéwóm sã Adóm. Jô nie ùmiã bëlno gadac pò kaszëbskù :( Ga robiã edicje w górnosorbsczi Wikipedii, pòstrzegł, że w kaszëbsczi Wiczipedie mô mni articzlów, za bëlno krótczich articzlów ë zacht jinszëch. Wiãc pòstanowił ju jarbòtac, ùlepszëc ë zbògacëc kaszëbską Wiczipediã jak sã dô. Òd 26 gromicznika 2026 r. jem dolmôczã interfejsu w kaszëbsczim jãzëkù w TranslateWiki. [https://translatewiki.net/wiki/User:Orbitminis] Nieraza pòprawiã edicje lëdzy z mniészą znajemnotë kaszëbsczégò jãzëka (jô téż móm, le piszã bezzmiłkòwò) bezzmiłkòwò pò kaszëbskù. W procëmnoscë zacht brëkòwników ùżëwóm téż słowôrze, cobë ùtrzëmac z lepszą kwalitetã pisënkù. I niestetë, tak samò jinszi brëkòwnicë, ni jem nôzmôrt aktiwnym wiczipedëstã w kaszëbsczi Wiczipedie z przëczënë paùz i jinëch zachów. Czasama téż robiã spòro felów, bò nie wszëtczé kaszëbsczé słowarze są akuratné i mògą wëstãpic pisënkòwé pòrządczi. Naùczył jem sã kaszëbsczégò pisënkù w Jinternece. Żorgóm sã bëc drësznym i szczérzim wiczipedëstã, bò czedës bëł wandalã, chtëren nie znôł tak dëcht kaszëbsczégò jãzëka i òstał òstrzeżony ju dwùkrotno przez sprôwnikã [[Brëkòwnik:Tsca|Tsca]] (òbôczta tuwò: [[Diskùsëjô brëkòwnika:Orbitminis|diskùsjô]]) w 2025 rokù. Jem Pòlôchã, ni Kaszëbã i jeden z nômłodszëch wiczipedëstów na całczi kaszëbsczi Wiczipedie. ----'''<big>NIECH KASZËBSKÔ KÙLTURA, JÃZËK I JICH JUWERNOTA NIGDË NIE ÒSTÓNIE ZABËWÓNÉ NA WIEDNO!</big>''' ----<div style="font-family:Maiandra GD, sans-serif; font-size: 10pt; text-align: left;"><div style="border:1px solid #ccc; background: #fff; border-right:3px solid #ccc; border-bottom:3px solid #ccc; text-align: center; padding:3px; float:right; font-size: smaller; line-height: 1.3; margin-right: 4px;"><div style="width:100%">[[{{CURRENTDAYNAME}}|<font color="black">{{CURRENTDAYNAME}}</font>]]</div><div style="font-size: x-large; width: 100%;">[[{{CURRENTDAY}} {{CURRENTMONTHNAMEGEN}}|<font color="black">{{CURRENTDAY}}</font>]]</div><div style="width: 100%;">[[{{CURRENTMONTHNAME}}|<font color="black">{{CURRENTMONTHNAMEGEN}}</font>]] '''[[{{CURRENTYEAR}}|<font color="black">{{CURRENTYEAR}}</font>]] r.'''</div><div style="background: #eeeeee; color: #000;">'''{{CURRENTTIME}}''' UTC</div><div style="background: #eeeeee; color: #000;">+2</div></div></div> == PL [[Òbrôzk:Icons-flag-pl.png|bezramki|24x24px]] == Cześć! Nazywam się Adam. Ja nie umiem dobrze gadać po kaszubsku :( Gdy robię edycje w górnołużyckiej Wikipedii, zauważyłem, że w kaszubskiej Wikipedii ma mniej artykułów, za dużo krótkich artykułów i wiele innych. Więc postanowiłem już pracować, ulepszyć i wzbogacić kaszubską Wikipedię jak się da. Od 26 lutego 2026 r. jestem tłumaczem języka kaszubskiego w TranslateWiki. Nieraz poprawię edycje ludzi z mniejszą znajomością kaszubskiego (ja też mam, ale piszę poprawnie) poprawnie po kaszubsku. W przeciwieństwie wielu użytkowników korzystam także słowniki, żeby utrzymać z lepszą jakością pisowni. I niestety, tak jak inni użytkownicy, nie jestem najbardziej aktywnym wikipedystą w kaszubskiej Wikipedii z powodu przerw i innych rzeczy. Czasami też robię sporo błędów, bo nie wszystkie słowniki i zasoby kaszubskie są dokładne i mogą wystąpić ortograficzne porządki. Nauczyłem się ortografii kaszubskiej z [[Internet|Internetu]]. Staram się być przyjaznym i szczerym wikipedystą, bo kiedyś byłem wandalem, który nie znałem kaszubskiego języka w ogóle i zostałem ostrzeżony już dwukrotnie przez administratora Tsca w 2025 roku. Jestem Polakiem, nie Kaszubą i jeden z najmłodszych wikipedystów na całej kaszubskiej Wikipedii. ----<big>'''NIECH KASZUBSKA KULTURA, JĘZYK I ICH TOŻSAMOŚĆ NIGDY NIE ZOSTANIE ZAPOMNIANE NA ZAWSZE!'''</big> ---- '''''<big>Kòżdi je geniuszã, le żlë òbsądzôsz rëbã pò ji mòcë wdrapëwónia sã na bómie, sprôwi nédżã żëcô wierzący, że je głëpô. – [[Albert Einstein]]</big>''''' ----[[Òbrôzk:HILLBLU lente.png|bezramki|26x26px]] UserScan''':''' <span class="plainlinks"> [https://xtools.wmflabs.org/pages/csb.wikipedia.org/Orbitminis ùsôdzóné] • [https://xtools.wmflabs.org/ec/?user=Orbitminis&project=csbwiki lëcznik] • [{{fullurl:Specjalnô:Rejestr|type=block&page=Brëkòwnik:{{urlencode:{{{1}}}}}}} blokadë] • [https://guc.toolforge.org/?user={{urlencode:{{{1|{{BASEPAGENAME}}}}}}}|swiatowi wkłôd] • [https://commons.wikimedia.org/w/index.php?title=Special%3ALog&type=upload&user={{urlencode:{{{1|{{BASEPAGENAME}}}}}}}&hide_thanks_log=1 wësłóné lopczi]</span> ----'''<big>Articzle: 12 (csb) 100+ (swiat)</big>''' ----[[Zrzesznica Samòstójnëch Państw]], [[Wełtawa]], [[NATO]], [[Sedzëba]], [[Rzéka]], [[Bòsniacczi jãzëk]], [[II swiatowô wòjna]], [[Prezydeńt]], [[Kòsowò je serbsczé]], [[Friderik Chòpin]], [[United Artists]], [[Kaszëbskô Szwajcariô]] ----'''<big>Kategòrie: 3 (csb) 10+ (swiat)</big>''' ----[[:Kategòrëjô:Rzéczi|Rzéczi]], [[:Kategòrëjô:Historiô|Historiô]], [[:Kategòrëjô:Eùropejskô Ùniô|Eùropejskô Ùniô]] ----'''<big>Szablónë: 3 (csb) 10+ (swiat)</big>''' ----[[Szablóna:User ru-3]], [[Szablóna:Gduńsczi kréz]], [[Szablóna:NATO]] ----'''<big>Pòdzëkòwônia: 27 (csb) 50+ (swiat)</big>''' ----[[Brëkòwnik:Iketsi|Iketsi]] (14), [[Brëkòwnik:DawnyTest|DawnyTest]] (9), [[Brëkòwnik:Ясамойла|Ясамойла]] (1), [[Brëkòwnik:HaxelKaszëba|HaxelKaszëba]] (2), [[Brëkòwnik:Terrus38|Terrus38]] (1) ----'''<big>Hewò są nôwiãkszé edicje, chtëren ùsôdzył jem w mòjim wiczipedicznym zwënédze wedle bajtów:</big>''' [[Kaszëbë]] (6159 bajtów), [[Dzéń Jednotë Kaszëbów]] (4360 bajtów), [[Mirosłôw Adamczik]] (4151 bajtów), [[Eùgeniusz Prëczkòwsczi]] (3117 bajtów), [[Jerzy Stuhr]] (2583 bajtów), [[Wòjcech Cëchòsz]] (2548 bajtów), [[Jakùb Kaszëba]] (2195 bajtów), [[Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié]] (2126 bajtów), ë tak dali... ----[[Òbrôzk:Traditional kashubian design example.png|bezramki|212x212px]] == Mòje brëkòkôstczi == {{Brëkòkôstka|[[Òbrôzk:White-blue-white flag.svg|40px|border]]|{{gender:{{BASEPAGENAME}}|Nen Brëkòwnik|Na brëkòwniczka|Nen brëkòwnik}} pòpiérô biôtkã ò [[Demòkracjô|demòkracjã]] w [[Ruskô|Rusce]].<br />Свобода России!|tło1=blue|tło2=white}}{{Brëkòkôstka|[[Òbrôzk:Flag_of_Belarus_(1918,_1991-1995).svg|40px|border]]|{{gender:{{BASEPAGENAME}}|Nen brëkòwnik|Na brëkòwniczka|Nen brëkòwnik}} pòpiérô biôtkã ò [[Demòkracjô|demòkracjã]] na [[Biôłorus|Biôłorusë]].<br />Жыве Беларусь!|tło1=red|tło2=white}}{{Brëkòkôstka|[[Òbrôzk:Firefox logo, 2019.svg|35px]]|{{gender:{{BASEPAGENAME}}|Nen brëkòwnik|Na brëkòwniczka|Nen brëkòwnik}} kòrzëstô z [[Mozilla Firefox|Firefoxa]].|tło1=#2584A1|tło2=#F58E27}}{{Brëkòkôstka|tło1=#FEAAAA|tło2=white|[[Òbrôzk:Anticapitalismo.svg|45px]]|{{gender:{{BASEPAGENAME}}|Nen brëkòwnik je procëmny|Na brëkòwniczka je procëmnô|Nen brëkòwnik je procëmny}} wprowadzënkù [[eùro]]. {{gender:{{BASEPAGENAME}}|Je òn dbë|Je òna dbô|Je òn dbë}}, że mòże pò wprowadzënkù tegò mërkù swiat sã nie zawôlë, le równak Pòlskô stracy cësk na mònetarną pòlitikã w gwôsnym kraju.}}{{Brëkòkôstka|{{NUMBEROFARTICLES}}|{{gender:{{BASEPAGENAME}}|Nen brëkòwnik mëszli|Na brëkòwniczka mëszla|Nen brëkòwnik mëszli}}, że kaszëbskô Wikipediô mô za mało encyklopedicznëch, wôrtnëch artiklów.|tło1=#7E7CF2|tło2=#4CEB3F}}{{Brëkòkôstka|[[Òbrôzk:Adminmop-no.gif|35px]]|{{gender:{{BASEPAGENAME}}|Nen brëkòwnik nie je sprôwnikã|Na brëkòwniczka nie je sprôwniczkã|Nen brëkòwnik nie je sprôwnikã}} kaszëbsczi Wikipedie, le czejbë chcesz, zalecóm ti dòmòcë.}}{{Brëkòkôstka|[[Òbrôzk:No barnstars.png]]|{{gender:{{BASEPAGENAME}}|Nen brëkòwnik|Na brëkòwniczka|Nen brëkòwnik}} ni przejmujã gwiôzdek dlô mie.|tło1=#FF7670|tło2=#70A0FF}}{{Brëkòkôstka|[[Image:Herb Polski.svg|41px]]|{{gender:{{BASEPAGENAME}}|Nen brëkòwnik je [[Pòlskô|Pòlôchã]].|Na brëkòwniczka je [[Pòlskô|Pòlôszkã]].|Nen brëkòwnik je [[Pòlskô|Pòlôchã]].}}|tło1=#942929|tło2=#942929|ramka=#000000}}[[Òbrôzk:Wikipedia-logo-transparent-cropped.png|lewo|bezramki]] |} s1mx5r2ahk97i0zsa61zpmy9ucae3hr 208426 208403 2026-07-17T15:36:25Z Orbitminis 18250 208426 wikitext text/x-wiki {| class="wikitable" !<div align="center" class="usermessage">'''[[Òbrôzk:Kashubian board on shop, Hel, Poland.jpg|bezramki|205x205px]]''' ----[[Brëkòwnik:Orbitminis/Zapisownik|'''<big>ZAPISOWNIK</big>''']] | '''<big>Ò MIE</big>''' | '''<big>[[Diskùsëjô brëkòwnika:Orbitminis|DISKÙSJÔ BRËKÒWNIKA]]</big>''' </div>{{#babel:pl|en-2|de-1|csb-1}} == CSB [[Òbrôzk:Icons-flag-csb.png|bezramki]] == [[Òbrôzk:Kashubiaball.PNG|lewo|bezramki|94x94px]]Mójn! Nazéwóm sã Adóm. Jô nie ùmiã bëlno gadac pò kaszëbskù :( Ga robiã edicje w górnosorbsczi Wikipedii, pòstrzegł, że w kaszëbsczi Wiczipedie mô mni articzlów, za bëlno krótczich articzlów ë zacht jinszëch. Wiãc pòstanowił ju jarbòtac, ùlepszëc ë zbògacëc kaszëbską Wiczipediã jak sã dô. Òd 26 gromicznika 2026 r. jem dolmôczã interfejsu w kaszëbsczim jãzëkù w TranslateWiki. [https://translatewiki.net/wiki/User:Orbitminis] Nieraza pòprawiã edicje lëdzy z mniészą znajemnotë kaszëbsczégò jãzëka (jô téż móm, le piszã bezzmiłkòwò) bezzmiłkòwò pò kaszëbskù. W procëmnoscë zacht brëkòwników ùżëwóm téż słowôrze, cobë ùtrzëmac z lepszą kwalitetã pisënkù. I niestetë, tak samò jinszi brëkòwnicë, ni jem nôzmôrt aktiwnym wiczipedëstã w kaszëbsczi Wiczipedie z przëczënë paùz i jinëch zachów. Czasama téż robiã spòro felów, bò nie wszëtczé kaszëbsczé słowarze są akuratné i mògą wëstãpic pisënkòwé pòrządczi. Naùczył jem sã kaszëbsczégò pisënkù w Jinternece. Żorgóm sã bëc drësznym i szczérzim wiczipedëstã, bò czedës bëł wandalã, chtëren nie znôł tak dëcht kaszëbsczégò jãzëka i òstał òstrzeżony ju dwùkrotno przez sprôwnikã [[Brëkòwnik:Tsca|Tsca]] (òbôczta tuwò: [[Diskùsëjô brëkòwnika:Orbitminis|diskùsjô]]) w 2025 rokù. Jem Pòlôchã, ni Kaszëbã i jeden z nômłodszëch wiczipedëstów na całczi kaszëbsczi Wiczipedie. ----'''<big>NIECH KASZËBSKÔ KÙLTURA, JÃZËK I JICH JUWERNOTA NIGDË NIE ÒSTÓNIE ZABËWÓNÉ NA WIEDNO!</big>''' ----<div style="font-family:Maiandra GD, sans-serif; font-size: 10pt; text-align: left;"><div style="border:1px solid #ccc; background: #fff; border-right:3px solid #ccc; border-bottom:3px solid #ccc; text-align: center; padding:3px; float:right; font-size: smaller; line-height: 1.3; margin-right: 4px;"><div style="width:100%">[[{{CURRENTDAYNAME}}|<font color="black">{{CURRENTDAYNAME}}</font>]]</div><div style="font-size: x-large; width: 100%;">[[{{CURRENTDAY}} {{CURRENTMONTHNAMEGEN}}|<font color="black">{{CURRENTDAY}}</font>]]</div><div style="width: 100%;">[[{{CURRENTMONTHNAME}}|<font color="black">{{CURRENTMONTHNAMEGEN}}</font>]] '''[[{{CURRENTYEAR}}|<font color="black">{{CURRENTYEAR}}</font>]] r.'''</div><div style="background: #eeeeee; color: #000;">'''{{CURRENTTIME}}''' UTC</div><div style="background: #eeeeee; color: #000;">+2</div></div></div> == PL [[Òbrôzk:Icons-flag-pl.png|bezramki|24x24px]] == Cześć! Nazywam się Adam. Ja nie umiem dobrze gadać po kaszubsku :( Gdy robię edycje w górnołużyckiej Wikipedii, zauważyłem, że w kaszubskiej Wikipedii ma mniej artykułów, za dużo krótkich artykułów i wiele innych. Więc postanowiłem już pracować, ulepszyć i wzbogacić kaszubską Wikipedię jak się da. Od 26 lutego 2026 r. jestem tłumaczem języka kaszubskiego w TranslateWiki. Nieraz poprawię edycje ludzi z mniejszą znajomością kaszubskiego (ja też mam, ale piszę poprawnie) poprawnie po kaszubsku. W przeciwieństwie wielu użytkowników korzystam także słowniki, żeby utrzymać z lepszą jakością pisowni. I niestety, tak jak inni użytkownicy, nie jestem najbardziej aktywnym wikipedystą w kaszubskiej Wikipedii z powodu przerw i innych rzeczy. Czasami też robię sporo błędów, bo nie wszystkie słowniki i zasoby kaszubskie są dokładne i mogą wystąpić ortograficzne porządki. Nauczyłem się ortografii kaszubskiej z [[Internet|Internetu]]. Staram się być przyjaznym i szczerym wikipedystą, bo kiedyś byłem wandalem, który nie znałem kaszubskiego języka w ogóle i zostałem ostrzeżony już dwukrotnie przez administratora Tsca w 2025 roku. Jestem Polakiem, nie Kaszubą i jeden z najmłodszych wikipedystów na całej kaszubskiej Wikipedii. ----<big>'''NIECH KASZUBSKA KULTURA, JĘZYK I ICH TOŻSAMOŚĆ NIGDY NIE ZOSTANIE ZAPOMNIANE NA ZAWSZE!'''</big> ---- '''''<big>Kòżdi je geniuszã, le żlë òbsądzôsz rëbã pò ji mòcë wdrapëwónia sã na bómie, sprôwi nédżã żëcô wierzący, że je głëpô. – [[Albert Einstein]]</big>''''' ----[[Òbrôzk:HILLBLU lente.png|bezramki|26x26px]] UserScan''':''' <span class="plainlinks"> [https://xtools.wmflabs.org/pages/csb.wikipedia.org/Orbitminis ùsôdzóné] • [https://xtools.wmflabs.org/ec/?user=Orbitminis&project=csbwiki lëcznik] • [{{fullurl:Specjalnô:Rejestr|type=block&page=Brëkòwnik:{{urlencode:{{{1}}}}}}} blokadë] • [https://guc.toolforge.org/?user={{urlencode:{{{1|{{BASEPAGENAME}}}}}}}|swiatowi wkłôd] • [https://commons.wikimedia.org/w/index.php?title=Special%3ALog&type=upload&user={{urlencode:{{{1|{{BASEPAGENAME}}}}}}}&hide_thanks_log=1 wësłóné lopczi]</span> ----'''<big>Articzle: 12 (csb) 100+ (swiat)</big>''' ----[[Zrzesznica Samòstójnëch Państw]], [[Wełtawa]], [[NATO]], [[Sedzëba]], [[Rzéka]], [[Bòsniacczi jãzëk]], [[II swiatowô wòjna]], [[Prezydeńt]], [[Kòsowò je serbsczé]], [[Friderik Chòpin]], [[United Artists]], [[Kaszëbskô Szwajcariô]] ----'''<big>Kategòrie: 3 (csb) 10+ (swiat)</big>''' ----[[:Kategòrëjô:Rzéczi|Rzéczi]], [[:Kategòrëjô:Historiô|Historiô]], [[:Kategòrëjô:Eùropejskô Ùniô|Eùropejskô Ùniô]] ----'''<big>Szablónë: 3 (csb) 10+ (swiat)</big>''' ----[[Szablóna:User ru-3]], [[Szablóna:Gduńsczi kréz]], [[Szablóna:NATO]] ----'''<big>Pòdzëkòwônia: 27 (csb) 50+ (swiat)</big>''' ----[[Brëkòwnik:Iketsi|Iketsi]] (14), [[Brëkòwnik:DawnyTest|DawnyTest]] (9), [[Brëkòwnik:Ясамойла|Ясамойла]] (1), [[Brëkòwnik:HaxelKaszëba|HaxelKaszëba]] (2), [[Brëkòwnik:Terrus38|Terrus38]] (1) ----'''<big>Hewò są nôwiãkszé edicje, chtëren ùsôdzył jem w mòjim wiczipedicznym zwënédze wedle bajtów:</big>''' [[Kaszëbë]] (6159 bajtów), [[Dzéń Jednotë Kaszëbów]] (4360 bajtów), [[Mirosłôw Adamczik]] (4151 bajtów), [[Eùgeniusz Prëczkòwsczi]] (3117 bajtów), [[Jerzy Stuhr]] (2583 bajtów), [[Wòjcech Cëchòsz]] (2548 bajtów), [[Jakùb Kaszëba]] (2195 bajtów), [[Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié]] (2126 bajtów), ë tak dali... ----[[Òbrôzk:Traditional kashubian design example.png|bezramki|212x212px]] == Mòje brëkòkôstczi == {{Brëkòkôstka|[[Òbrôzk:White-blue-white flag.svg|40px|border]]|{{gender:{{BASEPAGENAME}}|Nen Brëkòwnik|Na brëkòwniczka|Nen brëkòwnik}} pòpiérô biôtkã ò [[Demòkracjô|demòkracjã]] w [[Ruskô|Rusce]].<br />Свобода России!|tło1=blue|tło2=white}}{{Brëkòkôstka|[[Òbrôzk:Flag_of_Belarus_(1918,_1991-1995).svg|40px|border]]|{{gender:{{BASEPAGENAME}}|Nen brëkòwnik|Na brëkòwniczka|Nen brëkòwnik}} pòpiérô biôtkã ò [[Demòkracjô|demòkracjã]] na [[Biôłorus|Biôłorusë]].<br />Жыве Беларусь!|tło1=red|tło2=white}}{{Brëkòkôstka|[[Òbrôzk:Firefox logo, 2019.svg|35px]]|{{gender:{{BASEPAGENAME}}|Nen brëkòwnik|Na brëkòwniczka|Nen brëkòwnik}} kòrzëstô z [[Mozilla Firefox|Firefoxa]].|tło1=#2584A1|tło2=#F58E27}}{{Brëkòkôstka|tło1=#FEAAAA|tło2=white|[[Òbrôzk:Anticapitalismo.svg|45px]]|{{gender:{{BASEPAGENAME}}|Nen brëkòwnik je procëmny|Na brëkòwniczka je procëmnô|Nen brëkòwnik je procëmny}} wprowadzënkù [[eùro]]. {{gender:{{BASEPAGENAME}}|Je òn dbë|Je òna dbô|Je òn dbë}}, że mòże pò wprowadzënkù tegò mërkù swiat sã nie zawôlë, le równak Pòlskô stracy cësk na mònetarną pòlitikã w gwôsnym kraju.}}{{Brëkòkôstka|{{NUMBEROFARTICLES}}|{{gender:{{BASEPAGENAME}}|Nen brëkòwnik mëszli|Na brëkòwniczka mëszla|Nen brëkòwnik mëszli}}, że kaszëbskô Wikipediô mô za mało encyklopedicznëch, wôrtnëch artiklów.|tło1=#7E7CF2|tło2=#4CEB3F}}{{Brëkòkôstka|[[Òbrôzk:Adminmop-no.gif|35px]]|{{gender:{{BASEPAGENAME}}|Nen brëkòwnik nie je sprôwnikã|Na brëkòwniczka nie je sprôwniczkã|Nen brëkòwnik nie je sprôwnikã}} kaszëbsczi Wikipedie, le czejbë chcesz, zalecóm ti dòmòcë.}}{{Brëkòkôstka|[[Òbrôzk:No barnstars.png]]|{{gender:{{BASEPAGENAME}}|Nen brëkòwnik|Na brëkòwniczka|Nen brëkòwnik}} ni przejmujã gwiôzdek dlô mie.|tło1=#FF7670|tło2=#70A0FF}}{{Brëkòkôstka|[[Image:Herb Polski.svg|41px]]|{{gender:{{BASEPAGENAME}}|Nen brëkòwnik je [[Pòlskô|Pòlôchã]].|Na brëkòwniczka je [[Pòlskô|Pòlôszkã]].|Nen brëkòwnik je [[Pòlskô|Pòlôchã]].}}|tło1=#942929|tło2=#942929|ramka=#000000}}[[Òbrôzk:Wikipedia-logo-transparent-cropped.png|lewo|bezramki]] |} elixzzmptsjnr1uuhuuc6yabhc1ld5n 208458 208426 2026-07-17T17:26:25Z Orbitminis 18250 słowińsczi jazek 208458 wikitext text/x-wiki {| class="wikitable" !<div align="center" class="usermessage">'''[[Òbrôzk:Kashubian board on shop, Hel, Poland.jpg|bezramki|205x205px]]''' ----[[Brëkòwnik:Orbitminis/Zapisownik|'''<big>ZAPISOWNIK</big>''']] | '''<big>Ò MIE</big>''' | '''<big>[[Diskùsëjô brëkòwnika:Orbitminis|DISKÙSJÔ BRËKÒWNIKA]]</big>''' </div>{{#babel:pl|en-2|de-1|csb-1}} == CSB [[Òbrôzk:Icons-flag-csb.png|bezramki]] == [[Òbrôzk:Kashubiaball.PNG|lewo|bezramki|94x94px]]Mójn! Nazéwóm sã Adóm. Jô nie ùmiã bëlno gadac pò kaszëbskù :( Ga robiã edicje w górnosorbsczi Wikipedii, pòstrzegł, że w kaszëbsczi Wiczipedie mô mni articzlów, za bëlno krótczich articzlów ë zacht jinszëch. Wiãc pòstanowił ju jarbòtac, ùlepszëc ë zbògacëc kaszëbską Wiczipediã jak sã dô. Òd 26 gromicznika 2026 r. jem dolmôczã interfejsu w kaszëbsczim jãzëkù w TranslateWiki. [https://translatewiki.net/wiki/User:Orbitminis] Nieraza pòprawiã edicje lëdzy z mniészą znajemnotë kaszëbsczégò jãzëka (jô téż móm, le piszã bezzmiłkòwò) bezzmiłkòwò pò kaszëbskù. W procëmnoscë zacht brëkòwników ùżëwóm téż słowôrze, cobë ùtrzëmac z lepszą kwalitetã pisënkù. I niestetë, tak samò jinszi brëkòwnicë, ni jem nôzmôrt aktiwnym wiczipedëstã w kaszëbsczi Wiczipedie z przëczënë paùz i jinëch zachów. Czasama téż robiã spòro felów, bò nie wszëtczé kaszëbsczé słowarze są akuratné i mògą wëstãpic pisënkòwé pòrządczi. Naùczył jem sã kaszëbsczégò pisënkù w Jinternece. Żorgóm sã bëc drësznym i szczérzim wiczipedëstã, bò czedës bëł wandalã, chtëren nie znôł tak dëcht kaszëbsczégò jãzëka i òstał òstrzeżony ju dwùkrotno przez sprôwnikã [[Brëkòwnik:Tsca|Tsca]] (òbôczta tuwò: [[Diskùsëjô brëkòwnika:Orbitminis|diskùsjô]]) w 2025 rokù. Jem Pòlôchã, ni Kaszëbã i jeden z nômłodszëch wiczipedëstów na całczi kaszëbsczi Wiczipedie. ----'''<big>NIECH KASZËBSKÔ KÙLTURA, JÃZËK I JICH JUWERNOTA NIGDË NIE ÒSTÓNIE ZABËWÓNÉ NA WIEDNO!</big>''' ----<div style="font-family:Maiandra GD, sans-serif; font-size: 10pt; text-align: left;"><div style="border:1px solid #ccc; background: #fff; border-right:3px solid #ccc; border-bottom:3px solid #ccc; text-align: center; padding:3px; float:right; font-size: smaller; line-height: 1.3; margin-right: 4px;"><div style="width:100%">[[{{CURRENTDAYNAME}}|<font color="black">{{CURRENTDAYNAME}}</font>]]</div><div style="font-size: x-large; width: 100%;">[[{{CURRENTDAY}} {{CURRENTMONTHNAMEGEN}}|<font color="black">{{CURRENTDAY}}</font>]]</div><div style="width: 100%;">[[{{CURRENTMONTHNAME}}|<font color="black">{{CURRENTMONTHNAMEGEN}}</font>]] '''[[{{CURRENTYEAR}}|<font color="black">{{CURRENTYEAR}}</font>]] r.'''</div><div style="background: #eeeeee; color: #000;">'''{{CURRENTTIME}}''' UTC</div><div style="background: #eeeeee; color: #000;">+2</div></div></div> == PL [[Òbrôzk:Icons-flag-pl.png|bezramki|24x24px]] == Cześć! Nazywam się Adam. Ja nie umiem dobrze gadać po kaszubsku :( Gdy robię edycje w górnołużyckiej Wikipedii, zauważyłem, że w kaszubskiej Wikipedii ma mniej artykułów, za dużo krótkich artykułów i wiele innych. Więc postanowiłem już pracować, ulepszyć i wzbogacić kaszubską Wikipedię jak się da. Od 26 lutego 2026 r. jestem tłumaczem języka kaszubskiego w TranslateWiki. Nieraz poprawię edycje ludzi z mniejszą znajomością kaszubskiego (ja też mam, ale piszę poprawnie) poprawnie po kaszubsku. W przeciwieństwie wielu użytkowników korzystam także słowniki, żeby utrzymać z lepszą jakością pisowni. I niestety, tak jak inni użytkownicy, nie jestem najbardziej aktywnym wikipedystą w kaszubskiej Wikipedii z powodu przerw i innych rzeczy. Czasami też robię sporo błędów, bo nie wszystkie słowniki i zasoby kaszubskie są dokładne i mogą wystąpić ortograficzne porządki. Nauczyłem się ortografii kaszubskiej z [[Internet|Internetu]]. Staram się być przyjaznym i szczerym wikipedystą, bo kiedyś byłem wandalem, który nie znałem kaszubskiego języka w ogóle i zostałem ostrzeżony już dwukrotnie przez administratora Tsca w 2025 roku. Jestem Polakiem, nie Kaszubą i jeden z najmłodszych wikipedystów na całej kaszubskiej Wikipedii. ----<big>'''NIECH KASZUBSKA KULTURA, JĘZYK I ICH TOŻSAMOŚĆ NIGDY NIE ZOSTANIE ZAPOMNIANE NA ZAWSZE!'''</big> ---- '''''<big>Kòżdi je geniuszã, le żlë òbsądzôsz rëbã pò ji mòcë wdrapëwónia sã na bómie, sprôwi nédżã żëcô wierzący, że je głëpô. – [[Albert Einstein]]</big>''''' ----[[Òbrôzk:HILLBLU lente.png|bezramki|26x26px]] UserScan''':''' <span class="plainlinks"> [https://xtools.wmflabs.org/pages/csb.wikipedia.org/Orbitminis ùsôdzóné] • [https://xtools.wmflabs.org/ec/?user=Orbitminis&project=csbwiki lëcznik] • [{{fullurl:Specjalnô:Rejestr|type=block&page=Brëkòwnik:{{urlencode:{{{1}}}}}}} blokadë] • [https://guc.toolforge.org/?user={{urlencode:{{{1|{{BASEPAGENAME}}}}}}}|swiatowi wkłôd] • [https://commons.wikimedia.org/w/index.php?title=Special%3ALog&type=upload&user={{urlencode:{{{1|{{BASEPAGENAME}}}}}}}&hide_thanks_log=1 wësłóné lopczi]</span> ----'''<big>Articzle: 12 (csb) 100+ (swiat)</big>''' ----[[Zrzesznica Samòstójnëch Państw]], [[Wełtawa]], [[NATO]], [[Sedzëba]], [[Rzéka]], [[Bòsniacczi jãzëk]], [[II swiatowô wòjna]], [[Prezydeńt]], [[Kòsowò je serbsczé]], [[Friderik Chòpin]], [[United Artists]], [[Kaszëbskô Szwajcariô]] ----'''<big>Kategòrie: 3 (csb) 10+ (swiat)</big>''' ----[[:Kategòrëjô:Rzéczi|Rzéczi]], [[:Kategòrëjô:Historiô|Historiô]], [[:Kategòrëjô:Eùropejskô Ùniô|Eùropejskô Ùniô]] ----'''<big>Szablónë: 3 (csb) 10+ (swiat)</big>''' ----[[Szablóna:User ru-3]], [[Szablóna:Gduńsczi kréz]], [[Szablóna:NATO]] ----'''<big>Pòdzëkòwônia: 27 (csb) 50+ (swiat)</big>''' ----[[Brëkòwnik:Iketsi|Iketsi]] (14), [[Brëkòwnik:DawnyTest|DawnyTest]] (9), [[Brëkòwnik:Ясамойла|Ясамойла]] (1), [[Brëkòwnik:HaxelKaszëba|HaxelKaszëba]] (2), [[Brëkòwnik:Terrus38|Terrus38]] (1) ----'''<big>Hewò są nôwiãkszé edicje, chtëren ùsôdzył jem w mòjim wiczipedicznym zwënédze wedle bajtów:</big>''' [[Kaszëbë]] (6159 bajtów), [[Dzéń Jednotë Kaszëbów]] (4360 bajtów), [[Mirosłôw Adamczik]] (4151 bajtów), [[Eùgeniusz Prëczkòwsczi]] (3117 bajtów), [[Jerzy Stuhr]] (2583 bajtów), [[Wòjcech Cëchòsz]] (2548 bajtów), [[Słowińsczi jãzëk]] (2376 bajtów), [[Jakùb Kaszëba]] (2195 bajtów), [[Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié]] (2126 bajtów), ë tak dali... ----[[Òbrôzk:Traditional kashubian design example.png|bezramki|212x212px]] == Mòje brëkòkôstczi == {{Brëkòkôstka|[[Òbrôzk:White-blue-white flag.svg|40px|border]]|{{gender:{{BASEPAGENAME}}|Nen Brëkòwnik|Na brëkòwniczka|Nen brëkòwnik}} pòpiérô biôtkã ò [[Demòkracjô|demòkracjã]] w [[Ruskô|Rusce]].<br />Свобода России!|tło1=blue|tło2=white}}{{Brëkòkôstka|[[Òbrôzk:Flag_of_Belarus_(1918,_1991-1995).svg|40px|border]]|{{gender:{{BASEPAGENAME}}|Nen brëkòwnik|Na brëkòwniczka|Nen brëkòwnik}} pòpiérô biôtkã ò [[Demòkracjô|demòkracjã]] na [[Biôłorus|Biôłorusë]].<br />Жыве Беларусь!|tło1=red|tło2=white}}{{Brëkòkôstka|[[Òbrôzk:Firefox logo, 2019.svg|35px]]|{{gender:{{BASEPAGENAME}}|Nen brëkòwnik|Na brëkòwniczka|Nen brëkòwnik}} kòrzëstô z [[Mozilla Firefox|Firefoxa]].|tło1=#2584A1|tło2=#F58E27}}{{Brëkòkôstka|tło1=#FEAAAA|tło2=white|[[Òbrôzk:Anticapitalismo.svg|45px]]|{{gender:{{BASEPAGENAME}}|Nen brëkòwnik je procëmny|Na brëkòwniczka je procëmnô|Nen brëkòwnik je procëmny}} wprowadzënkù [[eùro]]. {{gender:{{BASEPAGENAME}}|Je òn dbë|Je òna dbô|Je òn dbë}}, że mòże pò wprowadzënkù tegò mërkù swiat sã nie zawôlë, le równak Pòlskô stracy cësk na mònetarną pòlitikã w gwôsnym kraju.}}{{Brëkòkôstka|{{NUMBEROFARTICLES}}|{{gender:{{BASEPAGENAME}}|Nen brëkòwnik mëszli|Na brëkòwniczka mëszla|Nen brëkòwnik mëszli}}, że kaszëbskô Wikipediô mô za mało encyklopedicznëch, wôrtnëch artiklów.|tło1=#7E7CF2|tło2=#4CEB3F}}{{Brëkòkôstka|[[Òbrôzk:Adminmop-no.gif|35px]]|{{gender:{{BASEPAGENAME}}|Nen brëkòwnik nie je sprôwnikã|Na brëkòwniczka nie je sprôwniczkã|Nen brëkòwnik nie je sprôwnikã}} kaszëbsczi Wikipedie, le czejbë chcesz, zalecóm ti dòmòcë.}}{{Brëkòkôstka|[[Òbrôzk:No barnstars.png]]|{{gender:{{BASEPAGENAME}}|Nen brëkòwnik|Na brëkòwniczka|Nen brëkòwnik}} ni przejmujã gwiôzdek dlô mie.|tło1=#FF7670|tło2=#70A0FF}}{{Brëkòkôstka|[[Image:Herb Polski.svg|41px]]|{{gender:{{BASEPAGENAME}}|Nen brëkòwnik je [[Pòlskô|Pòlôchã]].|Na brëkòwniczka je [[Pòlskô|Pòlôszkã]].|Nen brëkòwnik je [[Pòlskô|Pòlôchã]].}}|tło1=#942929|tło2=#942929|ramka=#000000}}[[Òbrôzk:Wikipedia-logo-transparent-cropped.png|lewo|bezramki]] |} b9wjd0ng9sblm8e12vcxh0l3zvbggn0 0 12432 208481 202976 2026-07-17T19:53:23Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Kòsowò]] [[Kategòrëjô:Serbiô]] 208481 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Kosovo is Serbia in Slovakia.JPG|mały|[[Preszów]], [[Słowackô]]]] '''Kòsowò je serbsczé''' ({{jãz.|sr}} ''Косово је Србија'', {{jãz.|sq}} ''Kosova është Serbi'') – slogan, chtëren fùncjonëje òd [[2004]] rokù, òd czasu rozruchów w [[Kòsowò|Kòsowie]]. Pòpùlarnota zëskôł w [[2008]] rokù. Je brëkòwóny bez Serbów ë jinszé słowiańsczé nôrodë. Wedle nich [[Samòstójnota|samòstójnotã]] Kòsowa z 2008 rokù je nielegalnô. == Òbaczë téż == * [[Kòsowò]] * [[Serbiô]] * [[Albańskô]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Serbskô nacjonalëzna]] [[Kategòrëjô:Eùropa]] [[Kategòrëjô:Kòsowò]] [[Kategòrëjô:Serbiô]] 2uxut7n4xpwbw0sqpo8vpyonxt8yzne 208483 208481 2026-07-17T20:06:22Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Serbskô]] 208483 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Kosovo is Serbia in Slovakia.JPG|mały|[[Preszów]], [[Słowackô]]]] '''Kòsowò je serbsczé''' ({{jãz.|sr}} ''Косово је Србија'', {{jãz.|sq}} ''Kosova është Serbi'') – slogan, chtëren fùncjonëje òd [[2004]] rokù, òd czasu rozruchów w [[Kòsowò|Kòsowie]]. Pòpùlarnota zëskôł w [[2008]] rokù. Je brëkòwóny bez Serbów ë jinszé słowiańsczé nôrodë. Wedle nich [[Samòstójnota|samòstójnotã]] Kòsowa z 2008 rokù je nielegalnô. == Òbaczë téż == * [[Kòsowò]] * [[Serbiô]] * [[Albańskô]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Serbskô nacjonalëzna]] [[Kategòrëjô:Eùropa]] [[Kategòrëjô:Kòsowò]] [[Kategòrëjô:Serbskô]] 584g5igy7zkwv6swrrgitep1t92rzmt 0 12673 208507 208323 2026-07-17T21:37:05Z Iketsi 3254 Òbrôzk 208507 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} [[Òbrôzk:Dzewus w kaszebsczich ruchnach.jpg|mały|Dzewùszka w kaszëbsczich ruchnach i [[Transcassubia]], 2005 r.]] [[Òbrôzk:David Shulist 2024.jpg|mały|[[Dawid Szulëst]] na Swiatowim Zjezdze Kaszëbów w Kòscérznie, 2024]] '''Swiatowi Zjôzd Kaszëbów''' – gromada [[Kaszëbi|Kaszëbów]] z całégò swiata<ref>https://kaszubopedia.pl/index.php/glossary/swiatowe-zjazdy-kaszubow/</ref>. * 2011 (XIII) * 2012 (XVI) * 2013 (XV) * 2014 (XVI) * 2015 (XVII) – [[Réda]]<ref>https://web.archive.org/web/20180302182840/http://belok.kaszubia.com/category/zjazde-kaszebow-zjazdy-kaszubow</ref> * 2016 (XVIII) – * 2017 (XIX) – [[Rëmiô|Rumia]]<ref>https://web.archive.org/web/20191221084220/http://belok.kaszubia.com/wp-content/uploads/2017/07/DSC07658.jpg</ref> * 2018 (XX) – [[Lëzëno]] * 2019 (XXI) – [[Chònice]] (powrót do miejsca narodzin tradycji) * 2020 COVID-19 * 2021 (XXII) – [[Pùck]] * 2022 (XXIII) – [[Brusë]]<ref>https://web.archive.org/web/20260712002548/https://bibliotekacyfrowa.eu/Content/68564/Master.pdf</ref> * 2023 (XXIV) – [[Kartuzë]] (XXIV Zjôzd, z okazji 100-lecia miasta) * 2024 (XXV) – [[Kòscérzna]] * 2025 (XXVI) – [[Szëmôłd]] * 2026 (XXVII) – [[Gdiniô]] * 2027 (XXVIII) – [[Miastkò]]<ref>https://mojestrone.com/artykul/za-dwa-lata-swiatowi-n1514531</ref> == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Òbaczë téż == * [[Dzéń Jednotë Kaszëbów]] * [[Transcassubia]] * [[Pielgrzimka]] * [[Zjôzd Młodëch Kaszëbów]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * https://kaszubopedia.pl/index.php/glossary/swiatowe-zjazdy-kaszubow/ * 2019: ** https://www.zukowo.pl/XXIV_Swiatowi_Zjzd_Kaszbow_juz_w_sobote_,10,7756#sub_mid ** http://kurierkaszubski.eu/region-po-raz-21-spotkanie-mieszkancow-calego-regionu/ * 2021: ** https://powiat.puck.pl/aktualnosci/zjazd-kaszubow.html XXII Zjazd Kaszubów w Pucku * 2023: ** {{YouTube|rNX103yGodA|XXIV Światowy Zjazd Kaszubów w Kartuzach}} ** https://web.archive.org/web/20251111165319/https://www.zawszepomorze.pl/artykul/9152,szansa-i-wezwanie-felieton-po-kaszubsku ** https://kurierbytowski.com.pl/artykul/kartuz-rcza-na-swiatowi-n1454032 ** https://www.zukowo.pl/XXIV_Swiatowi_Zjzd_Kaszbow_juz_w_sobote_,10,7756#sub_mid ** https://web.archive.org/web/20260504162106/https://transinfo.pl/wp-content/uploads/2023/07/386060d1eb826bcebdbe867bb02adb57-725x1024-1.jpg * 2024: ** {{YouTube|PhKkqbvZRgc|Zapraszamy na XXV Światowy Zjazd Kaszubów, który odbędzie się w Kościerzynie w dniu 6 lipca 2024r.}} ** https://otowejherowo.pl/03/07/2024/kaszuby-swietuja-juz-w-sobote-25-swiatowy-zjazd-kaszubow-w-koscierzynie/ ** https://www.kaszubi.pl/news/view/zapraszamy-na-xxv-swiatowy-zjazd-kaszubow-w-koscierzynie * 2025: ** https://www.gdansk.pl/wiadomosci/Pociagiem-z-Gdanska-na-Swiatowy-Zjazd-Kaszubow,a,290942 ** {{YouTube|Ur1GRQ542qA|Światowy Zjazd Kaszubów 2025 w Szemudzie {{!}} kaszuby24.pl}} * 2026: ** [https://web.archive.org/web/20260416211611/https://radiokaszebe.pl/news/swiatowy-zjazd-kaszubow-w-gdyni-scenariusz-i-atrakcje-imprezy-811 Światowy Zjazd Kaszubów w Gdyni. Scenariusz i atrakcje imprezy] + [https://web.archive.org/web/20260416191000/https://media.radiokaszebe.pl/wp-content/uploads/news_zjazd_13_04.mp3 .mp3] ** https://web.archive.org/web/20251213134427/https://trojmiasto.eska.pl/gdynia-pamieta-o-swoich-korzeniach-taka-impreza-odbedzie-sie-tu-w-2026-roku-aa-kUjA-Tfg4-RrgA.html ** https://100.gdynia.pl/en/aktualnosci/27-swiatowy-zjazd-kaszubow-w-gdyni-juz-11-lipca-o-czym-warto-wiedziec ** https://radiokaszebe.pl/news/swiatowy-zjazd-kaszubow-wraca-do-gdyni-sprawdz-atrakcje-1429 ** https://www.youtube.com/watch?v=e2lEMqm0WCM * https://mojestrone.com/artykul/xxvii-swiatowi-zjzd-n2406695 ** https://mojestrone.com/galerie/xxvii-swiatowi-zjzd-g493981 === Szëkba === {{Szëkba|Światowy Zjazd Kaszubów}} {{Szëkba|Swiatowi Zjôzd Kaszëbów}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Rozegracje]] [[Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura]] 31j20iahv81j9holz19l0g8fsm2iyqo 0 13040 208508 208319 2026-07-17T21:42:44Z Iketsi 3254 + 208508 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:YouTube 2024.svg|mały|Logo serwisu brëkòwóny òd czerwińca 2024 rokù]] '''YouTube'''<ref>{{YouTube|v=wDze4Sc0xyY|tit=Rodnô Mòwa — Akademia Kaszubska|jaz=csb}}</ref> (skrócënk '''YT''') – amerikańsczi [[jinternetowi serwis]] zakłôdóny 14 gromnicznika 2005 rokù, jaczi ùmòżebniô darmòwé ùprzistãpnianie, edicjã, nôdawanié na żëwò i dodawanié firmów. Nôléżi òn do zdrëszënë Google i je nôpòpùlarniészim spòlëznòwim serwisã na swiece. Òd 2023 rokù przédnikiem YouTube je Neal Mohan. == Przikładë == Kaszëbsczé kònta na YouTube: * {{YouTube|v=wDze4Sc0xyY|tit=Rodnô Mòwa — Akademia Kaszubska|jaz=csb}} * https://www.youtube.com/@BiuroZKP * https://www.youtube.com/@polnocblog * https://www.youtube.com/@domkulturyim.h.derdowskieg5733 * https://www.youtube.com/@IKMGdansk * https://www.youtube.com/@rodnyvoice * https://www.youtube.com/@republikamarzen7598 * https://www.youtube.com/@centrumkulturygminypuck * https://www.youtube.com/@Kaszebeiswiat * https://www.youtube.com/@kaszubskinews * https://www.youtube.com/@fopke4 * https://www.youtube.com/@PomorzeKultury == Òbaczë téż == * [[Internetowi przezérnik]] * [[Pòdkast]] {{#categorytree:Internetowé starnë|hideroot=on|mode=pages}} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Òficjalnô starna}} * https://web.archive.org/web/20240413184450/http://www.gazetakaszubska.pl:80/31884/facebook-google-i-youtube-po-kaszubsku {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Internetowé starnë]] 79zklxhfdb35bmqq7qvzdzx0t2utucu 0 13044 208354 208317 2026-07-17T12:51:56Z Iketsi 3254 ({{Jãz.|pl}} ''Kaszubski Uniwersytet Ludowy'') 208354 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Instagram_logo_2022.svg|mały|Logo serwisu brëkòwóny òd czerwińca 2022 rokù]] '''Instagram''' – [[internetowô starna]]. == Przikładë == Kaszëbsczé kònta na Instagramie: ;Rësznota * [[Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié]]: [https://www.instagram.com/kaszubi.pl/ kaszubi.pl]<ref>https://archive.vm/wip/ithg4</ref> ;Gardë * [[Wejrowò]]: https://instagram.com/wejherowo/ wejherowo] ;Media * [[Radio Kaszëbë]]: [https://www.instagram.com/radio_kaszebe radio_kaszebe]<ref>https://archive.vm/m2OZ7</ref> * [[kaszuby24.pl]]: [https://instagram.com/kaszuby24 kaszuby24] ;Lëdzë * Karolina Stankowska: [https://www.instagram.com/kaszubskainfluencerka/ kaszubskainfluencerka]<ref>https://archive.vm/wip/B808L</ref> * Instakaszubka: [https://www.instagram.com/instakaszubka/ instakaszubka]<ref>https://archive.vm/wip/tcgUv</ref> * Dawid Zły: [https://www.instagram.com/dawid_zly dawid_zly] * Edziorap [https://www.instagram.com/edzioo/ edzioo]<ref>https://www.telewizjattm.pl/dzien/2024-03-20/63424-rapowe-swiadectwo-w-kosciele.html?play=on</ref> ;Turistika * b_a_l_t_y_k: [https://www.instagram.com/b_a_l_t_y_k b_a_l_t_y_k]<ref>https://telewizjabaltycka.pl/chaos-nad-baltykiem-drony-i-nawigacje-gps-wariuja-co-zakloca-sygnal-na-pomorzu/</ref> * [[Kaszëbskô Szwajcariô]]: [https://www.instagram.com/szwajcaria.kaszubska/ szwajcaria.kaszubska]<ref>https://archive.vm/wip/42OnP</ref> ;Ùniwersytetë * [[Kaszëbsczi Lëdowi Ùniwersytet]] ({{jãz.|pl}} ''Kaszubski Uniwersytet Ludowy''): [https://www.instagram.com/kaszubskiuniwersytetludowy_kul/ kaszubskiuniwersytetludowy_kul]<ref>https://archive.vm/wip/uYRRx</ref> * Wëdzél Filologòwi [[Gduńsczi Ùniwersytet|GÙ]] ({{jãz.|pl}} ''Wydział Filologiczny UG''): [https://www.instagram.com/filologicznyug/ filologicznyug]<ref>http://skarbnicakaszubska.pl/dni-otwarte-wydzialu-filologicznego-uniwersytetu-gdanskiego/</ref> == Òbaczë téż == * [[Internetowi przezérnik]] {{#categorytree:Internetowé starnë|hideroot=on|mode=pages}} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Òficjalnô starna}} * https://mojestrone.com/artykul/picset-tsacy-kntow-n2188719 * https://naszemiasto.pl/szukaj?q=Instagram#gsc.tab=0&gsc.q=Instagram&gsc.page=1 === Szëkba === {{Szëkba}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Internetowé starnë]] 9jd2c1hd3bs7lhtw044k17hhjb52n54 0 13130 208362 202571 2026-07-17T12:55:14Z Iketsi 3254 <ref>; {{Òficjalnô starna}} 208362 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} [[Òbrôzk:Wieżëca - Kaszëbsczi Lëdowi Ùniwersytet.JPG|mały|Kaszëbsczi Lëdowi Ùniwersytet, [[Wieżëca]]]] '''Kaszëbsczi Lëdowi Ùniwersytet''' ({{jãz.|pl}} ''Kaszubski Uniwersytet Ludowy'') – Ùniwersytet na Kaszëbach. Òstôł ùsadzony w 1982 rokù<ref>https://kaszubopedia.pl/index.php/glossary/kaszubski-uniwersytet-ludowy/?lang=kk</ref>. == Òbaczë téż == * [[Wieżëca]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Òficjalnô starna}} * https://kaszubopedia.pl/index.php/glossary/kaszubski-uniwersytet-ludowy/?lang=kk * https://www.gowork.pl/blog/34-sroda-z-kaszubskim-uniwersytetem-ludowym-edukacja-kultura-i-ekologia/ {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Ùniwersytetë w Pòlsce]] 55re2omzopihk9e6pmcfkzsw9o9rjh8 10 13420 208529 208208 2026-07-18T11:57:46Z Iketsi 3254 {{{1|}}} 208529 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Disambig_gray.svg|20px|link=]] ''„'''{{{1{{#invoke:String|replace|{{PAGENAME}}| (wiele znaczeniów)|}}|}}}'''” mô wiele znaczeniów:<br clear="both" /><includeonly>[[Category:Wiele znaczeniów]]</includeonly><noinclude> </noinclude> gchj5i74n7w36v4o6teacdxpfis9qv7 208530 208529 2026-07-18T11:57:53Z Iketsi 3254 | 208530 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Disambig_gray.svg|20px|link=]] ''„'''{{{1|{{#invoke:String|replace|{{PAGENAME}}| (wiele znaczeniów)|}}|}}}'''” mô wiele znaczeniów:<br clear="both" /><includeonly>[[Category:Wiele znaczeniów]]</includeonly><noinclude> </noinclude> l3fm99i8tuxp9hdewytkn1ly3ikt63j 10 13487 208382 208223 2026-07-17T13:16:41Z Iketsi 3254 {{{2}}} 208382 wikitext text/x-wiki {{safesubst:<noinclude/>#ifeq:{{safesubst:<noinclude/>FULLPAGENAME}}|{{safesubst:<noinclude/>#invoke:Redirect|main|{{{1}}}}}|{{{2|{{{1}}}}}}|{{safesubst:<noinclude/>#if:{{{2|}}}|[[{{{1}}}|{{{2}}}]]|[[{{{1}}}]]}}}}<noinclude> </noinclude> g9xsv8oknkjq3ddm55mdg2h9upmnlam 208383 208382 2026-07-17T13:18:34Z Iketsi 3254 Anulowanié wersje [[Special:Diff/208382|208382]] aùtora [[Special:Contributions/Iketsi|Iketsi]] ([[User talk:Iketsi|diskùsjô]]) 208383 wikitext text/x-wiki {{safesubst:<noinclude/>#ifeq:{{{1}}}|{{safesubst:<noinclude/>PAGENAME}}|| *[[{{{1}}}|{{safesubst:<noinclude/>#if:{{{2|}}}|{{{2}}}|{{{1}}}}}]]}}<noinclude> </noinclude> 81l1llxihhgq9duwv5on3o9bgq3fztv 0 13489 208376 208245 2026-07-17T13:03:03Z Iketsi 3254 Terra Zaborensis 208376 wikitext text/x-wiki {{Wiele znaczeniów}}<onlyinclude> * {{Link if not current|Zôbòrskô Zemia}} * {{Link if not current|Terra Zaborensis – Ziemia Zaborska (biuletin)}} </onlyinclude> movp550f5fduircmjwg7ds2wq09pl6q 208381 208376 2026-07-17T13:13:50Z Iketsi 3254 ({{jãz.|la}} ''terra Zaborensis'') 208381 wikitext text/x-wiki {{Wiele znaczeniów}}<onlyinclude> * {{Link if not current|Zôbòrskô Zemia}} ({{jãz.|la}} ''terra Zaborensis'') * {{Link if not current|Terra Zaborensis – Ziemia Zaborska (biuletin)}} </onlyinclude> hnq5nt1okxnp8ukaoxwao2kww6oi3oq 208526 208381 2026-07-18T11:52:10Z Iketsi 3254 {{Visible anchor}} 208526 wikitext text/x-wiki {{Visible anchor|Pòdobnô pòzwa|text={{Wiele znaczeniów}}}} * {{Link if not current|Zôbòrskô Zemia}} ({{jãz.|la}} ''terra Zaborensis'') * {{Link if not current|Terra Zaborensis – Ziemia Zaborska (biuletin)}} i073prklqcrtsggc5jjlxjr2yvszejc 208527 208526 2026-07-18T11:53:11Z Iketsi 3254 - 208527 wikitext text/x-wiki {{Wiele znaczeniów}}<onlyinclude> * {{Link if not current|Zôbòrskô Zemia}} ({{jãz.|la}} ''terra Zaborensis'') * {{Link if not current|Terra Zaborensis – Ziemia Zaborska (biuletin)}} </onlyinclude> hnq5nt1okxnp8ukaoxwao2kww6oi3oq 208531 208527 2026-07-18T11:58:27Z Iketsi 3254 {{{1|}}} 208531 wikitext text/x-wiki {{Wiele znaczeniów|{{{1|}}}}} * {{Link if not current|Zôbòrskô Zemia}} ({{jãz.|la}} ''terra Zaborensis'') * {{Link if not current|Terra Zaborensis – Ziemia Zaborska (biuletin)}} sxfcm6iqvhwpy6iq7h7bwsawncqjiw0 0 13491 208345 208330 2026-07-17T12:29:05Z Iketsi 3254 /* Lësta */ + 208345 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} {{Jiné znaczënczi}} '''Terra Zaborenis – Ziemia Zaborska''' – [[Kaszëbë|kaszëbsczi]] spòlëznowò-kùlturalny biuletin. == Lësta == Lësta: {{Kòlumnë|em=32|1= # Nr 1 2008 (lato)<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/3_2008-lato-Ziemia%20Zaborska.pdf</ref> # Nr 2 2009 (lato)<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/4_2009-lato-Ziemia%20Zaborska.pdf</ref> # Nr 3 2010 (lato)<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/5_2010-lato-Ziemia%20Zaborska.pdf</ref> # Nr 4 2011 (jeséń)<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/6_biuletyn_2011.pdf</ref> # Nr 5 2012 (jeséń)<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/9_BIULETYN-JESIEN-2012-NR5.pdf</ref> # Nr 6 2013 (jeséń)<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/12_BIULETYN%20JESIEN%202013.pdf</ref> # Nr 7 2014 (zymk)<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/13_BIULETYN-7-ZIMA-2014%20.pdf</ref> # Nr 8 2015<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/14_BIULETYN%202015.pdf</ref> # Nr 9 2016<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/15_BIULETYN%202016.pdf</ref> # Nr 10 2017<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/17_BIULETYN%20ZIEMIA%20ZABORSKA%202017.pdf</ref> # Nr 11 2018<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/18_BIULETYN%202018.pdf</ref> # Nr 12 2019<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/19_BIULETYN%202019%20-%20NR%2012.pdf</ref> # Nr 13 2020<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/20_BIULETYN%202020%20-%20NR%2013.pdf</ref> # Nr 14 2021<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/23_BIULETYN%202021%20%20-%20NR%2014.pdf</ref> # Nr 15 2022<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/25_BIULETYN%20NR%2015%20-%202022.pdf</ref> # Nr 16 2023<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/26_BIULETYN%20ZIEMIA%20ZABORSKA%20-%202023.pdf</ref> # Nr 17 2024<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/27_BIULETYN%20ZIEMIA%20ZABORSKA%20-%202024-%20NR%2017.pdf</ref> # Nr 18 2025<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/28_BIULETYN%20ZIEMIA%20ZABORSKA%20NR%2018%20-%202025.pdf</ref> }} ;Lokalny program ekologiczny # 2012<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/10_WKLADKA%20EKOLOGICZNA%20ZIEMIA%20ZABORSKA%20SLONECZNA%20I%20CZYSTA.pdf</ref> # 2013<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/11_ZIEMIA-ZABORSKA-2013.pdf</ref> {{Aktualizacjô|Òstatnô=2026-07-16|Nastãpnô=+1 rok}} == Òbaczë téż == === Pòłączoné témë === * [[Zabòrsczé Nôùkòwé Towarzëstwò]] === Pòdobnô pòzwa === {{:Terra Zaborensis}} === Jiné kaszëbsczé biuletinë === {{#categorytree:Kaszëbsczé biuletinë|hideroot=on|mode=pages}} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://www.ztn.com.pl/biuletyn.html Biuletyn ''Ziemia Zaborska''] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbsczé biuletinë]] ahf66x9pnd3o3ny9b56q8s1vebpccpv 208346 208345 2026-07-17T12:33:44Z Iketsi 3254 /* Pòłączoné témë */ * [[Brusë]] 208346 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} {{Jiné znaczënczi}} '''Terra Zaborenis – Ziemia Zaborska''' – [[Kaszëbë|kaszëbsczi]] spòlëznowò-kùlturalny biuletin. == Lësta == Lësta: {{Kòlumnë|em=32|1= # Nr 1 2008 (lato)<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/3_2008-lato-Ziemia%20Zaborska.pdf</ref> # Nr 2 2009 (lato)<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/4_2009-lato-Ziemia%20Zaborska.pdf</ref> # Nr 3 2010 (lato)<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/5_2010-lato-Ziemia%20Zaborska.pdf</ref> # Nr 4 2011 (jeséń)<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/6_biuletyn_2011.pdf</ref> # Nr 5 2012 (jeséń)<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/9_BIULETYN-JESIEN-2012-NR5.pdf</ref> # Nr 6 2013 (jeséń)<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/12_BIULETYN%20JESIEN%202013.pdf</ref> # Nr 7 2014 (zymk)<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/13_BIULETYN-7-ZIMA-2014%20.pdf</ref> # Nr 8 2015<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/14_BIULETYN%202015.pdf</ref> # Nr 9 2016<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/15_BIULETYN%202016.pdf</ref> # Nr 10 2017<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/17_BIULETYN%20ZIEMIA%20ZABORSKA%202017.pdf</ref> # Nr 11 2018<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/18_BIULETYN%202018.pdf</ref> # Nr 12 2019<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/19_BIULETYN%202019%20-%20NR%2012.pdf</ref> # Nr 13 2020<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/20_BIULETYN%202020%20-%20NR%2013.pdf</ref> # Nr 14 2021<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/23_BIULETYN%202021%20%20-%20NR%2014.pdf</ref> # Nr 15 2022<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/25_BIULETYN%20NR%2015%20-%202022.pdf</ref> # Nr 16 2023<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/26_BIULETYN%20ZIEMIA%20ZABORSKA%20-%202023.pdf</ref> # Nr 17 2024<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/27_BIULETYN%20ZIEMIA%20ZABORSKA%20-%202024-%20NR%2017.pdf</ref> # Nr 18 2025<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/28_BIULETYN%20ZIEMIA%20ZABORSKA%20NR%2018%20-%202025.pdf</ref> }} ;Lokalny program ekologiczny # 2012<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/10_WKLADKA%20EKOLOGICZNA%20ZIEMIA%20ZABORSKA%20SLONECZNA%20I%20CZYSTA.pdf</ref> # 2013<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/11_ZIEMIA-ZABORSKA-2013.pdf</ref> {{Aktualizacjô|Òstatnô=2026-07-16|Nastãpnô=+1 rok}} == Òbaczë téż == === Pòłączoné témë === * [[Zabòrsczé Nôùkòwé Towarzëstwò]] * [[Brusë]] === Pòdobnô pòzwa === {{:Terra Zaborensis}} === Jiné kaszëbsczé biuletinë === {{#categorytree:Kaszëbsczé biuletinë|hideroot=on|mode=pages}} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://www.ztn.com.pl/biuletyn.html Biuletyn ''Ziemia Zaborska''] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbsczé biuletinë]] bswx0zlsoqy90q7qvhhb7qy99o8v3v8 208374 208346 2026-07-17T13:00:01Z Iketsi 3254 Iketsi przeniós starnã [[Terra Zaborenis – Ziemia Zaborska (biuletin)]] do [[Terra Zaborensis – Ziemia Zaborska (biuletin)]]: dwa pierwsze numery: Terra Zaborenis, potem Terra Zaborensis 208346 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} {{Jiné znaczënczi}} '''Terra Zaborenis – Ziemia Zaborska''' – [[Kaszëbë|kaszëbsczi]] spòlëznowò-kùlturalny biuletin. == Lësta == Lësta: {{Kòlumnë|em=32|1= # Nr 1 2008 (lato)<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/3_2008-lato-Ziemia%20Zaborska.pdf</ref> # Nr 2 2009 (lato)<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/4_2009-lato-Ziemia%20Zaborska.pdf</ref> # Nr 3 2010 (lato)<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/5_2010-lato-Ziemia%20Zaborska.pdf</ref> # Nr 4 2011 (jeséń)<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/6_biuletyn_2011.pdf</ref> # Nr 5 2012 (jeséń)<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/9_BIULETYN-JESIEN-2012-NR5.pdf</ref> # Nr 6 2013 (jeséń)<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/12_BIULETYN%20JESIEN%202013.pdf</ref> # Nr 7 2014 (zymk)<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/13_BIULETYN-7-ZIMA-2014%20.pdf</ref> # Nr 8 2015<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/14_BIULETYN%202015.pdf</ref> # Nr 9 2016<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/15_BIULETYN%202016.pdf</ref> # Nr 10 2017<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/17_BIULETYN%20ZIEMIA%20ZABORSKA%202017.pdf</ref> # Nr 11 2018<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/18_BIULETYN%202018.pdf</ref> # Nr 12 2019<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/19_BIULETYN%202019%20-%20NR%2012.pdf</ref> # Nr 13 2020<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/20_BIULETYN%202020%20-%20NR%2013.pdf</ref> # Nr 14 2021<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/23_BIULETYN%202021%20%20-%20NR%2014.pdf</ref> # Nr 15 2022<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/25_BIULETYN%20NR%2015%20-%202022.pdf</ref> # Nr 16 2023<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/26_BIULETYN%20ZIEMIA%20ZABORSKA%20-%202023.pdf</ref> # Nr 17 2024<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/27_BIULETYN%20ZIEMIA%20ZABORSKA%20-%202024-%20NR%2017.pdf</ref> # Nr 18 2025<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/28_BIULETYN%20ZIEMIA%20ZABORSKA%20NR%2018%20-%202025.pdf</ref> }} ;Lokalny program ekologiczny # 2012<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/10_WKLADKA%20EKOLOGICZNA%20ZIEMIA%20ZABORSKA%20SLONECZNA%20I%20CZYSTA.pdf</ref> # 2013<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/11_ZIEMIA-ZABORSKA-2013.pdf</ref> {{Aktualizacjô|Òstatnô=2026-07-16|Nastãpnô=+1 rok}} == Òbaczë téż == === Pòłączoné témë === * [[Zabòrsczé Nôùkòwé Towarzëstwò]] * [[Brusë]] === Pòdobnô pòzwa === {{:Terra Zaborensis}} === Jiné kaszëbsczé biuletinë === {{#categorytree:Kaszëbsczé biuletinë|hideroot=on|mode=pages}} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://www.ztn.com.pl/biuletyn.html Biuletyn ''Ziemia Zaborska''] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbsczé biuletinë]] bswx0zlsoqy90q7qvhhb7qy99o8v3v8 208379 208374 2026-07-17T13:06:45Z Iketsi 3254 ''Terra Zaborensis''; ale ''Terra Zaborenis'' w dwùch pierszich numrach 208379 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} {{Jiné znaczënczi}} '''Ziemia Zaborska''' ({{jãz.|la}} ''Terra Zaborensis''; ale ''Terra Zaborenis'' w dwùch pierszich numrach) – [[Kaszëbë|kaszëbsczi]] spòlëznowò-kùlturalny biuletin. == Lësta == Lësta: {{Kòlumnë|em=32|1= # Nr 1 2008 (lato)<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/3_2008-lato-Ziemia%20Zaborska.pdf</ref> # Nr 2 2009 (lato)<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/4_2009-lato-Ziemia%20Zaborska.pdf</ref> # Nr 3 2010 (lato)<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/5_2010-lato-Ziemia%20Zaborska.pdf</ref> # Nr 4 2011 (jeséń)<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/6_biuletyn_2011.pdf</ref> # Nr 5 2012 (jeséń)<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/9_BIULETYN-JESIEN-2012-NR5.pdf</ref> # Nr 6 2013 (jeséń)<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/12_BIULETYN%20JESIEN%202013.pdf</ref> # Nr 7 2014 (zymk)<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/13_BIULETYN-7-ZIMA-2014%20.pdf</ref> # Nr 8 2015<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/14_BIULETYN%202015.pdf</ref> # Nr 9 2016<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/15_BIULETYN%202016.pdf</ref> # Nr 10 2017<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/17_BIULETYN%20ZIEMIA%20ZABORSKA%202017.pdf</ref> # Nr 11 2018<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/18_BIULETYN%202018.pdf</ref> # Nr 12 2019<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/19_BIULETYN%202019%20-%20NR%2012.pdf</ref> # Nr 13 2020<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/20_BIULETYN%202020%20-%20NR%2013.pdf</ref> # Nr 14 2021<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/23_BIULETYN%202021%20%20-%20NR%2014.pdf</ref> # Nr 15 2022<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/25_BIULETYN%20NR%2015%20-%202022.pdf</ref> # Nr 16 2023<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/26_BIULETYN%20ZIEMIA%20ZABORSKA%20-%202023.pdf</ref> # Nr 17 2024<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/27_BIULETYN%20ZIEMIA%20ZABORSKA%20-%202024-%20NR%2017.pdf</ref> # Nr 18 2025<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/28_BIULETYN%20ZIEMIA%20ZABORSKA%20NR%2018%20-%202025.pdf</ref> }} ;Lokalny program ekologiczny # 2012<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/10_WKLADKA%20EKOLOGICZNA%20ZIEMIA%20ZABORSKA%20SLONECZNA%20I%20CZYSTA.pdf</ref> # 2013<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/11_ZIEMIA-ZABORSKA-2013.pdf</ref> {{Aktualizacjô|Òstatnô=2026-07-16|Nastãpnô=+1 rok}} == Òbaczë téż == === Pòłączoné témë === * [[Zabòrsczé Nôùkòwé Towarzëstwò]] * [[Brusë]] === Pòdobnô pòzwa === {{:Terra Zaborensis}} === Jiné kaszëbsczé biuletinë === {{#categorytree:Kaszëbsczé biuletinë|hideroot=on|mode=pages}} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://www.ztn.com.pl/biuletyn.html Biuletyn ''Ziemia Zaborska''] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbsczé biuletinë]] f3ez5bgswp8qd03xaece1jbloytxds6 208385 208379 2026-07-17T13:21:17Z Iketsi 3254 , 208385 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} {{Jiné znaczënczi}} '''Ziemia Zaborska''' ({{jãz.|la}} ''Terra Zaborensis'', ''Terra Zaborenis'' w dwùch pierszich numrach) – [[Kaszëbë|kaszëbsczi]] spòlëznowò-kùlturalny biuletin. == Lësta == Lësta: {{Kòlumnë|em=32|1= # Nr 1 2008 (lato)<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/3_2008-lato-Ziemia%20Zaborska.pdf</ref> # Nr 2 2009 (lato)<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/4_2009-lato-Ziemia%20Zaborska.pdf</ref> # Nr 3 2010 (lato)<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/5_2010-lato-Ziemia%20Zaborska.pdf</ref> # Nr 4 2011 (jeséń)<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/6_biuletyn_2011.pdf</ref> # Nr 5 2012 (jeséń)<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/9_BIULETYN-JESIEN-2012-NR5.pdf</ref> # Nr 6 2013 (jeséń)<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/12_BIULETYN%20JESIEN%202013.pdf</ref> # Nr 7 2014 (zymk)<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/13_BIULETYN-7-ZIMA-2014%20.pdf</ref> # Nr 8 2015<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/14_BIULETYN%202015.pdf</ref> # Nr 9 2016<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/15_BIULETYN%202016.pdf</ref> # Nr 10 2017<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/17_BIULETYN%20ZIEMIA%20ZABORSKA%202017.pdf</ref> # Nr 11 2018<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/18_BIULETYN%202018.pdf</ref> # Nr 12 2019<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/19_BIULETYN%202019%20-%20NR%2012.pdf</ref> # Nr 13 2020<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/20_BIULETYN%202020%20-%20NR%2013.pdf</ref> # Nr 14 2021<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/23_BIULETYN%202021%20%20-%20NR%2014.pdf</ref> # Nr 15 2022<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/25_BIULETYN%20NR%2015%20-%202022.pdf</ref> # Nr 16 2023<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/26_BIULETYN%20ZIEMIA%20ZABORSKA%20-%202023.pdf</ref> # Nr 17 2024<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/27_BIULETYN%20ZIEMIA%20ZABORSKA%20-%202024-%20NR%2017.pdf</ref> # Nr 18 2025<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/28_BIULETYN%20ZIEMIA%20ZABORSKA%20NR%2018%20-%202025.pdf</ref> }} ;Lokalny program ekologiczny # 2012<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/10_WKLADKA%20EKOLOGICZNA%20ZIEMIA%20ZABORSKA%20SLONECZNA%20I%20CZYSTA.pdf</ref> # 2013<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/11_ZIEMIA-ZABORSKA-2013.pdf</ref> {{Aktualizacjô|Òstatnô=2026-07-16|Nastãpnô=+1 rok}} == Òbaczë téż == === Pòłączoné témë === * [[Zabòrsczé Nôùkòwé Towarzëstwò]] * [[Brusë]] === Pòdobnô pòzwa === {{:Terra Zaborensis}} === Jiné kaszëbsczé biuletinë === {{#categorytree:Kaszëbsczé biuletinë|hideroot=on|mode=pages}} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://www.ztn.com.pl/biuletyn.html Biuletyn ''Ziemia Zaborska''] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbsczé biuletinë]] 1jbik5ytcytfpvljn0ipdeli6os5c72 208516 208385 2026-07-18T10:34:41Z Iketsi 3254 /* Lësta */ em=16 208516 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} {{Jiné znaczënczi}} '''Ziemia Zaborska''' ({{jãz.|la}} ''Terra Zaborensis'', ''Terra Zaborenis'' w dwùch pierszich numrach) – [[Kaszëbë|kaszëbsczi]] spòlëznowò-kùlturalny biuletin. == Lësta == Lësta: {{Kòlumnë|em=16|1= # Nr 1 2008 (lato)<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/3_2008-lato-Ziemia%20Zaborska.pdf</ref> # Nr 2 2009 (lato)<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/4_2009-lato-Ziemia%20Zaborska.pdf</ref> # Nr 3 2010 (lato)<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/5_2010-lato-Ziemia%20Zaborska.pdf</ref> # Nr 4 2011 (jeséń)<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/6_biuletyn_2011.pdf</ref> # Nr 5 2012 (jeséń)<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/9_BIULETYN-JESIEN-2012-NR5.pdf</ref> # Nr 6 2013 (jeséń)<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/12_BIULETYN%20JESIEN%202013.pdf</ref> # Nr 7 2014 (zymk)<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/13_BIULETYN-7-ZIMA-2014%20.pdf</ref> # Nr 8 2015<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/14_BIULETYN%202015.pdf</ref> # Nr 9 2016<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/15_BIULETYN%202016.pdf</ref> # Nr 10 2017<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/17_BIULETYN%20ZIEMIA%20ZABORSKA%202017.pdf</ref> # Nr 11 2018<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/18_BIULETYN%202018.pdf</ref> # Nr 12 2019<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/19_BIULETYN%202019%20-%20NR%2012.pdf</ref> # Nr 13 2020<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/20_BIULETYN%202020%20-%20NR%2013.pdf</ref> # Nr 14 2021<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/23_BIULETYN%202021%20%20-%20NR%2014.pdf</ref> # Nr 15 2022<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/25_BIULETYN%20NR%2015%20-%202022.pdf</ref> # Nr 16 2023<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/26_BIULETYN%20ZIEMIA%20ZABORSKA%20-%202023.pdf</ref> # Nr 17 2024<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/27_BIULETYN%20ZIEMIA%20ZABORSKA%20-%202024-%20NR%2017.pdf</ref> # Nr 18 2025<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/28_BIULETYN%20ZIEMIA%20ZABORSKA%20NR%2018%20-%202025.pdf</ref> }} ;Lokalny program ekologiczny # 2012<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/10_WKLADKA%20EKOLOGICZNA%20ZIEMIA%20ZABORSKA%20SLONECZNA%20I%20CZYSTA.pdf</ref> # 2013<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/11_ZIEMIA-ZABORSKA-2013.pdf</ref> {{Aktualizacjô|Òstatnô=2026-07-16|Nastãpnô=+1 rok}} == Òbaczë téż == === Pòłączoné témë === * [[Zabòrsczé Nôùkòwé Towarzëstwò]] * [[Brusë]] === Pòdobnô pòzwa === {{:Terra Zaborensis}} === Jiné kaszëbsczé biuletinë === {{#categorytree:Kaszëbsczé biuletinë|hideroot=on|mode=pages}} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://www.ztn.com.pl/biuletyn.html Biuletyn ''Ziemia Zaborska''] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbsczé biuletinë]] 10bqq9pgjdi6bfuj855kd09px9355rv 208517 208516 2026-07-18T11:01:33Z Iketsi 3254 /* Lësta */ em=24 208517 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} {{Jiné znaczënczi}} '''Ziemia Zaborska''' ({{jãz.|la}} ''Terra Zaborensis'', ''Terra Zaborenis'' w dwùch pierszich numrach) – [[Kaszëbë|kaszëbsczi]] spòlëznowò-kùlturalny biuletin. == Lësta == Lësta: {{Kòlumnë|em=24|1= # Nr 1 2008 (lato)<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/3_2008-lato-Ziemia%20Zaborska.pdf</ref> # Nr 2 2009 (lato)<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/4_2009-lato-Ziemia%20Zaborska.pdf</ref> # Nr 3 2010 (lato)<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/5_2010-lato-Ziemia%20Zaborska.pdf</ref> # Nr 4 2011 (jeséń)<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/6_biuletyn_2011.pdf</ref> # Nr 5 2012 (jeséń)<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/9_BIULETYN-JESIEN-2012-NR5.pdf</ref> # Nr 6 2013 (jeséń)<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/12_BIULETYN%20JESIEN%202013.pdf</ref> # Nr 7 2014 (zymk)<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/13_BIULETYN-7-ZIMA-2014%20.pdf</ref> # Nr 8 2015<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/14_BIULETYN%202015.pdf</ref> # Nr 9 2016<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/15_BIULETYN%202016.pdf</ref> # Nr 10 2017<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/17_BIULETYN%20ZIEMIA%20ZABORSKA%202017.pdf</ref> # Nr 11 2018<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/18_BIULETYN%202018.pdf</ref> # Nr 12 2019<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/19_BIULETYN%202019%20-%20NR%2012.pdf</ref> # Nr 13 2020<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/20_BIULETYN%202020%20-%20NR%2013.pdf</ref> # Nr 14 2021<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/23_BIULETYN%202021%20%20-%20NR%2014.pdf</ref> # Nr 15 2022<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/25_BIULETYN%20NR%2015%20-%202022.pdf</ref> # Nr 16 2023<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/26_BIULETYN%20ZIEMIA%20ZABORSKA%20-%202023.pdf</ref> # Nr 17 2024<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/27_BIULETYN%20ZIEMIA%20ZABORSKA%20-%202024-%20NR%2017.pdf</ref> # Nr 18 2025<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/28_BIULETYN%20ZIEMIA%20ZABORSKA%20NR%2018%20-%202025.pdf</ref> }} ;Lokalny program ekologiczny # 2012<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/10_WKLADKA%20EKOLOGICZNA%20ZIEMIA%20ZABORSKA%20SLONECZNA%20I%20CZYSTA.pdf</ref> # 2013<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/11_ZIEMIA-ZABORSKA-2013.pdf</ref> {{Aktualizacjô|Òstatnô=2026-07-16|Nastãpnô=+1 rok}} == Òbaczë téż == === Pòłączoné témë === * [[Zabòrsczé Nôùkòwé Towarzëstwò]] * [[Brusë]] === Pòdobnô pòzwa === {{:Terra Zaborensis}} === Jiné kaszëbsczé biuletinë === {{#categorytree:Kaszëbsczé biuletinë|hideroot=on|mode=pages}} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://www.ztn.com.pl/biuletyn.html Biuletyn ''Ziemia Zaborska''] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbsczé biuletinë]] ismggwo5wot4a32bg710uqghlm8e2ck 208519 208517 2026-07-18T11:07:30Z Iketsi 3254 /* Òbaczë téż */ {{Pòdobnô pòzwa|Terra Zaborensis}} 208519 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} {{Jiné znaczënczi}} '''Ziemia Zaborska''' ({{jãz.|la}} ''Terra Zaborensis'', ''Terra Zaborenis'' w dwùch pierszich numrach) – [[Kaszëbë|kaszëbsczi]] spòlëznowò-kùlturalny biuletin. == Lësta == Lësta: {{Kòlumnë|em=24|1= # Nr 1 2008 (lato)<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/3_2008-lato-Ziemia%20Zaborska.pdf</ref> # Nr 2 2009 (lato)<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/4_2009-lato-Ziemia%20Zaborska.pdf</ref> # Nr 3 2010 (lato)<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/5_2010-lato-Ziemia%20Zaborska.pdf</ref> # Nr 4 2011 (jeséń)<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/6_biuletyn_2011.pdf</ref> # Nr 5 2012 (jeséń)<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/9_BIULETYN-JESIEN-2012-NR5.pdf</ref> # Nr 6 2013 (jeséń)<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/12_BIULETYN%20JESIEN%202013.pdf</ref> # Nr 7 2014 (zymk)<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/13_BIULETYN-7-ZIMA-2014%20.pdf</ref> # Nr 8 2015<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/14_BIULETYN%202015.pdf</ref> # Nr 9 2016<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/15_BIULETYN%202016.pdf</ref> # Nr 10 2017<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/17_BIULETYN%20ZIEMIA%20ZABORSKA%202017.pdf</ref> # Nr 11 2018<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/18_BIULETYN%202018.pdf</ref> # Nr 12 2019<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/19_BIULETYN%202019%20-%20NR%2012.pdf</ref> # Nr 13 2020<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/20_BIULETYN%202020%20-%20NR%2013.pdf</ref> # Nr 14 2021<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/23_BIULETYN%202021%20%20-%20NR%2014.pdf</ref> # Nr 15 2022<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/25_BIULETYN%20NR%2015%20-%202022.pdf</ref> # Nr 16 2023<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/26_BIULETYN%20ZIEMIA%20ZABORSKA%20-%202023.pdf</ref> # Nr 17 2024<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/27_BIULETYN%20ZIEMIA%20ZABORSKA%20-%202024-%20NR%2017.pdf</ref> # Nr 18 2025<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/28_BIULETYN%20ZIEMIA%20ZABORSKA%20NR%2018%20-%202025.pdf</ref> }} ;Lokalny program ekologiczny # 2012<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/10_WKLADKA%20EKOLOGICZNA%20ZIEMIA%20ZABORSKA%20SLONECZNA%20I%20CZYSTA.pdf</ref> # 2013<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/11_ZIEMIA-ZABORSKA-2013.pdf</ref> {{Aktualizacjô|Òstatnô=2026-07-16|Nastãpnô=+1 rok}} == Òbaczë téż == {{Pòdobnô pòzwa|Terra Zaborensis}} === Pòłączoné témë === * [[Zabòrsczé Nôùkòwé Towarzëstwò]] * [[Brusë]] === Jiné kaszëbsczé biuletinë === {{#categorytree:Kaszëbsczé biuletinë|hideroot=on|mode=pages}} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://www.ztn.com.pl/biuletyn.html Biuletyn ''Ziemia Zaborska''] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbsczé biuletinë]] 2al3pimxro34049er73sryhm68ofx34 0 13493 208353 2026-07-17T12:51:05Z Iketsi 3254 #TAM [[Kaszëbsczi Lëdowi Ùniwersytet]] 208353 wikitext text/x-wiki #TAM [[Kaszëbsczi Lëdowi Ùniwersytet]] tgeo7ulouqxuyc2t59ppj1ib64rmdim 0 13494 208375 2026-07-17T13:00:01Z Iketsi 3254 Iketsi przeniós starnã [[Terra Zaborenis – Ziemia Zaborska (biuletin)]] do [[Terra Zaborensis – Ziemia Zaborska (biuletin)]]: dwa pierwsze numery: Terra Zaborenis, potem Terra Zaborensis 208375 wikitext text/x-wiki #PATRZ [[Terra Zaborensis – Ziemia Zaborska (biuletin)]] skc3bovhkke4qun0uoejzoir9lj7hig 0 13495 208378 2026-07-17T13:03:10Z Terrus38 14026 Terrus38 przeniós starnã [[Pelplin]] do [[Pelplëno]]: kaszëbskô fòrma miona 208378 wikitext text/x-wiki #PATRZ [[Pelplëno]] bbkil5w7jhfr0q3axgs4wq141cbiu2n 14 13496 208397 2026-07-17T14:49:48Z Iketsi 3254 N 208397 wikitext text/x-wiki {{Commons}} [[Kategòrëjô:Religiô]] 4n3rqpxsdcedblnudrwd672m0r1uuf5 14 13497 208400 2026-07-17T14:57:41Z Iketsi 3254 N 208400 wikitext text/x-wiki {{Commons}} [[Kategòrëjô:Kaszëbskô mitologiô]] pcc7g8m0d7mc687094xpiw84mmlzooh 14 13498 208482 2026-07-17T20:05:22Z Iketsi 3254 N 208482 wikitext text/x-wiki {{Commons}} [[Kategòrëjô:Eùropejsczé państwa]] ckzb69r1np8eyz9x3krrs32a7tsoezh 208484 208482 2026-07-17T20:07:20Z Iketsi 3254 {{ADR|Na razie jest [[:Kategòrëjô:Serbskô]]...}} 208484 wikitext text/x-wiki {{ADR|Na razie jest [[:Kategòrëjô:Serbskô]]...}} ndsy1yjd9yevg5bgh764ua33192f83q 0 13499 208495 2026-07-17T20:26:48Z Iketsi 3254 N 208495 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} '''Acta Cassubiana''' – [[Kaszëbë|kaszëbsczi]] biuletin. == Òbaczë téż == === Pòłączoné témë === * [[Kaszëbsczi Institut]] === Jiné kaszëbsczé biuletinë === {{#categorytree:Kaszëbsczé biuletinë|hideroot=on|mode=pages}} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * https://www.instytutkaszubski.pl/acta * https://czec.pl/pl/searchquery/Acta+Cassubiana/1/full/5?url=Acta,Cassubiana * https://kaszubskaksiazka.pl/szukaj?controller=search&ticats=0&s=Acta+Cassubiana * https://fundacjakaszuby.org/produkt/acta-cassubiana-tom-5/ * https://fundacjakaszuby.org/produkt/acta-cassubiana-tom-6/ * https://fundacjakaszuby.org/produkt/acta-cassubiana-tom-7/ * https://fundacjakaszuby.org/produkt/acta-cassubiana-tom-8/ * https://fundacjakaszuby.org/produkt/acta-cassubiana-tom-9/ * https://fundacjakaszuby.org/produkt/acta-cassubiana-tom-10/ * https://fundacjakaszuby.org/produkt/acta-cassubiana-tom-11/ * https://fundacjakaszuby.org/produkt/acta-cassubiana-tom-12/ * https://fundacjakaszuby.org/produkt/acta-cassubiana-tom-13/ * https://fundacjakaszuby.org/produkt/acta-cassubiana-tom-14/ * https://fundacjakaszuby.org/produkt/acta-cassubiana-tom-17/ * https://fundacjakaszuby.org/produkt/acta-cassubiana-tom-18/ * https://fundacjakaszuby.org/produkt/acta-cassubiana-tom-19/ * https://fundacjakaszuby.org/produkt/acta-cassubiana-tom-20/ * https://fundacjakaszuby.org/produkt/acta-cassubiana-tom-21/ * https://fundacjakaszuby.org/produkt/acta-cassubiana-tom-22/ {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbsczé biuletinë]] phrxjdptf1m9424anfouqgl0nkyzul9 208498 208495 2026-07-17T20:54:05Z Iketsi 3254 {{Òficjalnô starna}} 208498 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} '''Acta Cassubiana''' – [[Kaszëbë|kaszëbsczi]] biuletin<ref>https://www.instytutkaszubski.pl/acta</ref>. == Lësta == {{Kòlumnë|em=18|1= # 2025, t. XXVII<ref>https://www.instytutkaszubski.pl/_files/ugd/46904b_b22076162ca24cae8188944f3e64d58f.pdf</ref> # 2024, t. XXVI<ref>https://www.instytutkaszubski.pl/_files/ugd/46904b_0b5e2ed3fa6a465ba53198ade701411a.pdf</ref> # 2023, t. XXV<ref>https://www.instytutkaszubski.pl/_files/ugd/46904b_c2ccff8f0dcb4d88840446490b0df593.pdf</ref> # 2022, t. XXIV<ref>https://www.instytutkaszubski.pl/_files/ugd/46904b_94defc48a1cd4c0eaa3051b4f0213a0d.pdf</ref> # 2021, t. XXIII<ref>https://www.instytutkaszubski.pl/_files/ugd/46904b_e697ba124cc04af19cc89464ccd0bdd9.pdf</ref> # 2020, t. XXII<ref>https://www.instytutkaszubski.pl/_files/ugd/46904b_e0dd3eb1b1544e128285a0080f018257.pdf</ref> # 2019, t. XXI<ref>https://www.instytutkaszubski.pl/_files/ugd/46904b_eabc1caa8d0140a59ad5a9a68d13830c.pdf</ref> # 2018, t. XX<ref>https://www.instytutkaszubski.pl/_files/ugd/46904b_1461556175414dafa5b0c0099c4cc8f4.pdf</ref> # 2017, t. XIX<ref>https://www.instytutkaszubski.pl/_files/ugd/46904b_5288405ac5b34982b26c76a5a3bbcc9e.pdf</ref> # 2016, t. XVIII<ref>https://www.instytutkaszubski.pl/_files/ugd/46904b_a7f7b973454a4f48a254f16ef7ff0c81.pdf</ref> # 2015, t. XVII<ref>https://www.instytutkaszubski.pl/_files/ugd/46904b_ac626435538046cab86e04e4488f73f0.pdf</ref> # 2014, t. XVI 1<ref>https://www.instytutkaszubski.pl/_files/ugd/46904b_472c2d1751fa4c728e3dbf55dd099ef5.pdf</ref> # 2014, t. XVI 2<ref>https://www.instytutkaszubski.pl/_files/ugd/46904b_37e3c0b716214197ac28ffb069f881ed.pdf</ref> # 2013, t. XV<ref>https://www.instytutkaszubski.pl/_files/ugd/46904b_a1a86ac7b65a493997d6f1d7143a4159.pdf</ref> # 2012, t. XIV<ref>https://www.instytutkaszubski.pl/_files/ugd/46904b_c8566a3c7cfc43e1b6c606ac41cfcd46.pdf</ref> # 2011, t. XIII<ref>https://www.instytutkaszubski.pl/_files/ugd/46904b_03581eb5224d4699af8a65d2b5a2a772.pdf</ref> # 2010, t. XII<ref>[https://www.instytutkaszubski.pl/_files/ugd/46904b_2f6f7060fcd147b38fd696f581eaa980.pdf Acta Cassubiana, 2010, t. XII PDF1]</ref><ref>[https://www.instytutkaszubski.pl/_files/ugd/46904b_d9a5980076734a12b63c9a1a60fb4426.pdf Acta Cassubiana, 2010, t. XII PDF2]</ref><ref>[https://www.instytutkaszubski.pl/_files/ugd/46904b_6596aa7b88014fc2be05afca833710d9.pdf Acta Cassubiana, 2010, t. XII PDF3]</ref> # 2009, t. XI # 2008, t. X # 2007, t. IX # 2006, t. VIII # 2005, t. VII # 2004, t. VI # 2003, t. V # 2002, t. IV # 2001, t. III # 2000, t. II # 1999, t. I }} == Rada == Lësta profesorów<ref>https://web.archive.org/web/20260717204430/https://www.instytutkaszubski.pl/acta-1</ref> * prof. [[Aleksandr Duliczenko]], Tartu Ülikool (Estoniô); * prof. [[Kazimierz Kozłowski]], Uniwersytet Szczeciński; * prof. [[Stanisław Kruszewski]], Instytut Polsko-Skandynawski (Kopenhaga); * prof. [[Alfred Majewicz]], Uniwersytet Mikołaja Kopernika; * prof. [[Witold Molik]], Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu; * prof. [[Lutz Oberdörfer]], Universität Greifswald; * prof. [[Stanisław Salmonowicz]], Uniwersytet Mikołaja Kopernika; Polska Akademia Umiejętności * prof. [[Hanna Popowska-Taborska]], Instytut Slawistyki PAN, [[Warszawa]]; * prof. [[Miloš Řežnik]], Universität Chemnitz, Niemiecki Instytut Historyczny w Warszawie == Òbaczë téż == === Pòłączoné témë === * [[Kaszëbsczi Institut]] === Jiné kaszëbsczé biuletinë === {{#categorytree:Kaszëbsczé biuletinë|hideroot=on|mode=pages}} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Òficjalnô starna}} * https://czec.pl/pl/searchquery/Acta+Cassubiana/1/full/5?url=Acta,Cassubiana * https://kaszubskaksiazka.pl/szukaj?controller=search&ticats=0&s=Acta+Cassubiana * https://fundacjakaszuby.org/produkt/acta-cassubiana-tom-5/ * https://fundacjakaszuby.org/produkt/acta-cassubiana-tom-6/ * https://fundacjakaszuby.org/produkt/acta-cassubiana-tom-7/ * https://fundacjakaszuby.org/produkt/acta-cassubiana-tom-8/ * https://fundacjakaszuby.org/produkt/acta-cassubiana-tom-9/ * https://fundacjakaszuby.org/produkt/acta-cassubiana-tom-10/ * https://fundacjakaszuby.org/produkt/acta-cassubiana-tom-11/ * https://fundacjakaszuby.org/produkt/acta-cassubiana-tom-12/ * https://fundacjakaszuby.org/produkt/acta-cassubiana-tom-13/ * https://fundacjakaszuby.org/produkt/acta-cassubiana-tom-14/ * https://fundacjakaszuby.org/produkt/acta-cassubiana-tom-17/ * https://fundacjakaszuby.org/produkt/acta-cassubiana-tom-18/ * https://fundacjakaszuby.org/produkt/acta-cassubiana-tom-19/ * https://fundacjakaszuby.org/produkt/acta-cassubiana-tom-20/ * https://fundacjakaszuby.org/produkt/acta-cassubiana-tom-21/ * https://fundacjakaszuby.org/produkt/acta-cassubiana-tom-22/ * {{YouTube|v=CJJr94Vu1cI|tit=II Kongres Kultury Pomorskiej: Porozmawiajmy (nie tylko) o kaszubszczyźnie|jaz=pl}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbsczé biuletinë]] ns05c00544wki5gfcqxre7rt1ipdt4s 208504 208498 2026-07-17T21:23:04Z Iketsi 3254 archive.org 208504 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} '''Acta Cassubiana''' – [[Kaszëbë|kaszëbsczi]] biuletin<ref>https://www.instytutkaszubski.pl/acta</ref>. == Lësta == {{Kòlumnë|em=18|1= # 2025, t. XXVII<ref>https://web.archive.org/web/20260717211953/https://www.instytutkaszubski.pl/_files/ugd/46904b_b22076162ca24cae8188944f3e64d58f.pdf</ref> # 2024, t. XXVI<ref>https://web.archive.org/web/20251114023639/https://www.instytutkaszubski.pl/_files/ugd/46904b_0b5e2ed3fa6a465ba53198ade701411a.pdf</ref> # 2023, t. XXV<ref>https://web.archive.org/web/20260509203227/https://www.instytutkaszubski.pl/_files/ugd/46904b_c2ccff8f0dcb4d88840446490b0df593.pdf</ref> # 2022, t. XXIV<ref>https://web.archive.org/web/20251114021647/https://www.instytutkaszubski.pl/_files/ugd/46904b_94defc48a1cd4c0eaa3051b4f0213a0d.pdf</ref> # 2021, t. XXIII<ref>https://web.archive.org/web/20260509193228/https://www.instytutkaszubski.pl/_files/ugd/46904b_e697ba124cc04af19cc89464ccd0bdd9.pdf</ref> # 2020, t. XXII<ref>https://web.archive.org/web/20260509203410/https://www.instytutkaszubski.pl/_files/ugd/46904b_e0dd3eb1b1544e128285a0080f018257.pdf</ref> # 2019, t. XXI<ref>https://web.archive.org/web/20260717212010/https://www.instytutkaszubski.pl/_files/ugd/46904b_eabc1caa8d0140a59ad5a9a68d13830c.pdf</ref> # 2018, t. XX<ref>https://web.archive.org/web/20260717212151/https://www.instytutkaszubski.pl/_files/ugd/46904b_1461556175414dafa5b0c0099c4cc8f4.pdf</ref> # 2017, t. XIX<ref>https://web.archive.org/web/20260717212225/https://www.instytutkaszubski.pl/_files/ugd/46904b_5288405ac5b34982b26c76a5a3bbcc9e.pdf</ref> # 2016, t. XVIII<ref>https://www.instytutkaszubski.pl/_files/ugd/46904b_a7f7b973454a4f48a254f16ef7ff0c81.pdf</ref> # 2015, t. XVII<ref>https://www.instytutkaszubski.pl/_files/ugd/46904b_ac626435538046cab86e04e4488f73f0.pdf</ref> # 2014, t. XVI 1<ref>https://www.instytutkaszubski.pl/_files/ugd/46904b_472c2d1751fa4c728e3dbf55dd099ef5.pdf</ref> # 2014, t. XVI 2<ref>https://www.instytutkaszubski.pl/_files/ugd/46904b_37e3c0b716214197ac28ffb069f881ed.pdf</ref> # 2013, t. XV<ref>https://www.instytutkaszubski.pl/_files/ugd/46904b_a1a86ac7b65a493997d6f1d7143a4159.pdf</ref> # 2012, t. XIV<ref>https://www.instytutkaszubski.pl/_files/ugd/46904b_c8566a3c7cfc43e1b6c606ac41cfcd46.pdf</ref> # 2011, t. XIII<ref>https://www.instytutkaszubski.pl/_files/ugd/46904b_03581eb5224d4699af8a65d2b5a2a772.pdf</ref> # 2010, t. XII<ref>[https://www.instytutkaszubski.pl/_files/ugd/46904b_2f6f7060fcd147b38fd696f581eaa980.pdf Acta Cassubiana, 2010, t. XII PDF1]</ref><ref>[https://www.instytutkaszubski.pl/_files/ugd/46904b_d9a5980076734a12b63c9a1a60fb4426.pdf Acta Cassubiana, 2010, t. XII PDF2]</ref><ref>[https://www.instytutkaszubski.pl/_files/ugd/46904b_6596aa7b88014fc2be05afca833710d9.pdf Acta Cassubiana, 2010, t. XII PDF3]</ref> # 2009, t. XI # 2008, t. X # 2007, t. IX # 2006, t. VIII # 2005, t. VII # 2004, t. VI # 2003, t. V # 2002, t. IV # 2001, t. III # 2000, t. II # 1999, t. I }} == Rada == Lësta profesorów<ref>https://web.archive.org/web/20260717204430/https://www.instytutkaszubski.pl/acta-1</ref> * prof. [[Aleksandr Duliczenko]], Tartu Ülikool (Estoniô); * prof. [[Kazimierz Kozłowski]], Uniwersytet Szczeciński; * prof. [[Stanisław Kruszewski]], Instytut Polsko-Skandynawski (Kopenhaga); * prof. [[Alfred Majewicz]], Uniwersytet Mikołaja Kopernika; * prof. [[Witold Molik]], Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu; * prof. [[Lutz Oberdörfer]], Universität Greifswald; * prof. [[Stanisław Salmonowicz]], Uniwersytet Mikołaja Kopernika; Polska Akademia Umiejętności * prof. [[Hanna Popowska-Taborska]], Instytut Slawistyki PAN, [[Warszawa]]; * prof. [[Miloš Řežnik]], Universität Chemnitz, Niemiecki Instytut Historyczny w Warszawie == Òbaczë téż == === Pòłączoné témë === * [[Kaszëbsczi Institut]] === Jiné kaszëbsczé biuletinë === {{#categorytree:Kaszëbsczé biuletinë|hideroot=on|mode=pages}} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Òficjalnô starna}} * https://czec.pl/pl/searchquery/Acta+Cassubiana/1/full/5?url=Acta,Cassubiana * https://kaszubskaksiazka.pl/szukaj?controller=search&ticats=0&s=Acta+Cassubiana * https://fundacjakaszuby.org/produkt/acta-cassubiana-tom-5/ * https://fundacjakaszuby.org/produkt/acta-cassubiana-tom-6/ * https://fundacjakaszuby.org/produkt/acta-cassubiana-tom-7/ * https://fundacjakaszuby.org/produkt/acta-cassubiana-tom-8/ * https://fundacjakaszuby.org/produkt/acta-cassubiana-tom-9/ * https://fundacjakaszuby.org/produkt/acta-cassubiana-tom-10/ * https://fundacjakaszuby.org/produkt/acta-cassubiana-tom-11/ * https://fundacjakaszuby.org/produkt/acta-cassubiana-tom-12/ * https://fundacjakaszuby.org/produkt/acta-cassubiana-tom-13/ * https://fundacjakaszuby.org/produkt/acta-cassubiana-tom-14/ * https://fundacjakaszuby.org/produkt/acta-cassubiana-tom-17/ * https://fundacjakaszuby.org/produkt/acta-cassubiana-tom-18/ * https://fundacjakaszuby.org/produkt/acta-cassubiana-tom-19/ * https://fundacjakaszuby.org/produkt/acta-cassubiana-tom-20/ * https://fundacjakaszuby.org/produkt/acta-cassubiana-tom-21/ * https://fundacjakaszuby.org/produkt/acta-cassubiana-tom-22/ * {{YouTube|v=CJJr94Vu1cI|tit=II Kongres Kultury Pomorskiej: Porozmawiajmy (nie tylko) o kaszubszczyźnie|jaz=pl}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbsczé biuletinë]] roz33kmrg14ox0rf63g3cwe02sd4i26 208506 208504 2026-07-17T21:27:00Z Iketsi 3254 /* Bùtnowé lënczi */ — PomorzeKultury 208506 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} '''Acta Cassubiana''' – [[Kaszëbë|kaszëbsczi]] biuletin<ref>https://www.instytutkaszubski.pl/acta</ref>. == Lësta == {{Kòlumnë|em=18|1= # 2025, t. XXVII<ref>https://web.archive.org/web/20260717211953/https://www.instytutkaszubski.pl/_files/ugd/46904b_b22076162ca24cae8188944f3e64d58f.pdf</ref> # 2024, t. XXVI<ref>https://web.archive.org/web/20251114023639/https://www.instytutkaszubski.pl/_files/ugd/46904b_0b5e2ed3fa6a465ba53198ade701411a.pdf</ref> # 2023, t. XXV<ref>https://web.archive.org/web/20260509203227/https://www.instytutkaszubski.pl/_files/ugd/46904b_c2ccff8f0dcb4d88840446490b0df593.pdf</ref> # 2022, t. XXIV<ref>https://web.archive.org/web/20251114021647/https://www.instytutkaszubski.pl/_files/ugd/46904b_94defc48a1cd4c0eaa3051b4f0213a0d.pdf</ref> # 2021, t. XXIII<ref>https://web.archive.org/web/20260509193228/https://www.instytutkaszubski.pl/_files/ugd/46904b_e697ba124cc04af19cc89464ccd0bdd9.pdf</ref> # 2020, t. XXII<ref>https://web.archive.org/web/20260509203410/https://www.instytutkaszubski.pl/_files/ugd/46904b_e0dd3eb1b1544e128285a0080f018257.pdf</ref> # 2019, t. XXI<ref>https://web.archive.org/web/20260717212010/https://www.instytutkaszubski.pl/_files/ugd/46904b_eabc1caa8d0140a59ad5a9a68d13830c.pdf</ref> # 2018, t. XX<ref>https://web.archive.org/web/20260717212151/https://www.instytutkaszubski.pl/_files/ugd/46904b_1461556175414dafa5b0c0099c4cc8f4.pdf</ref> # 2017, t. XIX<ref>https://web.archive.org/web/20260717212225/https://www.instytutkaszubski.pl/_files/ugd/46904b_5288405ac5b34982b26c76a5a3bbcc9e.pdf</ref> # 2016, t. XVIII<ref>https://www.instytutkaszubski.pl/_files/ugd/46904b_a7f7b973454a4f48a254f16ef7ff0c81.pdf</ref> # 2015, t. XVII<ref>https://www.instytutkaszubski.pl/_files/ugd/46904b_ac626435538046cab86e04e4488f73f0.pdf</ref> # 2014, t. XVI 1<ref>https://www.instytutkaszubski.pl/_files/ugd/46904b_472c2d1751fa4c728e3dbf55dd099ef5.pdf</ref> # 2014, t. XVI 2<ref>https://www.instytutkaszubski.pl/_files/ugd/46904b_37e3c0b716214197ac28ffb069f881ed.pdf</ref> # 2013, t. XV<ref>https://www.instytutkaszubski.pl/_files/ugd/46904b_a1a86ac7b65a493997d6f1d7143a4159.pdf</ref> # 2012, t. XIV<ref>https://www.instytutkaszubski.pl/_files/ugd/46904b_c8566a3c7cfc43e1b6c606ac41cfcd46.pdf</ref> # 2011, t. XIII<ref>https://www.instytutkaszubski.pl/_files/ugd/46904b_03581eb5224d4699af8a65d2b5a2a772.pdf</ref> # 2010, t. XII<ref>[https://www.instytutkaszubski.pl/_files/ugd/46904b_2f6f7060fcd147b38fd696f581eaa980.pdf Acta Cassubiana, 2010, t. XII PDF1]</ref><ref>[https://www.instytutkaszubski.pl/_files/ugd/46904b_d9a5980076734a12b63c9a1a60fb4426.pdf Acta Cassubiana, 2010, t. XII PDF2]</ref><ref>[https://www.instytutkaszubski.pl/_files/ugd/46904b_6596aa7b88014fc2be05afca833710d9.pdf Acta Cassubiana, 2010, t. XII PDF3]</ref> # 2009, t. XI # 2008, t. X # 2007, t. IX # 2006, t. VIII # 2005, t. VII # 2004, t. VI # 2003, t. V # 2002, t. IV # 2001, t. III # 2000, t. II # 1999, t. I }} == Rada == Lësta profesorów<ref>https://web.archive.org/web/20260717204430/https://www.instytutkaszubski.pl/acta-1</ref> * prof. [[Aleksandr Duliczenko]], Tartu Ülikool (Estoniô); * prof. [[Kazimierz Kozłowski]], Uniwersytet Szczeciński; * prof. [[Stanisław Kruszewski]], Instytut Polsko-Skandynawski (Kopenhaga); * prof. [[Alfred Majewicz]], Uniwersytet Mikołaja Kopernika; * prof. [[Witold Molik]], Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu; * prof. [[Lutz Oberdörfer]], Universität Greifswald; * prof. [[Stanisław Salmonowicz]], Uniwersytet Mikołaja Kopernika; Polska Akademia Umiejętności * prof. [[Hanna Popowska-Taborska]], Instytut Slawistyki PAN, [[Warszawa]]; * prof. [[Miloš Řežnik]], Universität Chemnitz, Niemiecki Instytut Historyczny w Warszawie == Òbaczë téż == === Pòłączoné témë === * [[Kaszëbsczi Institut]] === Jiné kaszëbsczé biuletinë === {{#categorytree:Kaszëbsczé biuletinë|hideroot=on|mode=pages}} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Òficjalnô starna}} * https://czec.pl/pl/searchquery/Acta+Cassubiana/1/full/5?url=Acta,Cassubiana * https://kaszubskaksiazka.pl/szukaj?controller=search&ticats=0&s=Acta+Cassubiana * https://fundacjakaszuby.org/produkt/acta-cassubiana-tom-5/ * https://fundacjakaszuby.org/produkt/acta-cassubiana-tom-6/ * https://fundacjakaszuby.org/produkt/acta-cassubiana-tom-7/ * https://fundacjakaszuby.org/produkt/acta-cassubiana-tom-8/ * https://fundacjakaszuby.org/produkt/acta-cassubiana-tom-9/ * https://fundacjakaszuby.org/produkt/acta-cassubiana-tom-10/ * https://fundacjakaszuby.org/produkt/acta-cassubiana-tom-11/ * https://fundacjakaszuby.org/produkt/acta-cassubiana-tom-12/ * https://fundacjakaszuby.org/produkt/acta-cassubiana-tom-13/ * https://fundacjakaszuby.org/produkt/acta-cassubiana-tom-14/ * https://fundacjakaszuby.org/produkt/acta-cassubiana-tom-17/ * https://fundacjakaszuby.org/produkt/acta-cassubiana-tom-18/ * https://fundacjakaszuby.org/produkt/acta-cassubiana-tom-19/ * https://fundacjakaszuby.org/produkt/acta-cassubiana-tom-20/ * https://fundacjakaszuby.org/produkt/acta-cassubiana-tom-21/ * https://fundacjakaszuby.org/produkt/acta-cassubiana-tom-22/ * {{YouTube|v=CJJr94Vu1cI|tit=II Kongres Kultury Pomorskiej: Porozmawiajmy (nie tylko) o kaszubszczyźnie — PomorzeKultury|jaz=pl}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbsczé biuletinë]] mjfk25680eq1e1tohshmurkqabz15pz 10 13500 208518 2026-07-18T11:06:36Z Iketsi 3254 N 208518 wikitext text/x-wiki === Pòdobnô pòzwa === {{#if:{{{1}}}| {{:{{{1}}}}} | }} 4ic14wn1e8jx5rojuhfip5w1s82y03v 208520 208518 2026-07-18T11:19:56Z Iketsi 3254 /* Pòdobnô pòzwa */ + 208520 wikitext text/x-wiki <includeonly><h3>Pòdobnô pòzwa <small>[[Special:EditPage/{{{1}}}|±]]</small></h3> {{#if:{{{1}}}| {{:{{{1}}}}} | }}</includeonly><noinclude> <code><nowiki>{{Pòdobnô pòzwa|Klëka (wiele znaczeniów)}}</nowiki></code> {{Pòdobnô pòzwa|Klëka (wiele znaczeniów)}} </noinclude> 8crf1wrw4n2u66edkn45xgpul51er2k 208521 208520 2026-07-18T11:25:07Z Iketsi 3254 __NOEDITSECTION__ 208521 wikitext text/x-wiki <includeonly>__NOEDITSECTION__ === Pòdobnô pòzwa <small>[[Special:EditPage/{{{1}}}|±]]</small> === {{#if:{{{1}}}| {{:{{{1}}}}} | }}</includeonly><noinclude> <code><nowiki>{{Pòdobnô pòzwa|Klëka (wiele znaczeniów)}}</nowiki></code> {{Pòdobnô pòzwa|Klëka (wiele znaczeniów)}} </noinclude> 3y79ssianewlwpikfxiwmqv19czrk66 208525 208521 2026-07-18T11:43:36Z Iketsi 3254 -__NOEDITSECTION__; subst: 208525 wikitext text/x-wiki <includeonly>=== {{subst:Visible anchor|Pòdobnô pòzwa ±|text=Pòdobnô pòzwa}} Pòdobnô pòzwa <small>[[Special:EditPage/{{{1}}}|±]]</small> === {{#if:{{{1}}}| {{:{{{1}}}}} | }}</includeonly><noinclude> <code><nowiki>{{Pòdobnô pòzwa|Klëka (wiele znaczeniów)}}</nowiki></code> {{Pòdobnô pòzwa|Klëka (wiele znaczeniów)}} </noinclude> eb4a3nax4o6hmu9a1wosvaikty28hjk 208528 208525 2026-07-18T11:55:23Z Iketsi 3254 -subst 208528 wikitext text/x-wiki <includeonly><h3> {{Visible anchor|Pòdobnô pòzwa ±|text=Pòdobnô pòzwa}} <small>[[Special:EditPage/{{{1}}}|±]]</small> </h3> {{#if:{{{1}}}| {{:{{{1}}}}} | }}</includeonly><noinclude> <code><nowiki>{{Pòdobnô pòzwa|Klëka (wiele znaczeniów)}}</nowiki></code> {{Pòdobnô pòzwa|Klëka (wiele znaczeniów)}} </noinclude> 3h5oij339bvftewdqd0x7b9t2nwbsaw 10 13501 208523 2026-07-18T11:35:31Z Iketsi 3254 N 208523 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="Template:Visible anchor/styles.css" /><span class="vanchor"><!-- -->{{#if:{{{1|}}}|<span id="{{plain text|{{{1}}}}}"></span>}}<!-- -->{{#if:{{{2|}}}|<span id="{{plain text|{{{2}}}}}"></span>}}<!-- -->{{#if:{{{3|}}}|<span id="{{plain text|{{{3}}}}}"></span>}}<!-- -->{{#if:{{{4|}}}|<span id="{{plain text|{{{4}}}}}"></span>}}<!-- -->{{#if:{{{5|}}}|<span id="{{plain text|{{{5}}}}}"></span>}}<!-- -->{{#if:{{{6|}}}|<span id="{{plain text|{{{6}}}}}"></span>}}<!-- -->{{#if:{{{7|}}}|<span id="{{plain text|{{{7}}}}}"></span>}}<!-- -->{{#if:{{{8|}}}|<span id="{{plain text|{{{8}}}}}"></span>}}<!-- -->{{#if:{{{9|}}}|<span id="{{plain text|{{{9}}}}}"></span>}}<!-- -->{{#if:{{{10|}}}|<span id="{{plain text|{{{10}}}}}"></span>}}<!-- -->{{#if:{{{11|}}}|<span id="{{plain text|{{{11}}}}}"></span>}}<!-- -->{{#if:{{{12|}}}|<span id="{{plain text|{{{12}}}}}"></span>}}<!-- -->{{#if:{{{13|}}}|<span id="{{plain text|{{{13}}}}}"></span>}}<!-- -->{{#if:{{{14|}}}|<span id="{{plain text|{{{14}}}}}"></span>}}<!-- -->{{#if:{{{15|}}}|<span id="{{plain text|{{{15}}}}}"></span>}}<!-- -->{{#if:{{{16|}}}|<span id="{{plain text|{{{16}}}}}"></span>}}<!-- -->{{#if:{{{17|}}}|<span id="{{plain text|{{{17}}}}}"></span>}}<!-- -->{{#if:{{{18|}}}|<span id="{{plain text|{{{18}}}}}"></span>}}<!-- -->{{#if:{{{19|}}}|<span id="{{plain text|{{{19}}}}}"></span>}}<!-- -->{{#if:{{{20|}}}|<span id="{{plain text|{{{20}}}}}"></span>}}<!-- -->{{#if:{{{21|}}}|<span id="{{plain text|{{{21}}}}}"></span>}}<!-- -->{{#if:{{{22|}}}|<span id="{{plain text|{{{22}}}}}"></span>}}<!-- -->{{#if:{{{23|}}}|<span id="{{plain text|{{{23}}}}}"></span>}}<!-- -->{{#if:{{{24|}}}|<span id="{{plain text|{{{24}}}}}"></span>}}<!-- -->{{#if:{{{25|}}}|<span id="{{plain text|{{{25}}}}}"></span>}}<!-- -->{{#if:{{{26|}}}|<span id="{{plain text|{{{26}}}}}"></span>}}<!-- -->{{#if:{{{27|}}}|<span id="{{plain text|{{{27}}}}}"></span>}}<!-- -->{{#if:{{{28|}}}|<span id="{{plain text|{{{28}}}}}"></span>}}<!-- -->{{#if:{{{29|}}}|<span id="{{plain text|{{{29}}}}}"></span>}}<!-- -->{{#if:{{{30|}}}|<span id="{{plain text|{{{30}}}}}"></span>}}<!-- --><span class="vanchor-text">{{{text|{{{1}}}}}}</span><!-- -->{{#if:{{{31|}}}|<span class="error">{{Tl|Visible anchor}}: too many anchors, maximum is 30.</span>}}<!-- --></span><noinclude> </noinclude> 4w1rakzscso6qs4u0bgp767bc9bdth9 10 13502 208524 2026-07-18T11:35:50Z Iketsi 3254 N 208524 sanitized-css text/css /* {{pp-template}} */ .vanchor > :target ~ .vanchor-text { background-color: #ebf4ff; } @media screen { html.skin-theme-clientpref-night .vanchor > :target ~ .vanchor-text { background-color: #0f4dc9; } } @media screen and (prefers-color-scheme: dark) { html.skin-theme-clientpref-os .vanchor > :target ~ .vanchor-text { background-color: #0f4dc9; } } juuzxupy5l70okszqohfudkmnjxa092