Wikipedia csbwiki https://csb.wikipedia.org/wiki/Prz%C3%A9dn%C3%B4_starna MediaWiki 1.47.0-wmf.11 first-letter Media Specjalnô Diskùsëjô Brëkòwnik Diskùsëjô brëkòwnika Wiki Diskùsëjô Wiki Òbrôzk Diskùsëjô òbrôzków MediaWiki Diskùsëjô MediaWiki Szablóna Diskùsëjô Szablónë Pòmòc Diskùsëjô Pòmòcë Kategòrëjô Diskùsëjô Kategòrëji TimedText TimedText talk Moduł Dyskusja modułu Wydarzenie Dyskusja wydarzenia 0 97 208674 185726 2026-07-19T00:21:30Z Iketsi 3254 anielsczi→angelsczi 208674 wikitext text/x-wiki === Swiãta ë ùroczëznë === * [[Mionowi dzéń]] òbchòdzą: Émil, Léna, Jón, Juliô, Róman, Wiesłôw, Wiesława, Wisława === Wëdarzenia === * [[1842]] – inauguracëjô banowégò szlachu [[Wrocław]]-[[Oława]], pierszô bana mia miono [[Silesia]]. * [[1990]] – publikacëjô [[Windows 3.0]] przez [[Microsoft]]. === Ùrodzëlë sã === * [[1813]] – [[Richard Wagner]], miemiecczi kompozitora (ùm. [[1883]]) * [[1859]] – Sir [[Arthur Conan Doyle]], angelsczi pisôrz (ùm. [[1930]]) * [[1907]] – Sir [[Laurence Olivier]], angelsczi aktora (ùm. [[1989]]) * [[1924]] – [[Charles Aznavour]], francëszczi aktora, spiéwôk === Ùmarlë === * [[337]] – [[Kònstantin Wiôldzi]], cesôrz [[Rzimsczé Cesarstwo|Rzimsczégò Cesarstwa]] * [[1667]] – [[Papież Aleksander VII]] * [[1885]] – [[Victor Hugo]], pisôrz == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Roczëzna}} {{Kalãdarium}} {{Kòntrola}} {{Aùtokat/Kalãdarium/Dzéń}} 3uog69rzr4yd7d14nlohphiof166u6c 208675 208674 2026-07-19T00:21:46Z Iketsi 3254 -' ' 208675 wikitext text/x-wiki === Swiãta ë ùroczëznë === * [[Mionowi dzéń]] òbchòdzą: Émil, Léna, Jón, Juliô, Róman, Wiesłôw, Wiesława, Wisława === Wëdarzenia === * [[1842]] – inauguracëjô banowégò szlachu [[Wrocław]]-[[Oława]], pierszô bana mia miono [[Silesia]]. * [[1990]] – publikacëjô [[Windows 3.0]] przez [[Microsoft]]. === Ùrodzëlë sã === * [[1813]] – [[Richard Wagner]], miemiecczi kompozitora (ùm. [[1883]]) * [[1859]] – Sir [[Arthur Conan Doyle]], angelsczi pisôrz (ùm. [[1930]]) * [[1907]] – Sir [[Laurence Olivier]], angelsczi aktora (ùm. [[1989]]) * [[1924]] – [[Charles Aznavour]], francëszczi aktora, spiéwôk === Ùmarlë === * [[337]] – [[Kònstantin Wiôldzi]], cesôrz [[Rzimsczé Cesarstwo|Rzimsczégò Cesarstwa]] * [[1667]] – [[Papież Aleksander VII]] * [[1885]] – [[Victor Hugo]], pisôrz == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Roczëzna}} {{Kalãdarium}} {{Kòntrola}} {{Aùtokat/Kalãdarium/Dzéń}} p92vootfyqoes5fxfidrh72zs6lhn93 0 137 208734 206608 2026-07-19T00:56:53Z Iketsi 3254 anielsczi→angelsczi 208734 wikitext text/x-wiki {{Kalãdôrzk}} === Swiãta ë ùroczëznë === * [[Mionowi dzéń]] (Jimieninë): Albert, Sewerin, Téófil, Wawrzińc === Wëdarzenia === * [[1947]] – Premiéra [[Film|filmù]] ''Zakazane piosenki'', pierszégo fabùlarnego [[Film|filmù]] pòlsczégo po [[II swiatowô wòjna|II swiatowi wòjnie]], wëreżisérowónego bez Leonarda Buczkowskiego. * [[1959]] – [[Fidel Castro]] wëcmanim ze swòjima òddzélama wjachôł do [[Hawana|Hawanë]], kùńczącë [[Kùbańskô Rewòlucjô|Kùbańską Rewòlucjã]]. * [[1967]] – Na banofie we [[Wrocław|Wrocławiu]] dżinie w tragicznym wëpôdkù [[Zbigniew Cybulski|Zbigniew Cybulski]]. === Ùrodzëlë sã === * [[1852]] – [[Józef Łãgòwsczi]]. * [[1935]] – [[Elvis Presley]], amerikańsczi spiéwôk (ùm. [[1977]]). * [[1937]] – [[Shirley Bassey]], walijskô spiéwôrka. * [[1942]] – [[Stephen Hawking]], angelsczi fizyk (ùm. [[2018]]). * [[1947]] – [[David Bowie]], angelsczi spiéwôk, kòmpòzitór, kùństler (ùm. [[2016]]). === Ùmarlë === * [[1324]] – [[Marco Polo]] (ùr. [[1254]]). * [[1642]] – [[Galileo Galilei]], italsczi astronoma (ùr. [[1564]]). * [[1967]] – [[Zbigniew Cybulski]], polsczi aktór (ùr. [[1927]]). === Przësłowié === * Chto w sobòtã szëje ë pierze, to sã w niedzelã w to nie ùbierze. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Roczëzna}} {{Kalãdarium}} {{Aùtokat/Kalãdarium/Dzéń}} fd7swn89et7ycl6u3s0den18uxhnphb 0 138 208740 200610 2026-07-19T00:57:23Z Iketsi 3254 anielsczi→angelsczi 208740 wikitext text/x-wiki {{Kalãdôrzk}} === Swiãta ë ùroczëznë === * [[Mionowi dzéń]] (Jimieninë): Marcelinë, Marcjannë, Antonégò === Wëdarzenia === * [[1838]] – w Gduńsku otwartô pierszô spòdlecznô przedszkòła * [[1928]] – pòwstôwô polskô "Liga Ochrony Przyrody" === Ùrodzëlë sã === * [[1890]] – [[Karel Čapek]], czesczi runita (ùm. 1938) * [[1908]] – [[Simone de Beauvoir]], frańcëskô feministkô i runitkô (ùm. 1986) * [[1913]] – [[Richard Nixon]], amerikansczi prezydent (ùm. 1994) * [[1944]] – [[Jimmy Page]], angelsczi gitarzista, nôleżnik karno [[Led Zeppelin]] * [[1959]] – [[Rigoberta Menchú Tum]], guatamalëskô pòlitikôrkô, dobiwcë pòkòjowô [[Nôdgroda Nobla|Nôdgrodë Nobla]] === Ùmarlë === * [[1987]] – [[Władisłôw Kirstein]] * [[1989]] – [[Jan Trepczik]], kaszëbsczi dzejôrz i kòmpòzytora (ùr. 1907) === Przësłowié === * Dëtk do dëtka, a bądze pół kòrëtka. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Roczëzna}} {{Kalãdarium}} {{Aùtokat/Kalãdarium/Dzéń}} ai0zff6vuam7yb2a3dcyuw1wfqt98j1 0 139 208747 200611 2026-07-19T00:58:00Z Iketsi 3254 anielsczi→angelsczi 208747 wikitext text/x-wiki {{Kalãdôrzk}} === Swiãta ë ùroczëznë === * [[Mionowi dzéń]] (Jimieninë): Jana, Wilhelma, Danutë === Wëdarzenia === * [[1972]] – Pòwstałë nowe samòstójnë państwa [[Pakistan]] i [[Bangladesz]] z państwów Zôpadny Pakistan i Pòrénkòwy Pakistan === Ùrodzëlë sã === * [[1833]] – August Robert Wolff, polsczi wëdôwca ksążkawy (ùsadzył wëdowiznë Gebethener & Wolff) * [[1892]] – [[Melchior Wańkowicz]], polsczi runita, gazétnik (ùm. 1974) * [[1912]] – [[Wanda Żółkiewska]], polskô runitko (ùm. 1989) === Ùmarlë === * [[1778]] – [[Karol Linneùsz]], szwédzczi bòtanik (ùr. 1707) * [[1971]] – [[Coco Chanel]], frańcëskô projektorkô modë, ùsôdzała doma modë Chanel (ùr. 1883) * [[2016]] – [[Dawid Bowie]], angelsczi spiéwôr, kompozitora, teatrownik (ùr. 1947) === Przësłowié === * Robòta sama sã nie zrobi. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Roczëzna}} {{Kalãdarium}} {{Aùtokat/Kalãdarium/Dzéń}} e246echmjokoovcbhpjhygzufimalt1 0 150 208790 203934 2026-07-19T01:21:35Z Iketsi 3254 anielsczi→angelsczi 208790 wikitext text/x-wiki {{Kalãdôrzk}} === Swiãta ë ùroczëznë === * [[Mionowi dzéń]] (Jimieninë): Małgòrzatë, Piotra === Wëdarzenia === * [[1919]] – ùsadzony Polsczi Czerwiony Krziż. === Ùrodzëlë sã === * [[1882]] – [[A. A. Milne]], angelsczi runita (ùm. 1956). === Ùmarlë === * [[1936]] – [[Rudyard Kipling]], angelsczi runita (ùr. 1865) * [[1958]] – [[Wincenti Rogala]] === Przësłowié === * Dzys swiãtô Priska, to ju lód priska. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Roczëzna}} {{Kalãdarium}} {{Aùtokat/Kalãdarium/Dzéń}} k0dx1ol78ksh2zgymmwnxk9lufx4fnt 0 153 208744 200622 2026-07-19T00:57:50Z Iketsi 3254 anielsczi→angelsczi 208744 wikitext text/x-wiki {{Kalãdôrzk}} === Swiãta ë ùroczëznë === * [[Dzéń Starczi]] w [[Pòlskô]] – w [[Bùlgarskô]] i [[Serbskô]] jakò Babinden * [[2019]] – Dzéń [[Martin Luther King|Martina Luther Kinga]] w [[Zjednóné Kraje Americzi|USA]] (co rokù trzeci pòniedzôłk stëcznika) * [[Mionowi dzéń]] (Jimieninë): Agnesë, Jarosława * Dzéń sw. Agneszkë/Agnesë === Wëdarzenia === * [[1921]] – Premiera [[film]]u niemiego "The Kid" (Dzecôk) wëreżiserowónego przez Charliego Chaplina. * [[2000]] – Kampinosczi Park Nôrodny dodóny do swiatowy lëstë rezerwatów biosferë UNESCO. * [[2001]] – Miemieckô Jutta Kleinschmidt jakò pierszô białka wygra Rajd Dakar. * [[2008]] – Na Alasce ùmarła Marie Smith, slédnô brëkòwniczkô jãzëka 'eyak'. === Ùrodzëlë sã === * [[1895]] – [[Cristóbal Balenciaga]], szpańsczi projektôrz modë, ùsadzył doma modë Balenciaga (ùm. 1972) * [[1896]] – [[Paula Hitler]], sostra [[Adolf Hitler|Adolfa Hitlera]] (ùm. 1960) * [[1905]] – [[Christian Dior]], frańcësczi projektôrz i ùsôdzca modë (ùm. 1957) * [[1925]] – [[Benny Hill]], angelsczi komik (ùm. 1992) * [[1941]] – [[Plácido Domingo]], szpańsczi spiéwôrz operowë, tenôr, jeden z Trzëch Tenôrów * [[1963]] – [[Krzysztof Kononowicz]], pòlitikôrz === Ùmarlë === * [[1924]] – Włodimir [[Lenin]], sowiecczi pòlitikôrz, diktator (ùr. 1870) * [[1950]] – [[George Orwell]], angelsczi runita (ùr. 1903) * [[2006]] – [[Ibrahim Rugova]], pierszi prezident [[Kosowskô]] (ùr. 1944) === Przësłowié === * Na sw. Agnieszkã wësëszi ju matka na słuńcu pielëszkã. * Jak Agneska łaskawô, wnetk w pòlu zabawa == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Roczëzna}} {{Kalãdarium}} {{Aùtokat/Kalãdarium/Dzéń}} 6k30g6rz7sgo50ut1hdfsepm4rzfwj9 0 154 208746 201817 2026-07-19T00:57:58Z Iketsi 3254 anielsczi→angelsczi 208746 wikitext text/x-wiki {{Kalãdôrzk}} === Swiãta ë ùroczëznë === * [[Dzéń Starka]] * [[Mionowi dzéń]] (Jimieninë): Antonégò, Wincentégò === Wëdarzenia === * [[1901]] – Édwôrd VII òstôł królã Wiôldżi Britaniji po smiercë jegò mëmy, królewy Wiktorii * [[2006]] – [[Eva Morales]] jako pierszô Indiankô w historëji zostawa prezydentã [[Bolivia|Bolivii]]. === Ùrodzëlë sã === * [[1561]] – [[Francis Bacon]], angelsczi filozof, pòlitikôrz, prawnik (ùm. 1626) * [[1645]] – kapitan [[William Kidd]], szkòcczi pirat (ùm. 1701) * [[1877]] – [[Bolesław Leśmian]], polsczi poeta (ùm. 1937) * [[1908]] – [[Lew Landau]], wiôldżi fizyk rusczi, zdobeca Nodgrody Nobla (ùm. 1968) * [[1909]] – [[U Thant]], birmańsczi pòlitikôrz, sekretôrz generalni ONZ 1961-71 (ùm. 1974) * [[1909]] – [[Morris Swadesh]], amerikańsczi lingwista (ùm. 1967) * [[1921]] – [[Krzysztof Kamil Baczyński]], polsczi poeta (ùm. 1944) * [[1923]] – [[Krzysztof Dunin-Wąsowicz]], polsczi dziejôrz, historëjnik (ùm. 2013) * [[1953]] – [[Jim Jarmusch]], amerikańsczi reżiser === Ùmarlë === * [[1901]] – [[Królewô Wiktoria]] Hanowerskô, królewô Wiôldżi Britaniji i czezerowo Indiëch (ùr. 1819) * [[1951]] – [[Harald Bohr]], dënsczi matematik, òlimpijsczi miónkarz w bala dlô [[Dëńskô]], bracyn [[Niels Bohr|Nielsa Bohra]] (ùr. 1887) * [[2006]] – [[Villads Villadsen]], grenlandsczi runita, poeta, kompozitora, szkólny (ùr. 1916) * [[2008]] – [[Heath Ledger]], australsczi teatrownik (ùr. 1979) * [[2018]] – [[Ursula K. Le Guin]], amerikańskô runitkô w sztélu [[fantasy]] (ùr. 1929) === Przësłowié === * Lepi z mądrim zgùbic, jak z głupim nalezc. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Roczëzna}} {{Kalãdarium}} {{Aùtokat/Kalãdarium/Dzéń}} jmecgfi1cbticyeqzjjtsc0z9h2i48n 0 158 208736 200628 2026-07-19T00:57:13Z Iketsi 3254 anielsczi→angelsczi 208736 wikitext text/x-wiki {{Kalãdôrzk}} === Swiãta ë ùroczëznë === * [[Mionowi dzéń]] (Jimieninë): Jana, Przëbësława * Miãdzënôrodny Dzéń Pamiãci Òfiarów Holocaustu (od 2005 rokù, w ùroczëznô wezwólenia Auschwitz). === Wëdarzenia === * [[1945]] – Czerwionô Armijô ZSSR ùwòlniła lagrowëch z kòncentracëjnego lagru Auschwitz-Birkenau (Oświęcim-Brzezinka) * [[2005]] – 60. ùroczëznô wezwólenia Auschwitz === Ùrodzëlë sã === * [[1756]] – Wolfgang Amadeusz [[Mozart]], austrejsko-miemiecczi mester kompozitora (ùm. 1791) * [[1832]] – [[Lewis Caroll]], angelsczi matematik, runita (ùm. 1898) === Ùmarlë === * [[1901]] – [[Giuseppe Verdi]], italsczi kompozitora (ùr. 1813) * [[1972]] – [[Mahalia Jackson]], amerikańskô spieworkô (ùr. 1911) * [[1983]] – Louis de Funès, francesczi teatrownik-komik (ùr. 1914) === Przësłowié === * Tegò co daje chleba, słëchac trzeba. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Roczëzna}} {{Kalãdarium}} {{Aùtokat/Kalãdarium/Dzéń}} 2g5mafjzwk4zto9an96zn297n32jz4c 0 159 208731 200629 2026-07-19T00:54:06Z Iketsi 3254 anielsczi→angelsczi 208731 wikitext text/x-wiki {{Kalãdôrzk}} === Swiãta ë ùroczëznë === * [[Mionowi dzéń]] (Jimieninë): Radomira, Walerégò === Wëdarzenia === * [[1573]] – Podpisônô konfederacejô warszawskô, gwarantującã tolerancjã religijnã w Pòlsce. * [[1813]] – Pierwszi wëdënë ksążki "Duma i uprzedzenie" anielsczej runitki [[Jane Austen]]. * [[1905]] – PPS ogłoszô sztrëjk, co òstałô sa początkem rewoluceji w Królestwe Polsczim. * [[1935]] – [[Islandëjô]] fùl legalizuje aborcjã jako piersze panstwo na swece. * [[1985]] – Nagrana piosn "We Are the World" przez 45 spiewôrzów i spiewôrech z super-karna USA dla Afriki. * [[1986]] – Katastrofa amerikanscziego fligra kosmicznego ”Challenger”, chtëren wëbuchnãł przë starce z latawiska – zdzinãło wszëtczé 7 astronautów na fligrze. * [[2003]] – Lawina snieżno pod Rysami – zdzinãło 8 ùczniów z I LO w Tychach. * [[2006]] – Od sniegù zawaloł sã dach hali Miãdzënôrodnech Targów [[Katowice|Katowicczich]] – zdzinãło 65 osóbow, 170 rannech. === Ùrodzëlë sã === * [[1887]] – [[Artur Rubinstein]], polsczi pianista i dirigent (ùm. 1982) * [[1611]] – [[Jan Heweliusz]], gduńsczi astronoma, matematik (ùm. 1687) === Ùmarlë === * [[814]] – [[Karol Wiôldżi]], miemiecko-rzimsczi cesôrz (ùr. 742/748) * [[1547]] – [[Henrik VIII]], angelsczi krol (ùr. 1491) * [[1939]] – [[William Butler Yeats]], irlandzczi runita, dobewca Nodgrody Nobla w leteraturze (ùr. 1865) * [[2002]] – [[Astrid Lindgren]], szwedzkô runitkô dla dzece i mlodzeze (ùr. 1907) * [[2011]] – [[Hamida Barmaki]], afganistónskô profesorkô prawa, dzejôrkô politycznô i spoldecznô (ùr. 1970) === Przësłowié === * Dobré słowò nierôz wicy płacy jak pieniądz. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Roczëzna}} {{Kalãdarium}} {{Kòntrola}} {{Aùtokat/Kalãdarium/Dzéń}} r15dob55azpcv07vn3ieq3rrs8o48n1 0 162 208738 200632 2026-07-19T00:57:18Z Iketsi 3254 anielsczi→angelsczi 208738 wikitext text/x-wiki {{Kalãdôrzk}} '''31 stëcznika''' je 31. [[dzéń]] w [[Gregòriańsczi kalãdôrz|gregòriańsczim kalãdôrzu]]. Do kùńca [[Rok|rokù]] òstało 334 (w przestãpnych latach 335) dni. === Swiãta ë ùroczëznë === * [[Mionowi dzéń]] (Jimieninë): Jana, Ludwiczi, Marcelë * [[Nauru]] – Swiãto Samòstójnotë od Aùstralëji ([[1968]]) * [[Celtowie]] – Wilëjô swiãta [[Imbolc]] === Wëdarzenia === * [[1259]] – [[Trzãsene zemi]] w obendzie Krakowa – 4,8 stopni w skali Richtera. * [[1925]] – W „Kurjerze Warszawsczim” wëdrëkòwônô pierszô polskô krziżewkô. * [[1945]] – '''[[Mùżdżówka Palmnicken]]''': 4000-7000 lagrowëch białczi i dzecy żëdowsczich z lagru [[Stutthof]] zmuszenë do marszu smiercë na plażë Bôłtu i rozstrzélnë na plażë przez Miemców kòl bôłtowej wsë Palmnicken (pòl. Palmniki, rus. Jantarnyj). Le 200 lagrowëch ocalało z tej mùżdżówki. * [[1946]] – Oddzal wòjskòwë NZW Romualda Rajsa ps. „Bury” pòmòrdowalë 30 gburów biôłorusczich w lasu kòl wsë Puchały Stare. * [[1976]] – Usadzone òkrãtownictwo "Pòlskô Żeglugô Bôłtowô". === Ùrodzëlë sã === * [[1797]] – [[Franz Szubert]], aùstrëjacczi kompozitora i pianista (ùm. 1828) * [[1881]] – [[Anna Pawlowa]], ruskô baletniczkô (ùm. 1931) * [[1902]] – [[Tallulah Bankhead]], amerikańskô teatrownica (ùm. 1968) * [[1935]] – [[Kenzaburo Oe]], japòńsczi runita, dobiwca Nôdgrodë Nobla 1994 w leteraturze * [[1981]] – [[Justin Timberlake]], amerikańsczi spiewôrz, teatrownik * [[1982]] – [[Helena Paparizou]], greckô-szwedzkô spieworkô, fotomodelkô, wëgrała [[Eurowizjô|Eurowizeje]] 2005 dla Greckô === Ùmarlë === * [[1606]] – dzen egzekuceji [[Guy Fawkes]]a, anielsczego wòjskòwego i konspiratora, skôzónego na smerc za Gunpowder Plot (ùr. 1570) * [[1956]] – [[A. A. Milne]], angelsczi runita, autor Kubusa Puchatka (ùr. 1882) * [[1967]] – [[Poul Henningsen]] (PH), dëńsczi architekt, ùsôdzca mebli i runita (ùr. 1894) * [[2014]] – [[Nina Andrycz]], pòlskô teatrownica, runitka (ùr. 1912) === Przësłowié === * Ni ma wsë, żebë do ni droga nie szła. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Roczëzna}} {{Kalãdarium}} {{Aùtokat/Kalãdarium/Dzéń}} 2qvx1ytqle7ukvm400q2imyvx6quxc2 0 931 208673 203668 2026-07-19T00:20:58Z Iketsi 3254 anielsczi→angelsczi 208673 wikitext text/x-wiki {{Kalãdôrzk}} === Swiãta ë ùroczëznë === * [[Mionowi dzéń]] swiãtëją: Anna, Bernat, Kòlumb === Wëdarzenia === * [[1623]] – Kùńc Konfederacëji [[Gduńsk|Gduńska]], [[Jelbiąg|Jelbiąga]] i [[Torń|Torna]]. * [[1942]] – W noc z 8-égò na 9-égò czerwińca, nôleżnicë [[Krëjamnô_Wòjskòwô_Òrganizacëjô_"Pòmòrsczi_Grif"|Krëjamnej Wòjskòwej Òrganizacjë "Pòmòrsczi Grif"]] przeprowadzëlë napôd na miemecką banę na Pomorzu, chtërnã miéł rézowac Adolf Hitler. Równak Hitler zmenéł rézã w slédni chwili i Grifowcë napôdlë jiną banę. * [[1945]] – Òstôł òdëmkłë Teatr Groteska w Krakòwie. * [[1984]] – [[Marión Woronin]] dobéł w Warszawie dôwni rekòrd Eùropy w biegu na 100 metrów (10,00 s). === Ùrodzëlë sã === * [[1595]] – [[Władisłôw IV Waza]], pòlsczi król (ùm. 1648) * [[1672]] – [[Pioter I Wiôldżi]], rusczi car (ùm. 1725) * [[1812]] – [[Jón Gottfried Galle]], miemiecczi astronoma, chtëren odkréł planetę [[Neptun]] (ùm. 1910) * [[1843]] – [[Bertha von Suttner]], aùstriackô pacifisticznô dzejôrka, runitka, pierszô białka, chtërna dobëła Pòkòjową [[Nôdgroda_Nobla|Nôdgrodã Nobla]] (ùm. 1914) * [[1849]] – [[Michôł Ancher]], dëńsczi malôrz (ùm. 1927) * [[1915]] – [[Les Paul]], amerikańsczi mùzyk, gitarzista, ùsôdzca elektriczny gitarë (ùm. 2009) * [[1932]] – [[Mariô Paradowskô]], pòlskô historëczka, etnolog, etnografka (zm. 2011) * [[1956]] – [[Marek Gaździcczi]], pòlsczi nuklearni fizyk * [[1956]] – Rudolf Wojtowicz, pòlsczi miónkarz w [[bala]], trener * [[1963]] – [[Johnny Depp]], amerikańsczi teatrownik * [[1978]] – [[Miroslav Klose]], pòlskò-miemiecczi miónkarz w [[bala]] * [[1981]] – [[Natalie Portman]], amerikańskô teatrownica === Ùmarlë === * 68 – [[Neron]], rzimsczi czezer (ùr. 37) * [[1871]] – [[Anna Atkins]], anielskô bòtaniczka, fòtografka roscën, ùsôdzëła pirszã w historëji ksążkã z fòtograficznyma òdjimkama (ùr. 1799) * [[1870]] – [[Karol Dickens]], angelsczi runita (ùr. 1812) * [[1875]] – [[Karol Libelt]], pòlsczi filozof, spòlëzni i politiczni dzejôrz, prezes pòznóńscziego Towarzëstwa Nôùkòwi Pòmòcë (ùr. 1807) * [[1944]] – w łódzczim gëce: [[Chaim Natan Widawsczi]], pòlsczi kùpc, dzejôrz (ùr. 1904) * [[1944]] – zabita przez Miemców: [[Czesłôwô Puzon]], pòlskô harcerka, nôleżniczka Krajòwi Armie (ùr. 1919) == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Roczëzna}} {{Kalãdarium}} {{Aùtokat/Kalãdarium/Dzéń}} bxtzhng7ji7fd847xxa8gl1t0j2zlgd 0 941 208739 185308 2026-07-19T00:57:21Z Iketsi 3254 anielsczi→angelsczi 208739 wikitext text/x-wiki === Swiãta ë ùroczëznë === * [[Mionowi dzéń]] swiãtëją: sw. Protôz i sw. Gerwôz, Bòrzësłôw, Juliana, Michalëna, Rómùôld, Rómùalda === Wëdarzenia === * [[1669]] – Michôł Korybut Wiszniôwiecczi òstôł welowany królã Pòlsczi. * [[1926]] – W Warszawie premiera òperë "Król Roger" [[Karol Szymanôwsczi|Karola Szymanôwsczégò]]. * [[1927]] – Rézowonô fana na pasażersczim bôce SS Gdańsk. * [[1930]] – Do Gdini przecygnął szkólny òkrãt "Dar Pomorza". * [[1971]] – Òdemkłe òstało molo w [[Kòlbrzég|Kòlbrzégù]]. === Ùrodzëlë sã === * [[1566]] – Jakób I Stuart, angelsczi i szkòcczi król * [[1623]] – [[Blaise Pascal]], słôwny francësczi filozofa, matematik i fizyk (ùm. 1662) * [[1871]] – Paul Valéry, francësczi pòeta, (ùm. 1945) * [[1845]] – [[Aung San Suu Kyi]], [[Myanmar|birmańskô]] politikôrka, dzejôrka, pokojowa noblistka * [[1947]] – [[Salman Rushdie]], jindejsko-anielski runita, aùtor "Szatańsczich Wersetów" * [[1957]] – [[Anna Lindh]], szwedzkô politikôrka (ùm. 2003) * [[1962]] – [[Paula Abdul]], amerikańskô tancerka, choreografka, spiéwôrka === Ùmarlë === * [[1867]] – Maximilian I, czezer Meksykù * [[1937]] – [[J. M. Barrie]], szkòcczi runita, aùtor "Piotrëszka Pana" (ùr. 1860) * [[1993]] – [[William Golding]], angelsczi pisôrz, noblista, aùtor "Panownika mùchów" (ùr. 1911) * [[1953]] – Julius ë Ethel Rosenbergòwie, amerikańsczi fizycë (projekt „Manhattan”), rësczi szpiedzë {{Kalãdarium}} [[Kategòrëjô:Czerwińc]] ip0bdlk0yptkxjitrh1krq3n62dpjh8 0 947 208742 203671 2026-07-19T00:57:38Z Iketsi 3254 ' '→' '; anielsczi→angelsczi 208742 wikitext text/x-wiki {{Kalãdôrzk}} === Swiãta ë ùroczëznë === * [[Mionowi dzéń]] swiãtëją: Dorota, Łucjô, Wilem * [[Chòrwackô]] – Dzéń Państwòwi Samòstójnotë (òd Serbsczi, 1991) * Gwatemala – Dzéń Szkólnégò * Mòzambik – Dzéń Samòstójnotë (òd [[Pòrtugalskô|Pòrtugalsczi]], 1975) * [[Słoweniô]] – Dzéń Państwòwi Samòstójnotë (od Serbsczi, 1991) === Wëdarzenia === * [[1678]] – [[Wenecjô|Wenecjôńskô]] matematiczka [[Elena Cornaro Piscopia]] òstała pierszą białką w historie Eùropë, chtërna dobëła titel doktóra na ùniwersytece. * 25–26 czerwińca [[1876]] – [[USA]]: Biôtka pòd Little Bighorn (Greasy Grass), stolemny napôd amerikańsczi armie na Indian. * [[1911]] – Òdemkły òstôł [[Lesny Téater]] w [[Gduńsk|Gduńsku]]. * [[1991]] – [[Słoweniô]] i [[Chòrwackô]] ògłosëłë samòstójnotã òd dôwny Jugòsławie-Serbsczi. Jugòsławiô-Serbiô nie ùznała nëch samòstójnotów i pòsłała swòją armiã do nëch 2 państwów, chtërny wòjskòwi napôd zôczątkòwôł [[bałkańskô wòjna|bałkańską wòjnã]]. * [[1993]] – [[Kim Campbell]] òstała pierszą białką-premierã w [[Kanada|Kanadze]]. * [[1993]] – [[Tansu Çiller]] òstała pierszą białką-premierã [[Tëreckô|Tërecczi]]. === Ùrodzëlë sã === * [[1603]] – [[Mariónna Marchockô]], pòlskô „bòsô karmelitanka”, misticzka, runitka, pòetka, pierszô pòlskô białka, chtërna napisała swòj żëcopis (ùm. 1652) * [[1852]] – [[Antoni Gaudí]], stolemny katalońsczi architekt (ùm. 1926) * [[1903]] – [[George Orwell]], angelsczi runita, aùtor ksążczi „1984” (ùm. 1950) * [[1954]] – [[Sonia Sotomayor]], amerikańskô prawniczka, sãdza w Nôwëższim Sądze USA * [[1963]] – [[George Michael]], angelsczi spiéwôrz (ùm. 2016) === Ùmarlë === * [[1767]] – Georg Telemann, miemiecczi kòmpòzytora (ùr. 1681) * [[1822]] – [[E.T.A. Hoffmann]], miemiecczi runita, kòmpòzytora, prawnik (ùr. 1776) * [[1984]] – [[Michel Foucault]], francësczi filozofa (ùr. 1926) * [[1997]] – [[Jacques-Yves Cousteau]], francësczi òceanograf (ùr. 1910) * [[2009]] – [[Farrah Fawcett]], amerikańskô teatrownica (ùr. 1947) * [[2009]] – [[Michael Jackson]], amerikańsczi spiéwôrz (ùr. 1958) * [[2010]] – [[Wu Guanzhong]] (吴冠中), chińsczi malôrz (ùr. 1919) == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Roczëzna}} {{Kalãdarium}} {{Aùtokat/Kalãdarium/Dzéń}} aaehb49q5ddvmiz1yic74r7nn6dqm79 0 961 208737 207692 2026-07-19T00:57:16Z Iketsi 3254 ' '→' '; anielsczi→angelsczi 208737 wikitext text/x-wiki {{Kalãdôrzk}} === Swiãta ë ùroczëznë === * [[Mionowi dzéń]] (Jimieninë): [[Sambór]], [[Subisława]], [[Subisłôw]], [[Sulësłôw]] * [[Grenada]] – Dzen Samòstójnotë (od Wiôldżi Britaniji 1974) === Wëdarzenia === * [[1971]] – Białczi dostôłë prawo welowania w Szwajcarskô. === Ùrodzëlë sã === * [[1478]] – [[Thomas More]], angelsczi filozof, socjalista i pòlitikôrz, ùsôdzca terminu "utopia" (ùm. 1535) * [[1693]] – [[Anna Iwanowna Romanowa]], ruskô cesôrzowa (ùm. 1740) * [[1812]] – [[Charles Dickens]], angelsczi runita (ùm. 1870) * [[1867]] – [[Laura Ingalls Wilder]], amerikańskô runitkô (ùm. 1957). * [[1870]] – [[Alfred Adler]], aùstrëjacczi psychòlog, ùsadzył teoriã kompleksu miészëzni (ùm. 1937) * [[1906]] – [[Puyi]], slédné cesôrz chińsczi (ùm. 1967) === Ùmarlë === * [[1801]] – [[Daniel Chodowiecki]], gduńskô-prësczi malownik i zòbrôzca, direktor Berlëńsczi Akademiji Kùńsztu (ùr. 1726) * [[1979]] – Josef Mengele, miemiecczi nazista i zbrodniarz (ùr. 1911) * [[1994]] – [[Witold Lutosławski]], pòlsczi kompozitora (ùr. 1913) === Przësłowié === * Chto nie widzy reno słuńca, temù smùtni dzéń do kùńca. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Roczëzna}} {{Kalãdarium}} {{Kòntrola}} {{Aùtokat/Kalãdarium/Dzéń}} pk0uwza9ujlo1l65hngttd1t5hvlewz 0 966 208735 207640 2026-07-19T00:57:07Z Iketsi 3254 ' '→' '; anielsczi→angelsczi 208735 wikitext text/x-wiki {{Kalãdôrzk}} === Swiãta ë ùroczëznë === * [[Mionowi dzéń]] (Jimieninë): Eùlalië, Norë, Mòdesta * Dzéń Darwina (Midzënarodni) * Dzéń Lincolna (USA) === Wëdarzenia === * [[1912]] – Abdekuje slédny cesorz chinszczi [[Puyi]], Chinë stajã sã repùblikã. * [[1912]] – Chińskô Repùblika wprowadza brekowanie gregòriańscziego kalãdôrza. * [[1997]] – Otworzona na nowo sinagoga żëdowska w [[Lublin]]ie. === Ùrodzëlë sã === * [[661]] – [[Ksãżnô Ōku]] z [[Japóńsczi]], poetka, ''saiō'' bòżëny słuńca [[Amaterasu]] (ùm. 702) * [[1480]] – [[Frederik II Legnicczi]] − wiôldżi ksyżëc legnicczi, brzesczi, scinawsczi i głogowsczi (ùm. 1547) * [[1809]] – [[Karól Darwin]], angelsczi biolog, geolog, histornik nôtërny, odkrewca ewolucëji nôtërnej (ùm. 1882) * [[1809]] – [[Abraham Lincoln]], 16. prezydent [[USA]] (1861-65) (ùm. 1865) * [[1814]] – [[Jenny Westphalen Marks]] – miemiecko kriticzkô teatralnô, dzejorkô, białka [[Karól Marks|Karóla Marksa]] * [[1865]] – [[Kazimierz Przerwa-Tetmajer]], pòlsczi poeta, runita (ùm. 1940) * [[1902]] – [[Helena Cehak-Hołubowiczowa]], pòlskô archeòlożkô, kierowniczkô Wëdzélu Archeòlogiji Szląsczej PAN i Katedry Archeòlogiji Ùniwersytetu Wrocławscziego (ùm. 1979) * [[1920]] – [[Danuta Gellnerowa]], pòlskô poetka, runitka dla dzecy (ùm. 2003) * [[1943]] – [[Wacław Kisielewsczi]], pòlsczi pianista, noleznik duetu "Marek i Wacek" (ùm. 1986) * [[1980]] – [[Christina Ricci]], amerikańskô teatrownica === Ùmarlë === * [[1798]] – [[Stanisłôw Augùst Poniatowsczi]], slédny król Polsczi (ùr. 1732) * [[1804]] – [[Immanuel Kant]], miemiecczi filozof (ùr. 1724) * [[1984]] – [[Julio Cortázar]], argentińsczi runita (ùr. 1914) * [[2000]] – [[Charles Schulz]], amerikansczi cechownik, usodzca "Peanuts" z tószkem Snoopy (ùr. 1922) * [[2017]] – [[Krystyna Sienkiewicz]], polsko teatrownica teatrowa, filmowa i telewizejna, spieworka piosnki poetyckiej === Przësłowié === * Co bëło a nie je, w kòminie nie zapisëją. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Roczëzna}} {{Kalãdarium}} {{Kòntrola}} {{Aùtokat/Kalãdarium/Dzéń}} 092oon4dnwlp61wqmqpvz2qj2pat8yf 0 1004 208745 203672 2026-07-19T00:57:53Z Iketsi 3254 anielsczi→angelsczi 208745 wikitext text/x-wiki {{Kalãdôrzk}} <TABLE WIDTH="175" align=right bgcolor="honeydew"> <caption>STRËMIANNIK</caption> <TR VALIGN="TOP"> <TD WIDTH="25"><P ALIGN="RIGHT">[[1 strëmiannika|1]]</TD> <TD WIDTH="25"><P ALIGN="RIGHT">[[2 strëmiannika|2]]</TD> <TD WIDTH="25"><P ALIGN="RIGHT">[[3 strëmiannika|3]]</TD> <TD WIDTH="25"><P ALIGN="RIGHT">[[4 strëmiannika|4]]</TD> <TD WIDTH="25"><P ALIGN="RIGHT">[[5 strëmiannika|5]]</TD> <TD WIDTH="25"><P ALIGN="RIGHT">[[6 strëmiannika|6]]</TD> <TD WIDTH="25"><P ALIGN="RIGHT">[[7 strëmiannika|7]]</TD> <TD WIDTH="25"></TD> </TR><TR VALIGN="TOP"> <TD WIDTH="25"><P ALIGN="RIGHT">[[8 strëmiannika|8]]</TD> <TD WIDTH="25"><P ALIGN="RIGHT">[[9 strëmiannika|9]]</TD> <TD WIDTH="25"><P ALIGN="RIGHT">[[10 strëmiannika|10]]</TD> <TD WIDTH="25"><P ALIGN="RIGHT">[[11 strëmiannika|11]]</TD> <TD WIDTH="25"><P ALIGN="RIGHT">[[12 strëmiannika|12]]</TD> <TD WIDTH="25"><P ALIGN="RIGHT">[[13 strëmiannika|13]]</TD> <TD WIDTH="25"><P ALIGN="RIGHT">[[14 strëmiannika|14]]</TD> <TD WIDTH="25"></TD> </TR><TR VALIGN="TOP"> <TD WIDTH="25"><P ALIGN="RIGHT">[[15 strëmiannika|15]]</TD> <TD WIDTH="25"><P ALIGN="RIGHT">[[16 strëmiannika|16]]</TD> <TD WIDTH="25"><P ALIGN="RIGHT">[[17 strëmiannika|17]]</TD> <TD WIDTH="25"><P ALIGN="RIGHT">[[18 strëmiannika|18]]</TD> <TD WIDTH="25"><P ALIGN="RIGHT">[[19 strëmiannika|19]]</TD> <TD WIDTH="25"><P ALIGN="RIGHT">[[20 strëmiannika|20]]</TD> <TD WIDTH="25"><P ALIGN="RIGHT">[[21 strëmiannika|21]]</TD> <TD WIDTH="25"></TD> </TR><TR VALIGN="TOP"> <TD WIDTH="25"><P ALIGN="RIGHT">[[22 strëmiannika|22]]</TD> <TD WIDTH="25"><P ALIGN="RIGHT">[[23 strëmiannika|23]]</TD> <TD WIDTH="25"><P ALIGN="RIGHT">[[24 strëmiannika|24]]</TD> <TD WIDTH="25"><P ALIGN="RIGHT">[[25 strëmiannika|25]]</TD> <TD WIDTH="25"><P ALIGN="RIGHT">[[26 strëmiannika|26]]</TD> <TD WIDTH="25"><P ALIGN="RIGHT">[[27 strëmiannika|27]]</TD> <TD WIDTH="25"><P ALIGN="RIGHT">[[28 strëmiannika|28]]</TD> <TD WIDTH="25"></TD> </TR><TR VALIGN="TOP"> <TD WIDTH="25"><P ALIGN="RIGHT">[[29 strëmiannika|29]]</TD> <TD WIDTH="25"><P ALIGN="RIGHT">[[30 strëmiannika|30]]</TD> <TD WIDTH="25"><P ALIGN="RIGHT">[[31 strëmiannika|31]]</TD> <TD WIDTH="25"></TD> <TD WIDTH="25"></TD> <TD WIDTH="25"></TD> <TD WIDTH="25"></TD> </TR> </TABLE> == 20. strëmiannika == '''20. strëmiannika''' to je 79. dzéń rokù gregòriańsczego kalãdôrza (80. dzéń w rokù przestãpnem). Òstało 388 dniów do kùńca rokù. Kòl 20. abò 21. stremiannika to je zymkowô równonoc na nordowi półkùgli i jeséńowô równonoc na pôłniowi półkùgli Zemi. === Swiãta ë ùroczëznë === * [[Mionowi dzéń]] (Jimieninë): Klaùdië, Anatola, Eufemië * ''Nawroz'' – iransczi i zoroastrijni Nowi Rok * Swiatowi Dzéń [[Warbel|Warbla]] * [[Tunezjô]] – Dzéń Samòstójnotë (od Francëji) * Dzéń Frankofonië ONZ === Wëdarzenia === [[Òbrôzk:Krystyna_Chojnowska-Liskiewicz_i_SY_Mazurek.JPG|mały|Kristina Chojnowskô-Liskiewicz na ji żeglówce Mazurek]] * [[1800]] – [[Alessandro Volta]] napisôł do baderów z Royal Society w Londine o jigò wënalôzkù ògniwa Voltë, pierszi baterii * [[1815]] – [[Napoleon]] nawrôca z ostrowa Elbë do Pariza i naczëna slédné 100 dniów jakò francësczi cesôrz * [[1916]] – [[Albert Einstein]] ògłosëł teorëjã raznotë (relatiwnotë) * [[1978]] – [[Kristina Chojnowskô-Liskiewicz]], pòlskô jinżiniérka okrãtowô i kapitan, jakò pierszô białka na swecie, samòtno okrãżéła całi swiat w żeglówce * [[2001]] – Taliban w Afganistónie rozwalôł 2 stolemné szlachotë Buddy przez wëbùchnienié * [[2003]] – USA naczëna ataka i wòjnã w [[Irak|Iraku]] * [[2010]] – Na Islandëji wëbùchnienié wùlkana kòl lodówca Eyjafjallajökull * [[2015]] – [[Zacmienié Słuńca]] === Ùrodzëlë sã === * 43 r. pne. – [[Òwidiusz]], rzimsczi pòéta (ùm. 17 r. ne.) * [[1828]] – [[Henrik Ibsen]], norwesczi runita (ùm. 1906) * [[1941]] – [[Jerzi Duda-Gracz]], pòlsczi malôrz, cechownik, pedagóga (ùm. 2004) * [[1956]] – [[Stanisłôw Janke]], kaszëbsczi pòéta, runita, dolmacz, dzejôrz, przedolmacził [[Pón Tadeùsz|Póna Tadeùsza]] na kaszëbsczi * [[1957]] – [[Spike Lee]], amerikańsczi reżiséra filmowi * [[1986]] – [[Ruby Rose]], aùstralëjskô teatrownica === Ùmarlë === * [[1727]] – [[Isaac Newton]], stolemni angelsczi naukòwiec (ùr. 1642) * [[1738]] – [[Jan Balthasar Langa]], górnosorbsczi ksadz, runita, dolmacz na górnosorbsczi jãzëk (ùr. 1697) * [[1806]] – [[Salomea Deszner]], pòlskô teatrownica, òperowô spiewôrka (ùr. 1759) * [[1925]] – [[George Curzon]], britijsczi pòlitikorz, minystr zagrańcznech sprawów, znóny z Linii Curzona – grańcë pòlskô-ruscziej (ùr. 1859) * [[1929]] – [[Ferdinand Foch]], francësczi jenerôł, marszôłk Francëji, marszôłk Polsczi, feldmarszôłk Wiôldżi Britaniji (ùr. 1851) * [[2016]] – [[Anker Jørgensen]], dënsczi politikòrz socjaldemokraticzni, beł premierã Dëńsczi (ùr. 1922) == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Roczëzna}} {{Kalãdarium}} {{Aùtokat/Kalãdarium/Dzéń}} tizeopg9skogk5st3ixm87fmf3qfwo6 0 1075 208730 204416 2026-07-19T00:53:23Z Iketsi 3254 anielsczi→angelsczi 208730 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Wikipedia-logo-v2.svg|mały|Logò Wikipediji]] Ùdba '''Wikipediji''' (http://www.wikipedia.org) òsta zrëszónô w [[stëcznik|stëcznikù]] [[2001]] rokù. Jé zgrôwã je ùsôdzenié [[wòlnô dokùmentacjô|wòlny]], [[Internet|internetowi]] [[encyklopediô|encyklopedii]]. [[Przédnô starna|Kaszëbskô Wikipedijô]] je partã ny ùdbë w [[kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczim jãzëkù]]. == Wikipedia == Afrikaans • አማርኛ • العربية • Azərbaycanca • বাংলা • Беларуская • Bosanski • Български • Català • Česky • Cymraeg • Dansk • Deutsch • Eesti • Ελληνικά • English • Español • Euskara • فارسی • Français • Gaeilge • Galego • ગુજરાતી • 한국어 • Հայերեն • हिन्दी • Hrvatski • Bahasa Indonesia • Íslenska • Italiano • עברית • ಕನ್ನಡ • ქართული • ភាសាខ្មែរ • Кыргызча • ພາສາລາວ • Latviešu • Lietuvių • Македонски • Magyar • മലയാളം • मराठी • Bahasa Melayu • Монгол • မြန်မာဘာသာ • Nederlands • नेपाली • 日本語 • Norsk • ଓଡି଼ଆ • অসমীযা় • Oʻzbekcha • ਪੰਜਾਬੀ • Polski • Português • Қазақша • Română • Русский • Shqip • සිංහල • Slovenčina • Slovenščina • Srpski • Suomi • Svenska • Kiswahili • Tagalog • தமிழ் • తెలుగు • ภาษาไทย • Türkçe • Українська • اردو • Tiếng Việt • 中文 • isiZulu == Sosterné ùdbë == * [http://www.wiktionary.org '''Wikisłowôrz'''] - ''Wielejãzëkòwi słowôrz'' ''([http://pl.wiktionary.org/wiki/Kategoria:Język_kaszubski Kaszëbsczi jãzëk w pl.wiktionary.org])'' * '''[http://www.wikiquote.org Wikicëtaty]''' - ''Zbiérk cëtatów'' * '''[http://www.wikinews.org Wikinews]''' - ''Wiki-nowinë'' * [[commons:Main Page|'''Wikimedia Commons''']] - ''Repòzytorium mediów'' * [[wikisource:pl:Strona główna|'''Wikisources''']] - ''Zdrojowé dokùmentë'' * '''[http://www.wikibooks.org Wikibooks]''' - ''Darmòwé ùczbòwniczi'' * [[wikispecies:Main Page|'''Wikispecies''']] - ''Zortownik gatënków'' * [[m:Main Page|'''Meta-Wiki''']] - ''Kòòrdinacëjô projektów'' == Òbaczë téż == * [[Kiwix]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://www.wikipedia.org/ Wikipedia w angelsczim jãzëkù] * [https://web.archive.org/web/20031203221040/http://en2.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Multilingual_coordination Zestôwk Wikipediji w jińszëch mòwach] * [http://meta.wikipedia.org/ Artikle ë diskùsëje ò wszelejaczich sprawach sparłãczonëch z ùdbama Wikipediji] [[Kategòrëjô:Encyklopedie]] [[Kategòrëjô:Wikimedia]] cxvkxfudpmb22pufssqq2l4pfddr3ep 0 1079 208671 205423 2026-07-19T00:19:58Z Iketsi 3254 anielsczi→angelsczi 208671 wikitext text/x-wiki {{Kalãdôrzk}} === Swiãta ë ùroczëznë === * [[Mionowi dzéń]] swiãtëją: Andrzéj, Berta, Elżbiéta, Hiacyńt, Jinocenti, Jack, Jacãti, Malwina, Òdo, Tédór * [[Filipinë]] – Dzéń Filipińskò-Amerikańsczi Drëchizni * Rwanda – Dzéń Wòlnotë (kùńc mùżdżówczi w Rwandze 1994) * [[USA]] – Dzéń Samòstójnotë (Independence Day) === Wëdarzenia === * [[1776]] – Nordowô Amerika: 13 angelsczich kolonii ògłosëłë samòstójnotã od [[Wiôlgô_Britanijô|Wiôldzi Britanji]] i spisëłë deklaracejã samòstójnotë, czej bëło zaczątkã ùsôdzyna [[USA|Zjednónëch Krajów Americzi]]. * [[1865]] – [[Lewis Carroll]] wëdôł ksążkã "Alicjô w Krôjine Czôrów". * [[1897]] – Pierwszi elektriczni tramwaj w [[Szczecëno|Szczecënë]]. * [[1901]] – W [[Stôłpsk|Stôłpskù]] nowi rôtësz. * [[1941]] – Mùżdżówka profesorów: we Lwowie miemieccë naziscë pòmòrdowelë 25 polsczich profesorów i jich rodzëznë, w tim [[Tadeusz Boy-Żeleński|Tadeùsza Boya-Żeleńsczégò]]. * [[1946]] – W [[Gduńsk]]ù pùblicznô egzekucjô: pòwiszonëch òstëlë 6 nôleżniców personelù i 5 pòlsczich kapo z lagrù Stutthof. * [[1946]] – W [[Kielce]]ch pògrom Żëdów (kielecczi pògrom). === Ùrodzëlë sã === * [[1095]] – [[Usama Ibn Munkiz]], syrëjsczi aristokrata, rëcôrz, prowadnik fortù Szajzar, diplomata, rézownik, pòeta, runita, aùtor achtnionégò pamiãtnika (ùm. 1188) * [[1767]] – [[Bakin Kyokutei]], japońsczi runita, pòeta, malôrz (ùm. 1848) * [[1804]] – [[Nathaniel Hawthorne]], amerikańsczi runita, aùtor "Szkarlatni lëtrë" (ùm. 1864) * [[1807]] – [[Giuseppe Garibaldi]], italsczi rewolucjonista, politiczni dzejôrz (ùm. 1882) * [[1873]] – [[Zofia Moraczewska|Zofiô Moraczewskô]], pòlskô dzejôrka, pòlitikôrka, pòsłônka na Sejm (ùm. 1958) * [[1896]] – [[Janina Mierzecka|Janina Mierzecka]], pòlskô fotografka, cechowniczka (ùm. 1987) * [[1927]] – [[Gina Lollobrigida]], italskô téatrownica * [[1929]] – [[Konrad Swinarski|Kónrôd Swinarsczi]], pòlsczi téatrowi, filmowi, telewizijni i òperowi reżiser (ùm. 1975) * [[1934]] – [[Křesćan Bart]], górnosorbsczi téatrownik, téatrowi reżiser * [[1936]] – [[Henryk Grynberg]], pòlsczi runita, swiôdk Holokaustù * [[1936]] – [[Zdzisława Donat]], stolemna pòlskô òperowô śpiewôrka (koloraturowi sòpran) === Ùmarlë === * [[1826]] – John Adams – drëdżi prezydent USA * [[1826]] – Thomas Jefferson – trzecy prezydent USA * [[1921]] – Antón Grabowsczi, pòlsczi inżiner, esperantista (ùr. 1857) * [[1934]] – [[Maria Skłodowska-Curie|Mariô Skłodowskô-Curie]], pòlskò-franceskô ùczona, noblëstka z chemii i fizyki (ùr. 1867) * [[1941]] – [[Tadeusz Boy-Żeleński|Tadeùsz Boy-Żeleńsczi]], pòlsczi runita, dolmacz (ùr. 1874) – mùżdżówka profesorów * [[1943]] – [[Władysław Sikorski|Władisłôw Sikorsczi]], pòlsczi generał, minister, premier (ùr. 1881) – katastrofa samolotù w Gibraltarze * [[2003]] – [[Barry White]], amerikańsczi spiewôrz (ùr. 1944) == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Roczëzna}} {{Kalãdarium}} {{Aùtokat/Kalãdarium/Dzéń}} 081oanqkbvxkx7cafk7jqrpfh91gd6g 0 1393 208689 207900 2026-07-19T00:34:42Z Iketsi 3254 telefón = + 208689 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò |gwôsné miono = Rzeczpospolita Polska |miono = Pòlskô Repùblika |miono-genitiw = Pòlsczi |fana = Flag of Poland.svg |herb = Herb Polski.svg |na karce = LocationPoland.svg |jãzëk = [[Pòlsczi jãzëk|pòlsczi]] |stolëca = Warszawa |fòrma państwa = repùblika |wiéchrzëzna = 312&nbsp;696<ref>Główny Urząd Statystyczny, dane za rok 2018, stan na 01.01.2018. [https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/ludnosc/ludnosc/powierzchnia-i-ludnosc-w-przekroju-terytorialnym-w-2018-roku,7,15.html]</ref><ref>Bankier.pl, Powierzchnia Polski wzrosła o 1643 ha [https://m.bankier.pl/wiadomosc/Powierzchnia-Polski-wzrosla-o-1643-ha-7603883.html]</ref> |procent-wòdë = 3.07 |lëdztwò = 38&nbsp;483&nbsp;957 | rok = 2014 |dëtk = pòlsczi złoti | kòd dëtka = PLN |czasowô cona = +1 |swiãto = [[3 maja]], [[11 lëstopadnika]] |himn = Mazurek Dąbrowskiego (Mazurk Dąbrowsczégò) <center>[[Òbrôzk:Mazurek Dąbrowskiego (official instrumental).oga]]</center> |kòd = PL |Internet = .pl |telefón = +48|Mònarcha=|Prezydeńt=[[Karól Nawrocczi]]|Premiéra=[[Donôld Tusk]]|kònstitucjô=Kònstitucëjô Pòlsczi Repùbliczi z 3 łżëkwiata 1997|aùtowi kòd=PL|lata jistnienia=}} '''Pòlskô Repùblika''' ({{jãz.|pl}} ''Rzeczpospolita Polska'') je państwã w Westrzédny [[Eùropa|Eùropie]] nad [[Bôłt|Bôłtã]]. Je nôleżnikã [[Eùropejskô Ùnijô|Eùropejsczi Ùniji]] ë [[NATO]]. Greńczë z państwama: [[Miemieckô|Miemiecką]], [[Czeskô Repùblika|Czeską Repùbliką]], [[Słowackô|Słowacką]], [[Ùkrajina|Ùkrajiną]], [[Biôłorëskô|Biôłorëską]], [[Lëtewskô|Lëtewską]] ë [[Ruskô|Ruską]] ([[Kaliningradzkô Òbéńda]]). Stolecznym gardã Pòlsczi Repùbliczi je [[Warszawa]]. == Miono państwa == === Etimologiô === Miono ''Pòlskô'' (''Polska'') wëprowôdzô sã òd [[plemiã]] [[Pòlanie|Pòlanów]], chtërné mieszkało w dzysdniowi [[Wiôlgòpòlskô|Wiôlgòpòlsce]]. Słowò ''Pòlanie'' mòże dolmaczëc jakno "ti, co mieszkają na pòlach". Mòże docëgac, że przédnym zajãcym Pòlan béł òbróbk rolë, w rozszlachòwanim do jinszëch plemionów, np. [[Wislanie|Wislanów]] ë [[Mazowszanie|Mazowszanów]], chtërné zamieszkiwałë lasowaté môle. Dôwni ùżëwelë łacyńsczich mionów: ''terra Poloniae'' - Pòlskô zemia abò ''Regnum Poloniae''. Miono ''Polska'' je ùżiwóné do òpisënkù państwa ju òd XIV stolatô. Zemie Pòlanów òd XIV stolatô miałë miono ''Staropolska'' (Stôropòlskô), a pùzdni ''Wielkopolska'' (Wiôlgopòlskô). Dlô procëmnotë zemie na pôłnim miałë miono ''Małopolska'' (Môłopòlskô). Jinszé miona Pòlsczi (''Lechia'', z persczégò ''Lahestn'', z lëtewsczégò ''Lenkija'') ë Pòlôchów (rusczi ''Lach'', madżarsczi ''Lengyel'') są òd plemieniô Lãdzanów ({{jãz.|pl}} ''Lędzianie''), chtërny, jak sã ùznôwô, zamieszkiwelë w dzysdniowim pôłniowò-pòrénkòwim dzélu Pòlsczi. Słowò ''Rzeczpospolita'' òznôczô repùblika. === Òdmiana === Hewò pòjedincznô lëczba i wielnô lëczba jistników ''Pòlskô'' i ''Pòlôch,'' i znankòwnika ''pòlsczi'': {| class="wikitable" |+Òdmiana jistników ! ![[Nazéwôcz]] ![[Rodzôcz]] ![[Dôwôcz]] ![[Winowôcz]] ![[Nôrzãdzôcz]] ![[Môlnik]] ![[Wòłôcz]] ! |- ! rowspan="2" |Pòlskô |Pòlskô |Pòlsczi |Pòlsce |Pòlską |Pòlską |Pòlsce |Pòlskô !Pòjedincznô lëczba |- |Pòlsczi |Pòlsk(ów) |Pòlskóm |Pòlsczi |Pòlskama |Pòlskach |Pòlsczi !Wielnô lëczba |- ! rowspan="2" |Pòlôch |Pòlôch |Pòlôcha |Pòlôchòwi |Pòlôcha |Pòlôchã |Pòlôchù |Pòlôch(ù) !Pòjedincznô lëczba |- |Pòlôszë |Pòlôchów |Pòlôchóm |Pòlôchów |Pòlôchama |Pòlôchach |Pòlôszë !Wielnô lëczba |} {| class="wikitable" |+Òdmiana znankòwnika ! rowspan="2" | ! colspan="3" |Pòjedincznô lëczba ! colspan="2" |Wielnô lëczba |- !chłopsczi ôrt !białgłowsczi ôrt !dzecny ôrt !chłopskòpersónowi ôrt !niechłopskòpersónowi ôrt |- ![[Nazéwôcz]] |pòlsczi | | | | |- ![[Rodzôcz]] | | | | | |- ![[Dôwôcz]] | | | | | |- ![[Winowôcz]] | | | | | |- ![[Nôrzãdzôcz]] | | | | | |- ![[Môlnik]] | | | | | |- ![[Wòłôcz]] | | | | | |} == Nôrodné mërczi == Zgòdno z Kònstitucją Pòlsczi Repùbliczi z [[3 łżëkwiata]] [[1997]] rokù nôrodnyma mërkama Pòlsczi Repùbliczi są: * Herb Pòlsczi Repùbliczi – biôłi òrzeł w krónie w czerwionym pòlim. * Fana Pòlsczi Repùbliczi – farwë białô ë czerwionô * Hymn Pòlsczi Repùbliczi – [[Mazurk Dąbrowsczegò]] == Religiô == Dominującą religią w Pòlsczi Repùblice je [[Katolëcëzna|rzimskòkatolëckô]] wiara. Kòl 95% lëdztwa je [[Rëchcënë|òrechconëch]] w òbrządkù [[Katolëcczi Kòscół|rzimskòkatolëcczégò Kòscoła]]. Òkróm tégò w Pòlsczi Repùblice żëją m.jin.: [[Grekòkatolëcczi Kòscół|grekòkatolëcë]], wëznôwcë [[Prawòsłôwnô christianizna|prawòsłôwny christianiznë]], [[Lëterstwò|lëtrowie (ewangelicë)]], [[Islam|mùzelmanie]], [[Agnosticëzna|agnosticë]] ë [[Atejizna|atejiscë]]. == Geògrafiô == [[Òbrôzk:Pòlscziegrańce.png|mały|330px|Długòta grańców Pòlsczi]] [[Òbrôzk:Wisla-kolo-Torunia.jpg|mały|330px|Dolëzna nôdłëgszi rzeczi Pòlsczi (Wisła), kòle [[Toruń|Torunia]]]] [[Òbrôzk:Poland-satellite.jpeg|mały|Pòlskô na satelitarnim òdjimkù.]] [[Òbrôzk:Szczecin Zamek Ksiazat Pomorskich (od pln-wsch).jpg|mały|[[Szczecëno]], zómk ksążëcy]] Greńce dzysdniowi Pòlsczi ùsztôłcone òstałe w [[1945]] r., pò drëdżi swiatòwi wòjnie. W przërównanim do [[1939]] rokù, greńcë òstałe przesëniãte na zôpôd, kosztã pòrénkòwich môlów. Pò 1945 miałë môl dwie teritorialné kòrektë: * [[15 gromicznika]] [[1951]] – z [[Ùkrajina|Ùkrajinską SRR]] 480&nbsp;km². Za gardë: [[Bełz]], [[Krystonopol]] ë [[Sokal]] ze zleżënama wãgla, Pòlskô dôsta [[Ustrzyki Dolne]] ë [[Lutowiska]] (tekst ùgodë pòdóné je w Dz. U. 52.11.63) ([http://pl.wikisource.org/wiki/Umowa_o_zmianie_granic Tekst ùgodë ò zjinaczenim greńców z 1951] ''w pòlsczim jãzëkù'') * [[1 stëcznika]] [[1959]] – z [[Czechosłowackô|Czechosłowacką]]. Za kòlonijã [[Tkacze]] kòl gardu [[Szklarska Poręba]], banowiszcze ë banową régã, Pòlskô dôsta ùriwk lasnégò môlu. Długòta greńców Pòlsczi je 3582&nbsp;km, w tim 528&nbsp;km to sztrãd Bôłtu. Pòlskô greńczë z: * òd zôpadu z [[Miemieckô|Miemiecką]] (467&nbsp;km), * òd pôłniégò z [[Czeskô Repùblika|Czeską Repùbliką]] (790&nbsp;km) ë [[Słowackô|Słowacką]] (539&nbsp;km), * òd pòrénkù z [[Ùkrajina|Ùkrajiną]] (529&nbsp;km) ë [[Biôłorëskô]] (416&nbsp;km), * òd nordë z [[Lëtewskô|Lëtewską]] (103&nbsp;km) ë [[Ruskô|Ruską]] ([[Kaliningradzkô Òbéńda]]) (210&nbsp;km). Pòlskô ja na 9 môlu w Eùropie żle to jidze ò wiéchrzëznã ë na 8 żle to jidze ò wielënã lëdztwa. Z nordë na pôłnié Pòlskô rozcygô sã na długòtã 649&nbsp;km, co je 5° ë 50'. Je to przëczëną nierównoscë długòtë dnia midze nordową ë pôłniową Pòlską. Òb lato na nordze dzéń je długszi ò wicy jak gòdzënã niż na pôłnim, òb zëma na òpak. Z zôpadu na pòrénk Pòlskô rozcygô sã na 689&nbsp;km, co je 10° 01'. Całownô rozcëgô Pòlsczi (z zôpôdu na pòrénk ë z norde na pôłnie) je 15°51'. Pòlskô je w conie westrzédnoeùropejsczégò czasu, je to słuńcowi czas pôłnika 15°. Geògrafné kòordinatë skrôwnëch môlów Pòlsczi: * 49°00' [[geògrafnô szérzô|N]] – Wëszëńc [[Opołonek]], * 54°50' N – [[retk]] [[Rozewie]], * 14°07' [[geògrafnô długòtô|E]] – łëk [[Òdra|Òdrë]] kòle Dólnégò Osinowa, * 24°08' E – kòlano [[Bug (rzéka)|Buga]] kòle Zosina. Geòmétrowi westrzódk Pòlsczi je we wsë Piątek kòle gardu [[Łęczyca]]. Nôstôrszi ([[1775]]) òbrechowóny geòmétrowi westrzódk Eùropy je w Suchowolë kòl gardu [[Sokółka]], w pòdlasczim wòjewództwie. Przez Pòlskã przebiegiwô téż greńca midzë kòntinentalnym blokã Pòrénkòwi a Zôpadny Eùropë. Nôdłëgszé rzeczi w Pòlsce to: * [[Wisła]] (1047&nbsp;km) * [[Òdora]] (854&nbsp;km, w Pòlsczim dzélu 742&nbsp;km) * [[Warta]] (808&nbsp;km) * [[Bùg]] (772&nbsp;km, w Pòlsczim dzélu 587&nbsp;km) === Geòlogòwô bùdacjô === W Pòlsce schôdzą sã 3 wiôldżé tektonowé jednotë: # [[prekambrijskô platfòrma]] pòrénkòwi Eùropë (pòrénkòwô ë nordowo-pòrénkòwô Pòlskô), tak tej [[Pòrénkòwoeùropejskô Niżawa]]. # [[peleòzojicznô platfòrma]] westrzédny ë zôpôdny Eùropë ([[Pòzaalpejskô Westrzédnô Eùropa]]). Spód ùsôdu ny platfòrmë pòkôzëją sã dzéle [[herecyńsczé górotworë|herecyńsczich]] ë [[kaledońsczé górotworë|kaledońsczich górotworów]] (Zôpadné ë Pòrénkówé Sudetë, Górë Swiãtokrziżewé). # [[alpidë]] ([[Karpatë]] z Pòdkarpacym). === Klimat === <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Temperatura-roczna-Polski.png|1991–2020 Òbrôzk:1-Temperatura roczna 2001-2025.png|2001–2025 Òbrôzk:Roczna suma opadów.png|1991–2020 Òbrôzk:Okres wegetacyjny w Polsce.png|1991–2020 </gallery> === Wëdrzatk plónu === Wiôldżi dzél Pòlsczi zajëmówają niżawë pòrénkòwégò dzélu Westrzédeùropejsczej Niżawy, a strzédni wëszańc je 173&nbsp;m [[n.r.m.]] Geògrafne krôje ùłożëne są równoleżnikòwo òd niżaw na nordze i w westrzédni Pòlsce do wëszaw ë gór na pôłnim. Nôwikszim môlem w Pòlsce są [[Rysy]] w [[Tatrë|Tatrach]] (2499&nbsp;m n.r.m.), nôniżej je depresejô Elbląsczie Raczki na Wislanëch Żuławach (1,8&nbsp;m&nbsp;p.r.m.). === Sprôwné pòdzelenié === Òd [[1 stëcznika]] [[1999]] rokù je w Pòlsce trzëstopniowé sprôwné pòdzelenié na [[wòjewództwò|wòjewództwa]], [[kréz|krézë]] ë [[gmina|gminë]] '''Wòjewództwa''': <!--[[Òbrôzk:Polska2002_1.png|mały|280px|Ùrzãdny pòdzélënk Pòlsczi òd [[1999]] r.]]--> {| * [[dólnoszląsczé wòjewództwò]] * [[kùjawskô-pòmòrsczé wòjewództwò]] * [[lubelsczé wòjewództwò]] * [[lubùsczé wòjewództwò]] * [[łódzczé wòjewództwò]] * [[małopòlsczé wòjewództwò]] * [[mazowiecczé wòjewództwò]] * [[òpòlsczé wòjewództwò]] * [[pòdkarpacczé wòjewództwò]] * [[pòdlasczé wòjewództwò]] * [[pòmòrsczé wòjewództwò]] * [[szląsczé wòjewództwò]] * [[swiãtokrzësczé wòjewództwò]] * [[warminskô-mazursczé wòjewództwò]] * [[wiôlgôpòlsczé wòjewództwò]] * [[zôpadnopòmòrsczé wòjewództwò]] |} == Lëdztwò == [[Òbrôzk:Poland-demography.png|330px|mały|Lëdztwò Pòlsczi w latach [[1961]]-[[2014]] (w tësącach)]] Pòlskô je zamieszkiwónô w zacht wikszoscë przez [[Pòlôsze|Pòlôchów]]. Są òni [[Słowiani|słowiańsczim lëdã]] ë mówią w [[pòlsczi jãzëk|pòlsczim jãzëkù]], jaczi słëchô do [[zôpadnosłowiańsczé jãzëczi|zôpadnosłowiańsczich]] jãzëkòw. Dlô dzéla òbiwatelów Pòlsczi rodną mòwą je krewny z nim [[kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczi]] ôs jiné miészëznowé mòwë. Pòlsczi je ùrzãdnym jãzëkã państwa, le prawò dôwô [[nôrodnô miészëzna|nôrodnym miészëznóm]] mòżlëwòtã ògreńczonégò brëkòwaniô swòjëch jãzëków w gminach dze stanowią wicy jak 20% pòpùlacëji. Wedle Nôrôdnégò Òglowégò Spisënkù ([[2002]]), 97,8% mieszkańców Pòlsczi mówi na codzéń w pòlsczim jãzëkù. Nôczãstszé jãzëczi miészëznów to: [[miemiecczi jãzëk|miemiecczi]], [[ùkrajińsczi jãzëk|ùkrajińsczi]], [[Biôłorusczi jãzëk|biôłorësczi]], [[cëgańsczi jãzëk|cëgańsczi]], [[rusczi jãzëk|rusczi]], [[lëtewsczi jãzëk|lëtewsczi]] ë [[rusynsczi jãzëk|łemkòwsczi]]. Do ùznónëch w Pòlsce [[Nôrodné i etniczné miészëznë w Pòlsce|nôrodnëch i etnicznëch miészëznów]] nôleżą taczé miészëznë, jak [[Armeńskô miészëznã w Pòlsce|armeńskô]], [[Biôłorëskô miészëzna w Pòlsce|biôłorëskô]], [[Czeskô miészëzna w Pòlsce|czeskô]], [[Karajimskô miészëzna w Pòlsce|karajimskô]], [[Lëtewskô miészëzna w Pòlsce|lëtewskô]], [[Łemkòwskô miészëzna w Pòlsce|łemkòwskô]], [[Miemieckô miészëzna w Pòlsce|miemieckô]], [[Rëskô miészëznã w Pòlsce|rëskô]], [[Romskô miészëzna w Pòlsce|romskô]], [[Słowackô miészëznã w Pòlsce|słowackô]], [[Tatarskô miészëzna w Pòlsce|tatarskô]], [[Ùkrajińskô miészëznã w Pòlsce|ùkrajińskô]] ë [[Żëdowskô miészëznã w Pòlsce|żëdowskô]]. == Galeriô == <gallery mode="packed"> Gdansk Glowne Miasto.jpg|[[Gduńsk]] Muelle de Sopot, Polonia, 2013-05-22, DD 18.jpg|[[Sopòt]] Castillo de Malbork, Polonia, 2013-05-19, DD 04.jpg|[[Malbórg]] Wilanów Palace.jpg|[[Wilanowò]] Wawel_(4).jpg|[[Krakòwò]] </gallery> == Òbaczë téż == * [[Eùropejskô Ùnijô]] * [[Kaszëbë]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://www.polska.pl/ Polska.pl] * [https://web.archive.org/web/20180717145713/http://www.prezydent.pl/ Prezydent PR] {{Eùropa}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòlskô| ]] [[Kategòrëjô:Eùropejsczé państwa]] q3yx8sp1rc2rua374236lcdgzn017gf 0 1423 208643 208246 2026-07-19T00:00:01Z Iketsi 3254 Moving from [[Category:Dëńskô]] to [[Category:Duńskô]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 208643 wikitext text/x-wiki {{Historicznô pòstac|miono=Erik Pòmòrsczi|òbrôzk=ErichI.1500.JPG|òpisënk=Wëmalënk ksążëca (1500)|tytuł=Król Norwesczi, Król Duńsczi, Król Szwédzczi, słëpsczi ksążã, stôrgardzczi ksążã|dinastiô=Grificë|òjc=[[Wartësłôw VII|Warcësłôw VII]]|matka=Mariô Meklembùrskô|dzecë=Érik (młodszi)|data smiercë=przed 16 czerwińca 1459|data ùrodzeniô=przed 11 czerwińca 1382}}[[Òbrôzk:Erik af Pommern.jpg|mały|Kòrónowanié Érika Pòmòrsczégò na króla Duńsczi, Szwédzczi ë Norwesczi|lewo]] [[Òbrôzk:Erikafpommernsdanskeunionssegl.jpg|mały|Sztãpel Érika Pòmòrsczégò brëkòwóny w latach 1398–1435]]'''Érik Pòmòrsczi''' (ùr. przed [[11 czerwińca]] 1382 w [[Dërłowò|Rëwałdze]], ùm. przed [[16 czerwińca]] [[1459]] tamò; ''Erik I'' - pòmòrsczi titel, ''Erik af Pommern'' - duńsczi titel, ''Erik av Pommern (Erik XIII)'' - szwédzczi titel, ''Erik av Pommern (Erik III)'' - norwesczi titel) béł sënã [[Warcësłôw VII|Warcësława VII-gò]] ë Marii Meklembùrsczi. Przë rëchcënach dostôł miono Bògùsłôw, pò starkù [[Bògùsłôw V|Bògùsławie V]], bùdownikù zómkù w Rëwałdze. W [[1388]] rokù, wzãti za swòje przez swòjã cotkã, duńską królewą Małgòrzatã I, przëcygnął do [[Roskilde]] w Duńsczi. W [[1389]] erbòwôł òd ni Norwesczé Królestwò, w [[stëcznik|stëcznikù]] [[1396]] òstôł wëbróny królã Duńsczi, a w [[lëpińc]]u – Szwédzczi. [[20 czerwińca]] [[1397]], jakno rezultat starë Małgòrzatë I, na zómkù w Kalmarze ([[Szwedzkô|Szwédzkô]]) doszło do ùgôdënkù midzë [[Dëńskô|Duńską]], [[Szwedzkô|Szwédzką]] ë [[Norweskô|Norweską]], zwóny [[Kalmarskô Ùniô|Kalmarską Ùnią]]. Ji pierszim królã òstôł Érik Pòmòrsczi, równak jaż do smiercë Małgòrzatë w [[1412]] dzelił z nią włôdzã nad [[Skandinawiô|Skandinawią]]. W [[1405]] òdbéł sã zdënk Érika z Filipiną – córką angelsczégò króla [[Henrik IV|Henrika IV]]. Érik miôł abicje stwòrzëc wiôldżé skandinawsczé imperium z centrum w Duńsce. W [[1429]] rokù w gardze [[Helsingør]] nad cesniną [[Øresund]] wprowadzył mòrsczé [[Czło|czła]] dlô òkrãtów wpłiwającëch ë wëpłiwającëch z [[Bôłt]]u. Przez wicy jak 4 stalata no czło dôwało duńsczémù państwù zacht zwësk. Dejadë dosc chùtkò wdôł sã Érik w marachùjącé wòjnë z [[Hanza|Hanzą]], a przez to narôsta òpòzycjô procëm niemù. Òsoblëwò wiele procëmników miôł westrzód [[Szwédowie|Szwédów]], chtërny òbskôrżelë gò téż ò fawòrizowanié [[Dënowie|Dënów]] ë [[Pòmòrzanie|Pòmòrzanów]] przë òbsadzywanim ùrzãdów. W [[1439]] mùszôł ùstãpic z tronu ë wëcopôł sã do zómkù na [[Gòtlandiô|Gòtlandii]]. Stamtądka wiele razë napôdôł jakno pirata na òkrãtë, ë dlôte dostôł pòzwã „pòslédnégò wikinga Bôłtu”. W [[1449]] przebiwôł zôs w Rëwałdze, tu rozbùdowôł zómk ë jakno Érik I przëjimnął włôdzã nad słëpsczim dzélã [[Pòmòrskô|Pòmòrsczi]] òd [[Bògùsłôw IX|Bògùsława IX-gò]]. Ùmiarł [[3 maja]] [[1459]] rokù, pòchòwóny òstôł w mariacczim kòscele w Rëwałdze. [[Òbrôzk:Armoiries medievales d Eric de Poméranie 1382-1459.svg|centruj|mały|274x274px|<small>Céch Érika: Pòle serca - céch Norwesczi; trzë lewë - céch Duńsczi; trzë kòrónë - céch Szwédzczi, lew - céch Szwédzczi; grif - céch Pòmòrzô</small>]] {| align="center" border="2" cellpadding="8" cellspacing="0" !Pòprzédca !Lësta panowników !Nôslédnik |----- |align="center" width="33%"|[[Małgòrzata I]] ''(Margrete 1.)'' |align="center" width="33%"|[[Lësta panowników Duńsczi]] |align="center" width="34%"|[[Krësztof III Bajersczi]] ''(Christoffer 3. af Bayern)'' |----- |align="center" width="33%"|[[Małgòrzata I]] ''(Margreta)'' |align="center" width="33%"|[[Lësta panowników Norwesczi]] |align="center" width="34%"|[[Krësztof III Bawarsczi]] ''(Christoffer af Bayern)'' |----- |align="center" width="33%"|[[Małgòrzata I]] ''(Margareta)'' |align="center" width="33%"|[[Lësta panowników Szwédzczi]] |align="center" width="34%"|[[Karol VIII]] ''(Karl Knutsson Bonde)'' |} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Ksyżëce Zôpadny Pòmòrsczi]] [[Kategòrëjô:Duńskô]] [[Kategòrëjô:Szwédzkô]] [[Kategòrëjô:Skandinawiô]] mt7rif2kgbtcwk0vtoknoo9pxa1xnua 0 1448 208600 208341 2026-07-18T16:38:41Z Iketsi 3254 {{Jiné znaczënczi}} 208600 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Porenkowo_Pomorsko_1.png|mały|Kôrta Pòrénkòwi Pòmòrsczi z zaznaczenim dzysdniowi kaszëbsczi òbéndë ôs dôwny zemi Słowińców]] {{Jiné znaczënczi}} '''Kaszëbë''' abò '''Kaszëbskô''' ({{jãz.|pl}} ''Kaszuby'', {{jãz.|la}} ''Cassubia''<ref>[http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_III/904 Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom III]</ref>, {{jãz.|de}} ''Kaschubei'' abò ''Kaschubien'') – kùlturowi i etnograficzny región leżący nad sztrądã pôłniowégò [[Bôłt]]u, part [[Pòmòrskô|Pòmòrsczi]]. Aùtochtonicznymi mieszkańcama ti zemi są [[Kaszëbi]] (pòtomkòwie [[Pòmòrzónie|Pòmòrzanów]]), chtërny ùżiwają [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczégò jãzëka]], jaczi mô w [[Pòlskô|Pòlsce]] òd 2005 rokù sztatus [[Òbéndowi jãzëk|regionalnégò jãzëka]]<ref>[https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20050170141 Ustawa z dnia 6 stycznia 2005 r. o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz o języku regionalnym]</ref>. Dzysdnia nen región òbjimô pòwiôtë: [[Kartësczi kréz|kartësczi]], [[Bëtowsczi kréz|bëtowsczi]], [[Lãbòrsczi kréz|lãbòrsczi]], [[Pùcczi kréz|pùcczi]], [[Gduńsczi kréz|gduńsczi]], [[Wejrowsczi kréz|wejrowsczi]], [[Stôłpsczi kréz|stôłpsczi]], [[Człëchòwsczi kréz|człëchòwsczi]], [[Kòscérsczi kréz|kòscérsczi]], [[Chònicczi kréz|chònicczi]] a téż gardë: [[Gdiniô|Gduńsk]], [[Gdiniô|Gdiniã]] i [[Sopòt]]<ref>[https://kaszebsko.com/mapa-kaszub ''Kôrta Kraju Kaszëbów / Mapa Kaszub | Kaszëbskô Jednota''] [online], kaszebsko.com [przëstãp 2021-03-23].</ref>. == Etimologiô miona == Òbstoją rozmajité hipòtezë na témie pòchòdzënkù pòzwë Kaszëbë. Mëslono sã nód tim ju w strzédnowiekù; z tegò cządu pòchòdzy hipòteza, nibë miono Kaszëbë (w fòrmie Casshubi) wëwòdzëło sã òd dłëdżich, szëroczich ruchnów, ùłożonëch w gùbë (hùbë), ztądka ''kasac hùbë'' mdzëło òznaczac ''ùkładac w gùbë''. Taczi przekôz pòjawił sã w [[Wiôlgòpòlskô kronika|wiôlgòpòlsczi kronice]], a za nią pòwtôrzôlë jã m. jin. [[Jón Dłëgòsz]] i [[Thomas Kantzow]]. Na hipòteza bëła jesz pòdtrzëmëwónô w XX wiekù. Jinszą wersjã zaczątkòwôł [[Krësztof Celestin Mróngòwiusz]], jaczi pòdôł w swòjim słowôrzu, że miono Kaszëbë pòchòdzy òd kòżëcha (szëba – kòżëch noszony na Kaszëbach). [[Wiktór Czajewsczi]] pòdôwôł, że ne miono pòchòdzy òd ''kòzô szëba'', równak na hipòteza ni nalazła pòpiarcô. [[Adóm Tadeùsz Narëszewicz]] wëwòdzył miono Kaszëbë òd Kizynów-Lutków ([[Chëżónie|Chëżónów]]), tj. Kiszëbów abò Kiszubów. Miemiecczi etnograf Franz Tetzner wëmienił czile bédënków pòchòdzënkù tegò miona, np. òd lëtewsczich słów ''kuzas'' (jup) i ''kuzabas'' (mô czile znaczënków: kòszik z òlszënowi kórë do zbiéraniégò jagòd, [[kłóda]] w wëtrëpie wëkùmòwónégò bóma i westrzédny dzél zôrna), małorusczégò ''kozub'' (òznaczenié ''kòsza'') i pòlsczich słów: ''kazub'', ''kozub'', ''kazubek'', ''kadłubek'' (kòsz z łëka abò kórë). [[Òbrôzk:Stanisław Kujot.png|mały|ks. [[Stanisłôw Kùjot]]]] [[Szëmón Matuszôk]] wëprôwôdzył pòzwã ''Kaszëba'' z łacyńsczégò słowa ''casa'' (kasza), co z [[Miemiecczi jãzëk|miemiecką]] ''hubą'' miało dac ''kaszhuba''. Miało to òznaczac chëcz, le téż zemską własnotwò razã z chëczą kmiecô abò òbsadélcë. Zôs W. Hanow, jaczi na fòrmã ''Kaszëbów'' brëkòwôł miemiecczégò znankòwóniô ''die Kassabiten'', wëwòdzy jã òd tłëczeniô (bicô) kaszë, chtërna je jedurnym z przédnëch môltëchów Kaszëbów. Pònemù [[Hieronim Derdowsczi]] pòdôwô, że miono tej krajinë wëwòdzy sã òd kòzlënë, co roscë nad Łebą (''koszebe''). Jedną z nowòtnëch hipòtezów je bédënk, zaczątkowóny przez miemiecczégò slawistã [[Max Vasmer|Maxa]] [[Max Vasmer|Vasmera]], a rozwiniãti przez miemiecczégò badérë [[Heinrich Kunstmann|Heinricha Kunstmanna]]. Kunstmann zasugerowôł, że miono Kaszëbë wëwòdzy sã òd przódëczasnégò grecczégò lëdu Kasòpajów, chtërni zamieszcziwôlë Epir. Jegò zdaniã [[Słowiónie]], co we wczasnym strzédnowiekù zasedlëlë Bałkańsczi Półòstrów, zetknãlë sã z tą mionã, pò czim dzél z nich jã przejimnął i chlastnãła w wãdrówkã na nordã. Nôwiãkszą pòpùlarnotą westrzód badérów zwëskôł równak etimòlogiô zabédowônô przez ks. [[Stanisłôw Kùjot|Stanisława Kùjota]], gôdającô ò tim, że miono ti krajinë pòchòdzy òd jistnika ''kaszuby'', co znankòwôł „wòdë niebëno głãbòczé, wësoczą trawą òbrosłi”. === Òdmiana === {| class="wikitable" |+Òdmiana znankòwnika „kaszëbsczi” ! rowspan="2" | ! colspan="3" |Pòjedincznô lëczba ! colspan="2" |Wielnô lëczba |- !chłopsczi ôrt !białgłowsczi ôrt !dzecny ôrt !chłopskòpersónowi ôrt !niechłopskòpersónowi ôrt |- ![[Nazéwôcz]] |kaszëbsczi |kaszëbskô |kaszëbsczé |kaszëbsczi |kaszëbsczé |- ![[Rodzôcz]] |kaszëbsczégò |kaszëbsczi |kaszëbsczégò |kaszëbsczich |kaszëbsczich |- ![[Dôwôcz]] |kaszëbsczémù |kaszëbsczi |kaszëbsczémù |kaszëbsczim |kaszëbsczim |- ![[Winowôcz]] |kaszëbsczi / kaszëbsczégò |kaszëbską |kaszëbsczé |kaszëbsczich |kaszëbsczé |- ![[Nôrzãdzôcz]] |kaszëbsczim |kaszëbską |kaszëbsczim |kaszëbsczima |kaszëbsczima |- ![[Môlnik]] |kaszëbsczim |kaszëbsczi |kaszëbsczim |kaszëbsczich |kaszëbsczich |- ![[Wòłôcz]] |kaszëbsczi |kaszëbskô |kaszëbsczé |kaszëbsczi |kaszëbsczé |} == Symbòle == {{Apartny artikel|Nôrodny symból}} <gallery mode="packed"> Òbrôzk:CSB Flag.svg|[[Fana Kaszëbsczi|Kaszëbskô fana]] Òbrôzk:Kaszëbsczi Herb.png|Herb Kaszëb Òbrôzk:Traditional kashubian design example.png|[[Kaszëbsczi wësziwk]] </gallery> == Pòdzélënk Kaszëbsczi na regionë == Bënë dzysdniowi Kaszëbsczi je mòżlëwé wëapartnic 5 kùlturno-jãzëkòwëch regionów: # '''[[Norda]]''' – tradicyjnô òbéńda nordowòkaszëbsczich dialektów (krézë: pùcczi, wejrowsczi, lãbòrsczi) # '''Westrzódk''' – tradicyjnô òbéńda westrzédnokaszëbsczich dialektów ([[Kartësczi kréz]]) # '''Pôłnié''' – tradicëjnô òbéńda pôłniowòkaszëbsczich dialektów (dzélowò krézë: kòscersczi, chònicczi, tëchòlsczi) # '''Zôpôd''' – òbéńda chtërnô przed [[II swiatowô wòjna|II Swiatową Wòjną]] słëcha do Miemiecczi, a pò ny òsta przëznónô Pòlsczi Lëdowi Repùblice. Kaszëbi nie są tam procentowò tak trójną miészëzną jak na Nordze, Westrzódkù ë Pôłnim (dzélowò kréze: Lãbòrg, Bëtowò) # '''Trzëgard''' – aglomeracëjô Gduńska, Gdini i Sopòtu. Jesz na zôczątkù XX-gò stolatégò jistniałë tam aùtochtoniczné dialektë kaszëbsczé: nordowòpòrénkòwé- wiôlgòkacczi, witomińsczi, sopòcczi; i pôłniowòpòrénkòwé: òlëwsczi, brzezënsczi, matarnsczi. == Grańcë Kaszëbsczi == [[Òbrôzk:Kôrta Kraju Kaszëbów.jpg|mały|300px|Kôrta Kraju Kaszëbów-aut.K.Ruda i M.Mayer]] Wëznaczenié greńców Kaszëbsczi je dosc problematiczną rzeczą, bò w ùszłoce Kaszëbskô nie bëła nigdë òbéńdą òkresloną administracyjno (w procëmnoce np. do Zôpadny czë Pòrénkòwi Pòmòrsczi). Drãgòscë dodôwô fakt, że greńce òbéndë zwóny "Kaszëbskô" przesëwałë sã w cygù stalatów na pòrénk. Czej w [[1238]] r. miono krôjnë "Cassubia" pòjawiło sã pierszi rôz w dokùmeńtach, òbjima òna dzél Zôpadny Pòmòrsczi. W tich czasach [[Słowiónie|Słowianie]] z Pòrénkòwi Pòmòrsczi definitiwno nie mianowelë sã "Kaszëbama". Wespólnym mionã Nadbôłtowëch Słowianów midzë [[Wisła|Wisłą]] a [[Òdora|Òdrą]] bëło "Pòmòrzanie". [[Gerat Labùda]] (1991) napisôł równak, że na Pòmòrzu utwòrzëło są le jedno miono dlô zemi i lëdzy – Kaszëbë, ''Kaszuby''. Ten autor pisze téż, że na pòrénk wãdrowa dësza kaszëbiznë (jãzëk i zwëk), a nie kaszëbsczi lëdze, chòc tak niejedni to zmiłkòwò òpisywają. W 1880 rokù [[Wejrowò]] bëło ùznóny za stolëcã Kaszëbsczi Zemi. Dejade dzysô to prawie dzél Pòrénkòwi Pòmòrsczi je nôczãscy mianowóny "Kaszëbskô", sztërkama no miono je téż rozcygóné na pòrénkòwé zemie Zôpadny Pòmòrsczi (òkòlé [[Bëtowò|Bëtowa]], [[Lãbòrg]]a, [[Leba|Lebë]]). Dosc pòpùlarnym pòzdrzatkã je sfòrmùłowanié, że: "Kaszëbskô je tam, dze mieszkają (w grëpie) [[Kaszëbi]]". Próbë wëznaczeniô greńców Kaszëbsczi dokònôł [[Jan Mòrdawsczi]] w prôcë: "Geògrafia dzysészëch Kaszëbów" (1999). Do Kaszëbsczi zarechòwôł òn zemie, we chtërnëch wedle badérowaniów socjologów przënômni 1/3 lëdztwa są òsobë czëjącé sã Kaszëbama, abò dze mieszkô zacht wielëna Kaszëbów (je to przëtrôfk w trzech gardach: w [[Gduńsk|Gduńskù]], [[Gdiniô|Gdini]] ë [[Sopòt|Sopòtach]]). Wedle taczich kriteriów teritorium Kaszëbsczi òbjimô wiéchrzëznã kòl 6 200&nbsp;km² w [[gmina]]ch [[Wòjewództwo pòmòrsczé|pòmòrsczégò wòjewództwa]], a òsoblëwò: * '''[[Pùcczi kréz]]''': 1. Gard [[Hél]], 2. Gard [[Jastarniô]], 3. Gard [[Pùck]], 4. Gard [[Wiôlgô Wies]], 5. [[Gmina Kòsôkòwò]], 6. [[Gmina Krokòwa]], 7. [[Gmina Pùck]]. * '''[[Wejrowsczi kréz]]''': 1. Gard [[Réda]], 2. Gard [[Rëmiô]], 3. Gard [[Wejrowò]], 4. [[Gmina Chòczewò]] – part, 5. [[Gmina Gniewino]], 6. [[Gmina Lëniô]], 7. [[Gmina Lëzëno]], 8. [[Gmina Łãczëce]], 9. [[Gmina Szëmôłd]], 10. [[Gmina Wejrowò]]. * '''[[Lãbòrsczi kréz]]''' – part: 1. [[Gmina Céwice]] – part. 2. [[Nowô Wies]] 3. [[Gmina Wickò]] 4. [[Łeba|Gmina Łeba]] * '''[[Bëtowsczi kréz]]''' – part: 1. Gard [[Bëtowò]] ë [[Gmina Bëtowò]], 2. [[Gmina Czôrnô Dãbrówka]], 3. [[Gmina Lëpnica]], 4. [[Gmina Parchòwò]], 5. [[Gmina Tëchòmié]]. * '''[[Kartësczi kréz]]''': 1.Gard [[Kartuzë]] ë [[Gmina Kartuzë]], 2.Gard [[Żukòwò]] ë [[Gmina Żukòwò]], 3.[[Gmina Chmielno]], 4.[[Gmina Przedkòwò]], 5.[[Gmina Sëlëczëno]], 6.[[Gmina Srôkòjce]], 7.[[Gmina Somònino]]. * '''[[Kòscérsczi kréz]]''': 1. Gard [[Kòscérzëna]], 2. [[Gmina Kòscérzëna]], 3. [[Gmina Dzemiónë]], 4. [[Gmina Kôrsëno]] – part, 5. [[Gmina Lëpùsz]], 6. [[Gmina Nowô Karczma]] – part * '''[[Chònicczi kréz]]''' – part: 1. Gard [[Brusë]] ë [[Gmina Brusë]], 2. [[Gmina Chònice]] – nordowi part, 3. [[Gmina Kònarzënë]]. * [[Człëchòwsczi kréz]] – part: 1. [[Gmina Przechlewò]] – part. * '''Gard [[Gduńsk]]''', '''Gard [[Gdiniô]]''', '''Gard [[Sopòt]]''' Pòlemikã móże rodzëc sprawa teroczasnégò teritorialnégò òbjimù Kaszëbów. Òstało przëjãté, że: * drëżéń Kaszëbów robi na òbéńda Pòmòrzô, na chtërny na co dzéń, w miészim abò wikszim stãpniu, pòtrzebòwóny je [[kaszëbsczi jãzëk]]; * za Kaszëbë je przëjãtô òbéńda, na jaczi lëdze rechùjącé sã do ti spòlëznë robią przënômni trzecy dzél môlowégò lëdztwa i ten, dze nimò niewiôldżégò procenta w òbrëmienim dónégò zalëdzeniô wielota Kaszëbów je wiôlgô (np. we Gduńsku i Sopòce); No slédné kriterium pòzwòli, mòżebno, przesënąc greńce teroczasnëch Kaszëbów na zôchód, jakò że są znaczi, że w stronach pod [[Słëpsk]]iem procent [[Kaszëbi|Kaszëbów]] i swiąda kaszëbskòscë nëch terenów je znaczącô.[[Òbrôzk:Gdunsk_5.jpg|mały|Katédra w Gduńskù-Òlëwie, môl pòchòwaniô ksyżeców Pòrénkòwi Pòmòrsczi]] == Ekònomiô == [[Òbrôzk:Mechelinki, łódź rybacka.jpg|mały|left|[[Bôt]]]] Nôwicy lëdzy robi w sferze ùsłëgów. Wôżnéma wietwiama gòspòdarzënkù Kaszëb są: turistika, mòrskô industrëjô (òkrãtownie ë pòrtë),bùdowizna, rëbaczenié ë gbùrzëzna. Kaszëbi są téż bëlnyma stolôrzama i piekôrzama. Turistika rozwijô sã nad sztrądã [[Bôłt]]u, ale wiele turistów przëcygają téż pòjezérza i niechtërné gardë, np. [[Gduńsk]]. Do nôbarżi znónëch kùrortów ë wëpòczinkòwëch môlowòsców słëchają: [[Chmielno]], [[Jastarniô]], [[Leba]] i [[Sopòt]]. Niejedné rastauracëje, karczmë i gòscyńce pòdôwają dlô wanożników kaszëbsczé smaczczi: wãgòrzową zupã, [[czarwina|czarwinã]], [[plińce]] i jin. Mòże liczëc, że w przińdnëch latach wczasowëch chëczów ë agrokwatérów bãdze na Kaszëbach wicy. == Stón i òchróniô òkrãżégò == [[Òbrôzk:Phytoplankton bloom in the Baltic Sea (July 3, 2001).jpg|mały|Planktón na Bôłce òb lato 2001 rokù]] Jesz na zôczątkù lat dzewiãcdzesątych XX wiekù, z wëszłotë dzejnotë człowieka, na mòcno zagòspòdarzonëch òbéńdach Kaszëbów i przëlégłégò do nich [[Bôłt]]u bëłë w niebezpiekù wszëtczé dzélëczi òkrążégò, a òsoblëwò: hidrosfera, atmòsfera, wiérzk zemi, roscënizna i zwiérzãcy swiat. W wszelejaczich zakładach i chëczowëch gòspòdarztwach pòwstôwało wiele jindustriowégò i kòmùnalnégò sztokù, z chtërnégò znaczny dzél nie béł òbczëszcziwóné. Szkòdzało ùżëwanié w gbùrzenim wiôldzich miôrków szutów ë pestëcydów, ale téż z wëszłotë niegwôscëwégò zabezpieczeniô kòmùnalnégò i jindustriowégò sztokù doszło do tegò, że baro lëchi béł sanitarny stón rzéków, jezór a stëdni. W Stãgłi Wisle wszëtczé pòbiéróné próbczi wòdë bëłë za klasą czëstoscë fizykòchemiczné, a w 57% biologòwi. Mòcno zaczapóné bëłë: [[Reduniô]] a [[Wisła]] (Zgniłô Wisła), chtërné dotëgòwałë kòl 7000 hm³ sztokù na rok (100% wòdów III klasë czëstoscë fizykòchemiczné i 100% wòdów pòzaklasowëch biologòwò), a z jezór – Grabòwsczé, Karczemné, Klôsztórné, Garczin, Tëchómsczé i jinszi. Sanitarny stón wòdë pòbiéróné przez lëdztwò z wòdoprowôdników i ze stëdniów béł co sztërk lëchi. Stëdnie pùbliczné bëłë zaczapóné jaż w 80%. Trójmiescé, w chtërnym mieszkô wicy jak 750 000 lëdzy i mòcno rozwity je jindustrëjô, brëkùje baro wiele wòdë. Dłudżi czas bez ògrańczeniów bëłë wëzwëskiwónë pòdzémné wòdë. Przez przezmiarã eksploatacëji bëłë òne w znacznym gradze pòwëbieróné. Narëszonô bëła równowôga hidrologòwô. Pòd [[Gduńsk|Gduńskã]] i jegò òkòlém zrobił sã głãbòczi dół òbniżëniowi ò wiéchrzëznie bez mała 300&nbsp;km². Wòdë rzéków, chtërné mają wiele związków chemicznëch i w wiele za môłym gradze biologòwò òbczëszczoné kòmùnalné sztok, docérają do mòrza. Przez to òstała mòcno zatrëtô [[Gduńskô Hôwinga]]. Wiôldżi kwantum bakcylów glótowëch,chtërné ùnôszłë sã w wòdze ùniemòżniwało branié kąpiélë. We Władisławòwie – w czerënkù pôłniowò-pòrénszim òd pòrtu, w Nowim Pòrce i w [[Gdiniô|Gdini]] Òrłowie òd 64% do 92% pòbiérónëch próbków wòdë bëło za klasą abò w III klasë czëstoscë. Wiele kąpielëszczów mùszało bëc zamkłé. Tak bëło kòl [[Bôłt]]u w [[lëpińc]]u 2018 r. Òrganicznô materëjô a téż azot i fòsfór docérają do mòrza za pòstrzédzëzną rzéków. Ta rzôdzëzna, a téż wlewë òceanicznëch wòdów do [[Bôłt]]u i zmianë temperaturë wòdë prowadzą do periodnégò spôdaniégò abò rostu biomasë roscënów i zwiérzãtów w Gduńsczi Hôwindze i w ji sąsedztwie. W ùbògaconëch przez azot i fòsfór mòrzczich wòdach òsoblewò mòcno rozwijô sã planktón. Przez to na zôczątkù rosce kwantum òrganizmów, chtërné nim sã żëwią. Równak z czasã planktón sã tak rozrodzywô, że rëbë i jiné zwiérzãta nie są w sztãdze gò w całosce skònsumòwac. Nieżëwi planktón, chtëren òpôdô, przez dëgòwanié bakcylów rozkłôdô sã. Przez tã rzôdzëznã zmiésziwô sã kwantum krzisenia, a na dnie zjawiwô sã sarkòwòdzyk, chtëren trëje i wiele ôrtów rëbów mô ùniemòżlëwioné rozrodzywanié sã, a w skrôwnëch wëpôdkach to prowadzy do jich smiercy. Znaczny òbéńda Gduńsczi Głãbi bëła fùl sarkòwòdzyka. Na skùtk tich procesów w latach sédemdzesątëch i òsemdzesątëch nôwikszi zmianë nastałë w Pùcczi Hôwindze, nôsnôdszi i nôbarżi pòdajny na cësk zgnojeniów òbéńdze Gduńsczi Hôwindżi. [[Pùcczi kréz]] mô przë tim wësoczi wskôzywôcz zachòrzeniô lëdzy na reka. W Pùcczi Hôwindze nazebrało sã wiele trëjącëch związków to i jidealny czedës nierzchòwiszczé dlô wiele ôrtów rëbów stracëło swòją wôżnotã. Prawie ju nie bëło [[lasfòr]]a, [[Brzóna|brzónë]], [[wãgòrz]]a abò [[łosos]]a. Ù wiele rëbów bëło widzec znanczi chòrobów, do chtërnëch doprowadzało biwanié w zgnojonym òkrãżém. Wiôldzim zagrożeniém dlô mòrzczich wodów są wëcéczi sërégò òléju.Przëmiérno – 1 tona sërégò òléju pòòkriwô cenką légą wiéchrzëznã 12 km². Temù też nie dzëwi nas chùtkô jinterwencëjô przënôléżnëch mòrzczich służbów w wëpôdkù, wezmë na to awarëji przërëchtënków w bazé rzôdczëch òpôłów abò karëwôrtnégò zdrzëcaniô przez niejedné òkrãtë balastowëch wodów, w chtërnëch są resztczi sërégò òléju. W zurbanizowani conie gduńsczi krôjnë baro mòcno bëła zatrëtô atmòsféra. Przëłoziwałë sã do te wielny wërobné zakładë, a téż chëczowé gòspòdarztwa i tërlëkòwô rësznota. W pôrãdzesąt òsoblëwò ùprzikrzonëch dlô òkrążégò zakładach („Sarkòpòl”, rafinerëjô, elektrocepłowniô, cëkrowniô i jiné) pòwstôwało 264 000 ton parzënów i 59 000 ton gazowëch zaczapaniów na rok. Jindustria, gbùrzenié, transpòrt i jiné partë gòspòdarzënkù, a téż chëczowé gòspòdarztwa są pòczątkiem rozmaitégò szlachù òdpôdków, chtërné zgromadzoné w wëznaczonëch placach zajimają wiedno wikszi rëmie, a to przëłożiwô sã do degradacëji wiéchrzëznë zemi. Samé leno jindustriowé òdpôdczi, jak np. fòsfògipsë, sëpny pòpiołë ë szlaczi z energeticzi i cepłownictwa a téż mineralné parzënë nazebróné w wòjewództwie do 2003 rokù, wôżą przeszło 21 mln ton, a pòòkrëłë òbéńdã kòl 2,6&nbsp;km². Są stolemné òlérë z nalézeniém placów na wësëpiska smieców, bò na nich mòże żëc np. [[szpańsczi slënik]]. Té wësëpiska,chtërné jistnieją, są ju wnetka czësto wëzwëskóné, a na ùmôlowanié nowëch nié ma zgòdë lëdztwa, chtërno mieszkô w sąsedztwie bédowónëch môlów. Degradacëji òkrążégò, chtërna robi pòkroczi człowiek nie przëzérô sã pasywno, le podjimô corôz barzi skùtkòwné kroczi sparłãczoné z jegò óchrónią. Jinwesticjowé wëdôwczi na óchróniã òkrążégò i gòspòdarzënk wòdny pòstãpno rosną. Np. w 2005 rokù w całim pòmòrzczim wòjewództwie wëniosłë òglowò 2 329 mln zł, przë tim na óchróniã wiodra bëło przeznaczoné 34,2 mln zł, na sztokòwi gòspòdarzënk i óchróniô wòdów 1 624 mln zł,na gòspòdarzënk òdpôdkama, òchróniô i doprowadzenié wôrtnotë ùżëtny zemiów jak bëło przódë, a téż pòdzemnëch a wiéchrzëznowëch wòdów 27,7 mln zł, na wòdny gòspòdarzënk 50,6 mln zł. W latach 1990–2005 bëło rëszoné abò rozbùdwóné pôrãdzesąt kòmùnalnëch i jindustriowëch òbczëszczalniów sztokù. Jedna z nôwikszëch òbczëszczalniów – w Dãbògòrzim – zbiérô sztok z òbéńdë, na chtërné mieszkô kòl 400 000 lëdzy (z [[Gdiniô|Gdini]], [[Sopòt]]u, [[Rëmiô|Rëmi]], [[Réda|Rédë]], [[Wejrowò|Wejerowa]]). Òbczëszczalniô w [[Swôrzewò|Swôrzewie]] zbiérô i òbczëszcziwô sztok z [[Pùck]]a, [[Wiôlgô Wies|Wiôldżi Wsë]] i całégò Hélsczégò Półòstrowa. Pòdług [[Jan Mòrdawsczi|Jana Mòrdawsczégò]] (1999) òbéńda Kaszëbów je mało zatrëtô, òkòma przëmiérzno tamsamnëma jezorama i môlama, jak téż niechtërnëma kawałkama rzéków. Pòmôgô to rozwicu turisticzi. Bôczënk przërzesziwô sã tu do òchrónë przërodnégò òkrãżégò. Wërazã tegò je założenié parków i rezerwatów, ùznanié niechtërnëch òbiektów żëwy i miartwy przërodë za pamiątczi przërodë. Na Kaszëbach je cziledzesąt rezerwatów. Bliskò 1000 òbiektów pònazwóno mionama pamiątków przërodë (pòjedińczé drzewa, karna drzéw, aleje, [[Diôbli kam|eraticzi]] i jiné). == Media == [[Òbrôzk:Radio Kaszëbë.png|mały|[[Radio Kaszëbë]]]] Niechtërné kaszëbsczé media: ;jistniejącé * [[Gazeta Kartuska (1922–1939)]] – magazyn [[Kaszëbskô Szwajcariô|Kaszëbsczi Szwajcarii]] * [[Głos Kaszub]] * magazynkaszuby.pl – jinternetowi magazyn ò regionie, wëdarzeniach i historie Kaszëb * Kartuzy.info – môlowi jinternetowi serwis kartësczégò krézu * Koscierski.info – môlowi jinternetowi serwis kòscérsczégò krézu * Express kaszubski ({{jãz.|csb}} ''Kaszëbsczi Ekspres'') – môlowi jinternetowi serwis w [[Kartuzë|Kartëzach]] * [[Kurier Kaszubski]] ({{jãz.|csb}} ''Kaszëbsczi Kùriéra'') – môlowi tidzenik wëdôwóny na terenie kartësczégò i kòscérsczégò krézu * [[Pomerania (cządnik)|Pomerania]] – spòlëzno-kùlturowi miesãcznik wëdôwóny òd 1963 rokù przez [[Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié]] * [[Radio Kaszëbë]] – pierszô w dzejach [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbskòjãzëcznô]] radiowô rozsélnica, sprawny òd gòdnika 2004 rokù * ''[[Na bôłtach ë w bòrach]]'' – kaszëbskòjãzëczny radiowi magazyn [[Pòlsczé Radio Gduńsk|Radia Gduńsk]] * [[TV Półwysep|Telewizja Półwysep]] ({{jãz.|csb}} ''Zdrzélnik Półòstrów'') – môlowi zdrzélnik przëstãpnô na całczich Kaszëbach. * [[Twoja Telewizja Morska]] ({{jãz.|csb}} ''Twójô Mòrskô Telewizjô'') – môlowi zdrzélnik emitującô prògramë w kaszëbsczim jãzëkù * Kościerski Express ({{jãz.|csb}} ''Kòscérsczi Ekspres'') – kòscérsczé internetowé pismiono tématiczno sparłãczonô z westrzédnëch Kaszëb * NordaInfo.pl – òbéndowi wëdowiédny pòrtal nordowëch Kaszëb. * Szwajcaria-Kaszubska.pl – serwis, jaczi zajmô sã regionã i wëdarzeniama z Kaszëb ;nijistniejącé * [[CSB TV]] – pierszô w dzejach kaszëbskô telewizjô * ''[[Rodnô Zemia (telewizyjny program)|Rodnô zemia]]'' (czedës), ''[[Farwë Kaszëb]]'' i ''[[Tedë jo]]'' (biéżno) – kaszëbskòjãzëczné magazynë nadôwôné na antenie [[TVP3 Gduńsk]]. * Òdroda – kaszëbskòjãzëczné nieregùlarné pismiono, wëdôwóny w latach 1999–2006 == Znóny lëdze == Lëdze pòchôdający z Kaszëbsczi (w dzysdniowëch grańcach), abò z nią zrzeszony: {{Kòlumnë|em=24|1= * [[Witołd Bòbrowsczi]] – runita * [[Andrzej Bronk]] – filozófa z KUL * [[Jerzi Łisk]] – pòéta, mùzykańt i spiéwôk * [[Klemens Bronk]] – pòlitikôrz, zakłôdôrz TOW Gryf Kaszubski/Gryf Pomorski * [[Arnold Chrapkowszczi]] – ksądz, generał Paulinów * [[Kònstantin Dominik]] – biskùp * [[Günter Grass]] – runita * [[Sylwia Gruchała]] – florecëstka * [[Józef Jankòwsczi]] – ksądz, błogòsławiony Kòscoła rzimskòkatolëcczégò * [[Thomas Kantzow]] – runita, dzejopisôrz * [[Benedikt Karczewsczi]] – chemik, doktor jinżinéra * [[Kazimierz Klawiter]] – pòlitikôrz * [[Ryszard Krauze]] – biznesman * [[Gerat Labùda]] – dzejownik * [[Czesław Lang]] – kòłownik * [[Aleksander Majkòwsczi]] – runita, dzejopisôrz * [[Marian Majkòwsczi]] – architekta, runita * [[Maciej Miecznikowski]] – spiewôk * [[Rafał Mohr]] – aktór * [[Paul Nipkow]] – wënalôzôrz * [[Roman Paszke]] – żéglôrz * [[Janusz Reiter]] – diplomata * [[Józef Rogala Wybicki]] – ùsôdzca słowów pòlsczégò nôrodnégò himna * [[Jarosław Selin]] – pòlitikôrz * [[Danuta Stenka]] – aktorka * [[Abdón Strëszôk]] – profesor weterinaryjnëch nôùków * [[Bruno Synak]] – socjologa, profesor * [[Władisłôw Szulëst]] – ksądz, dzejopisôrz * [[Donald Tusk]] – pòlitikôrz * [[Edmund Wnuk-Lipiński]] – socjologa * [[Andrzéj Wrońsczi]] – biôtkôrz * [[Bernat Zëchta]] – ksądz, słowôrznik * [[Marta Żmuda-Trzebiatowska]] – aktorka }} == Òbaczë téż == {{Pòdobnô pòzwa|Cassubia (wiele znaczeniów)}} {{Pòdobnô pòzwa|Kaszëbë (wiele znaczeniów)}} === Pòłączoné témë === * [[Pòmòrskô]] * [[Zôpadnô Pòmòrskô]] * [[Gôchë]] * [[Kòcéwskô]] * [[Krajnô]] * [[Bòrowiôcë]] * [[Zôbòrskô Zemia]] * [[Słowińcë]] == Lëteratura == * J. Borzyszkowski, J. Mordawski, J. Treder: Historia, geografia, język i piśmiennictwo Kaszubów; J. Bòrzëszkòwsczi, J. Mòrdawsczi, J. Tréder: Historia, geògrafia, jãzëk i pismienizna Kaszëbów, Wëdowizna M. Rôżok przë wespółrobòce z Institutã Kaszëbsczim, [[Gduńsk]] 1999. * Geograficzny atlas świata. 2 / [red. prowadz. Zofia Cukierska et al.]. Adres wydaw. Warszawa : Państ. Przedsiębiorstwo Wydaw. Kartograficznych im. Eugeniusza Romera, 1991. (Kaszuby) * [[Jan Mòrdawsczi]]: Geografia Kaszub/Geògrafia Kaszëb. dolmaczënk: Ida Czajinô, Róman Drzéżdżón, Marian Jelińsczi, Karól Rhode, Gdańsk Wydawn. Zrzeszenia Kaszubsko-Pomorskiego, Gduńsk 2008. * Kaszëbë: Pojezierze Kaszubskie 1:50 000 / red. Urszula Wojciechowska, Tomasz Płatek, Katarzyna Bischoff ; treść turyst. [oprac.] Michał Kucharski, Anna Dalida, Blanka Lach ; tekst Anna Klimko ; zdj. Jacek Sztolcman [et al.] ; nazewnictwo kasz. Jerzy Treder ; Pracownia Kartograficzna Carta Blanca, Warszawa 2002 (Napis: pierwsza mapa po kaszubsku). * Agnieszka Dobrowolska. ''O nazwie Kaszuby''. „Onomastica”. t. IV, 1958. * [[Bernat Zëchta]]: Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej, Ossolineum, Wrocław – Warszawa – Kraków 1968, tom II, ss. 145–146. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * https://kaszubskidladzieci.pl/lekcja/mieszkamy_na_kaszubach/film/mieszkamy_na_kaszubach * https://forum.mountblade.info/threads/kaszuby-czyli-kasz%C3%ABb%C3%AB-chce-wam-przybli%C5%BCy%C4%87.19497/ * https://gospodyni.com.pl/dzialy/swiat-po-kaszubsku * https://moje-morze.pl/slow-kilka-o-regionie-kaszubskim/ * [http://www.gdynia.kaszubi.pl/images/dodatkowe/ZKP%20Szczecin/plansza_2.pdf Kaszuby ...] {{Kòntrola}} {{Pòrtal}} [[Kategòrëjô:Kaszëbë| ]] 9sgzir91jz4vber8w6p1ewcr9gkir5k 0 1502 208732 181851 2026-07-19T00:54:35Z Iketsi 3254 anielsczi→angelsczi 208732 wikitext text/x-wiki === Swiãta ë ùroczëznë === * [[Mionowi dzéń]] swiãtëją: Anastazy, Grzegòrz, Bògùsłôwô, Urban * Krôj Goa w Jindiach – Dzéń Samòstójnotë od Pòrtugalskô === Wëdarzenia === * [[1283]] – Jakub Świnka òstôł arcybiskùpem gnieźniensczim. * [[1959]] – Autodro Pòznóńskô òstôła otwartô w [[Szczecëno|Szczecënie]]. * [[1962]] – katastrofa fligra PLL LOT Vickers Viscount na Okãciu, zdzinãło 33 osobów * [[2015]] – reaktywowanô komunikacijë tramwajowë w [[Olsztyn]]ie. * [[2016]] – ataka terrorësteczna [[ISIS]] w [[Berlëno|Berlënie]] na jarmarku wilëjnym, 12 zabitëch i 56 renionëch polsczim pòjôzdem Scania, ISIS zabiłë téż polscziegp kerowca pòjôzdu Łukôsza Urbana. === Ùrodzëlë sã === * [[1869]] – [[Antón Ôbram]] * [[1875]] – [[Mileva Marić]]-Ajnštajn, serbskô matematiczkô, białka [[Albert Einstein]]a (ùm. 1948) * [[1875]] – Carter Godwin Woodson, afroamerikańsczi dzejôrz, dzennikôrz i runita (ùm. 1950) * [[1906]] – [[Leonid Breżniew]], sowiecczi pòlitik (ùm. 1982) * [[1915]] – [[Édith Piaf]], frańcësckô spiéwôrka (ùm. 1963) * [[1958]] – [[Limahl]], angelsczi spiéwôk * [[1972]] – Alyssa Milano, amerikańskô teatrownica * [[1980]] – Jake Gyllenhaal, amerikańsczi teatrownik === Ùmarlë === * [[1370]] – papiéż Urban V * [[1741]] – [[Vitus Bering]], dëńsczi pòlarnik (ùr. 1681). * [[1848]] – [[Emily Brontë]], anielsczô runitkô (ùr. 1818). * [[1915]] – [[Alois Alzheimer]], miemiecczi neurolog (ùr. 1864). * [[1996]] – [[Marcello Mastroianni]], italsczi teatrownik (ùr. 1924). * [[2016]] – zastrzélony przez ISIS Łukôsz Urban (ùr. 1979) z Rożnowô, wsë w [[Gryfino|gripiewsczim]] krézu. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Roczëzna}} {{Kalãdarium}} {{Kòntrola}} {{Aùtokat/Kalãdarium/Dzéń}} dvlrm0ed2d1we2n9tkeguy4p2g2ykc3 0 1535 208733 207410 2026-07-19T00:56:50Z Iketsi 3254 anielsczi→angelsczi 208733 wikitext text/x-wiki {{Kalãdôrzk}} '''24 gòdnika''' je 358. (359.) dzéń w [[gregorijansczi kalãdôrz|gregorijansczim kalãdôrzu]]. Do kùńca roku je 7 dniów. === Swiãta ë ùroczëznë === * [[Mionowi dzéń]] swiãtëją: Adóm, Éwa * [[Wilëjô Gòdów]] (w łacyńsczim kòscele) === Wëdarzenia === * [[1898]] – w Warszawie òstôł pòstawiony pomnik Adóma Mickiewicza * [[1955]] – Ùniwersytet Poznańsczi òstôł przemianowany na Ùniwersytet im. Adóma Mickiewicza (UAM). * [[1966]] – sowieckô sondô Łuna 13 na [[Miesądz]]u. === Ùrodzëlë sã === * 3. ròk p.n.e. – Galba, cesôrz rzëmsczi (ùm. w 69. ròku n.e.) * [[1166]] – Jan bez Zemi, krol angelsczi (ùm. 1216) * [[1798]] – hr. [[Tytus Działyński]], pòlsczi pòlitikôrz, mecenas kùńsztu, ùsadzył muzeum w Kórniku * [[1798]] – [[Adóm Mickiewicz]], pòlsczi pòéta nôrodni (ùm. 1855) * [[1818]] – [[James Prescott Joule]], angelsczi fizëk (ùm. 1889) * [[1888]] – [[Juan Ramón Jiménez]], szpańsczi pòéta, noblësta (ùm. 1958) * [[1964]] – [[Anja Orthodox]], pòlsko spiéwôrka goth-rock * [[1971]] – [[Ricky Martin]], portoricańskò-amerikańsczi spiéwôk === Ùmarlë === * [[1524]] – [[Vasco da Gama]], pòrtugalsczi podróżnik (ùr. 1469) * [[1863]] – [[William Makepeace Thackeray]], angelsczi runita (ùr. 1811). * [[1913]] – [[Stefan Ramułt]], kaszëbsczi jãzëkòznajôrz (ùr. 1859) * [[1992]] – Peyo, belgijsczi céchừnkorz, ùsadzył Smerfy (ùr. 1928) == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Roczëzna}} {{Kalãdarium}} {{Kòntrola}} {{Aùtokat/Kalãdarium/Dzéń}} eh7fk87wna5pxyg6e2hov32mrwoah2q 0 1536 208743 206571 2026-07-19T00:57:45Z Iketsi 3254 ' '→' '; Anielsczi→Angelsczi; anielsczi→angelsczi 208743 wikitext text/x-wiki '''25 gòdnika''' je 359. (360.) dzéń w [[gregorijansczi kalãdôrz|gregorijansczim kalãdôrzu]]. Do kùńca roku je 6 dniów. === Swiãta ë ùroczëznë === Swiãto katolëcczégo kòscoła: * [[Gòdë|Bòżé Narodzenié]] * [[Mionowi dzéń]] swiãtëją: Anastazjô, Eugenio === Wëdarzenia === * [[800]] – [[Karól Wiôldżi]] òstôł kòrónowôny na swiãtégò cesôrza miemiecko-rzëmsczégò * [[983]] – [[Otton III]] òstôł kòrónowôny na króla miemiecczégò. * [[1000]] – [[Stefan I]] òstôł kòrónowôny na króla Madżarsczi * [[1066]] – [[Wilhelm Zdobëca]] òstôł kòrónowôny na króla Angelsczi * [[1025]] – [[Mieszkò II Lambert]] òstôł kòrónowôny na króla Pòlsczi * [[1076]] – [[Bòlesłôw II Szczōdrë]] òstôł kòrónowôny na króla Pòlsczi * [[1223]] – [[Swiãti Francëszk z Asëżu]] stwòrził pierszô szopkã [[gòdë|gòdowô]] * [[1818]] – Kòlãda "[[Cëchô noc]]" jako Stille Nacht po miemiecczi pierszi roz spiéwenô na mszë w aùstriôcczi wsë Oberndorf. * [[1840]] – w Pariżu wieczerzô gòdnikowô i pojedënk pòétëcczi medzy Adómem Mickiewiczem i Juliuszem Słowackem. * [[1945]] – zaczãło nadôwôć "Polsczé Radio Szczecëno" * [[1978]] – sowieckô sondô kosmicznô "Wenera 11" na [[Wenus]]. * [[1979]] – zaczãła sã inwazëjo sowieckô na [[Afganistan]] * [[1989]] – dyktator rumùńsczi Nicolae Ceausescu i białka Elena skôzónë na smierc i rozstrzélonë * [[1991]] – [[Michaił Gorbaczow]] zakùńczëł bëc òstatnim prezydentã [[Związk Socjalisticznëch Sowiecczich Repùblików|ZSSR]] * [[1993]] – na ruskô stacëjo orbitalnëjo "MIR" pierszô w historëji wëstawô [[kùńszt]]u w Kòsmòsë === Ùrodzëlë sã === * [[1642]] – [[Isaac Newton]], wiôldżi angelsczi fizëk i matematik (ùm. 1727). * [[1899]] – [[Humphrey Bogart]], amerikańsczi teatrownik (ùm. 1957) * [[1954]] – [[Annie Lennox]], szkòckô spiéwôrka * [[1968]] – [[Helena Christensen]], dëńskô fotomodelkô === Ùmarlë === * [[1294]] – [[Mscëwòj II]], ksyżëc pòmòrsczi (ùr. kòl 1220) * [[1938]] – [[Karel Čapek]], czesczi runita (ùr. 1890) * [[1957]] – [[Charles Pathe]], frańcësczi wyrobnik filmòwë * [[1977]] – [[Charlie Chaplin]], amerikańsczi teatrownik i reżiser (ùr. 1889) * [[1983]] – [[Joan Miró]], katalańsczi malownik, grafik, żłobiôrz (ùr. 1893). * [[1989]] – [[Nicolae Ceauşescu]], diktatôr rumùńsczi (ùr. 1918) – rozstrzélony * [[1995]] – [[Dean Martin]], amerikańsczi spiéwôk (ùr. 1917). * [[1997]] – [[Władysław Jeliński]] * [[2006]] – [[James Brown]], amerikańsczi spiéwôk (ùr. 1933). * [[2008]] – [[Eartha Kitt]], amerikańskô teatrownica i spiéwôrka (ùr. 1927). * [[2016]] – [[George Michael]], angelsczi spiéwôk (ùr. 1963) {{Kalãdarium}} [[Kategòrëjô:Gòdnik]] k3fix50b99rjawiga2vjusos8p4lx5s 0 1537 208741 204241 2026-07-19T00:57:25Z Iketsi 3254 anielsczi→angelsczi 208741 wikitext text/x-wiki {{Kalãdôrzk}} '''26 gòdnika''' je 360. (361.) dzéń w [[gregorijansczi kalãdôrz|gregorijansczim kalãdôrzu]]. Do kùńca roku je 5 dniów. === Swiãta ë ùroczëznë === * [[Mionowi dzéń]] swiãtëją: Szczepón, Tédór === Wëdarzenia === * [[1991]] – òstôł òficjalno zakùńczony [[Związk Socjalisticznëch Sowiecczich Repùblików|ZSSR]] i kùńczy bëc jakò państwò.<br> Pòwstałë nowé państwo [[Ruskô]] i ùwòlnienë od Sowietów samòstójnë państwa jakò [[Armeniô]], [[Ùkrajina]], [[Estóńskô]], [[Lëtewskô]], [[Kazachstan]], [[Ùzbekistan]] i jinsze. * [[2004]] – stolemne trzãsiene Zemi i [[tsunami|Tsunami 2004]] w Jindijsczi Òceanie, 9.0 na skali Richtera, zabitëch 300.000 lëdzy, bez doma òstało 1.500.000 lëdzy w Jindiach, Jindonezeji, Tajlandii, Sri Lance i Malezeji. === Ùrodzëlë sã === * [[1791]] – [[Charles Babbage]], angelsczi matematik i wënalôzca (ùm. 1871) * [[1891]] – [[Henry Miller]], amerikańsczi runita (ùm. 1980) * [[1893]] – [[Mao Zedong]], diktatôr chińsczi (ùm. 1976) * [[1904]] – [[Alejo Carpentier]], kubańsczi runita (ùm. 1980) * [[1963]] – [[Lars Ulrich]], dënsczi perkùsëjita i kòmpòzytór w karno [[Metallica]]. === Ùmarlë === * [[1972]] – [[Harry S. Truman]], amerikańsczi prezydent (ùr. 1884). * [[1997]] – [[Adòm Giedrys]], pòlsczi krawc, astronoma-amator (ùr. 1918) * [[2000]] – [[Magik]], pòlsczi raper z karnów Kaliber 44 i Paktofonika (ùr. 1978) * [[2006]] – [[Gerald Ford]], amerikańsczi prezydent (ùr. 1913) * [[2009]] – [[Yves Rocher]], francësczi przerobnik (ùr. 1930) == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Roczëzna}} {{Kalãdarium}} {{Aùtokat/Kalãdarium/Dzéń}} oqucvdkdcwp5qaxpto8hnr1lwr7w85e 14 1887 208639 159460 2026-07-18T23:59:20Z Iketsi 3254 Iketsi przeniós starnã [[Kategòrëjô:Dëńskô]] do [[Kategòrëjô:Duńskô]]: →Duńskô https://sloworz.org/word/19811/meaning/22430 159460 wikitext text/x-wiki [[Kategòrëjô:Eùropejsczé państwa]] onlrkft29r1ccvdo7zdqkps4rkd41sy 0 1888 208634 206451 2026-07-18T22:43:18Z Terrus38 14026 Terrus38 przeniós starnã [[Dëńskô]] do [[Duńskô]]: pisënk – generalno w kaszëbsczim ni ma -ëńsczi, dô blós -ùńsczi, -ińsczi, -yńsczi 206451 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò| gwôsné miono = Kongeriget Danmark | miono = Królestwò Dëńsczi | miono-genitiw = Dëńsczi | fana = Flag_of_Denmark.svg | herb = National coat of arms of Denmark.svg | na karce = LocationDenmark.png | mòtto = Forbundne, forpligtede, for Kongeriget Danmark | jãzëk = [[dëńsczi]] | stolëca = Kòpenhaga | fòrma państwa = Kònstitucëjnô mònarchijô | wiéchrzëzna = 43.094 | procent-wòdë = 1,6 | lëdztwò = 5 748 769 | rok = 2017 | dëtk = Króna | kòd dëtka = DKK | czasowô cona = +1 | swiãto = [[5 czerwińca]] | himn = - Kong Christian stod ved højen mast <br />- Der er et yndigt land | kòd = DNK | Internet = .dk | telefón = 45 |Mònarcha=Fridrik X|Premiéra=Mette Frederiksen }} '''Dëńskô''' ([[dënsczi jãzëk|dënsczi]] ''Danmark'') abò '''Duńskô'''<ref>{{sloworz.org|19811|22430}}</ref><ref>https://mojestrone.com/artykul/zakz-latani-dronama-n2045319</ref> – je państwã w Nordowi [[Eùropa|Eùropie]], słëchającym do [[Eùropejskô Ùnijô|Eùropejsczi Ùniji]]. Stolëcznym gardã Dëńsczi je [[Kòpenhaga]]. Jińszé wôżné gardë to: [[Odense]], [[Aalborg]] ë [[Aarhus]]. Dosc wiôlgą autonomijã òd Dëńsczi mają [[Farersczé Òstrowë]] i [[Grenlandzkô]]. Dëńskô je kònstitucyjną mònarchią. Królã òd 2024 je Fridrik X. == Òbaczë téż == * [[Kòpenhaga]] * [[Grenlandzkô]] * [[Norweskô]] * [[Niemieckô]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Eùropa}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Eùropejsczé państwa]] [[Kategòrëjô:Dëńskô| ]] 0lakyalwrtots6jytrvqrxf76hj4k51 208642 208634 2026-07-19T00:00:01Z Iketsi 3254 Moving from [[Category:Dëńskô]] to [[Category:Duńskô]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 208642 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò| gwôsné miono = Kongeriget Danmark | miono = Królestwò Dëńsczi | miono-genitiw = Dëńsczi | fana = Flag_of_Denmark.svg | herb = National coat of arms of Denmark.svg | na karce = LocationDenmark.png | mòtto = Forbundne, forpligtede, for Kongeriget Danmark | jãzëk = [[dëńsczi]] | stolëca = Kòpenhaga | fòrma państwa = Kònstitucëjnô mònarchijô | wiéchrzëzna = 43.094 | procent-wòdë = 1,6 | lëdztwò = 5 748 769 | rok = 2017 | dëtk = Króna | kòd dëtka = DKK | czasowô cona = +1 | swiãto = [[5 czerwińca]] | himn = - Kong Christian stod ved højen mast <br />- Der er et yndigt land | kòd = DNK | Internet = .dk | telefón = 45 |Mònarcha=Fridrik X|Premiéra=Mette Frederiksen }} '''Dëńskô''' ([[dënsczi jãzëk|dënsczi]] ''Danmark'') abò '''Duńskô'''<ref>{{sloworz.org|19811|22430}}</ref><ref>https://mojestrone.com/artykul/zakz-latani-dronama-n2045319</ref> – je państwã w Nordowi [[Eùropa|Eùropie]], słëchającym do [[Eùropejskô Ùnijô|Eùropejsczi Ùniji]]. Stolëcznym gardã Dëńsczi je [[Kòpenhaga]]. Jińszé wôżné gardë to: [[Odense]], [[Aalborg]] ë [[Aarhus]]. Dosc wiôlgą autonomijã òd Dëńsczi mają [[Farersczé Òstrowë]] i [[Grenlandzkô]]. Dëńskô je kònstitucyjną mònarchią. Królã òd 2024 je Fridrik X. == Òbaczë téż == * [[Kòpenhaga]] * [[Grenlandzkô]] * [[Norweskô]] * [[Niemieckô]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Eùropa}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Eùropejsczé państwa]] [[Kategòrëjô:Duńskô| ]] rkust6byz7u1ptxfmk1qvq6im5i197z 208657 208642 2026-07-19T00:06:14Z Iketsi 3254 Duńskô abò Dëńskô 208657 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò| gwôsné miono = Kongeriget Danmark | miono = Królestwò Dëńsczi | miono-genitiw = Dëńsczi | fana = Flag_of_Denmark.svg | herb = National coat of arms of Denmark.svg | na karce = LocationDenmark.png | mòtto = Forbundne, forpligtede, for Kongeriget Danmark | jãzëk = [[dëńsczi]] | stolëca = Kòpenhaga | fòrma państwa = Kònstitucëjnô mònarchijô | wiéchrzëzna = 43.094 | procent-wòdë = 1,6 | lëdztwò = 5 748 769 | rok = 2017 | dëtk = Króna | kòd dëtka = DKK | czasowô cona = +1 | swiãto = [[5 czerwińca]] | himn = - Kong Christian stod ved højen mast <br />- Der er et yndigt land | kòd = DNK | Internet = .dk | telefón = 45 |Mònarcha=Fridrik X|Premiéra=Mette Frederiksen }} '''Duńskô'''<ref>{{sloworz.org|19811|22430}}</ref><ref>https://mojestrone.com/artykul/zakz-latani-dronama-n2045319</ref> abò '''Dëńskô''' ({{jãz.|da}} ''Danmark'') – je państwã w Nordowi [[Eùropa|Eùropie]], słëchającym do [[Eùropejskô Ùnijô|Eùropejsczi Ùniji]]. Stolëcznym gardã Dëńsczi je [[Kòpenhaga]]. Jińszé wôżné gardë to: [[Odense]], [[Aalborg]] ë [[Aarhus]]. Dosc wiôlgą autonomijã òd Dëńsczi mają [[Farersczé Òstrowë]] i [[Grenlandzkô]]. Dëńskô je kònstitucyjną mònarchią. Królã òd 2024 je Fridrik X. == Òbaczë téż == * [[Kòpenhaga]] * [[Grenlandzkô]] * [[Norweskô]] * [[Niemieckô]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Eùropa}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Eùropejsczé państwa]] [[Kategòrëjô:Duńskô| ]] jlft4ais03b8e6ls8moyibj92k83btb 208658 208657 2026-07-19T00:07:01Z Iketsi 3254 Grenlandiô 208658 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò| gwôsné miono = Kongeriget Danmark | miono = Królestwò Dëńsczi | miono-genitiw = Dëńsczi | fana = Flag_of_Denmark.svg | herb = National coat of arms of Denmark.svg | na karce = LocationDenmark.png | mòtto = Forbundne, forpligtede, for Kongeriget Danmark | jãzëk = [[dëńsczi]] | stolëca = Kòpenhaga | fòrma państwa = Kònstitucëjnô mònarchijô | wiéchrzëzna = 43.094 | procent-wòdë = 1,6 | lëdztwò = 5 748 769 | rok = 2017 | dëtk = Króna | kòd dëtka = DKK | czasowô cona = +1 | swiãto = [[5 czerwińca]] | himn = - Kong Christian stod ved højen mast <br />- Der er et yndigt land | kòd = DNK | Internet = .dk | telefón = 45 |Mònarcha=Fridrik X|Premiéra=Mette Frederiksen }} '''Duńskô'''<ref>{{sloworz.org|19811|22430}}</ref><ref>https://mojestrone.com/artykul/zakz-latani-dronama-n2045319</ref> abò '''Dëńskô''' ({{jãz.|da}} ''Danmark'') – je państwã w Nordowi [[Eùropa|Eùropie]], słëchającym do [[Eùropejskô Ùnijô|Eùropejsczi Ùniji]]. Stolëcznym gardã Dëńsczi je [[Kòpenhaga]]. Jińszé wôżné gardë to: [[Odense]], [[Aalborg]] ë [[Aarhus]]. Dosc wiôlgą autonomijã òd Dëńsczi mają [[Farersczé Òstrowë]] i [[Grenlandzkô]]. Dëńskô je kònstitucyjną mònarchią. Królã òd 2024 je Fridrik X. == Òbaczë téż == * [[Kòpenhaga]] * [[Grenlandiô]] * [[Norweskô]] * [[Niemieckô]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Eùropa}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Eùropejsczé państwa]] [[Kategòrëjô:Duńskô| ]] k4fuflj921jvhfhh9d1ntrrjaelgzzw 0 2415 208714 207107 2026-07-19T00:46:59Z Iketsi 3254 Anielsczi→Angelsczi; anielsczi→angelsczi 208714 wikitext text/x-wiki === Główné robòcé jãzëczi w institucëjach EÙ === Zéńdzenia institucëjów [[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]] są nôczascy prowadzoné pò anielskù, frańcëskù abò miemieckù. Jeżlë jistnieje nótnosc mògą bëc òne prowadzoné téż w jińszëch jãzëkach. Decyzëje pòdjãté przez institucëje EÙ są dolmaczoné na wszëtczé òficjalné jãzëczi EÙ, a òbiwatele EÙ mają prawò kòntaktowac sã z nyma institucëjama w kòżdim z nich. Òbczôs ùradów [[Eùropejsczi Parlament|Eùropejsczégò Parlamentu]] ë [[Eùropejskô Radzëzna|Eùropejsczi Radzëznë]] wiedno je zagwësnioné dolmaczenié na wszëtczé òficjalné jãzëczi EÙ. === Òficjalné jãzëczi EÙ === <table><tr><td valign=top> * [[Angelsczi jãzëk|angelsczi]] * [[Frańcësczi jãzëk|frańcësczi]] * [[Łotewsczi jãzëk|łotewsczi]] * [[Pòlsczi jãzëk|pòlsczi]] * [[Szwedzczi jãzëk|szwedzczi]] </td><td valign=top> * [[Chòrwacczi jãzëk|chòrwacczi]] * [[Czesczi jãzëk|czesczi]] * [[Grecczi jãzëk|grecczi]] * [[Madżarsczi jãzëk|madżarsczi]] * [[Pòrtugalsczi jãzëk|pòrtugalsczi]] </td><td valign=top> * [[Dëńsczi jãzëk|dëńsczi]] * [[Irlandzczi jãzëk|irlandzczi]] * [[Maltańsczi jãzëk|maltańsczi]] * [[Sloweńsczi jãzëk|sloweńsczi]] </td><td valign=top> * [[Estońsczi jãzëk|estońsczi]] * [[Italsczi jãzëk|italsczi]] * [[Miemiecczi jãzëk|miemiecczi]] <!-- niemiecczi / mniemiecczi --> * [[Słowacczi jãzëk|słowacczi]] </td><td valign=top> * [[Fińsczi jãzëk|fińsczi]] * [[Lëtewsczi jãzëk|lëtewsczi]] * [[Hòlendersczi jãzëk|hòlendersczi]] <!-- hòlandzczi, niderlandzczi, néderlandczi, néderlandzczi abò òlendersczi --> * [[Szpańsczi jãzëk|szpańsczi]] </td></tr></table> === Sztatus baskijsczégò, galicëjsczégò ë katalońsczégò === Mieszkeńcowie [[Krôj Basków|Krôju Basków]], [[Galicëjô|Galicëji]] ë [[Katalońskô|Katalońsczi]] mdą mòglë czëtac òficjalné dokùmentë ôs kòntaktowac sã z Eùropejską Ùniją w swòjëch rodnëch jãzëkach. Gwarantëje to ùchwôlënk [[Radzëzna Eùropejsczi Ùniji|Radzëznë Eùropejsczi Ùniji]] z 13-gò czerwińca [[2005]]. Ne jãzëczi nie mają òficjalnégò sztatusu w całi [[Szpańskô|Szpańsce]], równak w swòjëch regionach mają taczi sztatus. Za dolmaczenia mdze płacył szpańsczi rząd, chtëren miôł starã ò òficjalny sztatus nëch jãzëków w EÙ. === Miészëznowé ë regionalné jãzëczi EÙ === Òkróm òficjalnëch jãzëków w państwach słëchającëch do EÙ brëkòwónô je zacht wielëna miészëznowëch ë regionalnëch jãzëków. Jich sztatus je baro zróżnicowóny. == Òbaczë téż == * [[Jãzëczi swiata]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20160305172747/http://www.sjo.agh.edu.pl/dane/ESOKJ.pdf ESOKJ] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Eùropa]] [[Kategòrëjô:Jãzëczi swiata]] mwp5cb7rmx555f20xt0xyj3iug1i2io 0 2534 208650 203278 2026-07-19T00:02:02Z Iketsi 3254 Moving from [[Category:Islandëjô]] to [[Category:Islandiô]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 208650 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Bjork Orkestral Paris (cropped).png|mały|Björk (2022)]] '''Björk Guðmundsdóttir''' (ùr. [[21 lëstopadnika]] [[1965]]) je [[Islandëjô|islandzkô]] spiéwôrka ë kòmpòzytorka. Miono ''Björk'', procëmno do pòpùlarnégò pòzdrzatkù, nie je artisticznym pseùdonimã kùńsztôrczi, le ji zwëczajnym mionã. Zato ''Guðmundsdóttir'' nie je ji nôzwëstkò, ale [[patronimik]], bò [[Islandzczé miona|Islandczicë nie brëkùją nôzwëstków]]. Björkòwé mùzyczné zainteresowania są zacht szeroczé, ë òbjimają m.jn.: [[pop]], [[trip-hop]], [[alternatiwny rock]], [[jazz]], [[folk]], ôs [[elektroniczna mùzyka|elektroniczną]] ë [[klasycznô mùzyka|klasyczną]] mùzykã. == Diskògrafijô == * '''Solowé albùmë''': ** ''[[Björk (albùm)|Björk]]'', 1977 ** ''[[Debut]]'', 1993 ** ''[[Post (albùm)|Post]]'', 1995 ** ''[[Telegram (albùm)|Telegram]]'', 1996 - remiksë dokôzów z pòprzédny platë ** ''[[Homogenic]]'', 1997 ** ''[[Selmasongs]]'', 2000 - mùzyka do filmù ''Dancer in the Dark'' [[Lars von Trier|Larsa von Triera]] ** ''[[Vespertine]]'', 2001 ** ''Greatest Hits'', 2002 ** ''Family Tree'', 2002 - box, CD + 5 MiniCD ** ''Live Box'', 2003 - box, 4CD + DVD ** ''[[Medúlla]]'', 2004 ** ''[[Drawing Restraint 9 (album)|Drawing Restraint 9]]'', 2005 ** ''[[Volta]]'', 2007 ** ''[[Biophilia]]'', 2011 ** ''[[Vulnicura]]'', 2015 ** ''[[Utopia]]'', 2017 ** ''[[Fossora]]'', 2022 * '''Single''' (Debut): ** ''Human Behaviour'', 1993 ** ''Venus As A Boy'', 1993 ** ''Play Dead'', 1993 ** ''Big Time Sensuality'', 1993 ** ''Violently Happy'', 1994 ** ''The Best Mixes From The Album-Debut For All The People Who Don't Buy White-Labels'', 1994 * '''Single''' (Post): ** ''Army Of Me'', 1995 ** ''Isobel'', 1995 ** ''It's Oh So Quiet'', 1995 ** ''Hyperballad'', 1996 ** ''Possibly Maybe'', 1996 ** ''I Miss You'', 1997 * '''Single''' (Homogenic): ** ''Jóga'', 1997 ** ''Bachelorette'', 1997 ** ''Hunter'', 1998 ** ''Alarm Call'', 1998 ** ''All Is Full Of Love'', 1999 * '''Single''' (Vespertine): ** ''Hidden Place'', 2001 ** ''Pagan Poetry'', 2001 ** ''Cocoon'', 2002 * '''Single''' (Greatest Hits): ** ''It's In Our Hands'', 2002 * '''Single''' (Medulla): ** ''Oceania'', 2004 ** ''Who is it?'', 2004 ** ''Triumph of heart'', 2004 * '''Single''' (Volta) : ** ''Earth Intruders'', 2007 ** ''Innocence'', 2007 ** ''Declare Independence'', 2007 ** ''Wanderlust'', 2008 ** ''The dull flame of desire'', 2008 * '''Single''' (Biophilia) : ** ''Crystalline'', 2011 ** ''Cosmogony'', 2011 ** ''Virus'', 2011 ** ''Moon'', 2011 * '''Video ë DVD''' (Solo): ** ''The Juniper Tree'' VHS i DVD, 1990 ** ''Vessel'' VHS, 1994 - Live at the Royalty Theatre, London ** ''Live at Shepherd's Bush'' VHS, 1998 - Live at Shepherd's Bush Empire, London ** ''Volumen'' VHS i DVD, 1998 - kòmpilacëjô teledisków òd "Human Behaviour" do "Hunter" ** ''Dancer in the Dark'' VHS i DVD, 2001 ** ''Live in Cambridge'' DVD, 2001 ** ''MTV Unplugged / Live'N'Loud'' DVD, 2001 ** ''Live at Royal Opera House'' DVD, 2002 ** ''Volumen Plus 1998-2002'' DVD, 2002 - kòmpilacëjô teledisków òd "Alarm Call" do "Nature Is Ancient" ** ''Greatest Hits - Volumen 1993-2003'' DVD, 2002 - kòmpilacëjô teledisków òd "Human Behaviour" do "Nature Is Ancient" ** ''Live at Shepherd's Bush'' DVD, 2003 - Live at Shepherd's Bush Empire, London ** ''Vessel'' DVD, 2003 - Live at the Royalty Theatre, London ** ''Inside Björk'' DVD, 2003 - dokùment == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Islandiô]] [[Kategòrëjô:Spiéwôrczi]] 3v9e8ubbanisrj7hv807v60qj8b57ax 0 2556 208705 208188 2026-07-19T00:45:24Z Iketsi 3254 Anielsczi→Angelsczi 208705 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Bay of Gdańsk Zatoka Gdańska.png|mały|Dzysészô kôrta Gduńsczi Hôwindżi (angelsczi, pòlsczi, rusczi)]] [[Òbrôzk:Gdunsko_Howinga_(1696).png|mały|Historëcznô karta Gduńsczi Hôwindżi (Samuel Puffendorf, 1696)]] '''Gduńskô Hôwinga''' ({{jãz.|pl}} ''Zatoka Gdańska'', {{jãz.|en}} ''Bay of Gdańsk'', {{jãz.|de}} ''Danziger Bucht'', {{jãz.|ru}} ''Гданьская бухта'', {{jãz.|la}} ''Venedicus Sinus''<ref>[https://polona.pl/item-view/e0ad99fd-dad0-4065-818e-3edb31baf99a?page=0 ''Polona''] ({{jãz.|pl}}) [online], polona.pl [przëstãp 2026-07-16].</ref>) – [[roztoka|hôwinga]]<ref>{{Sloworz.org|https://sloworz.org/csb/word/12392/meaning/14183|hôwinga}}</ref> w zudóstowim dzélã [[Bôłt|Wiôldżégò Mòrza]], zamkłô midzë [[Rozewie|Rozewim]] a [[Sambijsczi Półòstrów|Sambijsczim Półòstrowã]] pòmiedzë [[Pòlskô|Pòlską]] i [[Ruskô|Ruską]]. Strzédnô głãbòkòsc wënosył òkòło 50 m, a nôwëższô 118 m<ref>[https://web.archive.org/web/20141219172614/http://portalwiedzy.onet.pl/7946,,,,gdanska_zatoka,haslo.html Gduńskô Hôwinga – WIÉM, wòlnô encyklopediô]. ({{jãz.|pl}}) portalwiedzy.onet.pl. [zarchiwizowóné z négò adresë (2014-12-19)].</ref>. Nad Gduńską Hôwingą znôdają sã nôwiãkszé pòlsczé pòrtë: [[Gduńsk]] i [[Gdiniô]]. Jesz w drëdżim pòłowie XX wiekù wôżnim zajimnotã dzélu zamieszczałi nad nią lëdztwie bëło brzegòwé [[rëbaczenié]], ùprôwióné nawetka przë pieglëszczach Gduńska, [[Sopòt|Sopòtu]] i Gdinie, chtërné dzys dżiniãło m.jin. z przëczënë znacznégò nôkalënë wòdów hôwindżi i zmiészônia tëlkòscë rëbów. Nôwôżniészima pòrtama nad Gduńską Hôwingą są: [[Gduńsk]], [[Gdiniô]], [[Króléwc]], [[Pùck]], [[Hél]]. == Zwierzëzna == Wôżniészé gatënczi: * [[szari zélińt]] * [[merswinia]] * [[jasoter]] * [[slédz]] * [[szprotka]] * [[Łosos|bëlny łosos]] * [[Mòrskô troc|mòrskô łosos]] * [[Òbrôzk:AGAD Najstarsza zachowana morska mapa nawigacyjna Zatoki Gdańskiej.jpg|mały|Nôstarszô zachòwónô mòrskô nawigacyjnô karta Gduńsczi Hôwindżi z 1596 rokù]][[pòmùchla]] * [[skarp]] * [[stôrnia]]<ref>K. Skóra. 1996. Nowe i rzadkie gatunki ryb w rejonie Zatoki Gdańskiej. Zool. Pol., Vol. 41, Supplement: s. 113–130.</ref> == Historiô == Ò egzystencji Gduńsczi Hôwindżi wiedzelë ju przódëczasné Rzëmiónowie a Grecë. [[Klaùdiusz Ptolemeùsz]] w ''[[Geògrafiô (Ptolemeùsz)|Geògrafie]]'' wspòminô ò "Wenédyjsczi Hôwindze", chtërna je równonżonô włôsnie z nią<ref>[[Jerzi Strzélczik|J Strzelczyk]]: ''Od Prasłowian do Polaków'' ({{jãz.|csb}} Òd Prasłowión do Pòlôchów). s. 28-29.</ref>. == Òbaczë téż == {{#categorytree:Roztoczi|hideroot=on|mode=pages}} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Bôłt]] [[Kategòrëjô:Roztoczi]] [[Kategòrëjô:Pòmòrskô]] 2jgel4iporfdqrflxby0wrrax6sbaqb 0 2625 208768 207951 2026-07-19T01:06:58Z Iketsi 3254 Anielsczi→Angelsczi; anielsczi→angelsczi 208768 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:ToyDolls-Olga_Wiesbaden2005-04-01.jpg|mały|"Olga" Algar na kòncercé w [[Miemieckô]] w 2005 rokù]] '''Toy Dolls''' je [[Funpunk|funpùnkòwé]] karno z [[Anielskô|Angelsczi]]. Pòwstało òno w [[1979]] rokù w [[Sunderland (Durham)|Sunderland]] ë grô do dzysô, chòc skłôd sã co sztërk zmieniwôł, blós le Michael "Olga" Algar (spiôw ë gitara) òstôł sã z zakłôdôrzów. Toy Dolls grô chùtczégò ë melodicznégò [[Punk|pùnka]], jich tekstë sã wiesołi ë czãsto baro banalne, spiéwôné wësoczim głósã. Nôwikszim jich "szladżérã" bëł titel z [[1983]] rokù "Nellie The Elephant" – dzécnô frantówka jakô w tim czasu bëła na czwiôrtim palcu angelsczi lëstë szladżérów, zrëchtowónô na ôrt [[Funpunk|funpùnka]]. == Skłôd w 1979 rokù == * Pete Zulu (Peter Robson) – spiôw * Olga (Michael Algar) – gitara * Flip (Philip Dugdale) – basowô gitara * Mr Scott (Colin Scott) – perkùsëjô == Diskògrafijô (platë) == * [[1983]] – ''Dig that groove baby'' * [[1985]] – ''A far out disc'' * [[1986]] – ''Idle gossip'' * [[1987]] – ''Bare faced cheek'' * [[1989]] – ''Ten years of toys'' * [[1989]] – ''Wakey wakey'' * [[1990]] – ''22 tunes live from Tokyo'' * [[1990]] – ''Fat bobs feet'' * [[1993]] – ''Absurd ditties'' * [[1995]] – ''Orcastrated'' * [[1997]] – ''One more megabyte'' * [[1999]] – ''On stage in stuttgart'' * [[2000]] – ''Anniversary anthems'' * [[2004]] – ''Our Last Album?'' == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://www.thetoydolls.com Domôcô starna] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Punkòwé karna]] p5aprfvy9l5b8ft1lzdqvsy61dtltgf 0 2930 208712 203456 2026-07-19T00:46:45Z Iketsi 3254 Historëjô→Historiô; anielsczi→angelsczi 208712 wikitext text/x-wiki {{Do werifikacëji}} [[Òbrôzk:Porter zywiec.jpg|mały|]] '''Piwò''' (arch. ''bërsz'') to [[alkòholowi napitk]] ò nisczi zamkłoscë [[alkòhol]]u (zwiksza do 6%), zwëskóny bez [[destilacëjô|destilacjã]] òb [[alkòholowô fermentacëjô|alkòholową fermentacjã]] piwną [[soczëzna|soczëznie]], chtërna je dostónô ze [[zbòżé|zbòżégò]] (nòbarzi [[jãczmiéń|jãczmienia]]). == Historiô == Wszëtczé zbòża, chtërné mają w se cëczer mògą pòddac sã ùrmòwi fermentacëje dzãka dzëczim młodzóm w lëfce. Wic czej znóné bëłë ju zbòża, piwò mògło samòstójno pòwstac w rozmajitëch kùlturach na swiece. Nôstarszé szlache browarzeniô mają nie przëmiérzającë sétme tësąców lat, co je wiedzec z chemicznëch testów dôwnëch grónków z dzysdniowégò môlu Jiranu. Antropòloga Alan Eamesje dbë, że "piwò bëło ną mòcą, chtërna naczerowa plemiã Nomadów do żëcô we wsach..." Je wiedzec, że w kraju Sumerów, Mezopòtamie, chtëren béł midzë Tigrisã a Eùfratã, warzëlë nen napitk, le nie je wiedzec na jaczi spòsób Sumerowie ùsadzële receptë. Sumerowie baro wenerowale piwò. Przódëczasny tekst, znóny jakno "Himn do Nikasi" (Nikasi béła bóżëną piwa) mô w se receptã na wërobk negò napitkù. :Ninkasi, të jes tą, chtërna piecze ''bappir'' w wiôldżim piekarkã, :Wkłôda w szëkù górë łëzganych zôren, :Të jes tą, chtërna mòkrzë malc ùstôwiony na zemi... :Të jest tą, chtërna trzëma w rãkach baro słodkã soczëznã... :Ninkasi, të jes tą, chtërna wëlewa przefiltrowane piwò z browarni bùte, :To je [jakno] nacercé Tigrisu ë Eùfratu. Z niegò wiéme, że to nôstarszé piwò zwëskiwóné bëło z chleba fermeńtowónégò w wòdze. Wic mòże bëc, że no piwò szlachòwało barżi za chlébòwim kwasã. Czej krôj Sumerów ùpôdł, jich spòsobiôrzë, Babilończicë, rozwinelë warzenié piwa. W epòpeje "Gilgamesz", czëtómë, że ''Enkidu'', primitiwny stwór, półczłowiek-półzwiérz, pò wëpicém sétmë grónuszków piwa stôł sã człowiekã. Babilończicë rozmielë warzëc 20 zortów piwa. Wëwòżelë je nawetka do Egiptu. Babilońsczi król Hammùrabi, w swòji zbérnice praw miôł téż ùstawë tikające sã piwa. Midzë jinszima, jegò pòddóny mielë do wëpicégò wedle sztatusu, òd 2 do 5 litròw negò napitkù òb dzéń ë piwòwarë mielë nakôzóne, żëbë nie falszowac piwa (np. nié dolewac do niegò wòdë). Białczi piłë piwò z miodã czë jinszima lëbiodczima (daktëlama czë miodnyma jagòdama). Technologiã prodùkòwaniô piwa rozwijalë téż Egipcjanowie, chtërny naczãle rozmajitima dodôwkama pòprôwiac jegò szmakã. Piwò bëło dlô nich na tëli wôżné, że ùsadzële apartną heroglifã na jegò òznaczenié. Rzëmianowie ë Grekòwie są znóny colemało z robieniô wina. Leno òni téż, nigle wino sã nié rozkòscerzëło, pilë piwò. W Rzimsczim Jimperium piwò bëło wszãdze tam, dze bëłë jiwrë w dostanim wina. Równak Rzëmianowie trzimële je za napitk barbarzińców. Wiele nôrodów robiło swòje piwò. Ò rozlubianiu sã Germanów do negò napitkù pisze, z gwësnym lëchim wseczëcim, Tacët (Germania 23,1: ''potui humor ex hordeo aut frumento, in quandam similitudinem vini corruptus'', co nie przëmiérzającë òznôcza "do picégò mają sczënioną z jiczmã czë pszenicã, skażonã ceklënã, chtërna ùdaje wino"). Dzysdniowi Miemce znają piwò òb nômni 800 rokù przed nają erą. Samòbëtno, techologijô wërobkù piwa pòwstała téż na jinszëch kòntinentach. W Americe òd òkolim IX stalata p.n.e. robi sã m.jn. kùkùridzane piwò ''chibche'', chtërne brało sã ze zwëkòwi fermentacëji kùkùridzanej soczëznë z dodôwkã ptialinë. Napitk nen miôł wiôldżą rolã na nordze Eùropë. Fińskô pòéma ''Kalewala'' pòswiãcô jemù jaż 400 réżków, czej stwòrzeniu swiata blós ò połowã mni. W nordicczim epòse ''Edda'' je mòżna przeczëtac, że wino to je napitk nieùmiérnych bògów a piwò słëchającë je do swiata smiertelnych. W przódeczasnym swiece warzniém piwa zajëmiwałe sã białczi. W prawach wielu nôrodów bëło, że statczi do warzeniégò piwa nôleżą do białków. Stojizna na naczãła sã zmieniwac w strzédnych stalatach, czej warzeniém zajãłe sã klôsztornicë. Do swòji biédni, òsoblëwi w pòsce, dietë brëkòwale òni lubnegò w szmakù, ful bògatégò w witaminë ë mineralne dzélëczi napitkù. Prawa tikające sã pòstu nié tikałe piwa, tedë òno mògło bëc pite òb całi rok. W niechtërnëch klôsztorach klôsztornikom przëpôdało nawetka 5 litrów negò napitkù òb dzéń. Z czasã klôsztorë robilë wiãcy piwa niż gò brëkòwelë, tedë naczãlë je przedôwac. Ùlepszalë przë tim technologijã ë ùsadzalë nowe receptë. Niechtërne klôsztorë dzãka warzeniu piwa zebrałë zacht wiôldżi kapitał. == Zortë dzysdniowégò piwa == === Piwa wiérzchni fermentacëji === [[Òbrôzk:Real Ale 2004-05-09 cropped.jpg|150px|mały|Piwò zortu [[ale]] ]] * [[stout]] - cemne, bez mała czôrnë piwò, chtërne je zwëskóne ze scëkrzënégò [[malc]]u z dôdówkã pszenicznégò malcu, ò cãżczim, słodkò-gòrzczim szmakù. Nôsłôwniészim piwem negò zortu je [[Guinness]]. * [[ale]] - cemnobrune abò jasnobrune piwa zwëskóne z kaszpùtu (miészónczi) strzédnégò ë scëkrzënégò malcu, ò szmakach ód gòrzczégò do słodkòwégò. * [[bitter]] - szlach piwa ale ò cemnojantarowi farwe ë gòrzczim a bez słodczégò szmakù, je zwëkòwi piwã w [[Anielskô|angelsczich]] pùbach. * [[porter]] - zwëkòwi kaszpùt piw ''ale'', ''bittera'' ë ''stouta'' z dôdówkã [[szpirtus]]u ë przëprawë. * [[piwò trapistów]] - klôsztorne piwò, zwëskòne z cemnegò malcu, baro mòcno chmielóne. Terô warzone blós w piãcu browarniach w [[Belgijô|Beldżji]] ë jedny w [[Holandijô|Holandji]]. * [[czerwòne piwò]] - widzałë piwò w Beldżji, [[Australëjô|Australëji]] ë [[Frańcëjô|Frańcëji]], letkò słodczé piwò z niescëkrzënégò malcu le zwëskóne metodama wiérzchni fermentacëji. * [[weizen]] - jasne, mòckò szëmùjące piwò, përznã chmielóne, pôch bananowò-granôtczi. Mô przenômni 50% pszenégò malcu, pòchodzi z [[Bawarskô]]. Jegò przedstôwcë to: Paulaner, Franziskaner, Schneider === Piwa niżny fermentacëji === * [[pilsner]] (pils) - zwëkòwe piwò, zwëskóne z jiczmòwégò malcu, chmélu, wòdë ë młodze. Pilsner to gòrzczé piwò ò jasnojantarowé farwë, szmaka òstrô a pòznôwnô. Miôno pòchodzi òd gardu w [[Czeskô]], [[Pilzno]]. Gwësny przëkłôd to [[Pilsner Urquell]] (Plzensky Prazdroj). * [[lager]] - piwò zwëskone tak jak pilsner, leno z dôdówkã cëkru ë czasã pszenégò ë kùkùridzowégò malcu. Gwësny przëkłôd to amerikańsczi [[Budweiser]]. * [[Ice lager]] - piwò fermentowane ë filtrowane w baro môłich temperaturach z môłim dôdówkã chmélu. Piwò baro przezérne, chtërne trzëmac mòżna w biôłich sklónkach. Piwa te sã bez mała bez szmaka. Baro widzałë w [[USA]] ë [[Meksyk|Meksykù]]. Gwësny przëkłôd to [[Corona]] ë [[Ice Bud]]. === Piwa ùrmòwi fermentacëji === * [[lambic]] * [[gueuze]] * [[faro]] * [[kriek]] === Warzenié dzysdniowégò piwa === Dzysdniowò warzenie piwa òdbiwô sã w apartnych ùstôwach - [[browarniô|browaniach]]. Mòżna téż warzec piwo domôwama spòsobama (domôce browarzenie). Na proces robieniô piwa skłôda sã: * produkcëjô malcu, * przësztelowanié soczëznë, * fermentacë soczëznë, * léganié piwa, * filtracjëjô, * òbcëg pòszëkòwanégò piwa == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pitczi]] pg6fhbhtyluimk4yrzubzcxjlql4ztu 0 3013 208571 208500 2026-07-18T15:01:38Z Terrus38 14026 Utworzono przez tłumaczenie strony „[[:pl:Special:Redirect/revision/80176902|Język kaszubski]]” 208571 wikitext text/x-wiki '''Kaszëbsczi jãzëk''' – [[Zôpadnosłowiańsczé jãzëczi|zôpadnosłowiańsczi]], [[Lechicczé jãzëczi|lechicczi]] jãzëk. Z prawnégò pòzdrzatkù je w Pòlsce regionalnym jãzëkã. Kaszëbsczi jãzëk brëkùje w domôcy kòmùnikacje 89,2 tës.<ref>[https://drive.google.com/file/d/1M3NBlre4iJs6NM3ff9_Y-y_j-b-aolwP/view Grafika Głównégò Sztatisticznégò Ùrzãdu we Gduńskù] na spòdlim Nôrodnégò Òglowégò Spisënkù z 2021 rokù, Google Disk, przëstãp z 18.07.2026 r.</ref> òsób. Je jedurną żëwą pòòstałoscą słowiańsczich pòmòrsczich dialektów. Słëchô karnu [[Lechicczé jãzëczi|lechicczich jãzëków]]; je blësczi pòlsczémù jãzëkòwi a widzec je w nim téż cësk [[Dólnomiemiecczi jãzëk|dólnomiemiecczégò]]. Nôstarszi kaszëbsczi zôpisk pòchôdô z 1304 r. zawierające zapisy kaszubskie pochodzą z 1402 r., przë czim je to blós kaszëbskô fraza bënë łacyńsczégò tekstu. Za nôstarszé kaszëbsczi drëczi trzimóné są ''Duchowne piesnie Dra Marcina Luthera i inszich naboznich męzow'' [[Szëmòn Krofej|Szëmòna Krofeja]] z 1586 rokù a ''Mały Catechism Niemiecko Wándalski abo Slowięski'' [[Michôł Pontanus|Michała Pòntanusa]] z 1643 rokù, chòc wôrt je nadczidnąc, że są to pòlskòjãzëkòwé tekstë, jaczé zamikają w se [[Kaszëbizm|kaszëbizmë]], a nié tekstë zapisóné dëcht pò kaszëbskù<ref name="ele">''Gerald Stone:&nbsp;Cassubian. W:&nbsp;[http://www.google.com/books?id=CPX2xgmVe9IC&printsec=frontcover&hl=pl&source=gbs_v2_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Encyclopedia of the languages of Europe.]&nbsp;Glanville Price (red.).&nbsp;Oksford&#x3A;Blackwell,&nbsp;1998,&nbsp;s.&nbsp;49–50.'' ISBN&nbsp;0-631-19286-7''.''</ref>. Prekùrsorã mòderny kaszëbsczi pismieniznë béł ale [[Florión Cenôwa]], aùtór wëdónégò w 1879 rokù w [[Pòznanié|Pòznanim]] dokazu pt. ''Zarés do Grammatikj Kašébsko-Słovjnskjè Mòvé''. Kaszëbsczi jãzëk fónksnérëje tak w fòrmie òdmianów ò nisczim prestiżu, włôscëwim dlô wiesczich òbéńdów, jak i w fòrmie [[Sztandardowi jãzëk|sztandardowégò jãzëka]], brëkòwónégò w lëteraturze, szkòłowi edukacji a akademicczim diskùrsu<ref>Nicole&nbsp;Dołowy-Rybińska'', [http://books.google.com/books?id=FKwlDwAAQBAJ&pg=PA133 „Nikt za nas tego nie zrobi”. Praktyki językowe i kulturowe młodych aktywistów mniejszości językowych Europy,] Torń: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, 2017, s. 133,'' ISBN&nbsp;978-8-3231-3722-1'','' OCLC''&nbsp;''1003893171''.''</ref><ref name="d">''Nicole&nbsp;Dołowy-Rybińska, [http://books.google.com/books?id=lQ9UDgAAQBAJ&pg=PA188 The Kashubian language past and present: between compulsory assimilation and regional recognition], [w:] Delyn&nbsp;Day, Poia&nbsp;Rewi, Rawinia&nbsp;Higgins (red.), The Journeys of Besieged Languages, Newcastle upon Tyne: Cambridge Scholars Publishing, 2016, s. 179–194,'' ISBN&nbsp;978-1-4438-7087-0'','' ISBN&nbsp;978-1-4438-9943-7'','' OCLC''&nbsp;''965475918 ''(<abbr>an.</abbr>), zdrzë s. 188.''</ref>. Kòdifikacjô kaszëbsczi lëteracczi normë wcyg warô, a wôżną ji cezurą bëło ùstalenié terôczasny òrtografie we wënikù kómpromisu z 1996 rokù. == Sztatus kaszëbsczégò jãzëka == === Klasyfikacyjné kòntrowersje === [[Òbrôzk:Polska-dialekty_wg_Urbańczyka.PNG|mały|300x300px|Kaszëbskô mòwa na kôrce pòlsczich dialektów wedle [[Stanisłôw Ùrbańczik|Stanisława Ùrbańczika]]]] W XIX w. zaczãłë pòjawiac sã pierszé głosë ò apartnoce kaszëbsczi mòwë jakno samòstójnégò słowiańsczégò jãzëka. W XX stalatim wikszosc pòlsczich [[Lingwistika|jãzëkòznajarzów]] bëło bòga, co kaszëbskô mòwa słëchô pòlsczémù jãzëkòwi na niwie dialektu. Dzysdnia w lingwistice kaszëbskô mòwa traktowónô je jakno samòstójny jãzëk<ref name="hall">''T.A.&nbsp;Hall.&nbsp;Typological generalizations concerning secondary palatalization.&nbsp;„Lingua”.&nbsp;110&nbsp;(1),&nbsp;s.&nbsp;1–25,styczeń 2000.&nbsp;Elsevier Science B.V.'' DOI'':'' 10.1016/S0024-3841(99)00017-0''.&nbsp;ISSN&nbsp;0024-3841.''</ref><ref name="rubach">Jerzy&nbsp;Rubach''.&nbsp;Polish palatalization in derivational optimality theory.&nbsp;„Lingua”.&nbsp;113&nbsp;(3),&nbsp;s.&nbsp;197–237,&nbsp;marzec 2003.&nbsp;Elsevier Science B.V.'' DOI'':'' 10.1016/S0024-3841(02)00054-2''.&nbsp;ISSN&nbsp;0024-3841.''</ref><ref name="zb">''Zofia&nbsp;Brzostek:&nbsp;Palatalizacja obstruentów w teorii optymalności z perspektywy języków angielskiego i kaszubskiego (doktorsczi dokôz).&nbsp;Warszawa&#x3A;Uniwersytet Warszawski,&nbsp;2007.''</ref><ref name="kk">''Kazutaka&nbsp;Kurisu.&nbsp;Palatalisability via feature compatibility.&nbsp;„Phonology”.&nbsp;26,&nbsp;s.&nbsp;437–475,&nbsp;2009.Cambridge University Press.'' DOI'':'' 10.1017/S0952675709990236''.&nbsp;ISSN&nbsp;0952-6757.''</ref>, tej-sej ze zastrzégą, co niechtërny badérowie klasyfikùją gò jakno pòlsczi dialekt<ref name="stone">{{Cytuj książkę|tytuł={{J|en|The Slavonic languages}}|url=http://www.google.com/books?id=uRF9Yiso1OIC&printsec=frontcover&hl=pl&source=gbs_v2_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false|inni=Bernard Comrie, Greville G. Corbett (red.)|autor r=Gerald Stone|rozdział=Cassubian|strony=759–794|wydawca=Routledge|miejsce=Londyn/Nowy Jork|rok=1993|isbn=0-415-04755-2}}</ref><ref name="ele2">{{Cytuj książkę|tytuł={{J|en|Encyclopedia of the languages of Europe}}|url=http://www.google.com/books?id=CPX2xgmVe9IC&printsec=frontcover&hl=pl&source=gbs_v2_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false|inni=Glanville Price (red.)|autor r=Gerald Stone|rozdział=Cassubian|strony=49–50|wydawca=Blackwell|miejsce=Oksford|rok=1998|isbn=0-631-19286-7}}</ref>. To dô równak téż XXI-wieczné dokazë, w jaczich wësënionô je téza ò pòstrzédnym sztatusu kaszëbiznë midzë samòstójnym jãzëkã a pòlsczim dialektã<ref name="kash">''Kashubian and Slovincian. W:&nbsp;Roland Sussex, Paul V. Cubberley:&nbsp;The Slavic languages.&nbsp;Cambridge&#x3A;Cambridge University Press,&nbsp;2006,&nbsp;s.&nbsp;97–98.'' ISBN&nbsp;978-0-521-22315-7''.''</ref>. Sytuacjô kaszëbsczégò a pòlsczégò jãzëka biwô przërównywónô do sytuacje [[Biôłorusczi jãzëk|biôłorusczégò]] a [[Rusczi jãzëk|rusczégò jãzëka]] w XX w. abò dólnomiemiecczégò a wësokòmiemiecczégò<ref name="kash">{{Cytuj książkę|autor=Roland Sussex, Paul V. Cubberley|tytuł={{J|en|The Slavic languages}}|url=http://www.google.com/books?id=G2bsJdYrwD4C&printsec=frontcover&hl=pl&source=gbs_v2_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false|rozdział={{J|en|Kashubian and Slovincian}}|strony=97–98|wydawca={{J|en|Cambridge University Press}}|miejsce=Cambridge|rok=2006|isbn=978-0-521-22315-7}}</ref>. Czesczi lingwista Vít Dovalil pòdôwô kaszëbsczi jãzëk jakno eszczisz dialektizowóny (z dejologicznëch przëczënów), trzimiącë jegò sytuacjã za jistną jak relacjô midzë regionalnyma jãzëkama [[Francjô|Francje]] a [[Francësczi jãzëk|francësczim jãzëkã]] czë [[Sardińsczi jãzëk|sardińsczim]] a [[Italsczi jãzëk|włosczim jãzëkã]]<ref name="dovalil2017">Vít&nbsp;Dovalil'', Jazyk typu Ausbau – Jazyk typu Abstand, [w:] Petr&nbsp;Karlík,'' Marek&nbsp;Nekula'','' Jana&nbsp;Pleskalová ''(red.), Nový encyklopedický slovník češtiny, 2017 (<abbr>cz.</abbr>).''</ref>. To dô téż teòriã, wedle jaczi kaszëbsczi béł dôwni apartnym jãzëkã, ale òb czas swòjégò rozwiju pòlsczi jãzëk wëwiarł na nim tak wiôldżi cësk, że z synchroniczny perspektiwë mòże na niegò zdrzec jakno na pòlsczi dialekt. Sëlné zjinaczi pòd cëskã jãzëkòwégò kòntaktu drãgò je ùjic w ramë tradicyjny klasyfikacje, z czegò dzélã wënikają niechtërne wątplëwòtë co do sztatusu kaszëbsczégò jãzëka<ref>''Mariusz&nbsp;Filip, Od Kaszubów do Niemców: Tożsamość Słowińców z perspektywy antropologii historii, Poznań: Wydawnictwo Nauka i Innowacje, 2012, 125, przëp. 121,'' ISBN&nbsp;978-83-63795-09-2'','' OCLC''&nbsp;''855590144''.''</ref>. === Prawny sztatus === Prawny sztatus kaszëbsczégò w Pòlsce regùlëje ùstôw z 6 stëcznika 2005 r. ò nôrodnëch a etnicznëch mniészëznach a regionalnym jãzëkù, òpisëjącë gò jakno [[regionalny jãzëk]]<ref name="ustawa">Ustawa z dnia 6 stycznia 2005 r. o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz o języku regionalnym ({{Dziennik Ustaw|2026|75}}).</ref>. Zgòdą z ùstawã to dô mòżlëwòsc brëkòwaniô w gminnëch ùrzãdach, òkòma [[Pòlsczi jãzëk|pòlsczégò jãzëka]], kaszëbsczégò jakno pòmòcniczégò jãzëka – pierszô dokòna te [[gmina Parchòwò]] leżącô w [[Bëtowsczi kréz|bëtowsczim krézu]]. W 2003 rokù kaszëbsczémù jãzëkòwi òstôł nadóny trzëlëtrowi midzënôrodny kòd CSB wedle normë [[ISO 639]]-2. 1 czerwińca 2009 r. w Pòlsce zaczã dzejac [[Eùropejskô Kôrta Regionalnëch abò Miészëznowëch Jãzëków|Eùropejskô kôrta regionalnëch abò mniészëznowëch jãzëków]]<ref name="karta">Europejska Karta języków regionalnych lub mniejszościowych, sporządzona w Strasburgu dnia 5 listopada 1992 r. ({{Dziennik Ustaw|2009|137|1121}}).</ref>. Zgòdą z przëjimnionym w czerwińcu 2015 rokù ùstawã ò regionalnym jãzëkù to miało dac pòzwòlenié na brëkòwanié ne jãzëka nié le w gminnëch ùrzãdach, ale téż krézowëch. Prezydent RP [[Andrzéj Duda]] zawetowôł równak ùstôw [[27 pazdzérznika|27 pajicznika]] 2015 roku i nie wszedł òn w żëcé<ref>''Bogusław&nbsp;Wyderka, Joanna&nbsp;Dybowska, Kazimierz&nbsp;Szczygielski, Wiktor&nbsp;Krajniak, Maria&nbsp;Wagińska-Marzec, Rocznik Ziem Zachodnich: Tom 2, Ośrodek „Pamięć i Przyszłość” [przëstãp 2020-06-07] (<abbr>pòl.</abbr>).''</ref>. === Kaszëbsczi jãzëk w edukacje === W szkòłowim rokù 2025-2026 to dało 374 szkòłë, w jaczich 25 252 szkòlôków ùczi sã kaszëbsczégò jãzëka<ref name="gkasz">https://dane.gov.pl/pl/dataset/276,nauka-jezykow-mniejszosci-narodowych-etnicznych-i-jezyka-regionalnego/resource/1593258/table?page=1&per_page=20&q=jezykmniejszo%C5%9Bci%20kaszubski&sort=col21</ref><ref>https://www.facebook.com/kaszubi/posts/pfbid02xq1U4JptnSyUXWDePncrpy3E4oerqoxiPBHDWxKCoTfrPrb9KDgoHe5yjKruhuL9l</ref>. Òd 2005 rokù jistnieje mòżebnosc zdôwaniô z niegò maturalnégò egzaminu<ref name="cke">''[http://www.cke.edu.pl/podstrony/inform_matur/kaszubski.pdf Informator maturalny od 2005 roku z języka kaszubskiego].&nbsp;Centralna komisja egzaminacyjna.''</ref>. Pò kaszëbskù wëdôwóné je zacht lëteraturë, cządniczi, emitowóné są regionalné radiowé a telewizyjné programë. W kaszëbsczim jãzëkù twòrzoné są rozmajité internetowé zamkłoscë na platfòrmach taczich jak YouTube, Facebook, Instagram czë Tiktok, kaszëbsczi brëkòwóny biwô téż w reklamach. Pò kaszëbskù òdprôwiónô je téż lëturgiô słowa w pòniechtërnëch kòscołach. Na [[Gduńsczi Ùniwersytet|Gduńsczim Ùniwersytece]] òd 2009 rokù na czerënkù pòlskô filologiô prowadzonô bëła szkólnô szpecjalnosc – naùczanié pòlsczégò jãzëka a wiedzë ò kaszëbsczim jãzëkù a kùlturze ([[kaszëbistika]])<ref name="ug">[https://web.archive.org/web/20130804202709/http://www.polonistyka.fil.ug.edu.pl/pl/oferta_studiow/ Oferta studiów''.'']''&nbsp;Instytut Filologii Polskiej Uniwersytetu Gdańskiego.&nbsp;[przëstãp 2010-05-08].&nbsp;[[http://www.polonistyka.fil.ug.edu.pl/pl/oferta_studiow zarchiw]. &nbsp;2013-08-04].''</ref>. W 2014 roku pòwstôł równak apartny czerënk: [[kaszëbskô etnofilologiô]], czësto namieniony kaszëbiznie. Prowadzenié tegò zortu sztudiów je wëpôłnienim 8. artikla òbrzészny w Polsce [[Eùropejskô Kôrta Regionalnëch abò Miészëznowëch Jãzëków|Eùropejsczi kôrtë regionalnëch i mniészëznowëch jãzëków]], jaczi tikô sã mòżebnoscë nôùczi regionalnëch jãzëków na wszëtczich niwiznach – òd [[Dzecnica|przedszkólny]] do [[Ùniwersytet|ùniwersytecczi]]. == Pisënk == {{Apartny artikel|Kaszëbsczi alfabét}}[[Florión Cenôwa]], badéra kaszëbiznë a pierszi mòderny kaszëbsczi dzejôrz ë aùtór, stwòrził do zapisënkù kaszëbsczégò jãzëka apartny alfabet, chtëren miôł bëc dopasowóny do jegò fòneticznëch znanków. Pisënk ten nie zwëskôł ale wikszi pòpùlarnotë i pózniészi aùtorzë, np. [[Hieronim Derdowsczi|Jarosz Derdowsczi]] zapisowelë kaszëbsczi jãzëk pòlsczim alfabetã, co miało bëc przëstãpniészé dlô czëtińców. W pózniészich latach fónksnérowałë pisënczi mdący kòntinuacją Cenôwiny szkòłë pismieniznë (brëkòwóné m.jin. przez [[Friedrich Lorentz|Friedricha Lorentza]], [[Jón Kôrnowsczi|Jana Kôrnowsczégò]], [[Aleksander Majkòwsczi|Aleksandra Majkòwsczégò]], [[Jan Rómpsczi|Jana Rómpsczégò]]) a téż pisënczi blëższé pòlsczi òrtografii (brëkòwóné m.jin. przez [[Jón Kôrnowsczi|Jana Kôrnowsczégò]], [[Sztefón Bieszk|Sztefana Bieszka]], [[Bernat Zëchta|Bernata Zëchtã]]). 13 maja 1996 rokù òstôł pòdpisóny ''Protokół uzgodnień co do zasad pisowni kaszubskiej –'' kómpromis, chtërnégò brzadã bëło pòwstanié dzysdniowi kaszëbsczi òrtografie<ref>Kożyczkowska A., Ellwart J., ''[https://przegladpedagogiczny.ukw.edu.pl/archive/article/88/1/article.pdf „Obowiązkiem każdego obywatela jest być najpierw dobrym państwowcem”¹. Obywatelstwo i/a etniczność czytana w świetle koncepcji państwa i wychowania państwowego Kazimierza Sośnickiego (aspekty)]'' (pòl.) [w:] Przegląd Pedagogiczny, 2018, numer 2; Bëdgòszcz, 2018</ref>. Łącził òn òba żochë i regùlowôł diskùsyjné kwestie jak: 1. zôpis nosowégò samòzwãkù jakno ''ã'' 2. zôpis ôrtu ''czedë, dżąc'' (nié: ''cziedë, dżiąc'' ani ''kjedë, gjąc'') ; 3. pisanié ''ł'' w fòrmach ùszłégò czasu ôrtu ''mógł, rzekł, piekł''; 4. całownô rezygnacjô ze znakù j w mitczący fónkcji; 5. pisanié samòzwãków u i o na zôczątkù słowa i pò spółzwãkach p, b, m, w, f k, g, ch (téż h) wedle ùznaniô: bez sztriszka abò ze sztriszkã (pòtemù RKJ zmienia pòdéńscé, dzysdnia zgòdą z ji doradama mùszi pisac sztriszk wiedno w taczich przëpôdkach)<ref>Pomierska, J., Pažđerski, D.V., Treder, J. ''Jãzëk kaszëbsczi'', str. 247 Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié. Gduńsk, 2015</ref>. [[Òbrôzk:Kashubian_keyboard_layout.png|mały|230x230px|Kaszëbskô kluczplata]] Kaszëbsczi alfabet skłôdô sã z 31 lëtrów a [[Digraf|digrafë]] ''ch'', ''cz'', ''dz'', ''dż'', ''rz'' i ''sz'': {| class="standard" cellpadding="5" style="font-size: 1.3em; line-height: 2.5em; text-align: center;" | style="«width:3em;»" |Aa | style="«width:3em;»" |[[Ą|Ąą]] | style="«width:3em;»" |[[Ã|Ãã]] | style="«width:3em;»" |Bb | style="«width:3em;»" |Cc | style="«width:3em;»" |Dd | style="«width:3em;»" |Ee | style="«width:3em;»" |[[É|Éé]] | style="«width:3em;»" |[[Ë|Ëë]] | style="«width:3em;»" |Ff |- | style="«width:3em;»" |Gg | style="«width:3em;»" |Hh | style="«width:3em;»" |Ii | style="«width:3em;»" |Jj | style="«width:3em;»" |Kk | style="«width:3em;»" |Ll | style="«width:3em;»" |[[Ł|Łł]] | style="«width:3em;»" |Mm | style="«width:3em;»" |Nn | style="«width:3em;»" |[[Ń|Ńń]] |- | style="«width:3em;»" |Oo | style="«width:3em;»" |[[Ò|Òò]] | style="«width:3em;»" |[[Ó|Óó]] | style="«width:3em;»" |[[Ô|Ôô]] | style="«width:3em;»" |Pp | style="«width:3em;»" |Rr | style="«width:3em;»" |Ss | style="«width:3em;»" |Tt | style="«width:3em;»" |Uu | style="«width:3em;»" |[[Ù|Ùù]] |- | style="«width:3em;»" |Ww | style="«width:3em;»" |Yy | style="«width:3em;»" |Zz | style="«width:3em;»" |[[Ż|Żż]] |} [[Òbrôzk:Plaque_with_Lord's_Prayer_in_Kashubian_language_in_Oliva_Cathedral_in_Gdańsk.jpg|mały|294x294px|Plata z mòdlëtwą Ò''jcze Nasz'' w [[Archikatédra gduńskô|Archikatedrze w Òlëwie]]]] === Zabëtczi kaszëbsczi pismieniznë === {{Apartny artikel|Kaszëbskô lëteratura}} [[Òbrôzk:638368_Wejherowo-pałac_02.jpg|mały|255x255px|[[Mùzeùm Kaszëbskò-Pòmòrsczi Pismieniznë i Mùzyczi w Wejrowie|Mùzeùm Kaszëbskò-Pòmòrsczi Pismieniznë i Mùzyczi we Wejrowie]] òbsôdô jedne òd nôwikszich zbiérów zrzeszonëch z kaszëbizną]] * W akce przekôzaniégò wsë [[Bòrkòwò (sławieńsczi kréz)|Bòrkòwò]] klôsztorowi w [[Mòrsczé Bùkòwò|Bùkòwie]] z 1304 rokù pòjawiłë sã pierszé słowa zapisóné pò kaszëbskù: „Wenzeke '''''prawi curriwi sin''''' de Solkowe” (Wickò, prawi kùrwi syn ze [[Sëlëchòwò (sławieńsczi kréz)|Sëlëchòwa]]). To dô równak wątplëwòtë, czë kaszëbskô wstôwka do łacyńsczégò tekstu bëła tam òd wiedna, czë nie òsta dopisónô pózni w òdpisu aktu<ref>Bądkowski, L. (1976). ''Odwrócona kotwica''. (pòl.) Zakład Narodowy Imienia Ossolińskich, Wrocłôw, Warszawa, Krakòwò, Gduńsk, 1976; str. 129</ref>. * 1586 – ''Duchowne piesnie D. Marcina Luthera y ynßich naboznich męzow. Zniemieckiego w Slawięsky ięzik wilozone Przes Szymana Krofea... w Gdainsku: przes Jacuba Rhode'', Tetzner 1896: z dolmaczeniô bëtowsczégò pòpa [[Szëmòn Krofej|S. Krofeja]]. * Przechòwiwóny w Państwòwim Archiwùm we Szczecënie tekst lenny przësëdżi z 1618, skłôdóny przez szlachtã z pòréncznégò partu [[Pòmòrsczé Ksãżstwò|Pòmòrsczi]] biwô òpisowóny jakno pòlsczi<ref>''[https://web.archive.org/web/20161002044829/http://zamek.szczecin.pl/sladami/sladami/archiwalia/nowozytne.html Śladami książąt pomorskich – In den Fußstapfen der Pommerschen Herzöge] [online], zamek.szczecin.pl[przëstãp 2017-11-24] [[http://zamek.szczecin.pl/sladami/sladami/archiwalia/nowozytne.html zarchiw]. 2016-10-02].''</ref> abò kaszëbsczi<ref>''Jarosław&nbsp;Kociuba:&nbsp;Pomorze – Praktyczny przewodnik turystyczny po ziemiach Księstwa Pomorskiego.Szczecin&#x3A;&nbsp;Walkowska Wydawnictwo,&nbsp;2012,&nbsp;s.&nbsp;38.'' ISBN&nbsp;978-83-61805-49-6''.''</ref>. * 1643 – ''Mały Catechism D. Marciná Lutherá Niemiecko-Wándalski ábo Slowięski to jestá z Niemieckiego języká w Słowięski wystáwiony na jáwnosc wydan..., w Gdaińsku przes Jerzego Rhetá'', [[Gduńsk]] 1643. Napisóné przez smôłdzyńsczégò pòpa, [[Słëpsk|słëpczana]] [[Michôł Pontanus|Michała Pòntanusa]] (''Michał Pontanus''). * 1643 – ''TRAGEDİA O BOGACZV Ÿ ŁAZARZV z Pisma swiętego wÿięta ÿ Nowo wier∫zęm opisana Polskim'' – dzeło napisóné je pò pòlskù, równak wëstãpiwô tam pòstacjô Kaszëbë Sobieraja, w chtërnégò kwestiach to dô [[Kaszëbizm|kaszëbizmë]]<ref>Kaszëbsczi Institut, [https://kaszubopedia.pl/index.php/glossary/zabytki-jezyka-kaszubskiego/ Zabytki języka kaszubskiego], Kaszubopedia (pòl.), przëstãp z 18.07.2026 r.</ref>. * Smôłdzyńsczé perikòpë, òbrobioné a wëdóné przez [[Friedhelm Hinze|Friedhelma Hinzã]], [[Berlëno]] (''pòrénczné'') 1967. * ''Stôrokaszëbsczi piesnik'', òbrobiony a wëdóny przez [[Friedhelm Hinze|Friedhelma Hinzã]], [[Berlëno]] (''pòrénczné'') 1967. * ''Przësëdżi słowińsczé z Wierzchòcëna,'' òbrobioné przez [[Hana Pòpòwskô-Tabòrskô|Hanã Pòpòwską-Tabòrską]] w 1961. == Znanczi kaszëbsczégò jãzëka == [[Òbrôzk:Dëbeltjãzëkòwi nôdpis na pòżdôwkù w Pùckù.jpg|mały|Dëbeltjãzëkòwi nôdpis na aùtobùsowim pòżdôwkù w [[Pùck|Pùckù]]]] Kaszëbsczi jãzëk wëkazëje wiele pòspólnëch znanków z [[Pòlsczi jãzëk|pòlsczim jãzëkã]] a jegò gwarama. Dlô pòniechtërnëch badérów je to dokôz na brak apartnotë tëch mòwów. Ne pòdobieństwa swiôdczą o blësczim skrewnienim jãzëków, pòchôdanié z [[Lechicczé jãzëczi|karna lechicczich jãzëków]] a cëskù pòlaszëznë, tak sztandardowi, jak nordowòpòlsczich gwarów. Dzél znanków, taczich jak afrikatizacjô mitczich welarnëch spółzwãków w kaszëbiznie doprzëszedł z [[Bòrowiackô gwara|bòrowiacczich gwarów]]<ref name="afr">''Halina&nbsp;Karaś, Afrykatyzacja spółgłosek tylnojęzykowych k’, g’, [w:] Halina&nbsp;Karas, [https://web.archive.org/web/20131115005339/http://www.gwarypolskie.uw.edu.pl/index.php?option=com_content&task=view&id=289&Itemid=58 Leksykon], [w:] Gwary polskie [przëstãp 2010-04-28][[http://www.gwarypolskie.uw.edu.pl/index.php?option=com_content&task=view&id=289&Itemid=58 zarchiw]. 2013-11-15].'' </ref>, a bëtny je téż w [[Krajeńskô gwara|krajeńsczi gwarze]]. To dô téż òdwrotné przëmiarë (np. [[kaszëbienié]] w lubawsczich gwarach<ref name="lub">''Agnieszka&nbsp;Kozłowska, Aleksandra&nbsp;Zimmer, Katarzyna&nbsp;Sucajtys, [https://web.archive.org/web/20131115005247/http://www.gwarypolskie.uw.edu.pl/index.php?option=com_content&task=view&id=650&Itemid=16 Gwara regionu,] [w:] Halina&nbsp;Karas, Opis dialektów polskich, [w:] Gwary polskie [przëstãp 2010-04-28] [[http://www.gwarypolskie.uw.edu.pl/index.php?option=com_content&task=view&id=650&Itemid=16 zarchiw]. 2013-11-15].'' </ref>. Przejimanié pòlsczich znanków przez brëkòwników kaszëbsczégò jãzëka zwóné je [[Pòlaszenié|pòlaszenim]] a ùznôwóné je colemało za jãzëkòwą felã. Òb czas rozwiju [[Zôpadnosłowiańsczé jãzëczi|zôpadnosłowiańsczich mòwów]], jedne znanczi mieniałë sã równoległo, a ewòlucjô drëdżich dąża jinszima stegnama. W przërównanim z rekònstruòwónyma [[Prasłowiańsczi jãzëk|prasłowiańsczima]] a pralechicczima znankama, rozwij kaszëbsczégò jãzëka charakterizëje: * dzélowé ùtrzimanié fòrmë '''TarT''' z prasłowiańsczégò '''TorT''': np. ''gard, parmiéń, darga'' ([[Pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''gród, promień, droga'', [[Czesczi jãzëk|cz.]] hrad, pramen, dráha, [[Górnołużëcczi jãzëk|ùkr.]] ''го́род,'' ''по́ромінь, доро́га'' [horod, pòromiń, doroha]) * w nordowëch gwarach zmitczony spółzwãk przed '''ar''' pòchôdającym z szlabizotwórczégò r, np. ''cwiardi, czwiôrtk'', (pôłniowòkaszëbsczé ''twardi, czwôrtk'', [[Pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''twardy, czwartek'', [[Słowacczi jãzëk|słow.]] ''tvrdý, štvrtok'') * felënk rësznégò '''e''' w nazéwôczu słowów kùńczącëch sã fòrmantama -k, -c, np. ''przódk, kùńc'' ([[Pòlsczi jãzëk|pòl]]. ''przodek, koniec'', [[Słowacczi jãzëk|słow.]] ''predok, koniec'', [[Serbòchòrwacczi jãzëk|sch.]] ''predak, konac'') * [[kaszëbienié]], czëlë przéńscé dôwnëch ''ć'', ''ś'', ''ź'', ''dź'' w ''c'', ''s'', ''z'', ''dz'', np. ''swiat, zëma, zemia, rodzëc'' ([[Pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''świat, zima, ziemia, rodzić'') * dzélowé przemiészanié sã kòntinuantów grëpów '''TelT''' a '''TolT''' (w różnym stãpieniu zanôléżno òd gwarë), np.: młoc, płoc, ([[Pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''mleć, pleć'') Nôszerzi wëstãpòwało w wëmiarłim [[Słowińsczi dialekt|słowińsczim dialekce]], np. ''młókò'' (‘mlékò’) * zachòwanié rësznégò akcentu w nordowëch gwarach (szlachòwno jak w [[Rusczi jãzëk|rusczim]]) * inicjalny akcent w pôłniowim dialekce (szlachòwno jak pò [[Stôropòlsczi jãzëk|stôropòlskù]] abò [[Czesczi jãzëk|czeskù]]) * przéńscé dôwnëch krótczich *i *u *y we szwã, zapisowóną jakno '''ë''', np. ''lëdze, rëba, zëma'' ([[Pòlsczi jãzëk|pòl.]] ludzie, ryba, zima) * [[Afrykatizacjô|afrikatizacjô]] spółzwãków ''k’'' i ''g’'' do [ʧʲ] i [ʤʲ] we wikszoscë dialektów, np. ''dżibczi, czerowac'' ([[Pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''gibki, kierować''). Nôgwësni zaszła w XIX w. w bòrowiackò-krajeńsczich gwarach pòlsczégò jãzëka, rozkòscérzającë sã na nordã do kaszëbsczégò jãzëka, nôsłabi doprzëchôdającë na Słowińszczëznã, dze zaszedł blós dzélã (afrikatizacjô zaszła do [c͡ç] a [ ɟ͡ʝ]) * [[bëlaczenié]] – wëmòwa ''l'' i ''ł'' ([w]) jakno [l] na nordowim pòrénkù<ref name="stone" /> * realizacjô ''sw'' jakno [sj] w òkòlim [[Kòscérzna|Kòscérznë]] i na pôłnié òd Bëtowa (np. ''sjinia'' ‘swinia’, ''Sjónowò'' ‘Swiónowò’)<ref name="stone" /> * proteza przed /ɔ/ a /u/ przez [w] na zôczątkù słowa abò pò lëpnëch a welarnëch spółzwãkach, sparłãczonô we wikszoscë gwarów z przësënienim wëmòwë samòzwãkù w przódk, np. [pwεlε] (ewentualnie [pwɔlε]), ‘pòle’, [mwʉxa] (abò [mwuxa], w pòniechtërnëch gwarach téż [mwyxa]) ‘mùcha’<ref name="stone" />. * samòzwãk ''ô'' ò rozmajiti wëmòwie zanôleżny òd gwarë w môlu prasłowiańsczégò dłudżégò ''a'', szlachòwné pòzmianë zachôdałë téż w pòlsczich dialektach * samòzwãk ''é'' jakno kòntinuant prasłowiańsczégò dłudżégò ''e'', bëtny téż we wielnëch pòlsczich gwarach * ''i'' niezmitczającé, szlachòwné, chòc nié juwerné pòzmianë zaszłë w [[Czesczi jãzëk|czesczim]] a [[Słowacczi jãzëk|słowacczim]] jãzëkù * we wikszoscë gwarów stôrolechicczi krótczi nosowi samòzwãk mô brzëmienié nosowégò a: ''ã'' * pòza pòzycją na kùńcu słowa prasłowiańsczé ''ę'', żlë nie bëło warënków do [[Lechicczi przegłos|lechicczégò przegłosu]], przeszło w ''i'' a ''ë'', np. ''jastrzib, jarzëbina, midzë, wzyc, trzëse''<ref name="Dubisz">''Kaszubskie dialekty. W:&nbsp;''Stanisław&nbsp;Dubisz'',&nbsp;HalinaKaraś,&nbsp;Nijola&nbsp;Kolis:&nbsp;Dialekty i gwary polskie.&nbsp;Wyd.&nbsp;I.Warszawa&#x3A;&nbsp;''Wiedza Powszechna'',&nbsp;1995,&nbsp;s.&nbsp;67–70.'' ISBN&nbsp;83-2140989-X''.''</ref> * ''ą'' wëmôwiô sã jakno nosowé ''ó'', co je gwës przéńscową fòrmą midzë fùl nosowòscą a denazalizacją, do jaczi doszło w niechtërnëch kaszëbsczich gwarach. * òdnosowienié ''ã'' do ''o'' we westrzédnëch gwarach, np. bodo, zobë, roka (bãdã, zãbë, rãka) * przéńscé ''ja-'' w je- i ''ra-'' w ''re-'' na zôczątkù słowa, mni prominentné na nordze Kaszëb; jistną znankã dô w gwarach nordowi Pòlsczi * zamiana spółzwãkòwi zbitczi ''kt'' w cht, np. chto ‘kto’, szlachòwno jak w gwarach [[Szląsczi etnolekt|szląsczégò etnolektu]] czë [[Ùkrajińsczi jãzëk|ùkrajińsczim jãzëkù]]. * przéńscé ''ń'' w ''n'' w nordowëch gwarach * bëtnosc -ń- w pòchódnëch słowa ''jic'', np. ''przińdze'' (pòl. ''przyjdzie''), tak jak w niechtërnëch pòlsczich gwarach * nieskródzony kùnôszk ternégò czasu (fòrmë zortu ''jô szukajã'') na nordã òd Rédë (na pôłnié fòrmë zortu ''jô szukóm'')<ref name="stone" /> * bëtnosc wielnëch germanizmów, òsoblëwie dólnomiemiecczich. Skłôdają sã na kòl 5% słowiznë, przë czim są to tak zapòżëczenia z prasłowiańsczich czasów, jak téż nowszé – bëtné téż w czile pòlsczich gwarach (np. ''draszowac'') a téż specyficzné blós dlô kaszëbsczégò jãzëka (np. ''halac'')<ref name="glisz">''Anna Gliszczyńska.&nbsp;Germanizmy leksykalne południowej kaszubszczyzny (Na materiale książki Bolesława Jażdżewskiego Wspomnienia kaszubskiego „gbura”).&nbsp;„LingVaria”.&nbsp;1&nbsp;(3),&nbsp;s.&nbsp;79–89,&nbsp;2007.&nbsp;Kraków:Uniwersytet Jagielloński.&nbsp;ISSN&nbsp;1896-2122.''</ref> == Fònetika == === Samòzwãczi === {| class="wikitable" |+Samòzwãczi<ref name="web">''Jerzy Treder&#x3A;&nbsp;''Fonetyka i fonologia''.&nbsp;Projekt Rastko Kaszuby.&nbsp;[zarchiwizowane z'' tego adresu''&nbsp;(2016-03-04)].''</ref><ref>Lechosław Jocz''&#x3A;&nbsp;''[http://www.academia.edu/34262515 „Gramatika kaszëbsczégò jãzëka” H. Makurat oczami fonetyka''.'']''&nbsp;[przëstãp 2019-07-21].''</ref> ! !Przednie !Centralne !Tylne |- !Przymknięte | align="center" |i | align="center" |ʉ | align="center" |u |- !Półprzymknięte | align="center" |e | | align="center" |o•õ |- !Średnia | | align="center" |ə | |- !Półotwarte | align="center" |ɛ | align="center" |ɞ | align="center" |ɔ |- !Otwarte | | align="center" |ä•ã | |} <div style="float:left;"> {| class="wikitable mw-collapsible mw-collapsed" style="text-align:center;" ! colspan="8" |''Przëmiarë samòzwãków'' |- !Samòzwãk !Przëmiôr słowa |- |i |d'''i'''c |- |u |dł'''u'''dżi |- |(w)ʉ |k'''ù'''ńc |- |õ |b'''ą'''czk |- |e |dz'''é'''ń |- |o |l'''ó'''d |- |ə |ż'''ë'''c |- |ɛ |l'''e'''wi |- |ɞ |n'''ô'''deja |- |ɔ |j'''o''' |- |ä |m'''a'''dac |- |ã |s'''ã'''zabicé |} </div>Wëmòwa wielnëch samòzwãków je różnô zanôleżno òd gwarë i placu w słowie. === Spółzwãczi === {| class="wikitable" style="text-align:center;" |+Spółzwãczi ! rowspan="2" | ! colspan="2" |Dwalëpné ! colspan="2" |Lëpnozãbné ! colspan="2" |Zãbòwé ! colspan="2" |Dąsłowé ! colspan="2" |Zadąsłowé !Palatalné ! colspan="2" |Welarné !Gôrdzelné |- !<span style="font-size: 70%;">Cwiardé</span> !<span style="font-size: 70%;">[[Palatalizacjô|Zmitczoné]]</span> !<span style="font-size: 70%;">Cwiardé</span> !<span style="font-size: 70%;">[[Palatalizacjô|Zmitczoné]]</span> !<span style="font-size: 70%;">Cwiardé</span> !<span style="font-size: 70%;">[[Palatalizacjô|Zmitczoné]]</span> !<span style="font-size: 70%;">Cwiardé</span> !<span style="font-size: 70%;">[[Palatalizacjô|Zmitczoné]]</span> !<span style="font-size: 70%;">Cwiardé</span> !<span style="font-size: 70%;">[[Palatalizacjô|Zmitczoné]]</span> ! !<span style="font-size: 70%;">Cwiardé</span> !<span style="font-size: 70%;">[[Palatalizacjô|Zmitczoné]]</span> ! |- !Zwiarté |p b |{{IPA|pʲ||}} {{IPA|bʲ||}} |  |  |t̪ d̪ |{{IPA|t̪ʲ||}} {{IPA|d̪ʲ||}} |  |  | | |  |k ɡ | | |- !'''Zwiarto-rësënowé''' |  |  |  |  |t̪͡s̪ d̪͡z̪ |  | |t͡ʃʲ d͡ʒʲ |  |  | | | | |- !Rësënowé |  |  |f v |{{IPA|fʲ||}} {{IPA|vʲ||}} |s̪ z̪ |  | | | |ʃʲ ʒʲ | |x |xʲ |ɦ |- !Nosowé |m |{{IPA|mʲ||}} |  |  |n̪ |  | | | |  |ɲ |[ŋ] | | |- !Półòdemkłé | |  |  |  | |  | | | | |j |w |  | |- !Rësënowò-drëżącé | | | | | | |r̝ | | | | | | | |- !Drëżącé | | | | | | |r |{{IPA|rʲ||}} | | | | | | |- !Bòczné | | | | | | |l |{{IPA|lʲ||}} | | | | | | |} === Akcent === Nordowi akcent je wòlny a dzélã rëszny. Badérowania lingwistów nad nordowim dialektã są wôżné dlô rekònstrukcje pierwòsznégò doraznika w [[Prasłowiańsczi jãzëk|prasłowiańsczim jãzëkù]]. Dlô westrzédnokaszëbsczich gwarów reprezentatiwny béł tpzw. kòlumnowi doraznik. Dzysdniowi westrzédny akcent różni sã równak òd ne kòlumnowégò mòdła. Pôłniowi dialekt charakterizëje sã stałim inicjalnym doraznikã (wëstãpiwającym téż w czesczim, słowacczim, stôropòlsczim jãzëkù czë pòdhalańsczi gwarze)<ref>[http://web.archive.org/web/20180717154256/http://skarbnicakaszubska.pl/akcent/ Ò kaszëbsczim akcence].</ref>. == Bënowô bòkadosc == [[Òbrôzk:Jerozolëma,_kòscel_Pater_noster,_"Òjcze_nasz"_pò_kaszëbskù.JPG|mały|332x332px|[[Jerozolëma]], „Òjcze Nasz” pò kaszëbskù w kòscele Pater Noster na Òliwny Górze]] Kaszëbsczi jãzëk, mimò fónksnérowaniégò na stosënkòwò môłim terenie, charakterizëje sã wiôlgą gwarową rozmajitoscą a apartnoscą. Gwarë ùjimóné są w dialektë, kąsk jinaczi grëpòwóné przez różnëch badérów. ujmowane przez różnych badaczy. Wedle [[Jerzi Tréder|Jerzégò Trédra]] w pòłowie XX w. dzelił sã na ne hewò gwarowé karna<ref name="tred">''Jerzy Treder:&nbsp;''Język, piśmiennictwo i kultura duchowa Kaszubów''. W:&nbsp;Historia, geografia i piśmiennictwo Kaszubów.&nbsp;Jan Mordawski (red.).&nbsp;Gdańsk&#x3A;Wydawnictwo M. Rożak,&nbsp;1999.''</ref>: * [[nordowòkaszëbsczi dialekt]] – gwarë: [[Słowińsczi jãzëk|słowińskô]], [[Kabôtkòwie|kabackô]], òseckô, żarnowskô, gniewińskò-salińskô, bëlacczé (pùckô, chalëpskô, òksëwskô), lëzyńskò-wejrowskô, lesackô, czeleńskô; * [[westrzédnokaszëbsczi dialekt]] – gwarë: strzépskô, żukòwskô, kartëskò-gòrãczińskô, przëwidzkô, stãżëckô, serakòwskò-gòwidlińskô, sëlëczińskô, stëdzyńskô, bòrzëszkòwskô; * [[pôłniowòkaszëbsczi dialekt]] – gwarë: kòscerskô, lëpùskô, bruskò-wielewskô, kònarskô. W ''Dialektach i gwarach polskich'' wëmienioné są: * [[bëlacczé gwarë]] * [[Słowińsczi jãzëk|słowińskô gwara]] † * [[kabackô gwara]] (główczycka) † * [[Pôłniowòkaszëbsczi dialekt|zôbòrsczé gwarë]] * [[Bòrowiackô gwara|tëcholsczé]] i [[Krajeńskô gwara|krajeńsczé gwarë]] jakno pòstrzédné midzë kaszëbsczim jãzëkã a wiôlgòpòlsczim dialektã pòlsczégò jãzëka, chtërne równak wic rechòwóné są do bezsprzéczno pòlsczich gwarów<ref name="przew">''Halina&nbsp;Karaś, Zakres Przewodnika, [w:] Halina&nbsp;Karas, [https://web.archive.org/web/20131114231902/http://www.gwarypolskie.uw.edu.pl/index.php?option=com_content&task=view&id=6&Itemid=52 Wprowadzenie do przewodnika,] [w:] Gwary polskie [przëstãp 2010-04-28] [[http://www.gwarypolskie.uw.edu.pl/index.php?option=com_content&task=view&id=6&Itemid=52 zarchiw.] 2013-11-14].''</ref>. == Przëpisë == [[Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura]] [[Kategòrëjô:Zôpadnosłowiańsczé jãzëczi]] [[Kategòrëjô:Kaszëbsczi jãzëk]] [[Kategòrëjô:Strony z nieprzejrzanymi tłumaczeniami]] bgpgv7kekk5t2r075rr6aygbbyrzjtu 208572 208571 2026-07-18T15:05:09Z Terrus38 14026 infòbòks; articzel òstôł przedolmaczony z pòlsczégò, dzélã przeredagòwóny a dodóné òstało czile infòrmacjów niebëtnëch w pòlsczim artiklu, to téż dô czile przëpisów, jaczich nie bëło w pòlsczim artiklu; mòżebné, że rozwinã jesz ten articzel a dodóm przëpisów 208572 wikitext text/x-wiki {{Jãzëk| farwa=0000ff| farba=ffffff| apartne miono=kaszëbsczi jãzëk| kraj, òbénda1= [[Pòlskô]], [[Kanada]]| lëczba=89198 (wedle nôrodnégò spisënkù 2021)| môl=-| rodzëzna=[[Indoeùropejsczé jãzëczi]]<br /> * [[Słowiańsczé jãzëczi]] ** [[Zôpadnosłowiańsczé jãzëczi]] *** [[Lechicczé jãzëczi]] **** [[Pòmòrsczi jãzëk]] ***** Kaszëbsczi jãzëk| alfabét=[[łacyńsczi alfabét|łacyńsczi]]| kraj, òbénda2=Òd 2005 rokù w [[Pòlskô|Pòlsce]] [[regionalny jãzëk]], wprowadzony do 5 ùrzãdów gminë jakno [[pòmòcny jãzëk]] w [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]]| agencëjô= [[Radzëzna Kaszëbsczégò Jãzëka]][http://www.kaszubi.pl/o/rjk/]| iso1=-| iso2=[http://www.loc.gov/standards/iso639-2/php/langcodes-keyword.php?SearchTerm=csb&SearchType=ALL&Submit=Go] csb| iso3=[http://www.sil.org/iso639-3/codes.asp?order=639_3&letter=c csb]| sil=CSB [http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=csb]| kòd=csb| znankównik=Kaszëbskô| jãzëk=kaszëbsczi|znankòwnik2=kaszëbsczégò }} '''Kaszëbsczi jãzëk''' – [[Zôpadnosłowiańsczé jãzëczi|zôpadnosłowiańsczi]], [[Lechicczé jãzëczi|lechicczi]] jãzëk. Z prawnégò pòzdrzatkù je w Pòlsce regionalnym jãzëkã. Kaszëbsczi jãzëk brëkùje w domôcy kòmùnikacje 89,2 tës.<ref>[https://drive.google.com/file/d/1M3NBlre4iJs6NM3ff9_Y-y_j-b-aolwP/view Grafika Głównégò Sztatisticznégò Ùrzãdu we Gduńskù] na spòdlim Nôrodnégò Òglowégò Spisënkù z 2021 rokù, Google Disk, przëstãp z 18.07.2026 r.</ref> òsób. Je jedurną żëwą pòòstałoscą słowiańsczich pòmòrsczich dialektów. Słëchô karnu [[Lechicczé jãzëczi|lechicczich jãzëków]]; je blësczi pòlsczémù jãzëkòwi a widzec je w nim téż cësk [[Dólnomiemiecczi jãzëk|dólnomiemiecczégò]]. Nôstarszi kaszëbsczi zôpisk pòchôdô z 1304 r. zawierające zapisy kaszubskie pochodzą z 1402 r., przë czim je to blós kaszëbskô fraza bënë łacyńsczégò tekstu. Za nôstarszé kaszëbsczi drëczi trzimóné są ''Duchowne piesnie Dra Marcina Luthera i inszich naboznich męzow'' [[Szëmòn Krofej|Szëmòna Krofeja]] z 1586 rokù a ''Mały Catechism Niemiecko Wándalski abo Slowięski'' [[Michôł Pontanus|Michała Pòntanusa]] z 1643 rokù, chòc wôrt je nadczidnąc, że są to pòlskòjãzëkòwé tekstë, jaczé zamikają w se [[Kaszëbizm|kaszëbizmë]], a nié tekstë zapisóné dëcht pò kaszëbskù<ref name="ele">''Gerald Stone:&nbsp;Cassubian. W:&nbsp;[http://www.google.com/books?id=CPX2xgmVe9IC&printsec=frontcover&hl=pl&source=gbs_v2_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Encyclopedia of the languages of Europe.]&nbsp;Glanville Price (red.).&nbsp;Oksford&#x3A;Blackwell,&nbsp;1998,&nbsp;s.&nbsp;49–50.'' ISBN&nbsp;0-631-19286-7''.''</ref>. Prekùrsorã mòderny kaszëbsczi pismieniznë béł ale [[Florión Cenôwa]], aùtór wëdónégò w 1879 rokù w [[Pòznanié|Pòznanim]] dokazu pt. ''Zarés do Grammatikj Kašébsko-Słovjnskjè Mòvé''. Kaszëbsczi jãzëk fónksnérëje tak w fòrmie òdmianów ò nisczim prestiżu, włôscëwim dlô wiesczich òbéńdów, jak i w fòrmie [[Sztandardowi jãzëk|sztandardowégò jãzëka]], brëkòwónégò w lëteraturze, szkòłowi edukacji a akademicczim diskùrsu<ref>Nicole&nbsp;Dołowy-Rybińska'', [http://books.google.com/books?id=FKwlDwAAQBAJ&pg=PA133 „Nikt za nas tego nie zrobi”. Praktyki językowe i kulturowe młodych aktywistów mniejszości językowych Europy,] Torń: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, 2017, s. 133,'' ISBN&nbsp;978-8-3231-3722-1'','' OCLC''&nbsp;''1003893171''.''</ref><ref name="d">''Nicole&nbsp;Dołowy-Rybińska, [http://books.google.com/books?id=lQ9UDgAAQBAJ&pg=PA188 The Kashubian language past and present: between compulsory assimilation and regional recognition], [w:] Delyn&nbsp;Day, Poia&nbsp;Rewi, Rawinia&nbsp;Higgins (red.), The Journeys of Besieged Languages, Newcastle upon Tyne: Cambridge Scholars Publishing, 2016, s. 179–194,'' ISBN&nbsp;978-1-4438-7087-0'','' ISBN&nbsp;978-1-4438-9943-7'','' OCLC''&nbsp;''965475918 ''(<abbr>an.</abbr>), zdrzë s. 188.''</ref>. Kòdifikacjô kaszëbsczi lëteracczi normë wcyg warô, a wôżną ji cezurą bëło ùstalenié terôczasny òrtografie we wënikù kómpromisu z 1996 rokù. == Sztatus kaszëbsczégò jãzëka == === Klasyfikacyjné kòntrowersje === [[Òbrôzk:Polska-dialekty_wg_Urbańczyka.PNG|mały|300x300px|Kaszëbskô mòwa na kôrce pòlsczich dialektów wedle [[Stanisłôw Ùrbańczik|Stanisława Ùrbańczika]]]] W XIX w. zaczãłë pòjawiac sã pierszé głosë ò apartnoce kaszëbsczi mòwë jakno samòstójnégò słowiańsczégò jãzëka. W XX stalatim wikszosc pòlsczich [[Lingwistika|jãzëkòznajarzów]] bëło bòga, co kaszëbskô mòwa słëchô pòlsczémù jãzëkòwi na niwie dialektu. Dzysdnia w lingwistice kaszëbskô mòwa traktowónô je jakno samòstójny jãzëk<ref name="hall">''T.A.&nbsp;Hall.&nbsp;Typological generalizations concerning secondary palatalization.&nbsp;„Lingua”.&nbsp;110&nbsp;(1),&nbsp;s.&nbsp;1–25,styczeń 2000.&nbsp;Elsevier Science B.V.'' DOI'':'' 10.1016/S0024-3841(99)00017-0''.&nbsp;ISSN&nbsp;0024-3841.''</ref><ref name="rubach">Jerzy&nbsp;Rubach''.&nbsp;Polish palatalization in derivational optimality theory.&nbsp;„Lingua”.&nbsp;113&nbsp;(3),&nbsp;s.&nbsp;197–237,&nbsp;marzec 2003.&nbsp;Elsevier Science B.V.'' DOI'':'' 10.1016/S0024-3841(02)00054-2''.&nbsp;ISSN&nbsp;0024-3841.''</ref><ref name="zb">''Zofia&nbsp;Brzostek:&nbsp;Palatalizacja obstruentów w teorii optymalności z perspektywy języków angielskiego i kaszubskiego (doktorsczi dokôz).&nbsp;Warszawa&#x3A;Uniwersytet Warszawski,&nbsp;2007.''</ref><ref name="kk">''Kazutaka&nbsp;Kurisu.&nbsp;Palatalisability via feature compatibility.&nbsp;„Phonology”.&nbsp;26,&nbsp;s.&nbsp;437–475,&nbsp;2009.Cambridge University Press.'' DOI'':'' 10.1017/S0952675709990236''.&nbsp;ISSN&nbsp;0952-6757.''</ref>, tej-sej ze zastrzégą, co niechtërny badérowie klasyfikùją gò jakno pòlsczi dialekt<ref name="stone">{{Cytuj książkę|tytuł={{J|en|The Slavonic languages}}|url=http://www.google.com/books?id=uRF9Yiso1OIC&printsec=frontcover&hl=pl&source=gbs_v2_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false|inni=Bernard Comrie, Greville G. Corbett (red.)|autor r=Gerald Stone|rozdział=Cassubian|strony=759–794|wydawca=Routledge|miejsce=Londyn/Nowy Jork|rok=1993|isbn=0-415-04755-2}}</ref><ref name="ele2">{{Cytuj książkę|tytuł={{J|en|Encyclopedia of the languages of Europe}}|url=http://www.google.com/books?id=CPX2xgmVe9IC&printsec=frontcover&hl=pl&source=gbs_v2_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false|inni=Glanville Price (red.)|autor r=Gerald Stone|rozdział=Cassubian|strony=49–50|wydawca=Blackwell|miejsce=Oksford|rok=1998|isbn=0-631-19286-7}}</ref>. To dô równak téż XXI-wieczné dokazë, w jaczich wësënionô je téza ò pòstrzédnym sztatusu kaszëbiznë midzë samòstójnym jãzëkã a pòlsczim dialektã<ref name="kash">''Kashubian and Slovincian. W:&nbsp;Roland Sussex, Paul V. Cubberley:&nbsp;The Slavic languages.&nbsp;Cambridge&#x3A;Cambridge University Press,&nbsp;2006,&nbsp;s.&nbsp;97–98.'' ISBN&nbsp;978-0-521-22315-7''.''</ref>. Sytuacjô kaszëbsczégò a pòlsczégò jãzëka biwô przërównywónô do sytuacje [[Biôłorusczi jãzëk|biôłorusczégò]] a [[Rusczi jãzëk|rusczégò jãzëka]] w XX w. abò dólnomiemiecczégò a wësokòmiemiecczégò<ref name="kash">{{Cytuj książkę|autor=Roland Sussex, Paul V. Cubberley|tytuł={{J|en|The Slavic languages}}|url=http://www.google.com/books?id=G2bsJdYrwD4C&printsec=frontcover&hl=pl&source=gbs_v2_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false|rozdział={{J|en|Kashubian and Slovincian}}|strony=97–98|wydawca={{J|en|Cambridge University Press}}|miejsce=Cambridge|rok=2006|isbn=978-0-521-22315-7}}</ref>. Czesczi lingwista Vít Dovalil pòdôwô kaszëbsczi jãzëk jakno eszczisz dialektizowóny (z dejologicznëch przëczënów), trzimiącë jegò sytuacjã za jistną jak relacjô midzë regionalnyma jãzëkama [[Francjô|Francje]] a [[Francësczi jãzëk|francësczim jãzëkã]] czë [[Sardińsczi jãzëk|sardińsczim]] a [[Italsczi jãzëk|włosczim jãzëkã]]<ref name="dovalil2017">Vít&nbsp;Dovalil'', Jazyk typu Ausbau – Jazyk typu Abstand, [w:] Petr&nbsp;Karlík,'' Marek&nbsp;Nekula'','' Jana&nbsp;Pleskalová ''(red.), Nový encyklopedický slovník češtiny, 2017 (<abbr>cz.</abbr>).''</ref>. To dô téż teòriã, wedle jaczi kaszëbsczi béł dôwni apartnym jãzëkã, ale òb czas swòjégò rozwiju pòlsczi jãzëk wëwiarł na nim tak wiôldżi cësk, że z synchroniczny perspektiwë mòże na niegò zdrzec jakno na pòlsczi dialekt. Sëlné zjinaczi pòd cëskã jãzëkòwégò kòntaktu drãgò je ùjic w ramë tradicyjny klasyfikacje, z czegò dzélã wënikają niechtërne wątplëwòtë co do sztatusu kaszëbsczégò jãzëka<ref>''Mariusz&nbsp;Filip, Od Kaszubów do Niemców: Tożsamość Słowińców z perspektywy antropologii historii, Poznań: Wydawnictwo Nauka i Innowacje, 2012, 125, przëp. 121,'' ISBN&nbsp;978-83-63795-09-2'','' OCLC''&nbsp;''855590144''.''</ref>. === Prawny sztatus === Prawny sztatus kaszëbsczégò w Pòlsce regùlëje ùstôw z 6 stëcznika 2005 r. ò nôrodnëch a etnicznëch mniészëznach a regionalnym jãzëkù, òpisëjącë gò jakno [[regionalny jãzëk]]<ref name="ustawa">Ustawa z dnia 6 stycznia 2005 r. o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz o języku regionalnym ({{Dziennik Ustaw|2026|75}}).</ref>. Zgòdą z ùstawã to dô mòżlëwòsc brëkòwaniô w gminnëch ùrzãdach, òkòma [[Pòlsczi jãzëk|pòlsczégò jãzëka]], kaszëbsczégò jakno pòmòcniczégò jãzëka – pierszô dokòna te [[gmina Parchòwò]] leżącô w [[Bëtowsczi kréz|bëtowsczim krézu]]. W 2003 rokù kaszëbsczémù jãzëkòwi òstôł nadóny trzëlëtrowi midzënôrodny kòd CSB wedle normë [[ISO 639]]-2. 1 czerwińca 2009 r. w Pòlsce zaczã dzejac [[Eùropejskô Kôrta Regionalnëch abò Miészëznowëch Jãzëków|Eùropejskô kôrta regionalnëch abò mniészëznowëch jãzëków]]<ref name="karta">Europejska Karta języków regionalnych lub mniejszościowych, sporządzona w Strasburgu dnia 5 listopada 1992 r. ({{Dziennik Ustaw|2009|137|1121}}).</ref>. Zgòdą z przëjimnionym w czerwińcu 2015 rokù ùstawã ò regionalnym jãzëkù to miało dac pòzwòlenié na brëkòwanié ne jãzëka nié le w gminnëch ùrzãdach, ale téż krézowëch. Prezydent RP [[Andrzéj Duda]] zawetowôł równak ùstôw [[27 pazdzérznika|27 pajicznika]] 2015 roku i nie wszedł òn w żëcé<ref>''Bogusław&nbsp;Wyderka, Joanna&nbsp;Dybowska, Kazimierz&nbsp;Szczygielski, Wiktor&nbsp;Krajniak, Maria&nbsp;Wagińska-Marzec, Rocznik Ziem Zachodnich: Tom 2, Ośrodek „Pamięć i Przyszłość” [przëstãp 2020-06-07] (<abbr>pòl.</abbr>).''</ref>. === Kaszëbsczi jãzëk w edukacje === W szkòłowim rokù 2025-2026 to dało 374 szkòłë, w jaczich 25 252 szkòlôków ùczi sã kaszëbsczégò jãzëka<ref name="gkasz">https://dane.gov.pl/pl/dataset/276,nauka-jezykow-mniejszosci-narodowych-etnicznych-i-jezyka-regionalnego/resource/1593258/table?page=1&per_page=20&q=jezykmniejszo%C5%9Bci%20kaszubski&sort=col21</ref><ref>https://www.facebook.com/kaszubi/posts/pfbid02xq1U4JptnSyUXWDePncrpy3E4oerqoxiPBHDWxKCoTfrPrb9KDgoHe5yjKruhuL9l</ref>. Òd 2005 rokù jistnieje mòżebnosc zdôwaniô z niegò maturalnégò egzaminu<ref name="cke">''[http://www.cke.edu.pl/podstrony/inform_matur/kaszubski.pdf Informator maturalny od 2005 roku z języka kaszubskiego].&nbsp;Centralna komisja egzaminacyjna.''</ref>. Pò kaszëbskù wëdôwóné je zacht lëteraturë, cządniczi, emitowóné są regionalné radiowé a telewizyjné programë. W kaszëbsczim jãzëkù twòrzoné są rozmajité internetowé zamkłoscë na platfòrmach taczich jak YouTube, Facebook, Instagram czë Tiktok, kaszëbsczi brëkòwóny biwô téż w reklamach. Pò kaszëbskù òdprôwiónô je téż lëturgiô słowa w pòniechtërnëch kòscołach. Na [[Gduńsczi Ùniwersytet|Gduńsczim Ùniwersytece]] òd 2009 rokù na czerënkù pòlskô filologiô prowadzonô bëła szkólnô szpecjalnosc – naùczanié pòlsczégò jãzëka a wiedzë ò kaszëbsczim jãzëkù a kùlturze ([[kaszëbistika]])<ref name="ug">[https://web.archive.org/web/20130804202709/http://www.polonistyka.fil.ug.edu.pl/pl/oferta_studiow/ Oferta studiów''.'']''&nbsp;Instytut Filologii Polskiej Uniwersytetu Gdańskiego.&nbsp;[przëstãp 2010-05-08].&nbsp;[[http://www.polonistyka.fil.ug.edu.pl/pl/oferta_studiow zarchiw]. &nbsp;2013-08-04].''</ref>. W 2014 roku pòwstôł równak apartny czerënk: [[kaszëbskô etnofilologiô]], czësto namieniony kaszëbiznie. Prowadzenié tegò zortu sztudiów je wëpôłnienim 8. artikla òbrzészny w Polsce [[Eùropejskô Kôrta Regionalnëch abò Miészëznowëch Jãzëków|Eùropejsczi kôrtë regionalnëch i mniészëznowëch jãzëków]], jaczi tikô sã mòżebnoscë nôùczi regionalnëch jãzëków na wszëtczich niwiznach – òd [[Dzecnica|przedszkólny]] do [[Ùniwersytet|ùniwersytecczi]]. == Pisënk == {{Apartny artikel|Kaszëbsczi alfabét}}[[Florión Cenôwa]], badéra kaszëbiznë a pierszi mòderny kaszëbsczi dzejôrz ë aùtór, stwòrził do zapisënkù kaszëbsczégò jãzëka apartny alfabet, chtëren miôł bëc dopasowóny do jegò fòneticznëch znanków. Pisënk ten nie zwëskôł ale wikszi pòpùlarnotë i pózniészi aùtorzë, np. [[Hieronim Derdowsczi|Jarosz Derdowsczi]] zapisowelë kaszëbsczi jãzëk pòlsczim alfabetã, co miało bëc przëstãpniészé dlô czëtińców. W pózniészich latach fónksnérowałë pisënczi mdący kòntinuacją Cenôwiny szkòłë pismieniznë (brëkòwóné m.jin. przez [[Friedrich Lorentz|Friedricha Lorentza]], [[Jón Kôrnowsczi|Jana Kôrnowsczégò]], [[Aleksander Majkòwsczi|Aleksandra Majkòwsczégò]], [[Jan Rómpsczi|Jana Rómpsczégò]]) a téż pisënczi blëższé pòlsczi òrtografii (brëkòwóné m.jin. przez [[Jón Kôrnowsczi|Jana Kôrnowsczégò]], [[Sztefón Bieszk|Sztefana Bieszka]], [[Bernat Zëchta|Bernata Zëchtã]]). 13 maja 1996 rokù òstôł pòdpisóny ''Protokół uzgodnień co do zasad pisowni kaszubskiej –'' kómpromis, chtërnégò brzadã bëło pòwstanié dzysdniowi kaszëbsczi òrtografie<ref>Kożyczkowska A., Ellwart J., ''[https://przegladpedagogiczny.ukw.edu.pl/archive/article/88/1/article.pdf „Obowiązkiem każdego obywatela jest być najpierw dobrym państwowcem”¹. Obywatelstwo i/a etniczność czytana w świetle koncepcji państwa i wychowania państwowego Kazimierza Sośnickiego (aspekty)]'' (pòl.) [w:] Przegląd Pedagogiczny, 2018, numer 2; Bëdgòszcz, 2018</ref>. Łącził òn òba żochë i regùlowôł diskùsyjné kwestie jak: 1. zôpis nosowégò samòzwãkù jakno ''ã'' 2. zôpis ôrtu ''czedë, dżąc'' (nié: ''cziedë, dżiąc'' ani ''kjedë, gjąc'') ; 3. pisanié ''ł'' w fòrmach ùszłégò czasu ôrtu ''mógł, rzekł, piekł''; 4. całownô rezygnacjô ze znakù j w mitczący fónkcji; 5. pisanié samòzwãków u i o na zôczątkù słowa i pò spółzwãkach p, b, m, w, f k, g, ch (téż h) wedle ùznaniô: bez sztriszka abò ze sztriszkã (pòtemù RKJ zmienia pòdéńscé, dzysdnia zgòdą z ji doradama mùszi pisac sztriszk wiedno w taczich przëpôdkach)<ref>Pomierska, J., Pažđerski, D.V., Treder, J. ''Jãzëk kaszëbsczi'', str. 247 Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié. Gduńsk, 2015</ref>. [[Òbrôzk:Kashubian_keyboard_layout.png|mały|230x230px|Kaszëbskô kluczplata]] Kaszëbsczi alfabet skłôdô sã z 31 lëtrów a [[Digraf|digrafë]] ''ch'', ''cz'', ''dz'', ''dż'', ''rz'' i ''sz'': {| class="standard" cellpadding="5" style="font-size: 1.3em; line-height: 2.5em; text-align: center;" | style="«width:3em;»" |Aa | style="«width:3em;»" |[[Ą|Ąą]] | style="«width:3em;»" |[[Ã|Ãã]] | style="«width:3em;»" |Bb | style="«width:3em;»" |Cc | style="«width:3em;»" |Dd | style="«width:3em;»" |Ee | style="«width:3em;»" |[[É|Éé]] | style="«width:3em;»" |[[Ë|Ëë]] | style="«width:3em;»" |Ff |- | style="«width:3em;»" |Gg | style="«width:3em;»" |Hh | style="«width:3em;»" |Ii | style="«width:3em;»" |Jj | style="«width:3em;»" |Kk | style="«width:3em;»" |Ll | style="«width:3em;»" |[[Ł|Łł]] | style="«width:3em;»" |Mm | style="«width:3em;»" |Nn | style="«width:3em;»" |[[Ń|Ńń]] |- | style="«width:3em;»" |Oo | style="«width:3em;»" |[[Ò|Òò]] | style="«width:3em;»" |[[Ó|Óó]] | style="«width:3em;»" |[[Ô|Ôô]] | style="«width:3em;»" |Pp | style="«width:3em;»" |Rr | style="«width:3em;»" |Ss | style="«width:3em;»" |Tt | style="«width:3em;»" |Uu | style="«width:3em;»" |[[Ù|Ùù]] |- | style="«width:3em;»" |Ww | style="«width:3em;»" |Yy | style="«width:3em;»" |Zz | style="«width:3em;»" |[[Ż|Żż]] |} [[Òbrôzk:Plaque_with_Lord's_Prayer_in_Kashubian_language_in_Oliva_Cathedral_in_Gdańsk.jpg|mały|294x294px|Plata z mòdlëtwą Ò''jcze Nasz'' w [[Archikatédra gduńskô|Archikatedrze w Òlëwie]]]] === Zabëtczi kaszëbsczi pismieniznë === {{Apartny artikel|Kaszëbskô lëteratura}} [[Òbrôzk:638368_Wejherowo-pałac_02.jpg|mały|255x255px|[[Mùzeùm Kaszëbskò-Pòmòrsczi Pismieniznë i Mùzyczi w Wejrowie|Mùzeùm Kaszëbskò-Pòmòrsczi Pismieniznë i Mùzyczi we Wejrowie]] òbsôdô jedne òd nôwikszich zbiérów zrzeszonëch z kaszëbizną]] * W akce przekôzaniégò wsë [[Bòrkòwò (sławieńsczi kréz)|Bòrkòwò]] klôsztorowi w [[Mòrsczé Bùkòwò|Bùkòwie]] z 1304 rokù pòjawiłë sã pierszé słowa zapisóné pò kaszëbskù: „Wenzeke '''''prawi curriwi sin''''' de Solkowe” (Wickò, prawi kùrwi syn ze [[Sëlëchòwò (sławieńsczi kréz)|Sëlëchòwa]]). To dô równak wątplëwòtë, czë kaszëbskô wstôwka do łacyńsczégò tekstu bëła tam òd wiedna, czë nie òsta dopisónô pózni w òdpisu aktu<ref>Bądkowski, L. (1976). ''Odwrócona kotwica''. (pòl.) Zakład Narodowy Imienia Ossolińskich, Wrocłôw, Warszawa, Krakòwò, Gduńsk, 1976; str. 129</ref>. * 1586 – ''Duchowne piesnie D. Marcina Luthera y ynßich naboznich męzow. Zniemieckiego w Slawięsky ięzik wilozone Przes Szymana Krofea... w Gdainsku: przes Jacuba Rhode'', Tetzner 1896: z dolmaczeniô bëtowsczégò pòpa [[Szëmòn Krofej|S. Krofeja]]. * Przechòwiwóny w Państwòwim Archiwùm we Szczecënie tekst lenny przësëdżi z 1618, skłôdóny przez szlachtã z pòréncznégò partu [[Pòmòrsczé Ksãżstwò|Pòmòrsczi]] biwô òpisowóny jakno pòlsczi<ref>''[https://web.archive.org/web/20161002044829/http://zamek.szczecin.pl/sladami/sladami/archiwalia/nowozytne.html Śladami książąt pomorskich – In den Fußstapfen der Pommerschen Herzöge] [online], zamek.szczecin.pl[przëstãp 2017-11-24] [[http://zamek.szczecin.pl/sladami/sladami/archiwalia/nowozytne.html zarchiw]. 2016-10-02].''</ref> abò kaszëbsczi<ref>''Jarosław&nbsp;Kociuba:&nbsp;Pomorze – Praktyczny przewodnik turystyczny po ziemiach Księstwa Pomorskiego.Szczecin&#x3A;&nbsp;Walkowska Wydawnictwo,&nbsp;2012,&nbsp;s.&nbsp;38.'' ISBN&nbsp;978-83-61805-49-6''.''</ref>. * 1643 – ''Mały Catechism D. Marciná Lutherá Niemiecko-Wándalski ábo Slowięski to jestá z Niemieckiego języká w Słowięski wystáwiony na jáwnosc wydan..., w Gdaińsku przes Jerzego Rhetá'', [[Gduńsk]] 1643. Napisóné przez smôłdzyńsczégò pòpa, [[Słëpsk|słëpczana]] [[Michôł Pontanus|Michała Pòntanusa]] (''Michał Pontanus''). * 1643 – ''TRAGEDİA O BOGACZV Ÿ ŁAZARZV z Pisma swiętego wÿięta ÿ Nowo wier∫zęm opisana Polskim'' – dzeło napisóné je pò pòlskù, równak wëstãpiwô tam pòstacjô Kaszëbë Sobieraja, w chtërnégò kwestiach to dô [[Kaszëbizm|kaszëbizmë]]<ref>Kaszëbsczi Institut, [https://kaszubopedia.pl/index.php/glossary/zabytki-jezyka-kaszubskiego/ Zabytki języka kaszubskiego], Kaszubopedia (pòl.), przëstãp z 18.07.2026 r.</ref>. * Smôłdzyńsczé perikòpë, òbrobioné a wëdóné przez [[Friedhelm Hinze|Friedhelma Hinzã]], [[Berlëno]] (''pòrénczné'') 1967. * ''Stôrokaszëbsczi piesnik'', òbrobiony a wëdóny przez [[Friedhelm Hinze|Friedhelma Hinzã]], [[Berlëno]] (''pòrénczné'') 1967. * ''Przësëdżi słowińsczé z Wierzchòcëna,'' òbrobioné przez [[Hana Pòpòwskô-Tabòrskô|Hanã Pòpòwską-Tabòrską]] w 1961. == Znanczi kaszëbsczégò jãzëka == [[Òbrôzk:Dëbeltjãzëkòwi nôdpis na pòżdôwkù w Pùckù.jpg|mały|Dëbeltjãzëkòwi nôdpis na aùtobùsowim pòżdôwkù w [[Pùck|Pùckù]]]] Kaszëbsczi jãzëk wëkazëje wiele pòspólnëch znanków z [[Pòlsczi jãzëk|pòlsczim jãzëkã]] a jegò gwarama. Dlô pòniechtërnëch badérów je to dokôz na brak apartnotë tëch mòwów. Ne pòdobieństwa swiôdczą o blësczim skrewnienim jãzëków, pòchôdanié z [[Lechicczé jãzëczi|karna lechicczich jãzëków]] a cëskù pòlaszëznë, tak sztandardowi, jak nordowòpòlsczich gwarów. Dzél znanków, taczich jak afrikatizacjô mitczich welarnëch spółzwãków w kaszëbiznie doprzëszedł z [[Bòrowiackô gwara|bòrowiacczich gwarów]]<ref name="afr">''Halina&nbsp;Karaś, Afrykatyzacja spółgłosek tylnojęzykowych k’, g’, [w:] Halina&nbsp;Karas, [https://web.archive.org/web/20131115005339/http://www.gwarypolskie.uw.edu.pl/index.php?option=com_content&task=view&id=289&Itemid=58 Leksykon], [w:] Gwary polskie [przëstãp 2010-04-28][[http://www.gwarypolskie.uw.edu.pl/index.php?option=com_content&task=view&id=289&Itemid=58 zarchiw]. 2013-11-15].'' </ref>, a bëtny je téż w [[Krajeńskô gwara|krajeńsczi gwarze]]. To dô téż òdwrotné przëmiarë (np. [[kaszëbienié]] w lubawsczich gwarach<ref name="lub">''Agnieszka&nbsp;Kozłowska, Aleksandra&nbsp;Zimmer, Katarzyna&nbsp;Sucajtys, [https://web.archive.org/web/20131115005247/http://www.gwarypolskie.uw.edu.pl/index.php?option=com_content&task=view&id=650&Itemid=16 Gwara regionu,] [w:] Halina&nbsp;Karas, Opis dialektów polskich, [w:] Gwary polskie [przëstãp 2010-04-28] [[http://www.gwarypolskie.uw.edu.pl/index.php?option=com_content&task=view&id=650&Itemid=16 zarchiw]. 2013-11-15].'' </ref>. Przejimanié pòlsczich znanków przez brëkòwników kaszëbsczégò jãzëka zwóné je [[Pòlaszenié|pòlaszenim]] a ùznôwóné je colemało za jãzëkòwą felã. Òb czas rozwiju [[Zôpadnosłowiańsczé jãzëczi|zôpadnosłowiańsczich mòwów]], jedne znanczi mieniałë sã równoległo, a ewòlucjô drëdżich dąża jinszima stegnama. W przërównanim z rekònstruòwónyma [[Prasłowiańsczi jãzëk|prasłowiańsczima]] a pralechicczima znankama, rozwij kaszëbsczégò jãzëka charakterizëje: * dzélowé ùtrzimanié fòrmë '''TarT''' z prasłowiańsczégò '''TorT''': np. ''gard, parmiéń, darga'' ([[Pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''gród, promień, droga'', [[Czesczi jãzëk|cz.]] hrad, pramen, dráha, [[Górnołużëcczi jãzëk|ùkr.]] ''го́род,'' ''по́ромінь, доро́га'' [horod, pòromiń, doroha]) * w nordowëch gwarach zmitczony spółzwãk przed '''ar''' pòchôdającym z szlabizotwórczégò r, np. ''cwiardi, czwiôrtk'', (pôłniowòkaszëbsczé ''twardi, czwôrtk'', [[Pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''twardy, czwartek'', [[Słowacczi jãzëk|słow.]] ''tvrdý, štvrtok'') * felënk rësznégò '''e''' w nazéwôczu słowów kùńczącëch sã fòrmantama -k, -c, np. ''przódk, kùńc'' ([[Pòlsczi jãzëk|pòl]]. ''przodek, koniec'', [[Słowacczi jãzëk|słow.]] ''predok, koniec'', [[Serbòchòrwacczi jãzëk|sch.]] ''predak, konac'') * [[kaszëbienié]], czëlë przéńscé dôwnëch ''ć'', ''ś'', ''ź'', ''dź'' w ''c'', ''s'', ''z'', ''dz'', np. ''swiat, zëma, zemia, rodzëc'' ([[Pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''świat, zima, ziemia, rodzić'') * dzélowé przemiészanié sã kòntinuantów grëpów '''TelT''' a '''TolT''' (w różnym stãpieniu zanôléżno òd gwarë), np.: młoc, płoc, ([[Pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''mleć, pleć'') Nôszerzi wëstãpòwało w wëmiarłim [[Słowińsczi dialekt|słowińsczim dialekce]], np. ''młókò'' (‘mlékò’) * zachòwanié rësznégò akcentu w nordowëch gwarach (szlachòwno jak w [[Rusczi jãzëk|rusczim]]) * inicjalny akcent w pôłniowim dialekce (szlachòwno jak pò [[Stôropòlsczi jãzëk|stôropòlskù]] abò [[Czesczi jãzëk|czeskù]]) * przéńscé dôwnëch krótczich *i *u *y we szwã, zapisowóną jakno '''ë''', np. ''lëdze, rëba, zëma'' ([[Pòlsczi jãzëk|pòl.]] ludzie, ryba, zima) * [[Afrykatizacjô|afrikatizacjô]] spółzwãków ''k’'' i ''g’'' do [ʧʲ] i [ʤʲ] we wikszoscë dialektów, np. ''dżibczi, czerowac'' ([[Pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''gibki, kierować''). Nôgwësni zaszła w XIX w. w bòrowiackò-krajeńsczich gwarach pòlsczégò jãzëka, rozkòscérzającë sã na nordã do kaszëbsczégò jãzëka, nôsłabi doprzëchôdającë na Słowińszczëznã, dze zaszedł blós dzélã (afrikatizacjô zaszła do [c͡ç] a [ ɟ͡ʝ]) * [[bëlaczenié]] – wëmòwa ''l'' i ''ł'' ([w]) jakno [l] na nordowim pòrénkù<ref name="stone" /> * realizacjô ''sw'' jakno [sj] w òkòlim [[Kòscérzna|Kòscérznë]] i na pôłnié òd Bëtowa (np. ''sjinia'' ‘swinia’, ''Sjónowò'' ‘Swiónowò’)<ref name="stone" /> * proteza przed /ɔ/ a /u/ przez [w] na zôczątkù słowa abò pò lëpnëch a welarnëch spółzwãkach, sparłãczonô we wikszoscë gwarów z przësënienim wëmòwë samòzwãkù w przódk, np. [pwεlε] (ewentualnie [pwɔlε]), ‘pòle’, [mwʉxa] (abò [mwuxa], w pòniechtërnëch gwarach téż [mwyxa]) ‘mùcha’<ref name="stone" />. * samòzwãk ''ô'' ò rozmajiti wëmòwie zanôleżny òd gwarë w môlu prasłowiańsczégò dłudżégò ''a'', szlachòwné pòzmianë zachôdałë téż w pòlsczich dialektach * samòzwãk ''é'' jakno kòntinuant prasłowiańsczégò dłudżégò ''e'', bëtny téż we wielnëch pòlsczich gwarach * ''i'' niezmitczającé, szlachòwné, chòc nié juwerné pòzmianë zaszłë w [[Czesczi jãzëk|czesczim]] a [[Słowacczi jãzëk|słowacczim]] jãzëkù * we wikszoscë gwarów stôrolechicczi krótczi nosowi samòzwãk mô brzëmienié nosowégò a: ''ã'' * pòza pòzycją na kùńcu słowa prasłowiańsczé ''ę'', żlë nie bëło warënków do [[Lechicczi przegłos|lechicczégò przegłosu]], przeszło w ''i'' a ''ë'', np. ''jastrzib, jarzëbina, midzë, wzyc, trzëse''<ref name="Dubisz">''Kaszubskie dialekty. W:&nbsp;''Stanisław&nbsp;Dubisz'',&nbsp;HalinaKaraś,&nbsp;Nijola&nbsp;Kolis:&nbsp;Dialekty i gwary polskie.&nbsp;Wyd.&nbsp;I.Warszawa&#x3A;&nbsp;''Wiedza Powszechna'',&nbsp;1995,&nbsp;s.&nbsp;67–70.'' ISBN&nbsp;83-2140989-X''.''</ref> * ''ą'' wëmôwiô sã jakno nosowé ''ó'', co je gwës przéńscową fòrmą midzë fùl nosowòscą a denazalizacją, do jaczi doszło w niechtërnëch kaszëbsczich gwarach. * òdnosowienié ''ã'' do ''o'' we westrzédnëch gwarach, np. bodo, zobë, roka (bãdã, zãbë, rãka) * przéńscé ''ja-'' w je- i ''ra-'' w ''re-'' na zôczątkù słowa, mni prominentné na nordze Kaszëb; jistną znankã dô w gwarach nordowi Pòlsczi * zamiana spółzwãkòwi zbitczi ''kt'' w cht, np. chto ‘kto’, szlachòwno jak w gwarach [[Szląsczi etnolekt|szląsczégò etnolektu]] czë [[Ùkrajińsczi jãzëk|ùkrajińsczim jãzëkù]]. * przéńscé ''ń'' w ''n'' w nordowëch gwarach * bëtnosc -ń- w pòchódnëch słowa ''jic'', np. ''przińdze'' (pòl. ''przyjdzie''), tak jak w niechtërnëch pòlsczich gwarach * nieskródzony kùnôszk ternégò czasu (fòrmë zortu ''jô szukajã'') na nordã òd Rédë (na pôłnié fòrmë zortu ''jô szukóm'')<ref name="stone" /> * bëtnosc wielnëch germanizmów, òsoblëwie dólnomiemiecczich. Skłôdają sã na kòl 5% słowiznë, przë czim są to tak zapòżëczenia z prasłowiańsczich czasów, jak téż nowszé – bëtné téż w czile pòlsczich gwarach (np. ''draszowac'') a téż specyficzné blós dlô kaszëbsczégò jãzëka (np. ''halac'')<ref name="glisz">''Anna Gliszczyńska.&nbsp;Germanizmy leksykalne południowej kaszubszczyzny (Na materiale książki Bolesława Jażdżewskiego Wspomnienia kaszubskiego „gbura”).&nbsp;„LingVaria”.&nbsp;1&nbsp;(3),&nbsp;s.&nbsp;79–89,&nbsp;2007.&nbsp;Kraków:Uniwersytet Jagielloński.&nbsp;ISSN&nbsp;1896-2122.''</ref> == Fònetika == === Samòzwãczi === {| class="wikitable" |+Samòzwãczi<ref name="web">''Jerzy Treder&#x3A;&nbsp;''Fonetyka i fonologia''.&nbsp;Projekt Rastko Kaszuby.&nbsp;[zarchiwizowane z'' tego adresu''&nbsp;(2016-03-04)].''</ref><ref>Lechosław Jocz''&#x3A;&nbsp;''[http://www.academia.edu/34262515 „Gramatika kaszëbsczégò jãzëka” H. Makurat oczami fonetyka''.'']''&nbsp;[przëstãp 2019-07-21].''</ref> ! !Przednie !Centralne !Tylne |- !Przymknięte | align="center" |i | align="center" |ʉ | align="center" |u |- !Półprzymknięte | align="center" |e | | align="center" |o•õ |- !Średnia | | align="center" |ə | |- !Półotwarte | align="center" |ɛ | align="center" |ɞ | align="center" |ɔ |- !Otwarte | | align="center" |ä•ã | |} <div style="float:left;"> {| class="wikitable mw-collapsible mw-collapsed" style="text-align:center;" ! colspan="8" |''Przëmiarë samòzwãków'' |- !Samòzwãk !Przëmiôr słowa |- |i |d'''i'''c |- |u |dł'''u'''dżi |- |(w)ʉ |k'''ù'''ńc |- |õ |b'''ą'''czk |- |e |dz'''é'''ń |- |o |l'''ó'''d |- |ə |ż'''ë'''c |- |ɛ |l'''e'''wi |- |ɞ |n'''ô'''deja |- |ɔ |j'''o''' |- |ä |m'''a'''dac |- |ã |s'''ã'''zabicé |} </div>Wëmòwa wielnëch samòzwãków je różnô zanôleżno òd gwarë i placu w słowie. === Spółzwãczi === {| class="wikitable" style="text-align:center;" |+Spółzwãczi ! rowspan="2" | ! colspan="2" |Dwalëpné ! colspan="2" |Lëpnozãbné ! colspan="2" |Zãbòwé ! colspan="2" |Dąsłowé ! colspan="2" |Zadąsłowé !Palatalné ! colspan="2" |Welarné !Gôrdzelné |- !<span style="font-size: 70%;">Cwiardé</span> !<span style="font-size: 70%;">[[Palatalizacjô|Zmitczoné]]</span> !<span style="font-size: 70%;">Cwiardé</span> !<span style="font-size: 70%;">[[Palatalizacjô|Zmitczoné]]</span> !<span style="font-size: 70%;">Cwiardé</span> !<span style="font-size: 70%;">[[Palatalizacjô|Zmitczoné]]</span> !<span style="font-size: 70%;">Cwiardé</span> !<span style="font-size: 70%;">[[Palatalizacjô|Zmitczoné]]</span> !<span style="font-size: 70%;">Cwiardé</span> !<span style="font-size: 70%;">[[Palatalizacjô|Zmitczoné]]</span> ! !<span style="font-size: 70%;">Cwiardé</span> !<span style="font-size: 70%;">[[Palatalizacjô|Zmitczoné]]</span> ! |- !Zwiarté |p b |{{IPA|pʲ||}} {{IPA|bʲ||}} |  |  |t̪ d̪ |{{IPA|t̪ʲ||}} {{IPA|d̪ʲ||}} |  |  | | |  |k ɡ | | |- !'''Zwiarto-rësënowé''' |  |  |  |  |t̪͡s̪ d̪͡z̪ |  | |t͡ʃʲ d͡ʒʲ |  |  | | | | |- !Rësënowé |  |  |f v |{{IPA|fʲ||}} {{IPA|vʲ||}} |s̪ z̪ |  | | | |ʃʲ ʒʲ | |x |xʲ |ɦ |- !Nosowé |m |{{IPA|mʲ||}} |  |  |n̪ |  | | | |  |ɲ |[ŋ] | | |- !Półòdemkłé | |  |  |  | |  | | | | |j |w |  | |- !Rësënowò-drëżącé | | | | | | |r̝ | | | | | | | |- !Drëżącé | | | | | | |r |{{IPA|rʲ||}} | | | | | | |- !Bòczné | | | | | | |l |{{IPA|lʲ||}} | | | | | | |} === Akcent === Nordowi akcent je wòlny a dzélã rëszny. Badérowania lingwistów nad nordowim dialektã są wôżné dlô rekònstrukcje pierwòsznégò doraznika w [[Prasłowiańsczi jãzëk|prasłowiańsczim jãzëkù]]. Dlô westrzédnokaszëbsczich gwarów reprezentatiwny béł tpzw. kòlumnowi doraznik. Dzysdniowi westrzédny akcent różni sã równak òd ne kòlumnowégò mòdła. Pôłniowi dialekt charakterizëje sã stałim inicjalnym doraznikã (wëstãpiwającym téż w czesczim, słowacczim, stôropòlsczim jãzëkù czë pòdhalańsczi gwarze)<ref>[http://web.archive.org/web/20180717154256/http://skarbnicakaszubska.pl/akcent/ Ò kaszëbsczim akcence].</ref>. == Bënowô bòkadosc == [[Òbrôzk:Jerozolëma,_kòscel_Pater_noster,_"Òjcze_nasz"_pò_kaszëbskù.JPG|mały|332x332px|[[Jerozolëma]], „Òjcze Nasz” pò kaszëbskù w kòscele Pater Noster na Òliwny Górze]] Kaszëbsczi jãzëk, mimò fónksnérowaniégò na stosënkòwò môłim terenie, charakterizëje sã wiôlgą gwarową rozmajitoscą a apartnoscą. Gwarë ùjimóné są w dialektë, kąsk jinaczi grëpòwóné przez różnëch badérów. ujmowane przez różnych badaczy. Wedle [[Jerzi Tréder|Jerzégò Trédra]] w pòłowie XX w. dzelił sã na ne hewò gwarowé karna<ref name="tred">''Jerzy Treder:&nbsp;''Język, piśmiennictwo i kultura duchowa Kaszubów''. W:&nbsp;Historia, geografia i piśmiennictwo Kaszubów.&nbsp;Jan Mordawski (red.).&nbsp;Gdańsk&#x3A;Wydawnictwo M. Rożak,&nbsp;1999.''</ref>: * [[nordowòkaszëbsczi dialekt]] – gwarë: [[Słowińsczi jãzëk|słowińskô]], [[Kabôtkòwie|kabackô]], òseckô, żarnowskô, gniewińskò-salińskô, bëlacczé (pùckô, chalëpskô, òksëwskô), lëzyńskò-wejrowskô, lesackô, czeleńskô; * [[westrzédnokaszëbsczi dialekt]] – gwarë: strzépskô, żukòwskô, kartëskò-gòrãczińskô, przëwidzkô, stãżëckô, serakòwskò-gòwidlińskô, sëlëczińskô, stëdzyńskô, bòrzëszkòwskô; * [[pôłniowòkaszëbsczi dialekt]] – gwarë: kòscerskô, lëpùskô, bruskò-wielewskô, kònarskô. W ''Dialektach i gwarach polskich'' wëmienioné są: * [[bëlacczé gwarë]] * [[Słowińsczi jãzëk|słowińskô gwara]] † * [[kabackô gwara]] (główczycka) † * [[Pôłniowòkaszëbsczi dialekt|zôbòrsczé gwarë]] * [[Bòrowiackô gwara|tëcholsczé]] i [[Krajeńskô gwara|krajeńsczé gwarë]] jakno pòstrzédné midzë kaszëbsczim jãzëkã a wiôlgòpòlsczim dialektã pòlsczégò jãzëka, chtërne równak wic rechòwóné są do bezsprzéczno pòlsczich gwarów<ref name="przew">''Halina&nbsp;Karaś, Zakres Przewodnika, [w:] Halina&nbsp;Karas, [https://web.archive.org/web/20131114231902/http://www.gwarypolskie.uw.edu.pl/index.php?option=com_content&task=view&id=6&Itemid=52 Wprowadzenie do przewodnika,] [w:] Gwary polskie [przëstãp 2010-04-28] [[http://www.gwarypolskie.uw.edu.pl/index.php?option=com_content&task=view&id=6&Itemid=52 zarchiw.] 2013-11-14].''</ref>. == Przëpisë == [[Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura]] [[Kategòrëjô:Zôpadnosłowiańsczé jãzëczi]] [[Kategòrëjô:Kaszëbsczi jãzëk]] [[Kategòrëjô:Strony z nieprzejrzanymi tłumaczeniami]] t8k7lnd7nsy8si70vyxl8sqq878hbit 208574 208572 2026-07-18T15:16:33Z Terrus38 14026 drobné wizualné 208574 wikitext text/x-wiki {{Jãzëk| farwa=E3A329| farba=ffffff| apartne miono=kaszëbsczi jãzëk| kraj, òbénda1= [[Pòlskô]], [[Kanada]]| lëczba=89198 (wedle nôrodnégò spisënkù 2021)| môl=-| rodzëzna=[[Indoeùropejsczé jãzëczi]]<br /> * [[Słowiańsczé jãzëczi]] ** [[Zôpadnosłowiańsczé jãzëczi]] *** [[Lechicczé jãzëczi]] **** [[Pòmòrsczi jãzëk]] ***** Kaszëbsczi jãzëk| alfabét=[[łacyńsczi alfabét|łacyńsczi]]| kraj, òbénda2=Òd 2005 rokù w [[Pòlskô|Pòlsce]] [[regionalny jãzëk]], wprowadzony do 5 ùrzãdów gminë jakno [[pòmòcny jãzëk]] w [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]]| agencëjô= [[Radzëzna Kaszëbsczégò Jãzëka]][http://www.kaszubi.pl/o/rjk/]| iso1=-| iso2=[http://www.loc.gov/standards/iso639-2/php/langcodes-keyword.php?SearchTerm=csb&SearchType=ALL&Submit=Go] csb| iso3=[http://www.sil.org/iso639-3/codes.asp?order=639_3&letter=c csb]| sil=CSB [http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=csb]| kòd=csb| znankównik=Kaszëbskô| jãzëk=kaszëbsczi|znankòwnik2=kaszëbsczégò }} '''Kaszëbsczi jãzëk''' – [[Zôpadnosłowiańsczé jãzëczi|zôpadnosłowiańsczi]], [[Lechicczé jãzëczi|lechicczi]] jãzëk. Z prawnégò pòzdrzatkù je w Pòlsce regionalnym jãzëkã. Kaszëbsczi jãzëk brëkùje w domôcy kòmùnikacje 89,2 tës.<ref>[https://drive.google.com/file/d/1M3NBlre4iJs6NM3ff9_Y-y_j-b-aolwP/view Grafika Głównégò Sztatisticznégò Ùrzãdu we Gduńskù] na spòdlim Nôrodnégò Òglowégò Spisënkù z 2021 rokù, Google Disk, przëstãp z 18.07.2026 r.</ref> òsób. Je jedurną żëwą pòòstałoscą słowiańsczich pòmòrsczich dialektów. Słëchô karnu [[Lechicczé jãzëczi|lechicczich jãzëków]]; je blësczi pòlsczémù jãzëkòwi a widzec je w nim téż cësk [[Dólnomiemiecczi jãzëk|dólnomiemiecczégò]]. Nôstarszi kaszëbsczi zôpisk pòchôdô z 1304 r. zawierające zapisy kaszubskie pochodzą z 1402 r., przë czim je to blós kaszëbskô fraza bënë łacyńsczégò tekstu. Za nôstarszé kaszëbsczi drëczi trzimóné są ''Duchowne piesnie Dra Marcina Luthera i inszich naboznich męzow'' [[Szëmòn Krofej|Szëmòna Krofeja]] z 1586 rokù a ''Mały Catechism Niemiecko Wándalski abo Slowięski'' [[Michôł Pontanus|Michała Pòntanusa]] z 1643 rokù, chòc wôrt je nadczidnąc, że są to pòlskòjãzëkòwé tekstë, jaczé zamikają w se [[Kaszëbizm|kaszëbizmë]], a nié tekstë zapisóné dëcht pò kaszëbskù<ref name="ele">''Gerald Stone:&nbsp;Cassubian. W:&nbsp;[http://www.google.com/books?id=CPX2xgmVe9IC&printsec=frontcover&hl=pl&source=gbs_v2_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Encyclopedia of the languages of Europe.]&nbsp;Glanville Price (red.).&nbsp;Oksford&#x3A;Blackwell,&nbsp;1998,&nbsp;s.&nbsp;49–50.'' ISBN&nbsp;0-631-19286-7''.''</ref>. Prekùrsorã mòderny kaszëbsczi pismieniznë béł ale [[Florión Cenôwa]], aùtór wëdónégò w 1879 rokù w [[Pòznanié|Pòznanim]] dokazu pt. ''Zarés do Grammatikj Kašébsko-Słovjnskjè Mòvé''. Kaszëbsczi jãzëk fónksnérëje tak w fòrmie òdmianów ò nisczim prestiżu, włôscëwim dlô wiesczich òbéńdów, jak i w fòrmie [[Sztandardowi jãzëk|sztandardowégò jãzëka]], brëkòwónégò w lëteraturze, szkòłowi edukacji a akademicczim diskùrsu<ref>Nicole&nbsp;Dołowy-Rybińska'', [http://books.google.com/books?id=FKwlDwAAQBAJ&pg=PA133 „Nikt za nas tego nie zrobi”. Praktyki językowe i kulturowe młodych aktywistów mniejszości językowych Europy,] Torń: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, 2017, s. 133,'' ISBN&nbsp;978-8-3231-3722-1'','' OCLC''&nbsp;''1003893171''.''</ref><ref name="d">''Nicole&nbsp;Dołowy-Rybińska, [http://books.google.com/books?id=lQ9UDgAAQBAJ&pg=PA188 The Kashubian language past and present: between compulsory assimilation and regional recognition], [w:] Delyn&nbsp;Day, Poia&nbsp;Rewi, Rawinia&nbsp;Higgins (red.), The Journeys of Besieged Languages, Newcastle upon Tyne: Cambridge Scholars Publishing, 2016, s. 179–194,'' ISBN&nbsp;978-1-4438-7087-0'','' ISBN&nbsp;978-1-4438-9943-7'','' OCLC''&nbsp;''965475918 ''(<abbr>an.</abbr>), zdrzë s. 188.''</ref>. Kòdifikacjô kaszëbsczi lëteracczi normë wcyg warô, a wôżną ji cezurą bëło ùstalenié terôczasny òrtografie we wënikù kómpromisu z 1996 rokù. == Sztatus kaszëbsczégò jãzëka == === Prawny sztatus === Prawny sztatus kaszëbsczégò w Pòlsce regùlëje ùstôw z 6 stëcznika 2005 r. ò nôrodnëch a etnicznëch mniészëznach a regionalnym jãzëkù, òpisëjącë gò jakno [[regionalny jãzëk]]<ref name="ustawa">Ustawa z dnia 6 stycznia 2005 r. o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz o języku regionalnym ({{Dziennik Ustaw|2026|75}}).</ref>. Zgòdą z ùstawã to dô mòżlëwòsc brëkòwaniô w gminnëch ùrzãdach, òkòma [[Pòlsczi jãzëk|pòlsczégò jãzëka]], kaszëbsczégò jakno pòmòcniczégò jãzëka – pierszô dokòna te [[gmina Parchòwò]] leżącô w [[Bëtowsczi kréz|bëtowsczim krézu]]. W 2003 rokù kaszëbsczémù jãzëkòwi òstôł nadóny trzëlëtrowi midzënôrodny kòd CSB wedle normë [[ISO 639]]-2. 1 czerwińca 2009 r. w Pòlsce zaczã dzejac [[Eùropejskô Kôrta Regionalnëch abò Miészëznowëch Jãzëków|Eùropejskô kôrta regionalnëch abò mniészëznowëch jãzëków]]<ref name="karta">Europejska Karta języków regionalnych lub mniejszościowych, sporządzona w Strasburgu dnia 5 listopada 1992 r. ({{Dziennik Ustaw|2009|137|1121}}).</ref>. Zgòdą z przëjimnionym w czerwińcu 2015 rokù ùstawã ò regionalnym jãzëkù to miało dac pòzwòlenié na brëkòwanié ne jãzëka nié le w gminnëch ùrzãdach, ale téż krézowëch. Prezydent RP [[Andrzéj Duda]] zawetowôł równak ùstôw [[27 pazdzérznika|27 pajicznika]] 2015 roku i nie wszedł òn w żëcé<ref>''Bogusław&nbsp;Wyderka, Joanna&nbsp;Dybowska, Kazimierz&nbsp;Szczygielski, Wiktor&nbsp;Krajniak, Maria&nbsp;Wagińska-Marzec, Rocznik Ziem Zachodnich: Tom 2, Ośrodek „Pamięć i Przyszłość” [przëstãp 2020-06-07] (<abbr>pòl.</abbr>).''</ref>. === Kaszëbsczi jãzëk w edukacje === W szkòłowim rokù 2025-2026 to dało 374 szkòłë, w jaczich 25 252 szkòlôków ùczi sã kaszëbsczégò jãzëka<ref name="gkasz">https://dane.gov.pl/pl/dataset/276,nauka-jezykow-mniejszosci-narodowych-etnicznych-i-jezyka-regionalnego/resource/1593258/table?page=1&per_page=20&q=jezykmniejszo%C5%9Bci%20kaszubski&sort=col21</ref><ref>https://www.facebook.com/kaszubi/posts/pfbid02xq1U4JptnSyUXWDePncrpy3E4oerqoxiPBHDWxKCoTfrPrb9KDgoHe5yjKruhuL9l</ref>. Òd 2005 rokù jistnieje mòżebnosc zdôwaniô z niegò maturalnégò egzaminu<ref name="cke">''[http://www.cke.edu.pl/podstrony/inform_matur/kaszubski.pdf Informator maturalny od 2005 roku z języka kaszubskiego].&nbsp;Centralna komisja egzaminacyjna.''</ref>. Pò kaszëbskù wëdôwóné je zacht lëteraturë, cządniczi, emitowóné są regionalné radiowé a telewizyjné programë. W kaszëbsczim jãzëkù twòrzoné są rozmajité internetowé zamkłoscë na platfòrmach taczich jak YouTube, Facebook, Instagram czë Tiktok, kaszëbsczi brëkòwóny biwô téż w reklamach. Pò kaszëbskù òdprôwiónô je téż lëturgiô słowa w pòniechtërnëch kòscołach. Na [[Gduńsczi Ùniwersytet|Gduńsczim Ùniwersytece]] òd 2009 rokù na czerënkù pòlskô filologiô prowadzonô bëła szkólnô szpecjalnosc – naùczanié pòlsczégò jãzëka a wiedzë ò kaszëbsczim jãzëkù a kùlturze ([[kaszëbistika]])<ref name="ug">[https://web.archive.org/web/20130804202709/http://www.polonistyka.fil.ug.edu.pl/pl/oferta_studiow/ Oferta studiów''.'']''&nbsp;Instytut Filologii Polskiej Uniwersytetu Gdańskiego.&nbsp;[przëstãp 2010-05-08].&nbsp;[[http://www.polonistyka.fil.ug.edu.pl/pl/oferta_studiow zarchiw]. &nbsp;2013-08-04].''</ref>. W 2014 roku pòwstôł równak apartny czerënk: [[kaszëbskô etnofilologiô]], czësto namieniony kaszëbiznie. Prowadzenié tegò zortu sztudiów je wëpôłnienim 8. artikla òbrzészny w Polsce [[Eùropejskô Kôrta Regionalnëch abò Miészëznowëch Jãzëków|Eùropejsczi kôrtë regionalnëch i mniészëznowëch jãzëków]], jaczi tikô sã mòżebnoscë nôùczi regionalnëch jãzëków na wszëtczich niwiznach – òd [[Dzecnica|przedszkólny]] do [[Ùniwersytet|ùniwersytecczi]]. === Klasyfikacyjné kòntrowersje === [[Òbrôzk:Polska-dialekty_wg_Urbańczyka.PNG|mały|300x300px|Kaszëbskô mòwa na kôrce pòlsczich dialektów wedle [[Stanisłôw Ùrbańczik|Stanisława Ùrbańczika]]]] W XIX w. zaczãłë pòjawiac sã pierszé głosë ò apartnoce kaszëbsczi mòwë jakno samòstójnégò słowiańsczégò jãzëka. W XX stalatim wikszosc pòlsczich [[Lingwistika|jãzëkòznajarzów]] bëło bòga, co kaszëbskô mòwa słëchô pòlsczémù jãzëkòwi na niwie dialektu. Dzysdnia w lingwistice kaszëbskô mòwa traktowónô je jakno samòstójny jãzëk<ref name="hall">''T.A.&nbsp;Hall.&nbsp;Typological generalizations concerning secondary palatalization.&nbsp;„Lingua”.&nbsp;110&nbsp;(1),&nbsp;s.&nbsp;1–25,styczeń 2000.&nbsp;Elsevier Science B.V.'' DOI'':'' 10.1016/S0024-3841(99)00017-0''.&nbsp;ISSN&nbsp;0024-3841.''</ref><ref name="rubach">Jerzy&nbsp;Rubach''.&nbsp;Polish palatalization in derivational optimality theory.&nbsp;„Lingua”.&nbsp;113&nbsp;(3),&nbsp;s.&nbsp;197–237,&nbsp;marzec 2003.&nbsp;Elsevier Science B.V.'' DOI'':'' 10.1016/S0024-3841(02)00054-2''.&nbsp;ISSN&nbsp;0024-3841.''</ref><ref name="zb">''Zofia&nbsp;Brzostek:&nbsp;Palatalizacja obstruentów w teorii optymalności z perspektywy języków angielskiego i kaszubskiego (doktorsczi dokôz).&nbsp;Warszawa&#x3A;Uniwersytet Warszawski,&nbsp;2007.''</ref><ref name="kk">''Kazutaka&nbsp;Kurisu.&nbsp;Palatalisability via feature compatibility.&nbsp;„Phonology”.&nbsp;26,&nbsp;s.&nbsp;437–475,&nbsp;2009.Cambridge University Press.'' DOI'':'' 10.1017/S0952675709990236''.&nbsp;ISSN&nbsp;0952-6757.''</ref>, tej-sej ze zastrzégą, co niechtërny badérowie klasyfikùją gò jakno pòlsczi dialekt<ref name="stone">{{Cytuj książkę|tytuł={{J|en|The Slavonic languages}}|url=http://www.google.com/books?id=uRF9Yiso1OIC&printsec=frontcover&hl=pl&source=gbs_v2_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false|inni=Bernard Comrie, Greville G. Corbett (red.)|autor r=Gerald Stone|rozdział=Cassubian|strony=759–794|wydawca=Routledge|miejsce=Londyn/Nowy Jork|rok=1993|isbn=0-415-04755-2}}</ref><ref name="ele2">{{Cytuj książkę|tytuł={{J|en|Encyclopedia of the languages of Europe}}|url=http://www.google.com/books?id=CPX2xgmVe9IC&printsec=frontcover&hl=pl&source=gbs_v2_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false|inni=Glanville Price (red.)|autor r=Gerald Stone|rozdział=Cassubian|strony=49–50|wydawca=Blackwell|miejsce=Oksford|rok=1998|isbn=0-631-19286-7}}</ref>. To dô równak téż XXI-wieczné dokazë, w jaczich wësënionô je téza ò pòstrzédnym sztatusu kaszëbiznë midzë samòstójnym jãzëkã a pòlsczim dialektã<ref name="kash">''Kashubian and Slovincian. W:&nbsp;Roland Sussex, Paul V. Cubberley:&nbsp;The Slavic languages.&nbsp;Cambridge&#x3A;Cambridge University Press,&nbsp;2006,&nbsp;s.&nbsp;97–98.'' ISBN&nbsp;978-0-521-22315-7''.''</ref>. Sytuacjô kaszëbsczégò a pòlsczégò jãzëka biwô przërównywónô do sytuacje [[Biôłorusczi jãzëk|biôłorusczégò]] a [[Rusczi jãzëk|rusczégò jãzëka]] w XX w. abò dólnomiemiecczégò a wësokòmiemiecczégò<ref name="kash" />. Czesczi lingwista Vít Dovalil pòdôwô kaszëbsczi jãzëk jakno eszczisz dialektizowóny (z dejologicznëch przëczënów), trzimiącë jegò sytuacjã za jistną jak relacjô midzë regionalnyma jãzëkama [[Francjô|Francje]] a [[Francësczi jãzëk|francësczim jãzëkã]] czë [[Sardińsczi jãzëk|sardińsczim]] a [[Italsczi jãzëk|włosczim jãzëkã]]<ref name="dovalil2017">Vít&nbsp;Dovalil'', Jazyk typu Ausbau – Jazyk typu Abstand, [w:] Petr&nbsp;Karlík,'' Marek&nbsp;Nekula'','' Jana&nbsp;Pleskalová ''(red.), Nový encyklopedický slovník češtiny, 2017 (<abbr>cz.</abbr>).''</ref>. To dô téż teòriã, wedle jaczi kaszëbsczi béł dôwni apartnym jãzëkã, ale òb czas swòjégò rozwiju pòlsczi jãzëk wëwiarł na nim tak wiôldżi cësk, że z synchroniczny perspektiwë mòże na niegò zdrzec jakno na pòlsczi dialekt. Sëlné zjinaczi pòd cëskã jãzëkòwégò kòntaktu drãgò je ùjic w ramë tradicyjny klasyfikacje, z czegò dzélã wënikają niechtërne wątplëwòtë co do sztatusu kaszëbsczégò jãzëka<ref>''Mariusz&nbsp;Filip, Od Kaszubów do Niemców: Tożsamość Słowińców z perspektywy antropologii historii, Poznań: Wydawnictwo Nauka i Innowacje, 2012, 125, przëp. 121,'' ISBN&nbsp;978-83-63795-09-2'','' OCLC''&nbsp;''855590144''.''</ref>. == Pisënk == {{Apartny artikel|Kaszëbsczi alfabét}}[[Florión Cenôwa]], badéra kaszëbiznë a pierszi mòderny kaszëbsczi dzejôrz ë aùtór, stwòrził do zapisënkù kaszëbsczégò jãzëka apartny alfabet, chtëren miôł bëc dopasowóny do jegò fòneticznëch znanków. Pisënk ten nie zwëskôł ale wikszi pòpùlarnotë i pózniészi aùtorzë, np. [[Hieronim Derdowsczi|Jarosz Derdowsczi]] zapisowelë kaszëbsczi jãzëk pòlsczim alfabetã, co miało bëc przëstãpniészé dlô czëtińców. W pózniészich latach fónksnérowałë pisënczi mdący kòntinuacją Cenôwiny szkòłë pismieniznë (brëkòwóné m.jin. przez [[Friedrich Lorentz|Friedricha Lorentza]], [[Jón Kôrnowsczi|Jana Kôrnowsczégò]], [[Aleksander Majkòwsczi|Aleksandra Majkòwsczégò]], [[Jan Rómpsczi|Jana Rómpsczégò]]) a téż pisënczi blëższé pòlsczi òrtografii (brëkòwóné m.jin. przez [[Jón Kôrnowsczi|Jana Kôrnowsczégò]], [[Sztefón Bieszk|Sztefana Bieszka]], [[Bernat Zëchta|Bernata Zëchtã]]). 13 maja 1996 rokù òstôł pòdpisóny ''Protokół uzgodnień co do zasad pisowni kaszubskiej –'' kómpromis, chtërnégò brzadã bëło pòwstanié dzysdniowi kaszëbsczi òrtografie<ref>Kożyczkowska A., Ellwart J., ''[https://przegladpedagogiczny.ukw.edu.pl/archive/article/88/1/article.pdf „Obowiązkiem każdego obywatela jest być najpierw dobrym państwowcem”¹. Obywatelstwo i/a etniczność czytana w świetle koncepcji państwa i wychowania państwowego Kazimierza Sośnickiego (aspekty)]'' (pòl.) [w:] Przegląd Pedagogiczny, 2018, numer 2; Bëdgòszcz, 2018</ref>. Łącził òn òba żochë i regùlowôł diskùsyjné kwestie jak: 1. zôpis nosowégò samòzwãkù jakno ''ã'' 2. zôpis ôrtu ''czedë, dżąc'' (nié: ''cziedë, dżiąc'' ani ''kjedë, gjąc'') ; 3. pisanié ''ł'' w fòrmach ùszłégò czasu ôrtu ''mógł, rzekł, piekł''; 4. całownô rezygnacjô ze znakù j w mitczący fónkcji; 5. pisanié samòzwãków u i o na zôczątkù słowa i pò spółzwãkach p, b, m, w, f k, g, ch (téż h) wedle ùznaniô: bez sztriszka abò ze sztriszkã (pòtemù RKJ zmienia pòdéńscé, dzysdnia zgòdą z ji doradama mùszi pisac sztriszk wiedno w taczich przëpôdkach)<ref>Pomierska, J., Pažđerski, D.V., Treder, J. ''Jãzëk kaszëbsczi'', str. 247 Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié. Gduńsk, 2015</ref>. [[Òbrôzk:Kashubian_keyboard_layout.png|mały|230x230px|Kaszëbskô kluczplata]] Kaszëbsczi alfabet skłôdô sã z 31 lëtrów a [[Digraf|digrafë]] ''ch'', ''cz'', ''dz'', ''dż'', ''rz'' i ''sz'': {| class="standard" cellpadding="5" style="font-size: 1.3em; line-height: 2.5em; text-align: center;" | style="«width:3em;»" |Aa | style="«width:3em;»" |[[Ą|Ąą]] | style="«width:3em;»" |[[Ã|Ãã]] | style="«width:3em;»" |Bb | style="«width:3em;»" |Cc | style="«width:3em;»" |Dd | style="«width:3em;»" |Ee | style="«width:3em;»" |[[É|Éé]] | style="«width:3em;»" |[[Ë|Ëë]] | style="«width:3em;»" |Ff |- | style="«width:3em;»" |Gg | style="«width:3em;»" |Hh | style="«width:3em;»" |Ii | style="«width:3em;»" |Jj | style="«width:3em;»" |Kk | style="«width:3em;»" |Ll | style="«width:3em;»" |[[Ł|Łł]] | style="«width:3em;»" |Mm | style="«width:3em;»" |Nn | style="«width:3em;»" |[[Ń|Ńń]] |- | style="«width:3em;»" |Oo | style="«width:3em;»" |[[Ò|Òò]] | style="«width:3em;»" |[[Ó|Óó]] | style="«width:3em;»" |[[Ô|Ôô]] | style="«width:3em;»" |Pp | style="«width:3em;»" |Rr | style="«width:3em;»" |Ss | style="«width:3em;»" |Tt | style="«width:3em;»" |Uu | style="«width:3em;»" |[[Ù|Ùù]] |- | style="«width:3em;»" |Ww | style="«width:3em;»" |Yy | style="«width:3em;»" |Zz | style="«width:3em;»" |[[Ż|Żż]] |} [[Òbrôzk:Plaque_with_Lord's_Prayer_in_Kashubian_language_in_Oliva_Cathedral_in_Gdańsk.jpg|mały|294x294px|Plata z mòdlëtwą Ò''jcze Nasz'' w [[Archikatédra gduńskô|Archikatedrze w Òlëwie]]]] === Zabëtczi kaszëbsczi pismieniznë === {{Apartny artikel|Kaszëbskô lëteratura}} [[Òbrôzk:638368_Wejherowo-pałac_02.jpg|mały|255x255px|[[Mùzeùm Kaszëbskò-Pòmòrsczi Pismieniznë i Mùzyczi w Wejrowie|Mùzeùm Kaszëbskò-Pòmòrsczi Pismieniznë i Mùzyczi we Wejrowie]] òbsôdô jedne òd nôwikszich zbiérów zrzeszonëch z kaszëbizną]] * W akce przekôzaniégò wsë [[Bòrkòwò (sławieńsczi kréz)|Bòrkòwò]] klôsztorowi w [[Mòrsczé Bùkòwò|Bùkòwie]] z 1304 rokù pòjawiłë sã pierszé słowa zapisóné pò kaszëbskù: „Wenzeke '''''prawi curriwi sin''''' de Solkowe” (Wickò, prawi kùrwi syn ze [[Sëlëchòwò (sławieńsczi kréz)|Sëlëchòwa]]). To dô równak wątplëwòtë, czë kaszëbskô wstôwka do łacyńsczégò tekstu bëła tam òd wiedna, czë nie òsta dopisónô pózni w òdpisu aktu<ref>Bądkowski, L. (1976). ''Odwrócona kotwica''. (pòl.) Zakład Narodowy Imienia Ossolińskich, Wrocłôw, Warszawa, Krakòwò, Gduńsk, 1976; str. 129</ref>. * 1586 – ''Duchowne piesnie D. Marcina Luthera y ynßich naboznich męzow. Zniemieckiego w Slawięsky ięzik wilozone Przes Szymana Krofea... w Gdainsku: przes Jacuba Rhode'', Tetzner 1896: z dolmaczeniô bëtowsczégò pòpa [[Szëmòn Krofej|S. Krofeja]]. * Przechòwiwóny w Państwòwim Archiwùm we Szczecënie tekst lenny przësëdżi z 1618, skłôdóny przez szlachtã z pòréncznégò partu [[Pòmòrsczé Ksãżstwò|Pòmòrsczi]] biwô òpisowóny jakno pòlsczi<ref>''[https://web.archive.org/web/20161002044829/http://zamek.szczecin.pl/sladami/sladami/archiwalia/nowozytne.html Śladami książąt pomorskich – In den Fußstapfen der Pommerschen Herzöge] [online], zamek.szczecin.pl[przëstãp 2017-11-24] [[http://zamek.szczecin.pl/sladami/sladami/archiwalia/nowozytne.html zarchiw]. 2016-10-02].''</ref> abò kaszëbsczi<ref>''Jarosław&nbsp;Kociuba:&nbsp;Pomorze – Praktyczny przewodnik turystyczny po ziemiach Księstwa Pomorskiego.Szczecin&#x3A;&nbsp;Walkowska Wydawnictwo,&nbsp;2012,&nbsp;s.&nbsp;38.'' ISBN&nbsp;978-83-61805-49-6''.''</ref>. * 1643 – ''Mały Catechism D. Marciná Lutherá Niemiecko-Wándalski ábo Slowięski to jestá z Niemieckiego języká w Słowięski wystáwiony na jáwnosc wydan..., w Gdaińsku przes Jerzego Rhetá'', [[Gduńsk]] 1643. Napisóné przez smôłdzyńsczégò pòpa, [[Słëpsk|słëpczana]] [[Michôł Pontanus|Michała Pòntanusa]] (''Michał Pontanus''). * 1643 – ''TRAGEDİA O BOGACZV Ÿ ŁAZARZV z Pisma swiętego wÿięta ÿ Nowo wier∫zęm opisana Polskim'' – dzeło napisóné je pò pòlskù, równak wëstãpiwô tam pòstacjô Kaszëbë Sobieraja, w chtërnégò kwestiach to dô [[Kaszëbizm|kaszëbizmë]]<ref>Kaszëbsczi Institut, [https://kaszubopedia.pl/index.php/glossary/zabytki-jezyka-kaszubskiego/ Zabytki języka kaszubskiego], Kaszubopedia (pòl.), przëstãp z 18.07.2026 r.</ref>. * Smôłdzyńsczé perikòpë, òbrobioné a wëdóné przez [[Friedhelm Hinze|Friedhelma Hinzã]], [[Berlëno]] (''pòrénczné'') 1967. * ''Stôrokaszëbsczi piesnik'', òbrobiony a wëdóny przez [[Friedhelm Hinze|Friedhelma Hinzã]], [[Berlëno]] (''pòrénczné'') 1967. * ''Przësëdżi słowińsczé z Wierzchòcëna,'' òbrobioné przez [[Hana Pòpòwskô-Tabòrskô|Hanã Pòpòwską-Tabòrską]] w 1961. == Znanczi kaszëbsczégò jãzëka == [[Òbrôzk:Dëbeltjãzëkòwi nôdpis na pòżdôwkù w Pùckù.jpg|mały|Dëbeltjãzëkòwi nôdpis na aùtobùsowim pòżdôwkù w [[Pùck|Pùckù]]]] Kaszëbsczi jãzëk wëkazëje wiele pòspólnëch znanków z [[Pòlsczi jãzëk|pòlsczim jãzëkã]] a jegò gwarama. Dlô pòniechtërnëch badérów je to dokôz na brak apartnotë tëch mòwów. Ne pòdobieństwa swiôdczą o blësczim skrewnienim jãzëków, pòchôdanié z [[Lechicczé jãzëczi|karna lechicczich jãzëków]] a cëskù pòlaszëznë, tak sztandardowi, jak nordowòpòlsczich gwarów. Dzél znanków, taczich jak afrikatizacjô mitczich welarnëch spółzwãków w kaszëbiznie doprzëszedł z [[Bòrowiackô gwara|bòrowiacczich gwarów]]<ref name="afr">''Halina&nbsp;Karaś, Afrykatyzacja spółgłosek tylnojęzykowych k’, g’, [w:] Halina&nbsp;Karas, [https://web.archive.org/web/20131115005339/http://www.gwarypolskie.uw.edu.pl/index.php?option=com_content&task=view&id=289&Itemid=58 Leksykon], [w:] Gwary polskie [przëstãp 2010-04-28][[http://www.gwarypolskie.uw.edu.pl/index.php?option=com_content&task=view&id=289&Itemid=58 zarchiw]. 2013-11-15].'' </ref>, a bëtny je téż w [[Krajeńskô gwara|krajeńsczi gwarze]]. To dô téż òdwrotné przëmiarë (np. [[kaszëbienié]] w lubawsczich gwarach<ref name="lub">''Agnieszka&nbsp;Kozłowska, Aleksandra&nbsp;Zimmer, Katarzyna&nbsp;Sucajtys, [https://web.archive.org/web/20131115005247/http://www.gwarypolskie.uw.edu.pl/index.php?option=com_content&task=view&id=650&Itemid=16 Gwara regionu,] [w:] Halina&nbsp;Karas, Opis dialektów polskich, [w:] Gwary polskie [przëstãp 2010-04-28] [[http://www.gwarypolskie.uw.edu.pl/index.php?option=com_content&task=view&id=650&Itemid=16 zarchiw]. 2013-11-15].'' </ref>. Przejimanié pòlsczich znanków przez brëkòwników kaszëbsczégò jãzëka zwóné je [[Pòlaszenié|pòlaszenim]] a ùznôwóné je colemało za jãzëkòwą felã. Òb czas rozwiju [[Zôpadnosłowiańsczé jãzëczi|zôpadnosłowiańsczich mòwów]], jedne znanczi mieniałë sã równoległo, a ewòlucjô drëdżich dąża jinszima stegnama. W przërównanim z rekònstruòwónyma [[Prasłowiańsczi jãzëk|prasłowiańsczima]] a pralechicczima znankama, rozwij kaszëbsczégò jãzëka charakterizëje: * dzélowé ùtrzimanié fòrmë '''TarT''' z prasłowiańsczégò '''TorT''': np. ''gard, parmiéń, darga'' ([[Pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''gród, promień, droga'', [[Czesczi jãzëk|cz.]] hrad, pramen, dráha, [[Górnołużëcczi jãzëk|ùkr.]] ''го́род,'' ''по́ромінь, доро́га'' [horod, pòromiń, doroha]) * w nordowëch gwarach zmitczony spółzwãk przed '''ar''' pòchôdającym z szlabizotwórczégò r, np. ''cwiardi, czwiôrtk'', (pôłniowòkaszëbsczé ''twardi, czwôrtk'', [[Pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''twardy, czwartek'', [[Słowacczi jãzëk|słow.]] ''tvrdý, štvrtok'') * felënk rësznégò '''e''' w nazéwôczu słowów kùńczącëch sã fòrmantama -k, -c, np. ''przódk, kùńc'' ([[Pòlsczi jãzëk|pòl]]. ''przodek, koniec'', [[Słowacczi jãzëk|słow.]] ''predok, koniec'', [[Serbòchòrwacczi jãzëk|sch.]] ''predak, konac'') * [[kaszëbienié]], czëlë przéńscé dôwnëch ''ć'', ''ś'', ''ź'', ''dź'' w ''c'', ''s'', ''z'', ''dz'', np. ''swiat, zëma, zemia, rodzëc'' ([[Pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''świat, zima, ziemia, rodzić'') * dzélowé przemiészanié sã kòntinuantów grëpów '''TelT''' a '''TolT''' (w różnym stãpieniu zanôléżno òd gwarë), np.: młoc, płoc, ([[Pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''mleć, pleć'') Nôszerzi wëstãpòwało w wëmiarłim [[Słowińsczi dialekt|słowińsczim dialekce]], np. ''młókò'' (‘mlékò’) * zachòwanié rësznégò akcentu w nordowëch gwarach (szlachòwno jak w [[Rusczi jãzëk|rusczim]]) * inicjalny akcent w pôłniowim dialekce (szlachòwno jak pò [[Stôropòlsczi jãzëk|stôropòlskù]] abò [[Czesczi jãzëk|czeskù]]) * przéńscé dôwnëch krótczich *i *u *y we szwã, zapisowóną jakno '''ë''', np. ''lëdze, rëba, zëma'' ([[Pòlsczi jãzëk|pòl.]] ludzie, ryba, zima) * [[Afrykatizacjô|afrikatizacjô]] spółzwãków ''k’'' i ''g’'' do [ʧʲ] i [ʤʲ] we wikszoscë dialektów, np. ''dżibczi, czerowac'' ([[Pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''gibki, kierować''). Nôgwësni zaszła w XIX w. w bòrowiackò-krajeńsczich gwarach pòlsczégò jãzëka, rozkòscérzającë sã na nordã do kaszëbsczégò jãzëka, nôsłabi doprzëchôdającë na Słowińszczëznã, dze zaszedł blós dzélã (afrikatizacjô zaszła do [c͡ç] a [ ɟ͡ʝ]) * [[bëlaczenié]] – wëmòwa ''l'' i ''ł'' ([w]) jakno [l] na nordowim pòrénkù<ref name="stone" /> * realizacjô ''sw'' jakno [sj] w òkòlim [[Kòscérzna|Kòscérznë]] i na pôłnié òd Bëtowa (np. ''sjinia'' ‘swinia’, ''Sjónowò'' ‘Swiónowò’)<ref name="stone" /> * proteza przed /ɔ/ a /u/ przez [w] na zôczątkù słowa abò pò lëpnëch a welarnëch spółzwãkach, sparłãczonô we wikszoscë gwarów z przësënienim wëmòwë samòzwãkù w przódk, np. [pwεlε] (ewentualnie [pwɔlε]), ‘pòle’, [mwʉxa] (abò [mwuxa], w pòniechtërnëch gwarach téż [mwyxa]) ‘mùcha’<ref name="stone" />. * samòzwãk ''ô'' ò rozmajiti wëmòwie zanôleżny òd gwarë w môlu prasłowiańsczégò dłudżégò ''a'', szlachòwné pòzmianë zachôdałë téż w pòlsczich dialektach * samòzwãk ''é'' jakno kòntinuant prasłowiańsczégò dłudżégò ''e'', bëtny téż we wielnëch pòlsczich gwarach * ''i'' niezmitczającé, szlachòwné, chòc nié juwerné pòzmianë zaszłë w [[Czesczi jãzëk|czesczim]] a [[Słowacczi jãzëk|słowacczim]] jãzëkù * we wikszoscë gwarów stôrolechicczi krótczi nosowi samòzwãk mô brzëmienié nosowégò a: ''ã'' * pòza pòzycją na kùńcu słowa prasłowiańsczé ''ę'', żlë nie bëło warënków do [[Lechicczi przegłos|lechicczégò przegłosu]], przeszło w ''i'' a ''ë'', np. ''jastrzib, jarzëbina, midzë, wzyc, trzëse''<ref name="Dubisz">''Kaszubskie dialekty. W:&nbsp;''Stanisław&nbsp;Dubisz'',&nbsp;HalinaKaraś,&nbsp;Nijola&nbsp;Kolis:&nbsp;Dialekty i gwary polskie.&nbsp;Wyd.&nbsp;I.Warszawa&#x3A;&nbsp;''Wiedza Powszechna'',&nbsp;1995,&nbsp;s.&nbsp;67–70.'' ISBN&nbsp;83-2140989-X''.''</ref> * ''ą'' wëmôwiô sã jakno nosowé ''ó'', co je gwës przéńscową fòrmą midzë fùl nosowòscą a denazalizacją, do jaczi doszło w niechtërnëch kaszëbsczich gwarach. * òdnosowienié ''ã'' do ''o'' we westrzédnëch gwarach, np. bodo, zobë, roka (bãdã, zãbë, rãka) * przéńscé ''ja-'' w je- i ''ra-'' w ''re-'' na zôczątkù słowa, mni prominentné na nordze Kaszëb; jistną znankã dô w gwarach nordowi Pòlsczi * zamiana spółzwãkòwi zbitczi ''kt'' w cht, np. chto ‘kto’, szlachòwno jak w gwarach [[Szląsczi etnolekt|szląsczégò etnolektu]] czë [[Ùkrajińsczi jãzëk|ùkrajińsczim jãzëkù]]. * przéńscé ''ń'' w ''n'' w nordowëch gwarach * bëtnosc -ń- w pòchódnëch słowa ''jic'', np. ''przińdze'' (pòl. ''przyjdzie''), tak jak w niechtërnëch pòlsczich gwarach * nieskródzony kùnôszk ternégò czasu (fòrmë zortu ''jô szukajã'') na nordã òd Rédë (na pôłnié fòrmë zortu ''jô szukóm'')<ref name="stone" /> * bëtnosc wielnëch germanizmów, òsoblëwie dólnomiemiecczich. Skłôdają sã na kòl 5% słowiznë, przë czim są to tak zapòżëczenia z prasłowiańsczich czasów, jak téż nowszé – bëtné téż w czile pòlsczich gwarach (np. ''draszowac'') a téż specyficzné blós dlô kaszëbsczégò jãzëka (np. ''halac'')<ref name="glisz">''Anna Gliszczyńska.&nbsp;Germanizmy leksykalne południowej kaszubszczyzny (Na materiale książki Bolesława Jażdżewskiego Wspomnienia kaszubskiego „gbura”).&nbsp;„LingVaria”.&nbsp;1&nbsp;(3),&nbsp;s.&nbsp;79–89,&nbsp;2007.&nbsp;Kraków:Uniwersytet Jagielloński.&nbsp;ISSN&nbsp;1896-2122.''</ref> == Fònetika == === Samòzwãczi === {| class="wikitable" |+Samòzwãczi<ref name="web">''Jerzy Treder&#x3A;&nbsp;''Fonetyka i fonologia''.&nbsp;Projekt Rastko Kaszuby.&nbsp;[zarchiwizowane z'' tego adresu''&nbsp;(2016-03-04)].''</ref><ref>Lechosław Jocz''&#x3A;&nbsp;''[http://www.academia.edu/34262515 „Gramatika kaszëbsczégò jãzëka” H. Makurat oczami fonetyka''.'']''&nbsp;[przëstãp 2019-07-21].''</ref> ! !Przednie !Centralne !Tylne |- !Przymknięte | align="center" |i | align="center" |ʉ | align="center" |u |- !Półprzymknięte | align="center" |e | | align="center" |o•õ |- !Średnia | | align="center" |ə | |- !Półotwarte | align="center" |ɛ | align="center" |ɞ | align="center" |ɔ |- !Otwarte | | align="center" |ä•ã | |} <div style="float:left;"> {| class="wikitable mw-collapsible mw-collapsed" style="text-align:center;" ! colspan="8" |''Przëmiarë samòzwãków'' |- !Samòzwãk !Przëmiôr słowa |- |i |d'''i'''c |- |u |dł'''u'''dżi |- |(w)ʉ |k'''ù'''ńc |- |õ |b'''ą'''czk |- |e |dz'''é'''ń |- |o |l'''ó'''d |- |ə |ż'''ë'''c |- |ɛ |l'''e'''wi |- |ɞ |n'''ô'''deja |- |ɔ |j'''o''' |- |ä |m'''a'''dac |- |ã |s'''ã'''zabicé |} </div>Wëmòwa wielnëch samòzwãków je różnô zanôleżno òd gwarë i placu w słowie. === Spółzwãczi === {| class="wikitable" style="text-align:center;" |+Spółzwãczi ! rowspan="2" | ! colspan="2" |Dwalëpné ! colspan="2" |Lëpnozãbné ! colspan="2" |Zãbòwé ! colspan="2" |Dąsłowé ! colspan="2" |Zadąsłowé !Palatalné ! colspan="2" |Welarné !Gôrdzelné |- !<span style="font-size: 70%;">Cwiardé</span> !<span style="font-size: 70%;">[[Palatalizacjô|Zmitczoné]]</span> !<span style="font-size: 70%;">Cwiardé</span> !<span style="font-size: 70%;">[[Palatalizacjô|Zmitczoné]]</span> !<span style="font-size: 70%;">Cwiardé</span> !<span style="font-size: 70%;">[[Palatalizacjô|Zmitczoné]]</span> !<span style="font-size: 70%;">Cwiardé</span> !<span style="font-size: 70%;">[[Palatalizacjô|Zmitczoné]]</span> !<span style="font-size: 70%;">Cwiardé</span> !<span style="font-size: 70%;">[[Palatalizacjô|Zmitczoné]]</span> ! !<span style="font-size: 70%;">Cwiardé</span> !<span style="font-size: 70%;">[[Palatalizacjô|Zmitczoné]]</span> ! |- !Zwiarté |p b |{{IPA|pʲ||}} {{IPA|bʲ||}} |  |  |t̪ d̪ |{{IPA|t̪ʲ||}} {{IPA|d̪ʲ||}} |  |  | | |  |k ɡ | | |- !'''Zwiarto-rësënowé''' |  |  |  |  |t̪͡s̪ d̪͡z̪ |  | |t͡ʃʲ d͡ʒʲ |  |  | | | | |- !Rësënowé |  |  |f v |{{IPA|fʲ||}} {{IPA|vʲ||}} |s̪ z̪ |  | | | |ʃʲ ʒʲ | |x |xʲ |ɦ |- !Nosowé |m |{{IPA|mʲ||}} |  |  |n̪ |  | | | |  |ɲ |[ŋ] | | |- !Półòdemkłé | |  |  |  | |  | | | | |j |w |  | |- !Rësënowò-drëżącé | | | | | | |r̝ | | | | | | | |- !Drëżącé | | | | | | |r |{{IPA|rʲ||}} | | | | | | |- !Bòczné | | | | | | |l |{{IPA|lʲ||}} | | | | | | |} === Akcent === Nordowi akcent je wòlny a dzélã rëszny. Badérowania lingwistów nad nordowim dialektã są wôżné dlô rekònstrukcje pierwòsznégò doraznika w [[Prasłowiańsczi jãzëk|prasłowiańsczim jãzëkù]]. Dlô westrzédnokaszëbsczich gwarów reprezentatiwny béł tpzw. kòlumnowi doraznik. Dzysdniowi westrzédny akcent różni sã równak òd ne kòlumnowégò mòdła. Pôłniowi dialekt charakterizëje sã stałim inicjalnym doraznikã (wëstãpiwającym téż w czesczim, słowacczim, stôropòlsczim jãzëkù czë pòdhalańsczi gwarze)<ref>[http://web.archive.org/web/20180717154256/http://skarbnicakaszubska.pl/akcent/ Ò kaszëbsczim akcence].</ref>. == Bënowô bòkadosc == [[Òbrôzk:Jerozolëma,_kòscel_Pater_noster,_"Òjcze_nasz"_pò_kaszëbskù.JPG|mały|332x332px|[[Jerozolëma]], „Òjcze Nasz” pò kaszëbskù w kòscele Pater Noster na Òliwny Górze]] Kaszëbsczi jãzëk, mimò fónksnérowaniégò na stosënkòwò môłim terenie, charakterizëje sã wiôlgą gwarową rozmajitoscą a apartnoscą. Gwarë ùjimóné są w dialektë, kąsk jinaczi grëpòwóné przez różnëch badérów. ujmowane przez różnych badaczy. Wedle [[Jerzi Tréder|Jerzégò Trédra]] w pòłowie XX w. dzelił sã na ne hewò gwarowé karna<ref name="tred">''Jerzy Treder:&nbsp;''Język, piśmiennictwo i kultura duchowa Kaszubów''. W:&nbsp;Historia, geografia i piśmiennictwo Kaszubów.&nbsp;Jan Mordawski (red.).&nbsp;Gdańsk&#x3A;Wydawnictwo M. Rożak,&nbsp;1999.''</ref>: * [[nordowòkaszëbsczi dialekt]] – gwarë: [[Słowińsczi jãzëk|słowińskô]], [[Kabôtkòwie|kabackô]], òseckô, żarnowskô, gniewińskò-salińskô, bëlacczé (pùckô, chalëpskô, òksëwskô), lëzyńskò-wejrowskô, lesackô, czeleńskô; * [[westrzédnokaszëbsczi dialekt]] – gwarë: strzépskô, żukòwskô, kartëskò-gòrãczińskô, przëwidzkô, stãżëckô, serakòwskò-gòwidlińskô, sëlëczińskô, stëdzyńskô, bòrzëszkòwskô; * [[pôłniowòkaszëbsczi dialekt]] – gwarë: kòscerskô, lëpùskô, bruskò-wielewskô, kònarskô. W ''Dialektach i gwarach polskich'' wëmienioné są: * [[bëlacczé gwarë]] * [[Słowińsczi jãzëk|słowińskô gwara]] † * [[kabackô gwara]] (główczycka) † * [[Pôłniowòkaszëbsczi dialekt|zôbòrsczé gwarë]] * [[Bòrowiackô gwara|tëcholsczé]] i [[Krajeńskô gwara|krajeńsczé gwarë]] jakno pòstrzédné midzë kaszëbsczim jãzëkã a wiôlgòpòlsczim dialektã pòlsczégò jãzëka, chtërne równak wic rechòwóné są do bezsprzéczno pòlsczich gwarów<ref name="przew">''Halina&nbsp;Karaś, Zakres Przewodnika, [w:] Halina&nbsp;Karas, [https://web.archive.org/web/20131114231902/http://www.gwarypolskie.uw.edu.pl/index.php?option=com_content&task=view&id=6&Itemid=52 Wprowadzenie do przewodnika,] [w:] Gwary polskie [przëstãp 2010-04-28] [[http://www.gwarypolskie.uw.edu.pl/index.php?option=com_content&task=view&id=6&Itemid=52 zarchiw.] 2013-11-14].''</ref>. == Przëpisë == [[Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura]] [[Kategòrëjô:Zôpadnosłowiańsczé jãzëczi]] [[Kategòrëjô:Kaszëbsczi jãzëk]] [[Kategòrëjô:Strony z nieprzejrzanymi tłumaczeniami]] fc6fk4ce5pk4u02mdvh7xae0jsgtfhl 208575 208574 2026-07-18T15:17:27Z Terrus38 14026 /* Pisënk */ 208575 wikitext text/x-wiki {{Jãzëk| farwa=E3A329| farba=ffffff| apartne miono=kaszëbsczi jãzëk| kraj, òbénda1= [[Pòlskô]], [[Kanada]]| lëczba=89198 (wedle nôrodnégò spisënkù 2021)| môl=-| rodzëzna=[[Indoeùropejsczé jãzëczi]]<br /> * [[Słowiańsczé jãzëczi]] ** [[Zôpadnosłowiańsczé jãzëczi]] *** [[Lechicczé jãzëczi]] **** [[Pòmòrsczi jãzëk]] ***** Kaszëbsczi jãzëk| alfabét=[[łacyńsczi alfabét|łacyńsczi]]| kraj, òbénda2=Òd 2005 rokù w [[Pòlskô|Pòlsce]] [[regionalny jãzëk]], wprowadzony do 5 ùrzãdów gminë jakno [[pòmòcny jãzëk]] w [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]]| agencëjô= [[Radzëzna Kaszëbsczégò Jãzëka]][http://www.kaszubi.pl/o/rjk/]| iso1=-| iso2=[http://www.loc.gov/standards/iso639-2/php/langcodes-keyword.php?SearchTerm=csb&SearchType=ALL&Submit=Go] csb| iso3=[http://www.sil.org/iso639-3/codes.asp?order=639_3&letter=c csb]| sil=CSB [http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=csb]| kòd=csb| znankównik=Kaszëbskô| jãzëk=kaszëbsczi|znankòwnik2=kaszëbsczégò }} '''Kaszëbsczi jãzëk''' – [[Zôpadnosłowiańsczé jãzëczi|zôpadnosłowiańsczi]], [[Lechicczé jãzëczi|lechicczi]] jãzëk. Z prawnégò pòzdrzatkù je w Pòlsce regionalnym jãzëkã. Kaszëbsczi jãzëk brëkùje w domôcy kòmùnikacje 89,2 tës.<ref>[https://drive.google.com/file/d/1M3NBlre4iJs6NM3ff9_Y-y_j-b-aolwP/view Grafika Głównégò Sztatisticznégò Ùrzãdu we Gduńskù] na spòdlim Nôrodnégò Òglowégò Spisënkù z 2021 rokù, Google Disk, przëstãp z 18.07.2026 r.</ref> òsób. Je jedurną żëwą pòòstałoscą słowiańsczich pòmòrsczich dialektów. Słëchô karnu [[Lechicczé jãzëczi|lechicczich jãzëków]]; je blësczi pòlsczémù jãzëkòwi a widzec je w nim téż cësk [[Dólnomiemiecczi jãzëk|dólnomiemiecczégò]]. Nôstarszi kaszëbsczi zôpisk pòchôdô z 1304 r. zawierające zapisy kaszubskie pochodzą z 1402 r., przë czim je to blós kaszëbskô fraza bënë łacyńsczégò tekstu. Za nôstarszé kaszëbsczi drëczi trzimóné są ''Duchowne piesnie Dra Marcina Luthera i inszich naboznich męzow'' [[Szëmòn Krofej|Szëmòna Krofeja]] z 1586 rokù a ''Mały Catechism Niemiecko Wándalski abo Slowięski'' [[Michôł Pontanus|Michała Pòntanusa]] z 1643 rokù, chòc wôrt je nadczidnąc, że są to pòlskòjãzëkòwé tekstë, jaczé zamikają w se [[Kaszëbizm|kaszëbizmë]], a nié tekstë zapisóné dëcht pò kaszëbskù<ref name="ele">''Gerald Stone:&nbsp;Cassubian. W:&nbsp;[http://www.google.com/books?id=CPX2xgmVe9IC&printsec=frontcover&hl=pl&source=gbs_v2_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Encyclopedia of the languages of Europe.]&nbsp;Glanville Price (red.).&nbsp;Oksford&#x3A;Blackwell,&nbsp;1998,&nbsp;s.&nbsp;49–50.'' ISBN&nbsp;0-631-19286-7''.''</ref>. Prekùrsorã mòderny kaszëbsczi pismieniznë béł ale [[Florión Cenôwa]], aùtór wëdónégò w 1879 rokù w [[Pòznanié|Pòznanim]] dokazu pt. ''Zarés do Grammatikj Kašébsko-Słovjnskjè Mòvé''. Kaszëbsczi jãzëk fónksnérëje tak w fòrmie òdmianów ò nisczim prestiżu, włôscëwim dlô wiesczich òbéńdów, jak i w fòrmie [[Sztandardowi jãzëk|sztandardowégò jãzëka]], brëkòwónégò w lëteraturze, szkòłowi edukacji a akademicczim diskùrsu<ref>Nicole&nbsp;Dołowy-Rybińska'', [http://books.google.com/books?id=FKwlDwAAQBAJ&pg=PA133 „Nikt za nas tego nie zrobi”. Praktyki językowe i kulturowe młodych aktywistów mniejszości językowych Europy,] Torń: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, 2017, s. 133,'' ISBN&nbsp;978-8-3231-3722-1'','' OCLC''&nbsp;''1003893171''.''</ref><ref name="d">''Nicole&nbsp;Dołowy-Rybińska, [http://books.google.com/books?id=lQ9UDgAAQBAJ&pg=PA188 The Kashubian language past and present: between compulsory assimilation and regional recognition], [w:] Delyn&nbsp;Day, Poia&nbsp;Rewi, Rawinia&nbsp;Higgins (red.), The Journeys of Besieged Languages, Newcastle upon Tyne: Cambridge Scholars Publishing, 2016, s. 179–194,'' ISBN&nbsp;978-1-4438-7087-0'','' ISBN&nbsp;978-1-4438-9943-7'','' OCLC''&nbsp;''965475918 ''(<abbr>an.</abbr>), zdrzë s. 188.''</ref>. Kòdifikacjô kaszëbsczi lëteracczi normë wcyg warô, a wôżną ji cezurą bëło ùstalenié terôczasny òrtografie we wënikù kómpromisu z 1996 rokù. == Sztatus kaszëbsczégò jãzëka == === Prawny sztatus === Prawny sztatus kaszëbsczégò w Pòlsce regùlëje ùstôw z 6 stëcznika 2005 r. ò nôrodnëch a etnicznëch mniészëznach a regionalnym jãzëkù, òpisëjącë gò jakno [[regionalny jãzëk]]<ref name="ustawa">Ustawa z dnia 6 stycznia 2005 r. o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz o języku regionalnym ({{Dziennik Ustaw|2026|75}}).</ref>. Zgòdą z ùstawã to dô mòżlëwòsc brëkòwaniô w gminnëch ùrzãdach, òkòma [[Pòlsczi jãzëk|pòlsczégò jãzëka]], kaszëbsczégò jakno pòmòcniczégò jãzëka – pierszô dokòna te [[gmina Parchòwò]] leżącô w [[Bëtowsczi kréz|bëtowsczim krézu]]. W 2003 rokù kaszëbsczémù jãzëkòwi òstôł nadóny trzëlëtrowi midzënôrodny kòd CSB wedle normë [[ISO 639]]-2. 1 czerwińca 2009 r. w Pòlsce zaczã dzejac [[Eùropejskô Kôrta Regionalnëch abò Miészëznowëch Jãzëków|Eùropejskô kôrta regionalnëch abò mniészëznowëch jãzëków]]<ref name="karta">Europejska Karta języków regionalnych lub mniejszościowych, sporządzona w Strasburgu dnia 5 listopada 1992 r. ({{Dziennik Ustaw|2009|137|1121}}).</ref>. Zgòdą z przëjimnionym w czerwińcu 2015 rokù ùstawã ò regionalnym jãzëkù to miało dac pòzwòlenié na brëkòwanié ne jãzëka nié le w gminnëch ùrzãdach, ale téż krézowëch. Prezydent RP [[Andrzéj Duda]] zawetowôł równak ùstôw [[27 pazdzérznika|27 pajicznika]] 2015 roku i nie wszedł òn w żëcé<ref>''Bogusław&nbsp;Wyderka, Joanna&nbsp;Dybowska, Kazimierz&nbsp;Szczygielski, Wiktor&nbsp;Krajniak, Maria&nbsp;Wagińska-Marzec, Rocznik Ziem Zachodnich: Tom 2, Ośrodek „Pamięć i Przyszłość” [przëstãp 2020-06-07] (<abbr>pòl.</abbr>).''</ref>. === Kaszëbsczi jãzëk w edukacje === W szkòłowim rokù 2025-2026 to dało 374 szkòłë, w jaczich 25 252 szkòlôków ùczi sã kaszëbsczégò jãzëka<ref name="gkasz">https://dane.gov.pl/pl/dataset/276,nauka-jezykow-mniejszosci-narodowych-etnicznych-i-jezyka-regionalnego/resource/1593258/table?page=1&per_page=20&q=jezykmniejszo%C5%9Bci%20kaszubski&sort=col21</ref><ref>https://www.facebook.com/kaszubi/posts/pfbid02xq1U4JptnSyUXWDePncrpy3E4oerqoxiPBHDWxKCoTfrPrb9KDgoHe5yjKruhuL9l</ref>. Òd 2005 rokù jistnieje mòżebnosc zdôwaniô z niegò maturalnégò egzaminu<ref name="cke">''[http://www.cke.edu.pl/podstrony/inform_matur/kaszubski.pdf Informator maturalny od 2005 roku z języka kaszubskiego].&nbsp;Centralna komisja egzaminacyjna.''</ref>. Pò kaszëbskù wëdôwóné je zacht lëteraturë, cządniczi, emitowóné są regionalné radiowé a telewizyjné programë. W kaszëbsczim jãzëkù twòrzoné są rozmajité internetowé zamkłoscë na platfòrmach taczich jak YouTube, Facebook, Instagram czë Tiktok, kaszëbsczi brëkòwóny biwô téż w reklamach. Pò kaszëbskù òdprôwiónô je téż lëturgiô słowa w pòniechtërnëch kòscołach. Na [[Gduńsczi Ùniwersytet|Gduńsczim Ùniwersytece]] òd 2009 rokù na czerënkù pòlskô filologiô prowadzonô bëła szkólnô szpecjalnosc – naùczanié pòlsczégò jãzëka a wiedzë ò kaszëbsczim jãzëkù a kùlturze ([[kaszëbistika]])<ref name="ug">[https://web.archive.org/web/20130804202709/http://www.polonistyka.fil.ug.edu.pl/pl/oferta_studiow/ Oferta studiów''.'']''&nbsp;Instytut Filologii Polskiej Uniwersytetu Gdańskiego.&nbsp;[przëstãp 2010-05-08].&nbsp;[[http://www.polonistyka.fil.ug.edu.pl/pl/oferta_studiow zarchiw]. &nbsp;2013-08-04].''</ref>. W 2014 roku pòwstôł równak apartny czerënk: [[kaszëbskô etnofilologiô]], czësto namieniony kaszëbiznie. Prowadzenié tegò zortu sztudiów je wëpôłnienim 8. artikla òbrzészny w Polsce [[Eùropejskô Kôrta Regionalnëch abò Miészëznowëch Jãzëków|Eùropejsczi kôrtë regionalnëch i mniészëznowëch jãzëków]], jaczi tikô sã mòżebnoscë nôùczi regionalnëch jãzëków na wszëtczich niwiznach – òd [[Dzecnica|przedszkólny]] do [[Ùniwersytet|ùniwersytecczi]]. === Klasyfikacyjné kòntrowersje === [[Òbrôzk:Polska-dialekty_wg_Urbańczyka.PNG|mały|300x300px|Kaszëbskô mòwa na kôrce pòlsczich dialektów wedle [[Stanisłôw Ùrbańczik|Stanisława Ùrbańczika]]]] W XIX w. zaczãłë pòjawiac sã pierszé głosë ò apartnoce kaszëbsczi mòwë jakno samòstójnégò słowiańsczégò jãzëka. W XX stalatim wikszosc pòlsczich [[Lingwistika|jãzëkòznajarzów]] bëło bòga, co kaszëbskô mòwa słëchô pòlsczémù jãzëkòwi na niwie dialektu. Dzysdnia w lingwistice kaszëbskô mòwa traktowónô je jakno samòstójny jãzëk<ref name="hall">''T.A.&nbsp;Hall.&nbsp;Typological generalizations concerning secondary palatalization.&nbsp;„Lingua”.&nbsp;110&nbsp;(1),&nbsp;s.&nbsp;1–25,styczeń 2000.&nbsp;Elsevier Science B.V.'' DOI'':'' 10.1016/S0024-3841(99)00017-0''.&nbsp;ISSN&nbsp;0024-3841.''</ref><ref name="rubach">Jerzy&nbsp;Rubach''.&nbsp;Polish palatalization in derivational optimality theory.&nbsp;„Lingua”.&nbsp;113&nbsp;(3),&nbsp;s.&nbsp;197–237,&nbsp;marzec 2003.&nbsp;Elsevier Science B.V.'' DOI'':'' 10.1016/S0024-3841(02)00054-2''.&nbsp;ISSN&nbsp;0024-3841.''</ref><ref name="zb">''Zofia&nbsp;Brzostek:&nbsp;Palatalizacja obstruentów w teorii optymalności z perspektywy języków angielskiego i kaszubskiego (doktorsczi dokôz).&nbsp;Warszawa&#x3A;Uniwersytet Warszawski,&nbsp;2007.''</ref><ref name="kk">''Kazutaka&nbsp;Kurisu.&nbsp;Palatalisability via feature compatibility.&nbsp;„Phonology”.&nbsp;26,&nbsp;s.&nbsp;437–475,&nbsp;2009.Cambridge University Press.'' DOI'':'' 10.1017/S0952675709990236''.&nbsp;ISSN&nbsp;0952-6757.''</ref>, tej-sej ze zastrzégą, co niechtërny badérowie klasyfikùją gò jakno pòlsczi dialekt<ref name="stone">{{Cytuj książkę|tytuł={{J|en|The Slavonic languages}}|url=http://www.google.com/books?id=uRF9Yiso1OIC&printsec=frontcover&hl=pl&source=gbs_v2_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false|inni=Bernard Comrie, Greville G. Corbett (red.)|autor r=Gerald Stone|rozdział=Cassubian|strony=759–794|wydawca=Routledge|miejsce=Londyn/Nowy Jork|rok=1993|isbn=0-415-04755-2}}</ref><ref name="ele2">{{Cytuj książkę|tytuł={{J|en|Encyclopedia of the languages of Europe}}|url=http://www.google.com/books?id=CPX2xgmVe9IC&printsec=frontcover&hl=pl&source=gbs_v2_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false|inni=Glanville Price (red.)|autor r=Gerald Stone|rozdział=Cassubian|strony=49–50|wydawca=Blackwell|miejsce=Oksford|rok=1998|isbn=0-631-19286-7}}</ref>. To dô równak téż XXI-wieczné dokazë, w jaczich wësënionô je téza ò pòstrzédnym sztatusu kaszëbiznë midzë samòstójnym jãzëkã a pòlsczim dialektã<ref name="kash">''Kashubian and Slovincian. W:&nbsp;Roland Sussex, Paul V. Cubberley:&nbsp;The Slavic languages.&nbsp;Cambridge&#x3A;Cambridge University Press,&nbsp;2006,&nbsp;s.&nbsp;97–98.'' ISBN&nbsp;978-0-521-22315-7''.''</ref>. Sytuacjô kaszëbsczégò a pòlsczégò jãzëka biwô przërównywónô do sytuacje [[Biôłorusczi jãzëk|biôłorusczégò]] a [[Rusczi jãzëk|rusczégò jãzëka]] w XX w. abò dólnomiemiecczégò a wësokòmiemiecczégò<ref name="kash" />. Czesczi lingwista Vít Dovalil pòdôwô kaszëbsczi jãzëk jakno eszczisz dialektizowóny (z dejologicznëch przëczënów), trzimiącë jegò sytuacjã za jistną jak relacjô midzë regionalnyma jãzëkama [[Francjô|Francje]] a [[Francësczi jãzëk|francësczim jãzëkã]] czë [[Sardińsczi jãzëk|sardińsczim]] a [[Italsczi jãzëk|włosczim jãzëkã]]<ref name="dovalil2017">Vít&nbsp;Dovalil'', Jazyk typu Ausbau – Jazyk typu Abstand, [w:] Petr&nbsp;Karlík,'' Marek&nbsp;Nekula'','' Jana&nbsp;Pleskalová ''(red.), Nový encyklopedický slovník češtiny, 2017 (<abbr>cz.</abbr>).''</ref>. To dô téż teòriã, wedle jaczi kaszëbsczi béł dôwni apartnym jãzëkã, ale òb czas swòjégò rozwiju pòlsczi jãzëk wëwiarł na nim tak wiôldżi cësk, że z synchroniczny perspektiwë mòże na niegò zdrzec jakno na pòlsczi dialekt. Sëlné zjinaczi pòd cëskã jãzëkòwégò kòntaktu drãgò je ùjic w ramë tradicyjny klasyfikacje, z czegò dzélã wënikają niechtërne wątplëwòtë co do sztatusu kaszëbsczégò jãzëka<ref>''Mariusz&nbsp;Filip, Od Kaszubów do Niemców: Tożsamość Słowińców z perspektywy antropologii historii, Poznań: Wydawnictwo Nauka i Innowacje, 2012, 125, przëp. 121,'' ISBN&nbsp;978-83-63795-09-2'','' OCLC''&nbsp;''855590144''.''</ref>. == Pisënk == {{Apartny artikel|Kaszëbsczi alfabét}} [[Florión Cenôwa]], badéra kaszëbiznë a pierszi mòderny kaszëbsczi dzejôrz ë aùtór, stwòrził do zapisënkù kaszëbsczégò jãzëka apartny alfabet, chtëren miôł bëc dopasowóny do jegò fòneticznëch znanków. Pisënk ten nie zwëskôł ale wikszi pòpùlarnotë i pózniészi aùtorzë, np. [[Hieronim Derdowsczi|Jarosz Derdowsczi]] zapisowelë kaszëbsczi jãzëk pòlsczim alfabetã, co miało bëc przëstãpniészé dlô czëtińców. W pózniészich latach fónksnérowałë pisënczi mdącé kòntinuacją Cenôwiny szkòłë pismieniznë (brëkòwóné m.jin. przez [[Friedrich Lorentz|Friedricha Lorentza]], [[Jón Kôrnowsczi|Jana Kôrnowsczégò]], [[Aleksander Majkòwsczi|Aleksandra Majkòwsczégò]], [[Jan Rómpsczi|Jana Rómpsczégò]]) a téż pisënczi blëższé pòlsczi òrtografii (brëkòwóné m.jin. przez [[Jón Kôrnowsczi|Jana Kôrnowsczégò]], [[Sztefón Bieszk|Sztefana Bieszka]], [[Bernat Zëchta|Bernata Zëchtã]]). 13 maja 1996 rokù òstôł pòdpisóny ''Protokół uzgodnień co do zasad pisowni kaszubskiej –'' kómpromis, chtërnégò brzadã bëło pòwstanié dzysdniowi kaszëbsczi òrtografie<ref>Kożyczkowska A., Ellwart J., ''[https://przegladpedagogiczny.ukw.edu.pl/archive/article/88/1/article.pdf „Obowiązkiem każdego obywatela jest być najpierw dobrym państwowcem”¹. Obywatelstwo i/a etniczność czytana w świetle koncepcji państwa i wychowania państwowego Kazimierza Sośnickiego (aspekty)]'' (pòl.) [w:] Przegląd Pedagogiczny, 2018, numer 2; Bëdgòszcz, 2018</ref>. Łącził òn òba żochë i regùlowôł diskùsyjné kwestie jak: 1. zôpis nosowégò samòzwãkù jakno ''ã'' 2. zôpis ôrtu ''czedë, dżąc'' (nié: ''cziedë, dżiąc'' ani ''kjedë, gjąc'') ; 3. pisanié ''ł'' w fòrmach ùszłégò czasu ôrtu ''mógł, rzekł, piekł''; 4. całownô rezygnacjô ze znakù j w mitczący fónkcji; 5. pisanié samòzwãków u i o na zôczątkù słowa i pò spółzwãkach p, b, m, w, f k, g, ch (téż h) wedle ùznaniô: bez sztriszka abò ze sztriszkã (pòtemù RKJ zmienia pòdéńscé, dzysdnia zgòdą z ji doradama mùszi pisac sztriszk wiedno w taczich przëpôdkach)<ref>Pomierska, J., Pažđerski, D.V., Treder, J. ''Jãzëk kaszëbsczi'', str. 247 Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié. Gduńsk, 2015</ref>. [[Òbrôzk:Kashubian_keyboard_layout.png|mały|230x230px|Kaszëbskô kluczplata]] Kaszëbsczi alfabet skłôdô sã z 31 lëtrów a [[Digraf|digrafë]] ''ch'', ''cz'', ''dz'', ''dż'', ''rz'' i ''sz'': {| class="standard" cellpadding="5" style="font-size: 1.3em; line-height: 2.5em; text-align: center;" | style="«width:3em;»" |Aa | style="«width:3em;»" |[[Ą|Ąą]] | style="«width:3em;»" |[[Ã|Ãã]] | style="«width:3em;»" |Bb | style="«width:3em;»" |Cc | style="«width:3em;»" |Dd | style="«width:3em;»" |Ee | style="«width:3em;»" |[[É|Éé]] | style="«width:3em;»" |[[Ë|Ëë]] | style="«width:3em;»" |Ff |- | style="«width:3em;»" |Gg | style="«width:3em;»" |Hh | style="«width:3em;»" |Ii | style="«width:3em;»" |Jj | style="«width:3em;»" |Kk | style="«width:3em;»" |Ll | style="«width:3em;»" |[[Ł|Łł]] | style="«width:3em;»" |Mm | style="«width:3em;»" |Nn | style="«width:3em;»" |[[Ń|Ńń]] |- | style="«width:3em;»" |Oo | style="«width:3em;»" |[[Ò|Òò]] | style="«width:3em;»" |[[Ó|Óó]] | style="«width:3em;»" |[[Ô|Ôô]] | style="«width:3em;»" |Pp | style="«width:3em;»" |Rr | style="«width:3em;»" |Ss | style="«width:3em;»" |Tt | style="«width:3em;»" |Uu | style="«width:3em;»" |[[Ù|Ùù]] |- | style="«width:3em;»" |Ww | style="«width:3em;»" |Yy | style="«width:3em;»" |Zz | style="«width:3em;»" |[[Ż|Żż]] |} [[Òbrôzk:Plaque_with_Lord's_Prayer_in_Kashubian_language_in_Oliva_Cathedral_in_Gdańsk.jpg|mały|294x294px|Plata z mòdlëtwą Ò''jcze Nasz'' w [[Archikatédra gduńskô|Archikatedrze w Òlëwie]]]] === Zabëtczi kaszëbsczi pismieniznë === {{Apartny artikel|Kaszëbskô lëteratura}} [[Òbrôzk:638368_Wejherowo-pałac_02.jpg|mały|255x255px|[[Mùzeùm Kaszëbskò-Pòmòrsczi Pismieniznë i Mùzyczi w Wejrowie|Mùzeùm Kaszëbskò-Pòmòrsczi Pismieniznë i Mùzyczi we Wejrowie]] òbsôdô jedne òd nôwikszich zbiérów zrzeszonëch z kaszëbizną]] * W akce przekôzaniégò wsë [[Bòrkòwò (sławieńsczi kréz)|Bòrkòwò]] klôsztorowi w [[Mòrsczé Bùkòwò|Bùkòwie]] z 1304 rokù pòjawiłë sã pierszé słowa zapisóné pò kaszëbskù: „Wenzeke '''''prawi curriwi sin''''' de Solkowe” (Wickò, prawi kùrwi syn ze [[Sëlëchòwò (sławieńsczi kréz)|Sëlëchòwa]]). To dô równak wątplëwòtë, czë kaszëbskô wstôwka do łacyńsczégò tekstu bëła tam òd wiedna, czë nie òsta dopisónô pózni w òdpisu aktu<ref>Bądkowski, L. (1976). ''Odwrócona kotwica''. (pòl.) Zakład Narodowy Imienia Ossolińskich, Wrocłôw, Warszawa, Krakòwò, Gduńsk, 1976; str. 129</ref>. * 1586 – ''Duchowne piesnie D. Marcina Luthera y ynßich naboznich męzow. Zniemieckiego w Slawięsky ięzik wilozone Przes Szymana Krofea... w Gdainsku: przes Jacuba Rhode'', Tetzner 1896: z dolmaczeniô bëtowsczégò pòpa [[Szëmòn Krofej|S. Krofeja]]. * Przechòwiwóny w Państwòwim Archiwùm we Szczecënie tekst lenny przësëdżi z 1618, skłôdóny przez szlachtã z pòréncznégò partu [[Pòmòrsczé Ksãżstwò|Pòmòrsczi]] biwô òpisowóny jakno pòlsczi<ref>''[https://web.archive.org/web/20161002044829/http://zamek.szczecin.pl/sladami/sladami/archiwalia/nowozytne.html Śladami książąt pomorskich – In den Fußstapfen der Pommerschen Herzöge] [online], zamek.szczecin.pl[przëstãp 2017-11-24] [[http://zamek.szczecin.pl/sladami/sladami/archiwalia/nowozytne.html zarchiw]. 2016-10-02].''</ref> abò kaszëbsczi<ref>''Jarosław&nbsp;Kociuba:&nbsp;Pomorze – Praktyczny przewodnik turystyczny po ziemiach Księstwa Pomorskiego.Szczecin&#x3A;&nbsp;Walkowska Wydawnictwo,&nbsp;2012,&nbsp;s.&nbsp;38.'' ISBN&nbsp;978-83-61805-49-6''.''</ref>. * 1643 – ''Mały Catechism D. Marciná Lutherá Niemiecko-Wándalski ábo Slowięski to jestá z Niemieckiego języká w Słowięski wystáwiony na jáwnosc wydan..., w Gdaińsku przes Jerzego Rhetá'', [[Gduńsk]] 1643. Napisóné przez smôłdzyńsczégò pòpa, [[Słëpsk|słëpczana]] [[Michôł Pontanus|Michała Pòntanusa]] (''Michał Pontanus''). * 1643 – ''TRAGEDİA O BOGACZV Ÿ ŁAZARZV z Pisma swiętego wÿięta ÿ Nowo wier∫zęm opisana Polskim'' – dzeło napisóné je pò pòlskù, równak wëstãpiwô tam pòstacjô Kaszëbë Sobieraja, w chtërnégò kwestiach to dô [[Kaszëbizm|kaszëbizmë]]<ref>Kaszëbsczi Institut, [https://kaszubopedia.pl/index.php/glossary/zabytki-jezyka-kaszubskiego/ Zabytki języka kaszubskiego], Kaszubopedia (pòl.), przëstãp z 18.07.2026 r.</ref>. * Smôłdzyńsczé perikòpë, òbrobioné a wëdóné przez [[Friedhelm Hinze|Friedhelma Hinzã]], [[Berlëno]] (''pòrénczné'') 1967. * ''Stôrokaszëbsczi piesnik'', òbrobiony a wëdóny przez [[Friedhelm Hinze|Friedhelma Hinzã]], [[Berlëno]] (''pòrénczné'') 1967. * ''Przësëdżi słowińsczé z Wierzchòcëna,'' òbrobioné przez [[Hana Pòpòwskô-Tabòrskô|Hanã Pòpòwską-Tabòrską]] w 1961. == Znanczi kaszëbsczégò jãzëka == [[Òbrôzk:Dëbeltjãzëkòwi nôdpis na pòżdôwkù w Pùckù.jpg|mały|Dëbeltjãzëkòwi nôdpis na aùtobùsowim pòżdôwkù w [[Pùck|Pùckù]]]] Kaszëbsczi jãzëk wëkazëje wiele pòspólnëch znanków z [[Pòlsczi jãzëk|pòlsczim jãzëkã]] a jegò gwarama. Dlô pòniechtërnëch badérów je to dokôz na brak apartnotë tëch mòwów. Ne pòdobieństwa swiôdczą o blësczim skrewnienim jãzëków, pòchôdanié z [[Lechicczé jãzëczi|karna lechicczich jãzëków]] a cëskù pòlaszëznë, tak sztandardowi, jak nordowòpòlsczich gwarów. Dzél znanków, taczich jak afrikatizacjô mitczich welarnëch spółzwãków w kaszëbiznie doprzëszedł z [[Bòrowiackô gwara|bòrowiacczich gwarów]]<ref name="afr">''Halina&nbsp;Karaś, Afrykatyzacja spółgłosek tylnojęzykowych k’, g’, [w:] Halina&nbsp;Karas, [https://web.archive.org/web/20131115005339/http://www.gwarypolskie.uw.edu.pl/index.php?option=com_content&task=view&id=289&Itemid=58 Leksykon], [w:] Gwary polskie [przëstãp 2010-04-28][[http://www.gwarypolskie.uw.edu.pl/index.php?option=com_content&task=view&id=289&Itemid=58 zarchiw]. 2013-11-15].'' </ref>, a bëtny je téż w [[Krajeńskô gwara|krajeńsczi gwarze]]. To dô téż òdwrotné przëmiarë (np. [[kaszëbienié]] w lubawsczich gwarach<ref name="lub">''Agnieszka&nbsp;Kozłowska, Aleksandra&nbsp;Zimmer, Katarzyna&nbsp;Sucajtys, [https://web.archive.org/web/20131115005247/http://www.gwarypolskie.uw.edu.pl/index.php?option=com_content&task=view&id=650&Itemid=16 Gwara regionu,] [w:] Halina&nbsp;Karas, Opis dialektów polskich, [w:] Gwary polskie [przëstãp 2010-04-28] [[http://www.gwarypolskie.uw.edu.pl/index.php?option=com_content&task=view&id=650&Itemid=16 zarchiw]. 2013-11-15].'' </ref>. Przejimanié pòlsczich znanków przez brëkòwników kaszëbsczégò jãzëka zwóné je [[Pòlaszenié|pòlaszenim]] a ùznôwóné je colemało za jãzëkòwą felã. Òb czas rozwiju [[Zôpadnosłowiańsczé jãzëczi|zôpadnosłowiańsczich mòwów]], jedne znanczi mieniałë sã równoległo, a ewòlucjô drëdżich dąża jinszima stegnama. W przërównanim z rekònstruòwónyma [[Prasłowiańsczi jãzëk|prasłowiańsczima]] a pralechicczima znankama, rozwij kaszëbsczégò jãzëka charakterizëje: * dzélowé ùtrzimanié fòrmë '''TarT''' z prasłowiańsczégò '''TorT''': np. ''gard, parmiéń, darga'' ([[Pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''gród, promień, droga'', [[Czesczi jãzëk|cz.]] hrad, pramen, dráha, [[Górnołużëcczi jãzëk|ùkr.]] ''го́род,'' ''по́ромінь, доро́га'' [horod, pòromiń, doroha]) * w nordowëch gwarach zmitczony spółzwãk przed '''ar''' pòchôdającym z szlabizotwórczégò r, np. ''cwiardi, czwiôrtk'', (pôłniowòkaszëbsczé ''twardi, czwôrtk'', [[Pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''twardy, czwartek'', [[Słowacczi jãzëk|słow.]] ''tvrdý, štvrtok'') * felënk rësznégò '''e''' w nazéwôczu słowów kùńczącëch sã fòrmantama -k, -c, np. ''przódk, kùńc'' ([[Pòlsczi jãzëk|pòl]]. ''przodek, koniec'', [[Słowacczi jãzëk|słow.]] ''predok, koniec'', [[Serbòchòrwacczi jãzëk|sch.]] ''predak, konac'') * [[kaszëbienié]], czëlë przéńscé dôwnëch ''ć'', ''ś'', ''ź'', ''dź'' w ''c'', ''s'', ''z'', ''dz'', np. ''swiat, zëma, zemia, rodzëc'' ([[Pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''świat, zima, ziemia, rodzić'') * dzélowé przemiészanié sã kòntinuantów grëpów '''TelT''' a '''TolT''' (w różnym stãpieniu zanôléżno òd gwarë), np.: młoc, płoc, ([[Pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''mleć, pleć'') Nôszerzi wëstãpòwało w wëmiarłim [[Słowińsczi dialekt|słowińsczim dialekce]], np. ''młókò'' (‘mlékò’) * zachòwanié rësznégò akcentu w nordowëch gwarach (szlachòwno jak w [[Rusczi jãzëk|rusczim]]) * inicjalny akcent w pôłniowim dialekce (szlachòwno jak pò [[Stôropòlsczi jãzëk|stôropòlskù]] abò [[Czesczi jãzëk|czeskù]]) * przéńscé dôwnëch krótczich *i *u *y we szwã, zapisowóną jakno '''ë''', np. ''lëdze, rëba, zëma'' ([[Pòlsczi jãzëk|pòl.]] ludzie, ryba, zima) * [[Afrykatizacjô|afrikatizacjô]] spółzwãków ''k’'' i ''g’'' do [ʧʲ] i [ʤʲ] we wikszoscë dialektów, np. ''dżibczi, czerowac'' ([[Pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''gibki, kierować''). Nôgwësni zaszła w XIX w. w bòrowiackò-krajeńsczich gwarach pòlsczégò jãzëka, rozkòscérzającë sã na nordã do kaszëbsczégò jãzëka, nôsłabi doprzëchôdającë na Słowińszczëznã, dze zaszedł blós dzélã (afrikatizacjô zaszła do [c͡ç] a [ ɟ͡ʝ]) * [[bëlaczenié]] – wëmòwa ''l'' i ''ł'' ([w]) jakno [l] na nordowim pòrénkù<ref name="stone" /> * realizacjô ''sw'' jakno [sj] w òkòlim [[Kòscérzna|Kòscérznë]] i na pôłnié òd Bëtowa (np. ''sjinia'' ‘swinia’, ''Sjónowò'' ‘Swiónowò’)<ref name="stone" /> * proteza przed /ɔ/ a /u/ przez [w] na zôczątkù słowa abò pò lëpnëch a welarnëch spółzwãkach, sparłãczonô we wikszoscë gwarów z przësënienim wëmòwë samòzwãkù w przódk, np. [pwεlε] (ewentualnie [pwɔlε]), ‘pòle’, [mwʉxa] (abò [mwuxa], w pòniechtërnëch gwarach téż [mwyxa]) ‘mùcha’<ref name="stone" />. * samòzwãk ''ô'' ò rozmajiti wëmòwie zanôleżny òd gwarë w môlu prasłowiańsczégò dłudżégò ''a'', szlachòwné pòzmianë zachôdałë téż w pòlsczich dialektach * samòzwãk ''é'' jakno kòntinuant prasłowiańsczégò dłudżégò ''e'', bëtny téż we wielnëch pòlsczich gwarach * ''i'' niezmitczającé, szlachòwné, chòc nié juwerné pòzmianë zaszłë w [[Czesczi jãzëk|czesczim]] a [[Słowacczi jãzëk|słowacczim]] jãzëkù * we wikszoscë gwarów stôrolechicczi krótczi nosowi samòzwãk mô brzëmienié nosowégò a: ''ã'' * pòza pòzycją na kùńcu słowa prasłowiańsczé ''ę'', żlë nie bëło warënków do [[Lechicczi przegłos|lechicczégò przegłosu]], przeszło w ''i'' a ''ë'', np. ''jastrzib, jarzëbina, midzë, wzyc, trzëse''<ref name="Dubisz">''Kaszubskie dialekty. W:&nbsp;''Stanisław&nbsp;Dubisz'',&nbsp;HalinaKaraś,&nbsp;Nijola&nbsp;Kolis:&nbsp;Dialekty i gwary polskie.&nbsp;Wyd.&nbsp;I.Warszawa&#x3A;&nbsp;''Wiedza Powszechna'',&nbsp;1995,&nbsp;s.&nbsp;67–70.'' ISBN&nbsp;83-2140989-X''.''</ref> * ''ą'' wëmôwiô sã jakno nosowé ''ó'', co je gwës przéńscową fòrmą midzë fùl nosowòscą a denazalizacją, do jaczi doszło w niechtërnëch kaszëbsczich gwarach. * òdnosowienié ''ã'' do ''o'' we westrzédnëch gwarach, np. bodo, zobë, roka (bãdã, zãbë, rãka) * przéńscé ''ja-'' w je- i ''ra-'' w ''re-'' na zôczątkù słowa, mni prominentné na nordze Kaszëb; jistną znankã dô w gwarach nordowi Pòlsczi * zamiana spółzwãkòwi zbitczi ''kt'' w cht, np. chto ‘kto’, szlachòwno jak w gwarach [[Szląsczi etnolekt|szląsczégò etnolektu]] czë [[Ùkrajińsczi jãzëk|ùkrajińsczim jãzëkù]]. * przéńscé ''ń'' w ''n'' w nordowëch gwarach * bëtnosc -ń- w pòchódnëch słowa ''jic'', np. ''przińdze'' (pòl. ''przyjdzie''), tak jak w niechtërnëch pòlsczich gwarach * nieskródzony kùnôszk ternégò czasu (fòrmë zortu ''jô szukajã'') na nordã òd Rédë (na pôłnié fòrmë zortu ''jô szukóm'')<ref name="stone" /> * bëtnosc wielnëch germanizmów, òsoblëwie dólnomiemiecczich. Skłôdają sã na kòl 5% słowiznë, przë czim są to tak zapòżëczenia z prasłowiańsczich czasów, jak téż nowszé – bëtné téż w czile pòlsczich gwarach (np. ''draszowac'') a téż specyficzné blós dlô kaszëbsczégò jãzëka (np. ''halac'')<ref name="glisz">''Anna Gliszczyńska.&nbsp;Germanizmy leksykalne południowej kaszubszczyzny (Na materiale książki Bolesława Jażdżewskiego Wspomnienia kaszubskiego „gbura”).&nbsp;„LingVaria”.&nbsp;1&nbsp;(3),&nbsp;s.&nbsp;79–89,&nbsp;2007.&nbsp;Kraków:Uniwersytet Jagielloński.&nbsp;ISSN&nbsp;1896-2122.''</ref> == Fònetika == === Samòzwãczi === {| class="wikitable" |+Samòzwãczi<ref name="web">''Jerzy Treder&#x3A;&nbsp;''Fonetyka i fonologia''.&nbsp;Projekt Rastko Kaszuby.&nbsp;[zarchiwizowane z'' tego adresu''&nbsp;(2016-03-04)].''</ref><ref>Lechosław Jocz''&#x3A;&nbsp;''[http://www.academia.edu/34262515 „Gramatika kaszëbsczégò jãzëka” H. Makurat oczami fonetyka''.'']''&nbsp;[przëstãp 2019-07-21].''</ref> ! !Przednie !Centralne !Tylne |- !Przymknięte | align="center" |i | align="center" |ʉ | align="center" |u |- !Półprzymknięte | align="center" |e | | align="center" |o•õ |- !Średnia | | align="center" |ə | |- !Półotwarte | align="center" |ɛ | align="center" |ɞ | align="center" |ɔ |- !Otwarte | | align="center" |ä•ã | |} <div style="float:left;"> {| class="wikitable mw-collapsible mw-collapsed" style="text-align:center;" ! colspan="8" |''Przëmiarë samòzwãków'' |- !Samòzwãk !Przëmiôr słowa |- |i |d'''i'''c |- |u |dł'''u'''dżi |- |(w)ʉ |k'''ù'''ńc |- |õ |b'''ą'''czk |- |e |dz'''é'''ń |- |o |l'''ó'''d |- |ə |ż'''ë'''c |- |ɛ |l'''e'''wi |- |ɞ |n'''ô'''deja |- |ɔ |j'''o''' |- |ä |m'''a'''dac |- |ã |s'''ã'''zabicé |} </div>Wëmòwa wielnëch samòzwãków je różnô zanôleżno òd gwarë i placu w słowie. === Spółzwãczi === {| class="wikitable" style="text-align:center;" |+Spółzwãczi ! rowspan="2" | ! colspan="2" |Dwalëpné ! colspan="2" |Lëpnozãbné ! colspan="2" |Zãbòwé ! colspan="2" |Dąsłowé ! colspan="2" |Zadąsłowé !Palatalné ! colspan="2" |Welarné !Gôrdzelné |- !<span style="font-size: 70%;">Cwiardé</span> !<span style="font-size: 70%;">[[Palatalizacjô|Zmitczoné]]</span> !<span style="font-size: 70%;">Cwiardé</span> !<span style="font-size: 70%;">[[Palatalizacjô|Zmitczoné]]</span> !<span style="font-size: 70%;">Cwiardé</span> !<span style="font-size: 70%;">[[Palatalizacjô|Zmitczoné]]</span> !<span style="font-size: 70%;">Cwiardé</span> !<span style="font-size: 70%;">[[Palatalizacjô|Zmitczoné]]</span> !<span style="font-size: 70%;">Cwiardé</span> !<span style="font-size: 70%;">[[Palatalizacjô|Zmitczoné]]</span> ! !<span style="font-size: 70%;">Cwiardé</span> !<span style="font-size: 70%;">[[Palatalizacjô|Zmitczoné]]</span> ! |- !Zwiarté |p b |{{IPA|pʲ||}} {{IPA|bʲ||}} |  |  |t̪ d̪ |{{IPA|t̪ʲ||}} {{IPA|d̪ʲ||}} |  |  | | |  |k ɡ | | |- !'''Zwiarto-rësënowé''' |  |  |  |  |t̪͡s̪ d̪͡z̪ |  | |t͡ʃʲ d͡ʒʲ |  |  | | | | |- !Rësënowé |  |  |f v |{{IPA|fʲ||}} {{IPA|vʲ||}} |s̪ z̪ |  | | | |ʃʲ ʒʲ | |x |xʲ |ɦ |- !Nosowé |m |{{IPA|mʲ||}} |  |  |n̪ |  | | | |  |ɲ |[ŋ] | | |- !Półòdemkłé | |  |  |  | |  | | | | |j |w |  | |- !Rësënowò-drëżącé | | | | | | |r̝ | | | | | | | |- !Drëżącé | | | | | | |r |{{IPA|rʲ||}} | | | | | | |- !Bòczné | | | | | | |l |{{IPA|lʲ||}} | | | | | | |} === Akcent === Nordowi akcent je wòlny a dzélã rëszny. Badérowania lingwistów nad nordowim dialektã są wôżné dlô rekònstrukcje pierwòsznégò doraznika w [[Prasłowiańsczi jãzëk|prasłowiańsczim jãzëkù]]. Dlô westrzédnokaszëbsczich gwarów reprezentatiwny béł tpzw. kòlumnowi doraznik. Dzysdniowi westrzédny akcent różni sã równak òd ne kòlumnowégò mòdła. Pôłniowi dialekt charakterizëje sã stałim inicjalnym doraznikã (wëstãpiwającym téż w czesczim, słowacczim, stôropòlsczim jãzëkù czë pòdhalańsczi gwarze)<ref>[http://web.archive.org/web/20180717154256/http://skarbnicakaszubska.pl/akcent/ Ò kaszëbsczim akcence].</ref>. == Bënowô bòkadosc == [[Òbrôzk:Jerozolëma,_kòscel_Pater_noster,_"Òjcze_nasz"_pò_kaszëbskù.JPG|mały|332x332px|[[Jerozolëma]], „Òjcze Nasz” pò kaszëbskù w kòscele Pater Noster na Òliwny Górze]] Kaszëbsczi jãzëk, mimò fónksnérowaniégò na stosënkòwò môłim terenie, charakterizëje sã wiôlgą gwarową rozmajitoscą a apartnoscą. Gwarë ùjimóné są w dialektë, kąsk jinaczi grëpòwóné przez różnëch badérów. ujmowane przez różnych badaczy. Wedle [[Jerzi Tréder|Jerzégò Trédra]] w pòłowie XX w. dzelił sã na ne hewò gwarowé karna<ref name="tred">''Jerzy Treder:&nbsp;''Język, piśmiennictwo i kultura duchowa Kaszubów''. W:&nbsp;Historia, geografia i piśmiennictwo Kaszubów.&nbsp;Jan Mordawski (red.).&nbsp;Gdańsk&#x3A;Wydawnictwo M. Rożak,&nbsp;1999.''</ref>: * [[nordowòkaszëbsczi dialekt]] – gwarë: [[Słowińsczi jãzëk|słowińskô]], [[Kabôtkòwie|kabackô]], òseckô, żarnowskô, gniewińskò-salińskô, bëlacczé (pùckô, chalëpskô, òksëwskô), lëzyńskò-wejrowskô, lesackô, czeleńskô; * [[westrzédnokaszëbsczi dialekt]] – gwarë: strzépskô, żukòwskô, kartëskò-gòrãczińskô, przëwidzkô, stãżëckô, serakòwskò-gòwidlińskô, sëlëczińskô, stëdzyńskô, bòrzëszkòwskô; * [[pôłniowòkaszëbsczi dialekt]] – gwarë: kòscerskô, lëpùskô, bruskò-wielewskô, kònarskô. W ''Dialektach i gwarach polskich'' wëmienioné są: * [[bëlacczé gwarë]] * [[Słowińsczi jãzëk|słowińskô gwara]] † * [[kabackô gwara]] (główczycka) † * [[Pôłniowòkaszëbsczi dialekt|zôbòrsczé gwarë]] * [[Bòrowiackô gwara|tëcholsczé]] i [[Krajeńskô gwara|krajeńsczé gwarë]] jakno pòstrzédné midzë kaszëbsczim jãzëkã a wiôlgòpòlsczim dialektã pòlsczégò jãzëka, chtërne równak wic rechòwóné są do bezsprzéczno pòlsczich gwarów<ref name="przew">''Halina&nbsp;Karaś, Zakres Przewodnika, [w:] Halina&nbsp;Karas, [https://web.archive.org/web/20131114231902/http://www.gwarypolskie.uw.edu.pl/index.php?option=com_content&task=view&id=6&Itemid=52 Wprowadzenie do przewodnika,] [w:] Gwary polskie [przëstãp 2010-04-28] [[http://www.gwarypolskie.uw.edu.pl/index.php?option=com_content&task=view&id=6&Itemid=52 zarchiw.] 2013-11-14].''</ref>. == Przëpisë == [[Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura]] [[Kategòrëjô:Zôpadnosłowiańsczé jãzëczi]] [[Kategòrëjô:Kaszëbsczi jãzëk]] [[Kategòrëjô:Strony z nieprzejrzanymi tłumaczeniami]] hr6zyycogwyfygr77ilf1nushgpepgb 208576 208575 2026-07-18T15:20:02Z Terrus38 14026 /* Klasyfikacyjné kòntrowersje */ 208576 wikitext text/x-wiki {{Jãzëk| farwa=E3A329| farba=ffffff| apartne miono=kaszëbsczi jãzëk| kraj, òbénda1= [[Pòlskô]], [[Kanada]]| lëczba=89198 (wedle nôrodnégò spisënkù 2021)| môl=-| rodzëzna=[[Indoeùropejsczé jãzëczi]]<br /> * [[Słowiańsczé jãzëczi]] ** [[Zôpadnosłowiańsczé jãzëczi]] *** [[Lechicczé jãzëczi]] **** [[Pòmòrsczi jãzëk]] ***** Kaszëbsczi jãzëk| alfabét=[[łacyńsczi alfabét|łacyńsczi]]| kraj, òbénda2=Òd 2005 rokù w [[Pòlskô|Pòlsce]] [[regionalny jãzëk]], wprowadzony do 5 ùrzãdów gminë jakno [[pòmòcny jãzëk]] w [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]]| agencëjô= [[Radzëzna Kaszëbsczégò Jãzëka]][http://www.kaszubi.pl/o/rjk/]| iso1=-| iso2=[http://www.loc.gov/standards/iso639-2/php/langcodes-keyword.php?SearchTerm=csb&SearchType=ALL&Submit=Go] csb| iso3=[http://www.sil.org/iso639-3/codes.asp?order=639_3&letter=c csb]| sil=CSB [http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=csb]| kòd=csb| znankównik=Kaszëbskô| jãzëk=kaszëbsczi|znankòwnik2=kaszëbsczégò }} '''Kaszëbsczi jãzëk''' – [[Zôpadnosłowiańsczé jãzëczi|zôpadnosłowiańsczi]], [[Lechicczé jãzëczi|lechicczi]] jãzëk. Z prawnégò pòzdrzatkù je w Pòlsce regionalnym jãzëkã. Kaszëbsczi jãzëk brëkùje w domôcy kòmùnikacje 89,2 tës.<ref>[https://drive.google.com/file/d/1M3NBlre4iJs6NM3ff9_Y-y_j-b-aolwP/view Grafika Głównégò Sztatisticznégò Ùrzãdu we Gduńskù] na spòdlim Nôrodnégò Òglowégò Spisënkù z 2021 rokù, Google Disk, przëstãp z 18.07.2026 r.</ref> òsób. Je jedurną żëwą pòòstałoscą słowiańsczich pòmòrsczich dialektów. Słëchô karnu [[Lechicczé jãzëczi|lechicczich jãzëków]]; je blësczi pòlsczémù jãzëkòwi a widzec je w nim téż cësk [[Dólnomiemiecczi jãzëk|dólnomiemiecczégò]]. Nôstarszi kaszëbsczi zôpisk pòchôdô z 1304 r. zawierające zapisy kaszubskie pochodzą z 1402 r., przë czim je to blós kaszëbskô fraza bënë łacyńsczégò tekstu. Za nôstarszé kaszëbsczi drëczi trzimóné są ''Duchowne piesnie Dra Marcina Luthera i inszich naboznich męzow'' [[Szëmòn Krofej|Szëmòna Krofeja]] z 1586 rokù a ''Mały Catechism Niemiecko Wándalski abo Slowięski'' [[Michôł Pontanus|Michała Pòntanusa]] z 1643 rokù, chòc wôrt je nadczidnąc, że są to pòlskòjãzëkòwé tekstë, jaczé zamikają w se [[Kaszëbizm|kaszëbizmë]], a nié tekstë zapisóné dëcht pò kaszëbskù<ref name="ele">''Gerald Stone:&nbsp;Cassubian. W:&nbsp;[http://www.google.com/books?id=CPX2xgmVe9IC&printsec=frontcover&hl=pl&source=gbs_v2_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Encyclopedia of the languages of Europe.]&nbsp;Glanville Price (red.).&nbsp;Oksford&#x3A;Blackwell,&nbsp;1998,&nbsp;s.&nbsp;49–50.'' ISBN&nbsp;0-631-19286-7''.''</ref>. Prekùrsorã mòderny kaszëbsczi pismieniznë béł ale [[Florión Cenôwa]], aùtór wëdónégò w 1879 rokù w [[Pòznanié|Pòznanim]] dokazu pt. ''Zarés do Grammatikj Kašébsko-Słovjnskjè Mòvé''. Kaszëbsczi jãzëk fónksnérëje tak w fòrmie òdmianów ò nisczim prestiżu, włôscëwim dlô wiesczich òbéńdów, jak i w fòrmie [[Sztandardowi jãzëk|sztandardowégò jãzëka]], brëkòwónégò w lëteraturze, szkòłowi edukacji a akademicczim diskùrsu<ref>Nicole&nbsp;Dołowy-Rybińska'', [http://books.google.com/books?id=FKwlDwAAQBAJ&pg=PA133 „Nikt za nas tego nie zrobi”. Praktyki językowe i kulturowe młodych aktywistów mniejszości językowych Europy,] Torń: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, 2017, s. 133,'' ISBN&nbsp;978-8-3231-3722-1'','' OCLC''&nbsp;''1003893171''.''</ref><ref name="d">''Nicole&nbsp;Dołowy-Rybińska, [http://books.google.com/books?id=lQ9UDgAAQBAJ&pg=PA188 The Kashubian language past and present: between compulsory assimilation and regional recognition], [w:] Delyn&nbsp;Day, Poia&nbsp;Rewi, Rawinia&nbsp;Higgins (red.), The Journeys of Besieged Languages, Newcastle upon Tyne: Cambridge Scholars Publishing, 2016, s. 179–194,'' ISBN&nbsp;978-1-4438-7087-0'','' ISBN&nbsp;978-1-4438-9943-7'','' OCLC''&nbsp;''965475918 ''(<abbr>an.</abbr>), zdrzë s. 188.''</ref>. Kòdifikacjô kaszëbsczi lëteracczi normë wcyg warô, a wôżną ji cezurą bëło ùstalenié terôczasny òrtografie we wënikù kómpromisu z 1996 rokù. == Sztatus kaszëbsczégò jãzëka == === Prawny sztatus === Prawny sztatus kaszëbsczégò w Pòlsce regùlëje ùstôw z 6 stëcznika 2005 r. ò nôrodnëch a etnicznëch mniészëznach a regionalnym jãzëkù, òpisëjącë gò jakno [[regionalny jãzëk]]<ref name="ustawa">Ustawa z dnia 6 stycznia 2005 r. o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz o języku regionalnym ({{Dziennik Ustaw|2026|75}}).</ref>. Zgòdą z ùstawã to dô mòżlëwòsc brëkòwaniô w gminnëch ùrzãdach, òkòma [[Pòlsczi jãzëk|pòlsczégò jãzëka]], kaszëbsczégò jakno pòmòcniczégò jãzëka – pierszô dokòna te [[gmina Parchòwò]] leżącô w [[Bëtowsczi kréz|bëtowsczim krézu]]. W 2003 rokù kaszëbsczémù jãzëkòwi òstôł nadóny trzëlëtrowi midzënôrodny kòd CSB wedle normë [[ISO 639]]-2. 1 czerwińca 2009 r. w Pòlsce zaczã dzejac [[Eùropejskô Kôrta Regionalnëch abò Miészëznowëch Jãzëków|Eùropejskô kôrta regionalnëch abò mniészëznowëch jãzëków]]<ref name="karta">Europejska Karta języków regionalnych lub mniejszościowych, sporządzona w Strasburgu dnia 5 listopada 1992 r. ({{Dziennik Ustaw|2009|137|1121}}).</ref>. Zgòdą z przëjimnionym w czerwińcu 2015 rokù ùstawã ò regionalnym jãzëkù to miało dac pòzwòlenié na brëkòwanié ne jãzëka nié le w gminnëch ùrzãdach, ale téż krézowëch. Prezydent RP [[Andrzéj Duda]] zawetowôł równak ùstôw [[27 pazdzérznika|27 pajicznika]] 2015 roku i nie wszedł òn w żëcé<ref>''Bogusław&nbsp;Wyderka, Joanna&nbsp;Dybowska, Kazimierz&nbsp;Szczygielski, Wiktor&nbsp;Krajniak, Maria&nbsp;Wagińska-Marzec, Rocznik Ziem Zachodnich: Tom 2, Ośrodek „Pamięć i Przyszłość” [przëstãp 2020-06-07] (<abbr>pòl.</abbr>).''</ref>. === Kaszëbsczi jãzëk w edukacje === W szkòłowim rokù 2025-2026 to dało 374 szkòłë, w jaczich 25 252 szkòlôków ùczi sã kaszëbsczégò jãzëka<ref name="gkasz">https://dane.gov.pl/pl/dataset/276,nauka-jezykow-mniejszosci-narodowych-etnicznych-i-jezyka-regionalnego/resource/1593258/table?page=1&per_page=20&q=jezykmniejszo%C5%9Bci%20kaszubski&sort=col21</ref><ref>https://www.facebook.com/kaszubi/posts/pfbid02xq1U4JptnSyUXWDePncrpy3E4oerqoxiPBHDWxKCoTfrPrb9KDgoHe5yjKruhuL9l</ref>. Òd 2005 rokù jistnieje mòżebnosc zdôwaniô z niegò maturalnégò egzaminu<ref name="cke">''[http://www.cke.edu.pl/podstrony/inform_matur/kaszubski.pdf Informator maturalny od 2005 roku z języka kaszubskiego].&nbsp;Centralna komisja egzaminacyjna.''</ref>. Pò kaszëbskù wëdôwóné je zacht lëteraturë, cządniczi, emitowóné są regionalné radiowé a telewizyjné programë. W kaszëbsczim jãzëkù twòrzoné są rozmajité internetowé zamkłoscë na platfòrmach taczich jak YouTube, Facebook, Instagram czë Tiktok, kaszëbsczi brëkòwóny biwô téż w reklamach. Pò kaszëbskù òdprôwiónô je téż lëturgiô słowa w pòniechtërnëch kòscołach. Na [[Gduńsczi Ùniwersytet|Gduńsczim Ùniwersytece]] òd 2009 rokù na czerënkù pòlskô filologiô prowadzonô bëła szkólnô szpecjalnosc – naùczanié pòlsczégò jãzëka a wiedzë ò kaszëbsczim jãzëkù a kùlturze ([[kaszëbistika]])<ref name="ug">[https://web.archive.org/web/20130804202709/http://www.polonistyka.fil.ug.edu.pl/pl/oferta_studiow/ Oferta studiów''.'']''&nbsp;Instytut Filologii Polskiej Uniwersytetu Gdańskiego.&nbsp;[przëstãp 2010-05-08].&nbsp;[[http://www.polonistyka.fil.ug.edu.pl/pl/oferta_studiow zarchiw]. &nbsp;2013-08-04].''</ref>. W 2014 roku pòwstôł równak apartny czerënk: [[kaszëbskô etnofilologiô]], czësto namieniony kaszëbiznie. Prowadzenié tegò zortu sztudiów je wëpôłnienim 8. artikla òbrzészny w Polsce [[Eùropejskô Kôrta Regionalnëch abò Miészëznowëch Jãzëków|Eùropejsczi kôrtë regionalnëch i mniészëznowëch jãzëków]], jaczi tikô sã mòżebnoscë nôùczi regionalnëch jãzëków na wszëtczich niwiznach – òd [[Dzecnica|przedszkólny]] do [[Ùniwersytet|ùniwersytecczi]]. === Klasyfikacyjné kòntrowersje === [[Òbrôzk:Polska-dialekty_wg_Urbańczyka.PNG|mały|300x300px|Kaszëbskô mòwa na kôrce pòlsczich dialektów wedle [[Stanisłôw Ùrbańczik|Stanisława Ùrbańczika]]]] W XIX w. zaczãłë pòjawiac sã pierszé głosë ò apartnoce kaszëbsczi mòwë jakno samòstójnégò słowiańsczégò jãzëka. W XX stalatim wikszosc pòlsczich [[Lingwistika|jãzëkòznajarzów]] bëło bòga, co kaszëbskô mòwa słëchô pòlsczémù jãzëkòwi na niwie dialektu. Dzysdnia w lingwistice kaszëbskô mòwa traktowónô je jakno samòstójny jãzëk<ref name="hall">''T.A.&nbsp;Hall.&nbsp;Typological generalizations concerning secondary palatalization.&nbsp;„Lingua”.&nbsp;110&nbsp;(1),&nbsp;s.&nbsp;1–25,styczeń 2000.&nbsp;Elsevier Science B.V.'' DOI'':'' 10.1016/S0024-3841(99)00017-0''.&nbsp;ISSN&nbsp;0024-3841.''</ref><ref name="rubach">Jerzy&nbsp;Rubach''.&nbsp;Polish palatalization in derivational optimality theory.&nbsp;„Lingua”.&nbsp;113&nbsp;(3),&nbsp;s.&nbsp;197–237,&nbsp;marzec 2003.&nbsp;Elsevier Science B.V.'' DOI'':'' 10.1016/S0024-3841(02)00054-2''.&nbsp;ISSN&nbsp;0024-3841.''</ref><ref name="zb">''Zofia&nbsp;Brzostek:&nbsp;Palatalizacja obstruentów w teorii optymalności z perspektywy języków angielskiego i kaszubskiego (doktorsczi dokôz).&nbsp;Warszawa&#x3A;Uniwersytet Warszawski,&nbsp;2007.''</ref><ref name="kk">''Kazutaka&nbsp;Kurisu.&nbsp;Palatalisability via feature compatibility.&nbsp;„Phonology”.&nbsp;26,&nbsp;s.&nbsp;437–475,&nbsp;2009.Cambridge University Press.'' DOI'':'' 10.1017/S0952675709990236''.&nbsp;ISSN&nbsp;0952-6757.''</ref>, tej-sej ze zastrzégą, co niechtërny badérowie klasyfikùją gò jakno pòlsczi dialekt<ref name="stone">Gerald Stone:&nbsp;Cassubian. W:&nbsp;''The Slavonic languages''.&nbsp;Bernard Comrie, Greville G. Corbett (red.).&nbsp;Londin/Nowi Jork&#x3A;&nbsp;Routledge,1993,&nbsp;s.&nbsp;759–794. ISBN&nbsp;0-415-04755-2.</ref>. To dô równak téż XXI-wieczné dokazë, w jaczich wësënionô je téza ò pòstrzédnym sztatusu kaszëbiznë midzë samòstójnym jãzëkã a pòlsczim dialektã<ref name="kash">''Kashubian and Slovincian. W:&nbsp;Roland Sussex, Paul V. Cubberley:&nbsp;The Slavic languages.&nbsp;Cambridge&#x3A;Cambridge University Press,&nbsp;2006,&nbsp;s.&nbsp;97–98.'' ISBN&nbsp;978-0-521-22315-7''.''</ref>. Sytuacjô kaszëbsczégò a pòlsczégò jãzëka biwô przërównywónô do sytuacje [[Biôłorusczi jãzëk|biôłorusczégò]] a [[Rusczi jãzëk|rusczégò jãzëka]] w XX w. abò dólnomiemiecczégò a wësokòmiemiecczégò<ref name="kash" />. Czesczi lingwista Vít Dovalil pòdôwô kaszëbsczi jãzëk jakno eszczisz dialektizowóny (z dejologicznëch przëczënów), trzimiącë jegò sytuacjã za jistną jak relacjô midzë regionalnyma jãzëkama [[Francjô|Francje]] a [[Francësczi jãzëk|francësczim jãzëkã]] czë [[Sardińsczi jãzëk|sardińsczim]] a [[Italsczi jãzëk|włosczim jãzëkã]]<ref name="dovalil2017">Vít&nbsp;Dovalil'', Jazyk typu Ausbau – Jazyk typu Abstand, [w:] Petr&nbsp;Karlík,'' Marek&nbsp;Nekula'','' Jana&nbsp;Pleskalová ''(red.), Nový encyklopedický slovník češtiny, 2017 (<abbr>cz.</abbr>).''</ref>. To dô téż teòriã, wedle jaczi kaszëbsczi béł dôwni apartnym jãzëkã, ale òb czas swòjégò rozwiju pòlsczi jãzëk wëwiarł na nim tak wiôldżi cësk, że z synchroniczny perspektiwë mòże na niegò zdrzec jakno na pòlsczi dialekt. Sëlné zjinaczi pòd cëskã jãzëkòwégò kòntaktu drãgò je ùjic w ramë tradicyjny klasyfikacje, z czegò dzélã wënikają niechtërne wątplëwòtë co do sztatusu kaszëbsczégò jãzëka<ref>''Mariusz&nbsp;Filip, Od Kaszubów do Niemców: Tożsamość Słowińców z perspektywy antropologii historii, Poznań: Wydawnictwo Nauka i Innowacje, 2012, 125, przëp. 121,'' ISBN&nbsp;978-83-63795-09-2'','' OCLC''&nbsp;''855590144''.''</ref>. == Pisënk == {{Apartny artikel|Kaszëbsczi alfabét}} [[Florión Cenôwa]], badéra kaszëbiznë a pierszi mòderny kaszëbsczi dzejôrz ë aùtór, stwòrził do zapisënkù kaszëbsczégò jãzëka apartny alfabet, chtëren miôł bëc dopasowóny do jegò fòneticznëch znanków. Pisënk ten nie zwëskôł ale wikszi pòpùlarnotë i pózniészi aùtorzë, np. [[Hieronim Derdowsczi|Jarosz Derdowsczi]] zapisowelë kaszëbsczi jãzëk pòlsczim alfabetã, co miało bëc przëstãpniészé dlô czëtińców. W pózniészich latach fónksnérowałë pisënczi mdącé kòntinuacją Cenôwiny szkòłë pismieniznë (brëkòwóné m.jin. przez [[Friedrich Lorentz|Friedricha Lorentza]], [[Jón Kôrnowsczi|Jana Kôrnowsczégò]], [[Aleksander Majkòwsczi|Aleksandra Majkòwsczégò]], [[Jan Rómpsczi|Jana Rómpsczégò]]) a téż pisënczi blëższé pòlsczi òrtografii (brëkòwóné m.jin. przez [[Jón Kôrnowsczi|Jana Kôrnowsczégò]], [[Sztefón Bieszk|Sztefana Bieszka]], [[Bernat Zëchta|Bernata Zëchtã]]). 13 maja 1996 rokù òstôł pòdpisóny ''Protokół uzgodnień co do zasad pisowni kaszubskiej –'' kómpromis, chtërnégò brzadã bëło pòwstanié dzysdniowi kaszëbsczi òrtografie<ref>Kożyczkowska A., Ellwart J., ''[https://przegladpedagogiczny.ukw.edu.pl/archive/article/88/1/article.pdf „Obowiązkiem każdego obywatela jest być najpierw dobrym państwowcem”¹. Obywatelstwo i/a etniczność czytana w świetle koncepcji państwa i wychowania państwowego Kazimierza Sośnickiego (aspekty)]'' (pòl.) [w:] Przegląd Pedagogiczny, 2018, numer 2; Bëdgòszcz, 2018</ref>. Łącził òn òba żochë i regùlowôł diskùsyjné kwestie jak: 1. zôpis nosowégò samòzwãkù jakno ''ã'' 2. zôpis ôrtu ''czedë, dżąc'' (nié: ''cziedë, dżiąc'' ani ''kjedë, gjąc'') ; 3. pisanié ''ł'' w fòrmach ùszłégò czasu ôrtu ''mógł, rzekł, piekł''; 4. całownô rezygnacjô ze znakù j w mitczący fónkcji; 5. pisanié samòzwãków u i o na zôczątkù słowa i pò spółzwãkach p, b, m, w, f k, g, ch (téż h) wedle ùznaniô: bez sztriszka abò ze sztriszkã (pòtemù RKJ zmienia pòdéńscé, dzysdnia zgòdą z ji doradama mùszi pisac sztriszk wiedno w taczich przëpôdkach)<ref>Pomierska, J., Pažđerski, D.V., Treder, J. ''Jãzëk kaszëbsczi'', str. 247 Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié. Gduńsk, 2015</ref>. [[Òbrôzk:Kashubian_keyboard_layout.png|mały|230x230px|Kaszëbskô kluczplata]] Kaszëbsczi alfabet skłôdô sã z 31 lëtrów a [[Digraf|digrafë]] ''ch'', ''cz'', ''dz'', ''dż'', ''rz'' i ''sz'': {| class="standard" cellpadding="5" style="font-size: 1.3em; line-height: 2.5em; text-align: center;" | style="«width:3em;»" |Aa | style="«width:3em;»" |[[Ą|Ąą]] | style="«width:3em;»" |[[Ã|Ãã]] | style="«width:3em;»" |Bb | style="«width:3em;»" |Cc | style="«width:3em;»" |Dd | style="«width:3em;»" |Ee | style="«width:3em;»" |[[É|Éé]] | style="«width:3em;»" |[[Ë|Ëë]] | style="«width:3em;»" |Ff |- | style="«width:3em;»" |Gg | style="«width:3em;»" |Hh | style="«width:3em;»" |Ii | style="«width:3em;»" |Jj | style="«width:3em;»" |Kk | style="«width:3em;»" |Ll | style="«width:3em;»" |[[Ł|Łł]] | style="«width:3em;»" |Mm | style="«width:3em;»" |Nn | style="«width:3em;»" |[[Ń|Ńń]] |- | style="«width:3em;»" |Oo | style="«width:3em;»" |[[Ò|Òò]] | style="«width:3em;»" |[[Ó|Óó]] | style="«width:3em;»" |[[Ô|Ôô]] | style="«width:3em;»" |Pp | style="«width:3em;»" |Rr | style="«width:3em;»" |Ss | style="«width:3em;»" |Tt | style="«width:3em;»" |Uu | style="«width:3em;»" |[[Ù|Ùù]] |- | style="«width:3em;»" |Ww | style="«width:3em;»" |Yy | style="«width:3em;»" |Zz | style="«width:3em;»" |[[Ż|Żż]] |} [[Òbrôzk:Plaque_with_Lord's_Prayer_in_Kashubian_language_in_Oliva_Cathedral_in_Gdańsk.jpg|mały|294x294px|Plata z mòdlëtwą Ò''jcze Nasz'' w [[Archikatédra gduńskô|Archikatedrze w Òlëwie]]]] === Zabëtczi kaszëbsczi pismieniznë === {{Apartny artikel|Kaszëbskô lëteratura}} [[Òbrôzk:638368_Wejherowo-pałac_02.jpg|mały|255x255px|[[Mùzeùm Kaszëbskò-Pòmòrsczi Pismieniznë i Mùzyczi w Wejrowie|Mùzeùm Kaszëbskò-Pòmòrsczi Pismieniznë i Mùzyczi we Wejrowie]] òbsôdô jedne òd nôwikszich zbiérów zrzeszonëch z kaszëbizną]] * W akce przekôzaniégò wsë [[Bòrkòwò (sławieńsczi kréz)|Bòrkòwò]] klôsztorowi w [[Mòrsczé Bùkòwò|Bùkòwie]] z 1304 rokù pòjawiłë sã pierszé słowa zapisóné pò kaszëbskù: „Wenzeke '''''prawi curriwi sin''''' de Solkowe” (Wickò, prawi kùrwi syn ze [[Sëlëchòwò (sławieńsczi kréz)|Sëlëchòwa]]). To dô równak wątplëwòtë, czë kaszëbskô wstôwka do łacyńsczégò tekstu bëła tam òd wiedna, czë nie òsta dopisónô pózni w òdpisu aktu<ref>Bądkowski, L. (1976). ''Odwrócona kotwica''. (pòl.) Zakład Narodowy Imienia Ossolińskich, Wrocłôw, Warszawa, Krakòwò, Gduńsk, 1976; str. 129</ref>. * 1586 – ''Duchowne piesnie D. Marcina Luthera y ynßich naboznich męzow. Zniemieckiego w Slawięsky ięzik wilozone Przes Szymana Krofea... w Gdainsku: przes Jacuba Rhode'', Tetzner 1896: z dolmaczeniô bëtowsczégò pòpa [[Szëmòn Krofej|S. Krofeja]]. * Przechòwiwóny w Państwòwim Archiwùm we Szczecënie tekst lenny przësëdżi z 1618, skłôdóny przez szlachtã z pòréncznégò partu [[Pòmòrsczé Ksãżstwò|Pòmòrsczi]] biwô òpisowóny jakno pòlsczi<ref>''[https://web.archive.org/web/20161002044829/http://zamek.szczecin.pl/sladami/sladami/archiwalia/nowozytne.html Śladami książąt pomorskich – In den Fußstapfen der Pommerschen Herzöge] [online], zamek.szczecin.pl[przëstãp 2017-11-24] [[http://zamek.szczecin.pl/sladami/sladami/archiwalia/nowozytne.html zarchiw]. 2016-10-02].''</ref> abò kaszëbsczi<ref>''Jarosław&nbsp;Kociuba:&nbsp;Pomorze – Praktyczny przewodnik turystyczny po ziemiach Księstwa Pomorskiego.Szczecin&#x3A;&nbsp;Walkowska Wydawnictwo,&nbsp;2012,&nbsp;s.&nbsp;38.'' ISBN&nbsp;978-83-61805-49-6''.''</ref>. * 1643 – ''Mały Catechism D. Marciná Lutherá Niemiecko-Wándalski ábo Slowięski to jestá z Niemieckiego języká w Słowięski wystáwiony na jáwnosc wydan..., w Gdaińsku przes Jerzego Rhetá'', [[Gduńsk]] 1643. Napisóné przez smôłdzyńsczégò pòpa, [[Słëpsk|słëpczana]] [[Michôł Pontanus|Michała Pòntanusa]] (''Michał Pontanus''). * 1643 – ''TRAGEDİA O BOGACZV Ÿ ŁAZARZV z Pisma swiętego wÿięta ÿ Nowo wier∫zęm opisana Polskim'' – dzeło napisóné je pò pòlskù, równak wëstãpiwô tam pòstacjô Kaszëbë Sobieraja, w chtërnégò kwestiach to dô [[Kaszëbizm|kaszëbizmë]]<ref>Kaszëbsczi Institut, [https://kaszubopedia.pl/index.php/glossary/zabytki-jezyka-kaszubskiego/ Zabytki języka kaszubskiego], Kaszubopedia (pòl.), przëstãp z 18.07.2026 r.</ref>. * Smôłdzyńsczé perikòpë, òbrobioné a wëdóné przez [[Friedhelm Hinze|Friedhelma Hinzã]], [[Berlëno]] (''pòrénczné'') 1967. * ''Stôrokaszëbsczi piesnik'', òbrobiony a wëdóny przez [[Friedhelm Hinze|Friedhelma Hinzã]], [[Berlëno]] (''pòrénczné'') 1967. * ''Przësëdżi słowińsczé z Wierzchòcëna,'' òbrobioné przez [[Hana Pòpòwskô-Tabòrskô|Hanã Pòpòwską-Tabòrską]] w 1961. == Znanczi kaszëbsczégò jãzëka == [[Òbrôzk:Dëbeltjãzëkòwi nôdpis na pòżdôwkù w Pùckù.jpg|mały|Dëbeltjãzëkòwi nôdpis na aùtobùsowim pòżdôwkù w [[Pùck|Pùckù]]]] Kaszëbsczi jãzëk wëkazëje wiele pòspólnëch znanków z [[Pòlsczi jãzëk|pòlsczim jãzëkã]] a jegò gwarama. Dlô pòniechtërnëch badérów je to dokôz na brak apartnotë tëch mòwów. Ne pòdobieństwa swiôdczą o blësczim skrewnienim jãzëków, pòchôdanié z [[Lechicczé jãzëczi|karna lechicczich jãzëków]] a cëskù pòlaszëznë, tak sztandardowi, jak nordowòpòlsczich gwarów. Dzél znanków, taczich jak afrikatizacjô mitczich welarnëch spółzwãków w kaszëbiznie doprzëszedł z [[Bòrowiackô gwara|bòrowiacczich gwarów]]<ref name="afr">''Halina&nbsp;Karaś, Afrykatyzacja spółgłosek tylnojęzykowych k’, g’, [w:] Halina&nbsp;Karas, [https://web.archive.org/web/20131115005339/http://www.gwarypolskie.uw.edu.pl/index.php?option=com_content&task=view&id=289&Itemid=58 Leksykon], [w:] Gwary polskie [przëstãp 2010-04-28][[http://www.gwarypolskie.uw.edu.pl/index.php?option=com_content&task=view&id=289&Itemid=58 zarchiw]. 2013-11-15].'' </ref>, a bëtny je téż w [[Krajeńskô gwara|krajeńsczi gwarze]]. To dô téż òdwrotné przëmiarë (np. [[kaszëbienié]] w lubawsczich gwarach<ref name="lub">''Agnieszka&nbsp;Kozłowska, Aleksandra&nbsp;Zimmer, Katarzyna&nbsp;Sucajtys, [https://web.archive.org/web/20131115005247/http://www.gwarypolskie.uw.edu.pl/index.php?option=com_content&task=view&id=650&Itemid=16 Gwara regionu,] [w:] Halina&nbsp;Karas, Opis dialektów polskich, [w:] Gwary polskie [przëstãp 2010-04-28] [[http://www.gwarypolskie.uw.edu.pl/index.php?option=com_content&task=view&id=650&Itemid=16 zarchiw]. 2013-11-15].'' </ref>. Przejimanié pòlsczich znanków przez brëkòwników kaszëbsczégò jãzëka zwóné je [[Pòlaszenié|pòlaszenim]] a ùznôwóné je colemało za jãzëkòwą felã. Òb czas rozwiju [[Zôpadnosłowiańsczé jãzëczi|zôpadnosłowiańsczich mòwów]], jedne znanczi mieniałë sã równoległo, a ewòlucjô drëdżich dąża jinszima stegnama. W przërównanim z rekònstruòwónyma [[Prasłowiańsczi jãzëk|prasłowiańsczima]] a pralechicczima znankama, rozwij kaszëbsczégò jãzëka charakterizëje: * dzélowé ùtrzimanié fòrmë '''TarT''' z prasłowiańsczégò '''TorT''': np. ''gard, parmiéń, darga'' ([[Pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''gród, promień, droga'', [[Czesczi jãzëk|cz.]] hrad, pramen, dráha, [[Górnołużëcczi jãzëk|ùkr.]] ''го́род,'' ''по́ромінь, доро́га'' [horod, pòromiń, doroha]) * w nordowëch gwarach zmitczony spółzwãk przed '''ar''' pòchôdającym z szlabizotwórczégò r, np. ''cwiardi, czwiôrtk'', (pôłniowòkaszëbsczé ''twardi, czwôrtk'', [[Pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''twardy, czwartek'', [[Słowacczi jãzëk|słow.]] ''tvrdý, štvrtok'') * felënk rësznégò '''e''' w nazéwôczu słowów kùńczącëch sã fòrmantama -k, -c, np. ''przódk, kùńc'' ([[Pòlsczi jãzëk|pòl]]. ''przodek, koniec'', [[Słowacczi jãzëk|słow.]] ''predok, koniec'', [[Serbòchòrwacczi jãzëk|sch.]] ''predak, konac'') * [[kaszëbienié]], czëlë przéńscé dôwnëch ''ć'', ''ś'', ''ź'', ''dź'' w ''c'', ''s'', ''z'', ''dz'', np. ''swiat, zëma, zemia, rodzëc'' ([[Pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''świat, zima, ziemia, rodzić'') * dzélowé przemiészanié sã kòntinuantów grëpów '''TelT''' a '''TolT''' (w różnym stãpieniu zanôléżno òd gwarë), np.: młoc, płoc, ([[Pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''mleć, pleć'') Nôszerzi wëstãpòwało w wëmiarłim [[Słowińsczi dialekt|słowińsczim dialekce]], np. ''młókò'' (‘mlékò’) * zachòwanié rësznégò akcentu w nordowëch gwarach (szlachòwno jak w [[Rusczi jãzëk|rusczim]]) * inicjalny akcent w pôłniowim dialekce (szlachòwno jak pò [[Stôropòlsczi jãzëk|stôropòlskù]] abò [[Czesczi jãzëk|czeskù]]) * przéńscé dôwnëch krótczich *i *u *y we szwã, zapisowóną jakno '''ë''', np. ''lëdze, rëba, zëma'' ([[Pòlsczi jãzëk|pòl.]] ludzie, ryba, zima) * [[Afrykatizacjô|afrikatizacjô]] spółzwãków ''k’'' i ''g’'' do [ʧʲ] i [ʤʲ] we wikszoscë dialektów, np. ''dżibczi, czerowac'' ([[Pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''gibki, kierować''). Nôgwësni zaszła w XIX w. w bòrowiackò-krajeńsczich gwarach pòlsczégò jãzëka, rozkòscérzającë sã na nordã do kaszëbsczégò jãzëka, nôsłabi doprzëchôdającë na Słowińszczëznã, dze zaszedł blós dzélã (afrikatizacjô zaszła do [c͡ç] a [ ɟ͡ʝ]) * [[bëlaczenié]] – wëmòwa ''l'' i ''ł'' ([w]) jakno [l] na nordowim pòrénkù<ref name="stone" /> * realizacjô ''sw'' jakno [sj] w òkòlim [[Kòscérzna|Kòscérznë]] i na pôłnié òd Bëtowa (np. ''sjinia'' ‘swinia’, ''Sjónowò'' ‘Swiónowò’)<ref name="stone" /> * proteza przed /ɔ/ a /u/ przez [w] na zôczątkù słowa abò pò lëpnëch a welarnëch spółzwãkach, sparłãczonô we wikszoscë gwarów z przësënienim wëmòwë samòzwãkù w przódk, np. [pwεlε] (ewentualnie [pwɔlε]), ‘pòle’, [mwʉxa] (abò [mwuxa], w pòniechtërnëch gwarach téż [mwyxa]) ‘mùcha’<ref name="stone" />. * samòzwãk ''ô'' ò rozmajiti wëmòwie zanôleżny òd gwarë w môlu prasłowiańsczégò dłudżégò ''a'', szlachòwné pòzmianë zachôdałë téż w pòlsczich dialektach * samòzwãk ''é'' jakno kòntinuant prasłowiańsczégò dłudżégò ''e'', bëtny téż we wielnëch pòlsczich gwarach * ''i'' niezmitczającé, szlachòwné, chòc nié juwerné pòzmianë zaszłë w [[Czesczi jãzëk|czesczim]] a [[Słowacczi jãzëk|słowacczim]] jãzëkù * we wikszoscë gwarów stôrolechicczi krótczi nosowi samòzwãk mô brzëmienié nosowégò a: ''ã'' * pòza pòzycją na kùńcu słowa prasłowiańsczé ''ę'', żlë nie bëło warënków do [[Lechicczi przegłos|lechicczégò przegłosu]], przeszło w ''i'' a ''ë'', np. ''jastrzib, jarzëbina, midzë, wzyc, trzëse''<ref name="Dubisz">''Kaszubskie dialekty. W:&nbsp;''Stanisław&nbsp;Dubisz'',&nbsp;HalinaKaraś,&nbsp;Nijola&nbsp;Kolis:&nbsp;Dialekty i gwary polskie.&nbsp;Wyd.&nbsp;I.Warszawa&#x3A;&nbsp;''Wiedza Powszechna'',&nbsp;1995,&nbsp;s.&nbsp;67–70.'' ISBN&nbsp;83-2140989-X''.''</ref> * ''ą'' wëmôwiô sã jakno nosowé ''ó'', co je gwës przéńscową fòrmą midzë fùl nosowòscą a denazalizacją, do jaczi doszło w niechtërnëch kaszëbsczich gwarach. * òdnosowienié ''ã'' do ''o'' we westrzédnëch gwarach, np. bodo, zobë, roka (bãdã, zãbë, rãka) * przéńscé ''ja-'' w je- i ''ra-'' w ''re-'' na zôczątkù słowa, mni prominentné na nordze Kaszëb; jistną znankã dô w gwarach nordowi Pòlsczi * zamiana spółzwãkòwi zbitczi ''kt'' w cht, np. chto ‘kto’, szlachòwno jak w gwarach [[Szląsczi etnolekt|szląsczégò etnolektu]] czë [[Ùkrajińsczi jãzëk|ùkrajińsczim jãzëkù]]. * przéńscé ''ń'' w ''n'' w nordowëch gwarach * bëtnosc -ń- w pòchódnëch słowa ''jic'', np. ''przińdze'' (pòl. ''przyjdzie''), tak jak w niechtërnëch pòlsczich gwarach * nieskródzony kùnôszk ternégò czasu (fòrmë zortu ''jô szukajã'') na nordã òd Rédë (na pôłnié fòrmë zortu ''jô szukóm'')<ref name="stone" /> * bëtnosc wielnëch germanizmów, òsoblëwie dólnomiemiecczich. Skłôdają sã na kòl 5% słowiznë, przë czim są to tak zapòżëczenia z prasłowiańsczich czasów, jak téż nowszé – bëtné téż w czile pòlsczich gwarach (np. ''draszowac'') a téż specyficzné blós dlô kaszëbsczégò jãzëka (np. ''halac'')<ref name="glisz">''Anna Gliszczyńska.&nbsp;Germanizmy leksykalne południowej kaszubszczyzny (Na materiale książki Bolesława Jażdżewskiego Wspomnienia kaszubskiego „gbura”).&nbsp;„LingVaria”.&nbsp;1&nbsp;(3),&nbsp;s.&nbsp;79–89,&nbsp;2007.&nbsp;Kraków:Uniwersytet Jagielloński.&nbsp;ISSN&nbsp;1896-2122.''</ref> == Fònetika == === Samòzwãczi === {| class="wikitable" |+Samòzwãczi<ref name="web">''Jerzy Treder&#x3A;&nbsp;''Fonetyka i fonologia''.&nbsp;Projekt Rastko Kaszuby.&nbsp;[zarchiwizowane z'' tego adresu''&nbsp;(2016-03-04)].''</ref><ref>Lechosław Jocz''&#x3A;&nbsp;''[http://www.academia.edu/34262515 „Gramatika kaszëbsczégò jãzëka” H. Makurat oczami fonetyka''.'']''&nbsp;[przëstãp 2019-07-21].''</ref> ! !Przednie !Centralne !Tylne |- !Przymknięte | align="center" |i | align="center" |ʉ | align="center" |u |- !Półprzymknięte | align="center" |e | | align="center" |o•õ |- !Średnia | | align="center" |ə | |- !Półotwarte | align="center" |ɛ | align="center" |ɞ | align="center" |ɔ |- !Otwarte | | align="center" |ä•ã | |} <div style="float:left;"> {| class="wikitable mw-collapsible mw-collapsed" style="text-align:center;" ! colspan="8" |''Przëmiarë samòzwãków'' |- !Samòzwãk !Przëmiôr słowa |- |i |d'''i'''c |- |u |dł'''u'''dżi |- |(w)ʉ |k'''ù'''ńc |- |õ |b'''ą'''czk |- |e |dz'''é'''ń |- |o |l'''ó'''d |- |ə |ż'''ë'''c |- |ɛ |l'''e'''wi |- |ɞ |n'''ô'''deja |- |ɔ |j'''o''' |- |ä |m'''a'''dac |- |ã |s'''ã'''zabicé |} </div>Wëmòwa wielnëch samòzwãków je różnô zanôleżno òd gwarë i placu w słowie. === Spółzwãczi === {| class="wikitable" style="text-align:center;" |+Spółzwãczi ! rowspan="2" | ! colspan="2" |Dwalëpné ! colspan="2" |Lëpnozãbné ! colspan="2" |Zãbòwé ! colspan="2" |Dąsłowé ! colspan="2" |Zadąsłowé !Palatalné ! colspan="2" |Welarné !Gôrdzelné |- !<span style="font-size: 70%;">Cwiardé</span> !<span style="font-size: 70%;">[[Palatalizacjô|Zmitczoné]]</span> !<span style="font-size: 70%;">Cwiardé</span> !<span style="font-size: 70%;">[[Palatalizacjô|Zmitczoné]]</span> !<span style="font-size: 70%;">Cwiardé</span> !<span style="font-size: 70%;">[[Palatalizacjô|Zmitczoné]]</span> !<span style="font-size: 70%;">Cwiardé</span> !<span style="font-size: 70%;">[[Palatalizacjô|Zmitczoné]]</span> !<span style="font-size: 70%;">Cwiardé</span> !<span style="font-size: 70%;">[[Palatalizacjô|Zmitczoné]]</span> ! !<span style="font-size: 70%;">Cwiardé</span> !<span style="font-size: 70%;">[[Palatalizacjô|Zmitczoné]]</span> ! |- !Zwiarté |p b |{{IPA|pʲ||}} {{IPA|bʲ||}} |  |  |t̪ d̪ |{{IPA|t̪ʲ||}} {{IPA|d̪ʲ||}} |  |  | | |  |k ɡ | | |- !'''Zwiarto-rësënowé''' |  |  |  |  |t̪͡s̪ d̪͡z̪ |  | |t͡ʃʲ d͡ʒʲ |  |  | | | | |- !Rësënowé |  |  |f v |{{IPA|fʲ||}} {{IPA|vʲ||}} |s̪ z̪ |  | | | |ʃʲ ʒʲ | |x |xʲ |ɦ |- !Nosowé |m |{{IPA|mʲ||}} |  |  |n̪ |  | | | |  |ɲ |[ŋ] | | |- !Półòdemkłé | |  |  |  | |  | | | | |j |w |  | |- !Rësënowò-drëżącé | | | | | | |r̝ | | | | | | | |- !Drëżącé | | | | | | |r |{{IPA|rʲ||}} | | | | | | |- !Bòczné | | | | | | |l |{{IPA|lʲ||}} | | | | | | |} === Akcent === Nordowi akcent je wòlny a dzélã rëszny. Badérowania lingwistów nad nordowim dialektã są wôżné dlô rekònstrukcje pierwòsznégò doraznika w [[Prasłowiańsczi jãzëk|prasłowiańsczim jãzëkù]]. Dlô westrzédnokaszëbsczich gwarów reprezentatiwny béł tpzw. kòlumnowi doraznik. Dzysdniowi westrzédny akcent różni sã równak òd ne kòlumnowégò mòdła. Pôłniowi dialekt charakterizëje sã stałim inicjalnym doraznikã (wëstãpiwającym téż w czesczim, słowacczim, stôropòlsczim jãzëkù czë pòdhalańsczi gwarze)<ref>[http://web.archive.org/web/20180717154256/http://skarbnicakaszubska.pl/akcent/ Ò kaszëbsczim akcence].</ref>. == Bënowô bòkadosc == [[Òbrôzk:Jerozolëma,_kòscel_Pater_noster,_"Òjcze_nasz"_pò_kaszëbskù.JPG|mały|332x332px|[[Jerozolëma]], „Òjcze Nasz” pò kaszëbskù w kòscele Pater Noster na Òliwny Górze]] Kaszëbsczi jãzëk, mimò fónksnérowaniégò na stosënkòwò môłim terenie, charakterizëje sã wiôlgą gwarową rozmajitoscą a apartnoscą. Gwarë ùjimóné są w dialektë, kąsk jinaczi grëpòwóné przez różnëch badérów. ujmowane przez różnych badaczy. Wedle [[Jerzi Tréder|Jerzégò Trédra]] w pòłowie XX w. dzelił sã na ne hewò gwarowé karna<ref name="tred">''Jerzy Treder:&nbsp;''Język, piśmiennictwo i kultura duchowa Kaszubów''. W:&nbsp;Historia, geografia i piśmiennictwo Kaszubów.&nbsp;Jan Mordawski (red.).&nbsp;Gdańsk&#x3A;Wydawnictwo M. Rożak,&nbsp;1999.''</ref>: * [[nordowòkaszëbsczi dialekt]] – gwarë: [[Słowińsczi jãzëk|słowińskô]], [[Kabôtkòwie|kabackô]], òseckô, żarnowskô, gniewińskò-salińskô, bëlacczé (pùckô, chalëpskô, òksëwskô), lëzyńskò-wejrowskô, lesackô, czeleńskô; * [[westrzédnokaszëbsczi dialekt]] – gwarë: strzépskô, żukòwskô, kartëskò-gòrãczińskô, przëwidzkô, stãżëckô, serakòwskò-gòwidlińskô, sëlëczińskô, stëdzyńskô, bòrzëszkòwskô; * [[pôłniowòkaszëbsczi dialekt]] – gwarë: kòscerskô, lëpùskô, bruskò-wielewskô, kònarskô. W ''Dialektach i gwarach polskich'' wëmienioné są: * [[bëlacczé gwarë]] * [[Słowińsczi jãzëk|słowińskô gwara]] † * [[kabackô gwara]] (główczycka) † * [[Pôłniowòkaszëbsczi dialekt|zôbòrsczé gwarë]] * [[Bòrowiackô gwara|tëcholsczé]] i [[Krajeńskô gwara|krajeńsczé gwarë]] jakno pòstrzédné midzë kaszëbsczim jãzëkã a wiôlgòpòlsczim dialektã pòlsczégò jãzëka, chtërne równak wic rechòwóné są do bezsprzéczno pòlsczich gwarów<ref name="przew">''Halina&nbsp;Karaś, Zakres Przewodnika, [w:] Halina&nbsp;Karas, [https://web.archive.org/web/20131114231902/http://www.gwarypolskie.uw.edu.pl/index.php?option=com_content&task=view&id=6&Itemid=52 Wprowadzenie do przewodnika,] [w:] Gwary polskie [przëstãp 2010-04-28] [[http://www.gwarypolskie.uw.edu.pl/index.php?option=com_content&task=view&id=6&Itemid=52 zarchiw.] 2013-11-14].''</ref>. == Przëpisë == [[Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura]] [[Kategòrëjô:Zôpadnosłowiańsczé jãzëczi]] [[Kategòrëjô:Kaszëbsczi jãzëk]] [[Kategòrëjô:Strony z nieprzejrzanymi tłumaczeniami]] 6an6fim7fgygy5ecdrmzs26x80nczec 208577 208576 2026-07-18T15:25:33Z Terrus38 14026 /* */ 208577 wikitext text/x-wiki {{Jãzëk| farwa=E3A329| farba=ffffff| apartne miono=kaszëbsczi jãzëk| kraj, òbénda1= [[Pòlskô]], [[Kanada]]| lëczba=89198 (wedle nôrodnégò spisënkù 2021)| môl=-| rodzëzna=[[Indoeùropejsczé jãzëczi]]<br /> * [[Słowiańsczé jãzëczi]] ** [[Zôpadnosłowiańsczé jãzëczi]] *** [[Lechicczé jãzëczi]] **** [[Pòmòrsczi jãzëk]] ***** Kaszëbsczi jãzëk| alfabét=[[łacyńsczi alfabét|łacyńsczi]]| kraj, òbénda2=Òd 2005 rokù w [[Pòlskô|Pòlsce]] [[regionalny jãzëk]], wprowadzony do 5 ùrzãdów gminë jakno [[pòmòcny jãzëk]] w [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]]| agencëjô= [[Radzëzna Kaszëbsczégò Jãzëka]][http://www.kaszubi.pl/o/rjk/]| iso1=-| iso2=[http://www.loc.gov/standards/iso639-2/php/langcodes-keyword.php?SearchTerm=csb&SearchType=ALL&Submit=Go] csb| iso3=[http://www.sil.org/iso639-3/codes.asp?order=639_3&letter=c csb]| sil=CSB [http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=csb]| kòd=csb| znankównik=Kaszëbskô| jãzëk=kaszëbsczi|znankòwnik2=kaszëbsczégò }} '''Kaszëbsczi jãzëk''' – [[Zôpadnosłowiańsczé jãzëczi|zôpadnosłowiańsczi]], [[Lechicczé jãzëczi|lechicczi]] jãzëk. Z prawnégò pòzdrzatkù je w Pòlsce regionalnym jãzëkã. Kaszëbsczi jãzëk brëkùje w domôcy kòmùnikacje 89,2 tës.<ref>[https://drive.google.com/file/d/1M3NBlre4iJs6NM3ff9_Y-y_j-b-aolwP/view Grafika Głównégò Sztatisticznégò Ùrzãdu we Gduńskù] na spòdlim Nôrodnégò Òglowégò Spisënkù z 2021 rokù, Google Disk, przëstãp z 18.07.2026 r.</ref> òsób. Je jedurną żëwą pòòstałoscą słowiańsczich pòmòrsczich dialektów. Słëchô karnu [[Lechicczé jãzëczi|lechicczich jãzëków]]; je blësczi pòlsczémù jãzëkòwi a widzec je w nim téż cësk [[Dólnomiemiecczi jãzëk|dólnomiemiecczégò]]. Nôstarszi kaszëbsczi zôpisk pòchôdô z 1304 r. zawierające zapisy kaszubskie pochodzą z 1402 r., przë czim je to blós kaszëbskô fraza bënë łacyńsczégò tekstu. Za nôstarszé kaszëbsczi drëczi trzimóné są ''Duchowne piesnie Dra Marcina Luthera i inszich naboznich męzow'' [[Szëmòn Krofej|Szëmòna Krofeja]] z 1586 rokù a ''Mały Catechism Niemiecko Wándalski abo Slowięski'' [[Michôł Pontanus|Michała Pòntanusa]] z 1643 rokù, chòc wôrt je nadczidnąc, że są to pòlskòjãzëkòwé tekstë, jaczé zamikają w se [[Kaszëbizm|kaszëbizmë]], a nié tekstë zapisóné dëcht pò kaszëbskù<ref name="ele">''Gerald Stone:&nbsp;Cassubian. W:&nbsp;[http://www.google.com/books?id=CPX2xgmVe9IC&printsec=frontcover&hl=pl&source=gbs_v2_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Encyclopedia of the languages of Europe.]&nbsp;Glanville Price (red.).&nbsp;Oksford&#x3A;Blackwell,&nbsp;1998,&nbsp;s.&nbsp;49–50.'' ISBN&nbsp;0-631-19286-7''.''</ref>. Prekùrsorã mòderny kaszëbsczi pismieniznë béł ale [[Florión Cenôwa]], aùtór wëdónégò w 1879 rokù w [[Pòznanié|Pòznanim]] dokazu pt. ''Zarés do Grammatikj Kašébsko-Słovjnskjè Mòvé''. Kaszëbsczi jãzëk fónksnérëje tak w fòrmie òdmianów ò nisczim prestiżu, włôscëwim dlô wiesczich òbéńdów, jak i w fòrmie [[Sztandardowi jãzëk|sztandardowégò jãzëka]], brëkòwónégò w lëteraturze, szkòłowi edukacji a akademicczim diskùrsu<ref>Nicole&nbsp;Dołowy-Rybińska'', [http://books.google.com/books?id=FKwlDwAAQBAJ&pg=PA133 „Nikt za nas tego nie zrobi”. Praktyki językowe i kulturowe młodych aktywistów mniejszości językowych Europy,] Torń: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, 2017, s. 133,'' ISBN&nbsp;978-8-3231-3722-1'','' OCLC''&nbsp;''1003893171''.''</ref><ref name="d">''Nicole&nbsp;Dołowy-Rybińska, [http://books.google.com/books?id=lQ9UDgAAQBAJ&pg=PA188 The Kashubian language past and present: between compulsory assimilation and regional recognition], [w:] Delyn&nbsp;Day, Poia&nbsp;Rewi, Rawinia&nbsp;Higgins (red.), The Journeys of Besieged Languages, Newcastle upon Tyne: Cambridge Scholars Publishing, 2016, s. 179–194,'' ISBN&nbsp;978-1-4438-7087-0'','' ISBN&nbsp;978-1-4438-9943-7'','' OCLC''&nbsp;''965475918 ''(<abbr>an.</abbr>), zdrzë s. 188.''</ref>. Kòdifikacjô kaszëbsczi lëteracczi normë wcyg warô, a wôżną ji cezurą bëło ùstalenié terôczasny òrtografie we wënikù kómpromisu z 1996 rokù. == Sztatus kaszëbsczégò jãzëka == === Prawny sztatus === Prawny sztatus kaszëbsczégò w Pòlsce regùlëje ùstôw z 6 stëcznika 2005 r. ò nôrodnëch a etnicznëch mniészëznach a regionalnym jãzëkù, òpisëjącë gò jakno [[regionalny jãzëk]]<ref name="ustawa">Ustawa z dnia 6 stycznia 2005 r. o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz o języku regionalnym ({{Dziennik Ustaw|2026|75}}).</ref>. Zgòdą z ùstawã to dô mòżlëwòsc brëkòwaniô w gminnëch ùrzãdach, òkòma [[Pòlsczi jãzëk|pòlsczégò jãzëka]], kaszëbsczégò jakno pòmòcniczégò jãzëka – pierszô dokòna te [[gmina Parchòwò]] leżącô w [[Bëtowsczi kréz|bëtowsczim krézu]]. W 2003 rokù kaszëbsczémù jãzëkòwi òstôł nadóny trzëlëtrowi midzënôrodny kòd CSB wedle normë [[ISO 639]]-2. 1 czerwińca 2009 r. w Pòlsce zaczã dzejac [[Eùropejskô Kôrta Regionalnëch abò Miészëznowëch Jãzëków|Eùropejskô kôrta regionalnëch abò mniészëznowëch jãzëków]]<ref name="karta">Europejska Karta języków regionalnych lub mniejszościowych, sporządzona w Strasburgu dnia 5 listopada 1992 r. ({{Dziennik Ustaw|2009|137|1121}}).</ref>. Zgòdą z przëjimnionym w czerwińcu 2015 rokù ùstawã ò regionalnym jãzëkù to miało dac pòzwòlenié na brëkòwanié ne jãzëka nié le w gminnëch ùrzãdach, ale téż krézowëch. Prezydent RP [[Andrzéj Duda]] zawetowôł równak ùstôw [[27 pazdzérznika|27 pajicznika]] 2015 roku i nie wszedł òn w żëcé<ref>''Bogusław&nbsp;Wyderka, Joanna&nbsp;Dybowska, Kazimierz&nbsp;Szczygielski, Wiktor&nbsp;Krajniak, Maria&nbsp;Wagińska-Marzec, Rocznik Ziem Zachodnich: Tom 2, Ośrodek „Pamięć i Przyszłość” [przëstãp 2020-06-07] (<abbr>pòl.</abbr>).''</ref>. === Kaszëbsczi jãzëk w edukacje === W szkòłowim rokù 2025-2026 to dało 374 szkòłë, w jaczich 25 252 szkòlôków ùczi sã kaszëbsczégò jãzëka<ref name="gkasz">https://dane.gov.pl/pl/dataset/276,nauka-jezykow-mniejszosci-narodowych-etnicznych-i-jezyka-regionalnego/resource/1593258/table?page=1&per_page=20&q=jezykmniejszo%C5%9Bci%20kaszubski&sort=col21</ref><ref>https://www.facebook.com/kaszubi/posts/pfbid02xq1U4JptnSyUXWDePncrpy3E4oerqoxiPBHDWxKCoTfrPrb9KDgoHe5yjKruhuL9l</ref>. Òd 2005 rokù jistnieje mòżebnosc zdôwaniô z niegò maturalnégò egzaminu<ref name="cke">''[http://www.cke.edu.pl/podstrony/inform_matur/kaszubski.pdf Informator maturalny od 2005 roku z języka kaszubskiego].&nbsp;Centralna komisja egzaminacyjna.''</ref>. Pò kaszëbskù wëdôwóné je zacht lëteraturë, cządniczi, emitowóné są regionalné radiowé a telewizyjné programë. W kaszëbsczim jãzëkù twòrzoné są rozmajité internetowé zamkłoscë na platfòrmach taczich jak [[YouTube]], [[Facebook]], [[Instagram]] czë [[TikTok]], kaszëbsczi brëkòwóny biwô téż w reklamach. Pò kaszëbskù òdprôwiónô je téż lëturgiô słowa w pòniechtërnëch kòscołach. Na [[Gduńsczi Ùniwersytet|Gduńsczim Ùniwersytece]] òd 2009 rokù na czerënkù pòlskô filologiô prowadzonô bëła szkólnô szpecjalnosc – naùczanié pòlsczégò jãzëka a wiedzë ò kaszëbsczim jãzëkù a kùlturze ([[kaszëbistika]])<ref name="ug">[https://web.archive.org/web/20130804202709/http://www.polonistyka.fil.ug.edu.pl/pl/oferta_studiow/ Oferta studiów''.'']''&nbsp;Instytut Filologii Polskiej Uniwersytetu Gdańskiego.&nbsp;[przëstãp 2010-05-08].&nbsp;[[http://www.polonistyka.fil.ug.edu.pl/pl/oferta_studiow zarchiw]. &nbsp;2013-08-04].''</ref>. W 2014 roku pòwstôł równak apartny czerënk: [[kaszëbskô etnofilologiô]], czësto namieniony kaszëbiznie. Prowadzenié tegò zortu sztudiów je wëpôłnienim 8. artikla òbrzészny w Polsce [[Eùropejskô Kôrta Regionalnëch abò Miészëznowëch Jãzëków|Eùropejsczi kôrtë regionalnëch i mniészëznowëch jãzëków]], jaczi tikô sã mòżebnoscë nôùczi regionalnëch jãzëków na wszëtczich niwiznach – òd [[Dzecnica|przedszkólny]] do [[Ùniwersytet|ùniwersytecczi]]. === Klasyfikacyjné kòntrowersje === [[Òbrôzk:Polska-dialekty_wg_Urbańczyka.PNG|mały|300x300px|Kaszëbskô mòwa na kôrce pòlsczich dialektów wedle [[Stanisłôw Ùrbańczik|Stanisława Ùrbańczika]]]] W XIX w. zaczãłë pòjawiac sã pierszé głosë ò apartnoce kaszëbsczi mòwë jakno samòstójnégò słowiańsczégò jãzëka. W XX stalatim wikszosc pòlsczich [[Lingwistika|jãzëkòznajarzów]] bëło bòga, co kaszëbskô mòwa słëchô pòlsczémù jãzëkòwi na niwie dialektu. Dzysdnia w lingwistice kaszëbskô mòwa traktowónô je jakno samòstójny jãzëk<ref name="hall">''T.A.&nbsp;Hall.&nbsp;Typological generalizations concerning secondary palatalization.&nbsp;„Lingua”.&nbsp;110&nbsp;(1),&nbsp;s.&nbsp;1–25,styczeń 2000.&nbsp;Elsevier Science B.V.'' DOI'':'' 10.1016/S0024-3841(99)00017-0''.&nbsp;ISSN&nbsp;0024-3841.''</ref><ref name="rubach">Jerzy&nbsp;Rubach''.&nbsp;Polish palatalization in derivational optimality theory.&nbsp;„Lingua”.&nbsp;113&nbsp;(3),&nbsp;s.&nbsp;197–237,&nbsp;marzec 2003.&nbsp;Elsevier Science B.V.'' DOI'':'' 10.1016/S0024-3841(02)00054-2''.&nbsp;ISSN&nbsp;0024-3841.''</ref><ref name="zb">''Zofia&nbsp;Brzostek:&nbsp;Palatalizacja obstruentów w teorii optymalności z perspektywy języków angielskiego i kaszubskiego (doktorsczi dokôz).&nbsp;Warszawa&#x3A;Uniwersytet Warszawski,&nbsp;2007.''</ref><ref name="kk">''Kazutaka&nbsp;Kurisu.&nbsp;Palatalisability via feature compatibility.&nbsp;„Phonology”.&nbsp;26,&nbsp;s.&nbsp;437–475,&nbsp;2009.Cambridge University Press.'' DOI'':'' 10.1017/S0952675709990236''.&nbsp;ISSN&nbsp;0952-6757.''</ref>, tej-sej ze zastrzégą, co niechtërny badérowie klasyfikùją gò jakno pòlsczi dialekt<ref name="stone">Gerald Stone:&nbsp;Cassubian. W:&nbsp;''The Slavonic languages''.&nbsp;Bernard Comrie, Greville G. Corbett (red.).&nbsp;Londin/Nowi Jork&#x3A;&nbsp;Routledge,1993,&nbsp;s.&nbsp;759–794. ISBN&nbsp;0-415-04755-2.</ref>. To dô równak téż XXI-wieczné dokazë, w jaczich wësënionô je téza ò pòstrzédnym sztatusu kaszëbiznë midzë samòstójnym jãzëkã a pòlsczim dialektã<ref name="kash">''Kashubian and Slovincian. W:&nbsp;Roland Sussex, Paul V. Cubberley:&nbsp;The Slavic languages.&nbsp;Cambridge&#x3A;Cambridge University Press,&nbsp;2006,&nbsp;s.&nbsp;97–98.'' ISBN&nbsp;978-0-521-22315-7''.''</ref>. Sytuacjô kaszëbsczégò a pòlsczégò jãzëka biwô przërównywónô do sytuacje [[Biôłorusczi jãzëk|biôłorusczégò]] a [[Rusczi jãzëk|rusczégò jãzëka]] w XX w. abò dólnomiemiecczégò a wësokòmiemiecczégò<ref name="kash" />. Czesczi lingwista Vít Dovalil pòdôwô kaszëbsczi jãzëk jakno eszczisz dialektizowóny (z dejologicznëch przëczënów), trzimiącë jegò sytuacjã za jistną jak relacjô midzë regionalnyma jãzëkama [[Francjô|Francje]] a [[Francësczi jãzëk|francësczim jãzëkã]] czë [[Sardińsczi jãzëk|sardińsczim]] a [[Italsczi jãzëk|włosczim jãzëkã]]<ref name="dovalil2017">Vít&nbsp;Dovalil'', Jazyk typu Ausbau – Jazyk typu Abstand, [w:] Petr&nbsp;Karlík,'' Marek&nbsp;Nekula'','' Jana&nbsp;Pleskalová ''(red.), Nový encyklopedický slovník češtiny, 2017 (<abbr>cz.</abbr>).''</ref>. To dô téż teòriã, wedle jaczi kaszëbsczi béł dôwni apartnym jãzëkã, ale òb czas swòjégò rozwiju pòlsczi jãzëk wëwiarł na nim tak wiôldżi cësk, że z synchroniczny perspektiwë mòże na niegò zdrzec jakno na pòlsczi dialekt. Sëlné zjinaczi pòd cëskã jãzëkòwégò kòntaktu drãgò je ùjic w ramë tradicyjny klasyfikacje, z czegò dzélã wënikają niechtërne wątplëwòtë co do sztatusu kaszëbsczégò jãzëka<ref>''Mariusz&nbsp;Filip, Od Kaszubów do Niemców: Tożsamość Słowińców z perspektywy antropologii historii, Poznań: Wydawnictwo Nauka i Innowacje, 2012, 125, przëp. 121,'' ISBN&nbsp;978-83-63795-09-2'','' OCLC''&nbsp;''855590144''.''</ref>. == Pisënk == {{Apartny artikel|Kaszëbsczi alfabét}} [[Florión Cenôwa]], badéra kaszëbiznë a pierszi mòderny kaszëbsczi dzejôrz ë aùtór, stwòrził do zapisënkù kaszëbsczégò jãzëka apartny alfabet, chtëren miôł bëc dopasowóny do jegò fòneticznëch znanków. Pisënk ten nie zwëskôł ale wikszi pòpùlarnotë i pózniészi aùtorzë, np. [[Hieronim Derdowsczi|Jarosz Derdowsczi]] zapisowelë kaszëbsczi jãzëk pòlsczim alfabetã, co miało bëc przëstãpniészé dlô czëtińców. W pózniészich latach fónksnérowałë pisënczi mdącé kòntinuacją Cenôwiny szkòłë pismieniznë (brëkòwóné m.jin. przez [[Friedrich Lorentz|Friedricha Lorentza]], [[Jón Kôrnowsczi|Jana Kôrnowsczégò]], [[Aleksander Majkòwsczi|Aleksandra Majkòwsczégò]], [[Jan Rómpsczi|Jana Rómpsczégò]]) a téż pisënczi blëższé pòlsczi òrtografii (brëkòwóné m.jin. przez [[Jón Kôrnowsczi|Jana Kôrnowsczégò]], [[Sztefón Bieszk|Sztefana Bieszka]], [[Bernat Zëchta|Bernata Zëchtã]]). 13 maja 1996 rokù òstôł pòdpisóny ''Protokół uzgodnień co do zasad pisowni kaszubskiej –'' kómpromis, chtërnégò brzadã bëło pòwstanié dzysdniowi kaszëbsczi òrtografie<ref>Kożyczkowska A., Ellwart J., ''[https://przegladpedagogiczny.ukw.edu.pl/archive/article/88/1/article.pdf „Obowiązkiem każdego obywatela jest być najpierw dobrym państwowcem”¹. Obywatelstwo i/a etniczność czytana w świetle koncepcji państwa i wychowania państwowego Kazimierza Sośnickiego (aspekty)]'' (pòl.) [w:] Przegląd Pedagogiczny, 2018, numer 2; Bëdgòszcz, 2018</ref>. Łącził òn òba żochë i regùlowôł diskùsyjné kwestie jak: 1. zôpis nosowégò samòzwãkù jakno ''ã'' 2. zôpis ôrtu ''czedë, dżąc'' (nié: ''cziedë, dżiąc'' ani ''kjedë, gjąc'') ; 3. pisanié ''ł'' w fòrmach ùszłégò czasu ôrtu ''mógł, rzekł, piekł''; 4. całownô rezygnacjô ze znakù j w mitczący fónkcji; 5. pisanié samòzwãków u i o na zôczątkù słowa i pò spółzwãkach p, b, m, w, f k, g, ch (téż h) wedle ùznaniô: bez sztriszka abò ze sztriszkã (pòtemù RKJ zmienia pòdéńscé, dzysdnia zgòdą z ji doradama mùszi pisac sztriszk wiedno w taczich przëpôdkach)<ref>Pomierska, J., Pažđerski, D.V., Treder, J. ''Jãzëk kaszëbsczi'', str. 247 Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié. Gduńsk, 2015</ref>. [[Òbrôzk:Kashubian_keyboard_layout.png|mały|230x230px|Kaszëbskô kluczplata]] Kaszëbsczi alfabet skłôdô sã z 31 lëtrów a [[Digraf|digrafë]] ''ch'', ''cz'', ''dz'', ''dż'', ''rz'' i ''sz'': {| class="standard" cellpadding="5" style="font-size: 1.3em; line-height: 2.5em; text-align: center;" | style="«width:3em;»" |Aa | style="«width:3em;»" |[[Ą|Ąą]] | style="«width:3em;»" |[[Ã|Ãã]] | style="«width:3em;»" |Bb | style="«width:3em;»" |Cc | style="«width:3em;»" |Dd | style="«width:3em;»" |Ee | style="«width:3em;»" |[[É|Éé]] | style="«width:3em;»" |[[Ë|Ëë]] | style="«width:3em;»" |Ff |- | style="«width:3em;»" |Gg | style="«width:3em;»" |Hh | style="«width:3em;»" |Ii | style="«width:3em;»" |Jj | style="«width:3em;»" |Kk | style="«width:3em;»" |Ll | style="«width:3em;»" |[[Ł|Łł]] | style="«width:3em;»" |Mm | style="«width:3em;»" |Nn | style="«width:3em;»" |[[Ń|Ńń]] |- | style="«width:3em;»" |Oo | style="«width:3em;»" |[[Ò|Òò]] | style="«width:3em;»" |[[Ó|Óó]] | style="«width:3em;»" |[[Ô|Ôô]] | style="«width:3em;»" |Pp | style="«width:3em;»" |Rr | style="«width:3em;»" |Ss | style="«width:3em;»" |Tt | style="«width:3em;»" |Uu | style="«width:3em;»" |[[Ù|Ùù]] |- | style="«width:3em;»" |Ww | style="«width:3em;»" |Yy | style="«width:3em;»" |Zz | style="«width:3em;»" |[[Ż|Żż]] |} [[Òbrôzk:Plaque_with_Lord's_Prayer_in_Kashubian_language_in_Oliva_Cathedral_in_Gdańsk.jpg|mały|294x294px|Plata z mòdlëtwą Ò''jcze Nasz'' w [[Archikatédra gduńskô|Archikatedrze w Òlëwie]]]] === Zabëtczi kaszëbsczi pismieniznë === {{Apartny artikel|Kaszëbskô lëteratura}} [[Òbrôzk:638368_Wejherowo-pałac_02.jpg|mały|255x255px|[[Mùzeùm Kaszëbskò-Pòmòrsczi Pismieniznë i Mùzyczi w Wejrowie|Mùzeùm Kaszëbskò-Pòmòrsczi Pismieniznë i Mùzyczi we Wejrowie]] òbsôdô jedne òd nôwikszich zbiérów zrzeszonëch z kaszëbizną]] * W akce przekôzaniégò wsë [[Bòrkòwò (sławieńsczi kréz)|Bòrkòwò]] klôsztorowi w [[Mòrsczé Bùkòwò|Bùkòwie]] z 1304 rokù pòjawiłë sã pierszé słowa zapisóné pò kaszëbskù: „Wenzeke '''''prawi curriwi sin''''' de Solkowe” (Wickò, prawi kùrwi syn ze [[Sëlëchòwò (sławieńsczi kréz)|Sëlëchòwa]]). To dô równak wątplëwòtë, czë kaszëbskô wstôwka do łacyńsczégò tekstu bëła tam òd wiedna, czë nie òsta dopisónô pózni w òdpisu aktu<ref>Bądkowski, L. (1976). ''Odwrócona kotwica''. (pòl.) Zakład Narodowy Imienia Ossolińskich, Wrocłôw, Warszawa, Krakòwò, Gduńsk, 1976; str. 129</ref>. * 1586 – ''Duchowne piesnie D. Marcina Luthera y ynßich naboznich męzow. Zniemieckiego w Slawięsky ięzik wilozone Przes Szymana Krofea... w Gdainsku: przes Jacuba Rhode'', Tetzner 1896: z dolmaczeniô bëtowsczégò pòpa [[Szëmòn Krofej|S. Krofeja]]. * Przechòwiwóny w Państwòwim Archiwùm we Szczecënie tekst lenny przësëdżi z 1618, skłôdóny przez szlachtã z pòréncznégò partu [[Pòmòrsczé Ksãżstwò|Pòmòrsczi]] biwô òpisowóny jakno pòlsczi<ref>''[https://web.archive.org/web/20161002044829/http://zamek.szczecin.pl/sladami/sladami/archiwalia/nowozytne.html Śladami książąt pomorskich – In den Fußstapfen der Pommerschen Herzöge] [online], zamek.szczecin.pl[przëstãp 2017-11-24] [[http://zamek.szczecin.pl/sladami/sladami/archiwalia/nowozytne.html zarchiw]. 2016-10-02].''</ref> abò kaszëbsczi<ref>''Jarosław&nbsp;Kociuba:&nbsp;Pomorze – Praktyczny przewodnik turystyczny po ziemiach Księstwa Pomorskiego.Szczecin&#x3A;&nbsp;Walkowska Wydawnictwo,&nbsp;2012,&nbsp;s.&nbsp;38.'' ISBN&nbsp;978-83-61805-49-6''.''</ref>. * 1643 – ''Mały Catechism D. Marciná Lutherá Niemiecko-Wándalski ábo Slowięski to jestá z Niemieckiego języká w Słowięski wystáwiony na jáwnosc wydan..., w Gdaińsku przes Jerzego Rhetá'', [[Gduńsk]] 1643. Napisóné przez smôłdzyńsczégò pòpa, [[Słëpsk|słëpczana]] [[Michôł Pontanus|Michała Pòntanusa]] (''Michał Pontanus''). * 1643 – ''TRAGEDİA O BOGACZV Ÿ ŁAZARZV z Pisma swiętego wÿięta ÿ Nowo wier∫zęm opisana Polskim'' – dzeło napisóné je pò pòlskù, równak wëstãpiwô tam pòstacjô Kaszëbë Sobieraja, w chtërnégò kwestiach to dô [[Kaszëbizm|kaszëbizmë]]<ref>Kaszëbsczi Institut, [https://kaszubopedia.pl/index.php/glossary/zabytki-jezyka-kaszubskiego/ Zabytki języka kaszubskiego], Kaszubopedia (pòl.), przëstãp z 18.07.2026 r.</ref>. * Smôłdzyńsczé perikòpë, òbrobioné a wëdóné przez [[Friedhelm Hinze|Friedhelma Hinzã]], [[Berlëno]] (''pòrénczné'') 1967. * ''Stôrokaszëbsczi piesnik'', òbrobiony a wëdóny przez [[Friedhelm Hinze|Friedhelma Hinzã]], [[Berlëno]] (''pòrénczné'') 1967. * ''Przësëdżi słowińsczé z Wierzchòcëna,'' òbrobioné przez [[Hana Pòpòwskô-Tabòrskô|Hanã Pòpòwską-Tabòrską]] w 1961. == Znanczi kaszëbsczégò jãzëka == [[Òbrôzk:Dëbeltjãzëkòwi nôdpis na pòżdôwkù w Pùckù.jpg|mały|Dëbeltjãzëkòwi nôdpis na aùtobùsowim pòżdôwkù w [[Pùck|Pùckù]]]] Kaszëbsczi jãzëk wëkazëje wiele pòspólnëch znanków z [[Pòlsczi jãzëk|pòlsczim jãzëkã]] a jegò gwarama. Dlô pòniechtërnëch badérów je to dokôz na brak apartnotë tëch mòwów. Ne pòdobieństwa swiôdczą o blësczim skrewnienim jãzëków, pòchôdanié z [[Lechicczé jãzëczi|karna lechicczich jãzëków]] a cëskù pòlaszëznë, tak sztandardowi, jak nordowòpòlsczich gwarów. Dzél znanków, taczich jak afrikatizacjô mitczich welarnëch spółzwãków w kaszëbiznie doprzëszedł z [[Bòrowiackô gwara|bòrowiacczich gwarów]]<ref name="afr">''Halina&nbsp;Karaś, Afrykatyzacja spółgłosek tylnojęzykowych k’, g’, [w:] Halina&nbsp;Karas, [https://web.archive.org/web/20131115005339/http://www.gwarypolskie.uw.edu.pl/index.php?option=com_content&task=view&id=289&Itemid=58 Leksykon], [w:] Gwary polskie [przëstãp 2010-04-28][[http://www.gwarypolskie.uw.edu.pl/index.php?option=com_content&task=view&id=289&Itemid=58 zarchiw]. 2013-11-15].'' </ref>, a bëtny je téż w [[Krajeńskô gwara|krajeńsczi gwarze]]. To dô téż òdwrotné przëmiarë (np. [[kaszëbienié]] w lubawsczich gwarach<ref name="lub">''Agnieszka&nbsp;Kozłowska, Aleksandra&nbsp;Zimmer, Katarzyna&nbsp;Sucajtys, [https://web.archive.org/web/20131115005247/http://www.gwarypolskie.uw.edu.pl/index.php?option=com_content&task=view&id=650&Itemid=16 Gwara regionu,] [w:] Halina&nbsp;Karas, Opis dialektów polskich, [w:] Gwary polskie [przëstãp 2010-04-28] [[http://www.gwarypolskie.uw.edu.pl/index.php?option=com_content&task=view&id=650&Itemid=16 zarchiw]. 2013-11-15].'' </ref>. Przejimanié pòlsczich znanków przez brëkòwników kaszëbsczégò jãzëka zwóné je [[Pòlaszenié|pòlaszenim]] a ùznôwóné je colemało za jãzëkòwą felã. Òb czas rozwiju [[Zôpadnosłowiańsczé jãzëczi|zôpadnosłowiańsczich mòwów]], jedne znanczi mieniałë sã równoległo, a ewòlucjô drëdżich dąża jinszima stegnama. W przërównanim z rekònstruòwónyma [[Prasłowiańsczi jãzëk|prasłowiańsczima]] a pralechicczima znankama, rozwij kaszëbsczégò jãzëka charakterizëje: * dzélowé ùtrzimanié fòrmë '''TarT''' z prasłowiańsczégò '''TorT''': np. ''gard, parmiéń, darga'' ([[Pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''gród, promień, droga'', [[Czesczi jãzëk|cz.]] hrad, pramen, dráha, [[Górnołużëcczi jãzëk|ùkr.]] ''го́род,'' ''по́ромінь, доро́га'' [horod, pòromiń, doroha]) * w nordowëch gwarach zmitczony spółzwãk przed '''ar''' pòchôdającym z szlabizotwórczégò r, np. ''cwiardi, czwiôrtk'', (pôłniowòkaszëbsczé ''twardi, czwôrtk'', [[Pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''twardy, czwartek'', [[Słowacczi jãzëk|słow.]] ''tvrdý, štvrtok'') * felënk rësznégò '''e''' w nazéwôczu słowów kùńczącëch sã fòrmantama -k, -c, np. ''przódk, kùńc'' ([[Pòlsczi jãzëk|pòl]]. ''przodek, koniec'', [[Słowacczi jãzëk|słow.]] ''predok, koniec'', [[Serbòchòrwacczi jãzëk|sch.]] ''predak, konac'') * [[kaszëbienié]], czëlë przéńscé dôwnëch ''ć'', ''ś'', ''ź'', ''dź'' w ''c'', ''s'', ''z'', ''dz'', np. ''swiat, zëma, zemia, rodzëc'' ([[Pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''świat, zima, ziemia, rodzić'') * dzélowé przemiészanié sã kòntinuantów grëpów '''TelT''' a '''TolT''' (w różnym stãpieniu zanôléżno òd gwarë), np.: młoc, płoc, ([[Pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''mleć, pleć'') Nôszerzi wëstãpòwało w wëmiarłim [[Słowińsczi dialekt|słowińsczim dialekce]], np. ''młókò'' (‘mlékò’) * zachòwanié rësznégò akcentu w nordowëch gwarach (szlachòwno jak w [[Rusczi jãzëk|rusczim]]) * inicjalny akcent w pôłniowim dialekce (szlachòwno jak pò [[Stôropòlsczi jãzëk|stôropòlskù]] abò [[Czesczi jãzëk|czeskù]]) * przéńscé dôwnëch krótczich *i *u *y we szwã, zapisowóną jakno '''ë''', np. ''lëdze, rëba, zëma'' ([[Pòlsczi jãzëk|pòl.]] ludzie, ryba, zima) * [[Afrykatizacjô|afrikatizacjô]] spółzwãków ''k’'' i ''g’'' do [ʧʲ] i [ʤʲ] we wikszoscë dialektów, np. ''dżibczi, czerowac'' ([[Pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''gibki, kierować''). Nôgwësni zaszła w XIX w. w bòrowiackò-krajeńsczich gwarach pòlsczégò jãzëka, rozkòscérzającë sã na nordã do kaszëbsczégò jãzëka, nôsłabi doprzëchôdającë na Słowińszczëznã, dze zaszedł blós dzélã (afrikatizacjô zaszła do [c͡ç] a [ ɟ͡ʝ]) * [[bëlaczenié]] – wëmòwa ''l'' i ''ł'' ([w]) jakno [l] na nordowim pòrénkù<ref name="stone" /> * realizacjô ''sw'' jakno [sj] w òkòlim [[Kòscérzna|Kòscérznë]] i na pôłnié òd Bëtowa (np. ''sjinia'' ‘swinia’, ''Sjónowò'' ‘Swiónowò’)<ref name="stone" /> * proteza przed /ɔ/ a /u/ przez [w] na zôczątkù słowa abò pò lëpnëch a welarnëch spółzwãkach, sparłãczonô we wikszoscë gwarów z przësënienim wëmòwë samòzwãkù w przódk, np. [pwεlε] (ewentualnie [pwɔlε]), ‘pòle’, [mwʉxa] (abò [mwuxa], w pòniechtërnëch gwarach téż [mwyxa]) ‘mùcha’<ref name="stone" />. * samòzwãk ''ô'' ò rozmajiti wëmòwie zanôleżny òd gwarë w môlu prasłowiańsczégò dłudżégò ''a'', szlachòwné pòzmianë zachôdałë téż w pòlsczich dialektach * samòzwãk ''é'' jakno kòntinuant prasłowiańsczégò dłudżégò ''e'', bëtny téż we wielnëch pòlsczich gwarach * ''i'' niezmitczającé, szlachòwné, chòc nié juwerné pòzmianë zaszłë w [[Czesczi jãzëk|czesczim]] a [[Słowacczi jãzëk|słowacczim]] jãzëkù * we wikszoscë gwarów stôrolechicczi krótczi nosowi samòzwãk mô brzëmienié nosowégò a: ''ã'' * pòza pòzycją na kùńcu słowa prasłowiańsczé ''ę'', żlë nie bëło warënków do [[Lechicczi przegłos|lechicczégò przegłosu]], przeszło w ''i'' a ''ë'', np. ''jastrzib, jarzëbina, midzë, wzyc, trzëse''<ref name="Dubisz">''Kaszubskie dialekty. W:&nbsp;''Stanisław&nbsp;Dubisz'',&nbsp;HalinaKaraś,&nbsp;Nijola&nbsp;Kolis:&nbsp;Dialekty i gwary polskie.&nbsp;Wyd.&nbsp;I.Warszawa&#x3A;&nbsp;''Wiedza Powszechna'',&nbsp;1995,&nbsp;s.&nbsp;67–70.'' ISBN&nbsp;83-2140989-X''.''</ref> * ''ą'' wëmôwiô sã jakno nosowé ''ó'', co je gwës przéńscową fòrmą midzë fùl nosowòscą a denazalizacją, do jaczi doszło w niechtërnëch kaszëbsczich gwarach. * òdnosowienié ''ã'' do ''o'' we westrzédnëch gwarach, np. bodo, zobë, roka (bãdã, zãbë, rãka) * przéńscé ''ja-'' w je- i ''ra-'' w ''re-'' na zôczątkù słowa, mni prominentné na nordze Kaszëb; jistną znankã dô w gwarach nordowi Pòlsczi * zamiana spółzwãkòwi zbitczi ''kt'' w cht, np. chto ‘kto’, szlachòwno jak w gwarach [[Szląsczi etnolekt|szląsczégò etnolektu]] czë [[Ùkrajińsczi jãzëk|ùkrajińsczim jãzëkù]]. * przéńscé ''ń'' w ''n'' w nordowëch gwarach * bëtnosc -ń- w pòchódnëch słowa ''jic'', np. ''przińdze'' (pòl. ''przyjdzie''), tak jak w niechtërnëch pòlsczich gwarach * nieskródzony kùnôszk ternégò czasu (fòrmë zortu ''jô szukajã'') na nordã òd Rédë (na pôłnié fòrmë zortu ''jô szukóm'')<ref name="stone" /> * bëtnosc wielnëch germanizmów, òsoblëwie dólnomiemiecczich. Skłôdają sã na kòl 5% słowiznë, przë czim są to tak zapòżëczenia z prasłowiańsczich czasów, jak téż nowszé – bëtné téż w czile pòlsczich gwarach (np. ''draszowac'') a téż specyficzné blós dlô kaszëbsczégò jãzëka (np. ''halac'')<ref name="glisz">''Anna Gliszczyńska.&nbsp;Germanizmy leksykalne południowej kaszubszczyzny (Na materiale książki Bolesława Jażdżewskiego Wspomnienia kaszubskiego „gbura”).&nbsp;„LingVaria”.&nbsp;1&nbsp;(3),&nbsp;s.&nbsp;79–89,&nbsp;2007.&nbsp;Kraków:Uniwersytet Jagielloński.&nbsp;ISSN&nbsp;1896-2122.''</ref> == Fònetika == === Samòzwãczi === {| class="wikitable" |+Samòzwãczi<ref name="web">''Jerzy Treder&#x3A;&nbsp;''Fonetyka i fonologia''.&nbsp;Projekt Rastko Kaszuby.&nbsp;[zarchiwizowane z'' tego adresu''&nbsp;(2016-03-04)].''</ref><ref>Lechosław Jocz''&#x3A;&nbsp;''[http://www.academia.edu/34262515 „Gramatika kaszëbsczégò jãzëka” H. Makurat oczami fonetyka''.'']''&nbsp;[przëstãp 2019-07-21].''</ref> ! !Przednie !Centralne !Tylne |- !Przymknięte | align="center" |i | align="center" |ʉ | align="center" |u |- !Półprzymknięte | align="center" |e | | align="center" |o•õ |- !Średnia | | align="center" |ə | |- !Półotwarte | align="center" |ɛ | align="center" |ɞ | align="center" |ɔ |- !Otwarte | | align="center" |ä•ã | |} <div style="float:left;"> {| class="wikitable mw-collapsible mw-collapsed" style="text-align:center;" ! colspan="8" |''Przëmiarë samòzwãków'' |- !Samòzwãk !Przëmiôr słowa |- |i |d'''i'''c |- |u |dł'''u'''dżi |- |(w)ʉ |k'''ù'''ńc |- |õ |b'''ą'''czk |- |e |dz'''é'''ń |- |o |l'''ó'''d |- |ə |ż'''ë'''c |- |ɛ |l'''e'''wi |- |ɞ |n'''ô'''deja |- |ɔ |j'''o''' |- |ä |m'''a'''dac |- |ã |s'''ã'''zabicé |} </div>Wëmòwa wielnëch samòzwãków je różnô zanôleżno òd gwarë i placu w słowie. === Spółzwãczi === {| class="wikitable" style="text-align:center;" |+Spółzwãczi ! rowspan="2" | ! colspan="2" |Dwalëpné ! colspan="2" |Lëpnozãbné ! colspan="2" |Zãbòwé ! colspan="2" |Dąsłowé ! colspan="2" |Zadąsłowé !Palatalné ! colspan="2" |Welarné !Gôrdzelné |- !<span style="font-size: 70%;">Cwiardé</span> !<span style="font-size: 70%;">[[Palatalizacjô|Zmitczoné]]</span> !<span style="font-size: 70%;">Cwiardé</span> !<span style="font-size: 70%;">[[Palatalizacjô|Zmitczoné]]</span> !<span style="font-size: 70%;">Cwiardé</span> !<span style="font-size: 70%;">[[Palatalizacjô|Zmitczoné]]</span> !<span style="font-size: 70%;">Cwiardé</span> !<span style="font-size: 70%;">[[Palatalizacjô|Zmitczoné]]</span> !<span style="font-size: 70%;">Cwiardé</span> !<span style="font-size: 70%;">[[Palatalizacjô|Zmitczoné]]</span> ! !<span style="font-size: 70%;">Cwiardé</span> !<span style="font-size: 70%;">[[Palatalizacjô|Zmitczoné]]</span> ! |- !Zwiarté |p b |{{IPA|pʲ||}} {{IPA|bʲ||}} |  |  |t̪ d̪ |{{IPA|t̪ʲ||}} {{IPA|d̪ʲ||}} |  |  | | |  |k ɡ | | |- !'''Zwiarto-rësënowé''' |  |  |  |  |t̪͡s̪ d̪͡z̪ |  | |t͡ʃʲ d͡ʒʲ |  |  | | | | |- !Rësënowé |  |  |f v |{{IPA|fʲ||}} {{IPA|vʲ||}} |s̪ z̪ |  | | | |ʃʲ ʒʲ | |x |xʲ |ɦ |- !Nosowé |m |{{IPA|mʲ||}} |  |  |n̪ |  | | | |  |ɲ |[ŋ] | | |- !Półòdemkłé | |  |  |  | |  | | | | |j |w |  | |- !Rësënowò-drëżącé | | | | | | |r̝ | | | | | | | |- !Drëżącé | | | | | | |r |{{IPA|rʲ||}} | | | | | | |- !Bòczné | | | | | | |l |{{IPA|lʲ||}} | | | | | | |} === Akcent === Nordowi akcent je wòlny a dzélã rëszny. Badérowania lingwistów nad nordowim dialektã są wôżné dlô rekònstrukcje pierwòsznégò doraznika w [[Prasłowiańsczi jãzëk|prasłowiańsczim jãzëkù]]. Dlô westrzédnokaszëbsczich gwarów reprezentatiwny béł tpzw. kòlumnowi doraznik. Dzysdniowi westrzédny akcent różni sã równak òd ne kòlumnowégò mòdła. Pôłniowi dialekt charakterizëje sã stałim inicjalnym doraznikã (wëstãpiwającym téż w czesczim, słowacczim, stôropòlsczim jãzëkù czë pòdhalańsczi gwarze)<ref>[http://web.archive.org/web/20180717154256/http://skarbnicakaszubska.pl/akcent/ Ò kaszëbsczim akcence].</ref>. == Bënowô bòkadosc == [[Òbrôzk:Jerozolëma,_kòscel_Pater_noster,_"Òjcze_nasz"_pò_kaszëbskù.JPG|mały|332x332px|[[Jerozolëma]], „Òjcze Nasz” pò kaszëbskù w kòscele Pater Noster na Òliwny Górze]] Kaszëbsczi jãzëk, mimò fónksnérowaniégò na stosënkòwò môłim terenie, charakterizëje sã wiôlgą gwarową rozmajitoscą a apartnoscą. Gwarë ùjimóné są w dialektë, kąsk jinaczi grëpòwóné przez różnëch badérów. ujmowane przez różnych badaczy. Wedle [[Jerzi Tréder|Jerzégò Trédra]] w pòłowie XX w. dzelił sã na ne hewò gwarowé karna<ref name="tred">''Jerzy Treder:&nbsp;''Język, piśmiennictwo i kultura duchowa Kaszubów''. W:&nbsp;Historia, geografia i piśmiennictwo Kaszubów.&nbsp;Jan Mordawski (red.).&nbsp;Gdańsk&#x3A;Wydawnictwo M. Rożak,&nbsp;1999.''</ref>: * [[nordowòkaszëbsczi dialekt]] – gwarë: [[Słowińsczi jãzëk|słowińskô]], [[Kabôtkòwie|kabackô]], òseckô, żarnowskô, gniewińskò-salińskô, bëlacczé (pùckô, chalëpskô, òksëwskô), lëzyńskò-wejrowskô, lesackô, czeleńskô; * [[westrzédnokaszëbsczi dialekt]] – gwarë: strzépskô, żukòwskô, kartëskò-gòrãczińskô, przëwidzkô, stãżëckô, serakòwskò-gòwidlińskô, sëlëczińskô, stëdzyńskô, bòrzëszkòwskô; * [[pôłniowòkaszëbsczi dialekt]] – gwarë: kòscerskô, lëpùskô, bruskò-wielewskô, kònarskô. W ''Dialektach i gwarach polskich'' wëmienioné są: * [[bëlacczé gwarë]] * [[Słowińsczi jãzëk|słowińskô gwara]] † * [[kabackô gwara]] (główczycka) † * [[Pôłniowòkaszëbsczi dialekt|zôbòrsczé gwarë]] * [[Bòrowiackô gwara|tëcholsczé]] i [[Krajeńskô gwara|krajeńsczé gwarë]] jakno pòstrzédné midzë kaszëbsczim jãzëkã a wiôlgòpòlsczim dialektã pòlsczégò jãzëka, chtërne równak wic rechòwóné są do bezsprzéczno pòlsczich gwarów<ref name="przew">''Halina&nbsp;Karaś, Zakres Przewodnika, [w:] Halina&nbsp;Karas, [https://web.archive.org/web/20131114231902/http://www.gwarypolskie.uw.edu.pl/index.php?option=com_content&task=view&id=6&Itemid=52 Wprowadzenie do przewodnika,] [w:] Gwary polskie [przëstãp 2010-04-28] [[http://www.gwarypolskie.uw.edu.pl/index.php?option=com_content&task=view&id=6&Itemid=52 zarchiw.] 2013-11-14].''</ref>. == Przëpisë == [[Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura]] [[Kategòrëjô:Zôpadnosłowiańsczé jãzëczi]] [[Kategòrëjô:Kaszëbsczi jãzëk]] [[Kategòrëjô:Strony z nieprzejrzanymi tłumaczeniami]] 1bvvlxmamb1ljv8f1y2m6bvbivo6vb1 208606 208577 2026-07-18T17:01:46Z Orbitminis 18250 dolmaczënk (spòro tekstów zabôcził jesz zdolmaczëc) 208606 wikitext text/x-wiki {{Jãzëk| farwa=E3A329| farba=ffffff| apartne miono=kaszëbsczi jãzëk| kraj, òbénda1= [[Pòlskô]], [[Kanada]]| lëczba=89198 (wedle nôrodnégò spisënkù 2021)| môl=-| rodzëzna=[[Indoeùropejsczé jãzëczi]]<br /> * [[Słowiańsczé jãzëczi]] ** [[Zôpadnosłowiańsczé jãzëczi]] *** [[Lechicczé jãzëczi]] **** [[Pòmòrsczi jãzëk]] ***** Kaszëbsczi jãzëk| alfabét=[[łacyńsczi alfabét|łacyńsczi]]| kraj, òbénda2=Òd 2005 rokù w [[Pòlskô|Pòlsce]] [[regionalny jãzëk]], wprowadzony do 5 ùrzãdów gminë jakno [[pòmòcny jãzëk]] w [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]]| agencëjô= [[Radzëzna Kaszëbsczégò Jãzëka]][http://www.kaszubi.pl/o/rjk/]| iso1=-| iso2=[http://www.loc.gov/standards/iso639-2/php/langcodes-keyword.php?SearchTerm=csb&SearchType=ALL&Submit=Go] csb| iso3=[http://www.sil.org/iso639-3/codes.asp?order=639_3&letter=c csb]| sil=CSB [http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=csb]| kòd=csb| znankównik=Kaszëbskô| jãzëk=kaszëbsczi|znankòwnik2=kaszëbsczégò }} '''Kaszëbsczi jãzëk''' – [[Zôpadnosłowiańsczé jãzëczi|zôpadnosłowiańsczi]], [[Lechicczé jãzëczi|lechicczi]] jãzëk. Z prawnégò pòzdrzatkù je w Pòlsce regionalnym jãzëkã. Kaszëbsczi jãzëk brëkùje w domôcy kòmùnikacje 89,2 tës.<ref>[https://drive.google.com/file/d/1M3NBlre4iJs6NM3ff9_Y-y_j-b-aolwP/view Grafika Głównégò Sztatisticznégò Ùrzãdu we Gduńskù] na spòdlim Nôrodnégò Òglowégò Spisënkù z 2021 rokù, Google Disk, przëstãp z 18.07.2026 r.</ref> òsób. Je jedurną żëwą pòòstałoscą słowiańsczich pòmòrsczich dialektów. Słëchô karnu [[Lechicczé jãzëczi|lechicczich jãzëków]]; je blësczi pòlsczémù jãzëkòwi a widzec je w nim téż cësk [[Dólnomiemiecczi jãzëk|dólnomiemiecczégò]]. Nôstarszi kaszëbsczi zôpisk pòchôdô z 1304 r. zamëkające kaszëbsczé zôpisczi pòchôdzą z 1402 r., przë czim je to blós kaszëbskô fraza bënë łacyńsczégò tekstu. Za nôstarszé kaszëbsczi drëczi trzimóné są ''Duchowne piesnie Dra Marcina Luthera i inszich naboznich męzow'' [[Szëmòn Krofej|Szëmòna Krofeja]] z 1586 rokù a ''Mały Catechism Niemiecko Wándalski abo Slowięski'' [[Michôł Pontanus|Michała Pòntanusa]] z 1643 rokù, chòc wôrt je nadczidnąc, że są to pòlskòjãzëkòwé tekstë, jaczé zamikają w se [[Kaszëbizm|kaszëbizmë]], a nié tekstë zapisóné dëcht pò kaszëbskù<ref name="ele">''Gerald Stone:&nbsp;Cassubian. W:&nbsp;[http://www.google.com/books?id=CPX2xgmVe9IC&printsec=frontcover&hl=pl&source=gbs_v2_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Encyclopedia of the languages of Europe.]&nbsp;Glanville Price (red.).&nbsp;Oksford&#x3A;Blackwell,&nbsp;1998,&nbsp;s.&nbsp;49–50.'' ISBN&nbsp;0-631-19286-7''.''</ref>. Prekùrsorã mòderny kaszëbsczi pismieniznë béł ale [[Florión Cenôwa]], aùtór wëdónégò w 1879 rokù w [[Pòznanié|Pòznanim]] dokazu pt. ''Zarés do Grammatikj Kašébsko-Słovjnskjè Mòvé''. Kaszëbsczi jãzëk fónksnérëje tak w fòrmie òdmianów ò nisczim prestiżu, włôscëwim dlô wiesczich òbéńdów, jak i w fòrmie [[Sztandardowi jãzëk|sztandardowégò jãzëka]], brëkòwónégò w lëteraturze, szkòłowi edukacji a akademicczim diskùrsu<ref>Nicole&nbsp;Dołowy-Rybińska'', [http://books.google.com/books?id=FKwlDwAAQBAJ&pg=PA133 „Nikt za nas tego nie zrobi”. Praktyki językowe i kulturowe młodych aktywistów mniejszości językowych Europy,] Torń: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, 2017, s. 133,'' ISBN&nbsp;978-8-3231-3722-1'','' OCLC''&nbsp;''1003893171''.''</ref><ref name="d">''Nicole&nbsp;Dołowy-Rybińska, [http://books.google.com/books?id=lQ9UDgAAQBAJ&pg=PA188 The Kashubian language past and present: between compulsory assimilation and regional recognition], [w:] Delyn&nbsp;Day, Poia&nbsp;Rewi, Rawinia&nbsp;Higgins (red.), The Journeys of Besieged Languages, Newcastle upon Tyne: Cambridge Scholars Publishing, 2016, s. 179–194,'' ISBN&nbsp;978-1-4438-7087-0'','' ISBN&nbsp;978-1-4438-9943-7'','' OCLC''&nbsp;''965475918 ''(<abbr>an.</abbr>), zdrzë s. 188.''</ref>. Kòdifikacjô kaszëbsczi lëteracczi normë wcyg warô, a wôżną ji cezurą bëło ùstalenié terôczasny òrtografie we wënikù kómpromisu z 1996 rokù. == Sztatus kaszëbsczégò jãzëka == === Prawny sztatus === Prawny sztatus kaszëbsczégò w Pòlsce regùlëje ùstôw z 6 stëcznika 2005 r. ò nôrodnëch a etnicznëch mniészëznach a regionalnym jãzëkù, òpisëjącë gò jakno [[regionalny jãzëk]]<ref name="ustawa">Ustawa z dnia 6 stycznia 2005 r. o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz o języku regionalnym ({{Dziennik Ustaw|2026|75}}).</ref>. Zgòdą z ùstawã to dô mòżlëwòsc brëkòwaniô w gminnëch ùrzãdach, òkòma [[Pòlsczi jãzëk|pòlsczégò jãzëka]], kaszëbsczégò jakno pòmòcniczégò jãzëka – pierszô dokòna te [[gmina Parchòwò]] leżącô w [[Bëtowsczi kréz|bëtowsczim krézu]]. W 2003 rokù kaszëbsczémù jãzëkòwi òstôł nadóny trzëlëtrowi midzënôrodny kòd CSB wedle normë [[ISO 639]]-2. 1 czerwińca 2009 r. w Pòlsce zaczã dzejac [[Eùropejskô Kôrta Regionalnëch abò Miészëznowëch Jãzëków|Eùropejskô kôrta regionalnëch abò mniészëznowëch jãzëków]]<ref name="karta">Europejska Karta języków regionalnych lub mniejszościowych, sporządzona w Strasburgu dnia 5 listopada 1992 r. ({{Dziennik Ustaw|2009|137|1121}}).</ref>. Zgòdą z przëjimnionym w czerwińcu 2015 rokù ùstawã ò regionalnym jãzëkù to miało dac pòzwòlenié na brëkòwanié ne jãzëka nié le w gminnëch ùrzãdach, ale téż krézowëch. Prezydent RP [[Andrzéj Duda]] zawetowôł równak ùstôw [[27 pazdzérznika|27 pajicznika]] 2015 roku i nie wszedł òn w żëcé<ref>''Bogusław&nbsp;Wyderka, Joanna&nbsp;Dybowska, Kazimierz&nbsp;Szczygielski, Wiktor&nbsp;Krajniak, Maria&nbsp;Wagińska-Marzec, Rocznik Ziem Zachodnich: Tom 2, Ośrodek „Pamięć i Przyszłość” [przëstãp 2020-06-07] (<abbr>pòl.</abbr>).''</ref>. === Kaszëbsczi jãzëk w edukacje === W szkòłowim rokù 2025-2026 to dało 374 szkòłë, w jaczich 25 252 szkòlôków ùczi sã kaszëbsczégò jãzëka<ref name="gkasz">https://dane.gov.pl/pl/dataset/276,nauka-jezykow-mniejszosci-narodowych-etnicznych-i-jezyka-regionalnego/resource/1593258/table?page=1&per_page=20&q=jezykmniejszo%C5%9Bci%20kaszubski&sort=col21</ref><ref>https://www.facebook.com/kaszubi/posts/pfbid02xq1U4JptnSyUXWDePncrpy3E4oerqoxiPBHDWxKCoTfrPrb9KDgoHe5yjKruhuL9l</ref>. Òd 2005 rokù jistnieje mòżebnosc zdôwaniô z niegò maturalnégò egzaminu<ref name="cke">''[http://www.cke.edu.pl/podstrony/inform_matur/kaszubski.pdf Informator maturalny od 2005 roku z języka kaszubskiego].&nbsp;Centralna komisja egzaminacyjna.''</ref>. Pò kaszëbskù wëdôwóné je zacht lëteraturë, cządniczi, emitowóné są regionalné radiowé a telewizyjné programë. W kaszëbsczim jãzëkù twòrzoné są rozmajité internetowé zamkłoscë na platfòrmach taczich jak [[YouTube]], [[Facebook]], [[Instagram]] czë [[TikTok]], kaszëbsczi brëkòwóny biwô téż w reklamach. Pò kaszëbskù òdprôwiónô je téż lëturgiô słowa w pòniechtërnëch kòscołach. Na [[Gduńsczi Ùniwersytet|Gduńsczim Ùniwersytece]] òd 2009 rokù na czerënkù pòlskô filologiô prowadzonô bëła szkólnô szpecjalnosc – naùczanié pòlsczégò jãzëka a wiédzë ò kaszëbsczim jãzëkù a kùlturze ([[kaszëbistika]])<ref name="ug">[https://web.archive.org/web/20130804202709/http://www.polonistyka.fil.ug.edu.pl/pl/oferta_studiow/ Oferta studiów''.'']''&nbsp;Instytut Filologii Polskiej Uniwersytetu Gdańskiego.&nbsp;[przëstãp 2010-05-08].&nbsp;[[http://www.polonistyka.fil.ug.edu.pl/pl/oferta_studiow zarchiw]. &nbsp;2013-08-04].''</ref>. W 2014 roku pòwstôł równak apartny czerënk: [[kaszëbskô etnofilologiô]], czësto namieniony kaszëbiznie. Prowadzenié tegò zortu sztudiów je wëpôłnienim 8. artikla òbrzészny w Pòlsce [[Eùropejskô Kôrta Regionalnëch abò Miészëznowëch Jãzëków|Eùropejsczi kôrtë regionalnëch i mniészëznowëch jãzëków]], jaczi tikô sã mòżebnoscë nôùczi regionalnëch jãzëków na wszëtczich niwiznach – òd [[Dzecnica|przedszkólny]] do [[Ùniwersytet|ùniwersytecczi]]. === Klasyfikacyjné kòntrowersje === [[Òbrôzk:Polska-dialekty_wg_Urbańczyka.PNG|mały|300x300px|Kaszëbskô mòwa na kôrce pòlsczich dialektów wedle [[Stanisłôw Ùrbańczik|Stanisława Ùrbańczika]]]] W XIX w. zaczãłë pòjawiac sã pierszé głosë ò apartnoce kaszëbsczi mòwë jakno samòstójnégò słowiańsczégò jãzëka. W XX stalatim wikszosc pòlsczich [[Lingwistika|jãzëkòznajarzów]] bëło bòga, co kaszëbskô mòwa słëchô pòlsczémù jãzëkòwi na niwie dialektu. Dzysdnia w lingwistice kaszëbskô mòwa traktowónô je jakno samòstójny jãzëk<ref name="hall">''T.A.&nbsp;Hall.&nbsp;Typological generalizations concerning secondary palatalization.&nbsp;„Lingua”.&nbsp;110&nbsp;(1),&nbsp;s.&nbsp;1–25,styczeń 2000.&nbsp;Elsevier Science B.V.'' DOI'':'' 10.1016/S0024-3841(99)00017-0''.&nbsp;ISSN&nbsp;0024-3841.''</ref><ref name="rubach">Jerzy&nbsp;Rubach''.&nbsp;Polish palatalization in derivational optimality theory.&nbsp;„Lingua”.&nbsp;113&nbsp;(3),&nbsp;s.&nbsp;197–237,&nbsp;marzec 2003.&nbsp;Elsevier Science B.V.'' DOI'':'' 10.1016/S0024-3841(02)00054-2''.&nbsp;ISSN&nbsp;0024-3841.''</ref><ref name="zb">''Zofia&nbsp;Brzostek:&nbsp;Palatalizacja obstruentów w teorii optymalności z perspektywy języków angielskiego i kaszubskiego (doktorsczi dokôz).&nbsp;Warszawa&#x3A;Uniwersytet Warszawski,&nbsp;2007.''</ref><ref name="kk">''Kazutaka&nbsp;Kurisu.&nbsp;Palatalisability via feature compatibility.&nbsp;„Phonology”.&nbsp;26,&nbsp;s.&nbsp;437–475,&nbsp;2009.Cambridge University Press.'' DOI'':'' 10.1017/S0952675709990236''.&nbsp;ISSN&nbsp;0952-6757.''</ref>, tej-sej ze zastrzégą, co niechtërny badérowie klasyfikùją gò jakno pòlsczi dialekt<ref name="stone">Gerald Stone:&nbsp;Cassubian. W:&nbsp;''The Slavonic languages''.&nbsp;Bernard Comrie, Greville G. Corbett (red.).&nbsp;Londin/Nowi Jork&#x3A;&nbsp;Routledge,1993,&nbsp;s.&nbsp;759–794. ISBN&nbsp;0-415-04755-2.</ref>. To dô równak téż XXI-wieczné dokazë, w jaczich wësënionô je téza ò pòstrzédnym sztatusu kaszëbiznë midzë samòstójnym jãzëkã a pòlsczim dialektã<ref name="kash">''Kashubian and Slovincian. W:&nbsp;Roland Sussex, Paul V. Cubberley:&nbsp;The Slavic languages.&nbsp;Cambridge&#x3A;Cambridge University Press,&nbsp;2006,&nbsp;s.&nbsp;97–98.'' ISBN&nbsp;978-0-521-22315-7''.''</ref>. Sytuacjô kaszëbsczégò a pòlsczégò jãzëka biwô przërównywónô do sytuacje [[Biôłorusczi jãzëk|biôłorusczégò]] a [[Rusczi jãzëk|rusczégò jãzëka]] w XX w. abò dólnomiemiecczégò a wësokòmiemiecczégò<ref name="kash" />. Czesczi lingwista Vít Dovalil pòdôwô kaszëbsczi jãzëk jakno eszczisz dialektizowóny (z dejologicznëch przëczënów), trzimiącë jegò sytuacjã za jistną jak relacjô midzë regionalnyma jãzëkama [[Francjô|Francje]] a [[Francësczi jãzëk|francësczim jãzëkã]] czë [[Sardińsczi jãzëk|sardińsczim]] a [[Italsczi jãzëk|włosczim jãzëkã]]<ref name="dovalil2017">Vít&nbsp;Dovalil'', Jazyk typu Ausbau – Jazyk typu Abstand, [w:] Petr&nbsp;Karlík,'' Marek&nbsp;Nekula'','' Jana&nbsp;Pleskalová ''(red.), Nový encyklopedický slovník češtiny, 2017 (<abbr>cz.</abbr>).''</ref>. To dô téż teòriã, wedle jaczi kaszëbsczi béł dôwni apartnym jãzëkã, ale òb czas swòjégò rozwiju pòlsczi jãzëk wëwiarł na nim tak wiôldżi cësk, że z synchroniczny perspektiwë mòże na niegò zdrzec jakno na pòlsczi dialekt. Sëlné zjinaczi pòd cëskã jãzëkòwégò kòntaktu drãgò je ùjic w ramë tradicyjny klasyfikacje, z czegò dzélã wënikają niechtërne wątplëwòtë co do sztatusu kaszëbsczégò jãzëka<ref>''Mariusz&nbsp;Filip, Od Kaszubów do Niemców: Tożsamość Słowińców z perspektywy antropologii historii, Poznań: Wydawnictwo Nauka i Innowacje, 2012, 125, przëp. 121,'' ISBN&nbsp;978-83-63795-09-2'','' OCLC''&nbsp;''855590144''.''</ref>. == Pisënk == {{Apartny artikel|Kaszëbsczi alfabét}} [[Florión Cenôwa]], badéra kaszëbiznë a pierszi mòderny kaszëbsczi dzejôrz ë aùtór, stwòrził do zapisënkù kaszëbsczégò jãzëka apartny alfabet, chtëren miôł bëc dopasowóny do jegò fòneticznëch znanków. Pisënk ten nie zwëskôł ale wikszi pòpùlarnotë i pózniészi aùtorzë, np. [[Hieronim Derdowsczi|Jarosz Derdowsczi]] zapisowelë kaszëbsczi jãzëk pòlsczim alfabetã, co miało bëc przëstãpniészé dlô czëtińców. W pózniészich latach fónksnérowałë pisënczi mdącé kòntinuacją Cenôwiny szkòłë pismieniznë (brëkòwóné m.jin. przez [[Friedrich Lorentz|Friedricha Lorentza]], [[Jón Kôrnowsczi|Jana Kôrnowsczégò]], [[Aleksander Majkòwsczi|Aleksandra Majkòwsczégò]], [[Jan Rómpsczi|Jana Rómpsczégò]]) a téż pisënczi blëższé pòlsczi òrtografii (brëkòwóné m.jin. przez [[Jón Kôrnowsczi|Jana Kôrnowsczégò]], [[Sztefón Bieszk|Sztefana Bieszka]], [[Bernat Zëchta|Bernata Zëchtã]]). 13 maja 1996 rokù òstôł pòdpisóny ''Protokół uzgodnień co do zasad pisowni kaszubskiej –'' kómpromis, chtërnégò brzadã bëło pòwstanié dzysdniowi kaszëbsczi òrtografie<ref>Kożyczkowska A., Ellwart J., ''[https://przegladpedagogiczny.ukw.edu.pl/archive/article/88/1/article.pdf „Obowiązkiem każdego obywatela jest być najpierw dobrym państwowcem”¹. Obywatelstwo i/a etniczność czytana w świetle koncepcji państwa i wychowania państwowego Kazimierza Sośnickiego (aspekty)]'' (pòl.) [w:] Przegląd Pedagogiczny, 2018, numer 2; Bëdgòszcz, 2018</ref>. Łącził òn òba żochë i regùlowôł diskùsyjné kwestie jak: 1. zôpis nosowégò samòzwãkù jakno ''ã'' 2. zôpis ôrtu ''czedë, dżąc'' (nié: ''cziedë, dżiąc'' ani ''kjedë, gjąc'') ; 3. pisanié ''ł'' w fòrmach ùszłégò czasu ôrtu ''mógł, rzekł, piekł''; 4. całownô rezygnacjô ze znakù j w mitczący fónkcji; 5. pisanié samòzwãków u i o na zôczątkù słowa i pò spółzwãkach p, b, m, w, f k, g, ch (téż h) wedle ùznaniô: bez sztriszka abò ze sztriszkã (pòtemù RKJ zmienia pòdéńscé, dzysdnia zgòdą z ji doradama mùszi pisac sztriszk wiedno w taczich przëpôdkach)<ref>Pomierska, J., Pažđerski, D.V., Treder, J. ''Jãzëk kaszëbsczi'', str. 247 Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié. Gduńsk, 2015</ref>. [[Òbrôzk:Kashubian_keyboard_layout.png|mały|230x230px|Kaszëbsczi ùkłôd kluczplatë]] Kaszëbsczi alfabet skłôdô sã z 31 lëtrów a [[Digraf|digrafë]] ''ch'', ''cz'', ''dz'', ''dż'', ''rz'' i ''sz'': {| class="standard" cellpadding="5" style="font-size: 1.3em; line-height: 2.5em; text-align: center;" | style="«width:3em;»" |Aa | style="«width:3em;»" |[[Ą|Ąą]] | style="«width:3em;»" |[[Ã|Ãã]] | style="«width:3em;»" |Bb | style="«width:3em;»" |Cc | style="«width:3em;»" |Dd | style="«width:3em;»" |Ee | style="«width:3em;»" |[[É|Éé]] | style="«width:3em;»" |[[Ë|Ëë]] | style="«width:3em;»" |Ff |- | style="«width:3em;»" |Gg | style="«width:3em;»" |Hh | style="«width:3em;»" |Ii | style="«width:3em;»" |Jj | style="«width:3em;»" |Kk | style="«width:3em;»" |Ll | style="«width:3em;»" |[[Ł|Łł]] | style="«width:3em;»" |Mm | style="«width:3em;»" |Nn | style="«width:3em;»" |[[Ń|Ńń]] |- | style="«width:3em;»" |Oo | style="«width:3em;»" |[[Ò|Òò]] | style="«width:3em;»" |[[Ó|Óó]] | style="«width:3em;»" |[[Ô|Ôô]] | style="«width:3em;»" |Pp | style="«width:3em;»" |Rr | style="«width:3em;»" |Ss | style="«width:3em;»" |Tt | style="«width:3em;»" |Uu | style="«width:3em;»" |[[Ù|Ùù]] |- | style="«width:3em;»" |Ww | style="«width:3em;»" |Yy | style="«width:3em;»" |Zz | style="«width:3em;»" |[[Ż|Żż]] |} [[Òbrôzk:Plaque_with_Lord's_Prayer_in_Kashubian_language_in_Oliva_Cathedral_in_Gdańsk.jpg|mały|294x294px|Plata z mòdlëtwą Ò''jcze Nasz'' w [[Archikatédra gduńskô|Archikatedrze w Òlëwie]]]] === Zabëtczi kaszëbsczi pismieniznë === {{Apartny artikel|Kaszëbskô lëteratura}} [[Òbrôzk:638368_Wejherowo-pałac_02.jpg|mały|255x255px|[[Mùzeùm Kaszëbskò-Pòmòrsczi Pismieniznë i Mùzyczi w Wejrowie|Mùzeùm Kaszëbskò-Pòmòrsczi Pismieniznë i Mùzyczi we Wejrowie]] òbsôdô jedne òd nôwikszich zbiérów zrzeszonëch z kaszëbizną]] * W akce przekôzaniégò wsë [[Bòrkòwò (sławieńsczi kréz)|Bòrkòwò]] klôsztorowi w [[Mòrsczé Bùkòwò|Bùkòwie]] z 1304 rokù pòjawiłë sã pierszé słowa zapisóné pò kaszëbskù: „Wenzeke '''''prawi curriwi sin''''' de Solkowe” (Wickò, prawi kùrwi syn ze [[Sëlëchòwò (sławieńsczi kréz)|Sëlëchòwa]]). To dô równak wątplëwòtë, czë kaszëbskô wstôwka do łacyńsczégò tekstu bëła tam òd wiedna, czë nie òsta dopisónô pózni w òdpisu aktu<ref>Bądkowski, L. (1976). ''Odwrócona kotwica''. (pòl.) Zakład Narodowy Imienia Ossolińskich, Wrocłôw, Warszawa, Krakòwò, Gduńsk, 1976; str. 129</ref>. * 1586 – ''Duchowne piesnie D. Marcina Luthera y ynßich naboznich męzow. Zniemieckiego w Slawięsky ięzik wilozone Przes Szymana Krofea... w Gdainsku: przes Jacuba Rhode'', Tetzner 1896: z dolmaczeniô bëtowsczégò pòpa [[Szëmòn Krofej|S. Krofeja]]. * Przechòwiwóny w Państwòwim Archiwùm we Szczecënie tekst lenny przësëdżi z 1618, skłôdóny przez szlachtã z pòréncznégò partu [[Pòmòrsczé Ksãżstwò|Pòmòrsczi]] biwô òpisowóny jakno pòlsczi<ref>''[https://web.archive.org/web/20161002044829/http://zamek.szczecin.pl/sladami/sladami/archiwalia/nowozytne.html Śladami książąt pomorskich – In den Fußstapfen der Pommerschen Herzöge] [online], zamek.szczecin.pl[przëstãp 2017-11-24] [[http://zamek.szczecin.pl/sladami/sladami/archiwalia/nowozytne.html zarchiw]. 2016-10-02].''</ref> abò kaszëbsczi<ref>''Jarosław&nbsp;Kociuba:&nbsp;Pomorze – Praktyczny przewodnik turystyczny po ziemiach Księstwa Pomorskiego.Szczecin&#x3A;&nbsp;Walkowska Wydawnictwo,&nbsp;2012,&nbsp;s.&nbsp;38.'' ISBN&nbsp;978-83-61805-49-6''.''</ref>. * 1643 – ''Mały Catechism D. Marciná Lutherá Niemiecko-Wándalski ábo Slowięski to jestá z Niemieckiego języká w Słowięski wystáwiony na jáwnosc wydan..., w Gdaińsku przes Jerzego Rhetá'', [[Gduńsk]] 1643. Napisóné przez smôłdzyńsczégò pòpa, [[Słëpsk|słëpczana]] [[Michôł Pontanus|Michała Pòntanusa]] (''Michał Pontanus''). * 1643 – ''TRAGEDİA O BOGACZV Ÿ ŁAZARZV z Pisma swiętego wÿięta ÿ Nowo wier∫zęm opisana Polskim'' – dzeło napisóné je pò pòlskù, równak wëstãpiwô tam pòstacjô Kaszëbë Sobieraja, w chtërnégò kwestiach to dô [[Kaszëbizm|kaszëbizmë]]<ref>Kaszëbsczi Institut, [https://kaszubopedia.pl/index.php/glossary/zabytki-jezyka-kaszubskiego/ Zabytki języka kaszubskiego], Kaszubopedia (pòl.), przëstãp z 18.07.2026 r.</ref>. * Smôłdzyńsczé perikòpë, òbrobioné a wëdóné przez [[Friedhelm Hinze|Friedhelma Hinzã]], [[Berlëno]] (''pòrénczné'') 1967. * ''Stôrokaszëbsczi piesnik'', òbrobiony a wëdóny przez [[Friedhelm Hinze|Friedhelma Hinzã]], [[Berlëno]] (''pòrénczné'') 1967. * ''Przësëdżi słowińsczé z Wierzchòcëna,'' òbrobioné przez [[Hana Pòpòwskô-Tabòrskô|Hanã Pòpòwską-Tabòrską]] w 1961. == Znanczi kaszëbsczégò jãzëka == [[Òbrôzk:Dëbeltjãzëkòwi nôdpis na pòżdôwkù w Pùckù.jpg|mały|Dëbeltjãzëkòwi nôdpis na aùtobùsowim pòżdôwkù w [[Pùck|Pùckù]]]] Kaszëbsczi jãzëk wëkazëje wiele pòspólnëch znanków z [[Pòlsczi jãzëk|pòlsczim jãzëkã]] a jegò gwarama. Dlô pòniechtërnëch badérów je to dokôz na brak apartnotë tëch mòwów. Ne pòdobieństwa swiôdczą o blësczim skrewnienim jãzëków, pòchôdanié z [[Lechicczé jãzëczi|karna lechicczich jãzëków]] a cëskù pòlaszëznë, tak sztandardowi, jak nordowòpòlsczich gwarów. Dzél znanków, taczich jak afrikatizacjô mitczich welarnëch spółzwãków w kaszëbiznie doprzëszedł z [[Bòrowiackô gwara|bòrowiacczich gwarów]]<ref name="afr">''Halina&nbsp;Karaś, Afrykatyzacja spółgłosek tylnojęzykowych k’, g’, [w:] Halina&nbsp;Karas, [https://web.archive.org/web/20131115005339/http://www.gwarypolskie.uw.edu.pl/index.php?option=com_content&task=view&id=289&Itemid=58 Leksykon], [w:] Gwary polskie [przëstãp 2010-04-28][[http://www.gwarypolskie.uw.edu.pl/index.php?option=com_content&task=view&id=289&Itemid=58 zarchiw]. 2013-11-15].'' </ref>, a bëtny je téż w [[Krajeńskô gwara|krajeńsczi gwarze]]. To dô téż òdwrotné przëmiarë (np. [[kaszëbienié]] w lubawsczich gwarach<ref name="lub">''Agnieszka&nbsp;Kozłowska, Aleksandra&nbsp;Zimmer, Katarzyna&nbsp;Sucajtys, [https://web.archive.org/web/20131115005247/http://www.gwarypolskie.uw.edu.pl/index.php?option=com_content&task=view&id=650&Itemid=16 Gwara regionu,] [w:] Halina&nbsp;Karas, Opis dialektów polskich, [w:] Gwary polskie [przëstãp 2010-04-28] [[http://www.gwarypolskie.uw.edu.pl/index.php?option=com_content&task=view&id=650&Itemid=16 zarchiw]. 2013-11-15].'' </ref>. Przejimanié pòlsczich znanków przez brëkòwników kaszëbsczégò jãzëka zwóné je [[Pòlaszenié|pòlaszenim]] a ùznôwóné je colemało za jãzëkòwą felã. Òb czas rozwiju [[Zôpadnosłowiańsczé jãzëczi|zôpadnosłowiańsczich mòwów]], jedne znanczi mieniałë sã równoległo, a ewòlucjô drëdżich dąża jinszima stegnama. W przërównanim z rekònstruòwónyma [[Prasłowiańsczi jãzëk|prasłowiańsczima]] a pralechicczima znankama, rozwij kaszëbsczégò jãzëka charakterizëje: * dzélowé ùtrzimanié fòrmë '''TarT''' z prasłowiańsczégò '''TorT''': np. ''gard, parmiéń, darga'' ([[Pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''gród, promień, droga'', [[Czesczi jãzëk|cz.]] hrad, pramen, dráha, [[Górnołużëcczi jãzëk|ùkr.]] ''го́род,'' ''по́ромінь, доро́га'' [horod, pòromiń, doroha]) * w nordowëch gwarach zmitczony spółzwãk przed '''ar''' pòchôdającym z szlabizotwórczégò r, np. ''cwiardi, czwiôrtk'', (pôłniowòkaszëbsczé ''twardi, czwôrtk'', [[Pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''twardy, czwartek'', [[Słowacczi jãzëk|słow.]] ''tvrdý, štvrtok'') * felënk rësznégò '''e''' w nazéwôczu słowów kùńczącëch sã fòrmantama -k, -c, np. ''przódk, kùńc'' ([[Pòlsczi jãzëk|pòl]]. ''przodek, koniec'', [[Słowacczi jãzëk|słow.]] ''predok, koniec'', [[Serbòchòrwacczi jãzëk|sch.]] ''predak, konac'') * [[kaszëbienié]], czëlë przéńscé dôwnëch ''ć'', ''ś'', ''ź'', ''dź'' w ''c'', ''s'', ''z'', ''dz'', np. ''swiat, zëma, zemia, rodzëc'' ([[Pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''świat, zima, ziemia, rodzić'') * dzélowé przemiészanié sã kòntinuantów grëpów '''TelT''' a '''TolT''' (w różnym stãpieniu zanôléżno òd gwarë), np.: młoc, płoc, ([[Pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''mleć, pleć'') Nôszerzi wëstãpòwało w wëmiarłim [[Słowińsczi dialekt|słowińsczim dialekce]], np. ''młókò'' (‘mlékò’) * zachòwanié rësznégò akcentu w nordowëch gwarach (szlachòwno jak w [[Rusczi jãzëk|rusczim]]) * inicjalny akcent w pôłniowim dialekce (szlachòwno jak pò [[Stôropòlsczi jãzëk|stôropòlskù]] abò [[Czesczi jãzëk|czeskù]]) * przéńscé dôwnëch krótczich *i *u *y we szwã, zapisowóną jakno '''ë''', np. ''lëdze, rëba, zëma'' ([[Pòlsczi jãzëk|pòl.]] ludzie, ryba, zima) * [[Afrykatizacjô|afrikatizacjô]] spółzwãków ''k’'' i ''g’'' do [ʧʲ] i [ʤʲ] we wikszoscë dialektów, np. ''dżibczi, czerowac'' ([[Pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''gibki, kierować''). Nôgwësni zaszła w XIX w. w bòrowiackò-krajeńsczich gwarach pòlsczégò jãzëka, rozkòscérzającë sã na nordã do kaszëbsczégò jãzëka, nôsłabi doprzëchôdającë na Słowińszczëznã, dze zaszedł blós dzélã (afrikatizacjô zaszła do [c͡ç] a [ ɟ͡ʝ]) * [[bëlaczenié]] – wëmòwa ''l'' i ''ł'' ([w]) jakno [l] na nordowim pòrénkù<ref name="stone" /> * realizacjô ''sw'' jakno [sj] w òkòlim [[Kòscérzna|Kòscérznë]] i na pôłnié òd Bëtowa (np. ''sjinia'' ‘swinia’, ''Sjónowò'' ‘Swiónowò’)<ref name="stone" /> * proteza przed /ɔ/ a /u/ przez [w] na zôczątkù słowa abò pò lëpnëch a welarnëch spółzwãkach, sparłãczonô we wikszoscë gwarów z przësënienim wëmòwë samòzwãkù w przódk, np. [pwεlε] (ewentualnie [pwɔlε]), ‘pòle’, [mwʉxa] (abò [mwuxa], w pòniechtërnëch gwarach téż [mwyxa]) ‘mùcha’<ref name="stone" />. * samòzwãk ''ô'' ò rozmajiti wëmòwie zanôleżny òd gwarë w môlu prasłowiańsczégò dłudżégò ''a'', szlachòwné pòzmianë zachôdałë téż w pòlsczich dialektach * samòzwãk ''é'' jakno kòntinuant prasłowiańsczégò dłudżégò ''e'', bëtny téż we wielnëch pòlsczich gwarach * ''i'' niezmitczającé, szlachòwné, chòc nié juwerné pòzmianë zaszłë w [[Czesczi jãzëk|czesczim]] a [[Słowacczi jãzëk|słowacczim]] jãzëkù * we wikszoscë gwarów stôrolechicczi krótczi nosowi samòzwãk mô brzëmienié nosowégò a: ''ã'' * pòza pòzycją na kùńcu słowa prasłowiańsczé ''ę'', żlë nie bëło warënków do [[Lechicczi przegłos|lechicczégò przegłosu]], przeszło w ''i'' a ''ë'', np. ''jastrzib, jarzëbina, midzë, wzyc, trzëse''<ref name="Dubisz">''Kaszubskie dialekty. W:&nbsp;''Stanisław&nbsp;Dubisz'',&nbsp;HalinaKaraś,&nbsp;Nijola&nbsp;Kolis:&nbsp;Dialekty i gwary polskie.&nbsp;Wyd.&nbsp;I.Warszawa&#x3A;&nbsp;''Wiedza Powszechna'',&nbsp;1995,&nbsp;s.&nbsp;67–70.'' ISBN&nbsp;83-2140989-X''.''</ref> * ''ą'' wëmôwiô sã jakno nosowé ''ó'', co je gwës przéńscową fòrmą midzë fùl nosowòscą a denazalizacją, do jaczi doszło w niechtërnëch kaszëbsczich gwarach. * òdnosowienié ''ã'' do ''o'' we westrzédnëch gwarach, np. bodo, zobë, roka (bãdã, zãbë, rãka) * przéńscé ''ja-'' w je- i ''ra-'' w ''re-'' na zôczątkù słowa, mni prominentné na nordze Kaszëb; jistną znankã dô w gwarach nordowi Pòlsczi * zamiana spółzwãkòwi zbitczi ''kt'' w cht, np. chto ‘kto’, szlachòwno jak w gwarach [[Szląsczi etnolekt|szląsczégò etnolektu]] czë [[Ùkrajińsczi jãzëk|ùkrajińsczim jãzëkù]]. * przéńscé ''ń'' w ''n'' w nordowëch gwarach * bëtnosc -ń- w pòchódnëch słowa ''jic'', np. ''przińdze'' (pòl. ''przyjdzie''), tak jak w niechtërnëch pòlsczich gwarach * nieskródzony kùnôszk ternégò czasu (fòrmë zortu ''jô szukajã'') na nordã òd Rédë (na pôłnié fòrmë zortu ''jô szukóm'')<ref name="stone" /> * bëtnosc wielnëch germanizmów, òsoblëwie dólnomiemiecczich. Skłôdają sã na kòl 5% słowiznë, przë czim są to tak zapòżëczenia z prasłowiańsczich czasów, jak téż nowszé – bëtné téż w czile pòlsczich gwarach (np. ''draszowac'') a téż specyficzné blós dlô kaszëbsczégò jãzëka (np. ''halac'')<ref name="glisz">''Anna Gliszczyńska.&nbsp;Germanizmy leksykalne południowej kaszubszczyzny (Na materiale książki Bolesława Jażdżewskiego Wspomnienia kaszubskiego „gbura”).&nbsp;„LingVaria”.&nbsp;1&nbsp;(3),&nbsp;s.&nbsp;79–89,&nbsp;2007.&nbsp;Kraków:Uniwersytet Jagielloński.&nbsp;ISSN&nbsp;1896-2122.''</ref> == Fònetika == === Samòzwãczi === {| class="wikitable" |+Samòzwãczi<ref name="web">''Jerzy Treder&#x3A;&nbsp;''Fonetyka i fonologia''.&nbsp;Projekt Rastko Kaszuby.&nbsp;[zarchiwizowane z'' tego adresu''&nbsp;(2016-03-04)].''</ref><ref>Lechosław Jocz''&#x3A;&nbsp;''[http://www.academia.edu/34262515 „Gramatika kaszëbsczégò jãzëka” H. Makurat oczami fonetyka''.'']''&nbsp;[przëstãp 2019-07-21].''</ref> ! !Przednie !Centralne !Tylne |- !Przymknięte | align="center" |i | align="center" |ʉ | align="center" |u |- !Półprzymknięte | align="center" |e | | align="center" |o•õ |- !Średnia | | align="center" |ə | |- !Półotwarte | align="center" |ɛ | align="center" |ɞ | align="center" |ɔ |- !Otwarte | | align="center" |ä•ã | |} <div style="float:left;"> {| class="wikitable mw-collapsible mw-collapsed" style="text-align:center;" ! colspan="8" |''Przëmiarë samòzwãków'' |- !Samòzwãk !Przëmiôr słowa |- |i |d'''i'''c |- |u |dł'''u'''dżi |- |(w)ʉ |k'''ù'''ńc |- |õ |b'''ą'''czk |- |e |dz'''é'''ń |- |o |l'''ó'''d |- |ə |ż'''ë'''c |- |ɛ |l'''e'''wi |- |ɞ |n'''ô'''deja |- |ɔ |j'''o''' |- |ä |m'''a'''dac |- |ã |s'''ã'''zabicé |} </div>Wëmòwa wielnëch samòzwãków je różnô zanôleżno òd gwarë i placu w słowie. === Spółzwãczi === {| class="wikitable" style="text-align:center;" |+Spółzwãczi ! rowspan="2" | ! colspan="2" |Dwalëpné ! colspan="2" |Lëpnozãbné ! colspan="2" |Zãbòwé ! colspan="2" |Dąsłowé ! colspan="2" |Zadąsłowé !Palatalné ! colspan="2" |Welarné !Gôrdzelné |- !<span style="font-size: 70%;">Cwiardé</span> !<span style="font-size: 70%;">[[Palatalizacjô|Zmitczoné]]</span> !<span style="font-size: 70%;">Cwiardé</span> !<span style="font-size: 70%;">[[Palatalizacjô|Zmitczoné]]</span> !<span style="font-size: 70%;">Cwiardé</span> !<span style="font-size: 70%;">[[Palatalizacjô|Zmitczoné]]</span> !<span style="font-size: 70%;">Cwiardé</span> !<span style="font-size: 70%;">[[Palatalizacjô|Zmitczoné]]</span> !<span style="font-size: 70%;">Cwiardé</span> !<span style="font-size: 70%;">[[Palatalizacjô|Zmitczoné]]</span> ! !<span style="font-size: 70%;">Cwiardé</span> !<span style="font-size: 70%;">[[Palatalizacjô|Zmitczoné]]</span> ! |- !Zwiarté |p b |{{IPA|pʲ||}} {{IPA|bʲ||}} |  |  |t̪ d̪ |{{IPA|t̪ʲ||}} {{IPA|d̪ʲ||}} |  |  | | |  |k ɡ | | |- !'''Zwiarto-rësënowé''' |  |  |  |  |t̪͡s̪ d̪͡z̪ |  | |t͡ʃʲ d͡ʒʲ |  |  | | | | |- !Rësënowé |  |  |f v |{{IPA|fʲ||}} {{IPA|vʲ||}} |s̪ z̪ |  | | | |ʃʲ ʒʲ | |x |xʲ |ɦ |- !Nosowé |m |{{IPA|mʲ||}} |  |  |n̪ |  | | | |  |ɲ |[ŋ] | | |- !Półòdemkłé | |  |  |  | |  | | | | |j |w |  | |- !Rësënowò-drëżącé | | | | | | |r̝ | | | | | | | |- !Drëżącé | | | | | | |r |{{IPA|rʲ||}} | | | | | | |- !Bòczné | | | | | | |l |{{IPA|lʲ||}} | | | | | | |} === Akcent === Nordowi akcent je wòlny a dzélã rëszny. Badérowania lingwistów nad nordowim dialektã są wôżné dlô rekònstrukcje pierwòsznégò doraznika w [[Prasłowiańsczi jãzëk|prasłowiańsczim jãzëkù]]. Dlô westrzédnokaszëbsczich gwarów reprezentatiwny béł tpzw. kòlumnowi doraznik. Dzysdniowi westrzédny akcent różni sã równak òd ne kòlumnowégò mòdła. Pôłniowi dialekt charakterizëje sã stałim inicjalnym doraznikã (wëstãpiwającym téż w czesczim, słowacczim, stôropòlsczim jãzëkù czë pòdhalańsczi gwarze)<ref>[http://web.archive.org/web/20180717154256/http://skarbnicakaszubska.pl/akcent/ Ò kaszëbsczim akcence].</ref>. == Bënowô bòkadosc == [[Òbrôzk:Jerozolëma,_kòscel_Pater_noster,_"Òjcze_nasz"_pò_kaszëbskù.JPG|mały|332x332px|[[Jerozolëma]], „Òjcze Nasz” pò kaszëbskù w kòscele Pater Noster na Òliwny Górze]] Kaszëbsczi jãzëk, mimò fónksnérowaniégò na stosënkòwò môłim terenie, charakterizëje sã wiôlgą gwarową rozmajitoscą a apartnoscą. Gwarë ùjimóné są w dialektë, kąsk jinaczi grëpòwóné przez różnëch badérów. ujmowane przez różnych badaczy. Wedle [[Jerzi Tréder|Jerzégò Trédra]] w pòłowie XX w. dzelił sã na ne hewò gwarowé karna<ref name="tred">''Jerzy Treder:&nbsp;''Język, piśmiennictwo i kultura duchowa Kaszubów''. W:&nbsp;Historia, geografia i piśmiennictwo Kaszubów.&nbsp;Jan Mordawski (red.).&nbsp;Gdańsk&#x3A;Wydawnictwo M. Rożak,&nbsp;1999.''</ref>: * [[nordowòkaszëbsczi dialekt]] – gwarë: [[Słowińsczi jãzëk|słowińskô]], [[Kabôtkòwie|kabackô]], òseckô, żarnowskô, gniewińskò-salińskô, bëlacczé (pùckô, chalëpskô, òksëwskô), lëzyńskò-wejrowskô, lesackô, czeleńskô; * [[westrzédnokaszëbsczi dialekt]] – gwarë: strzépskô, żukòwskô, kartëskò-gòrãczińskô, przëwidzkô, stãżëckô, serakòwskò-gòwidlińskô, sëlëczińskô, stëdzyńskô, bòrzëszkòwskô; * [[pôłniowòkaszëbsczi dialekt]] – gwarë: kòscerskô, lëpùskô, bruskò-wielewskô, kònarskô. W ''Dialektach i gwarach polskich'' wëmienioné są: * [[bëlacczé gwarë]] * [[Słowińsczi jãzëk|słowińskô gwara]] † * [[kabackô gwara]] (główczëckô) † * [[Pôłniowòkaszëbsczi dialekt|zôbòrsczé gwarë]] * [[Bòrowiackô gwara|tëcholsczé]] i [[Krajeńskô gwara|krajeńsczé gwarë]] jakno pòstrzédné midzë kaszëbsczim jãzëkã a wiôlgòpòlsczim dialektã pòlsczégò jãzëka, chtërne równak wic rechòwóné są do bezsprzéczno pòlsczich gwarów<ref name="przew">''Halina&nbsp;Karaś, Zakres Przewodnika, [w:] Halina&nbsp;Karas, [https://web.archive.org/web/20131114231902/http://www.gwarypolskie.uw.edu.pl/index.php?option=com_content&task=view&id=6&Itemid=52 Wprowadzenie do przewodnika,] [w:] Gwary polskie [przëstãp 2010-04-28] [[http://www.gwarypolskie.uw.edu.pl/index.php?option=com_content&task=view&id=6&Itemid=52 zarchiw.] 2013-11-14].''</ref>. == Przëpisë == [[Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura]] [[Kategòrëjô:Zôpadnosłowiańsczé jãzëczi]] [[Kategòrëjô:Kaszëbsczi jãzëk]] [[Kategòrëjô:Strony z nieprzejrzanymi tłumaczeniami]] tum3uw5rwah0qsqve5bsiu36f119xt8 208607 208606 2026-07-18T18:11:00Z Terrus38 14026 /* */ dzëka Orbitminis za zmerkanié tëch fragmentów, jaczé jô zabéł òbrobic 208607 wikitext text/x-wiki {{Jãzëk| farwa=E3A329| farba=ffffff| apartne miono=kaszëbsczi jãzëk| kraj, òbénda1= [[Pòlskô]], [[Kanada]]| lëczba=89198 (wedle nôrodnégò spisënkù 2021)| môl=-| rodzëzna=[[Indoeùropejsczé jãzëczi]]<br /> * [[Słowiańsczé jãzëczi]] ** [[Zôpadnosłowiańsczé jãzëczi]] *** [[Lechicczé jãzëczi]] **** [[Pòmòrsczi jãzëk]] ***** Kaszëbsczi jãzëk| alfabét=[[łacyńsczi alfabét|łacyńsczi]]| kraj, òbénda2=Òd 2005 rokù w [[Pòlskô|Pòlsce]] [[regionalny jãzëk]], wprowadzony do 5 ùrzãdów gminë jakno [[pòmòcny jãzëk]] w [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]]| agencëjô= [[Radzëzna Kaszëbsczégò Jãzëka]][http://www.kaszubi.pl/o/rjk/]| iso1=-| iso2=[http://www.loc.gov/standards/iso639-2/php/langcodes-keyword.php?SearchTerm=csb&SearchType=ALL&Submit=Go] csb| iso3=[http://www.sil.org/iso639-3/codes.asp?order=639_3&letter=c csb]| sil=CSB [http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=csb]| kòd=csb| znankównik=Kaszëbskô| jãzëk=kaszëbsczi|znankòwnik2=kaszëbsczégò }} '''Kaszëbsczi jãzëk''' – [[Zôpadnosłowiańsczé jãzëczi|zôpadnosłowiańsczi]], [[Lechicczé jãzëczi|lechicczi]] jãzëk. Z prawnégò pòzdrzatkù je w Pòlsce regionalnym jãzëkã. Kaszëbsczi jãzëk brëkùje w domôcy kòmùnikacje 89,2 tës.<ref>[https://drive.google.com/file/d/1M3NBlre4iJs6NM3ff9_Y-y_j-b-aolwP/view Grafika Głównégò Sztatisticznégò Ùrzãdu we Gduńskù] na spòdlim Nôrodnégò Òglowégò Spisënkù z 2021 rokù, Google Disk, przëstãp z 18.07.2026 r.</ref> òsób. Je jedurną żëwą pòòstałoscą słowiańsczich pòmòrsczich dialektów. Słëchô karnu [[Lechicczé jãzëczi|lechicczich jãzëków]]; je blësczi pòlsczémù jãzëkòwi a widzec je w nim téż cësk [[Dólnomiemiecczi jãzëk|dólnomiemiecczégò]]. Nôstarszi kaszëbsczi zôpisk pòchôdô z 1304 r., przë czim je to blós kaszëbskô fraza bënë łacyńsczégò tekstu. Za nôstarszé kaszëbsczi drëczi trzimóné są ''Duchowne piesnie Dra Marcina Luthera i inszich naboznich męzow'' [[Szëmòn Krofej|Szëmòna Krofeja]] z 1586 rokù a ''Mały Catechism Niemiecko Wándalski abo Slowięski'' [[Michôł Pontanus|Michała Pòntanusa]] z 1643 rokù, chòc wôrt je nadczidnąc, że są to pòlskòjãzëkòwé tekstë, jaczé zamikają w se [[Kaszëbizm|kaszëbizmë]], a nié tekstë zapisóné dëcht pò kaszëbskù<ref name="ele">''Gerald Stone:&nbsp;Cassubian. W:&nbsp;[http://www.google.com/books?id=CPX2xgmVe9IC&printsec=frontcover&hl=pl&source=gbs_v2_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Encyclopedia of the languages of Europe.]&nbsp;Glanville Price (red.).&nbsp;Oksford&#x3A;Blackwell,&nbsp;1998,&nbsp;s.&nbsp;49–50.'' ISBN&nbsp;0-631-19286-7''.''</ref>. Prekùrsorã mòderny kaszëbsczi pismieniznë béł ale [[Florión Cenôwa]], aùtór wëdónégò w 1879 rokù w [[Pòznanié|Pòznanim]] dokazu pt. ''Zarés do Grammatikj Kašébsko-Słovjnskjè Mòvé''. Kaszëbsczi jãzëk fónksnérëje tak w fòrmie òdmianów ò nisczim prestiżu, włôscëwim dlô wiesczich òbéńdów, jak i w fòrmie [[Sztandardowi jãzëk|sztandardowégò jãzëka]], brëkòwónégò w lëteraturze, szkòłowi edukacji a akademicczim diskùrsu<ref>Nicole&nbsp;Dołowy-Rybińska'', [http://books.google.com/books?id=FKwlDwAAQBAJ&pg=PA133 „Nikt za nas tego nie zrobi”. Praktyki językowe i kulturowe młodych aktywistów mniejszości językowych Europy,] Torń: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, 2017, s. 133,'' ISBN&nbsp;978-8-3231-3722-1'','' OCLC''&nbsp;''1003893171''.''</ref><ref name="d">''Nicole&nbsp;Dołowy-Rybińska, [http://books.google.com/books?id=lQ9UDgAAQBAJ&pg=PA188 The Kashubian language past and present: between compulsory assimilation and regional recognition], [w:] Delyn&nbsp;Day, Poia&nbsp;Rewi, Rawinia&nbsp;Higgins (red.), The Journeys of Besieged Languages, Newcastle upon Tyne: Cambridge Scholars Publishing, 2016, s. 179–194,'' ISBN&nbsp;978-1-4438-7087-0'','' ISBN&nbsp;978-1-4438-9943-7'','' OCLC''&nbsp;''965475918 ''(<abbr>an.</abbr>), zdrzë s. 188.''</ref>. Kòdifikacjô kaszëbsczi lëteracczi normë wcyg warô, a wôżną ji cezurą bëło ùstalenié terôczasny òrtografie we wënikù kómpromisu z 1996 rokù. == Sztatus kaszëbsczégò jãzëka == === Prawny sztatus === Prawny sztatus kaszëbsczégò w Pòlsce regùlëje ùstôw z 6 stëcznika 2005 r. ò nôrodnëch a etnicznëch mniészëznach a regionalnym jãzëkù, òpisëjącë gò jakno [[regionalny jãzëk]]<ref name="ustawa">Ustawa z dnia 6 stycznia 2005 r. o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz o języku regionalnym ({{Dziennik Ustaw|2026|75}}).</ref>. Zgòdą z ùstawã to dô mòżlëwòsc brëkòwaniô w gminnëch ùrzãdach, òkòma [[Pòlsczi jãzëk|pòlsczégò jãzëka]], kaszëbsczégò jakno pòmòcniczégò jãzëka – pierszô dokòna te [[gmina Parchòwò]] leżącô w [[Bëtowsczi kréz|bëtowsczim krézu]]. W 2003 rokù kaszëbsczémù jãzëkòwi òstôł nadóny trzëlëtrowi midzënôrodny kòd CSB wedle normë [[ISO 639]]-2. 1 czerwińca 2009 r. w Pòlsce zaczã dzejac [[Eùropejskô Kôrta Regionalnëch abò Miészëznowëch Jãzëków|Eùropejskô kôrta regionalnëch abò mniészëznowëch jãzëków]]<ref name="karta">Europejska Karta języków regionalnych lub mniejszościowych, sporządzona w Strasburgu dnia 5 listopada 1992 r. ({{Dziennik Ustaw|2009|137|1121}}).</ref>. Zgòdą z przëjimnionym w czerwińcu 2015 rokù ùstawã ò regionalnym jãzëkù to miało dac pòzwòlenié na brëkòwanié ne jãzëka nié le w gminnëch ùrzãdach, ale téż krézowëch. Prezydent RP [[Andrzéj Duda]] zawetowôł równak ùstôw [[27 pazdzérznika|27 pajicznika]] 2015 roku i nie wszedł òn w żëcé<ref>''Bogusław&nbsp;Wyderka, Joanna&nbsp;Dybowska, Kazimierz&nbsp;Szczygielski, Wiktor&nbsp;Krajniak, Maria&nbsp;Wagińska-Marzec, Rocznik Ziem Zachodnich: Tom 2, Ośrodek „Pamięć i Przyszłość” [przëstãp 2020-06-07] (<abbr>pòl.</abbr>).''</ref>. === Kaszëbsczi jãzëk w edukacje === W szkòłowim rokù 2025-2026 to dało 374 szkòłë, w jaczich 25 252 szkòlôków ùczi sã kaszëbsczégò jãzëka<ref name="gkasz">https://dane.gov.pl/pl/dataset/276,nauka-jezykow-mniejszosci-narodowych-etnicznych-i-jezyka-regionalnego/resource/1593258/table?page=1&per_page=20&q=jezykmniejszo%C5%9Bci%20kaszubski&sort=col21</ref><ref>https://www.facebook.com/kaszubi/posts/pfbid02xq1U4JptnSyUXWDePncrpy3E4oerqoxiPBHDWxKCoTfrPrb9KDgoHe5yjKruhuL9l</ref>. Òd 2005 rokù jistnieje mòżebnosc zdôwaniô z niegò maturalnégò egzaminu<ref name="cke">''[http://www.cke.edu.pl/podstrony/inform_matur/kaszubski.pdf Informator maturalny od 2005 roku z języka kaszubskiego].&nbsp;Centralna komisja egzaminacyjna.''</ref>. Pò kaszëbskù wëdôwóné je zacht lëteraturë, cządniczi, emitowóné są regionalné radiowé a telewizyjné programë. W kaszëbsczim jãzëkù twòrzoné są rozmajité internetowé zamkłoscë na platfòrmach taczich jak [[YouTube]], [[Facebook]], [[Instagram]] czë [[TikTok]], kaszëbsczi brëkòwóny biwô téż w reklamach. Pò kaszëbskù òdprôwiónô je téż lëturgiô słowa w pòniechtërnëch kòscołach. Na [[Gduńsczi Ùniwersytet|Gduńsczim Ùniwersytece]] òd 2009 rokù na czerënkù pòlskô filologiô prowadzonô bëła szkólnô szpecjalnosc – naùczanié pòlsczégò jãzëka a wiedzë ò kaszëbsczim jãzëkù a kùlturze ([[kaszëbistika]])<ref name="ug">[https://web.archive.org/web/20130804202709/http://www.polonistyka.fil.ug.edu.pl/pl/oferta_studiow/ Oferta studiów''.'']''&nbsp;Instytut Filologii Polskiej Uniwersytetu Gdańskiego.&nbsp;[przëstãp 2010-05-08].&nbsp;[[http://www.polonistyka.fil.ug.edu.pl/pl/oferta_studiow zarchiw]. &nbsp;2013-08-04].''</ref>. W 2014 roku pòwstôł równak apartny czerënk: [[kaszëbskô etnofilologiô]], czësto namieniony kaszëbiznie. Prowadzenié tegò zortu sztudiów je wëpôłnienim 8. artikla òbrzészny w Pòlsce [[Eùropejskô Kôrta Regionalnëch abò Miészëznowëch Jãzëków|Eùropejsczi kôrtë regionalnëch i mniészëznowëch jãzëków]], jaczi tikô sã mòżebnoscë nôùczi regionalnëch jãzëków na wszëtczich niwiznach – òd [[Dzecnica|przedszkólny]] do [[Ùniwersytet|ùniwersytecczi]]. === Klasyfikacyjné kòntrowersje === [[Òbrôzk:Polska-dialekty_wg_Urbańczyka.PNG|mały|300x300px|Kaszëbskô mòwa na kôrce pòlsczich dialektów wedle [[Stanisłôw Ùrbańczik|Stanisława Ùrbańczika]]]] W XIX w. zaczãłë pòjawiac sã pierszé głosë ò apartnoce kaszëbsczi mòwë jakno samòstójnégò słowiańsczégò jãzëka. W XX stalatim wikszosc pòlsczich [[Lingwistika|jãzëkòznajarzów]] bëło bòga, co kaszëbskô mòwa słëchô pòlsczémù jãzëkòwi na niwie dialektu. Dzysdnia w lingwistice kaszëbskô mòwa traktowónô je jakno samòstójny jãzëk<ref name="hall">''T.A.&nbsp;Hall.&nbsp;Typological generalizations concerning secondary palatalization.&nbsp;„Lingua”.&nbsp;110&nbsp;(1),&nbsp;s.&nbsp;1–25,styczeń 2000.&nbsp;Elsevier Science B.V.'' DOI'':'' 10.1016/S0024-3841(99)00017-0''.&nbsp;ISSN&nbsp;0024-3841.''</ref><ref name="rubach">Jerzy&nbsp;Rubach''.&nbsp;Polish palatalization in derivational optimality theory.&nbsp;„Lingua”.&nbsp;113&nbsp;(3),&nbsp;s.&nbsp;197–237,&nbsp;marzec 2003.&nbsp;Elsevier Science B.V.'' DOI'':'' 10.1016/S0024-3841(02)00054-2''.&nbsp;ISSN&nbsp;0024-3841.''</ref><ref name="zb">''Zofia&nbsp;Brzostek:&nbsp;Palatalizacja obstruentów w teorii optymalności z perspektywy języków angielskiego i kaszubskiego (doktorsczi dokôz).&nbsp;Warszawa&#x3A;Uniwersytet Warszawski,&nbsp;2007.''</ref><ref name="kk">''Kazutaka&nbsp;Kurisu.&nbsp;Palatalisability via feature compatibility.&nbsp;„Phonology”.&nbsp;26,&nbsp;s.&nbsp;437–475,&nbsp;2009.Cambridge University Press.'' DOI'':'' 10.1017/S0952675709990236''.&nbsp;ISSN&nbsp;0952-6757.''</ref>, tej-sej ze zastrzégą, co niechtërny badérowie klasyfikùją gò jakno pòlsczi dialekt<ref name="stone">Gerald Stone:&nbsp;Cassubian. W:&nbsp;''The Slavonic languages''.&nbsp;Bernard Comrie, Greville G. Corbett (red.).&nbsp;Londin/Nowi Jork&#x3A;&nbsp;Routledge,1993,&nbsp;s.&nbsp;759–794. ISBN&nbsp;0-415-04755-2.</ref>. To dô równak téż XXI-wieczné dokazë, w jaczich wësënionô je téza ò pòstrzédnym sztatusu kaszëbiznë midzë samòstójnym jãzëkã a pòlsczim dialektã<ref name="kash">''Kashubian and Slovincian. W:&nbsp;Roland Sussex, Paul V. Cubberley:&nbsp;The Slavic languages.&nbsp;Cambridge&#x3A;Cambridge University Press,&nbsp;2006,&nbsp;s.&nbsp;97–98.'' ISBN&nbsp;978-0-521-22315-7''.''</ref>. Sytuacjô kaszëbsczégò a pòlsczégò jãzëka biwô przërównywónô do sytuacje [[Biôłorusczi jãzëk|biôłorusczégò]] a [[Rusczi jãzëk|rusczégò jãzëka]] w XX w. abò dólnomiemiecczégò a wësokòmiemiecczégò<ref name="kash" />. Czesczi lingwista Vít Dovalil pòdôwô kaszëbsczi jãzëk jakno eszczisz dialektizowóny (z dejologicznëch przëczënów), trzimiącë jegò sytuacjã za jistną jak relacjô midzë regionalnyma jãzëkama [[Francjô|Francje]] a [[Francësczi jãzëk|francësczim jãzëkã]] czë [[Sardińsczi jãzëk|sardińsczim]] a [[Italsczi jãzëk|włosczim jãzëkã]]<ref name="dovalil2017">Vít&nbsp;Dovalil'', Jazyk typu Ausbau – Jazyk typu Abstand, [w:] Petr&nbsp;Karlík,'' Marek&nbsp;Nekula'','' Jana&nbsp;Pleskalová ''(red.), Nový encyklopedický slovník češtiny, 2017 (<abbr>cz.</abbr>).''</ref>. To dô téż teòriã, wedle jaczi kaszëbsczi béł dôwni apartnym jãzëkã, ale òb czas swòjégò rozwiju pòlsczi jãzëk wëwiarł na nim tak wiôldżi cësk, że z synchroniczny perspektiwë mòże na niegò zdrzec jakno na pòlsczi dialekt. Sëlné zjinaczi pòd cëskã jãzëkòwégò kòntaktu drãgò je ùjic w ramë tradicyjny klasyfikacje, z czegò dzélã wënikają niechtërne wątplëwòtë co do sztatusu kaszëbsczégò jãzëka<ref>''Mariusz&nbsp;Filip, Od Kaszubów do Niemców: Tożsamość Słowińców z perspektywy antropologii historii, Poznań: Wydawnictwo Nauka i Innowacje, 2012, 125, przëp. 121,'' ISBN&nbsp;978-83-63795-09-2'','' OCLC''&nbsp;''855590144''.''</ref>. == Pisënk == {{Apartny artikel|Kaszëbsczi alfabét}} [[Florión Cenôwa]], badéra kaszëbiznë a pierszi mòderny kaszëbsczi dzejôrz ë aùtór, stwòrził do zapisënkù kaszëbsczégò jãzëka apartny alfabet, chtëren miôł bëc dopasowóny do jegò fòneticznëch znanków. Pisënk ten nie zwëskôł ale wikszi pòpùlarnotë i pózniészi aùtorzë, np. [[Hieronim Derdowsczi|Jarosz Derdowsczi]] zapisowelë kaszëbsczi jãzëk pòlsczim alfabetã, co miało bëc przëstãpniészé dlô czëtińców. W pózniészich latach fónksnérowałë pisënczi mdącé kòntinuacją Cenôwiny szkòłë pismieniznë (brëkòwóné m.jin. przez [[Friedrich Lorentz|Friedricha Lorentza]], [[Jón Kôrnowsczi|Jana Kôrnowsczégò]], [[Aleksander Majkòwsczi|Aleksandra Majkòwsczégò]], [[Jan Rómpsczi|Jana Rómpsczégò]]) a téż pisënczi blëższé pòlsczi òrtografii (brëkòwóné m.jin. przez [[Jón Kôrnowsczi|Jana Kôrnowsczégò]], [[Sztefón Bieszk|Sztefana Bieszka]], [[Bernat Zëchta|Bernata Zëchtã]]). 13 maja 1996 rokù òstôł pòdpisóny ''Protokół uzgodnień co do zasad pisowni kaszubskiej –'' kómpromis, chtërnégò brzadã bëło pòwstanié dzysdniowi kaszëbsczi òrtografie<ref>Kożyczkowska A., Ellwart J., ''[https://przegladpedagogiczny.ukw.edu.pl/archive/article/88/1/article.pdf „Obowiązkiem każdego obywatela jest być najpierw dobrym państwowcem”¹. Obywatelstwo i/a etniczność czytana w świetle koncepcji państwa i wychowania państwowego Kazimierza Sośnickiego (aspekty)]'' (pòl.) [w:] Przegląd Pedagogiczny, 2018, numer 2; Bëdgòszcz, 2018</ref>. Łącził òn òba żochë i regùlowôł diskùsyjné kwestie jak: 1. zôpis nosowégò samòzwãkù jakno ''ã'' 2. zôpis ôrtu ''czedë, dżąc'' (nié: ''cziedë, dżiąc'' ani ''kjedë, gjąc'') ; 3. pisanié ''ł'' w fòrmach ùszłégò czasu ôrtu ''mógł, rzekł, piekł''; 4. całownô rezygnacjô ze znakù j w mitczący fónkcji; 5. pisanié samòzwãków u i o na zôczątkù słowa i pò spółzwãkach p, b, m, w, f k, g, ch (téż h) wedle ùznaniô: bez sztriszka abò ze sztriszkã (pòtemù RKJ zmienia pòdéńscé, dzysdnia zgòdą z ji doradama mùszi pisac sztriszk wiedno w taczich przëpôdkach)<ref>Pomierska, J., Pažđerski, D.V., Treder, J. ''Jãzëk kaszëbsczi'', str. 247 Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié. Gduńsk, 2015</ref>. [[Òbrôzk:Kashubian_keyboard_layout.png|mały|230x230px|Kaszëbsczi ùkłôd kluczplatë]] Kaszëbsczi alfabet skłôdô sã z 31 lëtrów a [[Digraf|digrafë]] ''ch'', ''cz'', ''dz'', ''dż'', ''rz'' i ''sz'': {| class="standard" cellpadding="5" style="font-size: 1.3em; line-height: 2.5em; text-align: center;" | style="«width:3em;»" |Aa | style="«width:3em;»" |[[Ą|Ąą]] | style="«width:3em;»" |[[Ã|Ãã]] | style="«width:3em;»" |Bb | style="«width:3em;»" |Cc | style="«width:3em;»" |Dd | style="«width:3em;»" |Ee | style="«width:3em;»" |[[É|Éé]] | style="«width:3em;»" |[[Ë|Ëë]] | style="«width:3em;»" |Ff |- | style="«width:3em;»" |Gg | style="«width:3em;»" |Hh | style="«width:3em;»" |Ii | style="«width:3em;»" |Jj | style="«width:3em;»" |Kk | style="«width:3em;»" |Ll | style="«width:3em;»" |[[Ł|Łł]] | style="«width:3em;»" |Mm | style="«width:3em;»" |Nn | style="«width:3em;»" |[[Ń|Ńń]] |- | style="«width:3em;»" |Oo | style="«width:3em;»" |[[Ò|Òò]] | style="«width:3em;»" |[[Ó|Óó]] | style="«width:3em;»" |[[Ô|Ôô]] | style="«width:3em;»" |Pp | style="«width:3em;»" |Rr | style="«width:3em;»" |Ss | style="«width:3em;»" |Tt | style="«width:3em;»" |Uu | style="«width:3em;»" |[[Ù|Ùù]] |- | style="«width:3em;»" |Ww | style="«width:3em;»" |Yy | style="«width:3em;»" |Zz | style="«width:3em;»" |[[Ż|Żż]] |} [[Òbrôzk:Plaque_with_Lord's_Prayer_in_Kashubian_language_in_Oliva_Cathedral_in_Gdańsk.jpg|mały|294x294px|Plata z mòdlëtwą Ò''jcze Nasz'' w [[Archikatédra gduńskô|Archikatedrze w Òlëwie]]]] === Zabëtczi kaszëbsczi pismieniznë === {{Apartny artikel|Kaszëbskô lëteratura}} [[Òbrôzk:638368_Wejherowo-pałac_02.jpg|mały|255x255px|[[Mùzeùm Kaszëbskò-Pòmòrsczi Pismieniznë i Mùzyczi w Wejrowie|Mùzeùm Kaszëbskò-Pòmòrsczi Pismieniznë i Mùzyczi we Wejrowie]] òbsôdô jedne òd nôwikszich zbiérów zrzeszonëch z kaszëbizną]] * W akce przekôzaniégò wsë [[Bòrkòwò (sławieńsczi kréz)|Bòrkòwò]] klôsztorowi w [[Mòrsczé Bùkòwò|Bùkòwie]] z 1304 rokù pòjawiłë sã pierszé słowa zapisóné pò kaszëbskù: „Wenzeke '''''prawi curriwi sin''''' de Solkowe” (Wickò, prawi kùrwi syn ze [[Sëlëchòwò (sławieńsczi kréz)|Sëlëchòwa]]). To dô równak wątplëwòtë, czë kaszëbskô wstôwka do łacyńsczégò tekstu bëła tam òd wiedna, czë nie òsta dopisónô pózni w òdpisu aktu<ref>Bądkowski, L. (1976). ''Odwrócona kotwica''. (pòl.) Zakład Narodowy Imienia Ossolińskich, Wrocłôw, Warszawa, Krakòwò, Gduńsk, 1976; str. 129</ref>. * 1586 – ''Duchowne piesnie D. Marcina Luthera y ynßich naboznich męzow. Zniemieckiego w Slawięsky ięzik wilozone Przes Szymana Krofea... w Gdainsku: przes Jacuba Rhode'', Tetzner 1896: z dolmaczeniô bëtowsczégò pòpa [[Szëmòn Krofej|S. Krofeja]]. * Przechòwiwóny w Państwòwim Archiwùm we Szczecënie tekst lenny przësëdżi z 1618, skłôdóny przez szlachtã z pòréncznégò partu [[Pòmòrsczé Ksãżstwò|Pòmòrsczi]] biwô òpisowóny jakno pòlsczi<ref>''[https://web.archive.org/web/20161002044829/http://zamek.szczecin.pl/sladami/sladami/archiwalia/nowozytne.html Śladami książąt pomorskich – In den Fußstapfen der Pommerschen Herzöge] [online], zamek.szczecin.pl[przëstãp 2017-11-24] [[http://zamek.szczecin.pl/sladami/sladami/archiwalia/nowozytne.html zarchiw]. 2016-10-02].''</ref> abò kaszëbsczi<ref>''Jarosław&nbsp;Kociuba:&nbsp;Pomorze – Praktyczny przewodnik turystyczny po ziemiach Księstwa Pomorskiego.Szczecin&#x3A;&nbsp;Walkowska Wydawnictwo,&nbsp;2012,&nbsp;s.&nbsp;38.'' ISBN&nbsp;978-83-61805-49-6''.''</ref>. * 1643 – ''Mały Catechism D. Marciná Lutherá Niemiecko-Wándalski ábo Slowięski to jestá z Niemieckiego języká w Słowięski wystáwiony na jáwnosc wydan..., w Gdaińsku przes Jerzego Rhetá'', [[Gduńsk]] 1643. Napisóné przez smôłdzyńsczégò pòpa, [[Słëpsk|słëpczana]] [[Michôł Pontanus|Michała Pòntanusa]] (''Michał Pontanus''). * 1643 – ''TRAGEDİA O BOGACZV Ÿ ŁAZARZV z Pisma swiętego wÿięta ÿ Nowo wier∫zęm opisana Polskim'' – dzeło napisóné je pò pòlskù, równak wëstãpiwô tam pòstacjô Kaszëbë Sobieraja, w chtërnégò kwestiach to dô [[Kaszëbizm|kaszëbizmë]]<ref>Kaszëbsczi Institut, [https://kaszubopedia.pl/index.php/glossary/zabytki-jezyka-kaszubskiego/ Zabytki języka kaszubskiego], Kaszubopedia (pòl.), przëstãp z 18.07.2026 r.</ref>. * Smôłdzyńsczé perikòpë, òbrobioné a wëdóné przez [[Friedhelm Hinze|Friedhelma Hinzã]], [[Berlëno]] (''pòrénczné'') 1967. * ''Stôrokaszëbsczi piesnik'', òbrobiony a wëdóny przez [[Friedhelm Hinze|Friedhelma Hinzã]], [[Berlëno]] (''pòrénczné'') 1967. * ''Przësëdżi słowińsczé z Wierzchòcëna,'' òbrobioné przez [[Hana Pòpòwskô-Tabòrskô|Hanã Pòpòwską-Tabòrską]] w 1961. == Znanczi kaszëbsczégò jãzëka == [[Òbrôzk:Dëbeltjãzëkòwi nôdpis na pòżdôwkù w Pùckù.jpg|mały|Dëbeltjãzëkòwi nôdpis na aùtobùsowim pòżdôwkù w [[Pùck|Pùckù]]]] Kaszëbsczi jãzëk wëkazëje wiele pòspólnëch znanków z [[Pòlsczi jãzëk|pòlsczim jãzëkã]] a jegò gwarama. Dlô pòniechtërnëch badérów je to dokôz na brak apartnotë tëch mòwów. Ne pòdobieństwa swiôdczą o blësczim skrewnienim jãzëków, pòchôdanié z [[Lechicczé jãzëczi|karna lechicczich jãzëków]] a cëskù pòlaszëznë, tak sztandardowi, jak nordowòpòlsczich gwarów. Dzél znanków, taczich jak afrikatizacjô mitczich welarnëch spółzwãków w kaszëbiznie doprzëszedł z [[Bòrowiackô gwara|bòrowiacczich gwarów]]<ref name="afr">''Halina&nbsp;Karaś, Afrykatyzacja spółgłosek tylnojęzykowych k’, g’, [w:] Halina&nbsp;Karas, [https://web.archive.org/web/20131115005339/http://www.gwarypolskie.uw.edu.pl/index.php?option=com_content&task=view&id=289&Itemid=58 Leksykon], [w:] Gwary polskie [przëstãp 2010-04-28][[http://www.gwarypolskie.uw.edu.pl/index.php?option=com_content&task=view&id=289&Itemid=58 zarchiw]. 2013-11-15].'' </ref>, a bëtny je téż w [[Krajeńskô gwara|krajeńsczi gwarze]]. To dô téż òdwrotné przëmiarë (np. [[kaszëbienié]] w lubawsczich gwarach<ref name="lub">''Agnieszka&nbsp;Kozłowska, Aleksandra&nbsp;Zimmer, Katarzyna&nbsp;Sucajtys, [https://web.archive.org/web/20131115005247/http://www.gwarypolskie.uw.edu.pl/index.php?option=com_content&task=view&id=650&Itemid=16 Gwara regionu,] [w:] Halina&nbsp;Karas, Opis dialektów polskich, [w:] Gwary polskie [przëstãp 2010-04-28] [[http://www.gwarypolskie.uw.edu.pl/index.php?option=com_content&task=view&id=650&Itemid=16 zarchiw]. 2013-11-15].'' </ref>. Przejimanié pòlsczich znanków przez brëkòwników kaszëbsczégò jãzëka zwóné je [[Pòlaszenié|pòlaszenim]] a ùznôwóné je colemało za jãzëkòwą felã. Òb czas rozwiju [[Zôpadnosłowiańsczé jãzëczi|zôpadnosłowiańsczich mòwów]], jedne znanczi mieniałë sã równoległo, a ewòlucjô drëdżich dąża jinszima stegnama. W przërównanim z rekònstruòwónyma [[Prasłowiańsczi jãzëk|prasłowiańsczima]] a pralechicczima znankama, rozwij kaszëbsczégò jãzëka charakterizëje: * dzélowé ùtrzimanié fòrmë '''TarT''' z prasłowiańsczégò '''TorT''': np. ''gard, parmiéń, darga'' ([[Pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''gród, promień, droga'', [[Czesczi jãzëk|cz.]] hrad, pramen, dráha, [[Górnołużëcczi jãzëk|ùkr.]] ''го́род,'' ''по́ромінь, доро́га'' [horod, pòromiń, doroha]) * w nordowëch gwarach zmitczony spółzwãk przed '''ar''' pòchôdającym z szlabizotwórczégò r, np. ''cwiardi, czwiôrtk'', (pôłniowòkaszëbsczé ''twardi, czwôrtk'', [[Pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''twardy, czwartek'', [[Słowacczi jãzëk|słow.]] ''tvrdý, štvrtok'') * felënk rësznégò '''e''' w nazéwôczu słowów kùńczącëch sã fòrmantama -k, -c, np. ''przódk, kùńc'' ([[Pòlsczi jãzëk|pòl]]. ''przodek, koniec'', [[Słowacczi jãzëk|słow.]] ''predok, koniec'', [[Serbòchòrwacczi jãzëk|sch.]] ''predak, konac'') * [[kaszëbienié]], czëlë przéńscé dôwnëch ''ć'', ''ś'', ''ź'', ''dź'' w ''c'', ''s'', ''z'', ''dz'', np. ''swiat, zëma, zemia, rodzëc'' ([[Pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''świat, zima, ziemia, rodzić'') * dzélowé przemiészanié sã kòntinuantów grëpów '''TelT''' a '''TolT''' (w różnym stãpieniu zanôléżno òd gwarë), np.: młoc, płoc, ([[Pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''mleć, pleć'') Nôszerzi wëstãpòwało w wëmiarłim [[Słowińsczi dialekt|słowińsczim dialekce]], np. ''młókò'' (‘mlékò’) * zachòwanié rësznégò akcentu w nordowëch gwarach (szlachòwno jak w [[Rusczi jãzëk|rusczim]]) * inicjalny akcent w pôłniowim dialekce (szlachòwno jak pò [[Stôropòlsczi jãzëk|stôropòlskù]] abò [[Czesczi jãzëk|czeskù]]) * przéńscé dôwnëch krótczich *i *u *y we szwã, zapisowóną jakno '''ë''', np. ''lëdze, rëba, zëma'' ([[Pòlsczi jãzëk|pòl.]] ludzie, ryba, zima) * [[Afrykatizacjô|afrikatizacjô]] spółzwãków ''k’'' i ''g’'' do [ʧʲ] i [ʤʲ] we wikszoscë dialektów, np. ''dżibczi, czerowac'' ([[Pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''gibki, kierować''). Nôgwësni zaszła w XIX w. w bòrowiackò-krajeńsczich gwarach pòlsczégò jãzëka, rozkòscérzającë sã na nordã do kaszëbsczégò jãzëka, nôsłabi doprzëchôdającë na Słowińszczëznã, dze zaszedł blós dzélã (afrikatizacjô zaszła do [c͡ç] a [ ɟ͡ʝ]) * [[bëlaczenié]] – wëmòwa ''l'' i ''ł'' ([w]) jakno [l] na nordowim pòrénkù<ref name="stone" /> * realizacjô ''sw'' jakno [sj] w òkòlim [[Kòscérzna|Kòscérznë]] i na pôłnié òd Bëtowa (np. ''sjinia'' ‘swinia’, ''Sjónowò'' ‘Swiónowò’)<ref name="stone" /> * proteza przed /ɔ/ a /u/ przez [w] na zôczątkù słowa abò pò lëpnëch a welarnëch spółzwãkach, sparłãczonô we wikszoscë gwarów z przësënienim wëmòwë samòzwãkù w przódk, np. [pwεlε] (ewentualnie [pwɔlε]), ‘pòle’, [mwʉxa] (abò [mwuxa], w pòniechtërnëch gwarach téż [mwyxa]) ‘mùcha’<ref name="stone" />. * samòzwãk ''ô'' ò rozmajiti wëmòwie zanôleżny òd gwarë w môlu prasłowiańsczégò dłudżégò ''a'', szlachòwné pòzmianë zachôdałë téż w pòlsczich dialektach * samòzwãk ''é'' jakno kòntinuant prasłowiańsczégò dłudżégò ''e'', bëtny téż we wielnëch pòlsczich gwarach * ''i'' niezmitczającé, szlachòwné, chòc nié juwerné pòzmianë zaszłë w [[Czesczi jãzëk|czesczim]] a [[Słowacczi jãzëk|słowacczim]] jãzëkù * we wikszoscë gwarów stôrolechicczi krótczi nosowi samòzwãk mô brzëmienié nosowégò a: ''ã'' * pòza pòzycją na kùńcu słowa prasłowiańsczé ''ę'', żlë nie bëło warënków do [[Lechicczi przegłos|lechicczégò przegłosu]], przeszło w ''i'' a ''ë'', np. ''jastrzib, jarzëbina, midzë, wzyc, trzëse''<ref name="Dubisz">''Kaszubskie dialekty. W:&nbsp;''Stanisław&nbsp;Dubisz'',&nbsp;HalinaKaraś,&nbsp;Nijola&nbsp;Kolis:&nbsp;Dialekty i gwary polskie.&nbsp;Wyd.&nbsp;I.Warszawa&#x3A;&nbsp;''Wiedza Powszechna'',&nbsp;1995,&nbsp;s.&nbsp;67–70.'' ISBN&nbsp;83-2140989-X''.''</ref> * ''ą'' wëmôwiô sã jakno nosowé ''ó'', co je gwës przéńscową fòrmą midzë fùl nosowòscą a denazalizacją, do jaczi doszło w niechtërnëch kaszëbsczich gwarach. * òdnosowienié ''ã'' do ''o'' we westrzédnëch gwarach, np. bodo, zobë, roka (bãdã, zãbë, rãka) * przéńscé ''ja-'' w je- i ''ra-'' w ''re-'' na zôczątkù słowa, mni prominentné na nordze Kaszëb; jistną znankã dô w gwarach nordowi Pòlsczi * zamiana spółzwãkòwi zbitczi ''kt'' w cht, np. chto ‘kto’, szlachòwno jak w gwarach [[Szląsczi etnolekt|szląsczégò etnolektu]] czë [[Ùkrajińsczi jãzëk|ùkrajińsczim jãzëkù]]. * przéńscé ''ń'' w ''n'' w nordowëch gwarach * bëtnosc -ń- w pòchódnëch słowa ''jic'', np. ''przińdze'' (pòl. ''przyjdzie''), tak jak w niechtërnëch pòlsczich gwarach * nieskródzony kùnôszk ternégò czasu (fòrmë zortu ''jô szukajã'') na nordã òd Rédë (na pôłnié fòrmë zortu ''jô szukóm'')<ref name="stone" /> * bëtnosc wielnëch germanizmów, òsoblëwie dólnomiemiecczich. Skłôdają sã na kòl 5% słowiznë, przë czim są to tak zapòżëczenia z prasłowiańsczich czasów, jak téż nowszé – bëtné téż w czile pòlsczich gwarach (np. ''draszowac'') a téż specyficzné blós dlô kaszëbsczégò jãzëka (np. ''halac'')<ref name="glisz">''Anna Gliszczyńska.&nbsp;Germanizmy leksykalne południowej kaszubszczyzny (Na materiale książki Bolesława Jażdżewskiego Wspomnienia kaszubskiego „gbura”).&nbsp;„LingVaria”.&nbsp;1&nbsp;(3),&nbsp;s.&nbsp;79–89,&nbsp;2007.&nbsp;Kraków:Uniwersytet Jagielloński.&nbsp;ISSN&nbsp;1896-2122.''</ref> == Fònetika == === Samòzwãczi === {| class="wikitable" |+Samòzwãczi<ref name="web">''Jerzy Treder&#x3A;&nbsp;''Fonetyka i fonologia''.&nbsp;Projekt Rastko Kaszuby.&nbsp;[zarchiwizowane z'' tego adresu''&nbsp;(2016-03-04)].''</ref><ref>Lechosław Jocz''&#x3A;&nbsp;''[http://www.academia.edu/34262515 „Gramatika kaszëbsczégò jãzëka” H. Makurat oczami fonetyka''.'']''&nbsp;[przëstãp 2019-07-21].''</ref> ! !Przednie !Centralne !Tylne |- !Przymknięte | align="center" |i | align="center" |ʉ | align="center" |u |- !Półprzymknięte | align="center" |e | | align="center" |o•õ |- !Średnia | | align="center" |ə | |- !Półotwarte | align="center" |ɛ | align="center" |ɞ | align="center" |ɔ |- !Otwarte | | align="center" |ä•ã | |} <div style="float:left;"> {| class="wikitable mw-collapsible mw-collapsed" style="text-align:center;" ! colspan="8" |''Przëmiarë samòzwãków'' |- !Samòzwãk !Przëmiôr słowa |- |i |d'''i'''c |- |u |dł'''u'''dżi |- |(w)ʉ |k'''ù'''ńc |- |õ |b'''ą'''czk |- |e |dz'''é'''ń |- |o |l'''ó'''d |- |ə |ż'''ë'''c |- |ɛ |l'''e'''wi |- |ɞ |n'''ô'''deja |- |ɔ |j'''o''' |- |ä |m'''a'''dac |- |ã |s'''ã'''zabicé |} </div>Wëmòwa wielnëch samòzwãków je różnô zanôleżno òd gwarë i placu w słowie. === Spółzwãczi === {| class="wikitable" style="text-align:center;" |+Spółzwãczi ! rowspan="2" | ! colspan="2" |Dwalëpné ! colspan="2" |Lëpnozãbné ! colspan="2" |Zãbòwé ! colspan="2" |Dąsłowé ! colspan="2" |Zadąsłowé !Palatalné ! colspan="2" |Welarné !Gôrdzelné |- !<span style="font-size: 70%;">Cwiardé</span> !<span style="font-size: 70%;">[[Palatalizacjô|Zmitczoné]]</span> !<span style="font-size: 70%;">Cwiardé</span> !<span style="font-size: 70%;">[[Palatalizacjô|Zmitczoné]]</span> !<span style="font-size: 70%;">Cwiardé</span> !<span style="font-size: 70%;">[[Palatalizacjô|Zmitczoné]]</span> !<span style="font-size: 70%;">Cwiardé</span> !<span style="font-size: 70%;">[[Palatalizacjô|Zmitczoné]]</span> !<span style="font-size: 70%;">Cwiardé</span> !<span style="font-size: 70%;">[[Palatalizacjô|Zmitczoné]]</span> ! !<span style="font-size: 70%;">Cwiardé</span> !<span style="font-size: 70%;">[[Palatalizacjô|Zmitczoné]]</span> ! |- !Zwiarté |p b |{{IPA|pʲ||}} {{IPA|bʲ||}} |  |  |t̪ d̪ |{{IPA|t̪ʲ||}} {{IPA|d̪ʲ||}} |  |  | | |  |k ɡ | | |- !'''Zwiarto-rësënowé''' |  |  |  |  |t̪͡s̪ d̪͡z̪ |  | |t͡ʃʲ d͡ʒʲ |  |  | | | | |- !Rësënowé |  |  |f v |{{IPA|fʲ||}} {{IPA|vʲ||}} |s̪ z̪ |  | | | |ʃʲ ʒʲ | |x |xʲ |ɦ |- !Nosowé |m |{{IPA|mʲ||}} |  |  |n̪ |  | | | |  |ɲ |[ŋ] | | |- !Półòdemkłé | |  |  |  | |  | | | | |j |w |  | |- !Rësënowò-drëżącé | | | | | | |r̝ | | | | | | | |- !Drëżącé | | | | | | |r |{{IPA|rʲ||}} | | | | | | |- !Bòczné | | | | | | |l |{{IPA|lʲ||}} | | | | | | |} === Akcent === Nordowi akcent je wòlny a dzélã rëszny. Badérowania lingwistów nad nordowim dialektã są wôżné dlô rekònstrukcje pierwòsznégò doraznika w [[Prasłowiańsczi jãzëk|prasłowiańsczim jãzëkù]]. Dlô westrzédnokaszëbsczich gwarów reprezentatiwny béł tpzw. kòlumnowi doraznik. Dzysdniowi westrzédny akcent różni sã równak òd ne kòlumnowégò mòdła. Pôłniowi dialekt charakterizëje sã stałim inicjalnym doraznikã (wëstãpiwającym téż w czesczim, słowacczim, stôropòlsczim jãzëkù czë pòdhalańsczi gwarze)<ref>[http://web.archive.org/web/20180717154256/http://skarbnicakaszubska.pl/akcent/ Ò kaszëbsczim akcence].</ref>. == Bënowô bòkadosc == [[Òbrôzk:Jerozolëma,_kòscel_Pater_noster,_"Òjcze_nasz"_pò_kaszëbskù.JPG|mały|332x332px|[[Jerozolëma]], „Òjcze Nasz” pò kaszëbskù w kòscele Pater Noster na Òliwny Górze]] Kaszëbsczi jãzëk, mimò fónksnérowaniégò na stosënkòwò môłim terenie, charakterizëje sã wiôlgą gwarową rozmajitoscą a apartnoscą. Gwarë ùjimóné są w dialektë, kąsk jinaczi grëpòwóné przez różnëch badérów. ujmowane przez różnych badaczy. Wedle [[Jerzi Tréder|Jerzégò Trédra]] w pòłowie XX w. dzelił sã na ne hewò gwarowé karna<ref name="tred">''Jerzy Treder:&nbsp;''Język, piśmiennictwo i kultura duchowa Kaszubów''. W:&nbsp;Historia, geografia i piśmiennictwo Kaszubów.&nbsp;Jan Mordawski (red.).&nbsp;Gdańsk&#x3A;Wydawnictwo M. Rożak,&nbsp;1999.''</ref>: * [[nordowòkaszëbsczi dialekt]] – gwarë: [[Słowińsczi jãzëk|słowińskô]], [[Kabôtkòwie|kabackô]], òseckô, żarnowskô, gniewińskò-salińskô, bëlacczé (pùckô, chalëpskô, òksëwskô), lëzyńskò-wejrowskô, lesackô, czeleńskô; * [[westrzédnokaszëbsczi dialekt]] – gwarë: strzépskô, żukòwskô, kartëskò-gòrãczińskô, przëwidzkô, stãżëckô, serakòwskò-gòwidlińskô, sëlëczińskô, stëdzyńskô, bòrzëszkòwskô; * [[pôłniowòkaszëbsczi dialekt]] – gwarë: kòscerskô, lëpùskô, bruskò-wielewskô, kònarskô. W ''Dialektach i gwarach polskich'' wëmienioné są: * [[bëlacczé gwarë]] * [[Słowińsczi jãzëk|słowińskô gwara]] † * [[kabackô gwara]] (główczëckô) † * [[Pôłniowòkaszëbsczi dialekt|zôbòrsczé gwarë]] * [[Bòrowiackô gwara|tëcholsczé]] i [[Krajeńskô gwara|krajeńsczé gwarë]] jakno pòstrzédné midzë kaszëbsczim jãzëkã a wiôlgòpòlsczim dialektã pòlsczégò jãzëka, chtërne równak wic rechòwóné są do bezsprzéczno pòlsczich gwarów<ref name="przew">''Halina&nbsp;Karaś, Zakres Przewodnika, [w:] Halina&nbsp;Karas, [https://web.archive.org/web/20131114231902/http://www.gwarypolskie.uw.edu.pl/index.php?option=com_content&task=view&id=6&Itemid=52 Wprowadzenie do przewodnika,] [w:] Gwary polskie [przëstãp 2010-04-28] [[http://www.gwarypolskie.uw.edu.pl/index.php?option=com_content&task=view&id=6&Itemid=52 zarchiw.] 2013-11-14].''</ref>. == Przëpisë == [[Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura]] [[Kategòrëjô:Zôpadnosłowiańsczé jãzëczi]] [[Kategòrëjô:Kaszëbsczi jãzëk]] [[Kategòrëjô:Strony z nieprzejrzanymi tłumaczeniami]] 30oq18h935h127r42zztyrn25tou05p 208620 208607 2026-07-18T21:52:37Z Terrus38 14026 208620 wikitext text/x-wiki {{Jãzëk| farwa=E3A329| farba=ffffff| apartne miono=kaszëbsczi jãzëk| kraj, òbénda1= [[Pòlskô]], [[Kanada]]| lëczba=89198 (wedle nôrodnégò spisënkù 2021)| môl=-| rodzëzna=[[Indoeùropejsczé jãzëczi]]<br /> * [[Słowiańsczé jãzëczi]] ** [[Zôpadnosłowiańsczé jãzëczi]] *** [[Lechicczé jãzëczi]] **** [[Pòmòrsczi jãzëk]] ***** Kaszëbsczi jãzëk| alfabét=[[łacyńsczi alfabét|łacyńsczi]]| kraj, òbénda2=Òd 2005 rokù w [[Pòlskô|Pòlsce]] [[regionalny jãzëk]], wprowadzony do 5 ùrzãdów gminë jakno [[pòmòcny jãzëk]] w [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]]| agencëjô= [[Radzëzna Kaszëbsczégò Jãzëka]][http://www.kaszubi.pl/o/rjk/]| iso1=-| iso2=[http://www.loc.gov/standards/iso639-2/php/langcodes-keyword.php?SearchTerm=csb&SearchType=ALL&Submit=Go] csb| iso3=[http://www.sil.org/iso639-3/codes.asp?order=639_3&letter=c csb]| sil=CSB [http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=csb]| kòd=csb| znankównik=Kaszëbskô| jãzëk=kaszëbsczi|znankòwnik2=kaszëbsczégò }} '''Kaszëbsczi jãzëk''' – [[Zôpadnosłowiańsczé jãzëczi|zôpadnosłowiańsczi]], [[Lechicczé jãzëczi|lechicczi]] jãzëk. Z prawnégò pòzdrzatkù je w Pòlsce òbéńdowim jãzëkã. Kaszëbsczi jãzëk brëkùje w domôcy kòmùnikacje 89,2 tës.<ref>[https://drive.google.com/file/d/1M3NBlre4iJs6NM3ff9_Y-y_j-b-aolwP/view Grafika Głównégò Sztatisticznégò Ùrzãdu we Gduńskù] na spòdlim Nôrodnégò Òglowégò Spisënkù z 2021 rokù, Google Disk, przëstãp z 18.07.2026 r.</ref> òsób. Je jedurną żëwą pòòstałoscą słowiańsczich pòmòrsczich dialektów. Słëchô karnu [[Lechicczé jãzëczi|lechicczich jãzëków]]; je blësczi pòlsczémù jãzëkòwi a widzec je w nim téż cësk [[Dólnomiemiecczi jãzëk|dólnomiemiecczégò]]. Nôstarszi kaszëbsczi zôpisk pòchôdô z 1304 r., przë czim je to blós kaszëbskô fraza bënë łacyńsczégò tekstu. Za nôstarszé kaszëbsczi drëczi trzimóné są ''Duchowne piesnie Dra Marcina Luthera i inszich naboznich męzow'' [[Szëmòn Krofej|Szëmòna Krofeja]] z 1586 rokù a ''Mały Catechism Niemiecko Wándalski abo Slowięski'' [[Michôł Pontanus|Michała Pòntanusa]] z 1643 rokù, chòc wôrt je nadczidnąc, że są to pòlskòjãzëkòwé tekstë, jaczé zamikają w se [[Kaszëbizm|kaszëbizmë]], a nié tekstë zapisóné dëcht pò kaszëbskù<ref name="ele">''Gerald Stone:&nbsp;Cassubian. W:&nbsp;[http://www.google.com/books?id=CPX2xgmVe9IC&printsec=frontcover&hl=pl&source=gbs_v2_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Encyclopedia of the languages of Europe.]&nbsp;Glanville Price (red.).&nbsp;Oksford&#x3A;Blackwell,&nbsp;1998,&nbsp;s.&nbsp;49–50.'' ISBN&nbsp;0-631-19286-7''.''</ref>. Prekùrsorã mòderny kaszëbsczi pismieniznë béł ale [[Florión Cenôwa]], aùtór wëdónégò w 1879 rokù w [[Pòznanié|Pòznanim]] dokazu pt. ''Zarés do Grammatikj Kašébsko-Słovjnskjè Mòvé''. Kaszëbsczi jãzëk fónksnérëje tak w fòrmie òdmianów ò nisczim prestiżu, włôscëwim dlô wiesczich òbéńdów, jak i w fòrmie [[Sztandardowi jãzëk|sztandardowégò jãzëka]], brëkòwónégò w lëteraturze, szkòłowi edukacji a akademicczim diskùrsu<ref>Nicole&nbsp;Dołowy-Rybińska'', [http://books.google.com/books?id=FKwlDwAAQBAJ&pg=PA133 „Nikt za nas tego nie zrobi”. Praktyki językowe i kulturowe młodych aktywistów mniejszości językowych Europy,] Torń: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, 2017, s. 133,'' ISBN&nbsp;978-8-3231-3722-1'','' OCLC''&nbsp;''1003893171''.''</ref><ref name="d">''Nicole&nbsp;Dołowy-Rybińska, [http://books.google.com/books?id=lQ9UDgAAQBAJ&pg=PA188 The Kashubian language past and present: between compulsory assimilation and regional recognition], [w:] Delyn&nbsp;Day, Poia&nbsp;Rewi, Rawinia&nbsp;Higgins (red.), The Journeys of Besieged Languages, Newcastle upon Tyne: Cambridge Scholars Publishing, 2016, s. 179–194,'' ISBN&nbsp;978-1-4438-7087-0'','' ISBN&nbsp;978-1-4438-9943-7'','' OCLC''&nbsp;''965475918 ''(<abbr>an.</abbr>), zdrzë s. 188.''</ref>. Kòdifikacjô kaszëbsczi lëteracczi normë wcyg warô, a wôżną ji cezurą bëło ùstalenié terôczasny òrtografie we wënikù kómpromisu z 1996 rokù. == Sztatus kaszëbsczégò jãzëka == === Prawny sztatus === Prawny sztatus kaszëbsczégò w Pòlsce regùlëje ùstôw z 6 stëcznika 2005 r. ò nôrodnëch a etnicznëch mniészëznach a òbéńdowim jãzëkù, òpisëjącë gò jakno [[òbéńdowi jãzëk]]<ref name="ustawa">Ustawa z dnia 6 stycznia 2005 r. o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz o języku regionalnym ({{Dziennik Ustaw|2026|75}}).</ref>. Zgòdą z ùstawã to dô mòżlëwòsc brëkòwaniô w gminnëch ùrzãdach, òkòma [[Pòlsczi jãzëk|pòlsczégò jãzëka]], kaszëbsczégò jakno pòmòcniczégò jãzëka – pierszô dokòna te [[gmina Parchòwò]] leżącô w [[Bëtowsczi kréz|bëtowsczim krézu]]. W 2003 rokù kaszëbsczémù jãzëkòwi òstôł nadóny trzëlëtrowi midzënôrodny kòd CSB wedle normë [[ISO 639]]-2. 1 czerwińca 2009 r. w Pòlsce zaczã dzejac [[Eùropejskô Kôrta Regionalnëch abò Miészëznowëch Jãzëków|Eùropejskô kôrta regionalnëch abò mniészëznowëch jãzëków]]<ref name="karta">Europejska Karta języków regionalnych lub mniejszościowych, sporządzona w Strasburgu dnia 5 listopada 1992 r. ({{Dziennik Ustaw|2009|137|1121}}).</ref>. Zgòdą z przëjimnionym w czerwińcu 2015 rokù ùstawã ò òbéńdowim jãzëkù to miało dac pòzwòlenié na brëkòwanié ne jãzëka nié le w gminnëch ùrzãdach, ale téż krézowëch. Prezydent RP [[Andrzéj Duda]] zawetowôł równak ùstôw [[27 pazdzérznika|27 pajicznika]] 2015 roku i nie wszedł òn w żëcé<ref>''Bogusław&nbsp;Wyderka, Joanna&nbsp;Dybowska, Kazimierz&nbsp;Szczygielski, Wiktor&nbsp;Krajniak, Maria&nbsp;Wagińska-Marzec, Rocznik Ziem Zachodnich: Tom 2, Ośrodek „Pamięć i Przyszłość” [przëstãp 2020-06-07] (<abbr>pòl.</abbr>).''</ref>. === Kaszëbsczi jãzëk w edukacje === W szkòłowim rokù 2025-2026 to dało 374 szkòłë, w jaczich 25 252 szkòlôków ùczi sã kaszëbsczégò jãzëka<ref name="gkasz">https://dane.gov.pl/pl/dataset/276,nauka-jezykow-mniejszosci-narodowych-etnicznych-i-jezyka-regionalnego/resource/1593258/table?page=1&per_page=20&q=jezykmniejszo%C5%9Bci%20kaszubski&sort=col21</ref><ref>https://www.facebook.com/kaszubi/posts/pfbid02xq1U4JptnSyUXWDePncrpy3E4oerqoxiPBHDWxKCoTfrPrb9KDgoHe5yjKruhuL9l</ref>. Òd 2005 rokù jistnieje mòżebnosc zdôwaniô z niegò maturalnégò egzaminu<ref name="cke">''[http://www.cke.edu.pl/podstrony/inform_matur/kaszubski.pdf Informator maturalny od 2005 roku z języka kaszubskiego].&nbsp;Centralna komisja egzaminacyjna.''</ref>. Pò kaszëbskù wëdôwóné je zacht lëteraturë, cządniczi, emitowóné są regionalné radiowé a telewizyjné programë. W kaszëbsczim jãzëkù twòrzoné są rozmajité internetowé zamkłoscë na platfòrmach taczich jak [[YouTube]], [[Facebook]], [[Instagram]] czë [[TikTok]], kaszëbsczi brëkòwóny biwô téż w reklamach. Pò kaszëbskù òdprôwiónô je téż lëturgiô słowa w pòniechtërnëch kòscołach. Na [[Gduńsczi Ùniwersytet|Gduńsczim Ùniwersytece]] òd 2009 rokù na czerënkù pòlskô filologiô prowadzonô bëła szkólnô szpecjalnosc – naùczanié pòlsczégò jãzëka a wiedzë ò kaszëbsczim jãzëkù a kùlturze ([[kaszëbistika]])<ref name="ug">[https://web.archive.org/web/20130804202709/http://www.polonistyka.fil.ug.edu.pl/pl/oferta_studiow/ Oferta studiów''.'']''&nbsp;Instytut Filologii Polskiej Uniwersytetu Gdańskiego.&nbsp;[przëstãp 2010-05-08].&nbsp;[[http://www.polonistyka.fil.ug.edu.pl/pl/oferta_studiow zarchiw]. &nbsp;2013-08-04].''</ref>. W 2014 roku pòwstôł równak apartny czerënk: [[kaszëbskô etnofilologiô]], czësto namieniony kaszëbiznie. Prowadzenié tegò zortu sztudiów je wëpôłnienim 8. artikla òbrzészny w Pòlsce [[Eùropejskô Kôrta Regionalnëch abò Miészëznowëch Jãzëków|Eùropejsczi kôrtë regionalnëch i mniészëznowëch jãzëków]], jaczi tikô sã mòżebnoscë nôùczi òbéńdowëch jãzëków na wszëtczich niwiznach – òd [[Dzecnica|przedszkólny]] do [[Ùniwersytet|ùniwersytecczi]]. === Klasyfikacyjné kòntrowersje === [[Òbrôzk:Polska-dialekty_wg_Urbańczyka.PNG|mały|300x300px|Kaszëbskô mòwa na kôrce pòlsczich dialektów wedle [[Stanisłôw Ùrbańczik|Stanisława Ùrbańczika]]]] W XIX w. zaczãłë pòjawiac sã pierszé głosë ò apartnoce kaszëbsczi mòwë jakno samòstójnégò słowiańsczégò jãzëka. W XX stalatim wikszosc pòlsczich [[Lingwistika|jãzëkòznajarzów]] bëło bòga, co kaszëbskô mòwa słëchô pòlsczémù jãzëkòwi na niwie dialektu. Dzysdnia w lingwistice kaszëbskô mòwa traktowónô je jakno samòstójny jãzëk<ref name="hall">''T.A.&nbsp;Hall.&nbsp;Typological generalizations concerning secondary palatalization.&nbsp;„Lingua”.&nbsp;110&nbsp;(1),&nbsp;s.&nbsp;1–25,styczeń 2000.&nbsp;Elsevier Science B.V.'' DOI'':'' 10.1016/S0024-3841(99)00017-0''.&nbsp;ISSN&nbsp;0024-3841.''</ref><ref name="rubach">Jerzy&nbsp;Rubach''.&nbsp;Polish palatalization in derivational optimality theory.&nbsp;„Lingua”.&nbsp;113&nbsp;(3),&nbsp;s.&nbsp;197–237,&nbsp;marzec 2003.&nbsp;Elsevier Science B.V.'' DOI'':'' 10.1016/S0024-3841(02)00054-2''.&nbsp;ISSN&nbsp;0024-3841.''</ref><ref name="zb">''Zofia&nbsp;Brzostek:&nbsp;Palatalizacja obstruentów w teorii optymalności z perspektywy języków angielskiego i kaszubskiego (doktorsczi dokôz).&nbsp;Warszawa&#x3A;Uniwersytet Warszawski,&nbsp;2007.''</ref><ref name="kk">''Kazutaka&nbsp;Kurisu.&nbsp;Palatalisability via feature compatibility.&nbsp;„Phonology”.&nbsp;26,&nbsp;s.&nbsp;437–475,&nbsp;2009.Cambridge University Press.'' DOI'':'' 10.1017/S0952675709990236''.&nbsp;ISSN&nbsp;0952-6757.''</ref>, tej-sej ze zastrzégą, co niechtërny badérowie klasyfikùją gò jakno pòlsczi dialekt<ref name="stone">Gerald Stone:&nbsp;Cassubian. W:&nbsp;''The Slavonic languages''.&nbsp;Bernard Comrie, Greville G. Corbett (red.).&nbsp;Londin/Nowi Jork&#x3A;&nbsp;Routledge,1993,&nbsp;s.&nbsp;759–794. ISBN&nbsp;0-415-04755-2.</ref>. To dô równak téż XXI-wieczné dokazë, w jaczich wësënionô je téza ò pòstrzédnym sztatusu kaszëbiznë midzë samòstójnym jãzëkã a pòlsczim dialektã<ref name="kash">''Kashubian and Slovincian. W:&nbsp;Roland Sussex, Paul V. Cubberley:&nbsp;The Slavic languages.&nbsp;Cambridge&#x3A;Cambridge University Press,&nbsp;2006,&nbsp;s.&nbsp;97–98.'' ISBN&nbsp;978-0-521-22315-7''.''</ref>. Sytuacjô kaszëbsczégò a pòlsczégò jãzëka biwô przërównywónô do sytuacje [[Biôłorusczi jãzëk|biôłorusczégò]] a [[Rusczi jãzëk|rusczégò jãzëka]] w XX w. abò dólnomiemiecczégò a wësokòmiemiecczégò<ref name="kash" />. Czesczi lingwista Vít Dovalil pòdôwô kaszëbsczi jãzëk jakno eszczisz dialektizowóny (z dejologicznëch przëczënów), trzimiącë jegò sytuacjã za jistną jak relacjô midzë regionalnyma jãzëkama [[Francjô|Francje]] a [[Francësczi jãzëk|francësczim jãzëkã]] czë [[Sardińsczi jãzëk|sardińsczim]] a [[Italsczi jãzëk|włosczim jãzëkã]]<ref name="dovalil2017">Vít&nbsp;Dovalil'', Jazyk typu Ausbau – Jazyk typu Abstand, [w:] Petr&nbsp;Karlík,'' Marek&nbsp;Nekula'','' Jana&nbsp;Pleskalová ''(red.), Nový encyklopedický slovník češtiny, 2017 (<abbr>cz.</abbr>).''</ref>. To dô téż teòriã, wedle jaczi kaszëbsczi béł dôwni apartnym jãzëkã, ale òb czas swòjégò rozwiju pòlsczi jãzëk wëwiarł na nim tak wiôldżi cësk, że z synchroniczny perspektiwë mòże na niegò zdrzec jakno na pòlsczi dialekt. Sëlné zjinaczi pòd cëskã jãzëkòwégò kòntaktu drãgò je ùjic w ramë tradicyjny klasyfikacje, z czegò dzélã wënikają niechtërne wątplëwòtë co do sztatusu kaszëbsczégò jãzëka<ref>''Mariusz&nbsp;Filip, Od Kaszubów do Niemców: Tożsamość Słowińców z perspektywy antropologii historii, Poznań: Wydawnictwo Nauka i Innowacje, 2012, 125, przëp. 121,'' ISBN&nbsp;978-83-63795-09-2'','' OCLC''&nbsp;''855590144''.''</ref>. == Pisënk == {{Apartny artikel|Kaszëbsczi alfabét}} [[Florión Cenôwa]], badéra kaszëbiznë a pierszi mòderny kaszëbsczi dzejôrz ë aùtór, stwòrził do zapisënkù kaszëbsczégò jãzëka apartny alfabet, chtëren miôł bëc dopasowóny do jegò fòneticznëch znanków. Pisënk ten nie zwëskôł ale wikszi pòpùlarnotë i pózniészi aùtorzë, np. [[Hieronim Derdowsczi|Jarosz Derdowsczi]] zapisowelë kaszëbsczi jãzëk pòlsczim alfabetã, co miało bëc przëstãpniészé dlô czëtińców. W pózniészich latach fónksnérowałë pisënczi mdącé kòntinuacją Cenôwiny szkòłë pismieniznë (brëkòwóné m.jin. przez [[Friedrich Lorentz|Friedricha Lorentza]], [[Jón Kôrnowsczi|Jana Kôrnowsczégò]], [[Aleksander Majkòwsczi|Aleksandra Majkòwsczégò]], [[Jan Rómpsczi|Jana Rómpsczégò]]) a téż pisënczi blëższé pòlsczi òrtografii (brëkòwóné m.jin. przez [[Jón Kôrnowsczi|Jana Kôrnowsczégò]], [[Sztefón Bieszk|Sztefana Bieszka]], [[Bernat Zëchta|Bernata Zëchtã]]). 13 maja 1996 rokù òstôł pòdpisóny ''Protokół uzgodnień co do zasad pisowni kaszubskiej –'' kómpromis, chtërnégò brzadã bëło pòwstanié dzysdniowi kaszëbsczi òrtografie<ref>Kożyczkowska A., Ellwart J., ''[https://przegladpedagogiczny.ukw.edu.pl/archive/article/88/1/article.pdf „Obowiązkiem każdego obywatela jest być najpierw dobrym państwowcem”¹. Obywatelstwo i/a etniczność czytana w świetle koncepcji państwa i wychowania państwowego Kazimierza Sośnickiego (aspekty)]'' (pòl.) [w:] Przegląd Pedagogiczny, 2018, numer 2; Bëdgòszcz, 2018</ref>. Łącził òn òba żochë i regùlowôł diskùsyjné kwestie jak: 1. zôpis nosowégò samòzwãkù jakno ''ã'' 2. zôpis ôrtu ''czedë, dżąc'' (nié: ''cziedë, dżiąc'' ani ''kjedë, gjąc'') ; 3. pisanié ''ł'' w fòrmach ùszłégò czasu ôrtu ''mógł, rzekł, piekł''; 4. całownô rezygnacjô ze znakù j w mitczący fónkcji; 5. pisanié samòzwãków u i o na zôczątkù słowa i pò spółzwãkach p, b, m, w, f k, g, ch (téż h) wedle ùznaniô: bez sztriszka abò ze sztriszkã (pòtemù RKJ zmienia pòdéńscé, dzysdnia zgòdą z ji doradama mùszi pisac sztriszk wiedno w taczich przëpôdkach)<ref>Pomierska, J., Pažđerski, D.V., Treder, J. ''Jãzëk kaszëbsczi'', str. 247 Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié. Gduńsk, 2015</ref>. [[Òbrôzk:Kashubian_keyboard_layout.png|mały|230x230px|Kaszëbsczi ùkłôd kluczplatë]] Kaszëbsczi alfabet skłôdô sã z 31 lëtrów a [[Digraf|digrafë]] ''ch'', ''cz'', ''dz'', ''dż'', ''rz'' i ''sz'': {| class="standard" cellpadding="5" style="font-size: 1.3em; line-height: 2.5em; text-align: center;" | style="«width:3em;»" |Aa | style="«width:3em;»" |[[Ą|Ąą]] | style="«width:3em;»" |[[Ã|Ãã]] | style="«width:3em;»" |Bb | style="«width:3em;»" |Cc | style="«width:3em;»" |Dd | style="«width:3em;»" |Ee | style="«width:3em;»" |[[É|Éé]] | style="«width:3em;»" |[[Ë|Ëë]] | style="«width:3em;»" |Ff |- | style="«width:3em;»" |Gg | style="«width:3em;»" |Hh | style="«width:3em;»" |Ii | style="«width:3em;»" |Jj | style="«width:3em;»" |Kk | style="«width:3em;»" |Ll | style="«width:3em;»" |[[Ł|Łł]] | style="«width:3em;»" |Mm | style="«width:3em;»" |Nn | style="«width:3em;»" |[[Ń|Ńń]] |- | style="«width:3em;»" |Oo | style="«width:3em;»" |[[Ò|Òò]] | style="«width:3em;»" |[[Ó|Óó]] | style="«width:3em;»" |[[Ô|Ôô]] | style="«width:3em;»" |Pp | style="«width:3em;»" |Rr | style="«width:3em;»" |Ss | style="«width:3em;»" |Tt | style="«width:3em;»" |Uu | style="«width:3em;»" |[[Ù|Ùù]] |- | style="«width:3em;»" |Ww | style="«width:3em;»" |Yy | style="«width:3em;»" |Zz | style="«width:3em;»" |[[Ż|Żż]] |} [[Òbrôzk:Plaque_with_Lord's_Prayer_in_Kashubian_language_in_Oliva_Cathedral_in_Gdańsk.jpg|mały|294x294px|Plata z mòdlëtwą Ò''jcze Nasz'' w [[Archikatédra gduńskô|Archikatedrze w Òlëwie]]]] === Zabëtczi kaszëbsczi pismieniznë === {{Apartny artikel|Kaszëbskô lëteratura}} [[Òbrôzk:638368_Wejherowo-pałac_02.jpg|mały|255x255px|[[Mùzeùm Kaszëbskò-Pòmòrsczi Pismieniznë i Mùzyczi w Wejrowie|Mùzeùm Kaszëbskò-Pòmòrsczi Pismieniznë i Mùzyczi we Wejrowie]] òbsôdô jedne òd nôwikszich zbiérów zrzeszonëch z kaszëbizną]] * W akce przekôzaniégò wsë [[Bòrkòwò (sławieńsczi kréz)|Bòrkòwò]] klôsztorowi w [[Mòrsczé Bùkòwò|Bùkòwie]] z 1304 rokù pòjawiłë sã pierszé słowa zapisóné pò kaszëbskù: „Wenzeke '''''prawi curriwi sin''''' de Solkowe” (Wickò, prawi kùrwi syn ze [[Sëlëchòwò (sławieńsczi kréz)|Sëlëchòwa]]). To dô równak wątplëwòtë, czë kaszëbskô wstôwka do łacyńsczégò tekstu bëła tam òd wiedna, czë nie òsta dopisónô pózni w òdpisu aktu<ref>Bądkowski, L. (1976). ''Odwrócona kotwica''. (pòl.) Zakład Narodowy Imienia Ossolińskich, Wrocłôw, Warszawa, Krakòwò, Gduńsk, 1976; str. 129</ref>. * 1586 – ''Duchowne piesnie D. Marcina Luthera y ynßich naboznich męzow. Zniemieckiego w Slawięsky ięzik wilozone Przes Szymana Krofea... w Gdainsku: przes Jacuba Rhode'', Tetzner 1896: z dolmaczeniô bëtowsczégò pòpa [[Szëmòn Krofej|S. Krofeja]]. * Przechòwiwóny w Państwòwim Archiwùm we Szczecënie tekst lenny przësëdżi z 1618, skłôdóny przez szlachtã z pòréncznégò partu [[Pòmòrsczé Ksãżstwò|Pòmòrsczi]] biwô òpisowóny jakno pòlsczi<ref>''[https://web.archive.org/web/20161002044829/http://zamek.szczecin.pl/sladami/sladami/archiwalia/nowozytne.html Śladami książąt pomorskich – In den Fußstapfen der Pommerschen Herzöge] [online], zamek.szczecin.pl[przëstãp 2017-11-24] [[http://zamek.szczecin.pl/sladami/sladami/archiwalia/nowozytne.html zarchiw]. 2016-10-02].''</ref> abò kaszëbsczi<ref>''Jarosław&nbsp;Kociuba:&nbsp;Pomorze – Praktyczny przewodnik turystyczny po ziemiach Księstwa Pomorskiego.Szczecin&#x3A;&nbsp;Walkowska Wydawnictwo,&nbsp;2012,&nbsp;s.&nbsp;38.'' ISBN&nbsp;978-83-61805-49-6''.''</ref>. * 1643 – ''Mały Catechism D. Marciná Lutherá Niemiecko-Wándalski ábo Slowięski to jestá z Niemieckiego języká w Słowięski wystáwiony na jáwnosc wydan..., w Gdaińsku przes Jerzego Rhetá'', [[Gduńsk]] 1643. Napisóné przez smôłdzyńsczégò pòpa, [[Słëpsk|słëpczana]] [[Michôł Pontanus|Michała Pòntanusa]] (''Michał Pontanus''). * 1643 – ''TRAGEDİA O BOGACZV Ÿ ŁAZARZV z Pisma swiętego wÿięta ÿ Nowo wier∫zęm opisana Polskim'' – dzeło napisóné je pò pòlskù, równak wëstãpiwô tam pòstacjô Kaszëbë Sobieraja, w chtërnégò kwestiach to dô [[Kaszëbizm|kaszëbizmë]]<ref>Kaszëbsczi Institut, [https://kaszubopedia.pl/index.php/glossary/zabytki-jezyka-kaszubskiego/ Zabytki języka kaszubskiego], Kaszubopedia (pòl.), przëstãp z 18.07.2026 r.</ref>. * Smôłdzyńsczé perikòpë, òbrobioné a wëdóné przez [[Friedhelm Hinze|Friedhelma Hinzã]], [[Berlëno]] (''pòrénczné'') 1967. * ''Stôrokaszëbsczi piesnik'', òbrobiony a wëdóny przez [[Friedhelm Hinze|Friedhelma Hinzã]], [[Berlëno]] (''pòrénczné'') 1967. * ''Przësëdżi słowińsczé z Wierzchòcëna,'' òbrobioné przez [[Hana Pòpòwskô-Tabòrskô|Hanã Pòpòwską-Tabòrską]] w 1961. == Znanczi kaszëbsczégò jãzëka == [[Òbrôzk:Dëbeltjãzëkòwi nôdpis na pòżdôwkù w Pùckù.jpg|mały|Dëbeltjãzëkòwi nôdpis na aùtobùsowim pòżdôwkù w [[Pùck|Pùckù]]]] Kaszëbsczi jãzëk wëkazëje wiele pòspólnëch znanków z [[Pòlsczi jãzëk|pòlsczim jãzëkã]] a jegò gwarama. Dlô pòniechtërnëch badérów je to dokôz na brak apartnotë tëch mòwów. Ne pòdobieństwa swiôdczą o blësczim skrewnienim jãzëków, pòchôdanié z [[Lechicczé jãzëczi|karna lechicczich jãzëków]] a cëskù pòlaszëznë, tak sztandardowi, jak nordowòpòlsczich gwarów. Dzél znanków, taczich jak afrikatizacjô mitczich welarnëch spółzwãków w kaszëbiznie doprzëszedł z [[Bòrowiackô gwara|bòrowiacczich gwarów]]<ref name="afr">''Halina&nbsp;Karaś, Afrykatyzacja spółgłosek tylnojęzykowych k’, g’, [w:] Halina&nbsp;Karas, [https://web.archive.org/web/20131115005339/http://www.gwarypolskie.uw.edu.pl/index.php?option=com_content&task=view&id=289&Itemid=58 Leksykon], [w:] Gwary polskie [przëstãp 2010-04-28][[http://www.gwarypolskie.uw.edu.pl/index.php?option=com_content&task=view&id=289&Itemid=58 zarchiw]. 2013-11-15].'' </ref>, a bëtny je téż w [[Krajeńskô gwara|krajeńsczi gwarze]]. To dô téż òdwrotné przëmiarë (np. [[kaszëbienié]] w lubawsczich gwarach<ref name="lub">''Agnieszka&nbsp;Kozłowska, Aleksandra&nbsp;Zimmer, Katarzyna&nbsp;Sucajtys, [https://web.archive.org/web/20131115005247/http://www.gwarypolskie.uw.edu.pl/index.php?option=com_content&task=view&id=650&Itemid=16 Gwara regionu,] [w:] Halina&nbsp;Karas, Opis dialektów polskich, [w:] Gwary polskie [przëstãp 2010-04-28] [[http://www.gwarypolskie.uw.edu.pl/index.php?option=com_content&task=view&id=650&Itemid=16 zarchiw]. 2013-11-15].'' </ref>. Przejimanié pòlsczich znanków przez brëkòwników kaszëbsczégò jãzëka zwóné je [[Pòlaszenié|pòlaszenim]] a ùznôwóné je colemało za jãzëkòwą felã. Òb czas rozwiju [[Zôpadnosłowiańsczé jãzëczi|zôpadnosłowiańsczich mòwów]], jedne znanczi mieniałë sã równoległo, a ewòlucjô drëdżich dąża jinszima stegnama. W przërównanim z rekònstruòwónyma [[Prasłowiańsczi jãzëk|prasłowiańsczima]] a pralechicczima znankama, rozwij kaszëbsczégò jãzëka charakterizëje: * dzélowé ùtrzimanié fòrmë '''TarT''' z prasłowiańsczégò '''TorT''': np. ''gard, parmiéń, darga'' ([[Pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''gród, promień, droga'', [[Czesczi jãzëk|cz.]] hrad, pramen, dráha, [[Górnołużëcczi jãzëk|ùkr.]] ''го́род,'' ''по́ромінь, доро́га'' [horod, pòromiń, doroha]) * w nordowëch gwarach zmitczony spółzwãk przed '''ar''' pòchôdającym z szlabizotwórczégò r, np. ''cwiardi, czwiôrtk'', (pôłniowòkaszëbsczé ''twardi, czwôrtk'', [[Pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''twardy, czwartek'', [[Słowacczi jãzëk|słow.]] ''tvrdý, štvrtok'') * felënk rësznégò '''e''' w nazéwôczu słowów kùńczącëch sã fòrmantama -k, -c, np. ''przódk, kùńc'' ([[Pòlsczi jãzëk|pòl]]. ''przodek, koniec'', [[Słowacczi jãzëk|słow.]] ''predok, koniec'', [[Serbòchòrwacczi jãzëk|sch.]] ''predak, konac'') * [[kaszëbienié]], czëlë przéńscé dôwnëch ''ć'', ''ś'', ''ź'', ''dź'' w ''c'', ''s'', ''z'', ''dz'', np. ''swiat, zëma, zemia, rodzëc'' ([[Pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''świat, zima, ziemia, rodzić'') * dzélowé przemiészanié sã kòntinuantów grëpów '''TelT''' a '''TolT''' (w różnym stãpieniu zanôléżno òd gwarë), np.: młoc, płoc, ([[Pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''mleć, pleć'') Nôszerzi wëstãpòwało w wëmiarłim [[Słowińsczi dialekt|słowińsczim dialekce]], np. ''młókò'' (‘mlékò’) * zachòwanié rësznégò akcentu w nordowëch gwarach (szlachòwno jak w [[Rusczi jãzëk|rusczim]]) * inicjalny akcent w pôłniowim dialekce (szlachòwno jak pò [[Stôropòlsczi jãzëk|stôropòlskù]] abò [[Czesczi jãzëk|czeskù]]) * przéńscé dôwnëch krótczich *i *u *y we szwã, zapisowóną jakno '''ë''', np. ''lëdze, rëba, zëma'' ([[Pòlsczi jãzëk|pòl.]] ludzie, ryba, zima) * [[Afrykatizacjô|afrikatizacjô]] spółzwãków ''k’'' i ''g’'' do [ʧʲ] i [ʤʲ] we wikszoscë dialektów, np. ''dżibczi, czerowac'' ([[Pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''gibki, kierować''). Nôgwësni zaszła w XIX w. w bòrowiackò-krajeńsczich gwarach pòlsczégò jãzëka, rozkòscérzającë sã na nordã do kaszëbsczégò jãzëka, nôsłabi doprzëchôdającë na Słowińszczëznã, dze zaszedł blós dzélã (afrikatizacjô zaszła do [c͡ç] a [ ɟ͡ʝ]) * [[bëlaczenié]] – wëmòwa ''l'' i ''ł'' ([w]) jakno [l] na nordowim pòrénkù<ref name="stone" /> * realizacjô ''sw'' jakno [sj] w òkòlim [[Kòscérzna|Kòscérznë]] i na pôłnié òd Bëtowa (np. ''sjinia'' ‘swinia’, ''Sjónowò'' ‘Swiónowò’)<ref name="stone" /> * proteza przed /ɔ/ a /u/ przez [w] na zôczątkù słowa abò pò lëpnëch a welarnëch spółzwãkach, sparłãczonô we wikszoscë gwarów z przësënienim wëmòwë samòzwãkù w przódk, np. [pwεlε] (ewentualnie [pwɔlε]), ‘pòle’, [mwʉxa] (abò [mwuxa], w pòniechtërnëch gwarach téż [mwyxa]) ‘mùcha’<ref name="stone" />. * samòzwãk ''ô'' ò rozmajiti wëmòwie zanôleżny òd gwarë w môlu prasłowiańsczégò dłudżégò ''a'', szlachòwné pòzmianë zachôdałë téż w pòlsczich dialektach * samòzwãk ''é'' jakno kòntinuant prasłowiańsczégò dłudżégò ''e'', bëtny téż we wielnëch pòlsczich gwarach * ''i'' niezmitczającé, szlachòwné, chòc nié juwerné pòzmianë zaszłë w [[Czesczi jãzëk|czesczim]] a [[Słowacczi jãzëk|słowacczim]] jãzëkù * we wikszoscë gwarów stôrolechicczi krótczi nosowi samòzwãk mô brzëmienié nosowégò a: ''ã'' * pòza pòzycją na kùńcu słowa prasłowiańsczé ''ę'', żlë nie bëło warënków do [[Lechicczi przegłos|lechicczégò przegłosu]], przeszło w ''i'' a ''ë'', np. ''jastrzib, jarzëbina, midzë, wzyc, trzëse''<ref name="Dubisz">''Kaszubskie dialekty. W:&nbsp;''Stanisław&nbsp;Dubisz'',&nbsp;HalinaKaraś,&nbsp;Nijola&nbsp;Kolis:&nbsp;Dialekty i gwary polskie.&nbsp;Wyd.&nbsp;I.Warszawa&#x3A;&nbsp;''Wiedza Powszechna'',&nbsp;1995,&nbsp;s.&nbsp;67–70.'' ISBN&nbsp;83-2140989-X''.''</ref> * ''ą'' wëmôwiô sã jakno nosowé ''ó'', co je gwës przéńscową fòrmą midzë fùl nosowòscą a denazalizacją, do jaczi doszło w niechtërnëch kaszëbsczich gwarach. * òdnosowienié ''ã'' do ''o'' we westrzédnëch gwarach, np. bodo, zobë, roka (bãdã, zãbë, rãka) * przéńscé ''ja-'' w je- i ''ra-'' w ''re-'' na zôczątkù słowa, mni prominentné na nordze Kaszëb; jistną znankã dô w gwarach nordowi Pòlsczi * zamiana spółzwãkòwi zbitczi ''kt'' w cht, np. chto ‘kto’, szlachòwno jak w gwarach [[Szląsczi etnolekt|szląsczégò etnolektu]] czë [[Ùkrajińsczi jãzëk|ùkrajińsczim jãzëkù]]. * przéńscé ''ń'' w ''n'' w nordowëch gwarach * bëtnosc -ń- w pòchódnëch słowa ''jic'', np. ''przińdze'' (pòl. ''przyjdzie''), tak jak w niechtërnëch pòlsczich gwarach * nieskródzony kùnôszk ternégò czasu (fòrmë zortu ''jô szukajã'') na nordã òd Rédë (na pôłnié fòrmë zortu ''jô szukóm'')<ref name="stone" /> * bëtnosc wielnëch germanizmów, òsoblëwie dólnomiemiecczich. Skłôdają sã na kòl 5% słowiznë, przë czim są to tak zapòżëczenia z prasłowiańsczich czasów, jak téż nowszé – bëtné téż w czile pòlsczich gwarach (np. ''draszowac'') a téż specyficzné blós dlô kaszëbsczégò jãzëka (np. ''halac'')<ref name="glisz">''Anna Gliszczyńska.&nbsp;Germanizmy leksykalne południowej kaszubszczyzny (Na materiale książki Bolesława Jażdżewskiego Wspomnienia kaszubskiego „gbura”).&nbsp;„LingVaria”.&nbsp;1&nbsp;(3),&nbsp;s.&nbsp;79–89,&nbsp;2007.&nbsp;Kraków:Uniwersytet Jagielloński.&nbsp;ISSN&nbsp;1896-2122.''</ref> == Fònetika == === Samòzwãczi === {| class="wikitable" |+Samòzwãczi<ref name="web">''Jerzy Treder&#x3A;&nbsp;''Fonetyka i fonologia''.&nbsp;Projekt Rastko Kaszuby.&nbsp;[zarchiwizowane z'' tego adresu''&nbsp;(2016-03-04)].''</ref><ref>Lechosław Jocz''&#x3A;&nbsp;''[http://www.academia.edu/34262515 „Gramatika kaszëbsczégò jãzëka” H. Makurat oczami fonetyka''.'']''&nbsp;[przëstãp 2019-07-21].''</ref> ! !Przednie !Centralne !Tylne |- !Przymknięte | align="center" |i | align="center" |ʉ | align="center" |u |- !Półprzymknięte | align="center" |e | | align="center" |o•õ |- !Średnia | | align="center" |ə | |- !Półotwarte | align="center" |ɛ | align="center" |ɞ | align="center" |ɔ |- !Otwarte | | align="center" |ä•ã | |} <div style="float:left;"> {| class="wikitable mw-collapsible mw-collapsed" style="text-align:center;" ! colspan="8" |''Przëmiarë samòzwãków'' |- !Samòzwãk !Przëmiôr słowa |- |i |d'''i'''c |- |u |dł'''u'''dżi |- |(w)ʉ |k'''ù'''ńc |- |õ |b'''ą'''czk |- |e |dz'''é'''ń |- |o |l'''ó'''d |- |ə |ż'''ë'''c |- |ɛ |l'''e'''wi |- |ɞ |n'''ô'''deja |- |ɔ |j'''o''' |- |ä |m'''a'''dac |- |ã |s'''ã'''zabicé |} </div>Wëmòwa wielnëch samòzwãków je różnô zanôleżno òd gwarë i placu w słowie. === Spółzwãczi === {| class="wikitable" style="text-align:center;" |+Spółzwãczi ! rowspan="2" | ! colspan="2" |Dwalëpné ! colspan="2" |Lëpnozãbné ! colspan="2" |Zãbòwé ! colspan="2" |Dąsłowé ! colspan="2" |Zadąsłowé !Palatalné ! colspan="2" |Welarné !Gôrdzelné |- !<span style="font-size: 70%;">Cwiardé</span> !<span style="font-size: 70%;">[[Palatalizacjô|Zmitczoné]]</span> !<span style="font-size: 70%;">Cwiardé</span> !<span style="font-size: 70%;">[[Palatalizacjô|Zmitczoné]]</span> !<span style="font-size: 70%;">Cwiardé</span> !<span style="font-size: 70%;">[[Palatalizacjô|Zmitczoné]]</span> !<span style="font-size: 70%;">Cwiardé</span> !<span style="font-size: 70%;">[[Palatalizacjô|Zmitczoné]]</span> !<span style="font-size: 70%;">Cwiardé</span> !<span style="font-size: 70%;">[[Palatalizacjô|Zmitczoné]]</span> ! !<span style="font-size: 70%;">Cwiardé</span> !<span style="font-size: 70%;">[[Palatalizacjô|Zmitczoné]]</span> ! |- !Zwiarté |p b |{{IPA|pʲ||}} {{IPA|bʲ||}} |  |  |t̪ d̪ |{{IPA|t̪ʲ||}} {{IPA|d̪ʲ||}} |  |  | | |  |k ɡ | | |- !'''Zwiarto-rësënowé''' |  |  |  |  |t̪͡s̪ d̪͡z̪ |  | |t͡ʃʲ d͡ʒʲ |  |  | | | | |- !Rësënowé |  |  |f v |{{IPA|fʲ||}} {{IPA|vʲ||}} |s̪ z̪ |  | | | |ʃʲ ʒʲ | |x |xʲ |ɦ |- !Nosowé |m |{{IPA|mʲ||}} |  |  |n̪ |  | | | |  |ɲ |[ŋ] | | |- !Półòdemkłé | |  |  |  | |  | | | | |j |w |  | |- !Rësënowò-drëżącé | | | | | | |r̝ | | | | | | | |- !Drëżącé | | | | | | |r |{{IPA|rʲ||}} | | | | | | |- !Bòczné | | | | | | |l |{{IPA|lʲ||}} | | | | | | |} === Akcent === Nordowi akcent je wòlny a dzélã rëszny. Badérowania lingwistów nad nordowim dialektã są wôżné dlô rekònstrukcje pierwòsznégò doraznika w [[Prasłowiańsczi jãzëk|prasłowiańsczim jãzëkù]]. Dlô westrzédnokaszëbsczich gwarów reprezentatiwny béł tpzw. kòlumnowi doraznik. Dzysdniowi westrzédny akcent różni sã równak òd ne kòlumnowégò mòdła. Pôłniowi dialekt charakterizëje sã stałim inicjalnym doraznikã (wëstãpiwającym téż w czesczim, słowacczim, stôropòlsczim jãzëkù czë pòdhalańsczi gwarze)<ref>[http://web.archive.org/web/20180717154256/http://skarbnicakaszubska.pl/akcent/ Ò kaszëbsczim akcence].</ref>. == Bënowô bòkadosc == [[Òbrôzk:Jerozolëma,_kòscel_Pater_noster,_"Òjcze_nasz"_pò_kaszëbskù.JPG|mały|332x332px|[[Jerozolëma]], „Òjcze Nasz” pò kaszëbskù w kòscele Pater Noster na Òliwny Górze]] Kaszëbsczi jãzëk, mimò fónksnérowaniégò na stosënkòwò môłim terenie, charakterizëje sã wiôlgą gwarową rozmajitoscą a apartnoscą. Gwarë ùjimóné są w dialektë, kąsk jinaczi grëpòwóné przez różnëch badérów. ujmowane przez różnych badaczy. Wedle [[Jerzi Tréder|Jerzégò Trédra]] w pòłowie XX w. dzelił sã na ne hewò gwarowé karna<ref name="tred">''Jerzy Treder:&nbsp;''Język, piśmiennictwo i kultura duchowa Kaszubów''. W:&nbsp;Historia, geografia i piśmiennictwo Kaszubów.&nbsp;Jan Mordawski (red.).&nbsp;Gdańsk&#x3A;Wydawnictwo M. Rożak,&nbsp;1999.''</ref>: * [[nordowòkaszëbsczi dialekt]] – gwarë: [[Słowińsczi jãzëk|słowińskô]], [[Kabôtkòwie|kabackô]], òseckô, żarnowskô, gniewińskò-salińskô, bëlacczé (pùckô, chalëpskô, òksëwskô), lëzyńskò-wejrowskô, lesackô, czeleńskô; * [[westrzédnokaszëbsczi dialekt]] – gwarë: strzépskô, żukòwskô, kartëskò-gòrãczińskô, przëwidzkô, stãżëckô, serakòwskò-gòwidlińskô, sëlëczińskô, stëdzyńskô, bòrzëszkòwskô; * [[pôłniowòkaszëbsczi dialekt]] – gwarë: kòscerskô, lëpùskô, bruskò-wielewskô, kònarskô. W ''Dialektach i gwarach polskich'' wëmienioné są: * [[bëlacczé gwarë]] * [[Słowińsczi jãzëk|słowińskô gwara]] † * [[kabackô gwara]] (główczëckô) † * [[Pôłniowòkaszëbsczi dialekt|zôbòrsczé gwarë]] * [[Bòrowiackô gwara|tëcholsczé]] i [[Krajeńskô gwara|krajeńsczé gwarë]] jakno pòstrzédné midzë kaszëbsczim jãzëkã a wiôlgòpòlsczim dialektã pòlsczégò jãzëka, chtërne równak wic rechòwóné są do bezsprzéczno pòlsczich gwarów<ref name="przew">''Halina&nbsp;Karaś, Zakres Przewodnika, [w:] Halina&nbsp;Karas, [https://web.archive.org/web/20131114231902/http://www.gwarypolskie.uw.edu.pl/index.php?option=com_content&task=view&id=6&Itemid=52 Wprowadzenie do przewodnika,] [w:] Gwary polskie [przëstãp 2010-04-28] [[http://www.gwarypolskie.uw.edu.pl/index.php?option=com_content&task=view&id=6&Itemid=52 zarchiw.] 2013-11-14].''</ref>. == Przëpisë == [[Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura]] [[Kategòrëjô:Zôpadnosłowiańsczé jãzëczi]] [[Kategòrëjô:Kaszëbsczi jãzëk]] [[Kategòrëjô:Strony z nieprzejrzanymi tłumaczeniami]] 7hanqnpyrwaycs47wq1c3lqep3g7r2v 0 3076 208618 207706 2026-07-18T21:51:55Z Terrus38 14026 Terrus38 przeniós starnã [[Òbéndowi jãzëk]] do [[Òbéńdowi jãzëk]]: pisënk 207706 wikitext text/x-wiki '''Òbéndowi jãzëk''' je definiowóny bez eùropejską kartã òbéndowëch czë miészëznianëch jakò jãzëk brëkòwany zwëkòwò w państwie òb lëczbòwò miésze òd resztë karno mieszkańców, jinaczącë sã òd ùrzãdniégò jãzëka. W [[Pòlskô|Pòlsce]] za òbéndowi jãzëk ùznôwôny je [[kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczi]], wedle ùstawë z [[6 stëcznika]] [[2005]] rokù ò nôrodnëch ë etnicznëch miésziznach ôs òbéndowich jãzëkach.<blockquote>ÙSTÔW z dnia 6 stëcznika 2005 r. ò nôrodnëch i etnicznëch miészëznach a regionalnym jãzëkù (wëjimczi) (...) Art. 8. Òsobë nôleżącé do miészëznë mają w òsoblëwòscë prawò do: 1) wòlnégò pòsłëgòwaniô sã jãzëkã miészëznë w priwatnym i pùblicznym żëcym; 2) rozkòscérzaniô i wëmianë infòrmacëjów w jãzëkù miészëznë; 3) dôwaniô w jãzëkù miészëznë infòrmacëjów ò priwatny przirodze; 4) ùczbë jãzëka miészëznë abò w jãzëkù miészëznë. (...) Art. 16. Minister przënôléżny do sprawów religijnëch wëznaniów a nôrodnëch i etnicznëch miészëznów zarządzô dolmaczënk hewòtnégò ùstôwù na jãzëczi miészëznów. Rozdzél 3 Pòùczëna i kùltura Art. 17. Realizacëjô prawa òsobów nôleżącëch do miészëznów do ùczbë jãzëka miészëznë abò w jãzëkù miészëznë, a téż prawò nëch òsobów do ùczbë historëje i kùlturë miészëznë òdbëwô sã wedle prawidłów i wedle szlachù naznaczonégò w ùstôwie z dnia 7 séwnika 1991 r. ò systemie pòùczënë (Dz.U. z 2004 r. Nr 256, pòz. 2572, Nr 273, pòz. 2703 i Nr 281, pòz. 2781). Art. 18. 1. Òrganë pùbliczny rządzënë są òbòwiązóné pòdjimac pasowné strzódczi w célu wspiéraniô dzejaniô zgrôwającégò do chrónië, ùtrzimaniô i rozwiju kùlturowi juwernotë miészëznów. 2. Strzódkama, ò chtërnëch je mòwa w ùst. 1, mògą bëc w òsoblëwòscë célowé abò subiektowé dotacëje na: 1) dzejanié kùlturowëch institucëjów, artisticzny rësznotë i ùrobiznë miészëznów a artisticznëch rozgracëjôw mającëch jawerną wôżnotã dlô kùlturë miészëznów; 2) inwesticëje mającé na célu ùtrzimanié kùlturowi juwernotë miészëznów; 3) wëdôwanié ksążków, cządników, perijodików i lecënkòwëch drëków w jãzëkach miészëznów abò w pòlsczim jãzëkù, w drëkòwóny pòstacëje a w jinëch technikach zôpisu òbrazu i zwãkù; 4) wspiéranié telewzérnikòwëch programów i rediowëch aùdicëjów realizowónëch przez miészëznë; 5) chróniã môlów sparłãczonëch z kùlturą miészëznów; 6) paradnicowé dzejanié; 7) prowadzenié bibliotéków a dokùmeńtacëje kùlturowégò i artisticznégò żëcô miészëznów; 8) edukacëjã dzeców i młodzëznë realizowóną w rozmajitëch fòrmach; 9) propagòwanié wiédzë ò miészëznach; 10) jiné programë realizëjącé céle, ò chtërnëch je mòwa w ùst. 1, a wspiérającé naszińską integracëjã miészëznów. 3. Dotacëje, ò chtërnëch je mòwa w ùst. 2, przëznôwóné są z dzélu bùdżetu państwa, chtërnégò disponeńtã je minister przënôléżny do sprawów religijnëch wëznaniów a nôrodnëch i etnicznëch miészëznów, mògą bëc dôwóné z òminiãcym òtemkłégò kònkùrsu bédënków. Minister przënôléżny do sprawów religijnëch wëznaniów a nôrodnëch i etnicznëch miészëznów kòżdégò rokù ògłôszô prawidła pòstãpòwaniô w sprawach tikającëch dôwaniô dotacëjów, ò chtërnëch je mòwa w ùst. 2. Przepisë art. 14-18 ùstôwù z dnia 24 łżëkwiata 2003 r. ò dzejanim pùblicznégò pòżëtkù i ò wòlońtérnoce (Dz.U. Nr 96, pòz. 873 a z 2004 r. Nr 64, pòz. 593, Nr 116, pòz. 1203 i Nr 210, pòz. 2135) ùżiwô sã pasowno. (...) 5. Subiektowé dotacëje, ò chtërnëch je mòwa w ùst. 2, mògą dostawac òrganizacëje miészëznë abò mającé jawerną wôżnotã dlô kùlturë miészëznë kùlturowé institucëje. Przepis art. 73 ùst. 4 ùstôwù z dnia 26 lëstopadnika 1998 r. ò pùblicznëch finansach (Dz. U. z 2003 r. Nr 15, pòz. 148, z pòzdzészima zjinakama) ùżiwô sã pasowno. Rozdzél 4 Regionalny jãzëk Art. 19. 1. Za regionalny jãzëk w rozmienim ùstôwù, zgódno z Eùropejską Kôrtą Regionalnëch abò Miészëznowëch Jãzëków, ùznôwô sã jãzëk, chtëren: 1) je tradicëjno brëkòwóny na òbéńdze gwësnégò państwa przez jegò naszińców, chtërny są karnã wielënowò mniészim jak pòòstałé lëdztwò negò państwa; 2) je jiny jak òficjalny jãzëk negò państwa; nie objimô to ani dialektów òficjalnégò jãzëka państwa, ani jãzëków migrańtów. 2. Regionalnym jãzëkã w rozmienim ùstôwù je kaszëbsczi jãzëk. Przepisë art. 7-15 ùżiwô sã pasowno, leno przez wielënã mieszkańców gminë, ò chtërny je mòwa w art. 14, nót je rozmiec wielënã òsobów pòsłëgòwającëch sã regionalnym jãzëkã, urzãdowò ùgòdzoną jakno skùtk slédnégò òglowégò spisënkù. Art. 20. 1. Realizacëjô prawa òsobów pòsłëgòwającëch sã jãzëkã, ò chtërnym je mòwa w art. 19, do ùczbë negò jãzëka abò w nym jãzëkù òdbiwô sã wedle prawidłów i wedle szlachù naznaczonëch w ùstôwie wëmienionym w art. 17. 2. Òrganë pùbliczny rządzënë są òbòwiązóné pòdjimac pasowné strzódczi w célu wspiéraniô dzejaniô zgrôwającégò do ùtrzimaniô i rozwiju jãzëka, ò chtërnym je mòwa w art. 19. Przepisë art. 18 ùst. 2 i 3 a ùst. 5 ùżiwô sã pasowno. 3. Strzódkama, ò chtërnëch je mòwa w ùst. 2, mògą bëc téż strzódczi przekazowóné z bùdżetu jednostczi òbéńdowi samòrządzënë òrganizacëjóm abò institucëjóm, realizëjącym wëznôczoné robòtë mającé na célu ùtrzimanié i rozwij jãzëka, ò chtërnym je mòwa w art. 19. (...)</blockquote> == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://prawo.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU20170001627/O/D20171627.pdf Dz.U. 2017 poz. 1627] * [https://web.archive.org/web/20191028061846/http://prawo.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU20170000823/O/D20170823.pdf Dz.U. 2017 poz. 823] * [http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20170000356 Dz.U. 2017 poz. 356, s.50 JĘZYK KASZUBSKI] * [http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20050170141 Dz.U. 2005 nr 17 poz. 141] * [http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20140000263 Dz.U. 2014 poz. 263] * [http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20140000803 Dz.U. 2014 poz. 803, s.54 JĘZYK KASZUBSKI] * [https://web.archive.org/web/20130914205434/http://jows.pl/node/382 Dwamòwné dzece] (pòlsczi) * [http://www.coe.int/t/dg4/education/minlang/report/PeriodicalReports/PolandPR2_en.pdf (en)] * [https://web.archive.org/web/20200205064559/https://www.npld.eu/our-languages/kashubian/ Kaszëbsczi] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbsczi jãzëk]] [[Kategòrëjô:Lingwistika]] [[Kategòrëjô:Prawò]] 6xw7dmcrxudbwm8y9jd1gkrnds5but5 0 3109 208750 196273 2026-07-19T01:01:00Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}}; anielsczi→angelsczi 208750 wikitext text/x-wiki '''Glagolica''' – sztëczny słowiańsczi jãzëk, jegò ùjimniãce òpierô sã na rozwicém ë dopasowanim protosłowiańsczégò jãzëka, tak bë mógł òn sprôwiac rolã dzysdniowégò ë pòchwôtnegò jãzëka dlô wszëtczich [[Słowiónie|Słowionów]]. == Òbaczë téż == {{#categorytree:Sztëczné jãzëczi|hideroot=on|mode=pages}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20050504210328/http://www.matica.org/glagolica/ Jinformacëje ò glagolicë w angelsczim jãzëkù] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Sztëczné jãzëczi]] j89yiusitiv56p36g8suxree12pw90o 0 3110 208751 196271 2026-07-19T01:01:28Z Iketsi 3254 {{jãz.|en}} 208751 wikitext text/x-wiki '''Proslava''' je sztëcznym ë ùprosconym [[słowiańsczé jãzëczi|słowiańsczim jãzëkã]] ùsadzonym w òprzënk ò [[cerkwiowòsłowiańsczi jãzëk]]. == Òbaczë téż == {{#categorytree:Sztëczné jãzëczi|hideroot=on|mode=pages}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://www.geocities.com/proslava/ Starna ò jãzëkù proslava ({{jãz.|en}})] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Sztëczné jãzëczi]] nlm11geglcr5xou64gl8009ncoeijc6 208752 208751 2026-07-19T01:01:39Z Iketsi 3254 ] 208752 wikitext text/x-wiki '''Proslava''' je sztëcznym ë ùprosconym [[słowiańsczé jãzëczi|słowiańsczim jãzëkã]] ùsadzonym w òprzënk ò [[cerkwiowòsłowiańsczi jãzëk]]. == Òbaczë téż == {{#categorytree:Sztëczné jãzëczi|hideroot=on|mode=pages}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://www.geocities.com/proslava/ Starna ò jãzëkù proslava] ({{jãz.|en}}) {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Sztëczné jãzëczi]] 4nf8ayvb2qw5txpjl5sucp1snvovbaj 0 3148 208710 201748 2026-07-19T00:46:32Z Iketsi 3254 anielsczi→angelsczi; {{Kòntrola}} 208710 wikitext text/x-wiki {{Jãzëk| farwa=009900| farba=FFFFFF| apartne miono=Interlingua| kraj, òbénda1= (całowny swiat)| lëczba= 1500?| môl=-| rodzëzna=[[sztëczne jãzëczi]] *'''interlingua'''| alfabét=[[łacëzniany alfabét|łacëzniany]]| kraj, òbénda2=-| agencëjô=International Auxiliary Language Association| iso1=ia| iso2=ina| sil=ina| }} '''Interlingua''' (łac. ''inter'' = 'midze' + łac. ''lingua'' = 'jãzëk'), je zwóna téż ''Interlingua de IALA'', je [[sztëczné jãzëczi|sztëcznym jãzëkã]] nôtërnegò zortu, ùsadzony w latach [[1924]] - [[1951]] w [[Eùropa|Eùropie]] ë [[USA]] òb karno lingwistów zrzeszonch w International Auxiliary Language Association (IALA), cziérowónëch w slédnym cządze òb miemiecczégò germanistã, dr. Aleksandra Gode. Òficjalny datum inaùguracëji jãzëka je [[15 stëcznika]] [[1951]] rokù - dzyń wëdaniô słowôrza ''Interlingua-English Dictionary''. Pòwstôł w zatôrczënim ò [[łacëna|łacenã]], [[angelsczi jãzëk|angelsczi]] ë dzysdniowe [[romańsczé jãzëczi|romańsczé]] jãzëczi ë mô w se zbiérną słowiznã greckò-łacëńsczi rodowizne ë zbiérną baro òprosconą gramatikã. Je, króm [[esperanto]], nôczãsczi brëkòwanym sztëcznym jãzëkã swiata. Je prosto rozmiona, bez rëchleszi naùczi, przez nômni dzesãtczi milionów lëdzy, gôdôjącëch romańsczima jãzëkama. Przëmiôr tekstu (mòdlëtwa ''[[Òjcze Nasz]]''):<blockquote>Nostre Patre, qui es in le celos, que tu nomine sia sanctificate; que tu regno veni; que tu voluntate sia facite super le terra como etiam in le celo. Da nos hodie nostre pan quotidian, e pardona a nos nostre debitas como nos pardona a nostre debitores, e non duce nos in tentation, sed libera nos del mal.</blockquote>Przëmiôr tekstu (reklama ''Union Mundial pro Interlingua''):<blockquote>Lingua natural e musical de parolas international e un grammatica minimal. Comprensibile facilemente per personas intelligente. Le medio de communication adequate pro le solution del confusion de Babylon.</blockquote> == Òbaczë téż == {{#categorytree:Sztëczné jãzëczi|hideroot=on|mode=pages}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://www.together.pl/jazeczi/interlingua/ Ùczbownik interligwë] * https://web.archive.org/web/20070701091603/http://www.czetnica.org/interlingua/ {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Sztëczné jãzëczi]] 4oxx7vnewpqddpujzm07vaaindoe35c 0 3604 208706 208505 2026-07-19T00:45:37Z Iketsi 3254 anielsczi→angelsczi 208706 wikitext text/x-wiki '''Pyeongyang''' ([[kòrejańsczi jãzëk|kòr.]] 평양; [[hanja]] 平壤, w kòrejańsczim miono to òznôczô ''plaskati môl'') – stolëca Nordowi Kòreji pòłożona w zôpadnym dzélu krôju, na nadmòrsczi niżawie, na wiże kòl 85 m n. r. m., nad rzéką [[Tedong-gang]], kòle 50 km òd ji ùńdzeniô do [[Zôpadnokòrejańskô Hôwinga|Zôpadnokòrejańsczi Hôwindżi]] ([[Żółti Mòrze]]). Przédné gòspòdarczé ë ùczbòwò-kùlturowé centróm kraju. Gard je mni wicy jak 100 km òd greńcy z Pôłniową Kòreją (DMZ) == Miono == [[Òbrôzk:0322 Pyongyang Turm der Juche Idee Aussicht.jpg|mały|]] W [[pòlsczi jãzëk|pòlsczim jãzëkù]] a za jegò pòstrzédnictwã téż w [[kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczim]], ùmòcniło sã wzãté z [[rusczi jãzëk|rusczégò]] zmiłkòwé miono ''Phenian'' (''Пхеньян''), czëtóne z [[angelsczi jãzëk|anielska]] ''Feńjan''. Równak niżóden [[Kòrejancë|Kòrejanc]] nie je w sztądze wëmòwic zwãkù ''f''. Kòmisëjô Sztandarizacëji Geògrafnych Mionów pòza Greńcama Pòlsczi Repùbliczi mô ùdbóné, żebë przejic, jakno pòlsczi egzonim, miono Pjongjang, zabédowóny przez òrientalistów ë trzëmający sã òridżinalny kòrejańsczi wëmòwë. Jedno z historicznëch mionów to Ryugyŏng (류경; 柳京), czëlë "wierzbòwò stolëca", chtërnë to drzéwiãta bëłë na môlu przez całą historëjã gardu.Jine miona gardu to Kisŏng, Hwangsŏng, Rangrang, Sŏgyŏng, Sŏdo, Hogyŏng, Changan, ëtd. Òbczas japòńsczi òkùpacëji ë w japòńsczim jãzëkù stolëca Nordowi Kòreji znónô je jakno Heijō, co je japòńsczim ôrtã òdczëtaniô miona gardu w chińsczich znakach 平壌. == Historiô == P'yŏngyang to jedno z nôstarszëch kòrejańsczëch gardów. Ùsôdzoné w 1122 rokù p.n.e, na pòdstpòdlim niewiôldżégò szëdlëca (dzysô dzelnica Rangang). Wedle legeńdë gard òstôł założony w 2333 rokù p.n.e. jakno Wanggŏmsŏng (왕검성; 王儉城). W latach [[427]] - [[668]] stolëca państwa Goguryeo. Zôs òsta zniszczony przez Chinë ë Sillã. W [[676]] òstôł wzãti przez Silla, ale òstawiony bez znaczeniô na greńcy midze Sillą a Balhae do czasu panowaniô dinastëji Goryeo, czedë to gard òstôł nazwóny Sŏgyŏng (서경; 西京; "Zôpadnô Stolëca"), chòc fòrmalno stolëcą nie béł. Òbczas panowaniô dinastëji Joseon béł stolëcą prowincëji P'yŏngan, a òd 1896 przez całi cząd japòńsczi òkùpacëji stolëcą Pôłniowégò P'yŏngan. W [[1592]] - [[1593]] béł zajãti przez Japònów. Òd XVII s. P'yŏngyang to pòliticzné a kùlturowé centrum nordowò-zôpadni Kòreji. W rokù [[1627]] òstôł dobëti pòstãpny rôz ë spôlony przez chińską armijã. W cządze chińskò-japòńsczi wòjnë w latach [[1894]] - [[1895]] òstôł mòckò zniszczony. Òdbùdowóny òbczas japòńsczi òkùpacëji w latach [[1910]] - [[1945]]. W [[1945]] wëzwòlony przez Czerwioną Armijã. Òd [[1948]] rokù stolëca Nordowi Kòreji. Òbczas kòrejańsczi wòjnë ([[1950]] - [[1953]] gard przechòdôł òd jedny starnë kònflikta do drëdżi. Kù reszce, slédnô jinwazëjô Chińsczi Lëdowò-Wëzwòlenczi Armiji rozsądzëła ò przeznanim gardu Nordowi Kòreji. W [[1955]] òdkrëtô òstała dôwna wies w òbéńdze gardu zwónym Kǔmtan-ni. == Ùrzãdny pòdzélk == Pyeongyang [[Ùrzãdny pòdzélk Nordowi Kòreji|pòdzélony]] je na 19 dzielniców ("Kuyŏk") ë 4 krézë ("Kun"). * Chung-guyŏk (중구역; 中區域) * P'yŏngch'ŏn-guyŏk (평천구역; 平川區域) * Pot'onggang-guyŏk (보통강구역; 普通江區域) * Moranbong-guyŏk (모란봉구역; 牡丹峰區域) * Sŏsŏng-guyŏk (서성구역; 西城區域) * Sŏn'gyo-guyŏk (선교구역; 船橋區域) * Tongdaewŏn-guyŏk (동대원구역; 東大院區域) * Taedonggang-guyŏk (대동강구역; 大同江區域) * Sadong-guyŏk (사동구역; 寺洞區域) * Taesŏng-guyŏk (대성구역; 大城區域) * Man'gyŏngdae-guyŏk (만경대구역; 萬景臺區域 téż pisóné 萬景台區域) * Hyŏngjesan-guyŏk (형제산구역; 兄弟山區域) * Ryongsŏng-guyŏk (룡성구역; 龍城區域) * Samsŏk-guyŏk (삼석구역; 三石區域) * Sŭngho-guyŏk (승호구역; 勝湖區域) * Ryŏkp'o-guyŏk (력포구역; 力浦區域) * Rakrang-guyŏk (락랑구역; 樂浪區域) * Sunan-guyŏk (순안구역; 順安區域) * Ŭnjŏng-guyŏk (은정구역; 恩情區域) * Chunghwa-gun (중화군; 中和郡) * Kangnam-gun (강남군; 江南郡) * Kangdong-gun (강동군; 江東郡) * Sangwŏn-gun (상원군; 祥原郡) == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Nordowô Kòreja}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Nordowô Kòreja]] nmkd3mzrd1pclph4wdbk5o0o0s84on9 0 3668 208628 202972 2026-07-18T22:26:10Z Terrus38 14026 Terrus38 przeniós starnã [[Islandëjô]] do [[Islandiô]]: pisënk 202972 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò| gwôsné miono = Ísland | miono = Islandëjô | miono-genitiw = Islandëjsczi | fana = Flag of Iceland.svg| herb = Coat of arms of Iceland.svg | na karce = Europe_location_ISL.png| jãzëk = [[Islandsczi jãzëk|islandsczi]], dëńsczi | stolëca = Reykjavík | fòrma państwa = repùblika | wiéchrzëzna = 103.125 | procent-wòdë = - | lëdztwò = 383,726 | rok = 2024 | dëtk = islandskô króna | kòd dëtka = ISK | czasowô cona = +0 | swiãto = [[17 czerwińca]]<ref>[https://reykjavik.is/en/june17 June 17th] Reykjavík [2025-08-31]</ref> | himn = Lofsöngur | kòd = IS | Internet = .is | telefón = 345 |Prezydeńt=Halla Tómasdóttir|Premiéra=Kristrún Frostadóttir}} '''Islandëjô''' (''Ísland'') je państwã w Nordowi [[Eùropa|Eùropie]]. Są tu géjzerë, fiordë, a przede wszëtczim stolemné lodowé górë i baro cwiardi nôtëra. * stoleczny gard: [[Reykjavík]] * lëdztwò: 383,726 mieszkańców (2024)<ref>[https://www.statice.is/publications/news-archive/inhabitants/the-population-on-1-january-2024 The country's population was 383,726 at the beginning of 2024] Statistic Iceland [2025-08-31]</ref> * wiéchrzëzna: 103.125&nbsp;km² == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Strokkur geyser eruption, close-up view.jpg|[[Gejzer]] w Islandie Òbrôzk:Eyjafjallajökull.jpeg| Òbrôzk:Arctic-fox-Iceland.JPG| Òbrôzk:Icelandic Horses!.jpg| Òbrôzk:Akureyri-trip 023.JPG| </gallery> == Òbaczë téż == * [[Dëńskô]] * [[Norweskô]] * [[Grenlandzkô]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Eùropa}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Islandëjô| ]] [[Kategòrëjô:Eùropejsczé państwa]] lg8d5vhh4ibrj0s9hz49b0g33vh4t4u 208630 208628 2026-07-18T22:27:26Z Terrus38 14026 208630 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò| gwôsné miono = Ísland | miono = Islandiô | miono-genitiw = Islandie | fana = Flag of Iceland.svg| herb = Coat of arms of Iceland.svg | na karce = Europe_location_ISL.png| jãzëk = [[Islandzczi jãzëk|islandzczi]], duńsczi | stolëca = Reykjavík | fòrma państwa = repùblika | wiéchrzëzna = 103.125 | procent-wòdë = - | lëdztwò = 383,726 | rok = 2024 | dëtk = islandzkô kòróna | kòd dëtka = ISK | czasowô cona = +0 | swiãto = [[17 czerwińca]]<ref>[https://reykjavik.is/en/june17 June 17th] Reykjavík [2025-08-31]</ref> | himn = Lofsöngur | kòd = IS | Internet = .is | telefón = 345 |Prezydeńt=Halla Tómasdóttir|Premiéra=Kristrún Frostadóttir}} '''Islandiô''' (''Ísland'') je państwã w Nordowi [[Eùropa|Eùropie]]. Są tu géjzerë, fiordë, a przede wszëtczim stolemné lodowé górë i baro cwiardô nôtëra. * stoleczny gard: [[Reykjavík]] * lëdztwò: 383,726 mieszkańców (2024)<ref>[https://www.statice.is/publications/news-archive/inhabitants/the-population-on-1-january-2024 The country's population was 383,726 at the beginning of 2024] Statistic Iceland [2025-08-31]</ref> * wiéchrzëzna: 103.125&nbsp;km² == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Strokkur geyser eruption, close-up view.jpg|[[Gejzer]] w Islandie Òbrôzk:Eyjafjallajökull.jpeg| Òbrôzk:Arctic-fox-Iceland.JPG| Òbrôzk:Icelandic Horses!.jpg| Òbrôzk:Akureyri-trip 023.JPG| </gallery> == Òbaczë téż == * [[Duńskô]] * [[Norweskô]] * [[Grenlandiô]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Eùropa}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Islandiô| ]] [[Kategòrëjô:Eùropejsczé państwa]] eq8gefkb8ljgl8wrsabgsdgcxp1wiuj 208664 208630 2026-07-19T00:12:27Z Iketsi 3254 {{jãz.|is}} 208664 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò| gwôsné miono = Ísland | miono = Islandiô | miono-genitiw = Islandie | fana = Flag of Iceland.svg| herb = Coat of arms of Iceland.svg | na karce = Europe_location_ISL.png| jãzëk = [[Islandzczi jãzëk|islandzczi]], duńsczi | stolëca = Reykjavík | fòrma państwa = repùblika | wiéchrzëzna = 103.125 | procent-wòdë = - | lëdztwò = 383,726 | rok = 2024 | dëtk = islandzkô kòróna | kòd dëtka = ISK | czasowô cona = +0 | swiãto = [[17 czerwińca]]<ref>[https://reykjavik.is/en/june17 June 17th] Reykjavík [2025-08-31]</ref> | himn = Lofsöngur | kòd = IS | Internet = .is | telefón = 345 |Prezydeńt=Halla Tómasdóttir|Premiéra=Kristrún Frostadóttir}} '''Islandiô''' ({{jãz.|is}} ''Ísland'') je państwã w Nordowi [[Eùropa|Eùropie]]. Są tu géjzerë, fiordë, a przede wszëtczim stolemné lodowé górë i baro cwiardô nôtëra. * stoleczny gard: [[Reykjavík]] * lëdztwò: 383,726 mieszkańców (2024)<ref>[https://www.statice.is/publications/news-archive/inhabitants/the-population-on-1-january-2024 The country's population was 383,726 at the beginning of 2024] Statistic Iceland [2025-08-31]</ref> * wiéchrzëzna: 103.125&nbsp;km² == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Strokkur geyser eruption, close-up view.jpg|[[Gejzer]] w Islandie Òbrôzk:Eyjafjallajökull.jpeg| Òbrôzk:Arctic-fox-Iceland.JPG| Òbrôzk:Icelandic Horses!.jpg| Òbrôzk:Akureyri-trip 023.JPG| </gallery> == Òbaczë téż == * [[Duńskô]] * [[Norweskô]] * [[Grenlandiô]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Eùropa}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Islandiô| ]] [[Kategòrëjô:Eùropejsczé państwa]] c3i2ge45mbs038zyc2ol65ahx2kzx1b 14 3670 208647 159817 2026-07-19T00:01:10Z Iketsi 3254 Iketsi przeniós starnã [[Kategòrëjô:Islandëjô]] do [[Kategòrëjô:Islandiô]]: Islandëjô→Islandiô 159817 wikitext text/x-wiki [[Kategòrëjô:Eùropejsczé państwa]] onlrkft29r1ccvdo7zdqkps4rkd41sy 0 3733 208672 204360 2026-07-19T00:20:45Z Iketsi 3254 anielsczi→angelsczi 208672 wikitext text/x-wiki {{Kalãdôrzk}} <TABLE WIDTH="175" align=right bgcolor="#FDE456"> <caption>Lëpińc</caption> <TR VALIGN="TOP"> <TD WIDTH="25"><P ALIGN="RIGHT">[[1 lëpińca|1]]</TD> <TD WIDTH="25"><P ALIGN="RIGHT">[[2 lëpińca|2]]</TD> <TD WIDTH="25"><P ALIGN="RIGHT">[[3 lëpińca|3]]</TD> <TD WIDTH="25"><P ALIGN="RIGHT">[[4 lëpińca|4]]</TD> <TD WIDTH="25"><P ALIGN="RIGHT">[[5 lëpińca|5]]</TD> <TD WIDTH="25"><P ALIGN="RIGHT">[[6 lëpińca|6]]</TD> <TD WIDTH="25"><P ALIGN="RIGHT">[[7 lëpińca|7]]</TD> <TD WIDTH="25"></TD> </TR><TR VALIGN="TOP"> <TD WIDTH="25"><P ALIGN="RIGHT">[[8 lëpińca|8]]</TD> <TD WIDTH="25"><P ALIGN="RIGHT">[[9 lëpińca|9]]</TD> <TD WIDTH="25"><P ALIGN="RIGHT">[[10 lëpińca|10]]</TD> <TD WIDTH="25"><P ALIGN="RIGHT">[[11 lëpińca|11]]</TD> <TD WIDTH="25"><P ALIGN="RIGHT">[[12 lëpińca|12]]</TD> <TD WIDTH="25"><P ALIGN="RIGHT">[[13 lëpińca|13]]</TD> <TD WIDTH="25"><P ALIGN="RIGHT">[[14 lëpińca|14]]</TD> <TD WIDTH="25"></TD> </TR><TR VALIGN="TOP"> <TD WIDTH="25"><P ALIGN="RIGHT">[[15 lëpińca|15]]</TD> <TD WIDTH="25"><P ALIGN="RIGHT">[[16 lëpińca|16]]</TD> <TD WIDTH="25"><P ALIGN="RIGHT">[[17 lëpińca|17]]</TD> <TD WIDTH="25"><P ALIGN="RIGHT">[[18 lëpińca|18]]</TD> <TD WIDTH="25"><P ALIGN="RIGHT">[[19 lëpińca|19]]</TD> <TD WIDTH="25"><P ALIGN="RIGHT">[[20 lëpińca|20]]</TD> <TD WIDTH="25"><P ALIGN="RIGHT">[[21 lëpińca|21]]</TD> <TD WIDTH="25"></TD> </TR><TR VALIGN="TOP"> <TD WIDTH="25"><P ALIGN="RIGHT">[[22 lëpińca|22]]</TD> <TD WIDTH="25"><P ALIGN="RIGHT">[[23 lëpińca|23]]</TD> <TD WIDTH="25"><P ALIGN="RIGHT">[[24 lëpińca|24]]</TD> <TD WIDTH="25"><P ALIGN="RIGHT">[[25 lëpińca|25]]</TD> <TD WIDTH="25"><P ALIGN="RIGHT">[[26 lëpińca|26]]</TD> <TD WIDTH="25"><P ALIGN="RIGHT">[[27 lëpińca|27]]</TD> <TD WIDTH="25"><P ALIGN="RIGHT">[[28 lëpińca|28]]</TD> <TD WIDTH="25"></TD> </TR><TR VALIGN="TOP"> <TD WIDTH="25"><P ALIGN="RIGHT">[[29 lëpińca|29]]</TD> <TD WIDTH="25"><P ALIGN="RIGHT">[[30 lëpińca|30]]</TD> <TD WIDTH="25"><P ALIGN="RIGHT">[[31 lëpińca|31]]</TD> <TD WIDTH="25"></TD> <TD WIDTH="25"></TD> <TD WIDTH="25"></TD> <TD WIDTH="25"></TD> </TR> </TABLE> == 14 Lëpińca == === Swiãta ë ùroczëznë === [[Òbrôzk:Prise_de_la_Bastille.jpg|mały|Dobëcé kluzë Bastilii w Parizu]] * [[Mionowi dzéń]] swiãtëją: Andżelika, Bògdón, Bònaweńtura, Damión, Dawid, Dobrogòst, Donôld, Herkùles, Jiga, Jizabela, Jakùb, Kamil, Wincãt * [[Francëjô]]: Dzéń Bastilii === Wëdarzenia === * [[1789]] – Dobëcé i zniszczenié kluzë Bastilii przez lëdztwò [[Pariz]]a dało zôczątk [[Francëskô rewòlucëjô|Francësczi Rewòlucji]]. * [[1795]] – Piesniô „Marsylianka” òstała himnã Francji. === Ùrodzëlë sã === * [[1858]] – [[Emmeline Pankhurst]], anielskô sufrażistka, pòlitikôrka (ùm. 1928) * [[1862]] – [[Gùstôw Klimt]], aùstriacczi malôrz, céchùnkôrz (ùm. 1918) * [[1904]] – [[Izaak Baszewis Singer]], pòlsczi runita żëdowsczi, noblësta, pisôł w jãzëkù jidisz (ùm. 1991) * [[1918]] – [[Ingmar Bergman]], szwedzczi filmòwi reżiséra (ùm. 2007) === Ùmarlë === * [[1907]] – [[William Henry Perkin]], angelsczi chemik, ùsôdzca „mòweinë”, pierszi synteticzny farbinë (ùr. 1838) * [[1939]] – [[Alfons Mùcha]], stolëmny czesczi malôrz, céchùnkôrz, panslawisticzni dzejôrz (ùr. 1860) == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Roczëzna}} {{Kalãdarium}} {{Aùtokat/Kalãdarium/Dzéń}} ld0ttkv4fkmolszw24dn0p5sjj5w8yc 0 3753 208787 203647 2026-07-19T01:19:30Z Iketsi 3254 anielsczi→angelsczi 208787 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Daniel Craig 2017 (cropped).jpg|mały|Craig w 2017 rokù]] '''Daniel Wroughton Craig''', (ùr. [[2 strëmiannika]] [[1968]]) je angelsczim teatrownikem. == Òbaczë téż == * [[Taylor Lautner]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} {{SORTUJ:Craig, Daniel}} [[Kategòrëjô:Aktorzë]] [[Kategòrëjô:Wiôlgô Britaniô]] e8og2tfpdralotakxl06ohdbjhthd54 0 3790 208654 202982 2026-07-19T00:02:03Z Iketsi 3254 Moving from [[Category:Islandëjô]] to [[Category:Islandiô]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 208654 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Reykjavík séð úr Hallgrímskirkju.jpeg|mały|[[Reykjavík]]]] '''Reykjavík''' je nôwikszim gardã [[Islandëjô|Islandëji]] ë ji kònstitucjową stolëcą. Lëdztwò: 117 721 (2007). == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Reykjavík, view from Hallgrímskirkja (2).jpg| Òbrôzk:Höfði mvp.jpg|Höfði Òbrôzk:Iglesia Libre Reikiavik, Reikiavik, Distrito de la Capital, Islandia, 2014-08-13, DD 088.JPG| Òbrôzk:Alþingishúsið.jpg|Alþingishúsið Òbrôzk:Dómkirkjan í Reykjavík 2023.jpg| Òbrôzk:Leifur Eiríksson and Hallgrímskirkja (14527191932).jpg| </gallery> == Òbaczë téż == * [[Akureyri]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Islandiô]] [[Kategòrëjô:Stolëcë]] 0j6aqiubopizqlrljvtvx435z7hzf36 0 4096 208693 206673 2026-07-19T00:37:38Z Iketsi 3254 Anielsczi→Angelsczi; anielsczi→angelsczi 208693 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Africa_satellite_orthographic.jpg|mały|Afrika - satelitarny odjimk]] '''Afrika''' – stolemna dzél [[Zemia|swiata]], na pôłnie od Eùropë i na zôpadze od [[Azëjô|Azëji]], z chtërną je sparłaczona lądowo przez Suez. We wschòdnym i pôłniowim dzélu Africzi roscą nisczé i wësoczé trôwë, pòjedińczé drzewa (palmë, baòbabë, akacje), a téż préklowaté chwarzna. === Lëdztwò === [[Òbrôzk:Africa in the world (red) (W3).svg|mały|Afrika]] W Africe mieszkô kòle 920 mln lëdzy. === Kraje Africzi === W Africe je 54 [[Państwò|państwów]] ë zanôléżnych òbéńdów. {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%" ! Fana ! Państwò ! Nôrodné miono kraju ! Stolëca ! Ùrzãdné i brëkòwané jãzëczi ! Dëtkòwô jednota |- | [[Òbrôzk:Flag of Algeria.svg|center|50px|border]] | [[Algeriô]] abò Algerskô | الجزائر‎ | [[Algiers]] | [[arabsczi_jãzëk|arabsczi]], [[berbersczi_jãzëk|berbersczi]], [[Francësczi_jãzëk|francësczi]] | Algersczi dënar |- | [[Òbrôzk:Flag of Angola.svg|center|50px|border]] | [[Angòla]] | Angola | [[Luanda]] | [[Pòrtugalsczi_jãzëk|pòrtugalsczi]], Kikongo, Kimbundu, Umbundu | Angòlskô kwanza |- | [[Òbrôzk:Flag of Benin.svg|center|50px|border]] | [[Benin]] | Bénin | [[Porto Novo]] | [[Francësczi_jãzëk|francësczi]], [[Yoruba_jãzëk|Yòruba]], [[Fòn_jãzëk|Fòn]] | frank CFA |- | [[Òbrôzk:Flag of Botswana.svg|center|50px|border]] | [[Bòtswana]] | Botswana | [[Gaborone]] | [[Setswana_jãzëk|Setswana]], [[Angelsczi_jãzëk|angelsczi]] | Botswańskô pula |- | [[Òbrôzk:Flag of Burkina Faso.svg|center|50px|border]] | [[Bùrkina Faso]] | Burkina Faso | [[Ouagadougou]] | [[Francësczi_jãzëk|francësczi]], Mòoré, Fula, Dioula | Zôpadnôafrikańsczi frank CFA |- | [[Òbrôzk:Flag of Burundi.svg|center|50px|border]] | [[Bùrundi]] | Burundi | [[Gitega]] | [[Kirundi_jãzëk|Kirundi]], [[Francësczi_jãzëk|francësczi]] | Bùrundiańsczi frank |- | [[Òbrôzk:Flag of Chad.svg|center|50px|border]] | [[Czad]] | Tchad | [[Ndżamena]] | [[Francësczi_jãzëk|francësczi]], [[Arabsczi_jãzëk|arabsczi]] | frank CFA |- | [[Òbrôzk:Flag of the Democratic Republic of the Congo.svg|center|50px|border]] | [[Demòkraticzna Repùblika Kòngo]] | République démocratique du Congo | [[Kinszasa]] | [[Francësczi_jãzëk|francësczi]], Lingala, Kikongo, Swahili, Tshiluba | Kòngolësczi frank |- | [[Òbrôzk:Flag of Djibouti.svg|center|50px|border]] | [[Dżibùti]] | Djibouti | [[Dżibùti (gard)]] | [[Francësczi_jãzëk|francësczi]], [[Arabsczi_jãzëk|arabsczi]], Afarsczi, Somali | Dżibùtëńsczi frank |- | [[Òbrôzk:Flag of Egypt.svg|center|50px|border]] | [[Egipt]] | مصر‎ | [[Kairo]] | [[Arabsczi_jãzëk|arabsczi]] (egipsczi dialekt) | Egipsczi funt |- | [[Òbrôzk:Flag of Eritrea.svg|center|50px|border]] | [[Eritrejô]] | ኤርትራ | [[Asmara]] | Tigrinya, Beja, [[Arabsczi_jãzëk|arabsczi]], Tigre, Kunama, Saho, Bilen, Nara, Afar, [[Angelsczi_jãzëk|angelsczi]] | Eritreańskô nakfa |- | [[Òbrôzk:Flag_of_Eswatini.svg|center|50px|border]] | [[Eswatini]] abò Swaziland | weSwatini, Eswatini | [[Mbabane]] | Swazi jãzëk, angelsczi | Swazisczi lilangeni, pôłniowôafrikaańsczi rand |- | [[Òbrôzk:Flag of Ethiopia.svg|center|50px|border]] | [[Etiopiô]] | Iትዮጵያ Ītyōṗṗyā | [[Addis Abeba]] | [[Amharsczi]] | Etiopsczi birr |- | [[Òbrôzk:Flag of Gabon.svg|center|50px|border]] | [[Gabón]] | Gabon | [[Libreville]] | [[Francësczi_jãzëk|francësczi]], Fang, Myene, Punu, Nzebi | frank CFA |- | [[Òbrôzk:Flag of Gambia.svg|center|50px|border]] | [[Gambiô]] | Gambia | [[Bandżul]] | [[Angelsczi_jãzëk|angelsczi]], Mandinka, Fula, Wolof, Serer, Jola | Gambijsczi dalasi |- | [[Òbrôzk:Flag of Ghana.svg|center|50px|border]] | [[Ghanô]] | Ghana | [[Accra]] | [[Angelsczi_jãzëk|angelsczi]], Asante Twi, Bono, Dagbani, Frafra, Kusaal, Hausa | Ghańsczi cedi |- | [[Òbrôzk:Flag of Guinea.svg|center|50px|border]] | [[Gwinejô]] | Guinée | [[Conakry]] | [[Francësczi_jãzëk|francësczi]], Fulani, Mandinka, Susu | Gwinejsczi frank |- | [[Òbrôzk:Flag of Guinea-Bissau.svg|center|50px|border]] | [[Gwinejô Bissau]] | Guinea-Bissau | [[Bisseau]] | [[Pòrtugalsczi_jãzëk|pòrtugalsczi]], górnowinejsczi kreole | Zôpadnôafrikańsczi frank CFA |- | [[Òbrôzk:Flag of Cameroon.svg|center|50px|border]] | [[Kamerùn]] | Cameroon | [[Jaunde]] | [[Francësczi_jãzëk|francësczi]], [[Angelsczi_jãzëk|angelsczi]], Fula, Ewondo | frank CFA |- | [[Òbrôzk:Flag of Kenya.svg|center|50px|border]] | [[Keniô]] | Kenya | [[Nairobi]] | [[Swahili]], [[Angelsczi_jãzëk|angelsczi]] | Kenijsczi sziling |- | [[Òbrôzk:Flag of Comoros.svg|center|50px|border]] | [[Kòmòrë]] | Komori | [[Moroni]] | [[Kòmòrôńsczi_jãzëk|kòmòrôńsczi]], [[Francësczi_jãzëk|francësczi]], [[Arabsczi_jãzëk|arabsczi]] | Kòmòròńsczi frank |- | [[Òbrôzk:Flag of Republic of the Congo.svg|center|50px|border]] | [[Kòngo]] | Congo | [[Brazzaville]] | [[Francësczi_jãzëk|francësczi]], Kituba, Kikongo, Lingala | frank CFA |- | [[Òbrôzk:Flag of Lesotho.svg|center|50px|border]] | [[Lesòthò]] | Lesotho | [[Maseru]] | [[Sotho]], [[Angelsczi_jãzëk|angelsczi]] | Lesothòńsczi loti |- | [[Òbrôzk:Flag of Liberia.svg|center|50px|border]] | [[Liberiô]] | Liberia | [[Monrowia]] | [[Angelsczi_jãzëk|angelsczi]] | Liberańsczi dolar |- | [[Òbrôzk:Flag of Libya.svg|center|50px|border]] | [[Libiô]] | ليبيا‎ | [[Tripolis]] | [[Arabsczi_jãzëk|arabsczi]], [[Berbersczi_jãzëk|berbersczi]] | Libijsczi dinar |- | [[Òbrôzk:Flag of Madagascar.svg|center|50px|border]] | [[Madagaskar]] | Madagascar | [[Antananarivo]] | [[Malagasczi]], [[Angelsczi_jãzëk|angelsczi]] | Malagasczi ariary |- | [[Òbrôzk:Flag of Malawi.svg|center|50px|border]] | [[Malawi]] | Malawi | [[Lilongwe]] | [[Chichewi]], [[Angelsczi_jãzëk|angelsczi]] | Malawijskô kwacha |- | [[Òbrôzk:Flag of Mali.svg|center|50px|border]] | [[Mali]] | Mali | [[Bamako]] | [[Francësczi_jãzëk|francësczi]], Bambara | Zôpadnôafrikańsczi frank CFA |- | [[Òbrôzk:Flag of Morocco.svg|center|50px|border]] | [[Marokò]] | al-Maġhrib | [[Rabat]] | [[Arabsczi_jãzëk|arabsczi]], [[Francësczi_jãzëk|francësczi]], | Marokańsczi dirham |- | [[Òbrôzk:Flag of Mauritania.svg|center|50px|border]] | [[Maùretaniô]] | ‏موريتانيا‎ | [[Nouakchott]] | [[Francësczi_jãzëk|francësczi]], [[Angelsczi_jãzëk|angelsczi]] | Maùretańskô ouguiya |- | [[Òbrôzk:Flag of Mauritius.svg|center|50px|border]] | [[Maùritjùs]] | Mauritius | [[Port Louis]] | Kreole, Bhojpuri, [[Francësczi_jãzëk|francësczi]], [[Angelsczi_jãzëk|angelsczi]] | Mauritjùskô rupia |- | [[Òbrôzk:Flag of Mozambique.svg|center|50px|border]] | [[Mòzambik]] | Mozambique | [[Maputo]] | [[Pòrtugalsczi jãzëk|pòrtugalsczi]] | Mòzambijsczi metikal |- | [[Òbrôzk:Flag of Namibia.svg|center|50px|border]] | [[Namibiô]] | Namibia | [[Windhoek]] | Afrikaans, [[Angelsczi_jãzëk|angelsczi]], miemiecczi, RuKwangali, Setswana, siLozi, !Kung | Nambijsczi dolar |- | [[Òbrôzk:Flag of Niger.svg|center|50px|border]] | [[Niger]] | Niger | [[Niamey]] | Hausa, Kanuri, [[Francësczi_jãzëk|francësczi]], [[Arabsczi_jãzëk|arabsczi]] | Zôpadnôafrikańsczi frank CFA |- | [[Òbrôzk:Flag of Nigeria.svg|center|50px|border]] | [[Nigeriô]] | Nigeria | [[Abuja]] | Hausa, Igbo, Joruba, [[Angelsczi_jãzëk|angelsczi]] | Nigeriôńskô naira |- | [[Òbrôzk:Flag of São Tomé and Príncipe.svg|center|50px|border]] | [[Òstrowë Swiãtégò Tomasza i Ksążãcô]] | São Tomé e Príncipe | [[São Tomé]] | [[Pòrtugalsczi_jãzëk|pòrtugalsczi]], saotomeńsczi kreole, forro, angòlsczi kreole | Saotomeńskô dobra |- | [[Òbrôzk:Flag of South Africa.svg|center|50px|border]] | [[Pôłniowô Afrika]], RPA | South Africa | [[Pretoria]], [[Johannesburg]], [[Bloomfontain]] | Zulu, Xhosa, Sotho, Tswana, Afrikaans, [[Angelsczi_jãzëk|angelsczi]] | Pôłniowôafrikaańsczi rand |- | [[Òbrôzk:Flag of South Sudan.svg|center|50px|border]] | [[Pôłniowi Sudan]] | South Sudan | [[Dżuba]] | Bari, Dinka, Luo, Murle, Nuer, Zande, [[Arabsczi_jãzëk|Jubôarabsczi]], [[Angelsczi_jãzëk|angelsczi]] | Pôłniowôsudańsczi funt |- | [[Òbrôzk:Flag of Cape Verde.svg|center|50px|border]] | [[Repùblika Zelonégò Przilądka]] | Cabo Verde | [[Praia]] | [[Pòrtugalsczi_jãzëk|pòrtugalsczi]], zelonòprzilądkòsczi creole | Zelonòprzilądkòsczi escudo |- | [[Òbrôzk:Flag of Central African Republic.svg|center|50px|border]] | [[Westrzédnoafrikańskô Repùblika]] | République Centrafricaine | [[Bangui]] | [[Francësczi_jãzëk|francësczi]], [[Sango_jãzëk|sango]] | frank CFA |- | [[Òbrôzk:Flag of Equatorial Guinea.svg|center|50px|border]] | [[Równikòwô Gwinejô]] | Guinea Ecuatorial | [[Molobo]] | [[Szpańsczi_jãzëk|szpańsczi]], [[Francësczi_jãzëk|francësczi]], [[Pòrtugalsczi_jãzëk|pòrtugalsczi]], Fang, Bube, Combe, Annobonesczi, Igbo | frank CFA |- | [[Òbrôzk:Flag of Rwanda.svg|center|50px|border]] | [[Rwandô]] | Rwanda | [[Kigali]] | Swahili, [[Francësczi_jãzëk|francësczi]], [[Angelsczi_jãzëk|angelsczi]] | Rwandejsczi frank |- | [[Òbrôzk:Flag of Senegal.svg|center|50px|border]] | [[Senegal]] | Sénégal | [[Dakar]] | [[Francësczi_jãzëk|francësczi]], Wolof | Zôpadnôafrikańsczi frank CFA |- | [[Òbrôzk:Flag of Seychelles.svg|center|50px|border]] | [[Seszele]] | Seychelles | [[Victoria]] | [[Francësczi_jãzëk|francësczi]], [[Angelsczi_jãzëk|angelsczi]], seszelsczi kreole | Seszelskô rupiô |- | [[Òbrôzk:Flag of Sierra Leone.svg|center|50px|border]] | [[Sierra Leone]] | Sierra Leone | [[Freetown (Sierra Leone)]] | Temne, Mende, [[Angelsczi_jãzëk|angelsczi]] | Sierraleońsczi leon |- | [[Òbrôzk:Flag of Somalia.svg|center|50px|border]] | [[Somaliô]] | Soomaaliya | [[Mogadiszu]] | Somali, [[Arabsczi_jãzëk|arabsczi]] | Somalsczi sziling |- | [[Òbrôzk:Flag of Sudan.svg|center|50px|border]] | [[Sudan]] | السودان | [[Chartum]] | [[Arabsczi_jãzëk|Sudańsczi arabsczi]], [[Angelsczi_jãzëk|angelsczi]] | Sudańsczi funt |- | [[Òbrôzk:Flag of Tanzania.svg|center|50px|border]] | [[Tanzaniô]] | Tanzania | [[Dodoma]] | Swahili, [[Angelsczi_jãzëk|angelsczi]] | Tanzańsczi sziling |- | [[Òbrôzk:Flag of Togo (3-2).svg|center|50px|border]] | [[Togo]] | Togo | [[Lomé]] | Ewe, Kabiyé, [[Francësczi_jãzëk|francësczi]], | Zôpadnôafrikańsczi frank CFA |- | [[Òbrôzk:Flag of Tunisia.svg|center|50px|border]] | [[Tunezjô]] | تونس‎ | [[Tunis]] | [[Arabsczi_jãzëk|arabsczi]], berbersczi, [[Francësczi_jãzëk|francësczi]] | Tùnezejsczi dinar |- | [[Òbrôzk:Flag of Uganda.svg|center|50px|border]] | [[Ùgandô]] | Uganda | [[Kampala]] | [[Swahili]], [[Angelsczi_jãzëk|angelsczi]] | Ùgandejsczi sziling |- | [[Òbrôzk:Flag of Zambia.svg|center|50px|border]] | [[Zambiô]] | Zambia | [[Lusaka]] | Bemba, Nyanja, Tonga, Lozi, [[Angelsczi_jãzëk|angelsczi]] | Zambijsko kwacha |- | [[Òbrôzk:Flag of the Sahrawi Arab Democratic Republic.svg|center|50px|border]] | [[Zôpadnô Sahara]], dzelowô Sahrawi | Western Sahara; dzelowô Sahrawi | [[Laayounea]], [[Tifariti]] | [[Arabsczi_jãzëk|arabsczi]], [[Francësczi_jãzëk|francësczi]] | Sahrawiskô peseta, marokańsczi dirham, algersczi dinar, mauritansko ouguiya |- | [[Òbrôzk:Flag of Zimbabwe.svg|center|50px|border]] | [[Zimbabwe]] | Zimbabwe | [[Harare]] | Shona, Ndebele, klikowi Koisan, [[Angelsczi_jãzëk|angelsczi]], Sotho, Tonga, Tswana, Xhosa, etc. | Zimbaweńsczi rozrachunkowi brutto dolar (zolar), pôłniowôafrikaańsczi rand, amerikańsczi dolar, eùro |- | [[Òbrôzk:Flag of Côte d'Ivoire.svg|center|50px|border]] | [[Ùbrzég Słoniowëch Kłów]] | Côte d'Ivoire | [[Jamusukro]] | [[Francësczi_jãzëk|francësczi]], Bété, Dioula, Baoulé, Abron, Agni, Cebaara, Senufo, etc. | Zôpadnôafrikańsczi frank CFA |} '''Zanôléżné teritoria:''' Ceuta| [[Kanarejscze Òstrowë]]| Madera| Melilla| Òstrów Sw. Helenë| Pelagijscze Òstrowë| Réunion| Sokotra '''Teritoria z ògrańczoném ùznaniém:''' Somaliland| Zôpadnô Sahara (Sahrawi) [[Òbrôzk:Gdańsk muzeum archeologiczne głowica kolumny z piaskowca 09.07.10 pl.jpg|mały|220px|left|Głowica z Africzi w mùzeum w [[Gduńsk]]ù]] == Òbaczë téż == * [[Azëjô]] * [[Eùropa]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * https://mojestrone.com/artykul/kaszbscz-zczb-n2254356 {{Afrika}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Afrika| ]] [[Kategòrëjô:Geògrafiô]] 5j1vkj3znps3hyi2h7sbp7lfe340zij 0 4319 208776 207515 2026-07-19T01:14:20Z Iketsi 3254 anielsczi→angelsczi 208776 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Jude Law at TIFF1.jpg|mały|Jude Law (2007)]] '''David Jude Heyworth Law''', (ùr. [[29 gòdnika]] [[1972]]) je angelsczim teatrownikem. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} {{SORTUJ:Law, Jude}} [[Kategòrëjô:Aktorzë]] g13vjtkj6zh8j4t7vf1ej86gw86r7gn 0 4320 208652 205972 2026-07-19T00:02:03Z Iketsi 3254 Moving from [[Category:Islandëjô]] to [[Category:Islandiô]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 208652 wikitext text/x-wiki {{Bez òdjimka}} '''Ágústa Eva Erlendsdóttir''' (ùr. [[28 lëpińca]] [[1982]]) – [[Islandëjô|islandzkô]] spiéwôrka ë aktórka. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} {{SORTUJ:Erlendsdóttir, Ágústa Eva}} [[Kategòrëjô:Islandiô]] [[Kategòrëjô:Aktórczi]] [[Kategòrëjô:Spiéwôrczi]] bs0ymjpp34doiw41h4ce4szkjkppz44 0 4326 208690 201131 2026-07-19T00:35:00Z Iketsi 3254 telefón = + 208690 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò| gwôsné miono = Ελληνική Δημοκρατία | miono = Greckô Repùblika | miono-genitiw = Grecczi | fana = Flag of Greece.svg| herb = Coat of arms of Greece.svg | na karce = EU_location_GRE.png| mòtto = Ελευθερία ή Θάνατος (Wòlnota abò smierc) | jãzëk = [[Grecczi jãzëk|grecczi]] | stolëca = Atenë | fòrma państwa = repùblika | wiéchrzëzna = 131.940 | procent-wòdë = - | lëdztwò = 10.816.286 | rok = 2011 | dëtk = [[Eùro]] | kòd dëtka = EUR | czasowô cona = +2 | swiãto = [[25 strëmiannika]], [[28 pazdzérznika]]| himn = <center>[[Òbrôzk:Hymn to liberty instrumental.oga]]</center> Imnos is tin Eleftherian (Himn do Wòlnotë) | kòd = GR, GRC | Internet = .gr | telefón = +30 |Prezydeńt=Konstandinos Tasulas|Premiéra=Kiriakos Mitsotakis }} '''Greckô''' je państwã w pôłniowi [[Eùropa|Eùropie]], krôj [[Eùropejskô Ùnijô|Eùropejsczi Ùniji]]. * stoleczny gard: [[Atenë]] * lëdztwò: 10.816.286 mieszkańców ([[2011]]) * wiéchrzëzna: 131.940 km² [[Òbrôzk:Greece_prefectures_map_dark.PNG|left|mały|Prefekturë Grecczi]] == Òbaczë téż == * [[Parnas]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Eùropa}} {{Euro}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} {{SORTUJ:Grecjô}} [[Kategòrëjô:Eùropejsczé państwa]] [[Kategòrëjô:Greckô| ]] 3srko9c04v2y7f8wexejn6l8d91h4qk 0 4328 208682 206169 2026-07-19T00:32:11Z Iketsi 3254 Anielsczi→Angelsczi; anielsczi→angelsczi 208682 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò| gwôsné miono = Éire| miono = Irlandiô | miono-genitiw = Irlandie | fana = Flag of Ireland.svg| herb = Coat of arms of Ireland.svg | na karce = EU-Ireland.svg| jãzëk = [[Irlandzczi jãzëk|irlandzczi]]<br>[[Angelsczi jãzëk|angelsczi]]| stolëca = Dublin| fòrma państwa = repùblika | wiéchrzëzna = 70 273| procent-wòdë = 2,0 | lëdztwò = 5 380 300| rok = 2024 | dëtk = [[Eùro]]| kòd dëtka = EUR | czasowô cona = +0 | swiãto = 17 strëmiannika | himn = Amhrán na bhFiann<br> (Żôłnérskô spiéwa) <center>[[Òbrôzk:United States Navy Band - Amhrán na bhFiann.ogg]]</center> | kòd = IE | Internet = .ie | telefón = +353 |Prezydeńt=Catherine Connolly|Premiéra=Micheál Martin|aùtowi kòd=IRL}} '''Irlandiô''' – państwò w zôpadny [[Eùropa|Eùropie]], nôleżącé do [[Eùropejskô Ùnijô|Eùropejsczi Ùnie]]. Zajimô piãc szóstich òstrowù ò ti sami pòzwie. Grańczi leno z [[Nordowô Irlandiô]], chtërna je dzélã [[Wiôlgô Britanijô|Zjednónégò Królestwa]]. Stolëcą i nôwikszim gardã je [[Dublin]]. == Geògrafiô == === Pòłożenié === Leżi w zôpadny [[Eùropa|Eùropie]], na òstrowie Irlandiô. Òtôczô ją [[Atlanticczi Òcean]] (Celticczé Mòrze na pôłnim, Irlandzczé Mòrze na pòrénkù). === Wiéchrzëzna === *całownô: 70,273 km² *wiéchrzëzna lądu: 68,883 km² *wiéchrzëzna wòdów: 1,390 km² *môl na swiece wedle wiéchrzëznë: 121. === Lądowé grańce === *òglowô długòsc wszëtczich grańców: 443 km *państwa, z jaczima mô grańce: [[Wiôlgô Britaniô]] (Repùblika Irlandie grańczi leno z [[Nordowô Irlandiô|Nordową Irlandią]], chtërna je dzélã Zjednónégò Królestwa). === Brzegòwô liniô === 1,448 km === Klimat === Klimat ùmiarkòwóny nadmòrsczi, pòd wpłiwã Nordowòatlanticczégò Prądu. Łagódné zëmë, dosc chłodno òb lato. Czãsté ùblónowienié, znacznô serosc lëftu. === Ùsztôłcenié terenu === [[Òbrôzk:Cliffs of Moher bei bestem Wetter (2007).jpg|mały|Mòrsczé klifë nad Atlanticczim Òceanã]] Centralnô równizna òbrëmiónô dosc niewësoczima górama; przez òstrów bieżi czile spłôwnëch rzék. Mòrsczé klifë na zôpadnym ùbrzégù. === Wësokòsc terenu === [[Òbrôzk:Ireland_physical_medium.png|mały|Fizycznô kôrta Irlandii]] *strzédnô wësokòsc: 118 m. n.r.m. *nôniższô wësokòsc: 0 m. n.r.m. (Atlanticczi Òcean) *nôwëższi czëp: 1,041 m. n.r.m. (Carrauntoohil / Corrán Tuathail) === Gruńtë wedle ùżiwaniô === *rolné gruńtë 66,1 % (w tim 15,4 % òrnëch gruńtów) *lasë 10,9% (wôrtoscë szacowóné na 2011) == Lëdze i spòlëzna == === Pòpùlacjô === *wielëna lëdztwa: 5,011,102 (wôrtosc szacowónô na lëpińc 2017) *môl na swiece wedle wielënë lëdztwa: 121. === Etniczné karna === Irlandczicë 82,2% (w 2016) === Jãzëczi === [[Òbrôzk:Percentage stating they speak Irish daily outside the education system in the 2011 census.png|mały|Procent lëdzy, jaczi w codniowim żëcym pòsługùją sã irlandzczim jãzëkã]] Òglowò ùżiwónym jãzëkã je angelsczi, 94% pòpulacje òkresliwô gò jakò swój rodny jãzëk. 11% lëdzy pòdôwô, że jich rodnym jãzëkã je [[Irlandzczi jãzëk|irlandzczi]]. Irlandzczi dominëje w dzélu państwa pòzéwónym ''Gaeltacht'', w jaczim mieszkô 96,628 lëdzy. === Religijné karna === [[Katolëcczi Kòscół|katolëcë]] 78.3%, Kóscół Irlandie (anglikańsczi) 2.7%, [[prawòsławié]] 1.3%, mùzułmanie 1.3%, === Ùrbanizacjô === *mieskô pòpùlacjô: 63.8% *wikszé miesczé westrzódczi: Dublin (stolëca) – 1,173,179 mieszkańców; Cork – 125,622 mieszkańców. == Pòliticzny system == *òficjalnô pòzwa: Irlandiô (irl. Éire) *pòliticzny ùstôw: parlamentarnô repùblika *czasowô cona: UTC 0 *państwowé swiãto: 17 strëmiannika – Dzéń sw. Patrika === Wëkònôwczô władza === * pezydent Catherine Connolly (òd 11 lëstopadnika 2025) * premier Micheál Martin (òd 23 stëcznika 2025) === Ùstawòdôwczô władza === Dwùjizbowi parlament, w skłôd jaczégò wchôdô niższô jizba Dáil Éireann (''Zéńdzenié Irlandie'', 158 nôleżników na piãcolatną kadencjã) i wëższô jizba Seanad Éireann (''Senat Irlandie'', 60 nôleżników). == Historiô == Pierszé znôné szlachë wnożënë na môlach Irlandii szacowané są na 8000 p.n.e. i bëłë to przecążczi jachtôrzów z [[Eùropa|eùropejsczégò kòntinentu]]. Zaostałoscą pò tëch ludach są serie grobniców (np. Newgrange). Òd V wiekù òstrów béł chrystianizowóni przez swiãtégò Patrika. W VIII wiekù zaczął sã nôbiég wikingów, jaczi w 1014 w kùńcu òstôł òdparti przez armiã króla Briana Zuchternégò. Òd 1169 zaczãłë sã anielsczé wëkùstrzënczi, zaczinającë wielelatné òbsadzenié [[òstrów|òstrowa]]. W tim cządzé òdbëłë sã zwielono różné pòwstania i wòjnë procëm Anielczików. W 1542 pòwstało Królestwò Irlandie, jegò mònarchą òstał Henrik VIII, ùstało jistniec, czede òstało zjednóne z Wiôlgą Britaniją na mòcë aktu unije z 1801. W 1916 òbczas wiôlgònocnegò pòwstania obznôjmiono samòstójnotã Irlandzczi Repùbliczi<ref>''[https://cain.ulster.ac.uk/issues/politics/docs/pir24416.htm CAIN: Proclamation of the Irish Republic, 24 April 1916]'' [online], cain.ulster.ac.uk [dost. 2026-03-22]. ({{jãz.|en}})</ref>, też w 1919 pòsélcowie Nôrôdny Gromady z partie ''Sinn Féin'' obznôjmili niezanôleżnosc repùbliczi<ref>[https://web.archive.org/web/20160413120940/http://portalwiedzy.onet.pl/22323,,,,sinn_fein,haslo.html#selection-513.0-513.9 Sinn Fein]</ref>. Na mòcë traktatu Anielsko-Irlandzczégò w 1922 ùsôdzôno Wòlne Irlandzczé Państwò, chtërëgo królã bëł mònarcha [[Wiôlgô Britanijô|Wiôldżi Britanie]]<ref name=":0">''[https://www.ebsco.com/research-starters/history/irish-free-state-proclaimed Irish Free State Is Proclaimed| Research Starters| EBSCO Research]'' [online], EBSCO [dost 2025-11-02] ({{jãz.|en}}).</ref>. W tim cządze pòwstôł pierszi irlandzczi rząd z [[Éamon de Valera|Éamonã de Valerą]] w przódkù, co sprawiło początk irlandzczi domôcy wòjnë (1922–1923<ref>[https://www.britannica.com/event/Irish-Civil-War ''Irish Civil War''] Encyclopedia Britannica [dost. 2026-03-22] ({{jãz.|en}})</ref>). W 1937 zjinaczônô miono kraju na Irlandiô<ref name=":0" />, a w 1949 Irlandiô stała sã repùbliką<ref>Nelsson R., ''[https://www.theguardian.com/world/from-the-archive-blog/2020/apr/08/ireland-becomes-a-republic-april-1949 The day Ireland became a republic - archive, April 1949]'', „The Guardian”, 8 łżëkwiata 2020, s. -, ISSN 0261-3077 [dost. 2025-11-02] ({{jãz.|en}}).</ref>. W 1955 rokù Irlandiô stała sã nôleżnikã [[ONZ|ONZ]], w 1973 wstąpiła do [[Eùropejskô Ùnijô|Eùropejsczi Wspólnotë]]. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bibliografiô == * [https://web.archive.org/web/20190506104239/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ei.html Irlandiô w „The World Factbook”] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Eùropa}} {{Eùro}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Irlandiô| ]] [[Kategòrëjô:Eùropejsczé państwa]] 8cnp7bhs2sjtrmeyuooibscx6m4anaf 0 4329 208558 208509 2026-07-18T13:06:29Z DawnyTest 14843 208558 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò| gwôsné miono = Republik Österreich | miono = Repùblika Aùstrie | miono-genitiw = Aùstrie | fana = Flag of Austria.svg| herb = Coat of arms of Austria.svg | na karce = EU-Austria.svg| jãzëk = [[Miemiecczi jãzëk|miemiecczi]], słoweńsczi | stolëca = Widen | fòrma państwa = repùblika | wiéchrzëzna = 83.879 | lëdztwò = 8.783.198| rok = 2017 | dëtk = Eùro| kòd dëtka = EUR | czasowô cona = +0 | swiãto = [[26 pazdzérznika]] | himn = Land der Berge, Land am Strome<br>(Krôju gór, Krôju nad rzéką) <center>[[Òbrôzk:Land der Berge Land am Strome instrumental.ogg]]</center> | kòd = AT | Internet = .at | telefón = +43 |Prezydeńt=Alexander Van der Bellen|Premiéra=Christian Stocker|aùtowi kòd=A}} '''Aùstriô''' ({{jãz.|de}} ''Österreich''), '''Repùblika Aùstrie''' ({{jãz.|de}} ''Republik Österreich'') – strzódlądowe państwò pòłożoné w Westrzédny [[Eùropa|Eùropie]], [[federacjô]], chtërną twòrzi dzewiãc stôwornëch krajów (miem. ''Bundesländer'') ze stolëcą w gardze [[Widen]]. Òd 1995 nôleżi do [[Eùropejskô Ùnijô|Eùropejsczi Ùnie]]. W regione [[Karintia|Karintie]] mieszkô wiele lëdzy nôleżącëch do słoweńsczi miészëznë, nalezc mòże tam dwùjãzëkòwé niemieckò-słoweńsczé tôfle. W stôwornym kraju Burgenland mieszkają zôs przedstôwcowie chòrwacczi i wãgersczi miészëznë. Na ti òbéńdze téż stosowóné są dëbeltné zapisë nazw môlëznów<ref>[https://web.archive.org/web/20170120160956/http://www.efhr.eu/2015/04/29/dwujezyczne-tabliczki-w-unii-europejskiej-to-standard/ ''Dwujęzyczne tabliczki w Unii Europejskiej to standard'']</ref>. === Spòdlowé pòdôwczi === * stoleczny gard: [[Widen]] * lëdztwò: 8.783.198 mieszkańców ([[2017]]) * wiéchrzëzna: 83.879 km² == Sprôwné pòdzelenié == W Aùstrie je sprôwné pòdzelenié na związkowe kraje (niem. Bundesländer). {| class="wikitable" |+ | # Burgenland # [[Karintia]] # Dolnô Aùstriô # Górnô Aùstriô # Salzbùrg # Styriô # Tyrol # Vorarlberg # [[Widen]] |[[Òbrôzk:The States of Austria Numbered.svg|250px|Sprôwné pòdzelenié Aùstrie]] |} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Òficjalnô starna}} {{Eùropa}} {{Euro}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Aùstriô| ]] fa45e82sy17cr6ffl0vot22vn5u64oq 0 4337 208646 197973 2026-07-19T00:00:02Z Iketsi 3254 Moving from [[Category:Dëńskô]] to [[Category:Duńskô]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 208646 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Malene-mortensen.jpg|mały|Malene Mortensen]] '''Malene Winter Mortensen''', (ùr. [[23 maja]] [[1982]]) je spiéwôrką z [[Dëńskô|Dëńsczi]]. == Diskògrafijô == * '''''Paradise''' ([[2003]])'' * '''''Date With A Dream''' ([[2005]])'' * '''''Malene''' ([[2006]])'' == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Mùzycë|Mortensen, Malene]] [[Kategòrëjô:Duńskô|Mortensen, Malene]] 7zwv2ipu84f57rciwz1vz7qys1zx2od 0 4340 208676 203657 2026-07-19T00:22:41Z Iketsi 3254 anielsczi→angelsczi 208676 wikitext text/x-wiki {{Do werifikacëji}} {{Infobox-państwò| gwôsné miono = United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland | miono = Zjednóne Królestwò Wiôldżi Britanji ë Nordowi Irlandie | miono-genitiw = Wiôldżi Britanji | fana = Flag of the United Kingdom.svg| herb = Royal coat of arms of the United Kingdom (St. Edward's Crown).svg | na karce = Europe-UK.svg| mòtto = Dieu et mon droit<br>(Bóg i mòje prawò)| jãzëk = [[Angelsczi jãzëk|angelsczi]] | stolëca = [[Londin]] | fòrma państwa = [[mònarchiô]] | wiéchrzëzna = 244.820 | lëdztwò = 67 791 400 | rok = 2021 | dëtk = Angelsczi funt szterling ₤ | kòd dëtka = GBP | czasowô cona = +0 | himn = God Save the King<br>(Bòże chroń Króla) <center>[[Òbrôzk:United States Navy Band - God Save the Queen.oga]]</center> | kòd = GB | Internet = .uk | telefón = +44 |Mònarcha=Karól III|Premiéra=Keir Starmer|aùtowi kòd=UK|data ùsôdzenia=1 stëcznika 1801}} [[Òbrôzk:Map of the countries of the United Kingdom.svg|mały|lewo|Krôje Wiôldżi Britanji:<br>niebiesczi - [[Szkòckô]]<br> czerwòny - [[Angliô]]<br>zelony - [[Walijô]]<br>żôłti - [[Nordowô Irlandëjô]]]] '''Wiôlgô Britaniô'''<ref>{{sloworz.org|19866|22486}}</ref> abò '''Wiôlgô Britanijô''', '''Zjednóne Królestwò Wiôldżi Britanji ë Nordowi Irlandie''' ({{jãz.|en}} ''Great Britain, United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland'') je państwã w [[Eùropa|Eùropie]], a do [[31 stëcznika]] 2020 rokù òna bëła dzélã [[Eùropejskô Ùnijô|Eùropejsczi Ùniji]]. Dzysdniowò, wedle kònstitucëji Wiôldżi Britaniji w ji skłôd wchôdają 4 krôje: [[Walijô]], [[Szkòckô]], [[Angliô]], [[Nordowô Irlandëjô]]. Wiôlgô Britanijô mô kòl cesnôscë zależnëch teritoriów, chtërne nie są fòrmalno partã państwa, ale są z nim kònstitucjonalno pòwiązóné ë administracyjno pòdległé. Należą do nich dependencje Britijsczi Kòrónë ([[Guernsey]], [[Jersey]] ë [[Man|Òstrów Man]]) ë britijsczé zamòrzsczé teritoria: Akrotiri, Anguilla, Bermuda, Britijsczé Antarkticczé Teritorium, Britijsczé Teritorium Indiancczégo Òceanu, Britijsczé Dzewicczé Òstrowë, Dhekelia, Kajmane, Falklandë, Pôłniowô Georgia ë Pôłniowi Sandwich, Gibraltar, Montserrat, Pitcairn, Turks ë Caicos ë Òstrów Swiãti Heleny, Òstrów Wniebowstąpienia ë Tristan da Cunha. Wiôlgô Britanijô je załóżcą [[Wspólnotô Nôrodów|Wspólnotë Nôrodów]], chtërna zrzesziwô bëłé kòlonie, dominia ë jinszé britijsczé włôsnoscë. Òd 1 stëcznika 1973 do 31 stëcznika 2020 rokù bëła człónkã nôprzód Eùropejsczi Wspólnotë, a pòzni [[Eùropejskô Ùnijô|Eùropejsczi Ùniji]] (EÙ). Je stałim człónkã Radzë Bezpieczeństwa ÒNZ òd czasu ji pierszi sesji w 1946 rokù, mô prawo weta. Wchôdô téż w skłôd Radzë Eùropë, G7, G20, NATO, OECD ë WTO. Wiôlgô Britanijô je krôjã rozwiniãtym, stanowi szóstą gòspòdarkã swiata pòdle PKB nòminalnégò ë osmą gòspòdarkã swiata pòdle paritetu sëłë nabëwczi. Bëło to pierszé na swiece w pełni zindustrializowóné państwò ë nôwikszé mocarstwo swiatowé w XIX ë na pòczątkù XX wiekù. Wiôlgô Britanijô òstôwô dali mocarstwã ze znacznyma wpływami ekònomicznyma, kulturalnyma, militarnëma, naùkòwima ë pòliticznëma na midzënarodowi arenie. Britijsczé zbrojné sëłë stacjonują w 80 krôjach swiata (nôwikszé stałé garnizony są w [[Miemieckô|Miemczech]], na [[Cyper|Cyperze]], na Falklandach, w Gibraltarze ë w [[Kanada|Kanadze]]). Wësoczoscë wëdatków na wòjskòwòsc dają Wiôldżi Britaniji ósme plac na swiece (2019). Posiadô równak kòl 200 głowiców atómowëch. Wiôlgo Britanijô je kònstitucyjną mònarchią. Głową państwa je mònarcha (òd 8 séwnika 2022 na trónie zasôdô król Karól III). * stoleczny gard: [[Londin]] * lëdztwò: 67 791 400 mieszkańców ([[2021]]) * wiéchrzëzna: 244.820 km² == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Silbury_1.jpg|Ùrzma Silbury Òbrôzk:The_Shard_London_(32330527315).jpg|Londin, widoczny je chmùrnik Shard Òbrôzk:Sutton_Hoo_helmet_2016.png|Anglosasczi paradny chełm z Sutton Hoo Òbrôzk:Yalta_summit_1945_with_Churchill,_Roosevelt,_Stalin.jpg|Britijsczi premiér Winston Churchill na kònferencje Jałce Òbrôzk:GodfreyKneller-IsaacNewton-1689.jpg|Isaac Newton, britijsczi fizyk </gallery> == Òbaczë téż == * [[Malta]] * [[Cyper]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Eùropa}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Wiôlgô Britaniô| ]] smfovbub9ph1xwm36s5i7fh9ch0pqel 0 4420 208694 206695 2026-07-19T00:38:09Z Iketsi 3254 Anielsczi→Angelsczi; anielsczi→angelsczi 208694 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Location North America.svg|mały|Nordowô Amerika]] '''Nordowô Amerika''' – dzél swiata. Ma lądowë sparłãczenie z kòntinenta [[Pôłniowô Amerika|Pôłniowej Ameriki]] przez Strzédamerike (''Mesoamerica''). W Nordowej Americe je 23 [[Państwò|państwów]] ë zanôléżnych òbéńdów. 3 nôwiksze państwa - [[Kanada]], [[USA]] i [[Meksyk]] - to cołka wiéchrzëzna nordowego kontinentu. 20 baro mniészéch państwów na pôłniu to państwa strzédamerikanscze i òstrowë Karaibsczégò Mòrza. Od Nordowi Americzi òddzéleni je téż polarni òstrów Grenlandëjô na nordzie, chtërni je dënsczim protektoratã. == Kraje Nordowi Americzi == {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%" ! Fana ! Państwò ! Nôrodné miono kraju ! Stolëca ! Ùrzãdny jãzëk ! Dëtkòwô jednota |- | [[Òbrôzk:Flag of Antigua and Barbuda.svg|center|50px|border]] | [[Antigua i Barbuda]] | Antigua and Barbuda | [[St. John's]] | [[Angelsczi_jãzëk|angelsczi]] | Pòrénkòwòkaraibsczi dolar |- | [[Òbrôzk:Flag of the Bahamas.svg|center|50px|border]] | [[Bahamë]] | Commonwealth of The Bahamas | [[Nassau]] | [[Angelsczi_jãzëk|angelsczi]] | Bahamsczi dolar |- | [[Òbrôzk:Flag of Barbados.svg|center|50px|border]] | [[Barbadós]] | Barbados | [[Bridgetown]] | [[Angelsczi_jãzëk|angelsczi]] | Barbadosczi dolar |- | [[Òbrôzk:Flag of Belize.svg|center|50px|border]] | [[Belize]] | Belize | [[Belmopan]] | [[Angelsczi_jãzëk|angelsczi]] | Belizejsczi dolar |- | [[Òbrôzk:Flag of Canada.svg|center|50px|border]] | [[Kanada]] | Canada | [[Ottawa]] | [[Angelsczi_jãzëk|angelsczi]], [[Francësczi_jãzëk|francësczi]] | Kanadejsczi dolar |- | [[Òbrôzk:Flag of Costa Rica.svg|center|50px|border]] | [[Kòstarika]] | Costa Rica | [[San José]] | [[Szpańsczi_jãzëk|szpańsczi]] | Kostaricańsczi colón |- | [[Òbrôzk:Flag of Cuba.svg|center|50px|border]] | [[Kùba]] | Cuba | [[Hawana]] | [[Szpańsczi_jãzëk|szpańsczi]] | Kùbańscze peso |- | [[Òbrôzk:Flag of Dominica.svg|center|50px|border]] | [[Dominika]] | Commonwealth of Dominica | [[Roseau]] | [[Angelsczi_jãzëk|angelsczi]] | Pòrénkòwòkaraibsczi dolar |- | [[Òbrôzk:Flag of the Dominican Republic.svg|center|50px|border]] | [[Dominikańskô Repùblika]] | República Dominicana | [[Santo Domingo]] | [[Szpańsczi_jãzëk|szpańsczi]] | Dominikańscze peso |- | [[Òbrôzk:Flag of El Salvador.svg|center|50px|border]] | [[Salwadór]] | El Salvador | [[San Salvador]] | [[Szpańsczi_jãzëk|szpańsczi]], [[Angelsczi_jãzëk|angelsczi]] | Amerikańsczi dolar |- | [[Òbrôzk:Flag of Grenada.svg|center|50px|border]] | [[Grenada]] | Grenada | [[St George's]] | [[Angelsczi_jãzëk|angelsczi]] | Pòrénkòwòkaraibsczi dolar |- | [[Òbrôzk:Flag of Guatemala.svg|center|50px|border]] | [[Gwatemala]] | Guatemala | [[Gwatemala (gard)]] | [[Szpańsczi_jãzëk|szpańsczi]] | Gwatemalańsczi quetzal |- | [[Òbrôzk:Flag of Haiti.svg|center|50px|border]] | [[Haiti]] | Haiti | [[Port-au-Prince]] | [[Francësczi_jãzëk|francësczi]] | Haitiańscze gourde |- | [[Òbrôzk:Flag of Honduras (2022–present).svg|center|50px|border]] | [[Hònduras]] | Honduras | [[Tegucigalpa]] | [[Szpańsczi_jãzëk|szpańsczi]] | Hondurańskô lempira |- | [[Òbrôzk:Flag of Jamaica.svg|center|50px|border]] | [[Jamajka]] | Jamaica | [[Kingston]] | [[Angelsczi_jãzëk|angelsczi]] | Jamajsczi dolar |- | [[Òbrôzk:Flag of Mexico.svg|center|50px|border]] | [[Meksyk]] | Mexico | [[Meksyk (gard)]] | [[Szpańsczi_jãzëk|szpańsczi]] | Meksykańscze peso |- | [[Òbrôzk:Flag of Nicaragua.svg|center|50px|border]] | [[Nikaragua]] | Nicaragua | [[Managua]] | [[Szpańsczi_jãzëk|szpańsczi]] | Nicaraguanskô córdoba |- | [[Òbrôzk:Flag of Panama.svg|center|50px|border]] | [[Panama]] | Panamá | [[Panama (gard)]] | [[Szpańsczi_jãzëk|szpańsczi]] | Panamskô balboa, amerikańsczi dolar |- | [[Òbrôzk:Flag of Saint Kitts and Nevis.svg|center|50px|border]] | [[Saint Kitts i Nevis]] | Saint Kitts and Nevis | [[Basseterre]] | [[Angelsczi_jãzëk|angelsczi]] | Pòrénkòwòkaraibsczi dolar |- | [[Òbrôzk:Flag of Saint Lucia.svg|center|50px|border]] | [[Saint Lucia]] | Saint Lucia | [[Castries]] | [[Angelsczi_jãzëk|angelsczi]] | Pòrénkòwòkaraibsczi dolar |- | [[Òbrôzk:Flag of Saint Vincent and the Grenadines.svg|center|50px|border]] | [[Saint Vincent i Grenadyny]] | Saint Vincent and the Grenadines | [[Kingstown SVG]] | [[Angelsczi_jãzëk|angelsczi]] | Pòrénkòwòkaraibsczi dollar |- | [[Òbrôzk:Flag of Trinidad and Tobago.svg|center|50px|border]] | [[Trynidad i Tobago]] | Trinidad and Tobago | [[Port of Spain]] | [[Angelsczi_jãzëk|angelsczi]] | Trynidadzczi dolar |- | [[Òbrôzk:Flag of the United States.svg|center|50px|border]] | [[Zjednóné_Kraje_Americzi|USA]] | United States of America | [[Waszington]] (okrãżé Kòlumbii) | [[Angelsczi_jãzëk|angelsczi]] | Amerikańsczi dolar |} == Òbaczë téż == * [[Pôłniowô Amerika]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Nordowô Amerika| ]] [[Kategòrëjô:Geògrafiô]] gerdrhqrbz87kl5tuh8kvkvin2sblbx 208695 208694 2026-07-19T00:39:43Z Iketsi 3254 {{jãz.|xx}} 208695 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Location North America.svg|mały|Nordowô Amerika]] '''Nordowô Amerika''' – dzél swiata. Ma lądowë sparłãczenie z kòntinenta [[Pôłniowô Amerika|Pôłniowej Ameriki]] przez Strzédamerike (''Mesoamerica''). W Nordowej Americe je 23 [[Państwò|państwów]] ë zanôléżnych òbéńdów. 3 nôwiksze państwa - [[Kanada]], [[USA]] i [[Meksyk]] - to cołka wiéchrzëzna nordowego kontinentu. 20 baro mniészéch państwów na pôłniu to państwa strzédamerikanscze i òstrowë Karaibsczégò Mòrza. Od Nordowi Americzi òddzéleni je téż polarni òstrów Grenlandëjô na nordzie, chtërni je dënsczim protektoratã. == Kraje Nordowi Americzi == {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%" ! Fana ! Państwò ! Nôrodné miono kraju ! Stolëca ! Ùrzãdny jãzëk ! Dëtkòwô jednota |- | [[Òbrôzk:Flag of Antigua and Barbuda.svg|center|50px|border]] | [[Antigua i Barbuda]] | Antigua and Barbuda | [[St. John's]] | {{jãz.|en}} | Pòrénkòwòkaraibsczi dolar |- | [[Òbrôzk:Flag of the Bahamas.svg|center|50px|border]] | [[Bahamë]] | Commonwealth of The Bahamas | [[Nassau]] | {{jãz.|en}} | Bahamsczi dolar |- | [[Òbrôzk:Flag of Barbados.svg|center|50px|border]] | [[Barbadós]] | Barbados | [[Bridgetown]] | {{jãz.|en}} | Barbadosczi dolar |- | [[Òbrôzk:Flag of Belize.svg|center|50px|border]] | [[Belize]] | Belize | [[Belmopan]] | {{jãz.|en}} | Belizejsczi dolar |- | [[Òbrôzk:Flag of Canada.svg|center|50px|border]] | [[Kanada]] | Canada | [[Ottawa]] | {{jãz.|en}}, {{jãz.|fr}} | Kanadejsczi dolar |- | [[Òbrôzk:Flag of Costa Rica.svg|center|50px|border]] | [[Kòstarika]] | Costa Rica | [[San José]] | {{jãz.|es}} | Kostaricańsczi colón |- | [[Òbrôzk:Flag of Cuba.svg|center|50px|border]] | [[Kùba]] | Cuba | [[Hawana]] | {{jãz.|es}} | Kùbańscze peso |- | [[Òbrôzk:Flag of Dominica.svg|center|50px|border]] | [[Dominika]] | Commonwealth of Dominica | [[Roseau]] | {{jãz.|en}} | Pòrénkòwòkaraibsczi dolar |- | [[Òbrôzk:Flag of the Dominican Republic.svg|center|50px|border]] | [[Dominikańskô Repùblika]] | República Dominicana | [[Santo Domingo]] | {{jãz.|es}} | Dominikańscze peso |- | [[Òbrôzk:Flag of El Salvador.svg|center|50px|border]] | [[Salwadór]] | El Salvador | [[San Salvador]] | {{jãz.|es}}, {{jãz.|en}} | Amerikańsczi dolar |- | [[Òbrôzk:Flag of Grenada.svg|center|50px|border]] | [[Grenada]] | Grenada | [[St George's]] | {{jãz.|en}} | Pòrénkòwòkaraibsczi dolar |- | [[Òbrôzk:Flag of Guatemala.svg|center|50px|border]] | [[Gwatemala]] | Guatemala | [[Gwatemala (gard)]] | {{jãz.|es}} | Gwatemalańsczi quetzal |- | [[Òbrôzk:Flag of Haiti.svg|center|50px|border]] | [[Haiti]] | Haiti | [[Port-au-Prince]] | {{jãz.|fr}} | Haitiańscze gourde |- | [[Òbrôzk:Flag of Honduras (2022–present).svg|center|50px|border]] | [[Hònduras]] | Honduras | [[Tegucigalpa]] | {{jãz.|es}} | Hondurańskô lempira |- | [[Òbrôzk:Flag of Jamaica.svg|center|50px|border]] | [[Jamajka]] | Jamaica | [[Kingston]] | {{jãz.|en}} | Jamajsczi dolar |- | [[Òbrôzk:Flag of Mexico.svg|center|50px|border]] | [[Meksyk]] | Mexico | [[Meksyk (gard)]] | {{jãz.|es}} | Meksykańscze peso |- | [[Òbrôzk:Flag of Nicaragua.svg|center|50px|border]] | [[Nikaragua]] | Nicaragua | [[Managua]] | {{jãz.|es}} | Nicaraguanskô córdoba |- | [[Òbrôzk:Flag of Panama.svg|center|50px|border]] | [[Panama]] | Panamá | [[Panama (gard)]] | {{jãz.|es}} | Panamskô balboa, amerikańsczi dolar |- | [[Òbrôzk:Flag of Saint Kitts and Nevis.svg|center|50px|border]] | [[Saint Kitts i Nevis]] | Saint Kitts and Nevis | [[Basseterre]] | {{jãz.|en}} | Pòrénkòwòkaraibsczi dolar |- | [[Òbrôzk:Flag of Saint Lucia.svg|center|50px|border]] | [[Saint Lucia]] | Saint Lucia | [[Castries]] | {{jãz.|en}} | Pòrénkòwòkaraibsczi dolar |- | [[Òbrôzk:Flag of Saint Vincent and the Grenadines.svg|center|50px|border]] | [[Saint Vincent i Grenadyny]] | Saint Vincent and the Grenadines | [[Kingstown SVG]] | {{jãz.|en}} | Pòrénkòwòkaraibsczi dollar |- | [[Òbrôzk:Flag of Trinidad and Tobago.svg|center|50px|border]] | [[Trynidad i Tobago]] | Trinidad and Tobago | [[Port of Spain]] | {{jãz.|en}} | Trynidadzczi dolar |- | [[Òbrôzk:Flag of the United States.svg|center|50px|border]] | [[Zjednóné_Kraje_Americzi|USA]] | United States of America | [[Waszington]] (okrãżé Kòlumbii) | {{jãz.|en}} | Amerikańsczi dolar |} == Òbaczë téż == * [[Pôłniowô Amerika]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Nordowô Amerika| ]] [[Kategòrëjô:Geògrafiô]] h6xe4ue2zpbt5zts0pmytpljc15n16q 0 4594 208713 203651 2026-07-19T00:46:52Z Iketsi 3254 Anielsczi→Angelsczi; anielsczi→angelsczi 208713 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò|gwôsné miono=Scotland|miono=Szkockô|fana=Flag of Scotland.svg|miono-genitiw=Szkocczi|herb=Royal Arms of the Kingdom of Scotland.svg|mòtto=In My Defens God Me Defend<br>(Bóg mie òbroni)|na karce=Europe location SCO2.png|jãzëk=szkocczi gaelicczi, scots, angelsczi|stolëca=Edinbùrg|fòrma państwa=[[mònarchiô]]|wiéchrzëzna=78 772|rok=2008|lëdztwò=5 168 500|dëtk=Angelsczi funt szterling ₤|kòd dëtka=GBP|czasowô cona=0|swiãto=30 lëstopadnika|himn=felënk, nieòficjalne Flouer o Scotland, Auld Lang Syne, Scotland the Brave|telefón=44|Internet=.uk|Premiéra=John Swinney|Prezydeńt=|Mònarcha=Karól III}} '''Szkòckô''' ([[Szkocczi gaelicczi jãzëk|gael]]. ''Alba'', [[Jãzëk scots|sco]]. i [[Angelsczi jãzëk|an]]. ''Scotland'') je historëczny krôj w Nordowi [[Eùropa|Eùropie]]. Dzél [[Wiôlgô Britanijô|Wiôldżé Britanije]], a dôwni samòstójne królestwò. Stolecznym miastã Szkòcczi je [[Edinburgh|Edinbùrg]]. * stoleczné miasto: Edinbùrg * lëdztwò: 5 168 500 (2008) * wiéchrzëzna: 78 772 km² Tak tej przëpôdô tu leno 66 lëdzy na 1 km². Przë tim 1,7 mln Szkòtów mieszkô w aglomeracje Glasgòw ë 0,5 mln w Edinbùrgù, to tak òglowò je to dosc pùsti krôj. == Òbaczë téż == * [[Anielskô]] * [[Walijô]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Wiôlgô Britaniô]] 7vaeaw09ug6s3fcqylkewgpx5m9cz3z 0 4620 208653 202985 2026-07-19T00:02:03Z Iketsi 3254 Moving from [[Category:Islandëjô]] to [[Category:Islandiô]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 208653 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Kópavogur Smárinn.JPG|mały|Kópavogur (2010)]] '''Kópavogur''' je gardã w [[Islandëjô|Islandëji]]. Lëdztwò: 28 561 ([[2007]]). == Òbaczë téż == * [[Akureyri]] * [[Reykjavík]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Islandiô]] 6xg7zo5645sva3y0ysodg8gdsxp4rnv 0 4621 208651 202986 2026-07-19T00:02:03Z Iketsi 3254 Moving from [[Category:Islandëjô]] to [[Category:Islandiô]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 208651 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:HafnarfjörðurHarbourView.JPG|mały|]] '''Hafnarfjörður''' je gardã w [[Islandëjô|Islandëji]]. Lëdztwò: 23 674 ([[2006]]). == Òbaczë téż == * [[Reykjavík]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Islandiô]] dg61s7br5kkaynxsjvafofvjjby53je 0 4622 208649 202983 2026-07-19T00:02:02Z Iketsi 3254 Moving from [[Category:Islandëjô]] to [[Category:Islandiô]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 208649 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Akureyri-12-Zentrum-2018-gje.jpg|mały|upright=1.4]] '''Akureyri''' je gardã w [[Islandëjô|Islandëji]]. Lëdztwò: 17 250 ([[2007]]). == Òbaczë téż == * [[Reykjavík]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Islandiô]] 7w2ym3rlm8fe6zgz1xcofapndiwcbz0 0 4628 208691 207345 2026-07-19T00:35:13Z Iketsi 3254 telefón = + 208691 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò| gwôsné miono = Κυπριακή Δημοκρατία | miono = Repùblika Cypersczi | miono-genitiw = Cypersczi | fana = Flag of Cyprus.svg| herb = Coat_of_arms_of_Cyprus_(old).svg | na karce = Cyprus_in_its_region_(claimed).svg| jãzëk = [[Grecczi jãzëk|grecczi]], turecczi | stolëca = Nikosiô | fòrma państwa = repùblika | wiéchrzëzna = 9.251 | procent-wòdë = - | lëdztwò = 1.170.125 | rok = 2017 | dëtk = [[Eùro]] | kòd dëtka = EUR | czasowô cona = +2 | swiãto = [[1 pazdzérznika]] | himn = Ὕμνος εἰς τὴν Ἐλευθερίαν (Himn do wolnotë) | kòd = cy | Internet = .cy | telefón = +357 |Prezydeńt=Nikos Christodulidis}} '''Cyper''' ({{jãz.|gr}} Κύπρος ''Kýpros'') – państwã na òstrowë w [[Strzódzemné Mòrze]] midzë [[Azëjô|Azëjã]] i [[Eùropa|Eùropã]], krôj [[Eùropejskô Ùnijô|Eùropejsczi Ùniji]]. Terenem spiérnim je [[Nordowi Cyper]], chtëren obznôjmił samòstójnotã. <br> [[Òbrôzk:Carte_de_Chypre.svg|left|mały|Gardë Cypru]] == Òbaczë téż == * [[Nordowi Cyper]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Euro}} {{Eùropa}} {{Azëjô}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Cyper| ]] [[Kategòrëjô:Eùropejsczé państwa]] [[Kategòrëjô:Azjatëcczé państwa]] of82d4280chqe6z7xe507s9k0uzrp6s 0 4629 208559 200530 2026-07-18T13:09:26Z DawnyTest 14843 208559 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò|gwôsné miono=འབྲུག་ཡུལ་|miono=Królestwò Bhutanu|fana=Flag of Bhutan.svg|miono-genitiw=Bhutanu|herb=Emblem_of_Bhutan.svg|na karce=LocationBhutan.svg|jãzëk=dzongkha|stolëca=Thimphu|fòrma państwa=[[mònarchiô]]|wiéchrzëzna=38 394|procent-wòdë=1|rok=2017|lëdztwò=804 000|dëtk=[[ngultrum]]|kòd dëtka=BTN|czasowô cona=+6|himn=Druk tsendhen<br>(Królestwò smòka grzmòtu)|kòd=BT|Internet=.bt|telefón=+975|Mònarcha=Jigme Khesar Namgyel Wangchuck|Premiéra=Tshering Tobgay|aùtowi kòd=BHT}} '''Bhutan''' ([[Dzongkha|dz]]. འབྲུག་ཡུལ་) je państwã w pôłniowi [[Azëjô|Azëji]]. Midzë Chinami a Indiami. W pòrënkòwëch Himalajach Stolëcznym gardã je Thimphu. * lëdztwò: 804 000 mieszkańców (2017) * wiéchrzëzna: 38 394 km² * Fòrma państwa: mònarchia, królã je òd 2006 Jigme Khesar Namgyel Wangchuck. == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Bhutan-Paro-Reis-04-2015-gje.jpg|Paro Òbrôzk:Bhutan-Paro-128-Taktshang-Tigernest-gje.jpg|Paro Taktshang Òbrôzk:Thimphu-02-vom Buddha Dordenma-2015-gje.jpg|Thimphu Òbrôzk:Dochu La-View-08-2015-gje.jpg|Dochu La Òbrôzk:Punakha-40-Dorf-2015-gje.jpg|Punakha Òbrôzk:Wangdue Phodrang-32-Landschaft-2015-gje.jpg|Wangdue Phodrang Òbrôzk:Trongsa-Dzong-116-2015-gje.jpg|Trongsa Dzong Òbrôzk:Bumthang-Jambay Lhakhang-04-2015-gje.jpg|Bumthang </gallery> == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Azëjô}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Azjatëcczé państwa]] 8ulerlowy20pk81zlxcvwi85bludu5p 0 4630 208685 206180 2026-07-19T00:33:01Z Iketsi 3254 anielsczi→angelsczi 208685 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò|miono=Demokratnò-Socjalisticznô Repùblika Sri Lanczi|gwôsné miono=ශ්රී ලංකා ප්රජාතාන්ත්රික සමාජවාදී ජනරජය (syngalesczi)<br>இலங்கை சனநாயக சோஷலிசக் குடியரசு (tamilsczi)|jãzëk=syngalesczi, tamilsczi, angelsczi|herb=Emblem of Sri Lanka.svg|fana=Flag of Sri Lanka.svg|miono-genitiw=Sri Lanczi|stolëca=Sri Dźajawardanapura Kotte|fòrma państwa=repùblika|Prezydeńt=Anura Kumara Dissanayake|Premiéra=Harini Amarasuriya|data ùsôdzenia=4 gromicznika 1948|wiéchrzëzna=65 610|lëdztwò=23,348,315<ref>''[https://www.worldometers.info/world-population/sri-lanka-population/ Sri Lanka Population (2026)]'' [online], Worldometer [dost. 2026-03-23] ({{jãz.|en}}).</ref>|rok=2026|dëtk=lankijskô rupia|kòd dëtka=LKR|czasowô cona=5:30|kòd=LK|Internet=.lk|aùtowi kòd=CL|telefón=+94|himn=ශ්රී ලංකා මාතා trb. Sri Lanka Matha<br> ஸ்ரீ லங்கா தாயே trb. Sri Lanka Tāyē<br>(Matkò Sri Lankò) <center>[[Òbrôzk:Sri Lankan national anthem, performed by the United States Navy Band.oga]]</center>|na karce=Sri Lanka (orthographic projection).svg}} '''Sri Lanka''' (Demokratnò-Socjalisticznô Repùblika Sri Lanczi) je państwã w [[Azëjô|Azëji]], na òstrowie Cejlon, na [[Jindijsczi Òcean|Indijsczim Òceanã]]. Stolëcznym gardã je Sri Dźajawardanapura Kotte, dôwni stolëcą bëłô Kòlombo. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * https://mojestrone.com/artykul/rchawa-w-sdz-w-n2404675 {{Azëjô}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Azjatëcczé państwa]] dbdzj65xbov40lt7rnuw2rn69y9qb6v 0 4639 208687 206281 2026-07-19T00:33:12Z Iketsi 3254 anielsczi→angelsczi 208687 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò|miono=Grëzóńskô|gwôsné miono=საქართველო<br> Sakartwelo|fana=Flag of Georgia.svg|herb=Greater coat of arms of Georgia.svg|miono-genitiw=Grëzóńsczi|mòtto=ძალა ერთობაშია (Dzala ertobaszia)<br>(Sëła je w jednoscë)|himn=თავისუფლება<br>(Wòlnota) <center>[[Òbrôzk:Tavisupleba vocal.ogg]]</center>|na karce=Georgia in Europe.svg|jãzëk=Grëzóńsczi|stolëca=Tbilisi|fòrma państwa=repùblika|kònstitucjô=Kònstitucjô Grëzóńsczi|Prezydeńt=Micheil Kawelaszwili|Premiéra=Irakli Kobachidze|data ùsôdzenia=9 łżëkwiata 1991|wiéchrzëzna=69 700|lëdztwò=3,804,642<ref>''[https://www.worldometers.info/world-population/georgia-population/ Georgia Population (2026)]'' [online], Worldometer [dost. 2026-03-25] ({{jãz.|en}}).</ref>|rok=2026|dëtk=[[Lari (dëtk)|lari]]|kòd dëtka=GEL|czasowô cona=+4|kòd=GE|Internet=.ge|aùtowi kòd=GE|telefón=+995}} '''Gruzjô'''<ref>{{RKJ|2007|42}}</ref><ref>Felicja Baska-Borzyszkowska; Wojciech Myszk ''Jô w Kaszëbsczi, Kaszëbskô w swiece – dzél III – Ùczbòwnik do kaszëbsczégò jãzëka dlô IV etapù sztôłceniô''.</ref> abò '''Grëzóńskô'''<ref>https://mojestrone.com/artykul/p-welacje-w-grzonsczi-n1348934</ref><ref>https://mojestrone.com/artykul/grzonsk-strzmiw-n1391321</ref><ref>https://mojestrone.com/artykul/ni-strzmiw-dtczi-n1296406</ref> ({{jãz.|ka}} საქართველო, ''Sakartvelo'') je państwã w [[Azëjô|Azëji]]. Grańczi z [[Azerbejdżan|Azerbejdżanã]], [[Armeniô|Armenią]], [[Tëreckô|Tërecką]] ë [[Ruskô|Ruską]]. Stolëcą kraju je [[Tbilisi]]. == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Georgia cities01.png| </gallery> == Òbaczë téż == * [[Dagestan]] * [[Armeniô]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://www.allgeo.org Full Jinformacëje ò Grëzóńsce] (angelsczi, miemiecczi, rusczi, grëzóńsczi) {{Azëjô}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Azjatëcczé państwa]] [[Kategòrëjô:Eùropejsczé państwa]] d0ld9p3zv9xi6mlo3doofg3eoym3ahx 0 4640 208686 207331 2026-07-19T00:33:07Z Iketsi 3254 anielsczi→angelsczi 208686 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò|miono=Islamskô Repùblika Pakistanu|gwôsné miono=‏اسلامی جمہوریۂ پاکستان‎ Islamic Republic of Pakistan|fana=Flag of Pakistan.svg|miono-genitiw=Pakistanu|herb=State emblem of Pakistan.svg|mòtto=Iman, Ittehad, Nazm<br> (Wiara, Jednosc, Discëplinô)|na karce=Pakistan in its region (claimed and disputed hatched).svg|jãzëk=[[urdu jãzëk|urdu]], [[angelsczi jãzëk|angelsczi]]|stolëca=Islamabad|fòrma państwa=repùblika|wiéchrzëzna=796,095|rok=2025|lëdztwò=249 948 885|dëtk=pakistańskô rupia|kòd dëtka=PKR|czasowô cona=5|swiãto=14 zélnika|himn=قومی ترانہ ‎<br> Pak sarzamin shad bad|kòd=PK|Internet=.pk|telefón=+92|Prezydeńt=Asif Ali Zardari|Premiéra=Shehbaz Sharif|aùtowi kòd=PK|data ùsôdzenia=14 zélnika 1947}} '''Pakistan''' abò '''Pakistón''' – je państwã w [[Azëjô|Azëji]]. [[Islam|Mahòmetanizm]] je tu państwòwą religią<ref>[https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2004/35519.htm Pakistan] US Department of State</ref>. Stolëcznym gardã je Islamabad. == Historiô == Do 1947 roku bëł dzélã Britijsczich Indii. Zwëskał samòstójnotã [[14 zélnika]] 1947<ref>[https://www.state.gov/releases/office-of-the-spokesperson/2025/08/pakistan-independence-day Pakistan Independence Day] US Department of State</ref>. W 1948 mioła mol pierszô wòjna o Kaszmir z [[Indie|Indiami]]. [[23 strëmiannika]] 1956 stał sã islamskô repùblikã (rëchli przédnikã bëł król [[Wiôlgô Britanijô|britijsczi]])<ref>[https://moderndiplomacy.eu/2021/03/23/nine-years-from-dominion-to-islamic-republic-of-pakistan-and-thereafter/ Nine Years from Dominion to Islamic Republic of Pakistan and Thereafter] Modern Diplomacy</ref>. W 1965 doszło drëdżej wòjny o Kaszmir. A w 1971 òddzelël sã Wschòdny Pakistan (prowincjô Pakistanu), chtëren stał sã państwã o mionie [[Bangladesz]]<ref>[https://www.bbc.com/news/world-south-asia-12966786 Pakistan profile - Timeline] BBC News</ref>. == Geografiô == === Wiéchrzëzna === * całownô: 796,095 km² * wiéchrzëzna lądu: 770,875 km² * wiéchrzëzna wòdów: 25,220 km² === Lądowé grańce === Długosc greńc je 6774 km. {| class="wikitable" |+Długosc greńc z sąsôdama<ref name=":0" /> !Sąsôd !Długosc (km) |- |[[Indie]] |2912 |- |[[Afganistan]] |2430 |- |[[Iran]] |909 |- |[[Chińskô Lëdowô Repùblika]] |523 |} === Brzegòwô liniô === Brzegòwô liniô (z [[Arabsczie Mòrze|Arabsczim Mòrzã]]) 1046 km<ref name=":0">[https://www.dawn.com/news/884966/geographytheborders-of-pakistan Geography: The borders of Pakistan] Dawn</ref>. === Klimat === W wikszosci gòrący, sëche piôszczëznë, ùmiarkowany na nordowim zôpodze, arkticzny na nordze. === Ùsztôłcenié terenu === Pòdzélony na trzë przédne geògraficzne zonë: nordowe wëżënë, równina rzéczi Indus na strzódkù ë pòrénku, a też płaskowëż Beludżystanu na pôłniu i zôpodze. === Wësokòsc terenu === [[Òbrôzk:K2, Mount Godwin Austen, Chogori, Savage Mountain.jpg|mały|K2]] Zdrzódło<ref name=":1">[https://web.archive.org/web/20231210114627/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/pakistan/ Pakistan] The World Factbook</ref> *strzédnô wësokòsc: 900 m. n.r.m. *nôniższô wësokòsc: o m. n.r.m. (Arabsczie Mòrze) *nôwëższi czëp: 8,611 m. n.r.m. (K2) === Gruńtë wedle ùżiwaniô === * rolné gruńtë 35.2% (w tim 27.6% òrnëch gruńtów) * lasë 2.1% (w 2018) === Wòdë === Wszëtczé wòdë Pakistanu mają 25 220 km2<ref name=":1" />. Przédnymi rzékami Pakistanu sã<ref>[https://www.envpk.com/list-of-major-and-minor-rivers-of-pakistan-with-description/ List of Major and Minor Rivers of Pakistan With Description] ENVPK</ref>: * [[Indus]] (długosc 3180 km) * Satledź (długosc 1450 km) * Ćanab (długosc 960 km) * Dźhelam (długosc 725 km) * Rawi (długosc 720 km) == Demografiô == W 2025 Pakistan miał 249 948 885 mieszkańców<ref>[https://www.macrotrends.net/global-metrics/countries/pak/pakistan/population Pakistan Population (1950-2025)] Macrotrends</ref>. Nôwikszą religiją je [[Islam]], chtërnego w 2020 wëznawało 96.5% (przë czim 85-90% bëło sunnitów, a 10-15% szyitów), jinsze (w tim [[Chrzescëjaństwò|chrzescëjanów]] i [[Hindujizm|hindujistów]]) bëło 3.5%<ref name=":1" />. == Pòliticzny system == Pakistan je islamskã repùblikã. Przédnikã kraju je prezydeńt. Przédnikã rządu je premiéra. Parlament Pakistanu skłôda sã z Nôrodny gromady i Senatu<ref>[https://na.gov.pk/uploads/documents/1333523681_951.pdf Art. 50. konstitucëji Pakistanu]</ref>. Gromada ma 336 molów, a Senat 104<ref>[https://www.congress.gov/crs-product/IF10359 Pakistan’s Domestic Political Setting]</ref>. * Prezydeńt: Asif Ali Zardari (òd 2024)<ref name=":2">[https://www.pakistan.gov.pk/ Goverment of Pakistan]</ref> * Premiéra: Shehbaz Sharif<ref name=":2" /> == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:View of Makli by Usman Ghani (cropped).jpg| Òbrôzk:Markhor Horns (5779055412).jpg| Òbrôzk:Population Density by Pakistani District - 2017 Census.svg| </gallery> == Òbaczë téż == * [[Indie]] * [[Bangladesz]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Azëjô}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Azjatëcczé państwa]] 06okqbrq0fkxr7fzco8kluox4lwtrhk 0 4649 208692 207346 2026-07-19T00:35:52Z Iketsi 3254 {{jãz.|tr}} 208692 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò| gwôsné miono = Türkiye | miono = Tëreckô | miono-genitiw = Tërecczi | fana = Flag of Turkey.svg| herb = Emblem of Turkey.svg | na karce = LocationTurkey.png| mòtto = Yurtta Sulh, Cihanda Sulh. | jãzëk = [[Tërecczi jãzëk|tërecczi]] | stolëca = Ankara | fòrma państwa = repùblika | wiéchrzëzna = 649.964 | procent-wòdë = 1,26 | lëdztwò = 39.331.000 | rok = 2009 | dëtk = lira | kòd dëtka = ₺ | czasowô cona = +0 | swiãto = 29 pazdzérznika | himn = Istiklâl Marsi | kòd = TR, TUR | Internet = .tr | telefón = +90 |Prezydeńt=Recep Tayyip Erdoğan }} '''Tëreckô''' (téż '''Tërcëjô''', {{jãz.|tr}} ''Türkiye'', '''Repùblika Tërecczi''' – ''Türkiye Cumhuriyeti'') je państwã w [[Azëjô|Azëji]] na półòstrowie [[Anatolëjô|Miészô Azëjô]], a dzélowo téż w [[Eùropa|Eùropie]] ze stolëcą w [[Ankara|Ankarze]]. Eùropejsczi dzél – [[Tracëjô]] robi 3% wiéchrzëznë ë je òddzelony òd azjacczégò dzélu przez [[mòrzé Marmara]] ë zwãżënë [[Bòsfor]] ë [[Dardanele]]. Tëreckô je krôjã sztërzech mòrzów, bò òd nocë òbtôczô jã [[Czôrné Mòrzé]], òd wieczoru [[Egejsczé Mòrzé]] ë [[mòrzé Marmara]], a òd pôłni [[Westrzódzemné Mòrzé]] – zwóné w tërecczim jãzëkù Biôłim Mòrzã. == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Istanbul new mosque.jpg|[[Sztambùl]] Òbrôzk:Anit Kabir (6526103103).jpg|Anıtkabir, [[Ankara]] Òbrôzk:Kocatepe Mosque Ankara.jpg| Òbrôzk:State Painting and Sculpture Museum of Ankara.jpg| Òbrôzk:DolmabahceMainGate.JPG| Òbrôzk:İzmir clock tower.jpg| Òbrôzk:Pamukkale00.JPG| Òbrôzk:Eskişehir-Aycan.jpg| Òbrôzk:Antalya falezler.jpg| Òbrôzk:Alanya.jpg| Òbrôzk:Bluemosquefront.jpg| Òbrôzk:Diyarbakir P1050751 20080427135832.JPG| </gallery> == Òbaczë téż == * [[Nordowi Cyper]] * [[Armeniô]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Azjô}} {{Eùropa}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Tëreckô| ]] 4jwg0lkhdb1l7uy8md6np3l4vghsw6c 0 4893 208683 207340 2026-07-19T00:32:34Z Iketsi 3254 anielsczi→angelsczi 208683 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò|miono=Wspólnota Aùstralii|gwôsné miono=Commonwealth of Australia|fana=Flag of Australia (converted).svg|miono-genitiw=Aùstralii|herb=Coat of arms of the Commonwealth of Australia.svg|mòtto=fëlëje òficjalné rzëczenié (dôwni Advance Australia)|himn=[[Himn Aùstralii|Advance Australia Fair]] (Prosperuj, Snożno Aùstraliô)|na karce=Australia with AAT (orthographic projection).svg|jãzëk=[[Angelsczi jãzëk|angelsczi]] (de facto)|stolëca=Canberra|fòrma państwa=kònstitucëjnô mònarchijô|Mònarcha=[[Karól III]]|Prezydeńt=Samantha Mostyn|Premiéra=Anthony Albanese|wiéchrzëzna=7.692.024 835|procent-wòdë=0,76%|rok=2017|lëdztwò=23.401.892|dëtk=aùstralijsczi dolar|kòd dëtka=AUD|czasowô cona=+8 do +11|kòd=AU|Internet=.au|aùtowi kòd=AU|telefón=+61 }} '''Aùstraliô''' ({{jãz.|en}} Commonwealth of Australia) je państwã na [[Aùstraliô_(kòntinent)|Aùstralijsczim kòntinence]], Tasmanji i jin. òstrowach Spòkójnégò Òceanu, Aùstraliô ma też teritoria w Azeji: Òstrów Gòdów i Kòkòsowe Òstrowë i teritorium na Antarktidze). Stolëcą Aùstralii je gard [[Canberra]], a nôwikszi gard to [[Sydney]]. Jine wiksze gardë Aùstralii to [[Melbourne]], [[Brisbane]], [[Perth]] i [[Adelaide]]. Aùstraliô òkrążają dwa òceanë: òd nordë i pòrénkù [[Spòkójny Òcean]], a òd pôłniô i zôpadu [[Jindijsczi Òcean]]. W pòblëżim kraju to dô ne hewò państwa: [[Papua-Nowô Gwineja]], [[Indonezjô]] i [[Pòrénczny Timór]] na nordze; [[Òstrowë Salomòna]] i [[Vanuatu]] na nordowim pòrénkù; i [[Nowô Zélandiô|Nowô Zélandiô]] na pôłniowim pòrénkù. Dzele Aùstralii to krezowe teritoria: Nowô Pôłniôwô Walijô, Wiktoria, Pôłniôwô Aùstraliô, Queensland, Zôpadnô Aùstraliô, Nordowe Teritorium, Òstrowë Tasmanija i Arnhem Land. Pòpùlacjô wielëna lëdztwa to 23.401.892 (stój na 2017)<ref>[http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2016/quickstat/ Census AUS id 036]</ref>. Australejo to dawni beła kolonija [[Wiôlgô Britanijô|Wiôldżi Britaniji]], z chtërną dali ma dzysdnowo Commonwealth (gòspòdarczô spóldnota), i temu przédnik kraju to formalnie je dali angelsczi mònarcha i generalni gubernator anielskiej monarchii na Australije, le wëkònôwczô władza to demokratecznë welowanë aùstralijsczi premiera i parlament.<ref>[http://www.comlaw.gov.au/Details/C2005Q00193/0332ed71-e2d9-4451-b6d1-33ec4b570e9f Constitution of Australia 2011: It shall be lawful for the Queen, with the advice of the Privy Council, to declare by proclamation that, on and after a day therein appointed, not being later than one year after the passing of this Act, the people of New South Wales, Victoria, South Australia, Queensland, and Tasmania, and also, if Her Majesty is satisfied that the people of Western Australia have agreed thereto, of Western Australia, shall be united in a Federal Commonwealth under the name of the Commonwealth of Australia.]</ref> Aùstraliô je zameszkana przez Abòrigenów, starożetnech aùstralijsczich lëdzë, od kól 60.000 lat pre kolonizacëjo niderlandzkô i britijskô. Aborigeni brëkuja barni do jagowania [[bumerang]] i mùzycznego jinstrumentu dmùsznego yirdaki ([[didgeridoo]]). Brëkowale tez 250 apartnech karnów jãzekowech. Swiãtô góra abòrigeńskô to czerwiona góra Uluru, po anielsczemu Ayers Rock. == Fauna i flora == W Aùstralii je baro wiela apartnech zwierzãtów, jako [[koala]], [[kangur]]ë, [[dingo]], [[dzëbôl]], kookaburra (dacelo), [[tasmansczi purtk]] i jin. <br> Z roslen je eukaliptus i tea-tree: herbaciane drzewo. == Miono == Pierszi rezownik europejsczi w Aùstraliô to beł Abel Tasman z Niderlandzkô, chtëren w 1646 dawa kontinentowi miono Nieuw Holland - Nowo Niderlandzko, i ostrowe Tasmaniji jigo miono.<br> Wiolgô Britanijô dawa kolonji miono Aùstraliô z łacyńsczego jãzeka ''Terra Australis Incognito'', Zemia Półniowô Nieznanô. == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Uluru,_helicopter_view,_cropped.jpg|Uluru (Ayers Rock), swiãtô góra abòrigeńskô Òbrôzk:Didgeridoo_(Imagicity_1070).jpg|Abòrigeńsczi chłop z yirdaki (didgeridoo) Òbrôzk:Sydney_Opera_House_Sails_edit02.jpg|Opera w Sydney Òbrôzk:Koala_and_joey.jpg|[[Koala]] mema i koala dzec Òbrôzk:Sarcophilus_harrisii_taranna.jpg|[[Tasmansczi purtk]] Òbrôzk:Gold_Coast_skyline.jpg|Gard Queensland Òbrôzk:Platypus.jpg|[[Dzëbôl]] Òbrôzk:Kangaroo-in-flight.jpg|Kangur Òbrôzk:Brisbane_May_2013.jpg|Brisbane Òbrôzk:Australia_Cairns_Boomerang.jpg|Bumerangi aborigenscze w Cairns </gallery> == Miona Abòrigeńsczëch plemion w Aùstraliô == * Murrawarri * Koori (abò Koorie) w New South Wales i Wiktoria (Abòrigeńsczi Wiktoriônie); * Ngunnawal w Aùstralijsczim Stolecznem Teritorium i New South Wales; * Goorie w South East Queensland i nordowe dzele New South Wales; * Murrdi w Southwest & Central Queensland; * Nyungar w polniowej Western Australia; * Yamatji w centralnej Western Australia; * Wangai w Western Australian Goldfields; * Nunga w polniowej South Australia; * Anangu w nordowej South Australia, i bleze dzele Western Australia i Northern Territorium; * Yapa w zôpadnim Northern Territory; * Arrernte w centralnej Australia; * Yolngu w pòrënkòwim Arnhem Land (NT); * Bininj w zôpadnim Arnhem Land (NT); * Tiwi na òstrów Tiwi kol Arnhem Land. * Anindilyakwa na òstrów Groote Eylandt kol Arnhem Land; * Palawah (abò Pallawah) na Tasmanji == Òbaczë téż == * [[Nowô Zelandzkô]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://www.australia.com/ Tourism Australia] * [http://www.gov.au/ Governments of Australia website] (federal, states and territories) * [https://web.archive.org/web/20201111201936/https://www.cia.gov/library/publications/resources/the-world-factbook/geos/as.html Australia in the World Factbook] {{Aùstraliô i Òceaniô}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Aùstraliô]] [[Kategòrëjô:Państwa w Aùstralie i Oceanie]] blgn1byw1lvka1i1vtomwg9agtpbbve 0 5093 208645 199948 2026-07-19T00:00:01Z Iketsi 3254 Moving from [[Category:Dëńskô]] to [[Category:Duńskô]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 208645 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Krolowa Malgorzata Sambiria afT.jpeg|mały|Margaréta – królewô]] '''Margaréta''' (ùr. 1230-1234? - ùm. 1282) bëła królewą [[Dëńskô|Dëńsczi]] w XIII stolatu. Ji òjcã béł [[Sambòr II]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Duńskô| ]] 7fie1elu0cb6bejs4yuvxvq3h0gin9v 0 5164 208681 204166 2026-07-19T00:31:28Z Iketsi 3254 Anielsczi→Angelsczi; anielsczi→angelsczi 208681 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò |gwôsné miono = Canada |miono = Kanada |miono-genitiw = Kanadë |fana = Flag of Canada.svg |herb = Royal Coat of Arms of Canada.svg |na karce = CAN orthographic.svg |mòtto = A Mari Usque Ad Mare<br>(Òd mòrza do mòrza) |jãzëk = [[Angelsczi jãzëk|angelsczi]], [[Francësczi jãzëk|francësczi]] i môlowé jãzëczi<ref>[https://www.ece.gov.nt.ca/en/official-languages Official Languages], ece.gov.nt.ca, dost. 21.05.2026.</ref><ref>[https://wscc.nt.ca/about-wscc/official-languages Official Languages], wscc.nt.ca, dost. 21.05.2026.</ref> |stolëca = Òttawa |fòrma państwa = [[mònarchiô]] |Mònarcha = Karól III |Prezydeńt = Louise Arbour |Premiéra = Mark Carney |wiéchrzëzna = 9.976.140 |procent-wòdë = |lëdztwò = 35.151.728 | rok = 2016 |dëtk = Kanadejsczi dolar | kòd dëtka = CAD |czasowô cona = -3,5 do -8 |swiãto = [[1 lëpińca]] (Canada Day) |himn = O, Canada<br> (Kanado) <center>[[Òbrôzk:United States Navy Band - O Canada.ogg]]</center> |kòd = CA |Internet = .ca |telefón = +1|aùtowi kòd=CDN|kònstitucjô=[[Kònstitucjô Kanadë]] |data ùsôdzenia=1 lëpińca 1867}} '''Kanada''' ({{jãz.|en}} i {{jãz.|fr}} ''Canada'') – państwò w [[Nordowô Amerika|Nordowi Americe]]. Leżi nad Òceanã Atlanticczim, Pacyficznym i Arkticznym i je pòłożonym nôdali na nordã amerikańsczim państwã. Je drëdżim co do wiôlgòscë państwã na swiece; zamëkô cawny nordowi i pòlarny dzél kòntinentu. Stolëcą Kanadë je [[Òttawa]], a nôwikszima gardama są [[Toronto]], [[Montreal|Mòntreal]] i [[Vancouver]]. Krajówcowie mieszkalë na terenach dzysészi Kanadë przez tësące lat. Pierszé eùropejsczé kòlonie pòjawiłë sã w XVI stalacu, czej britijsczé i francësczé ekspedicje naczãłë òsedlac sã w òkòlim atlanticczégò sztrądu. Pò wielu zwadach, [[Francëjô|Francëskô]] òddała wikszosc swòjich kòloniów w [[Nordowô Amerika|Nordowi Americe]] w 1763{{Pòtrzébny przëpis}}. Samòstójnota Kanadë òd [[Wiôlgô Britanijô|Wiôldżi Britanie]] naczãła sã w 1867 rokù, czej 1 czerwińca trzë britijsczé kòlonie òstałë sparłãczoné w kanadijską Kònfederacjã<ref>[https://laws-lois.justice.gc.ca/eng/const/page-1.html CONSTITUTION ACT, 1867], 29 strëmiannika 1867, dost. 21.05.2026.</ref>. 17 łżëkwiata Kanada zwëskała fùlną samòstójnotã, na spòdlim Ùstôwù ò Kanadze z 1982 rokù<ref>[https://www.legislation.gov.uk/ukpga/1982/11 Canada Act 1982], 29 strëmiannika 1982, dost. 21.05.2026.</ref>. Dzys je to dëbeltjãzëkòwi krôj. W Kanadze żëją téż òd tësąców lat dërżeniowé krajówcowie zwóni ''First Nations (Pirszé Nôrodë)'' tej Eskimosë-Jinuicë-Japikë na pòlarnim nordze i kanadejsczi Jindiónë. Òni gôdôją jãzëkama z 6 apartnéch grëpów jakò eskimò-aleucczich, na-dene, algicczich, irokijsczich, siouan-catawbansczich i saliszjônsczich. W Kanadze mieszkają téż [[Kaszëbi]]. W pińcdzesątich latach XIX stalaca wiele Kaszëbów wëwanożiło do Kanadë, dze zamieszkalë m.jin. kòloniã [[Wilno_(Ontario)|Wilno]] i miastkò [[Barry%27s_Bay,_Ontario|Barry's Bay]] w Ontario. Kanadejsczi Kaszëbi wiele razy przëjéżdżelë na [[Swiatowi Zjôzd Kaszëbów]]. == Galeriô == <gallery mode="packed" caption="Galeriô Kanadë"> Biodome_de_Montreal.jpg|Òlimpijsczi stadion w Montrealu Parliamenthill.jpg|Parliament Hill </gallery> <gallery mode="packed"> Niagara_Falls,_Canada,_Horseshoe_Fall_-_2014-10-09_-_image_1.jpg|Wòdospadë Niagara Bi-colored_Maple_Tree.jpg|Klón Femmes_Nain.jpg|Lëdze Nain </gallery> <gallery mode="packed"> Wilno_Ontario.JPG|Wilno, Ontario American_Beaver.jpg|Bòber Moraine_Lake_17092005.jpg|Jezoro Moraine </gallery> <gallery mode="packed"> Niagara_Falls_USA_Canada_from_Skylon_Tower_on_2002-05-28.jpg|Wòdospadë Niagara - krãgòbrôzk; Kanada na prawò, USA na lewò </gallery> == Òbaczë téż == * [[Wilno (Ontario)]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://madvalleycurrent.com/2020/01/13/set-the-table-kashubian-style/ Kaszëbsczé wësziwanié żukòwsczégò sztélu w Kanadze] {{Amerika}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kanada| ]] [[Kategòrëjô:Nordowô Amerika]] h5s07y9xka46jjh0m92b4gy7bwpno99 0 5248 208704 207750 2026-07-19T00:44:59Z Iketsi 3254 anielsczi→angelsczi 208704 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò |gwôsné miono = Chile |miono = Czile |miono-genitiw = Czile |fana = Flag of Chile.svg |herb = Coat of arms of Chile.svg |na karce = LocationChile.svg |mòtto = Por la razón o la fuerza |jãzëk = [[Szpańsczi_jãzëk|szpańsczi]], keczua, rapanui |stolëca = Santiago de Chile |fòrma państwa = repùblika |wiéchrzëzna = |procent-wòdë = |lëdztwò = | rok = 2018 |dëtk = Chilijscze peso | kòd dëtka = |czasowô cona = - |swiãto = |himn = Puro, Chile, es tu cielo azulado |- = - |kòd = CL |Internet = .cl |telefón = +56|Mònarcha=|Premiéra=|Prezydeńt=Gabriel Boric }} '''Chile'''<ref>https://mojestrone.com/artykul/-pbrzeg-chile-kajakrz-n1505835</ref><ref>https://mojestrone.com/artykul/w-argentinie-mroz-n1729196</ref><ref>https://mojestrone.com/artykul/prezydent-meksyk-n1293560</ref> (wëmòwa: Czile) je stolemnim, dłudżim państwã w [[Pôłniowô Amerika|Pôłniowi Americe]]. Stolëca i nôwikszi gard to [[Santiago de Chile]]. Chile mô baro dłudżi ubrzég nad Spokojnim Òceanã, 4300 km òd Peru do pôłniowégò kùńca kontinentù. Do Chile słëchô wiela òstrówów w Òceanie, jakò òstrowina Juan Fernandez i pòlinezejsczi [[Rapa Nui]] - Jastrowi Òstrów, 3200 km na zôchòd od chilejsczégò ubrzéża. Dërżeniowé lëdze Mapuche i Aracuanë gôdôja jãzëkama mapudungun i [[keczua]], a na Jastrowim Òstrówie lëdze môją jãzëk rapanui. == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Mapuche_woman_chile.jpg|Białka z lede Mapuche Òbrôzk:Isabel_Allende_-_001.jpg|[[Isabel Allende]] Òbrôzk:Sephanoides_fernandensis.jpg|Sephanoides fernandensis </gallery> <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Ahu_Tongariki.jpg|Maoi na Rapa Nui Òbrôzk:Gabriela_Mistral_1945.jpg|[[Gabriela Mistral]] Òbrôzk:Araucaria_araucana_-_Parque_Nacional_Conguillío_por_lautaroj_-_001.jpg|Norodni park Conquillio </gallery> <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Salvador_Allende_Gossens-.jpg|[[Salvador Allende]] Òbrôzk:Colca-condor-c07.jpg|Andejsczi kòndór Òbrôzk:Pablo_Neruda.jpg|[[Pablo Neruda]] </gallery> </small> == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20110725011020/http://www.thisischile.cl/Articles.aspx?id=1213&sec=416&itz=interface-acerca-gente-historia&eje=acerca&idioma=2&t=pre-hispanic-chile ThisisChile.cl - Domôcô starna Chile w angelsczim ë szpańsczim jãzëkù] {{Amerika}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Chile| ]] [[Kategòrëjô:Pôłniowô Amerika]] q9l6uj7jwl7fp16qzg83thfyua2va0o 0 5271 208612 204303 2026-07-18T20:35:50Z Iketsi 3254 Iketsi przeniós starnã [[Zrzesz Kaszëbskô]] do [[Zrzesz Kaszëbskô (1933–1939, 1945–1947 i 1992–1993)]]: 1933–1939, 1945–1947 i 1992–1993 204303 wikitext text/x-wiki ''Zrzesz Kaszëbskô'' – to bëło wôżné dlô [[Zrzeszéńcowie|Zrzeszéńców]] pismiono kaszëbsczi rësznotë. Òno bëło wëdôwóné latach 1933–39, 1945-47 i 1992–93. == Òbaczë téż == {{#categorytree:Kaszëbsczé cządniczi|hideroot=on|mode=pages}} == Lëteratura == * [[Ferdinand Neureiter|Neureiter F.]]: Historia literatury kaszubskiej. Próba zarysu. Pòlsczi dolmaczënk Maria Boduszyńska-Borowikowa, Wydawnictwo Morskie, Gdańsk 1982 [http://books.google.de/books?ei=kDMAUdmvDsjZswbWjoCADA&hl=pl&id=VkdIAAAAIAAJ&dq=Neureiter&q=zrzesz+kasz%C3%ABbsk%C3%B4#search_anchor] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://www.europeana.eu/portal/record/09404/id_oai_pbc_gda_pl_2416.html Zrzesz Kaszëbskô] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Dôwné kaszëbsczé cządniczi]] 3d1wak90b1dzc8thpbts6c2vfmqa0ph 0 5306 208610 204307 2026-07-18T20:33:22Z Iketsi 3254 Iketsi przeniós starnã [[Gryf (cządnik)]] do [[Gryf (cządnik, 1908–1934)]] 204307 wikitext text/x-wiki '''Gryf''' (pełnô pòzwa „''Gryf. Pismo dla spraw kaszubskich''”; {{jãz.|csb}} „''Grif. Pismiono dlô kaszëbsczich sprôw''”) – jedno z nôwôżniészich pismionów w dzejach kaszëbsczi rësznotë, stwòrzoné w 1908 rokù w Kòscérzënie. Cządnik nen miôł wiôldżi cësk na przińdny rozwój [[Kaszëbskô lëteratura|kaszëbsczi lëteraturë]] i spopularizowanié kaszëbsczi dëchòwi i materialny kùlturë. Załóżcama pismiona bëlë [[Aleksander Majkòwsczi]] i [[Jón Kôrnowsczi]]. Ùdało sã jima ùdostac – na zôczątkù niewiôldżé – karno zdrëszonëch z nima lëdzy, rëchtëjącë pòle dlô pòwstaniô pierszi w dzejach Kaszëb regionalny òrganizacji – [[Towarzëstwò Młodokaszëbów|Towarzëstwa Młodokaszëbów]], do czegò doszło 22 zélnika 1912 rokù<ref name= "Pomerania">Kadzmiérz Óstrowsczi, ''Czegò chcelë Młodokaszëbi'', „Pomerania” 2012, nr 2, s. 45.</ref>. Cządnik béł adresowóny przede wszëtczim do młodégò pòkòleniô pòmòrsczi jinteligencje. Przedstôwiôł z całą òstroscą zagróżbã germanizacji spòlëznë (tikało sã to téż szkólnëch i dëchòwnëch) i wskôzywôł, że mòżna procëmdzejac wënôrodnieniu, retëjącë spôdkòwiznã, rozkòscérzającë i rozwijającë kaszëbską kùlturã<ref name= "Pomerania"></ref>. [[Jón Kôrnowsczi]] pisôł, że zadanim Grifa bëło z jedny stronë „piastowac lëdową kùlturã i zrobic jã spòrą dlô òglowòpòlsczi kùlturë, a z drëdżi stronë terôczasną pòlską kùlturã zrobic kaszëbsczémù lëdowi swójską i przistãpną”<ref>„Gryf” 1911, nr 4–5.</ref>. == Òbaczë téż == {{#categorytree:Kaszëbsczé cządniczi|hideroot=on|mode=pages}} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://www.gbc.org.pl/dlibra/publication?id=271&from=&dirids=1&tab=1&lp=1&QI=!35E69CE90E21C55823C647AE4EDD2FFB-10 Numrë pismiona w cyfrowi wersje na stronie Gduńsczi Cyfrowi Biblioteczi] * https://www.bibliotekacyfrowa.eu/dlibra/results?q=gryf+pismo&action=SimpleSearchAction&type=-6&p=0 * https://kaszubopedia.pl/index.php/glossary/gryf-pismo/?lang=kk ** „Gryf” 1908, nr 1 – http://bibliotekacyfrowa.eu/dlibra/show-content/publication/61930/edition/56773/ ** „Gryf” 1921, nr 1 – https://web.archive.org/web/20260423083251/http://bibliotekacyfrowa.eu/dlibra/show-content/publication/65886/edition/60331/ ** „Gryf” 1925, nr 1 – http://bibliotekacyfrowa.eu/dlibra/show-content/publication/65896/edition/60335/ ** „Gryf” 1931, nr 1 – https://web.archive.org/web/20260416035750/http://bibliotekacyfrowa.eu/dlibra/show-content/publication/59712/edition/53496/ [[Kategòrëjô:Dôwné kaszëbsczé cządniczi]] [[Kategòrëjô:Kaszëbskô rësznota]] hllr00282xoxsjibsidkp4sje1wr59v 0 5698 208754 203714 2026-07-19T01:01:57Z Iketsi 3254 anielsczi→angelsczi 208754 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Porcelana Lubiana HORECA13.jpg|mały|Pòrcelanowi wërobinë z Łubianë]] '''Fabrika Stołowi Pòrcelanë''' '''„Lubiana”''' – pòdjimizna w [[Łubianô|Łubianie]] kòło [[Kòscérzna|Kòscérznë]]. Tu robi są [[Kaszëbskô pòrcelana|kaszëbską pòrcelanã]]. Stądka są zbónczi, tasczi, taseczczi, snôdczé ë głãboczé [[Talérz|talerze]] i jin. wërobinë. Na nich czasem bëłë namalowóné kwiate i lëste pòdobné do tich z [[kaszëbsczi wësziwk|kaszëbsczégò wësziwkù]]. Te farwné statczi są znóné nié leno na Kaszëbach, ale téż dali w swiece np. w Kanadze. Przëtómnym wiãkszoscòwi miéwcą w pòdjimiznie są Wiatënczi Fabriczi Jedwôbizny Wistil z [[Kalisz|Kalisza]]. Szpecjalizacją wiatënków je wërobizna gòscyńcowy pòrcelanë namieniony przédno na wëwóz (pònad 80% wërobiznë) do [[Zjednóné Kraje Americzi|ZKA]], [[Niemieckô|Niemiecczi]], [[Belgijskô|Beldżijsczi]], [[Francëjô|Francji]] ë do [[Italskô|Italsczi]]. Zawiatë w Łubianie zaòdrzą m.jin. gòscyńcową séc [[Accor]] ë jinne hòtele w Pòlsce, np. Hòtel Marriott, Radisson Blu, Sheraton. Firma zatrëdniô òglowò pònad 1400 lëdzy ë wëtwôrzô rokòwò òkòło 13000 tón pòrcelanë. == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:HORECA15 Lubiana (1).JPG|Targòwô ekspòzycjô HORECA Krakòwò 2015 (dzél 1) Òbrôzk:HORECA15 Lubiana (5).JPG|Targòwô ekspòzycjô HORECA Krakòwò 2015 (dzél 2) Òbrôzk:HORECA15 Lubiana (4).JPG|Targòwô ekspòzycjô HORECA Krakòwò 2015 (dzél 3) </gallery> == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://www.lubiana.com.pl/index.php?hl=en Fabrika Stołowi Pòrcelanë Łubiana] (firmòwô starna, pòlsczi i angelsczi) {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Firmë]] [[Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura]] [[Kategòrëjô:Gmina Kòscérzna]] kt2zyu0j1jvcm0brjh1eo6zcqqjd913 0 5722 208779 193951 2026-07-19T01:16:27Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 208779 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Chanterelle Cantharellus cibarius.jpg|mały|Peperlëszczi]] '''Peperlëszka''' (''Cantharellus cibarius'') – grzib z rodzëznë peperlëszkòwatëch. Dosc wiele peperlëszków rosce m. jin. w kaszëbsczich stronach òb lato. [[Kaszëbi]] je jedzą. Jich szmaka je pikantnô, stąd téż nazwa pieprznik. To je grzib, chtëren mô miãsati, bezsklący kapelusz żôłti farwë (do 12cm przemiarë). Nôprzód ten kapelusz je wëbrzëszóny, pòtemù sã rozszerzô i ùrôbiô we westrzódkù zagłãbienié,knąpkòwi, a pòtemù ledłowati. Jegò zbérk je wëdãti ë pòdwiniãty. Wiôrzta miąższu ùsôdzô fałdë co przëpòminają blaszczi, chtërne są téż żôłti farwë. Niżi òn przechòdzy w trzon chtëren je miãsati i nie różni sã farwą òd resztë grzëba 3-7 cm dłudżi. Òn je dosc twardi i czasem zdżiãti. Jegò farwa nié mùszi bëc jinô òd resztë grzëba, ale mòże bëc jasniszô. Peperlëszczi roscą w lëscatëch ë jiglënowëch lasach, w grëpach ë są rozmaiti wiôlgòscë. Razem z pólnicą nôleżi do nôbarżi znônëch w naszim òkòlim grzëbów. Leno szkòda że corôz trudni gò mòżna nalézc. === Òdmiany === Cantharellus cibarius var. albipes Peck (1903)[14], Cantharellus cibarius var. atlanticus Romagn. (1995) – holotyp nalazłi we Francji, na plantacji sosny nadmòrsczé (Pinus pinaster Aiton)[15]. Cantharellus cibarius var. carneoalbus (R. Heim) Corner (1966)[16], Cantharellus cibarius var. inodorus Velen. (1939)[17], Cantharellus cibarius var. latifolius Heinem. (1966)[16] Cantharellus cibarius var. longipes Peck (1904)[13] Cantharellus cibarius var. multiramis Peck (1901)[18], Cantharellus cibarius var. pallens Gerhardt (2001), Cantharellus cibarius var. pallidifolius A.H. Sm. (1968)[19], Cantharellus cibarius var. roseocanus, Redhead, Norvell & Danell (1997)[20], Cantharellus cibarius var. rufescens Cetto (1991), Cantharellus cibarius var. rufipes (Gillet) Cooke (1883), Cantharellus cibarius var. squamosus Pöll ex J. Murr (1916) – òdmiana co wëróżniô sã cwiardym trzonem, i kapeluszem pòkrytim cemnymi łuskami, wyzdrzi jak pieprznik pòmarańczowi (Cantharellus friesii Welw. & Curr.)[21], Cantharellus cibarius var. tenuis Romagn. (1995) – holotyp nalazłi we Francji, westrzód bielistczi sewé (Leucobryum glaucum) pòd sosnó nadmorskô (Pinus pinaster Aiton)[22], Cantharellus cibarius var. umbrinus R. Heim ex Eyssart. & Buyck (2000) – holotyp nalazłi we Francji, na glebie, westrzód bluszczu (Hedera L.) pod dãbami (Quercus L.)[23]. Bazonimem dlô té òdmiany béł pòdgatunek Cantharellus cibarius subsp. umbrinus R. Heim (1960). === Fòrmy === Cantharellus cibarius f. cibarius Fr. (1821)[12], Cantharellus cibarius f. pallidus R. Schulz (1924)[24]. === Synonimy === Agaricus alectorolophoides Schaeff. (1774) Agaricus chantarellus L. (1753) Agaricus chantarellus Bolton (1788) Alectorolophoides cibarius (Fr.) Earle (1909) Cantharellus alborufescens (Malençon) Papetti & S. Alberti (1999) Cantharellus cibarius f. neglectus M. Souché (1904) Cantharellus cibarius subsp. flavipes R. Heim (1960) Cantharellus cibarius subsp. nanus R. Heim (1960) Cantharellus cibarius subsp. umbrinus R. Heim (1960) Cantharellus cibarius var. albidus Maire (1937) Cantharellus cibarius var. alborufescens Malençon (1975) Cantharellus cibarius var. albus Fr. (1937) Cantharellus cibarius var. bicolor Maire (1937) Cantharellus cibarius var. cibarius Fr. (1821) Cantharellus cibarius var. flavipes (R. Heim) Corner (1966) Cantharellus cibarius var. flavipes R. Heim ex Eyssart. & Buyck (2000) Cantharellus cibarius var. nanus (R. Heim) Corner (1966) Cantharellus cibarius var. neglectus (M. Souché) Sacc. (1905) Cantharellus cibarius var. pallidus R. Schulz (1924) Cantharellus cibarius var. salmoneus L. Corb. (1929) Cantharellus cibarius var. umbrinus (R. Heim) Corner (1966) Cantharellus edulis Sacc. (1916) Cantharellus neglectus (M. Souché) Eyssart. & Buyck (2000) Cantharellus pallens Pilát (1959) Cantharellus rufipes Gillet (1874) Cantharellus vulgaris Gray (1821) Chanterel alectorolophoides (Schaeff.) Murrill (1910) Chanterel chantarellus (L.) Murrill (1910) Craterellus cibarius (Fr.) Quél. (1888) Merulius alectorolophoides (Schaeff.) J.F. Gmel. (1792) Merulius chantarellus (L.) Scop. (1772) Merulius cibarius (Fr.) Westend. (1857) == Òbaczë téż == * [[Grzëbë]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bibliografiô == * Eisenreich Wilhelm, Handel Alfred, Zimmer Ulte. E., Przewodnik do rozpoznawania roślin i zwierząt na wycieczce, Warszawa 2000, s.36. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Grzëbë]] s4vv1nrn6bfeemt6q06ru3ynnfkpiel 208780 208779 2026-07-19T01:16:49Z Iketsi 3254 → 208780 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Chanterelle Cantharellus cibarius.jpg|mały|Peperlëszczi]] '''Peperlëszka''' (''Cantharellus cibarius'') – grzib z rodzëznë peperlëszkòwatëch. Dosc wiele peperlëszków rosce m. jin. w kaszëbsczich stronach òb lato. [[Kaszëbi]] je jedzą. Jich szmaka je pikantnô, stąd téż nazwa pieprznik. To je grzib, chtëren mô miãsati, bezsklący kapelusz żôłti farwë (do 12cm przemiarë). Nôprzód ten kapelusz je wëbrzëszóny, pòtemù sã rozszerzô i ùrôbiô we westrzódkù zagłãbienié,knąpkòwi, a pòtemù ledłowati. Jegò zbérk je wëdãti ë pòdwiniãty. Wiôrzta miąższu ùsôdzô fałdë co przëpòminają blaszczi, chtërne są téż żôłti farwë. Niżi òn przechòdzy w trzon chtëren je miãsati i nie różni sã farwą òd resztë grzëba 3-7 cm dłudżi. Òn je dosc twardi i czasem zdżiãti. Jegò farwa nié mùszi bëc jinô òd resztë grzëba, ale mòże bëc jasniszô. Peperlëszczi roscą w lëscatëch ë jiglënowëch lasach, w grëpach ë są rozmaiti wiôlgòscë. Razem z pólnicą nôleżi do nôbarżi znônëch w naszim òkòlim grzëbów. Leno szkòda że corôz trudni gò mòżna nalézc. == Òdmiany == Cantharellus cibarius var. albipes Peck (1903)[14], Cantharellus cibarius var. atlanticus Romagn. (1995) – holotyp nalazłi we Francji, na plantacji sosny nadmòrsczé (Pinus pinaster Aiton)[15]. Cantharellus cibarius var. carneoalbus (R. Heim) Corner (1966)[16], Cantharellus cibarius var. inodorus Velen. (1939)[17], Cantharellus cibarius var. latifolius Heinem. (1966)[16] Cantharellus cibarius var. longipes Peck (1904)[13] Cantharellus cibarius var. multiramis Peck (1901)[18], Cantharellus cibarius var. pallens Gerhardt (2001), Cantharellus cibarius var. pallidifolius A.H. Sm. (1968)[19], Cantharellus cibarius var. roseocanus, Redhead, Norvell & Danell (1997)[20], Cantharellus cibarius var. rufescens Cetto (1991), Cantharellus cibarius var. rufipes (Gillet) Cooke (1883), Cantharellus cibarius var. squamosus Pöll ex J. Murr (1916) – òdmiana co wëróżniô sã cwiardym trzonem, i kapeluszem pòkrytim cemnymi łuskami, wyzdrzi jak pieprznik pòmarańczowi (Cantharellus friesii Welw. & Curr.)[21], Cantharellus cibarius var. tenuis Romagn. (1995) – holotyp nalazłi we Francji, westrzód bielistczi sewé (Leucobryum glaucum) pòd sosnó nadmorskô (Pinus pinaster Aiton)[22], Cantharellus cibarius var. umbrinus R. Heim ex Eyssart. & Buyck (2000) – holotyp nalazłi we Francji, na glebie, westrzód bluszczu (Hedera L.) pod dãbami (Quercus L.)[23]. Bazonimem dlô té òdmiany béł pòdgatunek Cantharellus cibarius subsp. umbrinus R. Heim (1960). == Fòrmy == Cantharellus cibarius f. cibarius Fr. (1821)[12], Cantharellus cibarius f. pallidus R. Schulz (1924)[24]. == Synonimy == Agaricus alectorolophoides Schaeff. (1774) Agaricus chantarellus L. (1753) Agaricus chantarellus Bolton (1788) Alectorolophoides cibarius (Fr.) Earle (1909) Cantharellus alborufescens (Malençon) Papetti & S. Alberti (1999) Cantharellus cibarius f. neglectus M. Souché (1904) Cantharellus cibarius subsp. flavipes R. Heim (1960) Cantharellus cibarius subsp. nanus R. Heim (1960) Cantharellus cibarius subsp. umbrinus R. Heim (1960) Cantharellus cibarius var. albidus Maire (1937) Cantharellus cibarius var. alborufescens Malençon (1975) Cantharellus cibarius var. albus Fr. (1937) Cantharellus cibarius var. bicolor Maire (1937) Cantharellus cibarius var. cibarius Fr. (1821) Cantharellus cibarius var. flavipes (R. Heim) Corner (1966) Cantharellus cibarius var. flavipes R. Heim ex Eyssart. & Buyck (2000) Cantharellus cibarius var. nanus (R. Heim) Corner (1966) Cantharellus cibarius var. neglectus (M. Souché) Sacc. (1905) Cantharellus cibarius var. pallidus R. Schulz (1924) Cantharellus cibarius var. salmoneus L. Corb. (1929) Cantharellus cibarius var. umbrinus (R. Heim) Corner (1966) Cantharellus edulis Sacc. (1916) Cantharellus neglectus (M. Souché) Eyssart. & Buyck (2000) Cantharellus pallens Pilát (1959) Cantharellus rufipes Gillet (1874) Cantharellus vulgaris Gray (1821) Chanterel alectorolophoides (Schaeff.) Murrill (1910) Chanterel chantarellus (L.) Murrill (1910) Craterellus cibarius (Fr.) Quél. (1888) Merulius alectorolophoides (Schaeff.) J.F. Gmel. (1792) Merulius chantarellus (L.) Scop. (1772) Merulius cibarius (Fr.) Westend. (1857) == Òbaczë téż == * [[Grzëbë]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bibliografiô == * Eisenreich Wilhelm, Handel Alfred, Zimmer Ulte. E., Przewodnik do rozpoznawania roślin i zwierząt na wycieczce, Warszawa 2000, s.36. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Grzëbë]] rszm8nd9tbok8yi8un8p0vqp1b0xuji 0 5807 208727 206588 2026-07-19T00:52:11Z Iketsi 3254 ({{jãz.|zh}}) 208727 wikitext text/x-wiki {{Do werifikacëji}} [[Òbrôzk:Huang Xianfan's Graduation Photo.jpg|mały|Òdjimk z skùńczeniô szkòłë Huanga Xianfana (1932 r.)]] '''Huang Xianfan''' ({{jãz.|zh}} 黄現璠; pinyin ''Huáng Xiànfán''; pierwòszné nôzwëstkò: Gan Jinying, {{jãz.|zh}} 甘锦英; ùr. [[13 lëstopadnika]] [[1899]] w Fusui kòl Kuangsi; ùm. [[18 stëcznika]] [[1982]] w Guilin w Kuangsi) – chińsczi (nôleżôł do nôrodu Zhuang<ref>[https://www.heychinaculture.com/list_46/3144.html ''Huang Xianfan''] [online], Fantastic China, 20 maja 2024 [przëstãp 2026-05-17] ({{jãz.|en}}). </ref>) dzejopisôrz, etnolog, antropòlog, spòlëznowi dzejôrz. Czãscy trzëmóny za jednégò z nôwëbitniszëch dzysdniowëch chińsczich antropòlogów. Do spòdleczny szkòłë chòdzył w [[Qusi]], [[Qujiu]] i [[Fusui]]. W [[1926]] r. skùńcził Pedagògiczny Ùniwersytet [[Nanning]] we [[Kuangsi]]. W 1926 rokù zapisôł sã na dzeje sztudia Pedagògicznégò Ùniwersytetu w Pekingù (1926-1935). W latach [[1935]]-[[1937]] sztudérowôł dali w [[Japóńskô|Japóńsce]]. W 1937 r. skùńcził [[Tokio]] Ùniwersytetu we Japóńskô ë zaczął robic jakno szkólny w Kuangsi. Òd [[1938]] r. ùczałim na Kuangsi Ùniwersytece. Òd [[1940]] r. béł adiunktã na Kuangsi Ùniwersytece w [[Guilin]]. Òd [[1941]] rokù béł biskùpã dzieje profesor na Sun Yatsen Ùniwersytece w Guangdong. Òd [[1943]] r. béł profesor na Kuangsi Ùniwersytece(1943-1953). Òd [[1954]] r. béł profesor na Kuangsi Pedagògiczny Ùniwersytece(1954-1982). Pò cãżczi chòroscë 18 stëcznik [[1982]] r. we Guilin. Jegò grób je w Nanning. == Ùsôdztwò / Pùblikacëje == * Chińsczé dzieje, Pekin 1932–1934. * Dziejów Zhuang, Nanning, 1957,1988. * Nong Zhi Gao, Nanning,1983. == Słôwny lëdze == * (en)[http://knol.google.com/k/burz-arlatt/the-bagui-school/1hj800ogjxlka/2# Bagui Szkòłë] * (en)[http://en.wikipedia.org/wiki/Huang_group Huang Szkòłë] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * http://www.china.com.cn/aboutchina/zhuanti/zzfq08/2008-12/08/content_16914964.htm www.china.com.cn/中国网-Huang Xianfan- Chińsczé dzejownik ({{jãz.|zh}}) * https://web.archive.org/web/20110828191933/http://gov.people.com.cn/GB/46728/84059/84063/7228493.html gov.people.com.cn/中国政府新闻 ({{jãz.|zh}}) {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Chinë]] s9spzavit8ygl1dcfnwuumwztejzuh0 0 5999 208622 208510 2026-07-18T22:07:38Z Terrus38 14026 Terrus38 przeniós starnã [[Walijô]] do [[Waliô]]: pisënk 208510 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò|na karce=Wales in the UK and Europe.svg|mòtto=Cymru am byth<br>(Walijô na zawdë)|herb=Royal Badge of Wales (2008-2024).svg|miono-genitiw=Walije|fana=Flag of Wales.svg|himn=Hen Wlad Fy Nhadau<br>(Stari krôj mòich òjców) <center>[[File:Hen Wlad fy Nhadau piano.ogg]]</center>|dëtk=Anielsczi funt szterling|kòd dëtka=GBP|lëdztwò=3 164 000|stolëca=Cardiff|fòrma państwa=[[mònarchiô]]|wiéchrzëzna=20 779|jãzëk=anielsczi, walëjsczi|miono=Walijô|gwôsné miono=Cymru<br>Wales|rok=2023|czasowô cona=+0|telefón=+44|Internet=.wales|Premiéra=Eluned Morgan|Prezydeńt=|Mònarcha=Karól III}} '''Walijô''' ([[Walijsczi jãzëk|wal]]. ''Cymru'') je jednym z szterëch dzélów [[Wiôlgô Britanijô|Wiôldżi Britaniji]], historiczną celticką krôjną. * stoleczny gard: Cardif * lëdztwò: 3 164 000 (2023)<ref>[https://www.gov.wales/mid-year-estimates-population-2023-html Mid year estimates of the population: 2023] Government of Wales</ref> * wiéchrzëzna: 20 779 km² * Internet: .wales lub .cymru, òd 2015<ref>[https://businesswales.gov.wales/news-and-blog/discover-benefits-wales-and-cymru-domains Discover the benefits of .wales and .cymru domains] Business Wales</ref> == Historiô == Za rządów rzimsczégò césarza Klaùdiusza Walijô bëłô zamieszkiwanô bez Sylurów, Ordowików ë Dekangów. Sylurowie przez dłudżi biôtkòwali procëm Rzimianom; równak w roku 74 òstali pòkònani. W [[Strzédnowiek|strzédnowieku]] bëłë tu państwa m. jin. Królestwò Gwynedd i Królestwò Powys, chtërne widzałi sã pòd [[Anielskô|anielsczé]] panowanié. W XII stalata król Gwynedd - Owain Gwynedd przëjãl titel ksążëcã Walije<ref>Brockwell&nbsp;V., ''[https://hattonsoflondon.co.uk/the-history-of-the-prince-and-princess-of-wales-titles/ The History of the Prince and Princess of Wales Titles]'' [online], Hattons of London, 17 gòdnika 2023 [dost. 2026-07-07] ({{jãz.|en}}).</ref>. Pò pòdboju Walijsczi bez anielsczégò króla Edwarda I w 1284, jegò syn zwëskał titel ksążëcã w 1301 jako nastãpnik trónu (titel ten do dzys przësłëguje britijsczim nastãpnikom)<ref>''[https://www.bbc.co.uk/newsround/62928829 Prince of Wales: What does the title mean?]'', „BBC Newsround”, 16 séwnika 2022 [dost. 2026-07-07] ({{jãz.|en}}).</ref>. == Geografiô == === Gardë === * Cardiff (stolëczny gard) * Swansea * Newport * Rhondda * Barry === Rzéczi === * Wye * Usk * Severn * Tywi * Dee == Òbaczë téż == * [[Anielskô]] * [[Szkòckô]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Wiôlgô Britaniô]] h11fuq0filkpfoip6z7ye0zndp8bh3g 208625 208622 2026-07-18T22:08:52Z Terrus38 14026 208625 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò|na karce=Wales in the UK and Europe.svg|mòtto=Cymru am byth<br>(Waliô na wiedno)|herb=Royal Badge of Wales (2008-2024).svg|miono-genitiw=Walie|fana=Flag of Wales.svg|himn=Hen Wlad Fy Nhadau<br>(Stari krôj mòich òjców) <center>[[File:Hen Wlad fy Nhadau piano.ogg]]</center>|dëtk=Anielsczi funt szterling|kòd dëtka=GBP|lëdztwò=3 164 000|stolëca=Cardiff|fòrma państwa=[[mònarchiô]]|wiéchrzëzna=20 779|jãzëk=anielsczi, walëjsczi|miono=Waliô|gwôsné miono=Cymru<br>Wales|rok=2023|czasowô cona=+0|telefón=+44|Internet=.wales|Premiéra=Eluned Morgan|Prezydeńt=|Mònarcha=Karól III}} '''Waliô''' ([[Walijsczi jãzëk|wal]]. ''Cymru'') je jednym z szterëch dzélów [[Wiôlgô Britanijô|Wiôldżi Britaniji]], historiczną celticką krôjną. * stoleczny gard: Cardif * lëdztwò: 3 164 000 (2023)<ref>[https://www.gov.wales/mid-year-estimates-population-2023-html Mid year estimates of the population: 2023] Government of Wales</ref> * wiéchrzëzna: 20 779 km² * Internet: .wales lub .cymru, òd 2015<ref>[https://businesswales.gov.wales/news-and-blog/discover-benefits-wales-and-cymru-domains Discover the benefits of .wales and .cymru domains] Business Wales</ref> == Historiô == Za rządów rzimsczégò césarza Klaùdiusza Waliô bëłô zamieszkiwanô bez Sylurów, Ordowików ë Dekangów. Sylurowie przez dłudżi biôtkòwali procëm Rzimianom; równak w roku 74 òstali pòkònani. W [[Strzédnowiek|strzédnowieku]] bëłë tu państwa m. jin. Królestwò Gwynedd i Królestwò Powys, chtërne widzałi sã pòd [[Anielskô|anielsczé]] panowanié. W XII stalata król Gwynedd - Owain Gwynedd przëjãl titel ksążëcã Walie<ref>Brockwell&nbsp;V., ''[https://hattonsoflondon.co.uk/the-history-of-the-prince-and-princess-of-wales-titles/ The History of the Prince and Princess of Wales Titles]'' [online], Hattons of London, 17 gòdnika 2023 [dost. 2026-07-07] ({{jãz.|en}}).</ref>. Pò pòdboju Walie bez anielsczégò króla Edwarda I w 1284, jegò syn zwëskał titel ksążëcã w 1301 jako nastãpnik trónu (titel ten do dzys przësłëguje britijsczim nastãpnikom)<ref>''[https://www.bbc.co.uk/newsround/62928829 Prince of Wales: What does the title mean?]'', „BBC Newsround”, 16 séwnika 2022 [dost. 2026-07-07] ({{jãz.|en}}).</ref>. == Geografiô == === Gardë === * Cardiff (stolëczny gard) * Swansea * Newport * Rhondda * Barry === Rzéczi === * Wye * Usk * Severn * Tywi * Dee == Òbaczë téż == * [[Anielskô]] * [[Szkòckô]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Wiôlgô Britaniô]] sh0ifrgbs9x64pdja9uutpujzjlhfdb 208627 208625 2026-07-18T22:12:12Z Terrus38 14026 208627 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò|na karce=Wales in the UK and Europe.svg|mòtto=Cymru am byth<br>(Waliô na wiedno)|herb=Royal Badge of Wales (2008-2024).svg|miono-genitiw=Walie|fana=Flag of Wales.svg|himn=Hen Wlad Fy Nhadau<br>(Stôri krôj mòjich òjców) <center>[[File:Hen Wlad fy Nhadau piano.ogg]]</center>|dëtk=Anielsczi funt szterling|kòd dëtka=GBP|lëdztwò=3 164 000|stolëca=Cardiff|fòrma państwa=[[mònarchiô]]|wiéchrzëzna=20 779|jãzëk=anielsczi, walëjsczi|miono=Waliô|gwôsné miono=Cymru<br>Wales|rok=2023|czasowô cona=+0|telefón=+44|Internet=.wales|Premiéra=Eluned Morgan|Prezydeńt=|Mònarcha=Karól III}} '''Waliô''' ([[Walijsczi jãzëk|wal]]. ''Cymru'') – jeden òd sztërzech partów [[Wiôlgô Britaniô|Wiôldżi Britanie]], historicznô celtickô krôjna. * stolëczny gard: Cardiff * lëdztwò: 3 164 000 (2023)<ref>[https://www.gov.wales/mid-year-estimates-population-2023-html Mid year estimates of the population: 2023] Government of Wales</ref> * wiéchrzëzna: 20 779 km² * Domena: .wales lub .cymru, òd 2015<ref>[https://businesswales.gov.wales/news-and-blog/discover-benefits-wales-and-cymru-domains Discover the benefits of .wales and .cymru domains] Business Wales</ref> == Historiô == Za rządów rzimsczégò cysarza Klaùdiusza Waliô bëła zamieszkiwónô bez Sylurów, Òrdowików ë Dekangów. Sylurowie przez dłudżi czas biôtkòwelë procëm Rzimianom; równak w roku 74 òstelë pòkònóny. We [[Strzédnowiek|strzédnëch wiekach]] na ny zemi jistniałë taczé państwa jak Królestwò Gwynedd czë Królestwò Powys. W XII stalatim król Gwynedd - Owain Gwynedd przëjął titel ksążëcã Walie<ref>Brockwell&nbsp;V., ''[https://hattonsoflondon.co.uk/the-history-of-the-prince-and-princess-of-wales-titles/ The History of the Prince and Princess of Wales Titles]'' [online], Hattons of London, 17 gòdnika 2023 [przëst. 2026-07-07] ({{jãz.|en}}).</ref>. Pò pòdbicym Walie bez anielsczégò króla Edwarda I w 1284, jegò syn zwëskôł titel ksążëca w 1301 jako nastãpnik trónu (titel ten do dzys słëchô britijsczim nastãpnikom trónu)<ref>''[https://www.bbc.co.uk/newsround/62928829 Prince of Wales: What does the title mean?]'', „BBC Newsround”, 16 séwnika 2022 [dost. 2026-07-07] ({{jãz.|en}}).</ref>. == Geografiô == === Gardë === * Cardiff (stolëczny gard) * Swansea * Newport * Rhondda * Barry === Rzéczi === * Wye * Usk * Severn * Tywi * Dee == Òbaczë téż == * [[Anielskô]] * [[Szkòckô]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Wiôlgô Britaniô]] fhoj5hj5udsglt6xmzi3fvcwninuq1x 208670 208627 2026-07-19T00:17:11Z Iketsi 3254 /* Òbaczë téż */ * [[Angliô]] 208670 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò|na karce=Wales in the UK and Europe.svg|mòtto=Cymru am byth<br>(Waliô na wiedno)|herb=Royal Badge of Wales (2008-2024).svg|miono-genitiw=Walie|fana=Flag of Wales.svg|himn=Hen Wlad Fy Nhadau<br>(Stôri krôj mòjich òjców) <center>[[File:Hen Wlad fy Nhadau piano.ogg]]</center>|dëtk=Anielsczi funt szterling|kòd dëtka=GBP|lëdztwò=3 164 000|stolëca=Cardiff|fòrma państwa=[[mònarchiô]]|wiéchrzëzna=20 779|jãzëk=anielsczi, walëjsczi|miono=Waliô|gwôsné miono=Cymru<br>Wales|rok=2023|czasowô cona=+0|telefón=+44|Internet=.wales|Premiéra=Eluned Morgan|Prezydeńt=|Mònarcha=Karól III}} '''Waliô''' ([[Walijsczi jãzëk|wal]]. ''Cymru'') – jeden òd sztërzech partów [[Wiôlgô Britaniô|Wiôldżi Britanie]], historicznô celtickô krôjna. * stolëczny gard: Cardiff * lëdztwò: 3 164 000 (2023)<ref>[https://www.gov.wales/mid-year-estimates-population-2023-html Mid year estimates of the population: 2023] Government of Wales</ref> * wiéchrzëzna: 20 779 km² * Domena: .wales lub .cymru, òd 2015<ref>[https://businesswales.gov.wales/news-and-blog/discover-benefits-wales-and-cymru-domains Discover the benefits of .wales and .cymru domains] Business Wales</ref> == Historiô == Za rządów rzimsczégò cysarza Klaùdiusza Waliô bëła zamieszkiwónô bez Sylurów, Òrdowików ë Dekangów. Sylurowie przez dłudżi czas biôtkòwelë procëm Rzimianom; równak w roku 74 òstelë pòkònóny. We [[Strzédnowiek|strzédnëch wiekach]] na ny zemi jistniałë taczé państwa jak Królestwò Gwynedd czë Królestwò Powys. W XII stalatim król Gwynedd - Owain Gwynedd przëjął titel ksążëcã Walie<ref>Brockwell&nbsp;V., ''[https://hattonsoflondon.co.uk/the-history-of-the-prince-and-princess-of-wales-titles/ The History of the Prince and Princess of Wales Titles]'' [online], Hattons of London, 17 gòdnika 2023 [przëst. 2026-07-07] ({{jãz.|en}}).</ref>. Pò pòdbicym Walie bez anielsczégò króla Edwarda I w 1284, jegò syn zwëskôł titel ksążëca w 1301 jako nastãpnik trónu (titel ten do dzys słëchô britijsczim nastãpnikom trónu)<ref>''[https://www.bbc.co.uk/newsround/62928829 Prince of Wales: What does the title mean?]'', „BBC Newsround”, 16 séwnika 2022 [dost. 2026-07-07] ({{jãz.|en}}).</ref>. == Geografiô == === Gardë === * Cardiff (stolëczny gard) * Swansea * Newport * Rhondda * Barry === Rzéczi === * Wye * Usk * Severn * Tywi * Dee == Òbaczë téż == * [[Angliô]] * [[Szkòckô]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Wiôlgô Britaniô]] fmdwlmfvwqt8l2opq0q136fhujfv0qy 208707 208670 2026-07-19T00:45:47Z Iketsi 3254 Anielsczi→Angelsczi; anielsczi→angelsczi 208707 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò|na karce=Wales in the UK and Europe.svg|mòtto=Cymru am byth<br>(Waliô na wiedno)|herb=Royal Badge of Wales (2008-2024).svg|miono-genitiw=Walie|fana=Flag of Wales.svg|himn=Hen Wlad Fy Nhadau<br>(Stôri krôj mòjich òjców) <center>[[Òbrôzk:Hen Wlad fy Nhadau piano.ogg]]</center>|dëtk=Angelsczi funt szterling|kòd dëtka=GBP|lëdztwò=3 164 000|stolëca=Cardiff|fòrma państwa=[[mònarchiô]]|wiéchrzëzna=20 779|jãzëk=angelsczi, walëjsczi|miono=Waliô|gwôsné miono=Cymru<br>Wales|rok=2023|czasowô cona=+0|telefón=+44|Internet=.wales|Premiéra=Eluned Morgan|Prezydeńt=|Mònarcha=Karól III}} '''Waliô''' ([[Walijsczi jãzëk|wal]]. ''Cymru'') – jeden òd sztërzech partów [[Wiôlgô Britaniô|Wiôldżi Britanie]], historicznô celtickô krôjna. * stolëczny gard: Cardiff * lëdztwò: 3 164 000 (2023)<ref>[https://www.gov.wales/mid-year-estimates-population-2023-html Mid year estimates of the population: 2023] Government of Wales</ref> * wiéchrzëzna: 20 779 km² * Domena: .wales lub .cymru, òd 2015<ref>[https://businesswales.gov.wales/news-and-blog/discover-benefits-wales-and-cymru-domains Discover the benefits of .wales and .cymru domains] Business Wales</ref> == Historiô == Za rządów rzimsczégò cysarza Klaùdiusza Waliô bëła zamieszkiwónô bez Sylurów, Òrdowików ë Dekangów. Sylurowie przez dłudżi czas biôtkòwelë procëm Rzimianom; równak w roku 74 òstelë pòkònóny. We [[Strzédnowiek|strzédnëch wiekach]] na ny zemi jistniałë taczé państwa jak Królestwò Gwynedd czë Królestwò Powys. W XII stalatim król Gwynedd - Owain Gwynedd przëjął titel ksążëcã Walie<ref>Brockwell&nbsp;V., ''[https://hattonsoflondon.co.uk/the-history-of-the-prince-and-princess-of-wales-titles/ The History of the Prince and Princess of Wales Titles]'' [online], Hattons of London, 17 gòdnika 2023 [przëst. 2026-07-07] ({{jãz.|en}}).</ref>. Pò pòdbicym Walie bez anielsczégò króla Edwarda I w 1284, jegò syn zwëskôł titel ksążëca w 1301 jako nastãpnik trónu (titel ten do dzys słëchô britijsczim nastãpnikom trónu)<ref>''[https://www.bbc.co.uk/newsround/62928829 Prince of Wales: What does the title mean?]'', „BBC Newsround”, 16 séwnika 2022 [dost. 2026-07-07] ({{jãz.|en}}).</ref>. == Geografiô == === Gardë === * Cardiff (stolëczny gard) * Swansea * Newport * Rhondda * Barry === Rzéczi === * Wye * Usk * Severn * Tywi * Dee == Òbaczë téż == * [[Angliô]] * [[Szkòckô]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Wiôlgô Britaniô]] sdcmx5a5kzx7d79sdehihfi8q804orx 0 6089 208556 207560 2026-07-18T13:00:33Z DawnyTest 14843 + 208556 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò| gwôsné miono = Principat d'Andorra | miono = Ksãstwò Andorsczi | miono-genitiw = Andorsczi | fana = Flag of Andorra.svg| herb = Coat of arms of Andorra.svg | na karce = Andorra_-_Location_Map_(2013)_-_AND_-_UNOCHA.svg| mòtto = Virtus Unita Fortior<br>(Jednosc zmòcnia) | jãzëk = [[Katalońsczi jãzëk|katalońsczi]], szpańsczi | stolëca = Andorra la Vella | fòrma państwa = mònarchiô| wiéchrzëzna = 467 | lëdztwò = 77.281 | rok = 2016 | dëtk = Eùro | kòd dëtka = EUR | czasowô cona = +0 | swiãto = [[8 séwnika]] | himn = El Gran Carlemany (Wiôldżi Karol) <center>[[File:El Gran Carlemany.ogg]]</center> | kòd = AD | Internet = .ad | telefón = +376 |Mònarcha=Emmanuel Macron, Josep-Lluís Serrano Pentinat|Premiéra=Xavier Espot Zamora|aùtowi kòd=AND}} '''Andorra''' ({{jãz.|ca}} ''Principat d'Andorra'') – môłé państwò w [[Eùropa|Eùropie]] midzë [[Francëjô|Francëją]] a [[Szpańskô|Szpańską]] w [[Pireneje|Pirenejach]]. Stolëcą Andorrë je gard [[Andorra la Vella]]. Tu lëdze gôdają pò [[Katalońsczi jãzëk|katalońskù]]. === Spòdlowé pòdôwczi === * lëdztwò: 77.281 mieszkańców ([[2016]]) * wiéchrzëzna: 467 km² == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Landscape of Andorra.jpg|Òkòlé Andorrë kòł grańcë z Francëją Òbrôzk:Andorra topographic map-pl.svg| Òbrôzk:Andorra map 2.png| Òbrôzk:Map of hiking trails and mountain huts in Andorra.svg| Òbrôzk:HPIM0309.JPG| </gallery> == Òbaczë téż == * [[Katalońsczi jãzëk]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Euro}} {{Eùropa}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Eùropejsczé państwa]] 97tmidqr4a4cchzstceb608yyshod7u 208562 208556 2026-07-18T13:24:45Z Orbitminis 18250 pisënk 208562 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò| gwôsné miono = Principat d'Andorra | miono = Ksãstwò Andorsczi | miono-genitiw = Andorsczi | fana = Flag of Andorra.svg| herb = Coat of arms of Andorra.svg | na karce = Andorra_-_Location_Map_(2013)_-_AND_-_UNOCHA.svg| mòtto = Virtus Unita Fortior<br>(Jednota zmòcniô) | jãzëk = [[Katalońsczi jãzëk|katalońsczi]], szpańsczi | stolëca = Andorra la Vella | fòrma państwa = mònarchiô| wiéchrzëzna = 467 | lëdztwò = 77.281 | rok = 2016 | dëtk = Eùro | kòd dëtka = EUR | czasowô cona = +0 | swiãto = [[8 séwnika]] | himn = El Gran Carlemany (Wiôldżi Karol) <center>[[File:El Gran Carlemany.ogg]]</center> | kòd = AD | Internet = .ad | telefón = +376 |Mònarcha=Emmanuel Macron, Josep-Lluís Serrano Pentinat|Premiéra=Xavier Espot Zamora|aùtowi kòd=AND}} '''Andorra''' ({{jãz.|ca}} ''Principat d'Andorra'') – môłé państwò w [[Eùropa|Eùropie]] midzë [[Francëjô|Francëją]] a [[Szpańskô|Szpańską]] w [[Pireneje|Pirenejach]]. Stolëcą Andorrë je gard [[Andorra la Vella]]. Tu lëdze gôdają pò [[Katalońsczi jãzëk|katalońskù]]. === Spòdlowé pòdôwczi === * lëdztwò: 77.281 mieszkańców ([[2016]]) * wiéchrzëzna: 467 km² == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Landscape of Andorra.jpg|Òkòlé Andorrë kòł grańcë z Francëją Òbrôzk:Andorra topographic map-pl.svg| Òbrôzk:Andorra map 2.png| Òbrôzk:Map of hiking trails and mountain huts in Andorra.svg| Òbrôzk:HPIM0309.JPG| </gallery> == Òbaczë téż == * [[Katalońsczi jãzëk]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Euro}} {{Eùropa}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Eùropejsczé państwa]] 93by8nf2q1ay3i1s1dqd7wucs20kz4s 0 6165 208566 208380 2026-07-18T14:16:50Z Iketsi 3254 {{Pòdobnô pòzwa|Terra Zaborensis}} 208566 wikitext text/x-wiki {{Jiné znaczënczi}} '''Zôbòrskô Zemia''' ({{jãz.|la}} ''terra Zaborensis'') je wierã tą z chtërnë béł kasztelan ''de Sabor'' w 1292 r. S. Kujot pisôł, że ò ni je w dokumence z 1299r. W papiorach pòzwa „Zôbòrskô Zemia” pòkôza sã w dokùmeńce wëstawionym bez ksyżëca Pòlsczi ë Pòmòrzégò Władisława z dnia 24 czerwińca 1299 w Gnieznie. W nym dokùmeńce Władisłôw nadôwô Mikòłajowi Jankòwiczowi z Kalisza (Wiôlgòpòlskô) kalisczémù palatinowi, prawò prowadzeniégò sądów w kastelani Racąż ë kastelanie w Szczëtnie, a téż palatinôt "in terra Zaborensi" (terra Sabor, terra Zaborensis), to je na Zôbòrsczi Zemie – zemia za bòrã, za lasã. == Òbaczë téż == === Pòdobnô pòzwa === {{Pòdobnô pòzwa|Terra Zaborensis}} === Pòłączoné témë === * [[Zabòrsczé Nôùkòwé Towarzëstwò]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * https://kajakiempokaszubach.jimdofree.com/ziemia-zaborska/ {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrskô]] [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] tf24v9lk0gp0qrvwz3d0i55r9vgf5no 208567 208566 2026-07-18T14:17:22Z Iketsi 3254 /* Òbaczë téż */ -=== 208567 wikitext text/x-wiki {{Jiné znaczënczi}} '''Zôbòrskô Zemia''' ({{jãz.|la}} ''terra Zaborensis'') je wierã tą z chtërnë béł kasztelan ''de Sabor'' w 1292 r. S. Kujot pisôł, że ò ni je w dokumence z 1299r. W papiorach pòzwa „Zôbòrskô Zemia” pòkôza sã w dokùmeńce wëstawionym bez ksyżëca Pòlsczi ë Pòmòrzégò Władisława z dnia 24 czerwińca 1299 w Gnieznie. W nym dokùmeńce Władisłôw nadôwô Mikòłajowi Jankòwiczowi z Kalisza (Wiôlgòpòlskô) kalisczémù palatinowi, prawò prowadzeniégò sądów w kastelani Racąż ë kastelanie w Szczëtnie, a téż palatinôt "in terra Zaborensi" (terra Sabor, terra Zaborensis), to je na Zôbòrsczi Zemie – zemia za bòrã, za lasã. == Òbaczë téż == {{Pòdobnô pòzwa|Terra Zaborensis}} === Pòłączoné témë === * [[Zabòrsczé Nôùkòwé Towarzëstwò]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * https://kajakiempokaszubach.jimdofree.com/ziemia-zaborska/ {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrskô]] [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] rppw8q4s1m40qbjb39tqpz04ji94elq 0 6515 208688 206449 2026-07-19T00:33:37Z Iketsi 3254 anielsczi→angelsczi; ' – to je '→' – ' 208688 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò |gwôsné miono = ‏جمهوريّة مصر العربيّة‎ Dżumhurijjat Masr al-Arabijja |miono = Arabskô Repùblika Egiptu |miono-genitiw = Egiptu |fana = Flag of Egypt.svg |herb = Coat_of_arms_of_Egypt_(Official).svg |na karce = Egypt in its region (undisputed).svg |jãzëk = Arabsczi, arabskoegipsczi dialekt, angelsczi |stolëca = Kairo |fòrma państwa = repùblika |wiéchrzëzna = 1.010.408 |procent-wòdë = |lëdztwò = 94.798.827 | rok = 2018 |dëtk = Egipsczi funt E£| kòd dëtka = EGP |czasowô cona = +3 |swiãto = |himn = "بلادي، بلادي، بلادي" (Bilady, Bilady, Bilady)<br>Mój krôj, mój krôj, mój krôj <center>[[Òbrôzk:Bilady, Bilady, Bilady.ogg]]</center> |kòd = EG |Internet = .eg |telefón = +20|Prezydeńt=Abd al-Fattah as-Sisi|Premiéra=Mustafa Madbuli|aùtowi kòd=ET }} '''Egipt''' ({{jãz.|ar}} ‏مصر‎, ''Miṣr''; egipsczi dialekt ''Máṣr''; {{jãz.|la}} ''Aegyptus''; {{jãz.|grc}} ''Αίγυπτος'') – wiôldżé państwò na Nilem w nordòwo-pòrénkòwi [[Afrika|Africe]] i dzélòwo w [[Azëjô|Azëji]] przez [[Sinaj|Sinajsczi półòstrów]], ze stolëcą i nôwikszim gardã w [[Kairo]]. Jine wôżne gardë to [[Aleksandria]], [[Luksor]], Giza, Karnak, Abydos, Aswan, Abu Simbel, Port Said, Suez i Fajum. Egipt leżi nad [[Nil|Nilem]], nôwikszą rzéką swiata i Africzi. W Nilu roscą papirusë, lotosë i żëją rzeczne zwiérze jakno krokodilë i hipopotamë. Egipt ma grańcã na nordze ze [[Strzódzemné_Mòrze|Strzódzemném Mòrzem]], na pòrénkù Egiptu je [[Czerwióne Mòrze]] z hôwingą Suezu i hôwingą Akaba, na zôpadze Egipt mô dzél pustini [[Sahara]], chtërna grańczë z [[Libiô|Libią]], i na pôłnim Egipt mô grańce ze [[Sudan|Sudanã]]. Kòl 4000–6000 lat temù nad Nilem òstała ùsôdzona stolemnô ciwilizacëjô Stôrożëtnégò Egiptu, znôna z piramid, chtërna warôwała wicy jak 3000 lat. [[Òbrôzk:Egypt-region-map-cities-2.gif|mały|310px|left|Karta Egiptu z gardama]] [[Stôrożëtni Egipt]] to bëła jedno z nôstarszich ciwilizacëji swiata, dzélona na predinasticzni cząd, Stôre Państwò, Strzódne Państwò i Nowe Państwò. W predinasticznim cządze ni kraj to bëłë 2 stolemne, apartne kraje: Dólni Egipt na nordze kòl delty Nilu i Górni Egipt na pôłnim zdłużą Nilu. Przednicë Stôrożëtnego Egiptu mielë miono ''faraon'' (jakno faraón Ramzes, faraón [[Cheops]], faraonka [[Hatszepsut]] abò faraonka [[Kleopatra]]). Pierszi faraón [[Narmer]] sparłãczeł Spódny i Górny Egipt w jedne państwò i ùsôdzył pierszą faraónską dinastiã Egiptu. Dzys historëjô Stôrégò Egiptu dzelona je téż na cządë dinasticzne, jaknò cząd dinastii XII abò cząd dinastii VII. Egipsczé faraónë bùdowalë stolemne piramidë i swiãtnice dlô baro wielu egipsczich bògów i bòżën egipsczi religie jak Izida, Amon-Ra, Bastet, Maat, Oziris, Szemet, Hathor, Thot, Anubis, Chnum i jin. W stôrożëtnim Egipce brëkòwano hieroglifë do pisaniô na papirusach i mùmifikòwano lëdzë pò smiercë. Do dzys w Egipce mòże òbôczëc na dôwne piramidë, nekropolie faraonów i swiãtnice, a egipsczé mùmie, papirusë, szlachotë i jine egipsczé stôrodôwnotë mòże òbôczëc w egipsczich muzeach, a téż w muzeach na całim swiece jaknò w Parizu, Bërlënie i w Pòlsce. == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:All_Gizah_Pyramids.jpg|Piramide w Gizie, Egipt Òbrôzk:Tutmask.jpg|Faraon [[Tutanchamon]] Òbrôzk:Nofretete_Neues_Museum.jpg|[[Nefretete]], białka faraona Achenatena Òbrôzk:Philae_temple_aswan.jpg|Swiãtnica bòżëne Izidy w Philae Òbrôzk:SFEC_EGYPT_ABUSIMBEL_2006-003.JPG|Szlachota faraona Ramzesa II w Abu Simbel Òbrôzk:Ramses-Station.jpg|Stacëjô Ramzesa w kairsczim metrze Òbrôzk:Cairotower.jpg|Stolemnô wieżô Borg Al-Qāhira w Kairo Òbrôzk:Luxor_R07.jpg|Gard Luksor w Egipce Òbrôzk:Esna_Temple_R02.jpg|Swiãtnica bòga Chnuma w Esna Òbrôzk:%D8%A7%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%85%D8%A7%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D8%AC%D9%8A%D8%B2%D9%87.jpg|Gard Giza z piramidama Òbrôzk:Hatschepsuttempel.jpg|Grobowa swiãtnica faraonki Hatszepsut w Egipce </gallery> == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Afrika}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Egipt| ]] 62420qe6wcwi6jyq389osge2yy3e2hr 0 6733 208772 205350 2026-07-19T01:11:29Z Iketsi 3254 anielsczi→angelsczi 208772 wikitext text/x-wiki {{Do werifikacëji}} [[Òbrôzk:The Wounded Angel - Hugo Simberg.jpg|mały|Hugo Simberg, ''Reny aniół'' (1903)]] '''Janiołë''' są dëchama chterne stwòrził Bóg przed człowiekã. Òne ni mają cała leno rozëm i wòlną wòlã. Òne służą Bògù w niebie i lëdzom na zemi. Kôżdi człowiek mô swòjégò ''janioła stróża''. Janiół stróż je z człowiekã wiedno i pòmôgô mù w żëcim. Są jesz jinszé janiołë zwôné ''jarchaniołama''. Jich miona to Michôł, Rafôł i Gabriél. Janiołów je baro wiele. Wedle [[Biblëjô|Biblëji]] lëczba chórów jangelsczich je òd 7 do 11. Są zebrané w trzech triadach (wedle [[sw. Ambroży|sw. Ambrożégò]]). == Pòwstanié nazwë == Słowò ''janiół'' przeszło do pòlsczégò z jãzëka czesczégò za sprawą [[Cyryl|Cyrëla]] i [[Metody|Metodégò]]. Piérwòtno pòchòdzy òd grecczégò słowa angelos òznaczającégò "pòsélc". W [[Stôri Testameńt|Stôrim Testameńce]] są nazwane pò hebrajskù malah – co téż znaczi "pòsélc". == Historija wezdrzatkù janiołów == [[Òbrôzk:Jacob Wrestles with the Angel (89394819).jpg|mały|Gustave Doré Biôtka Jakùba z Janiołã]] === Starożëtnosc === Piérszé ùmëslenia janiołów jistniałë ju w starożëtnim Egipce i Babilonji. W religijach tëch cywilizacëji bëło wiele dëchów i jistot, chtërne bëłë pòstrzédnikama midze bògama a lëdzama. Ùkôzowano je jakò zwiérzãta ze skrzidłama i ludzczima gãbama. Przódeczasném janiołóm przëpisëwano cało, co je pòtwierdzoné w [[Ksãga Henoha|Ksãdze Henoha]]. W czasach terôczasnych do ti kòncepcëji janiołów wrócëł [[Emanuel Swedenbòrg]]. === Chrzescëjaństwò i judaizm === Janiołë czãsto wëstãpùją w [[Stôri Testameńt|Stôrim Testameńce]] (np. Knéga Pòczątków 3,24; knédzi prorocczi). [[Biblëjô]] nie gôdô wiele ò nôtërze i ôrtach nëch bëtów. Wicy jinformacëji na tã téma mòżna nalezc w pismach kabalisticznëch i [[apòkrifë|apòkrifach]]. [[Chrzescëjaństwò]] przejãło wiarã w janiołë z [[judaizm|judaizmù]]. W pierwszich stalatach pòsród [[Òjcowie Kòscoła|Òjców Kòscoła]] jistniôłë sztridë co do nôtërë téch bëtów. Òstateczno tą sprawã rozwiązôł [[sw.Augustin]]. ''Janiół òznôczô funkcjã, nie nôtërã. Pitôsz jak sã zwie ta nôtëra? – Dëch. Pitôsz ò funkcjã – Janiół. Przez to czim je, je dëchã, a przez to co wëpełniô, je janiołã.'' [[Òbrôzk:Fra Angelico 043.jpg|mały|''Zwiastowanié'', freska [[Fra Angelico]] w [[Zôkón Kaznodzejny|dóminikańsczim]] [[Konwent San Marco we Florenceji|klôsztorze sw. Marka]] we Florenceji]] ==== Janiołë w Biblëji ==== * Są jistotama dëchòwama nadleżnama wedle lëdzé – Ps 8,6; Hbr 2,7, * Stwòrzeni przed lëdzama Hi 48, 4-7, * Nie żenią sã – Mk 12,25, * Je jich baro wiele – Ps 68,18; Mt 24,31; Hbr 12,22; Ap 5,11, * Nie nôleżi jich wielbic – Kol 2,18-19; Ap 19,10;22,8-9, * Służą lëdzą – Hbr 1,14; i jich chronią – Ps34,8; * Służëłë Jezësowi – Mt 4,11; Mk 1,13; Łk 22,43; * Czãsc z nich ùpadłô – Jud 6; 2P 2,4; i służi diabłu – Ap 12,9; Mt 25,41; === Islam === Janiołë pełnią ważną rolã w [[islam]]ie. Wiara w nie jest czãscą dogmaticzi ti wiarë. W islamie wierzą, że janiołë stwòrził Bóg ze swiatła, przebiwają w niebie i jich pierszim zadaniém je służba Bògù. Pełnią służbã pòsélców, chronią lëdzé i spisują wszëtci jich ùczinci. [[Kòrôn]] òstôł pòdiktowôny [[Mahometowi]] przez janioła [[Dżibrila]]. W teologji islamù wëmieniwô sã Dżibrila, Malika (strażnika pieczielnégò ògnia), Izarila (janioła smiercë), Nakira i Mùnkara, Haruta i Maruta, Mikaila i Azrafaela. Jeden le janiół, chtëren òdmówiôł służbë Bògù to [[Iblis]] zwôné też diôbłã. == Funkcëje janiołów == W chrzescëjaństwie janioły pełnią dwie główné funkcëje: * gloryfikùącą – słôwią i chwôlą Bòga * pòstrzédniową – są pòsélcama Bòga, òpiekùnama lëdzy, zanoszą mòdlëtwã do Bòga, òznajmiają lëdzom Jegò wòlã, pòmôgają pòdjic dobrô decyzjã. W Knédze Pòczątków Cheruby strzegą wéńdzenia do Edenu a w Apòkalipsé sw. Jana wëmierzają karë spôdającé na lëdzkòsc. == Lëteratura == Davidson G., (2003), SŁOWNIK JANIOŁÓW w tim janiołów ùpadłich. Wyd. Zysk i S-ka. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} [[Kategòrëjô:Religiô]] d1uiev2j8zxtvzxh1v27q261ocp1uge 208773 208772 2026-07-19T01:11:40Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 208773 wikitext text/x-wiki {{Do werifikacëji}} [[Òbrôzk:The Wounded Angel - Hugo Simberg.jpg|mały|Hugo Simberg, ''Reny aniół'' (1903)]] '''Janiołë''' są dëchama chterne stwòrził Bóg przed człowiekã. Òne ni mają cała leno rozëm i wòlną wòlã. Òne służą Bògù w niebie i lëdzom na zemi. Kôżdi człowiek mô swòjégò ''janioła stróża''. Janiół stróż je z człowiekã wiedno i pòmôgô mù w żëcim. Są jesz jinszé janiołë zwôné ''jarchaniołama''. Jich miona to Michôł, Rafôł i Gabriél. Janiołów je baro wiele. Wedle [[Biblëjô|Biblëji]] lëczba chórów jangelsczich je òd 7 do 11. Są zebrané w trzech triadach (wedle [[sw. Ambroży|sw. Ambrożégò]]). == Pòwstanié nazwë == Słowò ''janiół'' przeszło do pòlsczégò z jãzëka czesczégò za sprawą [[Cyryl|Cyrëla]] i [[Metody|Metodégò]]. Piérwòtno pòchòdzy òd grecczégò słowa angelos òznaczającégò "pòsélc". W [[Stôri Testameńt|Stôrim Testameńce]] są nazwane pò hebrajskù malah – co téż znaczi "pòsélc". == Historija wezdrzatkù janiołów == [[Òbrôzk:Jacob Wrestles with the Angel (89394819).jpg|mały|Gustave Doré Biôtka Jakùba z Janiołã]] === Starożëtnosc === Piérszé ùmëslenia janiołów jistniałë ju w starożëtnim Egipce i Babilonji. W religijach tëch cywilizacëji bëło wiele dëchów i jistot, chtërne bëłë pòstrzédnikama midze bògama a lëdzama. Ùkôzowano je jakò zwiérzãta ze skrzidłama i ludzczima gãbama. Przódeczasném janiołóm przëpisëwano cało, co je pòtwierdzoné w [[Ksãga Henoha|Ksãdze Henoha]]. W czasach terôczasnych do ti kòncepcëji janiołów wrócëł [[Emanuel Swedenbòrg]]. === Chrzescëjaństwò i judaizm === Janiołë czãsto wëstãpùją w [[Stôri Testameńt|Stôrim Testameńce]] (np. Knéga Pòczątków 3,24; knédzi prorocczi). [[Biblëjô]] nie gôdô wiele ò nôtërze i ôrtach nëch bëtów. Wicy jinformacëji na tã téma mòżna nalezc w pismach kabalisticznëch i [[apòkrifë|apòkrifach]]. [[Chrzescëjaństwò]] przejãło wiarã w janiołë z [[judaizm|judaizmù]]. W pierwszich stalatach pòsród [[Òjcowie Kòscoła|Òjców Kòscoła]] jistniôłë sztridë co do nôtërë téch bëtów. Òstateczno tą sprawã rozwiązôł [[sw.Augustin]]. ''Janiół òznôczô funkcjã, nie nôtërã. Pitôsz jak sã zwie ta nôtëra? – Dëch. Pitôsz ò funkcjã – Janiół. Przez to czim je, je dëchã, a przez to co wëpełniô, je janiołã.'' [[Òbrôzk:Fra Angelico 043.jpg|mały|''Zwiastowanié'', freska [[Fra Angelico]] w [[Zôkón Kaznodzejny|dóminikańsczim]] [[Konwent San Marco we Florenceji|klôsztorze sw. Marka]] we Florenceji]] ==== Janiołë w Biblëji ==== * Są jistotama dëchòwama nadleżnama wedle lëdzé – Ps 8,6; Hbr 2,7, * Stwòrzeni przed lëdzama Hi 48, 4-7, * Nie żenią sã – Mk 12,25, * Je jich baro wiele – Ps 68,18; Mt 24,31; Hbr 12,22; Ap 5,11, * Nie nôleżi jich wielbic – Kol 2,18-19; Ap 19,10;22,8-9, * Służą lëdzą – Hbr 1,14; i jich chronią – Ps34,8; * Służëłë Jezësowi – Mt 4,11; Mk 1,13; Łk 22,43; * Czãsc z nich ùpadłô – Jud 6; 2P 2,4; i służi diabłu – Ap 12,9; Mt 25,41; === Islam === Janiołë pełnią ważną rolã w [[islam]]ie. Wiara w nie jest czãscą dogmaticzi ti wiarë. W islamie wierzą, że janiołë stwòrził Bóg ze swiatła, przebiwają w niebie i jich pierszim zadaniém je służba Bògù. Pełnią służbã pòsélców, chronią lëdzé i spisują wszëtci jich ùczinci. [[Kòrôn]] òstôł pòdiktowôny [[Mahometowi]] przez janioła [[Dżibrila]]. W teologji islamù wëmieniwô sã Dżibrila, Malika (strażnika pieczielnégò ògnia), Izarila (janioła smiercë), Nakira i Mùnkara, Haruta i Maruta, Mikaila i Azrafaela. Jeden le janiół, chtëren òdmówiôł służbë Bògù to [[Iblis]] zwôné też diôbłã. == Funkcëje janiołów == W chrzescëjaństwie janioły pełnią dwie główné funkcëje: * gloryfikùącą – słôwią i chwôlą Bòga * pòstrzédniową – są pòsélcama Bòga, òpiekùnama lëdzy, zanoszą mòdlëtwã do Bòga, òznajmiają lëdzom Jegò wòlã, pòmôgają pòdjic dobrô decyzjã. W Knédze Pòczątków Cheruby strzegą wéńdzenia do Edenu a w Apòkalipsé sw. Jana wëmierzają karë spôdającé na lëdzkòsc. == Lëteratura == Davidson G., (2003), SŁOWNIK JANIOŁÓW w tim janiołów ùpadłich. Wyd. Zysk i S-ka. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Religiô]] 20amttndgyqloreee8i1uubrqh3sif0 0 6737 208769 200568 2026-07-19T01:07:10Z Iketsi 3254 anielsczi→angelsczi 208769 wikitext text/x-wiki {{Do werifikacëji}} Fòlklor (z anj. ''folklore'' – wiédza lëdu) to je '''òdrãbnô kùltura rozëmòwô lëdu''': zwëczi, òbrzãdë, religijné i lajicczé wierzenia, wszëlejaczé artisticzné zjawiszcza taczie jak [[piesniô|piesnie]], [[òracjô|òracje]], [[bôjka|bôjczi]], [[legenda|lëdowé legendë]], òbrazë na binã. Materialną kùlturą jinteresëje sã [[etnografiô]]. == Włascewòscë == To, co nôleżi do fòlkloru je: *'''leno w gôdce, ùstnym''' jãzëkù, dlôtegò synonimama fòkloru są ''ùstnô lëteratura'' i ''òralnô lëteratura'' ; kòżdi zôpis fòlkloru je sztëczny, je jak òdjimk, chtëren je zrobiony w chwili wëgłoszeniô, * '''wistępòwanié tekstu w wielu pòstacëjach''', brëkùjë jedny wersjë, chtërną mòglë bë më ùznac za bezbłãdną, *'''anonimòwi''', ni mómë niżôdnégò aùtora, wszëtce, chtërny òpòwiadają bôjkã są autorama, to je zbiorowi autor, * '''pòwtarzalny''', kòżdi tekst béł bùdowóny ze znónëch wszëtczim, pòwtôrzającëch sã elementów, * '''spòntaniczny''' – jak chtos chcôł, to gôdôł, spiéwôł, nie mòże to bëc zorganizowóné. == Tipologiô fòlkloru == * '''tradicijny fòlklor''' – fùnkcjonëją w wielu môlach pòzostałoscë tegò fòlkloru, * '''dzysészi fòlklor''', je to nieoficjalnô starna terny kùlturë, * '''fòlklor rekonstruowóny ([[fòlklorizm]])''' – òbrzãdë i tekstë wyuczoné, òpracowóné stilistycznie. Tekstë fòlkloru mùszimë badac razã z kontekstem, w jaczim òstałë wëgłoszóné i zapisóné. Mòżemë stosowac téż jinszé pòdzéle wedle kriteriów taczich jak: * Kriterium socjohistoriczné, np. chłopsczi, szlachecczi, miejsczi, * Kriterium sparłãczóné z òkòlim, np. żołniersczi, ùczniowsczi, * Kriterium robòtë, np. rëbacczi, * Kriterium regionalné, np. góralsczi, sląsczi, * Kriterium situacyjny, np. wòjnowi, strajkòwi, òbòzowi, * Kriterium etniczné, np. cëgansczi, żëdowsczi, * Kriterium nôwôżnieszich strzodków wirazu, np. słowny, muziczny. == Òbaczë téż == * [[Fòlkloristika]] * [[Lëdowô kùltura]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://www.ciil-ebooks.net/html/folkintro/ch1.htm#8 Fòlklor – tekst w angelsczim jãzëkù] * [http://www.kulturaludowa.pl/ Cządnik "Kultura Ludowa"] * [https://web.archive.org/web/20170709153041/http://www.gwarypolskie.uw.edu.pl/ Starna Zakładu Historii Polsczégò Jãzëka i Dialektologiô UW] == Bibliografiô == # J. Krzyżanowski, ''Folklor'', [w:] ''Słownik folkloru polskiego'', red. J. Krzyżanowski, Warszawa 1965. # B. N. Putiłow, ''Folklorystyka współczesna i problemy tekstologii'', "Literatura Ludowa" 1973, nr 2. {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kùltura]] [[Kategòrëjô:Fòlklor]] [[Kategòrëjô:Historiô lëteraturë]] [[Kategòrëjô:Teoriô lëteraturë]] cly0xcqp4bx307cojkm37t7gernr8lt 0 6807 208786 197352 2026-07-19T01:19:19Z Iketsi 3254 anielsczi→angelsczi 208786 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Experience_ubuntu.ogg|mały|[[Nelson Mandela]] (1min 36s, angelsczi)]] '''Ubuntu''' (wëmòwa zulu ë xhosa: [ù.ˈɓún.tʼú]) – [[Sahara|subsaharëjskô]] [[Afrika|afrikańskô]] [[jideòlogiô]]{{Pòtrzébny przëpis}} ë eticzny system skoncentrowóny na midzëlëdzczich relacjach ë pòmòcë blëznémù. Słowò "ubuntu" mô swòje kòrzenié w pôłniowoafrikańsczich jãzëkach bantu. Ubuntu uwôżô sã za tradicëjną afrikańską ùdbã. == Òbaczë téż == * [[Ubuntu Linux]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://wiki.ubuntu.com/KashubianTeam https://wiki.ubuntu.com/KashubianTeam] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Filozofijô]] fypmg0gih1hkgsqq4cwjaxcl8t5r1hz 0 6861 208788 203239 2026-07-19T01:20:45Z Iketsi 3254 Anielsczi→Angelsczi; anielsczi→angelsczi 208788 wikitext text/x-wiki {{Do werifikacëji}} [[Òbrôzk:United Colours.jpg|mały|Logo]] '''Manchester United Football Club''' (jinaczi Manchester United F.C.) – klub piłkarsczi, chtërnégò sedzba je z w Manchesterze — gardze, pòłożonym w westrzódkòwim mòlu Anglii. Wëstãpiwô òn w Angelsczi Ekstraklasy. Òd 1938 rokù prawie bez przerwë wëstãpiwô w nôwëższi klasy rozegriwkòwi w Anglii. Je to jeden z nôbarżi widzałich klubów swiata. Kibicëje jemù pònad 330 milionów lëdzi na całim swiece. == Historiô == [[Manchester United]] pòwstôł w 1878 rokù, le pòd jinszą pòzwą – Newton Heath LYR. Mielë òni finansowë problemë i jak zaczął sã XX wiek, kôżdi jima wrożił chùtczi kùńc. Równak téj pòjawił sã człowiek ò mionie John Henry Davies, chtërën wëreteł klub. Davies béł majicelã môlowégò browaru, chtëren pòstanowił łożëc përzna dëtków w karno. Na pòczątkù przejinaczono z pòzwe Newton Heath na Manchester United. Bédowôno jinszi pòzwe taczi jak Manchester Central i Manchester Celtic. Òstateczné Manchester United pòwstôł 26 séwnika 1902 roku. Klubòwé barwë to czerwiono-biôłi a karno nosi pòzwã Czerwiony Diôbłë. == Sztadion == [[Òbrôzk:Old Trafford 7.jpg|mały|Old Trafford]] Miónkôrze Manchesteru United swoje rozegre rozegracëją na sztadionie "Old Trafford" znônym pòd pòzwą "Teater Snienié". Òbiekt zaprojektowôł znòny szkocczi architekt Archibald Leitch. Budowa stadionu miała kòsztowac 60 tësãcy funtów.Budowa òstała ukończono w 1909 roku. Mecz, chteren òdmikôł stadion òdbéł są mdzë Manchester United a [[Liverrpool|Liverpoolem]]. Òbzérało gò 45,000 tësący przëzérôczów, le wej karno Czerwionych Purtków popuscëło Liverpoolowi 4 : 3. Nôwiąkszô frekwencëjô na Old Trafford òstała ùstanowiôno 25 strëmiannika 1939 roku czedë to na rozegracëje półfinałowé Czielcha Anglii, mdzë Wolverhampton Wanders a Grimsby Town przëszło jaż 76 962 tësąców przëzéroczów. Terô miewcama karna są amerykańsczi milionérowie Joel i Avram Glazerowie, a trenera nôbarżi utytulowôny szkoleniowiec na świece [[Sir Alex Ferguson]], chteren robi tu ju òd 25 lat. Je òn jedinim trenerã w historii Manchesteru United chtërnemù ùdalo sã dobëc potrojnô kòruna ( mesterstwo [Anglia|Angli]] czielich angli i czielich europë w jedni cządze piłkarsczi) a bëło to w 1999 roku. [[Òbrôzk:Alex Ferguson 2011.jpg|mały|Sir Alex Ferguson]] == Dobiwczi karna == Manchester United je nôbarżi utitulowònym karnem w Angli, ò tim swiôdczi to co dobële: * Mesterstwo Anglii (18): 1908, 1911, 1952, 1956, 1957, 1965, 1967, 1993, 1994, 1996, 1997, 1999, 2000, 2001, 2003, 2007, 2008, 2009 * Czelich Anglii (11): 1909, 1948, 1963, 1977, 1983, 1985, 1990, 1994, 1996, 1999, 2004 * Czielich Lidzi (4): 1992, 2006, 2009, 2010 * Czielich Europé (3): 1968, 1999, 2008 * Czielich Dobëwców Czielichów (1): 1991 * Superczielich Europë (1): 1991 * Czielich Interkontynentalny (1): 1999 * Tôrcz Wspólnotë (18): 1908, 1911, 1952, 1956, 1957, 1965, 1967, 1977, 1983, 1990, 1993, 1994, 1996, 1997, 2003, 2007, 2008, 2010 * Klubowé mesterstwò świata (1): 2008 Òd kùńca lat 90. XX stolata je jednym z najbògatszich klubów sportowych na świece. Terô jego wôrtosc taksowòno je na 1,84 miliarda dolarów (1,19 miliarda funtów) (ustôw na łżekwiat 2010) 30 gromicznika 1945 r. na urzãdze menadżera karna òstôł zajimnięti Matt Busby chtëren prowadzeł polityka wcëgania młodéch miònkôrzów na trowa, cziej to blus béło możliwé. Dzãka temu karno wëgrało liga w 1956 r., a srédnia wieku miònkôrza bëła le 22 lata. Dzãka ti politice dobële wiele karnowéch dobiwków. W drëdzim dzélu, wëgrelë liga znôł i doszlë do dokôzu Czielicha Anglii, przegrelë le z Aston Villą. Stalé sã téż pierszim angelsczim karnã, chtërno,wespòłzgrôwało w Czelichu Europë i doszlë do przedslédné rozegre. == Tragizna == 6 gromicznika 1958r to barô czôrny dzéń w historii Manchesteru United. Téj bëła katastrofa fligra British European Airways 609. Lëcało nim karno pò meczu w Czelichu [[Europa|Europë]]. Roztrzasł òn sã przë starce z latawiska w Monachium. Zdzinãło 8 miónkôrzy i téż uczbieńcowie: Walter Crickmer, Bert Whalley, Tom Curry. Pò tich wszëtczich wydarzeniach z Monachium kibice Manchesteru United zaczãlë nosëc czôrné szléfë na biôło-czerwionych szalach. Tej te biôło-czerwiono-czôrni farwë òstałe jakò znanka. == Lëteratura == * Brawo Sport == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bytnowe lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Nożnô bala]] l1pda2tci42hqhckk4p9wdtaje7hkb4 0 7044 208774 206153 2026-07-19T01:12:05Z Iketsi 3254 anielsczi→angelsczi 208774 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:USMC Marathon.jpg|mały|Biég maratońsczi]] '''Maratońsczi biég''' ('''maraton''') – [[biég]] na distanse 42 195 métrów. == Pòchòdzenié pòzwë == Pòzwa je òd miescowòscë Maraton w Grecji. Wedle Herodota pò skùńczonym, zwëcãzczim biôtce Greków z Persama w 490 p.Ch. ti òstatny wlezle na swòje òkrãtë i rëszële na bezbronny Atene. Widząc to Grece rëszële téż co sëł w nogach ë przëbëlë do Aten w tim samim czasu co Persowie.<ref> Herodot, Dzeje, ksãga 6.</ref>. Biég nen legł ù pòdstawë òpòwiesci wedle chtërny pòsłańc Filipides biégł do Aten z klëką ò dobëcym ë grozbie ze strone persczi flote. Pò tim jak òn przekôzôł to wiadło òn pôdł bez dëcha. W 1879 r. angelsczi pòeta Robert Browning nôpisôł wierztã ò ti historii pòd titlã Filipides ({{jãz.|en}} Pheidippides). Dali Michel Bréal, francesczi filolog przejãti tą historeją nasënął Pierre'owi de Coubertinowi ùdbã bë dodac do programù pierszich nowòżetnich jigrzisk òlimpijsczich biég ò długòse (dłużawie) òdpòwiadający ti pòmiãdzy Maratonem a Atenami. == Olimpijskô discëplina == W pierszich olimpijsczich jigrzëskach biég maratońsczi bëł rozgriwóny na distansie 40 kilométrów, chòc prôwdzewô droga z Maratonu do Aten mô 37 km, równak pòstanowiono zaòkrąglic tã liczba do 40. Na olimpijsczich jigrzëskach w Londynie (1908) ten distans zwiãkszono ò 2195 métrów tak bë meta nalezła sã bliskò placu gdze na tribunach sedzała brytyjsko królowo. Pózni jësz porã razy gò zmienióno, bë w kùńcu òd 1924 przëjąc òstatecznie 42.195 km. Dopiéro 1984 r. w Los Angeles dodóno biég maratońsczi kòbiét. Biég maratońsczi chłopów tradycyjnie kùńczi kòżdi jigrzëska olimpijsczi. == Wiôldzi ùliczny biég == Òd przeszło 100 lat wiôldzi i mnijszi miasta òrganizëją masowi biédzi ùliczni na maratońsczim distansie. Mòże w nich biegac kòżdi chto chce. W nôwiãkszich jimprezach (Londyn, Nowy Jork, Boston, Chicago, Wiedeń, Berlin) ùczestniczi wiãcy niż 30 000 biégaczy: profesjonalistów ë amatorów. W Pòlsce nôwiãkszi maratonë òrganizëją: Poznań, Warszawa, Kraków, Dębno, Wrocław. W masowich maratonach kòżdi bëtnik chtëren ùkùńczy biég òtrzimiwo medal i òstaje „Maratończikã”. Je wiele pòwiédzeń ò maratonach. Np. Kùńcząc maraton stajesz sã nowim człowiekã, pòradzisz so z maratonã pòradzisz so ze wszëtczim. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20161011040424/http://www.aims-association.org/ AIMS – Swiatowi Federaceja Biégów Maratońsczich] * [https://web.archive.org/web/20170114031501/http://www.marathon42k.eu/ Midzënôrodny Katalog Maratonów] * [https://web.archive.org/web/20160825232420/http://www.marathon42k.pl/ Midzënôrodny Katalog Maratonów Pò Pòlskù pònad 1200 biégów z całégò swiata] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Szpòrt]] tr6de2jwd2ujy5cbg6n7x0t218zn4p3 0 7061 208807 179451 2026-07-19T11:17:55Z Terrus38 14026 Utworzono przez tłumaczenie strony „[[:pl:Special:Redirect/revision/79192095|Porzeczka]]” 208807 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Ribes_nigrum_a1.JPG|mały|[[Smarlëna]]]] '''Swiãtojónczi''' (''Ribes'' [[Karol Linneùsz|L.]]) – zort [[Czerz|krzów]] z mònotipòwi famile '''krëzbùlowatëch''' ''Grossulariaceae''. Słëchô mù conômni 191 gatënków. Wëstãpiwają òne w òbrëmiach ò [[Miérny klimat|miérnym]] a [[Subpòlarny klimat|subpòlarnym]] klimace na [[Nordowô półkùgla|nordowi półkùglë]] a w midzëzwrotnikòwi conie na górsczich terenach<ref name="powo" />. W [[Pòlskô|Pòlsce]] rosce dzëwò 6 [[Gatënk (biologiô)|gatënków]]. Swiãtojónczi roscą w różnëch sedlëszczach – òd sapów przez różnégò zortu lasë a skalësté terenë w òbrëmiach ò sëchim klimace ë w górach. Rzôdkò roscą też jakno epifitë. Wiele gatënków to wôżné brzadowé roscënë (òsoblëwie [[Kòsmatczi|krëzbùla]] ''R. uva-crispa'', [[Swiãtojanka|zwëczajnô swiãtojónka]] ''R. rubrum'', [[Smarlëna|czôrnô swiãtojónka]] ''R. nigrum''), jiné są achtnionyma przëòzdobnyma roscënama abò mają jinszé zastosowania w ògrodnictwie abò biotechnice (np. [[złotô swiãtojónka]] ''R. aureum'', [[alpejskô swiãtojónka]] ''R. alpinum'' a [[krëwiastô swiãtojónka]] ''R. sanguineum''). Nôùkòwé miono ''ribes'' pòwstało na spòdlim [[Arabsczi jãzëk|arabsczégò]] słowa ''ribas'', jaczé òznôczô [[rabarber]] (je to wënik zmiłczi). 3hqmz6282hjbg3pwb5q0s84bjxq7qxe 208808 208807 2026-07-19T11:19:41Z Terrus38 14026 Utworzono przez tłumaczenie strony „[[:pl:Special:Redirect/revision/79192095|Porzeczka]]” 208808 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Ribes_nigrum_a1.JPG|mały|[[Smarlëna]]]] '''Swiãtojónczi''' (''Ribes'' [[Karol Linneùsz|L.]]) – zort [[Czerz|krzów]] z mònotipòwi famile '''krëzbùlowatëch''' ''Grossulariaceae''. Słëchô mù conômni 191 gatënków. Wëstãpiwają òne w òbrëmiach ò [[Miérny klimat|miérnym]] a [[Subpòlarny klimat|subpòlarnym]] klimace na [[Nordowô półkùgla|nordowi półkùglë]] a w midzëzwrotnikòwi conie na górsczich terenach<ref name="powo" /><ref name="E">''Geoffrey&nbsp;Burnie, Gordon&nbsp;Cheers, Sue&nbsp;Forrester, Denise&nbsp;Greig, Botanica. Ilustrowana, w alfabetycznym układzie, opisuje ponad 10 000 roślin ogrodowych, Niemcy: Könemann, Tandem Verlag, 2005,'' ISBN&nbsp;3-8331-1916-0'','' OCLC''&nbsp;''271991134''.''</ref><ref name="america">[http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&taxon_id=128544 Ribes Linnaeus]''.&nbsp;[w:] Flora of North America [on-line].eFloras.org.&nbsp;[przëstãp 2021-11-16].''</ref>. W [[Pòlskô|Pòlsce]] rosce dzëwò 6 [[Gatënk (biologiô)|gatënków]]. Swiãtojónczi roscą w różnëch sedlëszczach – òd sapów przez różnégò zortu lasë a skalësté terenë w òbrëmiach ò sëchim klimace ë w górach<ref name="philipstree">''Roger Philips, Martyn Rix:&nbsp;The Botanical Garden. Volume I. Trees and shrubs.&nbsp;London&#x3A;&nbsp;MacMillan,&nbsp;2002,s.&nbsp;224.'' ISBN&nbsp;0-333-73003-8''.''</ref>. Rzôdkò roscą też jakno epifitë<ref name="china">[http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=2&taxon_id=128544 Ribes Linnaeus]''.&nbsp;[w:] Flora of China [on-line].eFloras.org.&nbsp;[dostęp 2021-11-16].''</ref>. Wiele gatënków to wôżné brzadowé roscënë (òsoblëwie [[Kòsmatczi|krëzbùla]] ''R. uva-crispa'', [[Swiãtojanka|zwëczajnô swiãtojónka]] ''R. rubrum'', [[Smarlëna|czôrnô swiãtojónka]] ''R. nigrum''), jiné są achtnionyma przëòzdobnyma roscënama abò mają jinszé zastosowania w ògrodnictwie abò biotechnice (np. [[złotô swiãtojónka]] ''R. aureum'', [[alpejskô swiãtojónka]] ''R. alpinum'' a [[krëwiastô swiãtojónka]] ''R. sanguineum''). Nôùkòwé miono ''ribes'' pòwstało na spòdlim [[Arabsczi jãzëk|arabsczégò]] słowa ''ribas'', jaczé òznôczô [[rabarber]] (je to wënik zmiłczi). 9eunbdyluzb5412eqaxoa7jd0mwgbuv 208809 208808 2026-07-19T11:20:45Z Terrus38 14026 208809 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Ribes_nigrum_a1.JPG|mały|[[Smarlëna]]]] '''Swiãtojónczi''' (''Ribes'' [[Karol Linneùsz|L.]]) – zort [[Czerz|krzów]] z mònotipòwi famile '''krëzbùlowatëch''' ''Grossulariaceae''. Słëchô mù conômni 191 gatënków. Wëstãpiwają òne w òbrëmiach ò [[Miérny klimat|miérnym]] a [[Subpòlarny klimat|subpòlarnym]] klimace na [[Nordowô półkùgla|nordowi półkùglë]] a w midzëzwrotnikòwi conie na górsczich terenach<ref name="E">''Geoffrey&nbsp;Burnie, Gordon&nbsp;Cheers, Sue&nbsp;Forrester, Denise&nbsp;Greig, Botanica. Ilustrowana, w alfabetycznym układzie, opisuje ponad 10 000 roślin ogrodowych, Niemcy: Könemann, Tandem Verlag, 2005,'' ISBN&nbsp;3-8331-1916-0'','' OCLC''&nbsp;''271991134''.''</ref><ref name="america">[http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&taxon_id=128544 Ribes Linnaeus]''.&nbsp;[w:] Flora of North America [on-line].eFloras.org.&nbsp;[przëstãp 2021-11-16].''</ref>. W [[Pòlskô|Pòlsce]] rosce dzëwò 6 [[Gatënk (biologiô)|gatënków]]. Swiãtojónczi roscą w różnëch sedlëszczach – òd sapów przez różnégò zortu lasë a skalësté terenë w òbrëmiach ò sëchim klimace ë w górach<ref name="philipstree">''Roger Philips, Martyn Rix:&nbsp;The Botanical Garden. Volume I. Trees and shrubs.&nbsp;London&#x3A;&nbsp;MacMillan,&nbsp;2002,s.&nbsp;224.'' ISBN&nbsp;0-333-73003-8''.''</ref>. Rzôdkò roscą też jakno epifitë<ref name="china">[http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=2&taxon_id=128544 Ribes Linnaeus]''.&nbsp;[w:] Flora of China [on-line].eFloras.org.&nbsp;[dostęp 2021-11-16].''</ref>. Wiele gatënków to wôżné brzadowé roscënë (òsoblëwie [[Kòsmatczi|krëzbùla]] ''R. uva-crispa'', [[Swiãtojanka|zwëczajnô swiãtojónka]] ''R. rubrum'', [[Smarlëna|czôrnô swiãtojónka]] ''R. nigrum''), jiné są achtnionyma przëòzdobnyma roscënama abò mają jinszé zastosowania w ògrodnictwie abò biotechnice (np. [[złotô swiãtojónka]] ''R. aureum'', [[alpejskô swiãtojónka]] ''R. alpinum'' a [[krëwiastô swiãtojónka]] ''R. sanguineum''). Nôùkòwé miono ''ribes'' pòwstało na spòdlim [[Arabsczi jãzëk|arabsczégò]] słowa ''ribas'', jaczé òznôczô [[rabarber]] (je to wënik zmiłczi). 8ev0qleo9gxix4mbac09qtv5pny4myt 208810 208809 2026-07-19T11:21:40Z Terrus38 14026 208810 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Ribes_nigrum_a1.JPG|mały|[[Smarlëna]]]] '''Swiãtojónczi''' (''Ribes'' [[Karol Linneùsz|L.]]) – zort [[Czerz|krzów]] z mònotipòwi famile '''krëzbùlowatëch''' ''Grossulariaceae''. Słëchô mù conômni 191 gatënków<ref name=":0">[http://plantsoftheworldonline.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30002461-2 Ribes L.].&nbsp;[w:] ''Plants of the World online'' [on-line].&nbsp;Royal Botanic Gardens, Kew.&nbsp;[przëstãp 2021-11-16].</ref>. Wëstãpiwają òne w òbrëmiach ò [[Miérny klimat|miérnym]] a [[Subpòlarny klimat|subpòlarnym]] klimace na [[Nordowô półkùgla|nordowi półkùglë]] a w midzëzwrotnikòwi conie na górsczich terenach<ref name=":0" /><ref name="E">''Geoffrey&nbsp;Burnie, Gordon&nbsp;Cheers, Sue&nbsp;Forrester, Denise&nbsp;Greig, Botanica. Ilustrowana, w alfabetycznym układzie, opisuje ponad 10 000 roślin ogrodowych, Niemcy: Könemann, Tandem Verlag, 2005,'' ISBN&nbsp;3-8331-1916-0'','' OCLC''&nbsp;''271991134''.''</ref><ref name="america">[http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&taxon_id=128544 Ribes Linnaeus]''.&nbsp;[w:] Flora of North America [on-line].eFloras.org.&nbsp;[przëstãp 2021-11-16].''</ref>. W [[Pòlskô|Pòlsce]] rosce dzëwò 6 [[Gatënk (biologiô)|gatënków]]. Swiãtojónczi roscą w różnëch sedlëszczach – òd sapów przez różnégò zortu lasë a skalësté terenë w òbrëmiach ò sëchim klimace ë w górach<ref name="philipstree">''Roger Philips, Martyn Rix:&nbsp;The Botanical Garden. Volume I. Trees and shrubs.&nbsp;London&#x3A;&nbsp;MacMillan,&nbsp;2002,s.&nbsp;224.'' ISBN&nbsp;0-333-73003-8''.''</ref>. Rzôdkò roscą też jakno epifitë<ref name="china">[http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=2&taxon_id=128544 Ribes Linnaeus]''.&nbsp;[w:] Flora of China [on-line].eFloras.org.&nbsp;[dostęp 2021-11-16].''</ref>. Wiele gatënków to wôżné brzadowé roscënë (òsoblëwie [[Kòsmatczi|krëzbùla]] ''R. uva-crispa'', [[Swiãtojanka|zwëczajnô swiãtojónka]] ''R. rubrum'', [[Smarlëna|czôrnô swiãtojónka]] ''R. nigrum''), jiné są achtnionyma przëòzdobnyma roscënama abò mają jinszé zastosowania w ògrodnictwie abò biotechnice (np. [[złotô swiãtojónka]] ''R. aureum'', [[alpejskô swiãtojónka]] ''R. alpinum'' a [[krëwiastô swiãtojónka]] ''R. sanguineum''). Nôùkòwé miono ''ribes'' pòwstało na spòdlim [[Arabsczi jãzëk|arabsczégò]] słowa ''ribas'', jaczé òznôczô [[rabarber]] (je to wënik zmiłczi). == Przëpisë == dyknnyx6x3ldenlf8glx5qngb3btitf 208811 208810 2026-07-19T11:28:39Z Terrus38 14026 /* */ 208811 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Ribes_nigrum_a1.JPG|mały|[[Smarlëna]]]] '''Swiãtojónczi''' (''Ribes'' [[Karol Linneùsz|L.]]) – zort [[Czerz|krzów]] z mònotipòwi familie '''krëzbùlowatëch''' ''Grossulariaceae''. Słëchô mù conômni 191 gatënków<ref name=":0">[http://plantsoftheworldonline.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30002461-2 Ribes L.].&nbsp;[w:] ''Plants of the World online'' [on-line].&nbsp;Royal Botanic Gardens, Kew.&nbsp;[przëstãp 2021-11-16].</ref>. Wëstãpiwają òne w òbrëmiach ò [[Miérny klimat|miérnym]] a [[Subpòlarny klimat|subpòlarnym]] klimace na [[Nordowô półkùgla|nordowi półkùglë]] a w midzëzwrotnikòwi conie na górsczich terenach<ref name=":0" /><ref name="E">''Geoffrey&nbsp;Burnie, Gordon&nbsp;Cheers, Sue&nbsp;Forrester, Denise&nbsp;Greig, Botanica. Ilustrowana, w alfabetycznym układzie, opisuje ponad 10 000 roślin ogrodowych, Niemcy: Könemann, Tandem Verlag, 2005,'' ISBN&nbsp;3-8331-1916-0'','' OCLC''&nbsp;''271991134''.''</ref><ref name="america">[http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&taxon_id=128544 Ribes Linnaeus]''.&nbsp;[w:] Flora of North America [on-line].eFloras.org.&nbsp;[przëstãp 2021-11-16].''</ref>. W [[Pòlskô|Pòlsce]] rosce dzëwò 6 [[Gatënk (biologiô)|gatënków]]. Swiãtojónczi roscą w różnëch sedlëszczach – òd sapów przez różnégò zortu lasë a skalësté terenë w òbrëmiach ò sëchim klimace ë w górach<ref name="philipstree">''Roger Philips, Martyn Rix:&nbsp;The Botanical Garden. Volume I. Trees and shrubs.&nbsp;London&#x3A;&nbsp;MacMillan,&nbsp;2002,s.&nbsp;224.'' ISBN&nbsp;0-333-73003-8''.''</ref>. Rzôdkò roscą też jakno epifitë<ref name="china">[http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=2&taxon_id=128544 Ribes Linnaeus]''.&nbsp;[w:] Flora of China [on-line].eFloras.org.&nbsp;[dostęp 2021-11-16].''</ref>. Wiele gatënków to wôżné brzadowé roscënë (òsoblëwie [[Kòsmatczi|krëzbùla]] ''R. uva-crispa'', [[Swiãtojanka|zwëczajnô swiãtojónka]] ''R. rubrum'', [[Smarlëna|czôrnô swiãtojónka]] ''R. nigrum''), jiné są achtnionyma przëòzdobnyma roscënama abò mają jinszé zastosowania w ògrodnictwie abò biotechnice (np. [[złotô swiãtojónka]] ''R. aureum'', [[alpejskô swiãtojónka]] ''R. alpinum'' a [[krëwiastô swiãtojónka]] ''R. sanguineum''). Nôùkòwé miono ''ribes'' pòwstało na spòdlim [[Arabsczi jãzëk|arabsczégò]] słowa ''ribas'', jaczé òznôczô [[rabarber]] (je to wënik zmiłczi). == Przëpisë == jl3sfwrpsz3jvofkx20j0wqzja8qqni 0 7067 208781 207872 2026-07-19T01:17:23Z Iketsi 3254 /* Biografiô */ Bibliografiô 208781 wikitext text/x-wiki {{Do werifikacëji}} [[Òbrôzk:Сорока (Pica pica), Калининград.jpg|mały]] '''Sroka''' abò '''sarka''' (Pica pica) – zort strzédny wielgòscë ptôcha z rodzëne krëkòwatych. == Gdze żyje == Sarka mieszkô w całi Europie, Azji i nordowò-zapadné Africe. Wëstãpiwo tëż w Ameryce Nordowi. W Pòlsce je baro pòpularnô, jeden z nôbarżi znónych ptôchów. Nômni sarków je na Mazurach. Nôwicy sarków je w miastach i w òkòlim, gdze sã bezpieczno czëją. == Òkòli == Sarka przóde mieszka blós w òkòlim rzéków, lasów i chróscënach. Sarka terô wëstãpiwo czãsto na pòlach i łąkach, w brzadownikach i ògrodach, w òkòlim lëdzy, w parkach, na wsach i w miastach. == Wëzdrzatk == Ptôch je szlank i mô dłudżi ògón. Jégò pióra są czôrné i biôłé. Òn je miészi òd ònóka chtërën mô dłëgszi ògón. Dzób i nodżi mô czôrné. Je kąsk miészi jak [[warna]], prawie taczi jak [[gòłąbk]]. Dłùgòta cała ok. 40–48 cm, w tim długòta ògòna: ok. 20–30 cm, rozłożenié skrzidłów ok. 52–60 cm, wôga ok. 180–230g. == Jôda == Sarka je wszëtkòżyrnô, chòc wòli miãsną jôdã. Sarka jé: pajczi, robóczi, smôszczié, bączëne, mëszë, szurë, żabë, wieszórczi jé téż zbòża, jagòdë, brzôd. Pòtrafi téż zjesc jaja ptôchów, pisklãta i môłé kùrzãta. Baro chãtnô jé òdpôdczi ze smietników. Sarczi czãsto wëżërają spiża wieszczówkóm, chtërnë nie pamiãtają gdze schòwałë swòjã jôdã. == Rozmłodzenié == [[Òbrôzk:European magpie in a tree.jpg|mały|Gniôzdo sroczi]] [[Òbrôzk:Pica pica pica MHNT.ZOO.2010.11.169.1.jpg|mały|''Pica pica pica'']] Sroka mô młodé rôz do rokù, a niese kòle 6-8 brunawëch jajów i sedzy na nich 17–19 dniów. Stôrë fùdrëją młodé kòle 20–23 dni. Pózni òne mùszą wëlecec z gnôzda i radzec sobie same. == Òchrona == Sarka w Pòlsce je pòd délową òchróną. == Bibliografiô == * Pica pica. Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) ({{jãz.|en}}) * Albin Łącki: Wśród zwierząt – ptaki. Poznań: Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 1988, s. 226. * Marcin Karetta: Atlas ptaków. Pascal, 2010. * Andrzej G. Kruszewicz Ptaki Polski – t. II, Multico, Warszawa 2005, == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Krekòwaté]] [[Kategòrëjô:Ptôchë Eùropë]] [[Kategòrëjô:Ptôchë rabùszny]] lwkd7wz564xrrornl7zvngg9t624s3w 0 7205 208777 199566 2026-07-19T01:14:57Z Iketsi 3254 Historëjô→Historiô; anielsczi→angelsczi 208777 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:EnglishCockerSpaniel wb.jpg|mały]] == Charakteristika == Spaniel to je jedna z nôstarszich rasow [[pies|psów]] [[jachta]]rsczich. Mô bëlny wãch, rôd (szlachǜje) cknie, przënôszô (aportùje)to co mù kôrzesz. To je baro rozumni i letczi do tresérowaniô pies. Dzys nôbarżi to je pies towarzëszny, chtëren lubi rozegracëje i szpacèrë. Je tëż baro łaszczëwi. Spaniel to je niewiôldżi pies ò wëważóni sylwetce. Długòsc òd kãbù do ógóna mô bëc takô jak jegò wësokòsc. == Historiô == Spaniele to je baro stôrô rasa. Jegò prototip mòżna òbaczëc w rzezbie z czasów Filipa II Macedońsczégò. Pòdobni psë miałë bëc znôny tëż w Kartadżinie. W VII i VIIIw. jistniałë psë klatati ò dłudżich, zwisłich ǜszach ǜziwónych do jachté. Jǜ w 914 rokǜ mòzna nôlëzc zapisënk, w chtërnim ǜżëto słowa ''spaniel'. W XVI wiekù bëłë wëkòrzistiwôné do płoszéniô ptochów wòednych. W 1859 rokǜ na wëstôwkǜ w Birmingham ǜżëto pòzwë ''cocker''. Pòzwa ''spaniel'' pòchòdzy òd słowa ''Hispaniola'' albò ''Espagnol'' co miałobë wskôziwac na jegò Szpańszczi pòchódzenié. Do Angli òne doszłë razã z swòima szpańszczéma pônoma. Z tegò czasù móżna nalézc wiele wzmiónków ò ti rasé w literatùrze angelsczi m.in. w sztùkach [[William Shakesper|Williama Shakespearea]]. W XVII i XVIII wiekù spaniele dzelóno na ''psë na piepiórczi'' i ''psë na bażantë'', albò na wòdné i zemsczi. == Anatomijô == * '''Rost''': 39–45 centimetrów * '''Wôga''': 12–14 kilów * '''Rǜchno''': jedwabni, głôdkczé, krótczé na łbie, dłëgszszé na pǜklǜ. Mòże bëc sztiwné albò skróconé. * '''Farba''': jednofarwnô (czornô, złotô, brǜnô) i wielofarwnô. == Òbaczë téż == {{#categorytree:Rasë psów|hideroot=on|mode=pages}} == Biografiô == * ,,Wybierz psa dla siebie", K. von der Leyen, Wyd. Świat Książki * ,,Psy", L. J. Dobrovuka, Wyd. DELTA * ,,Nowa Encyklopedia Powszechna", PWN, tom I, Warszawa 1995r. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Rasë psów]] kry9bwe0wdl7msnclyd7a0ddv92zgqn 208778 208777 2026-07-19T01:15:46Z Iketsi 3254 Bibliografiô 208778 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:EnglishCockerSpaniel wb.jpg|mały]] == Charakteristika == Spaniel to je jedna z nôstarszich rasow [[pies|psów]] [[jachta]]rsczich. Mô bëlny wãch, rôd (szlachǜje) cknie, przënôszô (aportùje)to co mù kôrzesz. To je baro rozumni i letczi do tresérowaniô pies. Dzys nôbarżi to je pies towarzëszny, chtëren lubi rozegracëje i szpacèrë. Je tëż baro łaszczëwi. Spaniel to je niewiôldżi pies ò wëważóni sylwetce. Długòsc òd kãbù do ógóna mô bëc takô jak jegò wësokòsc. == Historiô == Spaniele to je baro stôrô rasa. Jegò prototip mòżna òbaczëc w rzezbie z czasów Filipa II Macedońsczégò. Pòdobni psë miałë bëc znôny tëż w Kartadżinie. W VII i VIIIw. jistniałë psë klatati ò dłudżich, zwisłich ǜszach ǜziwónych do jachté. Jǜ w 914 rokǜ mòzna nôlëzc zapisënk, w chtërnim ǜżëto słowa ''spaniel'. W XVI wiekù bëłë wëkòrzistiwôné do płoszéniô ptochów wòednych. W 1859 rokǜ na wëstôwkǜ w Birmingham ǜżëto pòzwë ''cocker''. Pòzwa ''spaniel'' pòchòdzy òd słowa ''Hispaniola'' albò ''Espagnol'' co miałobë wskôziwac na jegò Szpańszczi pòchódzenié. Do Angli òne doszłë razã z swòima szpańszczéma pônoma. Z tegò czasù móżna nalézc wiele wzmiónków ò ti rasé w literatùrze angelsczi m.in. w sztùkach [[William Shakesper|Williama Shakespearea]]. W XVII i XVIII wiekù spaniele dzelóno na ''psë na piepiórczi'' i ''psë na bażantë'', albò na wòdné i zemsczi. == Anatomijô == * '''Rost''': 39–45 centimetrów * '''Wôga''': 12–14 kilów * '''Rǜchno''': jedwabni, głôdkczé, krótczé na łbie, dłëgszszé na pǜklǜ. Mòże bëc sztiwné albò skróconé. * '''Farba''': jednofarwnô (czornô, złotô, brǜnô) i wielofarwnô. == Òbaczë téż == {{#categorytree:Rasë psów|hideroot=on|mode=pages}} == Bibliografiô == * ,,Wybierz psa dla siebie", K. von der Leyen, Wyd. Świat Książki * ,,Psy", L. J. Dobrovuka, Wyd. DELTA * ,,Nowa Encyklopedia Powszechna", PWN, tom I, Warszawa 1995r. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Rasë psów]] jqbc8vamzbfs9wzebpjrzrivc6d50xs 0 7261 208765 204829 2026-07-19T01:06:19Z Iketsi 3254 Anielsczi→Angelsczi; anielsczi→angelsczi 208765 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} {{Bez òdjimka}} '''Danuta Charland''' – ùrodzëła sã 21 [[czerwińc]]a 1962 r. w [[Kartuzë|Kartuzach]] w familii Mieczisława ë Jadwidżi (z dodomù Ramczik) Biczkòwsczich. W 1980 r. skùńcziła I Òglowòsztôłcącé Liceùm mn. H. Derdowsczégò w Kartuzach, a tej, w 1982 r., zagreńcowi hańdel na Pòlicealnym Warkòwim Sztudium w Centrze Bezùstónkòwégò Sztôłcenia Ekònomistów w [[Sopòt|Sopòce]]. Pózni, ju pò wëcygniãcym w 1986 r. do Zjednónëch Stanów Americzi, nôprzód ùkùńcziła licencjacką (Bachelor of Science) psychòlogiã na Boston University (w 2001 r.), a tej, na ti sami ùczbòwni, magisterską (Master of Science) kriminalną administracjã w 2003 r. Warkòwò D. Charland zaczãła robic ju w 1982 r. Tedë to, do 1984 r., w Spòdlëczny Szkòle mn. Fr. Trédra w [[Bòrzestowò|Bòrzëstowie]] bëła szkòlną òd historië, geògrafië, pòlsczégò ë [[Rusczi jãzëk|rusczégò jãzëka]]. W latach 1984–1985 robiła w Kaszëbsczim Lëdowim Ùniwersytece we Wieżice za dolmacza z angelsczi gôdczi ë za prowadnika midzënorodnëch delegacjów. Téż w 1984 r. bëła za tołmaczã na Midzënorodnym Kòngresu Lëdowich Ùniwersytetów we Warszawie. W latach 1985-86 r. znôw ùcziła w szkòle, tim razã anielsczégò jãzëka w Warkòwim Liceum w Kartuzach. Pòtim bëła ksãgòwą w Federal Bank of Boston (1986-1990), a òd 1990 r. je sztudérsczim dorôdcą i téż, od 2006 r. wëkłôdô na Wëdzelu Kriminalny Sprawiedlëwòtë na Boston University. Bëła nôleżnikã gduńsczégò Karna Sztudérów „Pomorania” ë Kaszëbskò-Pòmòrsczégò Zrzeszeniô. Jak pòdôwô, ji zajimnotama są poezjô, malarztwò, balét ë nôtëra. Mieszkô w Bòstonie (stón Massachusetts, Z.S.A.). Òd 1985 r. Ùtwórczinië, jesz jakno Danuta Biczkòwskô, pòetickò zadebiutowa „Pomeranii” nr 4/1984 r. wiérztą „Të sobie gôdôj”. Pózni niechtërné z ji lirików sã ùkazałë jesz w nr 1 z 1993 r „Pomeranii”, pòtim pôrã razë D. Charland pùblikòwa w ''Gazecie Kartuskiej'' (np. 43/2000). Jedna wiérzta, pt. „Ùtidrowóny”, sã nalazła w antologii J.Trédra „Domôcé słowò zwãczné” (jinternetowé wëd. – 2004 r.). Pòetka ùsadzô pòezëje téż w angelsczim jãzëkù. Te je mòżno nalezc np. w jinternetowim cządnikù „Galois” (adresa z wiérztama ùtwórczinië: www.galoisquarterly.webpark.pl/Charland.html) Òkróm pòezji, D. Charland mô napisóné binowé dokazë. Znóné są dwa: „Godowé jigre. „Bez roku staregô nie mdze noma nowégô”” ë „Modlëtwa o uzdrowienie wërszaftu z Trudą”. W òbadwùch, ùsadzonëch w 2000 r., przédny tekst je w [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczim jãzëkù]], a didaskalia pò pòlskù. Ùtwórczinié mô téż dzejóné na gazétniczim gónie. Przédno sparłãczonô bëła z cządnikã „Medicina Sportiva”, w jaczim przede wszëtczim sã zajima redagòwanim napisónëch w [[Angelsczi jãzëk|angelsczim jãzëkù]] artiklów. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * {{Kòntrola}} {{SORTUJ:Charland Danuta}} [[Kategòrëjô:Kaszëbsczi pisarze]] [[Kategòrëjô:Kaszëbi]] [[Kategòrëjô:Kaszëbskô diaspòra]] a0v04lbi298l6dkg1g7h5kn4eqyt8ow 0 7315 208756 194160 2026-07-19T01:03:19Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}}; Anielsczi→Angelsczi; anielsczi→angelsczi 208756 wikitext text/x-wiki <div style="float: right; margin: 0 1em 1em 1em; padding: 10px 20px 10px 20px; font-size: 500%; line-height: 120%; background-color: #DDF; border: 1px solid #AAF;">Aa</div> '''А''', '''a''' – pierszô lëtra pòdstawòwégò [[Łacyńsczi alfabét|łacyńsczégò alfabétu]], ùżiwónô prakticzno w kòżdim alfabéce na łacyńsczim spòdlim. Lëtra ta pòchòdzy òd grecczi lëtrë ''alfa'' (Α, α) i fenicczi ''alef''. Nôczãscy òznôczô [[samòzwãk]] [a] i jegò wariantë, chòc czasã (na przëmiôr w [[Angelsczi jãzëk|angelsczim]] ) mòże oznôczac téż jiné zwãczi. Czãsto wchodzy w skłôd [[digraf]]ów (nôstarszim je łacyńsczi digraf ''ae'', jaczi pòzdze przesztôłcył sã w ligaturã [[æ]]) abò je mòdifikòwónô diakriticznyma znakama (przikładã są kaszëbsczé lëtrë „[[ą]]” i „[[ã]]”). Lëtra „a” je pierszą lëtrą téż i [[Kaszëbsczi alfabét|kaszëbsczégò alfabétu]]<ref>{{RKJ|2010|115}}</ref>. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Lëtrë łacyńsczégò alfabétu]] [[Kategòrëjô:Lëtrë kaszëbsczégò alfabétu]] sa7i2opss7vgjpbglklbwmd6fuhyrxm 0 7360 208684 206232 2026-07-19T00:32:52Z Iketsi 3254 Anielsczi→Angelsczi; anielsczi→angelsczi 208684 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò|miono=Repùblika Filipinów|gwôsné miono=Republika ng Pilipinas<br> Republic of the Philippines|fana=Flag of the Philippines.svg|miono-genitiw=Filipinów|herb=Coat of arms of the Philippines.svg|himn=Lupang Hinirang<br>(Wëbrany krôj) <center>[[Òbrôzk:Lupang Hinirang instrumental.ogg]]</center>|mòtto=Maka-Diyos, Maka-Tao, Makakalikasan at Makabansa<br>(Dlô Bòga, lëdzy, nôtërë ë kraju)|na karce=The Philippines and ASEAN (orthographic projection).svg|jãzëk=[[Filipińsczi jãzëk|filipińsczi]], [[Angelsczi jãzëk|angelsczi]]|stolëca=Manila|fòrma państwa=repùblika|Prezydeńt=Ferdinand Marcos Jr.|data ùsôdzenia=4 lëpińca 1946|wiéchrzëzna=300 000|lëdztwò=117,724,471<ref>''[https://www.worldometers.info/world-population/philippines-population/ Philippines Population (2026)]'' [online], Worldometer [dost. 2026-04-15] ({{jãz.|en}}).</ref>|rok=2026|dëtk=filipińsczé peso|kòd dëtka=PHP|czasowô cona=+8|kòd=PH|telefón=+63|aùtowi kòd=RP|Internet=.ph}} '''Filipinë''' są państwã na òstrowach w pôłniowo-pòrénkowy [[Azëjô|Azëji]]. Stolëcznym gardã je [[Manila]]. Filipinë dlô Eùropë òdkrëł Ferdinônd Magellan, dze òstał zabity przez panownika òstrowu Mactan<ref>''[https://www.national-geographic.pl/historia/ferdynand-magellan-co-odkryl-i-kiedy-wyprawa-osiagniecia-ciekawostki-jak-zginal-biografia/ Ferdynand Magellan: co odkrył i kiedy, wyprawa, osiągnięcia, ciekawostki, jak zginął &#x5B;biografia&#x5D; | National Geographic]'' [online], www.national-geographic.pl [dost. 2026-04-15] ({{jãz.|pl}}).</ref><ref>''[https://wielcyodkrywcy.pl/ferdynand-magellan/ Wielcy odkrywcy - Ferdynand Magellan]'' [online], wielcyodkrywcy.pl [dost. 2026-04-15] ({{jãz.|pl}}).</ref>. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Azëjô}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Azjatëcczé państwa]] dhbspf1lu7rfyraabti2j6y1pz93nyt 0 7492 208796 202905 2026-07-19T01:33:52Z Iketsi 3254 {{jãz.|tr}} 208796 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:TurkishRoadSign-WelcomeToEurope Modified.jpg|mały|Przëmiar tërecczégò jãzëka]] '''Tërecczi jãzëk''' ({{jãz.|tr}} ''türkçe'', ''türk dili'') je jãzëkã ùżiwónym jakno [[rodnô mòwa]] przez wicy jak 83 miliónë lëdzy na swiece, a to pòkaziwô, że je to nôbarżi znóny [[tërecczé jãzëczi|jãzëk z karna tërecczich jãzëków]]. Jegò brëkòwnicë żëją pierszim dzélã w [[Tëreckô|Tërecce]] ë na [[Cyper|Cyprze]], a môłima karnama w [[Irak]]ù, [[Greckô|Grecce]], [[Bùlgarskô|Bùlgarsce]], [[Nordowô Macedoniô|Macedońsce]], [[Albańskô|Albańsce]], w [[Kòsowò|Kòsowie]] i jinëch dzélach Pòrénkòwi Eùropë. Pò tëreckù gôdają téż miliónë wnożników w Zôpadny Eùropie, nôbarżi w [[Miemieckô|Miemiecce]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Tërecczi jãzëk| ]] [[Kategòrëjô:Tëreckô]] il7sn06flqwsxivlw3oysvoqcy63ai4 0 7612 208798 206271 2026-07-19T07:50:01Z Orbitminis 18250 lëterówczi 208798 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:David Shulist 2024.jpg|mały|Dawid Szulëst na [[Swiatowi Zjôzd Kaszëbów|Swiatowim Zjezdze Kaszëbów]] w Kòscérznie, 2024]] '''Dawid Szulëst''' ({{jãz.|en}} ''David Martin Shulist''; ùr. [[14 rujana]] [[1951]] w [[Wilno (Ontario)|Wilnie]]) – kanadijsczi kaszëbsczi dzejôrz i pòlitikôrz. Òn je zasedzałim [[Kaszëbi|Kaszëbą]] w [[Kanada|Kanadze]], ùrodzonym we wnożënie [[Wilno (Ontario)]]. Jegò òjcã béł [[Môrcën Szulëst]]. D. Szulëst ùcził sã m.jin. w Òttawie, a je òd lat aktiwny w stowôrze [[Wilno Heritage Society]]. Dłudżi lata to béł ji szef<ref>http://www.wilno.org/directors.html</ref>. [[Wilno (Ontario)]] – jakno w mało jaczim jinszim môlu bùten Kaszëb, ùchòwôł sã przez kòle półtorasta lat [[kaszëbsczi jãzëk]] i zwëczi – wiele mù w òstatnëch latach zawdzãcziwô. Stowôrã ''Wilno Heritage Society'' wiele zrobia dlô ùchòwaniô i rozwiju kaszëbsczi kùlturë w Kanadze, a w tim jego aktiwné spòleznowé dzejanié mô znaczënk. Jesz jinszim gónã, na jaczim dzejô je mùzeum we wnożënie [[Wilno (Ontario)]]. To je bëlny ôrt rozkòscérzaniô kaszëbiznë midzë lëdzama w Americe. Òn biwô na [[Kaszëbë|Kaszëbach]] i òb czas swòjégò przebiwaniô tuwò pòznôł wiele aktiwnëch Kaszëbów. D. Szulëst mô wiôldżi cësk na przińdny rozwij i spopularizowanié kaszëbsczi materialny i dëchòwi kùlturë. Òn ùznôwô cësk pismionów, chtërne napisôł [[Günter Grass]] – noblista, np. „Kaszëbi są za mało niemiecczi dlô Niemców i za mało pòlsczi dlô Pòlôków” – dlô nich Kaszëbi są Kaszëbama. D. Szulëst achtnie téż pismiona, chtërne napisôł [[Alojzy Rekowski]]. Òn w [[Żukòwò|Żukòwie]] (kòlébce kaszëbsczégò wësziwù) pòdpisôł umòwã i przez wiele lat w tim gardze béł wëstôwk kaszëbsczich wësziwków ze szkòłów z Kanadë. Przë tim D. Szulëst i Theresa Chapeskie wiele zrobilë, a to je pótrzébnô dlô kaszëbiznë robòta<ref>http://www.wilno.org/culture/m-jelinsczi/m-jelinsczi.html</ref><ref>http://www.zukowo.pl/aktualnosci/news/id/357.html</ref>. Òd 2008 rokù [[kaszëbsczi jãzëk]] bëło czasã czëc w “[[Radio Kaszëbë]]” w Kanadze, a D. Szulëst i Ray Chapeskie wiele przë tim zrobilë<ref>http://www.wilno.org/culture/music/Radio_Kaszebe/radio_kaszebe.html</ref>. W 2012 rokù D. Szulëst przërôcził pòlsczégò premiérã [[Donald Tusk|D.Tuska]] do zazëcégò tobaczi<ref>https://web.archive.org/web/20120323201328/http://www.kashub.com/canada/leaders.html</ref>. M. jin. D. Szulëst zrobił dosc wiele, żebë Matka Bòskô Swiónowskô - Kaszëbskô Królewô, chtërna w kòscele w [[Sjónowò|Swiónowie]] mô swój trón bëła znónô téż w Kanadze<ref>http://www.wilno.org/events150/St__Cas_Mass/st__cas_mass.html</ref><ref>http://radioglos.pl/wiadomosci/z-zycia-kosciola/1036-figura-dla-kaszubow-z-kanady</ref>. M. jin. òn zrobił wiele, żebë w Kanadze zebrac karna ledzy rozmajitëch kùlturów, a òni grelë ze sobą w hokeja<ref>http://www.wilno.org/events150/Griffins_TO/griffins_to.html</ref>. D. Szulëst lubi rzeczónkã: “Wiedno Kaszëbë. Na wiedno Kaszëbi”. Òn w latach 2010–2014 béł wójtã gminë ''Madawaska Valley''. Jak napisôł japońsczi ùczałi [[lingwista]] òn gôdô téż ò Kaszëbach: më bëlë, më jesmë, më wiedno bãdzemë. Òn przënôlégô do karenka lëdzy w [[Nordowô Amerika|Nordowi Americe]], co jakno pierszi są wëprzédniony za swòją robòtã dlô kaszëbsczi kùlturë<ref> http://www.kaszubi.pl/wydarzenia/wydarzenie/id/240</ref><ref>https://web.archive.org/web/20210615010143/https://www.gazetakaszubska.pl/35388/medale-stolema-kaszubskie-oskary</ref> np. medalią "Zasłużony Kùlturze ''Gloria Artis''". W Kanadze, państwòwô nôdgrodã bëła mù przëznónô za czasów [[Michaelle Jean]]. W 2010 rokù D. Szulëst dostôł za swòje dzejanié Kawalérsczi Krziż z Pòlsczi. W 2016 rokù w Kanadze medalia bëła mù przëznónô za czasów David'a Johnston'a<ref>http://www.thedailyobserver.ca/2016/11/18/david-shulist-honoured-with-governor-generals-medal</ref>. Òn je wëprzédniony przëznôwónym przez [[Karno Sztudérów „Pòmòraniô”]] [[Medal Stolema|Medalã Stolema]]. == Ùsôdztwò (wëjimk) == * Pòlskò-anielskò-kaszëbsczi słowôrz (Polish-English-Kashubian Dictionary, 2010 ISBN 9788392856900) (wespółautor [[Marión Jelińsczi]])<ref>http://www.theeuropeanlibrary.org/tel4/search?query=david%20shulist</ref> * Kaszëbskò-anielskò-pòlsczi słowôrz (Kashubian-English-Polish Dictionary, 2011 ISBN 9788392856917) (wespółautor [[Marión Jelińsczi]])<ref>http://www.worldcat.org/identities/lccn-n2014002642/</ref> * Òdkrëwającë Eùropejsczé Kaszëbë : tatczëzna mòjich kaszëbsczich prastarków (Discovering Kashubia Europe: The Fatherland of My Kashubian Ancestors, 2018 ISBN 9781771366441) == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Lëteratura == * M. Nomachi: U Kaszubów w Kanadzie. Pomerania nr 2(462) luty 2013, s. 43. * [[Eùgeniusz Prëczkòwsczi|E. Prëczkòwsczi]]: Wszëtcë jesmë krewny. Pomerania nr 6 (455)czerwiec 2012, s. 17 * Na wiedno Kaszëbi. Z Dawidã Szulëstã ({{jãz.|en}} David Shulist), prowadnikã Kaszëbów w kanadijsczim Wilnie, gôdô Stanisłôw Janka. Pomerania nr 4(486) kwiecień 2015, ss. 56–57. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * {{YouTube|Qwm37EJmRC0|"Nie jesteśmy Polakami, jesteśmy Kaszubami!" — Planeta Abstrakcja}} * https://web.archive.org/web/20120323201328/http://www.kashub.com/canada/leaders.html * https://web.archive.org/web/20130416020510/http://www.gazetakaszubska.pl/36668/gala-wreczenia-medali-stolema-juz-w-sobote * https://web.archive.org/web/20150529174257/http://www.thedailyobserver.ca/2009/04/28/wilno-resident-david-shulist-to-receive-caring-canadian-award * https://web.archive.org/web/20210214112714/http://www.miesiecznikpomerania.pl/artykuly?limitstart=0 * https://web.archive.org/web/20150529174257/http://www.thedailyobserver.ca/2009/04/28/wilno-resident-david-shulist-to-receive-caring-canadian-award * https://web.archive.org/web/20250807025718/https://www.countyofrenfrew.on.ca/en/resources/Councilors-2023/Mayor-David-Shulist-Madawaska-Valley.jpg * https://web.archive.org/web/20260626142420/https://dziennikbaltycki.pl/klub-studencki-pomorania-wreczyl-medale-stolema-zdjecia/ar/706387 ** https://web.archive.org/web/20260626142509/https://dziennikbaltycki.pl/klub-studencki-pomorania-wreczyl-medale-stolema-zdjecia/gh/706387 ** https://web.archive.org/web/20260626142509/https://dziennikbaltycki.pl/klub-studencki-pomorania-wreczyl-medale-stolema-zdjecia/gh/706387/2 ** https://web.archive.org/web/20260626142509/https://dziennikbaltycki.pl/klub-studencki-pomorania-wreczyl-medale-stolema-zdjecia/gh/706387/3 {{Kòntrola}} {{SORTUJ:Szulëst Dawid}} [[Kategòrëjô:Kaszëbi]] [[Kategòrëjô:Kanadijczicë]] [[Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura]] [[Kategòrëjô:Laùreacë Medalu Stolema]] 52qfsjnbrvhuvbxvl2wdru4vtna8hiw 0 7763 208708 206492 2026-07-19T00:45:55Z Iketsi 3254 anielsczi→angelsczi 208708 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò |gwôsné miono = New Zealand<br />Aoteaora |miono = Nowô Zélandiô |miono-genitiw = Nowi Zélandie |fana = Flag of New Zealand.svg |herb = Coat of arms of New Zealand.svg |na karce = New_Zealand_in_its_region.svg |jãzëk = [[angelsczi jãzëk|angelsczi]], [[māori]], nowòzélandzczi jãzëk migowy |stolëca = Wellington |fòrma państwa = Kònstitucyjnô mònarchiô |wiéchrzëzna = 268.680 |procent-wòdë = 2,2% |lëdztwò = 4,5 mln |dëtk = nowòzélandzczi dolar | kòd dëtka = NZD |czasowô cona = +12/+13 |swiãto = 6 gromicznika (Dzéń Waitangi)<ref>[https://teara.govt.nz/en/public-holidays/print Public holidays.] TeAra</ref>. |himn = God Defend New Zealand |kòd = NZ |Internet = .nz |telefón = 64 |rok=-|Prezydeńt=Cindy Kiro|Mònarcha=Karól III|Premiéra=Christopher Luxon }} '''Nowô Zélandiô''' – je państwã na òstrowach [[Spòkójny Òcean|Spòkójnégò Òceanu]]. == Galeriô == <gallery mode="packed"> New_Zealand_topographic_map.jpg|Mapa Nowi Zélandie New Zealand on the globe (Oceania centered).svg|Nowô Zélandiô na karce Zemi </gallery> == Òbaczë téż == * [[Aùstraliô]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Aùstraliô i Òceaniô}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Państwa w Aùstralie i Oceanie]] smzk70xs81ze5t1lqyn6lzf6h1b3yst 0 7767 208700 206266 2026-07-19T00:43:59Z Iketsi 3254 anielsczi→angelsczi 208700 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò|miono=Repùblika Liberji|gwôsné miono=Republic of Liberia|fana=Flag of Liberia.svg|herb=Coat of arms of Liberia.svg|miono-genitiw=Liberji|mòtto=The love of liberty brought us here<br>(Miłota wòlnosci przëwiodłô nas tuwò)|himn=All Hail, Liberia, Hail!<br> (Chwała wszëtczim, Liberji chwała!) <center>[[Òbrôzk:Liberia National Anthem.ogg]]</center>|lëdztwò=5,853,949<ref>[https://www.worldometers.info/world-population/liberia-population/ Liberia Population (2026)] [online], Worldometer [dostęp 2026-05-09] ({{jãz.|en}}).</ref>|czasowô cona=0|na karce=Liberia (orthographic projection).svg|jãzëk=angelsczi|stolëca=[[Monrovia]]|fòrma państwa=repùblika|Prezydeńt=Joseph Boakai|data ùsôdzenia=26 lëpińca 1847|wiéchrzëzna=111 370|rok=2026|dëtk=liberijsczi dolar|kòd dëtka=LRD|kòd=LR|Internet=.lr|aùtowi kòd=LB|telefón=+231}} '''Liberiô''' ({{jãz.|en}} ''Liberia'') – państwò w [[Afrika|Africe]], ze stolëcznym gardã Monrovia. Do 1847 bëła pòd kòntrolã [[Zjednóné Kraje Americzi|Amerikańsczégò]] Kòlonizacëjnegò Towarzëstwa. == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Topographic map of Liberia-en.svg Òbrôzk:Koppen-Geiger Map LBR present.svg Òbrôzk:Counties of Liberia.svg </gallery> == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Afrika}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Afrika]] dkx7v436giuffsjso9xjwlpo9cet58n 0 7770 208785 205957 2026-07-19T01:19:11Z Iketsi 3254 anielsczi→angelsczi; (pòl.)→({{jãz.|pl}}) 208785 wikitext text/x-wiki {{Deszewny infobox|miono=Mirosłôw Adamczik|òriginalné miono=Mirosław Adamczyk|titel=Titëlarny arcëbiskùp Otriculum|òbrôzk=Mirosław Adamczyk (2025).png|òpisënk òbrôzka=Mirosłôw Adamczik (2025)|céch=Coat of arms of Mirosław Adamczyk.svg|mòtto=Spes autem non confundit (A nôdzeja nie mòże zawiesc)|òpisënk céchù=Céch Mirosława Adamczika|môl dzejaniégò=[[Liberiô]], [[Panama]], [[Argentina]], [[Albańskô]]|data nôrodzeniégò=[[16 lëpińca]] 1962|môl nôrodzeniégò=[[Gduńsk]]|nôrodnosc=Pòlôch (sztërkama Kaszëba)|1. fónkcjô=Apòsztolsczi nuncjùsz w Albańsce|1. fónkcjô cząd=òd 2026|2. fónkcjô=Apòsztolsczi nuncjùsz w Argentinie|wëznanié=katolëcëzna|kòscół=[[Katolëcczi Kòscół|rzymskòkatolëcczi]]|data smiercë=-|môl smiercë=-|2. fónkcjô cząd=2020–2026|prezbitérat=16 maja 1987|biskùpskô nominacjô=22 gromicznika 2013}} '''Mirosłôw Adamczik''' ({{jãz.|pl}} ''Mirosław Adamczyk''; ùr. [[16 lëpińca]] [[1962]] w [[Gduńsk|Gduńskù]]) – pòlskò-[[Kaszëbë|kaszëbsczi]] [[Katolëcczi Kòscół|rzymskòkatolëcczi]] [[Dëchòwieństwò|dëchòwny]], [[Watikan|watikańsczi]] [[diplomata]], [[Arcybiskùp|arcëbiskùp]], apòsztolsczi nuncjùsz w [[Liberiô|Liberii]], [[Gambiô|Gambii]] i [[Sierra Leone]] w latach 2013–2017, apòsztolsczi nuncjùsz w [[Panama|Panamie]] w latach 2017–2020, apòsztolsczi nuncjùsz w [[Argentina|Argentinie]] w latach 2020–2026, apòsztolsczi nuncjùsz w [[Albańskô|Albańsce]] òd 2026. == Żëcopis == Ùrodzył sã [[16 lëpińca]] 1962 w Gduńskù. Skùńcził [[Mòrsczé Liceùm w Gdinie]]. W 1981 rozpòczãł sztudia w [[Gduńsczé Dëchòwné Seminariô|Gduńsczim Dëchòwnym Seminarie]]<ref name=":0">R. Starkowicz: [https://gdansk.gosc.pl/doc/1467023.Gdanszczanin-nuncjuszem-w-Liberii Gduńszczón nuncjùszã w Liberie]. gdansk.gosc.pl ({{jãz.|pl}}), 2013-02-25. [przistãp 2026-01-07].</ref>. Swiãceń prezbitératù ùdzelił mù 16 maja 1987 w [[Marijën Kòscół w Gduńsku|Mariacczi Bazylice w Gduńskù]] môlowi diecezjalny biskùp [[Tadeùsz Gòcłowsczi]]. Òstał jinkardynòwóny do [[Archidiecezjô gduńskô|gduńsczi diecezje]]. Skùńcził sztudia z zwëskù kanonicznégò prawa. W latach 1987–1989 béł wikariùszã [[parafiô sw. Jignaca Loyole w Gduńskù]]<ref>[https://web.archive.org/web/20150501191430/http://www.diecezja.gda.pl/historia/1987.doc Rok 1987]. diecezja.gda.pl (arch.; pòl.). [przëstãp 2026-01-07].</ref><ref name=":0" />. W 1993 rozpòczął służbã w watikańsczi diplomacje, robiąc pòsobno w nuncjatùrach: na [[Madagaskar|Madagaskarze]] (1993–1997), w [[Indie|Indiach]] (1997–1999), na [[Madżarskô|Madżarsce]] (1999–2002), w [[Belgijskô|Belgijsce]] (2002–2005), w [[Pôłniowô Afrika|Repùblice Pôłniowi Africzi]] (2005–2008), w [[Wenezuelskô|Wenezuelsce]] (òd 2008). Pòsobno robił w [[Watikan|Watikanie]], m.jin. w Sekcje ds. Stosënków z Państwama Apòstolsczi Stolëcë. W 1995 òtrzëmôł gòdnosc kapelana Jégò Bògòbòjnoscë, a w 2005 hònórnégò prałata Jégò Bògòbòjnoscë. 22 gromicznika 2013 papiéż [[Benedikt XVI]] mianowôł gò [[Apòsztolsczi nuncjùsz|apòsztolsczim nuncjùszã]] w [[Liberiô|Liberie]] òrôz titelnym arcëbiskùpã [[Otriculum]]<ref>[https://press.vatican.va/content/salastampa/it/bollettino/pubblico/2013/02/22/0116/00298.html#NOMINA%20DEL%20NUNZIO%20APOSTOLICO%20IN%20LIBERIA Nomina del Nunzio Apostolico in Liberia]. press.vatican.va, 2013-02-22. [przëstãp 2026-01-07]. (italsczi).</ref>. Òtrzëmôł biskùpie swiãceniô [[27 łżëkwiata]] 2013 w [[Archikatédra gduńskô|archikatédrze]] w Gduńskù-Òléwie. Ùdzelił mù jich kardënôł [[Kazimierz Nycz|Kadzmiérz Nycz]], arcëbiskùp warszawsczi metròpòlita, chtëremù asystowôlë Sławòj Lészk Głódź, arcëbiskùp gduńsczi metròpòlita, i arcëbiskùp Savio Hon Tai-Fai, sekretéra Kòngredżacje ds. Ewangelizacje Nôrodów. Na swòje biskùpie sztrëch przëjił słowa ''Spes autem non confundit'' (A nôdzeja nie mòże zawiesc). 8 czerwińca 2013 òstał równoczasno akreditowóny przez papieża [[Frãcëszk (papiéż)|Frãcëszka]] apòsztolsczim nuncjùszã w [[Gambiô|Gambie]], a 21 séwnika 2013 także w [[Sierra Leone]]. 12 zélnika 2017 papiéż Frãcëszk przeprowadzëł gò na ùrząd apòsztolsczégò nuncjùsza w [[Panama|Panamie]], a 22 gromicznika 2020 na ùrząd apòsztolsczégò nuncjùsza w [[Argentina|Argentinie]]. 14 stëcznika 2026 papiéż [[Léón XIV]] mianowôł gò apòsztolsczim nuncjùszã w [[Albańskô|Albańsce]]. W 2015 kònsekrowôł sprôwnika apòsztolsczégò Maczeni Natalégò Paganellégò<ref>[https://www.catholic-hierarchy.org/bishop/badamc.html Mirosłôw Adamczik]. catholic-hierarchy.org. [przistãp 2026-01-07]. (angelsczi).</ref>. == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:X. Mirosław Adamczyk.jpg|2021 </gallery> == Òbaczë téż == * [[Jan Paweł II]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://opac.vatlib.it/auth/detail/495_217187 Watikan – Bibloteka] * [https://zenit.org/articles/new-nuncio-in-panama-archbishop-miroslaw-adamczyk/ Jinfòrmacjô z 15 zélnika 2017] {{Kòntrola}} {{SORTUJ:Adamczik Mirosłôw}} [[Kategòrëjô:Katolëcczi Kòscół]] [[Kategòrëjô:Kaszëbi]] pbmezt09om4wa5h5cj0a7u1rev3u3nb 0 7800 208557 203550 2026-07-18T13:03:40Z DawnyTest 14843 kaszebsczi tituł 208557 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò |gwôsné miono = República Argentina |miono = Argentińskô Repùblika |miono-genitiw = Argentinë |fana = Flag of Argentina.svg |herb = Coat of arms of Argentina.svg |na karce = LocationArgentina.svg |mòtto = "En unión y libertad"<br>(W zjednoniu ë wòlnosci) |jãzëk = [[Szpańsczi jãzëk|Szpańsczi]], regionalné: [[guarani]], kom, mocowí, wichí, [[Walijô|walijsczi]] |stolëca = [[Buenos Aires]] |fòrma państwa = repùblika |wiéchrzëzna = 2.780.400 |procent-wòdë = |lëdztwò = 40.091.000 | rok = 2018 |dëtk = Argentińsczé peso | kòd dëtka = ARS |czasowô cona = -3 |swiãto = |himn = Oíd, mortales, el grito sagrado: ¡Libertad!<br>(Słëszce smiertelni swiãti krzik: Wòlnosc!) <center>[[Òbrôzk:Himno Nacional Argentino instrumental.ogg]]</center> |kòd = AR |Internet = .ar |telefón = +54|Mònarcha=|Premiéra=|Prezydeńt=Javier Milei |aùtowi kòd=RA|data ùsôdzenia=9 lëpińca 1816}} '''Argentina''' abò '''Argentińskô Repùblika''' ({{jãz.|es}} ''República Argentina'') je stolemnim państwã w [[Pôłniowô Amerika|Pôłniowi Americe]]. Stolëca i nôwikszi gard to [[Buenos Aires]]. Bëła [[Szpańskô|szpańską]] kòlonią. Argentina je òsmim co do wiôlgòscë państwã swiata. Dôwni bëł tu prezydent Juan Peron i jégò baro pòpùlarnô białka Evita Peron. A òd 1976 do 1983 roku bëła tu òkrutnô diktatura wòjskòwich jenerôłów i òficérów, chtërni zamòrdowalë pònad 30.000 Argentińczików. Pòtemù né jenerôłowë bëlë zamknące w sôdzë. Òd 2013 do 2025 roku papiéżem bëł [[Frãcëszk (papiéż)|Frãcëszk]], chtërni bëł z Argentinë. == Galeriô Argentinë == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:SantaCruz-CuevaManos-P2210651b.jpg|Cueva de Manos sprzed 13.000 lat Òbrôzk:ViñedoCafayate.jpg|Salta Òbrôzk:Condor_des_andes_immature.jpg|Kondor Òbrôzk:Halbinsel_Valdes_Pinguine.jpg|Magelańsczé pingwinë </gallery> == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Amerika}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Argentina| ]] [[Kategòrëjô:Pôłniowô Amerika]] fwwb9ma068xadxlsxjl9raw8mbub2o6 208560 208557 2026-07-18T13:18:22Z Orbitminis 18250 pisënk 208560 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò |gwôsné miono = República Argentina |miono = Argentińskô Repùblika |miono-genitiw = Argentinë |fana = Flag of Argentina.svg |herb = Coat of arms of Argentina.svg |na karce = LocationArgentina.svg |mòtto = "En unión y libertad"<br>(W jednotë ë wòlnotë) |jãzëk = [[Szpańsczi jãzëk|Szpańsczi]], regionalné: [[guarani]], kom, mocowí, wichí, [[Walijô|walijsczi]] |stolëca = [[Buenos Aires]] |fòrma państwa = repùblika |wiéchrzëzna = 2.780.400 |procent-wòdë = |lëdztwò = 40.091.000 | rok = 2018 |dëtk = Argentińsczé peso | kòd dëtka = ARS |czasowô cona = -3 |swiãto = |himn = Oíd, mortales, el grito sagrado: ¡Libertad!<br>(Doczëcze smiertelni swiãti krzëkwã: Wòlnota!) <center>[[Òbrôzk:Himno Nacional Argentino instrumental.ogg]]</center> |kòd = AR |Internet = .ar |telefón = +54|Mònarcha=|Premiéra=|Prezydeńt=Javier Milei |aùtowi kòd=RA|data ùsôdzenia=9 lëpińca 1816}} '''Argentina''' abò '''Argentińskô Repùblika''' ({{jãz.|es}} ''República Argentina'') je stolëmnim państwã w [[Pôłniowô Amerika|Pôłniowi Americe]]. Stolëca ë nôwikszi gard to [[Buenos Aires]]. Bëła [[Szpańskô|szpańską]] kòlonią. Argentina je òsmim co do wiôlgòscë państwã swiata. Dôwni bëł prezydeńt Juan Peron ë jégò baro pòpùlarnô białka Evita Peron. A òd 1976 do 1983 rokù bëła tu òkrutnô diktatura wòjskòwich jenerôłów ë òficérów, chtërni zamòrdowôlë pònad 30.000 Argentińczików. Pòtemù né jenerôłowë bëlë zamknące w sôdzë. Òd 2013 do 2025 rokù papiéżã Watikanu bëł [[Frãcëszk (papiéż)|Frãcëszk]], chtërni pòchòdzy z Argentinë. == Galeriô Argentinë == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:SantaCruz-CuevaManos-P2210651b.jpg|Cueva de Manos òd 13.000 lat Òbrôzk:ViñedoCafayate.jpg|Salta Òbrôzk:Condor_des_andes_immature.jpg|Kondor Òbrôzk:Halbinsel_Valdes_Pinguine.jpg|Magelańsczé pingwinë </gallery> == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Amerika}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Argentina| ]] [[Kategòrëjô:Pôłniowô Amerika]] 5ak2eevki75qy425jhveikgz72irwer 0 7808 208696 206699 2026-07-19T00:41:45Z Iketsi 3254 {{jãz.|xx}} 208696 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:South America - Blue Marble orthographic.jpg|mały|Pôłniowô Amerika]] '''Pôłniowô Amerika''' – dzél swiata. W Pôłniowi Americe je 13 [[Państwò|państwów]]. == Kraje Americzi Pôłniowi == [[Òbrôzk:Ameryka Południowa mapa polityczna.png|małynail|right|250px|Kraje Americzi Pôłniowi]] {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%" ! Fana ! Państwò ! Nôrodné miono kraju ! Stolëca ! Ùrzãdny jãzëk ! Wiéchrzëzna<br />(w km²) ! Wielëna lëdztwa ! Lëdztwò <br />(òs./km²) |- | [[Òbrôzk:Flag of Argentina.svg|center|50px|border]] | [[Argentina]] | República Argentina | [[Buenos Aires]] | {{jãz.|es}} | align="right"|2&nbsp;766&nbsp;890 | align="right"|40&nbsp;913&nbsp;584 | align="right"|15 |- | [[Òbrôzk:Flag of Bolivia (state).svg|center|50px|border]] | [[Bolivia]] | Estado Plurinacional de Bolivia | [[La Paz]], [[Sucre]] | {{jãz.|es}}, [[Jãzëk keczua|keczua]], [[Jãzëk ajmara|ajmara]] | align="right" |1&nbsp;098&nbsp;580 | align="right"| 9 775 246 | align="right"| 8,4 |- | [[Òbrôzk:Flag of Brazil.svg|center|50px|border]] | [[Brazylskô]] | República Federativa do Brasil | [[Brasília|Brasilia]] | {{jãz.|pt}} | align="right"|8&nbsp;511&nbsp;965 | align="right"| 198 739 269 | align="right"| 23 |- | [[Òbrôzk:Flag of Chile.svg|center|50px|border]] | [[Chile]] | República de Chile | [[Santiago de Chile|Santiago]] | {{jãz.|es}} | align="right" |&nbsp;756&nbsp;950 | align="right"| 16&nbsp;601&nbsp;707 | align="right"| 22 |- | [[Òbrôzk:Flag of Ecuador.svg|center|50px|border]] | [[Ekwador]] | República del Ecuador | [[Quito]] | {{jãz.|es}} | align="right" |&nbsp;283&nbsp;560 | align="right"| 14&nbsp;573&nbsp;101 | align="right"| 49 |- | [[Òbrôzk:Flag of Guyana.svg|center|50px|border]] | [[Gujana]] | Co-operative Republic of Guyana | [[Georgetown (Gujana)|Georgetown]] | {{jãz.|en}} | align="right" |&nbsp;214&nbsp;970 | align="right"| &nbsp;752&nbsp;940 | align="right"| 3,6 |- | [[Òbrôzk:Flag of Colombia.svg|center|50px|border]] | [[Kòlumbiô]] | República de Colombia | [[Bogota]] | {{jãz.|es}} | align="right" |1&nbsp;138&nbsp;910 | align="right"| 51&nbsp;609&nbsp;474 | align="right"| 32 |- | [[Òbrôzk:Flag of Paraguay.svg|center|50px|border]] | [[Paragwaj]] | República del Paraguay, Tetã Paraguái | [[Asunción|Asuncion]] | {{jãz.|es}}, [[język guarani|guarani]] | align="right" |&nbsp;406&nbsp;750 | align="right"| 6&nbsp;995&nbsp;655 | align="right"| 16,4 |- | [[Òbrôzk:War flag of Peru.svg|center|50px|border]] | [[Perú]] | República del Perú | [[Lima]] | {{jãz.|es}} | align="right" |1&nbsp;285&nbsp;220 | align="right"| 29&nbsp;546&nbsp;963 | align="right"| 23 |- | [[Òbrôzk:Flag of Suriname.svg|center|50px|border]] | [[Surinam]] | Republiek Suriname | [[Paramaribo]] | {{jãz.|nl}} | align="right" |&nbsp;163&nbsp;270 | align="right"| &nbsp;481&nbsp;276 | align="right"| 2,9 |- | [[Òbrôzk:Flag of Trinidad and Tobago.svg|center|50px|border]] | [[Trinidad ë Tobago]] | Trinidad and Tobago | [[Port of Spain]] | {{jãz.|en}} | align="right" |&nbsp;5&nbsp;128 | align="right"| 1&nbsp;229&nbsp;000 | align="right"| 206 |- | [[Òbrôzk:Flag of Uruguay.svg|center|50px|border]] | [[Urugwaj]] | República Oriental del Uruguay | [[Montevideo]] | {{jãz.|es}} | align="right" |&nbsp;176&nbsp;220 | align="right"| 3&nbsp;494&nbsp;382 | align="right"| 20 |- | [[Òbrôzk:Flag of Venezuela (state).svg|center|50px|border]] | [[Wenezuela]] | República Bolivariana de Venezuela | [[Caracas]] | {{jãz.|es}} | align="right" |&nbsp;912&nbsp;050 | align="right"| 26&nbsp;814&nbsp;843 | align="right"| 31 |} == Òbaczë téż == * [[Nordowô Amerika]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pôłniowô Amerika| ]] [[Kategòrëjô:Geògrafiô]] n0jjvv5y9mtxuaw12bnqzifc8ul2jsp 0 7886 208697 208283 2026-07-19T00:42:05Z Iketsi 3254 Anielsczi→Angelsczi; anielsczi→angelsczi 208697 wikitext text/x-wiki {{Infobox-dëtk |gwôsné miono= Eùro |miono= euro, евро, ευρώ |państwò=[[Òbrôzk:Flag of Europe.svg|border|20px]] eùrocona, a téż: * [[Òbrôzk:Flag of Andorra.svg|border|20px]] [[Andorra]] * [[Òbrôzk:Flag of Monaco.svg|border|20px]] [[Mònakò]] * [[Òbrôzk:Flag of San Marino.svg|border|20px]] [[San Marino]] * [[Òbrôzk:Flag of Vatican.svg|border|20px]] [[Watikan]] <small>Bez ùgòdë z EÙ:</small> * [[Òbrôzk:Flag of Montenegro.svg|border|20px]] [[Czôrnogóra]] * [[Òbrôzk:Flag of Kosovo.svg|border|20px]] [[Kòsowò]] |kòd ISO= EUR |céch= € |banknotë= 5, 10, 20, 50, 100, 200 €, 500 € |mònetë= 1, 2, 5, 10, 20 i 50 centów, 1 i 2 € |pòdzelenié= 1 € = 100 centów |jinfalacëjô= 2,6% <small>(strëmiannik 2026)</small><ref>[https://ec.europa.eu/eurostat/statistics-explained/index.php?title=Inflation%20in%20the%20euro%20area Inflation in the euro area], ec.europa.eu.</ref> }}'''Eùro''' '''(EUR, €)''' – eùropejsczi dëtk, wprowadzóny w wikszoscë państw [[Eùropejskô Ùnijô|Eùropejsczi Ùnie]], w plac môlowëch dëtków. 1 stëcznika 2002 rokù eùro zastãpiło dëtk w 12 krajach EÙ, wchôdającë do normalnégò òbrotu<ref name=":0">[https://european-union.europa.eu/institutions-law-budget/euro/history-and-purpose_pl Historia i powody wprowadzenia euro], european-union.europa.eu.</ref>. Rëchli, òd 1 stëcznika 1999 fùnksnérowało leno elektroniczno. Eùro je òficjalnym dëtkã w 21 krajach EÙ i òbjimô swòją òbéńdą wiãcy jak 350 mln Eùropejczików<ref name=":0" />: * [[Aùstriô]] * [[Belgijskô]] * [[Bùłgariô]] * [[Chòrwackô]] * [[Cyper]] * [[Estóńskô]] * [[Fińskô]] * [[Francëjô]] * [[Greckô]] * [[Irlandëjô]] * [[Italskô]] * [[Lëtewskô]] * [[Luksembùrskô]] * [[Łotewskô]][[Òbrôzk:Eurozone.svg|mały|{{Legéńda|#003399|Państwa eùroconë}} {{Legéńda|#ffd617|Państwa Eùropejsczi Ùnie, jaczé nie dołãczëłë do eùroconë}} {{Legéńda|#da2131|Państwa, jaczé przëjãłë eùro bez ùgòdë z Eùropejską Ùnią}}]] * [[Malta]] * [[Miemieckô]] * [[Néderlandzkô]] * [[Pòrtugalskô]] * [[Słowackô]] * [[Słoweniô]] * [[Szpańskô]] Eùro je òficjalnym dëtkã téż w krajach, jaczé nie są partã Eùropejsczi Ùnie. W [[Andorra|Andorze]], [[Watikan|Watikanie]], [[San Marino]] i [[Mònakò]] eùro zastãpiło môlowi dëtk na spòdlim ùgòdë z EÙ, a [[Czôrnogóra]] i [[Kòsowò]] przëjãłë eùro jednostronowò{{Pòtrzébny przëpis}}. == Òbaczë téż == * [[Talôr]] * [[Wëdôwkòwi dëtk]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://www.bis-ans-ende-der-welt.net/Europa-B.htm Eùro] ([[Miemiecczi jãzëk|miemiecczi]]) ([[Angelsczi jãzëk|angelsczi]]) {{Eùro}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Eùropa]] [[Kategòrëjô:Ekònomiô]] eat8liatmz0o7gibwbewrdat6uy3tao 0 8646 208602 203003 2026-07-18T16:41:38Z Iketsi 3254 {{Jiné znaczënczi}} 208602 wikitext text/x-wiki {{Jiné znaczënczi}} '''Kaszëbë''' – pòlsczi film z 1970 rokù. Pierszi fabùlarny film ò Kaszëbach, wëreżiserowóny bez Riszarda Bera. Akcjô filmu rozgriwô sã w kùńcu XIX stalatégò, w czasach dramaticznëch biôtków Kaszëbów z [[Germanizacëjô|germanizacyjnym]] cëskã. Film òpòwiôdô ò kaszëbsczi wsë, w chtërny pòwsta pierszô [[maszoperiô]]. Je w nim téż wątk nieszczestlëwi miłotë. Dialodżi są w dzélu prowadzoné pò kaszëbskù, a westrzód aktorów nalezlë sã prôwdzëwi [[Kaszëbi]] – pisôrz [[Jón Piépka]] i ksãdz [[Władisłôw Szulëst]]. == Òbaczë téż == {{Pòdobnô pòzwa|Kaszëbë (wiele znaczeniów)}} === Jiné filmë === {{#categorytree:Filmë|hideroot=on|mode=pages}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://fototeka.fn.org.pl/strona/wyszukiwarka.html?key=Kaszebe&search_type=tytul Òdjimczi zrzeszoné z filmã] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Filmë]] [[Kategòrëjô:Kùltura]] [[Kategòrëjô:Kaszëbi]] 46tmrwst5amdql6tymdi6tbc3wl7w9y 0 8778 208782 204215 2026-07-19T01:18:04Z Iketsi 3254 {{jãz.|en}} 208782 wikitext text/x-wiki {{Kòrejańsczé_miono òbrôzk| òbrôzk=Sungjaegi2013.png | miono= Sung Jae-ki | pòprawionô= Sung Jae-gi | MCR= Seŏng Jae-gil | hangeul= 성재기 | hanja= 成在基 | IPA= ? | wëmòwa= Sung Jae-ki | }} '''Sung Jae-ki''' ({{jãz.|ko}} ''성재기'', hanja ''成在基''; ùr. [[11 séwnika]] [[1967]] w [[Daedżu]], ùm. [[26 lëpińca]] [[2013]] w [[Seul|Seulu]]<ref>[http://www.koreaherald.com/view.php?ud=20130729000881 Body of Sung Jae-gi found in Han River] Koreaherald 2013.07.29 ({{jãz.|en}})</ref>) – [[Repùblika Kòreji|pôłniowokòrejańsczi]] dzejôrz praw człowieka, òbëwatelsczi dzejôrz, antifeminista, liberôł, [[Filozofijô|filozof]]. W 2008 założëł Koreańsczé zrzeszenié mãżczëznë (kòr. ''남성연대 男'', hanja: ''性連帶''). Zadżinął, skacząc z mòstu Mapo w Seulu.<ref>[http://english.donga.com/srv/service.php3?biid=2013072913348 ''Suicide performance and journalist ethics''] News Dongah'' ({{jãz.|en}})''</ref> == Òbôczë téż == * [[feminizm]] * [[seksizm]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://english.donga.com/srv/service.php3?biid=2013072913348 ''Suicide performance and journalist ethics] News Dongah'' ({{jãz.|en}})'' * [http://english.yonhapnews.co.kr/news/2013/07/27/0200000000AEN20130727001300320.html Police continue search for missing men's rights activist] yonhapnews 2013.07.27 ({{jãz.|en}}) * [http://www.koreaherald.com/view.php?ud=20130729000881 Body of Sung Jae-gi found in Han River] Koreaherald 2013.07.29 ({{jãz.|en}}) * [http://blogs.wsj.com/korearealtime/2013/11/08/seoul-bridge-of-life-still-attracts-suicide-attempts/ Seoul ‘Bridge of Life’ Attracts More Suicide Attempts] korearealtime 2013.11.08 ({{jãz.|en}}) * [https://web.archive.org/web/20130801233640/http://stream.aljazeera.com/story/201307292238-0022943 South Korean channel films suicide] ({{jãz.|en}}) * [https://web.archive.org/web/20140407082603/http://actualites.ca.msn.com/in-memoriam-2013-juin-juillet?page=50 In memoriam 2013:Sung Jae-ki] (frańcësczi) {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kòrejanë]] 9lxy06y0rb7rulwvii5vgua2fsjjs12 208783 208782 2026-07-19T01:18:22Z Iketsi 3254 {{jãz.|fr}} 208783 wikitext text/x-wiki {{Kòrejańsczé_miono òbrôzk| òbrôzk=Sungjaegi2013.png | miono= Sung Jae-ki | pòprawionô= Sung Jae-gi | MCR= Seŏng Jae-gil | hangeul= 성재기 | hanja= 成在基 | IPA= ? | wëmòwa= Sung Jae-ki | }} '''Sung Jae-ki''' ({{jãz.|ko}} ''성재기'', hanja ''成在基''; ùr. [[11 séwnika]] [[1967]] w [[Daedżu]], ùm. [[26 lëpińca]] [[2013]] w [[Seul|Seulu]]<ref>[http://www.koreaherald.com/view.php?ud=20130729000881 Body of Sung Jae-gi found in Han River] Koreaherald 2013.07.29 ({{jãz.|en}})</ref>) – [[Repùblika Kòreji|pôłniowokòrejańsczi]] dzejôrz praw człowieka, òbëwatelsczi dzejôrz, antifeminista, liberôł, [[Filozofijô|filozof]]. W 2008 założëł Koreańsczé zrzeszenié mãżczëznë (kòr. ''남성연대 男'', hanja: ''性連帶''). Zadżinął, skacząc z mòstu Mapo w Seulu.<ref>[http://english.donga.com/srv/service.php3?biid=2013072913348 ''Suicide performance and journalist ethics''] News Dongah'' ({{jãz.|en}})''</ref> == Òbôczë téż == * [[feminizm]] * [[seksizm]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://english.donga.com/srv/service.php3?biid=2013072913348 ''Suicide performance and journalist ethics] News Dongah'' ({{jãz.|en}})'' * [http://english.yonhapnews.co.kr/news/2013/07/27/0200000000AEN20130727001300320.html Police continue search for missing men's rights activist] yonhapnews 2013.07.27 ({{jãz.|en}}) * [http://www.koreaherald.com/view.php?ud=20130729000881 Body of Sung Jae-gi found in Han River] Koreaherald 2013.07.29 ({{jãz.|en}}) * [http://blogs.wsj.com/korearealtime/2013/11/08/seoul-bridge-of-life-still-attracts-suicide-attempts/ Seoul ‘Bridge of Life’ Attracts More Suicide Attempts] korearealtime 2013.11.08 ({{jãz.|en}}) * [https://web.archive.org/web/20130801233640/http://stream.aljazeera.com/story/201307292238-0022943 South Korean channel films suicide] ({{jãz.|en}}) * [https://web.archive.org/web/20140407082603/http://actualites.ca.msn.com/in-memoriam-2013-juin-juillet?page=50 In memoriam 2013:Sung Jae-ki] ({{jãz.|fr}}) {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kòrejanë]] 624jt7xoqod3iqf2u1sktl96kf5btet 0 9111 208771 198271 2026-07-19T01:08:24Z Iketsi 3254 anielsczi→angelsczi 208771 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Mrongovius portret.jpg|mały|Pòrtret Mrągòwiusza z XIX st.]] '''Krësztof Celestin Mróngòwiusz''' abò '''Mrągòwiusz'''<ref name= "Tréder"></ref> (''Christoph Cölestin Mrongovius''; ùr. 19 lëpińca 1764 w Dąbrównie pòd Òlsztinkã n Mazurach, ùm. 3 czerwińca 1855 we [[Gduńsk|Gduńskù]]) – [[Lëtërstwò|ewangelëcczi]] dëchòwny, filolog, leksykògraf, wiôldżi hùmanista, pòliglota i pedagóga. Przeprowadzył pierszé wôżne w [[Slawistika|slawisticzi]] badania nad [[Kaszëbi|Kaszëbama]] i [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbizną]]. Jegò kaszëbskò-niemieckò-pòlsczi słowôrzk i nadczidniãca ò kaszëbskò-rusczich analogiach pòbùdzelë do badaniów rusczich ùczałëch, dzãka czémù zainteresowania Kaszëbama dostałë sã w krąg eùropejsczi pòliticzi. == Żëcé i zwënédżi == [[Òbrôzk:Gdańsk University 2928.JPG|mały|Pòmnik we Gduńskù, autor [[Giennadij Jerszow]]]] Kùńcził Ùniwersytet w Króléwcu, w tim miesce mieszkôł do 1798. Studiowôł teòlogiã i filozofiã. Całi czas pògłãbiwôł znajomòsc [[Pòlsczi jãzëk|pòlsczégò jãzëka]]. 11 maja 1798 òstôł mianowóny pòlskò-ewangelicczim kaznodzeją w kòscele sw. Anë i lektorã pòlsczégò jãzëka w Akademicczim Gimnazjum w Gduńsku. Òd 1812 béł òn téż szkòlnym pòlsczégò jãzëka w gduńsczi szkòle przë parafii sw. Jana<ref name= "Tréder">[[Jerzi Tréder]], ''Môl K.C. Mrągòwiusza w dzejach Kaszëbów i jich jazëka'', „Acta Cassubiana” 2015, s. 131-142.</ref>. Òkróm pòlsczégò i niemiecczégò znôł téż [[Łacyńsczi jãzëk|łacëznã]], grekã, hebrajsczi, francësczi i angelsczi. Ùcził sã téż rusczégò, czesczégò, łużëcczégò i lëtewsczégò. Mô niemôłé zwënédżi w pòlonisticzi. Wëdôwôł słowôrze pòlsczégò jãzëka (m.jin. ''Dokładny słownik polsko-niemiecki'', niem. ''Ausführliches polnisch-deutsches Wörterbuch''), do jaczich włącził régã pòmòrsczich regionalizmów. [[Kaszëbizm|Kaszëbizmë]] mòże nalezc ju w słowarzu wëdónym w 1803. Mrągòwiusz béł pòmësłodôwcą programù badaniów kaszëbsczich. W latach 1826-1827 òdbéł nôùkową wanogã do [[Cecenowò|Cecenowa]] i [[Główczëce|Główczëc]]. W ramach programù ùdało mù sã napisac skrómny kaszëbskò-niemieckò-pòlsczi słowôrzk z kòl 275 wërazama (ò titule ''Zbiérk wëbrónëch kaszëbsczich wërazów spisónëch pòlską òrtografią, apartnëch òd pòlsczich''). Słowiznã Mrągòwiusz zbiérôł w wikszoscë òd [[Kabôtkòwie|Kabôtków]], tj. z òkòlégò jezór [[Łebskò]] i [[Sarbskò]]. Rãkòpis słowôrza dostôł òd Mrągòwiusza rusczi badéra P.I. Prejs, jaczi w 1840 napisôł z niegò rapòrt (skrodzoną wersjã). Rapòrt stôł sã szerok znóny w nôùkowim swiece i béł zwëskóny w jinszich słowarzach (na przëmiôr w 1862 ù [[Aleksander Hilferding|Hilferdinga]], w 1875 ù [[Oskar Kolberg|Kolberga]], w 1881 ù [[Léón Biskùpsczi|Biskùpsczégò]], w 1893 ù [[Stefan Ramułt|Ramułta]])<ref name= "Tréder"></ref>. Całi program badaniów kaszëbsczich Mrągòwiusza realizowôł pózni [[Florión Cenôwa|F. Cenôwa]]. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://catalog.hathitrust.org/Record/011629623 ''Dokładny słownik polsko-niemiecki = Ausführliches polnisch-deutsches Wörterbuch, 1835''.] [[Kategòrëjô:Lingwistika]] jxhc458gevn6mq4a232ry1d8tciw35o 0 9112 208784 201820 2026-07-19T01:18:53Z Iketsi 3254 anielsczi→angelsczi 208784 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Kronum Field.png|mały|Sztôłt bòjiszcza do kronum]] '''Kronum''' to spòrt wëmëslóny w [[2008]] rokù przez Billa Gibsona. Terôzka miónczi są òrganizowóné blós w USA z warkôwnëma ligama w Filadelfi, ale nen spòrt stôwô sã corôz barżi pòpùlarny téż w [[Eùropa|Eùropie]]. Twórca, Bill Gibson, òpracowôł ùsestimatizowóną mieszónkã nôbarżé achtnionëch w swiece karnowëch spòrtów: [[bala|balë]], basketbalu i rãczny balë, a nawetka [[rugby]]. Grający mają rozmajité mòżnotë w grze. Twórca miôł snicé, bë spòrtowcë mòglë wecygnąc z jinszëch spòrtów wszëtkò, co je nôlepszé i parłãczëc to ze sobą na efektiwny i efektowny ôrt. Głównym célã je spòrtowô rewòlucjô, dlôte sloganã kronum je "Dołączë do Rewòlucje". Starna amerëkańsczi lidżi kronum dzejô téż jak spòleznowy pòrtal, dzãka chtërnémù fani i spòrtowcë mògą òstawac w kòńtakcë. == Prezentacëjô == W kronum szpelają dwié grëpë, z chtërnëch pò 10 grającëch je na bòjiszczu całi czas. Grający zmieniają sã na bieżąco, jak na przëkłôd w rãcznej bali. Mecz warô 3 tercje pò 20 minutów. Célã jigrë je dobëcé jak nôwiãkszej liczbë pùńktów. Pùńktë rechòwóné są w zależnoscë òd môla, z chtërnégò grający próbòwôł strzélnąc. Są dwie mòżnotë trafieniô – w brómkã abò w 1 òd 5 òbrãczów na brómce. Jeżlë sã trafi bez taką òbrãcz, dodôwô sã do wënikù dëbeltną lëczbã pùńktów za nen strzél (przikłôd: strzél bez òbrãcz z zonë za 2 pùńktë je wôrt 4 pùńktë). Kronum je kòntaktową jigrã szlachùjącą za rugby, ale jeżlë chtos je agresywno atakòwóny, arbiter zarządzywô sztrôfòwi rzut, chtëren wëkònywóny je ze wiérzchù wedge zone. Òbczas grë jedna gromada dobiwô colemało òd 60 do 120 pùńktów. == Zonë == Bòjiszcze skłôdô sã z 4 brómków na kùńcach òkrãgù (nôlepi ò strzednicë 50 jardów). Òd brómczi jedna pò drëdżi to dô taczé zonë: - goal zone (brómkòwô zona) - wedge zone (z anielsczégò klinowô zona) - flex zone - cross zone (krzëżowô zona) Òkrąg w strzôdkù bòjiszcza mó pòzwã prime ring. == Jigra == Jigra zaczinô sã, czedë sãdza we strzodkòwim kòle òdbijô balã òd zemie wësok w lëft (prime rush). Pò dwùch òd kòżdi gromadë mô w ti akcëji swój dzél – célã je schwacenié balë i rozpoczãcé akcje swòjégò karna. Wszëtcë mògą brëkòwac wszëtczich dzélów cała – le nié w wedge zone, gdze nie je mòżno brëkòwac rãków w atakù. W òbronie je mòżno òdbic abò blokòwac balã, le nie je wòlno jã złapic. Kòzłowanié balë je dozwòloné w grze, ale, tak jak w kòszowi bali, bez kòzłowaniô je mòżnie zrobic blós dwa kroczi. W czasu akcje jedno karno broni, a drëdżé atakùje wszëtczé 4 brómczi. Czedë dobiwô sã pùńktë, chtos z broniącëch mùszi rzëcëc balã z bramkòwi zonë do drëcha w strzodkòwim kòle. Tedë na gromada zapòczinô swòjã akcjã w atakù. Pòzëcje Kôżdé karno kronum mô 10 grającëch w pòlu, chtërnëch dzeli sã na 3 pòzëcje: *wedgebacks (4) – W òbronie stoją òni w brómce, a w atakù szpelają jak wszëtcë jinszi w pòlu, zwiãksza w wedge i goal zone. *rangers (4) – szpelają nôczãszczé we flex zone, dobiwają nôwicé pùńktów. Ta pòzycjô wëmôgô nôlepszi kòndicje. *crossers (2) – grają westrôdka, są òdpòwiedzalny za rozprowôdzanié balë, ale téż czãsto dobiwają nôlepié pùńktowónë brómczi (4 abò 8). Pòzycjô ta wemôgô dobri òrientacje ë stanowitoscë. == Pùńktë == Wôrtnosc gòla zalégô òd zonë, z chtërny bëło strzéloné. * goal zone – 1 pùńkt * wedge zone – 2 pùńktë * flex zone – 2 pùńktë * cross zone – 4 pùńktë Pùńktë są dëbelt, czedë je strzéloné do òbrãczë. Strzél z cross zone do òbrãczë wôrt je 8 pùńktów – i taczi strzél nazywô sã kronum. Jeżlë mecz kùńczi sã remisã, arbiter zarządzywô seriã sztrôfòwëch rzutów. Strzél do brómczi z karnégò wôrt je 3 pùńktë; bez òbrącz wôrt je 6 pùńktów. == Karna == W warkòwny lidze w USA ùdzél mô 7 karnów: *Evergreens *Night Owls *Nimble Jacks *Throwbacks *Urban Legends *Work Horses Do terô rozegrano 4 sezonë – 3 pierszé dobëlë Nimble Jacks. Czwiôrti sezon dobëlë Night Owls. Òkróm tégò są rozmajite rekreacjowe miónczi – Rec Adult League, Rec College League, Rec High School League. == Odbiór == Media zaczekawiłë sã kronum w USA, co pòcwierdzają midzë jinyma artikle w [[Wired]]<ref>[http://www.wired.com/playbook/2011/04/kronum-unholy-sports-mashup/ Artikel na Wired.com]</ref>, [[The New York Times|New York Times]]<ref>[http://6thfloor.blogs.nytimes.com/2011/04/13/building-sports/ Building Sports, program NYT]</ref>, abò material w programie [[ESPN]] SportNation<ref>[http://espn.go.com/video/clip?id=6385055 Wideo ESPN nt. Kronum]</ref>. Téż w Eùropie pisało sã ò tim w: [[Le Monde]]<ref>[http://www.lemonde.fr/sport/video/2011/04/22/a-la-decouverte-du-kronum-grand-mix-des-sports-collectifs_1510550_3242.html A la découverte du Kronum, grand mix des sports collectifs, na LeMonde.fr]</ref> ë [[La Stampa]]<ref>[http://multimedia.lastampa.it/multimedia/sport/lstp/39986/ Un mix di calcio e pallamano: dagli Usa ecco Kronum, na LaStampa.it]</ref>. W telewizji szpańsczi <ref>[https://web.archive.org/web/20111001105245/http://es.eurosport.yahoo.com/chorreo-digital/article/17236/ ¿Será el Kronum el deporte mundial del futuro?, na Yahoo/Eurosport España]</ref>, jitalsczi<ref>[https://web.archive.org/web/20111001142220/http://it.eurosport.yahoo.com/sport-in-rete/article/25445/ Ecco il Kronum, lo sport del futuro, na Yahoo/Eurosport Italia]</ref> a angelsczi<ref>[http://uk.eurosport.yahoo.com/blogs/world-of-sport/article/44729/ Will Kronum be the world's next big sport?, na Yahoo/Eurosport UK]</ref> téż beło czëc ò kronum. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://www.kronum.com Kronum.com], òficjalnô starna kronum * [http://www.youtube.com/user/KronumLeague kanał KronumLeague], óficjalny kanał na YouTube {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Szpòrt]] qbdok959q0hyo7jf66hd44qom0ld6co 0 9233 208711 206158 2026-07-19T00:46:37Z Iketsi 3254 anielsczi→angelsczi 208711 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Knjige na polici.jpg|mały|Malënk z leżnoscë Eùropejsczégò Dnia Jãzëków w [[Serbiô|Serbii]]]] '''Eùropejsczi Dzéń Jãzëków''' ('''EDJ'''; {{jãz.|de}} ''Europäischer Tag der Sprachen'', {{jãz.|fr}} ''Journée européenne des langues'', {{jãz.|en}} ''European Day of Languages'') – midzënôrodné swiãto, ùstanowioné z jinicjatiwë [[Radzëzna Eùropë|Radzëznë]] [[Radzëzna Eùropë|Eùropë]], swiãtowóné w cawny [[Eùropa|Eùropie]] kòżdorocznie [[26 séwnika]]<ref>[https://web.archive.org/web/20170227233537/http://www.edj.org.pl/o-europejskim-dniu-jezykow O Europejskim Dniu Języków » Europejski Dzień Języków], edj.org.pl. ({{jãz.|pl}}) [przëstãp 2026-07-09]. [zarchiwizowóné z [https://www.edj.org.pl/ tégò adresë] (2017-02-27)</ref>. Jégò célã je zôchãcënie [[Eùropa|Eùropejczików]] do ùczbë jãzëków, nié leno nôbarżi znónëch jak angelsczi, le téż miészëch jak [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczi]] i [[Bretońsczi jãzëk|bretońsczi]] òrôz propadżowónie spòdob jãzëkòwi bòkadnoscë<ref name=":0">[https://search.coe.int/cm#{%22CoEIdentifier%22:&#x5B;%2209125948801c6c93%22&#x5D;,%22sort%22:&#x5B;%22CoEValidationDate%20Descending%22&#x5D;} European Year of Languages. Parliamentary Assembly Recommendation 1539 (2001)]. wcd.coe.int. [przëstãp 2026-07-09]. (angelsczi).</ref><ref>[https://edl.ecml.at/Home/What-is-it Czim je Eùropejsczi Dzéń Jãzëków?]. edl.ecml.at. (wielojãzëkòwi, w tim pòlsczi) [przëstãp 2026-07-09]</ref>. Swiãto òsta ùstanowioné przez [[Radzëzna Eùropë|Radzëznã Eùropë]], z [[Sedzëba|sedzbą]] w [[Sztrasbùrg|Sztrasbùrgu]], w 2001 rokù – na zakùńczenié Eùropejsczégò Rokù Jãzëków zorganizowanego przez Radzëznã Eùropë, [[Eùropejskô Ùniô|Eùropejską Ùniã]] òrôz [[UNESCO]]<ref name=":0" />. W sami Eùropejsczi Ùnii je wicy jak 60 môlowich pòspólnotów, chtërné ùżiwają jãzëków òbéńdowëch abò mniészëznowëch. Pòdług spisënkù z 2011 rokù wicy jak 106 tës. mieszkéńców Pòlsczi gôdô pò kaszëbskù. Do tegò trzeba dorechòwac wszëtczich, co wëjachelë bùten, ale wcyg nie zabëlë swòji mòwë. == Òbaczë téż == * [[Jãzëczi Eùropejsczi Ùniji]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://edl.ecml.at/ Eùropejsczi Dzéń Jãzëków] (pòlsczi) * [https://ec.europa.eu/poland/news/view_on_Kaszuby_pl ''O językach obcych z Danutą Stenką''] * https://powiat.puck.pl/aktualnosci/2025-rokiem-jezyka-kaszubskiego-w-powiecie-puckim.html * {{YouTube|uOpj6a4Z9sg|Europejski Dzień Języków — SP Łubno}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Lingwistika]] idp4o2d2g6zvvs77bd2snzi4g5sa6yz 0 9403 208758 206155 2026-07-19T01:03:37Z Iketsi 3254 anielsczi→angelsczi 208758 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:IMac.jpg|mały|Kòmpùter]] [[Òbrôzk:Kashubian keyboard layout.png|mały|Kaszëbskô kluczplata]] '''Kòmpùter''' (z {{jãz.|en}} ''computer'', z {{jãz.|la}} ''computare'') to maszina elektroniczno przeznaczonô do przerabianiô infòrmacji. == Bùdowa kòmpùtra == Do robòtë z kòmpùtrã – ceńtralną jednostką = òperacyjnô pamiãc + procesór – brëkùjemë czile rozmajitëch wespółro­biącëch z nim ùrządzeniów: wchôdającëch, np. kluczplata, mësz, sécowô kôrta, i wëchôdającëch, np. mónitór, modem, sécowô kôrta. Dzéle kòmpùtrowégò zestawù to: # [[mónitór|mónitór]] – pòkôzywo jinfòrmacje, chtërne dostôwómë z kòmpùtra; # [[głównô plata|głównô plata]] – zwëskiwónô do łączbë midzë wszëtczima dzélama kòmpùtra; # [[procesór|procesór]] – czerëje robòtą wszëtczich programów; # [[òperacyjnô pamiãc|òperacyjnô pamiãc]]: RAM i ROM – pamiãc le do czëtaniô; # [[bazowé pòdzespòłë|bazowé pòdzespòłë]]: graficznô kôrta, zwãkòwô/mùzycznô kôrta; # [[wzmòcniwanié|wzmòcniwanié]] – dôwô mòc wikszoscë dzélów kòmpùtra; # [[òpticzné nëczi|òpticzné nëczi]] – dzysdnia czãsto DVD-ROM; # [[cwiardi disk|cwiardi disk]] – plac, dze trzimie sã wszëtczé dóné; # [[mësz kòmpùtrowô|mësz]] – ùrządzenié, chtërno dozwôlô wprowadzac – razã z kluczplatą – dóné do kòmpùtra; # [[kluczplata|kluczplata]]. Jinszé elemeńtë, co sã czãsto skłôdają na kòmpùtrowi zestôw, to: drëkarka, skaner, wielezadaniowé ùrządzenié – drëkarka i skaner w jednym, głosniczi/słëchôwczi, mikrofón, jinternetowô kamerka, modem/[[router|ruter]], tuner TV – dôwô leżnosc òdbiéraniô telewzérnikòwégò òbrazu na mónitorze, czëtnik kartów pamiãcë, wëmiennô czeszéń na cwiardi disk, dżojstik/ pad/czer – kòntrolérë kòmpùtrowëch jigrów, i jinszé… == Tip kòmpùtra == * [[Kòmpùter òsobisti|kòmpùtrë òsobisti]] („PC”, z {{jãz.|en}} ''personal computer'') ò rozmiarach ùmòżlëwiającëch jich ùmieszczenié na biurkù, ùżiwane zazwëczôj przez pòjedinczë òsobë. Kòmpùtrë òsobisti dzelimë na stacjonarné i przenosné nadôwający sã do przenôszaniô np. laptop, tablet. * [[Kòmpùter domòwi|kòmpùtrë domòwi]] pòprzédnicë kòmpùterów òsobistëch, kòrzëstające z zdrzélnika, jakno mònitora. * [[Kòmpùter mainframe|kòmpùtrë mainframe]] ({{jãz.|en}} ''main'' – główny, ''frame'' – struktura) czësto ò wikszich rozmiarach, chterych zastosowanim je przetwôrzani wielu jilosci danych na pòtrzebë różnégò rodzaju institucji, pełnieniô roli serwerów itp * [[kònsola|kònsolë]] kòmpùter wëspecjalizowóny w programach rozriwkòwëch. Zazwëczôj kòrzista z zdrzélnika jakno głównégò wëskwarziwacza, do kòmpùtrowëch jigrów * [[Kòmpùter gòspòdarczi|kòmpùtrë gòspòdarczé]] ùżiwane w gòspòdarstwach rolnëch w celu efektiwnégò sterowania procesama produkcyjnyma * [[Kòmpùter wbùdowóné|kòmpùtrë wbùdowóné]] (abò òsadzoné, {{jãz.|en}} ''embedded'') specjalizowane kòmpùtrë służące do sterowania urządzeniama z gatunkù aùtomaticzi przemësłowi, elektroniczi użytkowej (np. telefónë kòmórkowi itp.) abò są prosto szczególnyma kòmponentama wchòdzącymi w skład kòmpùtrów. * [[superkòmpùter|superkòmpùtrë]] nôwikszé kòmpùtrë ò wiôldżi mòcy òbliczeniowi, ùżiwane do czasochłonnych òbliczeń nôùkòwëch i symùlacji skómplikòwanëch systemów == Rozpòznôwné mòdele == * [[Samsung|Samsung]] * [[IBM|IBM]] * [[Acer|Acer]] * [[Dell|Dell]] * [[Apple|Apple]] * [[Toshiba|Toshiba]] * [[HP|HP]] * [[Asus|Asus]] * [[LG|LG]] * [[Lenovo|Lenovo]] * [[Sony|Sony]] == Pòlsczi kòmpùtrë == [[Òbrôzk:Polski komputer XYZ.jpg|mały|Kòmpùter XYZ.]] * kòmpùter cyfrowi: [[K-202|K-202]], [[PRS-4|PRS-4]], [[XYZ|XYZ]], [[ZAM|ZAM]], [[UMC|UMC]], [[Òdra kòmpùter|Òdra]], [[Mera 300|Mera 300]], [[Mera 400|Mera 400]], [[Pòltype| Pòltype]], [[R32|R32]], [[Mazovia|Mazovia]], [[Meritum|Meritum]], [[Elwro 800 Junior|Elwro 800 Junior]], [[ComPAN 8|ComPAN 8]], [[Menopc 900|Menopc 900]] * kòmpùter analogòwi: [[ELWAT|ELWAT]], [[AKAT-1|AKAT-1]], [[ARR|ARR]] == Historiô == ==== kòmpùtrë ==== Historiczné mòdele kòmpùtrów: * [[Z3|Z3]] * [[Colossus|Colossus]] * [[ENIAC|ENIAC]] <gallery> Z3 Deutsches Museum.JPG|Kòmpùter Z3 – òdkôrba. Colossus.jpg|Kòmpùter Colossus ENIAC-changing a tube.jpg|ENIAC – pierszi kòmpùter. </gallery> ==== ùczałi ==== Nôwëbitniejszi ùczałi, chtërnëch prôce przëczyniłë sã do pòwstania kòmpùtrów: * [[Blaise Pascal|Blaise Pascal]] (kalkùlator òd nazwëska kònstruktora zwany Pascaliną, 1642) * [[Gottfried Leibniz|Gottfried Leibniz]] (system binarny, żëwô ława do òbliczenia, mechanizm ''stepped drum'') * [[Abraham Stern|Abraham Stern]] (maszina licząca) * [[Charles Babbage|Charles Babbage]] (maszina różnicowa, maszina analiticzna) * [[Ada Lovelace|Ada Lovelace]] (prace teoreticzné, wizjonersczi w ji czasach kòncepcje wëkòrzistania kòmpùtrów) * [[Claude Shannon|Claude Shannon]] (teoreticzné pòdstawë bùdowë kòmpùtrów) * [[Alan Turing|Alan Turing]] (teoreticzné pòdstawë infòrmaticzi, [[maszina Turinga|maszina Turinga]] i ùniwersalnô maszina Turinga) == Czekawòstka == Słowizna z [[infòrmatika|infòrmaticznégò]] òbrëmieniô w kaszëbsczim i [[Pòlsczi jãzëk|pòlsczim jãzëkù]] we wikszoscë przëtrôfków pòchôdô z angelsczi gôdczi. Są to tak zwóné jinternacjonalizmë. '''Kòmpùter''' to pò pòlskù ''komputer''. [[Internet|'''Jinternet''']] to ''internet''. '''Jinternetowô séc''' to ''sieć internetowa''. == Bibliografiô == * Informatyka 2000 – Wyd. CZARNY KRUK, Bydgoszcz 2007 * Dialog – Od Aleksandrii do Internetu – Wyd. Telefonia DIALOG S.A. * William Stallings, Organizacja i architektura systemu komputerowego, WNT, 2004. * Linda Null, Julia Lobur, Struktura organizacyjna i architektura systemów komputerowych, Helion, 2004. * Piotr Metzger, Anatomia PC, wyd. X, Helion, 2006. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20141016051101/http://www.budowakomputera.kgb.pl/index.htm Bùdowa kòmpùtra] * https://mojestrone.com/artykul/kaszbscz-emtczi-n2246965 {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Technika]] jq1bjm8shwriuwmtvrrvz5bwaach9ql 0 9432 208759 201343 2026-07-19T01:04:20Z Iketsi 3254 Historëjô→Historiô; anielsczi→angelsczi 208759 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Pfarrkirche Liesing (Lesachtal) – Nikolauslegende.jpg|mały]] '''Swiãti Mikòłôj''' ''(téż Miklosz)<ref> Pioch Danuta, Kaszëbë, Zemia i lëdze, Gdańsk 2011</ref>''- przezeblokłi je w grëbi, czerwiony kòżëch, cepłi bùksë. Na głowie mô czerwioną mùcã, na nogach czorny skòrznie, na gãbã zakłôdô larwã z brodą. Jegò atribùtama są:zwónk ë rózgã. Mikòłôj mô na plecach miech, a w rãce trzimô kòrbacz. Na plecach dwigô cãżczi miech z darënkama. We wiôldżim miechù trzimie pëszny darënczi dlô kòżdégò dzecka. Terôczas Swiãti Mikòłôj milony je ze [[Gwiôzdor]]ã. Nót wiedzec, że są to dwie apartné pòstacëje. Mikòłôj przëchôdô 6 gòdnika. Gwiôzdor pòjôwiô sã na Wilëjã Gòdów, przëchôdô do môłëch dzecy, pitô z pôcérza, grzécznym dôwô darënczi a nielósym rózgã. Mikòłôjã straszoné są dzecë: Bądzta grzéczny, bò Mikòłôj wszëtkò widzy, a wama nick nie przëniese. Tak tej Mikòłôj je brëkòwny w dëscyplinowanim dzecy. Na [[Kaszëbë|Kaszëbach]] w wieczór przed swiãtim Mikòłaja (6 gòdnika) dzecë pùcowałë bótë, bë wëstawic je przed dwiérzë z nôdzeją, że swiãti Mikòłôj wsadzy tam përznã bómków abò kùszków. Niebëlné dzecë mògłë spòdzewac sã zamiast tegò sztëk wrëka, torfù abò [[Bùlwa|bùlwë]]. Jednak te nôlepszé dôrënczi, a przede wszëtczim zôbôwczi, przënôszôł gwiôzdór w Wilejã przed Bòżim Narodzenim.<ref>Borzyszkowska – Baska Felicja, Myszk Wojciech, Jô w kaszëbsczi. Kaszëbskô w swiece. Ùczbownik do kaszëbsczégò jãzëka dlô IV etapù sztôłceniô, Gdańsk 2012</ref> == Mikòłôjczi == Dzysô jeden z dniów, jaczi dzecë lubią nôbarżi. Mikòłôj przëchôdô 6 gòdnika, wkłôdô miodnioscë do bótów, a nicht gò kòl tegò nie widzy. W dodomach – nôczãszczi w bótach na òknach – òstawiô darënczi. Nôbarżi z wizytë sw. Mikòłaja ceszëlë sã môłi dzecë. Redota dzecy je wiôlgô.<ref>Lulińska Barbara, „Wigilie świata”, Warszawa 2003</ref> == Historiô == Pierwòwzorã pòstacje rozdawający darënczi 6 gòdnika béł żëjący midzë III a IV wiekã w Turcje biskùp Mikòłôj z Mirrë. Zasłynął jakò cudodzejôrz, ratëjące żeglarzów ë miasto òd głodu. Miôł rozdac całi swój majątk biédnym. Przedstôwióny je jakò stôri człowiék z brodą, czãsto z pastorałã, z miechã darënków ë grëpą wietewków w rãce. 6 gòdnika – w roczëznã smiercë swiãtégò, grzécznym dzecóm dôwô darënczi, a niegrzécznym – na òstrzégã- wietewkã.<ref>Encyklopedia Popularna, Collins, Ożarów Mazowiecki 2007</ref> == Adresa Swiãtégò Mikòłôja == Listë z żëczbami do Swiãtégò Mikòłôja dzecë mògą wësłac na adresë trzech pòcztowëch ùrzãdów:<ref>Gołąbek Eugeniusz, Wielki słownik polsko – kaszubski, Gdańsk 2012</ref> * do [[Drøbak]] w pôłniowi [[Norwegia|Norwegii]]: * : '''Julenissen’s Postkontor, Torget 4, * : 1440 Drøbak, Norwegia''' * do [http://pl.wikipedia.org/wiki/Rovaniemi Rovaniemi] w [http://pl.wikipedia.org/wiki/Finlandia Finlandii]: * : '''Santa Claus, Arctic Circle, * : 96930 Rovaniemi, Finlandia''' * do [http://pl.wikipedia.org/wiki/Kanada Kanadë]: * : '''Santa Claus, North Pole, * : Canada, H0H 0H0'''<ref>Kanada – encyklopedia PWN https://web.archive.org/web/20121120220135/http://encyklopedia.pwn.pl/haslo.php?id=4169066 [dostęp 2014-11-20]</ref> == Mikòłôj jimieninë fejrëje == * 2 gromicznika; * 14 gromicznika; * 21 strëmiannika; * 9 maja; * 19 maja; * 2 czerwińca; * 9 lëpińca; * 10 séwnika; * 29 séwnika; * 13 rujana; * 13 smùtana; * 6 gòdnika. == Słôwny lëdze == * [http://pl.wikipedia.org/wiki/Miko%C5%82aj_Rej Mikòłôj Rey] (1505-1569) – pòéta * [http://pl.wikipedia.org/wiki/Miko%C5%82aj_z_Miry sw.Mikòłôj z Mirrë] (ok. 270–ok. 345 lub 352) – biskùp z Mirrë * [http://pl.wikipedia.org/wiki/Miko%C5%82aj_z_Tolentino sw.Mikòłôj z Tolentino] (1245–1305) – włosczi aùgùstianin * [http://pl.wikipedia.org/wiki/Miko%C5%82aj_Taveli%C4%87 sw.Mikòłôj Tavelić] (ok. 1340–1391) – chòrwacczi francëszkanin, misjónôrz, * [http://pl.wikipedia.org/wiki/Miko%C5%82aj_z_Fl%C3%BCe sw.Mikòłôj z Flüé] (1417–1487) – szwajcarsczi mistik, patrón Swajcarii * [http://pl.wikipedia.org/wiki/Miko%C5%82aj_Pick sw.Mikòłôj Pick] (1543–1572) – néderlandzczi francëszkanin, mãczelnik * [http://pl.wikipedia.org/wiki/Miko%C5%82aj_Owen sw.Mikòłôj Òwen] (ok. 1550–1606) – angelsczi jezuita, mãczelnik * [http://pl.wikipedia.org/wiki/Miko%C5%82aj_B%C3%B9i_%C4%90%E1%BB%A9c_Th%E1%BB%83 sw.Mikòłôj Bùi Đức Thể] (ok. 1792–1839) – wietnamsczi mãczelnik<ref>Wincenty Zaleski SDB: Święci na każdy dzień. Wyd. IV. Warszawa: Wydawnictwo Salezjańskie, 2008</ref> == Òbaczë téż == * [[Gòdë]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == W jińszëch mòwach == * angelsczi – [http://en.wikipedia.org/wiki/Santa_Claus Santa Claus] * frańcësczi – [http://fr.wikipedia.org/wiki/P%C3%A8re_No%C3%ABl le père Noël] * niemiecczi – [http://de.wikipedia.org/wiki/Weihnachtsmann Weihnachtsmann] * włosczi – [http://it.wikipedia.org/wiki/Babbo_Natale Baboo Natale] * norwesczi – [http://no.wikipedia.org/wiki/Julenissen Julenissen] * rusczi – [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B0-%D0%9A%D0%BB%D0%B0%D1%83%D1%81 Санта-Клаус] * persczi – [https://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%A8%D8%A7%D8%A8%D8%A7_%D9%86%D9%88%D8%A6%D9%84 بابا نوئل] * turecczi – [https://tr.wikipedia.org/wiki/Noel_Baba Noel Baba] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gòdë]] 3b734zftwppwtvjoka4vi6wshaeixp6 0 9648 208644 198188 2026-07-19T00:00:01Z Iketsi 3254 Moving from [[Category:Dëńskô]] to [[Category:Duńskô]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 208644 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Mapka Danii z polskimi opisami ubt.png|mały|Jutlandiô]] [[Òbrôzk:Sandy cliff beach at North Sea, Denmark 2004 ubt.jpeg|mały|Dunë Jutlandie]] '''Jutlandiô''' – to je wiôldżi półòstrów midzë mòrzama: [[Bôłt]]ã i [[Nordowé Mòrzé|Nordowim Mòrzã]]. Dzél jegò je w [[Dëńskô|Dëńsce]] a dzél w [[Miemieckô|Miemiecce]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://en.wikisource.org/wiki/1911_Encyclop%C3%A6dia_Britannica/Jutland] {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Duńskô]] [[Kategòrëjô:Miemieckô]] k5pp93vbkm97hb0l8qq73upet5s88mg 0 9954 208775 201524 2026-07-19T01:13:48Z Iketsi 3254 anielsczi→angelsczi; [[Kategòrëjô:Tłomôcze]] 208775 wikitext text/x-wiki '''Dabi István''' (ùrodzył sã w [[1942]] rokù) – tołmôcz z [[Madżarskô|Madżarsczi]], chtëren tołmacził m. jin. wiérzte [[Kaszëbi|kaszëbsczich]] pòétów np. [[Róman Drzéżdżón|Rómana Drzéżdżóna]]. Na ùniwersytece w Bùdapeszce òn sztudérowôł rusczi, arabsczi i angelsczi. Swégò czasu òn mieszkôł w [[Gduńsk]]ù. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * http://www.babelmatrix.org/works/de/Dabi_Istv%C3%A1n-1942?literatureLang=lt&translationLang=hu {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} {{SORTUJ:Dabi István}} [[Kategòrëjô:Madżarskô]] [[Kategòrëjô:Tłomôcze]] 3h5nlb78evmoe1i92gvagpfjb1m8mwn 0 9957 208789 201653 2026-07-19T01:21:03Z Iketsi 3254 anielsczi→angelsczi 208789 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Simon Pegg by Gage Skidmore 3.jpg|mały|Simon Pegg (2024)]] '''Simon Pegg''', (ùr. [[14 gromicznika]] [[1970]]) je angelsczim teatrownikem. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} {{SORTUJ:Pegg, Simon}} [[Kategòrëjô:Aktorzë]] 4iumflmoknj69x45kz1yz5ydj7jnila 0 10163 208703 202526 2026-07-19T00:44:49Z Iketsi 3254 anielsczi→angelsczi; ' – to je '→' – ' 208703 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò |gwôsné miono = Jamhuri ya Muungano wa Tanzania <br>Tanzania |miono = Zjednóna Repùblika Tanzanëji |miono-genitiw = Tanzanëji |fana = Flag of Tanzania.svg |herb = Coat_of_arms_of_Tanzania.svg |na karce = LocationTanzania.svg |mòtto = "Uhuru na Umoja" (Wolnota i Zjedniene) |jãzëk = swahili, angelsczi, arabsczi (Zanzibar), Hadzane |stolëca = Dodoma |fòrma państwa = repùblika |Prezydeńt=Samia Hassan Suluhu |Premiéra=Mwigulu Nchemba |wiéchrzëzna = 945,000<ref>[https://2009-2017.state.gov/outofdate/bgn/tanzania/37660.htm Tanzania (11/03)] US Department of State</ref> |procent-wòdë = |lëdztwò = 72,563,780<ref>[https://www.worldometers.info/world-population/tanzania-population/ Tanzania Population] Worldometer</ref>| rok = 2026 |dëtk = Tanzanejsczi szeling | kòd dëtka = TZS |czasowô cona = +3 |swiãto = |himn = Mungu ibariki Afrika |kòd = TZ |Internet = .tz |telefón = +255 }} '''Tanzaniô''' – państwò w pòrenkòwi [[Afrika|Africe]], chtërne pòwstôło ze sparłãczenia państwa Tanganika i państwa na òstrowie [[Zanzibar|Zanzibaru]] w 1964 rokù dzãka Juliuszowi Nyerere. Tu je [[Kilimandżaro]], nôwëszô wëszawa Africzi, co ma 5895 m. W Tanzaneji je téż baro wôżny, nôtërny rezerwat Serengeti. Stolëcą je [[Dodoma]], a nôwikszim gardã [[Dar es Salaam]], dôwnô stolëca i pòrt. <gallery mode="packed" caption="Galeriô Tanzanie"> Mount_Kilimanjaro.jpg|Kilimanjaro, nôwëszô wëszawa Africzi Serengeti_sunset-1001.jpg|Zôchòd słuńca nad Serengeti </gallery> <gallery mode="packed"> Giraffes_Arusha_Tanzania.jpg|Nôrodne zwierzãta - żirafë Elephant_and_Kilimanjaro.jpg|Słóń kòl Kilimanjaro </gallery> <gallery mode="packed"> Lioness-in-the-Serengeti.JPG|Lwica Flickr_-_usaid.africa_-_Maza_Wanawake_Kwanza_Growers_Association_(1).jpg|Białczi gburzą </gallery> <gallery mode="packed"> Hadza_montage.png|Lëd Hadza Arusha_Declaration_Monument.jpg|Mònument Arusha Datoga_Children.jpg|Dzecë lëdu Datoga </gallery> == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Afrika}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Afrika]] jhbswadnd97dufzqtrj4r21i94zrfgp 0 10386 208770 206270 2026-07-19T01:08:03Z Iketsi 3254 anielsczi→angelsczi 208770 wikitext text/x-wiki {{Do werifikacëji}} [[Òbrôzk:New_York_in_United_States.svg|mały|Stón Nowi Jork na kôrce USA]] [[Òbrôzk:Flag of New York.svg|mały|Stanica Nowégò Jorkù]] [[Òbrôzk:Statue of Liberty, NY.jpg|mały|Sztatura Wòlnoscë]] '''Nowi Jork''' ({{jãz.|en}} State of New York lub New York State ) – stón w nordowò -wschòdni czãscy [[Zjednóné Kraje Americzi|Zjednónëch Krajów Americzi]]. Stolëcą je Albany. == Historiô == Przódë (czej jesz nie bëło tam Eùropejczików) ne òbszarë zamieszkiwelë Jindianie Mohegan, Munsee i Delawarowie (algònkińskô grëpa), a téż Mohawk, Oneida, Onondaga, Cayuga i Seneka. Pierwim Eùropejczikã, chtëren nawiedzył òbéńdã przińdnégò Nowégò Jorkù béł Giovanni da Verrazzano w 1524 rokù. Henry Hùdson w 1609 rokù òdkrił główną rzékã stanu, pózni pòzwóną jegò mionã. Pierszima stójnyma eùropejsczima òskòlańcama bëlë Hòlandrë, chtërni òd 1613 rokù òrganizowelë w òbrëmienim Manhatanu swòjiznowé zamòrsczi òbszôr. Le pózni pò III wòjnie anielskò–hòlendersczi òddelë te zemie Anglikóm, chtërny nadelë ji nowé miono ''Prowincjô Nowi Jork'' (1777 r.). Òstateczno òbszarë Nowégò Jorkù stałë sã swòjizną Zjednónëch Krajów Americzi na skùtk ùgòdów pòdpisónëch do 1797 rokù z Jindianama . == Geògrafiô == Stón rozcygô sã òd jezora Òntario i Erie do [[ Atlanticczi Òcean|Atlanticczégò Òceanu]] (tikô gò na pôłniowim wschòdze). Na nordze mô grańcë z [[Kanada|Kanadą]]. Nôwiãkszé rzeczi to: Niagara, Hùdson, Rzéka Swiãtégò Wawrzińca. Stón Nowi Jork leżi pòmidzë taczima stanama jak: Vermount, Connecticut, New Jersey i Pennsylvania. Nôwiãkszim gardã stanu je [[Nowi Jork]], gdze żëje bezmała pòłowa jegò mieszkańców. Jinszé wiôldżé gardë to: Bùffalo, Rochester, Syracusë i stolëca stónu – Albany. == Demògrafiô == Nowi Jork mô 17 421 800 mieszkańców (2005). Hewò lëdze gôdają pòstãpnyma jãzëkama: * [[angelsczi jãzëk]] – 71,84% * [[szpańsczi jãzëk]] – 14,08 % * [[chińsczi jãzëk]] – 1,66 % * [[rusczi jãzëk]] – 1,33 % * [[Italsczi jãzëk|włosczi jãzëk]] – 1,27 % * [[francësczi jãzëk]] – 0,8 % * kreólsczi jãzëk – 0,65 % * [[jãzëk jidisz]] – 0,6 % * [[kòreańsczi jãzëk]] – 0,6 % * [[pòlsczi jãzëk]] – 0,54 % == Religiô == * katolëcyzna – 39 % * protestantizna– 32 % (w tim [[lëtërstwò|Lëterstwò]] 11%) * bez wëznaniô – 17 % * judajizna – 6 % * òstałë (m. jin. islam ...) – 6 %<ref>[https://web.archive.org/web/20170417032920/http://www.pewforum.org/files/2013/05/report-religious-landscape-study-full.pdf ''U.S. Religious Landcape Survey'']</ref> Nôwikszima religijnyma grëpama w 2010 rokù bëłë<ref>[https://web.archive.org/web/20141207053103/http://www.thearda.com/rcms2010/r/s/04/rcms2010_04_state_name_2010.asp ''Arizona Religious Traditions, 2010'']</ref>: * [[Katolëcczi Kòscół]]: 6 286 916 * [[Judajizm]]: 784 106 * [[Islam]]: 392 953 * Protestantiznë: 374 521 * Zjednóny Metodisticzny Kòscół: 328 315 * Zelonoswiãtkòwcë: 175 000 * Kòscół Baptistów: 173 407 * Kòscół Episkòpalny: 163 730 * [[Lëtërstwò|Kòscół Ewangelickò–Lëtersczi]]: 134 407 * Prezbitersczi Kòscół: 116 960 == Ùniwersitetë == * City University of New York * Cornell Uniwersity * Siracuse Uniwersity * Columbia University == Nôwiãkszi turisticzny atrakcje == Sztatura Wòlnoscë, Wòdospôd Niagara, Wëższô Wòjskòwô Szkòła ''West Point'', Central Park i jinszé. == Òbaczë téż == * [[Nowi Jork]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Nowi Jork (stón)| ]] cimkrog1ugw48v0tr0o9so5e8rjfzye 0 10563 208767 201613 2026-07-19T01:06:50Z Iketsi 3254 Anielsczi→Angelsczi; anielsczi→angelsczi 208767 wikitext text/x-wiki '''Possessivus''' – [[przëpôdk]], nôpierszą fùnkcją chtërnégò je pòkôzanié przënôleżnoscë jaczégòs òbiektu do pewnégò pòdmiotu (pòdmiot nen dostôwô tej fòrmã possessivusa). Possessivus wërôżô leno przënôleżnosc, co òdróżniô gò òd [[rodzôcz]]a, jaczi mòże miec régã jinëch fùnkcji. Wëstãpùje w wiele jãzëkach swiata, przede wszëtczim [[Aglutinacyjné jãzëczi|aglutinacyjnëch]]. Sladë possessivusa je widzec téż w [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczim jãzëkù]], równak ùlégł òn adiektiwizacji (jidze ò taczé pòsesywné fòrmë, jak „mëmin”, „nënin”, „mëmczin”, „nënczin” – na przëmiôr w zdanim „Nënczin tatk ju nie żëje”). Indoeùropejsczi genetiw przódë téż béł possessivusã. W [[Angelsczi jãzëk|angelsczim jãzëkù]] possessivus je jedurnym zachòwanym dzysô synteticzno usôdzónym przëpôdkã. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gramatika]] 1vzzttmgmgd2g8hqxo97lt9bp508fgu 0 10567 208762 207564 2026-07-19T01:05:38Z Iketsi 3254 Anielsczi→Angelsczi; anielsczi→angelsczi 208762 wikitext text/x-wiki <div style="float: right; margin: 0 1em 1em 1em; padding: 10px 20px 10px 20px; font-size: 500%; line-height: 120%; background-color: #DDF; border: 1px solid #AAF;">Éé</div> '''É''', '''é''' – lëtra rozszerzonégò [[Łacyńsczi alfabét|łacyńsczégò alfabétu]], miescy sã w alfabétach taczich jãzëków, jak [[Czesczi jãzëk|czesczi]], [[Madżarsczi jãzëk|madżarsczi]], [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczi]], [[Luksembùrsczi jãzëk|luksembùrsczi]] i [[Słowacczi jãzëk|słowacczi]] alfabétu. Jakno warijant lëtrë „[[e]]” ùżiwónô je téż w [[Angelsczi jãzëk|jãzëkù angelsczim]], [[Francësczi jãzëk|francësczim]], [[Katalońsczi jãzëk|katalońsczim]], [[Duńsczi jãzëk|duńsczim]], [[Galicyjsczi jãzëk|galicyjsczim]], [[Jirlandczi jãzëk|jirlandczim]], [[Italsczi jãzëk|italsczim]], [[Oksytańsczi jãzëk|oksytańsczim]], [[Norwesczi jãzëk|norwesczim]], [[Pòrtugalsczi jãzëk|pòrtugalsczim]], [[Szpańsczi jãzëk|szpańsczim]], [[Szwédzczi jãzëk|szwédzczim]] i [[Wietnamsczi jãzëk|wietnamsczim]]. W [[Angelsczi jãzëk|angelsczim jãzëkù]] ùżiwónô mòże bëc w słowach zapòżëczonëch, na przëmiôr ''résumé''. W [[Kaszëbsczi alfabét|kaszëbsczim alfabéce]] je ósmą lëtrą<ref>{{RKJ|2010|115}}</ref>. W zanôleżnoscë òd dialektu òdpòwiôdô ji wëmòwa [e], [ɨj] abò [i]. Na kùńcu słowa òdpòwiôdô ji zwãk [ɨ]. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Lëtrë łacyńsczégò alfabétu]] [[Kategòrëjô:Lëtrë kaszëbsczégò alfabétu]] r8taasz0vn0z11ay3ed4e4g6ifd8s9y 0 10599 208753 198002 2026-07-19T01:01:50Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}}; Anielsczi→Angelsczi; anielsczi→angelsczi 208753 wikitext text/x-wiki '''Digraf''' – sparłãczenié dwùch lëtrów, jaczé òznôczô jeden zwãk ([[fònem]]). W jãzëkach z alfabétama na łacyńsczim spòdlim nôstarszim i nôbarżi rozkòscérzónym je digraf „ch”, jaczi wëstãpùje na przëmiôr w jãzëkach: [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczim]], [[Pòlsczi jãzëk|pòlsczim]], [[Angelsczi jãzëk|jãzëkù angelsczim]], [[Francësczi jãzëk|francësczim]], [[Italsczi jãzëk|italsczim]], [[Niemiecczi jãzëk|niemiecczim]] i jinëch. W kaszëbiznie ùżiwô sã taczich digrafów, jak: *„sz” – òznôczô zwãk [š’]; * „rz” – òznôczô zwãk [ž’]; * „cz” – òznôczô zwãk [č’]; * „dż” – òznôczô zwãk [ǯ’]; * „ch” – òznôczô zwãk [x]. == Òbaczë téż == * [[Trigraf]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Lingwistika]] rnhupbzxopcqhniv8sbo907w296f90x 0 10600 208709 198003 2026-07-19T00:46:06Z Iketsi 3254 Anielsczi→Angelsczi; anielsczi→angelsczi; {{Kòntrola}} 208709 wikitext text/x-wiki '''Trigraf''' – sparłãczenié trzech lëtrów, jaczé òznôczô jeden zwãk ([[fònem]]). W jãzëkach z dôwną pismieniową tradicją trigrafë pòwstają samòrzutnie, w wënikù przemianów w zwãkòwim składze jãzëka. Na przëmiôr trigraf ''sch'' w [[Angelsczi jãzëk|angelsczim jãzëkù]] pòwstôł temù, że pierwòsznô wëmòwa [skh] przeszła z czasã w zwãk [ʃ]. Na ògle w szëkù słowów (na przëmiôr w słowôrzach) trigrafë traktëje sã jakò sparłãczenié trzech òsóbnëch lëtrów. Czasã równak w niechtërnëch jãzëkach digrafë i trigrafë mają kònkretną pòzycjã w alfabéce, na przëmiôr [[Madżarsczi jãzëk|madżarsczi]] trigraf ''dzs'', jaczi òznôczô zwãk [d͡ʒ]. == Òbaczë téż == * [[Digraf]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Lingwistika]] h4zau3na0oxwhdyooeox6m80g2ue52j 0 11169 208726 208496 2026-07-19T00:50:45Z Iketsi 3254 {{jãz.|en}} 208726 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:GoEast 2015 Jerzy Stuhr und Gaby Babic (cropped).JPG|mały|Stuhr w 2015 rokù]] '''Jerzy Oskar Stuhr''' ({{jãz.|csb}} ''Jerzi Òskôr Stur'', [[18 łżëkwiata]] 1947 w [[Krakòwò|Krakòwie]] – [[9 lëpińca]] 2024 henë samò) – [[Pòlskô|pòlsczi]] [[Dubbing|dubbingòwi]] i [[Film|filmòwi]] [[Téater|teatrownik]], [[reżiséra]], [[Pòlskô filologiô|filológ]], pedagòg i [[pisôrz]], profesór teatròwëch kùńsztów, chtëren pisze téż scenarniczi i je reżiséra filmów np.'' Duże zwierzę.'' Ùznôwóny za jednégò z nôwërezniszich i nôpòpùlarnészich pòlsczich aktorów<ref>[https://www.filmweb.pl/person/Jerzy+Stuhr-110 ''Jerzi Stuhr''] ({{jãz.|pl}}) [online], Filmweb [przëstãp 2026-07-15].</ref>. W swòjich filmach i aktorsczich rólach czãsto pòkazëwôł kawlë pòlsczégò jinteligenta. Dobëtnik [[Pòlskô Filmòwô Nôdgroda|Pòlsczi Filmòwi Nôdgrodë]] za drëgòplanową rolã w filmie ''[[Persona non grata (film 2005)|Persona non grata]]'' (2005) i szpecjalny nôdgrodë [[Pòlskô Filmòwô Nôdgroda|Òrzła]] za zwënédżi żëcégò (2018). W 2008 nôdgrodzony [[Złotô Kaczëca|Złotą Kaczëcą]] i wëbróny nôlepszim [[Kòmédiô|kòmédiowim]] aktorã stulëcô. W latach 1990–1996 òrôz 2002–2008 [[rektór]] [[Państwòwô Wëższô Teatròwô Szkòła m. Ludwicha Sòlsczégò w Krakòwie|Państwòwi Wëższi Teatròwi Szkòłë m. Ludwicha Sòlsczégò w Krakòwie]]. == Żëcé == Òn ùrodzył sã [[18 łżëkwiata]] 1947 rokù w [[Krakòwò|Krakòwie]]. Z lat 70. XX stalata znónô jegò rola [[Belzebùb]]a w teatrze. Òn grôł rolã np. w filmie ''Habemus papam - Mamy papieża'' (2011) i napisôł ksążczi m.jin.: ''Stuhrowie: Historie Rodzinne'' ë ''Tak sobie myślę...''. W 2011 rokù òn zachòrził na reka, a w 2013 rokù pò léczenim ta chòroba sã copnãła. Ùmarł w 9 lëpińca 2024. == Nôdgrodë == * 2008 – Złotô Kaczëca (przëznôwónô przez pismò "Film") i jiné. == Bibliografiô == * Jerzy Stuhr: ''Ucieczka do przodu! Jerzy Stuhr od A do Z w wywiadach Marii Malatyńskiej''. Znak, 2007. [[:pl:Specjalna:Książki/9788324008599|ISBN 978-83-240-0859-9]]. * Jerzy Stuhr: ''Stuhrowie. Historie rodzinne''. Aleksandra Pawlicka (oprac.). Wydawnictwo Literackie, 2009. [[:pl:Specjalna:Książki/9788308042731|ISBN 978-83-08-04273-1]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * {{Culture.pl|pl=https://culture.pl/pl/tworca/jerzy-stuhr|pl2=Jerzy Stuhr}} * [https://www.filmpolski.pl/fp/index.php?osoba=111973 ''Jerzi Stuhr''] w bazie filmpolski.pl * [https://encyklopediateatru.pl/osoby/1098/- ''Jerzi Stuhr''], [w:] [[Encyklopediô pòlsczégò téatru]] (baza wiédzë: Persónë) [przëstãp 2026-07-15]. * [[imdbname:0836136|''Jerzi Stuhr'']] w bazie [[IMDb]] ({{jãz.|en}}) * [https://www.filmweb.pl/person/Jerzy+Stuhr-110 ''Jerzi Stuhr''] w bazie [[Filmweb]] * Sedia G., [https://web.archive.org/web/20141006124545/http://www.krakowpost.com/article/4274 ''An Interview with Jerzy Stuhr''], Krakow Post, 19 strumiannika 2012 [zarchiwizowóné 2014-10-06] ({{jãz.|en}}). * ''[https://fototeka.fn.org.pl/pl/strona/wyszukiwarka.html?key=Stuhr%20Jerzy&search_type_in=osoba&view_type=tile&sort=alfabetycznie&result%5B%5D=265&lastResult%5B%5D=265&pageNumber=1&howmany=50&view_id=&hash=1784140153 Jerzi Stuhr na òdjimkach]'' w bazie Nôrodny Filmòteczi „Fòtoteka” * [https://fototeka.fn.org.pl/strona/album/33.html Jerzi Stuhr ò swòjich rolach, wirtuôlny albùm] {{Kòntrola}} {{SORTUJ:Stuhr, Jerzy}} [[Kategòrëjô:Aktorzë]] igffj6gj9gybi3ep69bme91ic52bxzn 0 11469 208791 203270 2026-07-19T01:22:27Z Iketsi 3254 anielsczi→angelsczi 208791 wikitext text/x-wiki {{Do werifikacëji}} [[Òbrôzk:2019 TIFF premiere of Hustlers, Jennifer Lopez (48696671561) (cropped).jpg|mały|Lopez, [[2019]]]] '''Jennifer Lynn Lopéz''' (ùr. [[24 lëpińca]] [[1969]]), znónô téż jakno '''J.Lo''', w [[Nowi Jork|Nowim Jorkù]] – amerikańskô aktórka, spiéwôczka pòpòwô, tancérka, projektantka mòdë, biznesménka. Ùrodzëła sã i spãdzëła dzëcinné lata w [[Bronksù|Bronksu]], dzélnicë Nowigò Jorkù, a czedë bëła sedemnôscë lat stôrô wëstãpiła w piérszim filmie ''Mòja môłô dzéwczënka''. Pózni jisz grała w jinszëch, mniészich produkcëjach. W 1997 rokù òdegrała pierszôplanową rolã w filmie [[''Selena|Selena'']] i òtrzimała za nią nominacjã do [[''Złotégò Globù''|''Złotégò Globù'']]. Òd négò czasu ji kariera artisticznô sã chùtkò rozpãdzëła i nabrała mòcë. W 1999 rokù aktórka piérszi rôz wëstãpiła w rolë spiéwôczczi albùmem ''on the 6'' i òdniosła wiôldźi zwënéga. W pòstãpnëch latach ji spiéwónczi bëłë na piérszich môlach swiatowëch lëstów nôwiãkszich hitów. Lopéz sedzy w kòmisji amerikańsczigò [[Idola|Idola]]. Ùtworë Lopéz sprzedônô na całim swiece w òkòlim 75 milinów egzemplôrzy. Òtrzimała nôdgrodë taczi jak: * '''[[American Music Award|American Music Award]]''' * '''[[MTV video Music Award|MTV video Music Award]]''' * '''dwa razë nominowônô do [[Grammy|Grammy]]''' Lopéz [[:en:Lopez]] nie je blós spiéwóczką, aktórką i tancérką, ale téż biznesmenką. Mô swòją kòlëkcjã òblëczenków i parfumów i wiele ùmòwów na reklamë. Jennifer je znônô jakno przédniczka mòdë i nôlëpi òpòcônô aktórka latinoskô w Hollywood. '''W 2011 rokù zdobëła titél nôpëszniszy białczi na całim swiece wedlë magazynu ''People'', a rok pózni ''Forbes'' pòzwôł ją nôbarżi òsôblëwą i bòkadną gwiôzdą.''' Òna zbiła majątk zrëchòwôny na òkòlim 150 milinów dolarów. Lëdzë interesëją sã ji sprawama priwatnëma. Lopéz mia trzech chłopów, a przez dwa lata ji chłopem bëł aktór [[''Ben Affleck|Ben Aflleck'']]. Pózni òzëniła sã z [[''Marcem Anthony'm|Marcem Anthony'm'']], a w 2008 ùrodzëła blëzniôczi. Pò sedmë latach òni sã rozeszlë, a w 2014 wzãlë rozdënk. == Filmògrafiô == {| class="wikitable sortable" |- ! rowspan="2"|Rok ! rowspan="2"|titelw ! colspan="2"|Warczi ! class="unsortable" rowspan="2"|Rola ! class="unsortable" rowspan="2"|Dodatkòwé informacëje |- ! class="unsortable"|<div title="Aktorka" style="text-decoration: none; border-bottom:1px dotted;">A</div> ! class="unsortable"|<div title="Producentkô" style="text-decoration: none; border-bottom:1px dotted;">P</div> |- | 1986 | ''Mòja môłô dzéwczënka'' | | | Myra | |- | 1993 | ''Sostrë w akcji'' | | | Myra | |- | rowspan=2|1995 | ''[[Mòja rodzëna (film 1995)|Mòja rodzëna]]'' | | | María Sánchez | |- | ''[[Bana z piéniãdzama]]'' | | | Grace Santiago | |- | rowspan=2|1996 | ''[[Jack (film)|Jack]]'' | | | Wastna Márquez | |- | ''[[Krew i winò]]'' | | | Gabriella | |- | rowspan=3|1997 | ''[[Selena (film)|Selena]]'' | | | [[Selena|Selena Quintanilla]] | |- | ''[[Anakonda (film)|Anakonda]]'' | | | Terri Flores | |- | ''[[Wanoga przez piekło]]'' | | | Grace McKenna | |- | rowspan=2|1998 | ''[[Co z òczu, to z sérca]]'' | | | Karen Sisco | |- | ''[[Mrówka Z]]'' | | | Azteca | [[dubbing]] w jãzëkù angelsczim |- | 2000 | ''[[Sôdzewô cela (film)|Sôdzewô cela]]'' | | | Catherine Deane | |- | rowspan=2|2001 | ''[[Pòwiédz jo]]'' | | | Mary Fiore | |- | ''[[Oczë anioła]]'' | | | Sharon Pogue | |- | rowspan=2|2002 | ''[[Nigdë wiãcy (film)|Nigdë wiãcy]]'' | | | Slim Hiller | |- | ''[[Pokojówka na Manhattanie (film)|Pokojówka na Manhattanie]]'' | | | Marisa Ventura | |- | 2003 | ''Gigli'' | | | Ricki | |- | rowspan=2|2004 | ''[[Dzéwczã z Jersey (film 2004)|Dzéwczã z Jersey]]'' | | | Gertrude Steiney | |- | ''[[Zatańcuj ze mną (film 2004)|Zatańcuj ze mną]]'' | | | Paulina | |- | rowspan=2|2005 | ''[[Ôrt na starkã]]'' | | | Charlotte Cantilini | |- | ''[[Nieskuńczoné żëcé]]'' | | | Jean Gilkyson | |- | rowspan=2|2006 | ''[[Gard smiércë (film 2006)|Gard smiércë ]]'' | | | Lauren Adrian | |- | ''Spiéwôk'' | | | Puchi | |- | 2007 | ''Czëc ritm'' | | | òna sôma | |- | 2010 | ''[[Plan B (film 2010)|Plan B]]'' | | | Zoe | |- | rowspan=2|2012 | ''[[Jak urodzić i nie zwariować]]'' | | | Holly | |- | ''[[Epòka lodówcowô 4: Wanoga kòntinentów]]'' | | | Shira | |- | 2013 | ''Parker'' | | | Leslie Rodgers | |- | rowspan=3|2015 | ''Knôp òd sąsadów'' | | | Claire Peterson | |- | ''Lila & Eve'' | | | Eve Rafael | |- | ''[[Chëcz (film 2015)|Chëcz]]'' | | | Lucy Tucci | |- | 2016 | ''[[Epòka lodówcowô 5: Mòcné ùderzenié]]'' | | | Shira | dubbing w jãzëku angelsczim |- | rowspan=2|2018 | ''Second Act'' | | | Maya | |- | ''Bye Bye Birdie Live!'' | | | Rosie Alvarez | |} === Seriale === {| class="wikitable sortable" |- ! rowspan="2"|Rok ! rowspan="2"|Titël ! colspan="2"|Warczi ! class="unsortable" rowspan="2"|Rola ! class="unsortable" rowspan="2"|Dodôwk |- ! class="unsortable"|<div title="Aktorka" style="text-decoration: none; border-bottom:1px dotted;">A</div> ! class="unsortable"|<div title="Producentka wykonawcza" style="text-decoration: none; border-bottom:1px dotted;">P</div> |- | 1991–1993 | ''In Living Color'' | | | Fly Girl | 61 sztreków |- | 1993 | ''[[Ùsmiéwk kawlu (serial telewizyjny)|Ùsmiéwk kawla]]'' | | | Melinda Lopez | 6 sztreków |- | rowspan=2|1994 | ''South Central'' | | | Lucille | 4 sztreczi | ''Hotel Malibu'' | | | Melinda Lopez | 6 sztreków |- | 2004 | ''[[Will & Grace]]'' | | | òna sôma | 3 sztreczi |- | 2006 | ''[[South Beach]]'' | | | — | 8 sztreków |- | 2010 | ''[[Jak jô pòznôł waji mëmkã]]'' | | | Anita Appleby | |- | 2013– | ''[[The Fosters]]'' | | — | 85 sztreków |- | 2016– | ''[[Uwikłana]]'' | | | Harlee Santos | 26 sztreków |- | 2018 | ''Will & Grace'' | | | òna sôma / Harlee Santos | |} == Nominaceje == * 1998: [[Selena (film)|Selena]] MTV Movie Award nôblëpszô aktórka * 1998: [[Selena (film)|Selena]] Złoty Glob nôblëpszô aktórka , * 1998: [[Anakonda (film)|Anakonda]] Saturn nôblëpszô aktórka, * 1999: American Music Awards – nôblëpszô spiéwôczka Latinoamerykańskô, nôblëpszô nowô artistkô, * 1999: [[If You Had My Love]] MTV Video Music Awards za nôblëpszi teledysk * 1999: [[Co z òczu, to z sérca]] MTV Movie Award nôblëpszô białogòwskô rola, * 2001: [[Cela (film)|Cela]] MTV Movie Award nôblëpszô białogòwskô rola, * 2001: [[Let's Get Loud]] Grammy Award nôblëpszi dokôz Dancebiałogłowsczi, * 2001: American Music Awards nôblëpszô spiéwôczka Pop / Rock, * 2001: [[Cela (film)|Cela]] Saturn najlepsza aktórka, * 2001: [[Waiting for Tonight]] Grammy Award nôblëpszi dokôz Dance, * 2002: American Music Awards nôblëpszô spiéwôczka Hip-Hop / R&B, * 2002: I’m Glad MTV Video Music Awards dlô nôblëpszi spiéwôczczi pop, * 2003: [[Nigdë wiãcy (film)|Nigdy więcej]] Złota Malina nógòrszô aktórka, * 2011: MTV EMA dlô nôblëpszi wokalistczi * 2012: ALMA AWARDS dlô nôblëpszi wokalistczi == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://www.jenniferlopez.com/ Oficjalna strona Jennifer Lopez] * [https://web.archive.org/web/20121105215924/http://www.jenniferlopezonline.com/Default.aspx Jennifer Lopez Online] {{Kòntrola}} {{SORTUJ:Lopez, Jennifer}} [[Kategòrëjô:Amerikańsczé spiéwôrczi]] [[Kategòrëjô:Amerikańsczé aktórczi]] 97zupvspxpce3uw1ymckpz0k2a4xmal 0 11477 208760 204073 2026-07-19T01:04:49Z Iketsi 3254 Anielsczi→Angelsczi; anielsczi→angelsczi 208760 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Iron Maiden in the Palais Omnisports of Paris-Bercy (France).jpg|mały|Iron Maiden – live]] '''Iron Maiden''' – je heavymetalowim karnã z Angelsczi. == Historiô == Karno pòwstało w 1975 rokù z jinicjatiwë [[Steve harris|Steve’a Harrisa]], basowégò gitarzistë. Mùzyczny sztél karna ewòluòwôł òd heavy metalu, pò metal a progresiwny rock/metal. Są reprezentantama muzycznégò ôrtù [[NWBHM]] (New Wave of British Heavy Metal), jaczégò Iron Maiden je trzëmónô za jednégò z prekùrsorów. Niejedné z jejich dokôzów mòże téż trzëmac za pùnkòwé ([[Iron Maiden]], [[Killers]]) abò téż progmetalowé ([[Somewhere in Time]], [[Seventh Son of a Seventh Son]]). Miono karna òznôczô w [[Angelsczi jãzëk|angelsczim jãzëkù]] "żelôznô dzéwica", jakô bëła dôwnym aparatã zadôwaniô bòlescë. Mùzyczné karno zadebiutowało w 1980 rokù platką [[Iron Maiden]]. W 1982 rokù wëchòdzy singel [[Run to the Hills]], jaczi daje jima wiôlgą pòpùlarnotã. == Nôleżnicë == [[Òbrôzk:Bruce Dickinson in Stuttgart 1999 (3rd version).jpg|mały|Bruce Dickinson]] {| class="wikitable" | * [[Steve Harris (musician)|Steve Harris]] – basowô gitara <small>(1975–)</small>, * [[Dave Murray (musician)|Dave Murray]] – gitara <small>(1976–1977, 1978–)</small> * [[Adrian Smith]] – gitara <small>(1980–1990, 1999–)</small> * [[Bruce Dickinson]] – spiéw <small>(1981–1993, 1999–)</small> * [[Nicko McBrain]] – perkùsjô <small>(1982–)</small> * [[Janick Gers]] – gitara <small>1990–)</small> |} '''Ex-Nôleżnicë''' {| class="wikitable" | * [[Paul di'Anno]] – spiéw * [[Dennis Stratton]] – gitara * [[Blaze Bayley]] – spiéw * [[Clive Burr]] – perkùsjô |} == Diskografiô == [[Òbrôzk:Blaze Bayley Eternal Flame.jpg|mały|Blaze Bayley]] * ''[[Iron Maiden (album)|Iron Maiden]]'' (1980) * ''[[Killers (Iron Maiden album)|Killers]]'' (1981) * ''[[The Number of the Beast (album)|The Number of the Beast]]'' (1982) * ''[[Piece of Mind]]'' (1983) * ''[[Powerslave]]'' (1984) * ''[[Somewhere in Time (Iron Maiden album)|Somewhere in Time]]'' (1986) * ''[[Seventh Son of a Seventh Son]]'' (1988) * ''[[No Prayer for the Dying]]'' (1990) * ''[[Fear of the Dark (Iron Maiden album)|Fear of the Dark]]'' (1992) * ''[[The X Factor (album)|The X Factor]]'' (1995) * ''[[Virtual XI]]'' (1998) * ''[[Brave New World (Iron Maiden album)|Brave New World]]'' (2000) * ''[[Dance of Death (album)|Dance of Death]]'' (2003) * ''[[A Matter of Life and Death (album)|A Matter of Life and Death]]'' (2006) * ''[[The Final Frontier]]'' (2010) * ''[[The Book of Souls]]'' (2015) *''[[Senjutsu]]'' (2021) == Nôdgrodë == {| class="wikitable" |[[Antyradio]] Platka Rokù: * 2016: Karno Rokù – Iron Maiden * 2016: Spiëwôrz Roku – [[Bruce Dickinson]] Bandit Rock Awards: * 2011: Best International Live Act – Iron Maiden * 2015: Best International Live Act – Iron Maiden * 2016: Best International Album – ''[[The Book of Souls]]'', Iron Maiden [[Brit Awards]]: * 2009: Best British Live Act – Iron Maiden Classic Rock: * 2006: Album of the Year – ''[[A Matter of Life and Death]]'', Iron Maiden * 2006: VIP Award – [[Rod Smallwood]], Iron Maiden * 2009: Band of the Year – Iron Maiden * 2015: Album of the Year – ''[[The Book of Souls]]'', Iron Maiden * 2016: Readers’ Poll: Best Album of 2015 – ''[[The Book of Souls]]'', Iron Maiden ECHO Musik Preis: * 2009: Best International Live Band – Iron Maiden * 2016: Best International Alternative/Rock Album – ''[[The Book of Souls]]'', Iron Maiden [[Emma-gaala]]: * 2004: The audience vote for Best Foreign Artist – Iron Maiden * 2006: The audience vote for Best Foreign Artist – Iron Maiden [[Nagroda Grammy|Grammy Awards]]: * 2011: Grammy Award for Best Metal Performance – ''[[El Dorado (singel)|El Dorado]]'' Hollywood’s RockWalk: * 2005: RockWalk of Fame Inductee – Iron Maiden Iberian Festival Awards: * 2017: Best International Live Performance – Iron Maiden [[Ivor Novello Awards]]: * 2002: International Achievement – Iron Maiden [[Nagroda Juno|Juno Awards]]: * 2010: Juno Award for Music DVD of the Year – ''[[Iron Maiden: Flight 666]]'' (Sam Dunn and Scott McFadyen) [[Kerrang! Awards|''Kerrang!'' Awards]]: * 2005: ''Kerrang!'' Hall of Fame – Iron Maiden * 2013: ''Kerrang!'' Inspiration – Iron Maiden * 2016: ''Kerrang!'' Legend – Iron Maiden |Loudwire Awards (Critics Poll): * 2015: Album of A Year – ''[[The Book of Souls]]'' Iron Maiden * 2015: Best Song of A Year – ''Empire of The Clouds'' Iron Maiden * 2015: Artist of A Year – ''[[Bruce Dickinson]]'' Iron Maiden * 2017: Best Live Band – Iron Maiden * 2017: Best Bassist – ''[[Steve Harris]]'' (Iron Maiden) [[Metal Hammer Golden Gods Awards]]: * 2004: Best UK Act – Iron Maiden * 2008: Best UK Band – Iron Maiden * 2008: Icon Award – Eddie * 2009: Golden Gods Award – Iron Maiden * 2009: Best UK Band – Iron Maiden * 2011: Best UK Band – Iron Maiden * 2012: Best Event – Iron Maiden’s UK Tour * 2014: Best UK Band – Iron Maiden * 2015: Best Album of a Year – Iron Maiden ''[[The Book of Souls]]'' * 2015: Readers’Poll Best Album 2015 – Iron Maiden ''[[The Book of Souls]]'' * 2016: Album of a Year – Iron Maiden ''[[The Book of Souls]]'' * 2017: Best Game – Legacy of the Beast Metal Storm Awards: * 2006: Best Heavy Metal Album – ''A Matter of Life and Death'', Iron Maiden * 2009: Best DVD – ''Iron Maiden: Flight 666'' * 2010: Best Video – The Final Frontier, Iron Maiden Nordoff-Robbins: * 2004: Special Achievement Award – Iron Maiden * 2015: O2 Silver Clef Award For Outstanding Contribution To UK Music Planet Rock Awards: * 2016: Best British Album – Iron Maiden ''[[The Book of Souls]]'' * 2016: Best British Single – Iron Maiden ''[[Speed of Light]]'' * 2017: Best British Band – Iron Maiden [[Rockbjörnen]]: * 2011: Best Hard Rock Live Act – Iron Maiden Rock In Rio Walk Of Fame: * 2017: Iron Maiden (inductees) SXSW Film Festival: * 2009: 24 Beats Per Second – ''Iron Maiden: Flight 666'' Team Rock: * 2015: Album of a Year – ''[[The Book of Souls]]'' Iron Maiden |} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://ironmaiden.com Òficjalnô starna Iron Maiden] [[Kategòrëjô:Mùzyczné karna]] [[Kategòrëjô:Heavy Metal]] t6be0us4wpw8w7x0xeeacb900lwge3f 0 11588 208603 204313 2026-07-18T16:42:25Z Iketsi 3254 {{Jiné znaczënczi}} 208603 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} {{Jiné znaczënczi}} '''"Kaszëbë"''' – to w latach 1957–1961 béł cządnik [[Kaszëbsczé Zrzeszenié|Kaszëbsczégò Zrzeszeniô]]. Òn ùpòwszédniwôł wiédzã ò historii i dzysdniowòscë Kaszëb i regiònalëznã w nowòczasnym ôrce, chtërna bëła òpiartô na intelektualnym rozwiju spòlëznë i kaszëbiznë. W tim cządnikù pisôł m. jin. [[Stanisłôw Pestka]]. Pisóné w nim bëło pò pòlskù i pò kaszëbskù. Intelektualné òżëwinié w Eùropie socjalisticznëch państwów nie bawiało równak długò, a òd dnia [[31 gòdnika]] 1961 rokù nie bëło dali cządnika "Kaszëbë".<ref>https://web.archive.org/web/20251008042529/https://gdansk.gedanopedia.pl/gdansk/?title=KASZ%C3%8BBE,_pismo</ref> == Òbaczë téż == {{Pòdobnô pòzwa|Kaszëbë (wiele znaczeniów)}} === Jiné kaszëbsczé cządniczi === {{#categorytree:Kaszëbsczé cządniczi|hideroot=on|mode=pages}} == Òbaczë téż == * [[Kaszëbsczé Zrzeszenié]] {{#categorytree:Kaszëbsczé cządniczi|hideroot=on|mode=pages}} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Lëteratura == * [[Róża Ostrowska]], [[Izabella Trojanowskô|Izabella Trojanowska]]: Bedeker kaszubski, Wydawnictwo Morskie, Gdańsk 1974, ss. 72–73 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20190507081720/https://www.gedanopedia.pl/gdansk/?title=KASZ%C3%8BBE "Kaszëbë" (2015–2021)] * [https://web.archive.org/web/20251008042529/https://gdansk.gedanopedia.pl/gdansk/?title=KASZ%C3%8BBE,_pismo KASZËBE, pismo (2024–)] [[Kategòrëjô:Dôwné kaszëbsczé cządniczi]] [[Kategòrëjô:Kaszëbsczé Zrzeszenié]] qts2u63hw3pbmgmkgydaz2c8aefrdmq 208604 208603 2026-07-18T16:42:40Z Iketsi 3254 - 208604 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} {{Jiné znaczënczi}} '''"Kaszëbë"''' – to w latach 1957–1961 béł cządnik [[Kaszëbsczé Zrzeszenié|Kaszëbsczégò Zrzeszeniô]]. Òn ùpòwszédniwôł wiédzã ò historii i dzysdniowòscë Kaszëb i regiònalëznã w nowòczasnym ôrce, chtërna bëła òpiartô na intelektualnym rozwiju spòlëznë i kaszëbiznë. W tim cządnikù pisôł m. jin. [[Stanisłôw Pestka]]. Pisóné w nim bëło pò pòlskù i pò kaszëbskù. Intelektualné òżëwinié w Eùropie socjalisticznëch państwów nie bawiało równak długò, a òd dnia [[31 gòdnika]] 1961 rokù nie bëło dali cządnika "Kaszëbë".<ref>https://web.archive.org/web/20251008042529/https://gdansk.gedanopedia.pl/gdansk/?title=KASZ%C3%8BBE,_pismo</ref> == Òbaczë téż == {{Pòdobnô pòzwa|Kaszëbë (wiele znaczeniów)}} === Jiné kaszëbsczé cządniczi === {{#categorytree:Kaszëbsczé cządniczi|hideroot=on|mode=pages}} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Lëteratura == * [[Róża Ostrowska]], [[Izabella Trojanowskô|Izabella Trojanowska]]: Bedeker kaszubski, Wydawnictwo Morskie, Gdańsk 1974, ss. 72–73 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20190507081720/https://www.gedanopedia.pl/gdansk/?title=KASZ%C3%8BBE "Kaszëbë" (2015–2021)] * [https://web.archive.org/web/20251008042529/https://gdansk.gedanopedia.pl/gdansk/?title=KASZ%C3%8BBE,_pismo KASZËBE, pismo (2024–)] [[Kategòrëjô:Dôwné kaszëbsczé cządniczi]] [[Kategòrëjô:Kaszëbsczé Zrzeszenié]] ovwebt8ny4qa6c3jl8qfq3upzipctqe 208616 208604 2026-07-18T20:39:07Z Iketsi 3254 Iketsi przeniós starnã [["Kaszëbë" (cządnik)]] do [["Kaszëbë" (cządnik, 1957–1961)]]: 1957–1961 208604 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} {{Jiné znaczënczi}} '''"Kaszëbë"''' – to w latach 1957–1961 béł cządnik [[Kaszëbsczé Zrzeszenié|Kaszëbsczégò Zrzeszeniô]]. Òn ùpòwszédniwôł wiédzã ò historii i dzysdniowòscë Kaszëb i regiònalëznã w nowòczasnym ôrce, chtërna bëła òpiartô na intelektualnym rozwiju spòlëznë i kaszëbiznë. W tim cządnikù pisôł m. jin. [[Stanisłôw Pestka]]. Pisóné w nim bëło pò pòlskù i pò kaszëbskù. Intelektualné òżëwinié w Eùropie socjalisticznëch państwów nie bawiało równak długò, a òd dnia [[31 gòdnika]] 1961 rokù nie bëło dali cządnika "Kaszëbë".<ref>https://web.archive.org/web/20251008042529/https://gdansk.gedanopedia.pl/gdansk/?title=KASZ%C3%8BBE,_pismo</ref> == Òbaczë téż == {{Pòdobnô pòzwa|Kaszëbë (wiele znaczeniów)}} === Jiné kaszëbsczé cządniczi === {{#categorytree:Kaszëbsczé cządniczi|hideroot=on|mode=pages}} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Lëteratura == * [[Róża Ostrowska]], [[Izabella Trojanowskô|Izabella Trojanowska]]: Bedeker kaszubski, Wydawnictwo Morskie, Gdańsk 1974, ss. 72–73 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20190507081720/https://www.gedanopedia.pl/gdansk/?title=KASZ%C3%8BBE "Kaszëbë" (2015–2021)] * [https://web.archive.org/web/20251008042529/https://gdansk.gedanopedia.pl/gdansk/?title=KASZ%C3%8BBE,_pismo KASZËBE, pismo (2024–)] [[Kategòrëjô:Dôwné kaszëbsczé cządniczi]] [[Kategòrëjô:Kaszëbsczé Zrzeszenié]] ovwebt8ny4qa6c3jl8qfq3upzipctqe 0 11596 208757 194176 2026-07-19T01:03:29Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}}; Anielsczi→Angelsczi; anielsczi→angelsczi 208757 wikitext text/x-wiki <div style="float: right; margin: 0 1em 1em 1em; padding: 10px 20px 10px 20px; font-size: 500%; line-height: 120%; background-color: #DDF; border: 1px solid #AAF;">Qq</div> '''Q''', '''q''' – sétmënôstô lëtra pòdstawòwégò [[Łacyńsczi alfabét|łacyńsczégò alfabétu]], brëkòwónô dzys w [[Angelsczi jãzëk|jãzëkù angelsczim]], [[Francësczi jãzëk|francësczim]], [[Katalońsczi jãzëk|katalońsczim]], [[Galicyjsczi jãzëk|galicyjsczim]], [[Italsczi jãzëk|italsczim]], [[Oksytańsczi jãzëk|oksytańsczim]], [[Pòrtugalsczi jãzëk|pòrtugalsczim]], [[Szpańsczi jãzëk|szpańsczim]] etc. Lëtra ta pòchòdzy òd grecczi lëtrë ''Koppa, Qoppa'' (Ϙ, ϙ) i fenicczi ''qoph''. Nôczãscy òznôczô [[spółzwãk]] [q]. We wespółczasnëch jãzëkach mòże oznôczac równak téż regã jinëch zwãków, na przëmiôr [k], [g], [kʷ], [ku], [/kjuː/]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Lëtrë łacyńsczégò alfabétu]] dzmjyahv1s33cddpin88ewoxxh9bbn0 0 11597 208755 194181 2026-07-19T01:03:10Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}}; Anielsczi→Angelsczi; anielsczi→angelsczi 208755 wikitext text/x-wiki <div style="float: right; margin: 0 1em 1em 1em; padding: 10px 20px 10px 20px; font-size: 500%; line-height: 120%; background-color: #DDF; border: 1px solid #AAF;">Vv</div> '''V''', '''v''' – dzwadzestô drëgô lëtra pòdstawòwégò [[Łacyńsczi alfabét|łacyńsczégò alfabétu]], brëkòwónô dzys w [[Angelsczi jãzëk|jãzëkù angelsczim]], [[Francësczi jãzëk|francësczim]], [[Katalońsczi jãzëk|katalońsczim]], [[Duńsczi jãzëk|duńsczim]], [[Galicyjsczi jãzëk|galicyjsczim]], [[Jirlandczi jãzëk|jirlandczim]], [[Italsczi jãzëk|italsczim]], [[Oksytańsczi jãzëk|oksytańsczim]], [[Norwesczi jãzëk|norwesczim]], [[Pòrtugalsczi jãzëk|pòrtugalsczim]], [[Szpańsczi jãzëk|szpańsczim]], [[Szwédzczi jãzëk|szwédzczim]] i [[Miemiecczi jãzëk|miemiecczim]]. Lëtra ta pòchòdzy òd grecczi lëtrë ''Ipsilon'' (Y, υ) i òd fenicczi ''waw'', jakò téż lëtrë [[F]], [[U]] i [[W]]. Nôczãscy òznôczô [[spółzwãk]] [v]. We wespółczasnëch jãzëkach mòże oznôczac równak téż regã jinëch zwãków, na przëmiôr [w], [β̞], [f], [b], [u], [ə̃], [y]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Lëtrë łacyńsczégò alfabétu]] 1wpqo3zd242bx0epktttw16qb94v95z 0 11633 208748 182987 2026-07-19T00:58:04Z Iketsi 3254 ' '→' '; anielsczi→angelsczi 208748 wikitext text/x-wiki <center>[[2014]] « [[2015]] « '''2016''' » [[2017]] » [[2018]]</center> {{Rok w jinszich kalãdôrzach|2016}} '''2016''' / MMXVI – [[Przestãpny rok]], pòczątk chtërnégò przëpôdł na [[piątk]] pòdług [[Gregòriańsczi kalãdôrz|gregòriańsczégò kalãdôrza]]. Je to 2016 rok naszi erë (pò narodzenim [[Jezës Christus|Christusa]]), 16. rok trzecégò tësąclecô, 16. rok XXI stolatégò, 6. rok 2-égò dzesãcolecô XXI stolatégò. <center>[[2014]] « [[2015]] « '''2016''' » [[2017]] » [[2018]]</center> === Wëdarzenia === * [[Pòlskô]]: Rok 2016 ostôł Rokã Henryka Sienkiewicza. === Ùmarlë === * Otis Clay * [[David Bowie]], angelsczi spiewôrz, muzyk, kompozytor * Maurice White, amerikańsczi spiewôrz, muzyk, ùsôdzca karna Earth, Wind and Fire * Alan Rickman * Xymena Zaniewska * Butrus Butrus Ghali (ùr. 1922) * [[Umberto Eco]], italsczi runita * Harper Lee, amerikańskô runitka * Imre Kertész, runita, noblista * [[Prince]] * [[Maria Czubaszek]], pòlskô runitka, gazetniczka (ùr. 1939) * [[Muhammad Ali]], amerikańsczi bokser (ùr. 1942) * Andrzej Kondratiuk, pòlsczi reżiser filmowy * Janina Paradowska, pòlskô gazetniczka (ùr. 1942) * Michael Cimino * Elie Wiesel * Szimon Peres * Gene Wilder * [[Andrzej Wajda]], pòlsczi reżiser filmowy, teatralny (ùr. 1926) * Dario Fo, italsczi runita, noblista (ùr. 1926) * Leonard Cohen (ùr. 1934) * Janet Reno, amerikańskô prawniczka, politikôrka, generalna prokurator USA (ùr. 1938) * Jayaram Jayalalitha (ùr. 1948) * [[Fidel Castro]], kubańsczi rewolucjonista, politikôrz, prezydent Kuby (ùr. 1926) * Bohdan Smoleń, pòlsczi teatrownik * Zsa Zsa Gabor, teatrownica * [[George Michael]], angelsczi spiewôrz, muzyk, kompozytor * [[Vera Rubin]], amerikańskô astronomka * Carrie Fisher, amerikańskô teatrownica * Debbie Reynolds, amerikańskô teatrownica <center>'''Gregòriańsczi kalãdôrz na hewòtny rok'''</center> <center>[[2014]] « [[2015]] « '''2016''' » [[2017]] » [[2018]]</center> {{Kalãdôrz roczny|5|0|3}} [[Kategòrëjô:XXI stolaté]] ac2b0x7oal9flkm1zrxjji6tys8wuoo 0 11650 208699 193522 2026-07-19T00:43:38Z Iketsi 3254 ' '→' '; {{Kòntrola}}; angelsczi 208699 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò |gwôsné miono = Kenya |miono = Keniô |miono-genitiw = Kenie |fana = Flag of Kenya.svg |herb = Alternate Coat of arms of Kenya.svg |na karce = Location_Kenya_AU_Africa.svg |mòtto = Harambee |jãzëk = swahili, angelsczi |stolëca = Nairobi |fòrma państwa = repùblika |wiéchrzëzna = 580 367 |procent-wòdë = |lëdztwò = 52 444 000 | rok = 2019 |dëtk = Kenijsczi sziling | kòd dëtka = KES |czasowô cona = +3 |swiãto = |himn = Ee Mungu Nguvu Yetu |kòd = KE |Internet = .ke |telefón = +254|Prezydeńt=William Ruto}} '''Keniô''' – państwò w porenkowi [[Afrika|Africe]], ze stolecznym gardã [[Nairobi]]. [[Òbrôzk:Kenya_-_Location_Map_(2013)_-_KEN_-_UNOCHA.svg|mały|left|Karta Kenie]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Afrika}} [[Kategòrëjô:Afrika]] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} e3nzbmk2jokwrf2sz41744z92nylxuk 0 11656 208701 206267 2026-07-19T00:44:12Z Iketsi 3254 anielsczi→angelsczi 208701 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò |gwôsné miono = Nyika yeZimbabwe <br>Ilizwe leZimbabwe |miono = Repùblika Zimbabwe |miono-genitiw = Zimbabwe |fana = Flag of Zimbabwe.svg |herb = Coat_of_arms_of_Zimbabwe.svg |na karce = Location_Zimbabwe_AU_Africa.svg |mòtto = "Unity, Freedom, Work" |jãzëk = Shona, Ndebele, klikowi Koisan, angelsczi, Sotho, Tonga, Tswana, Xhosa |stolëca = Harare |fòrma państwa = repùblika |wiéchrzëzna = 390.757 |procent-wòdë = |lëdztwò = 16.150.362 | rok = 2017 |dëtk = Zimbaweńsczi brutto dolar (zolar) | kòd dëtka = RTGS |czasowô cona = +1 |swiãto = [[18 strëmiannika]] |himn = "Blessed be the land of Zimbabwe" |kòd = ZW |Internet = .zw |telefón = +263|Prezydeńt=Emmerson Mnangagwa }} '''Zimbabwe''' – państwò w pôłniowi [[Afrika|Africe]], bez przëstãpù do mòrza, ze stolecznym gardã [[Harare]]. Greńczë z [[Pôłniowô Afrika|Pôłniową Afriką]], [[Bòtswanô|Bòtswaną]], [[Zambiô|Zambią]] i [[Mòzambik|Mòzambikã]]. Zimbabwe bëłô britijską kòlonią jakno Pôłniowô Rodezjô, chtërna òbznojmiła samòstójnotã w 1965, jakno Rodezjô<ref name=":0">[https://www.naa.gov.au/help-your-research/fact-sheets/independence-zimbabwe ''Independence of Zimbabwe.'']&#x20;[online] National Archives of Australia.&#x20;[dost. 2026-05-24].&#x20;({{jãz.|en}}).</ref>, pòtemù krôj zjinaczëł miono na Zimbabwe-Rodezjô, a na kuńcu Zimbabwe<ref name=":1">''[https://www.worldstatesmen.org/Zimbabwe.html Zimbabwe]'' [online], www.worldstatesmen.org [dost. 2026-05-24].</ref>, zwëskał samòstójnotã 18 łżëkwiata 1980<ref name=":0" /><ref name=":1" />. == Galeriô Zimbabwe == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Curled_trunk.jpg|Słoń w Zimbabwe Òbrôzk:Canada_wins_Zimbabwe_in_Rio_Olympics_07.jpg|Zimbabwscze mionkarki w bala na Olimpiadze w Rio Òbrôzk:ZmbziRvr.jpg|[[Rzéka]] w Zimbabwe Òbrôzk:Victoria Falls aerial view September 2003.jpg|Wòdaspad Victoria w Zimbabwe Òbrôzk:Shona_witch_doctor_%28Zimbabwe%29.jpg|Chłop w Zimbabwe Òbrôzk:ZimbabweOMC.png|Karta Zimbabwe </gallery> == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Afrika}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Afrika]] q7ctoufmbfrbf0ovybfuxi0shxamvjw 0 11677 208761 206649 2026-07-19T01:05:11Z Iketsi 3254 anielsczi→angelsczi 208761 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:DNA_Structure%2BKey%2BLabelled.pn_NoBB.png|mały|2 dłëgë nicë DNA, sparłãczoné parami zasadów A-T i G-C]] [[Òbrôzk:DNA_animation.gif|mały|Helisa DNA]] '''Kwas deòksyribònuklejinowy''' (abò KDN), w [[angelsczi_jãzëk|angelsczim]] '''DNA''' (deoxyribonucleic acid), to je biopòlimer, chtërni zamëka geneticzni informacëji w żëwich òrganizmëch, i je ò sztrukturze 2 nicë, zwiniãtëch w sztôłt helisë. Ne 2 nicë DNA to pòlinukleòtidë, skłôdającë sã z nukleòtidów, chtërnë skłôdają sã z cëkru deòksyribòzë, sparłãczonégò z 4 [[tãcheń|tãcheniowemi]] zasadami: 2 purënowë – [[adenina]] ('''A''' abò Ade) i [[guanina]] ('''G''' abò Gua) – i 2 pirëmidënowë: [[cëtozyna]] ('''C''' abò Cyt) i [[tëmina]] ('''T''' abò Thy). <br> Ne zasadë wiążą sã w kòmplementarnë parë '''A-T''' i '''G-C''', chtërnë jakò môłé strzonki parłãczą 2 dłëgë nicë deòksyribòzowe. W eùkariontëch DNA je w binë kòmórkòw, w prokariontëch DNA je w cytoplazmë, we [[wirus|wirusëch]] DNA je w kapsëdach. DNA w [[chemijô|chemiczni]] kategòrëji to je òrganiczni związk z grëpë nuklejinowëch kwasów. == Òbaczë téż == * [[Fragmeńtë Òkazaki]] == Lëteratura == * L. Stryer, J.M. Berg, J.L. Tymoczko: Biochemia. Wyd. 4. Wydawnictwo Naukowe PWN, 2011. ISBN 978-83-01-15811-8 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Biologiô]] [[Kategòrëjô:Mikrobiologiô]] ir9ccq2w07336acobtlfghh2si5k5h1 0 11686 208631 200268 2026-07-18T22:28:23Z Terrus38 14026 Terrus38 przeniós starnã [[Grenlandzkô]] do [[Grenlandiô]]: Grenlandzkô to barżi ewentualnô, pòtencjalnô dodôwkòwô fòrma, przédną miabë bëc Grenlandiô 200268 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò |gwôsné miono = Kalaallit Nunaat |miono = Grenlandzkô/Grenlandëjô |miono-genitiw = Grenlandëji |fana = Flag of Greenland.svg |herb = Coat of arms of Greenland.svg |na karce = LocationGreenland.svg |mòtto = ''fëlëje òficjalné rzëczenié''<br />''Nieòficjalnô:'' |jãzëk = grenlandsczi |stolëca = Nuuk |fòrma państwa = [[mònarchiô]] |wiéchrzëzna = 2.166.086 |procent-wòdë = 81.7 |lëdztwò = 55.877 |rok = 2018 |dëtk = dëńskô krone | kòd dëtka = DKK |czasowô cona = +0 do +4 |swiãto = [[21 czerwińca]] |himn = Nunarput utoqqarsuanngoravit |- = - |kòd = GL, GRL |Internet = .gl |telefón = 299|Mònarcha=Fridrik X|Premiéra=Jens-Frederik Nielsen|Prezydeńt= }} '''Grenlandzkô''', '''Grenlandiô''' abò '''Grenlandëjô''' (grenlandsczi: ''Kalaallit Nunaat'', dënsczi: ''Grønland'') – je teritorium na stolemnim òstrowe polarnim kol Nordowi Kanade. Stolëcznym gardã je [[Nuuk]]. Òstrów je zamieszkóni òd 4.500 lat przez eskimosczé plemiona Inuitów, chtërni przecygli z Kanade. Grenlandzkô bëła [[Dëńskô|dënskô]] koloniją òd 1814 do 1953 roku, i bëła dali dënsczim protektoratã, z dzélową autonomijã od 1979 roku. 21 czerwińca 2009 rokù Grenlandzkô dostôła dzélowa samòstójnotã, le kraj wcyg słëcha do Deńsczi w butnowëch sprawëch midzënôrodnich, monetarnich i dla wòjskòwi obarnë. == Galeriô == <gallery> Greenland_42.74746W_71.57394N.jpg|Satelitarni odjimek Grenlandzczi </gallery> == Òbaczë téż == * [[Dëńskô]] * [[Islandëjô]] * [[Kanada]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Eùropa}} {{Amerika}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Grenlandzkô| ]] [[Kategòrëjô:Eùropejsczé państwa]] sa1t48d0id4oz6bep4obfq3ak81hgtx 208633 208631 2026-07-18T22:32:05Z Terrus38 14026 208633 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò |gwôsné miono = Kalaallit Nunaat |miono = Grenlandiô |miono-genitiw = Grenlandie |fana = Flag of Greenland.svg |herb = Coat of arms of Greenland.svg |na karce = LocationGreenland.svg |mòtto = |jãzëk = grenlandzczi |stolëca = Nuuk |fòrma państwa = [[mònarchiô]] |wiéchrzëzna = 2.166.086 |procent-wòdë = 81.7 |lëdztwò = 55.877 |rok = 2018 |dëtk = duńskô kòróna | kòd dëtka = DKK |czasowô cona = +0 do +4 |swiãto = [[21 czerwińca]] |himn = Nunarput utoqqarsuanngoravit |- = - |kòd = GL, GRL |Internet = .gl |telefón = 299|Mònarcha=Fridrik X|Premiéra=Jens-Frederik Nielsen|Prezydeńt= }} '''Grenlandiô''' ([[Grenlandzczi jãzëk|gren.]] ''Kalaallit Nunaat'', [[Duńsczi jãzëk|duń.]] ''Grønland'') – je teritorium na stolemnim òstrowe polarnim kol Nordowi Kanade. Stolëcznym gardã je [[Nuuk]]. Òstrów je zamieszkóni òd 4.500 lat przez eskimosczé plemiona Inuitów, chtërni przecygli z Kanade. Grenlandzkô bëła [[Dëńskô|dënskô]] koloniją òd 1814 do 1953 roku, i bëła dali dënsczim protektoratã, z dzélową autonomijã od 1979 roku. 21 czerwińca 2009 rokù Grenlandzkô dostôła dzélowa samòstójnotã, le kraj wcyg słëcha do Deńsczi w butnowëch sprawëch midzënôrodnich, monetarnich i dla wòjskòwi obarnë. == Galeriô == <gallery> Greenland_42.74746W_71.57394N.jpg|Satelitarni odjimek Grenlandzczi </gallery> == Òbaczë téż == * [[Dëńskô]] * [[Islandiô]] * [[Kanada]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Eùropa}} {{Amerika}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Grenlandzkô| ]] [[Kategòrëjô:Eùropejsczé państwa]] of6rkk8zn8d4wrxx7tfwp557fqnh5sj 208636 208633 2026-07-18T23:52:09Z Terrus38 14026 Utworzono przez tłumaczenie strony „[[:en:Special:Redirect/revision/1364838849|Greenland]]” 208636 wikitext text/x-wiki '''Grenlandiô''' ([[Grenlandzczi jãzëk|gren.]] ''Kalaallit Nunaat'' &#x5B;kalaːɬːitnʉnaːt&#x5D;, [[Duńsczi jãzëk|duń.]] ''Grønland'' &#x5B;ˈkʁɶnˌlænˀ&#x5D;) – [[Aùtonomicznô administracyjnô jednostka|aùtonomiczné teritorium]] [[Królestwò Duńsczi|Królestwa Duńsczi]]<ref>''[https://denmark.dk/people-and-culture/greenland "Greenland: The world's largest island"].'' Minysterstwò Bùtnowëch Sprawów Duńsczi. [https://web.archive.org/web/20231220232126/https://denmark.dk/people-and-culture/greenland Zarchiw]. 20.12.2023. </ref><ref>[https://ec.europa.eu/europeaid/countries/greenland_en "Greenland".] ''International Cooperation and Development''. Eùropejskô Kòmisjô, 3.06.2013 r. [https://web.archive.org/web/20140916135422/https://ec.europa.eu/europeaid/countries/greenland_en Zarchiw]. 16.09.2014 r. </ref> a nôwikszi òd trzech partów (dwa pòòstałé partë to włôscëwô [[Duńskô]] a [[Farersczé Òstrowë]]) królestwa pòd wzglãdã pòwiérzchnie. Òbëwatele Grenlandie są òbëwatelama Duńsczi. Są tej òbëwatelama [[Eùropejskô Ùniô|Eùropejsczi Ùnie]], nimò że sama Grenlandiô nie je dzélã EÙ. Je to nôwikszi òstrów swiata ë leżi midzë [[Arkticzny Òcean|Arkticznym]] a [[Atlanticczi Òcean|Atlanticczim Òceanã]], na pòrénk òd Kanadijsczégò Arkticznégò Archipelagù. Na distansu 1,2 kilometra dzeli grańcã na [[Hans (òstrów)|òstrowie Hans]] z Kanadą. Stolëcą a nôwikszim gardã Grenlandie je Nuùk<ref name="worldfactbook">[https://web.archive.org/web/20210109162939/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/greenland/ "Greenland"]. ''The World Factbook''. CIA. [https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/greenland/ Zarchiw]. 9.01.2021 r.</ref>. [[Kaffeklubben (òstrów)|Òstrów Kaffeklubben]] niedalek nordowégò sztrądu je nôbarżi wësenionym na nordã pónktã sëchégò lądu. Pòd wzglãdã gòspòdarczi, Grenlandiô je ùzależnionô òd òpatrzeniô a domòcë z Duńsczi, chtërno wënosëło strzédno 5,4 miliarda kòrónów (€724 million) roczno w cządze 2019–2023, skłôdającë sã na wicy jak 20% [[Krajewi produkt brutto|KPB]] ne teritorium<ref>[https://www.financialmirror.com/2025/01/20/pressure-on-greenland-for-more-danish-aid-u-s-presence/ "Pressure on Greenland for more Danish aid, U.S. presence"]. ''Financial Mirror''. 20.01.2025 r. Przëstãp z 13.01.2026 r.</ref>. Grenlandiô geògraficzno leżi w Nordowi Americe, bëła ale pòliticzno a kùlturowò sparłãczonô z [[Norweskô|Królestwã Norwesczi]] òd 986 do wczasnégò XV stalatégò. Òd XVIII wiekù, pò pòwstanim pòspólnégò [[Królestwò Duńsczi a Norwesczi|Królestwa Duńsczi ë Norwesczi]] a założenim sedlëszcza Nuùk, Grenlandiô zaczã bëc parłãczonô z Duńską.<ref name="Brown2000">Brown, Dale Mackenzie (28.02.2000 r.) [https://web.archive.org/web/20110111090459/http://www.archaeology.org/online/features/greenland/ "The Fate of Greenland's Vikings"]. ''Archaeology''. Archaeological Institute of America. [https://archive.archaeology.org/online/features/greenland/ Zarchiw]. 11.01.2011 r.</ref> Grenlandiô bëła cządowò zamieszkiwónô conômni przez òstatné 4500 lat przez arkticzné lëdë, jaczich przódkòwie migrowelë tam z terenów dzysdniowi Kanadë<ref name="natmus">[https://web.archive.org/web/20131207035806/http://natmus.dk/forsknings-og-formidlingsafdelingen/etnografisk-samling/sila-arctic-centre/prehistory-of-greenland/saqqaq/ "Saqqaq-kulturen kronologi"]. Nôrodné Mùzeùm Duńsczi. [http://natmus.dk/forsknings-og-formidlingsafdelingen/etnografisk-samling/sila-arctic-centre/prehistory-of-greenland/saqqaq/ Zarchiw]. 7.12.2013 r.</ref><ref>Saillard J, Forster P, Lynnerup N, Bandelt HJ, Nørby S (2000). "mtDNA variation among Greenland Eskimos: the edge of the Beringian expansion". ''American Journal of Human Genetics''. '''67'''(3): 718–26. doi:10.1086/303038. ISSN&nbsp;0002-9297. PMC&nbsp;1287530. PMID&nbsp;10924403.</ref>. Norwesczi Wikingòwie zasedlëlë niezamieszkóny pôłniowi dzél Grenlandie w X wiekù (pò zasedlenim [[Islandiô|Islandie]]), a jichny òtrokòwie żëlë na òstrowie jaż do kùńca XV stalatégò. Prawie w tim czasu [[Pòrtugaliô|Pòrtugalczicë]] próbòwelë nalezc nordowi tur do [[Azjô|Azje]], co doprowadzëło do pòwstaniô nôwczasniészich kôrtów sztrądu òstrowù. W XVII wiekù, duńskò-norwesczi òdkriwcë zôs doprzëszlë do Grenlandie, dze doznalë sã, co jich dôwné sedlëszcza òpùstoszałë a znowa permanentno sã tam òsedlëlë. Czej w 1814 rokù Duńskô a Norweskô sã rozdzelëłë, Grenlandiô òsta przekôzónô duńsczi kòrónie. Kònstitucjô Duńsczi z 1953 rokù skùńczëła z kòlonijnym sztatusã Grenlandie, włączającë jã dëcht do duńsczégò państwa. W referendum w sprawie samòrządnoscë Grenlandie z 1978 rokù Daniô zagwësniła Grenlandie aùtonomiã. W referendum z 2008 rokù Grenlandczicë zawelowelë za przeniesenim dzéla kómpetencjów z duńsczégò na grenlandzczi parlament.<ref name="Greenland In Figures 2012">''Greenland in Figures 2012''. Grønlands Statistik. ISBN&nbsp;<bdi>978-87-986787-6-2</bdi>. ISSN&nbsp;1602-5709.</ref> Dzysdnia duńskô wëszëzna zachòwùje kòntrolã nad òbëwatelstwã, mònetarną pòlitiką, bezpiekã a bùtnowima sprawama. Grenlandiô je òsoblëwie wôżnô strategiczno dlô Duńsczi, NATO a ÙE przez wzgląd na bòkadosc mineralnëch sërowinów zataconëch na òstrowie pòd wiôrsztą pòmale topniejącégò (za sprawą zmianów klimatu) lodu. Òd 2025 rokù [[Zjednóné Kraje Americzi]] zaczãłë grozëc aneksją Grenlandie, co wëwòłało [[Grenlandzczi krizys|krizys]]. Wikszosc mieszkańców Grenlandie to [[Inujicë]].<ref>Mcghee, Robert (3.04.2015 r.) [http://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/thule-culture/ "Thule Culture"]. ''Canadian Encyclopedia''. Historica Canada. [https://web.archive.org/web/20151120045928/http://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/thule-culture/ Zarchiw]. 20.11.2015 r. </ref> Pòpùlacjô je skùpionô przédno na zudwestowim sztrądze, na co cësk mają klimaticzné a geògraficzné dzejniczi – néga wëspë je rzôdkò zamieszkónô. Grenlandiô je spòlëznowò progresywnô, tak jak i metropòlitalnô Duńskô; edukacjô a służba zdrowiégò są darmôk, a prawa LGBT+ na Grenlandie słëchają jednym òd nôszerszich na swiece. 67% sztrómù pòchôdô z òdnôwialny energie, przédno wòdny energie.<ref>[https://nukissiorfiit.gl/da/Produkter/Vedvarende-energi "Vedvarende energi"]. Nukissiorfiit. [https://web.archive.org/web/20240610113257/https://nukissiorfiit.gl/da/Produkter/Vedvarende-energi Zarchiw]. 10.06.2024 r. </ref> ksdznau0mo4gqtg13odwaacrdhpzkpr 208637 208636 2026-07-18T23:53:00Z Terrus38 14026 208637 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò |gwôsné miono = Kalaallit Nunaat |miono = Grenlandiô |miono-genitiw = Grenlandie |fana = Flag of Greenland.svg |herb = Coat of arms of Greenland.svg |na karce = LocationGreenland.svg |mòtto = |jãzëk = grenlandzczi |stolëca = Nuuk |fòrma państwa = [[mònarchiô]] |wiéchrzëzna = 2.166.086 |procent-wòdë = 81.7 |lëdztwò = 55.877 |rok = 2018 |dëtk = duńskô kòróna | kòd dëtka = DKK |czasowô cona = +0 do +4 |swiãto = [[21 czerwińca]] |himn = Nunarput utoqqarsuanngoravit |- = - |kòd = GL, GRL |Internet = .gl |telefón = 299|Mònarcha=Fridrik X|Premiéra=Jens-Frederik Nielsen|Prezydeńt= }} '''Grenlandiô''' ([[Grenlandzczi jãzëk|gren.]] ''Kalaallit Nunaat'' &#x5B;kalaːɬːitnʉnaːt&#x5D;, [[Duńsczi jãzëk|duń.]] ''Grønland'' &#x5B;ˈkʁɶnˌlænˀ&#x5D;) – [[Aùtonomicznô administracyjnô jednostka|aùtonomiczné teritorium]] [[Królestwò Duńsczi|Królestwa Duńsczi]]<ref>''[https://denmark.dk/people-and-culture/greenland "Greenland: The world's largest island"].'' Minysterstwò Bùtnowëch Sprawów Duńsczi. [https://web.archive.org/web/20231220232126/https://denmark.dk/people-and-culture/greenland Zarchiw]. 20.12.2023. </ref><ref>[https://ec.europa.eu/europeaid/countries/greenland_en "Greenland".] ''International Cooperation and Development''. Eùropejskô Kòmisjô, 3.06.2013 r. [https://web.archive.org/web/20140916135422/https://ec.europa.eu/europeaid/countries/greenland_en Zarchiw]. 16.09.2014 r. </ref> a nôwikszi òd trzech partów (dwa pòòstałé partë to włôscëwô [[Duńskô]] a [[Farersczé Òstrowë]]) królestwa pòd wzglãdã pòwiérzchnie. Òbëwatele Grenlandie są òbëwatelama Duńsczi. Są tej òbëwatelama [[Eùropejskô Ùniô|Eùropejsczi Ùnie]], nimò że sama Grenlandiô nie je dzélã EÙ. Je to nôwikszi òstrów swiata ë leżi midzë [[Arkticzny Òcean|Arkticznym]] a [[Atlanticczi Òcean|Atlanticczim Òceanã]], na pòrénk òd Kanadijsczégò Arkticznégò Archipelagù. Na distansu 1,2 kilometra dzeli grańcã na [[Hans (òstrów)|òstrowie Hans]] z Kanadą. Stolëcą a nôwikszim gardã Grenlandie je Nuùk<ref name="worldfactbook">[https://web.archive.org/web/20210109162939/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/greenland/ "Greenland"]. ''The World Factbook''. CIA. [https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/greenland/ Zarchiw]. 9.01.2021 r.</ref>. [[Kaffeklubben (òstrów)|Òstrów Kaffeklubben]] niedalek nordowégò sztrądu je nôbarżi wësenionym na nordã pónktã sëchégò lądu. Pòd wzglãdã gòspòdarczi, Grenlandiô je ùzależnionô òd òpatrzeniô a domòcë z Duńsczi, chtërno wënosëło strzédno 5,4 miliarda kòrónów (€724 million) roczno w cządze 2019–2023, skłôdającë sã na wicy jak 20% [[Krajewi produkt brutto|KPB]] ne teritorium<ref>[https://www.financialmirror.com/2025/01/20/pressure-on-greenland-for-more-danish-aid-u-s-presence/ "Pressure on Greenland for more Danish aid, U.S. presence"]. ''Financial Mirror''. 20.01.2025 r. Przëstãp z 13.01.2026 r.</ref>. Grenlandiô geògraficzno leżi w Nordowi Americe, bëła ale pòliticzno a kùlturowò sparłãczonô z [[Norweskô|Królestwã Norwesczi]] òd 986 do wczasnégò XV stalatégò. Òd XVIII wiekù, pò pòwstanim pòspólnégò [[Królestwò Duńsczi a Norwesczi|Królestwa Duńsczi ë Norwesczi]] a założenim sedlëszcza Nuùk, Grenlandiô zaczã bëc parłãczonô z Duńską.<ref name="Brown2000">Brown, Dale Mackenzie (28.02.2000 r.) [https://web.archive.org/web/20110111090459/http://www.archaeology.org/online/features/greenland/ "The Fate of Greenland's Vikings"]. ''Archaeology''. Archaeological Institute of America. [https://archive.archaeology.org/online/features/greenland/ Zarchiw]. 11.01.2011 r.</ref> Grenlandiô bëła cządowò zamieszkiwónô conômni przez òstatné 4500 lat przez arkticzné lëdë, jaczich przódkòwie migrowelë tam z terenów dzysdniowi Kanadë<ref name="natmus">[https://web.archive.org/web/20131207035806/http://natmus.dk/forsknings-og-formidlingsafdelingen/etnografisk-samling/sila-arctic-centre/prehistory-of-greenland/saqqaq/ "Saqqaq-kulturen kronologi"]. Nôrodné Mùzeùm Duńsczi. [http://natmus.dk/forsknings-og-formidlingsafdelingen/etnografisk-samling/sila-arctic-centre/prehistory-of-greenland/saqqaq/ Zarchiw]. 7.12.2013 r.</ref><ref>Saillard J, Forster P, Lynnerup N, Bandelt HJ, Nørby S (2000). "mtDNA variation among Greenland Eskimos: the edge of the Beringian expansion". ''American Journal of Human Genetics''. '''67'''(3): 718–26. doi:10.1086/303038. ISSN&nbsp;0002-9297. PMC&nbsp;1287530. PMID&nbsp;10924403.</ref>. Norwesczi Wikingòwie zasedlëlë niezamieszkóny pôłniowi dzél Grenlandie w X wiekù (pò zasedlenim [[Islandiô|Islandie]]), a jichny òtrokòwie żëlë na òstrowie jaż do kùńca XV stalatégò. Prawie w tim czasu [[Pòrtugaliô|Pòrtugalczicë]] próbòwelë nalezc nordowi tur do [[Azjô|Azje]], co doprowadzëło do pòwstaniô nôwczasniészich kôrtów sztrądu òstrowù. W XVII wiekù, duńskò-norwesczi òdkriwcë zôs doprzëszlë do Grenlandie, dze doznalë sã, co jich dôwné sedlëszcza òpùstoszałë a znowa permanentno sã tam òsedlëlë. Czej w 1814 rokù Duńskô a Norweskô sã rozdzelëłë, Grenlandiô òsta przekôzónô duńsczi kòrónie. Kònstitucjô Duńsczi z 1953 rokù skùńczëła z kòlonijnym sztatusã Grenlandie, włączającë jã dëcht do duńsczégò państwa. W referendum w sprawie samòrządnoscë Grenlandie z 1978 rokù Daniô zagwësniła Grenlandie aùtonomiã. W referendum z 2008 rokù Grenlandczicë zawelowelë za przeniesenim dzéla kómpetencjów z duńsczégò na grenlandzczi parlament.<ref name="Greenland In Figures 2012">''Greenland in Figures 2012''. Grønlands Statistik. ISBN&nbsp;<bdi>978-87-986787-6-2</bdi>. ISSN&nbsp;1602-5709.</ref> Dzysdnia duńskô wëszëzna zachòwùje kòntrolã nad òbëwatelstwã, mònetarną pòlitiką, bezpiekã a bùtnowima sprawama. Grenlandiô je òsoblëwie wôżnô strategiczno dlô Duńsczi, NATO a ÙE przez wzgląd na bòkadosc mineralnëch sërowinów zataconëch na òstrowie pòd wiôrsztą pòmale topniejącégò (za sprawą zmianów klimatu) lodu. Òd 2025 rokù [[Zjednóné Kraje Americzi]] zaczãłë grozëc aneksją Grenlandie, co wëwòłało [[Grenlandzczi krizys|krizys]]. Wikszosc mieszkańców Grenlandie to [[Inujicë]].<ref>Mcghee, Robert (3.04.2015 r.) [http://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/thule-culture/ "Thule Culture"]. ''Canadian Encyclopedia''. Historica Canada. [https://web.archive.org/web/20151120045928/http://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/thule-culture/ Zarchiw]. 20.11.2015 r. </ref> Pòpùlacjô je skùpionô przédno na zudwestowim sztrądze, na co cësk mają klimaticzné a geògraficzné dzejniczi – néga wëspë je rzôdkò zamieszkónô. Grenlandiô je spòlëznowò progresywnô, tak jak i metropòlitalnô Duńskô; edukacjô a służba zdrowiégò są darmôk, a prawa LGBT+ na Grenlandie słëchają jednym òd nôszerszich na swiece. 67% sztrómù pòchôdô z òdnôwialny energie, przédno wòdny energie.<ref>[https://nukissiorfiit.gl/da/Produkter/Vedvarende-energi "Vedvarende energi"]. Nukissiorfiit. [https://web.archive.org/web/20240610113257/https://nukissiorfiit.gl/da/Produkter/Vedvarende-energi Zarchiw]. 10.06.2024 r. </ref> ==Przëpisë== obiekvsko0adfnupuuoiryl1y6ve71z 208638 208637 2026-07-18T23:55:52Z Terrus38 14026 ilustracjô 208638 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò |gwôsné miono = Kalaallit Nunaat |miono = Grenlandiô |miono-genitiw = Grenlandie |fana = Flag of Greenland.svg |herb = Coat of arms of Greenland.svg |na karce = LocationGreenland.svg |mòtto = |jãzëk = grenlandzczi |stolëca = Nuuk |fòrma państwa = [[mònarchiô]] |wiéchrzëzna = 2.166.086 |procent-wòdë = 81.7 |lëdztwò = 55.877 |rok = 2018 |dëtk = duńskô kòróna | kòd dëtka = DKK |czasowô cona = +0 do +4 |swiãto = [[21 czerwińca]] |himn = Nunarput utoqqarsuanngoravit |- = - |kòd = GL, GRL |Internet = .gl |telefón = 299|Mònarcha=Fridrik X|Premiéra=Jens-Frederik Nielsen|Prezydeńt= }} '''Grenlandiô''' ([[Grenlandzczi jãzëk|gren.]] ''Kalaallit Nunaat'' &#x5B;kalaːɬːitnʉnaːt&#x5D;, [[Duńsczi jãzëk|duń.]] ''Grønland'' &#x5B;ˈkʁɶnˌlænˀ&#x5D;) – [[Aùtonomicznô administracyjnô jednostka|aùtonomiczné teritorium]] [[Królestwò Duńsczi|Królestwa Duńsczi]]<ref>''[https://denmark.dk/people-and-culture/greenland "Greenland: The world's largest island"].'' Minysterstwò Bùtnowëch Sprawów Duńsczi. [https://web.archive.org/web/20231220232126/https://denmark.dk/people-and-culture/greenland Zarchiw]. 20.12.2023. </ref><ref>[https://ec.europa.eu/europeaid/countries/greenland_en "Greenland".] ''International Cooperation and Development''. Eùropejskô Kòmisjô, 3.06.2013 r. [https://web.archive.org/web/20140916135422/https://ec.europa.eu/europeaid/countries/greenland_en Zarchiw]. 16.09.2014 r. </ref> a nôwikszi òd trzech partów (dwa pòòstałé partë to włôscëwô [[Duńskô]] a [[Farersczé Òstrowë]]) królestwa pòd wzglãdã pòwiérzchnie. Òbëwatele Grenlandie są òbëwatelama Duńsczi. Są tej òbëwatelama [[Eùropejskô Ùniô|Eùropejsczi Ùnie]], nimò że sama Grenlandiô nie je dzélã EÙ. Je to nôwikszi òstrów swiata ë leżi midzë [[Arkticzny Òcean|Arkticznym]] a [[Atlanticczi Òcean|Atlanticczim Òceanã]], na pòrénk òd Kanadijsczégò Arkticznégò Archipelagù. Na distansu 1,2 kilometra dzeli grańcã na [[Hans (òstrów)|òstrowie Hans]] z Kanadą. Stolëcą a nôwikszim gardã Grenlandie je Nuùk<ref name="worldfactbook">[https://web.archive.org/web/20210109162939/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/greenland/ "Greenland"]. ''The World Factbook''. CIA. [https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/greenland/ Zarchiw]. 9.01.2021 r.</ref>. [[Kaffeklubben (òstrów)|Òstrów Kaffeklubben]] niedalek nordowégò sztrądu je nôbarżi wësenionym na nordã pónktã sëchégò lądu. Pòd wzglãdã gòspòdarczi, Grenlandiô je ùzależnionô òd òpatrzeniô a domòcë z Duńsczi, chtërno wënosëło strzédno 5,4 miliarda kòrónów (€724 million) roczno w cządze 2019–2023, skłôdającë sã na wicy jak 20% [[Krajewi produkt brutto|KPB]] ne teritorium<ref>[https://www.financialmirror.com/2025/01/20/pressure-on-greenland-for-more-danish-aid-u-s-presence/ "Pressure on Greenland for more Danish aid, U.S. presence"]. ''Financial Mirror''. 20.01.2025 r. Przëstãp z 13.01.2026 r.</ref>. Grenlandiô geògraficzno leżi w Nordowi Americe, bëła ale pòliticzno a kùlturowò sparłãczonô z [[Norweskô|Królestwã Norwesczi]] òd 986 do wczasnégò XV stalatégò. Òd XVIII wiekù, pò pòwstanim pòspólnégò [[Królestwò Duńsczi a Norwesczi|Królestwa Duńsczi ë Norwesczi]] a założenim sedlëszcza Nuùk, Grenlandiô zaczã bëc parłãczonô z Duńską.<ref name="Brown2000">Brown, Dale Mackenzie (28.02.2000 r.) [https://web.archive.org/web/20110111090459/http://www.archaeology.org/online/features/greenland/ "The Fate of Greenland's Vikings"]. ''Archaeology''. Archaeological Institute of America. [https://archive.archaeology.org/online/features/greenland/ Zarchiw]. 11.01.2011 r.</ref> Grenlandiô bëła cządowò zamieszkiwónô conômni przez òstatné 4500 lat przez arkticzné lëdë, jaczich przódkòwie migrowelë tam z terenów dzysdniowi Kanadë<ref name="natmus">[https://web.archive.org/web/20131207035806/http://natmus.dk/forsknings-og-formidlingsafdelingen/etnografisk-samling/sila-arctic-centre/prehistory-of-greenland/saqqaq/ "Saqqaq-kulturen kronologi"]. Nôrodné Mùzeùm Duńsczi. [http://natmus.dk/forsknings-og-formidlingsafdelingen/etnografisk-samling/sila-arctic-centre/prehistory-of-greenland/saqqaq/ Zarchiw]. 7.12.2013 r.</ref><ref>Saillard J, Forster P, Lynnerup N, Bandelt HJ, Nørby S (2000). "mtDNA variation among Greenland Eskimos: the edge of the Beringian expansion". ''American Journal of Human Genetics''. '''67'''(3): 718–26. doi:10.1086/303038. ISSN&nbsp;0002-9297. PMC&nbsp;1287530. PMID&nbsp;10924403.</ref>. Norwesczi Wikingòwie zasedlëlë niezamieszkóny pôłniowi dzél Grenlandie w X wiekù (pò zasedlenim [[Islandiô|Islandie]]), a jichny òtrokòwie żëlë na òstrowie jaż do kùńca XV stalatégò. Prawie w tim czasu [[Pòrtugaliô|Pòrtugalczicë]] próbòwelë nalezc nordowi tur do [[Azjô|Azje]], co doprowadzëło do pòwstaniô nôwczasniészich kôrtów sztrądu òstrowù. W XVII wiekù, duńskò-norwesczi òdkriwcë zôs doprzëszlë do Grenlandie, dze doznalë sã, co jich dôwné sedlëszcza òpùstoszałë a znowa permanentno sã tam òsedlëlë. [[Òbrôzk:20190626 Harbor 0308 (48480740237).jpg|lewo|mały|[[Sermiligaaq]], jedna òd wicy jak 60 òsadów na Grenlandie]] Czej w 1814 rokù Duńskô a Norweskô sã rozdzelëłë, Grenlandiô òsta przekôzónô duńsczi kòrónie. Kònstitucjô Duńsczi z 1953 rokù skùńczëła z kòlonijnym sztatusã Grenlandie, włączającë jã dëcht do duńsczégò państwa. W referendum w sprawie samòrządnoscë Grenlandie z 1978 rokù Daniô zagwësniła Grenlandie aùtonomiã. W referendum z 2008 rokù Grenlandczicë zawelowelë za przeniesenim dzéla kómpetencjów z duńsczégò na grenlandzczi parlament.<ref name="Greenland In Figures 2012">''Greenland in Figures 2012''. Grønlands Statistik. ISBN&nbsp;<bdi>978-87-986787-6-2</bdi>. ISSN&nbsp;1602-5709.</ref> Dzysdnia duńskô wëszëzna zachòwùje kòntrolã nad òbëwatelstwã, mònetarną pòlitiką, bezpiekã a bùtnowima sprawama. Grenlandiô je òsoblëwie wôżnô strategiczno dlô Duńsczi, NATO a ÙE przez wzgląd na bòkadosc mineralnëch sërowinów zataconëch na òstrowie pòd wiôrsztą pòmale topniejącégò (za sprawą zmianów klimatu) lodu. Òd 2025 rokù [[Zjednóné Kraje Americzi]] zaczãłë grozëc aneksją Grenlandie, co wëwòłało [[Grenlandzczi krizys|krizys]]. Wikszosc mieszkańców Grenlandie to [[Inujicë]].<ref>Mcghee, Robert (3.04.2015 r.) [http://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/thule-culture/ "Thule Culture"]. ''Canadian Encyclopedia''. Historica Canada. [https://web.archive.org/web/20151120045928/http://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/thule-culture/ Zarchiw]. 20.11.2015 r. </ref> Pòpùlacjô je skùpionô przédno na zudwestowim sztrądze, na co cësk mają klimaticzné a geògraficzné dzejniczi – néga wëspë je rzôdkò zamieszkónô. Grenlandiô je spòlëznowò progresywnô, tak jak i metropòlitalnô Duńskô; edukacjô a służba zdrowiégò są darmôk, a prawa LGBT+ na Grenlandie słëchają jednym òd nôszerszich na swiece. 67% sztrómù pòchôdô z òdnôwialny energie, przédno wòdny energie.<ref>[https://nukissiorfiit.gl/da/Produkter/Vedvarende-energi "Vedvarende energi"]. Nukissiorfiit. [https://web.archive.org/web/20240610113257/https://nukissiorfiit.gl/da/Produkter/Vedvarende-energi Zarchiw]. 10.06.2024 r. </ref> ==Przëpisë== 3fashsp046kinrsz99v79kkn4hoglka 208655 208638 2026-07-19T00:02:55Z Iketsi 3254 kat. 208655 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò |gwôsné miono = Kalaallit Nunaat |miono = Grenlandiô |miono-genitiw = Grenlandie |fana = Flag of Greenland.svg |herb = Coat of arms of Greenland.svg |na karce = LocationGreenland.svg |mòtto = |jãzëk = grenlandzczi |stolëca = Nuuk |fòrma państwa = [[mònarchiô]] |wiéchrzëzna = 2.166.086 |procent-wòdë = 81.7 |lëdztwò = 55.877 |rok = 2018 |dëtk = duńskô kòróna | kòd dëtka = DKK |czasowô cona = +0 do +4 |swiãto = [[21 czerwińca]] |himn = Nunarput utoqqarsuanngoravit |- = - |kòd = GL, GRL |Internet = .gl |telefón = 299|Mònarcha=Fridrik X|Premiéra=Jens-Frederik Nielsen|Prezydeńt= }} '''Grenlandiô''' ([[Grenlandzczi jãzëk|gren.]] ''Kalaallit Nunaat'' &#x5B;kalaːɬːitnʉnaːt&#x5D;, [[Duńsczi jãzëk|duń.]] ''Grønland'' &#x5B;ˈkʁɶnˌlænˀ&#x5D;) – [[Aùtonomicznô administracyjnô jednostka|aùtonomiczné teritorium]] [[Królestwò Duńsczi|Królestwa Duńsczi]]<ref>''[https://denmark.dk/people-and-culture/greenland "Greenland: The world's largest island"].'' Minysterstwò Bùtnowëch Sprawów Duńsczi. [https://web.archive.org/web/20231220232126/https://denmark.dk/people-and-culture/greenland Zarchiw]. 20.12.2023. </ref><ref>[https://ec.europa.eu/europeaid/countries/greenland_en "Greenland".] ''International Cooperation and Development''. Eùropejskô Kòmisjô, 3.06.2013 r. [https://web.archive.org/web/20140916135422/https://ec.europa.eu/europeaid/countries/greenland_en Zarchiw]. 16.09.2014 r. </ref> a nôwikszi òd trzech partów (dwa pòòstałé partë to włôscëwô [[Duńskô]] a [[Farersczé Òstrowë]]) królestwa pòd wzglãdã pòwiérzchnie. Òbëwatele Grenlandie są òbëwatelama Duńsczi. Są tej òbëwatelama [[Eùropejskô Ùniô|Eùropejsczi Ùnie]], nimò że sama Grenlandiô nie je dzélã EÙ. Je to nôwikszi òstrów swiata ë leżi midzë [[Arkticzny Òcean|Arkticznym]] a [[Atlanticczi Òcean|Atlanticczim Òceanã]], na pòrénk òd Kanadijsczégò Arkticznégò Archipelagù. Na distansu 1,2 kilometra dzeli grańcã na [[Hans (òstrów)|òstrowie Hans]] z Kanadą. Stolëcą a nôwikszim gardã Grenlandie je Nuùk<ref name="worldfactbook">[https://web.archive.org/web/20210109162939/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/greenland/ "Greenland"]. ''The World Factbook''. CIA. [https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/greenland/ Zarchiw]. 9.01.2021 r.</ref>. [[Kaffeklubben (òstrów)|Òstrów Kaffeklubben]] niedalek nordowégò sztrądu je nôbarżi wësenionym na nordã pónktã sëchégò lądu. Pòd wzglãdã gòspòdarczi, Grenlandiô je ùzależnionô òd òpatrzeniô a domòcë z Duńsczi, chtërno wënosëło strzédno 5,4 miliarda kòrónów (€724 million) roczno w cządze 2019–2023, skłôdającë sã na wicy jak 20% [[Krajewi produkt brutto|KPB]] ne teritorium<ref>[https://www.financialmirror.com/2025/01/20/pressure-on-greenland-for-more-danish-aid-u-s-presence/ "Pressure on Greenland for more Danish aid, U.S. presence"]. ''Financial Mirror''. 20.01.2025 r. Przëstãp z 13.01.2026 r.</ref>. Grenlandiô geògraficzno leżi w Nordowi Americe, bëła ale pòliticzno a kùlturowò sparłãczonô z [[Norweskô|Królestwã Norwesczi]] òd 986 do wczasnégò XV stalatégò. Òd XVIII wiekù, pò pòwstanim pòspólnégò [[Królestwò Duńsczi a Norwesczi|Królestwa Duńsczi ë Norwesczi]] a założenim sedlëszcza Nuùk, Grenlandiô zaczã bëc parłãczonô z Duńską.<ref name="Brown2000">Brown, Dale Mackenzie (28.02.2000 r.) [https://web.archive.org/web/20110111090459/http://www.archaeology.org/online/features/greenland/ "The Fate of Greenland's Vikings"]. ''Archaeology''. Archaeological Institute of America. [https://archive.archaeology.org/online/features/greenland/ Zarchiw]. 11.01.2011 r.</ref> Grenlandiô bëła cządowò zamieszkiwónô conômni przez òstatné 4500 lat przez arkticzné lëdë, jaczich przódkòwie migrowelë tam z terenów dzysdniowi Kanadë<ref name="natmus">[https://web.archive.org/web/20131207035806/http://natmus.dk/forsknings-og-formidlingsafdelingen/etnografisk-samling/sila-arctic-centre/prehistory-of-greenland/saqqaq/ "Saqqaq-kulturen kronologi"]. Nôrodné Mùzeùm Duńsczi. [http://natmus.dk/forsknings-og-formidlingsafdelingen/etnografisk-samling/sila-arctic-centre/prehistory-of-greenland/saqqaq/ Zarchiw]. 7.12.2013 r.</ref><ref>Saillard J, Forster P, Lynnerup N, Bandelt HJ, Nørby S (2000). "mtDNA variation among Greenland Eskimos: the edge of the Beringian expansion". ''American Journal of Human Genetics''. '''67'''(3): 718–26. doi:10.1086/303038. ISSN&nbsp;0002-9297. PMC&nbsp;1287530. PMID&nbsp;10924403.</ref>. Norwesczi Wikingòwie zasedlëlë niezamieszkóny pôłniowi dzél Grenlandie w X wiekù (pò zasedlenim [[Islandiô|Islandie]]), a jichny òtrokòwie żëlë na òstrowie jaż do kùńca XV stalatégò. Prawie w tim czasu [[Pòrtugaliô|Pòrtugalczicë]] próbòwelë nalezc nordowi tur do [[Azjô|Azje]], co doprowadzëło do pòwstaniô nôwczasniészich kôrtów sztrądu òstrowù. W XVII wiekù, duńskò-norwesczi òdkriwcë zôs doprzëszlë do Grenlandie, dze doznalë sã, co jich dôwné sedlëszcza òpùstoszałë a znowa permanentno sã tam òsedlëlë. [[Òbrôzk:20190626 Harbor 0308 (48480740237).jpg|lewo|mały|[[Sermiligaaq]], jedna òd wicy jak 60 òsadów na Grenlandie]] Czej w 1814 rokù Duńskô a Norweskô sã rozdzelëłë, Grenlandiô òsta przekôzónô duńsczi kòrónie. Kònstitucjô Duńsczi z 1953 rokù skùńczëła z kòlonijnym sztatusã Grenlandie, włączającë jã dëcht do duńsczégò państwa. W referendum w sprawie samòrządnoscë Grenlandie z 1978 rokù Daniô zagwësniła Grenlandie aùtonomiã. W referendum z 2008 rokù Grenlandczicë zawelowelë za przeniesenim dzéla kómpetencjów z duńsczégò na grenlandzczi parlament.<ref name="Greenland In Figures 2012">''Greenland in Figures 2012''. Grønlands Statistik. ISBN&nbsp;<bdi>978-87-986787-6-2</bdi>. ISSN&nbsp;1602-5709.</ref> Dzysdnia duńskô wëszëzna zachòwùje kòntrolã nad òbëwatelstwã, mònetarną pòlitiką, bezpiekã a bùtnowima sprawama. Grenlandiô je òsoblëwie wôżnô strategiczno dlô Duńsczi, NATO a ÙE przez wzgląd na bòkadosc mineralnëch sërowinów zataconëch na òstrowie pòd wiôrsztą pòmale topniejącégò (za sprawą zmianów klimatu) lodu. Òd 2025 rokù [[Zjednóné Kraje Americzi]] zaczãłë grozëc aneksją Grenlandie, co wëwòłało [[Grenlandzczi krizys|krizys]]. Wikszosc mieszkańców Grenlandie to [[Inujicë]].<ref>Mcghee, Robert (3.04.2015 r.) [http://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/thule-culture/ "Thule Culture"]. ''Canadian Encyclopedia''. Historica Canada. [https://web.archive.org/web/20151120045928/http://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/thule-culture/ Zarchiw]. 20.11.2015 r. </ref> Pòpùlacjô je skùpionô przédno na zudwestowim sztrądze, na co cësk mają klimaticzné a geògraficzné dzejniczi – néga wëspë je rzôdkò zamieszkónô. Grenlandiô je spòlëznowò progresywnô, tak jak i metropòlitalnô Duńskô; edukacjô a służba zdrowiégò są darmôk, a prawa LGBT+ na Grenlandie słëchają jednym òd nôszerszich na swiece. 67% sztrómù pòchôdô z òdnôwialny energie, przédno wòdny energie.<ref>[https://nukissiorfiit.gl/da/Produkter/Vedvarende-energi "Vedvarende energi"]. Nukissiorfiit. [https://web.archive.org/web/20240610113257/https://nukissiorfiit.gl/da/Produkter/Vedvarende-energi Zarchiw]. 10.06.2024 r. </ref> == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Grenlandiô| ]] 5ipy1rsst12gldnywh99zo7khf17x3y 208660 208655 2026-07-19T00:10:08Z Iketsi 3254 {{jãz.|da}}; {{jãz.|ka}} 208660 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò |gwôsné miono = Kalaallit Nunaat |miono = Grenlandiô |miono-genitiw = Grenlandie |fana = Flag of Greenland.svg |herb = Coat of arms of Greenland.svg |na karce = LocationGreenland.svg |mòtto = |jãzëk = grenlandzczi |stolëca = Nuuk |fòrma państwa = [[mònarchiô]] |wiéchrzëzna = 2.166.086 |procent-wòdë = 81.7 |lëdztwò = 55.877 |rok = 2018 |dëtk = duńskô kòróna | kòd dëtka = DKK |czasowô cona = +0 do +4 |swiãto = [[21 czerwińca]] |himn = Nunarput utoqqarsuanngoravit |- = - |kòd = GL, GRL |Internet = .gl |telefón = 299|Mònarcha=Fridrik X|Premiéra=Jens-Frederik Nielsen|Prezydeńt= }} '''Grenlandiô''' ({{jãz.|ka}} ''Kalaallit Nunaat'' &#x5B;kalaːɬːitnʉnaːt&#x5D;, {{jãz.|da}} ''Grønland'' &#x5B;ˈkʁɶnˌlænˀ&#x5D;) – [[Aùtonomicznô administracyjnô jednostka|aùtonomiczné teritorium]] [[Królestwò Duńsczi|Królestwa Duńsczi]]<ref>''[https://denmark.dk/people-and-culture/greenland "Greenland: The world's largest island"].'' Minysterstwò Bùtnowëch Sprawów Duńsczi. [https://web.archive.org/web/20231220232126/https://denmark.dk/people-and-culture/greenland Zarchiw]. 20.12.2023. </ref><ref>[https://ec.europa.eu/europeaid/countries/greenland_en "Greenland".] ''International Cooperation and Development''. Eùropejskô Kòmisjô, 3.06.2013 r. [https://web.archive.org/web/20140916135422/https://ec.europa.eu/europeaid/countries/greenland_en Zarchiw]. 16.09.2014 r. </ref> a nôwikszi òd trzech partów (dwa pòòstałé partë to włôscëwô [[Duńskô]] a [[Farersczé Òstrowë]]) królestwa pòd wzglãdã pòwiérzchnie. Òbëwatele Grenlandie są òbëwatelama Duńsczi. Są tej òbëwatelama [[Eùropejskô Ùniô|Eùropejsczi Ùnie]], nimò że sama Grenlandiô nie je dzélã EÙ. Je to nôwikszi òstrów swiata ë leżi midzë [[Arkticzny Òcean|Arkticznym]] a [[Atlanticczi Òcean|Atlanticczim Òceanã]], na pòrénk òd Kanadijsczégò Arkticznégò Archipelagù. Na distansu 1,2 kilometra dzeli grańcã na [[Hans (òstrów)|òstrowie Hans]] z Kanadą. Stolëcą a nôwikszim gardã Grenlandie je Nuùk<ref name="worldfactbook">[https://web.archive.org/web/20210109162939/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/greenland/ "Greenland"]. ''The World Factbook''. CIA. [https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/greenland/ Zarchiw]. 9.01.2021 r.</ref>. [[Kaffeklubben (òstrów)|Òstrów Kaffeklubben]] niedalek nordowégò sztrądu je nôbarżi wësenionym na nordã pónktã sëchégò lądu. Pòd wzglãdã gòspòdarczi, Grenlandiô je ùzależnionô òd òpatrzeniô a domòcë z Duńsczi, chtërno wënosëło strzédno 5,4 miliarda kòrónów (€724 million) roczno w cządze 2019–2023, skłôdającë sã na wicy jak 20% [[Krajewi produkt brutto|KPB]] ne teritorium<ref>[https://www.financialmirror.com/2025/01/20/pressure-on-greenland-for-more-danish-aid-u-s-presence/ "Pressure on Greenland for more Danish aid, U.S. presence"]. ''Financial Mirror''. 20.01.2025 r. Przëstãp z 13.01.2026 r.</ref>. Grenlandiô geògraficzno leżi w Nordowi Americe, bëła ale pòliticzno a kùlturowò sparłãczonô z [[Norweskô|Królestwã Norwesczi]] òd 986 do wczasnégò XV stalatégò. Òd XVIII wiekù, pò pòwstanim pòspólnégò [[Królestwò Duńsczi a Norwesczi|Królestwa Duńsczi ë Norwesczi]] a założenim sedlëszcza Nuùk, Grenlandiô zaczã bëc parłãczonô z Duńską.<ref name="Brown2000">Brown, Dale Mackenzie (28.02.2000 r.) [https://web.archive.org/web/20110111090459/http://www.archaeology.org/online/features/greenland/ "The Fate of Greenland's Vikings"]. ''Archaeology''. Archaeological Institute of America. [https://archive.archaeology.org/online/features/greenland/ Zarchiw]. 11.01.2011 r.</ref> Grenlandiô bëła cządowò zamieszkiwónô conômni przez òstatné 4500 lat przez arkticzné lëdë, jaczich przódkòwie migrowelë tam z terenów dzysdniowi Kanadë<ref name="natmus">[https://web.archive.org/web/20131207035806/http://natmus.dk/forsknings-og-formidlingsafdelingen/etnografisk-samling/sila-arctic-centre/prehistory-of-greenland/saqqaq/ "Saqqaq-kulturen kronologi"]. Nôrodné Mùzeùm Duńsczi. [http://natmus.dk/forsknings-og-formidlingsafdelingen/etnografisk-samling/sila-arctic-centre/prehistory-of-greenland/saqqaq/ Zarchiw]. 7.12.2013 r.</ref><ref>Saillard J, Forster P, Lynnerup N, Bandelt HJ, Nørby S (2000). "mtDNA variation among Greenland Eskimos: the edge of the Beringian expansion". ''American Journal of Human Genetics''. '''67'''(3): 718–26. doi:10.1086/303038. ISSN&nbsp;0002-9297. PMC&nbsp;1287530. PMID&nbsp;10924403.</ref>. Norwesczi Wikingòwie zasedlëlë niezamieszkóny pôłniowi dzél Grenlandie w X wiekù (pò zasedlenim [[Islandiô|Islandie]]), a jichny òtrokòwie żëlë na òstrowie jaż do kùńca XV stalatégò. Prawie w tim czasu [[Pòrtugaliô|Pòrtugalczicë]] próbòwelë nalezc nordowi tur do [[Azjô|Azje]], co doprowadzëło do pòwstaniô nôwczasniészich kôrtów sztrądu òstrowù. W XVII wiekù, duńskò-norwesczi òdkriwcë zôs doprzëszlë do Grenlandie, dze doznalë sã, co jich dôwné sedlëszcza òpùstoszałë a znowa permanentno sã tam òsedlëlë. [[Òbrôzk:20190626 Harbor 0308 (48480740237).jpg|lewo|mały|[[Sermiligaaq]], jedna òd wicy jak 60 òsadów na Grenlandie]] Czej w 1814 rokù Duńskô a Norweskô sã rozdzelëłë, Grenlandiô òsta przekôzónô duńsczi kòrónie. Kònstitucjô Duńsczi z 1953 rokù skùńczëła z kòlonijnym sztatusã Grenlandie, włączającë jã dëcht do duńsczégò państwa. W referendum w sprawie samòrządnoscë Grenlandie z 1978 rokù Daniô zagwësniła Grenlandie aùtonomiã. W referendum z 2008 rokù Grenlandczicë zawelowelë za przeniesenim dzéla kómpetencjów z duńsczégò na grenlandzczi parlament.<ref name="Greenland In Figures 2012">''Greenland in Figures 2012''. Grønlands Statistik. ISBN&nbsp;<bdi>978-87-986787-6-2</bdi>. ISSN&nbsp;1602-5709.</ref> Dzysdnia duńskô wëszëzna zachòwùje kòntrolã nad òbëwatelstwã, mònetarną pòlitiką, bezpiekã a bùtnowima sprawama. Grenlandiô je òsoblëwie wôżnô strategiczno dlô Duńsczi, NATO a ÙE przez wzgląd na bòkadosc mineralnëch sërowinów zataconëch na òstrowie pòd wiôrsztą pòmale topniejącégò (za sprawą zmianów klimatu) lodu. Òd 2025 rokù [[Zjednóné Kraje Americzi]] zaczãłë grozëc aneksją Grenlandie, co wëwòłało [[Grenlandzczi krizys|krizys]]. Wikszosc mieszkańców Grenlandie to [[Inujicë]].<ref>Mcghee, Robert (3.04.2015 r.) [http://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/thule-culture/ "Thule Culture"]. ''Canadian Encyclopedia''. Historica Canada. [https://web.archive.org/web/20151120045928/http://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/thule-culture/ Zarchiw]. 20.11.2015 r. </ref> Pòpùlacjô je skùpionô przédno na zudwestowim sztrądze, na co cësk mają klimaticzné a geògraficzné dzejniczi – néga wëspë je rzôdkò zamieszkónô. Grenlandiô je spòlëznowò progresywnô, tak jak i metropòlitalnô Duńskô; edukacjô a służba zdrowiégò są darmôk, a prawa LGBT+ na Grenlandie słëchają jednym òd nôszerszich na swiece. 67% sztrómù pòchôdô z òdnôwialny energie, przédno wòdny energie.<ref>[https://nukissiorfiit.gl/da/Produkter/Vedvarende-energi "Vedvarende energi"]. Nukissiorfiit. [https://web.archive.org/web/20240610113257/https://nukissiorfiit.gl/da/Produkter/Vedvarende-energi Zarchiw]. 10.06.2024 r. </ref> == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Grenlandiô| ]] graj6xrevuv0fx0bynk2ec9oo0huens 208661 208660 2026-07-19T00:10:40Z Iketsi 3254 kl 208661 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò |gwôsné miono = Kalaallit Nunaat |miono = Grenlandiô |miono-genitiw = Grenlandie |fana = Flag of Greenland.svg |herb = Coat of arms of Greenland.svg |na karce = LocationGreenland.svg |mòtto = |jãzëk = grenlandzczi |stolëca = Nuuk |fòrma państwa = [[mònarchiô]] |wiéchrzëzna = 2.166.086 |procent-wòdë = 81.7 |lëdztwò = 55.877 |rok = 2018 |dëtk = duńskô kòróna | kòd dëtka = DKK |czasowô cona = +0 do +4 |swiãto = [[21 czerwińca]] |himn = Nunarput utoqqarsuanngoravit |- = - |kòd = GL, GRL |Internet = .gl |telefón = 299|Mònarcha=Fridrik X|Premiéra=Jens-Frederik Nielsen|Prezydeńt= }} '''Grenlandiô''' ({{jãz.|kl}} ''Kalaallit Nunaat'' &#x5B;kalaːɬːitnʉnaːt&#x5D;, {{jãz.|da}} ''Grønland'' &#x5B;ˈkʁɶnˌlænˀ&#x5D;) – [[Aùtonomicznô administracyjnô jednostka|aùtonomiczné teritorium]] [[Królestwò Duńsczi|Królestwa Duńsczi]]<ref>''[https://denmark.dk/people-and-culture/greenland "Greenland: The world's largest island"].'' Minysterstwò Bùtnowëch Sprawów Duńsczi. [https://web.archive.org/web/20231220232126/https://denmark.dk/people-and-culture/greenland Zarchiw]. 20.12.2023. </ref><ref>[https://ec.europa.eu/europeaid/countries/greenland_en "Greenland".] ''International Cooperation and Development''. Eùropejskô Kòmisjô, 3.06.2013 r. [https://web.archive.org/web/20140916135422/https://ec.europa.eu/europeaid/countries/greenland_en Zarchiw]. 16.09.2014 r. </ref> a nôwikszi òd trzech partów (dwa pòòstałé partë to włôscëwô [[Duńskô]] a [[Farersczé Òstrowë]]) królestwa pòd wzglãdã pòwiérzchnie. Òbëwatele Grenlandie są òbëwatelama Duńsczi. Są tej òbëwatelama [[Eùropejskô Ùniô|Eùropejsczi Ùnie]], nimò że sama Grenlandiô nie je dzélã EÙ. Je to nôwikszi òstrów swiata ë leżi midzë [[Arkticzny Òcean|Arkticznym]] a [[Atlanticczi Òcean|Atlanticczim Òceanã]], na pòrénk òd Kanadijsczégò Arkticznégò Archipelagù. Na distansu 1,2 kilometra dzeli grańcã na [[Hans (òstrów)|òstrowie Hans]] z Kanadą. Stolëcą a nôwikszim gardã Grenlandie je Nuùk<ref name="worldfactbook">[https://web.archive.org/web/20210109162939/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/greenland/ "Greenland"]. ''The World Factbook''. CIA. [https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/greenland/ Zarchiw]. 9.01.2021 r.</ref>. [[Kaffeklubben (òstrów)|Òstrów Kaffeklubben]] niedalek nordowégò sztrądu je nôbarżi wësenionym na nordã pónktã sëchégò lądu. Pòd wzglãdã gòspòdarczi, Grenlandiô je ùzależnionô òd òpatrzeniô a domòcë z Duńsczi, chtërno wënosëło strzédno 5,4 miliarda kòrónów (€724 million) roczno w cządze 2019–2023, skłôdającë sã na wicy jak 20% [[Krajewi produkt brutto|KPB]] ne teritorium<ref>[https://www.financialmirror.com/2025/01/20/pressure-on-greenland-for-more-danish-aid-u-s-presence/ "Pressure on Greenland for more Danish aid, U.S. presence"]. ''Financial Mirror''. 20.01.2025 r. Przëstãp z 13.01.2026 r.</ref>. Grenlandiô geògraficzno leżi w Nordowi Americe, bëła ale pòliticzno a kùlturowò sparłãczonô z [[Norweskô|Królestwã Norwesczi]] òd 986 do wczasnégò XV stalatégò. Òd XVIII wiekù, pò pòwstanim pòspólnégò [[Królestwò Duńsczi a Norwesczi|Królestwa Duńsczi ë Norwesczi]] a założenim sedlëszcza Nuùk, Grenlandiô zaczã bëc parłãczonô z Duńską.<ref name="Brown2000">Brown, Dale Mackenzie (28.02.2000 r.) [https://web.archive.org/web/20110111090459/http://www.archaeology.org/online/features/greenland/ "The Fate of Greenland's Vikings"]. ''Archaeology''. Archaeological Institute of America. [https://archive.archaeology.org/online/features/greenland/ Zarchiw]. 11.01.2011 r.</ref> Grenlandiô bëła cządowò zamieszkiwónô conômni przez òstatné 4500 lat przez arkticzné lëdë, jaczich przódkòwie migrowelë tam z terenów dzysdniowi Kanadë<ref name="natmus">[https://web.archive.org/web/20131207035806/http://natmus.dk/forsknings-og-formidlingsafdelingen/etnografisk-samling/sila-arctic-centre/prehistory-of-greenland/saqqaq/ "Saqqaq-kulturen kronologi"]. Nôrodné Mùzeùm Duńsczi. [http://natmus.dk/forsknings-og-formidlingsafdelingen/etnografisk-samling/sila-arctic-centre/prehistory-of-greenland/saqqaq/ Zarchiw]. 7.12.2013 r.</ref><ref>Saillard J, Forster P, Lynnerup N, Bandelt HJ, Nørby S (2000). "mtDNA variation among Greenland Eskimos: the edge of the Beringian expansion". ''American Journal of Human Genetics''. '''67'''(3): 718–26. doi:10.1086/303038. ISSN&nbsp;0002-9297. PMC&nbsp;1287530. PMID&nbsp;10924403.</ref>. Norwesczi Wikingòwie zasedlëlë niezamieszkóny pôłniowi dzél Grenlandie w X wiekù (pò zasedlenim [[Islandiô|Islandie]]), a jichny òtrokòwie żëlë na òstrowie jaż do kùńca XV stalatégò. Prawie w tim czasu [[Pòrtugaliô|Pòrtugalczicë]] próbòwelë nalezc nordowi tur do [[Azjô|Azje]], co doprowadzëło do pòwstaniô nôwczasniészich kôrtów sztrądu òstrowù. W XVII wiekù, duńskò-norwesczi òdkriwcë zôs doprzëszlë do Grenlandie, dze doznalë sã, co jich dôwné sedlëszcza òpùstoszałë a znowa permanentno sã tam òsedlëlë. [[Òbrôzk:20190626 Harbor 0308 (48480740237).jpg|lewo|mały|[[Sermiligaaq]], jedna òd wicy jak 60 òsadów na Grenlandie]] Czej w 1814 rokù Duńskô a Norweskô sã rozdzelëłë, Grenlandiô òsta przekôzónô duńsczi kòrónie. Kònstitucjô Duńsczi z 1953 rokù skùńczëła z kòlonijnym sztatusã Grenlandie, włączającë jã dëcht do duńsczégò państwa. W referendum w sprawie samòrządnoscë Grenlandie z 1978 rokù Daniô zagwësniła Grenlandie aùtonomiã. W referendum z 2008 rokù Grenlandczicë zawelowelë za przeniesenim dzéla kómpetencjów z duńsczégò na grenlandzczi parlament.<ref name="Greenland In Figures 2012">''Greenland in Figures 2012''. Grønlands Statistik. ISBN&nbsp;<bdi>978-87-986787-6-2</bdi>. ISSN&nbsp;1602-5709.</ref> Dzysdnia duńskô wëszëzna zachòwùje kòntrolã nad òbëwatelstwã, mònetarną pòlitiką, bezpiekã a bùtnowima sprawama. Grenlandiô je òsoblëwie wôżnô strategiczno dlô Duńsczi, NATO a ÙE przez wzgląd na bòkadosc mineralnëch sërowinów zataconëch na òstrowie pòd wiôrsztą pòmale topniejącégò (za sprawą zmianów klimatu) lodu. Òd 2025 rokù [[Zjednóné Kraje Americzi]] zaczãłë grozëc aneksją Grenlandie, co wëwòłało [[Grenlandzczi krizys|krizys]]. Wikszosc mieszkańców Grenlandie to [[Inujicë]].<ref>Mcghee, Robert (3.04.2015 r.) [http://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/thule-culture/ "Thule Culture"]. ''Canadian Encyclopedia''. Historica Canada. [https://web.archive.org/web/20151120045928/http://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/thule-culture/ Zarchiw]. 20.11.2015 r. </ref> Pòpùlacjô je skùpionô przédno na zudwestowim sztrądze, na co cësk mają klimaticzné a geògraficzné dzejniczi – néga wëspë je rzôdkò zamieszkónô. Grenlandiô je spòlëznowò progresywnô, tak jak i metropòlitalnô Duńskô; edukacjô a służba zdrowiégò są darmôk, a prawa LGBT+ na Grenlandie słëchają jednym òd nôszerszich na swiece. 67% sztrómù pòchôdô z òdnôwialny energie, przédno wòdny energie.<ref>[https://nukissiorfiit.gl/da/Produkter/Vedvarende-energi "Vedvarende energi"]. Nukissiorfiit. [https://web.archive.org/web/20240610113257/https://nukissiorfiit.gl/da/Produkter/Vedvarende-energi Zarchiw]. 10.06.2024 r. </ref> == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Grenlandiô| ]] gyk0te4kkism7mbhmdxonjn1gqm8g2e 0 11690 208763 195129 2026-07-19T01:05:52Z Iketsi 3254 ' '→' '; anielsczi→angelsczi 208763 wikitext text/x-wiki {{Nobel|Nôdgroda=Lëteratura|Rok=2018}} [[Òbrôzk:MJK32708_Olga_Tokarczuk_(Pokot,_Berlinale_2017).jpg|mały|Òlga Tokarczuk na ''Berlinale'' w Berlenie w 2017 rokù.]] '''Òlga Tokarczuk''' (fùl miono pò pòlskù ''Olga Nawoja Tokarczuk'', ùr. [[29 stëcznika]] [[1962]] rokù w Sulechowie) – pòlskô runitka, noblëstka, eseistka, pòétka, dzejôrka spoldeczna i kulturna. W [[2019]] rokù dobëła lëteracką [[Nôdgroda_Nobla|Nôdgrodã Nobla]] za rok [[2018]]<ref>The Nobel Prize in Literature 2018 [https://www.nobelprize.org/prizes/literature/2018/summary/]</ref>. Dobëła téż nôdgrodë jakò Man Booker International Prize, Nôdgrodã Vilenica, pòlsczie nôdgrodë Nike, nôdgrodã Polcul Foundation, midzënôrodna Nôdgrodã Mostu gardów Görlitz i Zgorzelc, nôdgrodã Fundacëji Koścëlsczich, nôdgrodë Paszportë Pòliticzi, Strzébni Medal Gloria Artis, Dólnoszląsczą Nôdgrodã Kulturalną „Silesia” i jinë. Dokôzë Oldżi Tokarczuk òstëłë dolmaczoné na 37 jãzëków, w tem na angelsczi, miemiecczi, arabsczi, chińsczi, hindi, hiszpańsczi, japońsczi, persczi, pòrtugalsczi, rusczi i jin. Òlga Tokarczuk òstała téż honorną òbëwatelką gardów [[Wrocław]], Nowô Ruda i Bardo, jakò téż òstała wëróżnieną dla gardu Wałbrzëcha, [[Dólnoszląsczé_wòjewództwò|dólnoszląsczego wòjewództwa]] i kłodzcziego krézu za ji kulturalné i spoldeczné dzejôrstwo. == Ùsôdztwò == (òrginalne title pò pòlskù) * [[1989]]: Miasto w lustrach (Gard w zdrzadłech) * [[1993]]: Podróż ludzi Księgi (Réza lëdzów Knédżi) * [[1995]]: E.E. * [[1996]]: Prawiek i inne czasy (Prastalece i jinë cząde) * [[1997]]: Szafa * [[1998]]: Dom dzienny, dom nocny (Dzenowi dodóma, nocni dodóma) * [[2000]]: Opowieści wigilijne (Wilëjné òpòwiescé) * [[2001]]: Lalka i perła (Pùpa i perła) * [[2001]]: Gra na wielu bębenkach (Gra na czile bãbniczkach) * [[2004]]: Ostatnie historie (Slédné historëje) * [[2006]]: Anna In w grobowcach świata (Anna Jin w grobnicach swiata) * [[2007]]: Bieguni (Biegunë) * [[2009]]: Prowadź swój pług przez kości umarłych (Przecygni swòji płëg bez gnati ùmarłëch) * [[2012]]: Moment niedźwiedzia – eseje (Moment miedwłédzia) * [[2014]]: Księgi Jakubowe (Jakùbowé Knédżi) * [[2017]]: Zgubiona dusza * [[2018]]: Opowiadania bizarne (Bizarné òpòwiôstczi) * [[2018]]: Profesor Andrews w Warszawie. Wyspa (Profesor Andrews w Warszawie. Òstrów) == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} [[Kategòrëjô:Pisarze]] oji02bcqpmdb1wu89x2frpal64tk12m 0 11691 208702 200882 2026-07-19T00:44:27Z Iketsi 3254 angelsczi 208702 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò |gwôsné miono = Zambia |miono = Zambiô |miono-genitiw = Zambie |fana = Flag of Zambia.svg |herb = Coat_of_arms_of_Zambia.svg |na karce = LocationZambia.svg |mòtto = One Zambia, One Nation<br>(Jednô Zambiô, Jedén Nôród) |jãzëk = angelsczi, bemba, nyanja, tonga, lozi |stolëca = Lusaka |fòrma państwa = repùblika |wiéchrzëzna = 752 618 |procent-wòdë = |lëdztwò =20,799,116<ref>[https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/zambia/#people-and-society Zambia] The World Factbook</ref> | rok = 2024 |dëtk = Zambijsko kwacha | kòd dëtka = ZMW |czasowô cona = +2 |swiãto = |himn = Stand and Sing of Zambia, Proud and Free |kòd = ZM |Internet = .zm |telefón = +260|Prezydeńt=Hakainde Hichilema }} '''Zambiô''' – państwò w pòłniowi Africe. Stolëca i nôwikszi gard to je [[Lusaka]]. W Zambie są stolemné kataraktë i wodospadë Mosi-o-Tunya (Wiktoriô) na rzece Zambezi. == Galeriô == <gallery mode="packed" caption="Galeriô Zambie"> Òbrôzk:Cataratas_Victoria,_Zambia-Zimbabue,_2018-07-27,_DD_64-69_PAN.jpg|Kataraktë Mosi-o-Tunya (Wiktoriô) Òbrôzk:Cataratas_Victoria,_Zambia-Zimbabue,_2018-07-27,_DD_05.jpg|Kataraktë Mosi-o-Tunya (Wiktoriô) Òbrôzk:African_woman_Mukuni_village_Zambia.jpg|Zambijskô białka Òbrôzk:Barbet-zambian.jpg|Zambijsczi ''libius'' Òbrôzk:Zambia_National_Assembly_Building.jpg|Zambijsczi parlament Òbrôzk:Nalikwanda.jpg|Swiãto Kumboka lëdu Lozi Òbrôzk:Big_Tree_Natl_Mont_Kabwe.JPG|Stolemnô [[figa]] Òbrôzk:Bangweulu_Swamps.jpg|Bagna Bangweulu </gallery> == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Afrika}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Afrika]] paxpsuqdoxeb0zbugpxxkulq2tea0f1 0 11693 208698 200770 2026-07-19T00:43:05Z Iketsi 3254 anielsczi→angelsczi; ' – to je '→' – ' 208698 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò |gwôsné miono = Ningizimu Afrika<br>Umzantsi Afrika<br>Suid-Afrika |miono = Pôłniowô Afrika |miono-genitiw = Pôłniowi Africzi |fana = Flag of South Africa.svg |herb = Coat of arms of South Africa (heraldic).svg |na karce = LocationSouthAfrica.svg |mòtto = ǃke e꞉ ǀxarra ǁke (ǀXam) <br> "Unity in Diversity" |jãzëk = [[Jazëk zulu|Zulu]], [[jazëk xhosa|xhosa]], xesotho, tambesi, swazi, [[afrikaans]], angelsczi i jin. |stolëca = Cape Town |fòrma państwa = repùblika |wiéchrzëzna = 1,2 mln |procent-wòdë = |lëdztwò = | rok = 2018 |dëtk = Pôłniowòafrikańsczi rand | kòd dëtka = ZAR |czasowô cona = +2 |swiãto = |himn = National anthem of South Africa |kòd = ZA |Internet = .za |telefón = 27|Prezydeńt=Cyril Ramaphosa }} '''Pôłniowô Afrika''' abò '''RPA''', ''Repùblika Pôłniowi Africzi'' (''zulu: Ningizimu Afrika; xhosa: Umzantsi Afrika; afrikaans: Suid-Afrika; angelsczi: South Africa'') – duże, wielonôrodne państwò na nôbarżi pôłniowim ùbrzégu [[Afrika|Africzi]], i grańczë z Jindijsczim Oceanã i pôłniowoatlanticczim Oceanã. RPA ma dzys miono "Tãczôwi Nôrod", bo tu baro wiele różno-narodnich lëdow afrikańsczich jako stolemné lëdze Zulu i Xhosa, i wiele jazëkow, z chtërnëch nôrodne to zulu, xhosa, afrikaans, sotho, tswana, tsonga, swazi, venda, ndebele i angelsczi. Nôwikszi gard to [[Johannesburg]]. RPA mô dzys 3 stolëce: [[Cape Town]], dze je parliment, [[Bloomfontain]], dze je nôwëższi sąd i [[Pretoria]], dze je rząd. Nederlandzczé kupcë ùsôdzelë tu kolonijë Fort Goede Hoop i Kaapstad (dzys Cape Good Hope i Cape Town) i z jich nederlandzczégò jãzëka powstôł afrikaans. <gallery mode="packed" caption="Galeriô Pôłniowi Africzi"> Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg|Nelson Mandela, pierszi czôrny prezydent RPA Table_Mountain_-_South_Africa_(2418536788).jpg|Stołowô Gora i Cape Town Archbishop-Tutu-medium.jpg|Desmond Tutu </gallery> <gallery mode="packed"> Zoulous_(Shakaland).jpg|Lëdze Zulu Sagittarius_serpentarius_-Tsavo_East_National_Park,_Kenya_-flying-8.jpg|Nôrodni ptôch sekretôrz </gallery> <gallery mode="packed"> Watching_South_Africa_&_Mexico_match_at_World_Cup_2010-06-11_in_Soweto_7.jpg|FIFA 2010 w Soweto Boulders_Beach_2019_2.jpg|Afrikańscze pingwinë </gallery> <gallery mode="packed"> Cape_Town_Bo-Kaap_city_street.jpg|Cape Malay Bo-Kaap 55075_Albert_Lutuli.jpg|Albert Lutuli </gallery> == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Afrika}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Afrika]] mdsy5u8au8ws0v8dkg276x7v3nqx2hw 0 11697 208766 204474 2026-07-19T01:06:41Z Iketsi 3254 Anielsczi→Angelsczi; anielsczi→angelsczi; [[Łacyńsczi jãzëk|łac]].→{{jãz.|la}}; Kolumbiô→Kòlumbiô 208766 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Capivara(Hydrochoerus_hydrochaeris).jpg|mały|Kapibara (''Hydrochoerus hydrochaeris''), òna z dzecma]] '''Kapibara''' ([[Guarańsczi jãzëk|guarani]]: ''Kapiÿva'', {{jãz.|la}} ''Hydrochoerus hydrochaeris'') – zort [[Cëcónë|sysków]] z [[Rodzëzna (biologiô)|pòdrodzëznë]] [[Kapibôrë|kapibôr]] (Hydrochoerinae) w òbrãbie rodzëznë kawiowatëch (Caviidae). Nôwikszi grëzôk z rodzëznë kawiowatëch, ''Caviidae'', mòże ważëc do 65 kg. Òna żëje w [[Pôłniowô_Amerika|Pôłniowi Americe]] i żëwi sã roscënama. == Geògraficzné rozplacowanié == Zort òbjimô gatënczi wëstãpùjącé we [[Westrzédnô Amerika|Westrzédny]] ([[Panama]]) i [[Pôłniowô Amerika|Pôłniowi Americe]] ([[Kòlumbiô]], [[Wenezuelskô|Wenezuela]], [[Gujana|Gùjana]], [[Brazylskô|Brazyliô]], [[Ekwador]], [[Perú|Peru]], [[Bòliwiô]], [[Paragwaj]], [[Argentina]] i [[Ùrugwaj]])<ref>C.J. Burgin, D.E. Wilson, R.A. Mittermeier, A.B. Rylands, T.E. Lacher & W. Sechrest: [https://lynxnaturebooks.com/product/illustrated-checklist-of-the-mammals-of-the-world/ ''Illustrated Checklist of the Mammals of the World''] (kasz. ''Zòbrôzkòwónô lësta sysków swiata''). 1. part: Monotremata to Rodentia. Barcelona: Lynx Edicions, 2020, s. 552. [[:pl:Specjalna:Książki/9788416728343|ISBN 978-84-16728-34-3]]. (angelsczi).</ref><ref name=":0">T. Lacher, Jr: Family Caviidae (Cavies, Capybaras and Maras). W: D.E. Wilson, T.E. Lacher, Jr & R.A. Mittermeier: [[Handbook of the Mammals of the World|''Handbook of the Mammals of the World'']] ([[Kaszëbsczi jãzëk|kasz]]. ''Ùczbòwnik sysków swiata''). 6. part: Lagomorphs and Rodents I. Barcelona: Lynx Edicions, 2016, s. 436–437. [[:pl:Specjalna:Książki/9788494189234|ISBN 978-84-941892-3-4]]. ([[Angelsczi jãzëk|angelsczi]]).</ref><ref>D.E. Wilson & D.M. Reeder (red.): [https://www.departments.bucknell.edu/biology/resources/msw3/browse.asp?s=y&id=13400217 ''Hydrochoeris'']. [w:] ''Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference'' (Wëd. 3) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. [przëstãp 2026-07-05].</ref>. == Mòrfòlogiô == Dłużawa cała (bez ògòna) 1025–1340 mm, dłużawa ògòna 10–20 mm, dłużawa slédny stopë 200–250 mm, dłużawa ùcha 60–70 mm; masa cała 35–65 kg<ref name=":0" />. == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Capibara 1.jpg|Kapibarë jedzącé trôwã Òbrôzk:2007_11_21_02_sCaplinSwimming.jpg|Płiwającô kapibara </gallery> == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Grëzôczi]] n5vephgb1d2w6d3otgfnit7hx8iivsq 0 11738 208764 203402 2026-07-19T01:06:08Z Iketsi 3254 anielsczi→angelsczi; [[Pòlsczi jãzëk|pòl]].→{{jãz.|pl}}; (pòl.)→({{jãz.|pl}}) 208764 wikitext text/x-wiki {{Deszewny infobox|mióno=Róman Malek|òryginalné mióno=Roman Malek|data nôrôdzenégò=[[3 rujana]] [[1951]]|môl nôrôdzenégò=[[Bëtowò]]|data smiercë=[[29 lëstopadnika]] [[2019]]|môl smiercë=Grëdządz|wëznanié=[[Katolëcëzna]]|kòscół=[[Łacyńsczi Kòscół|rzymskòkatolëcczi]]|prezbitérat=1976|miono=Róman Malek|òriginalné miono=Roman Malek|data nôrodzeniégò=[[3 rujana]] [[1951]]|môl nôrodzeniégò=Bëtowò}} '''Róman Malek''' ({{jãz.|pl}} ''Roman Malek'', ùr. [[3 rujana]] 1951 rokù w [[Bëtowò|Bëtowie]], ùm. [[29 lëstopadnika]] 2019 rokù w [[Grëdządz]]u<ref>[https://www.ekai.pl/zmarl-ks-prof-r-malek-svd-znawca-kosciola-w-chinach/ ''Ùmarł ks. prof. R. Malek SVD – znajôrz Kòscoła w Chinach'']. ekai.pl. [przëstãp 2026-05-13]. ({{jãz.|pl}}).</ref>) – pòlsczi ksądz ze Zgromadzeniô Bòżégò Słowa ([[werbistë]]), sinològ, nôczelny redaktór nôùkòwégò cząstnika ''Monumenta Serica – Journal of Oriental Studies'' ë direktór sinolòdżicznégò jinstitutu [[Monumenta Serica]] w Sankt Augustin kòl [[Bonn]] w Miemiecczi. W 1976 rokù òbarnił na [[Katolëcczi Lubelsczi Ùniwersytet Jana Pawła II|KUL-u]] magisterską prôcã, a téż w [[Pieniãżno|Pieniãżnie]] przëjął kapłańsczé swiãceniô. W 1984 rokù òbarnił dochtorat na Ùniwersytece w Bonn. Wëkłôdôł pòrówniwôwczé religijonawstwò na Ùniwersytece w Bonn ë w Jinstituce Filozofii ë Teolodżi (Philosophisch-Theologische Hochschule) w Sankt Augustin kòl Bonn. Do 2012 béł wëdôwôrzã ksążkòwëch serii ''Monumenta Serica Monograph Series'' ë ''Collectanea Serica'', a téż redaktorã dwùmiesãcznika ''China heute'' ò dzysdniowi religijny stojiznie w Chinach. Wëdôł wielné ksążkòwé pùblikacje (przédno w miemiecczim ë angelsczim jãzëkù) ò relidżi ë chrzescëjaniznie w Chinach. Pòchòwóny na klôsztorny smãtôrzu w [[Górnô Grùpa|Górny Grùpie]]. == Włôsné robòtë == * ''Das Tao des Himmels. Die religiöse Tradition Chinas'', Herder Freiburg 1996, 226 s., ISBN 3-451-23844-6 * ''Verschmelzung der Horizonte: Mozi und Jesus. Zur Hermeneutik der chinesisch-christlichen Begegnung nach Wu Leichuan (1869–1944)'', Leiden-Boston, Brill 2004, 618 s., ISBN 978-90-04-13864-3 == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://ekai.pl/zmarl-ks-prof-r-malek-svd-znawca-kosciola-w-chinach/ Zmarł ks. prof. R. Malek SVD ...] * [https://www.monumenta-serica.de/monumenta-serica/ starna Jinstitutu ''Monumenta Serica''] {{Kòntrola}} {{SORTUJ: Malek Róman}} [[Kategòrëjô:Kaszëbi]] glvliw6jiqfwk5b9hhcb774ipyizs7t 0 11741 208749 193718 2026-07-19T01:00:10Z Iketsi 3254 kat. 208749 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} [[Òbrôzk:Blanche Krbechek.jpg|mały|Blanche Krbechek]] '''Blanche Krbechek''' (ùr. [[1 rujana]] 1937 rokù w [[Zjednóné Kraje Americzi|Zjednónëch Krajach Americzi]] – ùm. [[11 lëstopadnika]] 2020 rokù) – bëła dzejôrką w stowôrze Kashubian Association of North America, chtërna zajimô sã kaszëbską kùlturą. Je òpublikòwóny tołmaczënk z kaszëbsczégò na angelsczi np. Hieronima Derdowsczégò: ''Kaszubes at Vienna'' (Kaszëbë pod Widnem) ''translated from the Kaszubian by B. Krbechek and'' Stanisław Frymark. Jich je téż m. jin. tołmaczënk na angelsczi [[Anna Łajming|Anë Łajming]] ''Czterolistna koniczyna'' – ''The four leafed clover'' (2011). Òna mùzykòwa i biwała na Kaszëbach, a bëła wëprzédnionô za swòją robòtã np. medalã „Zasłużony Kùlturze Gloria Artis”. == Lëteratura == * Szulist W.: Kaszubi w Ameryce; Szkice i materiały, MPiMK-P Wejherowo 2005, ss. 186 – 187. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://www.kaszubi.pl/aktualnosci/aktualnosc/id/2045 ''Blanche Krbechek''] * [https://zsbrusy.pl/n,gosc-z-minnesoty-w-kaszubskim-lo ''Gość z Minnesoty w Kaszubskim LO''] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} {{SORTUJ:Krbechek Blanche}} [[Kategòrëjô:Zjednóné Kraje Americzi]] [[Kategòrëjô:Tłomôcze]] bgho4hj9i6lrcgnag975ejkif8g74io 0 11787 208679 203228 2026-07-19T00:30:01Z Iketsi 3254 {{jãz.|gmh}}; Anielsczi→Angelsczi 208679 wikitext text/x-wiki '''Bùrméster''' ({{jãz.|gmh}} burc-meister<ref>https://woerterbuchnetz.de/?sigle=Lexer&lemma=burcmeister#0</ref> abò burger-meister) – w wielu krôjach nôważniejszy rangą ùrzãdnik władz môlowych np. [[Gard|gardu]] abò [[Gmina|gminë.]] W Pòlsce bùrméster ({{jãz.|pl}} burmistrz), je ùrzãdnikiem môłich gardów np. Kartuzë, Wejrowò. W wikszich gardach np. Gduńsk, Gdiniô, bùrméster nazywô sã Prezydent<ref>https://www.prawo.pl/samorzad/stanowiska-w-samorzadzie-i-nazwy-jednostek-samorzadowych,95279.html</ref>. W [[Angelsczi jãzëk|angelsczim jãzekù]] ''mayor'' je z {{jãz.|la}} ''maior'', co òznaczô „wikszi” == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Titułë]] dw5ocvbvh05h87fao75eqf0k3b4ubx6 0 11946 208801 199744 2026-07-19T10:11:39Z Terrus38 14026 kòrekta dzéla artikla 208801 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò|gwôsné miono=Republica Moldovenească Nistreană <br>(Република Молдовеняскэ Нистрянэ) <br>Приднестровская Молдавская Республика <br>Придністровська Молдавська Республіка|lëdztwò=469 000|telefón=373|Internet=felënk|kòd=felënk|himn=Мы славим тебя, Приднестровье (Më sławimë Ce, Nadedniestrzé)|swiãto=[[2 séwnika]] ë [[5 gòdnika]]|kòd dëtka=RUP, PRB,|dëtk=nadedniestrzańsczi rubel|rok=2018|procent-wòdë=2,35%|miono=Nadedniestrzé|wiéchrzëzna=4 163 km2|fòrma państwa=repùblika|stolëca=Tiraspòl|jãzëk=[[Mòłdawsczi jãzëk|mòłdawsczi]], [[Rusczi jãzëk|rusczi]], [[Ùkrajińsczi jãzëk|ùkrajińsczi]]|na karce=Transnistria in Europe.svg|herb=Transnistria-coa.svg|fana=Flag of Transnistria (state).svg|miono-genitiw=Nadedniestrzégò|Prezydeńt=Wadim Krasnoselsczi|Premiéra=Aleksandr Rozenberg|Mònarcha=|aùtowi kòd=PMR}} '''Nadedniestrzé''' ([[Rumùńsczi jãzëk|rum./mòłd.]] ''Transnistria''; [[Rusczi jãzëk|rus.]] Приднестровье, trb. ''Pridniestrowie''; [[Ùkrajińsczi jãzëk|ùkr]]. Придністров’я, trb. ''Pridnistrowja''), òficjalno '''Nadedniestrzańskô Mołdawskô Repùblika''' (rum./mòłd. ''Republica Moldovenească Nistreană'' (mòłd. cër. Република Молдовеняскэ Нистрянэ), rus. Приднестровская Молдавская Республика, trb. ''Pridniestrowskaja Mòłdawskaja Riespùblika''; ùkr. Придністровська Молдавська Республіка, trb. ''Pridnistrowska Mòłdawska Respùblika''). De iure aùtonomiczny región w pòrénkòwi [[Mòłdawiô|Mòłdawie]], de facto nieùznôwóné państwò ze stolëcą w Tiraspòlu, na lewim sztrądze [[Dniester|Dniestru]]. Krôj òderwôł sã òd Mołdawie 2 séwnika 1990 rokù, déklarując òstanié w ZSRR. Samòstójnotã zadéklarowało 5 gòdnika tégò rokù. Je ùznônë blós bez [[Abchazja|Abchazjã]] ë [[Półniowa Òsetja|Półniową Òsetjã]], le òne ni są ùznanë przez ÒNZ. Fana Nadedniestrzô pòzbawionô bëła rôdzécczégò céchòwaniô w latach 1990-2000. Òd 2017 rokù rusczié nôrôdné céchë są trôktòwané tak samò jak pòdniéstrowsczié.<ref>https://wyborcza.pl/7,75399,21444578,naddniestrze-bedzie-uzywalo-rosyjskiej-flagi-na-rowni-z-wlasnymi.html</ref> == Demografiô == === Lëdztwò === Demògraficzné datë ticzące Nadedniestrzô są ze spisënków w latach 1989, 2004 ë 2015. W rokù 1989 ni ùwzglãdniono gardu Bender. {| class="wikitable" !Nôródnota !1989 |- | align="center" |Mołdawianié | align="center" |39,9% |- | align="center" |Rusczë | align="center" |25,5% |- | align="center" |Ùkrajińcë | align="center" |28,3% |- | align="center" |Jinsze nôródnotë | align="center" |6,4% |- !Lëdztwò w całoscë !546 400 |} {| class="wikitable" !Nôródnota !2004 |- | align="center" |Mołdawianié | align="center" |31,9% |- | align="center" |Rusczë | align="center" |30,3% |- | align="center" |Ùkrajińcë | align="center" |28,8% |- | align="center" |Bułgarë | align="center" |2% |- | align="center" |Pòlochë | align="center" |2% |- | align="center" |Gagauzë | align="center" |1,5% |- | align="center" |Jinsze nôródnotë | align="center" |3,4% |- !Lëdztwò w całoscë !555 500 |} {| class="wikitable" !Nôródnota !2015 |- | align="center" |Mòłdawiani | align="center" |28,6% |- | align="center" |Ruskòwie | align="center" |29,1% |- | align="center" |Ùkrajińcë | align="center" |22,9% |- | align="center" |Bùłgarzë | align="center" |2,4% |- | align="center" |Gagaùzowie | align="center" |1,1% |- | align="center" |Nadedniestrzani | align="center" |0,2% |- | align="center" |Jinszé nôrodnotë | align="center" |1,9% |- | align="center" |Felënk nôrodnotë | align="center" |14% |- !Lëdztwò w całoscë !475,373 |} Do lat 60 XX w. Mołdawiônë szlachùwali nôwinkszi òdsétk lëdztwa. Reprejé jãzëkòwé ë nôródnotòwé, szparłatnioné przesëlniômë do ZSRR ë téż jindustrializacjô ë jimigracjô z ZSRR zmniészëłë jich lëczbã w òpòzëcjô do Rusjôn ë Ùkrajińców. Nen trend ni zmieniôł sã pò ùpadkłù ZSRR dzë w 1989 Mołdawiôn bëło 40%, le w 2004 ju 32%. Wedle spsënkù z 2015 r. lëdztwò Nadedniestrzô zmôlało ò 80 000 lëdzë ë Rusczë są nôwinkszą nôródnotą (29,1%). === Jãzëczi === Ùrzãdnymi jãzëkami są mołdawsczi (je to môlowi rumùńsczi pisôny cërëlicą), rusczi ë ùkrajińsczi. Rusczi je jãzëczém administracji ë lingua franca. === Religjô === Wedle statystik, 91% lëdzë Nadedniestrza szlachùje do cérkwi prawòsławnéj, a 4% do katolicczégò kòscóła. Katolëcë to przednô norda, dzë mieszkôją Pòlochë. == Sprôwné pòdzélenié == [[Òbrôzk:Naddniestrze-administracja.png|mały|Sprôwné rajony Nadedniestrzô]] Nadedniestrzé je pòdzélone na 7 rajonów (w tim dwa gardowe): # Rajon Kamjankô (złoti) # Rajon Rëbnicô (zeloni) # Rajon Dubasari (czerwioni) # Rajon Grigoriopol (żółti) # Rajon Słobodja (liliewi) # Gard Bender (apfelzynowi) # Gard Tiraspol (jasnozeloni) == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Eùropa}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Eùropa]] mmjrx67jk4dvxro5xjmwwlm9otghdys 0 11952 208609 208350 2026-07-18T19:16:23Z Terrus38 14026 /* Rodzëzna ë żëcé */ lëtrówka 208609 wikitext text/x-wiki {{Pòlitik wiadłokôstka|mióno=Aleksandra Dulkiewicz|òdjimk=Aleksandra Dulkiewicz 2024.jpg|òpisënk òbrôzka=Aleksandra Dulkewicz (2024)|môl nôrôdzenégò=Gduńsk|data nôrôdzenégò=10 lëpińca 1979|nôrôdnota=Pòlôszka|commons=Category:Aleksandra_Dulkiewicz|dzecë=Zofiô|nôdgrodë=[[Òbrôzk:POL_Brązowy_Medal_Za_Zasługi_dla_Policji_BAR.svg|30px]]|status1=Prezydentka Gduńska|1. fónkcjô cząd=òd 17 stëcznika 2019}} '''Aleksandra Mariô Dulkewicz''' ({{jãz.|pl}} ''Aleksandra Maria Dulkiewicz''; ùr. [[10 lëpińca]] 1979 we [[Gduńsk|Gduńskù]]) – pòlskô samòrządzënowô dzejôrka, juristka, w latach 2017-2019 zastãpczëni prezydenta Gduńska, w 2019 pôłniącô fónkcjã prezydenta, òd 2019 [[Prezydentowie Gduńska|prezydentka Gduńska]]. Przënôlégô do pòliticzny stowôrë ''[[Wszëtkò dlô Gduńska|Wszëtkò Dlô Gduńska]]'' ({{jãz.|pl}} ''Wszystko dla Gdańska''). == Żëcopis == === Rodzëzna ë żëcé === Ji starkòwie przëjachelë do Gduńska pò [[II swiatowô wòjna|II swiatowi wòjnie]]. Córka Zbigòrza Dulkewicza ë Izabelë ''de domo'' Łos. Bëła jich pierszą córką, mô téż sostrã Martã. Ji starszi dzejelë w antikòmùnisticzny òpòzycje (Rësznota Młodi Pòlsczi, {{jãz.|pl}} ''Ruch Młodej Polski''), ùtrzëmiwelë kòntaktë m.jin. z Arkadiuszã Rëbicczim, Dariuszã Kòbzejã ë Piotrã Adamòwiczã. W 1994 r. skùńcziła Spòdleczną Szkòłã nr. 50 we Gduńskù, w 1999 r. III Òglowòsztôłcącé Liceùm we Gduńskù, a w 2006 prawò na [[Gduńsczi Ùniwersytet|Gduńsczim Ùniwersytece]]. Mô córkã Zofiã (ùr. 2008). === Pòliticznô aktiwnota === Bëła człónkã rewizjowi kòmisji stowôrë Młodi Kònserwatiscë ({{jãz.|pl}} ''Młodzi Konserwatyści'') ë nôleżniczką [[Kònserwatiwno-Lëdòwô Partiô|Kònserwatiwno-Lëdòwi Partie]] ({{jãz.|pl}} ''Stronnictwo Konserwatywno-Ludowe''). W 1995 brała ùdzél w prezydencczi kampanie Hanë Gronkewicz-Waltz. W 2006 òstała asystentką prezydenta [[Paweł Adamòwicz|Pawła Adamòwicza]]. W latach 2009-2014 robiła w Eùropejsczim Centrum Solidarnoscë (ECS). W 2010 ë 2014 zwëskała mandat rôdcë miasta Gduńska z lëstów [[Òbëwatelskô Platfòrma|Òbëwatelsczi Platfòrmë]] ({{jãz.|pl}} ''Platforma Obywatelska, PO''), a w 2014 òsta przédniczką partijnégò karna rôdców. Òd [[20 strëmiannika]] 2014 do [[14 stëcznika]] 2019 bëła zôstãpczënią prezydenta Gduńska ds. gòspòdarczi pòliticzi. Òb czas samòrządzënowi welacji w 2018 bëła przédniczką welacjòwégò sztabù Pawła Adamòwicza. W ti welacje zwëskała reelekcjã do Radzëznë Gardu Gduńska z lëstów Wszëtkò Dlô Gduńska ({{jãz.|pl}} ''Wszystko dla Gdańska''). [[Òbrôzk:XI International Forum "Europe with a View of the Future". Parliament of Word.jpg|mały|Aleksandra Dulkewicz (2025)]] === Prezydentura === [[14 stëcznika]] 2019 pò zabicym prezydenta Adamòwicza, zaczãła pôłnic òbrzészczi prezydenta Gduńska. [[17 stëcznika]] 2019 bëła namienionô przez wòjewòdã [[Dariusz Drelich|Dariusza Drelicha]] na p.ò. prezydenta. [[22 stëcznika]] 2019 ògłosëła swòjã kandidaturã na prezydenta gardu w przedterminowi welacje [[3 strëmiannika]]. Miała pòpercé PO, [[PSL]], [[Nowoczesna (partiô)|Nowòczasny]] a [[Wiosna (partiô)|Zymkù]] ({{jãz.|pl}} ''Wiosna''). W welowanim dobëła ju w pierszi turze, dostôwającë 139 790 głosów, tj. 82,22%. Òsta zaprzësygłô na ùrząd [[11 strëmiannika]] 2019, jakno pierszô białka na tim stanowiszczu we Gduńskù. W samòrządowëch welacjach w 2024 ùbiégała sã ò reelekcjã, kandidującë z lëstów [[Òbëwatelskô Platfòrma|Òbëwatelsczi Platfòrmë]] (w ramach ùgòdë PO ë stowôrë Wszëtkò Dlô Gduńska). Dobëła welowanié w pierszi turze, dostôwającë 57,95% głosów. Zwëskała wnenczas téż mandat rôdcë gardu, chtërnégò nie òbjimnãła z ùwôdżi na niełączlëwòsc fónkcjów. == Òbaczë téż == * [[Paweł Adamòwicz]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gduńsk]] [[Kategòrëjô:Pòlsczé pòliticzczi]] 6qnoae8emdrhblw2mnjurbw64syta3c 0 12305 208724 207037 2026-07-19T00:49:32Z Iketsi 3254 anielsczi→angelsczi 208724 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò|gwôsné miono=Independent State of Samoa|miono=Samòstójne Państwò Samòa|fana=Flag of Samoa.svg|miono-genitiw=Samòa|herb=Coat of arms of Samoa.svg|mòtto=Samoa is founded on God<br>Samòa je òpiarte na Bògù|na karce=Samoa - Location Map (2013) - WSM - UNOCHA.svg|jãzëk=Samoansczi, [[Angelsczi jãzëk|angelsczi]]|stolëca=Apia|fòrma państwa=mònarchiô|wiéchrzëzna=2,831|rok=2023|lëdztwò=205,500|czasowô cona=+13|swiãto=1 stëcznika|himn=The Banner of Freedom<br>(Stanica wòlnotë) <center>[[Òbrôzk:Samoa Tulaʻi.ogg]]</center>|kòd=WS|Internet=.ws|telefón=+685|dëtk=tala|kòd dëtka=WST|procent-wòdë=|Premiéra=Laʻauli Leuatea Schmidt|Mònarcha=Tuimalealiʻifano Vaʻaletoa Sualauvi II|Prezydeńt=|aùtowi kòd=WS|data ùsôdzenia=1 stëcznika 1962}} '''Samòa''' ('''Samòstójne Państwò Samòa''', {{jãz.|en}} ''Independent State of Samoa'') je państwã na òstrowach [[Spòkójny Òcean|Spòkójnégò Òceanu]]. Stolëcznym gardã je [[Apia]]. == Geògrafiô == === Pòłożenié === Leżi w Pòlinezji, na dwóch wùlkanicznëch òstrowach ë sédmë mniészi òstrowach na [[Spòkójny Òcean|Spòkójnym Òceanã]]<ref name=":1">[https://bluegreenatlas.com/climate/samoa_climate.html The climate of Samoa] Blue Green Atlas</ref>, w zôpadny dzéli archipelagu Samoa. === Wiéchrzëzna === 2,831 km²<ref name=":0">[https://www.bbc.com/news/world-asia-pacific-67766232 Samoa country profile] BBC news [2025-08-20]</ref> === Brzegòwô liniô === 403 km<ref>[https://worldpopulationreview.com/country-rankings/countries-by-coastline#:~:text=Table_title:%20Russia%20Table_content:%20header:%20%7C%20Country%20%7C,402%20%7C%20Country%20Coastline%20(mi):%20249.80%20%7C Countries by coastline] World Population Review</ref><ref>[https://www.worlddata.info/oceania/samoa/index.php Samoa: data and statistics] World data info</ref> === Klimat === Tropikalny, równikowi, mòrsczi, wësoczé cepłoty ë mòkrosc<ref name=":1" />. === Ùsztôłcenié terenu === Wùlkaniczne òstrowë, przédno górë, lasë na 50% wiéchrzëzni<ref>[https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/Samoa-Warunki-naturalne;4575299.html Samoa. Warunki naturalne] Encyklopedia PWN</ref> === Wësokòsc terenu === * nôniższô wësokòsc: 0 (Spòkójny Òcean) * nôwëższi czëp: 1,858 (czëp Mauga Silisili)<ref>[https://peakery.com/region/samoa-mountains/ Samoa mountains] peakery</ref> == Demografiô == [[Òbrôzk:3 Samoan girls making ava 1909.jpg|lewo|mały|Samoańsczé białczi òbczas ceremonie ''Ava'']] === Pòpùlacjô === * wielëna lëdztwa: 220,528<ref>[https://www.worldometers.info/world-population/samoa-population/ Samoa Population <small>(LIVE)</small>] Worldometer</ref>. === Religijné karna === Kòngregacjonaliscë 27%, [[Katolëcczi Kòscół|Katolëcë]] 19%, Mòrmoni 18%, Metodiscë 12%, Kòscołë Bòże 10%, zaòstałe chrzescëjańsczé wëznania ë Bahaici, Mùzułmanie, Hindùiscë, Żëdzë <16%, bezbòżnictwò ok. 1% (2021)<ref>[https://www.state.gov/reports/2022-report-on-international-religious-freedom/samoa/ 2022 Report on International Religious Freedom: Samoa] US Department of State</ref>. === Ùrbanizacjô === Wikszosc mieszkańców żëje na wiesczi terenach, òk. 82.58% (2024)<ref>[https://tradingeconomics.com/samoa/rural-population-percent-of-total-population-wb-data.html Samoa - Rural Population] Trading Economics</ref> == Pòliticzny system == * pòliticzny ùstôw: mònarchiô<ref name=":2">[https://web.archive.org/web/20240604105312/https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/Samoa-Ustroj-polityczny;4575298.html Samoa. Ustrój polityczny] Encyklopedia PWN</ref><ref name=":3">[https://web.archive.org/web/20260121122847/https://encyklopedia.interia.pl/geografia-nauki-pokrewne/panstwa/news-samoa-zachodnie,nId,2025152 Samoa zachodnie] Encyklopedia Interia</ref> === Wëkònôwczô władza === * O le Ao o le Malo (przédnik kraju): Tuimalealiʻifano Vaʻaletoa Sualauvi II (òd 21 lëpińca 2017)<ref name=":4">[https://www.dfat.gov.au/geo/samoa/samoa-country-brief Samoa country brief] Australian Government</ref> * premier Laʻauli Leuatea Schmidt (29 zélnika 2025)<ref name=":4" /> === Ùstawòdôwczô władza === Jednojizbowi parlament, Ùstawòdôwczô Gromada, 49 na piãcolatną kadencjã<ref name=":2" /><ref name=":3" /> == Historiô == W 1722 Òlender Abel Tasman òdkrëł archipelag, a francuz Louis-Antoine de Bougainville nazwał go Òstrowë Żeglôrzów<ref name=":0" />. W latach 1899–1919 bëło kòlonią [[Niemieckô|Niemiec]]<ref name=":3" />, z przëczënë I swiatowéj wòjny dostôło sã pòd kòntrolã [[Nowô Zelandzkô|Nowi Zelandie]]<ref name=":0" />. 1 stëcznika 1962 zwëskało samòstójnotã<ref>[https://teara.govt.nz/en/photograph/4202/celebration-of-samoas-independence-day Celebration of Samoa’s Independence Day] Te Ara [2025-08-20]</ref>, jakò Zôpadné Samoa. W 1970 dołãczëłô do Wespòlëznë Nôrôdów<ref name=":3" />. Samoa zjinaczëło miono w 1997<ref>[https://www.nps.gov/npsa/learn/historyculture/history-and-the-islands-of-samoa.htm History and the Islands of Samoa] National Park of American Samoa [2025-08-20]</ref>. == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Samoan manaia 1896.jpg|Samoańsczi wòjôk Òbrôzk:Samoa topography.png|Topografiô Samoa Òbrôzk:Samoan fale, Lelepa village, Savaii, Samoa 2009.JPG|Fale tele, tradicjowi dóm spòtkań </gallery> == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Aùstraliô i Òceaniô}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Państwa w Aùstralie i Oceanie]] k79x8fqx2mxo0uusqdhumh1hg77se4i 0 12306 208723 206470 2026-07-19T00:49:27Z Iketsi 3254 Anielsczi→Angelsczi; anielsczi→angelsczi 208723 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò|gwôsné miono=Puleʻanga Tonga Kingdom of Tonga|miono=Królestwò Tonga|miono-genitiw=Tonga|fana=Flag of Tonga.svg|herb=Coat of arms of Tonga.svg|mòtto=Ko e Otua mo Tonga ko hoku tofiʻa|na karce=Tonga in its region.svg|jãzëk=tongańsczi, angelsczi|stolëca=Nuku'alofa|fòrma państwa=Kònstitucëjnô mònarchijô|wiéchrzëzna=747|rok=2024|lëdztwò=104,889|dëtk=pa'anga|kòd dëtka=TOP|czasowô cona=13|himn=Ko e fasi ʻo e tuʻi ʻo e ʻOtu Tonga|kòd=TON|Internet=.to|telefón=+676|procent-wòdë=|Mònarcha=Tupou VI|Premiéra=Fatafehi Fakafānua|Prezydeńt=}} '''Tonga''', '''Królestwò''' '''Tonga''' ([[Tongańsczi jãzëk|tongańsczi]] ''Puleʻanga Tonga'', [[Angelsczi jãzëk|angelsczi]]. ''Kingdom of Tonga'') je państwã na òstrowach o tim samym mionie, na pôłniu [[Spòkójny Òcean|Spòkójnégò Òceanu]]. Stolëcznym gardã je Nuku'alofa. Jedno z niewielu pozaeùropejsczich państw, chtëre nigdë nie utracëłë samòstójnotë. Wiéchrzëzna to 747 km², lëdztwò: 104,889 mieszkańców w 2024<ref>[https://web.archive.org/web/20210109192022/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/tonga Tonga] The World Factbook [2025-08-22]</ref>. Tonga je [[Kònstitucëjnô mònarchijô|kònstitucëjną mònarchiją]], [[Przédnik kraju|przédnikã kraju]] je król Tupou VI. == Galeriô == <gallery mode="packed"> Old Prime Minister's Office, Nuku'alofa.jpg| Tapa.jpg| Niuafoʻou.jpg| </gallery> == Òbaczë téż == * [[Samoa]] * [[Fidżi]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Aùstraliô i Òceaniô}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Państwa w Aùstralie i Oceanie]] 0uwxhqxlwt1e862ywkb2kyxhkw9mdj4 2 12315 208538 208458 2026-07-18T12:16:12Z Orbitminis 18250 usunięcie polskiej wersji w celu uniknięcia dwujęzyczności, oddzielna polska wersja tutaj 208538 wikitext text/x-wiki {| class="wikitable" !<div align="center" class="usermessage">'''[[Òbrôzk:Kashubian board on shop, Hel, Poland.jpg|bezramki|205x205px]]''' ----[[Brëkòwnik:Orbitminis/Zapisownik|'''<big>ZAPISOWNIK</big>''']] | '''<big>Ò MIE</big>''' | '''<big>[[Diskùsëjô brëkòwnika:Orbitminis|DISKÙSJÔ BRËKÒWNIKA]]</big>''' ----[[Brëkòwnik:Orbitminis/Wersja po polsku|'''» Żebë mòja starna brëkòwnika sã nie zwikszôł jesz barżi, pòlskô wersjô tuwò..''']] </div>{{#babel:pl|en-2|de-1|csb-1}} == CSB [[Òbrôzk:Icons-flag-csb.png|bezramki]] == [[Òbrôzk:Kashubiaball.PNG|lewo|bezramki|94x94px]]Mójn! Nazéwóm sã Adóm. Jô nie ùmiã bëlno gadac pò kaszëbskù :( Ga robiã edicje w górnosorbsczi Wikipedii, pòstrzegł, że w kaszëbsczi Wiczipedie mô mni articzlów, za bëlno krótczich articzlów ë zacht jinszëch. Wiãc pòstanowił ju jarbòtac, ùlepszëc ë zbògacëc kaszëbską Wiczipediã jak sã dô. Òd 26 gromicznika 2026 r. jem dolmôczã interfejsu w kaszëbsczim jãzëkù w TranslateWiki. [https://translatewiki.net/wiki/User:Orbitminis] Nieraza pòprawiã edicje lëdzy z mniészą znajemnotë kaszëbsczégò jãzëka (jô téż móm, le piszã bezzmiłkòwò) bezzmiłkòwò pò kaszëbskù. W procëmnoscë zacht brëkòwników ùżëwóm téż słowôrze, cobë ùtrzëmac z lepszą kwalitetã pisënkù. I niestetë, tak samò jinszi brëkòwnicë, ni jem nôzmôrt aktiwnym wiczipedëstã w kaszëbsczi Wiczipedie z przëczënë paùz i jinëch zachów. Czasama téż robiã spòro felów, bò nie wszëtczé kaszëbsczé słowarze są akuratné i mògą wëstãpic pisënkòwé pòrządczi. Naùczył jem sã kaszëbsczégò pisënkù w Jinternece. Żorgóm sã bëc drësznym i szczérzim wiczipedëstã, bò czedës bëł wandalã, chtëren nie znôł tak dëcht kaszëbsczégò jãzëka i òstał òstrzeżony ju dwùkrotno przez sprôwnikã [[Brëkòwnik:Tsca|Tsca]] (òbôczta tuwò: [[Diskùsëjô brëkòwnika:Orbitminis|diskùsjô]]) w 2025 rokù. Jem Pòlôchã, ni Kaszëbã i jeden z nômłodszëch wiczipedëstów na całczi kaszëbsczi Wiczipedie. ----'''<big>NIECH KASZËBSKÔ KÙLTURA, JÃZËK I JICH JUWERNOTA NIGDË NIE ÒSTÓNIE ZABËWÓNÉ NA WIEDNO!</big>''' ----<div style="font-family:Maiandra GD, sans-serif; font-size: 10pt; text-align: left;"><div style="border:1px solid #ccc; background: #fff; border-right:3px solid #ccc; border-bottom:3px solid #ccc; text-align: center; padding:3px; float:right; font-size: smaller; line-height: 1.3; margin-right: 4px;"><div style="width:100%">[[{{CURRENTDAYNAME}}|<font color="black">{{CURRENTDAYNAME}}</font>]]</div><div style="font-size: x-large; width: 100%;">[[{{CURRENTDAY}} {{CURRENTMONTHNAMEGEN}}|<font color="black">{{CURRENTDAY}}</font>]]</div><div style="width: 100%;">[[{{CURRENTMONTHNAME}}|<font color="black">{{CURRENTMONTHNAMEGEN}}</font>]] '''[[{{CURRENTYEAR}}|<font color="black">{{CURRENTYEAR}}</font>]] r.'''</div><div style="background: #eeeeee; color: #000;">'''{{CURRENTTIME}}''' UTC</div><div style="background: #eeeeee; color: #000;">+2</div></div></div> '''''<big>Kòżdi je geniuszã, le żlë òbsądzôsz rëbã pò ji mòcë wdrapëwónia sã na bómie, sprôwi nédżã żëcô wierzący, że je głëpô. – [[Albert Einstein]]</big>''''' ----[[Òbrôzk:HILLBLU lente.png|bezramki|26x26px]] UserScan''':''' <span class="plainlinks"> [https://xtools.wmflabs.org/pages/csb.wikipedia.org/Orbitminis ùsôdzóné] • [https://xtools.wmflabs.org/ec/?user=Orbitminis&project=csbwiki lëcznik] • [{{fullurl:Specjalnô:Rejestr|type=block&page=Brëkòwnik:{{urlencode:{{{1}}}}}}} blokadë] • [https://guc.toolforge.org/?user={{urlencode:{{{1|{{BASEPAGENAME}}}}}}}|swiatowi wkłôd] • [https://commons.wikimedia.org/w/index.php?title=Special%3ALog&type=upload&user={{urlencode:{{{1|{{BASEPAGENAME}}}}}}}&hide_thanks_log=1 wësłóné lopczi]</span> ----'''<big>Articzle: 12 (csb) 100+ (swiat)</big>''' ----[[Zrzesznica Samòstójnëch Państw]], [[Wełtawa]], [[NATO]], [[Sedzëba]], [[Rzéka]], [[Bòsniacczi jãzëk]], [[II swiatowô wòjna]], [[Prezydeńt]], [[Kòsowò je serbsczé]], [[Friderik Chòpin]], [[United Artists]], [[Kaszëbskô Szwajcariô]] ----'''<big>Kategòrie: 3 (csb) 10+ (swiat)</big>''' ----[[:Kategòrëjô:Rzéczi|Rzéczi]], [[:Kategòrëjô:Historiô|Historiô]], [[:Kategòrëjô:Eùropejskô Ùniô|Eùropejskô Ùniô]] ----'''<big>Szablónë: 3 (csb) 10+ (swiat)</big>''' ----[[Szablóna:User ru-3]], [[Szablóna:Gduńsczi kréz]], [[Szablóna:NATO]] ----'''<big>Pòdzëkòwônia: 27 (csb) 50+ (swiat)</big>''' ----[[Brëkòwnik:Iketsi|Iketsi]] (14), [[Brëkòwnik:DawnyTest|DawnyTest]] (9), [[Brëkòwnik:Ясамойла|Ясамойла]] (1), [[Brëkòwnik:HaxelKaszëba|HaxelKaszëba]] (2), [[Brëkòwnik:Terrus38|Terrus38]] (1) ----'''<big>Hewò są nôwiãkszé edicje, chtëren ùsôdzył jem w mòjim wiczipedicznym zwënédze wedle bajtów:</big>''' [[Kaszëbë]] (6159 bajtów), [[Dzéń Jednotë Kaszëbów]] (4360 bajtów), [[Mirosłôw Adamczik]] (4151 bajtów), [[Eùgeniusz Prëczkòwsczi]] (3117 bajtów), [[Jerzy Stuhr]] (2583 bajtów), [[Wòjcech Cëchòsz]] (2548 bajtów), [[Słowińsczi jãzëk]] (2376 bajtów), [[Jakùb Kaszëba]] (2195 bajtów), [[Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié]] (2126 bajtów), ë tak dali... ----[[Òbrôzk:Traditional kashubian design example.png|bezramki|212x212px]] == Mòje brëkòkôstczi == {{Brëkòkôstka|[[Òbrôzk:White-blue-white flag.svg|40px|border]]|{{gender:{{BASEPAGENAME}}|Nen Brëkòwnik|Na brëkòwniczka|Nen brëkòwnik}} pòpiérô biôtkã ò [[Demòkracjô|demòkracjã]] w [[Ruskô|Rusce]].<br />Свобода России!|tło1=blue|tło2=white}}{{Brëkòkôstka|[[Òbrôzk:Flag_of_Belarus_(1918,_1991-1995).svg|40px|border]]|{{gender:{{BASEPAGENAME}}|Nen brëkòwnik|Na brëkòwniczka|Nen brëkòwnik}} pòpiérô biôtkã ò [[Demòkracjô|demòkracjã]] na [[Biôłorus|Biôłorusë]].<br />Жыве Беларусь!|tło1=red|tło2=white}}{{Brëkòkôstka|[[Òbrôzk:Firefox logo, 2019.svg|35px]]|{{gender:{{BASEPAGENAME}}|Nen brëkòwnik|Na brëkòwniczka|Nen brëkòwnik}} kòrzëstô z [[Mozilla Firefox|Firefoxa]].|tło1=#2584A1|tło2=#F58E27}}{{Brëkòkôstka|tło1=#FEAAAA|tło2=white|[[Òbrôzk:Anticapitalismo.svg|45px]]|{{gender:{{BASEPAGENAME}}|Nen brëkòwnik je procëmny|Na brëkòwniczka je procëmnô|Nen brëkòwnik je procëmny}} wprowadzënkù [[eùro]]. {{gender:{{BASEPAGENAME}}|Je òn dbë|Je òna dbô|Je òn dbë}}, że mòże pò wprowadzënkù tegò mërkù swiat sã nie zawôlë, le równak Pòlskô stracy cësk na mònetarną pòlitikã w gwôsnym kraju.}}{{Brëkòkôstka|{{NUMBEROFARTICLES}}|{{gender:{{BASEPAGENAME}}|Nen brëkòwnik mëszli|Na brëkòwniczka mëszla|Nen brëkòwnik mëszli}}, że kaszëbskô Wikipediô mô za mało encyklopedicznëch, wôrtnëch artiklów.|tło1=#7E7CF2|tło2=#4CEB3F}}{{Brëkòkôstka|[[Òbrôzk:Adminmop-no.gif|35px]]|{{gender:{{BASEPAGENAME}}|Nen brëkòwnik nie je sprôwnikã|Na brëkòwniczka nie je sprôwniczkã|Nen brëkòwnik nie je sprôwnikã}} kaszëbsczi Wikipedie, le czejbë chcesz, zalecóm ti dòmòcë.}}{{Brëkòkôstka|[[Òbrôzk:No barnstars.png]]|{{gender:{{BASEPAGENAME}}|Nen brëkòwnik|Na brëkòwniczka|Nen brëkòwnik}} ni przejmujã gwiôzdek dlô mie.|tło1=#FF7670|tło2=#70A0FF}}{{Brëkòkôstka|[[Image:Herb Polski.svg|41px]]|{{gender:{{BASEPAGENAME}}|Nen brëkòwnik je [[Pòlskô|Pòlôchã]].|Na brëkòwniczka je [[Pòlskô|Pòlôszkã]].|Nen brëkòwnik je [[Pòlskô|Pòlôchã]].}}|tło1=#942929|tło2=#942929|ramka=#000000}}[[Òbrôzk:Wikipedia-logo-transparent-cropped.png|lewo|bezramki]] |} 4k64crjm384hpanmfcdjesoaytgou1e 208545 208538 2026-07-18T12:25:10Z Orbitminis 18250 Rëminãce nôgłówka razã z jikònama 208545 wikitext text/x-wiki {| class="wikitable" !<div align="center" class="usermessage">'''[[Òbrôzk:Kashubian board on shop, Hel, Poland.jpg|bezramki|205x205px]]''' ----[[Brëkòwnik:Orbitminis/Zapisownik|'''<big>ZAPISOWNIK</big>''']] | '''<big>Ò MIE</big>''' | '''<big>[[Diskùsëjô brëkòwnika:Orbitminis|DISKÙSJÔ BRËKÒWNIKA]]</big>''' ----[[Brëkòwnik:Orbitminis/Wersja po polsku|'''» Żebë mòja starna brëkòwnika sã nie zwikszôł jesz barżi, pòlskô wersjô tuwò..''']] </div>{{#babel:pl|en-2|de-1|csb-1}}[[Òbrôzk:Kashubiaball.PNG|lewo|bezramki|94x94px]]Mójn! Nazéwóm sã Adóm. Jô nie ùmiã bëlno gadac pò kaszëbskù :( Ga robiã edicje w górnosorbsczi Wikipedii, pòstrzegł, że w kaszëbsczi Wiczipedie mô mni articzlów, za bëlno krótczich articzlów ë zacht jinszëch. Wiãc pòstanowił ju jarbòtac, ùlepszëc ë zbògacëc kaszëbską Wiczipediã jak sã dô. Òd 26 gromicznika 2026 r. jem dolmôczã interfejsu w kaszëbsczim jãzëkù w TranslateWiki. [https://translatewiki.net/wiki/User:Orbitminis] Nieraza pòprawiã edicje lëdzy z mniészą znajemnotë kaszëbsczégò jãzëka (jô téż móm, le piszã bezzmiłkòwò) bezzmiłkòwò pò kaszëbskù. W procëmnoscë zacht brëkòwników ùżëwóm téż słowôrze, cobë ùtrzëmac z lepszą kwalitetã pisënkù. I niestetë, tak samò jinszi brëkòwnicë, ni jem nôzmôrt aktiwnym wiczipedëstã w kaszëbsczi Wiczipedie z przëczënë paùz i jinëch zachów. Czasama téż robiã spòro felów, bò nie wszëtczé kaszëbsczé słowarze są akuratné i mògą wëstãpic pisënkòwé pòrządczi. Naùczył jem sã kaszëbsczégò pisënkù w Jinternece. Żorgóm sã bëc drësznym i szczérzim wiczipedëstã, bò czedës bëł wandalã, chtëren nie znôł tak dëcht kaszëbsczégò jãzëka i òstał òstrzeżony ju dwùkrotno przez sprôwnikã [[Brëkòwnik:Tsca|Tsca]] (òbôczta tuwò: [[Diskùsëjô brëkòwnika:Orbitminis|diskùsjô]]) w 2025 rokù. Jem Pòlôchã, ni Kaszëbã i jeden z nômłodszëch wiczipedëstów na całczi kaszëbsczi Wiczipedie. ----'''<big>NIECH KASZËBSKÔ KÙLTURA, JÃZËK I JICH JUWERNOTA NIGDË NIE ÒSTÓNIE ZABËWÓNÉ NA WIEDNO!</big>''' ----<div style="font-family:Maiandra GD, sans-serif; font-size: 10pt; text-align: left;"><div style="border:1px solid #ccc; background: #fff; border-right:3px solid #ccc; border-bottom:3px solid #ccc; text-align: center; padding:3px; float:right; font-size: smaller; line-height: 1.3; margin-right: 4px;"><div style="width:100%">[[{{CURRENTDAYNAME}}|<font color="black">{{CURRENTDAYNAME}}</font>]]</div><div style="font-size: x-large; width: 100%;">[[{{CURRENTDAY}} {{CURRENTMONTHNAMEGEN}}|<font color="black">{{CURRENTDAY}}</font>]]</div><div style="width: 100%;">[[{{CURRENTMONTHNAME}}|<font color="black">{{CURRENTMONTHNAMEGEN}}</font>]] '''[[{{CURRENTYEAR}}|<font color="black">{{CURRENTYEAR}}</font>]] r.'''</div><div style="background: #eeeeee; color: #000;">'''{{CURRENTTIME}}''' UTC</div><div style="background: #eeeeee; color: #000;">+2</div></div></div> '''''<big>Kòżdi je geniuszã, le żlë òbsądzôsz rëbã pò ji mòcë wdrapëwónia sã na bómie, sprôwi nédżã żëcô wierzący, że je głëpô. – [[Albert Einstein]]</big>''''' ----[[Òbrôzk:HILLBLU lente.png|bezramki|26x26px]] UserScan''':''' <span class="plainlinks"> [https://xtools.wmflabs.org/pages/csb.wikipedia.org/Orbitminis ùsôdzóné] • [https://xtools.wmflabs.org/ec/?user=Orbitminis&project=csbwiki lëcznik] • [{{fullurl:Specjalnô:Rejestr|type=block&page=Brëkòwnik:{{urlencode:{{{1}}}}}}} blokadë] • [https://guc.toolforge.org/?user={{urlencode:{{{1|{{BASEPAGENAME}}}}}}}|swiatowi wkłôd] • [https://commons.wikimedia.org/w/index.php?title=Special%3ALog&type=upload&user={{urlencode:{{{1|{{BASEPAGENAME}}}}}}}&hide_thanks_log=1 wësłóné lopczi]</span> ----'''<big>Articzle: 12 (csb) 100+ (swiat)</big>''' ----[[Zrzesznica Samòstójnëch Państw]], [[Wełtawa]], [[NATO]], [[Sedzëba]], [[Rzéka]], [[Bòsniacczi jãzëk]], [[II swiatowô wòjna]], [[Prezydeńt]], [[Kòsowò je serbsczé]], [[Friderik Chòpin]], [[United Artists]], [[Kaszëbskô Szwajcariô]] ----'''<big>Kategòrie: 3 (csb) 10+ (swiat)</big>''' ----[[:Kategòrëjô:Rzéczi|Rzéczi]], [[:Kategòrëjô:Historiô|Historiô]], [[:Kategòrëjô:Eùropejskô Ùniô|Eùropejskô Ùniô]] ----'''<big>Szablónë: 3 (csb) 10+ (swiat)</big>''' ----[[Szablóna:User ru-3]], [[Szablóna:Gduńsczi kréz]], [[Szablóna:NATO]] ----'''<big>Pòdzëkòwônia: 27 (csb) 50+ (swiat)</big>''' ----[[Brëkòwnik:Iketsi|Iketsi]] (14), [[Brëkòwnik:DawnyTest|DawnyTest]] (9), [[Brëkòwnik:Ясамойла|Ясамойла]] (1), [[Brëkòwnik:HaxelKaszëba|HaxelKaszëba]] (2), [[Brëkòwnik:Terrus38|Terrus38]] (1) ----'''<big>Hewò są nôwiãkszé edicje, chtëren ùsôdzył jem w mòjim wiczipedicznym zwënédze wedle bajtów:</big>''' [[Kaszëbë]] (6159 bajtów), [[Dzéń Jednotë Kaszëbów]] (4360 bajtów), [[Mirosłôw Adamczik]] (4151 bajtów), [[Eùgeniusz Prëczkòwsczi]] (3117 bajtów), [[Jerzy Stuhr]] (2583 bajtów), [[Wòjcech Cëchòsz]] (2548 bajtów), [[Słowińsczi jãzëk]] (2376 bajtów), [[Jakùb Kaszëba]] (2195 bajtów), [[Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié]] (2126 bajtów), ë tak dali... ----[[Òbrôzk:Traditional kashubian design example.png|bezramki|212x212px]] == Mòje brëkòkôstczi == {{Brëkòkôstka|[[Òbrôzk:White-blue-white flag.svg|40px|border]]|{{gender:{{BASEPAGENAME}}|Nen Brëkòwnik|Na brëkòwniczka|Nen brëkòwnik}} pòpiérô biôtkã ò [[Demòkracjô|demòkracjã]] w [[Ruskô|Rusce]].<br />Свобода России!|tło1=blue|tło2=white}}{{Brëkòkôstka|[[Òbrôzk:Flag_of_Belarus_(1918,_1991-1995).svg|40px|border]]|{{gender:{{BASEPAGENAME}}|Nen brëkòwnik|Na brëkòwniczka|Nen brëkòwnik}} pòpiérô biôtkã ò [[Demòkracjô|demòkracjã]] na [[Biôłorus|Biôłorusë]].<br />Жыве Беларусь!|tło1=red|tło2=white}}{{Brëkòkôstka|[[Òbrôzk:Firefox logo, 2019.svg|35px]]|{{gender:{{BASEPAGENAME}}|Nen brëkòwnik|Na brëkòwniczka|Nen brëkòwnik}} kòrzëstô z [[Mozilla Firefox|Firefoxa]].|tło1=#2584A1|tło2=#F58E27}}{{Brëkòkôstka|tło1=#FEAAAA|tło2=white|[[Òbrôzk:Anticapitalismo.svg|45px]]|{{gender:{{BASEPAGENAME}}|Nen brëkòwnik je procëmny|Na brëkòwniczka je procëmnô|Nen brëkòwnik je procëmny}} wprowadzënkù [[eùro]]. {{gender:{{BASEPAGENAME}}|Je òn dbë|Je òna dbô|Je òn dbë}}, że mòże pò wprowadzënkù tegò mërkù swiat sã nie zawôlë, le równak Pòlskô stracy cësk na mònetarną pòlitikã w gwôsnym kraju.}}{{Brëkòkôstka|{{NUMBEROFARTICLES}}|{{gender:{{BASEPAGENAME}}|Nen brëkòwnik mëszli|Na brëkòwniczka mëszla|Nen brëkòwnik mëszli}}, że kaszëbskô Wikipediô mô za mało encyklopedicznëch, wôrtnëch artiklów.|tło1=#7E7CF2|tło2=#4CEB3F}}{{Brëkòkôstka|[[Òbrôzk:Adminmop-no.gif|35px]]|{{gender:{{BASEPAGENAME}}|Nen brëkòwnik nie je sprôwnikã|Na brëkòwniczka nie je sprôwniczkã|Nen brëkòwnik nie je sprôwnikã}} kaszëbsczi Wikipedie, le czejbë chcesz, zalecóm ti dòmòcë.}}{{Brëkòkôstka|[[Òbrôzk:No barnstars.png]]|{{gender:{{BASEPAGENAME}}|Nen brëkòwnik|Na brëkòwniczka|Nen brëkòwnik}} ni przejmujã gwiôzdek dlô mie.|tło1=#FF7670|tło2=#70A0FF}}{{Brëkòkôstka|[[Image:Herb Polski.svg|41px]]|{{gender:{{BASEPAGENAME}}|Nen brëkòwnik je [[Pòlskô|Pòlôchã]].|Na brëkòwniczka je [[Pòlskô|Pòlôszkã]].|Nen brëkòwnik je [[Pòlskô|Pòlôchã]].}}|tło1=#942929|tło2=#942929|ramka=#000000}}[[Òbrôzk:Wikipedia-logo-transparent-cropped.png|lewo|bezramki]] |} jr19lh6ne9bi367tbsu1ilxjhvjz4hj 208799 208545 2026-07-19T09:04:19Z Orbitminis 18250 ort. 208799 wikitext text/x-wiki {| class="wikitable" !<div align="center" class="usermessage">'''[[Òbrôzk:Kashubian board on shop, Hel, Poland.jpg|bezramki|205x205px]]''' ----[[Brëkòwnik:Orbitminis/Zapisownik|'''<big>ZAPISOWNIK</big>''']] | '''<big>Ò MIE</big>''' | '''<big>[[Diskùsëjô brëkòwnika:Orbitminis|DISKÙSJÔ BRËKÒWNIKA]]</big>''' ----[[Brëkòwnik:Orbitminis/Wersja po polsku|'''» Żebë mòja starna brëkòwnika sã nie zwikszôł jesz barżi, pòlskô wersjô tuwò..''']] </div>{{#babel:pl|en-2|de-1|csb-1}}[[Òbrôzk:Kashubiaball.PNG|lewo|bezramki|94x94px]]Mòjn! Nazéwóm sã Adóm. Jô nie ùmiã bëlno gadac pò kaszëbskù :( Ga robiã edicje w górnosorbsczi Wikipedii, pòstrzegł, że w kaszëbsczi Wiczipedie mô mni articzlów, za bëlno krótczich articzlów ë zacht jinszëch. Wiãc pòstanowił ju jarbòtac, ùlepszëc ë zbògacëc kaszëbską Wiczipediã jak sã dô. Òd 26 gromicznika 2026 r. jem dolmôczã interfejsu w kaszëbsczim jãzëkù w TranslateWiki. [https://translatewiki.net/wiki/User:Orbitminis] Nieraza pòprawiã edicje lëdzy z mniészą znajemnotë kaszëbsczégò jãzëka (jô téż móm, le piszã bezzmiłkòwò) bezzmiłkòwò pò kaszëbskù. W procëmnoscë zacht brëkòwników ùżëwóm téż słowôrze, cobë ùtrzëmac z lepszą kwalitetã pisënkù. I niestetë, tak samò jinszi brëkòwnicë, ni jem nôzmôrt aktiwnym wiczipedëstã w kaszëbsczi Wiczipedie z przëczënë paùz i jinëch zachów. Czasama téż robiã spòro felów, bò nie wszëtczé kaszëbsczé słowarze są akuratné i mògą wëstãpic pisënkòwé pòrządczi. Naùczył jem sã kaszëbsczégò pisënkù w Jinternece. Żorgóm sã bëc drësznym i szczérzim wiczipedëstã, bò czedës bëł wandalã, chtëren nie znôł tak dëcht kaszëbsczégò jãzëka i òstał òstrzeżony ju dwùkrotno przez sprôwnikã [[Brëkòwnik:Tsca|Tsca]] (òbôczta tuwò: [[Diskùsëjô brëkòwnika:Orbitminis|diskùsjô]]) w 2025 rokù. Jem Pòlôchã, ni Kaszëbã i jeden z nômłodszëch wiczipedëstów na całczi kaszëbsczi Wiczipedie. ----'''<big>NIECH KASZËBSKÔ KÙLTURA, JÃZËK I JICH JUWERNOTA NIGDË NIE ÒSTÓNIE ZABËWÓNÉ NA WIEDNO!</big>''' ----<div style="font-family:Maiandra GD, sans-serif; font-size: 10pt; text-align: left;"><div style="border:1px solid #ccc; background: #fff; border-right:3px solid #ccc; border-bottom:3px solid #ccc; text-align: center; padding:3px; float:right; font-size: smaller; line-height: 1.3; margin-right: 4px;"><div style="width:100%">[[{{CURRENTDAYNAME}}|<font color="black">{{CURRENTDAYNAME}}</font>]]</div><div style="font-size: x-large; width: 100%;">[[{{CURRENTDAY}} {{CURRENTMONTHNAMEGEN}}|<font color="black">{{CURRENTDAY}}</font>]]</div><div style="width: 100%;">[[{{CURRENTMONTHNAME}}|<font color="black">{{CURRENTMONTHNAMEGEN}}</font>]] '''[[{{CURRENTYEAR}}|<font color="black">{{CURRENTYEAR}}</font>]] r.'''</div><div style="background: #eeeeee; color: #000;">'''{{CURRENTTIME}}''' UTC</div><div style="background: #eeeeee; color: #000;">+2</div></div></div> '''''<big>Kòżdi je geniuszã, le żlë òbsądzôsz rëbã pò ji mòcë wdrapëwónia sã na bómie, sprôwi nédżã żëcô wierzący, że je głëpô. – [[Albert Einstein]]</big>''''' ----[[Òbrôzk:HILLBLU lente.png|bezramki|26x26px]] UserScan''':''' <span class="plainlinks"> [https://xtools.wmflabs.org/pages/csb.wikipedia.org/Orbitminis ùsôdzóné] • [https://xtools.wmflabs.org/ec/?user=Orbitminis&project=csbwiki lëcznik] • [{{fullurl:Specjalnô:Rejestr|type=block&page=Brëkòwnik:{{urlencode:{{{1}}}}}}} blokadë] • [https://guc.toolforge.org/?user={{urlencode:{{{1|{{BASEPAGENAME}}}}}}}|swiatowi wkłôd] • [https://commons.wikimedia.org/w/index.php?title=Special%3ALog&type=upload&user={{urlencode:{{{1|{{BASEPAGENAME}}}}}}}&hide_thanks_log=1 wësłóné lopczi]</span> ----'''<big>Articzle: 12 (csb) 100+ (swiat)</big>''' ----[[Zrzesznica Samòstójnëch Państw]], [[Wełtawa]], [[NATO]], [[Sedzëba]], [[Rzéka]], [[Bòsniacczi jãzëk]], [[II swiatowô wòjna]], [[Prezydeńt]], [[Kòsowò je serbsczé]], [[Friderik Chòpin]], [[United Artists]], [[Kaszëbskô Szwajcariô]] ----'''<big>Kategòrie: 3 (csb) 10+ (swiat)</big>''' ----[[:Kategòrëjô:Rzéczi|Rzéczi]], [[:Kategòrëjô:Historiô|Historiô]], [[:Kategòrëjô:Eùropejskô Ùniô|Eùropejskô Ùniô]] ----'''<big>Szablónë: 3 (csb) 10+ (swiat)</big>''' ----[[Szablóna:User ru-3]], [[Szablóna:Gduńsczi kréz]], [[Szablóna:NATO]] ----'''<big>Pòdzëkòwônia: 27 (csb) 50+ (swiat)</big>''' ----[[Brëkòwnik:Iketsi|Iketsi]] (14), [[Brëkòwnik:DawnyTest|DawnyTest]] (9), [[Brëkòwnik:Ясамойла|Ясамойла]] (1), [[Brëkòwnik:HaxelKaszëba|HaxelKaszëba]] (2), [[Brëkòwnik:Terrus38|Terrus38]] (1) ----'''<big>Hewò są nôwiãkszé edicje, chtëren ùsôdzył jem w mòjim wiczipedicznym zwënédze wedle bajtów:</big>''' [[Kaszëbë]] (6159 bajtów), [[Dzéń Jednotë Kaszëbów]] (4360 bajtów), [[Mirosłôw Adamczik]] (4151 bajtów), [[Eùgeniusz Prëczkòwsczi]] (3117 bajtów), [[Jerzy Stuhr]] (2583 bajtów), [[Wòjcech Cëchòsz]] (2548 bajtów), [[Słowińsczi jãzëk]] (2376 bajtów), [[Jakùb Kaszëba]] (2195 bajtów), [[Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié]] (2126 bajtów), ë tak dali... ----[[Òbrôzk:Traditional kashubian design example.png|bezramki|212x212px]] == Mòje brëkòkôstczi == {{Brëkòkôstka|[[Òbrôzk:White-blue-white flag.svg|40px|border]]|{{gender:{{BASEPAGENAME}}|Nen Brëkòwnik|Na brëkòwniczka|Nen brëkòwnik}} pòpiérô biôtkã ò [[Demòkracjô|demòkracjã]] w [[Ruskô|Rusce]].<br />Свобода России!|tło1=blue|tło2=white}}{{Brëkòkôstka|[[Òbrôzk:Flag_of_Belarus_(1918,_1991-1995).svg|40px|border]]|{{gender:{{BASEPAGENAME}}|Nen brëkòwnik|Na brëkòwniczka|Nen brëkòwnik}} pòpiérô biôtkã ò [[Demòkracjô|demòkracjã]] na [[Biôłorus|Biôłorusë]].<br />Жыве Беларусь!|tło1=red|tło2=white}}{{Brëkòkôstka|[[Òbrôzk:Firefox logo, 2019.svg|35px]]|{{gender:{{BASEPAGENAME}}|Nen brëkòwnik|Na brëkòwniczka|Nen brëkòwnik}} kòrzëstô z [[Mozilla Firefox|Firefoxa]].|tło1=#2584A1|tło2=#F58E27}}{{Brëkòkôstka|tło1=#FEAAAA|tło2=white|[[Òbrôzk:Anticapitalismo.svg|45px]]|{{gender:{{BASEPAGENAME}}|Nen brëkòwnik je procëmny|Na brëkòwniczka je procëmnô|Nen brëkòwnik je procëmny}} wprowadzënkù [[eùro]]. {{gender:{{BASEPAGENAME}}|Je òn dbë|Je òna dbô|Je òn dbë}}, że mòże pò wprowadzënkù tegò mërkù swiat sã nie zawôlë, le równak Pòlskô stracy cësk na mònetarną pòlitikã w gwôsnym kraju.}}{{Brëkòkôstka|{{NUMBEROFARTICLES}}|{{gender:{{BASEPAGENAME}}|Nen brëkòwnik mëszli|Na brëkòwniczka mëszla|Nen brëkòwnik mëszli}}, że kaszëbskô Wikipediô mô za mało encyklopedicznëch, wôrtnëch artiklów.|tło1=#7E7CF2|tło2=#4CEB3F}}{{Brëkòkôstka|[[Òbrôzk:Adminmop-no.gif|35px]]|{{gender:{{BASEPAGENAME}}|Nen brëkòwnik nie je sprôwnikã|Na brëkòwniczka nie je sprôwniczkã|Nen brëkòwnik nie je sprôwnikã}} kaszëbsczi Wikipedie, le czejbë chcesz, zalecóm ti dòmòcë.}}{{Brëkòkôstka|[[Òbrôzk:No barnstars.png]]|{{gender:{{BASEPAGENAME}}|Nen brëkòwnik|Na brëkòwniczka|Nen brëkòwnik}} ni przejmujã gwiôzdek dlô mie.|tło1=#FF7670|tło2=#70A0FF}}{{Brëkòkôstka|[[Image:Herb Polski.svg|41px]]|{{gender:{{BASEPAGENAME}}|Nen brëkòwnik je [[Pòlskô|Pòlôchã]].|Na brëkòwniczka je [[Pòlskô|Pòlôszkã]].|Nen brëkòwnik je [[Pòlskô|Pòlôchã]].}}|tło1=#942929|tło2=#942929|ramka=#000000}}[[Òbrôzk:Wikipedia-logo-transparent-cropped.png|lewo|bezramki]] |} pt0ka0813b1qsvgqtn6po9nzluup0sx 2 12317 208800 207895 2026-07-19T09:04:59Z Orbitminis 18250 ort. 208800 wikitext text/x-wiki {| class="wikitable" !<div style="float: center; border: 1px solid #000; margin: 1px;"> {| cellspacing="0" style=" background: #EFFFFF" | style="font-size: 10pt; padding: 4pt; line-height: 1.25em; color: black; text-align: left;" | '''<big>Witômë w mòjim zapisowniku! Proszã nie editowac mojégò zapisownika!</big>''' '''<big>Bôczënk: Hewòtny zapisownik służë sã do nôdpisaniô, nie leno nadchòdzącëch artiklów ë szablónów, ale téż dolmaczënków.</big>''' ----[[Òbrôzk:Edit In Sandbox Icon - Color.svg|bezramki|33x33px]] '''<big>ZAPISOWNIK | [[Brëkòwnik:Orbitminis|Ò MIE]]</big>''' '''<big>|</big>''' [[Òbrôzk:Rubin Discussion Icon (rubin-Discussion).jpg|bezramki|30x30px]] '''<big>[[Diskùsëjô brëkòwnika:Orbitminis|DISKÙSËJÔ BRËKÒWNIKA]]</big>''' |}</div> == Warkòwniô mòjich dolmaczënków na kaszëbsczi jãzëk ùsôdzonëch przeze mie == === Wëjimczi wëstąpieniô TEDxYouth przez Eddégò Zhonga === <blockquote>- A co, czejbë ti pòwiedzôł, że z kòżdërnym dniã, w chtërnym dzecë chòdzą do szkòłë, stają sã mni rozëmné? [...] Dali mëszlôł, że jem jedurnym azjaticczim dzeckã na swiece, jaczé ni rozmieje matematiczi. - (smiéch) [...] Prôwda je taka, że òbstoją wiele wiãcy niżle leno jeden ôrt jinteligencji. Chòc szkòła mòże zwikszëc Twòją akademicką jinteligencjã, jednoczasno òsłabniô ùtwórczą jinteligencjã dzecy. Ùczë jich mëszleniégò w òznaczony spòsób, stãpòwónia òznaczoną żëcòwã stegnã. Biéj do strzédny szkòłë, zdobëwôj diplóm, biéj na bëlną ùczbòwniã, nalézë dychtowną robòtã. A czejbë négò nie zrobisz, ni òdniesesz zwënédżi. Jak jô, szkòlôk z samyma trójkama, zakłôdôł technologiczną firmã w wiekù szesnôstu lat? To mùszi bëc cos, czegò nie dô sã zmierzëc w przëtrôfkù akademicczi jinteligencje.          - Nicht nigdë nie zmienił swiata, robiãc to, co swiat mù nakôżôł. - [[Eddy Zhong]] ({{YouTube|v=2Yt6raj-S1M|tit=How School Makes Kids Less Intelligent ({{jãz.|csb}} Jak Szkòła Jawerno Ùczëni Mni Rozëmny) {{!}} Eddy Zhong {{!}} —TEDxYouth@BeaconStreet|jaz=en}})</blockquote> ---- === ''Ej Słowianie'' ([[Słowiónie|wszechsłowiańsczi]] himn) pò kaszëbskù === <blockquote>Ej Słowianie, jesz naja gôdka Słowión żëje, pòczim naje wiérné serce biôtkùje za naji nôród. Żëje, żëje słowiańsczi dëch i bãdze wieczno żëc. Gromë, piekło - waji gòrze ùńdzeta më bezpieczno! Bóg zwierzëł nóm w darze nają rodną gôdkã. Wëdrzéc nóm jã - nicht na swiece tégò ni wëkazë. Kùli lëdzy, tëlu njedrëchów, mòżem miec na swiece, Bóg je z nama, chto nóm wargóm, tégò zmece naji Bóg</blockquote><big>'''Më Kaszëbi, trzinómë z rodzëznã i Bògã!'''</big> |} 0nzqre2t6hylr4w1d5ytii388smd7f8 0 12319 208720 206471 2026-07-19T00:48:53Z Iketsi 3254 Anielsczi→Angelsczi; anielsczi→angelsczi 208720 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò|gwôsné miono=Republic of Fiji|miono=Repùblika Fidzi|fana=Flag of Fiji.svg|miono-genitiw=Fidżi|herb=Coat of Arms of Fiji.svg|mòtto=Rerevaka na Kalou ka Doka na Tui|na karce=Fiji in its region.svg|jãzëk=[[Angelsczi jãzëk|angelsczi]], [[Fidżijsczi jãzëk|fidżijsczi]], [[hindi fidżijscze]]|stolëca=Suva|fòrma państwa=repùblika|wiéchrzëzna=18,274|lëdztwò=951,611|rok=2024|procent-wòdë=0|dëtk=dolar|kòd dëtka=FJD|czasowô cona=12|swiãto=10 pazdzérznika|himn=God Bless Fiji|kòd=FJI|Internet=.fj|telefón=+679|Mònarcha=|Prezydeńt=Naiqama Lalabalavu|Premiéra=Sitiveni Rabuka }} '''Fidżi''', (Repùblika Fidżi, [[Angelsczi jãzëk|an]]. ''Republic of Fiji'') je państwã na òstrowach na pôłniowô-zopadny dzéli [[Spòkójny Òcean|Spòkójnégò Òceanu]]. Stolëcznym gardã je Suva. Òstrowina òdrëł w 1643 [[Néderlandzkô|néderlandczi]] żeglôrz Abel Tasman<ref>[http://www.fijihighcommission.org.uk/about_1.html About Fiji] Fiji High Commission to the United Kingdom [2025-08-30]</ref>. W XIX stalata pòwstałô tu kònfederacëjô plemion, pòtemù stała sã zjednóném królestwã, chtëre stało sã [[Wiôlgô Britanijô|anielską]] koloniją w 1874, [[10 pazdzérznika]] 1970 zwëskało samòstójnotã<ref name=":0">[https://web.archive.org/web/20210827055140/https://www.cia.gov/the Fiji] The World Factbook [2025-08-30]</ref>. W 1987 stało sã repùbliką<ref>[https://fiji.spb.ru/aboutfiji_eng In honour of the 52nd anniversary of Fiji's independence] The Honorary Consul of the Republic of Fiji in Saint Petersburg [2025-08-30]<center></center></ref>. Fidżi w 2024 mioło 951,611 mieszkańców<ref name=":0" />. Nôwikszą religiją je [[chrzescëjaństwò]], wëznaje je kòl 539 tësãcy lëdzy (przédno [[Metodizm|metodiscë]], chtërnëch je kòl 289 tësãcy), pòtemù je [[Hindujizm]], wëznôwóny przez kòl 233 tësące mieszkańców (pòdôwczi z 2007)<ref>[https://www.statsfiji.gov.fj/statistics/social-statistics/population-and-demographic-indicators/ Population and Demographic Indicators] Fiji Bureau of Statistics [2025-08-30]</ref>. == Galeriô == <gallery mode="packed"> Fiji Parliament House1.jpg|Parlament Fidżi Presidential Pallace Suva MatthiasSuessen-8769.jpg|Sedzba prezydenta Mamanuca island.jpg|Òstrow na òstrowach Mamanuca Suva postcard.jpg|Suva na pòcztówce z 1950 Ovalau church fiji.jpg|Kòscół w Levuce Nadi Sri Siva Subramaniya Temple.jpg|hinduistyczno swiãtnica w Nadi </gallery> == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Aùstraliô i Òceaniô}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Państwa w Aùstralie i Oceanie]] rtdbkvcwmfgo89pcxlw4de8ns0n628s 0 12325 208719 207801 2026-07-19T00:48:39Z Iketsi 3254 ' '→' '; Anielsczi→Angelsczi; anielsczi→angelsczi; (pòl.)→({{jãz.|pl}}) 208719 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò|gwôsné miono=‏جمهورية السودان|miono=Repùblika Sudanu|fana=Flag of Sudan.svg|miono-genitiw=Sudanu|herb=Emblem of Sudan.svg|himn=السلام الجمهوري<br> Nahnu Dżund Allah Dżund Al-watan|na karce=Sudan in its region (undisputed).svg|jãzëk=[[arabsczi jãzëk|arabsczi]], [[angelsczi jãzëk|angelsczi]]|stolëca=Chartum|fòrma państwa=repùblika|wiéchrzëzna=1 861 484|procent-wòdë=|rok=2025|lëdztwò=50 614 633|dëtk=funt sudańsczi|kòd dëtka=SDG|czasowô cona=+3|swiãto=1 stëcznika|kòd=SD|Internet=.sd|telefón=+249|Prezydeńt=Abd al-Fattah Abd ar-Rahman al-Burhan|Premiéra=Kamil Idris |aùtowi kòd=SUD}} '''Sudan''' je państwã w [[Afrika|Africe]]. Stolëcznym gardã je Chartum, greńcze z [[Egipt|Egiptem]], [[Eritrejô|Eritreją]], [[Etiopiô|Etiopią]], [[Pôłniowi Sudan|Pôłniowim Sudanem]], [[Repùblika Westrzódnoafrikańskô|Centralnô Afrikã]], [[Czad|Czadem]], [[Libiô|Libią]]. W anticznym czasu bëł dzélą [[Stôrożëtni Egipt|Stôrożëtniego Egiptu]], do dzys w Sudanie nachôdô sã piramidë nôlëcznisza je w gardze Meroe<ref>''[https://www.national-geographic.pl/traveler/kierunki/sudan-pachnie-kadzidlem/ Sudan pachnie kadzidłem | National Geographic]'' [online], www.national-geographic.pl [dost. 2026-07-15] ({{jãz.|pl}}).</ref>. Pò wiele zmianach w historii òstał sã dzélą jimperium òsmańsczégò<ref>[https://discoversudan.de/en/sudan/history/islamic-period Islamic period] Discover Sudan [2025-09-02]</ref>. W 1881 zaczãło sã tu pòwstanié Mahdistów, chtërzy biôtkòwali o samòstójnotã i o rozszérzenié [[Islam|islamu]] le w 1898 òdniesli stracenie z wòjskami [[Wiôlgô Britaniô|Wiôldżi Britanji]]<ref name=":0">[https://www.britannica.com/place/Sudan/The-British-conquest Sudan] Encyclopedia Britannica [2025-09-02]</ref><ref>[https://discoversudan.de/en/sudan/history/mahdiya Mahdiya] Discover Sudan [2025-09-02]</ref>. Sudan stał sã anielską kolonią (jakò Anglo-Egipsczi Sudan, kondominium [[Wiôlgô Britanijô|Wiôldżi Britanji]] i [[Egipt|Egiptu]])<ref name=":0" /><ref name=":1">[https://www.bbc.com/news/world-africa-14094995 Sudan country profile] BBC News [2025-09-02]</ref>. 1 stëcznika 1956 Sudan zwëskał samòstójnotã<ref name=":0" />. Do 2011 Sudan bëł nôwikszim państwã w Africe, czedë [[Pôłniowi Sudan]] obznôjmił samòstójnotã<ref name=":1" />. Wiéchrzëzna 1 861 484 km&#xB2;<ref name=":0" />. Lëdztwò w 2025 bëło 50 614 633 mieszkańców. Długòsc żëcô dlô chłopów je 63 lata, a dlô białków 68<ref name=":1" />. Nôwikszą religiją je [[islam]], wëznaje go 91% lëdztwa, [[chrzescëjaństwò]] wëznaje 5,4% a 2,8% wëznaje religije rodne<ref>[https://www.state.gov/reports/2022-report-on-international-religious-freedom 2022 Report on International Religious Freedom] [2023-05-15] US Department of State [2025-09-02]</ref>. Ùrzãdowim jãzëkã je [[Arabsczi jãzëk|arabsczi]] i [[Angelsczi jãzëk|angelsczi]], ale mieszkańcy gôdoją téż w rodnych jãzëkach, na przëmiôr Beja i Hausa<ref>[https://www.worldatlas.com/articles/what-languages-are-spoken-in-sudan.html What Languages Are Spoken In Sudan?] World Atlas [2025-09-02]</ref>. == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:WN 06-0142-39 - Flickr - NZ Defence Force.jpg|Chartum, stolëczny gard Òbrôzk:Sudan Meroe Pyramids 2001.JPG|Piramide w Meroe, dôwnym gardã Egipsczim Òbrôzk:Omdurman Market.JPG|Omdurman, stolëczny gard òbczas pòwstania Mahdistów </gallery> == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Afrika}} [[Kategòrëjô:Afrika]] 2ohvz89dj9673chbbe6143ylk0ehoxt 0 12327 208722 207235 2026-07-19T00:49:19Z Iketsi 3254 Anielsczi→Angelsczi; anielsczi→angelsczi; (pòl.)→({{jãz.|pl}}) 208722 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò|gwôsné miono=Belize|miono=Belize|fana=Flag of Belize.svg|miono-genitiw=Belize|herb=Coat of arms of Belize.svg|mòtto=Sub Umbra Floreo<br>W céni kwitnemë|himn=Land of the Free<br>(Krôj lëdzi wòlnych) <center>[[Òbrôzk:Land of the Free instrumental.ogg]]</center>|fòrma państwa=kònstitucëjnô mònarchijô|wiéchrzëzna=22,966|lëdztwò=415,789|rok=2024|stolëca=Belmopan|jãzëk=[[Angelsczi jãzëk|angelsczi]]|na karce=Belize in its region.svg|dëtk=belizeńsczi dolar|kòd dëtka=BZD|telefón=+501|Internet=.bz|kòd=BZ|swiãto=21 séwnika|procent-wòdë=|czasowô cona=-6|Mònarcha=Karól III|Premiéra=Juan Antonio Briceño|Prezydeńt=Froyla Tzalam|aùtowi kòd=BH}} '''Belize''' (dôwni Honduras Britijsczi) je państwã w Strzódnej Americe. Stolëcznym gardã je Belmopan. Greńczë z [[Meksyk|Meksykã]] i [[Gwatemala|Gwatemalą]]. Mo też przistãp do Mòrza Karaibsczégò<ref>[https://encyklopedia.interia.pl/geografia-nauki-pokrewne/panstwa/news-belize,nId,1957198 BELIZE] Encyklopedia Interia [dost. 2025-09-06] zarchiwizowano z [https://web.archive.org/web/20241212133240/https://encyklopedia.interia.pl/geografia-nauki-pokrewne/panstwa/news-belize,nId,1957198 tegò adresu] [2024-12-12] ({{jãz.|pl}})</ref><ref name=":0">[https://web.archive.org/web/20250829001826/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/belize/ Belize] The World Factbook [2025-09-06]</ref>. Przódë beło dzélą cywilizacëji Majów, pòtemù [[Szpańskô|szpańską]] kòlonią, mioły także mol ataczi piratów, po biôtkach Szpanów z Britijczikami stało sã kòlonią Wiôldżi Britanji, od chtërej zwëskało samòstójnotã 21 séwnika 1981<ref>[https://www.onet.pl/informacje/ppo/belize-karaibska-niespodzianka-belize-to-jeden-z-najmniejszych-krajow-na-kontynencie/xqjkhm4,30bc1058 Belize, karaibska niespodzianka.] [2024-19-03] Onet [dost. 2025-09-06]</ref><ref name=":0" />. Równak przédnikã kraju je dali angelsczi mònarcha<ref>[https://www.info.dfat.gov.au/info/hog/hog.nsf/ListSpecific?OpenForm&ExpandView&RestrictToCategory=Belize Belize - Heads of Government Listing] Australian Government - Department of Foreign Affairs and Trade [2025-09-06]</ref>. Wiéchrzëzna to 22,966 km², a lëdztwò 415,789 w 2024<ref name=":0" />. == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Xunantunich1976.jpg|Xunantunich, ruiny Majów Òbrôzk:Junior-Jaguar-Belize-Zoo.jpg| Òbrôzk:Belize Topography.png| Òbrôzk:Belize-demography.png| </gallery> == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Amerika}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Strzédnô Amerika]] hs0hvbml5eacz8dshy1dpycvmcaq3i5 0 12361 208715 206458 2026-07-19T00:47:51Z Iketsi 3254 anielsczi→angelsczi 208715 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò|gwôsné miono=Republic of South Sudan|miono=Repùblika Pôłniowego Sudanu|fana=Flag of South Sudan.svg|miono-genitiw=Pôłniowego Sudanu|herb=Coat of arms of South Sudan.svg|mòtto=Justice, Liberty, Prosperity<br>Sprawiedlëwosc, Wòlnosc, Dobrocëzna|na karce=Location South Sudan AU Africa.svg|jãzëk=[[angelsczi jãzëk|angelsczi]]|stolëca=Dżuba|fòrma państwa=repùblika|wiéchrzëzna=644 329|rok=2024|lëdztwò=12,703,714|dëtk=pôłniowoSudanczi funt|kòd dëtka=SSP|czasowô cona=+3|himn=South Sudan Oyee!|kòd=SS|Internet=.ss|telefón=+211|Prezydeńt=Salva Kiir Mayardit|data ùsôdzenia=9 lëpińca 2011|aùtowi kòd=SS }} '''Pôłniowi Sudan''' je państwã w [[Afrika|Africe]]. Stolëcznym gardã je [[Dżuba]]. Krôj ten pòwstał 9 lëpińca 2011 i je nômłodszim państwã na swiece<ref>''[https://www.wionews.com/photos/these-nations-didn-t-exist-before-1993-7-youngest-countries-in-the-world-1762193241483/1762193241486 These nations didn’t exist before 1993: 7 youngest countries in world]'' [online], Wion [dost. 2026-04-03] ({{jãz.|en}}).</ref>. Zwëskał samòstójnotã ôd [[Sudan|Sudanu]], po dłudżij wòjnë domôcej. Greńczë z [[Sudan|Sudanã]], [[Repùblika Westrzódnoafrikańskô|Centralą Afriką]], [[Ùgandô|Úgandą]], [[Keniô|Kenią]] i [[Etiopiô|Etiopią]]<ref name=":0">[https://web.archive.org/web/20220706110837/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/south-sudan/ ''South Sudan''] The World Factbook [dost. 2025-11-23] ({{jãz.|en}}).</ref>. * lëdztwo w 2024 bëło 12,703,714<ref name=":0" />. * wiéchrzëzna je 644,329 km²<ref name=":0" /> == Òbaczë téż == * [[Sudan]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Afrika}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Afrika]] e78bctyo84h75jjf96w3gq9091ubfj6 0 12365 208721 200282 2026-07-19T00:49:04Z Iketsi 3254 anielsczi→angelsczi 208721 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò|gwôsné miono=Umbuso weSwatini Kingdom of Eswatini|miono=Królestwo Eswatini|fana=Flag of Eswatini.svg|miono-genitiw=Eswatini|herb=Coat of arms of Eswatini.svg|mòtto=Siyinqaba<br>(Jesmë cwierdzą)|jãzëk=[[suazi jãzëk|suazi]], [[angelsczi jãzëk|angelsczi]]|stolëca=Mbabane|fòrma państwa=absolutna mònarchiô|wiéchrzëzna=17 363|procent-wòdë=-|dëtk=lilangeni|kòd dëtka=SZL|czasowô cona=+2|telefón=+268|Internet=.sz|himn=Nkulunkulu Mnikati wetibusiso temaSwati|swiãto=|kòd=SZ|lëdztwò=1,138,089|rok=2024|na karce=Eswatini in its region.svg|Mònarcha=Mswati III|Premiéra=Russell Dlamini }} '''Eswatini''' (dôwni Suazi) to je môłë państwò w pôłniowi [[Afrika|Africe]], ze stolëcznemi gardami Mbabane i Lobamba. Greńcze z [[Pôłniowô Afrika|Pôłniowo Afrikô]] i [[Mòzambik|Mòzambikã]]. Nie ma przëstãpu do mòrza. Lëdztwo w 2024 bëło 1 138 089, z czegò 538,600 to chłopy a 599,489 białki<ref>[https://web.archive.org/web/20181231101755/https://www.cia.gov/library/publications/resources/the-world-factbook/geos/wz.html Eswatini] The World Factbook</ref>. Długòsc żëcô w 2025 bëła 61,67 lat<ref>[https://www.macrotrends.net/global-metrics/countries/swz/eswatini/life-expectancy Eswatini Life Expectancy (1950-2025)] macrotrends</ref>. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Afrika}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Afrika]] 664afsig0hktml3n47z0qx1ascvxcyd 0 12377 208667 203685 2026-07-19T00:14:58Z Iketsi 3254 Iketsi przeniós starnã [[Anielskô]] do [[Angliô]]: Angliô 203685 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò|gwôsné miono=England|miono=Anielskô|fana=Flag of England.svg|miono-genitiw=Anielsczi|herb=Royal arms of England.svg|mòtto=Dieu et mon droit<br>(Bóg i mòje prawò)|na karce=Europe location ENG2.png|jãzëk=Felënk, de facto [[Anielsczi jãzëk|anielsczi]]|stolëca=Londin|fòrma państwa=[[mònarchiô]]|wiéchrzëzna=130 279|rok=2021|lëdztwò=56,489,800<ref>''[https://www.ons.gov.uk/peoplepopulationandcommunity/populationandmigration/populationestimates/bulletins/populationandhouseholdestimatesenglandandwales/census2021/ Population and household estimates, England and Wales - Office for National Statistics]'' [online], www.ons.gov.uk [dost. 2026-04-04].</ref> |dëtk=funt szterling|kòd dëtka=GBP|czasowô cona=0 (zëma)<br> [[UTC]] +1 (lato)|himn=God Save the King|kòd=|Internet=.uk|telefón=44|Mònarcha=Karól III }} '''Anielskô''' ({{jãz.|en}} ''England'') – krôj w Eùropie, dzél [[Wiôlgô Britanijô|Wiôldżi Britanji]], stolëcznym gardã je [[Londin]], dôwni bëło to samòstójne królestwò, chtërnë sparłãczëło sã personalny ùniją z Królestwem Szkocczi<ref>[https://www.parliament.uk/about/living-heritage/evolutionofparliament/legislativescrutiny/act-of-union-1707/overview/union-of-the-crowns/ Union of the Crowns] UK Parliament</ref> a pòtemù realny ùniją w 1707, czede pòwstało Zjednóne Królestwò Wiôldżi Britanji<ref>[https://www.parliament.uk/about/living-heritage/evolutionofparliament/legislativescrutiny/act-of-union-1707/ Act of Union 1707] UK Parliament</ref>. == Òbaczë téż == * [[Szkòckô]] * [[Walijô]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Wiôlgô Britaniô]] 7dtpsx0bum4rd7wqkxnafot0mxncqnr 208669 208667 2026-07-19T00:16:24Z Iketsi 3254 '''Angliô''' abò '''Anielskô''' 208669 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò|gwôsné miono=England|miono=Angliô|fana=Flag of England.svg|miono-genitiw=Angelsczi|herb=Royal arms of England.svg|mòtto=Dieu et mon droit<br>(Bóg i mòje prawò)|na karce=Europe location ENG2.png|jãzëk=Felënk, de facto [[Angelsczi jãzëk|angelsczi]]|stolëca=Londin|fòrma państwa=[[mònarchiô]]|wiéchrzëzna=130 279|rok=2021|lëdztwò=56,489,800<ref>''[https://www.ons.gov.uk/peoplepopulationandcommunity/populationandmigration/populationestimates/bulletins/populationandhouseholdestimatesenglandandwales/census2021/ Population and household estimates, England and Wales - Office for National Statistics]'' [online], www.ons.gov.uk [dost. 2026-04-04].</ref> |dëtk=funt szterling|kòd dëtka=GBP|czasowô cona=0 (zëma)<br> [[UTC]] +1 (lato)|himn=God Save the King|kòd=|Internet=.uk|telefón=44|Mònarcha=Karól III }} '''Angliô''' abò '''Anielskô''' ({{jãz.|en}} ''England'') – krôj w Eùropie, dzél [[Wiôlgô Britanijô|Wiôldżi Britanji]], stolëcznym gardã je [[Londin]], dôwni bëło to samòstójne królestwò, chtërnë sparłãczëło sã personalny ùniją z Królestwem Szkocczi<ref>[https://www.parliament.uk/about/living-heritage/evolutionofparliament/legislativescrutiny/act-of-union-1707/overview/union-of-the-crowns/ Union of the Crowns] UK Parliament</ref> a pòtemù realny ùniją w 1707, czede pòwstało Zjednóne Królestwò Wiôldżi Britanji<ref>[https://www.parliament.uk/about/living-heritage/evolutionofparliament/legislativescrutiny/act-of-union-1707/ Act of Union 1707] UK Parliament</ref>. == Òbaczë téż == * [[Szkòckô]] * [[Walijô]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Wiôlgô Britaniô]] nsgc4snaqhtgvw2ljv6x5obawrdl415 0 12399 208717 206487 2026-07-19T00:48:04Z Iketsi 3254 anielsczi→angelsczi 208717 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò|gwôsné miono=Solomon Islands|miono=Òstrowë Salomòna|fana=Flag of the Solomon Islands.svg|herb=Coat of arms of the Solomon Islands.svg|miono-genitiw=Òstrowów Salomòna|mòtto=To Lead is to Serve (Prowadzëc znôczô służëc)|na karce=Solomon Islands on the globe (Oceania centered).svg|jãzëk=[[angelsczi jãzëk|angelsczi]]|stolëca=Honiara|fòrma państwa=Kònstitucëjnô mònarchijô|wiéchrzëzna=28 450|rok=2025|lëdztwò=838,645|dëtk=dolar Òstrowów Salomòna|kòd dëtka=SBD|czasowô cona=+11|swiãto=[[7 lëpińca]]|himn=God Save Our Solomon Islands|kòd=SB|Internet=.sb|telefón=+677|Premiéra=Jeremiah Manele|Prezydeńt=David Tiva Kapu|Mònarcha=Karól III|data ùsôdzenia=7 lëpińca 1978|aùtowi kòd=SOL}} '''Òstrowë Salomòna''' ({{jãz.|pl}} ''Solomon Islands'') sã państwã na òstrowach w [[Òceaniô|Oceanije]], w Melanezji, nad [[Spòkójny Òcean|Spòkójnym Òceanã]]. Bëłë kòlonią [[Wiôlgô Britanijô|Wiôldżi Britanji]], zwëskałë samòstójnotã 7 lëpińca 1978<ref>[https://www.spc.int/events/solomon-islands-independence-day-2025 Solomon Islands independence day 2025]</ref>. == Geògrafiô == * Pòłożenié: Krôj leżë na òstrowach na pôłniowo-zôpadnym [[Spòkójny Òcean|Spòkójnym Òceanã]], 2000 km òd nordowo-pòrënkowi [[Aùstralëjô|Aùstralëji]]. Państwò cignje sã na òk. 1000 òstrowów (w tim 9 przédnich), stolëca (Honiara) leżë na nôwikszim òstrowie Guadalcanal<ref name=":0">[https://www.dfat.gov.au/geo/solomon-islands/solomon-islands-country-brief Solomon Islands country brief] Australian Government</ref> * Wiéchrzëzna: ** całownô: 28,896 ** wiéchrzëzna lądu: 27,986 ** wiéchrzëzna wòdów: 910 * Brzegòwô liniô: 5,313 * Klimat: tropikalny mónsunowi, niewiele skrajnëch cepłot ë pògòdowëch warënków * Ùsztôłcenié terenu: przédno sërowe górë, z czilema nisczimi kòralowëmã atolamã * Wësokòsc terenu: ** nôniższô wësokòsc: 0 (Spòkójny Òcean) ** nôwëższi czëp: 2,335 (czëp Popomanaseu) == Demografiô == * Lëdztwò: 838,645 (2025)<ref>[https://www.worldometers.info/world-population/solomon-islands-population/ Solomon Islands Population <small>(LIVE)</small>] Worldometer</ref> * Etniczné karna: W wikszosci Melanezijczicë (93%), w mniejszosci Polinezijczicë (4%), Micronezijczicë (1.5%), Chińczicë, Europejczicë ë jinszi (1.5%)<ref name=":1">[https://www.un.int/solomonislands/solomonislands/country-facts Country Facts | Solomon Islands] The Permanent Mission of Solomon Islands to the United Nations</ref>. * Jãzëczi: Òficjalny je angelsczi jãzek, le je też 63 jinszich<ref name=":0" />. * Religijné karna: nôwikszą religią je [[chrzescëjaństwò]] (95%), w tim Kòscół Melanezji (anglikańsczi) 29%, [[Katolëcczi Kòscół]] 19%, Ewangelëcczi Kòscół Pôłniowego Mòrza 17%, Metodëscë 11%, Adwentiscë Sódmégo Dnia 10%<ref name=":1" /> * Ùrbanizacjô: Wikszosc mieszkańców żëje na wiesczi terenach, òk. 73.5%<ref>[https://www.theglobaleconomy.com/Solomon-Islands/population_size/ Solomon Islands: Population size] Global Economy</ref> == Pòliticzny system == * fòrma państwa: kònstitucëjnô [[mònarchiô]] * Wëkònôwczô władza: król (Karól III<ref>[https://solomons.gov.sb/government/ About the Solomon Islands Government] Solomon Islands Government</ref>), reprezentowany przez gùbernatóra (David Tiva Kapu<ref>[https://solomons.gov.sb/governor-general-leaves-for-knighthood-in-london/ Governor General leaves for knighthood in London] Solomon Islands Goverment</ref>) ë premiera (Jeremiah Manele<ref>[https://forumsec.org/forum-leaders/hon-jeremiah-manele The Hon Jeremiah Manele] Pacific Islands Forum</ref>) * Ùstawòdôwczô władza: jednojizbowi parlament, 50 nôleżników wëbieranëch na sztërëlatną kadencjã<ref>[https://parliament.gov.sb/about/parliament/ About] National Parliament of Solomon Islands</ref>. == Òbaczë téż == * [[Aùstralëjô (kòntinent)]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bibliografiô == * [https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/solomon-islands/|The World Factbook] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Państwa w Aùstralëji i Oceanije]] k25xfm097fv2skml5b33pgx951gaxkq 0 12409 208729 206773 2026-07-19T00:52:38Z Iketsi 3254 anielsczi→angelsczi 208729 wikitext text/x-wiki '''Ùniwersytet Marii Curie-Skłodowsczé''' (òficjalny akronim: '''ÙMCS''') – pùblëcznô ùczbòwniô z sedzbą w [[Lublëno|Lublënie]], namieniónô do żëcygò w 1944 rokù jakno piąti ùniwersytet w Pòlsce. Nôwiksza akademickô ùczbòwniô Pròrënkòwé Pòlsczi. Wedle rankingù ''Research.com'', zajimô 18 plan, na 37 klasyfikòwónëch pòlsczich wëższëch szkòłów, a téż 1534 pòzycjã w swiatowi skali. Ùczbòwniô nôlegô do kònsorcjum Eùropejsczich Uczbòwniów ''ATHENA''. Nôlëgô téż do Związkù Lubelsczich Ùczbòwni, wraz z Lubelską Pòlitechniką, Medicznim Ùniwersytetã w Lublënie, Katolëcczim Lubelsczim Ùniwersytetã a téż Przirodniczim Ùniwersytetã w Lublënie. == Historiô == Ùniwersytet òstôł namieniony do żëcygò 23 rujana 1944 rokù jakno państwòwò ùczbòwnia. Z zôczątkù fùnkcjonowôł z sztërëma wëdzélama: Lekarsczim, Przirodniczim, Rolnym i Weterinarijnym, le zarôzka pò niecawnych trzech miesącach pòwstôł piąti - Farmaceùticzny Wëdzél. Pòczëstnô jinaùguracjô pierszégò akademicczégò rokù òdbëła sã 14 stëcznika 1945 rokù. Nôùkòwą Kadrą stanowiło wówczas 42 profesorów, m.jin. z ùczbòwni Lwòwa i Wilna. Studia pòdjãło 806 slëchińców. Òrganizatorã i pierszim rechtorã Ùczbòwni béł zoolog prof. Henryk Raabe. Nen profil Ùczbòwni ùtrzimôł sã do 50. latów XX. stalatégò. W 1949 rokù ùczbòwnia pòwiksza sã ò Wëdzél Prawa. Rok pùzni z Ùczbòwni wëapartnióno fakùltetë: Lekarsczi i Farmaceùticzny, na spòdlim jaczi pòwsta Medicznô Akademiô (terôzka Mediczny Ùniwersytet). Na zôczątkù 1952 rokù, jistniejącë ju Matematiczno-Przirodniczy Wëdzél rozapartnił sã na dwa Wëdzéle: Matematiczi, Fizyczi i Chemii a téż Biologii i Nôùków ò Zemi. W jistnym rokù òdemkniãto Hùmanisticzny Wëdzél, a w 1953 rokù Zootechniczny. Stolemną reòrganizacjã strukturë Ùczbòwnia przëża w 1955 rokù, czedë wëaparniono z niegò Wëdzélë: Rolny, Weterënarëjny i Zootechniczny, jaczé òstałë pòdwalinama Rolniczi Akademië, terôczasno Przirodniczégò Ùniwersytetu. W drëdzim dzélu 50. latów Ùniwersytet wkrocził z sztërëma wëdzélama: Biologii i Nôùków ò Zemi, Matematiczi, Fizyczi i Chemii, Prawa a téż Hùmanisticznym. Pòstãpnota nôzwësków [[Maria Skłodowska-Curie|patronczi]] wëmieniónëch w pòzwie Ùniwersytetu òsta przëjãtô z francësczégò jãzëka. Prawò nie dôwô mòżebnoscë zmianë pòzwë ùczbòwni ji władzóm. Sama patrónka ÙMCS wëzwëskiwa zamiennie òbu fòrm pisënkù nôzwëska. == Władze ÙMCS == [[Òbrôzk:Budynki_UMCS.jpg|mały|259x259px|Rechtorat ÙMCS]] Fùlnô lësta rechtorów ÙMCS: # Henrik Raabe (24 rujana 1944 – 31 zëlnika 1948) # Tadeusz Kielanowski (1 séwnika 1948 – 31 gòdnika 1949) # Józef Parnas (jakno p.o., 1 stëcznika 1950 – 31 gòdnika 1951) # Bohdan Dobrzańsczi (1 stëcznika 1952 – 31 zélnika 1955) # Andrzej Bùrda (1 séwnika 1955 – 7 maja 1957) # Adóm Paszewsczi (8 maja 1957 – 31 zélnika 1959) # Grégór Léòpòld Seidler (1 séwnika 1959 – 11 łżekwiata 1969) # Zbigniew Lorczewicz (1 lëpińca 1969 – 30 séwnika 1972) # Wiesław Skrzëdło (1 rujana 1972 – 31 zélnika 1981) # Tadeùsz Baszińsczi (1 séwnika 1981 – 21 maja 1982) # Józef Szimańsczi (24 maja 1982 – 31 zélnika 1984) # Stanisław Ùzak (1 séwnika 1984 – 31 zélnika 1987) # Zdzësław Cackòwsczi (1 séwnika 1987 – 30 smùtana 1990) # Eùgeniusz Gąsor (1 gòdnika 1990 – 14 zélnika 1993) # Kazmierz Goebel (24 séwnika 1993 – 31 zélnika 1999) # Marian Harasymiuk (1 séwnika 1999 – 31 zélnika 2005) # Wiesław Kamińsczi (1 séwnika 2005 – 31 zélnika 2008) # Andrzej Dąbrowsczi (1 séwnika 2008 – 31 zélnika 2012) # Stanisław Michałowsczi (1 séwnika 2012 – 31 zélnika 2020) # Radosław Dobrowolsczi (1 séwnika 2020 – terôczasno) == Wëdzélë == {| class="wikitable" !Pózwa wëdzélu !Rok założeniégò !Internetowi adres wëdzélu |- | Artisticzny Wëdzél | align="center" |1989/(1997) | align="center" |[http://www.umcs.pl/pl/artystyczny,40.htm WA] |- |Wëdzél Biologii i Biotechnologii | align="center" |1944/(1952)/2011 | align="center" |[https://web.archive.org/web/20140717135045/http://umcs.pl/pl/biologia-biotechnologia.htm WBiB] |- |Wëdzél Chemië | align="center" |1944/(1989) | align="center" |[http://www.umcs.pl/pl/chemii,42.htm WCh] |- |Wëdzél Ekònomiczny | align="center" |1965 | align="center" |[http://www.umcs.pl/pl/ekonomiczny,43.htm WE] |- |Wëdzél Filologiczny | align="center" |2019 | align="center" |[https://www.umcs.pl/pl/filologiczny.htm WF] |- |Wëdzél Filozofië i Socjologië | align="center" |1990 | align="center" |[http://www.umcs.pl/pl/filozofii-i-socjologii,44.htm WFiS] |- |Wëdzél Historië i Archeologië | align="center" |2019 | align="center" |[https://www.umcs.pl/pl/ha.htm WHiA] |- |Wëdzél Matematiczi, Fizyczi i Informaticzi | align="center" |1944/1952/1989/(2001) | align="center" |[http://www.umcs.pl/pl/matematyki-fizyki-i-informatyki,46.htm WMFI] |- |Wëdzél Nôùków ò Zemi i Òbremienni Gòspòdarce | align="center" |1944/(1952)/2011 | align="center" |[http://geografia.umcs.pl WNoZiGP] |- |Wëdzél Pedagogiczi i Psychòlogië | align="center" |1973 | align="center" |[http://umcs.pl/pip WPiP] |- |Wëdzél Pòlitologië i Gazetnictwa | align="center" |1993 | align="center" |[https://www.umcs.pl/pl/wydzial-politologii-i-dziennikarstwa-umcs-w-lublinie,49.htm WPiD] |- |Wëdzél Prawa i Administracjë | align="center" |1949 | align="center" |[http://prawo.umcs.pl WPiA] |} === Czerënczi studiów === Artisticzny Wëdzél * artisticznô edukacëjó w òbrëmi pasticznich kùńsztów, * artisticznô edukacëjô obrëmi mùzycznégò kùńsztu, * grafika (studia prowadzóné są téż w angelsczim jãzëkù), * jazz i zdrzadniowô mùzyka, * farwiarstwò. Wëdzél Biologië i Biotechnologië: * [[Biologijô|biologiô]] (studia prowadzôné są téż w angelsczim jãzëkù), * biotechnologiô. Wëdzél Chemië: * [[Chemijô|chemiô]] (studia prowadzóné są téż w angelsczim jãzëkù dlô cëzińców), * inżynieriô mòdernëch doczëznów, * widowòdowô inżinieriô. Ekònomiczny Wëdzél: * [[Analityka gospodarcza|gòspòdarczi rozbiér]], * [[Ekònomijô|ekònomiô]], * finanse i rechùnkòwòsc, * logistika, * midzenôrodny gòspòdarczé stosënczi * prawno-geszeftowi (studia prowadzóné w angelsczim jãzëkù), * zarządzanié. Wëdzél Filozofië i Socjologië: * eùropeistikô, * [[Filozofijô|filozofiô]], * kògnitiwistiô (studia prowadzòné są téż w angelsczim jãzëkù), * spòlëznowô ùtwórczosc, * socjologiô, * zarządzanié w pùblëcznëch pòlitikach. Wëdzél Historië i Archeòlogië: * [[Archeòlogijô|archeòlogiô]], * historiô, * archiwistikô i mòderné zarządzanié informacyjnyma zôpisama, * geoarcheologiô, * historicznô i archeologicznô geowizualizacjô, * historicznô turistika Filologiczny Wëdzél: * architektura wiadła, * archiwistyka i mòderné zôrządzanié wiadłowima zôpisama, * e-editorstwò i redakcjowé techniczi, * pòlsko-miemiecczé kùlturowé i translatorsczé studia, * filologiô (anielistyka, bałkanistyka, germanistika, iberystyka, pòrtugalistyka, romanistika, rusëcëstika, ùkrajinistyka), * pòlskô filologiô, * pòlonisticznô glottodidaktika, * wiadło w e-spòlëznie, * brëkòwanô informatologiô, * kùlturoznajorzstwò, * brëkòwanô lingwistika, * logopediô z aùdiologią, * cyfrowé technologie w animacji kùlturë, * kònferencjowô translacjô, * historicznô turistika. Wëdzél Matematiczi, Fizyczi i Infòrmaticzi: * radiacyjny bezpiek * [[fizyka]], * [[Fizyka techniczna|technicznô fizyka]], * [[Infòrmatika|informatika]], * inżynieriô mòdernëch doczëznów, * [[matematika]], * matematyka w finansach, * nôùczanié matematiczi i informaticzi, * Science and Technology (studia prowadzóné w angelsczim jãzëkù). Wëdzél Nôùków ò Zemi i Òbrëmienné Gòspòdarczi: * [[geògrafiô]], * wòjskowô geògrafiô i krëzësowé zarządzanié, * geoinformatika, * òbrëmienna gòspòdarka, * Tourism Management (studia prowadzóné są w angelsczim jãzëkù), * turistikaô i rekreacjô. Wëdzél Pedagògiczny i Psychòlogië: * animacjô kùlturë, * pedagògikô, * òsoblëwô pedagògikô, * przedszkòlnô i wczasnoszkòlnô pedagògika, * resocjalizacyjnô pedagògikô, * socjalnô robòta, * [[Psychòlogijô|psychòlogiô]]. Wëdzél Pòlitologië i Gazetnictwa: * administracjô i pùblëczné zôrządzanié * nôrodowi bezpiek, * gazetnictwò i spòlëznowô kòmùnikacjô, * International Relations, * [[Pòlitologijô|pòlitologiô]], * [[Produkcja medialna|medialnô produchcjô]], * public relations i zôrządzanié wiadłã * wiadłowô spólëzna, * midzenôrodowé stosënczi (studia prowadzóné są téż w angelsczim jãzëkù), Wëdzél Prawa i Administracjë: * administracjô, * benowi bezpiek, * prawò, * prawno-geszeftowi, * prawno-menadżersczi. Midzeòbrëmieniowé czerënczi: * inżynieriô mòdernëch doczëznów (WMFiI z WC) * matematika i finanse (WMFiI z WE) * wiadłowô spòlëzna (WMFiI z [[Wydział Politologii i Dziennikarstwa|WPiD]]). W zôkresu jãzëkòwégò sztôłceniô na Ùniwersytece fąkcjonują pòsobny jednostczi: * Centrum Nôùczaniô i Certifikacjë Cëzich Jãzëków ÙMCS, * Centrum Polsczé Kùlturë i Jãzyka dlô Pòlonië i Cëzińców, * Britijsczé Centrum Ùniwersytetu Marii Curie-Skłodowsczé, * Centrum Portugalsczégò Jãzëka/Camões, * Centrum Rusczé Kùlturë i Jãzëka * Centrum Pòrënkòwi Eùropë. === Dochtorsczé szkòłë === Dochtorskô Szkòła Hùmanisticznëch Nôùków i Kùńsztu: * archeologiô, * filozofiô, * historiô, * jãzëkòznajôrztwò, * lëteraturoznajôrztwò, * nôùczi ò kùlturze i religië, * mùzyczné kùńsztë, * plasticzné kùńsztë i kònserwacjô dokazów kùńsztu. Dochtorskô Szkòła Spòlëznowëch Nôùków: * Ekònomiô i finanse * Spòłeznowò-ekònomicznô geògrafiô i òbrëmienna gòspòdarka * Nôùczi ò spôlëznowé kòmùnikacjë i mediach * Nôùczi ò pòlitice i pùblëczné administacjë * Nôùczi ò zôrządzanim i jakòscë * Prawné nôùczi * Socjologiczné nôùczi * Pedagogika * Psychologiô. Dochtorskô Szkòła Scësłëch i Przirodnichëch Nôùków: * Matematika * Biologiczné nôùczi * Chemiczné nôùczi * Fizyczné nôùczi * Nôùczi ò Zemi i strzodowiszczu * Gbùrzëzna i ogardownictwò. == Sztôłcenié == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Wpia_umcs.jpg|mały|250x250px|Bùdink Wëdzélu Prawa i Administracjë ÙMCS Òbrôzk:Lublin_UMCS_(wydział_humanistyczny,_aula_i_patio).JPG|mały|250x250px|Hùmanisticzny Wëdzél ÙMCS paradnica i patio Òbrôzk:UMCS_Wydział_Nauk_o_Ziemi_i_Gospodarki_Przestrzennej_02.jpg|mały|250x250px|Wëdzél Nôùków ò Zemi i Òbëmienné Gòspòdarczi ÙMCS Òbrôzk:Informatyka_UMCS.jpg|mały|250x250px|Bùdink Instytutu Infòrmatiki ÙMCS </gallery> == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Ùniwersytetë w Pòlsce]] 2mrc4s5dbixh361z79iia10z53dep3z 0 12413 208725 208282 2026-07-19T00:49:41Z Iketsi 3254 Anielsczi→Angelsczi; anielsczi→angelsczi 208725 wikitext text/x-wiki {{Infobox pòliticznô òrganizacjô|miono=Organizacjô Nordowòatlanticczégò Traktatu|gwôsné miono=North Atlantic Treaty Organization<br>Organisation du traité de l’Atlantique nord|fana=Flag of NATO.svg|miono-genitiw=NATO|himn=The NATO hymn<br> (Himn NATO)|na karce=North Atlantic Treaty Organization (orthographic projection).svg|jãzëk=[[Angelsczi jãzëk|angelsczi]], [[Francësczi jãzëk|francësczi]]|stolëca=[[Bruksela]]|data ùsôdzenia=4 łżëkwiata 1949|Prezydeńt=Mark Rutte}} '''Organizacjô Nordowòatlanticczégò Traktatu''' ({{jãz.|en}} ''North Atlantic Treaty Organization'' – NATO; {{jãz.|fr}} ''Organisation du traité de l’Atlantique'' ''nord'' – '''OTAN''') – midzënôrodnô organizacjô pòliticzno-wòjskòwô ùsadzonô na mòcë pòdpisanégò 4 łżëkwiata 1949 r. [[Nordowòatlanticczi Traktat|Nordowòatlanticczégò Traktatu]], dzejô òd 24 zélnika 1949 rokù. Przédnym célã jistnieniô NATO w sztóce ùsadzëniô bëła militarnô òbarna przed mòżlëwą ataką ze stronë [[Związk Socjalisticznëch Sowiecczich Repùblików|ZSRR]] ë jegò [[Pòrénczny blok|satelicczich krajów]], òd 1955 rokù zorganizowónëch w sztrukturã [[Warszawsczi Ùkłôd|Warszawsczégò Ùkładu]]. Pò [[Rozpôd ZSSR|rozpadze Radzecczégò Związkù]] ë rozrzeszeniu Warszawsczégò Ùkładu w 1991 rokù, pôłni stabilizacyjną wiersztã, bierzącë sã za òbarnã przed rozkòscérzanim sã regionalnëch kònfliktów. Pôłni téż rolã gwaranta bùtnowégò bezpiekù nôleżniczich państwów. Zdrëszëna òpiérô sã na zasadzë kòlektiwny òbarnë, zgódno z jegò spòdlecznym założenim, eż zbrójny nôpôd jednégò z nôleżników ùwôżóny je za atakã naprzék wszëtczim nôleżnikóm. == Nôleżnicë NATO == * [[Albańskô]] * [[Belgiô]] * [[Bùłgarskô]] * [[Chòrwackô]] * [[Czeskô]] * [[Czôrnogóra]] * [[Duńskô]] * [[Estóńskô]] * [[Fińskô]] * [[Francjô]] * [[Greckô]] * [[Islandiô]] * [[Italskô]] * [[Kanada]] * [[Lëtewskô]] * [[Luksembùrskô]] * [[Łotewskô]] * [[Madżarskô]] * [[Miemieckô]] * [[Holandiô]] * [[Nordowô Macedoniô]] * [[Norweskô]] * [[Pòlskô]] * [[Pòrtugalskô]] * [[Rumùńskô]] * [[Słoweniô]] * [[Słowackô]] * [[Szpańskô]] * [[Szwédzkô]] * [[Tëreckô]] * [[Wiôlgô Britaniô]] * [[Zjednóné Kraje Americzi]] == Pòdôwczi == * Wiéchrzëzna - 25 000 000 km² * Lëdztwò - 950-980 000 000 * Sedzba - [[Bruksela]] * Militarnô sëła - 3,4 mln wòjôrzów * Przédnik - Mark Rutte == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://www.nato.int Domôcô starna] {{NATO}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:NATO| ]] bjm6ymk640uf2631ya8dqsk54avziib 0 12520 208718 206844 2026-07-19T00:48:08Z Iketsi 3254 anielsczi→angelsczi 208718 wikitext text/x-wiki Hewòtna starna pòkôzëje lësta jãzëków swiata. {| class="wikitable" |+[[słowiańsczé jãzëczi]] !zôpadnosłowiańsczé<ref name=":1">ISBN 978-83-62137-37-4 s. 24</ref> !pòrénkòwòsłowiańsczé !pôłniowòsłowiańsczé !sztëcznë słowiańsczé jãzëczi |- |'''lechicczé<ref name=":1" />''' |[[biôłorusczi jãzëk]]<ref name="RKJ2014-170">{{RKJ|2014|170}}</ref> |[[bułgarsczi jãzëk]] |'''nordowòsłowiańsczé jãzëczi (fikcëjné)''' |- |[[pòlsczi jãzëk]]<ref name=":1" /> |[[rusczi jãzëk]] |[[serbòchòrwacczi jãzëk]]<ref name="RKJ2014-159" /> ([[chòrwacczi jãzëk]], [[Bòsniacczi jãzëk|bòszniacczi jãzëk]], [[serbsczi jãzëk]]) |[[lydnevi]], nasika, sievrøsku, slaveni, slavisk, wozgijsczi (vuozgašchai) |- |[[kaszëbsczi jãzëk]]<ref name=":0">ISBN 978-83-62137-37-4</ref> |[[ùkrajińsczi jãzëk]] |[[słoweńsczi jãzëk]]<ref name="RKJ2016-185" /> |'''jine''' |- |[[szląsczi jãzëk]] (gwara, etnolekt) |[[Rusynsczi jãzëk|łemkòwsczi/rusynsczi jãzëk]] | |[[midzësłowiańsczi jãzëk]], [[glagolica]], [[Mežduslavjanski jezik|mežduslavjanski]], nowoslowiańsczi jãzëk, [[slovianski]], sloviosczi, [[proslava]], [[slovio]], [[ruslavsk]] (szlach jãzëka slovio) |- |łużëcczé jãzëczi / łużëcczi<ref name=":0" /> serbòłużëcczi<ref name=":1" /> ([[górnosorbsczi jãzëk]], [[dólnosorbsczi jãzëk]]) | | | |- |[[czesczi jãzëk]]<ref name=":1" /><ref name="RKJ2014-158">{{RKJ|2014|158}}</ref> | | | |- |[[słowacczi jãzëk]]<ref name="RKJ2014-158" /><ref name=":1" /> | | | |- |pòłabsczi<ref name=":1" /> | | | |} {| class="wikitable" |+eùropejsczé jãzëczi i z jinszich kòntinentów |- ![[Bôłtëcczé jãzëczi]] ![[Germańsczé jãzëczi]] ![[Romańsczé jãzëczi]] ![[Celtycczé jãzëczi]] ![[Azjatëcczé jãzëczi]] ! |- |[[lëtewsczi jãzëk]]<ref name="RKJ2014-170" /> |'''zôpadnogermańsczé''' |[[katalońsczi jãzëk]] |[[irlandzczi jãzëk]] |[[arabsczi jãzëk]]<ref name="RKJ2014-161">{{RKJ|2014|161}}</ref> |[[dołgańsczi jãzëk]]<ref name=":2">{{RKJ|2023|132}}</ref> |- |[[łotewsczi jãzëk]]<ref name="RKJ2016-185">{{RKJ|2016|185}}</ref> |[[angelsczi jãzëk]] |[[francësczi jãzëk]] |[[walijsczi jãzëk]] |[[chińsczi jãzëk]]<ref name="RKJ2014-159">{{RKJ|2014|159}}</ref> |[[nganasańsczi jãzëk]] <ref name=":2" /> |- |jãzëk żmùdzczi<ref name=":0" /> |[[niemiecczi jãzëk]]<ref name="RKJ2014-170" /> |[[łacyńsczi jãzëk]] |[[bretońsczi jãzëk]]<ref name=":2" /> |[[hebrajsczi jãzëk]] |[[jãzëk nawahò]]<ref name=":2" /> |- | |jãzëk jidisz |[[pòrtugalsczi jãzëk]] |[[szkocczi gaelicczi jãzëk]] |[[japóńsczi jãzëk]]<ref name="RKJ2014-161" /> | |- | |[[Frizyjsczi jãzëk]]<ref name=":0" /> |[[szpańsczi jãzëk]] |jãzëk kòrnijsczi<ref name=":0" /> |[[kòreańsczi jãzëk]] | |- | | |[[katalońsczi jãzëk]]<ref name=":0" /> |[[Jãzëk manx|manx]] |[[persczi jãzëk]] | |- | | | | |[[wietnamsczi jãzëk]] | |- | | | | |[[zazaki]] | |- | | | | |[[tajsczi jãzëk]] | |- | | | | |[[karajimsczi jãzëk]] | |- | | | | |[[òrmiańsczi jãzëk]] | |- | | | | |[[romsczi jãzëk]] | |- | | | | |[[tatarsczi jãzëk]] | |} == Òbaczë téż == * [[SIL International]] * [[Jãzëczi Eùropejsczi Ùniji]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [[:wikt:csb:Wikisłowôrz:Lësta_jãzëków]] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Jãzëczi swiata| ]] pvvuwq6vu5eym7d6oiubtx4a61uzo2p 10 12522 208662 207557 2026-07-19T00:11:25Z Iketsi 3254 kl=gren. 208662 wikitext text/x-wiki <includeonly><abbr title="{{Jãz./starna|{{{1|}}}}}">{{No self link|{{Jãz./starna|{{{1|}}}}}|{{#switch: {{{1|}}}<!----> |ar=arab.<!--?--> |be=biôłor.<!-- {{RKJ|2013|93}}, téż biôł. w RKJ 2014 s. 158--> |bg=bùłg.<!--{{RKJ|2013|93}}, téż bùł. w RKJ 2014 s. 158--> |ca=kat.<!--?--> |cs=czes.<!--{{RKJ|2020|31}}--> |csb|kaszëbsczi=kasz.<!--{{RKJ|2014|153}}--> |da=dëń.<!--{{RKJ|2013|102}}--> |de=niem.<!--{{RKJ|2014|187}}--> |dsb=dólnołuż.<!--{{RKJ|2013|98}}--> |en=an.<!--{{RKJ|2013|93}}--> |es=szp.<!--{{RKJ|2013|93}}--> |et=est.<!--{{RKJ|2013|98}}--> |fa=pers.<!--?--> |fi=fiń.<!--fin. w {{RKJ|2013|98}}, ale fińsczi jãzëk--> |fr=fr.<!--{{RKJ|2013|93}}--> |gr=gr.<!--nowògr. w {{RKJ|2013|98}}; gr. w {{RKJ|2015|126}}--> |grc=stôrogr.<!--{{RKJ|2015|126}}--> |gsw=gsw.<!--?--> |hbs=serb.-chorw.<!--?--> |he=hebr.<!--{{RKJ|2016|171}}--> |hsb=górnołuż.<!--{{RKJ|2013|98}}--> |hu=wãg.<!--{{RKJ|2013|102}}--> |hy=òrm.<!--?--> |it=ital.<!--{{RKJ|2013|93}}--> |ja=jap.<!--{{RKJ|2013|135}}--> |ka=grëz.<!--?--> |kl=gren.<!--?--> |ko=kòr.<!--{{RKJ|2013|135}}--> |la=łac.<!--{{RKJ|2014|154}}--> |lt=lët.<!--lit. w {{RKJ|2013|98}}, ale lit.=liturgiczno w {{RKJ|2012|66}} i jest Lëtwa i Lëtewsczi --> |lu=luks.<!--?--> |lv=łot.<!--{{RKJ|2013|98}}--> |mk=mac.<!--{{RKJ|2013|93}}--> |nds=dólnomiem.<!--(RKJ|2014|149); téż dniem. {{RKJ|2014|187}}--> |nl=hòl.<!--{{RKJ|2013|93}}; néderl?--> |no=nor.<!--?--> |pl=pòl.<!--{{RKJ|2014|149}}--> |pox=pòł. |prg=prës. |pt=pòrt.<!--{{RKJ|2013|93}}--> |rm=romansz<!--?--> |ro=rum.<!--{{RKJ|2013|98}}--> |ru=rus.<!--{{RKJ|2013|93}}--> |sk=słow.<!--{{RKJ|2013|102}}--> |sl=słwn.<!--{{RKJ|2013|102}}--> |sq=alb.<!--?--> |sr=serb.<!--{{RKJ|2014|158}}--> |sv=szw.<!--{{RKJ|2013|104}}--> |szl=szl.<!--ISO 639-3--> |tk=turkm.<!--ISO 639-2--> |uk=ùkr.<!--{{RKJ|2014|158}}--> |zh=chin.<!--{{RKJ|2013|135}}--> <!----------------------------------------------------------> |xpsi=prasł.<!--{{RKJ|2008|109}}--> <!--Skrócënczi i symbòle stosowóné w słowarzu Ramùłta (RKJ 2014 187)--> |#default={{{1|}}} }}}}<!-- pom.-niem. – pomorsko-niemieckie //pl:Gwary pomorskie języka dolnoniemieckiego? pr.-niem. – prusko-niemiecki //? śr.-łac. – średniołacińskie //en:Medieval_Latin? Linguist List: lat-med --></abbr></includeonly><noinclude> * [[Szablóna:Jãz./starna]] <pre> {{Jãz. |1|jãzëk = XX ← kod ISO 639 }} </pre> ---- <code><nowiki>{{Jãz.|csb}}</nowiki></code> :{{Jãz.|csb}} ---- <code><nowiki>{{Jãz.|pl}}</nowiki></code> :{{Jãz.|pl}} ---- <code><nowiki>{{Jãz.|de}}</nowiki></code> :{{Jãz.|de}} ---- <code><nowiki>{{Jãz.|en}}</nowiki></code> :{{Jãz.|en}} ---- <code><nowiki>{{Jãz.|es}}</nowiki></code> :{{Jãz.|es}} ---- <code><nowiki>{{Jãz.|la}}</nowiki></code> :{{Jãz.|la}} ---- </noinclude> tw0q55voypoajjcajmfsjqvsdfovdvp 208666 208662 2026-07-19T00:13:34Z Iketsi 3254 |is=isl.<!--?--> 208666 wikitext text/x-wiki <includeonly><abbr title="{{Jãz./starna|{{{1|}}}}}">{{No self link|{{Jãz./starna|{{{1|}}}}}|{{#switch: {{{1|}}}<!----> |ar=arab.<!--?--> |be=biôłor.<!-- {{RKJ|2013|93}}, téż biôł. w RKJ 2014 s. 158--> |bg=bùłg.<!--{{RKJ|2013|93}}, téż bùł. w RKJ 2014 s. 158--> |ca=kat.<!--?--> |cs=czes.<!--{{RKJ|2020|31}}--> |csb|kaszëbsczi=kasz.<!--{{RKJ|2014|153}}--> |da=dëń.<!--{{RKJ|2013|102}}--> |de=niem.<!--{{RKJ|2014|187}}--> |dsb=dólnołuż.<!--{{RKJ|2013|98}}--> |en=an.<!--{{RKJ|2013|93}}--> |es=szp.<!--{{RKJ|2013|93}}--> |et=est.<!--{{RKJ|2013|98}}--> |fa=pers.<!--?--> |fi=fiń.<!--fin. w {{RKJ|2013|98}}, ale fińsczi jãzëk--> |fr=fr.<!--{{RKJ|2013|93}}--> |gr=gr.<!--nowògr. w {{RKJ|2013|98}}; gr. w {{RKJ|2015|126}}--> |grc=stôrogr.<!--{{RKJ|2015|126}}--> |gsw=gsw.<!--?--> |hbs=serb.-chorw.<!--?--> |he=hebr.<!--{{RKJ|2016|171}}--> |hsb=górnołuż.<!--{{RKJ|2013|98}}--> |hu=wãg.<!--{{RKJ|2013|102}}--> |hy=òrm.<!--?--> |is=isl.<!--?--> |it=ital.<!--{{RKJ|2013|93}}--> |ja=jap.<!--{{RKJ|2013|135}}--> |ka=grëz.<!--?--> |kl=gren.<!--?--> |ko=kòr.<!--{{RKJ|2013|135}}--> |la=łac.<!--{{RKJ|2014|154}}--> |lt=lët.<!--lit. w {{RKJ|2013|98}}, ale lit.=liturgiczno w {{RKJ|2012|66}} i jest Lëtwa i Lëtewsczi --> |lu=luks.<!--?--> |lv=łot.<!--{{RKJ|2013|98}}--> |mk=mac.<!--{{RKJ|2013|93}}--> |nds=dólnomiem.<!--(RKJ|2014|149); téż dniem. {{RKJ|2014|187}}--> |nl=hòl.<!--{{RKJ|2013|93}}; néderl?--> |no=nor.<!--?--> |pl=pòl.<!--{{RKJ|2014|149}}--> |pox=pòł. |prg=prës. |pt=pòrt.<!--{{RKJ|2013|93}}--> |rm=romansz<!--?--> |ro=rum.<!--{{RKJ|2013|98}}--> |ru=rus.<!--{{RKJ|2013|93}}--> |sk=słow.<!--{{RKJ|2013|102}}--> |sl=słwn.<!--{{RKJ|2013|102}}--> |sq=alb.<!--?--> |sr=serb.<!--{{RKJ|2014|158}}--> |sv=szw.<!--{{RKJ|2013|104}}--> |szl=szl.<!--ISO 639-3--> |tk=turkm.<!--ISO 639-2--> |uk=ùkr.<!--{{RKJ|2014|158}}--> |zh=chin.<!--{{RKJ|2013|135}}--> <!----------------------------------------------------------> |xpsi=prasł.<!--{{RKJ|2008|109}}--> <!--Skrócënczi i symbòle stosowóné w słowarzu Ramùłta (RKJ 2014 187)--> |#default={{{1|}}} }}}}<!-- pom.-niem. – pomorsko-niemieckie //pl:Gwary pomorskie języka dolnoniemieckiego? pr.-niem. – prusko-niemiecki //? śr.-łac. – średniołacińskie //en:Medieval_Latin? Linguist List: lat-med --></abbr></includeonly><noinclude> * [[Szablóna:Jãz./starna]] <pre> {{Jãz. |1|jãzëk = XX ← kod ISO 639 }} </pre> ---- <code><nowiki>{{Jãz.|csb}}</nowiki></code> :{{Jãz.|csb}} ---- <code><nowiki>{{Jãz.|pl}}</nowiki></code> :{{Jãz.|pl}} ---- <code><nowiki>{{Jãz.|de}}</nowiki></code> :{{Jãz.|de}} ---- <code><nowiki>{{Jãz.|en}}</nowiki></code> :{{Jãz.|en}} ---- <code><nowiki>{{Jãz.|es}}</nowiki></code> :{{Jãz.|es}} ---- <code><nowiki>{{Jãz.|la}}</nowiki></code> :{{Jãz.|la}} ---- </noinclude> ee2e9rx6p0yscuw05c7heivfbih1t83 208677 208666 2026-07-19T00:26:21Z Iketsi 3254 |gmh=strz.-wës.-miem.<!--?--> 208677 wikitext text/x-wiki <includeonly><abbr title="{{Jãz./starna|{{{1|}}}}}">{{No self link|{{Jãz./starna|{{{1|}}}}}|{{#switch: {{{1|}}}<!----> |ar=arab.<!--?--> |be=biôłor.<!-- {{RKJ|2013|93}}, téż biôł. w RKJ 2014 s. 158--> |bg=bùłg.<!--{{RKJ|2013|93}}, téż bùł. w RKJ 2014 s. 158--> |ca=kat.<!--?--> |cs=czes.<!--{{RKJ|2020|31}}--> |csb|kaszëbsczi=kasz.<!--{{RKJ|2014|153}}--> |da=dëń.<!--{{RKJ|2013|102}}--> |de=niem.<!--{{RKJ|2014|187}}--> |dsb=dólnołuż.<!--{{RKJ|2013|98}}--> |en=an.<!--{{RKJ|2013|93}}--> |es=szp.<!--{{RKJ|2013|93}}--> |et=est.<!--{{RKJ|2013|98}}--> |fa=pers.<!--?--> |fi=fiń.<!--fin. w {{RKJ|2013|98}}, ale fińsczi jãzëk--> |fr=fr.<!--{{RKJ|2013|93}}--> |gmh=strz.-wës.-miem.<!--?--> |gr=gr.<!--nowògr. w {{RKJ|2013|98}}; gr. w {{RKJ|2015|126}}--> |grc=stôrogr.<!--{{RKJ|2015|126}}--> |gsw=gsw.<!--?--> |hbs=serb.-chorw.<!--?--> |he=hebr.<!--{{RKJ|2016|171}}--> |hsb=górnołuż.<!--{{RKJ|2013|98}}--> |hu=wãg.<!--{{RKJ|2013|102}}--> |hy=òrm.<!--?--> |is=isl.<!--?--> |it=ital.<!--{{RKJ|2013|93}}--> |ja=jap.<!--{{RKJ|2013|135}}--> |ka=grëz.<!--?--> |kl=gren.<!--?--> |ko=kòr.<!--{{RKJ|2013|135}}--> |la=łac.<!--{{RKJ|2014|154}}--> |lt=lët.<!--lit. w {{RKJ|2013|98}}, ale lit.=liturgiczno w {{RKJ|2012|66}} i jest Lëtwa i Lëtewsczi --> |lu=luks.<!--?--> |lv=łot.<!--{{RKJ|2013|98}}--> |mk=mac.<!--{{RKJ|2013|93}}--> |nds=dólnomiem.<!--(RKJ|2014|149); téż dniem. {{RKJ|2014|187}}--> |nl=hòl.<!--{{RKJ|2013|93}}; néderl?--> |no=nor.<!--?--> |pl=pòl.<!--{{RKJ|2014|149}}--> |pox=pòł. |prg=prës. |pt=pòrt.<!--{{RKJ|2013|93}}--> |rm=romansz<!--?--> |ro=rum.<!--{{RKJ|2013|98}}--> |ru=rus.<!--{{RKJ|2013|93}}--> |sk=słow.<!--{{RKJ|2013|102}}--> |sl=słwn.<!--{{RKJ|2013|102}}--> |sq=alb.<!--?--> |sr=serb.<!--{{RKJ|2014|158}}--> |sv=szw.<!--{{RKJ|2013|104}}--> |szl=szl.<!--ISO 639-3--> |tk=turkm.<!--ISO 639-2--> |uk=ùkr.<!--{{RKJ|2014|158}}--> |zh=chin.<!--{{RKJ|2013|135}}--> <!----------------------------------------------------------> |xpsi=prasł.<!--{{RKJ|2008|109}}--> <!--Skrócënczi i symbòle stosowóné w słowarzu Ramùłta (RKJ 2014 187)--> |#default={{{1|}}} }}}}<!-- pom.-niem. – pomorsko-niemieckie //pl:Gwary pomorskie języka dolnoniemieckiego? pr.-niem. – prusko-niemiecki //? śr.-łac. – średniołacińskie //en:Medieval_Latin? Linguist List: lat-med --></abbr></includeonly><noinclude> * [[Szablóna:Jãz./starna]] <pre> {{Jãz. |1|jãzëk = XX ← kod ISO 639 }} </pre> ---- <code><nowiki>{{Jãz.|csb}}</nowiki></code> :{{Jãz.|csb}} ---- <code><nowiki>{{Jãz.|pl}}</nowiki></code> :{{Jãz.|pl}} ---- <code><nowiki>{{Jãz.|de}}</nowiki></code> :{{Jãz.|de}} ---- <code><nowiki>{{Jãz.|en}}</nowiki></code> :{{Jãz.|en}} ---- <code><nowiki>{{Jãz.|es}}</nowiki></code> :{{Jãz.|es}} ---- <code><nowiki>{{Jãz.|la}}</nowiki></code> :{{Jãz.|la}} ---- </noinclude> h9wnpnqizl7cre1awnp7kj0sg249vyb 208795 208677 2026-07-19T01:33:27Z Iketsi 3254 |tr=tër.<!--?--> 208795 wikitext text/x-wiki <includeonly><abbr title="{{Jãz./starna|{{{1|}}}}}">{{No self link|{{Jãz./starna|{{{1|}}}}}|{{#switch: {{{1|}}}<!----> |ar=arab.<!--?--> |be=biôłor.<!-- {{RKJ|2013|93}}, téż biôł. w RKJ 2014 s. 158--> |bg=bùłg.<!--{{RKJ|2013|93}}, téż bùł. w RKJ 2014 s. 158--> |ca=kat.<!--?--> |cs=czes.<!--{{RKJ|2020|31}}--> |csb|kaszëbsczi=kasz.<!--{{RKJ|2014|153}}--> |da=dëń.<!--{{RKJ|2013|102}}--> |de=niem.<!--{{RKJ|2014|187}}--> |dsb=dólnołuż.<!--{{RKJ|2013|98}}--> |en=an.<!--{{RKJ|2013|93}}--> |es=szp.<!--{{RKJ|2013|93}}--> |et=est.<!--{{RKJ|2013|98}}--> |fa=pers.<!--?--> |fi=fiń.<!--fin. w {{RKJ|2013|98}}, ale fińsczi jãzëk--> |fr=fr.<!--{{RKJ|2013|93}}--> |gmh=strz.-wës.-miem.<!--?--> |gr=gr.<!--nowògr. w {{RKJ|2013|98}}; gr. w {{RKJ|2015|126}}--> |grc=stôrogr.<!--{{RKJ|2015|126}}--> |gsw=gsw.<!--?--> |hbs=serb.-chorw.<!--?--> |he=hebr.<!--{{RKJ|2016|171}}--> |hsb=górnołuż.<!--{{RKJ|2013|98}}--> |hu=wãg.<!--{{RKJ|2013|102}}--> |hy=òrm.<!--?--> |is=isl.<!--?--> |it=ital.<!--{{RKJ|2013|93}}--> |ja=jap.<!--{{RKJ|2013|135}}--> |ka=grëz.<!--?--> |kl=gren.<!--?--> |ko=kòr.<!--{{RKJ|2013|135}}--> |la=łac.<!--{{RKJ|2014|154}}--> |lt=lët.<!--lit. w {{RKJ|2013|98}}, ale lit.=liturgiczno w {{RKJ|2012|66}} i jest Lëtwa i Lëtewsczi --> |lu=luks.<!--?--> |lv=łot.<!--{{RKJ|2013|98}}--> |mk=mac.<!--{{RKJ|2013|93}}--> |nds=dólnomiem.<!--(RKJ|2014|149); téż dniem. {{RKJ|2014|187}}--> |nl=hòl.<!--{{RKJ|2013|93}}; néderl?--> |no=nor.<!--?--> |pl=pòl.<!--{{RKJ|2014|149}}--> |pox=pòł. |prg=prës. |pt=pòrt.<!--{{RKJ|2013|93}}--> |rm=romansz<!--?--> |ro=rum.<!--{{RKJ|2013|98}}--> |ru=rus.<!--{{RKJ|2013|93}}--> |sk=słow.<!--{{RKJ|2013|102}}--> |sl=słwn.<!--{{RKJ|2013|102}}--> |sq=alb.<!--?--> |sr=serb.<!--{{RKJ|2014|158}}--> |sv=szw.<!--{{RKJ|2013|104}}--> |szl=szl.<!--ISO 639-3--> |tr=tër.<!--?--> |tk=turkm.<!--ISO 639-2--> |uk=ùkr.<!--{{RKJ|2014|158}}--> |zh=chin.<!--{{RKJ|2013|135}}--> <!----------------------------------------------------------> |xpsi=prasł.<!--{{RKJ|2008|109}}--> <!--Skrócënczi i symbòle stosowóné w słowarzu Ramùłta (RKJ 2014 187)--> |#default={{{1|}}} }}}}<!-- pom.-niem. – pomorsko-niemieckie //pl:Gwary pomorskie języka dolnoniemieckiego? pr.-niem. – prusko-niemiecki //? śr.-łac. – średniołacińskie //en:Medieval_Latin? Linguist List: lat-med --></abbr></includeonly><noinclude> * [[Szablóna:Jãz./starna]] <pre> {{Jãz. |1|jãzëk = XX ← kod ISO 639 }} </pre> ---- <code><nowiki>{{Jãz.|csb}}</nowiki></code> :{{Jãz.|csb}} ---- <code><nowiki>{{Jãz.|pl}}</nowiki></code> :{{Jãz.|pl}} ---- <code><nowiki>{{Jãz.|de}}</nowiki></code> :{{Jãz.|de}} ---- <code><nowiki>{{Jãz.|en}}</nowiki></code> :{{Jãz.|en}} ---- <code><nowiki>{{Jãz.|es}}</nowiki></code> :{{Jãz.|es}} ---- <code><nowiki>{{Jãz.|la}}</nowiki></code> :{{Jãz.|la}} ---- </noinclude> 64v7q0enaj5ft7ogl68nlr5bwcrl916 0 12822 208716 206432 2026-07-19T00:47:57Z Iketsi 3254 anielsczi→angelsczi 208716 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò|miono=Federalnô Repùblika Nigerii|gwôsné miono=Federal Republic of Nigeria|fana=Flag of Nigeria.svg|miono-genitiw=Nigerii|herb=Coat of arms of Nigeria.svg|mòtto=Unity and Faith, Peace and Progress (Jednosc ë Wiara, Pòkój ë Pòkrok)|himn=Nigeria, We Hail Thee<br> (Nigerio, Witómë Ce) <center>[[Òbrôzk:Nigeria We Hail Thee.ogg]]</center>|na karce=Location Nigeria AU Africa.svg|jãzëk=Hausa, Igbo, Joruba, [[angelsczi jãzëk|angelsczi]]|stolëca=Abudża|fòrma państwa=repùblika|kònstitucjô=|Prezydeńt=Bola Tinubu|data ùsôdzenia=1 pazdzérznika 1960|data lëkwidacji=|wiéchrzëzna=923 768|procent-wòdë=|lëdztwò=242,431,832<ref>''[https://www.worldometers.info/world-population/nigeria-population/ Nigeria Population (2026)]'' [online], Worldometer [dost. 2026-04-28] ({{jãz.|en}}).</ref>|rok=2026|dëtk=naira|kòd dëtka=NGN|czasowô cona=+1|kòd=NG|Internet=.ng|aùtowi kòd=WAN|telefón=+234}} '''Nigeriô''' je państwa w Zôpadny [[Afrika|Africe]] nad Gwinejską Roztoką. Stolëcą je Abudża. Grańczë z [[Benin|Beninã]], [[Niger|Nigrã]], [[Czad|Czadã]] ë [[Kamerùn|Kamerùnã]]. Je nôleżnikã Gòspòdarczi Wespòlëznë Państw Zôpôdny Africzi (ECOWAS)<ref>''[https://www.cbn.gov.ng/MonetaryPolicy/ecowas.html The Economic Community of West African States (ECOWAS) | Central Bank of Nigeria]'' [online], www.cbn.gov.ng [dost. 2026-04-28].</ref> ë Afrikańsczi Ùniji<ref>''[https://web.archive.org/web/20200527125905/https://au.int/en/member_states/countryprofiles2 Member States | African Union]'' [online], au.int [dost. 2026-04-28].</ref>. Krôj ten bëł kòlonią [[Wiôlgô Britanijô|Wiôldżi Britanii]], zwëskôł samòstójnotã [[1 pazdzérznika]] 1960, w 1963 Nigeriô stałô sã repùbliką<ref>''[https://www.nigeriafrance.org/nigerian-independence-day/ Nigerian Independence Day – The Embassy Of Nigeria – Paris, France]'' [online] [dost. 2026-04-28] ({{jãz.|en}}).</ref> (przódë rządzëł henë britijsczi król). Nigeriô je federacją, nigerijsczé kraje môją wiôlgą aùtonomiã, w jednëch panëje cwiarde islamsczé prawò a jinszé są barżi liberalné<ref>''[https://www.state.gov/reports/2022-report-on-international-religious-freedom/nigerial 2022 Report on International Religious Freedom: Nigeria]'' [online], United States Department of State [dost. 2026-04-28] ({{jãz.|en}}).</ref>. Dwiema nôwikszëma religiama są włôsnie [[islam]] ë [[chrzescëjaństwò]], w 2020 mùzelmani stanowilë 56.1% lëdztwa Nigerii, a chrzescëjani 43.4%<ref>Hackett&nbsp;C., ''[https://www.pewresearch.org/short-reads/2025/11/11/5-facts-about-religion-in-nigeria/ 5 facts about religion in Nigeria]'' [online], Pew Research Center, 11 lëstopadnika 2025 [dost. 2026-04-28] ({{jãz.|en}}).</ref>. == Òbaczë téż == * [[Niger]] * [[Czad]] * [[Afrika]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Afrika}} [[Kategòrëjô:Afrika]] pbf8bkhp4mngve4o5734aitijqkii5p 14 12889 208641 197950 2026-07-19T00:00:01Z Iketsi 3254 Moving from [[Category:Dëńskô]] to [[Category:Duńskô]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 208641 wikitext text/x-wiki {{Commons}} [[Kategòrëjô:Gardë|Duńsce]] [[Kategòrëjô:Duńskô]] kqyezqv1k4lpffyw2vu97rsrgou6wpd 0 13044 208797 208354 2026-07-19T02:57:42Z Iketsi 3254 + 208797 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Instagram_logo_2022.svg|mały|Logo serwisu brëkòwóny òd czerwińca 2022 rokù]] '''Instagram''' – [[internetowô starna]]. == Przikładë == Kaszëbsczé kònta na Instagramie: ;Rësznota * [[Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié]]: [https://www.instagram.com/kaszubi.pl/ kaszubi.pl]<ref>https://archive.vm/wip/ithg4</ref> ;Gardë * [[Wejrowò]]: https://instagram.com/wejherowo/ wejherowo] ;Media * [[Radio Kaszëbë]]: [https://www.instagram.com/radio_kaszebe radio_kaszebe]<ref>https://archive.vm/m2OZ7</ref> * https://www.instagram.com/kaszubskaksiazka.pl/ * [[kaszuby24.pl]]: [https://instagram.com/kaszuby24 kaszuby24] ;Lëdzë * Karolina Stankowska: [https://www.instagram.com/kaszubskainfluencerka/ kaszubskainfluencerka]<ref>https://archive.vm/wip/B808L</ref> * Instakaszubka: [https://www.instagram.com/instakaszubka/ instakaszubka]<ref>https://archive.vm/wip/tcgUv</ref> * Dawid Zły: [https://www.instagram.com/dawid_zly dawid_zly] * Edziorap [https://www.instagram.com/edzioo/ edzioo]<ref>https://www.telewizjattm.pl/dzien/2024-03-20/63424-rapowe-swiadectwo-w-kosciele.html?play=on</ref> ;Turistika * b_a_l_t_y_k: [https://www.instagram.com/b_a_l_t_y_k b_a_l_t_y_k]<ref>https://telewizjabaltycka.pl/chaos-nad-baltykiem-drony-i-nawigacje-gps-wariuja-co-zakloca-sygnal-na-pomorzu/</ref> * [[Kaszëbskô Szwajcariô]]: [https://www.instagram.com/szwajcaria.kaszubska/ szwajcaria.kaszubska]<ref>https://archive.vm/wip/42OnP</ref> ;Ùniwersytetë * [[Kaszëbsczi Lëdowi Ùniwersytet]] ({{jãz.|pl}} ''Kaszubski Uniwersytet Ludowy''): [https://www.instagram.com/kaszubskiuniwersytetludowy_kul/ kaszubskiuniwersytetludowy_kul]<ref>https://archive.vm/wip/uYRRx</ref> * Wëdzél Filologòwi [[Gduńsczi Ùniwersytet|GÙ]] ({{jãz.|pl}} ''Wydział Filologiczny UG''): [https://www.instagram.com/filologicznyug/ filologicznyug]<ref>http://skarbnicakaszubska.pl/dni-otwarte-wydzialu-filologicznego-uniwersytetu-gdanskiego/</ref> == Òbaczë téż == * [[Internetowi przezérnik]] {{#categorytree:Internetowé starnë|hideroot=on|mode=pages}} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Òficjalnô starna}} * https://mojestrone.com/artykul/picset-tsacy-kntow-n2188719 * https://naszemiasto.pl/szukaj?q=Instagram#gsc.tab=0&gsc.q=Instagram&gsc.page=1 === Szëkba === {{Szëkba}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Internetowé starnë]] b0yk6e1alx7k55dabdsezcunw4et7f8 2 13091 208573 208260 2026-07-18T15:05:50Z Terrus38 14026 208573 wikitext text/x-wiki == Jô == {{Babel|pl|csb-4|en-3|lv-3|sr-3|de-2|ru-1}} Pòmòrzón, lubòtnik jãzëków, rézów, jazdë na kòle, pòliticzi a wiele jinëch. M.jin. sztudéra kaszëbsczi etnofilologie, w 2025 r. dobiwca Kaszëbsczégò Diktanda. Pòzdrówk, '''make csbwiki great''' again (nawetka nié great again, prosto great)! == Wkłôd == Nôwikszi wkłôd móm w ne starnë: [[Mòskwa]], [[Ùskô]], [[Brainstorm (mùzyczné karno)]], [[Benedikt XVI]], [[Kaszëbsczi jãzëk]], [[Szablóna:Mùzyczné karno infòbòks]], [[:Kategòrëjô:Artikle do rëmniãcô|Artikle do rëmniãcô]], ale dokłôdóm pò përznie do wiele wicy artiklów, òsoblëwie zajimóm sã kòrektą. == Jiné == {{Brëkòkôstka|[[Òbrôzk:White-blue-white flag.svg|40px|border]]|{{gender:{{BASEPAGENAME}}|Ten Brëkòwnik|Ta brëkòwniczka|Ten brëkòwnik}} popiérô biôtkã ò [[Demòkracjô|demòkracjã]] w [[Ruskô|Rusce]].<br />Свобода России!|tło1=blue|tło2=white}}{{Brëkòkôstka|[[Òbrôzk:Flag_of_Belarus_(1918,_1991-1995).svg|40px|border]]|{{gender:{{BASEPAGENAME}}|Ten brëkòwnik|Ta brëkòwniczka|Ten brëkòwnik}} popiérô biôtkã ò [[Demòkracjô|demòkracjã]] na [[Biôłorus|Biôłorusë]].<br />Жыве Беларусь!|tło1=red|tło2=white}}{{Brëkòkôstka|[[Òbrôzk:P human body.svg|40px]]|{{gender:{{BASEPAGENAME}}|Ten brëkòwnik mô sã za '''[[Hùmanistika|humanistã]]'''.|Ta brëkòwniczka mô sã za '''[[Hùmanistika|humanistkã]]'''.}}|tło1=white|tło2=#D8BFD8|ramka=black}}{{Brëkòkôstka|[[Òbrôzk:Palestine Waving Flag Icon.svg|48px|Palestine Waving Flag Icon]]|{{gender:{{BASEPAGENAME}}|Ten wikipedista|Ta wikipedistka}} <b>pòpiérô</b> biôtkã palestińsczégò nôrodu ë sprocëmniwô sã lëdobójstwù w Conie Gazë|tło1=#009000|tło2=#008000|kolor2=white}}{{Brëkòkôstka|[[Òbrôzk:Bicycle-icon.png]]|{{gender:{{BASEPAGENAME}}|Ten brëkòwnik|Ta brëkòwniczka}} rôd [[rekreacjô|rekreacjowò]] jezdzy na [[Kòło|kòle]].|tło1=white|tło2=lightgrey}}{{Brëkòkôstka|tło1=#FEAAAA|tło2=white|[[Òbrôzk:Anticapitalismo.svg|45px]]|Ten brëkòwnik jest procëmny wprowadzeniu [[eùro]]. Je òn dbë, że mòże pò wprowadzeniu ti walutë swiat sã nie zawôli, le równak Polskô stracy cësk na mònetarną pòlitikã w gwôsnym kraju.}}{{Brëkòkôstka|{{NUMBEROFARTICLES}}|Nen brëkòwnik mëszli, że kaszëbskô Wikipediô mô za mało encyklopedicznëch, wôrtnëch artiklów.|tło1=#7E7CF2|tło2=#4CEB3F}}{{Brëkòkôstka | ramka = Black | tło2 = #CC0000 | tło1 = White | farwa2 = White | 1 = [[Òbrôzk:Grammar Nazi Icon Text.svg|80px]] | 2 = Ten brëkòwnik je '''òrtograficznym''' faszistą. }} [[Òbrôzk:Main_Barnstar_Hires.png|mały|202x202px|za eksperimentowanié òdswiéżeniô wëzdrzatkù przédny starnë naji Wikipedie razã z [[Brëkòwnik:HaxelKaszëba|Haxelã]] òd brëkòwnika [[Brëkòwnik:Orbitminis|Orbitminis]]. ----Gratulacjô i żëczã Cebie bëlnégò rozwiju i zwënédżi, panie Terrusie!]] oze21zyiz795ta17ocicq75fo7d85ry 0 13111 208728 206633 2026-07-19T00:52:28Z Iketsi 3254 anielsczi→angelsczi 208728 wikitext text/x-wiki {{Mùzyczné karno infòbòks|pòzwa=Brainstorm|òriginalnô pòzwa=Prāta vētra|òdjimk=Brainstorm на карнавале BoogelWoogel 2017 10.jpg|òpisënk òbrôzka=Nôleżnicë karna (2017)|cząd aktiwnoscë=1989 – dzysdnia|môl pòchòdzeniégò=[[Jelgava|Jełgawa]], [[Łotwa]]|mùzyczny gatënk=[[rock]], pòp-rock, alternatiwnô mùzyka|mùzycznô wëtwórniô=* [[Mikrofona Ieraksti]] * Brainstorm Records|nôleżnicë=* [[Renārs Kaupers]] * [[Jānis Jubalts]] * [[Māris Mihelsons]] * [[Kaspars Roga]]|dôwny nôleżnicë=[[Gundars Mauševics|Gundars „Mumiņš” Mauševics]]|internetowô starna=https://pratavetra.lv/en}}'''Prāta Vētra''', znónô midzënôrodno jakno '''''Brainstorm''''', je [[Łotwa|łotewsczim]] pòp-rockòwim karnã. Grëpa òsta ùsadzonô w [[1989]] rokù w [[Jelgava|Jełgawie]] na Łotwie. Karnu słëchają Renārs Kaupers (wòkal), Jānis Jubalts (gitara), Māris Mihelsons (klawisze) un Kaspars Roga (trądle). Piąti nôleżnik grëpë, Gundars Mauševics (basowô gitara) zamiarł w drogòwim wëpôdkù 23 maja [[2004]] r. Òd 2004 r. na basowi gitarze graje zdrëszony z karnã mùzyk Ingars Viļums.<ref>https://www.la.lv/es-neredzu-logisku-izskaidrojumu-ingars-vilums-skaidro-savas-emocijas-par-to-vai-jutas-prata-vetra-ka-piektais-ritenis Kokteilis.lv ({{jãz.|lv}}), przëstãp z 16.05.2025 r.</ref> Prāta Vētra dobëła razã 31 Nôdgrodów Rokù Nagraniów Łotewsczi Mùzyczi. W 2006 r. grëpa dosta nôdgrodã [[Eùropa|eùropejsczi]] MTV jakno nôlepszé karno z bôłtëcczich krajów.<ref>https://sejas.tvnet.lv/4787913/prata-vetra-iegust-mtv-europe-music-awards-balvu tvnet.lv, ({{jãz.|lv}}), przëstãp z 22.06.2026 r.</ref> Brainstorm bëło za pierszégò przedstôwcã Łotwë na [[Kònkùrs Frańtówczi Eùrowizje|Kònkùrsu Frańtówczi Eùrowizje]], w [[2000]] r. Wëkònëjącë ùsôdzk ''My Star'', òsygnãlë trzecy plac. W [[2013]] rokù Prāta Vētra wëstąpia na festiwalu Glastonbury, jednym òd nôwikszich mùzycznëch a artisticznëch wëdarzeniów na swiece.<ref>https://web.archive.org/web/20250816211734/https://www.diena.lv/kd/muzika/prata-vetra-sodien-uzstasies-glastonberijas-festivala-14014131, diena.lv, przëstãp z 4.03.2026 r.</ref> == Historiô == === 1989—1994: założenié karna a jegò pierszé zwënédżi === Grëpa pòwsta w 1989 r. w [[Jelgava|Jełgawie]]. W ji skłôd weszło piãc nôleżników, co ùczëlë sã razã we Strzédny Szkòle nr 1 w Jełgawie: Renārs Kaupers, Jānis Jubalts, Gundars Mauševics, Kaspars Roga a Māris Mihelsons. Na zôczątkù grëpa zwa sã ''The Best American Guys In Latvia'', równak prãdkò òsta zmienionô na ''Prāta vētra''.<ref>https://trojka.polskieradio.pl/artykul/3097770,przebojowy-pop-rock-prosto-z-lotwy-brainstorm-na-scenie-trojki-posluchaj Polskie Radio Trójka ({{jãz.|pl}}), przëstãp z 22.06.2026 r.</ref> W 1992 r. karno wëdało swòjégò pierszégò syngla pt. ''Jo tu nāc'', jaczi w tim samim rokù zajimnął 9. plac w òglowòkrajewim kònkùrsu ''Mikrofona aptauja''. W 1993 r. wëszedł pierszi albùm Prāta Vētrë,''Vairāk nekā skaļi'' a teledisk do nôpòpùlarniészégò jegò sztëczka – ''Ziema''. W 1994 r. òstôł wëdóny syngel ''Vietu nav''. === 1995: "Lidmašīnas" a "Veronika" === W 1995 r. Prāta Vētra zdobëła szerszą pòpùlarnosc na Łotwie frańtówką ''Lidmašīnas'', jakô sta sã nôlepi przedôwającym sã synglã w historie kraju, a téż zwëska titel frańtówczi rokù radia Super Fm. W 1995 r. grëpa wëstąpia téż w [[Niemieckô|Miemiecce]] a [[Wiôlgô Britanijô|Wiôldżi Britanie]]. Pò eksperimentach z [[Alternatiwnô mùzyka|alternatiwną mùzyką]] karno wrócëło do pierwòsznëch brzëmieniów a wëpùscëło pòsobny albùm pt. ''Veronika'', jaczi stôł sã òsoblëwie pòpùlarny westrzód nôscelatków. Nôpòpùlarniészé frańtówczi z albùmù to ''Dārznieks'', ''Apelsīns'' a ''Lidmašīnas''. === 1996—1998: "Viss ir tieši tā kā tu vēlies" === Nastãpną zwënégą bëło zawiarcé kòntraktu z mùzyczną wëtwórniąMikrofona Ieraksti, jedną z nôwikszich te zortu pòdjimiznów na Łotwie. W 1997 rokù wëdóny òstôł albùm ''Viss ir tieši tā kā tu vēlies'', dzãka chtërnëmù Prāta Vētra òsta nôpòpùlarniészim karnã w kraju. Albùm dobéł miono „złoti platczi”, a nôbarżi znónyma sztëczkama òstałë ''Mans draugs'', ''Neatgriešanās'' a ''Tavas mājas manā azotē'', co przez dzewiãc tidzeniów ùtrzëmiwôł sã na pierszim placu ''Airplay'' ë òstôł nôwikszim szlagrã 1996 rokù. W nym czasu karno w ramach wespółrobòtë z risczim téatrã Daile stwòrzëło mùzykã do musicalu ''Šveiks'', jaczi òstôł nôpòpùlarniészim te zortu mùzycznym wëstãpã na Łotwie. W 1998 r. Brainstorm we wespółrobòce z produceńtã karna ''Fool's Garden'', Volkerã Hinkelã, stwòrzëlë swòj pierszi syngel pò anielskù — ''Under My Wing''. Niedługò pózni Prāta Vētra wëbiôtkòwa nôdgrodã ''Grand Prix'' na festiwalu we [[Szwedzkô|szwédzczim]] [[Karlshamn]]. === 1999: "Starp divām saulēm" === W 1999 r. karno wëpùscëło swój czwiôrti albùm, ''Starp divām saulēm'' a téż swòjã pierszą midzënôrodną platkã ''Among The Suns'', co je anielską wersją albùmù ''Starp divām saulēm''. Platka òsta nagrónô we Szwédzce a Duńsce. Wszëtczé ji piãc synglów — ''Puse no sirds'', ''Starp divām saulēm'', ''Lec'' (''Try''), ''Prom uz siltajām salām'' (''Ain't It Funny'') a ''Tu izvēlējies palikt'' (''Welcome to my country'') òsygnãłë nôwëższë pòzycje łotewsczich lëstów szlagrów. Teledisczi do frańtówków ''Under My Wing'' ë ''Weekends Are Not My Happy Days'' òstałë włączoné do plejlistë francësczégò mùzycznégò karnalu MCM. === 2000: Eùrowizjô ë "Izlase 89-99" === 13 maja 2000 rokù karno wzãło ùdzél w 45. [[Kònkùrs Frańtówczi Eùrowizje|Kònkùrsu Frańtówczi Eùrowizje]], jaczi òdbiwôł sã we [[Szwedzkô|Szwédzce]]. Przedstawilë tam ùsôdzk ''My Star'' (w łotewsczi wersje — ''Īssavienojums'') napisóny przez Kaupersa z produceńtã [[A-ha]], [[Tony Mansfield|Tonym Mansfieldã]], mët. Frańtówka zdobëła trzecy plac. W zélnikù 2000 r. wëdóny òstôł albùm ''Izlase 89-99'', w jaczim nalazłë sã nôpòpùlarniészé ùsôdzczi karna, jak téż czile frańtówków niewëdónëch przódë. === 2001—2004 === W 2001 rokù òsta wëdónô pòsobnô platka, ''Kaķēns, kurš atteicās no jūrasskolas'', w angelsczi wersje: ''Online''. Za produceńta béł Tony Mansfield, a sóm albùm nagróny òstôł w Anielsce. Ti platce słëchô jedna òd nôbarżi ùdałëch frańtówków karna w òglim — ''Maybe''. Teledisk do ni òstôł nagróny w [[Praga|Pradze]]. W 2003 r. wëszedł pòsobny albùm Brainstorm – ''Dienās, kad lidlauks pārāk tāls'' ë jegò anielskô wersjô ''A Day Before Tomorrow''. Wëdóné òstałë syngle ''Colder'' a Plaukstas lieluma pavasaris – pò anielskù ''A Day Before Tomorrow''. Pò wëdanim albùmù grëpa zdobëła wielné mùzyczné nôdgrodë – za nôlepszi pòpòwi teledisk (frańtówczi ''A Day Before Tomorrow'' ë ''[[Colder]]''), jakno nôlepszé karno rokù, za nôlepszą rockòwą frańtówkã (''[[Colder]]''), jak téż za nôlepszi rockòwi albùm. W 2003 r. Prāta Vētra bëlë za support przed kòncertã ''The Rolling Stones'' w Pradze. [[Òbrôzk:Brainstorm_on_tour_2008.JPG|mały|250x250px|Kòncert Brainstorm w [[Jełgawa|Jełgawie]] w 2008 rokù]] W 2004 r. Brainstorm i [[Biôłorus|biôłorusczé]] karno ''[[Би-2]]'' wëdałë razã frańtówkã ''[[Скользкие улицы]]'', jakô weszła w skłôd albùmù ''Иномарки'' grëpë ''[[Би-2]]''. Frańtówka zdobëła pierszi plac na lëstach szlagrów na Łotwie, [[Ùkrajina|Ùkrajinie]] a w [[Ruskô|Rusce]]. === Smierc Gundarsa Mauševicsa === Òb noc z 22 na 23 maja 2004 r. w tragicznym wëpôdkù na turze Riga–Jełgawa zamiarł jeden òd nôleżników karna – basysta Gundars Mauševics, pòzéwóny Mumiņš. Nimò stratë, mùzycë pòstanowilë kòntinuòwac dzejalnosc, cobë ùtczëc pamiãc drëcha. === 2005—2007 === W 2005 r. Brainstorm wëdôł swój sódmi studijny albùm ''Četri krasti'' (''Four shores'' w angelsczi wersje), stwòrzony we wespółrobòce z produceńtã Alexã Silvą. To béł pierszi albùm wëszłi pò smiercë Mumiņša, równak dzél frańtówków béł nagróny jesz przed tragedią. Òb lato 2006 rokù Prāta Vētra da kòncertë na [[Lëtwa|Lëtwie]], Biôłorusë, Ùkrajinie, w Rusce, [[Pòlskô|Pòlsce]], [[Czeskô Repùblika|Czesce]], jak téż na Łotwie. Grëpa napisa dwie frańtówczi do animòwónégò filmù ''Lote no Izgudrotāju ciema''. W maju teledisk ''Thunder Without Rain'' weszedł w rotacjã ''[[MTV Europe]]'', a ju òb jeséń, czej pòwsta ''[[MTV Latvia]]'', teledisk do ''Lonely Feeling (To Be Lonely)'' trafił na bôłtëcczé lëstë szlagrów. Na Lëtwie nagróny òstôł téż teledisk do ùsôdzkù ''[[:lv:Tin_Drums|Tin Drums]]'', jaczégò reżisérą béł [[:lv:Kaspars_Roga|Kaspars Roga]]. Do nagriwaniô klipù przëłączëło sã tëż lëtewsczé karno lëdowégò tuńca „Lietuva”. W lëstopadnikù 2006 r., òb czas ceremónie wrãczeniô wëapartnieniów ''[[MTV Europe Music Awards]]'' w [[Kòpenhaga|Kòpenhadze]], Prāta Vētra dobëła nôdgrodã nôlepszégò wëkònôwcë z bôłtëcczich krajów. Béł to pierszi rok, w jaczim taczé wëapartnienié òstało w òglim przëznóné. [[Òbrôzk:Brainstorm_in_Mezaparks.jpg|mały|Kòncert Brainstorm w [[Riga|Ridze]] w 2008 rokù]] === 2008—2010 === 13 maja 2008 r. wëdóny òsta ósmi studijny albùm karna pò łotewskù, ''Tur kaut kam ir jābut'', jaczi pò dwùch miesącach zdobëła sztatus platinowi platczi. Za produceńta béł pòpùlarny na Łotwie rapéra [[Gustavo]]. Wëdaniémù albùmù towarza kòncertowô tura „Tur kaut kam ir jābūt”. Kòncertë, jaczé òdbëłë sã w piãc gardach — [[Jelgava|Jełgawie]], [[Preiļi|Prelach]], [[Ventspils|Windawie]], [[Valmiera|Wolmarze]] a [[Riga|Ridze]] — scygnãłë razã 80 000 òsobów. Kòncert na Wiôldżi Estradze w risczim [[Mežaparks|Mežaparksu]] òbzérało narôz 45 000 sztëk lëdzy. Jesz w 2008 rokù wëdónô òsta platka DVD „Tur kaut kam ir jābūt koncerts Mežaparkā”. Zwëska òna sztatus platinowi platczi. Na kòncertowëch nagraniach to dało téż wëstãpë szpecjalnëch gòsców – [[Gustavo (mùzyk)|Gustavo]], gg choir, prezydent Łotwë [[Vaira Vīķe-Freiberga|Vairë Vīķe-Freiberdżi]] ë karna Би-2. 31 strëmiannika 2009 r. wëdóny òstôł albùm ''Шаг'', mdący ruską wersją ''Tur kaut kam ir jābūt, a'' 15 strëmiannika 2010 r. w bôłtëcczich krajach wëszła platka ''Years and Seconds'' – anielskô wersja ne albùmù. 21 pajicznika 2010 r., analogiczno do platczi ''Izlase 89-99'', wëdóny òstôł albùm ''Izlase 2000—2010'', skłôdający sã z nôbarzi znónëch frańtówków karna z miniony dekadë a téż nowégò ùsôdzkù – ''Gara diena''. W gòdnikù platka dobëła sztatus złotégò albùmù. Z lëżnoscë wëdaniô ''Izlase'', Brainstorm ògłosył kòncert w Ridze 10 gòdnika. Ze wzglãdu na wiôldże zainteresowanié ògłoszony òstôł ale dodôwkòwi kòncert 11 gòdnika. [[Òbrôzk:Brainstorm_2010_1.jpg|mały|Prāta Vētra w 2010 rokù]] === 2011—2013 === 28 maja 2011 rokù Prāta Vētra òdemkła XIV Midzënôrodny Mùzyczny Festiwal Maxidrom w rusczim Tuszinie. 3 czerwińca 2011 r. grëpa pòjôwia sã w [[Czijew|Czijewie]], w klubie ''Stereoplaza''. Na koncert doprzëszło wicy jak 4000 òsobów. 20 zélnika 2011 r. Brainstorm wzãło ùdzél w festiwalu ''Vabaduse laul'' ([[Angelsczi jãzëk|an.]] Songs of Freedom) w [[Tallinn|Tallënie]] z leżnoscë 20. roczëznë samòstójnotë [[Estoniô|Estonie]]. Zabrzëmiałë taczé szlagrë jak ''Maybe'' czë ''My star'', jak téż téż frańtówka ''In the End There’s Only Love'' razã z estońsczim karnã ''[[Ewert & The Two Dragons]].'' W 2012 rokù Prāta Vētra wëda w sëmie trzë albùmë. Nowô platka wëszła nôprzód w łotewsczi wersje: ''Vēl viena klusā daba'', pòtemù w angelsczi: ''Another Still Life'', a na kùńcu téż w rusczi: ''Чайки на крыша''. Premiéra rusczi wersje albùmù òdbëła sã 20 pajicznika w ''[[Arena Moscow|Arenie Moscow]].'' Szesc òd trzënôsce frańtówków weszło do rotacji rusczich radiostacjów. Ùsôdzk ''Чайки на крышах'' zajimnął 4. plac na lësce szlagrów stacje ''[[Наше радио]].'' Frańtówka „Гори, гори ясно” òsta wëbrónô jako titlowô frańtówka do animòwónégò filmu ''Снежная королева'' ([[Kaszëbsczi jãzëk|kasz]]. „Królewô Sniegù”), a angelsczi tekst frańtówczi „Flashlight” do midzënôrodny wersje filmù òstôł napisóny przez [[Francis Healy|Francisa Healégò]], drëcha karna a wòkalistã grëpë [[Travis]]. Na zôczątkù 2013 roku szósti ùsôdzk z albùmù ''Чайки на крышах'', pt. ''Кто-то живой'', trafił na lëstã szlagrów przebojów ''Наше радио'', a òb lato wëszedł teledisk do frańtówczi ''Europa'', nagróny w [[Berlëno|Berlënie]]. Òb jeséń mùzycë zaprezeńtowalë brzôd wespółrobòtë z produceńtã Davidã Fieldã – frańtówkã i teledisk ''Butterfly In A Bottle''. W pajicznikù 2012 rokù Brainstorm rëgnãło w swòjã nôwikszą kòncertową turã w òstatnëch latach, wëstãpiwającë w taczich gardach jak: [[Archangelsk]], [[Krasnojarsk]], [[Pietrozawodsk]], [[Mùrmańsk]], [[Krasnodar]], [[Ùfa]], [[Soczi]], [[Iżewsk]], [[Czelabińsk]], [[Rostowò nad Donã]], [[Wołgògrad]], [[Niżny Nowògard]], [[Tuła]] i [[Kòrolowò]], a téż we sztërzëch miastach we Wiôldżi Britanie, na festiwalu Music Matters w Singapùrze i jinëch placach. W 2013 rokù Prāta Vētra wëstąpia na [[Festiwal Glastonbury|festiwalu Glastonbury]]. Karno bëło pierszą grëpą z bôłtëcczich krajów, jaczé zagrało na nym wôżnym wëdarzenim. Pòtemù to dało jesz wëstãpë na taczich festiwalach jak Sziget ([[Madżarskô|Wãdżerskô]]), Rock For People ([[Czeskô]]), Summer Sound ([[Łotwa]]), Kubana, Крылья, Нашествие czë Red Rocks ([[Ruskô]]). Pòd kùńc turë Prata Vētra zagra czile kòncertów na Ùkrajinie, a téż dwa roczëznowé w [[Mòskwa|Mòskwie]] (Stadium Live) a [[Sankt Petersbórg|Sankt Petersbòrgù]] (A2), dze przedstôwia wëdóny z leżnoscë dzesãclecô kòncertowi dzejalnoscë w Ruscë zbiérk ''The Best Of'', zamikający w se ùsôdzczi pò anielskù a ruskù. Pòd kùńc rokù albùm ''Чайки на крышах'' ùkôzôł sã w nowim fòrmace 3plet, a frańtówka ''Years & Seconds,'' z platczi ò juwernym titlu, sta sã prowadnym mòtiwã ósmégò dzélëkù kriminału ''Нюхач'', jaczi béł emitowóny w rusczi telewizje na karnalu Первый канал. Brainstorm zakùńcził 2013 rok wëstãpã na festiwalu „Лучший город зимы” w Mòskwie. === 2014—2016 === W 2014 r. karno zaczãło robòtã nad nowim albùmã, jak téż pòjawiło sã na festiwalu Eurosonic w [[Néderlandzkô|Holandie]], w [[Soczi]], [[Mińsk|Mińskù]] a [[Niżny Nowògard|Niżnym Nowògardze]], dze bëlë przédnyma gòscama festiwalów ''[[Дикая мята]]'' a ''[[Lenovo VIBE Tour]]''. W tim samim rokù Renārs Kaupers òstôł włączony do lëstë 30 nôbarżi wpłëwòwëch lëdzy na Łotwie. W gromicznikù 2015 r. ùkôzôł sã nowi syngel karna ''Ziemu apēst'', jaczi trafił na radiowé lëstë szlagrów. Całi albùm ''7 soļi svaiga gaisa'' wëszedł 19 maja. ''Ziemu apēst'' òstało ùznóné za „Frańtówkã rokù” w plebiscyce przeprowadzonym przez Muzikāla banka. Albùm ''7 soļi svaiga gaisa'' pòwstôł w studiu nagraniów ''Hansa Studio'', w jaczim przódë nagriwało téż ''[[U2]]'', ''Depeche Mode'' czë [[David Bowie]]. Platka òsygnã sztatus złotégò albùmù. Anielskô wersjô albùmù, ''7 Steps of fresh air,'' bëła w pierszi òficjalny rundze nominacjów do nôdgrodów Grammy w 2015 rokù, riwaliszëjącë ò nominację w kategòrie „Nôlepszi pòpòwi albùm” z 300 jinyma albùmama jinszich artistów. Albùm ''7 Soļi Svaiga Gaisa'' stôł sã òficjalnô nôczãscy słëchónym albùmã na [[Spotify]] a [[Deezer|Deezerze]] w 2015 r. na Łotwie.<ref>http://www.runabildes.lv/video-prata-vetra-klausitakais-2015-gada-albums-spotify-un-deezer-latvija/, runabildes.lv, przëstãp z 22.06.2026 r.</ref> W 2016 r. w ramach kòncertowi turë „7 Steps of Fresh Air” tūres Brainstorm wëstąpiło we [[Wilno|Wilnie]], [[Londin|Londinie]], [[Birmingham]], [[Manchester|Manchesterze]], [[Nottingham]], [[Glasgow]], [[Tallinn|Tallënie]] a [[Dublëno|Dublënie]]. Karno òstało nôdgrodzoné w kategòrie „Przédny lidérzë” za frańtówkã ''Epoha'' òb czas 9. galë wrãczeniô mùzycznëch nôdgrodów radia Наше радио. Òb czas galë wrãczeniô nôdgrodów „Muzikālā banka” łotewsczégò Radia 2, jakô òdbëła sã pòd kùńc stëcznika, ùsôdzk ''Ziemu apēst'' òstôł ùznóny za nôwôrtniészą frańtówkã 2015 rokù. W gromicznikù ùkôzôł sã syngel ''Little Raindrops'' – anielskòjãzëkòwô wersjô ''Ziemu apēst,'' co pierszi rôz wëbrzëmia na finale lëtewsczégò ''X Faktorius''. Òb czas galë wrãczeniô Łotewsczi Mùzyczny Nôdgrodë Rokù „Zelta Mikrofons”, Brainstorm òtrzimało nôdgrodã za kòncertowé nagranié ''7 Soļi Svaiga Gaisa'' z finałowégò koncertu turë w Ridze a nôdgrodã hańdlowégò parkù Alfa za „Frańtówkã Rokù Alfë”. To je jedurnô nôdgrodã, jaczi dobiwcë są welowóny przez pùblikã – ùsôdzk ''Ziemu apēst'' òstôł wëbróny przez nôwikszą lëczbã słëchińców. Bëła to 31. nôdgroda „Zelta Mikrofons” dlô karna. Frańtówka ''Debesis iekrita Tevī'' ùkôza sã na zôczątkù lata. Ùsôdzk òstôł napisóny przez Maratsa Ogļezņevsa z karna Musiqq, a nagróny przez Prāta Vētrã ë Musiqq we wespółrobòce ze szwédzczim produceńtã Povelã Olssonã. Frańtówka trafia na łotewsczé lëstë szlagrów, a w 2016 rokù òsta uznónô za nôwôrtniészą frańtówkã 2016 r. òb czas galë wrãczeniô nôdgrodów „Muzikālā banka”. Òb lato karno wzãło ùdzél we wielnëch festiwalach, w tim ''Янтарный Пляж'' w [[Króléwc|Króléwcu]], ''A-Fest'' w Mińskù a ''Weekend Festival Baltic'' w [[Parnawa|Parnawie]]. 20 zélnika 2016. karno dało swój jedurny kòncert negò rokù na Łotwie, na stadionie Daugava w [[Lëpawa|Lëpawie]]. Na kòncert doprzëszło wicy jak 28 000 òsobów – fanowie z Łotwë, bôłtëcczich krajów, [[Zjednóné Kraje Americzi|USA]], [[Kanada|Kanadë]], [[Aùstraliô|Aùstralie]], [[Ruskô|Rusczi]] a nawetka [[Japóńskô|Japóńsczi]]. Òdbët na bilietë béł tak stolëmny, co wszëtczé sã wëprzedałë przed rozpòczãcym kòncertu. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Rockòwé karna]] [[Kategòrëjô:Łotwa]] [[Kategòrëjô:Strony z nieprzejrzanymi tłumaczeniami]] 8dwvkhxb4vvmx9vx88xsrp1jlwqdn6e 0 13158 208803 208027 2026-07-19T11:04:47Z HaxelKaszëba 17492 208803 wikitext text/x-wiki {{Spòrtowi Turniér infobox|gòspòdôrzë=[[Òbrôzk:Flag of Canada.svg|tło|22x22px]] [[Kanada]] [[Òbrôzk:Flag of Mexico.svg|tło|22x22px]] [[Meksyk]] [[Òbrôzk:Flag of the United States.svg|tło|22x22px]] [[Zjednóné Kraje Americzi]]|data=11 czerwińca - 19 lëpińca 2026|pòzwa=Mésterstwò Swiata w fùsbalë 2026<br>FIFA World Cup 2026<br>Coupe du monde de football de 2026<br>Copa Mundial de Fútbol 2026|òbrôzk=2026 FIFA World Cup emblem (with wordmark).svg|reprezentacje=48|stadionë=16|mecze=103|gòle=307|trzecy plac=[[Òbrôzk:Flag of England.svg|20px]] Anielskô|ùszłô=[[Mésterstwò Swiata w fùsbalë 2022|2022]]|pòstãpnô=[[Mésterstwò Swiata w fùsbalë 2030|2030]]||aktualné=2026]}} '''XXIII Mésterstwò Swiata w fùsbalë 2026''' – 23. edicjô mésterstwów swiata òrganizowónëch przez [[FIFA]]. Turniér òdbiwô sã òd [[11 czerwińca]] do [[19 lëpińca]] 2026 rokù na stadionach w [[Kanada|Kanadze]], [[Meksyk|Meksykù]] a [[Zjednóné Kraje Americzi|Zjednónëch Krajach]]<ref>FIFA: ''[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026 FIFA World Cup 2026 Official Website]''. [przistãp 2026-06-29].</ref>. Je to pierszi mùndial twòrzony wespólnie przez trzë kraje a téż pierszi w historie z ùdzélã 48 nôrodnëch reprezentacjów. Nowi fòrmat turniéru òbjimô 12 grëp pò sztërë karna, z jaczich do czelëchòwi fazë awansëją pò dwie nôlepszé reprezentacje z kòżdi grëpë a òsmë nôlepszich karnów z trzecëch placów. Òznôczô to rozegranié rekòrdowi lëczbë 104 zéńdzeniów<ref>FIFA:''[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/fifa-council-approves-international-match-calendar-new-format FIFA Council approves international match calendar and 104-match World Cup format]''. [przistãp 2026-06-29].</ref>. == Welënk gòspòdarzów == [[Òbrôzk:2026 world cup.svg|mały|Wëniczi w kònkretnëch krajach]] 13 czerwińca 2018 rokù òb czas Kòngresu FIFA w Mòskwie dobëła pòspólnô kandidatura Kanadë, Meksykù a Zjednónëch Krajów, przedobiwającë bédënk [[Marokò|Maroka]]<ref>FIFA: ''[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/united-2026-bid-wins-hosts-fifa-world-cup United 2026 bid voted hosts of the 2026 FIFA World Cup]''. [przistãp 2026-06-29].</ref>. Turniér je historiczny z czile pòwòdów: * je to pierszi mùndial òrganizowóny przez trzë kraje; * Meksyk òstôł pierszim krajã, jaczi je za gòspòdarza mésterstwów swiata trzecy rôz; * Kanada pierszi rôz òrganizëje chłopsczé mésterstwa swiata; * Zjednóné Kraje òrganizëją mùndial drëdżi rôz (pò 1994 rokù). Hewò wëniczi welowaniô: {| class="wikitable" style="text-align: center;" !Państwò !Głosë |- | align="left" |[[Òbrôzk:Flag of Canada.svg|tło|22x22px]] [[Kanada]] [[Òbrôzk:Flag of Mexico.svg|tło|22x22px]] [[Meksyk]] [[Òbrôzk:Flag of the United States.svg|tło|22x22px]] [[Zjednóné Kraje Americzi]] |'''134''' |- | align="left" | [[Òbrôzk:Flag of Morocco.svg|tło|22x22px]] [[Marokò]] |65 |} == Fòrmat rozgriwków == Pierszi rôz w historie w finałach wëstãpùje 48 reprezentacjów. [[Òbrôzk:FIFA World Cup 2026 Draw Reception (54972845582).jpg|mały|Òficjalnô bala na mésterstwa, Trionda]] Fòrmat òbjimô: * 12 grëp pò 4 karna, * Kòżdé karno rozgriwô 3 grëpòwé mecze, * awans zwëskiwają: ** dobiwcë grëp, ** karna z drëdżich placów, ** òsmë nôlepszich reprezentacjów z trzecëch placów, * òd czelëchòwi fazë òbrzesziwô czelëchòwi system rozpòczinający sã òd 1/16 finału (Round of 32). == Eliminacje == Eliminacje do Mésterstwów Swiata 2026 rozpòczãłë sã w séwniku 2023 rokù i trwałë do strëmiannika 2026 rokù. Ze wzglãdu na pòwikszenié lëczbë bëtników finałowégò turniéru z 32 do 48 reprezentacjów, Radzëzna FIFA zrobiła historiczny pòdzél placów dlô kòżdi kòntinentalny kònfederacje. Trzë reprezentacje krajów-gòspòdarzów – Kanadë, Meksykù a Zjednónëch Krajów – miałë zagwësniony aùtomaticzny awans bez nótu grë w eliminacjach. Pòòstałé 45 placów òstało rozdzeloné w 6-etapòwëch kòntinentalnëch kwalifikacjach a w relegacjowim turniérze. === Pòdzél placów a lëczba bëtników === {| class="wikitable" style="font-size:95%; border:1px solid var(--border-color-base, #a2a9b1); background-color: var(--background-color-base, #ffffff); color: var(--color-base, #202122);" ! style="background-color: var(--background-color-neutral, #eaecf0); color: var(--color-base, #202122); text-align:left; padding:5px;" | Kònfederacjô ! style="background-color: var(--background-color-neutral, #eaecf0); color: var(--color-base, #202122); text-align:center; padding:5px;" | Bezpòstrzédny awans ! style="background-color: var(--background-color-neutral, #eaecf0); color: var(--color-base, #202122); text-align:left; padding:5px;" | Relegacje (baraże) |- | [[Òbrôzk:UEFA logo.svg|20px]] '''UEFA''' <small>(Eùropa)</small> | style="text-align:center;" | '''16''' | style="color:#555;" | — |- | [[Òbrôzk:Caf_llogo.svg|20px]] '''CAF''' <small>(Afrika)</small> | style="text-align:center;" | '''9''' | 1 karno w midzëkòntinentalnëch relegacjach |- | [[Òbrôzk:AFC text logo.png|20px]] '''AFC''' <small>(Azjô)</small> | style="text-align:center;" | '''8''' | 1 karno w midzëkòntinentalnëch relegacjach |- | [[Òbrôzk:Concacaf logo.svg|20px]] '''CONCACAF''' <small>(Nordowô, Westrzédnô Amerika i Karajibë)</small> | style="text-align:center;" | '''6''' <small>(w tim 3 gòspòdôrzë)</small> | 2 karna w midzëkòntinentalnëch relegacjach |- | [[Òbrôzk:Conmebol text logo 2021.svg|20px]] '''CONMEBOL''' <small>(Pôłniowô Amerika)</small> | style="text-align:center;" | '''6''' | 1 karno w midzëkòntinentalnëch relegacjach |- | [[Òbrôzk:Oceania Football Confederation logo.svg|20px]] '''OFC''' <small>(Òceaniô)</small> | style="text-align:center;" | '''1''' | 1 karno w midzëkòntinentalnëch relegacjach |} === Midzëkòntinentalné relegacje === Slédné dwa place na finałowim turniérze òstałë wësztopòrczoné w relegacjowim turniérze, w jaczim wzãło ùdzél szesc karnów (pò jednym z kòżdi kònfederacje òkróm UEFA a dodatkòwò jedno karno z kònfederacje gòspòdarzów – CONCACAF). Relegacjowi turniér òdbéł sã w strëmiannikù 2026 rokù w krajach gòspòdarzów a béł téż bezpòstrzédnym testã przed samim mùndialã. == Stadionë a gardë == <div style="margin-bottom: 0.5em;"> 16 czerwińca 2022 òficjalno òstałë pòdóné stadionë, na jaczich mdą rozgriwóné mecze turniéru. Zéńdzenia rozgriwóné mdą na 16 stadionach w 16 gardach<ref>FIFA: ''[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/fifa-unveils-stellar-line-up-of-host-cities-for-2026-world-cup FIFA unveils stellar line-up of host cities for 2026 FIFA World Cup]''. [przistãp 2026-06-29].</ref>. </div> {{#invoke:TôflaKôrtaMS|render}} == Grëpòwô faza == Reprezentacje òstałë pòdzelóné na 12 grëp òznaczonëch lëtrama òd A do L. Kòżdé karno rozgriwô trzë zéńdzenia. === Grëpa A === {{#invoke:Grëpa MS|render |group=Grëpa A |1=[[Òbrôzk:Flag of Mexico.svg|20px]] Meksyk |1pkt=9 |1m=3 |1w=3 |1r=0 |1p=0 |1g+=6 |1g-=0 |1rg=+6 |2=[[Òbrôzk:Flag of South Africa.svg|20px]] Pôłniowô Afrika |2pkt=4 |2m=3 |2w=1 |2r=1 |2p=1 |2g+=2 |2g-=3 |2rg=-1 |3=[[Òbrôzk:Flag of South Korea.svg|20px]] Pôłniowô Kòreja |3pkt=3 |3m=3 |3w=1 |3r=0 |3p=2 |3g+=2 |3g-=3 |3rg=-1 |4=[[Òbrôzk:Flag of Czech Republic.svg|20px]] Czeskô |4pkt=1 |4m=3 |4w=0 |4r=1 |4p=2 |4g+=2 |4g-=4 |4rg=-2 }} {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 1 | data = 11 czerwińca 2026, 21:00 CEST | stadión = Estadio Azteca, Meksyk | druzyna1 = Meksyk | fana1 = Mexico | wënik1 = 2 | gòle1 = Quiñones 9’, Jiménez 67’ | druzyna2 = Pôłniowô Afrika | fana2 = South Africa | wënik2 = 0 | òbzérôczë = 80 824 | sãdza = Wilton Sampaio }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 2 | data = 12 czerwińca 2026, 04:00 CEST | stadión = Estadio Akron, Guadalajara | druzyna1 = Pôłniowô Kòreja | fana1 = South Korea | wënik1 = 2 | gòle1 = Hwang In-beom 67', Oh Hyeon-gyu 80’ | druzyna2 = Czeskô | fana2 = Czech Republic | wënik2 = 1 | gòle2 = Krejčí 59’ | òbzérôczë = 44 985 | sãdza = Amin Mohamed Omar }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 25 | data = 18 czerwińca 2026, 18:00 CEST | stadión = Mercedes-Benz Stadium, Atlanta | druzyna1 = Czeskô | fana1 = Czech Republic | wënik1 = 1 | gòle1 = Sadílek 6’ | druzyna2 = Pôłniowô Afrika | fana2 = South Africa | wënik2 = 1 | gòle2 = Mokoena 83’ (k) | òbzérôczë = 67 442 | sãdza = Tori Penso }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 28 | data = 19 czerwińca 2026, 03:00 CEST | stadión = Estadio Akron, Guadalajara | druzyna1 = Meksyk | fana1 = Mexico | wënik1 = 1 | gòle1 = Romo 50' | druzyna2 = Pôłniowô Kòreja | fana2 = South Korea | wënik2 = 0 | òbzérôczë = 45 522 | sãdza = Gustavo Tejera }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 53 | data = 25 czerwińca 2026, 03:00 CEST | stadión = Estadio Azteca, Meksyk | druzyna1 = Czeskô | fana1 = Czech Republic | wënik1 = 0 | druzyna2 = Meksyk | fana2 = Mexico | wënik2 = 3 | gòle2 = M. Chávez 55’, Quiñones 61’, Fidalgo 90+4' | òbzérôczë = 80 824 | sãdza = Yael Falcon Perez }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 54 | data = 25 czerwińca 2026, 03:00 CEST | stadión = Estadio BBVA, Monterrey | druzyna1 = Pôłniowô Afrika | fana1 = South Africa | wënik1 = 1 | gòle1 = Maseko 63’ | druzyna2 = Pôłniowô Kòreja | fana2 = South Korea | wënik2 = 0 | òbzérôczë = 51 243 | sãdza = Facundo Tello }} === Grëpa B === {{#invoke:Grëpa MS|render |group=Grëpa B |advance=3 |1=[[Òbrôzk:Flag of Switzerland.svg|20px]] Szwajcarskô |1pkt=7 |1m=3 |1w=2 |1r=1 |1p=0 |1g+=6 |1g-=3 |1rg=+3 |2=[[Òbrôzk:Flag of Canada.svg|20px]] Kanada |2pkt=4 |2m=3 |2w=1 |2r=1 |2p=1 |2g+=5 |2g-=4 |2rg=+1 |3=[[Òbrôzk:Flag of Bosnia and Herzegovina.svg|20px]] Bòsniô a Hercegòwina |3pkt=4 |3m=3 |3w=1 |3r=1 |3p=1 |3g+=4 |3g-=5 |3rg=-1 |4=[[Òbrôzk:Flag of Qatar.svg|20px]] Katar |4pkt=1 |4m=3 |4w=0 |4r=1 |4p=2 |4g+=2 |4g-=9 |4rg=-7 }} {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 3 | data = 12 czerwińca 2026, 21:00 CEST | stadión = BMO Field, Toronto | druzyna1 = Kanada | fana1 = Canada | wënik1 = 1 | gòle1 = Larin 78’ | druzyna2 = Bòsniô a Hercegòwina | fana2 = Bosnia and Herzegovina | wënik2 = 1 | gòle2 = Lukić 21’ | òbzérôczë = 43 002 | sãdza = Facundo Tello }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 8 | data = 13 czerwińca 2026, 21:00 CEST | stadión = Levi’s Stadium, San Francisco Bay Area | druzyna1 = Katar | fana1 = Qatar | wënik1 = 1 | gòle1 = Muheim 90+4’ (sam.) | druzyna2 = Szwajcarskô | fana2 = Switzerland | wënik2 = 1 | gòle2 = Embolo 17’ (k.) | òbzérôczë = 67 966 | sãdza = Said Martínez }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 26 | data = 18 czerwińca 2026, 21:00 CEST | stadión = SoFi Stadium, Los Angeles | druzyna1 = Szwajcarskô | fana1 = Switzerland | wënik1 = 4 | gòle1 = Manzambi 74’, 90’; Vargas 84’; Xhaka 90+7’ (k.) | druzyna2 = Bòsniô a Hercegòwina | fana2 = Bosnia and Herzegovina | wënik2 = 1 | gòle2 = Mahmić 90+3’ | òbzérôczë = 70 026 | sãdza = João Pinheiro }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 27 | data = 19 czerwińca 2026, 00:00 CEST | stadión = BC Place, Vancouver | druzyna1 = Kanada | fana1 = Canada | wënik1 = 6 | gòle1 = Larin 16’; J. David 29’, 45+3’, 90+2’; Saliba 64’; Manai 75’ (sam.) | druzyna2 = Katar | fana2 = Qatar | wënik2 = 0 | òbzérôczë = 52 497 | sãdza = Cristián Garay }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 51 | data = 24 czerwińca 2026, 21:00 CEST | stadión = BC Place, Vancouver | druzyna1 = Szwajcarskô | fana1 = Switzerland | wënik1 = 2 | gòle1 = Vargas 46’, Manzambi 57’ | druzyna2 = Kanada | fana2 = Canada | wënik2 = 1 | gòle2 = P. David 76’ | òbzérôczë = 52 497 | sãdza = Ramon Abatti }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 52 | data = 24 czerwińca 2026, 21:00 CEST | stadión = Lumen Field, Seattle | druzyna1 = Bòsniô a Hercegòwina | fana1 = Bosnia and Herzegovina | wënik1 = 3 | gòle1 = Alajbegović 29’, Abunada 34’ (sam.), Mahmić 80’ | druzyna2 = Katar | fana2 = Qatar | wënik2 = 1 | gòle2 = Al-Haydos 42’ | òbzérôczë = 66 925 | sãdza = Jesús Valenzuela }} === Grëpa C === {{#invoke:Grëpa MS|render |group=Grëpa C |1=[[Òbrôzk:Flag of Brazil.svg|20px]] Brazyliô |1pkt=7 |1m=3 |1w=2 |1r=1 |1p=0 |1g+=7 |1g-=1 |1rg=+6 |2=[[Òbrôzk:Flag of Morocco.svg|20px]] Marokò |2pkt=7 |2m=3 |2w=2 |2r=1 |2p=0 |2g+=6 |2g-=3 |2rg=+3 |3=[[Òbrôzk:Flag of Scotland.svg|20px]] Szkòckô |3pkt=3 |3m=3 |3w=1 |3r=0 |3p=2 |3g+=2 |3g-=5 |3rg=-3 |4=[[Òbrôzk:Flag of Haiti.svg|20px]] Hajiti |4pkt=0 |4m=3 |4w=0 |4r=0 |4p=3 |4g+=2 |4g-=8 |4rg=-6 }} {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 5 | data = 14 czerwińca 2026, 00:00 CEST | stadión = MetLife Stadium, Nowi Jork/New Jersey | druzyna1 = Brazyliô | fana1 = Brazil | wënik1 = 1 | gòle1 = Vinícius Jr. 32’ | druzyna2 = Marokò | fana2 = Morocco | wënik2 = 1 | gòle2 = Saibari 21’ | òbzérôczë = 80 663 | sãdza = Slavko Vinčić }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 7 | data = 14 czerwińca 2026, 03:00 CEST | stadión = Gillette Stadium, Boston | druzyna1 = Hajiti | fana1 = Haiti | wënik1 = 0 | druzyna2 = Szkòckô | fana2 = Scotland | wënik2 = 1 | gòle2 = McGinn 28’ | òbzérôczë = 64 146 | sãdza = Mustapha Ghorbal }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 29 | data = 20 czerwińca 2026, 00:00 CEST | stadión = Gillette Stadium, Boston | druzyna1 = Szkòckô | fana1 = Scotland | wënik1 = 0 | druzyna2 = Marokò | fana2 = Morocco | wënik2 = 1 | gòle2 = Saibari 2’ | òbzérôczë = 64 146 | sãdza = Ilgiz Tantashev }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 30 | data = 20 czerwińca 2026, 02:30 CEST | stadión = Lincoln Financial Field, Filadelfiô | druzyna1 = Brazyliô | fana1 = Brazil | wënik1 = 3 | gòle1 = Cunha 23’, 36’; Vinícius Jr. 45+3’ | druzyna2 = Hajiti | fana2 = Haiti | wënik2 = 0 | òbzérôczë = 68 324 | sãdza = Alejandro José Hernández Hernández }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 49 | data = 25 czerwińca 2026, 00:00 CEST | stadión = Hard Rock Stadium, Miami | druzyna1 = Szkòckô | fana1 = Scotland | wënik1 = 0 | druzyna2 = Brazyliô | fana2 = Brazil | wënik2 = 3 | gòle2 = Vinícius Jr. 7’, 45+3’; Cunha 60’ | òbzérôczë = 64 478 | sãdza = César Arturo Ramos }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 50 | data = 25 czerwińca 2026, 00:00 CEST | stadión = Hard Rock Stadium, Miami | druzyna1 = Marokò | fana1 = Morocco | wënik1 = 4 | gòle1 = Hakimi 39’, Saibari 45+1’, Rahimi 78’, Yassine 89’ | druzyna2 = Hajiti | fana2 = Haiti | wënik2 = 2 | gòle2 = Bounou 10’ (sam.), Isidor 43’ | òbzérôczë = 64 478 | sãdza = César Arturo Ramos }} === Grëpa D === {{#invoke:Grëpa MS|render |group=Grëpa D |advance=3 |1=[[Òbrôzk:Flag of United States.svg|20px]] USA |1pkt=6 |1m=3 |1w=2 |1r=0 |1p=1 |1g+=8 |1g-=4 |1rg=+4 |2=[[Òbrôzk:Flag of Australia.svg|20px]] Aùstraliô |2pkt=4 |2m=3 |2w=1 |2r=1 |2p=1 |2g+=2 |2g-=2 |2rg=0 |3=[[Òbrôzk:Flag of Paraguay.svg|20px]] Paragwaj |3pkt=4 |3m=3 |3w=1 |3r=1 |3p=1 |3g+=3 |3g-=4 |3rg=-1 |4=[[Òbrôzk:Flag of Turkey.svg|20px]] Tëreckô |4pkt=3 |4m=3 |4w=1 |4r=0 |4p=2 |4g+=3 |4g-=5 |4rg=-2 }} {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 4 | data = 13 czerwińca 2026, 03:00 CEST | stadión = SoFi Stadium, Los Angeles | druzyna1 = USA | fana1 = USA | wënik1 = 4 | gòle1 = Bobadilla 7’ (sam.), Balogun 31’, 45+5’; Reyna 90+8’ | druzyna2 = Paragwaj | fana2 = Paraguay | wënik2 = 1 | gòle2 = Maurício 73’ | òbzérôczë = 70 492 | sãdza = Danny Makkelie }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 6 | data = 14 czerwińca 2026, 06:00 CEST | stadión = BC Place, Vancouver | druzyna1 = Aùstraliô | fana1 = Australia | wënik1 = 2 | gòle1 = Irankunda 27’, Metcalfe 75’ | druzyna2 = Tëreckô | fana2 = Turkey | wënik2 = 0 | òbzérôczë = 52 497 | sãdza = Jesús Valenzuela }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 32 | data = 19 czerwińca 2026, 21:00 CEST | stadión = Lumen Field, Seattle | druzyna1 = USA | fana1 = USA | wënik1 = 2 | gòle1 = Burgess 11’ (sam.), Freeman 43’ | druzyna2 = Aùstraliô | fana2 = Australia | wënik2 = 0 | òbzérôczë = 66 925 | sãdza = Felix Zwayer }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 31 | data = 20 czerwińca 2026, 05:00 CEST | stadión = Levi’s Stadium, San Francisco Bay Area | druzyna1 = Tëreckô | fana1 = Turkey | wënik1 = 0 | druzyna2 = Paragwaj | fana2 = Paraguay | wënik2 = 1 | gòle2 = Galarza 2’ | òbzérôczë = 68 827 | sãdza = Iván Barton }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 59 | data = 26 czerwińca 2026, 04:00 CEST | stadión = SoFi Stadium, Los Angeles | druzyna1 = Tëreckô | fana1 = Turkey | wënik1 = 3 | gòle1 = Güler 9’, B. A. Yılmaz 31’, Ayhan 90+8’ | druzyna2 = USA | fana2 = USA | wënik2 = 2 | gòle2 = Trusty 3’, Berhalter 49’ | òbzérôczë = 70 492 | sãdza = Mustapha Ghorbal }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 60 | data = 26 czerwińca 2026, 04:00 CEST | stadión = Levi’s Stadium, San Francisco Bay Area | druzyna1 = Paragwaj | fana1 = Paraguay | wënik1 = 0 | druzyna2 = Aùstraliô | fana2 = Australia | wënik2 = 0 | òbzérôczë = 68 827 | sãdza = Clément Turpin }} === Grëpa E === {{#invoke:Grëpa MS|render |group=Grëpa E |advance=3 |1=[[Òbrôzk:Flag of Germany.svg|20px]] Niemieckô |1pkt=6 |1m=3 |1w=2 |1r=0 |1p=1 |1g+=10 |1g-=4 |1rg=+6 |2=[[Òbrôzk:Flag of Ivory Coast.svg|20px]] Ùbrzég Słoniowëch Kłów |2pkt=6 |2m=3 |2w=2 |2r=0 |2p=1 |2g+=4 |2g-=2 |2rg=+2 |3=[[Òbrôzk:Flag of Ecuador.svg|20px]] Ekwadór |3pkt=4 |3m=3 |3w=1 |3r=1 |3p=1 |3g+=2 |3g-=2 |3rg=0 |4=[[Òbrôzk:Flag of Curaçao.svg|20px]] Curaçao |4pkt=1 |4m=3 |4w=0 |4r=1 |4p=2 |4g+=1 |4g-=9 |4rg=-8 }} {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 9 | data = 14 czerwińca 2026, 19:00 CEST | stadión = NRG Stadium, Houston | druzyna1 = Niemieckô | fana1 = Germany | wënik1 = 7 | gòle1 = Nmecha 6’, Schlotterbeck 38’, Havertz 45+5’ (k.), 88’, Musiala 47’, Brown 68’, Undav 78’ | druzyna2 = Curaçao | fana2 = Curaçao | wënik2 = 1 | gòle2 = Comenencia 21’ | òbzérôczë = 68 021 | sãdza = Jalal Jayed }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 11 | data = 15 czerwińca 2026, 01:00 CEST | stadión = Lincoln Financial Field, Filadelfiô | druzyna1 = Ùbrzég Słoniowëch Kłów | fana1 = Ivory Coast | wënik1 = 1 | gòle1 = Diallo 90’ | druzyna2 = Ekwadór | fana2 = Ecuador | wënik2 = 0 | òbzérôczë = 68 274 | sãdza = François Letexier }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 33 | data = 20 czerwińca 2026, 22:00 CEST | stadión = BMO Field, Toronto | druzyna1 = Niemieckô | fana1 = Germany | wënik1 = 2 | gòle1 = Undav 68’, 90+4’ | druzyna2 = Ùbrzég Słoniowëch Kłów | fana2 = Ivory Coast | wënik2 = 1 | gòle2 = Kessié 30’ | òbzérôczë = 43 036 | sãdza = Juan Gabriel Benítez }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 34 | data = 21 czerwińca 2026, 02:00 CEST | stadión = Arrowhead Stadium, Kansas City | druzyna1 = Ekwadór | fana1 = Ecuador | wënik1 = 0 | druzyna2 = Curaçao | fana2 = Curaçao | wënik2 = 0 | òbzérôczë = 68 598 | sãdza = Ma Ning }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 55 | data = 25 czerwińca 2026, 22:00 CEST | stadión = Lincoln Financial Field, Filadelfiô | druzyna1 = Ekwadór | fana1 = Ecuador | wënik1 = 2 | gòle1 = Angulo 9’, Plata 77’ | druzyna2 = Niemieckô | fana2 = Germany | wënik2 = 1 | gòle2 = Sané 2’ | òbzérôczë = 80 663 | sãdza = Tori Penso }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 56 | data = 25 czerwińca 2026, 22:00 CEST | stadión = MetLife Stadium, Nowi Jork/New Jersey | druzyna1 = Curaçao | fana1 = Curaçao | wënik1 = 0 | druzyna2 = Ùbrzég Słoniowëch Kłów | fana2 = Ivory Coast | wënik2 = 2 | gòle2 = N. Pépé 7’, 64’ | òbzérôczë = 68 324 | sãdza = Glenn Nyberg }} === Grëpa F === {{#invoke:Grëpa MS|render |group=Grëpa F |advance=3 |1=[[Òbrôzk:Flag of Netherlands.svg|20px]] Niderlandzkô |1pkt=7 |1m=3 |1w=2 |1r=1 |1p=0 |1g+=10 |1g-=4 |1rg=+6 |2=[[Òbrôzk:Flag of Japan.svg|20px]] Japòńskô |2pkt=5 |2m=3 |2w=1 |2r=2 |2p=0 |2g+=7 |2g-=3 |2rg=+4 |3=[[Òbrôzk:Flag of Sweden.svg|20px]] Szwédzkô |3pkt=4 |3m=3 |3w=1 |3r=1 |3p=1 |3g+=7 |3g-=7 |3rg=0 |4=[[Òbrôzk:Flag of Tunisia.svg|20px]] Tunezjô |4pkt=0 |4m=3 |4w=0 |4r=0 |4p=3 |4g+=2 |4g-=12 |4rg=-10 }} {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 10 | data = 14 czerwińca 2026, 22:00 CEST | stadión = AT&T Stadium, Dallas | druzyna1 = Niderlandzkô | fana1 = Netherlands | wënik1 = 2 | gòle1 = van Dijk 50’, Summerville 64’ | druzyna2 = Japòńskô | fana2 = Japan | wënik2 = 2 | gòle2 = Nakamura 57’, Kamada 88’ | òbzérôczë = 69 285 | sãdza = Ismail Elfath }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 12 | data = 15 czerwińca 2026, 04:00 CEST | stadión = Estadio BBVA, Monterrey | druzyna1 = Szwédzkô | fana1 = Sweden | wënik1 = 5 | gòle1 = Ayari 7’, 90+6’; Isak 30’; Gyökeres 59’; Svanberg 84’ | druzyna2 = Tunezjô | fana2 = Tunisia | wënik2 = 1 | gòle2 = Rekik 43’ | òbzérôczë = 50 987 | sãdza = Yael Falcon }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 35 | data = 20 czerwińca 2026, 19:00 CEST | stadión = NRG Stadium, Houston | druzyna1 = Niderlandzkô | fana1 = Netherlands | wënik1 = 5 | gòle1 = Brobbey 5’, 17’; Gakpo 47’, 54’; Summerville 89’ | druzyna2 = Szwédzkô | fana2 = Sweden | wënik2 = 1 | gòle2 = Elanga 59’ | òbzérôczë = 68 777 | sãdza = Michael Oliver }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 36 | data = 21 czerwińca 2026, 06:00 CEST | stadión = Estadio BBVA, Monterrey | druzyna1 = Tunezjô | fana1 = Tunisia | wënik1 = 0 | druzyna2 = Japòńskô | fana2 = Japan | wënik2 = 4 | gòle2 = Kamada 4’, Ueda 31’, 83’; Itō 69’ | òbzérôczë = 51 243 | sãdza = István Kovács }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 57 | data = 26 czerwińca 2026, 01:00 CEST | stadión = AT&T Stadium, Dallas | druzyna1 = Japòńskô | fana1 = Japan | wënik1 = 1 | gòle1 = Maeda 56’ | druzyna2 = Szwédzkô | fana2 = Sweden | wënik2 = 1 | gòle2 = Elanga 62’ | òbzérôczë = 70 137 | sãdza = Ivan Barton }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 58 | data = 26 czerwińca 2026, 01:00 CEST | stadión = Arrowhead Stadium, Kansas City | druzyna1 = Tunezjô | fana1 = Tunisia | wënik1 = 1 | gòle1 = Mastouri 54’ | druzyna2 = Niderlandzkô | fana2 = Netherlands | wënik2 = 3 | gòle2 = Skhiri 3’ (sam.), Brobbey 7’, van Hecke 62’ | òbzérôczë = 68 391 | sãdza = Katia Garcia }} === Grëpa G === {{#invoke:Grëpa MS|render |group=Grëpa G |1=[[Òbrôzk:Flag of Belgium.svg|20px]] Belgiô |1pkt=5 |1m=3 |1w=1 |1r=2 |1p=0 |1g+=6 |1g-=2 |1rg=+4 |2=[[Òbrôzk:Flag of Egypt.svg|20px]] Egipt |2pkt=5 |2m=3 |2w=1 |2r=2 |2p=0 |2g+=5 |2g-=3 |2rg=+2 |3=[[Òbrôzk:Flag of Iran.svg|20px]] Iran |3pkt=3 |3m=3 |3w=0 |3r=3 |3p=0 |3g+=3 |3g-=3 |3rg=0 |4=[[Òbrôzk:Flag of New Zealand.svg|20px]] Nowô Zélandiô |4pkt=1 |4m=3 |4w=0 |4r=1 |4p=2 |4g+=4 |4g-=10 |4rg=-6 }} {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 16 | data = 15 czerwińca 2026, 21:00 CEST | stadión = Lumen Field, Seattle | druzyna1 = Belgiô | fana1 = Belgium | wënik1 = 1 | gòle1 = Hany 66’ (sam.) | druzyna2 = Egipt | fana2 = Egypt | wënik2 = 1 | gòle2 = Ashour 19’ | òbzérôczë = 66 775 | sãdza = Ramon Abatti }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 15 | data = 16 czerwińca 2026, 03:00 CEST | stadión = SoFi Stadium, Los Angeles | druzyna1 = Iran | fana1 = Iran | wënik1 = 2 | gòle1 = Rezajijan 32’, Mohebbi 64’ | druzyna2 = Nowô Zélandiô | fana2 = New Zealand | wënik2 = 2 | gòle2 = Just 7’, 54’ | òbzérôczë = 70 108 | sãdza = César Arturo Ramos }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 39 | data = 21 czerwińca 2026, 21:00 CEST | stadión = SoFi Stadium, Los Angeles | druzyna1 = Belgiô | fana1 = Belgium | wënik1 = 0 | druzyna2 = Iran | fana2 = Iran | wënik2 = 0 | òbzérôczë = 70 317 | sãdza = Dario Herrera }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 40 | data = 22 czerwińca 2026, 03:00 CEST | stadión = BC Place, Vancouver | druzyna1 = Nowô Zélandiô | fana1 = New Zealand | wënik1 = 1 | gòle1 = Surman 15’ | druzyna2 = Egipt | fana2 = Egypt | wënik2 = 3 | gòle2 = Ziko 58’, Salah 67’, Trézéguet 82’ | òbzérôczë = 52 497 | sãdza = Omar Al Ali }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 63 | data = 27 czerwińca 2026, 05:00 CEST | stadión = Lumen Field, Seattle | druzyna1 = Egipt | fana1 = Egypt | wënik1 = 1 | gòle1 = M. Saber 5’ | druzyna2 = Iran | fana2 = Iran | wënik2 = 1 | gòle2 = Rezajijan 14’ | òbzérôczë = 66 925 | sãdza = Szymon Marciniak }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 64 | data = 27 czerwińca 2026, 05:00 CEST | stadión = BC Place, Vancouver | druzyna1 = Nowô Zélandiô | fana1 = New Zealand | wënik1 = 1 | gòle1 = Just 84’ | druzyna2 = Belgiô | fana2 = Belgium | wënik2 = 5 | gòle2 = Trossard 28’, 50’; De Bruyne 66’; Lukaku 86’; Saelemaekers 90+4’ | òbzérôczë = 52 497 | sãdza = Adham Makhadmeh }} === Grëpa H === {{#invoke:Grëpa MS|render |group=Grëpa H |1=[[Òbrôzk:Flag of Spain.svg|20px]] Szpańskô |1pkt=7 |1m=3 |1w=2 |1r=1 |1p=0 |1g+=5 |1g-=0 |1rg=+5 |2=[[Òbrôzk:Flag of Cape Verde.svg|20px]] Cabo Verde |2pkt=3 |2m=3 |2w=0 |2r=3 |2p=0 |2g+=2 |2g-=2 |2rg=0 |3=[[Òbrôzk:Flag of Uruguay.svg|20px]] Ùrugwaj |3pkt=2 |3m=3 |3w=0 |3r=2 |3p=1 |3g+=3 |3g-=4 |3rg=-1 |4=[[Òbrôzk:Flag of Saudi Arabia.svg|20px]] Saùdijskô Arabiô |4pkt=2 |4m=3 |4w=0 |4r=2 |4p=1 |4g+=1 |4g-=5 |4rg=-4 }} {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 14 | data = 15 czerwińca 2026, 18:00 CEST | stadión = Mercedes-Benz Stadium, Atlanta | druzyna1 = Szpańskô | fana1 = Spain | wënik1 = 0 | druzyna2 = Cabo Verde | fana2 = Cape Verde | wënik2 = 0 | òbzérôczë = 67 640 | sãdza = Adham Makhadmeh }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 13 | data = 16 czerwińca 2026, 00:00 CEST | stadión = Hard Rock Stadium, Miami | druzyna1 = Saùdijskô Arabiô | fana1 = Saudi Arabia | wënik1 = 1 | gòle1 = Al-Amri 41’ | druzyna2 = Ùrugwaj | fana2 = Uruguay | wënik2 = 1 | gòle2 = M. Araújo 80’ | òbzérôczë = 62 764 | sãdza = Maurizio Mariani }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 38 | data = 21 czerwińca 2026, 18:00 CEST | stadión = Mercedes-Benz Stadium, Atlanta | druzyna1 = Szpańskô | fana1 = Spain | wënik1 = 4 | gòle1 = Yamal 10’, Oyarzabal 21’, 24’, H. Tambakti 49’ (sam.) | druzyna2 = Saùdijskô Arabiô | fana2 = Saudi Arabia | wënik2 = 0 | òbzérôczë = 68 239 | sãdza = Raphael Claus }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 37 | data = 22 czerwińca 2026, 00:00 CEST | stadión = Hard Rock Stadium, Miami | druzyna1 = Ùrugwaj | fana1 = Uruguay | wënik1 = 2 | gòle1 = M. Araújo 44’, Canobbio 45+6’ | druzyna2 = Cabo Verde | fana2 = Cape Verde | wënik2 = 2 | gòle2 = Pina 21’, Varela 61’ | òbzérôczë = 64 003 | sãdza = Espen Eskas }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 65 | data = 27 czerwińca 2026, 02:00 CEST | stadión = NRG Stadium, Houston | druzyna1 = Cabo Verde | fana1 = Cape Verde | wënik1 = 0 | druzyna2 = Saùdijskô Arabiô | fana2 = Saudi Arabia | wënik2 = 0 | òbzérôczë = 68 278 | sãdza = François Letexier }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 66 | data = 27 czerwińca 2026, 02:00 CEST | stadión = Estadio Akron, Guadalajara | druzyna1 = Ùrugwaj | fana1 = Uruguay | wënik1 = 0 | druzyna2 = Szpańskô | fana2 = Spain | wënik2 = 1 | gòle2 = Á. Baena 42’ | òbzérôczë = 45 065 | sãdza = Ismail Elfath }} === Grëpa I === {{#invoke:Grëpa MS|render |group=Grëpa I |advance=3 |1=[[Òbrôzk:Flag of France.svg|20px]] Francëskô |1pkt=9 |1m=3 |1w=3 |1r=0 |1p=0 |1g+=10 |1g-=2 |1rg=+8 |2=[[Òbrôzk:Flag of Norway.svg|20px]] Norweskô |2pkt=6 |2m=3 |2w=2 |2r=0 |2p=1 |2g+=8 |2g-=7 |2rg=+1 |3=[[Òbrôzk:Flag of Senegal.svg|20px]] Senegal |3pkt=3 |3m=3 |3w=1 |3r=0 |3p=2 |3g+=8 |3g-=6 |3rg=+2 |4=[[Òbrôzk:Flag of Iraq.svg|20px]] Irak |4pkt=0 |4m=3 |4w=0 |4r=0 |4p=3 |4g+=1 |4g-=12 |4rg=-11 }} {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 17 | data = 16 czerwińca 2026, 21:00 CEST | stadión = MetLife Stadium, East Rutherford | druzyna1 = Francëskô | fana1 = France | wënik1 = 3 | gòle1 = Mbappé 66’, 90+6’; Barcola 82’ | druzyna2 = Senegal | fana2 = Senegal | wënik2 = 1 | gòle2 = Mbaye 90+5’ | òbzérôczë = 80 545 | sãdza = Alireza Faghani }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 18 | data = 17 czerwińca 2026, 00:00 CEST | stadión = Gillette Stadium, Boston | druzyna1 = Irak | fana1 = Iraq | wënik1 = 1 | gòle1 = A. Hussein 39’ | druzyna2 = Norweskô | fana2 = Norway | wënik2 = 4 | gòle2 = Haaland 29’, 43’; Østigård 76’; A. Hussein 90+6’ (sam.) | òbzérôczë = 63 106 | sãdza = Pierre Atcho }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 41 | data = 22 czerwińca 2026, 23:00 CEST | stadión = MetLife Stadium, Nowi Jork/New Jersey | druzyna1 = Francëskô | fana1 = France | wënik1 = 3 | gòle1 = Mbappé 14’, 54’; Dembélé 66’ | druzyna2 = Irak | fana2 = Iraq | wënik2 = 0 | òbzérôczë = 68 324 | sãdza = Drew Fischer }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 42 | data = 23 czerwińca 2026, 02:00 CEST | stadión = Lincoln Financial Field, Filadelfiô | druzyna1 = Norweskô | fana1 = Norway | wënik1 = 3 | gòle1 = M. H. Pedersen 43’, Haaland 48’, 58’ | druzyna2 = Senegal | fana2 = Senegal | wënik2 = 2 | gòle2 = I. Sarr 53’, 90+3’ | òbzérôczë = 80 663 | sãdza = Wilton Sampaio }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 61 | data = 26 czerwińca 2026, 21:00 CEST | stadión = Gillette Stadium, Boston | druzyna1 = Norweskô | fana1 = Norway | wënik1 = 1 | gòle1 = Aasgaard 21’ | druzyna2 = Francëskô | fana2 = France | wënik2 = 4 | gòle2 = Dembélé 7’, 20’, 32’; D. Doué 90+4’ | òbzérôczë = 64 146 | sãdza = Michael Oliver }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 62 | data = 26 czerwińca 2026, 21:00 CEST | stadión = BMO Field, Toronto | druzyna1 = Senegal | fana1 = Senegal | wënik1 = 5 | gòle1 = H. Diarra 4’, I. Sarr 56’, P. Gueye 59’, 71’, I. Ndiaye 82’ | druzyna2 = Irak | fana2 = Iraq | wënik2 = 0 | òbzérôczë = 43 036 | sãdza = Anthony Taylor }} === Grëpa J === {{#invoke:Grëpa MS|render |group=Grëpa J |advance=3 |1=[[Òbrôzk:Flag of Argentina.svg|20px]] Argentińskô |1pkt=9 |1m=3 |1w=3 |1r=0 |1p=0 |1g+=8 |1g-=1 |1rg=+7 |2=[[Òbrôzk:Flag of Austria.svg|20px]] Aùstriackô |2pkt=4 |2m=3 |2w=1 |2r=1 |2p=1 |2g+=7 |2g-=7 |2rg=0 |3=[[Òbrôzk:Flag of Algeria.svg|20px]] Algerskô |3pkt=4 |3m=3 |3w=1 |3r=1 |3p=1 |3g+=5 |3g-=7 |3rg=-2 |4=[[Òbrôzk:Flag of Jordan.svg|20px]] Jordańskô |4pkt=0 |4m=3 |4w=0 |4r=0 |4p=3 |4g+=3 |4g-=8 |4rg=-5 }} {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 19 | data = 17 czerwińca 2026, 03:00 CEST | stadión = Arrowhead Stadium, Kansas City | druzyna1 = Argentińskô | fana1 = Argentina | wënik1 = 3 | gòle1 = Messi 17’, 60’, 76’ | druzyna2 = Algerskô | fana2 = Algeria | wënik2 = 0 | òbzérôczë = 69 045 | sãdza = Szymon Marciniak }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 20 | data = 17 czerwińca 2026, 06:00 CEST | stadión = Levi’s Stadium, San Francisco Bay Area | druzyna1 = Aùstriackô | fana1 = Austria | wënik1 = 3 | gòle1 = Schmid 20’, Abu Arab 77’ (sam.), Arnautović 90+12’ (k.) | druzyna2 = Jordańskô | fana2 = Jordan | wënik2 = 1 | gòle2 = Olwan 50’ | òbzérôczë = 68 527 | sãdza = Dahane Beida }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 43 | data = 22 czerwińca 2026, 19:00 CEST | stadión = AT&T Stadium, Dallas | druzyna1 = Argentińskô | fana1 = Argentina | wënik1 = 2 | gòle1 = Messi 38’, 90+5’ | druzyna2 = Aùstriackô | fana2 = Austria | wënik2 = 0 | òbzérôczë = 70 649 | sãdza = Amin Mohamed Omar }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 44 | data = 23 czerwińca 2026, 05:00 CEST | stadión = Levi’s Stadium, San Francisco Bay Area | druzyna1 = Jordańskô | fana1 = Jordan | wënik1 = 1 | gòle1 = Al-Rashdan 36’ | druzyna2 = Algerskô | fana2 = Algeria | wënik2 = 2 | gòle2 = Benbouali 69’, Gouiri 82’ | òbzérôczë = 68 371 | sãdza = Slavko Vinčić }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 69 | data = 28 czerwińca 2026, 04:00 CEST | stadión = Arrowhead Stadium, Kansas City | druzyna1 = Jordańskô | fana1 = Jordan | wënik1 = 1 | gòle1 = Al-Taamari 55’ | druzyna2 = Argentińskô | fana2 = Argentina | wënik2 = 3 | gòle2 = Lo Celso 19’, Martínez 31’ (k.), Messi 80’ | òbzérôczë = 70 649 | sãdza = István Kovács }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 70 | data = 28 czerwińca 2026, 04:00 CEST | stadión = AT&T Stadium, Dallas | druzyna1 = Algerskô | fana1 = Algeria | wënik1 = 3 | gòle1 = Belghali 45’, Mahrez 60’, 90+3’ | druzyna2 = Aùstriackô | fana2 = Austria | wënik2 = 3 | gòle2 = Arnautović 28’, Sabitzer 55’, Kalajdžić 90+6’ | òbzérôczë = 69 045 | sãdza = Ilgiz Tantashev }} === Grëpa K === {{#invoke:Grëpa MS|render |group=Grëpa K |advance=3 |1=[[Òbrôzk:Flag of Colombia.svg|20px]] Kòlumbiô |1pkt=7 |1m=3 |1w=2 |1r=1 |1p=0 |1g+=4 |1g-=1 |1rg=+3 |2=[[Òbrôzk:Flag of Portugal.svg|20px]] Pòrtugalskô |2pkt=5 |2m=3 |2w=1 |2r=2 |2p=0 |2g+=6 |2g-=1 |2rg=+5 |3=[[Òbrôzk:Flag of Democratic Republic of the Congo.svg|20px]] DRK |3pkt=4 |3m=3 |3w=1 |3r=1 |3p=1 |3g+=4 |3g-=3 |3rg=+1 |4=[[Òbrôzk:Flag of Uzbekistan.svg|20px]] Ùzbekistan |4pkt=0 |4m=3 |4w=0 |4r=0 |4p=3 |4g+=2 |4g-=11 |4rg=-9 }} {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 23 | data = 17 czerwińca 2026, 19:00 CEST | stadión = NRG Stadium, Houston | druzyna1 = Pòrtugalskô | fana1 = Portugal | wënik1 = 1 | gòle1 = J. Neves 6’ | druzyna2 = Demòkraticznô Repùblika Kònga | fana2 = the Democratic Republic of the Congo | wënik2 = 1 | gòle2 = Wissa 45+5’ | òbzérôczë = 68 777 | sãdza = Abdulrahman Al-Jassim }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 24 | data = 18 czerwińca 2026, 04:00 CEST | stadión = Estadio Azteca, Meksyk | druzyna1 = Ùzbekistan | fana1 = Uzbekistan | wënik1 = 1 | gòle1 = Fayzullayev 60’ | druzyna2 = Kòlumbiô | fana2 = Colombia | wënik2 = 3 | gòle2 = Muñoz 40’, Díaz 65’, Campaz 90+9’ | òbzérôczë = 80 824 | sãdza = Anthony Taylor }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 47 | data = 23 czerwińca 2026, 19:00 CEST | stadión = NRG Stadium, Houston | druzyna1 = Pòrtugalskô | fana1 = Portugal | wënik1 = 5 | gòle1 = Ronaldo 6’, 39’; N. Mendes 17’; Nematov 60’ (sam.); Rafa Leão 87’ | druzyna2 = Ùzbekistan | fana2 = Uzbekistan | wënik2 = 0 | òbzérôczë = 68 777 | sãdza = Jalal Jayed }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 48 | data = 24 czerwińca 2026, 04:00 CEST | stadión = Estadio Akron, Guadalajara | druzyna1 = Kòlumbiô | fana1 = Colombia | wënik1 = 1 | gòle1 = Muñoz 76’ | druzyna2 = Demòkraticznô Repùblika Kònga | fana2 = the Democratic Republic of the Congo | wënik2 = 0 | òbzérôczë = 45 358 | sãdza = Maurizio Mariani }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 71 | data = 28 czerwińca 2026, 01:30 CEST | stadión = Hard Rock Stadium, Miami Gardens | druzyna1 = Kòlumbiô | fana1 = Colombia | wënik1 = 0 | druzyna2 = Pòrtugalskô | fana2 = Portugal | wënik2 = 0 | òbzérôczë = 64 478 | sãdza = Alireza Faghani }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 72 | data = 28 czerwińca 2026, 01:30 CEST | stadión = Mercedes-Benz Stadium, Atlanta | druzyna1 = Demòkraticznô Repùblika Konga | fana1 = the Democratic Republic of the Congo | wënik1 = 3 | gòle1 = Wissa 68’ (k.), 90+1’; Mayele 78’ | druzyna2 = Ùzbekistan | fana2 = Uzbekistan | wënik2 = 1 | gòle2 = Shomurodov 10’ | òbzérôczë = 68 239 | sãdza = Felix Zwayer }} === Grëpa L === {{#invoke:Grëpa MS|render |group=Grëpa L |advance=3 |1=[[Òbrôzk:Flag of England.svg|20px]] Anielskô |1pkt=7 |1m=3 |1w=2 |1r=1 |1p=0 |1g+=6 |1g-=2 |1rg=+4 |2=[[Òbrôzk:Flag of Croatia.svg|20px]] Chòrwackô |2pkt=6 |2m=3 |2w=2 |2r=0 |2p=1 |2g+=5 |2g-=5 |2rg=0 |3=[[Òbrôzk:Flag of Ghana.svg|20px]] Ghana |3pkt=4 |3m=3 |3w=1 |3r=1 |3p=1 |3g+=2 |3g-=2 |3rg=0 |4=[[Òbrôzk:Flag of Panama.svg|20px]] Panama |4pkt=0 |4m=3 |4w=0 |4r=0 |4p=3 |4g+=0 |4g-=4 |4rg=-4 }} {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 21 | data = 17 czerwińca 2026, 22:00 CEST | stadión = AT&T Stadium, Dallas | druzyna1 = Anielskô | fana1 = England | wënik1 = 4 | gòle1 = Kane 12’ (k.), 42’; Bellingham 47’; Rashford 85’ | druzyna2 = Chòrwackô | fana2 = Croatia | wënik2 = 2 | gòle2 = Baturina 36’, Musa 45+5’ | òbzérôczë = 70 389 | sãdza = Clément Turpin }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 22 | data = 18 czerwińca 2026, 01:00 CEST | stadión = BMO Field, Toronto | druzyna1 = Ghana | fana1 = Ghana | wënik1 = 1 | gòle1 = Yirenkyi 90+5’ | druzyna2 = Panama | fana2 = Panama | wënik2 = 0 | òbzérôczë = 42 942 | sãdza = Glenn Nyberg }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 45 | data = 23 czerwińca 2026, 22:00 CEST | stadión = Gillette Stadium, Boston | druzyna1 = Anielskô | fana1 = England | wënik1 = 0 | druzyna2 = Ghana | fana2 = Ghana | wënik2 = 0 | òbzérôczë = 63 983 | sãdza = Saíd Martínez }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 46 | data = 24 czerwińca 2026, 01:00 CEST | stadión = BMO Field, Toronto | druzyna1 = Panama | fana1 = Panama | wënik1 = 0 | druzyna2 = Chòrwackô | fana2 = Croatia | wënik2 = 1 | gòle2 = Budimir 54’ | òbzérôczë = 43 036 | sãdza = Pierre Atcho }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 67 | data = 27 czerwińca 2026, 23:00 CEST | stadión = MetLife Stadium, Nowi Jork/New Jersey | druzyna1 = Panama | fana1 = Panama | wënik1 = 0 | druzyna2 = Anielskô | fana2 = England | wënik2 = 2 | gòle2 = Bellingham 62’, Kane 67’ | òbzérôczë = 80 663 | sãdza = Abdulrahman Al-Jassim }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 68 | data = 27 czerwińca 2026, 23:00 CEST | stadión = Lincoln Financial Field, Filadelfiô | druzyna1 = Chòrwackô | fana1 = Croatia | wënik1 = 2 | gòle1 = Sučić 31’, Vlašić 83’ | druzyna2 = Ghana | fana2 = Ghana | wënik2 = 1 | gòle2 = Luckassen 73’ | òbzérôczë = 68 324 | sãdza = Drew Fischer }} === Ranking karnów z trzecëch placów === {| class="wikitable" style="width:100%; table-layout:fixed; text-align:center; font-family:system-ui, Arial;" <tr style="background-color: var(--background-color-neutral, #f8f9fa); color: var(--color-base, #202122);"> <th style="width:6%;">M.</th> <th style="width:40%;">Reprezentacjô</th> <th style="width:15%;">Grëpa</th> <th style="width:9%;">Pkt</th> <th style="width:6%;">M</th> <th style="width:6%;">W</th> <th style="width:6%;">R</th> <th style="width:6%;">P</th> <th style="width:6%;">+</th> <th style="width:6%;">–</th> <th style="width:6%;">±</th> </tr> |- style="background-color: var(--background-color-success-subtle, #dff6df); color: var(--color-base, #202122); font-weight:bold;" | 1 | style="text-align:left;" | [[Òbrôzk:Flag of Democratic Republic of the Congo.svg|20px]] DRK | K || 4 || 3 || 1 || 1 || 1 || 4 || 3 || +1 |- style="background-color: var(--background-color-success-subtle, #dff6df); color: var(--color-base, #202122); font-weight:bold;" | 2 | style="text-align:left;" | [[Òbrôzk:Flag of Ecuador.svg|20px]] Ekwadór | E || 4 || 3 || 1 || 1 || 1 || 2 || 2 || 0 |- style="background-color: var(--background-color-success-subtle, #dff6df); color: var(--color-base, #202122); font-weight:bold;" | 3 | style="text-align:left;" | [[Òbrôzk:Flag of Sweden.svg|20px]] Szwédzkô | F || 4 || 3 || 1 || 1 || 1 || 7 || 7 || 0 |- style="background-color: var(--background-color-success-subtle, #dff6df); color: var(--color-base, #202122); font-weight:bold;" | 4 | style="text-align:left;" | [[Òbrôzk:Flag of Bosnia and Herzegovina.svg|20px]] Bòsniô a Hercegòwina | B || 4 || 3 || 1 || 1 || 1 || 4 || 5 || −1 |- style="background-color: var(--background-color-success-subtle, #dff6df); color: var(--color-base, #202122); font-weight:bold;" | 5 | style="text-align:left;" | [[Òbrôzk:Flag of Paraguay.svg|20px]] Paragwaj | D || 4 || 3 || 1 || 1 || 1 || 3 || 4 || −1 |- style="background-color: var(--background-color-success-subtle, #dff6df); color: var(--color-base, #202122); font-weight:bold;" | 6 | style="text-align:left;" | [[Òbrôzk:Flag of Ghana.svg|20px]] Ghana | L || 4 || 3 || 1 || 1 || 1 || 2 || 2 || 0 |- style="background-color: var(--background-color-success-subtle, #dff6df); color: var(--color-base, #202122); font-weight:bold;" | 7 | style="text-align:left;" | [[Òbrôzk:Flag of Algeria.svg|20px]] Algerskô | J || 4 || 3 || 1 || 1 || 1 || 5 || 7 || −2 |- style="background-color: var(--background-color-success-subtle, #dff6df); color: var(--color-base, #202122); font-weight:bold;" | 8 | style="text-align:left;" | [[Òbrôzk:Flag of Senegal.svg|20px]] Senegal | I || 3 || 3 || 1 || 0 || 2 || 8 || 6 || +2 |- | 9 | style="text-align:left;" | [[Òbrôzk:Flag of Iran.svg|20px]] Iran | G || 3 || 3 || 0 || 3 || 0 || 3 || 3 || 0 |- | 10 | style="text-align:left;" | [[Òbrôzk:Flag of South Korea.svg|20px]] Pôłniowô Kòreja | A || 3 || 3 || 1 || 0 || 2 || 2 || 3 || −1 |- | 11 | style="text-align:left;" | [[Òbrôzk:Flag of Scotland.svg|20px]] Szkòckô | C || 3 || 3 || 1 || 0 || 2 || 2 || 5 || −3 |- | 12 | style="text-align:left;" | [[Òbrôzk:Flag of Uruguay.svg|20px]] Ùrugwaj | H || 2 || 3 || 0 || 2 || 1 || 3 || 4 || −1 |} == Czelëchòwô faza == === Drôbka === {{Turniérowô drôbka | boldwinner=y | RD1= 1/16 finału | RD2= 1/8 finału | RD1-text01=29 czerwińca – [[Gillette Stadium|Foxborough]] | RD1-team01=[[Òbrôzk:Flag of Germany.svg|20px]] Niemieckô | RD1-score01=1 (3) | RD1-team02=[[Òbrôzk:Flag of Paraguay.svg|20px]] Paragwaj | RD1-score02=1 (4) | RD1-text03=28 czerwińca – [[SoFi Stadium|Inglewood]] | RD1-team03=[[Òbrôzk:Flag of France.svg|20px]] Francëskô | RD1-score03=3 | RD1-team04=[[Òbrôzk:Flag of Sweden.svg|20px]] Szwédzkô | RD1-score04=0 | RD1-text05=3 lëpińca – [[BMO Field|Toronto]] | RD1-team05=[[Òbrôzk:Flag of South Africa.svg|20px]] Pôłniowô Afrika | RD1-team06=[[Òbrôzk:Flag of Canada.svg|20px]] Kanada | RD1-score05=0 | RD1-score06=1 | RD1-text07=2 lëpińca – [[Levi’s Stadium|Santa Clara]] | RD1-team07=[[Òbrôzk:Flag of Netherlands.svg|20px]] Niderlandzkô | RD1-team08=[[Òbrôzk:Flag of Morocco.svg|20px]] Marokò | RD1-score07=1 (2) | RD1-score08=1 (3) | RD1-text09=29 czerwińca – [[NRG Stadium|Houston]] | RD1-team09=[[Òbrôzk:Flag of Portugal.svg|20px]] Pòrtugalskô | RD1-team10=[[Òbrôzk:Flag of Croatia.svg|20px]] Chòrwackô | RD1-score09=2 | RD1-score10=1 | RD1-text11=1 lëpińca – [[Estadio Azteca|Meksyk]] | RD1-team11=[[Òbrôzk:Flag of Spain.svg|20px]] Szpańskô | RD1-team12=[[Òbrôzk:Flag of Austria.svg|20px]] Aùstriackô | RD1-score11=3 | RD1-score12=0 | RD1-text13=4 lëpińca – [[Hard Rock Stadium|Miami Gardens]] | RD1-team13=[[Òbrôzk:Flag of United States.svg|20px]] USA | RD1-team14=[[Òbrôzk:Flag of Bosnia and Herzegovina.svg|20px]] Bòsniô a Hercegòwina | RD1-score13=2 | RD1-score14=0 | RD1-text15=3 lëpińca – [[BC Place Stadium|Vancouver]] | RD1-team15=[[Òbrôzk:Flag of Belgium.svg|20px]] Belgiô | RD1-team16=[[Òbrôzk:Flag of Senegal.svg|20px]] Senegal | RD1-score15=3 | RD1-score16=2 | RD1-text17= | RD1-team17=[[Òbrôzk:Flag of Brazil.svg|20px]] Brazyliô | RD1-team18=[[Òbrôzk:Flag of Japan.svg|20px]] Japòńskô | RD1-score17=2 | RD1-score18=1 | RD1-text19= | RD1-team19=[[Òbrôzk:Flag of Ivory Coast.svg|20px]] Ùbrzég Słoniowëch Kłów | RD1-team20=[[Òbrôzk:Flag of Norway.svg|20px]] Norweskô | RD1-score19=1 | RD1-score20=2 | RD1-text21= | RD1-team21=[[Òbrôzk:Flag of Mexico.svg|20px]] Meksyk | RD1-team22=[[Òbrôzk:Flag of Ecuador.svg|20px]] Ekwadór | RD1-score21=2 | RD1-score22=0 | RD1-text23= | RD1-team23=[[Òbrôzk:Flag of England.svg|20px]] Anielskô | RD1-team24=[[Òbrôzk:Flag of the Democratic Republic of the Congo.svg|20px]] DRK | RD1-score23=2 | RD1-score24=1 | RD1-text25= | RD1-team25=[[Òbrôzk:Flag of Argentina.svg|20px]] Argentińskô | RD1-team26=[[Òbrôzk:Flag of Cape Verde.svg|20px]] Cabo Verde | RD1-score25=3 | RD1-score26=2 | RD1-text27= | RD1-team27=[[Òbrôzk:Flag of Australia.svg|20px]] Aùstraliô | RD1-team28=[[Òbrôzk:Flag of Egypt.svg|20px]] Egipt | RD1-score27=1 (2) | RD1-score28=1 (4) | RD1-text29= | RD1-team29=[[Òbrôzk:Flag of Switzerland.svg|20px]] Szwajcarskô | RD1-team30=[[Òbrôzk:Flag of Algeria.svg|20px]] Algerskô | RD1-score29=2 | RD1-score30=0 | RD1-text31= | RD1-team31=[[Òbrôzk:Flag of Colombia.svg|20px]] Kòlumbiô | RD1-team32=[[Òbrôzk:Flag of Ghana.svg|20px]] Ghana | RD1-score31=1 | RD1-score32=0 | RD2-text01=4 lëpińca – [[Lincoln Financial Field|Filadelfia]] | RD2-team01=[[Òbrôzk:Flag of Paraguay.svg|20px]] Paragwaj | RD2-team02=[[Òbrôzk:Flag of France.svg|20px]] Francëskô | RD2-score01=0 | RD2-score02=1 | RD2-text02=4 lëpińca – [[NRG Stadium|Houston]] | RD2-team03=[[Òbrôzk:Flag of Canada.svg|20px]] Kanada | RD2-team04=[[Òbrôzk:Flag of Morocco.svg|20px]] Marokò | RD2-score03=0 | RD2-score04=3 | RD2-text03=6 lëpińca – [[AT&T Stadium|Arlington]] | RD2-team05=[[Òbrôzk:Flag of Portugal.svg|20px]] Pòrtugalskô | RD2-team06=[[Òbrôzk:Flag of Spain.svg|20px]] Szpańskô | RD2-score05=0 | RD2-score06=1 | RD2-text04=7 lëpińca – [[CenturyLink Field|Seattle]] | RD2-team07=[[Òbrôzk:Flag of USA.svg|20px]] USA | RD2-team08=[[Òbrôzk:Flag of Belgium.svg|20px]] Belgiô | RD2-score07=1 | RD2-score08=4 | RD2-text05=5 lëpińca – [[MetLife Stadium|East Rutherford]] | RD2-team09=[[Òbrôzk:Flag of Brazil.svg|20px]] Brazyliô | RD2-team10=[[Òbrôzk:Flag of Norway.svg|20px]] Norweskô | RD2-score09=1 | RD2-score10=2 | RD2-text06=6 lëpińca – [[Estadio Azteca|Meksyk]] | RD2-team11=[[Òbrôzk:Flag of Mexico.svg|20px]] Meksyk | RD2-team12=[[Òbrôzk:Flag of England.svg|20px]] Anielskô | RD2-score11=2 | RD2-score12=3 | RD2-text07=7 lëpińca – [[Mercedes-Benz Stadium|Atlanta]] | RD2-team13=[[Òbrôzk:Flag of Argentina.svg|20px]] Argentińskô | RD2-team14=[[Òbrôzk:Flag of Egypt.svg|20px]] Egipt | RD2-score13=3 | RD2-score14=2 | RD2-text08=7 lëpińca – [[BC Place Stadium|Vancouver]] | RD2-team15=[[Òbrôzk:Flag of Switzerland.svg|20px]] Szwajcarskô | RD2-team16=[[Òbrôzk:Flag of Colombia.svg|20px]] Kòlumbiô | RD2-score15=0 (4) | RD2-score16=0 (3) | RD3-text01=9 lëpińca – [[Gillette Stadium|Foxborough]] | RD3-team01=[[Òbrôzk:Flag of France.svg|20px]] Francëskô | RD3-team02=[[Òbrôzk:Flag of Morocco.svg|20px]] Marokò | RD3-score01=2 | RD3-score02=0 | RD3-text02=10 lëpińca – [[SoFi Stadium|Inglewood]] | RD3-team03=[[Òbrôzk:Flag of Spain.svg|20px]] Szpańskô | RD3-team04=[[Òbrôzk:Flag of Belgium.svg|20px]] Belgiô | RD3-score03=2 | RD3-score04=1 | RD3-text03=11 lëpińca – [[Hard Rock Stadium|Miami Gardens]] | RD3-team05=[[Òbrôzk:Flag of Norway.svg|20px]] Norweskô | RD3-team06=[[Òbrôzk:Flag of England.svg|20px]] Anielskô | RD3-score05=1 | RD3-score06=2 | RD3-text04=12 lëpińca – [[Arrowhead Stadium|Kansas City]] | RD3-team07=[[Òbrôzk:Flag of Argentina.svg|20px]] Argentińskô | RD3-team08=[[Òbrôzk:Flag of Switzerland.svg|20px]] Szwajcarskô | RD3-score07=3 | RD3-score08=1 | RD4-text01=14 lëpińca – [[AT&T Stadium|Arlington]] | RD4-team01=[[Òbrôzk:Flag of France.svg|20px]] Francëskô | RD4-team02=[[Òbrôzk:Flag of Spain.svg|20px]] Szpańskô | RD4-score01=0 | RD4-score02=2 | RD4-text02=15 lëpińca – [[Mercedes-Benz Stadium|Atlanta]] | RD4-team03=[[Òbrôzk:Flag of England.svg|20px]] Anielskô | RD4-team04=[[Òbrôzk:Flag of Argentina.svg|20px]] Argentińskô | RD4-score03=1 | RD4-score04=2 | RD5-text01=19 lëpińca – [[MetLife Stadium|East Rutherford]] | RD5-team01=[[Òbrôzk:Flag of Spain.svg|20px]] Szpańskô | RD5-team02=[[Òbrôzk:Flag of Argentina.svg|20px]] Argentińskô | RD5-score01= | RD5-score02= | RD5b-text01=18 lëpińca – [[Hard Rock Stadium|Miami Gardens]] | RD5b-team01=[[Òbrôzk:Flag of France.svg|20px]] Francëskô | RD5b-team02=[[Òbrôzk:Flag of England.svg|20px]] Anielskô | RD5b-score01=4 | RD5b-score02=6 }} === 1/16 finału === {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 73 | data = 28 czerwińca 2026, 21:00 | stadión = SoFi Stadium, Los Angeles | druzyna1 = Pôłniowô Afrika | fana1 = RSA | wënik1 = 0 | druzyna2 = Kanada | fana2 = Canada | wënik2 = 1 | gòle2 = Eustáquio 90+2 | òbzérôczë = 69 237 | sãdza = João Pinheiro }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 74 | data = 29 czerwińca 2026, 19:00 | stadión = NRG Stadium, Houston | druzyna1 = Brazyliô | fana1 = Brazil | wënik1 = 2 | druzyna2 = Japòńskô | fana2 = Japan | wënik2 = 1 | gòle1 = Casemiro 56’, Martinelli 90+5 | gòle2 = Sano 29’ | òbzérôczë = 68 777 | sãdza = Maurizio Mariani }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 75 | data = 29 czerwińca 2026, 22:30 | stadión = Gillette Stadium, Boston | druzyna1 = Niemieckô | fana1 = Germany | wënik1 = 1 | druzyna2 = Paragwaj | fana2 = Paraguay | wënik2 = 1 | karné = 3-4 | gòle1 = Havertz 54’ | gòle2 = Enciso 42’ | òbzérôczë = 63 945 | sãdza = Jalal Jayed }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 76 | data = 30 czerwińca 2026, 03:00 | stadión = Estadio BBVA, Monterrey | druzyna1 = Niderlandzkô | fana1 = Netherlands | wënik1 = 1 | gòle1 = Gakpo 72’ | druzyna2 = Marokò | fana2 = Morocco | wënik2 = 1 | karné = 2-3 | gòle2 = Diop 90+1 | òbzérôczë = 68 777 | sãdza = Wilton Sampaio }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 77 | data = 30 czerwińca 2026, 19:00 | stadión = AT&T Stadium, Arlington | druzyna1 = Ùbrzég Słoniowëch Kłów | fana1 = Ivory Coast | wënik1 = 1 | gòle1 = Diallo 74’ | druzyna2 = Norweskô | fana2 = Norway | wënik2 = 2 | gòle2 = Nusa 39’, Haaland 86’ | òbzérôczë = 69 665 | sãdza = Jesús Valenzuela }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 78 | data = 30 czerwińca 2026, 23:00 | stadión = MetLife Stadium, East Rutherford | druzyna1 = Francëskô | fana1 = France | wënik1 = 3 | druzyna2 = Szwédzkô | fana2 = Sweden | wënik2 = 0 | gòle1 = Mbappé 45’, 74’; Barcola 53’ | òbzérôczë = 80 663 | sãdza = Danny Makkelie }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 79 | data = 1 lëpińca 2026, 03:00 | stadión = Estadio Azteca, Meksyk | druzyna1 = Meksyk | fana1 = Mexico | wënik1 = 2 | druzyna2 = Ekwadór | fana2 = Ecuador | wënik2 = 0 | gòle1 = Quiñones 22’, Jiménez 31’ | òbzérôczë = 80 824 | sãdza = Slavko Vinčić }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 80 | data = 1 lëpińca 2026, 18:00 | stadión = Mercedes-Benz Stadium, Atlanta | druzyna1 = Anielskô | fana1 = England | wënik1 = 2 | druzyna2 = Demòkraticznô Repùblika Kònga | fana2 = Democratic Republic of the Congo | wënik2 = 1 | gòle1 = Kane 75’, 86’ | gòle2 = Cipenga 7’ | òbzérôczë = 68 239 | sãdza = Adham Makhadmeh }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 81 | data = 1 lëpińca 2026, 22:00 | stadión = Lumen Field, Seattle | druzyna1 = Belgiô | fana1 = Belgium | wënik1 = 3 | gòle1 = Lukaku 86’; Tielemans 89’, 120+5' | druzyna2 = Senegal | fana2 = Senegal | wënik2 = 2 | gòle2 = Diarra 24’, Sarr 51’ | òbzérôczë = 66 925 | sãdza = Said Martínez }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 82 | data = 2 lëpińca 2026, 02:00 | stadión = Levi’s Stadium, Santa Clara | druzyna1 = USA | fana1 = USA | wënik1 = 2 | gòle1 = Balogun 78’, Tillman 82' | druzyna2 = Bòsniô a Hercegòwina | fana2 = Bosnia and Herzegovina | wënik2 = 0 | òbzérôczë = 68 827 | sãdza = Raphael Claus }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 83 | data = 2 lëpińca 2026, 22:00 | stadión = SoFi Stadium, Los Angeles | druzyna1 = Szpańskô | fana1 = Spain | wënik1 = 3 | gòle1 = Oyarzabal 36', 89'; Porro 66' | druzyna2 = Aùstriackô | fana2 = Austria | wënik2 = 0 | òbzérôczë = 70 492 | sãdza = Glenn Nyberg }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 84 | data = 2 lëpińca 2026, 18:00 | stadión = GEHA Field at Arrowhead Stadium, Kansas City | druzyna1 = Pòrtugalskô | fana1 = Portugal | wënik1 = 2 | gòle1 = Cristiano Ronaldo 68' (k.), Gonçalo Ramos 90+4' | druzyna2 = Chòrwackô | fana2 = Croatia | wënik2 = 1 | gòle2 = Perišić 41' | òbzérôczë = 43 036 | sãdza = Espen Eskas }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 85 | data = 3 lëpińca 2026, 02:00 | stadión = BC Place, Vancouver | druzyna1 = Szwajcarskô | fana1 = Switzerland | wënik1 = 2 | gòle1 = Embolo 10'; Ndoye 46' | druzyna2 = Algerskô | fana2 = Algeria | wënik2 = 0 | òbzérôczë = 52 497 | sãdza = Yael Falcon Perez }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 86 | data = 3 lëpińca 2026, 20:00 | stadión = AT&T Stadium, Arlington | druzyna1 = Aùstraliô | fana1 = Australia | wënik1 = 1 | druzyna2 = Egipt | fana2 = Egypt | wënik2 = 1 | karné = 2-4 | gòle1 = Hany 55' | gòle2 = Ashour 13' | òbzérôczë = 70 244 | sãdza = Gustavo Tejera }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 87 | data = 3 lëpińca 2026, 22:00 | stadión = Hard Rock Stadium, Miami Gardens | druzyna1 = Argentińskô | fana1 = Argentina | wënik1 = 3 | gòle1 = Messi 29'; Lautaro Martínez 92'; Diney 111' | druzyna2 = Cabo Verde | fana2 = Cape Verde | wënik2 = 2 | gòle2 = D. Duarte 59'; Lopes Cabral 103' | òbzérôczë = 64 478 | sãdza = Drew Fischer }} <br> ------- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 88 | data = 4 lëpińca 2026, 02:30 | stadión = GEHA Field at Arrowhead Stadium, Kansas City | druzyna1 = Kòlumbiô | fana1 = Colombia | wënik1 = 1 | gòle1 = J. Arias 14' | druzyna2 = Ghana | fana2 = Ghana | wënik2 = 0 | òbzérôczë = 69 045 | sãdza = Clément Turpin }} === 1/8 finału === {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 89 | data = 4 lëpińca 2026, 13:00 | stadión = NRG Stadium, Houston | druzyna1 = Kanada | fana1 = Canada | wënik1 = 0 | druzyna2 = Marokò | fana2 = Morocco | wënik2 = 3 | gòle2 = Ounahi 50’, 82’; Rahimi 90+8’ | òbzérôczë = 68 777 | sãdza = Michael Oliver }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 90 | data = 4 lëpińca 2026, 21:00 | stadión = MetLife Stadium, East Rutherford | druzyna1 = Paragwaj | fana1 = Paraguay | wënik1 = 0 | druzyna2 = Francëskô | fana2 = France | wënik2 = 1 | gòle2 = Mbappé 70' (k.) | òbzérôczë = 68 324 | sãdza = Ilgiz Tantashev }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 91 | data = 5 lëpińca 2026, 22:00 | stadión = Lincoln Financial Field, Philadelphia | druzyna1 = Brazyliô | fana1 = Brazil | wënik1 = 1 | gòle1 = Neymar 90+10' | druzyna2 = Norweskô | fana2 = Norway | wënik2 = 2 | gòle2 = Haaland 79', 90' | òbzérôczë = 80 663 | sãdza = Ismail Elfath }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 92 | data = 6 lëpińca 2026, 02:00 | stadión = Estadio Azteca, Meksyk | druzyna1 = Meksyk | fana1 = Mexico | wënik1 = 2 | gòle1 = Quiñones 42'; Jiménez 69' | druzyna2 = Anielskô | fana2 = England | wënik2 = 3 | gòle2 = Bellingham 36', 38'; Kane 60' | òbzérôczë = 80 824 | sãdza = Alireza Faghani }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 93 | data = 6 lëpińca 2026, 20:00 | stadión = AT&T Stadium, Arlington | druzyna1 = Pòrtugalskô | fana1 = Portugal | wënik1 = 0 | druzyna2 = Szpańskô | fana2 = Spain | wënik2 = 1 | gòle2 = Merino 90+1' | òbzérôczë = 70 649 | sãdza = Anthony Taylor }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 94 | data = 6 lëpińca 2026, 23:00 | stadión = Lumen Field, Seattle | druzyna1 = USA | fana1 = USA | wënik1 = 1 | druzyna2 = Belgiô | fana2 = Belgium | wënik2 = 4 | gòle1 = Tillman 31' | gòle2 = De Ketelaere 9', 33'; Vanaken 57'; Lukaku 90+3' | òbzérôczë = 66 925 | sãdza = Adham Makhadmeh }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 95 | data = 7 lëpińca 2026, 20:00 | stadión = Mercedes-Benz Stadium, Atlanta | druzyna1 = Argentińskô | fana1 = Argentina | wënik1 = 3 | gòle1 = Romero 79', Messi 83', Fernández 90+2' | druzyna2 = Egipt | fana2 = Egypt | wënik2 = 2 | gòle2 = Ibrahim 15', Ziko 67' | òbzérôczë = 68 239 | sãdza = François Letexier }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 96 | data = 7 lëpińca 2026, 23:00 | stadión = BC Place, Vancouver | druzyna1 = Szwajcarskô | fana1 = Switzerland | wënik1 = 0 | druzyna2 = Kòlumbiô | fana2 = Colombia | wënik2 = 0 | karné = 4-3 | òbzérôczë = 52 497 | sãdza = Iván Barton }} === Czwircfinałë === {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 97 | data = 10 lëpińca 2026, 21:00 | stadión = Gillette Stadium, Boston | druzyna1 = Francëskô | fana1 = France | wënik1 = 2 | gòle1 = Mbappé 60', Dembélé 66' | druzyna2 = Marokò | fana2 = Morocco | wënik2 = 0 | òbzérôczë = 63 811 | sãdza = Facundo Tello }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 98 | data = 10 lëpińca 2026, 12:00 | stadión = SoFi Stadium, Inglewood | druzyna1 = Szpańskô | fana1 = Spain | wënik1 = 2 | gòle1 = Fabián 30', Merino 88' | druzyna2 = Belgiô | fana2 = Belgium | wënik2 = 1 | gòle2 = De Ketelaere 41' | òbzérôczë = 70 492 | sãdza = Michael Oliver }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 99 | data = 11 lëpińca 2026, 17:00 | stadión = Hard Rock Stadium, Miami Gardens | druzyna1 = Norweskô | fana1 = Norway | wënik1 = 1 | gòle1 = Schjelderup 36' | druzyna2 = Anielskô | fana2 = England | wënik2 = 2 | gòle2 = Bellingham 45+2', 93' | òbzérôczë = 64 478 | sãdza = Clément Turpin }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 100 | data = 11 lëpińca 2026, 20:00 | stadión = Arrowhead Stadium, Kansas City | druzyna1 = Argentińskô | fana1 = Argentina | wënik1 = 3 | gòle1 = Mac Allister 10', Alvarez 112', La. Martínez 120+1' | druzyna2 = Szwajcarskô | fana2 = Switzerland | wënik2 = 1 | gòle2 = Ndoye 67' | òbzérôczë = 69 045 | sãdza = João Pinheiro }} === Półfinałë === {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 101 | data = 14 lëpińca 2026, 14:00 | stadión = AT&T Stadium, Arlington | druzyna1 = Francëskô | fana1 = France | wënik1 = 0 | gòle1 = | druzyna2 = Szpańskô | fana2 = Spain | wënik2 = 2 | gòle2 = Oyarzabal 22' (kar.), Porro 58' | òbzérôczë = 70 176 | sãdza = Iván Barton }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 102 | data = 15 lëpińca 2026, 15:00 | stadión = Mercedes-Benz Stadium, Atlanta | druzyna1 = Anielskô | fana1 = England | wënik1 = 1 | gòle1 = Gordon 55' | druzyna2 = Argentińskô | fana2 = Argentina | wënik2 = 2 | gòle2 = Fernández 85', La. Martínez 90+2' | òbzérôczë = 68 239 | sãdza = Ismail Elfath }} === Mecz ò trzecy plac === {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 103 | data = 18 lëpińca 2026, 17:00 | stadión = Hard Rock Stadium, Miami Gardens | druzyna1 = Francëjô | fana1 = France | wënik1 = 4 | gòle1 = Mbappé 48', 66', Barcola 54', Dembélé 90+6' | druzyna2 = Anielskô | fana2 = England | wënik2 = 6 | gòle2 = Rice 3', Konsa 18', Saka 37', 45+1', 87' (pen.), Bellingham 90+8' | òbzérôczë = 64 478 | sãdza = Jesús Valenzuela }} '''Bôczënk:''' infòrmacje zrzeszoné z pòstãpnyma zéńdzeniama mdą aktualizowóné na bieżąco. == Finał == Finał òdbãdze sã [[19 lëpińca]] 2026 rokù na stadionie ''MetLife Stadium'' w East Rutherford (aglomeracjô [[Nowi Jork|Nowégò Jorkù]]). == Òbaczë téż == {{#categorytree:Nożnô bala|hideroot=on|mode=pages}} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Nożnô bala]] 7wbhgyuydzi5c0jjl678zh7t5ni9q9g 208805 208803 2026-07-19T11:10:40Z HaxelKaszëba 17492 208805 wikitext text/x-wiki {{Spòrtowi Turniér infobox|gòspòdôrzë=[[Òbrôzk:Flag of Canada.svg|tło|22x22px]] [[Kanada]] [[Òbrôzk:Flag of Mexico.svg|tło|22x22px]] [[Meksyk]] [[Òbrôzk:Flag of the United States.svg|tło|22x22px]] [[Zjednóné Kraje Americzi]]|data=11 czerwińca - 19 lëpińca 2026|pòzwa=Mésterstwò Swiata w fùsbalë 2026<br>FIFA World Cup 2026<br>Coupe du monde de football de 2026<br>Copa Mundial de Fútbol 2026|òbrôzk=2026 FIFA World Cup emblem (with wordmark).svg|reprezentacje=48|stadionë=16|mecze=103|gòle=307|trzecy plac=[[Òbrôzk:Flag of England.svg|20px]] [[Anielskô]]|ùszłô=[[Mésterstwò Swiata w fùsbalë 2022|2022]]|pòstãpnô=[[Mésterstwò Swiata w fùsbalë 2030|2030]]||aktualné=2026}} '''XXIII Mésterstwò Swiata w fùsbalë 2026''' – 23. edicjô mésterstwów swiata òrganizowónëch przez [[FIFA]]. Turniér òdbiwô sã òd [[11 czerwińca]] do [[19 lëpińca]] 2026 rokù na stadionach w [[Kanada|Kanadze]], [[Meksyk|Meksykù]] a [[Zjednóné Kraje Americzi|Zjednónëch Krajach]]<ref>FIFA: ''[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026 FIFA World Cup 2026 Official Website]''. [przistãp 2026-06-29].</ref>. Je to pierszi mùndial twòrzony wespólnie przez trzë kraje a téż pierszi w historie z ùdzélã 48 nôrodnëch reprezentacjów. Nowi fòrmat turniéru òbjimô 12 grëp pò sztërë karna, z jaczich do czelëchòwi fazë awansëją pò dwie nôlepszé reprezentacje z kòżdi grëpë a òsmë nôlepszich karnów z trzecëch placów. Òznôczô to rozegranié rekòrdowi lëczbë 104 zéńdzeniów<ref>FIFA:''[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/fifa-council-approves-international-match-calendar-new-format FIFA Council approves international match calendar and 104-match World Cup format]''. [przistãp 2026-06-29].</ref>. == Welënk gòspòdarzów == [[Òbrôzk:2026 world cup.svg|mały|Wëniczi w kònkretnëch krajach]] 13 czerwińca 2018 rokù òb czas Kòngresu FIFA w Mòskwie dobëła pòspólnô kandidatura Kanadë, Meksykù a Zjednónëch Krajów, przedobiwającë bédënk [[Marokò|Maroka]]<ref>FIFA: ''[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/united-2026-bid-wins-hosts-fifa-world-cup United 2026 bid voted hosts of the 2026 FIFA World Cup]''. [przistãp 2026-06-29].</ref>. Turniér je historiczny z czile pòwòdów: * je to pierszi mùndial òrganizowóny przez trzë kraje; * Meksyk òstôł pierszim krajã, jaczi je za gòspòdarza mésterstwów swiata trzecy rôz; * Kanada pierszi rôz òrganizëje chłopsczé mésterstwa swiata; * Zjednóné Kraje òrganizëją mùndial drëdżi rôz (pò 1994 rokù). Hewò wëniczi welowaniô: {| class="wikitable" style="text-align: center;" !Państwò !Głosë |- | align="left" |[[Òbrôzk:Flag of Canada.svg|tło|22x22px]] [[Kanada]] [[Òbrôzk:Flag of Mexico.svg|tło|22x22px]] [[Meksyk]] [[Òbrôzk:Flag of the United States.svg|tło|22x22px]] [[Zjednóné Kraje Americzi]] |'''134''' |- | align="left" | [[Òbrôzk:Flag of Morocco.svg|tło|22x22px]] [[Marokò]] |65 |} == Fòrmat rozgriwków == Pierszi rôz w historie w finałach wëstãpùje 48 reprezentacjów. [[Òbrôzk:FIFA World Cup 2026 Draw Reception (54972845582).jpg|mały|Òficjalnô bala na mésterstwa, Trionda]] Fòrmat òbjimô: * 12 grëp pò 4 karna, * Kòżdé karno rozgriwô 3 grëpòwé mecze, * awans zwëskiwają: ** dobiwcë grëp, ** karna z drëdżich placów, ** òsmë nôlepszich reprezentacjów z trzecëch placów, * òd czelëchòwi fazë òbrzesziwô czelëchòwi system rozpòczinający sã òd 1/16 finału (Round of 32). == Eliminacje == Eliminacje do Mésterstwów Swiata 2026 rozpòczãłë sã w séwniku 2023 rokù i trwałë do strëmiannika 2026 rokù. Ze wzglãdu na pòwikszenié lëczbë bëtników finałowégò turniéru z 32 do 48 reprezentacjów, Radzëzna FIFA zrobiła historiczny pòdzél placów dlô kòżdi kòntinentalny kònfederacje. Trzë reprezentacje krajów-gòspòdarzów – Kanadë, Meksykù a Zjednónëch Krajów – miałë zagwësniony aùtomaticzny awans bez nótu grë w eliminacjach. Pòòstałé 45 placów òstało rozdzeloné w 6-etapòwëch kòntinentalnëch kwalifikacjach a w relegacjowim turniérze. === Pòdzél placów a lëczba bëtników === {| class="wikitable" style="font-size:95%; border:1px solid var(--border-color-base, #a2a9b1); background-color: var(--background-color-base, #ffffff); color: var(--color-base, #202122);" ! style="background-color: var(--background-color-neutral, #eaecf0); color: var(--color-base, #202122); text-align:left; padding:5px;" | Kònfederacjô ! style="background-color: var(--background-color-neutral, #eaecf0); color: var(--color-base, #202122); text-align:center; padding:5px;" | Bezpòstrzédny awans ! style="background-color: var(--background-color-neutral, #eaecf0); color: var(--color-base, #202122); text-align:left; padding:5px;" | Relegacje (baraże) |- | [[Òbrôzk:UEFA logo.svg|20px]] '''UEFA''' <small>(Eùropa)</small> | style="text-align:center;" | '''16''' | style="color:#555;" | — |- | [[Òbrôzk:Caf_llogo.svg|20px]] '''CAF''' <small>(Afrika)</small> | style="text-align:center;" | '''9''' | 1 karno w midzëkòntinentalnëch relegacjach |- | [[Òbrôzk:AFC text logo.png|20px]] '''AFC''' <small>(Azjô)</small> | style="text-align:center;" | '''8''' | 1 karno w midzëkòntinentalnëch relegacjach |- | [[Òbrôzk:Concacaf logo.svg|20px]] '''CONCACAF''' <small>(Nordowô, Westrzédnô Amerika i Karajibë)</small> | style="text-align:center;" | '''6''' <small>(w tim 3 gòspòdôrzë)</small> | 2 karna w midzëkòntinentalnëch relegacjach |- | [[Òbrôzk:Conmebol text logo 2021.svg|20px]] '''CONMEBOL''' <small>(Pôłniowô Amerika)</small> | style="text-align:center;" | '''6''' | 1 karno w midzëkòntinentalnëch relegacjach |- | [[Òbrôzk:Oceania Football Confederation logo.svg|20px]] '''OFC''' <small>(Òceaniô)</small> | style="text-align:center;" | '''1''' | 1 karno w midzëkòntinentalnëch relegacjach |} === Midzëkòntinentalné relegacje === Slédné dwa place na finałowim turniérze òstałë wësztopòrczoné w relegacjowim turniérze, w jaczim wzãło ùdzél szesc karnów (pò jednym z kòżdi kònfederacje òkróm UEFA a dodatkòwò jedno karno z kònfederacje gòspòdarzów – CONCACAF). Relegacjowi turniér òdbéł sã w strëmiannikù 2026 rokù w krajach gòspòdarzów a béł téż bezpòstrzédnym testã przed samim mùndialã. == Stadionë a gardë == <div style="margin-bottom: 0.5em;"> 16 czerwińca 2022 òficjalno òstałë pòdóné stadionë, na jaczich mdą rozgriwóné mecze turniéru. Zéńdzenia rozgriwóné mdą na 16 stadionach w 16 gardach<ref>FIFA: ''[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/fifa-unveils-stellar-line-up-of-host-cities-for-2026-world-cup FIFA unveils stellar line-up of host cities for 2026 FIFA World Cup]''. [przistãp 2026-06-29].</ref>. </div> {{#invoke:TôflaKôrtaMS|render}} == Grëpòwô faza == Reprezentacje òstałë pòdzelóné na 12 grëp òznaczonëch lëtrama òd A do L. Kòżdé karno rozgriwô trzë zéńdzenia. === Grëpa A === {{#invoke:Grëpa MS|render |group=Grëpa A |1=[[Òbrôzk:Flag of Mexico.svg|20px]] Meksyk |1pkt=9 |1m=3 |1w=3 |1r=0 |1p=0 |1g+=6 |1g-=0 |1rg=+6 |2=[[Òbrôzk:Flag of South Africa.svg|20px]] Pôłniowô Afrika |2pkt=4 |2m=3 |2w=1 |2r=1 |2p=1 |2g+=2 |2g-=3 |2rg=-1 |3=[[Òbrôzk:Flag of South Korea.svg|20px]] Pôłniowô Kòreja |3pkt=3 |3m=3 |3w=1 |3r=0 |3p=2 |3g+=2 |3g-=3 |3rg=-1 |4=[[Òbrôzk:Flag of Czech Republic.svg|20px]] Czeskô |4pkt=1 |4m=3 |4w=0 |4r=1 |4p=2 |4g+=2 |4g-=4 |4rg=-2 }} {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 1 | data = 11 czerwińca 2026, 21:00 CEST | stadión = Estadio Azteca, Meksyk | druzyna1 = Meksyk | fana1 = Mexico | wënik1 = 2 | gòle1 = Quiñones 9’, Jiménez 67’ | druzyna2 = Pôłniowô Afrika | fana2 = South Africa | wënik2 = 0 | òbzérôczë = 80 824 | sãdza = Wilton Sampaio }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 2 | data = 12 czerwińca 2026, 04:00 CEST | stadión = Estadio Akron, Guadalajara | druzyna1 = Pôłniowô Kòreja | fana1 = South Korea | wënik1 = 2 | gòle1 = Hwang In-beom 67', Oh Hyeon-gyu 80’ | druzyna2 = Czeskô | fana2 = Czech Republic | wënik2 = 1 | gòle2 = Krejčí 59’ | òbzérôczë = 44 985 | sãdza = Amin Mohamed Omar }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 25 | data = 18 czerwińca 2026, 18:00 CEST | stadión = Mercedes-Benz Stadium, Atlanta | druzyna1 = Czeskô | fana1 = Czech Republic | wënik1 = 1 | gòle1 = Sadílek 6’ | druzyna2 = Pôłniowô Afrika | fana2 = South Africa | wënik2 = 1 | gòle2 = Mokoena 83’ (k) | òbzérôczë = 67 442 | sãdza = Tori Penso }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 28 | data = 19 czerwińca 2026, 03:00 CEST | stadión = Estadio Akron, Guadalajara | druzyna1 = Meksyk | fana1 = Mexico | wënik1 = 1 | gòle1 = Romo 50' | druzyna2 = Pôłniowô Kòreja | fana2 = South Korea | wënik2 = 0 | òbzérôczë = 45 522 | sãdza = Gustavo Tejera }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 53 | data = 25 czerwińca 2026, 03:00 CEST | stadión = Estadio Azteca, Meksyk | druzyna1 = Czeskô | fana1 = Czech Republic | wënik1 = 0 | druzyna2 = Meksyk | fana2 = Mexico | wënik2 = 3 | gòle2 = M. Chávez 55’, Quiñones 61’, Fidalgo 90+4' | òbzérôczë = 80 824 | sãdza = Yael Falcon Perez }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 54 | data = 25 czerwińca 2026, 03:00 CEST | stadión = Estadio BBVA, Monterrey | druzyna1 = Pôłniowô Afrika | fana1 = South Africa | wënik1 = 1 | gòle1 = Maseko 63’ | druzyna2 = Pôłniowô Kòreja | fana2 = South Korea | wënik2 = 0 | òbzérôczë = 51 243 | sãdza = Facundo Tello }} === Grëpa B === {{#invoke:Grëpa MS|render |group=Grëpa B |advance=3 |1=[[Òbrôzk:Flag of Switzerland.svg|20px]] Szwajcarskô |1pkt=7 |1m=3 |1w=2 |1r=1 |1p=0 |1g+=6 |1g-=3 |1rg=+3 |2=[[Òbrôzk:Flag of Canada.svg|20px]] Kanada |2pkt=4 |2m=3 |2w=1 |2r=1 |2p=1 |2g+=5 |2g-=4 |2rg=+1 |3=[[Òbrôzk:Flag of Bosnia and Herzegovina.svg|20px]] Bòsniô a Hercegòwina |3pkt=4 |3m=3 |3w=1 |3r=1 |3p=1 |3g+=4 |3g-=5 |3rg=-1 |4=[[Òbrôzk:Flag of Qatar.svg|20px]] Katar |4pkt=1 |4m=3 |4w=0 |4r=1 |4p=2 |4g+=2 |4g-=9 |4rg=-7 }} {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 3 | data = 12 czerwińca 2026, 21:00 CEST | stadión = BMO Field, Toronto | druzyna1 = Kanada | fana1 = Canada | wënik1 = 1 | gòle1 = Larin 78’ | druzyna2 = Bòsniô a Hercegòwina | fana2 = Bosnia and Herzegovina | wënik2 = 1 | gòle2 = Lukić 21’ | òbzérôczë = 43 002 | sãdza = Facundo Tello }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 8 | data = 13 czerwińca 2026, 21:00 CEST | stadión = Levi’s Stadium, San Francisco Bay Area | druzyna1 = Katar | fana1 = Qatar | wënik1 = 1 | gòle1 = Muheim 90+4’ (sam.) | druzyna2 = Szwajcarskô | fana2 = Switzerland | wënik2 = 1 | gòle2 = Embolo 17’ (k.) | òbzérôczë = 67 966 | sãdza = Said Martínez }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 26 | data = 18 czerwińca 2026, 21:00 CEST | stadión = SoFi Stadium, Los Angeles | druzyna1 = Szwajcarskô | fana1 = Switzerland | wënik1 = 4 | gòle1 = Manzambi 74’, 90’; Vargas 84’; Xhaka 90+7’ (k.) | druzyna2 = Bòsniô a Hercegòwina | fana2 = Bosnia and Herzegovina | wënik2 = 1 | gòle2 = Mahmić 90+3’ | òbzérôczë = 70 026 | sãdza = João Pinheiro }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 27 | data = 19 czerwińca 2026, 00:00 CEST | stadión = BC Place, Vancouver | druzyna1 = Kanada | fana1 = Canada | wënik1 = 6 | gòle1 = Larin 16’; J. David 29’, 45+3’, 90+2’; Saliba 64’; Manai 75’ (sam.) | druzyna2 = Katar | fana2 = Qatar | wënik2 = 0 | òbzérôczë = 52 497 | sãdza = Cristián Garay }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 51 | data = 24 czerwińca 2026, 21:00 CEST | stadión = BC Place, Vancouver | druzyna1 = Szwajcarskô | fana1 = Switzerland | wënik1 = 2 | gòle1 = Vargas 46’, Manzambi 57’ | druzyna2 = Kanada | fana2 = Canada | wënik2 = 1 | gòle2 = P. David 76’ | òbzérôczë = 52 497 | sãdza = Ramon Abatti }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 52 | data = 24 czerwińca 2026, 21:00 CEST | stadión = Lumen Field, Seattle | druzyna1 = Bòsniô a Hercegòwina | fana1 = Bosnia and Herzegovina | wënik1 = 3 | gòle1 = Alajbegović 29’, Abunada 34’ (sam.), Mahmić 80’ | druzyna2 = Katar | fana2 = Qatar | wënik2 = 1 | gòle2 = Al-Haydos 42’ | òbzérôczë = 66 925 | sãdza = Jesús Valenzuela }} === Grëpa C === {{#invoke:Grëpa MS|render |group=Grëpa C |1=[[Òbrôzk:Flag of Brazil.svg|20px]] Brazyliô |1pkt=7 |1m=3 |1w=2 |1r=1 |1p=0 |1g+=7 |1g-=1 |1rg=+6 |2=[[Òbrôzk:Flag of Morocco.svg|20px]] Marokò |2pkt=7 |2m=3 |2w=2 |2r=1 |2p=0 |2g+=6 |2g-=3 |2rg=+3 |3=[[Òbrôzk:Flag of Scotland.svg|20px]] Szkòckô |3pkt=3 |3m=3 |3w=1 |3r=0 |3p=2 |3g+=2 |3g-=5 |3rg=-3 |4=[[Òbrôzk:Flag of Haiti.svg|20px]] Hajiti |4pkt=0 |4m=3 |4w=0 |4r=0 |4p=3 |4g+=2 |4g-=8 |4rg=-6 }} {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 5 | data = 14 czerwińca 2026, 00:00 CEST | stadión = MetLife Stadium, Nowi Jork/New Jersey | druzyna1 = Brazyliô | fana1 = Brazil | wënik1 = 1 | gòle1 = Vinícius Jr. 32’ | druzyna2 = Marokò | fana2 = Morocco | wënik2 = 1 | gòle2 = Saibari 21’ | òbzérôczë = 80 663 | sãdza = Slavko Vinčić }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 7 | data = 14 czerwińca 2026, 03:00 CEST | stadión = Gillette Stadium, Boston | druzyna1 = Hajiti | fana1 = Haiti | wënik1 = 0 | druzyna2 = Szkòckô | fana2 = Scotland | wënik2 = 1 | gòle2 = McGinn 28’ | òbzérôczë = 64 146 | sãdza = Mustapha Ghorbal }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 29 | data = 20 czerwińca 2026, 00:00 CEST | stadión = Gillette Stadium, Boston | druzyna1 = Szkòckô | fana1 = Scotland | wënik1 = 0 | druzyna2 = Marokò | fana2 = Morocco | wënik2 = 1 | gòle2 = Saibari 2’ | òbzérôczë = 64 146 | sãdza = Ilgiz Tantashev }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 30 | data = 20 czerwińca 2026, 02:30 CEST | stadión = Lincoln Financial Field, Filadelfiô | druzyna1 = Brazyliô | fana1 = Brazil | wënik1 = 3 | gòle1 = Cunha 23’, 36’; Vinícius Jr. 45+3’ | druzyna2 = Hajiti | fana2 = Haiti | wënik2 = 0 | òbzérôczë = 68 324 | sãdza = Alejandro José Hernández Hernández }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 49 | data = 25 czerwińca 2026, 00:00 CEST | stadión = Hard Rock Stadium, Miami | druzyna1 = Szkòckô | fana1 = Scotland | wënik1 = 0 | druzyna2 = Brazyliô | fana2 = Brazil | wënik2 = 3 | gòle2 = Vinícius Jr. 7’, 45+3’; Cunha 60’ | òbzérôczë = 64 478 | sãdza = César Arturo Ramos }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 50 | data = 25 czerwińca 2026, 00:00 CEST | stadión = Hard Rock Stadium, Miami | druzyna1 = Marokò | fana1 = Morocco | wënik1 = 4 | gòle1 = Hakimi 39’, Saibari 45+1’, Rahimi 78’, Yassine 89’ | druzyna2 = Hajiti | fana2 = Haiti | wënik2 = 2 | gòle2 = Bounou 10’ (sam.), Isidor 43’ | òbzérôczë = 64 478 | sãdza = César Arturo Ramos }} === Grëpa D === {{#invoke:Grëpa MS|render |group=Grëpa D |advance=3 |1=[[Òbrôzk:Flag of United States.svg|20px]] USA |1pkt=6 |1m=3 |1w=2 |1r=0 |1p=1 |1g+=8 |1g-=4 |1rg=+4 |2=[[Òbrôzk:Flag of Australia.svg|20px]] Aùstraliô |2pkt=4 |2m=3 |2w=1 |2r=1 |2p=1 |2g+=2 |2g-=2 |2rg=0 |3=[[Òbrôzk:Flag of Paraguay.svg|20px]] Paragwaj |3pkt=4 |3m=3 |3w=1 |3r=1 |3p=1 |3g+=3 |3g-=4 |3rg=-1 |4=[[Òbrôzk:Flag of Turkey.svg|20px]] Tëreckô |4pkt=3 |4m=3 |4w=1 |4r=0 |4p=2 |4g+=3 |4g-=5 |4rg=-2 }} {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 4 | data = 13 czerwińca 2026, 03:00 CEST | stadión = SoFi Stadium, Los Angeles | druzyna1 = USA | fana1 = USA | wënik1 = 4 | gòle1 = Bobadilla 7’ (sam.), Balogun 31’, 45+5’; Reyna 90+8’ | druzyna2 = Paragwaj | fana2 = Paraguay | wënik2 = 1 | gòle2 = Maurício 73’ | òbzérôczë = 70 492 | sãdza = Danny Makkelie }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 6 | data = 14 czerwińca 2026, 06:00 CEST | stadión = BC Place, Vancouver | druzyna1 = Aùstraliô | fana1 = Australia | wënik1 = 2 | gòle1 = Irankunda 27’, Metcalfe 75’ | druzyna2 = Tëreckô | fana2 = Turkey | wënik2 = 0 | òbzérôczë = 52 497 | sãdza = Jesús Valenzuela }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 32 | data = 19 czerwińca 2026, 21:00 CEST | stadión = Lumen Field, Seattle | druzyna1 = USA | fana1 = USA | wënik1 = 2 | gòle1 = Burgess 11’ (sam.), Freeman 43’ | druzyna2 = Aùstraliô | fana2 = Australia | wënik2 = 0 | òbzérôczë = 66 925 | sãdza = Felix Zwayer }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 31 | data = 20 czerwińca 2026, 05:00 CEST | stadión = Levi’s Stadium, San Francisco Bay Area | druzyna1 = Tëreckô | fana1 = Turkey | wënik1 = 0 | druzyna2 = Paragwaj | fana2 = Paraguay | wënik2 = 1 | gòle2 = Galarza 2’ | òbzérôczë = 68 827 | sãdza = Iván Barton }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 59 | data = 26 czerwińca 2026, 04:00 CEST | stadión = SoFi Stadium, Los Angeles | druzyna1 = Tëreckô | fana1 = Turkey | wënik1 = 3 | gòle1 = Güler 9’, B. A. Yılmaz 31’, Ayhan 90+8’ | druzyna2 = USA | fana2 = USA | wënik2 = 2 | gòle2 = Trusty 3’, Berhalter 49’ | òbzérôczë = 70 492 | sãdza = Mustapha Ghorbal }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 60 | data = 26 czerwińca 2026, 04:00 CEST | stadión = Levi’s Stadium, San Francisco Bay Area | druzyna1 = Paragwaj | fana1 = Paraguay | wënik1 = 0 | druzyna2 = Aùstraliô | fana2 = Australia | wënik2 = 0 | òbzérôczë = 68 827 | sãdza = Clément Turpin }} === Grëpa E === {{#invoke:Grëpa MS|render |group=Grëpa E |advance=3 |1=[[Òbrôzk:Flag of Germany.svg|20px]] Niemieckô |1pkt=6 |1m=3 |1w=2 |1r=0 |1p=1 |1g+=10 |1g-=4 |1rg=+6 |2=[[Òbrôzk:Flag of Ivory Coast.svg|20px]] Ùbrzég Słoniowëch Kłów |2pkt=6 |2m=3 |2w=2 |2r=0 |2p=1 |2g+=4 |2g-=2 |2rg=+2 |3=[[Òbrôzk:Flag of Ecuador.svg|20px]] Ekwadór |3pkt=4 |3m=3 |3w=1 |3r=1 |3p=1 |3g+=2 |3g-=2 |3rg=0 |4=[[Òbrôzk:Flag of Curaçao.svg|20px]] Curaçao |4pkt=1 |4m=3 |4w=0 |4r=1 |4p=2 |4g+=1 |4g-=9 |4rg=-8 }} {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 9 | data = 14 czerwińca 2026, 19:00 CEST | stadión = NRG Stadium, Houston | druzyna1 = Niemieckô | fana1 = Germany | wënik1 = 7 | gòle1 = Nmecha 6’, Schlotterbeck 38’, Havertz 45+5’ (k.), 88’, Musiala 47’, Brown 68’, Undav 78’ | druzyna2 = Curaçao | fana2 = Curaçao | wënik2 = 1 | gòle2 = Comenencia 21’ | òbzérôczë = 68 021 | sãdza = Jalal Jayed }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 11 | data = 15 czerwińca 2026, 01:00 CEST | stadión = Lincoln Financial Field, Filadelfiô | druzyna1 = Ùbrzég Słoniowëch Kłów | fana1 = Ivory Coast | wënik1 = 1 | gòle1 = Diallo 90’ | druzyna2 = Ekwadór | fana2 = Ecuador | wënik2 = 0 | òbzérôczë = 68 274 | sãdza = François Letexier }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 33 | data = 20 czerwińca 2026, 22:00 CEST | stadión = BMO Field, Toronto | druzyna1 = Niemieckô | fana1 = Germany | wënik1 = 2 | gòle1 = Undav 68’, 90+4’ | druzyna2 = Ùbrzég Słoniowëch Kłów | fana2 = Ivory Coast | wënik2 = 1 | gòle2 = Kessié 30’ | òbzérôczë = 43 036 | sãdza = Juan Gabriel Benítez }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 34 | data = 21 czerwińca 2026, 02:00 CEST | stadión = Arrowhead Stadium, Kansas City | druzyna1 = Ekwadór | fana1 = Ecuador | wënik1 = 0 | druzyna2 = Curaçao | fana2 = Curaçao | wënik2 = 0 | òbzérôczë = 68 598 | sãdza = Ma Ning }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 55 | data = 25 czerwińca 2026, 22:00 CEST | stadión = Lincoln Financial Field, Filadelfiô | druzyna1 = Ekwadór | fana1 = Ecuador | wënik1 = 2 | gòle1 = Angulo 9’, Plata 77’ | druzyna2 = Niemieckô | fana2 = Germany | wënik2 = 1 | gòle2 = Sané 2’ | òbzérôczë = 80 663 | sãdza = Tori Penso }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 56 | data = 25 czerwińca 2026, 22:00 CEST | stadión = MetLife Stadium, Nowi Jork/New Jersey | druzyna1 = Curaçao | fana1 = Curaçao | wënik1 = 0 | druzyna2 = Ùbrzég Słoniowëch Kłów | fana2 = Ivory Coast | wënik2 = 2 | gòle2 = N. Pépé 7’, 64’ | òbzérôczë = 68 324 | sãdza = Glenn Nyberg }} === Grëpa F === {{#invoke:Grëpa MS|render |group=Grëpa F |advance=3 |1=[[Òbrôzk:Flag of Netherlands.svg|20px]] Niderlandzkô |1pkt=7 |1m=3 |1w=2 |1r=1 |1p=0 |1g+=10 |1g-=4 |1rg=+6 |2=[[Òbrôzk:Flag of Japan.svg|20px]] Japòńskô |2pkt=5 |2m=3 |2w=1 |2r=2 |2p=0 |2g+=7 |2g-=3 |2rg=+4 |3=[[Òbrôzk:Flag of Sweden.svg|20px]] Szwédzkô |3pkt=4 |3m=3 |3w=1 |3r=1 |3p=1 |3g+=7 |3g-=7 |3rg=0 |4=[[Òbrôzk:Flag of Tunisia.svg|20px]] Tunezjô |4pkt=0 |4m=3 |4w=0 |4r=0 |4p=3 |4g+=2 |4g-=12 |4rg=-10 }} {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 10 | data = 14 czerwińca 2026, 22:00 CEST | stadión = AT&T Stadium, Dallas | druzyna1 = Niderlandzkô | fana1 = Netherlands | wënik1 = 2 | gòle1 = van Dijk 50’, Summerville 64’ | druzyna2 = Japòńskô | fana2 = Japan | wënik2 = 2 | gòle2 = Nakamura 57’, Kamada 88’ | òbzérôczë = 69 285 | sãdza = Ismail Elfath }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 12 | data = 15 czerwińca 2026, 04:00 CEST | stadión = Estadio BBVA, Monterrey | druzyna1 = Szwédzkô | fana1 = Sweden | wënik1 = 5 | gòle1 = Ayari 7’, 90+6’; Isak 30’; Gyökeres 59’; Svanberg 84’ | druzyna2 = Tunezjô | fana2 = Tunisia | wënik2 = 1 | gòle2 = Rekik 43’ | òbzérôczë = 50 987 | sãdza = Yael Falcon }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 35 | data = 20 czerwińca 2026, 19:00 CEST | stadión = NRG Stadium, Houston | druzyna1 = Niderlandzkô | fana1 = Netherlands | wënik1 = 5 | gòle1 = Brobbey 5’, 17’; Gakpo 47’, 54’; Summerville 89’ | druzyna2 = Szwédzkô | fana2 = Sweden | wënik2 = 1 | gòle2 = Elanga 59’ | òbzérôczë = 68 777 | sãdza = Michael Oliver }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 36 | data = 21 czerwińca 2026, 06:00 CEST | stadión = Estadio BBVA, Monterrey | druzyna1 = Tunezjô | fana1 = Tunisia | wënik1 = 0 | druzyna2 = Japòńskô | fana2 = Japan | wënik2 = 4 | gòle2 = Kamada 4’, Ueda 31’, 83’; Itō 69’ | òbzérôczë = 51 243 | sãdza = István Kovács }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 57 | data = 26 czerwińca 2026, 01:00 CEST | stadión = AT&T Stadium, Dallas | druzyna1 = Japòńskô | fana1 = Japan | wënik1 = 1 | gòle1 = Maeda 56’ | druzyna2 = Szwédzkô | fana2 = Sweden | wënik2 = 1 | gòle2 = Elanga 62’ | òbzérôczë = 70 137 | sãdza = Ivan Barton }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 58 | data = 26 czerwińca 2026, 01:00 CEST | stadión = Arrowhead Stadium, Kansas City | druzyna1 = Tunezjô | fana1 = Tunisia | wënik1 = 1 | gòle1 = Mastouri 54’ | druzyna2 = Niderlandzkô | fana2 = Netherlands | wënik2 = 3 | gòle2 = Skhiri 3’ (sam.), Brobbey 7’, van Hecke 62’ | òbzérôczë = 68 391 | sãdza = Katia Garcia }} === Grëpa G === {{#invoke:Grëpa MS|render |group=Grëpa G |1=[[Òbrôzk:Flag of Belgium.svg|20px]] Belgiô |1pkt=5 |1m=3 |1w=1 |1r=2 |1p=0 |1g+=6 |1g-=2 |1rg=+4 |2=[[Òbrôzk:Flag of Egypt.svg|20px]] Egipt |2pkt=5 |2m=3 |2w=1 |2r=2 |2p=0 |2g+=5 |2g-=3 |2rg=+2 |3=[[Òbrôzk:Flag of Iran.svg|20px]] Iran |3pkt=3 |3m=3 |3w=0 |3r=3 |3p=0 |3g+=3 |3g-=3 |3rg=0 |4=[[Òbrôzk:Flag of New Zealand.svg|20px]] Nowô Zélandiô |4pkt=1 |4m=3 |4w=0 |4r=1 |4p=2 |4g+=4 |4g-=10 |4rg=-6 }} {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 16 | data = 15 czerwińca 2026, 21:00 CEST | stadión = Lumen Field, Seattle | druzyna1 = Belgiô | fana1 = Belgium | wënik1 = 1 | gòle1 = Hany 66’ (sam.) | druzyna2 = Egipt | fana2 = Egypt | wënik2 = 1 | gòle2 = Ashour 19’ | òbzérôczë = 66 775 | sãdza = Ramon Abatti }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 15 | data = 16 czerwińca 2026, 03:00 CEST | stadión = SoFi Stadium, Los Angeles | druzyna1 = Iran | fana1 = Iran | wënik1 = 2 | gòle1 = Rezajijan 32’, Mohebbi 64’ | druzyna2 = Nowô Zélandiô | fana2 = New Zealand | wënik2 = 2 | gòle2 = Just 7’, 54’ | òbzérôczë = 70 108 | sãdza = César Arturo Ramos }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 39 | data = 21 czerwińca 2026, 21:00 CEST | stadión = SoFi Stadium, Los Angeles | druzyna1 = Belgiô | fana1 = Belgium | wënik1 = 0 | druzyna2 = Iran | fana2 = Iran | wënik2 = 0 | òbzérôczë = 70 317 | sãdza = Dario Herrera }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 40 | data = 22 czerwińca 2026, 03:00 CEST | stadión = BC Place, Vancouver | druzyna1 = Nowô Zélandiô | fana1 = New Zealand | wënik1 = 1 | gòle1 = Surman 15’ | druzyna2 = Egipt | fana2 = Egypt | wënik2 = 3 | gòle2 = Ziko 58’, Salah 67’, Trézéguet 82’ | òbzérôczë = 52 497 | sãdza = Omar Al Ali }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 63 | data = 27 czerwińca 2026, 05:00 CEST | stadión = Lumen Field, Seattle | druzyna1 = Egipt | fana1 = Egypt | wënik1 = 1 | gòle1 = M. Saber 5’ | druzyna2 = Iran | fana2 = Iran | wënik2 = 1 | gòle2 = Rezajijan 14’ | òbzérôczë = 66 925 | sãdza = Szymon Marciniak }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 64 | data = 27 czerwińca 2026, 05:00 CEST | stadión = BC Place, Vancouver | druzyna1 = Nowô Zélandiô | fana1 = New Zealand | wënik1 = 1 | gòle1 = Just 84’ | druzyna2 = Belgiô | fana2 = Belgium | wënik2 = 5 | gòle2 = Trossard 28’, 50’; De Bruyne 66’; Lukaku 86’; Saelemaekers 90+4’ | òbzérôczë = 52 497 | sãdza = Adham Makhadmeh }} === Grëpa H === {{#invoke:Grëpa MS|render |group=Grëpa H |1=[[Òbrôzk:Flag of Spain.svg|20px]] Szpańskô |1pkt=7 |1m=3 |1w=2 |1r=1 |1p=0 |1g+=5 |1g-=0 |1rg=+5 |2=[[Òbrôzk:Flag of Cape Verde.svg|20px]] Cabo Verde |2pkt=3 |2m=3 |2w=0 |2r=3 |2p=0 |2g+=2 |2g-=2 |2rg=0 |3=[[Òbrôzk:Flag of Uruguay.svg|20px]] Ùrugwaj |3pkt=2 |3m=3 |3w=0 |3r=2 |3p=1 |3g+=3 |3g-=4 |3rg=-1 |4=[[Òbrôzk:Flag of Saudi Arabia.svg|20px]] Saùdijskô Arabiô |4pkt=2 |4m=3 |4w=0 |4r=2 |4p=1 |4g+=1 |4g-=5 |4rg=-4 }} {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 14 | data = 15 czerwińca 2026, 18:00 CEST | stadión = Mercedes-Benz Stadium, Atlanta | druzyna1 = Szpańskô | fana1 = Spain | wënik1 = 0 | druzyna2 = Cabo Verde | fana2 = Cape Verde | wënik2 = 0 | òbzérôczë = 67 640 | sãdza = Adham Makhadmeh }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 13 | data = 16 czerwińca 2026, 00:00 CEST | stadión = Hard Rock Stadium, Miami | druzyna1 = Saùdijskô Arabiô | fana1 = Saudi Arabia | wënik1 = 1 | gòle1 = Al-Amri 41’ | druzyna2 = Ùrugwaj | fana2 = Uruguay | wënik2 = 1 | gòle2 = M. Araújo 80’ | òbzérôczë = 62 764 | sãdza = Maurizio Mariani }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 38 | data = 21 czerwińca 2026, 18:00 CEST | stadión = Mercedes-Benz Stadium, Atlanta | druzyna1 = Szpańskô | fana1 = Spain | wënik1 = 4 | gòle1 = Yamal 10’, Oyarzabal 21’, 24’, H. Tambakti 49’ (sam.) | druzyna2 = Saùdijskô Arabiô | fana2 = Saudi Arabia | wënik2 = 0 | òbzérôczë = 68 239 | sãdza = Raphael Claus }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 37 | data = 22 czerwińca 2026, 00:00 CEST | stadión = Hard Rock Stadium, Miami | druzyna1 = Ùrugwaj | fana1 = Uruguay | wënik1 = 2 | gòle1 = M. Araújo 44’, Canobbio 45+6’ | druzyna2 = Cabo Verde | fana2 = Cape Verde | wënik2 = 2 | gòle2 = Pina 21’, Varela 61’ | òbzérôczë = 64 003 | sãdza = Espen Eskas }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 65 | data = 27 czerwińca 2026, 02:00 CEST | stadión = NRG Stadium, Houston | druzyna1 = Cabo Verde | fana1 = Cape Verde | wënik1 = 0 | druzyna2 = Saùdijskô Arabiô | fana2 = Saudi Arabia | wënik2 = 0 | òbzérôczë = 68 278 | sãdza = François Letexier }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 66 | data = 27 czerwińca 2026, 02:00 CEST | stadión = Estadio Akron, Guadalajara | druzyna1 = Ùrugwaj | fana1 = Uruguay | wënik1 = 0 | druzyna2 = Szpańskô | fana2 = Spain | wënik2 = 1 | gòle2 = Á. Baena 42’ | òbzérôczë = 45 065 | sãdza = Ismail Elfath }} === Grëpa I === {{#invoke:Grëpa MS|render |group=Grëpa I |advance=3 |1=[[Òbrôzk:Flag of France.svg|20px]] Francëskô |1pkt=9 |1m=3 |1w=3 |1r=0 |1p=0 |1g+=10 |1g-=2 |1rg=+8 |2=[[Òbrôzk:Flag of Norway.svg|20px]] Norweskô |2pkt=6 |2m=3 |2w=2 |2r=0 |2p=1 |2g+=8 |2g-=7 |2rg=+1 |3=[[Òbrôzk:Flag of Senegal.svg|20px]] Senegal |3pkt=3 |3m=3 |3w=1 |3r=0 |3p=2 |3g+=8 |3g-=6 |3rg=+2 |4=[[Òbrôzk:Flag of Iraq.svg|20px]] Irak |4pkt=0 |4m=3 |4w=0 |4r=0 |4p=3 |4g+=1 |4g-=12 |4rg=-11 }} {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 17 | data = 16 czerwińca 2026, 21:00 CEST | stadión = MetLife Stadium, East Rutherford | druzyna1 = Francëskô | fana1 = France | wënik1 = 3 | gòle1 = Mbappé 66’, 90+6’; Barcola 82’ | druzyna2 = Senegal | fana2 = Senegal | wënik2 = 1 | gòle2 = Mbaye 90+5’ | òbzérôczë = 80 545 | sãdza = Alireza Faghani }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 18 | data = 17 czerwińca 2026, 00:00 CEST | stadión = Gillette Stadium, Boston | druzyna1 = Irak | fana1 = Iraq | wënik1 = 1 | gòle1 = A. Hussein 39’ | druzyna2 = Norweskô | fana2 = Norway | wënik2 = 4 | gòle2 = Haaland 29’, 43’; Østigård 76’; A. Hussein 90+6’ (sam.) | òbzérôczë = 63 106 | sãdza = Pierre Atcho }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 41 | data = 22 czerwińca 2026, 23:00 CEST | stadión = MetLife Stadium, Nowi Jork/New Jersey | druzyna1 = Francëskô | fana1 = France | wënik1 = 3 | gòle1 = Mbappé 14’, 54’; Dembélé 66’ | druzyna2 = Irak | fana2 = Iraq | wënik2 = 0 | òbzérôczë = 68 324 | sãdza = Drew Fischer }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 42 | data = 23 czerwińca 2026, 02:00 CEST | stadión = Lincoln Financial Field, Filadelfiô | druzyna1 = Norweskô | fana1 = Norway | wënik1 = 3 | gòle1 = M. H. Pedersen 43’, Haaland 48’, 58’ | druzyna2 = Senegal | fana2 = Senegal | wënik2 = 2 | gòle2 = I. Sarr 53’, 90+3’ | òbzérôczë = 80 663 | sãdza = Wilton Sampaio }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 61 | data = 26 czerwińca 2026, 21:00 CEST | stadión = Gillette Stadium, Boston | druzyna1 = Norweskô | fana1 = Norway | wënik1 = 1 | gòle1 = Aasgaard 21’ | druzyna2 = Francëskô | fana2 = France | wënik2 = 4 | gòle2 = Dembélé 7’, 20’, 32’; D. Doué 90+4’ | òbzérôczë = 64 146 | sãdza = Michael Oliver }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 62 | data = 26 czerwińca 2026, 21:00 CEST | stadión = BMO Field, Toronto | druzyna1 = Senegal | fana1 = Senegal | wënik1 = 5 | gòle1 = H. Diarra 4’, I. Sarr 56’, P. Gueye 59’, 71’, I. Ndiaye 82’ | druzyna2 = Irak | fana2 = Iraq | wënik2 = 0 | òbzérôczë = 43 036 | sãdza = Anthony Taylor }} === Grëpa J === {{#invoke:Grëpa MS|render |group=Grëpa J |advance=3 |1=[[Òbrôzk:Flag of Argentina.svg|20px]] Argentińskô |1pkt=9 |1m=3 |1w=3 |1r=0 |1p=0 |1g+=8 |1g-=1 |1rg=+7 |2=[[Òbrôzk:Flag of Austria.svg|20px]] Aùstriackô |2pkt=4 |2m=3 |2w=1 |2r=1 |2p=1 |2g+=7 |2g-=7 |2rg=0 |3=[[Òbrôzk:Flag of Algeria.svg|20px]] Algerskô |3pkt=4 |3m=3 |3w=1 |3r=1 |3p=1 |3g+=5 |3g-=7 |3rg=-2 |4=[[Òbrôzk:Flag of Jordan.svg|20px]] Jordańskô |4pkt=0 |4m=3 |4w=0 |4r=0 |4p=3 |4g+=3 |4g-=8 |4rg=-5 }} {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 19 | data = 17 czerwińca 2026, 03:00 CEST | stadión = Arrowhead Stadium, Kansas City | druzyna1 = Argentińskô | fana1 = Argentina | wënik1 = 3 | gòle1 = Messi 17’, 60’, 76’ | druzyna2 = Algerskô | fana2 = Algeria | wënik2 = 0 | òbzérôczë = 69 045 | sãdza = Szymon Marciniak }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 20 | data = 17 czerwińca 2026, 06:00 CEST | stadión = Levi’s Stadium, San Francisco Bay Area | druzyna1 = Aùstriackô | fana1 = Austria | wënik1 = 3 | gòle1 = Schmid 20’, Abu Arab 77’ (sam.), Arnautović 90+12’ (k.) | druzyna2 = Jordańskô | fana2 = Jordan | wënik2 = 1 | gòle2 = Olwan 50’ | òbzérôczë = 68 527 | sãdza = Dahane Beida }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 43 | data = 22 czerwińca 2026, 19:00 CEST | stadión = AT&T Stadium, Dallas | druzyna1 = Argentińskô | fana1 = Argentina | wënik1 = 2 | gòle1 = Messi 38’, 90+5’ | druzyna2 = Aùstriackô | fana2 = Austria | wënik2 = 0 | òbzérôczë = 70 649 | sãdza = Amin Mohamed Omar }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 44 | data = 23 czerwińca 2026, 05:00 CEST | stadión = Levi’s Stadium, San Francisco Bay Area | druzyna1 = Jordańskô | fana1 = Jordan | wënik1 = 1 | gòle1 = Al-Rashdan 36’ | druzyna2 = Algerskô | fana2 = Algeria | wënik2 = 2 | gòle2 = Benbouali 69’, Gouiri 82’ | òbzérôczë = 68 371 | sãdza = Slavko Vinčić }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 69 | data = 28 czerwińca 2026, 04:00 CEST | stadión = Arrowhead Stadium, Kansas City | druzyna1 = Jordańskô | fana1 = Jordan | wënik1 = 1 | gòle1 = Al-Taamari 55’ | druzyna2 = Argentińskô | fana2 = Argentina | wënik2 = 3 | gòle2 = Lo Celso 19’, Martínez 31’ (k.), Messi 80’ | òbzérôczë = 70 649 | sãdza = István Kovács }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 70 | data = 28 czerwińca 2026, 04:00 CEST | stadión = AT&T Stadium, Dallas | druzyna1 = Algerskô | fana1 = Algeria | wënik1 = 3 | gòle1 = Belghali 45’, Mahrez 60’, 90+3’ | druzyna2 = Aùstriackô | fana2 = Austria | wënik2 = 3 | gòle2 = Arnautović 28’, Sabitzer 55’, Kalajdžić 90+6’ | òbzérôczë = 69 045 | sãdza = Ilgiz Tantashev }} === Grëpa K === {{#invoke:Grëpa MS|render |group=Grëpa K |advance=3 |1=[[Òbrôzk:Flag of Colombia.svg|20px]] Kòlumbiô |1pkt=7 |1m=3 |1w=2 |1r=1 |1p=0 |1g+=4 |1g-=1 |1rg=+3 |2=[[Òbrôzk:Flag of Portugal.svg|20px]] Pòrtugalskô |2pkt=5 |2m=3 |2w=1 |2r=2 |2p=0 |2g+=6 |2g-=1 |2rg=+5 |3=[[Òbrôzk:Flag of Democratic Republic of the Congo.svg|20px]] DRK |3pkt=4 |3m=3 |3w=1 |3r=1 |3p=1 |3g+=4 |3g-=3 |3rg=+1 |4=[[Òbrôzk:Flag of Uzbekistan.svg|20px]] Ùzbekistan |4pkt=0 |4m=3 |4w=0 |4r=0 |4p=3 |4g+=2 |4g-=11 |4rg=-9 }} {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 23 | data = 17 czerwińca 2026, 19:00 CEST | stadión = NRG Stadium, Houston | druzyna1 = Pòrtugalskô | fana1 = Portugal | wënik1 = 1 | gòle1 = J. Neves 6’ | druzyna2 = Demòkraticznô Repùblika Kònga | fana2 = the Democratic Republic of the Congo | wënik2 = 1 | gòle2 = Wissa 45+5’ | òbzérôczë = 68 777 | sãdza = Abdulrahman Al-Jassim }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 24 | data = 18 czerwińca 2026, 04:00 CEST | stadión = Estadio Azteca, Meksyk | druzyna1 = Ùzbekistan | fana1 = Uzbekistan | wënik1 = 1 | gòle1 = Fayzullayev 60’ | druzyna2 = Kòlumbiô | fana2 = Colombia | wënik2 = 3 | gòle2 = Muñoz 40’, Díaz 65’, Campaz 90+9’ | òbzérôczë = 80 824 | sãdza = Anthony Taylor }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 47 | data = 23 czerwińca 2026, 19:00 CEST | stadión = NRG Stadium, Houston | druzyna1 = Pòrtugalskô | fana1 = Portugal | wënik1 = 5 | gòle1 = Ronaldo 6’, 39’; N. Mendes 17’; Nematov 60’ (sam.); Rafa Leão 87’ | druzyna2 = Ùzbekistan | fana2 = Uzbekistan | wënik2 = 0 | òbzérôczë = 68 777 | sãdza = Jalal Jayed }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 48 | data = 24 czerwińca 2026, 04:00 CEST | stadión = Estadio Akron, Guadalajara | druzyna1 = Kòlumbiô | fana1 = Colombia | wënik1 = 1 | gòle1 = Muñoz 76’ | druzyna2 = Demòkraticznô Repùblika Kònga | fana2 = the Democratic Republic of the Congo | wënik2 = 0 | òbzérôczë = 45 358 | sãdza = Maurizio Mariani }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 71 | data = 28 czerwińca 2026, 01:30 CEST | stadión = Hard Rock Stadium, Miami Gardens | druzyna1 = Kòlumbiô | fana1 = Colombia | wënik1 = 0 | druzyna2 = Pòrtugalskô | fana2 = Portugal | wënik2 = 0 | òbzérôczë = 64 478 | sãdza = Alireza Faghani }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 72 | data = 28 czerwińca 2026, 01:30 CEST | stadión = Mercedes-Benz Stadium, Atlanta | druzyna1 = Demòkraticznô Repùblika Konga | fana1 = the Democratic Republic of the Congo | wënik1 = 3 | gòle1 = Wissa 68’ (k.), 90+1’; Mayele 78’ | druzyna2 = Ùzbekistan | fana2 = Uzbekistan | wënik2 = 1 | gòle2 = Shomurodov 10’ | òbzérôczë = 68 239 | sãdza = Felix Zwayer }} === Grëpa L === {{#invoke:Grëpa MS|render |group=Grëpa L |advance=3 |1=[[Òbrôzk:Flag of England.svg|20px]] Anielskô |1pkt=7 |1m=3 |1w=2 |1r=1 |1p=0 |1g+=6 |1g-=2 |1rg=+4 |2=[[Òbrôzk:Flag of Croatia.svg|20px]] Chòrwackô |2pkt=6 |2m=3 |2w=2 |2r=0 |2p=1 |2g+=5 |2g-=5 |2rg=0 |3=[[Òbrôzk:Flag of Ghana.svg|20px]] Ghana |3pkt=4 |3m=3 |3w=1 |3r=1 |3p=1 |3g+=2 |3g-=2 |3rg=0 |4=[[Òbrôzk:Flag of Panama.svg|20px]] Panama |4pkt=0 |4m=3 |4w=0 |4r=0 |4p=3 |4g+=0 |4g-=4 |4rg=-4 }} {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 21 | data = 17 czerwińca 2026, 22:00 CEST | stadión = AT&T Stadium, Dallas | druzyna1 = Anielskô | fana1 = England | wënik1 = 4 | gòle1 = Kane 12’ (k.), 42’; Bellingham 47’; Rashford 85’ | druzyna2 = Chòrwackô | fana2 = Croatia | wënik2 = 2 | gòle2 = Baturina 36’, Musa 45+5’ | òbzérôczë = 70 389 | sãdza = Clément Turpin }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 22 | data = 18 czerwińca 2026, 01:00 CEST | stadión = BMO Field, Toronto | druzyna1 = Ghana | fana1 = Ghana | wënik1 = 1 | gòle1 = Yirenkyi 90+5’ | druzyna2 = Panama | fana2 = Panama | wënik2 = 0 | òbzérôczë = 42 942 | sãdza = Glenn Nyberg }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 45 | data = 23 czerwińca 2026, 22:00 CEST | stadión = Gillette Stadium, Boston | druzyna1 = Anielskô | fana1 = England | wënik1 = 0 | druzyna2 = Ghana | fana2 = Ghana | wënik2 = 0 | òbzérôczë = 63 983 | sãdza = Saíd Martínez }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 46 | data = 24 czerwińca 2026, 01:00 CEST | stadión = BMO Field, Toronto | druzyna1 = Panama | fana1 = Panama | wënik1 = 0 | druzyna2 = Chòrwackô | fana2 = Croatia | wënik2 = 1 | gòle2 = Budimir 54’ | òbzérôczë = 43 036 | sãdza = Pierre Atcho }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 67 | data = 27 czerwińca 2026, 23:00 CEST | stadión = MetLife Stadium, Nowi Jork/New Jersey | druzyna1 = Panama | fana1 = Panama | wënik1 = 0 | druzyna2 = Anielskô | fana2 = England | wënik2 = 2 | gòle2 = Bellingham 62’, Kane 67’ | òbzérôczë = 80 663 | sãdza = Abdulrahman Al-Jassim }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 68 | data = 27 czerwińca 2026, 23:00 CEST | stadión = Lincoln Financial Field, Filadelfiô | druzyna1 = Chòrwackô | fana1 = Croatia | wënik1 = 2 | gòle1 = Sučić 31’, Vlašić 83’ | druzyna2 = Ghana | fana2 = Ghana | wënik2 = 1 | gòle2 = Luckassen 73’ | òbzérôczë = 68 324 | sãdza = Drew Fischer }} === Ranking karnów z trzecëch placów === {| class="wikitable" style="width:100%; table-layout:fixed; text-align:center; font-family:system-ui, Arial;" <tr style="background-color: var(--background-color-neutral, #f8f9fa); color: var(--color-base, #202122);"> <th style="width:6%;">M.</th> <th style="width:40%;">Reprezentacjô</th> <th style="width:15%;">Grëpa</th> <th style="width:9%;">Pkt</th> <th style="width:6%;">M</th> <th style="width:6%;">W</th> <th style="width:6%;">R</th> <th style="width:6%;">P</th> <th style="width:6%;">+</th> <th style="width:6%;">–</th> <th style="width:6%;">±</th> </tr> |- style="background-color: var(--background-color-success-subtle, #dff6df); color: var(--color-base, #202122); font-weight:bold;" | 1 | style="text-align:left;" | [[Òbrôzk:Flag of Democratic Republic of the Congo.svg|20px]] DRK | K || 4 || 3 || 1 || 1 || 1 || 4 || 3 || +1 |- style="background-color: var(--background-color-success-subtle, #dff6df); color: var(--color-base, #202122); font-weight:bold;" | 2 | style="text-align:left;" | [[Òbrôzk:Flag of Ecuador.svg|20px]] Ekwadór | E || 4 || 3 || 1 || 1 || 1 || 2 || 2 || 0 |- style="background-color: var(--background-color-success-subtle, #dff6df); color: var(--color-base, #202122); font-weight:bold;" | 3 | style="text-align:left;" | [[Òbrôzk:Flag of Sweden.svg|20px]] Szwédzkô | F || 4 || 3 || 1 || 1 || 1 || 7 || 7 || 0 |- style="background-color: var(--background-color-success-subtle, #dff6df); color: var(--color-base, #202122); font-weight:bold;" | 4 | style="text-align:left;" | [[Òbrôzk:Flag of Bosnia and Herzegovina.svg|20px]] Bòsniô a Hercegòwina | B || 4 || 3 || 1 || 1 || 1 || 4 || 5 || −1 |- style="background-color: var(--background-color-success-subtle, #dff6df); color: var(--color-base, #202122); font-weight:bold;" | 5 | style="text-align:left;" | [[Òbrôzk:Flag of Paraguay.svg|20px]] Paragwaj | D || 4 || 3 || 1 || 1 || 1 || 3 || 4 || −1 |- style="background-color: var(--background-color-success-subtle, #dff6df); color: var(--color-base, #202122); font-weight:bold;" | 6 | style="text-align:left;" | [[Òbrôzk:Flag of Ghana.svg|20px]] Ghana | L || 4 || 3 || 1 || 1 || 1 || 2 || 2 || 0 |- style="background-color: var(--background-color-success-subtle, #dff6df); color: var(--color-base, #202122); font-weight:bold;" | 7 | style="text-align:left;" | [[Òbrôzk:Flag of Algeria.svg|20px]] Algerskô | J || 4 || 3 || 1 || 1 || 1 || 5 || 7 || −2 |- style="background-color: var(--background-color-success-subtle, #dff6df); color: var(--color-base, #202122); font-weight:bold;" | 8 | style="text-align:left;" | [[Òbrôzk:Flag of Senegal.svg|20px]] Senegal | I || 3 || 3 || 1 || 0 || 2 || 8 || 6 || +2 |- | 9 | style="text-align:left;" | [[Òbrôzk:Flag of Iran.svg|20px]] Iran | G || 3 || 3 || 0 || 3 || 0 || 3 || 3 || 0 |- | 10 | style="text-align:left;" | [[Òbrôzk:Flag of South Korea.svg|20px]] Pôłniowô Kòreja | A || 3 || 3 || 1 || 0 || 2 || 2 || 3 || −1 |- | 11 | style="text-align:left;" | [[Òbrôzk:Flag of Scotland.svg|20px]] Szkòckô | C || 3 || 3 || 1 || 0 || 2 || 2 || 5 || −3 |- | 12 | style="text-align:left;" | [[Òbrôzk:Flag of Uruguay.svg|20px]] Ùrugwaj | H || 2 || 3 || 0 || 2 || 1 || 3 || 4 || −1 |} == Czelëchòwô faza == === Drôbka === {{Turniérowô drôbka | boldwinner=y | RD1= 1/16 finału | RD2= 1/8 finału | RD1-text01=29 czerwińca – [[Gillette Stadium|Foxborough]] | RD1-team01=[[Òbrôzk:Flag of Germany.svg|20px]] Niemieckô | RD1-score01=1 (3) | RD1-team02=[[Òbrôzk:Flag of Paraguay.svg|20px]] Paragwaj | RD1-score02=1 (4) | RD1-text03=28 czerwińca – [[SoFi Stadium|Inglewood]] | RD1-team03=[[Òbrôzk:Flag of France.svg|20px]] Francëskô | RD1-score03=3 | RD1-team04=[[Òbrôzk:Flag of Sweden.svg|20px]] Szwédzkô | RD1-score04=0 | RD1-text05=3 lëpińca – [[BMO Field|Toronto]] | RD1-team05=[[Òbrôzk:Flag of South Africa.svg|20px]] Pôłniowô Afrika | RD1-team06=[[Òbrôzk:Flag of Canada.svg|20px]] Kanada | RD1-score05=0 | RD1-score06=1 | RD1-text07=2 lëpińca – [[Levi’s Stadium|Santa Clara]] | RD1-team07=[[Òbrôzk:Flag of Netherlands.svg|20px]] Niderlandzkô | RD1-team08=[[Òbrôzk:Flag of Morocco.svg|20px]] Marokò | RD1-score07=1 (2) | RD1-score08=1 (3) | RD1-text09=29 czerwińca – [[NRG Stadium|Houston]] | RD1-team09=[[Òbrôzk:Flag of Portugal.svg|20px]] Pòrtugalskô | RD1-team10=[[Òbrôzk:Flag of Croatia.svg|20px]] Chòrwackô | RD1-score09=2 | RD1-score10=1 | RD1-text11=1 lëpińca – [[Estadio Azteca|Meksyk]] | RD1-team11=[[Òbrôzk:Flag of Spain.svg|20px]] Szpańskô | RD1-team12=[[Òbrôzk:Flag of Austria.svg|20px]] Aùstriackô | RD1-score11=3 | RD1-score12=0 | RD1-text13=4 lëpińca – [[Hard Rock Stadium|Miami Gardens]] | RD1-team13=[[Òbrôzk:Flag of United States.svg|20px]] USA | RD1-team14=[[Òbrôzk:Flag of Bosnia and Herzegovina.svg|20px]] Bòsniô a Hercegòwina | RD1-score13=2 | RD1-score14=0 | RD1-text15=3 lëpińca – [[BC Place Stadium|Vancouver]] | RD1-team15=[[Òbrôzk:Flag of Belgium.svg|20px]] Belgiô | RD1-team16=[[Òbrôzk:Flag of Senegal.svg|20px]] Senegal | RD1-score15=3 | RD1-score16=2 | RD1-text17= | RD1-team17=[[Òbrôzk:Flag of Brazil.svg|20px]] Brazyliô | RD1-team18=[[Òbrôzk:Flag of Japan.svg|20px]] Japòńskô | RD1-score17=2 | RD1-score18=1 | RD1-text19= | RD1-team19=[[Òbrôzk:Flag of Ivory Coast.svg|20px]] Ùbrzég Słoniowëch Kłów | RD1-team20=[[Òbrôzk:Flag of Norway.svg|20px]] Norweskô | RD1-score19=1 | RD1-score20=2 | RD1-text21= | RD1-team21=[[Òbrôzk:Flag of Mexico.svg|20px]] Meksyk | RD1-team22=[[Òbrôzk:Flag of Ecuador.svg|20px]] Ekwadór | RD1-score21=2 | RD1-score22=0 | RD1-text23= | RD1-team23=[[Òbrôzk:Flag of England.svg|20px]] Anielskô | RD1-team24=[[Òbrôzk:Flag of the Democratic Republic of the Congo.svg|20px]] DRK | RD1-score23=2 | RD1-score24=1 | RD1-text25= | RD1-team25=[[Òbrôzk:Flag of Argentina.svg|20px]] Argentińskô | RD1-team26=[[Òbrôzk:Flag of Cape Verde.svg|20px]] Cabo Verde | RD1-score25=3 | RD1-score26=2 | RD1-text27= | RD1-team27=[[Òbrôzk:Flag of Australia.svg|20px]] Aùstraliô | RD1-team28=[[Òbrôzk:Flag of Egypt.svg|20px]] Egipt | RD1-score27=1 (2) | RD1-score28=1 (4) | RD1-text29= | RD1-team29=[[Òbrôzk:Flag of Switzerland.svg|20px]] Szwajcarskô | RD1-team30=[[Òbrôzk:Flag of Algeria.svg|20px]] Algerskô | RD1-score29=2 | RD1-score30=0 | RD1-text31= | RD1-team31=[[Òbrôzk:Flag of Colombia.svg|20px]] Kòlumbiô | RD1-team32=[[Òbrôzk:Flag of Ghana.svg|20px]] Ghana | RD1-score31=1 | RD1-score32=0 | RD2-text01=4 lëpińca – [[Lincoln Financial Field|Filadelfia]] | RD2-team01=[[Òbrôzk:Flag of Paraguay.svg|20px]] Paragwaj | RD2-team02=[[Òbrôzk:Flag of France.svg|20px]] Francëskô | RD2-score01=0 | RD2-score02=1 | RD2-text02=4 lëpińca – [[NRG Stadium|Houston]] | RD2-team03=[[Òbrôzk:Flag of Canada.svg|20px]] Kanada | RD2-team04=[[Òbrôzk:Flag of Morocco.svg|20px]] Marokò | RD2-score03=0 | RD2-score04=3 | RD2-text03=6 lëpińca – [[AT&T Stadium|Arlington]] | RD2-team05=[[Òbrôzk:Flag of Portugal.svg|20px]] Pòrtugalskô | RD2-team06=[[Òbrôzk:Flag of Spain.svg|20px]] Szpańskô | RD2-score05=0 | RD2-score06=1 | RD2-text04=7 lëpińca – [[CenturyLink Field|Seattle]] | RD2-team07=[[Òbrôzk:Flag of USA.svg|20px]] USA | RD2-team08=[[Òbrôzk:Flag of Belgium.svg|20px]] Belgiô | RD2-score07=1 | RD2-score08=4 | RD2-text05=5 lëpińca – [[MetLife Stadium|East Rutherford]] | RD2-team09=[[Òbrôzk:Flag of Brazil.svg|20px]] Brazyliô | RD2-team10=[[Òbrôzk:Flag of Norway.svg|20px]] Norweskô | RD2-score09=1 | RD2-score10=2 | RD2-text06=6 lëpińca – [[Estadio Azteca|Meksyk]] | RD2-team11=[[Òbrôzk:Flag of Mexico.svg|20px]] Meksyk | RD2-team12=[[Òbrôzk:Flag of England.svg|20px]] Anielskô | RD2-score11=2 | RD2-score12=3 | RD2-text07=7 lëpińca – [[Mercedes-Benz Stadium|Atlanta]] | RD2-team13=[[Òbrôzk:Flag of Argentina.svg|20px]] Argentińskô | RD2-team14=[[Òbrôzk:Flag of Egypt.svg|20px]] Egipt | RD2-score13=3 | RD2-score14=2 | RD2-text08=7 lëpińca – [[BC Place Stadium|Vancouver]] | RD2-team15=[[Òbrôzk:Flag of Switzerland.svg|20px]] Szwajcarskô | RD2-team16=[[Òbrôzk:Flag of Colombia.svg|20px]] Kòlumbiô | RD2-score15=0 (4) | RD2-score16=0 (3) | RD3-text01=9 lëpińca – [[Gillette Stadium|Foxborough]] | RD3-team01=[[Òbrôzk:Flag of France.svg|20px]] Francëskô | RD3-team02=[[Òbrôzk:Flag of Morocco.svg|20px]] Marokò | RD3-score01=2 | RD3-score02=0 | RD3-text02=10 lëpińca – [[SoFi Stadium|Inglewood]] | RD3-team03=[[Òbrôzk:Flag of Spain.svg|20px]] Szpańskô | RD3-team04=[[Òbrôzk:Flag of Belgium.svg|20px]] Belgiô | RD3-score03=2 | RD3-score04=1 | RD3-text03=11 lëpińca – [[Hard Rock Stadium|Miami Gardens]] | RD3-team05=[[Òbrôzk:Flag of Norway.svg|20px]] Norweskô | RD3-team06=[[Òbrôzk:Flag of England.svg|20px]] Anielskô | RD3-score05=1 | RD3-score06=2 | RD3-text04=12 lëpińca – [[Arrowhead Stadium|Kansas City]] | RD3-team07=[[Òbrôzk:Flag of Argentina.svg|20px]] Argentińskô | RD3-team08=[[Òbrôzk:Flag of Switzerland.svg|20px]] Szwajcarskô | RD3-score07=3 | RD3-score08=1 | RD4-text01=14 lëpińca – [[AT&T Stadium|Arlington]] | RD4-team01=[[Òbrôzk:Flag of France.svg|20px]] Francëskô | RD4-team02=[[Òbrôzk:Flag of Spain.svg|20px]] Szpańskô | RD4-score01=0 | RD4-score02=2 | RD4-text02=15 lëpińca – [[Mercedes-Benz Stadium|Atlanta]] | RD4-team03=[[Òbrôzk:Flag of England.svg|20px]] Anielskô | RD4-team04=[[Òbrôzk:Flag of Argentina.svg|20px]] Argentińskô | RD4-score03=1 | RD4-score04=2 | RD5-text01=19 lëpińca – [[MetLife Stadium|East Rutherford]] | RD5-team01=[[Òbrôzk:Flag of Spain.svg|20px]] Szpańskô | RD5-team02=[[Òbrôzk:Flag of Argentina.svg|20px]] Argentińskô | RD5-score01= | RD5-score02= | RD5b-text01=18 lëpińca – [[Hard Rock Stadium|Miami Gardens]] | RD5b-team01=[[Òbrôzk:Flag of France.svg|20px]] Francëskô | RD5b-team02=[[Òbrôzk:Flag of England.svg|20px]] Anielskô | RD5b-score01=4 | RD5b-score02=6 }} === 1/16 finału === {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 73 | data = 28 czerwińca 2026, 21:00 | stadión = SoFi Stadium, Los Angeles | druzyna1 = Pôłniowô Afrika | fana1 = RSA | wënik1 = 0 | druzyna2 = Kanada | fana2 = Canada | wënik2 = 1 | gòle2 = Eustáquio 90+2 | òbzérôczë = 69 237 | sãdza = João Pinheiro }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 74 | data = 29 czerwińca 2026, 19:00 | stadión = NRG Stadium, Houston | druzyna1 = Brazyliô | fana1 = Brazil | wënik1 = 2 | druzyna2 = Japòńskô | fana2 = Japan | wënik2 = 1 | gòle1 = Casemiro 56’, Martinelli 90+5 | gòle2 = Sano 29’ | òbzérôczë = 68 777 | sãdza = Maurizio Mariani }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 75 | data = 29 czerwińca 2026, 22:30 | stadión = Gillette Stadium, Boston | druzyna1 = Niemieckô | fana1 = Germany | wënik1 = 1 | druzyna2 = Paragwaj | fana2 = Paraguay | wënik2 = 1 | karné = 3-4 | gòle1 = Havertz 54’ | gòle2 = Enciso 42’ | òbzérôczë = 63 945 | sãdza = Jalal Jayed }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 76 | data = 30 czerwińca 2026, 03:00 | stadión = Estadio BBVA, Monterrey | druzyna1 = Niderlandzkô | fana1 = Netherlands | wënik1 = 1 | gòle1 = Gakpo 72’ | druzyna2 = Marokò | fana2 = Morocco | wënik2 = 1 | karné = 2-3 | gòle2 = Diop 90+1 | òbzérôczë = 68 777 | sãdza = Wilton Sampaio }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 77 | data = 30 czerwińca 2026, 19:00 | stadión = AT&T Stadium, Arlington | druzyna1 = Ùbrzég Słoniowëch Kłów | fana1 = Ivory Coast | wënik1 = 1 | gòle1 = Diallo 74’ | druzyna2 = Norweskô | fana2 = Norway | wënik2 = 2 | gòle2 = Nusa 39’, Haaland 86’ | òbzérôczë = 69 665 | sãdza = Jesús Valenzuela }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 78 | data = 30 czerwińca 2026, 23:00 | stadión = MetLife Stadium, East Rutherford | druzyna1 = Francëskô | fana1 = France | wënik1 = 3 | druzyna2 = Szwédzkô | fana2 = Sweden | wënik2 = 0 | gòle1 = Mbappé 45’, 74’; Barcola 53’ | òbzérôczë = 80 663 | sãdza = Danny Makkelie }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 79 | data = 1 lëpińca 2026, 03:00 | stadión = Estadio Azteca, Meksyk | druzyna1 = Meksyk | fana1 = Mexico | wënik1 = 2 | druzyna2 = Ekwadór | fana2 = Ecuador | wënik2 = 0 | gòle1 = Quiñones 22’, Jiménez 31’ | òbzérôczë = 80 824 | sãdza = Slavko Vinčić }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 80 | data = 1 lëpińca 2026, 18:00 | stadión = Mercedes-Benz Stadium, Atlanta | druzyna1 = Anielskô | fana1 = England | wënik1 = 2 | druzyna2 = Demòkraticznô Repùblika Kònga | fana2 = Democratic Republic of the Congo | wënik2 = 1 | gòle1 = Kane 75’, 86’ | gòle2 = Cipenga 7’ | òbzérôczë = 68 239 | sãdza = Adham Makhadmeh }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 81 | data = 1 lëpińca 2026, 22:00 | stadión = Lumen Field, Seattle | druzyna1 = Belgiô | fana1 = Belgium | wënik1 = 3 | gòle1 = Lukaku 86’; Tielemans 89’, 120+5' | druzyna2 = Senegal | fana2 = Senegal | wënik2 = 2 | gòle2 = Diarra 24’, Sarr 51’ | òbzérôczë = 66 925 | sãdza = Said Martínez }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 82 | data = 2 lëpińca 2026, 02:00 | stadión = Levi’s Stadium, Santa Clara | druzyna1 = USA | fana1 = USA | wënik1 = 2 | gòle1 = Balogun 78’, Tillman 82' | druzyna2 = Bòsniô a Hercegòwina | fana2 = Bosnia and Herzegovina | wënik2 = 0 | òbzérôczë = 68 827 | sãdza = Raphael Claus }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 83 | data = 2 lëpińca 2026, 22:00 | stadión = SoFi Stadium, Los Angeles | druzyna1 = Szpańskô | fana1 = Spain | wënik1 = 3 | gòle1 = Oyarzabal 36', 89'; Porro 66' | druzyna2 = Aùstriackô | fana2 = Austria | wënik2 = 0 | òbzérôczë = 70 492 | sãdza = Glenn Nyberg }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 84 | data = 2 lëpińca 2026, 18:00 | stadión = GEHA Field at Arrowhead Stadium, Kansas City | druzyna1 = Pòrtugalskô | fana1 = Portugal | wënik1 = 2 | gòle1 = Cristiano Ronaldo 68' (k.), Gonçalo Ramos 90+4' | druzyna2 = Chòrwackô | fana2 = Croatia | wënik2 = 1 | gòle2 = Perišić 41' | òbzérôczë = 43 036 | sãdza = Espen Eskas }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 85 | data = 3 lëpińca 2026, 02:00 | stadión = BC Place, Vancouver | druzyna1 = Szwajcarskô | fana1 = Switzerland | wënik1 = 2 | gòle1 = Embolo 10'; Ndoye 46' | druzyna2 = Algerskô | fana2 = Algeria | wënik2 = 0 | òbzérôczë = 52 497 | sãdza = Yael Falcon Perez }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 86 | data = 3 lëpińca 2026, 20:00 | stadión = AT&T Stadium, Arlington | druzyna1 = Aùstraliô | fana1 = Australia | wënik1 = 1 | druzyna2 = Egipt | fana2 = Egypt | wënik2 = 1 | karné = 2-4 | gòle1 = Hany 55' | gòle2 = Ashour 13' | òbzérôczë = 70 244 | sãdza = Gustavo Tejera }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 87 | data = 3 lëpińca 2026, 22:00 | stadión = Hard Rock Stadium, Miami Gardens | druzyna1 = Argentińskô | fana1 = Argentina | wënik1 = 3 | gòle1 = Messi 29'; Lautaro Martínez 92'; Diney 111' | druzyna2 = Cabo Verde | fana2 = Cape Verde | wënik2 = 2 | gòle2 = D. Duarte 59'; Lopes Cabral 103' | òbzérôczë = 64 478 | sãdza = Drew Fischer }} <br> ------- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 88 | data = 4 lëpińca 2026, 02:30 | stadión = GEHA Field at Arrowhead Stadium, Kansas City | druzyna1 = Kòlumbiô | fana1 = Colombia | wënik1 = 1 | gòle1 = J. Arias 14' | druzyna2 = Ghana | fana2 = Ghana | wënik2 = 0 | òbzérôczë = 69 045 | sãdza = Clément Turpin }} === 1/8 finału === {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 89 | data = 4 lëpińca 2026, 13:00 | stadión = NRG Stadium, Houston | druzyna1 = Kanada | fana1 = Canada | wënik1 = 0 | druzyna2 = Marokò | fana2 = Morocco | wënik2 = 3 | gòle2 = Ounahi 50’, 82’; Rahimi 90+8’ | òbzérôczë = 68 777 | sãdza = Michael Oliver }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 90 | data = 4 lëpińca 2026, 21:00 | stadión = MetLife Stadium, East Rutherford | druzyna1 = Paragwaj | fana1 = Paraguay | wënik1 = 0 | druzyna2 = Francëskô | fana2 = France | wënik2 = 1 | gòle2 = Mbappé 70' (k.) | òbzérôczë = 68 324 | sãdza = Ilgiz Tantashev }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 91 | data = 5 lëpińca 2026, 22:00 | stadión = Lincoln Financial Field, Philadelphia | druzyna1 = Brazyliô | fana1 = Brazil | wënik1 = 1 | gòle1 = Neymar 90+10' | druzyna2 = Norweskô | fana2 = Norway | wënik2 = 2 | gòle2 = Haaland 79', 90' | òbzérôczë = 80 663 | sãdza = Ismail Elfath }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 92 | data = 6 lëpińca 2026, 02:00 | stadión = Estadio Azteca, Meksyk | druzyna1 = Meksyk | fana1 = Mexico | wënik1 = 2 | gòle1 = Quiñones 42'; Jiménez 69' | druzyna2 = Anielskô | fana2 = England | wënik2 = 3 | gòle2 = Bellingham 36', 38'; Kane 60' | òbzérôczë = 80 824 | sãdza = Alireza Faghani }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 93 | data = 6 lëpińca 2026, 20:00 | stadión = AT&T Stadium, Arlington | druzyna1 = Pòrtugalskô | fana1 = Portugal | wënik1 = 0 | druzyna2 = Szpańskô | fana2 = Spain | wënik2 = 1 | gòle2 = Merino 90+1' | òbzérôczë = 70 649 | sãdza = Anthony Taylor }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 94 | data = 6 lëpińca 2026, 23:00 | stadión = Lumen Field, Seattle | druzyna1 = USA | fana1 = USA | wënik1 = 1 | druzyna2 = Belgiô | fana2 = Belgium | wënik2 = 4 | gòle1 = Tillman 31' | gòle2 = De Ketelaere 9', 33'; Vanaken 57'; Lukaku 90+3' | òbzérôczë = 66 925 | sãdza = Adham Makhadmeh }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 95 | data = 7 lëpińca 2026, 20:00 | stadión = Mercedes-Benz Stadium, Atlanta | druzyna1 = Argentińskô | fana1 = Argentina | wënik1 = 3 | gòle1 = Romero 79', Messi 83', Fernández 90+2' | druzyna2 = Egipt | fana2 = Egypt | wënik2 = 2 | gòle2 = Ibrahim 15', Ziko 67' | òbzérôczë = 68 239 | sãdza = François Letexier }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 96 | data = 7 lëpińca 2026, 23:00 | stadión = BC Place, Vancouver | druzyna1 = Szwajcarskô | fana1 = Switzerland | wënik1 = 0 | druzyna2 = Kòlumbiô | fana2 = Colombia | wënik2 = 0 | karné = 4-3 | òbzérôczë = 52 497 | sãdza = Iván Barton }} === Czwircfinałë === {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 97 | data = 10 lëpińca 2026, 21:00 | stadión = Gillette Stadium, Boston | druzyna1 = Francëskô | fana1 = France | wënik1 = 2 | gòle1 = Mbappé 60', Dembélé 66' | druzyna2 = Marokò | fana2 = Morocco | wënik2 = 0 | òbzérôczë = 63 811 | sãdza = Facundo Tello }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 98 | data = 10 lëpińca 2026, 12:00 | stadión = SoFi Stadium, Inglewood | druzyna1 = Szpańskô | fana1 = Spain | wënik1 = 2 | gòle1 = Fabián 30', Merino 88' | druzyna2 = Belgiô | fana2 = Belgium | wënik2 = 1 | gòle2 = De Ketelaere 41' | òbzérôczë = 70 492 | sãdza = Michael Oliver }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 99 | data = 11 lëpińca 2026, 17:00 | stadión = Hard Rock Stadium, Miami Gardens | druzyna1 = Norweskô | fana1 = Norway | wënik1 = 1 | gòle1 = Schjelderup 36' | druzyna2 = Anielskô | fana2 = England | wënik2 = 2 | gòle2 = Bellingham 45+2', 93' | òbzérôczë = 64 478 | sãdza = Clément Turpin }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 100 | data = 11 lëpińca 2026, 20:00 | stadión = Arrowhead Stadium, Kansas City | druzyna1 = Argentińskô | fana1 = Argentina | wënik1 = 3 | gòle1 = Mac Allister 10', Alvarez 112', La. Martínez 120+1' | druzyna2 = Szwajcarskô | fana2 = Switzerland | wënik2 = 1 | gòle2 = Ndoye 67' | òbzérôczë = 69 045 | sãdza = João Pinheiro }} === Półfinałë === {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 101 | data = 14 lëpińca 2026, 14:00 | stadión = AT&T Stadium, Arlington | druzyna1 = Francëskô | fana1 = France | wënik1 = 0 | gòle1 = | druzyna2 = Szpańskô | fana2 = Spain | wënik2 = 2 | gòle2 = Oyarzabal 22' (kar.), Porro 58' | òbzérôczë = 70 176 | sãdza = Iván Barton }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 102 | data = 15 lëpińca 2026, 15:00 | stadión = Mercedes-Benz Stadium, Atlanta | druzyna1 = Anielskô | fana1 = England | wënik1 = 1 | gòle1 = Gordon 55' | druzyna2 = Argentińskô | fana2 = Argentina | wënik2 = 2 | gòle2 = Fernández 85', La. Martínez 90+2' | òbzérôczë = 68 239 | sãdza = Ismail Elfath }} === Mecz ò trzecy plac === {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 103 | data = 18 lëpińca 2026, 17:00 | stadión = Hard Rock Stadium, Miami Gardens | druzyna1 = Francëjô | fana1 = France | wënik1 = 4 | gòle1 = Mbappé 48', 66', Barcola 54', Dembélé 90+6' | druzyna2 = Anielskô | fana2 = England | wënik2 = 6 | gòle2 = Rice 3', Konsa 18', Saka 37', 45+1', 87' (pen.), Bellingham 90+8' | òbzérôczë = 64 478 | sãdza = Jesús Valenzuela }} '''Bôczënk:''' infòrmacje zrzeszoné z pòstãpnyma zéńdzeniama mdą aktualizowóné na bieżąco. == Finał == Finał òdbãdze sã [[19 lëpińca]] 2026 rokù na stadionie ''MetLife Stadium'' w East Rutherford (aglomeracjô [[Nowi Jork|Nowégò Jorkù]]). == Òbaczë téż == {{#categorytree:Nożnô bala|hideroot=on|mode=pages}} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Nożnô bala]] iwj78j9tcop0ybxparjo8pzndwuw30u 208806 208805 2026-07-19T11:13:53Z HaxelKaszëba 17492 208806 wikitext text/x-wiki {{Spòrtowi Turniér infobox|gòspòdôrzë=[[Òbrôzk:Flag of Canada.svg|tło|22x22px]] [[Kanada]] [[Òbrôzk:Flag of Mexico.svg|tło|22x22px]] [[Meksyk]] [[Òbrôzk:Flag of the United States.svg|tło|22x22px]] [[Zjednóné Kraje Americzi]]|data=11 czerwińca - 19 lëpińca 2026|pòzwa=Mésterstwò Swiata w fùsbalë 2026<br>FIFA World Cup 2026<br>Coupe du monde de football de 2026<br>Copa Mundial de Fútbol 2026|òbrôzk=2026 FIFA World Cup emblem (with wordmark).svg|reprezentacje=48|stadionë=16|mecze=103|gòle=307|trzecy plac=[[Òbrôzk:Flag of England.svg|20px]] [[Anielskô]]|ùszłô=[[Mésterstwò Swiata w fùsbalë 2022|2022]]|pòstãpnô=[[Mésterstwò Swiata w fùsbalë 2030|2030]]||aktualné=2026}} '''XXIII Mésterstwò Swiata w fùsbalë 2026''' – 23. edicjô mésterstwów swiata òrganizowónëch przez [[FIFA]]. Turniér òdbiwô sã òd [[11 czerwińca]] do [[19 lëpińca]] 2026 rokù na stadionach w [[Kanada|Kanadze]], [[Meksyk|Meksykù]] a [[Zjednóné Kraje Americzi|Zjednónëch Krajach]]<ref>FIFA: ''[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026 FIFA World Cup 2026 Official Website]''. [przistãp 2026-06-29].</ref>. Je to pierszi mùndial twòrzony wespólnie przez trzë kraje a téż pierszi w historie z ùdzélã 48 nôrodnëch reprezentacjów. Nowi fòrmat turniéru òbjimô 12 grëp pò sztërë karna, z jaczich do czelëchòwi fazë awansëją pò dwie nôlepszé reprezentacje z kòżdi grëpë a òsmë nôlepszich karnów z trzecëch placów. Òznôczô to rozegranié rekòrdowi lëczbë 104 zéńdzeniów<ref>FIFA:''[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/fifa-council-approves-international-match-calendar-new-format FIFA Council approves international match calendar and 104-match World Cup format]''. [przistãp 2026-06-29].</ref>. == Welënk gòspòdarzów == [[Òbrôzk:2026 world cup.svg|mały|Wëniczi w kònkretnëch krajach]] 13 czerwińca 2018 rokù òb czas Kòngresu FIFA w Mòskwie dobëła pòspólnô kandidatura Kanadë, Meksykù a Zjednónëch Krajów, przedobiwającë bédënk [[Marokò|Maroka]]<ref>FIFA: ''[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/united-2026-bid-wins-hosts-fifa-world-cup United 2026 bid voted hosts of the 2026 FIFA World Cup]''. [przistãp 2026-06-29].</ref>. Turniér je historiczny z czile pòwòdów: * je to pierszi mùndial òrganizowóny przez trzë kraje; * Meksyk òstôł pierszim krajã, jaczi je za gòspòdarza mésterstwów swiata trzecy rôz; * Kanada pierszi rôz òrganizëje chłopsczé mésterstwa swiata; * Zjednóné Kraje òrganizëją mùndial drëdżi rôz (pò 1994 rokù). Hewò wëniczi welowaniô: {| class="wikitable" style="text-align: center;" !Państwò !Głosë |- | align="left" |[[Òbrôzk:Flag of Canada.svg|tło|22x22px]] [[Kanada]] [[Òbrôzk:Flag of Mexico.svg|tło|22x22px]] [[Meksyk]] [[Òbrôzk:Flag of the United States.svg|tło|22x22px]] [[Zjednóné Kraje Americzi]] |'''134''' |- | align="left" | [[Òbrôzk:Flag of Morocco.svg|tło|22x22px]] [[Marokò]] |65 |} == Fòrmat rozgriwków == Pierszi rôz w historie w finałach wëstãpùje 48 reprezentacjów. [[Òbrôzk:FIFA World Cup 2026 Draw Reception (54972845582).jpg|mały|Òficjalnô bala na mésterstwa, Trionda]] Fòrmat òbjimô: * 12 grëp pò 4 karna, * Kòżdé karno rozgriwô 3 grëpòwé mecze, * awans zwëskiwają: ** dobiwcë grëp, ** karna z drëdżich placów, ** òsmë nôlepszich reprezentacjów z trzecëch placów, * òd czelëchòwi fazë òbrzesziwô czelëchòwi system rozpòczinający sã òd 1/16 finału (Round of 32). == Eliminacje == Eliminacje do Mésterstwów Swiata 2026 rozpòczãłë sã w séwniku 2023 rokù i trwałë do strëmiannika 2026 rokù. Ze wzglãdu na pòwikszenié lëczbë bëtników finałowégò turniéru z 32 do 48 reprezentacjów, Radzëzna FIFA zrobiła historiczny pòdzél placów dlô kòżdi kòntinentalny kònfederacje. Trzë reprezentacje krajów-gòspòdarzów – Kanadë, Meksykù a Zjednónëch Krajów – miałë zagwësniony aùtomaticzny awans bez nótu grë w eliminacjach. Pòòstałé 45 placów òstało rozdzeloné w 6-etapòwëch kòntinentalnëch kwalifikacjach a w relegacjowim turniérze. === Pòdzél placów a lëczba bëtników === {| class="wikitable" style="font-size:95%; border:1px solid var(--border-color-base, #a2a9b1); background-color: var(--background-color-base, #ffffff); color: var(--color-base, #202122);" ! style="background-color: var(--background-color-neutral, #eaecf0); color: var(--color-base, #202122); text-align:left; padding:5px;" | Kònfederacjô ! style="background-color: var(--background-color-neutral, #eaecf0); color: var(--color-base, #202122); text-align:center; padding:5px;" | Bezpòstrzédny awans ! style="background-color: var(--background-color-neutral, #eaecf0); color: var(--color-base, #202122); text-align:left; padding:5px;" | Relegacje (baraże) |- | [[Òbrôzk:UEFA logo.svg|20px]] '''UEFA''' <small>(Eùropa)</small> | style="text-align:center;" | '''16''' | style="color:#555;" | — |- | [[Òbrôzk:Caf_llogo.svg|20px]] '''CAF''' <small>(Afrika)</small> | style="text-align:center;" | '''9''' | 1 karno w midzëkòntinentalnëch relegacjach |- | [[Òbrôzk:AFC text logo.png|20px]] '''AFC''' <small>(Azjô)</small> | style="text-align:center;" | '''8''' | 1 karno w midzëkòntinentalnëch relegacjach |- | [[Òbrôzk:Concacaf logo.svg|20px]] '''CONCACAF''' <small>(Nordowô, Westrzédnô Amerika i Karajibë)</small> | style="text-align:center;" | '''6''' <small>(w tim 3 gòspòdôrzë)</small> | 2 karna w midzëkòntinentalnëch relegacjach |- | [[Òbrôzk:Conmebol text logo 2021.svg|20px]] '''CONMEBOL''' <small>(Pôłniowô Amerika)</small> | style="text-align:center;" | '''6''' | 1 karno w midzëkòntinentalnëch relegacjach |- | [[Òbrôzk:Oceania Football Confederation logo.svg|20px]] '''OFC''' <small>(Òceaniô)</small> | style="text-align:center;" | '''1''' | 1 karno w midzëkòntinentalnëch relegacjach |} === Midzëkòntinentalné relegacje === Slédné dwa place na finałowim turniérze òstałë wësztopòrczoné w relegacjowim turniérze, w jaczim wzãło ùdzél szesc karnów (pò jednym z kòżdi kònfederacje òkróm UEFA a dodatkòwò jedno karno z kònfederacje gòspòdarzów – CONCACAF). Relegacjowi turniér òdbéł sã w strëmiannikù 2026 rokù w krajach gòspòdarzów a béł téż bezpòstrzédnym testã przed samim mùndialã. == Stadionë a gardë == <div style="margin-bottom: 0.5em;"> 16 czerwińca 2022 òficjalno òstałë pòdóné stadionë, na jaczich mdą rozgriwóné mecze turniéru. Zéńdzenia rozgriwóné mdą na 16 stadionach w 16 gardach<ref>FIFA: ''[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/fifa-unveils-stellar-line-up-of-host-cities-for-2026-world-cup FIFA unveils stellar line-up of host cities for 2026 FIFA World Cup]''. [przistãp 2026-06-29].</ref>. </div> {{#invoke:TôflaKôrtaMS|render}} == Grëpòwô faza == Reprezentacje òstałë pòdzelóné na 12 grëp òznaczonëch lëtrama òd A do L. Kòżdé karno rozgriwô trzë zéńdzenia. === Grëpa A === {{#invoke:Grëpa MS|render |group=Grëpa A |1=[[Òbrôzk:Flag of Mexico.svg|20px]] Meksyk |1pkt=9 |1m=3 |1w=3 |1r=0 |1p=0 |1g+=6 |1g-=0 |1rg=+6 |2=[[Òbrôzk:Flag of South Africa.svg|20px]] Pôłniowô Afrika |2pkt=4 |2m=3 |2w=1 |2r=1 |2p=1 |2g+=2 |2g-=3 |2rg=-1 |3=[[Òbrôzk:Flag of South Korea.svg|20px]] Pôłniowô Kòreja |3pkt=3 |3m=3 |3w=1 |3r=0 |3p=2 |3g+=2 |3g-=3 |3rg=-1 |4=[[Òbrôzk:Flag of Czech Republic.svg|20px]] Czeskô |4pkt=1 |4m=3 |4w=0 |4r=1 |4p=2 |4g+=2 |4g-=4 |4rg=-2 }} {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 1 | data = 11 czerwińca 2026, 21:00 CEST | stadión = Estadio Azteca, Meksyk | druzyna1 = Meksyk | fana1 = Mexico | wënik1 = 2 | gòle1 = Quiñones 9’, Jiménez 67’ | druzyna2 = Pôłniowô Afrika | fana2 = South Africa | wënik2 = 0 | òbzérôczë = 80 824 | sãdza = Wilton Sampaio }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 2 | data = 12 czerwińca 2026, 04:00 CEST | stadión = Estadio Akron, Guadalajara | druzyna1 = Pôłniowô Kòreja | fana1 = South Korea | wënik1 = 2 | gòle1 = Hwang In-beom 67', Oh Hyeon-gyu 80’ | druzyna2 = Czeskô | fana2 = Czech Republic | wënik2 = 1 | gòle2 = Krejčí 59’ | òbzérôczë = 44 985 | sãdza = Amin Mohamed Omar }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 25 | data = 18 czerwińca 2026, 18:00 CEST | stadión = Mercedes-Benz Stadium, Atlanta | druzyna1 = Czeskô | fana1 = Czech Republic | wënik1 = 1 | gòle1 = Sadílek 6’ | druzyna2 = Pôłniowô Afrika | fana2 = South Africa | wënik2 = 1 | gòle2 = Mokoena 83’ (k) | òbzérôczë = 67 442 | sãdza = Tori Penso }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 28 | data = 19 czerwińca 2026, 03:00 CEST | stadión = Estadio Akron, Guadalajara | druzyna1 = Meksyk | fana1 = Mexico | wënik1 = 1 | gòle1 = Romo 50' | druzyna2 = Pôłniowô Kòreja | fana2 = South Korea | wënik2 = 0 | òbzérôczë = 45 522 | sãdza = Gustavo Tejera }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 53 | data = 25 czerwińca 2026, 03:00 CEST | stadión = Estadio Azteca, Meksyk | druzyna1 = Czeskô | fana1 = Czech Republic | wënik1 = 0 | druzyna2 = Meksyk | fana2 = Mexico | wënik2 = 3 | gòle2 = M. Chávez 55’, Quiñones 61’, Fidalgo 90+4' | òbzérôczë = 80 824 | sãdza = Yael Falcon Perez }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 54 | data = 25 czerwińca 2026, 03:00 CEST | stadión = Estadio BBVA, Monterrey | druzyna1 = Pôłniowô Afrika | fana1 = South Africa | wënik1 = 1 | gòle1 = Maseko 63’ | druzyna2 = Pôłniowô Kòreja | fana2 = South Korea | wënik2 = 0 | òbzérôczë = 51 243 | sãdza = Facundo Tello }} === Grëpa B === {{#invoke:Grëpa MS|render |group=Grëpa B |advance=3 |1=[[Òbrôzk:Flag of Switzerland.svg|20px]] Szwajcarskô |1pkt=7 |1m=3 |1w=2 |1r=1 |1p=0 |1g+=6 |1g-=3 |1rg=+3 |2=[[Òbrôzk:Flag of Canada.svg|20px]] Kanada |2pkt=4 |2m=3 |2w=1 |2r=1 |2p=1 |2g+=5 |2g-=4 |2rg=+1 |3=[[Òbrôzk:Flag of Bosnia and Herzegovina.svg|20px]] Bòsniô a Hercegòwina |3pkt=4 |3m=3 |3w=1 |3r=1 |3p=1 |3g+=4 |3g-=5 |3rg=-1 |4=[[Òbrôzk:Flag of Qatar.svg|20px]] Katar |4pkt=1 |4m=3 |4w=0 |4r=1 |4p=2 |4g+=2 |4g-=9 |4rg=-7 }} {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 3 | data = 12 czerwińca 2026, 21:00 CEST | stadión = BMO Field, Toronto | druzyna1 = Kanada | fana1 = Canada | wënik1 = 1 | gòle1 = Larin 78’ | druzyna2 = Bòsniô a Hercegòwina | fana2 = Bosnia and Herzegovina | wënik2 = 1 | gòle2 = Lukić 21’ | òbzérôczë = 43 002 | sãdza = Facundo Tello }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 8 | data = 13 czerwińca 2026, 21:00 CEST | stadión = Levi’s Stadium, San Francisco Bay Area | druzyna1 = Katar | fana1 = Qatar | wënik1 = 1 | gòle1 = Muheim 90+4’ (sam.) | druzyna2 = Szwajcarskô | fana2 = Switzerland | wënik2 = 1 | gòle2 = Embolo 17’ (k.) | òbzérôczë = 67 966 | sãdza = Said Martínez }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 26 | data = 18 czerwińca 2026, 21:00 CEST | stadión = SoFi Stadium, Los Angeles | druzyna1 = Szwajcarskô | fana1 = Switzerland | wënik1 = 4 | gòle1 = Manzambi 74’, 90’; Vargas 84’; Xhaka 90+7’ (k.) | druzyna2 = Bòsniô a Hercegòwina | fana2 = Bosnia and Herzegovina | wënik2 = 1 | gòle2 = Mahmić 90+3’ | òbzérôczë = 70 026 | sãdza = João Pinheiro }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 27 | data = 19 czerwińca 2026, 00:00 CEST | stadión = BC Place, Vancouver | druzyna1 = Kanada | fana1 = Canada | wënik1 = 6 | gòle1 = Larin 16’; J. David 29’, 45+3’, 90+2’; Saliba 64’; Manai 75’ (sam.) | druzyna2 = Katar | fana2 = Qatar | wënik2 = 0 | òbzérôczë = 52 497 | sãdza = Cristián Garay }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 51 | data = 24 czerwińca 2026, 21:00 CEST | stadión = BC Place, Vancouver | druzyna1 = Szwajcarskô | fana1 = Switzerland | wënik1 = 2 | gòle1 = Vargas 46’, Manzambi 57’ | druzyna2 = Kanada | fana2 = Canada | wënik2 = 1 | gòle2 = P. David 76’ | òbzérôczë = 52 497 | sãdza = Ramon Abatti }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 52 | data = 24 czerwińca 2026, 21:00 CEST | stadión = Lumen Field, Seattle | druzyna1 = Bòsniô a Hercegòwina | fana1 = Bosnia and Herzegovina | wënik1 = 3 | gòle1 = Alajbegović 29’, Abunada 34’ (sam.), Mahmić 80’ | druzyna2 = Katar | fana2 = Qatar | wënik2 = 1 | gòle2 = Al-Haydos 42’ | òbzérôczë = 66 925 | sãdza = Jesús Valenzuela }} === Grëpa C === {{#invoke:Grëpa MS|render |group=Grëpa C |1=[[Òbrôzk:Flag of Brazil.svg|20px]] Brazyliô |1pkt=7 |1m=3 |1w=2 |1r=1 |1p=0 |1g+=7 |1g-=1 |1rg=+6 |2=[[Òbrôzk:Flag of Morocco.svg|20px]] Marokò |2pkt=7 |2m=3 |2w=2 |2r=1 |2p=0 |2g+=6 |2g-=3 |2rg=+3 |3=[[Òbrôzk:Flag of Scotland.svg|20px]] Szkòckô |3pkt=3 |3m=3 |3w=1 |3r=0 |3p=2 |3g+=2 |3g-=5 |3rg=-3 |4=[[Òbrôzk:Flag of Haiti.svg|20px]] Hajiti |4pkt=0 |4m=3 |4w=0 |4r=0 |4p=3 |4g+=2 |4g-=8 |4rg=-6 }} {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 5 | data = 14 czerwińca 2026, 00:00 CEST | stadión = MetLife Stadium, Nowi Jork/New Jersey | druzyna1 = Brazyliô | fana1 = Brazil | wënik1 = 1 | gòle1 = Vinícius Jr. 32’ | druzyna2 = Marokò | fana2 = Morocco | wënik2 = 1 | gòle2 = Saibari 21’ | òbzérôczë = 80 663 | sãdza = Slavko Vinčić }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 7 | data = 14 czerwińca 2026, 03:00 CEST | stadión = Gillette Stadium, Boston | druzyna1 = Hajiti | fana1 = Haiti | wënik1 = 0 | druzyna2 = Szkòckô | fana2 = Scotland | wënik2 = 1 | gòle2 = McGinn 28’ | òbzérôczë = 64 146 | sãdza = Mustapha Ghorbal }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 29 | data = 20 czerwińca 2026, 00:00 CEST | stadión = Gillette Stadium, Boston | druzyna1 = Szkòckô | fana1 = Scotland | wënik1 = 0 | druzyna2 = Marokò | fana2 = Morocco | wënik2 = 1 | gòle2 = Saibari 2’ | òbzérôczë = 64 146 | sãdza = Ilgiz Tantashev }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 30 | data = 20 czerwińca 2026, 02:30 CEST | stadión = Lincoln Financial Field, Filadelfiô | druzyna1 = Brazyliô | fana1 = Brazil | wënik1 = 3 | gòle1 = Cunha 23’, 36’; Vinícius Jr. 45+3’ | druzyna2 = Hajiti | fana2 = Haiti | wënik2 = 0 | òbzérôczë = 68 324 | sãdza = Alejandro José Hernández Hernández }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 49 | data = 25 czerwińca 2026, 00:00 CEST | stadión = Hard Rock Stadium, Miami | druzyna1 = Szkòckô | fana1 = Scotland | wënik1 = 0 | druzyna2 = Brazyliô | fana2 = Brazil | wënik2 = 3 | gòle2 = Vinícius Jr. 7’, 45+3’; Cunha 60’ | òbzérôczë = 64 478 | sãdza = César Arturo Ramos }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 50 | data = 25 czerwińca 2026, 00:00 CEST | stadión = Hard Rock Stadium, Miami | druzyna1 = Marokò | fana1 = Morocco | wënik1 = 4 | gòle1 = Hakimi 39’, Saibari 45+1’, Rahimi 78’, Yassine 89’ | druzyna2 = Hajiti | fana2 = Haiti | wënik2 = 2 | gòle2 = Bounou 10’ (sam.), Isidor 43’ | òbzérôczë = 64 478 | sãdza = César Arturo Ramos }} === Grëpa D === {{#invoke:Grëpa MS|render |group=Grëpa D |advance=3 |1=[[Òbrôzk:Flag of United States.svg|20px]] USA |1pkt=6 |1m=3 |1w=2 |1r=0 |1p=1 |1g+=8 |1g-=4 |1rg=+4 |2=[[Òbrôzk:Flag of Australia.svg|20px]] Aùstraliô |2pkt=4 |2m=3 |2w=1 |2r=1 |2p=1 |2g+=2 |2g-=2 |2rg=0 |3=[[Òbrôzk:Flag of Paraguay.svg|20px]] Paragwaj |3pkt=4 |3m=3 |3w=1 |3r=1 |3p=1 |3g+=3 |3g-=4 |3rg=-1 |4=[[Òbrôzk:Flag of Turkey.svg|20px]] Tëreckô |4pkt=3 |4m=3 |4w=1 |4r=0 |4p=2 |4g+=3 |4g-=5 |4rg=-2 }} {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 4 | data = 13 czerwińca 2026, 03:00 CEST | stadión = SoFi Stadium, Los Angeles | druzyna1 = USA | fana1 = USA | wënik1 = 4 | gòle1 = Bobadilla 7’ (sam.), Balogun 31’, 45+5’; Reyna 90+8’ | druzyna2 = Paragwaj | fana2 = Paraguay | wënik2 = 1 | gòle2 = Maurício 73’ | òbzérôczë = 70 492 | sãdza = Danny Makkelie }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 6 | data = 14 czerwińca 2026, 06:00 CEST | stadión = BC Place, Vancouver | druzyna1 = Aùstraliô | fana1 = Australia | wënik1 = 2 | gòle1 = Irankunda 27’, Metcalfe 75’ | druzyna2 = Tëreckô | fana2 = Turkey | wënik2 = 0 | òbzérôczë = 52 497 | sãdza = Jesús Valenzuela }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 32 | data = 19 czerwińca 2026, 21:00 CEST | stadión = Lumen Field, Seattle | druzyna1 = USA | fana1 = USA | wënik1 = 2 | gòle1 = Burgess 11’ (sam.), Freeman 43’ | druzyna2 = Aùstraliô | fana2 = Australia | wënik2 = 0 | òbzérôczë = 66 925 | sãdza = Felix Zwayer }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 31 | data = 20 czerwińca 2026, 05:00 CEST | stadión = Levi’s Stadium, San Francisco Bay Area | druzyna1 = Tëreckô | fana1 = Turkey | wënik1 = 0 | druzyna2 = Paragwaj | fana2 = Paraguay | wënik2 = 1 | gòle2 = Galarza 2’ | òbzérôczë = 68 827 | sãdza = Iván Barton }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 59 | data = 26 czerwińca 2026, 04:00 CEST | stadión = SoFi Stadium, Los Angeles | druzyna1 = Tëreckô | fana1 = Turkey | wënik1 = 3 | gòle1 = Güler 9’, B. A. Yılmaz 31’, Ayhan 90+8’ | druzyna2 = USA | fana2 = USA | wënik2 = 2 | gòle2 = Trusty 3’, Berhalter 49’ | òbzérôczë = 70 492 | sãdza = Mustapha Ghorbal }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 60 | data = 26 czerwińca 2026, 04:00 CEST | stadión = Levi’s Stadium, San Francisco Bay Area | druzyna1 = Paragwaj | fana1 = Paraguay | wënik1 = 0 | druzyna2 = Aùstraliô | fana2 = Australia | wënik2 = 0 | òbzérôczë = 68 827 | sãdza = Clément Turpin }} === Grëpa E === {{#invoke:Grëpa MS|render |group=Grëpa E |advance=3 |1=[[Òbrôzk:Flag of Germany.svg|20px]] Niemieckô |1pkt=6 |1m=3 |1w=2 |1r=0 |1p=1 |1g+=10 |1g-=4 |1rg=+6 |2=[[Òbrôzk:Flag of Ivory Coast.svg|20px]] Ùbrzég Słoniowëch Kłów |2pkt=6 |2m=3 |2w=2 |2r=0 |2p=1 |2g+=4 |2g-=2 |2rg=+2 |3=[[Òbrôzk:Flag of Ecuador.svg|20px]] Ekwadór |3pkt=4 |3m=3 |3w=1 |3r=1 |3p=1 |3g+=2 |3g-=2 |3rg=0 |4=[[Òbrôzk:Flag of Curaçao.svg|20px]] Curaçao |4pkt=1 |4m=3 |4w=0 |4r=1 |4p=2 |4g+=1 |4g-=9 |4rg=-8 }} {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 9 | data = 14 czerwińca 2026, 19:00 CEST | stadión = NRG Stadium, Houston | druzyna1 = Niemieckô | fana1 = Germany | wënik1 = 7 | gòle1 = Nmecha 6’, Schlotterbeck 38’, Havertz 45+5’ (k.), 88’, Musiala 47’, Brown 68’, Undav 78’ | druzyna2 = Curaçao | fana2 = Curaçao | wënik2 = 1 | gòle2 = Comenencia 21’ | òbzérôczë = 68 021 | sãdza = Jalal Jayed }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 11 | data = 15 czerwińca 2026, 01:00 CEST | stadión = Lincoln Financial Field, Filadelfiô | druzyna1 = Ùbrzég Słoniowëch Kłów | fana1 = Ivory Coast | wënik1 = 1 | gòle1 = Diallo 90’ | druzyna2 = Ekwadór | fana2 = Ecuador | wënik2 = 0 | òbzérôczë = 68 274 | sãdza = François Letexier }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 33 | data = 20 czerwińca 2026, 22:00 CEST | stadión = BMO Field, Toronto | druzyna1 = Niemieckô | fana1 = Germany | wënik1 = 2 | gòle1 = Undav 68’, 90+4’ | druzyna2 = Ùbrzég Słoniowëch Kłów | fana2 = Ivory Coast | wënik2 = 1 | gòle2 = Kessié 30’ | òbzérôczë = 43 036 | sãdza = Juan Gabriel Benítez }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 34 | data = 21 czerwińca 2026, 02:00 CEST | stadión = Arrowhead Stadium, Kansas City | druzyna1 = Ekwadór | fana1 = Ecuador | wënik1 = 0 | druzyna2 = Curaçao | fana2 = Curaçao | wënik2 = 0 | òbzérôczë = 68 598 | sãdza = Ma Ning }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 55 | data = 25 czerwińca 2026, 22:00 CEST | stadión = Lincoln Financial Field, Filadelfiô | druzyna1 = Ekwadór | fana1 = Ecuador | wënik1 = 2 | gòle1 = Angulo 9’, Plata 77’ | druzyna2 = Niemieckô | fana2 = Germany | wënik2 = 1 | gòle2 = Sané 2’ | òbzérôczë = 80 663 | sãdza = Tori Penso }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 56 | data = 25 czerwińca 2026, 22:00 CEST | stadión = MetLife Stadium, Nowi Jork/New Jersey | druzyna1 = Curaçao | fana1 = Curaçao | wënik1 = 0 | druzyna2 = Ùbrzég Słoniowëch Kłów | fana2 = Ivory Coast | wënik2 = 2 | gòle2 = N. Pépé 7’, 64’ | òbzérôczë = 68 324 | sãdza = Glenn Nyberg }} === Grëpa F === {{#invoke:Grëpa MS|render |group=Grëpa F |advance=3 |1=[[Òbrôzk:Flag of Netherlands.svg|20px]] Niderlandzkô |1pkt=7 |1m=3 |1w=2 |1r=1 |1p=0 |1g+=10 |1g-=4 |1rg=+6 |2=[[Òbrôzk:Flag of Japan.svg|20px]] Japòńskô |2pkt=5 |2m=3 |2w=1 |2r=2 |2p=0 |2g+=7 |2g-=3 |2rg=+4 |3=[[Òbrôzk:Flag of Sweden.svg|20px]] Szwédzkô |3pkt=4 |3m=3 |3w=1 |3r=1 |3p=1 |3g+=7 |3g-=7 |3rg=0 |4=[[Òbrôzk:Flag of Tunisia.svg|20px]] Tunezjô |4pkt=0 |4m=3 |4w=0 |4r=0 |4p=3 |4g+=2 |4g-=12 |4rg=-10 }} {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 10 | data = 14 czerwińca 2026, 22:00 CEST | stadión = AT&T Stadium, Dallas | druzyna1 = Niderlandzkô | fana1 = Netherlands | wënik1 = 2 | gòle1 = van Dijk 50’, Summerville 64’ | druzyna2 = Japòńskô | fana2 = Japan | wënik2 = 2 | gòle2 = Nakamura 57’, Kamada 88’ | òbzérôczë = 69 285 | sãdza = Ismail Elfath }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 12 | data = 15 czerwińca 2026, 04:00 CEST | stadión = Estadio BBVA, Monterrey | druzyna1 = Szwédzkô | fana1 = Sweden | wënik1 = 5 | gòle1 = Ayari 7’, 90+6’; Isak 30’; Gyökeres 59’; Svanberg 84’ | druzyna2 = Tunezjô | fana2 = Tunisia | wënik2 = 1 | gòle2 = Rekik 43’ | òbzérôczë = 50 987 | sãdza = Yael Falcon }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 35 | data = 20 czerwińca 2026, 19:00 CEST | stadión = NRG Stadium, Houston | druzyna1 = Niderlandzkô | fana1 = Netherlands | wënik1 = 5 | gòle1 = Brobbey 5’, 17’; Gakpo 47’, 54’; Summerville 89’ | druzyna2 = Szwédzkô | fana2 = Sweden | wënik2 = 1 | gòle2 = Elanga 59’ | òbzérôczë = 68 777 | sãdza = Michael Oliver }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 36 | data = 21 czerwińca 2026, 06:00 CEST | stadión = Estadio BBVA, Monterrey | druzyna1 = Tunezjô | fana1 = Tunisia | wënik1 = 0 | druzyna2 = Japòńskô | fana2 = Japan | wënik2 = 4 | gòle2 = Kamada 4’, Ueda 31’, 83’; Itō 69’ | òbzérôczë = 51 243 | sãdza = István Kovács }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 57 | data = 26 czerwińca 2026, 01:00 CEST | stadión = AT&T Stadium, Dallas | druzyna1 = Japòńskô | fana1 = Japan | wënik1 = 1 | gòle1 = Maeda 56’ | druzyna2 = Szwédzkô | fana2 = Sweden | wënik2 = 1 | gòle2 = Elanga 62’ | òbzérôczë = 70 137 | sãdza = Ivan Barton }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 58 | data = 26 czerwińca 2026, 01:00 CEST | stadión = Arrowhead Stadium, Kansas City | druzyna1 = Tunezjô | fana1 = Tunisia | wënik1 = 1 | gòle1 = Mastouri 54’ | druzyna2 = Niderlandzkô | fana2 = Netherlands | wënik2 = 3 | gòle2 = Skhiri 3’ (sam.), Brobbey 7’, van Hecke 62’ | òbzérôczë = 68 391 | sãdza = Katia Garcia }} === Grëpa G === {{#invoke:Grëpa MS|render |group=Grëpa G |1=[[Òbrôzk:Flag of Belgium.svg|20px]] Belgiô |1pkt=5 |1m=3 |1w=1 |1r=2 |1p=0 |1g+=6 |1g-=2 |1rg=+4 |2=[[Òbrôzk:Flag of Egypt.svg|20px]] Egipt |2pkt=5 |2m=3 |2w=1 |2r=2 |2p=0 |2g+=5 |2g-=3 |2rg=+2 |3=[[Òbrôzk:Flag of Iran.svg|20px]] Iran |3pkt=3 |3m=3 |3w=0 |3r=3 |3p=0 |3g+=3 |3g-=3 |3rg=0 |4=[[Òbrôzk:Flag of New Zealand.svg|20px]] Nowô Zélandiô |4pkt=1 |4m=3 |4w=0 |4r=1 |4p=2 |4g+=4 |4g-=10 |4rg=-6 }} {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 16 | data = 15 czerwińca 2026, 21:00 CEST | stadión = Lumen Field, Seattle | druzyna1 = Belgiô | fana1 = Belgium | wënik1 = 1 | gòle1 = Hany 66’ (sam.) | druzyna2 = Egipt | fana2 = Egypt | wënik2 = 1 | gòle2 = Ashour 19’ | òbzérôczë = 66 775 | sãdza = Ramon Abatti }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 15 | data = 16 czerwińca 2026, 03:00 CEST | stadión = SoFi Stadium, Los Angeles | druzyna1 = Iran | fana1 = Iran | wënik1 = 2 | gòle1 = Rezajijan 32’, Mohebbi 64’ | druzyna2 = Nowô Zélandiô | fana2 = New Zealand | wënik2 = 2 | gòle2 = Just 7’, 54’ | òbzérôczë = 70 108 | sãdza = César Arturo Ramos }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 39 | data = 21 czerwińca 2026, 21:00 CEST | stadión = SoFi Stadium, Los Angeles | druzyna1 = Belgiô | fana1 = Belgium | wënik1 = 0 | druzyna2 = Iran | fana2 = Iran | wënik2 = 0 | òbzérôczë = 70 317 | sãdza = Dario Herrera }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 40 | data = 22 czerwińca 2026, 03:00 CEST | stadión = BC Place, Vancouver | druzyna1 = Nowô Zélandiô | fana1 = New Zealand | wënik1 = 1 | gòle1 = Surman 15’ | druzyna2 = Egipt | fana2 = Egypt | wënik2 = 3 | gòle2 = Ziko 58’, Salah 67’, Trézéguet 82’ | òbzérôczë = 52 497 | sãdza = Omar Al Ali }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 63 | data = 27 czerwińca 2026, 05:00 CEST | stadión = Lumen Field, Seattle | druzyna1 = Egipt | fana1 = Egypt | wënik1 = 1 | gòle1 = M. Saber 5’ | druzyna2 = Iran | fana2 = Iran | wënik2 = 1 | gòle2 = Rezajijan 14’ | òbzérôczë = 66 925 | sãdza = Szymon Marciniak }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 64 | data = 27 czerwińca 2026, 05:00 CEST | stadión = BC Place, Vancouver | druzyna1 = Nowô Zélandiô | fana1 = New Zealand | wënik1 = 1 | gòle1 = Just 84’ | druzyna2 = Belgiô | fana2 = Belgium | wënik2 = 5 | gòle2 = Trossard 28’, 50’; De Bruyne 66’; Lukaku 86’; Saelemaekers 90+4’ | òbzérôczë = 52 497 | sãdza = Adham Makhadmeh }} === Grëpa H === {{#invoke:Grëpa MS|render |group=Grëpa H |1=[[Òbrôzk:Flag of Spain.svg|20px]] Szpańskô |1pkt=7 |1m=3 |1w=2 |1r=1 |1p=0 |1g+=5 |1g-=0 |1rg=+5 |2=[[Òbrôzk:Flag of Cape Verde.svg|20px]] Cabo Verde |2pkt=3 |2m=3 |2w=0 |2r=3 |2p=0 |2g+=2 |2g-=2 |2rg=0 |3=[[Òbrôzk:Flag of Uruguay.svg|20px]] Ùrugwaj |3pkt=2 |3m=3 |3w=0 |3r=2 |3p=1 |3g+=3 |3g-=4 |3rg=-1 |4=[[Òbrôzk:Flag of Saudi Arabia.svg|20px]] Saùdijskô Arabiô |4pkt=2 |4m=3 |4w=0 |4r=2 |4p=1 |4g+=1 |4g-=5 |4rg=-4 }} {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 14 | data = 15 czerwińca 2026, 18:00 CEST | stadión = Mercedes-Benz Stadium, Atlanta | druzyna1 = Szpańskô | fana1 = Spain | wënik1 = 0 | druzyna2 = Cabo Verde | fana2 = Cape Verde | wënik2 = 0 | òbzérôczë = 67 640 | sãdza = Adham Makhadmeh }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 13 | data = 16 czerwińca 2026, 00:00 CEST | stadión = Hard Rock Stadium, Miami | druzyna1 = Saùdijskô Arabiô | fana1 = Saudi Arabia | wënik1 = 1 | gòle1 = Al-Amri 41’ | druzyna2 = Ùrugwaj | fana2 = Uruguay | wënik2 = 1 | gòle2 = M. Araújo 80’ | òbzérôczë = 62 764 | sãdza = Maurizio Mariani }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 38 | data = 21 czerwińca 2026, 18:00 CEST | stadión = Mercedes-Benz Stadium, Atlanta | druzyna1 = Szpańskô | fana1 = Spain | wënik1 = 4 | gòle1 = Yamal 10’, Oyarzabal 21’, 24’, H. Tambakti 49’ (sam.) | druzyna2 = Saùdijskô Arabiô | fana2 = Saudi Arabia | wënik2 = 0 | òbzérôczë = 68 239 | sãdza = Raphael Claus }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 37 | data = 22 czerwińca 2026, 00:00 CEST | stadión = Hard Rock Stadium, Miami | druzyna1 = Ùrugwaj | fana1 = Uruguay | wënik1 = 2 | gòle1 = M. Araújo 44’, Canobbio 45+6’ | druzyna2 = Cabo Verde | fana2 = Cape Verde | wënik2 = 2 | gòle2 = Pina 21’, Varela 61’ | òbzérôczë = 64 003 | sãdza = Espen Eskas }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 65 | data = 27 czerwińca 2026, 02:00 CEST | stadión = NRG Stadium, Houston | druzyna1 = Cabo Verde | fana1 = Cape Verde | wënik1 = 0 | druzyna2 = Saùdijskô Arabiô | fana2 = Saudi Arabia | wënik2 = 0 | òbzérôczë = 68 278 | sãdza = François Letexier }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 66 | data = 27 czerwińca 2026, 02:00 CEST | stadión = Estadio Akron, Guadalajara | druzyna1 = Ùrugwaj | fana1 = Uruguay | wënik1 = 0 | druzyna2 = Szpańskô | fana2 = Spain | wënik2 = 1 | gòle2 = Á. Baena 42’ | òbzérôczë = 45 065 | sãdza = Ismail Elfath }} === Grëpa I === {{#invoke:Grëpa MS|render |group=Grëpa I |advance=3 |1=[[Òbrôzk:Flag of France.svg|20px]] Francëskô |1pkt=9 |1m=3 |1w=3 |1r=0 |1p=0 |1g+=10 |1g-=2 |1rg=+8 |2=[[Òbrôzk:Flag of Norway.svg|20px]] Norweskô |2pkt=6 |2m=3 |2w=2 |2r=0 |2p=1 |2g+=8 |2g-=7 |2rg=+1 |3=[[Òbrôzk:Flag of Senegal.svg|20px]] Senegal |3pkt=3 |3m=3 |3w=1 |3r=0 |3p=2 |3g+=8 |3g-=6 |3rg=+2 |4=[[Òbrôzk:Flag of Iraq.svg|20px]] Irak |4pkt=0 |4m=3 |4w=0 |4r=0 |4p=3 |4g+=1 |4g-=12 |4rg=-11 }} {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 17 | data = 16 czerwińca 2026, 21:00 CEST | stadión = MetLife Stadium, East Rutherford | druzyna1 = Francëskô | fana1 = France | wënik1 = 3 | gòle1 = Mbappé 66’, 90+6’; Barcola 82’ | druzyna2 = Senegal | fana2 = Senegal | wënik2 = 1 | gòle2 = Mbaye 90+5’ | òbzérôczë = 80 545 | sãdza = Alireza Faghani }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 18 | data = 17 czerwińca 2026, 00:00 CEST | stadión = Gillette Stadium, Boston | druzyna1 = Irak | fana1 = Iraq | wënik1 = 1 | gòle1 = A. Hussein 39’ | druzyna2 = Norweskô | fana2 = Norway | wënik2 = 4 | gòle2 = Haaland 29’, 43’; Østigård 76’; A. Hussein 90+6’ (sam.) | òbzérôczë = 63 106 | sãdza = Pierre Atcho }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 41 | data = 22 czerwińca 2026, 23:00 CEST | stadión = MetLife Stadium, Nowi Jork/New Jersey | druzyna1 = Francëskô | fana1 = France | wënik1 = 3 | gòle1 = Mbappé 14’, 54’; Dembélé 66’ | druzyna2 = Irak | fana2 = Iraq | wënik2 = 0 | òbzérôczë = 68 324 | sãdza = Drew Fischer }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 42 | data = 23 czerwińca 2026, 02:00 CEST | stadión = Lincoln Financial Field, Filadelfiô | druzyna1 = Norweskô | fana1 = Norway | wënik1 = 3 | gòle1 = M. H. Pedersen 43’, Haaland 48’, 58’ | druzyna2 = Senegal | fana2 = Senegal | wënik2 = 2 | gòle2 = I. Sarr 53’, 90+3’ | òbzérôczë = 80 663 | sãdza = Wilton Sampaio }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 61 | data = 26 czerwińca 2026, 21:00 CEST | stadión = Gillette Stadium, Boston | druzyna1 = Norweskô | fana1 = Norway | wënik1 = 1 | gòle1 = Aasgaard 21’ | druzyna2 = Francëskô | fana2 = France | wënik2 = 4 | gòle2 = Dembélé 7’, 20’, 32’; D. Doué 90+4’ | òbzérôczë = 64 146 | sãdza = Michael Oliver }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 62 | data = 26 czerwińca 2026, 21:00 CEST | stadión = BMO Field, Toronto | druzyna1 = Senegal | fana1 = Senegal | wënik1 = 5 | gòle1 = H. Diarra 4’, I. Sarr 56’, P. Gueye 59’, 71’, I. Ndiaye 82’ | druzyna2 = Irak | fana2 = Iraq | wënik2 = 0 | òbzérôczë = 43 036 | sãdza = Anthony Taylor }} === Grëpa J === {{#invoke:Grëpa MS|render |group=Grëpa J |advance=3 |1=[[Òbrôzk:Flag of Argentina.svg|20px]] Argentińskô |1pkt=9 |1m=3 |1w=3 |1r=0 |1p=0 |1g+=8 |1g-=1 |1rg=+7 |2=[[Òbrôzk:Flag of Austria.svg|20px]] Aùstriackô |2pkt=4 |2m=3 |2w=1 |2r=1 |2p=1 |2g+=7 |2g-=7 |2rg=0 |3=[[Òbrôzk:Flag of Algeria.svg|20px]] Algerskô |3pkt=4 |3m=3 |3w=1 |3r=1 |3p=1 |3g+=5 |3g-=7 |3rg=-2 |4=[[Òbrôzk:Flag of Jordan.svg|20px]] Jordańskô |4pkt=0 |4m=3 |4w=0 |4r=0 |4p=3 |4g+=3 |4g-=8 |4rg=-5 }} {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 19 | data = 17 czerwińca 2026, 03:00 CEST | stadión = Arrowhead Stadium, Kansas City | druzyna1 = Argentińskô | fana1 = Argentina | wënik1 = 3 | gòle1 = Messi 17’, 60’, 76’ | druzyna2 = Algerskô | fana2 = Algeria | wënik2 = 0 | òbzérôczë = 69 045 | sãdza = Szymon Marciniak }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 20 | data = 17 czerwińca 2026, 06:00 CEST | stadión = Levi’s Stadium, San Francisco Bay Area | druzyna1 = Aùstriackô | fana1 = Austria | wënik1 = 3 | gòle1 = Schmid 20’, Abu Arab 77’ (sam.), Arnautović 90+12’ (k.) | druzyna2 = Jordańskô | fana2 = Jordan | wënik2 = 1 | gòle2 = Olwan 50’ | òbzérôczë = 68 527 | sãdza = Dahane Beida }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 43 | data = 22 czerwińca 2026, 19:00 CEST | stadión = AT&T Stadium, Dallas | druzyna1 = Argentińskô | fana1 = Argentina | wënik1 = 2 | gòle1 = Messi 38’, 90+5’ | druzyna2 = Aùstriackô | fana2 = Austria | wënik2 = 0 | òbzérôczë = 70 649 | sãdza = Amin Mohamed Omar }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 44 | data = 23 czerwińca 2026, 05:00 CEST | stadión = Levi’s Stadium, San Francisco Bay Area | druzyna1 = Jordańskô | fana1 = Jordan | wënik1 = 1 | gòle1 = Al-Rashdan 36’ | druzyna2 = Algerskô | fana2 = Algeria | wënik2 = 2 | gòle2 = Benbouali 69’, Gouiri 82’ | òbzérôczë = 68 371 | sãdza = Slavko Vinčić }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 69 | data = 28 czerwińca 2026, 04:00 CEST | stadión = Arrowhead Stadium, Kansas City | druzyna1 = Jordańskô | fana1 = Jordan | wënik1 = 1 | gòle1 = Al-Taamari 55’ | druzyna2 = Argentińskô | fana2 = Argentina | wënik2 = 3 | gòle2 = Lo Celso 19’, Martínez 31’ (k.), Messi 80’ | òbzérôczë = 70 649 | sãdza = István Kovács }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 70 | data = 28 czerwińca 2026, 04:00 CEST | stadión = AT&T Stadium, Dallas | druzyna1 = Algerskô | fana1 = Algeria | wënik1 = 3 | gòle1 = Belghali 45’, Mahrez 60’, 90+3’ | druzyna2 = Aùstriackô | fana2 = Austria | wënik2 = 3 | gòle2 = Arnautović 28’, Sabitzer 55’, Kalajdžić 90+6’ | òbzérôczë = 69 045 | sãdza = Ilgiz Tantashev }} === Grëpa K === {{#invoke:Grëpa MS|render |group=Grëpa K |advance=3 |1=[[Òbrôzk:Flag of Colombia.svg|20px]] Kòlumbiô |1pkt=7 |1m=3 |1w=2 |1r=1 |1p=0 |1g+=4 |1g-=1 |1rg=+3 |2=[[Òbrôzk:Flag of Portugal.svg|20px]] Pòrtugalskô |2pkt=5 |2m=3 |2w=1 |2r=2 |2p=0 |2g+=6 |2g-=1 |2rg=+5 |3=[[Òbrôzk:Flag of Democratic Republic of the Congo.svg|20px]] DRK |3pkt=4 |3m=3 |3w=1 |3r=1 |3p=1 |3g+=4 |3g-=3 |3rg=+1 |4=[[Òbrôzk:Flag of Uzbekistan.svg|20px]] Ùzbekistan |4pkt=0 |4m=3 |4w=0 |4r=0 |4p=3 |4g+=2 |4g-=11 |4rg=-9 }} {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 23 | data = 17 czerwińca 2026, 19:00 CEST | stadión = NRG Stadium, Houston | druzyna1 = Pòrtugalskô | fana1 = Portugal | wënik1 = 1 | gòle1 = J. Neves 6’ | druzyna2 = Demòkraticznô Repùblika Kònga | fana2 = the Democratic Republic of the Congo | wënik2 = 1 | gòle2 = Wissa 45+5’ | òbzérôczë = 68 777 | sãdza = Abdulrahman Al-Jassim }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 24 | data = 18 czerwińca 2026, 04:00 CEST | stadión = Estadio Azteca, Meksyk | druzyna1 = Ùzbekistan | fana1 = Uzbekistan | wënik1 = 1 | gòle1 = Fayzullayev 60’ | druzyna2 = Kòlumbiô | fana2 = Colombia | wënik2 = 3 | gòle2 = Muñoz 40’, Díaz 65’, Campaz 90+9’ | òbzérôczë = 80 824 | sãdza = Anthony Taylor }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 47 | data = 23 czerwińca 2026, 19:00 CEST | stadión = NRG Stadium, Houston | druzyna1 = Pòrtugalskô | fana1 = Portugal | wënik1 = 5 | gòle1 = Ronaldo 6’, 39’; N. Mendes 17’; Nematov 60’ (sam.); Rafa Leão 87’ | druzyna2 = Ùzbekistan | fana2 = Uzbekistan | wënik2 = 0 | òbzérôczë = 68 777 | sãdza = Jalal Jayed }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 48 | data = 24 czerwińca 2026, 04:00 CEST | stadión = Estadio Akron, Guadalajara | druzyna1 = Kòlumbiô | fana1 = Colombia | wënik1 = 1 | gòle1 = Muñoz 76’ | druzyna2 = Demòkraticznô Repùblika Kònga | fana2 = the Democratic Republic of the Congo | wënik2 = 0 | òbzérôczë = 45 358 | sãdza = Maurizio Mariani }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 71 | data = 28 czerwińca 2026, 01:30 CEST | stadión = Hard Rock Stadium, Miami Gardens | druzyna1 = Kòlumbiô | fana1 = Colombia | wënik1 = 0 | druzyna2 = Pòrtugalskô | fana2 = Portugal | wënik2 = 0 | òbzérôczë = 64 478 | sãdza = Alireza Faghani }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 72 | data = 28 czerwińca 2026, 01:30 CEST | stadión = Mercedes-Benz Stadium, Atlanta | druzyna1 = Demòkraticznô Repùblika Konga | fana1 = the Democratic Republic of the Congo | wënik1 = 3 | gòle1 = Wissa 68’ (k.), 90+1’; Mayele 78’ | druzyna2 = Ùzbekistan | fana2 = Uzbekistan | wënik2 = 1 | gòle2 = Shomurodov 10’ | òbzérôczë = 68 239 | sãdza = Felix Zwayer }} === Grëpa L === {{#invoke:Grëpa MS|render |group=Grëpa L |advance=3 |1=[[Òbrôzk:Flag of England.svg|20px]] Anielskô |1pkt=7 |1m=3 |1w=2 |1r=1 |1p=0 |1g+=6 |1g-=2 |1rg=+4 |2=[[Òbrôzk:Flag of Croatia.svg|20px]] Chòrwackô |2pkt=6 |2m=3 |2w=2 |2r=0 |2p=1 |2g+=5 |2g-=5 |2rg=0 |3=[[Òbrôzk:Flag of Ghana.svg|20px]] Ghana |3pkt=4 |3m=3 |3w=1 |3r=1 |3p=1 |3g+=2 |3g-=2 |3rg=0 |4=[[Òbrôzk:Flag of Panama.svg|20px]] Panama |4pkt=0 |4m=3 |4w=0 |4r=0 |4p=3 |4g+=0 |4g-=4 |4rg=-4 }} {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 21 | data = 17 czerwińca 2026, 22:00 CEST | stadión = AT&T Stadium, Dallas | druzyna1 = Anielskô | fana1 = England | wënik1 = 4 | gòle1 = Kane 12’ (k.), 42’; Bellingham 47’; Rashford 85’ | druzyna2 = Chòrwackô | fana2 = Croatia | wënik2 = 2 | gòle2 = Baturina 36’, Musa 45+5’ | òbzérôczë = 70 389 | sãdza = Clément Turpin }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 22 | data = 18 czerwińca 2026, 01:00 CEST | stadión = BMO Field, Toronto | druzyna1 = Ghana | fana1 = Ghana | wënik1 = 1 | gòle1 = Yirenkyi 90+5’ | druzyna2 = Panama | fana2 = Panama | wënik2 = 0 | òbzérôczë = 42 942 | sãdza = Glenn Nyberg }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 45 | data = 23 czerwińca 2026, 22:00 CEST | stadión = Gillette Stadium, Boston | druzyna1 = Anielskô | fana1 = England | wënik1 = 0 | druzyna2 = Ghana | fana2 = Ghana | wënik2 = 0 | òbzérôczë = 63 983 | sãdza = Saíd Martínez }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 46 | data = 24 czerwińca 2026, 01:00 CEST | stadión = BMO Field, Toronto | druzyna1 = Panama | fana1 = Panama | wënik1 = 0 | druzyna2 = Chòrwackô | fana2 = Croatia | wënik2 = 1 | gòle2 = Budimir 54’ | òbzérôczë = 43 036 | sãdza = Pierre Atcho }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 67 | data = 27 czerwińca 2026, 23:00 CEST | stadión = MetLife Stadium, Nowi Jork/New Jersey | druzyna1 = Panama | fana1 = Panama | wënik1 = 0 | druzyna2 = Anielskô | fana2 = England | wënik2 = 2 | gòle2 = Bellingham 62’, Kane 67’ | òbzérôczë = 80 663 | sãdza = Abdulrahman Al-Jassim }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 68 | data = 27 czerwińca 2026, 23:00 CEST | stadión = Lincoln Financial Field, Filadelfiô | druzyna1 = Chòrwackô | fana1 = Croatia | wënik1 = 2 | gòle1 = Sučić 31’, Vlašić 83’ | druzyna2 = Ghana | fana2 = Ghana | wënik2 = 1 | gòle2 = Luckassen 73’ | òbzérôczë = 68 324 | sãdza = Drew Fischer }} === Ranking karnów z trzecëch placów === {| class="wikitable" style="width:100%; table-layout:fixed; text-align:center; font-family:system-ui, Arial;" <tr style="background-color: var(--background-color-neutral, #f8f9fa); color: var(--color-base, #202122);"> <th style="width:6%;">M.</th> <th style="width:40%;">Reprezentacjô</th> <th style="width:15%;">Grëpa</th> <th style="width:9%;">Pkt</th> <th style="width:6%;">M</th> <th style="width:6%;">W</th> <th style="width:6%;">R</th> <th style="width:6%;">P</th> <th style="width:6%;">+</th> <th style="width:6%;">–</th> <th style="width:6%;">±</th> </tr> |- style="background-color: var(--background-color-success-subtle, #dff6df); color: var(--color-base, #202122); font-weight:bold;" | 1 | style="text-align:left;" | [[Òbrôzk:Flag of Democratic Republic of the Congo.svg|20px]] DRK | K || 4 || 3 || 1 || 1 || 1 || 4 || 3 || +1 |- style="background-color: var(--background-color-success-subtle, #dff6df); color: var(--color-base, #202122); font-weight:bold;" | 2 | style="text-align:left;" | [[Òbrôzk:Flag of Ecuador.svg|20px]] Ekwadór | E || 4 || 3 || 1 || 1 || 1 || 2 || 2 || 0 |- style="background-color: var(--background-color-success-subtle, #dff6df); color: var(--color-base, #202122); font-weight:bold;" | 3 | style="text-align:left;" | [[Òbrôzk:Flag of Sweden.svg|20px]] Szwédzkô | F || 4 || 3 || 1 || 1 || 1 || 7 || 7 || 0 |- style="background-color: var(--background-color-success-subtle, #dff6df); color: var(--color-base, #202122); font-weight:bold;" | 4 | style="text-align:left;" | [[Òbrôzk:Flag of Bosnia and Herzegovina.svg|20px]] Bòsniô a Hercegòwina | B || 4 || 3 || 1 || 1 || 1 || 4 || 5 || −1 |- style="background-color: var(--background-color-success-subtle, #dff6df); color: var(--color-base, #202122); font-weight:bold;" | 5 | style="text-align:left;" | [[Òbrôzk:Flag of Paraguay.svg|20px]] Paragwaj | D || 4 || 3 || 1 || 1 || 1 || 3 || 4 || −1 |- style="background-color: var(--background-color-success-subtle, #dff6df); color: var(--color-base, #202122); font-weight:bold;" | 6 | style="text-align:left;" | [[Òbrôzk:Flag of Ghana.svg|20px]] Ghana | L || 4 || 3 || 1 || 1 || 1 || 2 || 2 || 0 |- style="background-color: var(--background-color-success-subtle, #dff6df); color: var(--color-base, #202122); font-weight:bold;" | 7 | style="text-align:left;" | [[Òbrôzk:Flag of Algeria.svg|20px]] Algerskô | J || 4 || 3 || 1 || 1 || 1 || 5 || 7 || −2 |- style="background-color: var(--background-color-success-subtle, #dff6df); color: var(--color-base, #202122); font-weight:bold;" | 8 | style="text-align:left;" | [[Òbrôzk:Flag of Senegal.svg|20px]] Senegal | I || 3 || 3 || 1 || 0 || 2 || 8 || 6 || +2 |- | 9 | style="text-align:left;" | [[Òbrôzk:Flag of Iran.svg|20px]] Iran | G || 3 || 3 || 0 || 3 || 0 || 3 || 3 || 0 |- | 10 | style="text-align:left;" | [[Òbrôzk:Flag of South Korea.svg|20px]] Pôłniowô Kòreja | A || 3 || 3 || 1 || 0 || 2 || 2 || 3 || −1 |- | 11 | style="text-align:left;" | [[Òbrôzk:Flag of Scotland.svg|20px]] Szkòckô | C || 3 || 3 || 1 || 0 || 2 || 2 || 5 || −3 |- | 12 | style="text-align:left;" | [[Òbrôzk:Flag of Uruguay.svg|20px]] Ùrugwaj | H || 2 || 3 || 0 || 2 || 1 || 3 || 4 || −1 |} == Czelëchòwô faza == === Drôbka === {{Turniérowô drôbka | boldwinner=y | RD1= 1/16 finału | RD2= 1/8 finału | RD1-text01=29 czerwińca – [[Gillette Stadium|Foxborough]] | RD1-team01=[[Òbrôzk:Flag of Germany.svg|20px]] Niemieckô | RD1-score01=1 (3) | RD1-team02=[[Òbrôzk:Flag of Paraguay.svg|20px]] Paragwaj | RD1-score02=1 (4) | RD1-text03=28 czerwińca – [[SoFi Stadium|Inglewood]] | RD1-team03=[[Òbrôzk:Flag of France.svg|20px]] Francëskô | RD1-score03=3 | RD1-team04=[[Òbrôzk:Flag of Sweden.svg|20px]] Szwédzkô | RD1-score04=0 | RD1-text05=3 lëpińca – [[BMO Field|Toronto]] | RD1-team05=[[Òbrôzk:Flag of South Africa.svg|20px]] Pôłniowô Afrika | RD1-team06=[[Òbrôzk:Flag of Canada.svg|20px]] Kanada | RD1-score05=0 | RD1-score06=1 | RD1-text07=2 lëpińca – [[Levi’s Stadium|Santa Clara]] | RD1-team07=[[Òbrôzk:Flag of Netherlands.svg|20px]] Niderlandzkô | RD1-team08=[[Òbrôzk:Flag of Morocco.svg|20px]] Marokò | RD1-score07=1 (2) | RD1-score08=1 (3) | RD1-text09=29 czerwińca – [[NRG Stadium|Houston]] | RD1-team09=[[Òbrôzk:Flag of Portugal.svg|20px]] Pòrtugalskô | RD1-team10=[[Òbrôzk:Flag of Croatia.svg|20px]] Chòrwackô | RD1-score09=2 | RD1-score10=1 | RD1-text11=1 lëpińca – [[Estadio Azteca|Meksyk]] | RD1-team11=[[Òbrôzk:Flag of Spain.svg|20px]] Szpańskô | RD1-team12=[[Òbrôzk:Flag of Austria.svg|20px]] Aùstriackô | RD1-score11=3 | RD1-score12=0 | RD1-text13=4 lëpińca – [[Hard Rock Stadium|Miami Gardens]] | RD1-team13=[[Òbrôzk:Flag of United States.svg|20px]] USA | RD1-team14=[[Òbrôzk:Flag of Bosnia and Herzegovina.svg|20px]] Bòsniô a Hercegòwina | RD1-score13=2 | RD1-score14=0 | RD1-text15=3 lëpińca – [[BC Place Stadium|Vancouver]] | RD1-team15=[[Òbrôzk:Flag of Belgium.svg|20px]] Belgiô | RD1-team16=[[Òbrôzk:Flag of Senegal.svg|20px]] Senegal | RD1-score15=3 | RD1-score16=2 | RD1-text17= | RD1-team17=[[Òbrôzk:Flag of Brazil.svg|20px]] Brazyliô | RD1-team18=[[Òbrôzk:Flag of Japan.svg|20px]] Japòńskô | RD1-score17=2 | RD1-score18=1 | RD1-text19= | RD1-team19=[[Òbrôzk:Flag of Ivory Coast.svg|20px]] Ùbrzég Słoniowëch Kłów | RD1-team20=[[Òbrôzk:Flag of Norway.svg|20px]] Norweskô | RD1-score19=1 | RD1-score20=2 | RD1-text21= | RD1-team21=[[Òbrôzk:Flag of Mexico.svg|20px]] Meksyk | RD1-team22=[[Òbrôzk:Flag of Ecuador.svg|20px]] Ekwadór | RD1-score21=2 | RD1-score22=0 | RD1-text23= | RD1-team23=[[Òbrôzk:Flag of England.svg|20px]] Anielskô | RD1-team24=[[Òbrôzk:Flag of the Democratic Republic of the Congo.svg|20px]] DRK | RD1-score23=2 | RD1-score24=1 | RD1-text25= | RD1-team25=[[Òbrôzk:Flag of Argentina.svg|20px]] Argentińskô | RD1-team26=[[Òbrôzk:Flag of Cape Verde.svg|20px]] Cabo Verde | RD1-score25=3 | RD1-score26=2 | RD1-text27= | RD1-team27=[[Òbrôzk:Flag of Australia.svg|20px]] Aùstraliô | RD1-team28=[[Òbrôzk:Flag of Egypt.svg|20px]] Egipt | RD1-score27=1 (2) | RD1-score28=1 (4) | RD1-text29= | RD1-team29=[[Òbrôzk:Flag of Switzerland.svg|20px]] Szwajcarskô | RD1-team30=[[Òbrôzk:Flag of Algeria.svg|20px]] Algerskô | RD1-score29=2 | RD1-score30=0 | RD1-text31= | RD1-team31=[[Òbrôzk:Flag of Colombia.svg|20px]] Kòlumbiô | RD1-team32=[[Òbrôzk:Flag of Ghana.svg|20px]] Ghana | RD1-score31=1 | RD1-score32=0 | RD2-text01=4 lëpińca – [[Lincoln Financial Field|Filadelfia]] | RD2-team01=[[Òbrôzk:Flag of Paraguay.svg|20px]] Paragwaj | RD2-team02=[[Òbrôzk:Flag of France.svg|20px]] Francëskô | RD2-score01=0 | RD2-score02=1 | RD2-text02=4 lëpińca – [[NRG Stadium|Houston]] | RD2-team03=[[Òbrôzk:Flag of Canada.svg|20px]] Kanada | RD2-team04=[[Òbrôzk:Flag of Morocco.svg|20px]] Marokò | RD2-score03=0 | RD2-score04=3 | RD2-text03=6 lëpińca – [[AT&T Stadium|Arlington]] | RD2-team05=[[Òbrôzk:Flag of Portugal.svg|20px]] Pòrtugalskô | RD2-team06=[[Òbrôzk:Flag of Spain.svg|20px]] Szpańskô | RD2-score05=0 | RD2-score06=1 | RD2-text04=7 lëpińca – [[CenturyLink Field|Seattle]] | RD2-team07=[[Òbrôzk:Flag of USA.svg|20px]] USA | RD2-team08=[[Òbrôzk:Flag of Belgium.svg|20px]] Belgiô | RD2-score07=1 | RD2-score08=4 | RD2-text05=5 lëpińca – [[MetLife Stadium|East Rutherford]] | RD2-team09=[[Òbrôzk:Flag of Brazil.svg|20px]] Brazyliô | RD2-team10=[[Òbrôzk:Flag of Norway.svg|20px]] Norweskô | RD2-score09=1 | RD2-score10=2 | RD2-text06=6 lëpińca – [[Estadio Azteca|Meksyk]] | RD2-team11=[[Òbrôzk:Flag of Mexico.svg|20px]] Meksyk | RD2-team12=[[Òbrôzk:Flag of England.svg|20px]] Anielskô | RD2-score11=2 | RD2-score12=3 | RD2-text07=7 lëpińca – [[Mercedes-Benz Stadium|Atlanta]] | RD2-team13=[[Òbrôzk:Flag of Argentina.svg|20px]] Argentińskô | RD2-team14=[[Òbrôzk:Flag of Egypt.svg|20px]] Egipt | RD2-score13=3 | RD2-score14=2 | RD2-text08=7 lëpińca – [[BC Place Stadium|Vancouver]] | RD2-team15=[[Òbrôzk:Flag of Switzerland.svg|20px]] Szwajcarskô | RD2-team16=[[Òbrôzk:Flag of Colombia.svg|20px]] Kòlumbiô | RD2-score15=0 (4) | RD2-score16=0 (3) | RD3-text01=9 lëpińca – [[Gillette Stadium|Foxborough]] | RD3-team01=[[Òbrôzk:Flag of France.svg|20px]] Francëskô | RD3-team02=[[Òbrôzk:Flag of Morocco.svg|20px]] Marokò | RD3-score01=2 | RD3-score02=0 | RD3-text02=10 lëpińca – [[SoFi Stadium|Inglewood]] | RD3-team03=[[Òbrôzk:Flag of Spain.svg|20px]] Szpańskô | RD3-team04=[[Òbrôzk:Flag of Belgium.svg|20px]] Belgiô | RD3-score03=2 | RD3-score04=1 | RD3-text03=11 lëpińca – [[Hard Rock Stadium|Miami Gardens]] | RD3-team05=[[Òbrôzk:Flag of Norway.svg|20px]] Norweskô | RD3-team06=[[Òbrôzk:Flag of England.svg|20px]] Anielskô | RD3-score05=1 | RD3-score06=2 | RD3-text04=12 lëpińca – [[Arrowhead Stadium|Kansas City]] | RD3-team07=[[Òbrôzk:Flag of Argentina.svg|20px]] Argentińskô | RD3-team08=[[Òbrôzk:Flag of Switzerland.svg|20px]] Szwajcarskô | RD3-score07=3 | RD3-score08=1 | RD4-text01=14 lëpińca – [[AT&T Stadium|Arlington]] | RD4-team01=[[Òbrôzk:Flag of France.svg|20px]] Francëskô | RD4-team02=[[Òbrôzk:Flag of Spain.svg|20px]] Szpańskô | RD4-score01=0 | RD4-score02=2 | RD4-text02=15 lëpińca – [[Mercedes-Benz Stadium|Atlanta]] | RD4-team03=[[Òbrôzk:Flag of England.svg|20px]] Anielskô | RD4-team04=[[Òbrôzk:Flag of Argentina.svg|20px]] Argentińskô | RD4-score03=1 | RD4-score04=2 | RD5-text01=19 lëpińca – [[MetLife Stadium|East Rutherford]] | RD5-team01=[[Òbrôzk:Flag of Spain.svg|20px]] Szpańskô | RD5-team02=[[Òbrôzk:Flag of Argentina.svg|20px]] Argentińskô | RD5-score01= | RD5-score02= | RD5b-text01=18 lëpińca – [[Hard Rock Stadium|Miami Gardens]] | RD5b-team01=[[Òbrôzk:Flag of France.svg|20px]] Francëskô | RD5b-team02=[[Òbrôzk:Flag of England.svg|20px]] Anielskô | RD5b-score01=4 | RD5b-score02=6 }} === 1/16 finału === {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 73 | data = 28 czerwińca 2026, 21:00 | stadión = SoFi Stadium, Los Angeles | druzyna1 = Pôłniowô Afrika | fana1 = RSA | wënik1 = 0 | druzyna2 = Kanada | fana2 = Canada | wënik2 = 1 | gòle2 = Eustáquio 90+2 | òbzérôczë = 69 237 | sãdza = João Pinheiro }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 74 | data = 29 czerwińca 2026, 19:00 | stadión = NRG Stadium, Houston | druzyna1 = Brazyliô | fana1 = Brazil | wënik1 = 2 | druzyna2 = Japòńskô | fana2 = Japan | wënik2 = 1 | gòle1 = Casemiro 56’, Martinelli 90+5 | gòle2 = Sano 29’ | òbzérôczë = 68 777 | sãdza = Maurizio Mariani }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 75 | data = 29 czerwińca 2026, 22:30 | stadión = Gillette Stadium, Boston | druzyna1 = Niemieckô | fana1 = Germany | wënik1 = 1 | druzyna2 = Paragwaj | fana2 = Paraguay | wënik2 = 1 | karné = 3-4 | gòle1 = Havertz 54’ | gòle2 = Enciso 42’ | òbzérôczë = 63 945 | sãdza = Jalal Jayed }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 76 | data = 30 czerwińca 2026, 03:00 | stadión = Estadio BBVA, Monterrey | druzyna1 = Niderlandzkô | fana1 = Netherlands | wënik1 = 1 | gòle1 = Gakpo 72’ | druzyna2 = Marokò | fana2 = Morocco | wënik2 = 1 | karné = 2-3 | gòle2 = Diop 90+1 | òbzérôczë = 68 777 | sãdza = Wilton Sampaio }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 77 | data = 30 czerwińca 2026, 19:00 | stadión = AT&T Stadium, Arlington | druzyna1 = Ùbrzég Słoniowëch Kłów | fana1 = Ivory Coast | wënik1 = 1 | gòle1 = Diallo 74’ | druzyna2 = Norweskô | fana2 = Norway | wënik2 = 2 | gòle2 = Nusa 39’, Haaland 86’ | òbzérôczë = 69 665 | sãdza = Jesús Valenzuela }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 78 | data = 30 czerwińca 2026, 23:00 | stadión = MetLife Stadium, East Rutherford | druzyna1 = Francëskô | fana1 = France | wënik1 = 3 | druzyna2 = Szwédzkô | fana2 = Sweden | wënik2 = 0 | gòle1 = Mbappé 45’, 74’; Barcola 53’ | òbzérôczë = 80 663 | sãdza = Danny Makkelie }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 79 | data = 1 lëpińca 2026, 03:00 | stadión = Estadio Azteca, Meksyk | druzyna1 = Meksyk | fana1 = Mexico | wënik1 = 2 | druzyna2 = Ekwadór | fana2 = Ecuador | wënik2 = 0 | gòle1 = Quiñones 22’, Jiménez 31’ | òbzérôczë = 80 824 | sãdza = Slavko Vinčić }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 80 | data = 1 lëpińca 2026, 18:00 | stadión = Mercedes-Benz Stadium, Atlanta | druzyna1 = Anielskô | fana1 = England | wënik1 = 2 | druzyna2 = Demòkraticznô Repùblika Kònga | fana2 = Democratic Republic of the Congo | wënik2 = 1 | gòle1 = Kane 75’, 86’ | gòle2 = Cipenga 7’ | òbzérôczë = 68 239 | sãdza = Adham Makhadmeh }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 81 | data = 1 lëpińca 2026, 22:00 | stadión = Lumen Field, Seattle | druzyna1 = Belgiô | fana1 = Belgium | wënik1 = 3 | gòle1 = Lukaku 86’; Tielemans 89’, 120+5' | druzyna2 = Senegal | fana2 = Senegal | wënik2 = 2 | gòle2 = Diarra 24’, Sarr 51’ | òbzérôczë = 66 925 | sãdza = Said Martínez }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 82 | data = 2 lëpińca 2026, 02:00 | stadión = Levi’s Stadium, Santa Clara | druzyna1 = USA | fana1 = USA | wënik1 = 2 | gòle1 = Balogun 78’, Tillman 82' | druzyna2 = Bòsniô a Hercegòwina | fana2 = Bosnia and Herzegovina | wënik2 = 0 | òbzérôczë = 68 827 | sãdza = Raphael Claus }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 83 | data = 2 lëpińca 2026, 22:00 | stadión = SoFi Stadium, Los Angeles | druzyna1 = Szpańskô | fana1 = Spain | wënik1 = 3 | gòle1 = Oyarzabal 36', 89'; Porro 66' | druzyna2 = Aùstriackô | fana2 = Austria | wënik2 = 0 | òbzérôczë = 70 492 | sãdza = Glenn Nyberg }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 84 | data = 2 lëpińca 2026, 18:00 | stadión = GEHA Field at Arrowhead Stadium, Kansas City | druzyna1 = Pòrtugalskô | fana1 = Portugal | wënik1 = 2 | gòle1 = Cristiano Ronaldo 68' (k.), Gonçalo Ramos 90+4' | druzyna2 = Chòrwackô | fana2 = Croatia | wënik2 = 1 | gòle2 = Perišić 41' | òbzérôczë = 43 036 | sãdza = Espen Eskas }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 85 | data = 3 lëpińca 2026, 02:00 | stadión = BC Place, Vancouver | druzyna1 = Szwajcarskô | fana1 = Switzerland | wënik1 = 2 | gòle1 = Embolo 10'; Ndoye 46' | druzyna2 = Algerskô | fana2 = Algeria | wënik2 = 0 | òbzérôczë = 52 497 | sãdza = Yael Falcon Perez }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 86 | data = 3 lëpińca 2026, 20:00 | stadión = AT&T Stadium, Arlington | druzyna1 = Aùstraliô | fana1 = Australia | wënik1 = 1 | druzyna2 = Egipt | fana2 = Egypt | wënik2 = 1 | karné = 2-4 | gòle1 = Hany 55' | gòle2 = Ashour 13' | òbzérôczë = 70 244 | sãdza = Gustavo Tejera }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 87 | data = 3 lëpińca 2026, 22:00 | stadión = Hard Rock Stadium, Miami Gardens | druzyna1 = Argentińskô | fana1 = Argentina | wënik1 = 3 | gòle1 = Messi 29'; Lautaro Martínez 92'; Diney 111' | druzyna2 = Cabo Verde | fana2 = Cape Verde | wënik2 = 2 | gòle2 = D. Duarte 59'; Lopes Cabral 103' | òbzérôczë = 64 478 | sãdza = Drew Fischer }} <br> ------- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 88 | data = 4 lëpińca 2026, 02:30 | stadión = GEHA Field at Arrowhead Stadium, Kansas City | druzyna1 = Kòlumbiô | fana1 = Colombia | wënik1 = 1 | gòle1 = J. Arias 14' | druzyna2 = Ghana | fana2 = Ghana | wënik2 = 0 | òbzérôczë = 69 045 | sãdza = Clément Turpin }} === 1/8 finału === {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 89 | data = 4 lëpińca 2026, 13:00 | stadión = NRG Stadium, Houston | druzyna1 = Kanada | fana1 = Canada | wënik1 = 0 | druzyna2 = Marokò | fana2 = Morocco | wënik2 = 3 | gòle2 = Ounahi 50’, 82’; Rahimi 90+8’ | òbzérôczë = 68 777 | sãdza = Michael Oliver }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 90 | data = 4 lëpińca 2026, 21:00 | stadión = MetLife Stadium, East Rutherford | druzyna1 = Paragwaj | fana1 = Paraguay | wënik1 = 0 | druzyna2 = Francëskô | fana2 = France | wënik2 = 1 | gòle2 = Mbappé 70' (k.) | òbzérôczë = 68 324 | sãdza = Ilgiz Tantashev }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 91 | data = 5 lëpińca 2026, 22:00 | stadión = Lincoln Financial Field, Philadelphia | druzyna1 = Brazyliô | fana1 = Brazil | wënik1 = 1 | gòle1 = Neymar 90+10' | druzyna2 = Norweskô | fana2 = Norway | wënik2 = 2 | gòle2 = Haaland 79', 90' | òbzérôczë = 80 663 | sãdza = Ismail Elfath }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 92 | data = 6 lëpińca 2026, 02:00 | stadión = Estadio Azteca, Meksyk | druzyna1 = Meksyk | fana1 = Mexico | wënik1 = 2 | gòle1 = Quiñones 42'; Jiménez 69' | druzyna2 = Anielskô | fana2 = England | wënik2 = 3 | gòle2 = Bellingham 36', 38'; Kane 60' | òbzérôczë = 80 824 | sãdza = Alireza Faghani }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 93 | data = 6 lëpińca 2026, 20:00 | stadión = AT&T Stadium, Arlington | druzyna1 = Pòrtugalskô | fana1 = Portugal | wënik1 = 0 | druzyna2 = Szpańskô | fana2 = Spain | wënik2 = 1 | gòle2 = Merino 90+1' | òbzérôczë = 70 649 | sãdza = Anthony Taylor }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 94 | data = 6 lëpińca 2026, 23:00 | stadión = Lumen Field, Seattle | druzyna1 = USA | fana1 = USA | wënik1 = 1 | druzyna2 = Belgiô | fana2 = Belgium | wënik2 = 4 | gòle1 = Tillman 31' | gòle2 = De Ketelaere 9', 33'; Vanaken 57'; Lukaku 90+3' | òbzérôczë = 66 925 | sãdza = Adham Makhadmeh }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 95 | data = 7 lëpińca 2026, 20:00 | stadión = Mercedes-Benz Stadium, Atlanta | druzyna1 = Argentińskô | fana1 = Argentina | wënik1 = 3 | gòle1 = Romero 79', Messi 83', Fernández 90+2' | druzyna2 = Egipt | fana2 = Egypt | wënik2 = 2 | gòle2 = Ibrahim 15', Ziko 67' | òbzérôczë = 68 239 | sãdza = François Letexier }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 96 | data = 7 lëpińca 2026, 23:00 | stadión = BC Place, Vancouver | druzyna1 = Szwajcarskô | fana1 = Switzerland | wënik1 = 0 | druzyna2 = Kòlumbiô | fana2 = Colombia | wënik2 = 0 | karné = 4-3 | òbzérôczë = 52 497 | sãdza = Iván Barton }} === Czwircfinałë === {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 97 | data = 10 lëpińca 2026, 21:00 | stadión = Gillette Stadium, Boston | druzyna1 = Francëskô | fana1 = France | wënik1 = 2 | gòle1 = Mbappé 60', Dembélé 66' | druzyna2 = Marokò | fana2 = Morocco | wënik2 = 0 | òbzérôczë = 63 811 | sãdza = Facundo Tello }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 98 | data = 10 lëpińca 2026, 12:00 | stadión = SoFi Stadium, Inglewood | druzyna1 = Szpańskô | fana1 = Spain | wënik1 = 2 | gòle1 = Fabián 30', Merino 88' | druzyna2 = Belgiô | fana2 = Belgium | wënik2 = 1 | gòle2 = De Ketelaere 41' | òbzérôczë = 70 492 | sãdza = Michael Oliver }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 99 | data = 11 lëpińca 2026, 17:00 | stadión = Hard Rock Stadium, Miami Gardens | druzyna1 = Norweskô | fana1 = Norway | wënik1 = 1 | gòle1 = Schjelderup 36' | druzyna2 = Anielskô | fana2 = England | wënik2 = 2 | gòle2 = Bellingham 45+2', 93' | òbzérôczë = 64 478 | sãdza = Clément Turpin }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 100 | data = 11 lëpińca 2026, 20:00 | stadión = Arrowhead Stadium, Kansas City | druzyna1 = Argentińskô | fana1 = Argentina | wënik1 = 3 | gòle1 = Mac Allister 10', Alvarez 112', La. Martínez 120+1' | druzyna2 = Szwajcarskô | fana2 = Switzerland | wënik2 = 1 | gòle2 = Ndoye 67' | òbzérôczë = 69 045 | sãdza = João Pinheiro }} === Półfinałë === {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 101 | data = 14 lëpińca 2026, 14:00 | stadión = AT&T Stadium, Arlington | druzyna1 = Francëskô | fana1 = France | wënik1 = 0 | gòle1 = | druzyna2 = Szpańskô | fana2 = Spain | wënik2 = 2 | gòle2 = Oyarzabal 22' (kar.), Porro 58' | òbzérôczë = 70 176 | sãdza = Iván Barton }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 102 | data = 15 lëpińca 2026, 15:00 | stadión = Mercedes-Benz Stadium, Atlanta | druzyna1 = Anielskô | fana1 = England | wënik1 = 1 | gòle1 = Gordon 55' | druzyna2 = Argentińskô | fana2 = Argentina | wënik2 = 2 | gòle2 = Fernández 85', La. Martínez 90+2' | òbzérôczë = 68 239 | sãdza = Ismail Elfath }} === Mecz ò trzecy plac === {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 103 | data = 18 lëpińca 2026, 17:00 | stadión = Hard Rock Stadium, Miami Gardens | druzyna1 = Francëskô | fana1 = France | wënik1 = 4 | gòle1 = Mbappé 48', 66', Barcola 54', Dembélé 90+6' | druzyna2 = Anielskô | fana2 = England | wënik2 = 6 | gòle2 = Rice 3', Konsa 18', Saka 37', 45+1', 87' (pen.), Bellingham 90+8' | òbzérôczë = 64 478 | sãdza = Jesús Valenzuela }} '''Bôczënk:''' infòrmacje zrzeszoné z pòstãpnyma zéńdzeniama mdą aktualizowóné na bieżąco. == Finał == Finał òdbãdze sã [[19 lëpińca]] 2026 rokù na stadionie ''MetLife Stadium'' w East Rutherford (aglomeracjô [[Nowi Jork|Nowégò Jorkù]]). == Òbaczë téż == {{#categorytree:Nożnô bala|hideroot=on|mode=pages}} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Nożnô bala]] 4rgvm467euhba6uqx3yoef1vbdx2a2v 10 13164 208663 207558 2026-07-19T00:11:52Z Iketsi 3254 |kl=grenlandzczi jãzëk<!--?--> 208663 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{#switch: {{{1|}}}<!----> |ar=arabsczi jãzëk<!--?--> |be=biôłorusczi jãzëk |bg=bułgarsczi jãzëk |ca=katalońsczi jãzëk |cs=czesczi jãzëk |csb=kaszëbsczi jãzëk |da=dëńsczi jãzëk |de=niemiecczi jãzëk |dsb=dólnosorbsczi jãzëk<!-- dólnołuż. --> |en=angelsczi jãzëk |es=szpańsczi jãzëk |et=estońsczi jãzëk |fa=persczi jãzëk<!--{{RKJ|2013|132}}--> |fi=fińsczi jãzëk |fr=francësczi jãzëk |gr=grecczi jãzëk<!--{{RKJ|2014|153}}--> |grc=stôrogreczi jãzëk<!--{{RKJ|2014|153}}--> |gsw=szwajcarzczé gwarë<!--?--> |hbs=serbòchòrwacczi jãzëk |he=hebrajsczi jãzëk<!--?--> |hsb=górnosorbsczi jãzëk |hu=wãgersczi jãzëk |hy=òrmiańsczi jãzëk<!--{{RKJ|2013|132}}--> |it=italsczi jãzëk |ja=japòńsczi jãzëk<!--{{RKJ|2013|132}}--> |ka=grëzyńsczi jãzëk<!--grëzyńsczi w {{RKJ|2013|132}}; grëzóńsczi w {{RKJ|2007|42}}--> |kl=grenlandzczi jãzëk<!--?--> |ko=kòreańsczi jãzëk<!--{{RKJ|2013|132}}--> |la=łacyńsczi jãzëk |lt=lëtewsczi jãzëk |lu=luksembùrsczi jãzëk<!--?--> |lv=łotewsczi jãzëk |mk=macedońsczi jãzëk |nds=dólnoniemiecczi jãzëk<!--RKJ 2014 s. 92--> |nl=hòlendersczi jãzëk<!--RKJ 2024 s.354; téż holandzczi, hòlandzczi, niderlandzczi<ref>RKJ 2015 s. 2016</ref>, néderlandczi, néderlandzczi, òlendersczi? --> |no=norwesczi jãzëk |pl=pòlsczi jãzëk |pox=pòłabsczi jãzëk |prg=prësczi jãzëk |pt=pòrtugalsczi jãzëk |rm=jãzëk romansz<!--?--> |ro=rumùńsczi jãzëk |ru=rusczi jãzëk |sk=słowacczi jãzëk |sl=słoweńsczi jãzëk |sq=albańsczi jãzëk<!--{{RKJ|2021|264}}--> |sr=serbsczi jãzëk |sv=szwédzczi jãzëk |szl=szląsczi etnolekt |tk=turkmeńsczi jãzëk<!--?--> |uk=ùkrajińsczi jãzëk |zh=chińsczi jãzëk<!--{{RKJ|2024|354}}--> <!----------------------------------------------------------> |xpsi=prasłowiańsczi jãzëk<!--{{RKJ|2016|117}}--> |#default={{{1|}}} }}</includeonly><noinclude> ---- <code><nowiki>{{Jãz./starna|csb}}</nowiki></code> :{{Jãz./starna|csb}} ---- <code><nowiki>{{Jãz./starna|pl}}</nowiki></code> :{{Jãz./starna|pl}} ---- <code><nowiki>{{Jãz./starna|de}}</nowiki></code> :{{Jãz./starna|de}} ---- <code><nowiki>{{Jãz./starna|en}}</nowiki></code> :{{Jãz./starna|en}} ---- <code><nowiki>{{Jãz./starna|es}}</nowiki></code> :{{Jãz./starna|es}} ---- </noinclude> lles92n315ps17wlo0jryerpqxuwg99 208665 208663 2026-07-19T00:13:19Z Iketsi 3254 |is=islandzczi jãzëk<!--?--> 208665 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{#switch: {{{1|}}}<!----> |ar=arabsczi jãzëk<!--?--> |be=biôłorusczi jãzëk |bg=bułgarsczi jãzëk |ca=katalońsczi jãzëk |cs=czesczi jãzëk |csb=kaszëbsczi jãzëk |da=dëńsczi jãzëk |de=niemiecczi jãzëk |dsb=dólnosorbsczi jãzëk<!-- dólnołuż. --> |en=angelsczi jãzëk |es=szpańsczi jãzëk |et=estońsczi jãzëk |fa=persczi jãzëk<!--{{RKJ|2013|132}}--> |fi=fińsczi jãzëk |fr=francësczi jãzëk |gr=grecczi jãzëk<!--{{RKJ|2014|153}}--> |grc=stôrogreczi jãzëk<!--{{RKJ|2014|153}}--> |gsw=szwajcarzczé gwarë<!--?--> |hbs=serbòchòrwacczi jãzëk |he=hebrajsczi jãzëk<!--?--> |hsb=górnosorbsczi jãzëk |hu=wãgersczi jãzëk |hy=òrmiańsczi jãzëk<!--{{RKJ|2013|132}}--> |is=islandzczi jãzëk<!--?--> |it=italsczi jãzëk |ja=japòńsczi jãzëk<!--{{RKJ|2013|132}}--> |ka=grëzyńsczi jãzëk<!--grëzyńsczi w {{RKJ|2013|132}}; grëzóńsczi w {{RKJ|2007|42}}--> |kl=grenlandzczi jãzëk<!--?--> |ko=kòreańsczi jãzëk<!--{{RKJ|2013|132}}--> |la=łacyńsczi jãzëk |lt=lëtewsczi jãzëk |lu=luksembùrsczi jãzëk<!--?--> |lv=łotewsczi jãzëk |mk=macedońsczi jãzëk |nds=dólnoniemiecczi jãzëk<!--RKJ 2014 s. 92--> |nl=hòlendersczi jãzëk<!--RKJ 2024 s.354; téż holandzczi, hòlandzczi, niderlandzczi<ref>RKJ 2015 s. 2016</ref>, néderlandczi, néderlandzczi, òlendersczi? --> |no=norwesczi jãzëk |pl=pòlsczi jãzëk |pox=pòłabsczi jãzëk |prg=prësczi jãzëk |pt=pòrtugalsczi jãzëk |rm=jãzëk romansz<!--?--> |ro=rumùńsczi jãzëk |ru=rusczi jãzëk |sk=słowacczi jãzëk |sl=słoweńsczi jãzëk |sq=albańsczi jãzëk<!--{{RKJ|2021|264}}--> |sr=serbsczi jãzëk |sv=szwédzczi jãzëk |szl=szląsczi etnolekt |tk=turkmeńsczi jãzëk<!--?--> |uk=ùkrajińsczi jãzëk |zh=chińsczi jãzëk<!--{{RKJ|2024|354}}--> <!----------------------------------------------------------> |xpsi=prasłowiańsczi jãzëk<!--{{RKJ|2016|117}}--> |#default={{{1|}}} }}</includeonly><noinclude> ---- <code><nowiki>{{Jãz./starna|csb}}</nowiki></code> :{{Jãz./starna|csb}} ---- <code><nowiki>{{Jãz./starna|pl}}</nowiki></code> :{{Jãz./starna|pl}} ---- <code><nowiki>{{Jãz./starna|de}}</nowiki></code> :{{Jãz./starna|de}} ---- <code><nowiki>{{Jãz./starna|en}}</nowiki></code> :{{Jãz./starna|en}} ---- <code><nowiki>{{Jãz./starna|es}}</nowiki></code> :{{Jãz./starna|es}} ---- </noinclude> 2vkb5aahkqgh7dlpthq7si92ey56yr9 208678 208665 2026-07-19T00:29:38Z Iketsi 3254 |gmh=strzédno-wësok-niemiecczi<!--{{RKJ|2007|50}}--> 208678 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{#switch: {{{1|}}}<!----> |ar=arabsczi jãzëk<!--?--> |be=biôłorusczi jãzëk |bg=bułgarsczi jãzëk |ca=katalońsczi jãzëk |cs=czesczi jãzëk |csb=kaszëbsczi jãzëk |da=dëńsczi jãzëk |de=niemiecczi jãzëk |dsb=dólnosorbsczi jãzëk<!-- dólnołuż. --> |en=angelsczi jãzëk |es=szpańsczi jãzëk |et=estońsczi jãzëk |fa=persczi jãzëk<!--{{RKJ|2013|132}}--> |fi=fińsczi jãzëk |fr=francësczi jãzëk |gmh=strzédno-wësok-niemiecczi<!--{{RKJ|2007|50}}--> |gr=grecczi jãzëk<!--{{RKJ|2014|153}}--> |grc=stôrogreczi jãzëk<!--{{RKJ|2014|153}}--> |gsw=szwajcarzczé gwarë<!--?--> |hbs=serbòchòrwacczi jãzëk |he=hebrajsczi jãzëk<!--?--> |hsb=górnosorbsczi jãzëk |hu=wãgersczi jãzëk |hy=òrmiańsczi jãzëk<!--{{RKJ|2013|132}}--> |is=islandzczi jãzëk<!--?--> |it=italsczi jãzëk |ja=japòńsczi jãzëk<!--{{RKJ|2013|132}}--> |ka=grëzyńsczi jãzëk<!--grëzyńsczi w {{RKJ|2013|132}}; grëzóńsczi w {{RKJ|2007|42}}--> |kl=grenlandzczi jãzëk<!--?--> |ko=kòreańsczi jãzëk<!--{{RKJ|2013|132}}--> |la=łacyńsczi jãzëk |lt=lëtewsczi jãzëk |lu=luksembùrsczi jãzëk<!--?--> |lv=łotewsczi jãzëk |mk=macedońsczi jãzëk |nds=dólnoniemiecczi jãzëk<!--RKJ 2014 s. 92--> |nl=hòlendersczi jãzëk<!--RKJ 2024 s.354; téż holandzczi, hòlandzczi, niderlandzczi<ref>RKJ 2015 s. 2016</ref>, néderlandczi, néderlandzczi, òlendersczi? --> |no=norwesczi jãzëk |pl=pòlsczi jãzëk |pox=pòłabsczi jãzëk |prg=prësczi jãzëk |pt=pòrtugalsczi jãzëk |rm=jãzëk romansz<!--?--> |ro=rumùńsczi jãzëk |ru=rusczi jãzëk |sk=słowacczi jãzëk |sl=słoweńsczi jãzëk |sq=albańsczi jãzëk<!--{{RKJ|2021|264}}--> |sr=serbsczi jãzëk |sv=szwédzczi jãzëk |szl=szląsczi etnolekt |tk=turkmeńsczi jãzëk<!--?--> |uk=ùkrajińsczi jãzëk |zh=chińsczi jãzëk<!--{{RKJ|2024|354}}--> <!----------------------------------------------------------> |xpsi=prasłowiańsczi jãzëk<!--{{RKJ|2016|117}}--> |#default={{{1|}}} }}</includeonly><noinclude> ---- <code><nowiki>{{Jãz./starna|csb}}</nowiki></code> :{{Jãz./starna|csb}} ---- <code><nowiki>{{Jãz./starna|pl}}</nowiki></code> :{{Jãz./starna|pl}} ---- <code><nowiki>{{Jãz./starna|de}}</nowiki></code> :{{Jãz./starna|de}} ---- <code><nowiki>{{Jãz./starna|en}}</nowiki></code> :{{Jãz./starna|en}} ---- <code><nowiki>{{Jãz./starna|es}}</nowiki></code> :{{Jãz./starna|es}} ---- </noinclude> gow8apopcielhrdi4b2k85fgmznhh7q 208794 208678 2026-07-19T01:32:47Z Iketsi 3254 |tr=tërecczi jãzëk<!--{{RKJ|2018|41}}--> 208794 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{#switch: {{{1|}}}<!----> |ar=arabsczi jãzëk<!--?--> |be=biôłorusczi jãzëk |bg=bułgarsczi jãzëk |ca=katalońsczi jãzëk |cs=czesczi jãzëk |csb=kaszëbsczi jãzëk |da=dëńsczi jãzëk |de=niemiecczi jãzëk |dsb=dólnosorbsczi jãzëk<!-- dólnołuż. --> |en=angelsczi jãzëk |es=szpańsczi jãzëk |et=estońsczi jãzëk |fa=persczi jãzëk<!--{{RKJ|2013|132}}--> |fi=fińsczi jãzëk |fr=francësczi jãzëk |gmh=strzédno-wësok-niemiecczi<!--{{RKJ|2007|50}}--> |gr=grecczi jãzëk<!--{{RKJ|2014|153}}--> |grc=stôrogreczi jãzëk<!--{{RKJ|2014|153}}--> |gsw=szwajcarzczé gwarë<!--?--> |hbs=serbòchòrwacczi jãzëk |he=hebrajsczi jãzëk<!--?--> |hsb=górnosorbsczi jãzëk |hu=wãgersczi jãzëk |hy=òrmiańsczi jãzëk<!--{{RKJ|2013|132}}--> |is=islandzczi jãzëk<!--?--> |it=italsczi jãzëk |ja=japòńsczi jãzëk<!--{{RKJ|2013|132}}--> |ka=grëzyńsczi jãzëk<!--grëzyńsczi w {{RKJ|2013|132}}; grëzóńsczi w {{RKJ|2007|42}}--> |kl=grenlandzczi jãzëk<!--?--> |ko=kòreańsczi jãzëk<!--{{RKJ|2013|132}}--> |la=łacyńsczi jãzëk |lt=lëtewsczi jãzëk |lu=luksembùrsczi jãzëk<!--?--> |lv=łotewsczi jãzëk |mk=macedońsczi jãzëk |nds=dólnoniemiecczi jãzëk<!--RKJ 2014 s. 92--> |nl=hòlendersczi jãzëk<!--RKJ 2024 s.354; téż holandzczi, hòlandzczi, niderlandzczi<ref>RKJ 2015 s. 2016</ref>, néderlandczi, néderlandzczi, òlendersczi? --> |no=norwesczi jãzëk |pl=pòlsczi jãzëk |pox=pòłabsczi jãzëk |prg=prësczi jãzëk |pt=pòrtugalsczi jãzëk |rm=jãzëk romansz<!--?--> |ro=rumùńsczi jãzëk |ru=rusczi jãzëk |sk=słowacczi jãzëk |sl=słoweńsczi jãzëk |sq=albańsczi jãzëk<!--{{RKJ|2021|264}}--> |sr=serbsczi jãzëk |sv=szwédzczi jãzëk |szl=szląsczi etnolekt |tk=turkmeńsczi jãzëk<!--?--> |tr=tërecczi jãzëk<!--{{RKJ|2018|41}}--> |uk=ùkrajińsczi jãzëk |zh=chińsczi jãzëk<!--{{RKJ|2024|354}}--> <!----------------------------------------------------------> |xpsi=prasłowiańsczi jãzëk<!--{{RKJ|2016|117}}--> |#default={{{1|}}} }}</includeonly><noinclude> ---- <code><nowiki>{{Jãz./starna|csb}}</nowiki></code> :{{Jãz./starna|csb}} ---- <code><nowiki>{{Jãz./starna|pl}}</nowiki></code> :{{Jãz./starna|pl}} ---- <code><nowiki>{{Jãz./starna|de}}</nowiki></code> :{{Jãz./starna|de}} ---- <code><nowiki>{{Jãz./starna|en}}</nowiki></code> :{{Jãz./starna|en}} ---- <code><nowiki>{{Jãz./starna|es}}</nowiki></code> :{{Jãz./starna|es}} ---- </noinclude> ld86ldpmbrub7psor9y4x79s2tdjo45 0 13215 208621 204931 2026-07-18T22:04:35Z Aleksoniec 18648 208621 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Luke Nosek (8518034389).jpg|mały|425x425px|Łukôsz Nosk ]] '''Łukôsz Nosk''' (pòl. Łukasz Nosek) (ùr. 29 czerwińca 1975 w Tarnowie) – Pòlskò-amerikansczi pòdjimca, współùsôdzca firmë PayPal. W 2023 rokù òstôł sklasyfikòwóny na 9. placu listë 100 najbògatszëch Pòlôchów tidzenika „Wprost” z majątkã ò wôrtnoscë 6,1 mld zł. W 2026 jegò majątk béł taksowóny na blëskò 15 mld złotëch. == Żëcopis == Łukôsz Nosk ùrodzył sã w Tarnowie. Òjc Romón (robił m.in. w biórze projechtowim atomowi sztrumòwnie i prowadzył firmã transpòrtowã) i matka Danuta ([[Chemik|chemiczka]]) wëjachôlë z Łukaszã do USA w 1977 rokù. Òficjalnym pretekstã wëjôzdu z PRL béł wëjôzd na nartë do [[Aùstriô|Aùstrii]]<ref>brëkòwny dopis </ref>. Pò przëcygniãcym do Stanów Zjednoczonëch zëskôł titël B.Sc. w òbrëmienim kómpòtrowi jinżinierie na Ùniwersytece Illinois w Urbanie i Champaign. Latã 1995 rokù, jesz na sztudiach, na rôz z jinszima sztudérama z Ùniwersytetu Illinois, Maxem Levchinem i {{Ill|Scott Banister}}, ùsadzôł swojã pierwszã firmã SponsorNet New Media, Inc. Pòstãpno robił dlô firmë Netscape Communications, jakô zajimała sã rozwòjã przeglądarczi jinternetowi. W 1998 rokù na rôz z Maxem Levchinem, Peterem Thielem, Elonem Muskiem i {{Ill|Ken Howery}} Nosk ùsadzôł firmã PayPal, pełniącë funkcjã wiceprzdnika ds. marketingu i strategii. W swòji pierwszi gôdce z Thielem pòwiedzôł mù, że zarejestrowôł sã w célu zawieszeniô krionicznégò, jinszima słowama, że pò smiercë jegò cało òstanié pòddané zamrożeniu w nôdzeje, że w przińdnoce ùdô sã gò skùteczno wskrzesëc dzãka pòmòcë technologie mediczny. Pò tim, jak PayPal wszedł na gełdã i òstôł sprzedóny eBay za 1,5 miliarda dolarów w 2002 rokù, Nosk òpùscył firmã, abë rézowac i òstôł aniołã biznesu. W 2005 rokù na rôz z Thielem i Howerym ùsadzył Founders Fund. W lëpińcu 2017 rokù Nosk òpùscył Founders Fund, abë ùrësznic [[Gigafund]], jinwesticjowi fundusz skùpiający sã na eksploracje kòsmòsu. Nosk béł pierwszim jinwestérã jinstitucjonalnym w SpaceX Elona Mùska i zasôdô w zarządze firmë. Zasôdô téż w zarządze serwisu ResearchGate. Mieszkô w Austin w Teksasie. == Dopisë == {{Przëpisë}} [[Kategòrëjô:Ùrodzeny w 1975]] [[Kategòrëjô:Lëdzë ùrodzeny w Tarnowie]] [[Kategòrëjô:Amerikańscy pòdjimcowie]] [[Kategòrëjô:Pòlscy pòdjimcowie XXI wiekù]] [[Kategòrëjô:Amerikańscy programiscë]] 3n9uhb1vyf7kpobu37pqsnzbdcz2jmp 208624 208621 2026-07-18T22:08:24Z Aleksoniec 18648 208624 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Luke Nosek (8518034389).jpg|mały|425x425px|Łukôsz Nosk ]] '''Łukôsz Nosk''' (pòl. Łukasz Nosek) (ùr. 29 czerwińca 1975 w Tarnowie) – Pòlskò-amerikansczi pòdjimca, współùsôdzca firmë PayPal. W 2023 rokù òstôł sklasyfikòwóny na 9. placu listë 100 najbògatszëch Pòlôchów tidzenika „Wprost” z majątkã ò wôrtnoscë 6,1 mld zł. W 2026 jegò majątk béł taksowóny na blëskò 15 mld złotëch. == Żëcopis == Łukôsz Nosk ùrodzył sã w Tarnowie. Òjc Romón (robił m.in. w biórze projechtowim atomowi sztrumòwnie i prowadzył firmã transpòrtowã) i matka Danuta ([[Chemik|chemiczka]]) wëjachôlë z Łukaszã do USA w 1977 rokù. Òficjalnym pretekstã wëjôzdu z PRL béł wëjôzd na nartë do [[Aùstriô|Aùstrii]]<ref>brëkòwny dopis </ref>. Pò przëcygniãcym do Stanów Zjednoczonëch zëskôł titël B.Sc. w òbrëmienim kómpòtrowi jinżinierie na Ùniwersytece Illinois w Urbanie i Champaign. Latã 1995 rokù, jesz na sztudiach, na rôz z jinszima sztudérama z Ùniwersytetu Illinois, Maxem Levchinem i {{Ill|Scott Banister}}, ùsadzôł swojã pierwszã firmã SponsorNet New Media, Inc. Pòstãpno robił dlô firmë Netscape Communications, jakô zajimała sã rozwòjã przeglądarczi jinternetowi. W 1998 rokù na rôz z Maxem Levchinem, Peterem Thielem, [[Elonem Muskiem]] i {{Ill|Ken Howery}} Nosk ùsadzôł firmã PayPal, pełniącë funkcjã wiceprzdnika ds. marketingu i strategii. W swòji pierwszi gôdce z Thielem pòwiedzôł mù, że zarejestrowôł sã w célu zawieszeniô krionicznégò, jinszima słowama, że pò smiercë jegò cało òstanié pòddané zamrożeniu w nôdzeje, że w przińdnoce ùdô sã gò skùteczno wskrzesëc dzãka pòmòcë technologie mediczny. Pò tim, jak PayPal wszedł na gełdã i òstôł sprzedóny eBay za 1,5 miliarda dolarów w 2002 rokù, Nosk òpùscył firmã, abë rézowac i òstôł [[aniołã biznesu]]. W 2005 rokù na rôz z Thielem i Howerym ùsadzył Founders Fund. W lëpińcu 2017 rokù Nosk òpùscył Founders Fund, abë ùrësznic [[Gigafund]], jinwesticjowi fundusz skùpiający sã na eksploracje kòsmòsu. Nosk béł pierwszim [[jinwestérã jinstitucjonalnym]] w SpaceX Elona Mùska i zasôdô w zarządze firmë. Zasôdô téż w zarządze serwisu ResearchGate. Mieszkô w Austin w Teksasie. == Dopisë == {{Przëpisë}} [[Kategòrëjô:Ùrodzeny w 1975]] [[Kategòrëjô:Lëdzë ùrodzeny w Tarnowie]] [[Kategòrëjô:Amerikańscy pòdjimcowie]] [[Kategòrëjô:Pòlscy pòdjimcowie XXI wiekù]] [[Kategòrëjô:Amerikańscy programiscë]] r5iqof2nlcbx64jjafvr5itch661oqc 208626 208624 2026-07-18T22:10:31Z Aleksoniec 18648 208626 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Luke Nosek (8518034389).jpg|mały|425x425px|Łukôsz Nosk ]] '''Łukôsz Nosk''' (pòl. Łukasz Nosek) (ùr. 29 czerwińca 1975 w Tarnowie) – Pòlskò-amerikansczi pòdjimca, współùsôdzca firmë PayPal. W 2023 rokù òstôł sklasyfikòwóny na 9. placu listë 100 najbògatszëch Pòlôchów tidzenika „[[Wprost]]” z majątkã ò wôrtnoscë 6,1 mld zł. W 2026 jegò majątk béł taksowóny na blëskò 15 mld złotëch. == Żëcopis == Łukôsz Nosk ùrodzył sã w Tarnowie. Òjc Romón (robił m.in. w biórze projechtowim atomowi sztrumòwnie i prowadzył firmã transpòrtowã) i matka Danuta ([[Chemik|chemiczka]]) wëjachôlë z Łukaszã do USA w 1977 rokù. Òficjalnym pretekstã wëjôzdu z PRL béł wëjôzd na nartë do [[Aùstriô|Aùstrii]]<ref>brëkòwny dopis </ref>. Pò przëcygniãcym do Stanów Zjednoczonëch zëskôł titël B.Sc. w òbrëmienim kómpòtrowi jinżinierie na Ùniwersytece Illinois w Urbanie i Champaign. Latã 1995 rokù, jesz na sztudiach, na rôz z jinszima sztudérama z Ùniwersytetu Illinois, Maxem Levchinem i {{Ill|Scott Banister}}, ùsadzôł swojã pierwszã firmã SponsorNet New Media, Inc. Pòstãpno robił dlô firmë Netscape Communications, jakô zajimała sã rozwòjã przeglądarczi jinternetowi. W 1998 rokù na rôz z Maxem Levchinem, Peterem Thielem, [[Elonem Muskiem]] i {{Ill|Ken Howery}} Nosk ùsadzôł firmã PayPal, pełniącë funkcjã wiceprzdnika ds. marketingu i strategii. W swòji pierwszi gôdce z Thielem pòwiedzôł mù, że zarejestrowôł sã w célu zawieszeniô krionicznégò, jinszima słowama, że pò smiercë jegò cało òstanié pòddané zamrożeniu w nôdzeje, że w przińdnoce ùdô sã gò skùteczno wskrzesëc dzãka pòmòcë technologie mediczny. Pò tim, jak PayPal wszedł na gełdã i òstôł sprzedóny eBay za 1,5 miliarda dolarów w 2002 rokù, Nosk òpùscył firmã, abë rézowac i òstôł [[aniołã biznesu]]. W 2005 rokù na rôz z Thielem i Howerym ùsadzył Founders Fund. W lëpińcu 2017 rokù Nosk òpùscył Founders Fund, abë ùrësznic [[Gigafund]], jinwesticjowi fundusz skùpiający sã na eksploracje kòsmòsu. Nosk béł pierwszim [[jinwestérã jinstitucjonalnym]] w SpaceX Elona Mùska i zasôdô w zarządze firmë. Zasôdô téż w zarządze serwisu ResearchGate. Mieszkô w Austin w Teksasie. == Dopisë == {{Przëpisë}} [[Kategòrëjô:Ùrodzeny w 1975]] [[Kategòrëjô:Lëdzë ùrodzeny w Tarnowie]] [[Kategòrëjô:Amerikańscy pòdjimcowie]] [[Kategòrëjô:Pòlscy pòdjimcowie XXI wiekù]] [[Kategòrëjô:Amerikańscy programiscë]] 1416f5yusvwjpmrvp8vi6llr1no8v6j 208659 208626 2026-07-19T00:08:21Z Iketsi 3254 + 208659 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Luke Nosek (8518034389).jpg|mały|425x425px|Łukôsz Nosk ]] '''Łukôsz Nosk''' (pòl. Łukasz Nosek) (ùr. 29 czerwińca 1975 w Tarnowie) – Pòlskò-amerikansczi pòdjimca, współùsôdzca firmë PayPal. W 2023 rokù òstôł sklasyfikòwóny na 9. placu listë 100 najbògatszëch Pòlôchów tidzenika „[[Wprost]]” z majątkã ò wôrtnoscë 6,1 mld zł. W 2026 jegò majątk béł taksowóny na blëskò 15 mld złotëch. == Żëcopis == Łukôsz Nosk ùrodzył sã w Tarnowie. Òjc Romón (robił m.in. w biórze projechtowim atomowi sztrumòwnie i prowadzył firmã transpòrtowã) i matka Danuta ([[Chemik|chemiczka]]) wëjachôlë z Łukaszã do USA w 1977 rokù. Òficjalnym pretekstã wëjôzdu z PRL béł wëjôzd na nartë do [[Aùstriô|Aùstrii]]<ref>brëkòwny dopis </ref>. Pò przëcygniãcym do Stanów Zjednoczonëch zëskôł titël B.Sc. w òbrëmienim kómpòtrowi jinżinierie na Ùniwersytece Illinois w Urbanie i Champaign. Latã 1995 rokù, jesz na sztudiach, na rôz z jinszima sztudérama z Ùniwersytetu Illinois, Maxem Levchinem i {{Ill|Scott Banister}}, ùsadzôł swojã pierwszã firmã SponsorNet New Media, Inc. Pòstãpno robił dlô firmë Netscape Communications, jakô zajimała sã rozwòjã przeglądarczi jinternetowi. W 1998 rokù na rôz z Maxem Levchinem, Peterem Thielem, [[Elonem Muskiem]] i {{Ill|Ken Howery}} Nosk ùsadzôł firmã PayPal, pełniącë funkcjã wiceprzdnika ds. marketingu i strategii. W swòji pierwszi gôdce z Thielem pòwiedzôł mù, że zarejestrowôł sã w célu zawieszeniô krionicznégò, jinszima słowama, że pò smiercë jegò cało òstanié pòddané zamrożeniu w nôdzeje, że w przińdnoce ùdô sã gò skùteczno wskrzesëc dzãka pòmòcë technologie mediczny. Pò tim, jak PayPal wszedł na gełdã i òstôł sprzedóny eBay za 1,5 miliarda dolarów w 2002 rokù, Nosk òpùscył firmã, abë rézowac i òstôł [[aniołã biznesu]]. W 2005 rokù na rôz z Thielem i Howerym ùsadzył Founders Fund. W lëpińcu 2017 rokù Nosk òpùscył Founders Fund, abë ùrësznic [[Gigafund]], jinwesticjowi fundusz skùpiający sã na eksploracje kòsmòsu. Nosk béł pierwszim [[jinwestérã jinstitucjonalnym]] w SpaceX Elona Mùska i zasôdô w zarządze firmë. Zasôdô téż w zarządze serwisu ResearchGate. Mieszkô w Austin w Teksasie. == Dopisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Amerikanowie]] [[Kategòrëjô:Ùrodzeny w 1975]] [[Kategòrëjô:Lëdzë ùrodzeny w Tarnowie]] [[Kategòrëjô:Amerikańscy pòdjimcowie]] [[Kategòrëjô:Pòlscy pòdjimcowie XXI wiekù]] [[Kategòrëjô:Amerikańscy programiscë]] 5uz3n5pbksa19th8ih8al435qc292x5 0 13258 208592 204612 2026-07-18T16:06:39Z Iketsi 3254 /* Òbaczë téż */ + 208592 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} '''Klub Młodëch Kaszëbów „Cassubia”''' ({{jãz.|pl}} ''Klub Młodzieży Kaszubskiej „Cassubia”''<ref>https://web.archive.org/web/20260706173842/http://www.szwajcaria-kaszubska.pl/kaszuby/spolecznosc/item/3568-zjazd-mlodych-kaszubow</ref>) – karno młodëch [[Kaszëbi|Kaszëbów]]. == Òbaczë téż == {{Pòdobnô pòzwa|Cassubia}} === Pòłączoné témë === * [[Towarzëstwò Młodokaszëbów]] === Jiné karna młodëch Kaszëbów === {{#categorytree:Karna młodëch Kaszëbów|hideroot=on|mode=pages}} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * https://www.chwaszczyno.pl/klub-mlodech-kaszebow-oska-z-lezena-klub-mlodych-kaszubow-oska-z-luzina/ {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Karna młodëch Kaszëbów]] cwwwpf48he1uits69bffvfbudknmvmy 208593 208592 2026-07-18T16:07:44Z Iketsi 3254 Cassubia (wiele znaczeniów) 208593 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} '''Klub Młodëch Kaszëbów „Cassubia”''' ({{jãz.|pl}} ''Klub Młodzieży Kaszubskiej „Cassubia”''<ref>https://web.archive.org/web/20260706173842/http://www.szwajcaria-kaszubska.pl/kaszuby/spolecznosc/item/3568-zjazd-mlodych-kaszubow</ref>) – karno młodëch [[Kaszëbi|Kaszëbów]]. == Òbaczë téż == {{Pòdobnô pòzwa|Cassubia (wiele znaczeniów)}} === Pòłączoné témë === * [[Towarzëstwò Młodokaszëbów]] === Jiné karna młodëch Kaszëbów === {{#categorytree:Karna młodëch Kaszëbów|hideroot=on|mode=pages}} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * https://www.chwaszczyno.pl/klub-mlodech-kaszebow-oska-z-lezena-klub-mlodych-kaszubow-oska-z-luzina/ {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Karna młodëch Kaszëbów]] amxn875iho0crpys2pwpkuct6x2rxnc 208594 208593 2026-07-18T16:08:57Z Iketsi 3254 {{Jiné znaczënczi}} 208594 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} {{Jiné znaczënczi}} '''Klub Młodëch Kaszëbów „Cassubia”''' ({{jãz.|pl}} ''Klub Młodzieży Kaszubskiej „Cassubia”''<ref>https://web.archive.org/web/20260706173842/http://www.szwajcaria-kaszubska.pl/kaszuby/spolecznosc/item/3568-zjazd-mlodych-kaszubow</ref>) – karno młodëch [[Kaszëbi|Kaszëbów]]. == Òbaczë téż == {{Pòdobnô pòzwa|Cassubia (wiele znaczeniów)}} === Pòłączoné témë === * [[Towarzëstwò Młodokaszëbów]] === Jiné karna młodëch Kaszëbów === {{#categorytree:Karna młodëch Kaszëbów|hideroot=on|mode=pages}} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * https://www.chwaszczyno.pl/klub-mlodech-kaszebow-oska-z-lezena-klub-mlodych-kaszubow-oska-z-luzina/ {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Karna młodëch Kaszëbów]] d7zyi33c1tu3uzuv4ieavt0ajinvgfl 0 13298 208595 207733 2026-07-18T16:11:17Z Iketsi 3254 {{Jiné znaczënczi}} 208595 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} {{Jiné znaczënczi}} '''Cassubia-dictionary.com''' (~2004–~2022) – dôwny internetowi [[słowôrz]] [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczégò jãzëka]]<ref>https://web.archive.org/web/20221027175855/https://cassubia-dictionary.com/</ref>. == Òbaczë téż == {{Pòdobnô pòzwa|Cassubia (wiele znaczeniów)}} === Pòłączoné témë === * === Jiné internetowé słowôrze === {{#categorytree:Internetowé słowôrze|hideroot=on|mode=pages}} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * https://web.archive.org/web/20050214221154/http://www.cassubia-dictionary.com/ 2005-02-14 * https://web.archive.org/web/20221027175855/https://cassubia-dictionary.com/ 2022-10-27 {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Internetowé słowôrze]] [[Kategòrëjô:Dôwné kaszëbskòjãzëkòwé internetowé stronë]] schv0n478sfnpw7tbm6yydtr8nqb3gx 828 13344 208804 206794 2026-07-19T11:10:24Z HaxelKaszëba 17492 208804 Scribunto text/plain local p = {} local function fixLinks(text, frame) if not text or text == "" then return "" end local function processSingleLink(page, label) local clean_page = page:match("^%s*(.-)%s*$") local lower_page = mw.ustring.lower(clean_page) if lower_page:find("^òbrôzk:") or lower_page:find("^file:") or lower_page:find("^image:") or lower_page:find("^plik:") or lower_page:find("^obrózk:") then return "[[" .. page .. "|" .. label .. "]]" end local exists = frame:preprocess('{{#ifexist:' .. clean_page .. '|1|0}}') if exists == "1" then return '[[' .. clean_page .. '|<span style="color: var(--color-progressive, #3366cc);">' .. label .. '</span>]]' else return '[[' .. clean_page .. '|<span class="new" style="color: var(--color-destructively-high-contrast, #dd3333);">' .. label .. '</span>]]' end end text = string.gsub(text, "%[%[([^%]]+)|([^%]]+)%]%]", function(page, label) return processSingleLink(page, label) end) text = string.gsub(text, "%[%[([^%|%]]+)%]%]", function(page) return processSingleLink(page, page) end) return text end function p.render(frame) local args = frame:getParent().args local gosp = fixLinks(args["gòspòdôrzë"] or args["gospodarze"] or "", frame) local uszla = fixLinks(args["ùszłô"] or args["uszla"] or "", frame) local postepna = fixLinks(args["pòstãpnô"] or args["postepna"] or "", frame) local mester = fixLinks(args["méster"] or args["mester"] or "", frame) local drugi = fixLinks(args["drëdżi plac"] or args["drugi plac"] or "", frame) local trzeci = fixLinks(args["trzecy plac"] or args["trzeci plac"] or "", frame) local pozwa = args["pòzwa"] or args["nazwa"] or "" local aktualne = args["aktualné"] or args["aktualne"] or "" local obrazk = args["òbrôzk"] or args["obrazek"] or "" local data = args["data"] or "" local reprezentacje = args["reprezentacje"] or "—" local stadione = args["stadionë"] or args["stadiony"] or "—" local mecze = args["mecze"] or "—" local gole = args["gòle"] or args["gole"] or "—" local html = {} table.insert(html, '<div style="float: right; clear: right; margin: 0 0 1em 1em; width: 22em; box-shadow: 0 2px 4px rgba(0,0,0,0.05);">') table.insert(html, '{| class="wikitable" style="width:100%; margin:0; border:1px solid var(--border-color-base, #a2a9b1); background-color: var(--background-color-base, #ffffff); font-size:88%; line-height:1.4; border-collapse:collapse;"') local headerContent = pozwa if aktualne ~= "" then headerContent = headerContent .. '<div style="color: var(--color-success, #14866d); font-size: 50%; font-weight: bold; margin-top: 2px;">(AKTUALNÔ EDICJÔ)</div>' end table.insert(html, '|-\n! colspan="2" style="background: linear-gradient(var(--background-color-neutral, #f8f9fa), var(--background-color-neutral-subtle, #eaecf0)); color: var(--color-base, #202122); font-size:130%; font-weight:bold; text-align:center; padding:0.6em; border:1px solid var(--border-color-base, #a2a9b1);" | ' .. headerContent) if obrazk ~= "" then table.insert(html, '|-\n| colspan="2" style="text-align:center; padding:10px; background-color: var(--background-color-base, #ffffff); border:1px solid var(--border-color-base, #a2a9b1);" | [[Òbrôzk:' .. obrazk .. '|200px]]') end table.insert(html, '|-\n! style="background-color: var(--background-color-neutral, #f8f9fa); color: var(--color-base, #202122); text-align:left; padding:6px; border:1px solid var(--border-color-base, #a2a9b1); width:40%;" | Data\n| style="border:1px solid var(--border-color-base, #a2a9b1); padding:6px; color: var(--color-base, #202122);" | ' .. data) table.insert(html, '|-\n! style="background-color: var(--background-color-neutral, #f8f9fa); color: var(--color-base, #202122); text-align:left; padding:6px; border:1px solid var(--border-color-base, #a2a9b1);" | Gòspòdarze\n| style="border:1px solid var(--border-color-base, #a2a9b1); padding:6px; color: var(--color-base, #202122);" | ' .. gosp) table.insert(html, '|-\n! colspan="2" style="background-color: var(--background-color-error-subtle, #f8d7da); color: var(--color-error, #b32424); text-align:center; padding:6px; font-weight:bold; border:1px solid var(--border-color-base, #a2a9b1);" | Statisticzi turniéru') table.insert(html, '|-\n! style="background-color: var(--background-color-neutral, #f8f9fa); color: var(--color-base, #202122); text-align:left; padding:6px; border:1px solid var(--border-color-base, #a2a9b1);" | Reprezentacje\n| style="border:1px solid var(--border-color-base, #a2a9b1); padding:6px; color: var(--color-base, #202122);" | ' .. reprezentacje) table.insert(html, '|-\n! style="background-color: var(--background-color-neutral, #f8f9fa); color: var(--color-base, #202122); text-align:left; padding:6px; border:1px solid var(--border-color-base, #a2a9b1);" | Stadionë\n| style="border:1px solid var(--border-color-base, #a2a9b1); padding:6px; color: var(--color-base, #202122);" | ' .. stadione) table.insert(html, '|-\n! style="background-color: var(--background-color-neutral, #f8f9fa); color: var(--color-base, #202122); text-align:left; padding:6px; border:1px solid var(--border-color-base, #a2a9b1);" | Mecze\n| style="border:1px solid var(--border-color-base, #a2a9b1); padding:6px; color: var(--color-base, #202122);" | ' .. mecze) table.insert(html, '|-\n! style="background-color: var(--background-color-neutral, #f8f9fa); color: var(--color-base, #202122); text-align:left; padding:6px; border:1px solid var(--border-color-base, #a2a9b1);" | Gòle\n| style="border:1px solid var(--border-color-base, #a2a9b1); padding:6px; color: var(--color-base, #202122);" | ' .. gole) table.insert(html, '|-\n! colspan="2" style="background-color: var(--background-color-progressive-subtle, #e6f0ff); color: var(--color-progressive, #3366cc); text-align:center; padding:6px; font-weight:bold; border:1px solid var(--border-color-base, #a2a9b1);" | Kôrta Turniéru') table.insert(html, '|-\n| colspan="2" style="text-align:center; background-color: var(--background-color-base, #ffffff); border:1px solid var(--border-color-base, #a2a9b1);" | [[File:2026_world_cup_qualification_map.svg|220px]]\n<div style="font-size:85%; text-align:left; padding:6px; color: var(--color-base, #202122);">\'\'\'Legeńda:\'\'\'<br>🟦 Reprezentacje zakwalifikòwóné<br>🟨 Reprezentacje niezakwalifikòwóné<br>⬛ Wëcopóné / zawieszoné<br>⬜ Niezrzeszoné z FIFA</div>') table.insert(html, '|-\n! style="background-color: var(--background-color-neutral, #f8f9fa); color: var(--color-base, #202122); text-align:left; padding:6px; border:1px solid var(--border-color-base, #a2a9b1);" | Méster\n| style="border:1px solid var(--border-color-base, #a2a9b1); padding:6px; color: var(--color-base, #202122);" | ' .. (mester ~= "" and mester or "—")) table.insert(html, '|-\n! style="background-color: var(--background-color-neutral, #f8f9fa); color: var(--color-base, #202122); text-align:left; padding:6px; border:1px solid var(--border-color-base, #a2a9b1);" | 2. plac\n| style="border:1px solid var(--border-color-base, #a2a9b1); padding:6px; color: var(--color-base, #202122);" | ' .. (drugi ~= "" and drugi or "—")) table.insert(html, '|-\n! style="background-color: var(--background-color-neutral, #f8f9fa); color: var(--color-base, #202122); text-align:left; padding:6px; border:1px solid var(--border-color-base, #a2a9b1);" | 3. plac\n| style="border:1px solid var(--border-color-base, #a2a9b1); padding:6px; color: var(--color-base, #202122);" | ' .. (trzeci ~= "" and trzeci or "—")) table.insert(html, '|-\n! style="background-color: var(--background-color-neutral, #f8f9fa); color: var(--color-base, #202122); text-align:left; padding:6px; border:1px solid var(--border-color-base, #a2a9b1);" | Ùszłô edicjô\n| style="border:1px solid var(--border-color-base, #a2a9b1); padding:6px; color: var(--color-base, #202122);" | ' .. uszla) table.insert(html, '|-\n! style="background-color: var(--background-color-neutral, #f8f9fa); color: var(--color-base, #202122); text-align:left; padding:6px; border:1px solid var(--border-color-base, #a2a9b1);" | Pòstãpnô edicjô\n| style="border:1px solid var(--border-color-base, #a2a9b1); padding:6px; color: var(--color-base, #202122);" | ' .. postepna) table.insert(html, '|}</div>') return frame:preprocess(table.concat(html, "\n")) end return p r18gfx6lr5gsgnr02nohv7u8fomjwfl 10 13420 208563 208530 2026-07-18T13:25:16Z Iketsi 3254 ± 208563 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Disambig_gray.svg|20px|link=]] ''„'''{{{1|{{#invoke:String|replace|{{PAGENAME}}| (wiele znaczeniów)|}}|}}}'''” mô wiele znaczeniów: <small>[[Special:EditPage/{{{1|{{PAGENAME}}}}}|±]]</small><br clear="both" /><includeonly>[[Category:Wiele znaczeniów]]</includeonly><noinclude> </noinclude> lsq0djbqmi177de4usevregf632h725 208569 208563 2026-07-18T14:21:16Z Iketsi 3254 test 208569 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Disambig_gray.svg|20px|link=]] {{Visible anchor|Pòdobnô pòzwa|text=test}} ''„'''{{{1|{{#invoke:String|replace|{{PAGENAME}}| (wiele znaczeniów)|}}|}}}'''” mô wiele znaczeniów: <small>[[Special:EditPage/{{{1|{{PAGENAME}}}}}|±]]</small><br clear="both" /><includeonly>[[Category:Wiele znaczeniów]]</includeonly><noinclude> </noinclude> rc0w8hcaivpuc3158i99b19uwfayr8n 208570 208569 2026-07-18T14:24:03Z Iketsi 3254 test2 208570 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Disambig_gray.svg|20px|link=]] {{Visible anchor|Pòdobnô pòzwa|text=''„'''{{{1|{{#invoke:String|replace|{{PAGENAME}}| (wiele znaczeniów)|}}|}}}'''” mô wiele znaczeniów:}} <small>[[Special:EditPage/{{{1|{{PAGENAME}}}}}|±]]</small><br clear="both" /><includeonly>[[Category:Wiele znaczeniów]]</includeonly><noinclude> </noinclude> dgpl72mstscjafzeee7l6z3oddwywfy 0 13430 208564 208247 2026-07-18T14:09:09Z Iketsi 3254 /* Òbaczë téż */ {{Pòdobnô pòzwa|Felix Cassubia}} 208564 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} {{Bez òdjimka|1=[https://web.archive.org/web/20190718070122/https://czec.pl/environment/cache/images/500_500_productGfx_6929/Felix_Cassubia.jpg][https://www.portalmedialny.pl/media/images/original/md5/e/a/eae9074eb6df8ac342741d5c6595475a/felix%20cassubia.jpg][https://kaszubskaksiazka.pl/2437-large_default/felix-cassubia-najpiekniejsze-koledy-kaszubskie-.jpg][https://d-art.ppstatic.pl/kadry/k/r/05/91/5e1a3efb7640d_o_xlarge.jpg][https://d-art.ppstatic.pl/kadry/k/r/de/32/5e1a3efa7413f_o_xlarge.jpg]}} {{Jiné znaczënczi|___}} '''Felix Cassubia''' (pełnô pòzwa {{jãz.|csb}} ''Felix Cassubia! Nôsnôżniészé kaszëbsczé gòdowé spiéwë''; {{jãz.|pl}} ''Felix Cassubia! Najpiękniejsze kolędy kaszubskie'') – platka. Mô trzë wëdôwczi<ref>https://www.portalmedialny.pl/art/62111/felix-cassubia-czyli-w-swieta-po-kaszubsku-z-radiem-koszalin.html/</ref><ref>http://www.tubawejherowa.pl/aktualnosci/czytaj/3864/FELIX-CASSUBIA</ref><ref>http://www.tubawejherowa.pl/aktualnosci/czytaj/3884/MIKOLAJKOWO-I-SWIATECZNIE</ref><ref>http://old.slupsk.eu/felix-cassubia-plyta-z-koledami-kaszubskimi-juz-w-sprzedazy-67460/</ref><ref>{{RKJ|2022|335}}</ref><ref>„Nowé platczi z kòlãdoma. Felix Cassubia i Płyń kolędo” – artykuł – Pomerania nr 1 (516) styczeń 2018, s. 40-41;</ref><ref>https://www.facebook.com/muzeum.wejherowo/posts/felix-cassubia-p%C5%82ytka-dla-ciebienajpi%C4%99kniejsze-kol%C4%99dy-kaszubskie-to-tytu%C5%82-nowej-/1966146670292222/</ref><ref name=":0">{{#invoke:ArchivePrefix|full|https://web.archive.org/web/20260712234446/https://prk24.pl/35088482/felix-cassubia-czyli-piekne-koledy-po-kaszubsku|prosto=https://web.archive.org/web/20260712234253/https://s.prk24.pl/files/2/7/7/277bc2e6b6fc977236f1949c1681ae001512582328894.mp3|jaz=pl}}</ref><ref>{{#invoke:ArchivePrefix|full|https://web.archive.org/web/20260713001316/https://prk24.pl/74827445/kaszubskie-koledy-nagrane-w-polskim-radiu-koszalin-rozbrzmialy-w-senacie-rp-plyte-felix-cassubia-otrzymala-marszalkini-malgorzata-kidawablonska|prosto=https://web.archive.org/web/20260713001709/https://s.prk24.pl/files/6/e/3/6e3401a65d75491ab151b8b989d14e34.mp3|jaz=pl}}</ref> <ref>{{#invoke:ArchivePrefix|full|https://web.archive.org/web/20260712235415/https://prestizkoszalin.pl/2017/12/felix-cassubia-czyli-najpiekniejsze-koledy-kaszubsku/|jaz=pl}}</ref><ref>{{#invoke:ArchivePrefix|full|https://web.archive.org/web/20260713001322/https://www.kaszubi.pl/media/view/polskie-radio-koszalin-kaszubskie-koledy-nagrane-w-polskim-radiu-koszalin-rozbrzmialy-w-senacie-rp-plyte-felix-cassubia-otrzymala-marszalkini-malgorzata-kidawa-blonska|jaz=pl}}</ref>. === I. wëdôwk (2017) === ==== Spis utworów:<ref name=":0" /> ==== # Nad Betlejem<ref>https://www.youtube.com/watch?v=SvE0tuLo-8k</ref> – ''(trad. Wejherowo, arr.: Monika Zytke)'' # Òwce bleczą # Szém morzë # Bibi, Synkù, bi... # Dobëcé<ref name=":2">https://www.fopke.pl/aktualnosci/news/916/nagrania-koled-kaszubskich-zukowo/</ref> # [[Swiat przed Tobą klãkł]] # Wiesołô Nowina<ref>https://www.youtube.com/watch?v=803y_OeCdYY</ref> – ''(muz.: Kazimierz Guzowski, tekst: Stefan Fikus, arr.: Przemysław Sysojew-Osiński)'' # W stajenczce narodzoné # Swiéc nóm gwiôzdo # Pòwitôjmë Pana # Zagrzmniało # W żëdowsczim kraju<ref name=":1">https://fopke.pl/media/tunefiles/teksty-pozostae/Dorobek_-_Tfopke_ikT5fGp.pdf#page=99</ref> # Cëchô noc<ref>https://www.youtube.com/watch?v=hm_BV-Elooc</ref> – ''(muz.: Franz X. Gruber, tekst niemiecki: Joseph Mohr, tekst polski: Piotr Maszyński, tekst kaszubski: Alojzy Nagel, arr.: Łukasz Jankowski)'' # Jezë, òstaw szopã<ref name=":2" /> # Aniołów bal – <ref name=":1" /> ''(muz.: [[Wérónika Korthals|Weronika Korthals-Tartas]])'' === II. wëdôwk (?) === === III. wëdôwk (2023) === <ref>{{#invoke:ArchivePrefix|full|https://web.archive.org/web/20260712234859/https://www.infokaszuby.pl/felix-cassubia-hymny-swiateczne-z-kaszub-w-trzecim-wydaniu|jaz=pl}}</ref><ref>{{#invoke:ArchivePrefix|full|https://web.archive.org/web/20240407021345/https://www.gazetakaszubska.pl/88003/trzecie-wydanie-felix-cassubia-swiateczna-plyta-z-koledami-kaszubskimi|tit=Trzecie wydanie „Felix Cassubia”. Świąteczna płyta z kolędami kaszubskimi|jaz=pl}}</ref><ref>{{#invoke:ArchivePrefix|full|https://web.archive.org/web/20260712235332/https://prk24.pl/74788094/trzecie-wydanie-felix-cassubia-polskiego-radia-koszalin-swiateczna-plyta-z-najpiekniejszymi-koledami-kaszubskimi|jaz=pl}}</ref> == Òbaczë téż == {{Pòdobnô pòzwa|Felix Cassubia}} === Pòłączoné témë === * [[Chór Akademii Pomorskiej w Słupsku]] * [[Łacyńsczi jãzëk]] * [[Gòdë]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * https://kaszubskaksiazka.pl/muzyka/1007-felix-cassubia-najpiekniejsze-koledy-kaszubskie-.html ** {{YouTube|v=hm_BV-Elooc|tit="Cecho noc" - Felix Cassubia! Najpiękniejsze kolędy kaszubskie — Polskie Radio Koszalin}} ** {{YouTube|v=803y_OeCdYY|tit="Wiesoło Nowina" - Felix Cassubia! - Najpiękniejsze kolędy kaszubskie — Polskie Radio Koszalin}} ** {{YouTube|v=SvE0tuLo-8k|tit="Nad Betlejem" - Felix Cassubia! - Najpiękniejsze kolędy kaszubskie — Polskie Radio Koszalin}} * https://kaszubopedia.pl/index.php/glossary/koledy-kaszubskie/ * https://koszalin.gosc.pl/doc/4386350.Szczesliwe-Kaszuby * https://www.instagram.com/p/C1CS2VqNZl1/?img_index=1 * https://prk24.pl/35449597/felix-cassubia * https://czec.pl/felix-cassubia-najpiekniejsze-koledy-kaszubskie * https://www.wirtualnemedia.pl/felix-cassubia-czyli-koledowanie-po-kaszubsku-z-radiem-koszalin,7177849658918529a * https://www.instagram.com/p/C06OP0YNhc-/ * https://lebork.naszemiasto.pl/i-pomorski-przeglad-kaszubskich-koled-i-pastoralek-im/ar/c13-7503507 * https://lebork.naszemiasto.pl/i-pomorski-przeglad-kaszubskich-koled-i-pastoralek-im/gh/c13-7503507 {{Szëkba|Felix Cassubia}} {{Kòntrola}} [[Category:Mùzyka]] [[Category:Gòdë]] 37vae9acpndv0sybuouno5tz0pnjalj 0 13431 208578 208248 2026-07-18T15:31:14Z Iketsi 3254 -<onlyinclude> 208578 wikitext text/x-wiki {{Wiele znaczeniów}} * {{Link if not current|Felix Cassubia (platka)}} * {{Link if not current|Felix Cassubia (wëstôwk)}} kufuaql3dhsqmsuzy9y4xs03oo4qu7x 208581 208578 2026-07-18T15:35:40Z Iketsi 3254 {{Wiele znaczeniów|Felix Cassubia}} 208581 wikitext text/x-wiki {{Wiele znaczeniów|Felix Cassubia}} * {{Link if not current|Felix Cassubia (platka)}} * {{Link if not current|Felix Cassubia (wëstôwk)}} a2kxs9aooo9xbusorkbjh8nh6dclg4v 208589 208581 2026-07-18T15:57:14Z Iketsi 3254 ==== Òbaczë téż ==== * [[Cassubia]] 208589 wikitext text/x-wiki {{Wiele znaczeniów|Felix Cassubia}} * {{Link if not current|Felix Cassubia (platka)}} * {{Link if not current|Felix Cassubia (wëstôwk)}} ==== Òbaczë téż ==== * [[Cassubia]] 4nug9igmp7km93qu6b9y0vqnfvg7lqy 208590 208589 2026-07-18T16:00:59Z Iketsi 3254 /* Òbaczë téż */ Cassubia (wiele znaczeniów) 208590 wikitext text/x-wiki {{Wiele znaczeniów|Felix Cassubia}} * {{Link if not current|Felix Cassubia (platka)}} * {{Link if not current|Felix Cassubia (wëstôwk)}} ==== Òbaczë téż ==== * [[Cassubia (wiele znaczeniów)]] at5x351u125kaeu6eotj9vg66bw6qm4 208793 208590 2026-07-19T01:25:19Z Iketsi 3254 Cassubia (wiele znaczeniów) 208793 wikitext text/x-wiki {{Wiele znaczeniów|Felix Cassubia}} * {{Link if not current|Felix Cassubia (platka)}} * {{Link if not current|Felix Cassubia (wëstôwk)}} * {{Link if not current|Cassubia (wiele znaczeniów)|| [[Òbrôzk:Disambig_gray.svg|20px|link=]]}}<!-- (wiele znaczeniów) --> jf6zlmrmtwpgi4rnv9awop6d4hl6gm1 0 13436 208591 208240 2026-07-18T16:01:27Z Iketsi 3254 {{Pòdobnô pòzwa|Felix Cassubia}} 208591 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} {{Bez òdjimka}} {{Jiné znaczënczi|wëstôwkù}} '''Felix Cassubia''' (pełnô pòzwa {{jãz.|csb}} ''Felix Cassubia: „Òd Gduńska tu – jaż do Roztoczi bróm!”'') – wëstôwk (2022–2025)<ref>https://web.archive.org/web/20260713013052/https://www.katalogi.bn.org.pl/download/document/1715361679.pdf</ref><ref>https://mojestrone.com/artykul/co-dze-czed-204-5042025-n1522655</ref>. * 21 tôflów<ref name=":0">https://www.grafikkultury.pl/wystawy/czasowe-uklad-miesieczny/4026/wystawa-pt-felix-cassubia-od-gdunska-tu-jaz-po-roztoczi-brom</ref> * 2022-03-09 – Senat RP, '''premiéra'''<ref>https://www.senat.gov.pl/aktualnoscilista/art,14590,otwarcie-wystawy-felix-cassubia-d-gdunska-tu-jaz-do-roztoczi-brom.html</ref><ref>https://senat.edu.pl/dev-site/edukacja/wystawy/nowa-strona-5/</ref><ref>https://senat.edu.pl/edukacja/wystawy/nowa-strona-5/</ref> * 2022-08-20, [[Kòszalëno]]<ref name=":0" /><ref>https://kolobrzeginfo.pl/otwarto-wystawe-felix-cassubia-szczesliwe-kaszuby-foto-film/</ref><ref>{{YouTube|v=DoPKsnS83Wk|tit=Otwarto wystawę Felix Cassubia- szczęśliwe Kaszuby}}</ref><ref>https://www.facebook.com/koszalininfo/videos/otwarto-wystaw%C4%99-felix-cassubia-szcz%C4%99%C5%9Bliwe-kaszuby/1287157022023191/</ref> * 2023-02-13 – 2023-02-24, [[Wiôlgô Wies]]<ref>https://wladyslawowo.pl/wydarzenia/wydarzenie/9631/wystawa_felix_cassubia</ref> * 2023-03-27 – 2023-04-06, [[Gdiniô]]<ref>https://kaszubi.pl/messages/view/otwarcie-wystawy-felix-cassubia-od-gdunska-tu--jaz-do-roztoczi-brom</ref><ref>https://kaszubi.pl/media/view/niezwykla-wystawa-o-kaszubach-w-murach-wsaib</ref><ref>https://www.gdynia.pl/co-nowego,2774/niezwykla-wystawa-o-kaszubach-w-murach-wsaib-musisz-ja-zobaczyc,572608</ref><ref>https://kaszubi.pl/media/view/wystawa-felix-cassubia</ref><ref>https://www.zawszepomorze.pl/artykul/7748,wystawa-felix-cassubia-od-gdunska-tu-jaz-do-roztoczi-brom-z-senatu-trafia-do-gdyni</ref><ref>https://kaszubskieforumkultury.pl/galeriaaa/wystawa-felix-cassubia-w-gdyni-fot-natalia-drezek-adam-labuhn/</ref><ref>https://www.godn.eu/konferencje/felix-cassubia-od-gdunska-tu-jaz-do-roztoczi-brom/</ref> * 2023-05-17, [[Pùck]]<ref>https://www.zkppuck.pl/moduly,aktualnosci-1,195.html</ref> * 2023-06-08 – 2023-06-20, [[Gduńsk]] (II. [[Gduńsczé Kaszëbsczé Dnie]])<ref>https://kaszubi.pl/events/view/wernisaz-wystawy-felix-cassubia</ref> * 2023-06-26 o godzinie 17.00, [[Rëmiô]]<ref>https://rumia.eu/Wydarzenie/wystawa-felix-cassubia-w-rumi</ref> * 2023-07-31 – 2023-08-10, [[Hél]]<ref>https://gohel.pl/aktualnosci/1285-wystawa-felix-cassubia.html</ref> * 2023-10-08 – 2023-10-19, [[Pierwòszëno]]<ref>https://gminakosakowo.pl/aktualnosci/zapraszamy-na-wystawe-felix-cassubia-od-gdunska-tu-jaz-do-rostoczi-brom/</ref> * 2025-02-10<ref>https://www.expresskaszebe.pl/artykul/12488,felix-cassubia-od-gdunska-tu-jaz-do-roztoczi-brom</ref><ref>http://www.tubawejherowa.pl/aktualnosci/czytaj/10083/FELIX-CASSUBIA-WYSTAWA</ref> * 2025-04-04 – 2025-04-30, [[Lëzëno]]<ref>https://luzino.info/felix-cassubia-od-gdunska-tu-jaz-do-roztoczi-brom/</ref><ref>https://luzino.info/galeria/#(wydarzenia|album)=/1AA-2025/Otwarcie%20wystawy%20Felix%20Cassubia;</ref><ref>https://kaszubskieforumkultury.pl/galeriaaa/otwarcie-wystawy-felix-cassubia-w-bibliotece-luzino/</ref> == Òbaczë téż == {{Pòdobnô pòzwa|Felix Cassubia}} === Pòłączoné témë === * [[Jan Trepczik]] * [[Gduńsczé Kaszëbsczé Dnie]] * [[Łacyńsczi jãzëk]] == Przëpisë == {{Przëpisë|2}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * https://web.archive.org/web/20250930085346/https://senat.edu.pl/assets/Edukacja/Wystawy/Felix-Cassubia.pdf * {{YouTube|v=2gK9oYpqqYM|tit=Wystawa „Felix Cassubia. Òd Gduńska tu – jaż do Roztoczi bróm! — Bałtycka TV"}} * {{YouTube|v=DoPKsnS83Wk|tit=Otwarto wystawę Felix Cassubia- szczęśliwe Kaszuby — KoszalinInfo - wydarzenia}} * https://czec.pl/felix-cassubia-d-gdunska-tu-jaz-do-roztoczi-brom * https://expresskaszubski.pl/pl/421_szukaj/?q=Felix+Cassubia * https://kartuzy.info/szukaj?wts=news&sort=+score&when=&fuzzy=T&q=Felix+Cassubia * https://kaszubi.pl/news/view/2-gdanskie-dni-kaszubskie * https://koszalininfo.pl/otwarto-wystawe-felix-cassubia-szczesliwe-kaszuby-foto-film/ * https://mojestrone.com/artykul/swito-lzna-i-felix-n1523960 * https://mojestrone.com/galerie/swito-lzna-i-felix-g350362 * https://muzeum.wejherowo.pl/exhibition/felix-cassubia-od-gdunska-tu-jaz-do-roztoczi-brom/ * https://slawomirrybicki.pl/uroczyste-otwarcie-wystawy-felix-cassubia-w-wsaib-gdynia/ * https://telewizjabaltycka.pl/wystawa-felix-cassubia-od-gdunska-tu-jaz-do-roztoczi-brom/ * https://www.kaszubi.pl/events/view/wernisaz-wystawy-felix-cassubia * https://www.trojmiasto.pl/imprezy/Wystawa-Felix-Cassubia-imp537567.html * https://www.wejherowo.pl/artykuly/wystawa-felix-cassubia-w-galerii-na-pietrze-a10697.html * https://www.wnp.pl/polityka-i-sondaze/wydarzenia/otwarcie-wystawy-w-senacie-felix-cassubia-d-gdunska-tu-jaz-do-roztoczi-brom,552123.html * https://www.zawszepomorze.pl/szukaj?word=Felix+Cassubia {{Szëkba|Felix Cassubia}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Wëstôwczi]] [[Kategòrëjô:Kaszëbi]] 0b1a1e0q7sh6fhq2lnu9cxltpouo5c3 0 13483 208614 208232 2026-07-18T20:37:16Z Iketsi 3254 Iketsi przeniós starnã [[Klëka (cządnik)]] do [[Klëka (cządnik, 1937–1939)]] 208232 wikitext text/x-wiki {{Jiné znaczënczi|cządnikù}} '''Klëka''' – [[Kaszëbë|kaszëbsczi]] cządnik ùsôdzony w [[Wejrowò|Wejrowie]] w latach 1937–1939<ref>Klëka, [w:] Tadeusz Bolduan, Nowy bedeker kaszubski, wyd. [2], Gdańsk: Polnord, 2002, s. 218, ISBN 83-86181-84-2, OCLC 56517704.</ref>. == Òbaczë téż == === Pòdobnô pòzwa === {{:Klëka (wiele znaczeniów)}} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bibliografia == * A. Bukowski, ''Regionalizm kaszubski. Ruch naukowy, literacki i kulturalny'', Poznań 1950. * L. Bądkowski, ''Zarys historii literatury kaszubskiej'', Gdańsk 1959, 2006. * J. Drzeżdżon, ''Piętno Smętka. Z problemów kaszubskiej literatury regionalnej lat 1920–1939'', Gdańsk 1973. * F. Neureiter, ''Geschichte der Kaschubischen Literatur'', München 1978, 1991. * R. Ostrowska, I. Trojanowska, ''Bedeker kaszubski'', Gdańsk 1962, 1974, 1979. * W. Wrosz, ''„Klëka” – charakterystyka i bibliografia zawartości'', Gdańsk 1981 (praca magisterska). * F. Neureiter, ''Historia literatury kaszubskiej. Próba zarysu'', Gdańsk 1982. * J. Drzeżdżon, ''Współczesna literatura kaszubska 1945–1980'', Warszawa 1986. * W. Pepliński, ''Prasa pomorska w Drugiej Rzeczypospolitej 1920–1939. System funkcjonowania i oblicze społeczno-polityczne prasy polskiej'', Gdańsk 1987. * T. Bolduan, ''Nie dali się złamać. Spojrzenie na ruch kaszubski 1939–1995'', Gdańsk 1996. * G. Labuda, ''Kaszubi i ich dzieje'', Gdańsk 1996. * T. Bolduan, ''Nowy bedeker kaszubski'', Gdańsk 1997, 2002. * J. Treder i in., ''Historia, geografia, język i piśmiennictwo Kaszubów'', Gdańsk 1999. * J. Kutta, ''Druga Rzeczpospolita i Kaszubi 1920–1939'', Bydgoszcz 2003. * J. Schodzińska, ''Integracyjna rola czasopism regionalnych na Pomorzu Gdańskim w 20-leciu międzywojennym na przykładzie wejherowskiej „Klëki”'', [w:] J. Borzyszkowski i C. Obracht-Prondzyński (red.), ''Z dziejów kultury Pomorza XVIII-XX wieku'', Tom II, Gdańsk 2004. * M. Kurpiewski, ''[[Jan Konrad Kotłowski]] – działacz społeczny, inżynier, fotograf (1912–1972)'', Wejherowo 2004. * R. Osowicka, ''Bedeker wejherowski'', Wejherowo 2006. * C. Obracht-Prondzyński, ''Zjednoczeni w idei. Pięćdziesiąt lat działalności Zrzeszenia Kaszubsko-Pomorskiego (1956–2006)'', Gdańsk 2006. * R. Osowicka, ''Leksykon wejherowian'', Wejherowo 2008. * ''Leon Roppel i wejherowska „Klëka”'', Wejherowo 2008. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Dôwné kaszëbsczé cządniczi]] k1kf6y3pyrnbbqrhz2v78dmaypnrju1 10 13487 208582 208383 2026-07-18T15:42:35Z Iketsi 3254 +{{{3|}}} 208582 wikitext text/x-wiki {{safesubst:<noinclude/>#ifeq:{{{1}}}|{{safesubst:<noinclude/>PAGENAME}}|| *[[{{{1}}}|{{safesubst:<noinclude/>#if:{{{2|}}}|{{{2}}}|{{{1}}}}}]]{{{3|}}}}}​<noinclude> </noinclude> 171183wehp2y3jjbsklc6ulu3xol6d7 208584 208582 2026-07-18T15:46:43Z Iketsi 3254 {{{4|*}}} 208584 wikitext text/x-wiki {{safesubst:<noinclude/>#ifeq:{{{1}}}|{{safesubst:<noinclude/>PAGENAME}}|| {{{4|*}}}[[{{{1}}}|{{safesubst:<noinclude/>#if:{{{2|}}}|{{{2}}}|{{{1}}}}}]]{{{3|}}}}}​<noinclude> </noinclude> h4opz7f3x14h0u56u9b0myyalbbobq2 208586 208584 2026-07-18T15:48:47Z Iketsi 3254 -\n 208586 wikitext text/x-wiki {{safesubst:<noinclude/>#ifeq:{{{1}}}|{{safesubst:<noinclude/>PAGENAME}}||{{{4|*}}}[[{{{1}}}|{{safesubst:<noinclude/>#if:{{{2|}}}|{{{2}}}|{{{1}}}}}]]{{{3|}}}}}​<noinclude> </noinclude> kvrb37ijodw1hacvabbkuxc3rvkauzu 208587 208586 2026-07-18T15:50:46Z Iketsi 3254 - 208587 wikitext text/x-wiki {{safesubst:<noinclude/>#ifeq:{{{1}}}|{{safesubst:<noinclude/>PAGENAME}}||{{{4|*}}}[[{{{1}}}|{{safesubst:<noinclude/>#if:{{{2|}}}|{{{2}}}|{{{1}}}}}]]{{{3|}}}}}<noinclude></noinclude> 43hqj5sctw42w7talrjje2lm2yaehkv 0 13489 208532 208531 2026-07-18T11:59:46Z Iketsi 3254 - 208532 wikitext text/x-wiki {{Wiele znaczeniów}} * {{Link if not current|Zôbòrskô Zemia}} ({{jãz.|la}} ''terra Zaborensis'') * {{Link if not current|Terra Zaborensis – Ziemia Zaborska (biuletin)}} hgsmcrwr3dav785wzr0g9vng1nzqy3j 208534 208532 2026-07-18T12:03:42Z Iketsi 3254 |Terra Zaborensis 208534 wikitext text/x-wiki {{Wiele znaczeniów|Terra Zaborensis}} * {{Link if not current|Zôbòrskô Zemia}} ({{jãz.|la}} ''terra Zaborensis'') * {{Link if not current|Terra Zaborensis – Ziemia Zaborska (biuletin)}} kmhkal84brthnbrutavjj4cji2c31ua 208541 208534 2026-07-18T12:21:27Z Iketsi 3254 -Terra Zaborensis; +{{jãz.|la}} 208541 wikitext text/x-wiki {{Wiele znaczeniów|Terra Zaborensis}} * {{Link if not current|Zôbòrskô Zemia}} ({{jãz.|la}} ''terra Zaborensis'') * {{Link if not current|Ziemia Zaborska (biuletin)}} ({{jãz.|la}} ''Terra Zaborensis'', ''Terra Zaborenis'' w dwùch pierszich numrach) rgweu96vxpkd5jl0wk8r3cks881ifgf 208583 208541 2026-07-18T15:43:37Z Iketsi 3254 {{{3|}}} 208583 wikitext text/x-wiki {{Wiele znaczeniów|Terra Zaborensis}} * {{Link if not current|Zôbòrskô Zemia|| ({{jãz.|la}} ''terra Zaborensis'')}} * {{Link if not current|Ziemia Zaborska (biuletin)|| ({{jãz.|la}} ''Terra Zaborensis'', ''Terra Zaborenis'' w dwùch pierszich numrach)}} plbcefsm0monuk1krvvabak0yuoxhdj 208585 208583 2026-07-18T15:48:17Z Iketsi 3254 -* 208585 wikitext text/x-wiki {{Wiele znaczeniów|Terra Zaborensis}} {{Link if not current|Zôbòrskô Zemia|| ({{jãz.|la}} ''terra Zaborensis'')}} {{Link if not current|Ziemia Zaborska (biuletin)|| ({{jãz.|la}} ''Terra Zaborensis'', ''Terra Zaborenis'' w dwùch pierszich numrach)}} j6rdt31ae4inuv31mf9dkxl11ehbhe4 0 13491 208539 208519 2026-07-18T12:19:33Z Iketsi 3254 Iketsi przeniós starnã [[Terra Zaborensis – Ziemia Zaborska (biuletin)]] do [[Ziemia Zaborska (biuletin)]]: Ziemia Zaborska (biuletin) 208519 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} {{Jiné znaczënczi}} '''Ziemia Zaborska''' ({{jãz.|la}} ''Terra Zaborensis'', ''Terra Zaborenis'' w dwùch pierszich numrach) – [[Kaszëbë|kaszëbsczi]] spòlëznowò-kùlturalny biuletin. == Lësta == Lësta: {{Kòlumnë|em=24|1= # Nr 1 2008 (lato)<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/3_2008-lato-Ziemia%20Zaborska.pdf</ref> # Nr 2 2009 (lato)<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/4_2009-lato-Ziemia%20Zaborska.pdf</ref> # Nr 3 2010 (lato)<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/5_2010-lato-Ziemia%20Zaborska.pdf</ref> # Nr 4 2011 (jeséń)<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/6_biuletyn_2011.pdf</ref> # Nr 5 2012 (jeséń)<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/9_BIULETYN-JESIEN-2012-NR5.pdf</ref> # Nr 6 2013 (jeséń)<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/12_BIULETYN%20JESIEN%202013.pdf</ref> # Nr 7 2014 (zymk)<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/13_BIULETYN-7-ZIMA-2014%20.pdf</ref> # Nr 8 2015<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/14_BIULETYN%202015.pdf</ref> # Nr 9 2016<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/15_BIULETYN%202016.pdf</ref> # Nr 10 2017<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/17_BIULETYN%20ZIEMIA%20ZABORSKA%202017.pdf</ref> # Nr 11 2018<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/18_BIULETYN%202018.pdf</ref> # Nr 12 2019<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/19_BIULETYN%202019%20-%20NR%2012.pdf</ref> # Nr 13 2020<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/20_BIULETYN%202020%20-%20NR%2013.pdf</ref> # Nr 14 2021<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/23_BIULETYN%202021%20%20-%20NR%2014.pdf</ref> # Nr 15 2022<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/25_BIULETYN%20NR%2015%20-%202022.pdf</ref> # Nr 16 2023<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/26_BIULETYN%20ZIEMIA%20ZABORSKA%20-%202023.pdf</ref> # Nr 17 2024<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/27_BIULETYN%20ZIEMIA%20ZABORSKA%20-%202024-%20NR%2017.pdf</ref> # Nr 18 2025<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/28_BIULETYN%20ZIEMIA%20ZABORSKA%20NR%2018%20-%202025.pdf</ref> }} ;Lokalny program ekologiczny # 2012<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/10_WKLADKA%20EKOLOGICZNA%20ZIEMIA%20ZABORSKA%20SLONECZNA%20I%20CZYSTA.pdf</ref> # 2013<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/11_ZIEMIA-ZABORSKA-2013.pdf</ref> {{Aktualizacjô|Òstatnô=2026-07-16|Nastãpnô=+1 rok}} == Òbaczë téż == {{Pòdobnô pòzwa|Terra Zaborensis}} === Pòłączoné témë === * [[Zabòrsczé Nôùkòwé Towarzëstwò]] * [[Brusë]] === Jiné kaszëbsczé biuletinë === {{#categorytree:Kaszëbsczé biuletinë|hideroot=on|mode=pages}} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://www.ztn.com.pl/biuletyn.html Biuletyn ''Ziemia Zaborska''] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbsczé biuletinë]] 2al3pimxro34049er73sryhm68ofx34 208546 208539 2026-07-18T12:27:34Z Iketsi 3254 /* Òbaczë téż */ subst: 208546 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} {{Jiné znaczënczi}} '''Ziemia Zaborska''' ({{jãz.|la}} ''Terra Zaborensis'', ''Terra Zaborenis'' w dwùch pierszich numrach) – [[Kaszëbë|kaszëbsczi]] spòlëznowò-kùlturalny biuletin. == Lësta == Lësta: {{Kòlumnë|em=24|1= # Nr 1 2008 (lato)<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/3_2008-lato-Ziemia%20Zaborska.pdf</ref> # Nr 2 2009 (lato)<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/4_2009-lato-Ziemia%20Zaborska.pdf</ref> # Nr 3 2010 (lato)<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/5_2010-lato-Ziemia%20Zaborska.pdf</ref> # Nr 4 2011 (jeséń)<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/6_biuletyn_2011.pdf</ref> # Nr 5 2012 (jeséń)<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/9_BIULETYN-JESIEN-2012-NR5.pdf</ref> # Nr 6 2013 (jeséń)<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/12_BIULETYN%20JESIEN%202013.pdf</ref> # Nr 7 2014 (zymk)<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/13_BIULETYN-7-ZIMA-2014%20.pdf</ref> # Nr 8 2015<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/14_BIULETYN%202015.pdf</ref> # Nr 9 2016<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/15_BIULETYN%202016.pdf</ref> # Nr 10 2017<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/17_BIULETYN%20ZIEMIA%20ZABORSKA%202017.pdf</ref> # Nr 11 2018<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/18_BIULETYN%202018.pdf</ref> # Nr 12 2019<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/19_BIULETYN%202019%20-%20NR%2012.pdf</ref> # Nr 13 2020<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/20_BIULETYN%202020%20-%20NR%2013.pdf</ref> # Nr 14 2021<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/23_BIULETYN%202021%20%20-%20NR%2014.pdf</ref> # Nr 15 2022<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/25_BIULETYN%20NR%2015%20-%202022.pdf</ref> # Nr 16 2023<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/26_BIULETYN%20ZIEMIA%20ZABORSKA%20-%202023.pdf</ref> # Nr 17 2024<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/27_BIULETYN%20ZIEMIA%20ZABORSKA%20-%202024-%20NR%2017.pdf</ref> # Nr 18 2025<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/28_BIULETYN%20ZIEMIA%20ZABORSKA%20NR%2018%20-%202025.pdf</ref> }} ;Lokalny program ekologiczny # 2012<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/10_WKLADKA%20EKOLOGICZNA%20ZIEMIA%20ZABORSKA%20SLONECZNA%20I%20CZYSTA.pdf</ref> # 2013<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/11_ZIEMIA-ZABORSKA-2013.pdf</ref> {{Aktualizacjô|Òstatnô=2026-07-16|Nastãpnô=+1 rok}} == Òbaczë téż == === <templatestyles src="Template:Visible anchor/styles.css" /><span class="vanchor"><!-- -->{{#if:Pòdobnô pòzwa|<span id="{{plain text|Pòdobnô pòzwa}}"></span>}}<!-- -->{{#if:|<span id="{{plain text|{{{2}}}}}"></span>}}<!-- -->{{#if:|<span id="{{plain text|{{{3}}}}}"></span>}}<!-- -->{{#if:|<span id="{{plain text|{{{4}}}}}"></span>}}<!-- -->{{#if:|<span id="{{plain text|{{{5}}}}}"></span>}}<!-- -->{{#if:|<span id="{{plain text|{{{6}}}}}"></span>}}<!-- -->{{#if:|<span id="{{plain text|{{{7}}}}}"></span>}}<!-- -->{{#if:|<span id="{{plain text|{{{8}}}}}"></span>}}<!-- -->{{#if:|<span id="{{plain text|{{{9}}}}}"></span>}}<!-- -->{{#if:|<span id="{{plain text|{{{10}}}}}"></span>}}<!-- -->{{#if:|<span id="{{plain text|{{{11}}}}}"></span>}}<!-- -->{{#if:|<span id="{{plain text|{{{12}}}}}"></span>}}<!-- -->{{#if:|<span id="{{plain text|{{{13}}}}}"></span>}}<!-- -->{{#if:|<span id="{{plain text|{{{14}}}}}"></span>}}<!-- -->{{#if:|<span id="{{plain text|{{{15}}}}}"></span>}}<!-- -->{{#if:|<span id="{{plain text|{{{16}}}}}"></span>}}<!-- -->{{#if:|<span id="{{plain text|{{{17}}}}}"></span>}}<!-- -->{{#if:|<span id="{{plain text|{{{18}}}}}"></span>}}<!-- -->{{#if:|<span id="{{plain text|{{{19}}}}}"></span>}}<!-- -->{{#if:|<span id="{{plain text|{{{20}}}}}"></span>}}<!-- -->{{#if:|<span id="{{plain text|{{{21}}}}}"></span>}}<!-- -->{{#if:|<span id="{{plain text|{{{22}}}}}"></span>}}<!-- -->{{#if:|<span id="{{plain text|{{{23}}}}}"></span>}}<!-- -->{{#if:|<span id="{{plain text|{{{24}}}}}"></span>}}<!-- -->{{#if:|<span id="{{plain text|{{{25}}}}}"></span>}}<!-- -->{{#if:|<span id="{{plain text|{{{26}}}}}"></span>}}<!-- -->{{#if:|<span id="{{plain text|{{{27}}}}}"></span>}}<!-- -->{{#if:|<span id="{{plain text|{{{28}}}}}"></span>}}<!-- -->{{#if:|<span id="{{plain text|{{{29}}}}}"></span>}}<!-- -->{{#if:|<span id="{{plain text|{{{30}}}}}"></span>}}<!-- --><span class="vanchor-text">Pòdobnô pòzwa</span><!-- -->{{#if:|<span class="error">{{Tl|Visible anchor}}: too many anchors, maximum is 30.</span>}}<!-- --></span> === {{Pòdobnô pòzwa|Terra Zaborensis}} === Pòłączoné témë === * [[Zabòrsczé Nôùkòwé Towarzëstwò]] * [[Brusë]] === Jiné kaszëbsczé biuletinë === {{#categorytree:Kaszëbsczé biuletinë|hideroot=on|mode=pages}} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://www.ztn.com.pl/biuletyn.html Biuletyn ''Ziemia Zaborska''] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbsczé biuletinë]] 7jyor6xwzuso1ey6etwp0m6jnivo0l9 208547 208546 2026-07-18T12:31:00Z Iketsi 3254 Anulowanié wersje [[Special:Diff/208546|208546]] aùtora [[Special:Contributions/Iketsi|Iketsi]] ([[User talk:Iketsi|diskùsjô]]) 208547 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} {{Jiné znaczënczi}} '''Ziemia Zaborska''' ({{jãz.|la}} ''Terra Zaborensis'', ''Terra Zaborenis'' w dwùch pierszich numrach) – [[Kaszëbë|kaszëbsczi]] spòlëznowò-kùlturalny biuletin. == Lësta == Lësta: {{Kòlumnë|em=24|1= # Nr 1 2008 (lato)<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/3_2008-lato-Ziemia%20Zaborska.pdf</ref> # Nr 2 2009 (lato)<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/4_2009-lato-Ziemia%20Zaborska.pdf</ref> # Nr 3 2010 (lato)<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/5_2010-lato-Ziemia%20Zaborska.pdf</ref> # Nr 4 2011 (jeséń)<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/6_biuletyn_2011.pdf</ref> # Nr 5 2012 (jeséń)<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/9_BIULETYN-JESIEN-2012-NR5.pdf</ref> # Nr 6 2013 (jeséń)<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/12_BIULETYN%20JESIEN%202013.pdf</ref> # Nr 7 2014 (zymk)<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/13_BIULETYN-7-ZIMA-2014%20.pdf</ref> # Nr 8 2015<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/14_BIULETYN%202015.pdf</ref> # Nr 9 2016<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/15_BIULETYN%202016.pdf</ref> # Nr 10 2017<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/17_BIULETYN%20ZIEMIA%20ZABORSKA%202017.pdf</ref> # Nr 11 2018<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/18_BIULETYN%202018.pdf</ref> # Nr 12 2019<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/19_BIULETYN%202019%20-%20NR%2012.pdf</ref> # Nr 13 2020<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/20_BIULETYN%202020%20-%20NR%2013.pdf</ref> # Nr 14 2021<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/23_BIULETYN%202021%20%20-%20NR%2014.pdf</ref> # Nr 15 2022<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/25_BIULETYN%20NR%2015%20-%202022.pdf</ref> # Nr 16 2023<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/26_BIULETYN%20ZIEMIA%20ZABORSKA%20-%202023.pdf</ref> # Nr 17 2024<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/27_BIULETYN%20ZIEMIA%20ZABORSKA%20-%202024-%20NR%2017.pdf</ref> # Nr 18 2025<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/28_BIULETYN%20ZIEMIA%20ZABORSKA%20NR%2018%20-%202025.pdf</ref> }} ;Lokalny program ekologiczny # 2012<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/10_WKLADKA%20EKOLOGICZNA%20ZIEMIA%20ZABORSKA%20SLONECZNA%20I%20CZYSTA.pdf</ref> # 2013<ref>http://www.ztn.com.pl/files_b/11_ZIEMIA-ZABORSKA-2013.pdf</ref> {{Aktualizacjô|Òstatnô=2026-07-16|Nastãpnô=+1 rok}} == Òbaczë téż == {{Pòdobnô pòzwa|Terra Zaborensis}} === Pòłączoné témë === * [[Zabòrsczé Nôùkòwé Towarzëstwò]] * [[Brusë]] === Jiné kaszëbsczé biuletinë === {{#categorytree:Kaszëbsczé biuletinë|hideroot=on|mode=pages}} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://www.ztn.com.pl/biuletyn.html Biuletyn ''Ziemia Zaborska''] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbsczé biuletinë]] 2al3pimxro34049er73sryhm68ofx34 0 13494 208802 208375 2026-07-19T11:03:31Z EmausBot 2697 Bòt: Pòprôwiô dëbeltné przeczerowania do [[Ziemia Zaborska (biuletin)]] 208802 wikitext text/x-wiki #PATRZ [[Ziemia Zaborska (biuletin)]] j7cewiqnpgxsiv5jciut42wtayxj6ef 10 13500 208533 208528 2026-07-18T12:01:16Z Iketsi 3254 -± 208533 wikitext text/x-wiki <includeonly><h3> {{Visible anchor|Pòdobnô pòzwa|text=Pòdobnô pòzwa}} <small>[[Special:EditPage/{{{1}}}|±]]</small> </h3> {{#if:{{{1}}}| {{:{{{1}}}}} | }}</includeonly><noinclude> <code><nowiki>{{Pòdobnô pòzwa|Klëka (wiele znaczeniów)}}</nowiki></code> {{Pòdobnô pòzwa|Klëka (wiele znaczeniów)}} </noinclude> gftbgr89fd2566qt6674pgtmi6pz8cl 208535 208533 2026-07-18T12:08:46Z Iketsi 3254 + 208535 wikitext text/x-wiki <includeonly><h3> {{Visible anchor|Pòdobnô pòzwa|text=Pòdobnô pòzwa <small>[[Special:EditPage/{{{1}}}|±]]</small>}} </h3> {{#if:{{{1}}}| {{:{{{1}}}}} | }}</includeonly><noinclude> <code><nowiki>{{Pòdobnô pòzwa|Klëka (wiele znaczeniów)}}</nowiki></code> {{Pòdobnô pòzwa|Klëka (wiele znaczeniów)}} </noinclude> kwj1lo1jiidindsiju7khnvj7o7nu0a 208536 208535 2026-07-18T12:10:57Z Iketsi 3254 -small 208536 wikitext text/x-wiki <includeonly><h3>{{Visible anchor|Pòdobnô pòzwa|text=Pòdobnô pòzwa}}</h3> <small>[[Special:EditPage/{{{1}}}|±]]</small> {{#if:{{{1}}}| {{:{{{1}}}}} | }}</includeonly><noinclude> <code><nowiki>{{Pòdobnô pòzwa|Klëka (wiele znaczeniów)}}</nowiki></code> {{Pòdobnô pòzwa|Klëka (wiele znaczeniów)}} ----------- <code><nowiki>{{Pòdobnô pòzwa|Terra Zaborensis}}</nowiki></code> {{Pòdobnô pòzwa|Terra Zaborensis}} </noinclude> rcaqwmgcn4g130v4a9z73gseq1hqtuc 208543 208536 2026-07-18T12:23:23Z Iketsi 3254 -h3 208543 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{#if:{{{1}}}| <small>[[Special:EditPage/{{{1}}}|±]]</small>{{:{{{1}}}}}| }}</includeonly><noinclude> <code><nowiki>{{Pòdobnô pòzwa|Klëka (wiele znaczeniów)}}</nowiki></code> {{Pòdobnô pòzwa|Klëka (wiele znaczeniów)}} ----------- <code><nowiki>{{Pòdobnô pòzwa|Terra Zaborensis}}</nowiki></code> {{Pòdobnô pòzwa|Terra Zaborensis}} </noinclude> b7lbmjhcbv83lk7rqx2uf1j2quljcbx 208548 208543 2026-07-18T12:33:49Z Iketsi 3254 + 208548 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{Visible anchor|Pòdobnô pòzwa}} <small>[[Special:EditPage/{{{1}}}|±]]</small> {{#if:{{{1}}}| {{:{{{1}}}}}| }}</includeonly><noinclude> <code><nowiki>{{Pòdobnô pòzwa|Klëka (wiele znaczeniów)}}</nowiki></code> {{Pòdobnô pòzwa|Klëka (wiele znaczeniów)}} ----------- <code><nowiki>{{Pòdobnô pòzwa|Terra Zaborensis}}</nowiki></code> {{Pòdobnô pòzwa|Terra Zaborensis}} </noinclude> rdk14o2o3bmkeyo9wp6mbot3r7mk6gn 208549 208548 2026-07-18T12:34:59Z Iketsi 3254 _ 208549 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{Visible anchor|Pòdobnô_pòzwa|text=Pòdobnô pòzwa}} <small>[[Special:EditPage/{{{1}}}|±]]</small> {{#if:{{{1}}}| {{:{{{1}}}}}| }}</includeonly><noinclude> <code><nowiki>{{Pòdobnô pòzwa|Klëka (wiele znaczeniów)}}</nowiki></code> {{Pòdobnô pòzwa|Klëka (wiele znaczeniów)}} ----------- <code><nowiki>{{Pòdobnô pòzwa|Terra Zaborensis}}</nowiki></code> {{Pòdobnô pòzwa|Terra Zaborensis}} </noinclude> 14voro8bt10r662li6i3h7tdzgymb7n 208551 208549 2026-07-18T12:46:31Z Iketsi 3254 + 208551 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{Visible anchor|Pòdobnô_pòzwa|text= <h3>Pòdobnô pòzwa <small>[[Special:EditPage/{{{1}}}|±]]</small></h3>}} {{#if:{{{1}}}| {{:{{{1}}}}}| }}</includeonly><noinclude> <code><nowiki>{{Pòdobnô pòzwa|Klëka (wiele znaczeniów)}}</nowiki></code> {{Pòdobnô pòzwa|Klëka (wiele znaczeniów)}} ----------- <code><nowiki>{{Pòdobnô pòzwa|Terra Zaborensis}}</nowiki></code> {{Pòdobnô pòzwa|Terra Zaborensis}} ----------- <code><nowiki>{{Pòdobnô pòzwa|Felix Cassubia|Cassubia}}</nowiki></code> {{Pòdobnô pòzwa|Felix Cassubia|Cassubia}} </noinclude> nnggjugivo5fx4ig3686f266g72lriq 208552 208551 2026-07-18T12:47:56Z Iketsi 3254 -_ 208552 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{Visible anchor|Pòdobnô pòzwa|text= <h3>Pòdobnô pòzwa <small>[[Special:EditPage/{{{1}}}|±]]</small></h3>}} {{#if:{{{1}}}| {{:{{{1}}}}}| }}</includeonly><noinclude> <code><nowiki>{{Pòdobnô pòzwa|Klëka (wiele znaczeniów)}}</nowiki></code> {{Pòdobnô pòzwa|Klëka (wiele znaczeniów)}} ----------- <code><nowiki>{{Pòdobnô pòzwa|Terra Zaborensis}}</nowiki></code> {{Pòdobnô pòzwa|Terra Zaborensis}} ----------- <code><nowiki>{{Pòdobnô pòzwa|Felix Cassubia|Cassubia}}</nowiki></code> {{Pòdobnô pòzwa|Felix Cassubia|Cassubia}} </noinclude> 53ftu2fszjnxwokn5wu5o1d8xbpje8z 208553 208552 2026-07-18T12:51:02Z Iketsi 3254 -small 208553 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{Visible anchor|Pòdobnô pòzwa|text= <h3>Pòdobnô pòzwa</h3>}} {{#if:{{{1}}}| <small>[[Special:EditPage/{{{1}}}|±]]</small>{{:{{{1}}}}}| }}</includeonly><noinclude> ----------- <code><nowiki>{{Pòdobnô pòzwa|Klëka (wiele znaczeniów)}}</nowiki></code> {{Pòdobnô pòzwa|Klëka (wiele znaczeniów)}} ----------- <code><nowiki>{{Pòdobnô pòzwa|Terra Zaborensis}}</nowiki></code> {{Pòdobnô pòzwa|Terra Zaborensis}} ----------- <code><nowiki>{{Pòdobnô pòzwa|Felix Cassubia|Cassubia}}</nowiki></code> {{Pòdobnô pòzwa|Felix Cassubia|Cassubia}} </noinclude> rssfarvwv27xl5l9neh7uo7i6k58nb7 208554 208553 2026-07-18T12:52:24Z Iketsi 3254 -h3 208554 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{Visible anchor|Pòdobnô pòzwa|text=Pòdobnô pòzwa}} {{#if:{{{1}}}| <small>[[Special:EditPage/{{{1}}}|±]]</small>{{:{{{1}}}}}| }}</includeonly><noinclude> ----------- <code><nowiki>{{Pòdobnô pòzwa|Klëka (wiele znaczeniów)}}</nowiki></code> {{Pòdobnô pòzwa|Klëka (wiele znaczeniów)}} ----------- <code><nowiki>{{Pòdobnô pòzwa|Terra Zaborensis}}</nowiki></code> {{Pòdobnô pòzwa|Terra Zaborensis}} ----------- <code><nowiki>{{Pòdobnô pòzwa|Felix Cassubia|Cassubia}}</nowiki></code> {{Pòdobnô pòzwa|Felix Cassubia|Cassubia}} </noinclude> l0trw93gyd8lqnllyadw78ttdlt8axn 208555 208554 2026-07-18T12:53:31Z Iketsi 3254 <h3> 208555 wikitext text/x-wiki <includeonly><h3>{{Visible anchor|Pòdobnô pòzwa|text=Pòdobnô pòzwa}}</h3> {{#if:{{{1}}}| <small>[[Special:EditPage/{{{1}}}|±]]</small>{{:{{{1}}}}}| }}</includeonly><noinclude> ----------- <code><nowiki>{{Pòdobnô pòzwa|Klëka (wiele znaczeniów)}}</nowiki></code> {{Pòdobnô pòzwa|Klëka (wiele znaczeniów)}} ----------- <code><nowiki>{{Pòdobnô pòzwa|Terra Zaborensis}}</nowiki></code> {{Pòdobnô pòzwa|Terra Zaborensis}} ----------- <code><nowiki>{{Pòdobnô pòzwa|Felix Cassubia|Cassubia}}</nowiki></code> {{Pòdobnô pòzwa|Felix Cassubia|Cassubia}} </noinclude> d5ixfuq25iiog10t2jjo2cu8y902l31 208561 208555 2026-07-18T13:19:10Z Iketsi 3254 -h3 208561 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{Visible anchor|Pòdobnô pòzwa|text={{Wiele znaczeniów|{{{1}}}}}}} {{#if:{{{1}}}| <small>[[Special:EditPage/{{{1}}}|±]]</small>{{:{{{1}}}}}| }}</includeonly><noinclude> ----------- <code><nowiki>{{Pòdobnô pòzwa|Klëka (wiele znaczeniów)}}</nowiki></code> {{Pòdobnô pòzwa|Klëka (wiele znaczeniów)}} ----------- <code><nowiki>{{Pòdobnô pòzwa|Terra Zaborensis}}</nowiki></code> {{Pòdobnô pòzwa|Terra Zaborensis}} ----------- <code><nowiki>{{Pòdobnô pòzwa|Felix Cassubia|Cassubia}}</nowiki></code> {{Pòdobnô pòzwa|Felix Cassubia|Cassubia}} </noinclude> orgtgtyz49royt9gzv54hsymx5o0jxe 208565 208561 2026-07-18T14:12:11Z Iketsi 3254 -<small>[[Special:EditPage/{{{1}}}|±]]</small> 208565 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{Visible anchor|Pòdobnô pòzwa|text={{Wiele znaczeniów|{{{1}}}}}}} {{#if:{{{1}}}| {{:{{{1}}}}}| }}</includeonly><noinclude> ----------- <code><nowiki>{{Pòdobnô pòzwa|Klëka (wiele znaczeniów)}}</nowiki></code> {{Pòdobnô pòzwa|Klëka (wiele znaczeniów)}} ----------- <code><nowiki>{{Pòdobnô pòzwa|Terra Zaborensis}}</nowiki></code> {{Pòdobnô pòzwa|Terra Zaborensis}} ----------- <code><nowiki>{{Pòdobnô pòzwa|Felix Cassubia|Cassubia}}</nowiki></code> {{Pòdobnô pòzwa|Felix Cassubia|Cassubia}} </noinclude> 9b32lr95bc3i507wfiukrkg7vaq0k6y 208568 208565 2026-07-18T14:18:33Z Iketsi 3254 -{{Visible anchor|Pòdobnô pòzwa|text={{Wiele znaczeniów|{{{1}}}}}}} 208568 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{#if:{{{1}}}| {{:{{{1}}}}}| }}</includeonly><noinclude> ----------- <code><nowiki>{{Pòdobnô pòzwa|Klëka (wiele znaczeniów)}}</nowiki></code> {{Pòdobnô pòzwa|Klëka (wiele znaczeniów)}} ----------- <code><nowiki>{{Pòdobnô pòzwa|Terra Zaborensis}}</nowiki></code> {{Pòdobnô pòzwa|Terra Zaborensis}} ----------- <code><nowiki>{{Pòdobnô pòzwa|Felix Cassubia|Cassubia}}</nowiki></code> {{Pòdobnô pòzwa|Felix Cassubia|Cassubia}} </noinclude> 0ypelz016ljv29w8jds0h8el6qyk1sv 208579 208568 2026-07-18T15:33:59Z Iketsi 3254 + 208579 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{#if:{{{1}}}| {{:{{{1}}}}}| }}</includeonly><noinclude> ----------- <code><nowiki>{{Pòdobnô pòzwa|Klëka (wiele znaczeniów)}}</nowiki></code> {{Pòdobnô pòzwa|Klëka (wiele znaczeniów)}} ----------- <code><nowiki>{{Pòdobnô pòzwa|Terra Zaborensis}}</nowiki></code> {{Pòdobnô pòzwa|Terra Zaborensis}} ----------- <code><nowiki>{{Pòdobnô pòzwa|Felix Cassubia|Cassubia}}</nowiki></code> {{Pòdobnô pòzwa|Felix Cassubia|Cassubia}} ----------- <code><nowiki>{{Pòdobnô pòzwa|Felix Cassubia|Cassubia}}</nowiki></code> {{Pòdobnô pòzwa|Felix Cassubia|Cassubia}} </noinclude> iadn9r3xs58a56074iqerz6hh0oez5g 208580 208579 2026-07-18T15:34:06Z Iketsi 3254 - 208580 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{#if:{{{1}}}| {{:{{{1}}}}}| }}</includeonly><noinclude> ----------- <code><nowiki>{{Pòdobnô pòzwa|Klëka (wiele znaczeniów)}}</nowiki></code> {{Pòdobnô pòzwa|Klëka (wiele znaczeniów)}} ----------- <code><nowiki>{{Pòdobnô pòzwa|Terra Zaborensis}}</nowiki></code> {{Pòdobnô pòzwa|Terra Zaborensis}} ----------- <code><nowiki>{{Pòdobnô pòzwa|Felix Cassubia}}</nowiki></code> {{Pòdobnô pòzwa|Felix Cassubia}} ----------- <code><nowiki>{{Pòdobnô pòzwa|Felix Cassubia|Cassubia}}</nowiki></code> {{Pòdobnô pòzwa|Felix Cassubia|Cassubia}} </noinclude> fxkzdbwret6a3wr6pu8pjfbomc4sj2p 2 13503 208537 2026-07-18T12:15:34Z Orbitminis 18250 ogłoszenie tutaj (od dziś oddzielna polska wersja zostanie stworzona) 208537 wikitext text/x-wiki {| class="wikitable" !<div align="center" class="usermessage">'''<< [[Brëkòwnik:Orbitminis|APARTNÔ WERSJÔ (pò kaszëbskù)]]''' ----'''<big>OGŁOSZENIE</big>''' Cześć wszystkich! Z przyjemnością muszę Was informować, że od dziś postanowiłem stworzyć oddzielną polską wersję opisu i cytatu w celu zmniejszenia liczby bajtów mojej strony użytkownika, albo po prostu chciałem unikać polonizacji, żeby moja strona użytkownika była mniejsza niż większości artykułów kaszubskiej Wikipedii. MAŁA RADA: Jeśli wolisz kaszubską wersję, kliknij niebieski link, żeby zobaczyć w pełną kaszubskojęzyczną stronę, ale jeśli wolisz polskojęzyczną wersję, jesteś tutaj. Z poważaniem Adam. </div> == PL [[Òbrôzk:Icons-flag-pl.png|bezramki|16x16px]] == Cześć! Nazywam się Adam. Ja nie umiem dobrze gadać po kaszubsku :( Gdy robię edycje w górnołużyckiej Wikipedii, zauważyłem, że w kaszubskiej Wikipedii ma mniej artykułów, za dużo krótkich artykułów i wiele innych. Więc postanowiłem już pracować, ulepszyć i wzbogacić kaszubską Wikipedię jak się da. Od 26 lutego 2026 r. jestem tłumaczem języka kaszubskiego w TranslateWiki. Nieraz poprawię edycje ludzi z mniejszą znajomością kaszubskiego (ja też mam, ale piszę poprawnie) poprawnie po kaszubsku. W przeciwieństwie wielu użytkowników korzystam także słowniki, żeby utrzymać z lepszą jakością pisowni. I niestety, tak jak inni użytkownicy, nie jestem najbardziej aktywnym wikipedystą w kaszubskiej Wikipedii z powodu przerw i innych rzeczy. Czasami też robię sporo błędów, bo nie wszystkie słowniki i zasoby kaszubskie są dokładne i mogą wystąpić ortograficzne porządki. Nauczyłem się ortografii kaszubskiej z [[Internet|Internetu]]. Staram się być przyjaznym i szczerym wikipedystą, bo kiedyś byłem wandalem, który nie znałem kaszubskiego języka w ogóle i zostałem ostrzeżony już dwukrotnie przez administratora Tsca w 2025 roku. Jestem Polakiem, nie Kaszubą i jeden z najmłodszych wikipedystów na całej kaszubskiej Wikipedii. ----<big>'''NIECH KASZUBSKA KULTURA, JĘZYK I ICH TOŻSAMOŚĆ NIGDY NIE ZOSTANIE ZAPOMNIANE NA ZAWSZE!'''</big> '''''<big>Każdy jest geniuszem. Ale jeśli zaczniesz oceniać rybę pod względem jej zdolności wspinania się na drzewa, to przez całe życie będzie myślała, że jest głupia. – [[Albert Einstein]]</big>''''' ---- |} 1akrbf1us36tr4vxg05t2yx1sru5ijs 208542 208537 2026-07-18T12:22:00Z Orbitminis 18250 ort., strony ściągnięte z polskiej Wikipedii (przepraszam za błędy ortograficzne) 208542 wikitext text/x-wiki {| class="wikitable" !<div align="center" class="usermessage">'''<< [[Brëkòwnik:Orbitminis|APARTNÔ WERSJÔ (pò kaszëbskù)]]''' ----'''<big>OGŁOSZENIE</big>''' Cześć wszystkich! Z przyjemnością muszę Was informować, że od dziś postanowiłem stworzyć oddzielną polską wersję opisu i cytatu w celu zmniejszenia liczby bajtów mojej strony użytkownika, albo po prostu chciałem unikać polonizacji, żeby moja strona użytkownika była mniejsza niż większości artykułów kaszubskiej Wikipedii. MAŁA RADA: Jeśli wolisz kaszubską wersję, kliknij niebieski link, żeby zobaczyć w pełną kaszubskojęzyczną stronę, ale jeśli wolisz polskojęzyczną wersję, jesteś tutaj. Z poważaniem Adam. </div> == PL [[Òbrôzk:Icons-flag-pl.png|bezramki|16x16px]] == Cześć! Nazywam się Adam. Ja nie umiem dobrze gadać po kaszubsku :( Gdy robiłem edycje w [[:pl:Język_górnołużycki|górnołużyckiej]] Wikipedii, zauważyłem, że w kaszubskiej Wikipedii miał mniej artykułów, za dużo krótkich artykułów i wiele innych. Więc postanowiłem pracować, ulepszyć i wzbogacić kaszubską Wikipedię jak się da. Od 26 lutego 2026 r. jestem tłumaczem języka kaszubskiego w [[:pl:Translatewiki.net|TranslateWiki]]. Nieraz poprawię edycje ludzi z mniejszą znajomością kaszubskiego (ja też mam, ale piszę poprawnie) poprawnie po kaszubsku. W przeciwieństwie wielu użytkowników korzystam także słowniki, żeby utrzymać z lepszą jakością pisowni. I niestety, tak jak inni użytkownicy, nie jestem najbardziej aktywnym wikipedystą w kaszubskiej Wikipedii z powodu przerw i innych rzeczy. Czasami też robię sporo błędów, bo nie wszystkie słowniki i zasoby kaszubskie są dokładne i mogą wystąpić ortograficzne porządki. Nauczyłem się ortografii kaszubskiej z [[:pl:Internet|Internetu]]. Staram się być przyjaznym i szczerym wikipedystą, bo kiedyś byłem wandalem, który nie znałem kaszubskiego języka w ogóle i zostałem ostrzeżony już dwukrotnie przez administratora Tsca w 2025 roku. Jestem [[:pl:Polacy|Polakiem]], nie [[:pl:Kaszubi|Kaszubą]] i jeden z najmłodszych wikipedystów na całej kaszubskiej Wikipedii. ----<big>'''NIECH KASZUBSKA KULTURA, JĘZYK I ICH TOŻSAMOŚĆ NIGDY NIE ZOSTANIE ZAPOMNIANE NA ZAWSZE!'''</big> '''''<big>Każdy jest geniuszem. Ale jeśli zaczniesz oceniać rybę pod względem jej zdolności wspinania się na drzewa, to przez całe życie będzie myślała, że jest głupia. – [[Albert Einstein]]</big>''''' ---- |} fhf31zk620uikuoikey6k4suei71b8a 208544 208542 2026-07-18T12:23:44Z Orbitminis 18250 po co mi potrzebne nagłówki i ikony? 208544 wikitext text/x-wiki {| class="wikitable" !<div align="center" class="usermessage">'''<< [[Brëkòwnik:Orbitminis|APARTNÔ WERSJÔ (pò kaszëbskù)]]''' ----'''<big>OGŁOSZENIE</big>''' Cześć wszystkich! Z przyjemnością muszę Was informować, że od dziś postanowiłem stworzyć oddzielną polską wersję opisu i cytatu w celu zmniejszenia liczby bajtów mojej strony użytkownika, albo po prostu chciałem unikać polonizacji, żeby moja strona użytkownika była mniejsza niż większości artykułów kaszubskiej Wikipedii. MAŁA RADA: Jeśli wolisz kaszubską wersję, kliknij niebieski link, żeby zobaczyć w pełną kaszubskojęzyczną stronę, ale jeśli wolisz polskojęzyczną wersję, jesteś tutaj. Z poważaniem Adam. </div>Cześć! Nazywam się Adam. Ja nie umiem dobrze gadać po kaszubsku :( Gdy robiłem edycje w [[:pl:Język_górnołużycki|górnołużyckiej]] Wikipedii, zauważyłem, że w kaszubskiej Wikipedii miał mniej artykułów, za dużo krótkich artykułów i wiele innych. Więc postanowiłem pracować, ulepszyć i wzbogacić kaszubską Wikipedię jak się da. Od 26 lutego 2026 r. jestem tłumaczem języka kaszubskiego w [[:pl:Translatewiki.net|TranslateWiki]]. Nieraz poprawię edycje ludzi z mniejszą znajomością kaszubskiego (ja też mam, ale piszę poprawnie) poprawnie po kaszubsku. W przeciwieństwie wielu użytkowników korzystam także słowniki, żeby utrzymać z lepszą jakością pisowni. I niestety, tak jak inni użytkownicy, nie jestem najbardziej aktywnym wikipedystą w kaszubskiej Wikipedii z powodu przerw i innych rzeczy. Czasami też robię sporo błędów, bo nie wszystkie słowniki i zasoby kaszubskie są dokładne i mogą wystąpić ortograficzne porządki. Nauczyłem się ortografii kaszubskiej z [[:pl:Internet|Internetu]]. Staram się być przyjaznym i szczerym wikipedystą, bo kiedyś byłem wandalem, który nie znałem kaszubskiego języka w ogóle i zostałem ostrzeżony już dwukrotnie przez administratora Tsca w 2025 roku. Jestem [[:pl:Polacy|Polakiem]], nie [[:pl:Kaszubi|Kaszubą]] i jeden z najmłodszych wikipedystów na całej kaszubskiej Wikipedii. ----<big>'''NIECH KASZUBSKA KULTURA, JĘZYK I ICH TOŻSAMOŚĆ NIGDY NIE ZOSTANIE ZAPOMNIANE NA ZAWSZE!'''</big> '''''<big>Każdy jest geniuszem. Ale jeśli zaczniesz oceniać rybę pod względem jej zdolności wspinania się na drzewa, to przez całe życie będzie myślała, że jest głupia. – [[Albert Einstein]]</big>''''' ---- |} 20sp6zp9g5mfx5pni4uskw1g8u5kd9a 0 13504 208540 2026-07-18T12:19:33Z Iketsi 3254 Iketsi przeniós starnã [[Terra Zaborensis – Ziemia Zaborska (biuletin)]] do [[Ziemia Zaborska (biuletin)]]: Ziemia Zaborska (biuletin) 208540 wikitext text/x-wiki #PATRZ [[Ziemia Zaborska (biuletin)]] j7cewiqnpgxsiv5jciut42wtayxj6ef 10 13505 208550 2026-07-18T12:38:25Z Iketsi 3254 N 208550 wikitext text/x-wiki {{#invoke:Plain text|main|{{{1|}}}}} m373956icgb47w64svo5cnjup0kwmhy 0 13506 208588 2026-07-18T15:56:56Z Iketsi 3254 N 208588 wikitext text/x-wiki {{Wiele znaczeniów|Cassubia}} * {{Link if not current|Kaszëbë|| ({{jãz.|la}} ''Cassubia'')}} * {{Link if not current|Cassubia-dictionary.com||}} * {{Link if not current|Klub Młodëch Kaszëbów „Cassubia”||}} ==== Òbaczë téż ==== * [[Felix Cassubia]] og1l2redyordewyf6d3l8wun52n9gqs 208599 208588 2026-07-18T16:33:24Z Iketsi 3254 + 208599 wikitext text/x-wiki {{Wiele znaczeniów|Cassubia (wiele znaczeniów)}} * {{Link if not current|Kaszëbë|| ({{jãz.|la}} ''Cassubia'')}} * {{Link if not current|Cassubia-dictionary.com||}} * {{Link if not current|Klub Młodëch Kaszëbów „Cassubia”||}} * {{Link if not current|Cassubia (gatënk)||}} ==== Òbaczë téż ==== * [[Felix Cassubia]] 45ojuhu9e9wcd2u4ri2jp0fdcaw8sdy 208605 208599 2026-07-18T16:45:05Z Iketsi 3254 +- 208605 wikitext text/x-wiki {{Wiele znaczeniów|Cassubia (wiele znaczeniów)}} * {{Link if not current|Kaszëbë|| ({{jãz.|la}} ''Cassubia'')}} * {{Link if not current|Cassubia-dictionary.com||}} * {{Link if not current|Klub Młodëch Kaszëbów „Cassubia”||}} * {{Link if not current|Cassubia (gatënk)||}} * {{Link if not current|Felix Cassubia||}}<!-- (wiele znaczeniów) --> qkvq298uqu1k5i0dhtkbljife1j6fq4 208792 208605 2026-07-19T01:24:37Z Iketsi 3254 Òbrôzk:Disambig_gray.svg 208792 wikitext text/x-wiki {{Wiele znaczeniów|Cassubia (wiele znaczeniów)}} * {{Link if not current|Kaszëbë|| ({{jãz.|la}} ''Cassubia'')}} * {{Link if not current|Cassubia-dictionary.com||}} * {{Link if not current|Klub Młodëch Kaszëbów „Cassubia”||}} * {{Link if not current|Cassubia (gatënk)||}} * {{Link if not current|Felix Cassubia|| [[Òbrôzk:Disambig_gray.svg|20px|link=]]}}<!-- (wiele znaczeniów) --> j9a7k2h0l76c97zmtnxp8yx4hplndby 0 13507 208596 2026-07-18T16:28:27Z Iketsi 3254 N 208596 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:20210218 Peytoia infercambriensis Cassubia infercambriensis id1.png|mały|]] ''Cassubia'' — dôwné gatënk<ref>https://www.researchgate.net/publication/279805320</ref>. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Archeòlogiô]] [[Kategòrëjô:Dôwné rzeczë]] 20rll91pkowmvkxsohtahbf20ko60em 208597 208596 2026-07-18T16:29:50Z Iketsi 3254 Òbaczë téż 208597 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:20210218 Peytoia infercambriensis Cassubia infercambriensis id1.png|mały|]] ''Cassubia'' — dôwné gatënk<ref>https://www.researchgate.net/publication/279805320</ref>. == Òbaczë téż == {{Pòdobnô pòzwa|Cassubia}} === Pòłączoné témë === * [[Dinozaùrë]] === Jiné dôwné rzeczë=== {{#categorytree:Dôwné rzeczë|hideroot=on|mode=pages}} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Archeòlogiô]] [[Kategòrëjô:Dôwné rzeczë]] lt51srvb83me30hqrch2jx7wa1nzjr4 208598 208597 2026-07-18T16:31:48Z Iketsi 3254 {{Jiné znaczënczi}} 208598 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:20210218 Peytoia infercambriensis Cassubia infercambriensis id1.png|mały|]] {{Jiné znaczënczi}} ''Cassubia'' — dôwné gatënk<ref>https://www.researchgate.net/publication/279805320</ref>. == Òbaczë téż == {{Pòdobnô pòzwa|Cassubia (wiele znaczeniów)}} === Pòłączoné témë === * [[Dinozaùrë]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Archeòlogiô]] [[Kategòrëjô:Dôwné rzeczë]] 03ldczn0607rl10943dzaohko2q5ide 0 13508 208601 2026-07-18T16:39:40Z Iketsi 3254 N 208601 wikitext text/x-wiki {{Wiele znaczeniów|Kaszëbë (wiele znaczeniów)}} * {{Link if not current|Kaszëbë||}} * {{Link if not current|Kaszëbë (film)||}} * {{Link if not current|"Kaszëbë" (cządnik)||}} f0ahxt5zslcm5oxyfcq6eby1gugn1f5 208608 208601 2026-07-18T18:50:39Z Iketsi 3254 región 208608 wikitext text/x-wiki {{Wiele znaczeniów|Kaszëbë (wiele znaczeniów)}} * {{Link if not current|Kaszëbë|| – región}} * {{Link if not current|Kaszëbë (film)||}} * {{Link if not current|"Kaszëbë" (cządnik)||}} olc3p1lk0gxa784iyp3sftutjw08esm 0 13509 208611 2026-07-18T20:33:22Z Iketsi 3254 Iketsi przeniós starnã [[Gryf (cządnik)]] do [[Gryf (cządnik, 1908–1934)]] 208611 wikitext text/x-wiki #PATRZ [[Gryf (cządnik, 1908–1934)]] ewvo35xgettczsbccvc84ftoaek6suh 0 13510 208613 2026-07-18T20:35:50Z Iketsi 3254 Iketsi przeniós starnã [[Zrzesz Kaszëbskô]] do [[Zrzesz Kaszëbskô (1933–1939, 1945–1947 i 1992–1993)]]: 1933–1939, 1945–1947 i 1992–1993 208613 wikitext text/x-wiki #PATRZ [[Zrzesz Kaszëbskô (1933–1939, 1945–1947 i 1992–1993)]] ltkidya3y32ik89p9t1rq8j3ic0ob73 0 13511 208615 2026-07-18T20:37:16Z Iketsi 3254 Iketsi przeniós starnã [[Klëka (cządnik)]] do [[Klëka (cządnik, 1937–1939)]] 208615 wikitext text/x-wiki #PATRZ [[Klëka (cządnik, 1937–1939)]] 24wl6wmydp2grwvxq2lukktlt4cdsmm 0 13512 208617 2026-07-18T20:39:07Z Iketsi 3254 Iketsi przeniós starnã [["Kaszëbë" (cządnik)]] do [["Kaszëbë" (cządnik, 1957–1961)]]: 1957–1961 208617 wikitext text/x-wiki #PATRZ [["Kaszëbë" (cządnik, 1957–1961)]] p1atlywpy9ot7vg3msqnarkp7rb5jc4 0 13513 208619 2026-07-18T21:51:55Z Terrus38 14026 Terrus38 przeniós starnã [[Òbéndowi jãzëk]] do [[Òbéńdowi jãzëk]]: pisënk 208619 wikitext text/x-wiki #PATRZ [[Òbéńdowi jãzëk]] ff3r2xvkwjgxevvzyed3plob1xflc0p 0 13514 208623 2026-07-18T22:07:38Z Terrus38 14026 Terrus38 przeniós starnã [[Walijô]] do [[Waliô]]: pisënk 208623 wikitext text/x-wiki #PATRZ [[Waliô]] kfwafydl83ju357c7xypelnfmfq5gye 0 13515 208629 2026-07-18T22:26:10Z Terrus38 14026 Terrus38 przeniós starnã [[Islandëjô]] do [[Islandiô]]: pisënk 208629 wikitext text/x-wiki #PATRZ [[Islandiô]] hp0m3l98o0426p5sixzp7735gnl36yx 0 13516 208632 2026-07-18T22:28:23Z Terrus38 14026 Terrus38 przeniós starnã [[Grenlandzkô]] do [[Grenlandiô]]: Grenlandzkô to barżi ewentualnô, pòtencjalnô dodôwkòwô fòrma, przédną miabë bëc Grenlandiô 208632 wikitext text/x-wiki #PATRZ [[Grenlandiô]] n6d9shmza41s1qrqnk8tdn03yz34glz 0 13517 208635 2026-07-18T22:43:18Z Terrus38 14026 Terrus38 przeniós starnã [[Dëńskô]] do [[Duńskô]]: pisënk – generalno w kaszëbsczim ni ma -ëńsczi, dô blós -ùńsczi, -ińsczi, -yńsczi 208635 wikitext text/x-wiki #PATRZ [[Duńskô]] 0vktm2zy364tnqz8jm6y2vfbu4mwar9 14 13518 208640 2026-07-18T23:59:20Z Iketsi 3254 Iketsi przeniós starnã [[Kategòrëjô:Dëńskô]] do [[Kategòrëjô:Duńskô]]: →Duńskô https://sloworz.org/word/19811/meaning/22430 208640 wikitext text/x-wiki #PATRZ [[:Kategòrëjô:Duńskô]] 90ty11i7n5v9el7u3r70q4yhsywqyqh 14 13519 208648 2026-07-19T00:01:10Z Iketsi 3254 Iketsi przeniós starnã [[Kategòrëjô:Islandëjô]] do [[Kategòrëjô:Islandiô]]: Islandëjô→Islandiô 208648 wikitext text/x-wiki #PATRZ [[:Kategòrëjô:Islandiô]] r999g5dhah8ay8wtp0diikubmig0xcl 14 13520 208656 2026-07-19T00:03:49Z Iketsi 3254 N 208656 wikitext text/x-wiki {{Commons}} [[Kategòrëjô:Duńskô]] gk34uyiqidd3w1xvuniwhppmm9216yi 0 13521 208668 2026-07-19T00:14:59Z Iketsi 3254 Iketsi przeniós starnã [[Anielskô]] do [[Angliô]]: Angliô 208668 wikitext text/x-wiki #PATRZ [[Angliô]] h887tm7g944p07i4n0s8yhfl0fzugj3 14 13522 208680 2026-07-19T00:30:31Z Iketsi 3254 N 208680 wikitext text/x-wiki {{Commons}} [[Kategòrëjô:Lingwistika]] [[Kategòrëjô:Antropòlogiô]] ti8nj1spx2s78r0jjl2al51o1ptl89b