Wikipediô

Wikipedia csbwiki https://csb.wikipedia.org/wiki/Prz%C3%A9dn%C3%B4_starna MediaWiki 1.47.0-wmf.12 first-letter Media Specjalnô Diskùsëjô Brëkòwnik Diskùsëjô brëkòwnika Wiki Diskùsëjô Wiki Òbrôzk Diskùsëjô òbrôzków MediaWiki Diskùsëjô MediaWiki Szablóna Diskùsëjô Szablónë Pòmòc Diskùsëjô Pòmòcë Kategòrëjô Diskùsëjô Kategòrëji TimedText TimedText talk Moduł Dyskusja modułu Wydarzenie Dyskusja wydarzenia Wikipediô 0 1075 209627 209266 2026-07-28T10:52:11Z Orbitminis 18250 Nôgłówk (przepraszam, że nie byłem aktywny z powodu przerw. Szkoda, że Kaszubi opuszczali cały projekt, bo się nudzą :( To moja wina) 209627 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Wikipedia-logo-v2.svg|mały|Logò Wikipediji]] Ùdba '''Wikipediji''' (http://www.wikipedia.org) òsta zrëszónô w [[stëcznik|stëcznikù]] [[2001]] rokù. Jé zgrôwã je ùsôdzenié [[wòlnô dokùmentacjô|wòlny]], [[Internet|internetowi]] [[encyklopediô|encyklopedii]]. [[Przédnô starna|Kaszëbskô Wikipedijô]] je partã ny ùdbë w [[kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczim jãzëkù]]. == Lësta pòpùlarnëch mòwnëch wersje Wikipedie == Afrikaans • አማርኛ • العربية • Azərbaycanca • বাংলা • Беларуская • Bosanski • Български • Català • Česky • Cymraeg • Dansk • Deutsch • Eesti • Ελληνικά • English • Español • Euskara • فارسی • Français • Gaeilge • Galego • ગુજરાતી • 한국어 • Հայերեն • हिन्दी • Hrvatski • Bahasa Indonesia • Íslenska • Italiano • עברית • ಕನ್ನಡ • ქართული • ភាសាខ្មែរ • Кыргызча • ພາສາລາວ • Latviešu • Lietuvių • Македонски • Magyar • മലയാളം • मराठी • Bahasa Melayu • Монгол • မြန်မာဘာသာ • Nederlands • नेपाली • 日本語 • Norsk • ଓଡି଼ଆ • অসমীযা় • Oʻzbekcha • ਪੰਜਾਬੀ • Polski • Português • Қазақша • Română • Русский • Shqip • සිංහල • Slovenčina • Slovenščina • Srpski • Suomi • Svenska • Kiswahili • Tagalog • தமிழ் • తెలుగు • ภาษาไทย • Türkçe • Українська • اردو • Tiếng Việt • 中文 • isiZulu == Sosterné ùdbë == * [http://www.wiktionary.org '''Wikisłowôrz'''] - ''Wielejãzëkòwi słowôrz'' ''([http://pl.wiktionary.org/wiki/Kategoria:Język_kaszubski Kaszëbsczi jãzëk w pl.wiktionary.org])'' * '''[http://www.wikiquote.org Wikicëtaty]''' - ''Zbiérk cëtatów'' * '''[http://www.wikinews.org Wikinews]''' - ''Wiki-nowinë'' * [[commons:Main Page|'''Wikimedia Commons''']] - ''Repòzytorium mediów'' * [[wikisource:pl:Strona główna|'''Wikisources''']] - ''Zdrojowé dokùmentë'' * '''[http://www.wikibooks.org Wikibooks]''' - ''Darmòwé ùczbòwniczi'' * [[wikispecies:Main Page|'''Wikispecies''']] - ''Zortownik gatënków'' * [[m:Main Page|'''Meta-Wiki''']] - ''Kòòrdinacëjô projektów'' == Òbaczë téż == * [[Kiwix]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://www.wikipedia.org/ Wikipedia w angelsczim jãzëkù] * [https://web.archive.org/web/20031203221040/http://en2.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Multilingual_coordination Zestôwk Wikipediji w jińszëch mòwach] * [http://meta.wikipedia.org/ Artikle ë diskùsëje ò wszelejaczich sprawach sparłãczonëch z ùdbama Wikipediji] * https://www.youtube.com/watch?v=uS_tUfomFUI 2:29 [[Kategòrëjô:Encyklopedie]] [[Kategòrëjô:Wikimedia]] 107cw5vj8e75srpa1qgdx4g66ld77s2 Antón Ôbram 0 1412 209626 198367 2026-07-28T10:23:49Z EUPBR 19748 /* Galeriô */ 209626 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Antoni Abraham.jpeg|mały]] '''Antón Ôbram''' (téż: ''Tóna Ôbram'', ([[pòlsczi jãzëk|(pòl.)]]: ''Antoni Abraham'') béł pro-pòlsczi kaszëbsczi dzejôrz. Ùrodzył sã [[19 gòdnika]] [[1869]] rokù w [[Zdrada|Zdradze]] kòl [[Pùck|Pùcka]]. Ùmôrł [[23 czerwińca]] [[1923]] w [[Gdiniô|Gdini]]. == Òbaczë téż == * [[Pùck]] == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk: Gdynia 20x062025 20250620 093745.jpg |Antón Ôbram, [[Gdiniô]] Òbrôzk:Puck10.jpg| </gallery> == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} {{DEFAULTSORT:Ôbram, Antón}} [[Kategòrëjô:Kaszëbi|Abraham Antoni]] [[Kategòrëjô:Lëdzë|Abraham , Antoni]] og49zjfj9zqprjbwurytpdzwtq39lhb Zrzesznica Samòstójnëch Państw 0 12402 209629 206005 2026-07-28T11:14:46Z DawnyTest 14843 infobox 209629 wikitext text/x-wiki {{Infobox pòliticznô òrganizacjô|miono=Zrzesznica Samòstójnëch Państw|gwôsné miono=Содружество Независимых Государств|data ùsôdzenia=8 gòdnika 1991|wiéchrzëzna=20 000 000|rok=-|lëdztwò=250 570 000|fana=Flag of the CIS.svg|Przédnik=[[Siergiej Lebiediew]]|stolëca=[[Mińsk]]|jãzëk=[[rusczi jãzëk|rusczi]]|na karce=CIS (orthographic projection).svg|miono-genitiw=Zrzesznicë Samòstójnëch Państw}} '''Zrzesznica Samòstójnëch Państw''', skrócënk '''ZSP''' ([[Rusczi jãzëk|rus]]. Содружество Независимых Государств, СНГ; [[Transkripcëjô (jãzëkòznôwstwò)|trb]]. ''Sodrużestwo Niezawisimych Gosudarstw'', ''SNG'') – òrganizacjô gòspòdarczno-pòliticzno-wòjskòwô, zrzeszająca wikszosc dôwnych repùblik [[Związk Socjalisticznëch Sowiecczich Repùblików|Związka Radzecczégò]], ùsadzonô na mòc [[Białowiesczé ùgòdzëlënié|białowiesczégò]] [[Białowiesczé ùgòdzëlënié|ùgòdzëlëniô]] z 8 gòdnika 1991 rokù. Zgódnie ze òbrzészkiem państw członkòwsczich, òrganizacjô mô na célu wespółrobòcã w zôkresu pòliticzi, bezpiekù, gòspòdarczi, kulturë, òswiatë, òchrónë zdrowiô, strzodowiska, naùczi i wëmianë jinfòrmacjów. == Nôleżnicë ZSP == * [[Armeniô]] * [[Azerbejdżan]] * [[Biôłorëskô]] * [[Kazachstan]] * [[Kirgistan]] * [[Ruskô]] * [[Tadżikistan]] * [[Turkmenistan]] * [[Ùzbekistan]] == Pòdôwczi == * Wiéchrzëzna - 20 000 000 km² * Lëdztwò - 250 570 000 == Òbaczë téż == * [[Związk Socjalisticznëch Sowiecczich Repùblików]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{CIS}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Zrzesznica Samòstójnëch Państw]] [[Kategòrëjô:Òrganizacje midzënôrodné]] bnrvxnlgdrzucfue8wh9lnk33f2bnye Szablóna:Infobox pòliticznô òrganizacjô 10 12780 209628 209242 2026-07-28T11:14:09Z DawnyTest 14843 209628 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="float: right; clear: right; margin: 0 0 1em 1em; width: 300px; background: #fdfdfd; border: 1px solid #a2a9b1; border-radius: 4px; border-collapse: collapse; font-size: 88%; line-height: 1.5em; box-shadow: 0 2px 4px rgba(0,0,0,0.05); font-family: sans-serif;" |+ style="font-size: 140%; font-weight: bold; padding: 0.5em; background: #eaecf0; border: 1px solid #a2a9b1; border-bottom: none; border-top-left-radius: 4px; border-top-right-radius: 4px; color: #202122;" | {{{miono}}} {{{gwôsné miono}}} |- {{Szablóna:Infobox nagłówk dodôj|{{{lata jistnienia<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}} |<center>{{{lata jistnienia}}}</center> |pole=style="background:#eaecf0; text-align:center; border:1px solid #aaa;" }} |- | colspan="2" style="border: 1px solid #a2a9b1; text-align: center; padding: 6px; background: #f8f9fa; color: #202122;" | [[Òbrôzk:{{{fana}}}|250px]] [[Fana {{{miono-genitiw}}}|Fana]] |- {{Szablóna:Infobox nagłówk dodôj|{{{mòtto<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}} |<center>[[Mòtto]]: ''{{{mòtto}}}''</center> |pole=style="background:#f8f9fa; text-align:center; border:1px solid #aaa;" }} |- {{Szablóna:Infobox nagłówk dodôj|{{{himn<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}} |<center>[[Himn]]: ''{{{himn}}}''</center> |pole=style="background:#f8f9fa; text-align:center; border:1px solid #aaa;" }} |- | colspan="2" style="border: 1px solid #a2a9b1; text-align: center; padding: 6px; background: #ffffff; color: #202122;" | [[Òbrôzk:{{{na karce}}}|260px|{{{miono}}} na karce]] {{#invoke:infobox państwò|generujWiersz|jãzëk|[[Jãzëk|Òficjalny jãzëk]]|{{{jãzëk|}}}}} {{#invoke:infobox państwò|generujWiersz|stolëca|[[Stolëca]]|{{{stolëca|}}}}} {{#invoke:infobox państwò|generujWiersz|fòrma państwa|Fòrma|{{{fòrma państwa|}}}}} {{#invoke:infobox państwò|generujWiersz|kònstitucjô|[[Kònstitucjô]]|{{{kònstitucjô|}}}}} {{#invoke:infobox państwò|generujWiersz|Przédnik|[[Przédnik]]|{{{Przédnik|}}}}} {{#invoke:infobox państwò|generujWiersz|Mònarcha|{{Infobox-państwò/mònarcha}}|{{{Mònarcha|}}}}} {{#invoke:infobox państwò|generujWiersz|Prezydeńt|{{Infobox-państwò/prezydeńt}}|{{{Prezydeńt|}}}}} {{#invoke:infobox państwò|generujWiersz|Premiéra|[[Premiéra]]|{{{Premiéra|}}}}} {{#invoke:infobox państwò|generujWiersz|data ùsôdzenia|Data ùsadzeniô|{{{data ùsôdzenia|}}}}} {{#invoke:infobox państwò|generujWiersz|data lëkwidacji|Data lëkwidacji|{{{data lëkwidacji|}}}}} {{#invoke:infobox państwò|generujWiersz|wiéchrzëzna|Wiéchrzëzna{{#if:{{{procent-wòdë|}}}| % wòdë}}|{{{wiéchrzëzna|}}} {{#if:{{{wiéchrzëzna|}}}|km²}} {{#if:{{{procent-wòdë|}}}| {{{procent-wòdë}}}%}}}} {{#invoke:infobox państwò|generujWiersz|lëdztwò|[[Lëdztwò]] {{#if:{{{rok|}}}|({{{rok}}})}}|{{{lëdztwò|}}}}} {{#invoke:infobox państwò|generujWiersz|dëtk|[[Dëtk]]|{{{dëtk|}}} {{#if:{{{kòd dëtka|}}}|({{{kòd dëtka}}})}}}} {{#invoke:infobox państwò|generujWiersz|czasowô cona|[[Czasowô cona]]|{{#if:{{{czasowô cona|}}}|[[UTC]]}} {{{czasowô cona|}}}}} {{#invoke:infobox państwò|generujWiersz|swiãto|[[Nôrodné swiãto]]|{{{swiãto|}}}}} {{#invoke:infobox państwò|generujWiersz|kòd|[[ISO 3166-1|Kòd ISO 3166]]|{{{kòd|}}}}} {{#invoke:infobox państwò|generujWiersz|Internet|[[TLD|Internet]]|{{{Internet|}}}}} {{#invoke:infobox państwò|generujWiersz|aùtowi kòd|[[Aùtowi kòd]]|{{{aùtowi kòd|}}}}} {{#invoke:infobox państwò|generujWiersz|telefón|Telefón|{{{telefón|}}}}} |} 34c1o67ok3t762991csh8w0qh881ysd Brëkòwnik:HaxelKaszëba/brudnopis 2 13324 209622 205857 2026-07-27T21:41:45Z HaxelKaszëba 17492 209622 wikitext text/x-wiki Restaùracjô Meiji (jap. 明治維新 Meiji Ishin, dosł. „Òdnowa Meiji”) - cząd głãbòczich pòliticznëch, spòlëznowëch a wòsjkòwëch zmianów w Japóńsce, jaczi rozpòczął sã w 1868 wëcmanim z òbaleniã szogùnatu Tokugawów a przëwróceniã realny wëszëznë césôrzowi Mutsuhito (Meiji). Wëdarzeniô ne zakùńczëłë pònad 260-letni cząd rządów szogùnów ë rozpòczãłë proces chùtczi mòdernizacje a téż westernizacje kraju. Przez czile lat Japóńskô przesztôłcëła sã z feùdalnégò kraju w moderné industrowi państwò òrôz jedną z nôwikszich militarnëch a gòspòdarczëch pòtãgów Azje. Restaùracjô bëła òdpòwiédzą na rosnący bënowi krizys a na nacësk zôpôdnëch mòcarstwów, jaczé sã domagałë òdemkniãcô Japóńsczi na midzënôrodny geszeft. Refòrmë òbjimałë wnetka że wszëtczé òbrëmie zëcégò - administracjã, wòsjkò, gòspòdarkã, edukacjã, prawò òrôz spòlëznową strukturã. == Kòntekst == Òd zôcząkù XVII stalatégò Japóńskô prowadzëła pòlitikã izolacje òd bùtenowégò swiata, pòzéwóną jakno sakoku (jap. 鎖国 – „zamkłi kraj”). Òstała òna wprowadzona przez szogùnat Tokugawów pò serie kòntaktów z eùropejsczima hańdlarzama a misjónarzama, przédno Pòrtugalczikama a Szpanama. Włôdze sã òbawiałë rosnącëch cësków chrzescëjaństwa òrôz mòżebnotã zanôleżënkù Japóńsczi przez eùropejsczich kòlonialnëch mòcarstwów, czegò przëmiôrë wzéróno w jinszich partach Azje. Na mòcë pòstãpnëch ediktów zakôzóno misyjnégò dzejaniô, wikszosc cëzozemców òstała wënëkóna a Japóńczikóm zabarniono òpùszczania kraju pòd grozbą sztrôfë smiercë. Chrzescëjaństwò òstało zdelegalëzowóné ë jegò wëznawcë bëlë przesladowóny. Mimò prowadzony izolacje Japóńsczi nie bëła czësto òdetniãtô òd swiata. Jedurnym eùropejsczim krajã, jaczémù pòzwòlono na prowadzenié ògrańczonégò hańdlu, bëła Zjednóna Repùblika Prowincjów (Néderlandzkô). Néderlandsczé hańdlôrze mòglë prowadzëc dzejanié blós na niewiôldżim, sztëcznym òstrowie Dejima w pòrce Nagasaki, pòd scësłą kòntrolą wëszëznë szogùnatu. Òkrom Néderlandczików ògrańczoné hańdlowi kòntaktë cygniãto téż z Chinama, Królestwã Riukiu òrôz z Kòrejańczikama za pòmòcą domenë Tsushima. Izolacjô pòmògała cygnąc pòliticzną samòstójnotã a zakùńczeniu wielowiekowëch domôcëch wòjnów, równak z czasã doprowadzëła téż do technologicznégò a militarnégò parafiańszczëznë Japóńsczi wzglãdã chùtkò industrializëjącëch sã krôjów Zôpôdu. W pòłowie XIX stalatégò corôz czilurazowò pòjawiôł sã nakôz òdemkniãcô pòrtów dlô zagrańcowëch bôtów, co wëstawiło pòlitikã sakoku na pòwôżną próbã. Kùlminacjã nëch wëdarzeniów bëło przërézowanié w 1853 rokù amerikańszi eskadrë dowòdzony przez kòmòdóra Matthew Perry'égò. Brëkùjącë modernyma pôrowima òkrãtama, Zjednóné Kraje wëmùszëłë pòczãce negocjacje z włôdzama Japóńsczi. Rok pózdni pòdpisano kònwencjã z Kanagawë, òdemkającą pierszé pòrtë dlô amerikańsczich bôtów. W pòstãpnëch latach szlachòwné traktatë òstałë zawôrte z jinszima zôpôdnyma krajama. Nierównoprawné ùmòwë òrôz niemòżebnosc skùtecznégò procëmkaniãcô sã zagrańcznyma nacëskóm znacząco schromiełë aùtoritet szogùnatu Tokugawów ë doprowadzëłë do wzrastaniô pòliticznégò kònfliktu, jaczi kùreszce zakùńcził sã Restaùracją Meiji w 1868 rokù. luh6l83mnoqirt90tmasl4qphe2pb0o 209623 209622 2026-07-27T21:52:18Z HaxelKaszëba 17492 209623 wikitext text/x-wiki '''Restaùracjô Meiji (jap. 明治維新 Meiji Ishin, dosł. „Òdnowa Meiji”)''' - cząd głãbòczich pòliticznëch, spòlëznowëch a wòsjkòwëch zmianów w Japóńsce, jaczi rozpòczął sã w 1868 wëcmanim z òbaleniã szogùnatu Tokugawów a przëwróceniã realny wëszëznë césôrzowi Mutsuhito (Meiji). Wëdarzeniô ne zakùńczëłë pònad 260-letni cząd rządów szogùnów ë rozpòczãłë proces chùtczi mòdernizacje a téż westernizacje kraju. Przez czile lat Japóńskô przesztôłcëła sã z feùdalnégò kraju w moderné industrowi państwò òrôz jedną z nôwikszich militarnëch a gòspòdarczëch pòtãgów Azje. Restaùracjô bëła òdpòwiédzą na rosnący bënowi krizys a na nacësk zôpôdnëch mòcarstwów, jaczé sã domagałë òdemkniãcô Japóńsczi na midzënôrodny geszeft. Refòrmë òbjimałë wnetka że wszëtczé òbrëmie zëcégò - administracjã, wòsjkò, gòspòdarkã, edukacjã, prawò òrôz spòlëznową strukturã. == Kòntekst == Òd zôcząkù XVII stalatégò Japóńskô prowadzëła pòlitikã izolacje òd bùtenowégò swiata, pòzéwóną jakno sakoku (jap. 鎖国 – „zamkłi kraj”). Òstała òna wprowadzona przez szogùnat Tokugawów pò serie kòntaktów z eùropejsczima hańdlarzama a misjónarzama, przédno Pòrtugalczikama a Szpanama. Włôdze sã òbawiałë rosnącëch cësków chrzescëjaństwa òrôz mòżebnotã zanôleżënkù Japóńsczi przez eùropejsczich kòlonialnëch mòcarstwów, czegò przëmiôrë wzéróno w jinszich partach Azje. Na mòcë pòstãpnëch ediktów zakôzóno misyjnégò dzejaniô, wikszosc cëzozemców òstała wënëkóna a Japóńczikóm zabarniono òpùszczania kraju pòd grozbą sztrôfë smiercë. Chrzescëjaństwò òstało zdelegalëzowóné ë jegò wëznawcë bëlë przesladowóny. Mimò prowadzony izolacje Japóńsczi nie bëła czësto òdetniãtô òd swiata. Jedurnym eùropejsczim krajã, jaczémù pòzwòlono na prowadzenié ògrańczonégò hańdlu, bëła Zjednóna Repùblika Prowincjów (Néderlandzkô). Néderlandsczé hańdlôrze mòglë prowadzëc dzejanié blós na niewiôldżim, sztëcznym òstrowie Dejima w pòrce Nagasaki, pòd scësłą kòntrolą wëszëznë szogùnatu. Òkrom Néderlandczików ògrańczoné hańdlowi kòntaktë cygniãto téż z Chinama, Królestwã Riukiu òrôz z Kòrejańczikama za pòmòcą domenë Tsushima. Izolacjô pòmògała cygnąc pòliticzną samòstójnotã a zakùńczeniu wielowiekowëch domôcëch wòjnów, równak z czasã doprowadzëła téż do technologicznégò a militarnégò parafiańszczëznë Japóńsczi wzglãdã chùtkò industrializëjącëch sã krôjów Zôpôdu. W pòłowie XIX stalatégò corôz czilurazowò pòjawiôł sã nakôz òdemkniãcô pòrtów dlô zagrańcowëch bôtów, co wëstawiło pòlitikã sakoku na pòwôżną próbã. Kùlminacjã nëch wëdarzeniów bëło przërézowanié w 1853 rokù amerikańszi eskadrë dowòdzony przez kòmòdóra Matthew Perry'égò. Brëkùjącë modernyma pôrowima òkrãtama, Zjednóné Kraje wëmùszëłë pòczãce negocjacje z włôdzama Japóńsczi. Rok pózdni pòdpisano kònwencjã z Kanagawë, òdemkającą pierszé pòrtë dlô amerikańsczich bôtów. W pòstãpnëch latach szlachòwné traktatë òstałë zawôrte z jinszima zôpôdnyma krajama. Nierównoprawné ùmòwë òrôz niemòżebnosc skùtecznégò procëmkaniãcô sã zagrańcznyma nacëskóm znacząco schromiełë aùtoritet szogùnatu Tokugawów ë doprowadzëłë do wzrastaniô pòliticznégò kònfliktu, jaczi kùreszce zakùńcził sã Restaùracją Meiji w 1868 rokù. in25xl3f7brs5v249z3m9rn9a0a1cnz 209624 209623 2026-07-27T22:03:02Z HaxelKaszëba 17492 209624 wikitext text/x-wiki '''Restaùracjô Meiji [[Japóńsczi jãzëk|(jap]]. 明治維新 Meiji Ishin, dosł. „Òdnowa Meiji”)''' - cząd głãbòczich pòliticznëch, spòlëznowëch a wòsjkòwëch zmianów w [[Japóńskô|Japóńsce]], jaczi rozpòczął sã w 1868 wëcmanim z òbaleniã [[Szogùnat Tokugawów|szogùnatu Tokugawów]] a przëwróceniã realny wëszëznë césôrzowi [[Mutsuhito]] (Meiji). Wëdarzeniô ne zakùńczëłë pònad 260-letni cząd rządów szogùnów ë rozpòczãłë proces chùtczi mòdernizacje a téż westernizacje kraju. Przez czile lat [[Japóńskô]] przesztôłcëła sã z feùdalnégò kraju w moderné industrowi państwò òrôz jedną z nôwikszich militarnëch a gòspòdarczëch pòtãgów [[Azjô|Azje]]. Restaùracjô bëła òdpòwiédzą na rosnący bënowi krizys a na nacësk zôpôdnëch mòcarstwów, jaczé sã domagałë òdemkniãcô [[Japóńskô|Japóńsczi]] na midzënôrodny geszeft. Refòrmë òbjimałë wnetka że wszëtczé òbrëmie zëcégò - administracjã, wòsjkò, gòspòdarkã, edukacjã, prawò òrôz spòlëznową strukturã. == Kòntekst == Òd zôcząkù XVII stalatégò [[Japóńskô]] prowadzëła pòlitikã izolacje òd bùtenowégò swiata, pòzéwóną jakno [[sakoku]] ([[Japóńsczi jãzëk|jap]]. 鎖国 – „zamkłi kraj”). Òstała òna wprowadzona przez [[szogùnat Tokugawów]] pò serie kòntaktów z [[Eùropa|eùropejsczima]] hańdlarzama a misjónarzama, przédno Pòrtugalczikama a Szpanama. Włôdze sã òbawiałë rosnącëch cësków chrzescëjaństwa òrôz mòżebnotã zanôleżënkù Japóńsczi przez [[Eùropa|eùropejsczich]] kòlonialnëch mòcarstwów, czegò przëmiôrë wzéróno w jinszich partach [[Azjô|Azje]]. Na mòcë pòstãpnëch ediktów zakôzóno misyjnégò dzejaniô, wikszosc cëzozemców òstała wënëkóna a Japóńczikóm zabarniono òpùszczania kraju pòd grozbą sztrôfë smiercë. [[Chrzescëjaństwò]] òstało zdelegalëzowóné ë jegò wëznawcë bëlë przesladowóny. Mimò prowadzony izolacje [[Japóńskô|Japóńsczi]] nie bëła czësto òdetniãtô òd swiata. Jedurnym [[Eùropa|eùropejsczim]] krajã, jaczémù pòzwòlono na prowadzenié ògrańczonégò hańdlu, bëła [[Zjednóna Repùblika Prowincjów]] (Néderlandzkô). Néderlandsczé hańdlôrze mòglë prowadzëc dzejanié blós na niewiôldżim, sztëcznym òstrowie [[Dejima]] w pòrce [[Nagasaki]], pòd scësłą kòntrolą wëszëznë szogùnatu. Òkrom Néderlandczików ògrańczoné hańdlowi kòntaktë cygniãto téż z [[Chińskô Lëdowô Repùblika|Chinama]], [[Królestwò Riukiu|Królestwã Riukiu]] òrôz z Kòrejańczikama za pòmòcą domenë [[Tsushima]]. Izolacjô pòmògała cygnąc pòliticzną samòstójnotã a zakùńczeniu wielowiekowëch domôcëch wòjnów, równak z czasã doprowadzëła téż do technologicznégò a militarnégò parafiańszczëznë [[Japóńskô|Japóńsczi]] wzglãdã chùtkò industrializëjącëch sã krôjów Zôpôdu. W pòłowie XIX stalatégò corôz czilurazowò pòjawiôł sã nakôz òdemkniãcô pòrtów dlô zagrańcowëch bôtów, co wëstawiło pòlitikã [[sakoku]] na pòwôżną próbã. Kùlminacjã nëch wëdarzeniów bëło przërézowanié w 1853 rokù amerikańszi eskadrë dowòdzony przez kòmòdóra [[Matthew Perry|Matthew Perry'égò]]. Brëkùjącë modernyma pôrowima òkrãtama, Zjednóné Kraje wëmùszëłë pòczãce negocjacje z włôdzama [[Japóńskô|Japóńsczi]]. Rok pózdni pòdpisano kònwencjã z [[Kanagawa|Kanagawë]], òdemkającą pierszé pòrtë dlô amerikańsczich bôtów. W pòstãpnëch latach szlachòwné traktatë òstałë zawôrte z jinszima zôpôdnyma krajama. Nierównoprawné ùmòwë òrôz niemòżebnosc skùtecznégò procëmkaniãcô sã zagrańcznyma nacëskóm znacząco schromiełë aùtoritet [[Szogùnat Tokugawów|szogùnatu Tokugawów]] ë doprowadzëłë do wzrastaniô pòliticznégò kònfliktu, jaczi kùreszce zakùńcził sã Restaùracją Meiji w 1868 rokù. 6n0jkg8xazfqplna6fb5m9sink7pzb2 209625 209624 2026-07-27T22:03:45Z HaxelKaszëba 17492 209625 wikitext text/x-wiki '''Restaùracjô Meiji''' [[Japóńsczi jãzëk|(jap]]. 明治維新 Meiji Ishin, dosł. „Òdnowa Meiji”) - cząd głãbòczich pòliticznëch, spòlëznowëch a wòsjkòwëch zmianów w [[Japóńskô|Japóńsce]], jaczi rozpòczął sã w 1868 wëcmanim z òbaleniã [[Szogùnat Tokugawów|szogùnatu Tokugawów]] a przëwróceniã realny wëszëznë césôrzowi [[Mutsuhito]] (Meiji). Wëdarzeniô ne zakùńczëłë pònad 260-letni cząd rządów szogùnów ë rozpòczãłë proces chùtczi mòdernizacje a téż westernizacje kraju. Przez czile lat [[Japóńskô]] przesztôłcëła sã z feùdalnégò kraju w moderné industrowi państwò òrôz jedną z nôwikszich militarnëch a gòspòdarczëch pòtãgów [[Azjô|Azje]]. Restaùracjô bëła òdpòwiédzą na rosnący bënowi krizys a na nacësk zôpôdnëch mòcarstwów, jaczé sã domagałë òdemkniãcô [[Japóńskô|Japóńsczi]] na midzënôrodny geszeft. Refòrmë òbjimałë wnetka że wszëtczé òbrëmie zëcégò - administracjã, wòsjkò, gòspòdarkã, edukacjã, prawò òrôz spòlëznową strukturã. == Kòntekst == Òd zôcząkù XVII stalatégò [[Japóńskô]] prowadzëła pòlitikã izolacje òd bùtenowégò swiata, pòzéwóną jakno [[sakoku]] ([[Japóńsczi jãzëk|jap]]. 鎖国 – „zamkłi kraj”). Òstała òna wprowadzona przez [[szogùnat Tokugawów]] pò serie kòntaktów z [[Eùropa|eùropejsczima]] hańdlarzama a misjónarzama, przédno Pòrtugalczikama a Szpanama. Włôdze sã òbawiałë rosnącëch cësków chrzescëjaństwa òrôz mòżebnotã zanôleżënkù Japóńsczi przez [[Eùropa|eùropejsczich]] kòlonialnëch mòcarstwów, czegò przëmiôrë wzéróno w jinszich partach [[Azjô|Azje]]. Na mòcë pòstãpnëch ediktów zakôzóno misyjnégò dzejaniô, wikszosc cëzozemców òstała wënëkóna a Japóńczikóm zabarniono òpùszczania kraju pòd grozbą sztrôfë smiercë. [[Chrzescëjaństwò]] òstało zdelegalëzowóné ë jegò wëznawcë bëlë przesladowóny. Mimò prowadzony izolacje [[Japóńskô|Japóńsczi]] nie bëła czësto òdetniãtô òd swiata. Jedurnym [[Eùropa|eùropejsczim]] krajã, jaczémù pòzwòlono na prowadzenié ògrańczonégò hańdlu, bëła [[Zjednóna Repùblika Prowincjów]] (Néderlandzkô). Néderlandsczé hańdlôrze mòglë prowadzëc dzejanié blós na niewiôldżim, sztëcznym òstrowie [[Dejima]] w pòrce [[Nagasaki]], pòd scësłą kòntrolą wëszëznë szogùnatu. Òkrom Néderlandczików ògrańczoné hańdlowi kòntaktë cygniãto téż z [[Chińskô Lëdowô Repùblika|Chinama]], [[Królestwò Riukiu|Królestwã Riukiu]] òrôz z Kòrejańczikama za pòmòcą domenë [[Tsushima]]. Izolacjô pòmògała cygnąc pòliticzną samòstójnotã a zakùńczeniu wielowiekowëch domôcëch wòjnów, równak z czasã doprowadzëła téż do technologicznégò a militarnégò parafiańszczëznë [[Japóńskô|Japóńsczi]] wzglãdã chùtkò industrializëjącëch sã krôjów Zôpôdu. W pòłowie XIX stalatégò corôz czilurazowò pòjawiôł sã nakôz òdemkniãcô pòrtów dlô zagrańcowëch bôtów, co wëstawiło pòlitikã [[sakoku]] na pòwôżną próbã. Kùlminacjã nëch wëdarzeniów bëło przërézowanié w 1853 rokù amerikańszi eskadrë dowòdzony przez kòmòdóra [[Matthew Perry|Matthew Perry'égò]]. Brëkùjącë modernyma pôrowima òkrãtama, Zjednóné Kraje wëmùszëłë pòczãce negocjacje z włôdzama [[Japóńskô|Japóńsczi]]. Rok pózdni pòdpisano kònwencjã z [[Kanagawa|Kanagawë]], òdemkającą pierszé pòrtë dlô amerikańsczich bôtów. W pòstãpnëch latach szlachòwné traktatë òstałë zawôrte z jinszima zôpôdnyma krajama. Nierównoprawné ùmòwë òrôz niemòżebnosc skùtecznégò procëmkaniãcô sã zagrańcznyma nacëskóm znacząco schromiełë aùtoritet [[Szogùnat Tokugawów|szogùnatu Tokugawów]] ë doprowadzëłë do wzrastaniô pòliticznégò kònfliktu, jaczi kùreszce zakùńcził sã Restaùracją Meiji w 1868 rokù. 2rsbmdmu8dfm0jdc4eduo1orrm4zetc