Wikipedia csbwiki https://csb.wikipedia.org/wiki/Prz%C3%A9dn%C3%B4_starna MediaWiki 1.47.0-wmf.13 first-letter Media Specjalnô Diskùsëjô Brëkòwnik Diskùsëjô brëkòwnika Wiki Diskùsëjô Wiki Òbrôzk Diskùsëjô òbrôzków MediaWiki Diskùsëjô MediaWiki Szablóna Diskùsëjô Szablónë Pòmòc Diskùsëjô Pòmòcë Kategòrëjô Diskùsëjô Kategòrëji TimedText TimedText talk Moduł Dyskusja modułu Wydarzenie Dyskusja wydarzenia 10 2386 210110 208263 2026-08-01T13:22:06Z DawnyTest 14843 210110 wikitext text/x-wiki {| style="clear:both; width:55em;margin: 1.5em auto; border:1px solid #CCC; background-color:#FCFCFC; font-size:smaller; text-align:center" ! style="background:#ccccff" align="center" | [[Państwò|Państwa]] w [[Eùropa|Eùropie]] |- | align="center" style="font-size: 90%" | [[Albańskô]] | [[Andorra|Andora]] | [[Aùstriô]] | [[Belgijskô|Belgiô]] | [[Biôłorus|Biôłoruskô]] | [[Bòsniô ë Hercegòwina]] | [[Bùłgariô|Bùłgarskô]] | [[Chòrwackô]] | [[Cyper]] | [[Czeskô Repùblika]] | [[Czôrnogóra]] | [[Duńskô]] | [[Estóńskô]] | [[Fińskô]] | [[Francjô]] | [[Greckô]] | [[Irlandiô]] | [[Islandiô]] | [[Italskô]] | [[Lëtewskô]] | [[Liechtenstein]] | [[Luksembùrskô]] | [[Łotewskô]] | [[Madżarskô]] | [[Malta]] | [[Miemieckô]] | [[Mòłdawskô]] | [[Mònakò]] | [[Néderlandzkô|Holandiô]] | [[Nordowô Macedoniô]] | [[Norweskô]] | [[Pòlskô]] | [[Pòrtugalskô]] | [[Rumùńskô]] | [[Ruskô]] | [[San Marino]] | [[Serbskô]] | [[Słoweniô|Słoweńskô]] | [[Słowackô]] | [[Szpańskô]] | [[Szwajcariô]] | [[Szwédzkô]] | [[Tëreckô]] | [[Ùkrajina]] | [[Watikan]] | [[Wiôlgô Britaniô]] |- | align="center" style="font-size: 85%" colspan="2" | '''Zanôléżné teritoria:''' [[Alandzczé Òstrowë]] | [[Farersczé Òstrowë]] | [[Gibraltar]] | [[Grenlandzkô]] | [[Guernsey]] | [[Jersey]] | [[Man]] | [[Svalbard]] |- | align="center" style="font-size: 85%" colspan="2" | '''Ògrańczoné ùznanié:''' [[Kòsowò]] | [[Pòdniéstrze|Nadedniestrzé]] |} <noinclude> [[Kategòrëjô:Eùropa| ]] </noinclude> tmw6e29rszxunweohdz76vhy349l4gi 0 2434 210160 209208 2026-08-02T10:31:35Z DawnyTest 14843 210160 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò| gwôsné miono = Česká republika | miono = Czeskô Repùblika | miono-genitiw = Czesczi | fana = Flag of the Czech Republic.svg | herb = Coat of arms of the Czech Republic.svg | na karce = LocationCzechRepublic.png | mòtto = Pravda vítězí (Prôwda dobãdze)| jãzëk = czesczi | stolëca = Praga | fòrma państwa = repùblika | wiéchrzëzna = 78 866 | procent-wòdë = 2 | lëdztwò = 10 900 555 | rok = 2023 | dëtk = Czeskô króna | kòd dëtka = CZK | czasowô cona = +1 | swiãto = [[1 stëcznika]] [[1993]] | himn = Kde domov můj | kòd = CZ | Internet = .cz | telefón = +420 |Prezydeńt=Petr Pavel|Premiéra=Andrej Babiš }} '''Czeskô''' ('''Czeskô Repùblika''') ({{jãz.|cs}} ''Česko, Česká republika, ČR'') – państwã w [[Eùropa|Eùropie]], bez przistãpù do mòrza. Òd [[1918]] do [[1993]] béła w zrzeszë ze [[Słowackô|Słowacką]] w [[Czechosłowacji]]. Òd [[2004]] r. słëchô do [[Eùropejskô Ùnijô|Eùropejsczi Ùniji]]. Dzysdniowò, wedle [[kònstitucëjô|kònstitucëji]] Czesczi Repùbliczi w ji skłôd wchôdają trzë krôje: * [[Bòhemijô]] (Czechë, {{jãz.|cs}} ''Čechy'') * [[Mòrawskô]] ({{jãz.|cs}} ''Morava'') * [[Czesczi Sląsk]] ({{jãz.|cs}} ''České Slezsko'') Nen historëczny pòdzélënk je téż òdzdrzadlony w państwòwim herbù czesczi Repùbliczi, jaczi zamëkô w se czesczégò lwa ôs mòrawsczégò ë szląsczégò òrzła. W [[1920]] òstałë przëłączoné téż môłé dzéle [[Dólnô Aùstriô|Dólny Aùstrie]]. Stolecznym gardã Czesczi Repùbliczi je [[Praga]] ({{jãz.|cs}} Praha). Jinszima wôżnyma gardama są: [[Brno]], [[Ostrava]], [[Olomouc]], [[České Budějovice]], [[Plzeň]]. == Historiô == Pòd kùńc IX stolatô Czeskô òsta zjednónô przez Przemyslidów. W 997 rokù prasczi biskùp [[Swiãti Wòjcech|Wòjcech]] zatrzimôł sã w gardze [[Gduńsk]]. Czesczi Królestwò miało wôżną rolã w òbéńdze òd czasu hùsycczich religijnëch wòjnów w XV stolatim a téż w trzëdzescëlatny wòjnie w XVII stolatim, chtërné zacht òsłabiłë państwò. W dalszim cządze dosta sã pòd cësk Habsbùrgów ë weszła w skłôd Aùstro-Madżarsczi. Pò ùpadniãcym aùstro-madżiarsczi mònarchji w [[1918]] rokù pòwstało państwò Czechów ë Słowôków – Czechosłowacjô. W [[1938]] rokù na spòdlim monachijsczégò ùkłôdu zajãté òstałe môle ''Sudetenlandu'' a Słowackô zwëskała wikszą samòrządzëznã, tedë miono państwa béło Czecho-Słowackô. W [[1939]] rokù Czeskô dostało sã pòd òkùpacëjã [[III Rzesza|Trzecy Rzeszë]], a Słowackô béło marionétkòwim państwã pòd ji kòntrolą. Pò II swiatowi wòjnie Czechosłowacjô dosta sã pòd cësk Sowiecczégò Związkù. W [[1968]] rokù wòjska Warszawsczégò Ùkłôdu dokònałe inwazji tegò państwa czim zakùńczëłë starë bë zliberalëzowac kòmùnisticzny system ("Socjalëzna z lëdzką twôrzą") ób czas prasczégò zymkù. W 1989 rokù Czechosłowacjô dosta nazôt wòlnotã ë zmieniła ùrządzené państwa òb czas "aksaméntni rewòlucëji". [[1 stëcznika]] [[1993]] rokù państwò to w mirny ôrt pòdzelone òsta na dwa samòstójne państwa Czeskô ë [[Słowackô]]. Czeskô Repùblika wstãpiła do [[NATO]] w [[1999]] rokù, a do Eùropejsczi Ùniji w [[2004]]. == Ùrządzenié państwa == Czeskô Repùblika je parlamentarną demokracëją. Ùstôwcowim ùrzãdã je dwajizbòwi parlament. Niższô jizba parlamentu – Zgromada Depùtowónëch ({{jãz.|cs}} ''Poslanecká sněmovna'') ma 200 parlamentorów wëbiérónëch na sztërëlatną kadencëjã. W jizbie wëższi – Senace ({{jãz.|cs}} ''Senát'') je 81 senatorów wëbierónëch na cząd 6 lat. Trzeci dzél senatorów je wëbiéróny co dwa lata. W przódkù państwa je prezydent kraju, chtëren je wëbiéróny przez parlament na piãc lat. Reprezentëje òn państwò na midzënôrodny arenie. Prezydent mô prawò òbsôdzac ë copac przédnika ministrów a téż nôleżników rządu, rozrzeszac Zgromadã Depùtowónëch, òbsôdzac sãdzów i nôleżników Czesczégò Nôrodnégò Bankù ({{jãz.|cs}} ''Česká národní banka''). Sprôwnym ùrzãdem je Rząd ({{jãz.|cs}} ''Vláda''). Nowi rząd mùszi przedstawic swoją programã przed Zgromadą Depùtowónëch i zwëskac dowiérny głos. == Ùrzãdny pòdzélënk == Czeskô Repùblika je pòdzélonô na 13 regionów ({{jãz.|cs}} ''kraj'') ë na wëdzélony gard Praga. Dzysdniowô ùrzãdny pòdzélënk jistnieje òd [[2000]] rokù. Sądë ë niechtërné ùrzãdë są równak zrechtowóné na pòspòdlim ùrzãdnégò pòdzélënkù z [[1960]] [[rok]]ù na 10 regionów, pòdzélonëch dali na krézë ({{jãz.|cs}} ''okres''). [[Òbrôzk:Czechy_Kraje.png|framed|center|Ùrzãdny pòdzélënk Czesczi Repùbliczi w czesczim jãzëkù]] == Geògrafiô == Czeskô Repùblika je państwã w [[Westrzédnô Eùropa|Westrzédny Eùropie]], bez przistãpù do mòrza. Òna greńczi na zôpadze z [[Miemieckô|Miemiecką]], na pôłnim z [[Aùstriô|Aùstrią]], òd pórénkù ze [[Słowackô|Słowacką]] ë na nordze z [[Pòlskô|Pòlską]]. === Wëdrzatk plónu === Wikszi dzél Czesczi Repùbliczi zajimùją wëszawno-górsczé môle Czesczégò Masywù. Je òn òbeszłi z trzech starn górami: Sudetama (''Śnieżka'' 1602 m n.r.m.), Rudawama (Klinovec 1244 m n.r.m.), Czesczim Lasã (1042 m n.p.m.), Bawarsczim Lasã ë Szumawą. Westrzédny dzél Czesczégò Masywù je zapadłoscą z dolëzną [[Laba|Labë]], a na pôłnim są wlëdżi Trzebòńskô ë Bùdzejowickô. Òd Karpatów Czesczi Masyw je òdaparniony na pòrénkù mòrawskò-sląskim pasmã òbniżeniów. == Lëdztwò == {| class="wikitable" style="font-size: 90%; float: right; margin: 0 0 1em 1em;" ! colspan="6" | Lëdztwò Czeskô <small> (CSU, Praga) </small> |- ! Rok !! Lëdztwò !! Zjinaka ! Rok !! Lëdztwò !! Zjinaka |- ! [[1857]] | 7 016 531 | - ! [[1930]] | 10 674 386 | 6,6% |- ! [[1869]] | 7 617 230 | 8,6% ! [[1950]] | 8 896 133 | -16,7% |- ! [[1880]] | 8 222 013 | 7,9% ! [[1961]] | 9 571 531 | 7,6% |- ! [[1890]] | 8 665 421 | 5,4% ! [[1970]] | 9 807 697 | 2,5% |- ! [[1900]] | 9 372 214 | 8,2% ! [[1980]] | 10 291 927 | 4,9% |- ! [[1910]] | 10 078 637 | 7,5% ! [[1991]] | 10 302 215 | 0,1% |- ! [[1921]] | 10 009 587 | -0,7% ! [[2001]] | 10 230 060 | -0,7% |} [[Òbrôzk:Czech Republic demo.png|mały|330px|Djagrama pòkôzujący dinamikã zjinak (w tësącach) lëdztwa Czesczi òd [[1993]] do [[2003]] rokù.]] Tam je òdnotowiwóné ùjimné zwëczajné przërôstanié lëdztwa: -0,08% (òd [[2003]]). Rozcëga sã strzédna długòta żëca, chtërna je 75 lat (òd 2003). === Gardë Czech === Gardë Czech, chtërne mają wiãcy jak 50&nbsp;000 lëdzy. [[Òbrôzk:Prague Charles Bridge View-02.jpg|mały|Praga]] [[Òbrôzk:Brno View from Spilberk 131.JPG|mały|Brno]] {| {{prettytable}} ! &nbsp;&nbsp; ! miasto ! liczba mieszkańców (2025) |- | align="center" | 1 ||align="center" | [[Praga]] || align="center" | 1 397 880 |- | align="center" | 2 ||align="center" | [[Brno]] || align="center" | 402 739 |- | align="center" | 3 ||align="center" | [[Òstrawa]] || align="center" | 283 187 |- | align="center" | 4 ||align="center" | [[Pilzno]] || align="center" | 187 928 |- | align="center" | 5 ||align="center" | [[Olomouc|Liberec]] || align="center" | 108 090 |- | align="center" | 6 ||align="center" | [[Liberec|Olomouc]] || align="center" | 103 063 |- | align="center" | 7 ||align="center" | [[Czesczé Bùdziejowice]] || align="center" | 97 231 |- | align="center" | 8 ||align="center"| [[Hradec Králové]] || align="center" | 94 311 |- | align="center" | 9 ||align="center" | [[Ústí nad Labem|Pardubice]] || align="center" | 92 319 |- | align="center" | 10 ||align="center"| [[Pardubice|Ústí nad Labem]] || align="center" | 90 866 |- | align="center" | 11 ||align="center" | [[Zlín]]|| align="center" | 74 684 |- | align="center" | 12 ||align="center" | [[Kladno]]|| align="center" | 69 664 |- | align="center" | 13 ||align="center" | [[Kladno|Havířov]] || align="center" | 68 674 |- | align="center" | 14 ||align="center" | [[Most (gard w Czechach)|Most]] || align="center" | 63 474 |- | align="center" | 15 ||align="center" | [[Opava]]|| align="center" | 55 109 |- | align="center" | 16 ||align="center" | [[Frýdek-Místek|Jihlava]] || align="center" | 54 624 |- | align="center" | 17 ||align="center" | [[Frýdek-Místek]]|| align="center" | 53 590 |- | align="center" | 18 ||align="center" | [[Teplice]]|| align="center" | 50 912 |- |} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://www.czech.cz Òficjalnô starna Czechów] (w czesczim jãzëkù) * [https://web.archive.org/web/20060305125842/http://www.parlament.cz/ Parlament Czesczi Repùbliczi] (w czesczim jãzëkù) * [http://www.hrad.cz Prezydent Czesczi Repùbliczi] (w czesczim jãzëkù) * [http://www.vlada.cz Rząd Czesczi Repùbliczi] (w czesczim jãzëkù) * [https://web.archive.org/web/20031009022647/http://portal.gov.cz/wps/portal Pòrtal Czesczi Repùbliczi] (w czesczim jãzëkù) * [https://web.archive.org/web/20150322210818/http://odroda.kaszubia.com/03-10/ps_kasz_czes.htm Czeszë ò Kaszëbach] {{Eùropa}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Czeskô| ]] [[Kategòrëjô:Eùropejsczé państwa]] 9tkei024iajal14o4rntf254fhl9wbn 0 2517 210128 198740 2026-08-01T19:10:59Z Terrus38 14026 Terrus38 przeniós starnã [[Filozofijô]] do [[Filozofiô]]: pisënk 198740 wikitext text/x-wiki Termin "filozofijô" pòchòdô òd grecczich słów ''philos'' (miłota) ë ''sophia'' (mądrosc), ë je dolmaczony jakno "miłota mądroscë". To czim filozofijô dokładno je, abò czim darwô bëc, je samò w se filozoficzną problemą, jaką filozofòwie w historëji rozmajice rozmieli ë traktowelë. Filozofijô mòże bëc rozmiónô jakno discëplina, co òna zajimô sã nôbarżi òglowima ë fùndamentalnyma pëtaniama, chtërné mòże człowiek pòstawic, np.: * czim je jistnienié? * czim je wiedzba? * czim je dobro ë zło? * jakô je nôtëra [[czas]]u ë [[rum|rëmù]]? * czim je mëslenié ë swiąda? == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Filozofijô| ]] gkz6vttq5oe5f42jlxjylru0487m1dz 0 3422 210140 205344 2026-08-01T22:08:07Z Terrus38 14026 Terrus38 przeniós starnã [[Religijô]] do [[Religiô]]: pisënk 205344 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Religionsmajoritaries.png|mały|]] [[Òbrôzk:ReligijneSymbole.svg|mały]] '''Religijô''' to systema [[Wiara|wierzeniów]] ë praktików, òpisëwôjącëch sparłączenié człowieka z wszelejakò rozmióną sferą swiãtoscë ë sferą bòską. Manifestëje òna sã w doktrinalnym wëmiôrze ([[religinô doktrina|doktrina]]), wierze, w religijnëch dzejaniach ([[religijny kùlt|kùlt]]), w spòleczno-òrganizacëjny sferze ([[Kòscół (òrganizacëjô)|Kòscół]], [[religijnô zrzesznica]]) ë w indiwidualny sferze [[Dëchòwë żëcé|dëchòwnosc]] (m.jin. [[mistika]]). == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Religiô| ]] em5qmp3d2krwcpcq11sbjumgg4w6unr 0 4326 210150 208690 2026-08-02T00:26:18Z DawnyTest 14843 Dofùlowanié 210150 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò| gwôsné miono = Ελληνική Δημοκρατία | miono = Greckô Repùblika | miono-genitiw = Grecczi | fana = Flag of Greece.svg| herb = Coat of arms of Greece.svg | na karce = EU_location_GRE.png| mòtto = Ελευθερία ή Θάνατος (Wòlnota abò smierc) | jãzëk = [[Grecczi jãzëk|grecczi]] | stolëca = Atenë | fòrma państwa = repùblika | wiéchrzëzna = 131.940 | lëdztwò = 10.816.286 | rok = 2011 | dëtk = [[Eùro]] | kòd dëtka = EUR | czasowô cona = +2 | swiãto = [[25 strëmiannika]], [[28 pazdzérznika]]| himn = <center>[[Òbrôzk:Hymn to liberty instrumental.oga]]</center> Imnos is tin Eleftherian (Himn do Wòlnotë) | kòd = GR, GRC | Internet = .gr | telefón = +30 |Prezydeńt=Konstandinos Tasulas|Premiéra=Kiriakos Mitsotakis }} '''Greckô''' je państwã w pôłniowi [[Eùropa|Eùropie]], krôj [[Eùropejskô Ùnijô|Eùropejsczi Ùniji]]. * stoleczny gard: [[Atenë]] * lëdztwò: 10.816.286 mieszkańców ([[2011]]) * wiéchrzëzna: 131.940 km² == Historiô == === Stôrôżëtnosc === Na terenie dzysdniowi Grecczi bëłe stôrożëtne samòstójne garda-państwa (gr. Polis), z jaczich kôżdi miał swoją władzã ë fòrmã rządów<ref>Martin T.R., 2022, s. 137.</ref>. Przédnëmi bëłë Atenë òraz Sparta. Leżące w Attice Atenë bëłë pierszim na swiecie demokratnëm państwã<ref>Panegyres K., ''[https://theconversation.com/the-ancient-greeks-invented-democracy-and-warned-us-how-it-could-go-horribly-wrong-250058 The ancient Greeks invented democracy – and warned us how it could go horribly wrong]'' [online], The Conversation, 22 zélnika 2025 [dost. 2026-08-01] ([[Angelsczi jãzëk|ang]].).</ref>. Fùnkcjonowałë tam różne jinstitucje: Areopag, òbczas òligarchie, dze rządzëli Archonci, lëdowo gromada a téż skòrëpkòwi<ref>Zbiérnô prôcô, ''Historia Powszechna – Starożytny Egipt, Grecja i świat helleński'', 2007, s. 447.</ref> ë lëdowi sąd<ref>Zbiérnô prôcô, ''Historia Powszechna – Starożytny Egipt, Grecja i świat helleński'', s. 290-291.</ref>. Ateńskô spòlëzna skłôdałô sã z trzech karnów: òbëwatelów, metòjków ë niewòlników. Stôrôżëtnô Sparta, w òdróżnieniu òd Aten bëła mònarchią (własc. diarchią), dze przédnikama bëło dwùch królów, inszimi institucjami bëłë, Radzezna Stôrszich (Geruzjô), Eforowie (5 urzãdników), Gromada (Apella)<ref>Martin T.R., 2022, s. 141-143</ref><ref name=":0">Zbiérnô prôcô, ''Historia Powszechna – Starożytny Egipt, Grecja i świat helleński'', 2007, s. 424-425</ref>. Nôweższëm karnã bëli Spartiaci, strzédnëm Perjojkowie, a niewòlników mionowano Helotami<ref>Martin T.R., 2022, s. 142.</ref>. Krôj ten bëł baro zmilitarizowany, òbëwatelstwò dòstawało sã za òdbëce wòjskowi służbë<ref name=":0" />. W V stalace p.n.e. gardë stôrôżëtni Grecczi toczëłë wòjnë z persczim imperium Achemenidów. Wôżnë biôtczi miały mol pòd Maratonã pòd dow<ref>Zbiérnô prôcô, ''Historia Powszechna – Starożytny Egipt, Grecja i świat helleński'', 2007, s. 396</ref>, w wądole Termopile, dze grecką starną dowodzëł spartańsczi król Leònidas<ref>Zbiérno prôcô, Historia Powszechna 3 2007, s. 400-401</ref>, ë mòrsko biôtka pòd Salaminą<ref>Zbiérnô prôcô, ''Historia Powszechna – Starożytny Egipt, Grecja i świat helleński'', 2007, s. 402-403</ref>. W IV st. p.n.e. król Macedońsczi Aleksander I rozpòczął pòdboje i ùsadzëł stolemne imperium i dał zoczątk hellenisticzny kùlturze<ref>Martin T.R., 2022, s. 307-309</ref>. W II stalata p.n.e. Greckô òstałô pòdbita bez Rzim<ref>Zbiérnô prôcô: ''Historia Powszechna – Konsolidacja hellenizmu. Początki Rzymu i przemiany świata klasycznego.'', 2007, s. 661-663</ref>. === Strzédnowiek === W strzédnowieku bëło tu [[Wschòdnorzimsczé czezerstwò]] (395–1453), chtërë òstało pòdbite bez Tërków w 1453<ref>Białek A., ''Rzymskie dziedzictwo ukształtowało Bizancjum. Losy imperium pełne były triumfów i upadków | National Geographic'' [online], www.national-geographic.pl [dost. 2026-08-02].</ref>. === Nowòżëtnosc === W 1821 zaczãłô sã wòjna o samòstójnotã Grecczi òd Òsmańsczégò Imperium. Przëczëną bëł pòliticzny ucisk. [[25 strëmiannika]] 1821 zaczãłô sã drëgô biôtka, chtërëj dzéń je ùznany za dzéń samòstójnotë. Òbczas biôtków interweniowałë [[Ruskô]] ë [[Wiôlgô Britaniô]], a inszim zdrzódłã kònfliktu stałë sã religijne różnice midzë wëznawcama prawòsławia a mùzułmanami. W gromiczniku 1830 na mòcë Londińsczégò Protokołu greckô òstała ùznana samòstójnëm państwã, a ji królã òstał Otto I<ref>''[https://www.ebsco.com/research-starters/history/greek-independence-ottoman-empire Greek Independence from the Ottoman Empire | History | Research Starters | EBSCO Research]'' [online], EBSCO [dost. 2026-08-02] ({{jãz.|en}}).</ref>. [[Òbrôzk:Greece_prefectures_map_dark.PNG|left|mały|Prefekturë Grecczi]] == Òbaczë téż == * [[Parnas]] == Przëpisë == {{Przëpisë }} == Bibliografiô == * Zbiérnô prôcô, ''Historia Powszechna – Starożytny Egipt, Grecja i świat helleński''. Biblioteka Gazety Wyborczej, 2007, s. 290. ISBN 978-84-9819-810-2. ({{jãz.|pl}}) * Martin T.R., Szkudliński J., ''Starożytna Grecja: od prehistorii do czasów hellenistycznych'', Wydanie drugie, Poznań: Wydawnictwo Poznańskie, 2022, ISBN 978-83-67324-15-1. ({{jãz.|pl}}) * Zbiérnô prôcô: ''Historia Powszechna – Konsolidacja hellenizmu. Początki Rzymu i przemiany świata klasycznego.'' Biblioteka Gazety Wyborczej. ISBN 978-84-9819-811-9. ({{jãz.|pl}}) == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Eùropa}} {{Euro}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} {{SORTUJ:Grecjô}} [[Kategòrëjô:Eùropejsczé państwa]] [[Kategòrëjô:Greckô| ]] 736sw7fu5xd8nr58iiwmeb7h395lw17 210151 210150 2026-08-02T00:26:39Z DawnyTest 14843 210151 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò| gwôsné miono = Ελληνική Δημοκρατία | miono = Greckô Repùblika | miono-genitiw = Grecczi | fana = Flag of Greece.svg| herb = Coat of arms of Greece.svg | na karce = EU_location_GRE.png| mòtto = Ελευθερία ή Θάνατος (Wòlnota abò smierc) | jãzëk = [[Grecczi jãzëk|grecczi]] | stolëca = Atenë | fòrma państwa = repùblika | wiéchrzëzna = 131.940 | lëdztwò = 10.816.286 | rok = 2011 | dëtk = [[Eùro]] | kòd dëtka = EUR | czasowô cona = +2 | swiãto = [[25 strëmiannika]], [[28 pazdzérznika]]| himn = <center>[[Òbrôzk:Hymn to liberty instrumental.oga]]</center> Imnos is tin Eleftherian (Himn do Wòlnotë) | kòd = GR, GRC | Internet = .gr | telefón = +30 |Prezydeńt=Konstandinos Tasulas|Premiéra=Kiriakos Mitsotakis }} '''Greckô''' je państwã w pôłniowi [[Eùropa|Eùropie]], krôj [[Eùropejskô Ùnijô|Eùropejsczi Ùniji]]. * stoleczny gard: [[Atenë]] * lëdztwò: 10.816.286 mieszkańców ([[2011]]) * wiéchrzëzna: 131.940 km² == Historiô == === Stôrôżëtnosc === Na terenie dzysdniowi Grecczi bëłe stôrożëtne samòstójne garda-państwa (gr. Polis), z jaczich kôżdi miał swoją władzã ë fòrmã rządów<ref>Martin T.R., 2022, s. 137.</ref>. Przédnëmi bëłë Atenë òraz Sparta. Leżące w Attice Atenë bëłë pierszim na swiecie demokratnëm państwã<ref>Panegyres K., ''[https://theconversation.com/the-ancient-greeks-invented-democracy-and-warned-us-how-it-could-go-horribly-wrong-250058 The ancient Greeks invented democracy – and warned us how it could go horribly wrong]'' [online], The Conversation, 22 zélnika 2025 [dost. 2026-08-01] ([[Angelsczi jãzëk|ang]].).</ref>. Fùnkcjonowałë tam różne jinstitucje: Areopag, òbczas òligarchie, dze rządzëli Archonci, lëdowo gromada a téż skòrëpkòwi<ref>Zbiérnô prôcô, ''Historia Powszechna – Starożytny Egipt, Grecja i świat helleński'', 2007, s. 447.</ref> ë lëdowi sąd<ref>Zbiérnô prôcô, ''Historia Powszechna – Starożytny Egipt, Grecja i świat helleński'', s. 290-291.</ref>. Ateńskô spòlëzna skłôdałô sã z trzech karnów: òbëwatelów, metòjków ë niewòlników. Stôrôżëtnô Sparta, w òdróżnieniu òd Aten bëła mònarchią (własc. diarchią), dze przédnikama bëło dwùch królów, inszimi institucjami bëłë, Radzezna Stôrszich (Geruzjô), Eforowie (5 urzãdników), Gromada (Apella)<ref>Martin T.R., 2022, s. 141-143</ref><ref name=":0">Zbiérnô prôcô, ''Historia Powszechna – Starożytny Egipt, Grecja i świat helleński'', 2007, s. 424-425</ref>. Nôweższëm karnã bëli Spartiaci, strzédnëm Perjojkowie, a niewòlników mionowano Helotami<ref>Martin T.R., 2022, s. 142.</ref>. Krôj ten bëł baro zmilitarizowany, òbëwatelstwò dòstawało sã za òdbëce wòjskowi służbë<ref name=":0" />. W V stalace p.n.e. gardë stôrôżëtni Grecczi toczëłë wòjnë z persczim imperium Achemenidów. Wôżnë biôtczi miały mol pòd Maratonã pòd dow<ref>Zbiérnô prôcô, ''Historia Powszechna – Starożytny Egipt, Grecja i świat helleński'', 2007, s. 396</ref>, w wądole Termopile, dze grecką starną dowodzëł spartańsczi król Leònidas<ref>Zbiérno prôcô, Historia Powszechna 3 2007, s. 400-401</ref>, ë mòrsko biôtka pòd Salaminą<ref>Zbiérnô prôcô, ''Historia Powszechna – Starożytny Egipt, Grecja i świat helleński'', 2007, s. 402-403</ref>. W IV st. p.n.e. król Macedońsczi Aleksander I rozpòczął pòdboje i ùsadzëł stolemne imperium i dał zoczątk hellenisticzny kùlturze<ref>Martin T.R., 2022, s. 307-309</ref>. W II stalata p.n.e. Greckô òstałô pòdbita bez Rzim<ref>Zbiérnô prôcô: ''Historia Powszechna – Konsolidacja hellenizmu. Początki Rzymu i przemiany świata klasycznego.'', 2007, s. 661-663</ref>. === Strzédnowiek === W strzédnowieku bëło tu [[Wschòdnorzimsczé czezerstwò]] (395–1453), chtërë òstało pòdbite bez Tërków w 1453<ref>Białek A., ''Rzymskie dziedzictwo ukształtowało Bizancjum. Losy imperium pełne były triumfów i upadków | National Geographic'' [online], www.national-geographic.pl [dost. 2026-08-02].</ref>. === Nowòżëtnosc === W 1821 zaczãłô sã wòjna o samòstójnotã Grecczi òd Òsmańsczégò Imperium. Przëczëną bëł pòliticzny ucisk. [[25 strëmiannika]] 1821 zaczãłô sã drëgô biôtka, chtërëj dzéń je ùznany za dzéń samòstójnotë. Òbczas biôtków interweniowałë [[Ruskô]] ë [[Wiôlgô Britaniô]], a inszim zdrzódłã kònfliktu stałë sã religijne różnice midzë wëznawcama prawòsławia a mùzułmanami. W gromiczniku 1830 na mòcë Londińsczégò Protokołu greckô òstała ùznana samòstójnëm państwã, a ji królã òstał Otto I<ref>''[https://www.ebsco.com/research-starters/history/greek-independence-ottoman-empire Greek Independence from the Ottoman Empire | History | Research Starters | EBSCO Research]'' [online], EBSCO [dost. 2026-08-02] ({{jãz.|en}}).</ref>. [[Òbrôzk:Greece_prefectures_map_dark.PNG|left|mały|Prefekturë Grecczi]] == Òbaczë téż == * [[Parnas]] == Przëpisë == {{Przëpisë }} == Bibliografiô == * Zbiérnô prôcô, ''Historia Powszechna – Starożytny Egipt, Grecja i świat helleński''. Biblioteka Gazety Wyborczej, 2007, s. 290. ISBN 978-84-9819-810-2. ({{jãz.|pl}}) * Martin T.R., Szkudliński J., ''Starożytna Grecja: od prehistorii do czasów hellenistycznych'', Wydanie drugie, Poznań: Wydawnictwo Poznańskie, 2022, ISBN 978-83-67324-15-1. ({{jãz.|pl}}) * Zbiérnô prôcô: ''Historia Powszechna – Konsolidacja hellenizmu. Początki Rzymu i przemiany świata klasycznego.'' Biblioteka Gazety Wyborczej. ISBN 978-84-9819-811-9. ({{jãz.|pl}}) == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Eùropa}} {{Euro}}{{Kòntrola}} {{SORTUJ:Grecjô}} [[Kategòrëjô:Eùropejsczé państwa]] [[Kategòrëjô:Greckô| ]] eqja1s09g60eb363zdx000n98ml955x 0 5161 210159 206135 2026-08-02T09:53:23Z Orbitminis 18250 dolmaczënk mòtta, òpisënk òdjimczi 210159 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò|gwôsné miono=United States of America|miono=Zjednóné Kraje Americzi|fana=Flag of the United States.svg|miono-genitiw=Zjednónëch Krajów |herb=Greater coat of arms of the United States.svg|mòtto=In God we trust (Duchwômë Bògù)|na karce=LocationUSA.svg|jãzëk=[[Angelsczi jãzëk|angelsczi]]|stolëca=Waszington|wiéchrzëzna=9 831 214|procent-wòdë=4,7|lëdztwò=328 239 523|rok=2019|dëtk=Dolar|kòd dëtka = $|swiãto=4 lëpińca|himn=[[Himn Zjednónëch Krajów|The Star-Spangled Banner]] (Gwiôzdzëstô Stanica)<center>[[Òbrôzk:Star Spangled Banner instrumental.ogg]]</center>|kòd=US|Internet=.us|telefón=1|fòrma państwa=repùblika|czasowô cona = –5 do –11 – zëma [[UTC]] –4 do –10 – lato|Prezydeńt=Donôld Trump|aùtowi kòd=US|kònstitucjô=Kònstitucjô Zjednónëch Krajów|data ùsôdzenia=4 lëpińca 1776 (deklaracjô)}} '''Zjednóné Kraje Americzi''' (''United States, United States of America'') są państwã w Nordowi Americe. Dzysdniowò są skłôdają z 50 krôjów. Są trzecém co do wiôlgòscë państwã swiata. * stoleczny gard: Waszington (okrãżé Kòlumbii) * lëdztwò: 328 239 523 mieszkańców (2019) * wiéchrzëzna: 9 831 214 &nbsp;km² Dzél [[Kaszëbi|Kaszëbów]] mieszkô w Zjednónëch Krajach Americzi na emigracëji m.jin. w gardze [[Chicagò]]. Kaszëbi wiele razy przëjéżdżelë na [[Swiatowi Zjôzd Kaszëbów]]. Wiôldżi gard je tu [[Nowi Jork]]. W Waszingtonie je òd 1800 rokù Ksążnica Kòngresu, a òna mô wiele ksążków pò kaszëbskù. W tim państwie je stowôra ''Kashubian Association of North America'', chtërna zajimô sã kaszëbską kùlturą. == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Golden Gate Bridge Clear.JPG|Mòst Golden Gate, [[San Francisco]] Òbrôzk:US Capitol west side.JPG|Kapitol Zjednónëch Krajów Òbrôzk:0326New York City Statue of Liberty.JPG|Sztatura Wòlnotë, [[Nowi Jork]] Òbrôzk:Castillo de Disneyland.jpg|Tématiczny park Disneyland Òbrôzk:LOC Main Reading Room Highsmith.jpg|[[Ksążnica Kòngresu]] </gallery> == Òbaczë téż == * [[Amerikańsczi aligator]] * [[Amerikańsczi krokòdil]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20141020115225/http://polishmuseumwinona.org/w-jezyku-polskim/kaszubsko-amerykanska-spolecznosc-w-winonie-wstep/#comment-15343 (pl) pisze Józef Jan Hughes] * https://mojestrone.com/artykul/provo-kaszbsczim-n1287882 {{Amerika}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Zjednóné Kraje Americzi| ]] [[Kategòrëjô:Nordowô Amerika]] p1lp7b9r5ay37f303jcf7v4gc36dlib 0 5656 210158 210043 2026-08-02T02:36:14Z InternetArchiveBot 14136 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 210158 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Calla palustris water arum VI08 C H5478.jpg|mały|Tëczk]] '''Tëczk''' (''Calla palustris'' L.) – roscëna z rodzëznë arónowatëch (''Araceae''). Na [[Kaszëbë|Kaszëbach]] rosce dosc wiele tëczkù i tu gôdają "tëczką swinie tëczą". == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20200616044949/https://ruj.uj.edu.pl/xmlui/bitstream/handle/item/39927/waniakowa_polskie_gwarowe_nazwy_dziko_rosnacych_roslin_zielnych_2012.pdf?sequence=1&isAllowed=y ''... NAZWY DZIKO ROSNĄCYCH ROŚLIN ZIELNYCH NA TLE SŁOWIAŃSKIM''] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Arónowaté]] 34f0wxlotdfhqu71mhk5hl5134kwbx7 0 6116 210153 209707 2026-08-02T00:52:26Z InternetArchiveBot 14136 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 210153 wikitext text/x-wiki {{Jiné znaczënczi}} '''Dzéń Jednotë Kaszëbów''' ({{jãz.|pl}} ''Dzień Jedności Kaszubów'') – [[Kaszëbë|kaszëbskô]] swiãto swiãtowóné kòżdorocznie [[19 strëmiannika]] ùwdarzëwając pisenną nadczidkã ò [[Kaszëbi|Kaszëbach]] w [[Bùlla|bùlli]] [[Papiéż Grégòr IX|papiéża Grégòra IX]]. 19 strëmiannika 1238 papiéż skôzëwôł szczecënsczégò ksążã „ksążëcã Kaszëb” ({{jãz.|la}} ''clare morie… duce Cassubie''), pòcwierdzając bëlnégò pòdarowóné przez [[Bògùsłôw I|Bògùsława I]] (ùm. 1187) zôkónòwi [[Maltańsczi Zôkón|joannitów]] pòd [[Stôrgard|Stôrgardã nad Inã]]<ref>[[Gerat Labùda|G. Labùda]], ''O Kaszubach'', Gdiniô 1991, s. 18.</ref>. Pònemù ksążã [[Zôpadnô Pòmòrskô|Zôpadny Pòmòrsczi]] nôsy titel ''dux Slauorum et Cassubie'' tj. ''ksyżëc Słowiónów ë Kaszëb''. Negò titla brëkòwôł jesz ksyżëc [[Barnim I]] (1210–1278). Bëłô to prôwdëjuwerno pierszô historicznô nadczidka ò [[Kaszëbi|Kaszëbach]]. == Zjazdë Kaszëbów == {{Apartny artikel|Swiatowi Zjôzd Kaszëbów}} [[Òbrôzk:Transcassubia 2005 Gdinio 1.jpg|mały|Zug [[Transcassubia]] w [[Gdiniô|Gdinie]]]] Pò [[Administracyjnô refòrma w Pòlsce (1999)|administracyjny refòrmie]] (1999), z przëczënë jaczi òbrëmienié Kaszëb nalazło sã w cawnoscë grańcach nowégò [[Pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczégò wòjewództwa]], òstałë zaczątkòwóné zjazdë Kaszëbów òdbiwôjãce sã do dzysészégò sztërkù. Pierszi zjôzd òdbëł sã w 1999 rokù w [[Chònice|Chònicach]]. Zjazdë są pòdrobną leżnotą do promòcje kaszëbiznë, pòdtrzëmëwóniô tradicje regionù i jintegracje Kaszëbów. Chłoscëną je przejôzd banã [[Transcassubia]], òbczas chtërnégò Kaszëbi òdezwują swòją jednotã<ref>[https://www.kaszubi.pl/index?p=news_comm&id=781 28 lipca 2007 Zjazd Kaszubów tym razem w Brusach]. ({{jãz.|pl}}) [[Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié]] [przëstãp 2026-07-16]</ref>. == Historiô i nôstãpné informacje Dnia Jednotë Kaszëbów == Òbrządë swiãta mają za cél promòwanié [[Kaszëbskô kùltura|kaszëbsczi kùlturë]]. Òrganizowóné są czermasze lëdowëch ùsôdczów, wëstôwczi rãcznégò dzeła, roczëznòwé zéńdzenia ùwdarzëwiającé sztótczi znaczącé dlô Kaszëbsczi na przełómie lat przëbaczającé wôżné wëdarzenia abò pòstacje mającé cësk na jich historiã. Tradicjowim detkã òbrządków Dnia Jednotë Kaszëbów je turniér grë w kaszëbską „[[Baszka|Baszkã]]”. Pierszi Dzéń Jednotë Kaszëbów òdbéł sã [[19 strëmiannika]] [[2004]] rokù we [[Gduńsk]]ù. Òd 2006 rokù, dzãka rësznocë Marka Wantocha-Rekòwsczégò, zbògacył gò wespółowim granim akòrdionistów (nié blós z Pòmòrza). Kòżdorocznie òbczas zéńdzenia dzeje sã próba pòbëcô rekòrdu w jednoczasnym grze na akòrdionach. Rëszną dzełã do grë są wiedno akòrdionowé aranżacje znónëch kaszëbsczich nótów. Slédni rekòrd nôleżi do [[Bòjano|Bòjana]], gdze wespół zagrało 371 lëdzy. Òbrządë kòòrdinuje [[Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié]]. Hònorowi patronat nad òbrządkama w 2012 rokù òbjãłë: wicemarszôłk Senatu Jón Wërowińsczi, marszôłk pòmòrsczégò wòjewództwa [[Mieczësłôw Struk]], pòmòrsczi wòjewòda [[Riszôrd Stachùrsczi]], równak mediòwi patronatë: TVP Gduńsk, [[Radio Kaszëbë]], [[Dziennik Bałtycki|Bôłtëcczi Dzénnik]] i jinternetowi pòrtal Nasze Miasto ({{jãz.|csb}} ''Naji Gard''). W latach 2020–2021 òbrządczi nie òdbëwôłë sã z przëczënë pandemii COVID-19<ref>[https://kaszubi.pl/news/view/vivat-cassubia---koncert-akordeonowy-z-okazji-dnia-jednosci-kaszubow-w-sopocie ''Vivat Cassubia - koncert akordeonowy z okazji Dnia Jedności Kaszubów w Sopocie''] ({{jãz.|pl}}) [online], kaszubi.pl [przëstãp 2026-07-16].</ref>. 13 strëmiannika 2026 òdbéłë sã (zòrganizowóné przez [[Kaszëbsczé Parlamentarné Karno]], Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié i [[Kaszëbsczi Institut]]) pierszé sejmòwé òbchòdë Dnia Jednotë Kaszëbów, pòd patronatã Marszôłka Senatu Małgòrzatë Kidawë-Błońsczi i z ùdzélã Marszôłka Sejmu Włodzmiérza Czarzastégò<ref>[https://gdansk.tvp.pl/92076476/dzien-jednosci-kaszubow-w-sejmie Sejm w czôrno-żôłtëch farwach! Tak swiãtowóno Dzéń Jednotë Kaszëbów w Parlamence] ({{jãz.|pl}}) gdansk.tvp.pl, 2026-03-13. [przëstãp 2026-07-16].</ref>. W nôslédnëch latach przédné òbchòdë bëłë òrganizowóné w taczich môlach jak: {| class="wikitable" !Rok !Gard |- |2004 |[[Gduńsk]] |- |2005 |[[Gduńsk]] |- |2006 |[[Tëchómie]] |- |2007 |[[Kramarzënë]] |- |2008 |[[Miastkò]] |- |2009 |[[Bëtowò]] |- |2010 |[[Kartuzë]] |- |2011 |[[Stôłpsk|Słëpsk]] |- |2012 |[[Brusë]] |- |2013 |[[Kòscérzna]] |- |2014 |[[Serakòjce]]<ref>https://web.archive.org/web/20140320204643/http://www.24kaszuby.pl/wydarzenia-dnia/dzien-jednosci-kaszubow-w-sierakowicach-2/</ref> |- |2015 |[[Sëlëczëno]] |- |2016 |[[Bòjano]] |- |2017 |[[Chmielno]] |- |2018 |[[Lëzëno]]<ref>{{YouTube|ZO44jKLNJaM|XX Światowy Zjazd Kaszubów 2018 HD}}</ref> |- |2019 |[[Żukòwò]] |- |2020 | rowspan="2" |[[Internet]] (COVID-19)<ref>https://web.archive.org/web/20240415230741/https://www.gazetakaszubska.pl/86377/dzen-jednote-kaszebow-19-marca-swietujemy-dzien-jednosci-kaszubow</ref> |- |2021 |- |2022 |[[Sopòt]]<ref>https://radioglos.pl/wiadomosci/regionalne/9608-dzien-jednosci-kaszubow-bez-bicia-rekordu-w-grze-na-akordeonach</ref> |- |2023 |[[Gniéwino]] |- |2024 |[[Kòscérzna]] |- |2025 |[[Bòlszewò]]<ref>https://koscierski.info/artykul/hej-mieszkancy-kaszub-n1684973</ref> |- |2026 |[[Wiôlgô Wies]]<ref>https://web.archive.org/web/20260504160218/https://odkryjpomorze.pl/storage/2026/03/post/1683/26371/dzien-jednosci-kaszubow-wladyslawowo-22-marca-2026-program.pdf</ref><ref>https://web.archive.org/web/20260504155906/https://scontent-dfw5-3.xx.fbcdn.net/v/t39.30808-6/653711717_1529386132527317_1175454651514524956_n.jpg?_nc_cat=110&ccb=1-7&_nc_sid=13d280&_nc_ohc=lc-xqCC5_jAQ7kNvwE_oula&_nc_oc=AdorCTy7HqHZ5XkR30cv4bQgH-aZhyA5pbRsh8U7dcppjMeZ7JeWf8Oz4Q-MxYeNJ5o&_nc_zt=23&_nc_ht=scontent-dfw5-3.xx&_nc_gid=KGZTHf4naCNs3nHXfsmSjA&_nc_ss=7b289&oh=00_Af4toQ7ZbUCGwaecsO_7nRo3Q2SxLiWEuCSgiuH7aDOUTA&oe=69FE921F</ref><ref>https://wladyslawowo.pl/wiadomosci/1/wiadomosc/242501/dzien_jednosci_kaszubow_we_wladyslawowie__22_marca_2026_r</ref><ref>https://radiogdansk.pl/audycje/audycje-kaszubskie/2026/03/16/dzien-jednosci-kaszubow-w-sejmie-i-gigantyczna-flaga-na-meczu-arki-gdynia/</ref> |} == Òbaczë téż == {{Col3 |col1= {{Pòdobnô pòzwa|Dzéń Kaszëbsczi}} |col2= === Pòłączoné témë === * [[Swiatowi Zjôzd Kaszëbów]] * [[Transcassubia]] }} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bibliografiô == * Marcelina Oleszuk: [https://gdansk.naszemiasto.pl/dzien-jednosci-kaszubow-kaszubskie-swieto/ar/c8-825046 Dzéń Jednotë Kaszëbów]. www.gdansk.naszemiasto.pl, 2011-03-19. [przëstãp 2026-07-16]. * [https://web.archive.org/web/20251012070141/https://www.brusy.pl/?a=22&lg=pl&id=13874&szukaj=dzie%F1%20jedno%B6ci Dzień Jedności Kaszubów 2012]. Brusy Miasto i Gmina, 2012-03-09. [przëstãp 2026-07-16]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * https://mojestrone.com/zjazd-kaszbow/relacj/ * [https://www.facebook.com/dzien.jednoscikaszubow Dzéń Jednotë Kaszëbów] * {{YouTube|PPWFpZZ1Scw|XVIII Światowy Zjazd Kaszubów we Wdzydzach Kiszewskich}} * 2025: ** https://web.archive.org/web/20250317232529/https://odkryjpomorze.pl/imprezy/dzien-jednosci-kaszubow * 2026: ** https://gmina.puck.pl/swietujemy-dzien-jednosci-kaszubow/ ** {{YouTube|EKWbwbZ7W9E|Dzień Jedności Kaszubów we Władysławowie 2026 {{!}} kaszuby24.pl}} ** https://web.archive.org/web/20260504160241/https://odkryjpomorze.pl/imprezy/dzien-jednosci-kaszubow *** [https://web.archive.org/web/20260504160340/https://pawelnowak.pl/nuty-na-dzien-jednosci-kaszubow-we-wladyslawowie/ Nuty na Dzień Jedności Kaszubów we Władysławowie] **** [https://web.archive.org/web/20260504160302/https://pawelnowak.pl/wp-content/uploads/2026/02/Kaszebsczi-Himn.pdf Kaszëbsczi Himn] **** [https://web.archive.org/web/20260504160303/https://pawelnowak.pl/wp-content/uploads/2026/02/Opis-materialow-nutowych.pdf Opis materiałów nutowych] **** [https://web.archive.org/web/20260504160303/https://pawelnowak.pl/wp-content/uploads/2026/02/Reboce-reboce.pdf Rëbôcë, rëbôcë] **** [https://web.archive.org/web/20260504160305/https://pawelnowak.pl/wp-content/uploads/2026/02/Tata-i-koza.pdf Tata i kòza] **** [https://web.archive.org/web/20260504160307/https://pawelnowak.pl/wp-content/uploads/2026/02/Zeglorz-Morze-reczy-Me-od-morza.pdf Żeglôrz – Mòrze rëczy – Më òd mòrza] ** https://mojestrone.com/artykul/dzn-jednot-kaszbow-n2250170 === Szëkba === {{Szëkba|Dzień Jedności Kaszubów}} {{Szëkba}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura]] [[Kategòrëjô:Kaszëbi]] [[Kategòrëjô:Swiãta]] 2qtg38g1baqpat058rejxjdcmnhj5ad 0 7736 210112 209260 2026-08-01T14:41:34Z DawnyTest 14843 Dofùlowanié 210112 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò|gwôsné miono=Malaysia|miono=Malezjô|fana=Flag of Malaysia.svg|miono-genitiw=Malezji|herb=Coat of arms of Malaysia.svg|mòtto=Bersekutu Bertambah Mutu|na karce=Malaysia on the globe (Southeast Asia centered).svg|jãzëk=malajsczi|stolëca=Kuala Lumpur|fòrma państwa=[[mònarchiô]]|wiéchrzëzna=330 803 km²|swiãto=31 zélnika|himn=[[Himn Malezji|Negaraku]]|procent-wòdë=~0,3%|rok=2017|lëdztwò=32 050 000|dëtk=ringgit|czasowô cona=+8|kòd dëtka=MYR|kòd=MY|Internet=.my|telefón=+60|Premiéra=Anwar Ibrahim|Mònarcha=Ibrahim ibni Almarhum|aùtowi kòd=MAL|data ùsôdzenia=31 zélnika 1975|kònstitucjô=Kònstitucjô z 1957}} '''Malezjô''' je państwã w [[Azjô|Azje]]. Stolëcznym gardã je Kuala Lumpur. Greńczë z: [[Tajlandiô|Tajlandią]], [[Indonezjô|Indonezją]], [[Brunejô|Bruneją]] i [[Syngapùr|Syngapùrã]]<ref>[https://web.archive.org/web/20230905202133/https://lachmanski.pl/malezja-kraina-kontrastow/ Malezja – Kraina kontrastów] lachmanski.pl</ref>. Ùrzãdowim jãzëkã Malezji je malajsczi, a państwòwą religią je [[islam]]. Przédnik kraju to Yang di-Pertuan Agong (król)<ref>[http://www.commonlii.org/my/legis/const/1957/4.html Artikùł 32 kònstitùcji Malezji, pkt 1]</ref>. [[Òbrôzk:Malaysia states named.png|lewo|mały|Kraje Malezje]] Malezjô je federacëją, je tam sprôwné pòdzelenié na 13 krajów, z jaczich 9 je dzedzëcznyma sułtanatami (Selangor, Pahang, Terengganu, Kedah, Kelantan, Perlis, Perak, Johor, Negeri Sembilan)<ref>''[http://web.archive.org/web/20260527192923/https://www.kln.gov.my/web/gha_accra/history History - High Commission of Malaysia, Accra]'' [online], www.kln.gov.my [dost. 2026-08-01] [zarchiwizowane z [https://www.kln.gov.my/web/gha_accra/history adresu] 2026-05-27] (<abbr>[[Angelsczi jãzëk|ang]].</abbr>).</ref>, zaòstałe są rządzone bez Gùbernatora (Malakka, Sabah, Penang, Sarawak), a téż federalne teritoria: Kuala Lumpur (stolëca), Putrajaya (administracëjnô stolëca) i òstrów Labuan<ref>''[https://malaysia.embassy.qa/en/republic-of-korea/political-system Political System]'' [online], Qatar Embassy in Malaysia [dost. 2026-08-01] (<abbr>[[Angelsczi jãzëk|ang]].</abbr>).</ref>. Król Malezje je wëbierany na 5 lat z grona 9 sułtanów wédle ùstalonégò pòrządku, òd 31 stëcznika 2024 królã je Ibrahim, sułtan Johoru<ref>''[https://www.thestar.com.my/news/nation/2024/07/20/how-malaysia-elects-the-king How Malaysia elects the King]'' [online], The Star, 20 lëpińca 2024 [dost. 2026-08-01] (<abbr>[[Angelsczi jãzëk|ang]].</abbr>).</ref>. Malezjô zwëskała samòstójnotã òd [[Wiôlgô Britaniô|Wiôldżi Britanie]] 31 zélnika 1957, jako federacjô Malajów ji pierszim premierã òstał Tunku Abdul Rahman a pierszim królã òstał Tuanku Abdul Rahman ibni Al-Marhum Tuanku Muhammad<ref>''[https://www.parlimen.gov.my/maklumat-umum.html?uweb=dn&lang=en&_print=true Parliamentary Democracy System in Malaysia]'' [online], Official Portal of The Parliament of Malaysia [dost. 2026-08-01] (<abbr>[[Angelsczi jãzëk|ang]].</abbr>).</ref>, w 1963 do federacje dołączëłe Sabah, Sarawak, i [[Syngapùr]] i òstała ùsadzëłë Malezjã. W 1963 òd federacje òddzelël sã Syngapùr<ref>''[https://2001-2009.state.gov/outofdate/bgn/m/26156.htm Malaysia (10/01)]'' [online], Bureau of Public Affairs Department Of State. The Office of Electronic Information [dost. 2026-08-01] (<abbr>[[Angelsczi jãzëk|ang]].</abbr>).</ref>. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Azjô}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Azjatëcczé państwa]] mrpceyxvdall758eoadomvs56pw6kw9 210156 210112 2026-08-02T01:52:08Z InternetArchiveBot 14136 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 210156 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò|gwôsné miono=Malaysia|miono=Malezjô|fana=Flag of Malaysia.svg|miono-genitiw=Malezji|herb=Coat of arms of Malaysia.svg|mòtto=Bersekutu Bertambah Mutu|na karce=Malaysia on the globe (Southeast Asia centered).svg|jãzëk=malajsczi|stolëca=Kuala Lumpur|fòrma państwa=[[mònarchiô]]|wiéchrzëzna=330 803 km²|swiãto=31 zélnika|himn=[[Himn Malezji|Negaraku]]|procent-wòdë=~0,3%|rok=2017|lëdztwò=32 050 000|dëtk=ringgit|czasowô cona=+8|kòd dëtka=MYR|kòd=MY|Internet=.my|telefón=+60|Premiéra=Anwar Ibrahim|Mònarcha=Ibrahim ibni Almarhum|aùtowi kòd=MAL|data ùsôdzenia=31 zélnika 1975|kònstitucjô=Kònstitucjô z 1957}} '''Malezjô''' je państwã w [[Azjô|Azje]]. Stolëcznym gardã je Kuala Lumpur. Greńczë z: [[Tajlandiô|Tajlandią]], [[Indonezjô|Indonezją]], [[Brunejô|Bruneją]] i [[Syngapùr|Syngapùrã]]<ref>[https://web.archive.org/web/20230905202133/https://lachmanski.pl/malezja-kraina-kontrastow/ Malezja – Kraina kontrastów] lachmanski.pl</ref>. Ùrzãdowim jãzëkã Malezji je malajsczi, a państwòwą religią je [[islam]]. Przédnik kraju to Yang di-Pertuan Agong (król)<ref>[http://www.commonlii.org/my/legis/const/1957/4.html Artikùł 32 kònstitùcji Malezji, pkt 1]</ref>. [[Òbrôzk:Malaysia states named.png|lewo|mały|Kraje Malezje]] Malezjô je federacëją, je tam sprôwné pòdzelenié na 13 krajów, z jaczich 9 je dzedzëcznyma sułtanatami (Selangor, Pahang, Terengganu, Kedah, Kelantan, Perlis, Perak, Johor, Negeri Sembilan)<ref>''[https://web.archive.org/web/20260527192923/https://www.kln.gov.my/web/gha_accra/history History - High Commission of Malaysia, Accra]'' [online], www.kln.gov.my [dost. 2026-08-01] [zarchiwizowane z [https://www.kln.gov.my/web/gha_accra/history adresu] 2026-05-27] (<abbr>[[Angelsczi jãzëk|ang]].</abbr>).</ref>, zaòstałe są rządzone bez Gùbernatora (Malakka, Sabah, Penang, Sarawak), a téż federalne teritoria: Kuala Lumpur (stolëca), Putrajaya (administracëjnô stolëca) i òstrów Labuan<ref>''[https://malaysia.embassy.qa/en/republic-of-korea/political-system Political System]'' [online], Qatar Embassy in Malaysia [dost. 2026-08-01] (<abbr>[[Angelsczi jãzëk|ang]].</abbr>).</ref>. Król Malezje je wëbierany na 5 lat z grona 9 sułtanów wédle ùstalonégò pòrządku, òd 31 stëcznika 2024 królã je Ibrahim, sułtan Johoru<ref>''[https://www.thestar.com.my/news/nation/2024/07/20/how-malaysia-elects-the-king How Malaysia elects the King]'' [online], The Star, 20 lëpińca 2024 [dost. 2026-08-01] (<abbr>[[Angelsczi jãzëk|ang]].</abbr>).</ref>. Malezjô zwëskała samòstójnotã òd [[Wiôlgô Britaniô|Wiôldżi Britanie]] 31 zélnika 1957, jako federacjô Malajów ji pierszim premierã òstał Tunku Abdul Rahman a pierszim królã òstał Tuanku Abdul Rahman ibni Al-Marhum Tuanku Muhammad<ref>''[https://www.parlimen.gov.my/maklumat-umum.html?uweb=dn&lang=en&_print=true Parliamentary Democracy System in Malaysia]'' [online], Official Portal of The Parliament of Malaysia [dost. 2026-08-01] (<abbr>[[Angelsczi jãzëk|ang]].</abbr>).</ref>, w 1963 do federacje dołączëłe Sabah, Sarawak, i [[Syngapùr]] i òstała ùsadzëłë Malezjã. W 1963 òd federacje òddzelël sã Syngapùr<ref>''[https://2001-2009.state.gov/outofdate/bgn/m/26156.htm Malaysia (10/01)]'' [online], Bureau of Public Affairs Department Of State. The Office of Electronic Information [dost. 2026-08-01] (<abbr>[[Angelsczi jãzëk|ang]].</abbr>).</ref>. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Azjô}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Azjatëcczé państwa]] aq2dk86jrjx6z7rd5zes1har6ve1cm8 2 8400 210149 189853 2026-08-01T23:41:43Z Pathoschild 263 global user pages ([[m:Synchbot|requested by Revi C.]]) 210149 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__<div class="mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">{{#babel:ko|en-3|csb-0}} [[File:Revi wikimedia image.jpg|thumb|center|middle|If you are here to talk about CommonsDelinker removing a deleted image, please [[:c:User talk:Revi C.|go here]].]] Hello! I am [[:m:User:Revi C.|revi]]. I edit to [[m:SWMT|revert vandals]], do Wikidata stuff<!--(I am a Wikidata Admin! <small>([{{fullurl:wikidata:Special:ListUsers/Revi C.|limit=1}} Verify])</small>)-->, or do [[:c:COM:FR|Commons Filemoving stuff]] (I am Commons Admin too! <small>([{{fullurl:c:Special:ListUsers/Revi C.|limit=1}} Verify])</small>). Come to [[:m:User:Revi C.|my Meta userpage]] or [[:c:User:Revi C.|my Commons userpage]] for more information. Thank you.</div> 0m3hp2cc8qbv98y9ipqv0icw4r52bi3 3 8401 210144 189852 2026-08-01T23:08:06Z Pathoschild 263 global user pages ([[m:Synchbot|requested by Revi C.]]) 210144 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__<div class="mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">[[File:Revi logo (pink).png|thumb|center|<span style="color:red">PLEASE DO NOT LEAVE MESSAGE HERE!</span>]] ''' <span style="color:red"> BEFORE YOU BLOCK MY ACCOUNT: IF MY EDIT SUMMARY INCLUDE PREFIX </span>''(Script)''<span style="color:red">, DON'T BLOCK ME, JUST TELL ME TO SLOW DOWN AT COMMONS' TALK PAGE. IT IS AN AUTOMATED SCRIPT BEING USED ON COMMONS TO MOVE FILES.</span> Instead, please leave your message following site: <br /> [[File:Wikidata-logo-en.svg|45px|link=d:User talk:Revi C.]] [[d:User talk:Revi C.]] for Wikidata (Interwiki links) stuff <!--(I am {{int:Group-sysop}} there)--> <br /> [[File:Commons-logo.svg|45px|link=commons:User talk:Revi C.]] [[commons:User talk:Revi C.]] for renaming stuff or [[User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] action (I am {{int:Group-sysop}} there) <br /> [[File:Wikimedia Community Logo optimized.svg|45px|link=m:User talk:Revi C.]] [[meta:User talk:Revi C.]] for other stuff (User right notification, revert message, etc...) Messages left on this page may be reverted or moved without any response.</div> esxe13mcstpjlux1bt2hqwxr2v8t8mn 0 8778 210131 208783 2026-08-01T19:11:38Z Terrus38 14026 210131 wikitext text/x-wiki {{Kòrejańsczé_miono òbrôzk| òbrôzk=Sungjaegi2013.png | miono= Sung Jae-ki | pòprawionô= Sung Jae-gi | MCR= Seŏng Jae-gil | hangeul= 성재기 | hanja= 成在基 | IPA= ? | wëmòwa= Sung Jae-ki | }} '''Sung Jae-ki''' ({{jãz.|ko}} ''성재기'', hanja ''成在基''; ùr. [[11 séwnika]] [[1967]] w [[Daedżu]], ùm. [[26 lëpińca]] [[2013]] w [[Seul|Seulu]]<ref>[http://www.koreaherald.com/view.php?ud=20130729000881 Body of Sung Jae-gi found in Han River] Koreaherald 2013.07.29 ({{jãz.|en}})</ref>) – [[Repùblika Kòreji|pôłniowokòrejańsczi]] dzejôrz praw człowieka, òbëwatelsczi dzejôrz, antifeminista, liberôł, [[Filozofiô|filozof]]. W 2008 założëł Koreańsczé zrzeszenié mãżczëznë (kòr. ''남성연대 男'', hanja: ''性連帶''). Zadżinął, skacząc z mòstu Mapo w Seulu.<ref>[http://english.donga.com/srv/service.php3?biid=2013072913348 ''Suicide performance and journalist ethics''] News Dongah'' ({{jãz.|en}})''</ref> == Òbôczë téż == * [[feminizm]] * [[seksyzm]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://english.donga.com/srv/service.php3?biid=2013072913348 ''Suicide performance and journalist ethics] News Dongah'' ({{jãz.|en}})'' * [http://english.yonhapnews.co.kr/news/2013/07/27/0200000000AEN20130727001300320.html Police continue search for missing men's rights activist] yonhapnews 2013.07.27 ({{jãz.|en}}) * [http://www.koreaherald.com/view.php?ud=20130729000881 Body of Sung Jae-gi found in Han River] Koreaherald 2013.07.29 ({{jãz.|en}}) * [http://blogs.wsj.com/korearealtime/2013/11/08/seoul-bridge-of-life-still-attracts-suicide-attempts/ Seoul ‘Bridge of Life’ Attracts More Suicide Attempts] korearealtime 2013.11.08 ({{jãz.|en}}) * [https://web.archive.org/web/20130801233640/http://stream.aljazeera.com/story/201307292238-0022943 South Korean channel films suicide] ({{jãz.|en}}) * [https://web.archive.org/web/20140407082603/http://actualites.ca.msn.com/in-memoriam-2013-juin-juillet?page=50 In memoriam 2013:Sung Jae-ki] ({{jãz.|fr}}) {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kòrejanë]] s0o95yxhxbo6pgg49wqj5kc0tuow8l0 2 9238 210152 189904 2026-08-02T00:27:46Z Pathoschild 263 global user pages ([[m:Synchbot|requested by Hym411]]) 210152 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[User:Revi C.]] 88g0cv17whfgb1wkeh281mptujwtlut 3 9239 210154 189905 2026-08-02T00:58:34Z Pathoschild 263 global user pages ([[m:Synchbot|requested by Hym411]]) 210154 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[User talk:Revi C.]] o9z79lcc9a9pfmqmrod5w3eyk4q9i0o 0 12057 210114 206214 2026-08-01T14:45:33Z HaxelKaszëba 17492 210114 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò |gwôsné miono = Colombia |miono = Kòlumbiô |fana = Flag of Colombia.svg |herb = Coat of arms of Colombia.svg |miono-genitiw = Kolumbii |na karce= LocationColombia.svg |mòtto= |jãzëk = [[Szpańsczi jãzëk|Szpańsczi]] |stolëca = [[Bògòta]] |fòrma państwa= repùblika |wiéchrzëzna = 1 138 910 |procent-wòdë = |lëdztwò = 53,936,226<ref>''[https://www.worldometers.info/world-population/colombia-population/ Colombia Population (2026)]'' [online], Worldometer [dost. 2026-05-15] ({{jãz.|en}}).</ref> |rok = 2026 |dëtk = Kòlumbiô peso|kòd dëtka = COP |czasowô cona = +57 |swiãto = |himn=Himno Nacional de la República de Colombia|kòd =CO |Internet =.co |telefón =57 |Prezydeńt=Gustavo Petro |data ùsôdzenia=20 lëpińca 1810|aùtowi kòd=CO}} <div style="float: left; width: 620px; margin: 0 20px 15px 0; border: 1px solid #ccc; border-radius: 8px; padding: 10px; background: #f9f9f9; box-shadow: 0 4px 8px rgba(0,0,0,0.05);"> <div style="text-align: center; font-weight: bold; margin-bottom: 8px;">Gardë Kòlumbie</div> {{Lokalizacëjnô kôrta |mapa=Kòlumbiô |rozmiar=600 |rodzaj=inline |punkty mapy= {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|03°25′14″N 76°31′20″W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Palmira (gard)|Palmira]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|01°12′N 77°16′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Pasto (gard)|Pasto]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|07°53′N 76°38′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Apartadó]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|02°56′N 75°17′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Neiva]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|04°35′56″N 74°04′51″W|pòzycjô=right|merk=Red pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk='''[[Bògòta]]'''}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|03°53′N 77°04′W|pòzycjô=left|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Buenaventura (Kòlumbiô)|Buenaventura]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|07°53′N 72°30′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Cúcuta]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|10°24′N 75°30′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Cartagena de Indias|Cartagena]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|05°21′N 72°24′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Yopal]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|04°31′N 75°40′W|pòzycjô=left|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[El Edén (lotnisko)|El Edén]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|10°57′N 74°47′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Barranquilla]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|02°34′N 77°53′W|pòzycjô=left|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Guapi]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|02°26′N 76°36′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Popayán]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|01°37′N 75°36′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Florencia (Caquetá)|Florencia]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|04°26′N 75°12′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Ibagué]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|06°13′N 77°24′W|pòzycjô=left|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Bahía Solano]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|06°14′41″N 75°34′06″W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Medellín]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|09°19′N 75°17′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Corozal (Sucre)|Corozal]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|08°45′N 75°53′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Montería]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|07°07′N 73°11′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Lebrija (Santander)|Lebrija]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|04°48′N 75°42′W|pòzycjô=left|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Pereira]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|11°14′N 74°12′W|pòzycjô=top|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Santa Marta]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|07°05′N 70°45′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Arauca (gard)|Arauca]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|07°01′N 73°50′W|pòzycjô=left|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Barrancabermeja]]}} }} <div style="margin-top: 15px; border-top: 1px dashed #ccc; padding-top: 10px;"> <gallery mode="packed" height="100" caption="Galeriô Kòlumbiô"> Gabriel Garcia Marquez, 2009.jpg|Gabriel Garcia Marquez Catedral de Sal de Zipaquira.jpg|Catedral de Sal de Zipaquira 52 - Ipiales - Décembre 2008.jpg|Santuario de las lajas CAÑO CRISTALES, EL RÍO DE COLORES.jpg|Caño Cristales Plaza Villa de Leyva.jpg|Villa de Leyva Rafael Orozco 1992.jpg|[[Rafael Orozco Maestre]] Juanes 2008.06.25 002.jpg|[[Juanes]] </gallery> </div> </div> '''Kòlumbiô'''<ref>{{RKJ|2007|42}}</ref> (szp. ''Colombia''), '''Repùblika Kolumbie''' (szp. ''República de Colombia'') – krôj w Pôłniowi Americe, pòłożony nad Karajibsczim Mòrzã a Mirnym Òceanã. Grańczë z [[Brazylskô|Brazylią]] (1,790 km), [[Ekwador|Ekwadórã]] (708 km), [[Panama|Panamą]] (339 km), [[Perú|Perù]] (1,494 km), a téż [[Wenezuelskô|Wenezuelską]] (2,341 km)<ref>[https://web.archive.org/web/20260125005607/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/colombia/ Kòlumbiô w „The World Factbook”]</ref>. Stolëcą a nôwikszim gardã kraju je Bògòta. Kòlumbiô mô pòwiérzchniã kòl 1,14 mln km², co czëni ją jednym z nôwikszich krajów Pôłniowi Americzi. W 2026 rokù krôj rechùje kòl 53 mln mieszkańców. Je prezydeńcką repùbliką, a ji ùrzãdowim jãzëkã je szpańsczi jãzëk. <div style="clear: both;"></div> == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Amerika}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pôłniowô Amerika]] 039s79uq4jgzrxbsazj5in9kbaypacn 210115 210114 2026-08-01T15:00:03Z HaxelKaszëba 17492 210115 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò |gwôsné miono = Colombia |miono = Kòlumbiô |fana = Flag of Colombia.svg |herb = Coat of arms of Colombia.svg |miono-genitiw = Kolumbii |na karce= LocationColombia.svg |mòtto= |jãzëk = [[Szpańsczi jãzëk|Szpańsczi]] |stolëca = [[Bògòta]] |fòrma państwa= repùblika |wiéchrzëzna = 1 138 910 |procent-wòdë = |lëdztwò = 53,936,226<ref>''[https://www.worldometers.info/world-population/colombia-population/ Colombia Population (2026)]'' [online], Worldometer [dost. 2026-05-15] ({{jãz.|en}}).</ref> |rok = 2026 |dëtk = Kòlumbiô peso|kòd dëtka = COP |czasowô cona = +57 |swiãto = |himn=Himno Nacional de la República de Colombia|kòd =CO |Internet =.co |telefón =57 |Prezydeńt=Gustavo Petro |data ùsôdzenia=20 lëpińca 1810|aùtowi kòd=CO}} <div style="float: left; width: 620px; margin: 0 20px 15px 0; border: 1px solid #ccc; border-radius: 8px; padding: 10px; background: #f9f9f9; box-shadow: 0 4px 8px rgba(0,0,0,0.05);"> <div style="text-align: center; font-weight: bold; margin-bottom: 8px;">Gardë Kòlumbie</div> {{Lokalizacëjnô kôrta |mapa=Kòlumbiô |rozmiar=600 |rodzaj=inline |punkty mapy= {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|03°25′14″N 76°31′20″W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Palmira (gard)|Palmira]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|01°12′N 77°16′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Pasto (gard)|Pasto]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|07°53′N 76°38′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Apartadó]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|02°56′N 75°17′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Neiva]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|04°35′56″N 74°04′51″W|pòzycjô=right|merk=Red pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk='''[[Bògòta]]'''}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|03°53′N 77°04′W|pòzycjô=left|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Buenaventura (Kòlumbiô)|Buenaventura]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|07°53′N 72°30′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Cúcuta]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|10°24′N 75°30′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Cartagena de Indias|Cartagena]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|05°21′N 72°24′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Yopal]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|04°31′N 75°40′W|pòzycjô=left|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[El Edén (lotnisko)|El Edén]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|10°57′N 74°47′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Barranquilla]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|02°34′N 77°53′W|pòzycjô=left|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Guapi]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|02°26′N 76°36′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Popayán]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|01°37′N 75°36′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Florencia (Caquetá)|Florencia]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|04°26′N 75°12′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Ibagué]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|06°13′N 77°24′W|pòzycjô=left|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Bahía Solano]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|06°14′41″N 75°34′06″W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Medellín]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|09°19′N 75°17′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Corozal (Sucre)|Corozal]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|08°45′N 75°53′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Montería]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|07°07′N 73°11′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Lebrija (Santander)|Lebrija]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|04°48′N 75°42′W|pòzycjô=left|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Pereira]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|11°14′N 74°12′W|pòzycjô=top|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Santa Marta]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|07°05′N 70°45′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Arauca (gard)|Arauca]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|07°01′N 73°50′W|pòzycjô=left|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Barrancabermeja]]}} }} <div style="margin-top: 15px; border-top: 1px dashed #ccc; padding-top: 10px;"> <gallery mode="packed" height="100" caption="Galeriô Kòlumbiô"> Gabriel Garcia Marquez, 2009.jpg|Gabriel Garcia Marquez Catedral de Sal de Zipaquira.jpg|Catedral de Sal de Zipaquira 52 - Ipiales - Décembre 2008.jpg|Santuario de las lajas CAÑO CRISTALES, EL RÍO DE COLORES.jpg|Caño Cristales Plaza Villa de Leyva.jpg|Villa de Leyva Rafael Orozco 1992.jpg|[[Rafael Orozco Maestre]] Juanes 2008.06.25 002.jpg|[[Juanes]] </gallery> </div> </div> '''Kòlumbiô'''<ref>{{RKJ|2007|42}}</ref> (szp. ''Colombia''), '''Repùblika Kolumbie''' (szp. ''República de Colombia'') – krôj w Pôłniowi Americe, pòłożony nad Karajibsczim Mòrzã a Mirnym Òceanã. Grańczë z [[Brazylskô|Brazylią]] (1,790 km), [[Ekwador|Ekwadórã]] (708 km), [[Panama|Panamą]] (339 km), [[Perú|Perù]] (1,494 km), a téż [[Wenezuelskô|Wenezuelską]] (2,341 km)<ref>[https://web.archive.org/web/20260125005607/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/colombia/ Kòlumbiô w „The World Factbook”]</ref>. Stolëcą a nôwikszim gardã kraju je Bògòta. Kòlumbiô mô pòwiérzchniã kòl 1,14 mln km², co czëni ją jednym z nôwikszich krajów Pôłniowi Americzi. W 2026 rokù krôj rechùje kòl 53 mln mieszkańców. Je prezydeńcką repùbliką, a ji ùrzãdowim jãzëkã je szpańsczi jãzëk. == Geògrafiô == Kòlumbiô leżi w nôrdowò-zôpôdny parce Pôłnowi Americe. Je jedurnym krajã kòntinentu mający ùbrzég równo nad Karajibsczim Mòrzã, jak i Mirnym Òceanã. Przez zôpôdny part kraju przebiégô trzë przédné pasma [[Andë|Andów]]: [[Cordillera Occidental]], [[Cordillera Central]] i [[Cordillera Oriental]]. <div style="clear: both;"></div> == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Amerika}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pôłniowô Amerika]] m9g1dt3dhn2ysa0zxsxfhd12fxrzbl1 210116 210115 2026-08-01T18:43:58Z HaxelKaszëba 17492 210116 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò |gwôsné miono = Colombia |miono = Kòlumbiô |fana = Flag of Colombia.svg |herb = Coat of arms of Colombia.svg |miono-genitiw = Kolumbii |na karce= LocationColombia.svg |mòtto= |jãzëk = [[Szpańsczi jãzëk|Szpańsczi]] |stolëca = [[Bògòta]] |fòrma państwa= repùblika |wiéchrzëzna = 1 138 910 |procent-wòdë = |lëdztwò = 53,936,226<ref>''[https://www.worldometers.info/world-population/colombia-population/ Colombia Population (2026)]'' [online], Worldometer [dost. 2026-05-15] ({{jãz.|en}}).</ref> |rok = 2026 |dëtk = Kòlumbiô peso|kòd dëtka = COP |czasowô cona = +57 |swiãto = |himn=Himno Nacional de la República de Colombia|kòd =CO |Internet =.co |telefón =57 |Prezydeńt=Gustavo Petro |data ùsôdzenia=20 lëpińca 1810|aùtowi kòd=CO}} <div style="float: left; width: 620px; margin: 0 20px 15px 0; border: 1px solid #ccc; border-radius: 8px; padding: 10px; background: #f9f9f9; box-shadow: 0 4px 8px rgba(0,0,0,0.05);"> <div style="text-align: center; font-weight: bold; margin-bottom: 8px;">Gardë Kòlumbie</div> {{Lokalizacëjnô kôrta |mapa=Kòlumbiô |rozmiar=600 |rodzaj=inline |punkty mapy= {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|03°25′14″N 76°31′20″W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Palmira (gard)|Palmira]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|01°12′N 77°16′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Pasto (gard)|Pasto]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|07°53′N 76°38′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Apartadó]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|02°56′N 75°17′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Neiva]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|04°35′56″N 74°04′51″W|pòzycjô=right|merk=Red pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk='''[[Bògòta]]'''}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|03°53′N 77°04′W|pòzycjô=left|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Buenaventura (Kòlumbiô)|Buenaventura]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|07°53′N 72°30′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Cúcuta]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|10°24′N 75°30′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Cartagena de Indias|Cartagena]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|05°21′N 72°24′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Yopal]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|04°31′N 75°40′W|pòzycjô=left|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[El Edén (lotnisko)|El Edén]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|10°57′N 74°47′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Barranquilla]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|02°34′N 77°53′W|pòzycjô=left|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Guapi]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|02°26′N 76°36′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Popayán]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|01°37′N 75°36′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Florencia (Caquetá)|Florencia]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|04°26′N 75°12′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Ibagué]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|06°13′N 77°24′W|pòzycjô=left|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Bahía Solano]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|06°14′41″N 75°34′06″W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Medellín]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|09°19′N 75°17′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Corozal (Sucre)|Corozal]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|08°45′N 75°53′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Montería]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|07°07′N 73°11′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Lebrija (Santander)|Lebrija]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|04°48′N 75°42′W|pòzycjô=left|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Pereira]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|11°14′N 74°12′W|pòzycjô=top|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Santa Marta]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|07°05′N 70°45′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Arauca (gard)|Arauca]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|07°01′N 73°50′W|pòzycjô=left|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Barrancabermeja]]}} }} <div style="margin-top: 15px; border-top: 1px dashed #ccc; padding-top: 10px;"> <gallery mode="packed" height="100" caption="Galeriô Kòlumbiô"> Gabriel Garcia Marquez, 2009.jpg|Gabriel Garcia Marquez Catedral de Sal de Zipaquira.jpg|Catedral de Sal de Zipaquira 52 - Ipiales - Décembre 2008.jpg|Santuario de las lajas CAÑO CRISTALES, EL RÍO DE COLORES.jpg|Caño Cristales Plaza Villa de Leyva.jpg|Villa de Leyva Rafael Orozco 1992.jpg|[[Rafael Orozco Maestre]] Juanes 2008.06.25 002.jpg|[[Juanes]] </gallery> </div> </div> '''Kòlumbiô'''<ref>{{RKJ|2007|42}}</ref> (szp. ''Colombia''), '''Repùblika Kolumbie''' (szp. ''República de Colombia'') – krôj w Pôłniowi Americe, pòłożony nad Karajibsczim Mòrzã a Mirnym Òceanã. Grańczë z [[Brazylskô|Brazylią]] (1,790 km), [[Ekwador|Ekwadórã]] (708 km), [[Panama|Panamą]] (339 km), [[Perú|Perù]] (1,494 km), a téż [[Wenezuelskô|Wenezuelską]] (2,341 km)<ref>[https://web.archive.org/web/20260125005607/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/colombia/ Kòlumbiô w „The World Factbook”]</ref>. Stolëcą a nôwikszim gardã kraju je Bògòta. Kòlumbiô mô pòwiérzchniã kòl 1,14 mln km², co czëni ją jednym z nôwikszich krajów Pôłniowi Americzi. W 2026 rokù krôj rechùje kòl 53 mln mieszkańców. Je prezydeńcką repùbliką, a ji ùrzãdowim jãzëkã je szpańsczi jãzëk. == Geògrafiô == Kòlumbiô leżi w nordowò-zôpôdnym parce Pôłniowi Americe. Je jedurnym krajã kòntinentu mający ùbrzég równo nad Karajibsczim Mòrzã, jak i Mirnym Òceanã. Przez zôpôdny part kraju przebiégô trzë przédné pasma [[Andë|Andów]]: [[Cordillera Occidental]], [[Cordillera Central]] i [[Cordillera Oriental]]. Na pòrénk òd Andów rozcygô sã szerokô niżawa [[Llanos]], za to na pôłniowim-pòrénkù je part Amazonie. == Historiô == === Przedkòlonialné czasë === Przed doturzenim Eùropejczików zemie dzysôdniowi Kòlumbie zamieszkiwałë wielné lëdë a spòlëznë. Jedną z nôwôżniészich bëła [[Muiska|kùltura Muiska]], jaczi przédnicë zamieszkiwalë òkòlé dzysôdniowi Bògòtë. Bògaté tradicje a zwëczi Muiska mògłë przëczënic do pòwstaniô eùropejsczich pòwiôstków ò El Dorado. === Szpańskô Kòlonizacjô === W 1499 rokù na zemie dzysôdniowi Kòlumbie doturzëlë pierszi szpańsczi kònkwistadórzë. W XVI stalatégò wikszosc tëch zemiów òsta pòdbitô a òpanowóna przez Szpańskã. W 1717 ùsadzono [[Wicekrólestwò Nowi Granadë]], jakô òbjimała midzë jinszima òbéńdã dzysôdniowi Kòlumbie òrôz jinszé teritoria nordowò-zôpôdnégò partu Pôłniowi Americzi. === Biôtka ò samòstójnosc === Na zôczątkù XIX stalatégò w szpańsczich kòloniach w Pôłniowi Americe pòczãłë sã rozwijac samòstójnowé rësznotë. W 1810 rokù w Bògòce doszło do wëdarzeniów, jaczé pòczãłë proces ùniezanôleżniégò Nowi Grenadë òd Szpańsczi. 20 lëpińca 1810 rokù je aktualno òbchòdzony jakno Dzéń Samòstójnoscë Kòlumbie. Jedną z nôwôżniészich pòstaców biôtczi ò samòstójnoscë béł [[Simón Bolívar]]. Dowòdzoné przez niegò wòjska dobëłë szpańsczi dôdżi, a dobëcé biôtczi pòd Boyacá w 1819 òdemkło dargã do samòstójnoscë. <div style="clear: both;"></div> == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Amerika}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pôłniowô Amerika]] ro1lb0u8x5nst6ik6yxxftrajsvkul7 210117 210116 2026-08-01T18:44:38Z HaxelKaszëba 17492 210117 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò |gwôsné miono = Colombia |miono = Kòlumbiô |fana = Flag of Colombia.svg |herb = Coat of arms of Colombia.svg |miono-genitiw = Kolumbii |na karce= LocationColombia.svg |mòtto= |jãzëk = [[Szpańsczi jãzëk|Szpańsczi]] |stolëca = [[Bògòta]] |fòrma państwa= repùblika |wiéchrzëzna = 1 138 910 |procent-wòdë = |lëdztwò = 53,936,226<ref>''[https://www.worldometers.info/world-population/colombia-population/ Colombia Population (2026)]'' [online], Worldometer [dost. 2026-05-15] ({{jãz.|en}}).</ref> |rok = 2026 |dëtk = Kòlumbiô peso|kòd dëtka = COP |czasowô cona = +57 |swiãto = |himn=Himno Nacional de la República de Colombia|kòd =CO |Internet =.co |telefón =57 |Prezydeńt=Gustavo Petro |data ùsôdzenia=20 lëpińca 1810|aùtowi kòd=CO}} '''Kòlumbiô'''<ref>{{RKJ|2007|42}}</ref> (szp. ''Colombia''), '''Repùblika Kolumbie''' (szp. ''República de Colombia'') – krôj w Pôłniowi Americe, pòłożony nad Karajibsczim Mòrzã a Mirnym Òceanã. Grańczë z [[Brazylskô|Brazylią]] (1,790 km), [[Ekwador|Ekwadórã]] (708 km), [[Panama|Panamą]] (339 km), [[Perú|Perù]] (1,494 km), a téż [[Wenezuelskô|Wenezuelską]] (2,341 km)<ref>[https://web.archive.org/web/20260125005607/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/colombia/ Kòlumbiô w „The World Factbook”]</ref>. Stolëcą a nôwikszim gardã kraju je Bògòta. Kòlumbiô mô pòwiérzchniã kòl 1,14 mln km², co czëni ją jednym z nôwikszich krajów Pôłniowi Americzi. W 2026 rokù krôj rechùje kòl 53 mln mieszkańców. Je prezydeńcką repùbliką, a ji ùrzãdowim jãzëkã je szpańsczi jãzëk. == Geògrafiô == Kòlumbiô leżi w nordowò-zôpôdnym parce Pôłniowi Americe. Je jedurnym krajã kòntinentu mający ùbrzég równo nad Karajibsczim Mòrzã, jak i Mirnym Òceanã. Przez zôpôdny part kraju przebiégô trzë przédné pasma [[Andë|Andów]]: [[Cordillera Occidental]], [[Cordillera Central]] i [[Cordillera Oriental]]. Na pòrénk òd Andów rozcygô sã szerokô niżawa [[Llanos]], za to na pôłniowim-pòrénkù je part Amazonie. == Historiô == === Przedkòlonialné czasë === Przed doturzenim Eùropejczików zemie dzysôdniowi Kòlumbie zamieszkiwałë wielné lëdë a spòlëznë. Jedną z nôwôżniészich bëła [[Muiska|kùltura Muiska]], jaczi przédnicë zamieszkiwalë òkòlé dzysôdniowi Bògòtë. Bògaté tradicje a zwëczi Muiska mògłë przëczënic do pòwstaniô eùropejsczich pòwiôstków ò El Dorado. === Szpańskô Kòlonizacjô === W 1499 rokù na zemie dzysôdniowi Kòlumbie doturzëlë pierszi szpańsczi kònkwistadórzë. W XVI stalatégò wikszosc tëch zemiów òsta pòdbitô a òpanowóna przez Szpańskã. W 1717 ùsadzono [[Wicekrólestwò Nowi Granadë]], jakô òbjimała midzë jinszima òbéńdã dzysôdniowi Kòlumbie òrôz jinszé teritoria nordowò-zôpôdnégò partu Pôłniowi Americzi. === Biôtka ò samòstójnosc === Na zôczątkù XIX stalatégò w szpańsczich kòloniach w Pôłniowi Americe pòczãłë sã rozwijac samòstójnowé rësznotë. W 1810 rokù w Bògòce doszło do wëdarzeniów, jaczé pòczãłë proces ùniezanôleżniégò Nowi Grenadë òd Szpańsczi. 20 lëpińca 1810 rokù je aktualno òbchòdzony jakno Dzéń Samòstójnoscë Kòlumbie. Jedną z nôwôżniészich pòstaców biôtczi ò samòstójnoscë béł [[Simón Bolívar]]. Dowòdzoné przez niegò wòjska dobëłë szpańsczi dôdżi, a dobëcé biôtczi pòd Boyacá w 1819 òdemkło dargã do samòstójnoscë. <div style="clear: both;"></div> <div style="float: left; width: 620px; margin: 0 20px 15px 0; border: 1px solid #ccc; border-radius: 8px; padding: 10px; background: #f9f9f9; box-shadow: 0 4px 8px rgba(0,0,0,0.05);"> <div style="text-align: center; font-weight: bold; margin-bottom: 8px;">Gardë Kòlumbie</div> {{Lokalizacëjnô kôrta |mapa=Kòlumbiô |rozmiar=600 |rodzaj=inline |punkty mapy= {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|03°25′14″N 76°31′20″W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Palmira (gard)|Palmira]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|01°12′N 77°16′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Pasto (gard)|Pasto]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|07°53′N 76°38′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Apartadó]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|02°56′N 75°17′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Neiva]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|04°35′56″N 74°04′51″W|pòzycjô=right|merk=Red pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk='''[[Bògòta]]'''}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|03°53′N 77°04′W|pòzycjô=left|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Buenaventura (Kòlumbiô)|Buenaventura]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|07°53′N 72°30′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Cúcuta]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|10°24′N 75°30′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Cartagena de Indias|Cartagena]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|05°21′N 72°24′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Yopal]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|04°31′N 75°40′W|pòzycjô=left|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[El Edén (lotnisko)|El Edén]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|10°57′N 74°47′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Barranquilla]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|02°34′N 77°53′W|pòzycjô=left|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Guapi]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|02°26′N 76°36′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Popayán]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|01°37′N 75°36′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Florencia (Caquetá)|Florencia]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|04°26′N 75°12′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Ibagué]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|06°13′N 77°24′W|pòzycjô=left|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Bahía Solano]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|06°14′41″N 75°34′06″W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Medellín]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|09°19′N 75°17′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Corozal (Sucre)|Corozal]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|08°45′N 75°53′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Montería]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|07°07′N 73°11′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Lebrija (Santander)|Lebrija]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|04°48′N 75°42′W|pòzycjô=left|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Pereira]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|11°14′N 74°12′W|pòzycjô=top|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Santa Marta]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|07°05′N 70°45′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Arauca (gard)|Arauca]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|07°01′N 73°50′W|pòzycjô=left|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Barrancabermeja]]}} }} <div style="margin-top: 15px; border-top: 1px dashed #ccc; padding-top: 10px;"> <gallery mode="packed" height="100" caption="Galeriô Kòlumbiô"> Gabriel Garcia Marquez, 2009.jpg|Gabriel Garcia Marquez Catedral de Sal de Zipaquira.jpg|Catedral de Sal de Zipaquira 52 - Ipiales - Décembre 2008.jpg|Santuario de las lajas CAÑO CRISTALES, EL RÍO DE COLORES.jpg|Caño Cristales Plaza Villa de Leyva.jpg|Villa de Leyva Rafael Orozco 1992.jpg|[[Rafael Orozco Maestre]] Juanes 2008.06.25 002.jpg|[[Juanes]] </gallery> </div> </div> == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Amerika}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pôłniowô Amerika]] fca9fs1oisysij0ioeplbw4barh81sy 210118 210117 2026-08-01T18:45:07Z HaxelKaszëba 17492 210118 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò |gwôsné miono = Colombia |miono = Kòlumbiô |fana = Flag of Colombia.svg |herb = Coat of arms of Colombia.svg |miono-genitiw = Kolumbii |na karce= LocationColombia.svg |mòtto= |jãzëk = [[Szpańsczi jãzëk|Szpańsczi]] |stolëca = [[Bògòta]] |fòrma państwa= repùblika |wiéchrzëzna = 1 138 910 |procent-wòdë = |lëdztwò = 53,936,226<ref>''[https://www.worldometers.info/world-population/colombia-population/ Colombia Population (2026)]'' [online], Worldometer [dost. 2026-05-15] ({{jãz.|en}}).</ref> |rok = 2026 |dëtk = Kòlumbiô peso|kòd dëtka = COP |czasowô cona = +57 |swiãto = |himn=Himno Nacional de la República de Colombia|kòd =CO |Internet =.co |telefón =57 |Prezydeńt=Gustavo Petro |data ùsôdzenia=20 lëpińca 1810|aùtowi kòd=CO}} '''Kòlumbiô'''<ref>{{RKJ|2007|42}}</ref> (szp. ''Colombia''), '''Repùblika Kolumbie''' (szp. ''República de Colombia'') – krôj w Pôłniowi Americe, pòłożony nad Karajibsczim Mòrzã a Mirnym Òceanã. Grańczë z [[Brazylskô|Brazylią]] (1,790 km), [[Ekwador|Ekwadórã]] (708 km), [[Panama|Panamą]] (339 km), [[Perú|Perù]] (1,494 km), a téż [[Wenezuelskô|Wenezuelską]] (2,341 km)<ref>[https://web.archive.org/web/20260125005607/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/colombia/ Kòlumbiô w „The World Factbook”]</ref>. Stolëcą a nôwikszim gardã kraju je Bògòta. Kòlumbiô mô pòwiérzchniã kòl 1,14 mln km², co czëni ją jednym z nôwikszich krajów Pôłniowi Americzi. W 2026 rokù krôj rechùje kòl 53 mln mieszkańców. Je prezydeńcką repùbliką, a ji ùrzãdowim jãzëkã je szpańsczi jãzëk. == Geògrafiô == Kòlumbiô leżi w nordowò-zôpôdnym parce Pôłniowi Americe. Je jedurnym krajã kòntinentu mający ùbrzég równo nad Karajibsczim Mòrzã, jak i Mirnym Òceanã. Przez zôpôdny part kraju przebiégô trzë przédné pasma [[Andë|Andów]]: [[Cordillera Occidental]], [[Cordillera Central]] i [[Cordillera Oriental]]. Na pòrénk òd Andów rozcygô sã szerokô niżawa [[Llanos]], za to na pôłniowim-pòrénkù je part Amazonie. == Historiô == === Przedkòlonialné czasë === Przed doturzenim Eùropejczików zemie dzysôdniowi Kòlumbie zamieszkiwałë wielné lëdë a spòlëznë. Jedną z nôwôżniészich bëła [[Muiska|kùltura Muiska]], jaczi przédnicë zamieszkiwalë òkòlé dzysôdniowi Bògòtë. Bògaté tradicje a zwëczi Muiska mògłë przëczënic do pòwstaniô eùropejsczich pòwiôstków ò El Dorado. === Szpańskô Kòlonizacjô === W 1499 rokù na zemie dzysôdniowi Kòlumbie doturzëlë pierszi szpańsczi kònkwistadórzë. W XVI stalatégò wikszosc tëch zemiów òsta pòdbitô a òpanowóna przez Szpańskã. W 1717 ùsadzono [[Wicekrólestwò Nowi Granadë]], jakô òbjimała midzë jinszima òbéńdã dzysôdniowi Kòlumbie òrôz jinszé teritoria nordowò-zôpôdnégò partu Pôłniowi Americzi. === Biôtka ò samòstójnosc === Na zôczątkù XIX stalatégò w szpańsczich kòloniach w Pôłniowi Americe pòczãłë sã rozwijac samòstójnowé rësznotë. W 1810 rokù w Bògòce doszło do wëdarzeniów, jaczé pòczãłë proces ùniezanôleżniégò Nowi Grenadë òd Szpańsczi. 20 lëpińca 1810 rokù je aktualno òbchòdzony jakno Dzéń Samòstójnoscë Kòlumbie. Jedną z nôwôżniészich pòstaców biôtczi ò samòstójnoscë béł [[Simón Bolívar]]. Dowòdzoné przez niegò wòjska dobëłë szpańsczi dôdżi, a dobëcé biôtczi pòd Boyacá w 1819 òdemkło dargã do samòstójnoscë. <div style="clear: both;"></div> <div style="float: left; width: 620px; margin: 0 20px 15px 0; border: 1px solid #ccc; border-radius: 8px; padding: 10px; background: #f9f9f9; box-shadow: 0 4px 8px rgba(0,0,0,0.05);"> <div style="text-align: center; font-weight: bold; margin-bottom: 8px;">Gardë Kòlumbie</div> {{Lokalizacëjnô kôrta |mapa=Kòlumbiô |rozmiar=600 |rodzaj=inline |punkty mapy= {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|03°25′14″N 76°31′20″W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Palmira (gard)|Palmira]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|01°12′N 77°16′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Pasto (gard)|Pasto]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|07°53′N 76°38′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Apartadó]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|02°56′N 75°17′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Neiva]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|04°35′56″N 74°04′51″W|pòzycjô=right|merk=Red pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk='''[[Bògòta]]'''}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|03°53′N 77°04′W|pòzycjô=left|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Buenaventura (Kòlumbiô)|Buenaventura]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|07°53′N 72°30′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Cúcuta]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|10°24′N 75°30′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Cartagena de Indias|Cartagena]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|05°21′N 72°24′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Yopal]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|04°31′N 75°40′W|pòzycjô=left|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[El Edén (lotnisko)|El Edén]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|10°57′N 74°47′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Barranquilla]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|02°34′N 77°53′W|pòzycjô=left|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Guapi]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|02°26′N 76°36′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Popayán]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|01°37′N 75°36′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Florencia (Caquetá)|Florencia]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|04°26′N 75°12′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Ibagué]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|06°13′N 77°24′W|pòzycjô=left|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Bahía Solano]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|06°14′41″N 75°34′06″W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Medellín]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|09°19′N 75°17′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Corozal (Sucre)|Corozal]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|08°45′N 75°53′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Montería]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|07°07′N 73°11′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Lebrija (Santander)|Lebrija]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|04°48′N 75°42′W|pòzycjô=left|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Pereira]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|11°14′N 74°12′W|pòzycjô=top|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Santa Marta]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|07°05′N 70°45′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Arauca (gard)|Arauca]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|07°01′N 73°50′W|pòzycjô=left|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Barrancabermeja]]}} }} <div style="margin-top: 15px; border-top: 1px dashed #ccc; padding-top: 10px;"> <gallery mode="packed" height="100" caption="Galeriô Kòlumbiô"> Gabriel Garcia Marquez, 2009.jpg|Gabriel Garcia Marquez Catedral de Sal de Zipaquira.jpg|Catedral de Sal de Zipaquira 52 - Ipiales - Décembre 2008.jpg|Santuario de las lajas CAÑO CRISTALES, EL RÍO DE COLORES.jpg|Caño Cristales Plaza Villa de Leyva.jpg|Villa de Leyva Rafael Orozco 1992.jpg|[[Rafael Orozco Maestre]] Juanes 2008.06.25 002.jpg|[[Juanes]] </gallery> </div> </div> <div style="clear: both;"></div> == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Amerika}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pôłniowô Amerika]] qmek7daryrfmefeawroqjxiiql6sba1 210119 210118 2026-08-01T18:47:14Z HaxelKaszëba 17492 210119 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò |gwôsné miono = Colombia |miono = Kòlumbiô |fana = Flag of Colombia.svg |herb = Coat of arms of Colombia.svg |miono-genitiw = Kolumbii |na karce= LocationColombia.svg |mòtto= |jãzëk = [[Szpańsczi jãzëk|Szpańsczi]] |stolëca = [[Bògòta]] |fòrma państwa= repùblika |wiéchrzëzna = 1 138 910 |procent-wòdë = |lëdztwò = 53,936,226<ref>''[https://www.worldometers.info/world-population/colombia-population/ Colombia Population (2026)]'' [online], Worldometer [dost. 2026-05-15] ({{jãz.|en}}).</ref> |rok = 2026 |dëtk = Kòlumbiô peso|kòd dëtka = COP |czasowô cona = +57 |swiãto = |himn=Himno Nacional de la República de Colombia|kòd =CO |Internet =.co |telefón =57 |Prezydeńt=Gustavo Petro |data ùsôdzenia=20 lëpińca 1810|aùtowi kòd=CO}} '''Kòlumbiô'''<ref>{{RKJ|2007|42}}</ref> (szp. ''Colombia''), '''Repùblika Kolumbie''' (szp. ''República de Colombia'') – krôj w Pôłniowi Americe, pòłożony nad Karajibsczim Mòrzã a Mirnym Òceanã. Grańczë z [[Brazylskô|Brazylią]] (1,790 km), [[Ekwador|Ekwadórã]] (708 km), [[Panama|Panamą]] (339 km), [[Perú|Perù]] (1,494 km), a téż [[Wenezuelskô|Wenezuelską]] (2,341 km)<ref>[https://web.archive.org/web/20260125005607/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/colombia/ Kòlumbiô w „The World Factbook”]</ref>. Stolëcą a nôwikszim gardã kraju je Bògòta. Kòlumbiô mô pòwiérzchniã kòl 1,14 mln km², co czëni ją jednym z nôwikszich krajów Pôłniowi Americzi. W 2026 rokù krôj rechùje kòl 53 mln mieszkańców. Je prezydeńcką repùbliką, a ji ùrzãdowim jãzëkã je szpańsczi jãzëk. == Geògrafiô == Kòlumbiô leżi w nordowò-zôpôdnym parce Pôłniowi Americe. Je jedurnym krajã kòntinentu mający ùbrzég równo nad Karajibsczim Mòrzã, jak i Mirnym Òceanã. Przez zôpôdny part kraju przebiégô trzë przédné pasma [[Andë|Andów]]: [[Cordillera Occidental]], [[Cordillera Central]] i [[Cordillera Oriental]]. Na pòrénk òd Andów rozcygô sã szerokô niżawa [[Llanos]], za to na pôłniowim-pòrénkù je part Amazonie. == Historiô == === Przedkòlonialné czasë === Przed doturzenim Eùropejczików zemie dzysôdniowi Kòlumbie zamieszkiwałë wielné lëdë a spòlëznë. Jedną z nôwôżniészich bëła [[Muiska|kùltura Muiska]], jaczi przédnicë zamieszkiwalë òkòlé dzysôdniowi Bògòtë. Bògaté tradicje a zwëczi Muiska mògłë przëczënic do pòwstaniô eùropejsczich pòwiôstków ò El Dorado. === Szpańskô Kòlonizacjô === W 1499 rokù na zemie dzysôdniowi Kòlumbie doturzëlë pierszi szpańsczi kònkwistadórzë. W XVI stalatégò wikszosc tëch zemiów òsta pòdbitô a òpanowóna przez Szpańskã. W 1717 ùsadzono [[Wicekrólestwò Nowi Granadë]], jakô òbjimała midzë jinszima òbéńdã dzysôdniowi Kòlumbie òrôz jinszé teritoria nordowò-zôpôdnégò partu Pôłniowi Americzi. === Biôtka ò samòstójnosc === Na zôczątkù XIX stalatégò w szpańsczich kòloniach w Pôłniowi Americe pòczãłë sã rozwijac samòstójnowé rësznotë. W 1810 rokù w Bògòce doszło do wëdarzeniów, jaczé pòczãłë proces ùniezanôleżniégò Nowi Grenadë òd Szpańsczi. 20 lëpińca 1810 rokù je aktualno òbchòdzony jakno Dzéń Samòstójnoscë Kòlumbie. Jedną z nôwôżniészich pòstaców biôtczi ò samòstójnoscë béł [[Simón Bolívar]]. Dowòdzoné przez niegò wòjska dobëłë szpańsczi dôdżi, a dobëcé biôtczi pòd Boyacá w 1819 òdemkło dargã do samòstójnoscë. <div style="clear: both;"></div> <div style="width: 620px; margin: 0 auto 15px auto; border: 1px solid #ccc; border-radius: 8px; padding: 10px; background: #f9f9f9; box-shadow: 0 4px 8px rgba(0,0,0,0.05);"> <div style="text-align: center; font-weight: bold; margin-bottom: 8px;">Gardë Kòlumbie</div> {{Lokalizacëjnô kôrta |mapa=Kòlumbiô |rozmiar=600 |rodzaj=inline |punkty mapy= {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|03°25′14″N 76°31′20″W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Palmira (gard)|Palmira]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|01°12′N 77°16′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Pasto (gard)|Pasto]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|07°53′N 76°38′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Apartadó]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|02°56′N 75°17′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Neiva]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|04°35′56″N 74°04′51″W|pòzycjô=right|merk=Red pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk='''[[Bògòta]]'''}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|03°53′N 77°04′W|pòzycjô=left|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Buenaventura (Kòlumbiô)|Buenaventura]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|07°53′N 72°30′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Cúcuta]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|10°24′N 75°30′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Cartagena de Indias|Cartagena]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|05°21′N 72°24′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Yopal]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|04°31′N 75°40′W|pòzycjô=left|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[El Edén (lotnisko)|El Edén]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|10°57′N 74°47′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Barranquilla]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|02°34′N 77°53′W|pòzycjô=left|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Guapi]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|02°26′N 76°36′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Popayán]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|01°37′N 75°36′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Florencia (Caquetá)|Florencia]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|04°26′N 75°12′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Ibagué]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|06°13′N 77°24′W|pòzycjô=left|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Bahía Solano]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|06°14′41″N 75°34′06″W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Medellín]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|09°19′N 75°17′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Corozal (Sucre)|Corozal]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|08°45′N 75°53′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Montería]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|07°07′N 73°11′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Lebrija (Santander)|Lebrija]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|04°48′N 75°42′W|pòzycjô=left|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Pereira]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|11°14′N 74°12′W|pòzycjô=top|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Santa Marta]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|07°05′N 70°45′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Arauca (gard)|Arauca]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|07°01′N 73°50′W|pòzycjô=left|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Barrancabermeja]]}} }} <div style="margin-top: 15px; border-top: 1px dashed #ccc; padding-top: 10px;"> <gallery mode="packed" height="100" caption="Galeriô Kòlumbiô"> Gabriel Garcia Marquez, 2009.jpg|Gabriel Garcia Marquez Catedral de Sal de Zipaquira.jpg|Catedral de Sal de Zipaquira 52 - Ipiales - Décembre 2008.jpg|Santuario de las lajas CAÑO CRISTALES, EL RÍO DE COLORES.jpg|Caño Cristales Plaza Villa de Leyva.jpg|Villa de Leyva Rafael Orozco 1992.jpg|[[Rafael Orozco Maestre]] Juanes 2008.06.25 002.jpg|[[Juanes]] </gallery> </div> </div> <div style="clear: both;"></div> == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Amerika}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pôłniowô Amerika]] 2rehf8phs77v17trpvls00zddy4ovug 210120 210119 2026-08-01T18:47:42Z HaxelKaszëba 17492 210120 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò |gwôsné miono = Colombia |miono = Kòlumbiô |fana = Flag of Colombia.svg |herb = Coat of arms of Colombia.svg |miono-genitiw = Kolumbii |na karce= LocationColombia.svg |mòtto= |jãzëk = [[Szpańsczi jãzëk|Szpańsczi]] |stolëca = [[Bògòta]] |fòrma państwa= repùblika |wiéchrzëzna = 1 138 910 |procent-wòdë = |lëdztwò = 53,936,226<ref>''[https://www.worldometers.info/world-population/colombia-population/ Colombia Population (2026)]'' [online], Worldometer [dost. 2026-05-15] ({{jãz.|en}}).</ref> |rok = 2026 |dëtk = Kòlumbiô peso|kòd dëtka = COP |czasowô cona = +57 |swiãto = |himn=Himno Nacional de la República de Colombia|kòd =CO |Internet =.co |telefón =57 |Prezydeńt=Gustavo Petro |data ùsôdzenia=20 lëpińca 1810|aùtowi kòd=CO}} '''Kòlumbiô'''<ref>{{RKJ|2007|42}}</ref> (szp. ''Colombia''), '''Repùblika Kolumbie''' (szp. ''República de Colombia'') – krôj w Pôłniowi Americe, pòłożony nad Karajibsczim Mòrzã a Mirnym Òceanã. Grańczë z [[Brazylskô|Brazylią]] (1,790 km), [[Ekwador|Ekwadórã]] (708 km), [[Panama|Panamą]] (339 km), [[Perú|Perù]] (1,494 km), a téż [[Wenezuelskô|Wenezuelską]] (2,341 km)<ref>[https://web.archive.org/web/20260125005607/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/colombia/ Kòlumbiô w „The World Factbook”]</ref>. Stolëcą a nôwikszim gardã kraju je Bògòta. Kòlumbiô mô pòwiérzchniã kòl 1,14 mln km², co czëni ją jednym z nôwikszich krajów Pôłniowi Americzi. W 2026 rokù krôj rechùje kòl 53 mln mieszkańców. Je prezydeńcką repùbliką, a ji ùrzãdowim jãzëkã je szpańsczi jãzëk. == Geògrafiô == Kòlumbiô leżi w nordowò-zôpôdnym parce Pôłniowi Americe. Je jedurnym krajã kòntinentu mający ùbrzég równo nad Karajibsczim Mòrzã, jak i Mirnym Òceanã. Przez zôpôdny part kraju przebiégô trzë przédné pasma [[Andë|Andów]]: [[Cordillera Occidental]], [[Cordillera Central]] i [[Cordillera Oriental]]. Na pòrénk òd Andów rozcygô sã szerokô niżawa [[Llanos]], za to na pôłniowim-pòrénkù je part Amazonie. == Historiô == === Przedkòlonialné czasë === Przed doturzenim Eùropejczików zemie dzysôdniowi Kòlumbie zamieszkiwałë wielné lëdë a spòlëznë. Jedną z nôwôżniészich bëła [[Muiska|kùltura Muiska]], jaczi przédnicë zamieszkiwalë òkòlé dzysôdniowi Bògòtë. Bògaté tradicje a zwëczi Muiska mògłë przëczënic do pòwstaniô eùropejsczich pòwiôstków ò El Dorado. === Szpańskô Kòlonizacjô === W 1499 rokù na zemie dzysôdniowi Kòlumbie doturzëlë pierszi szpańsczi kònkwistadórzë. W XVI stalatégò wikszosc tëch zemiów òsta pòdbitô a òpanowóna przez Szpańskã. W 1717 ùsadzono [[Wicekrólestwò Nowi Granadë]], jakô òbjimała midzë jinszima òbéńdã dzysôdniowi Kòlumbie òrôz jinszé teritoria nordowò-zôpôdnégò partu Pôłniowi Americzi. === Biôtka ò samòstójnosc === Na zôczątkù XIX stalatégò w szpańsczich kòloniach w Pôłniowi Americe pòczãłë sã rozwijac samòstójnowé rësznotë. W 1810 rokù w Bògòce doszło do wëdarzeniów, jaczé pòczãłë proces ùniezanôleżniégò Nowi Grenadë òd Szpańsczi. 20 lëpińca 1810 rokù je aktualno òbchòdzony jakno Dzéń Samòstójnoscë Kòlumbie. Jedną z nôwôżniészich pòstaców biôtczi ò samòstójnoscë béł [[Simón Bolívar]]. Dowòdzoné przez niegò wòjska dobëłë szpańsczi dôdżi, a dobëcé biôtczi pòd Boyacá w 1819 òdemkło dargã do samòstójnoscë. <div style="clear: both;"></div> <div style="width: 620px; margin: 0 auto 15px auto; border: 1px solid #ccc; border-radius: 8px; padding: 10px; background: #f9f9f9; box-shadow: 0 4px 8px rgba(0,0,0,0.05);"> <div style="text-align: center; font-weight: bold; margin-bottom: 8px;">Gardë Kòlumbie</div> {{Lokalizacëjnô kôrta |mapa=Kòlumbiô |rozmiar=600 |rodzaj=inline |punkty mapy= {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|03°25′14″N 76°31′20″W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Palmira (gard)|Palmira]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|01°12′N 77°16′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Pasto (gard)|Pasto]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|07°53′N 76°38′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Apartadó]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|02°56′N 75°17′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Neiva]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|04°35′56″N 74°04′51″W|pòzycjô=right|merk=Red pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk='''[[Bògòta]]'''}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|03°53′N 77°04′W|pòzycjô=left|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Buenaventura (Kòlumbiô)|Buenaventura]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|07°53′N 72°30′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Cúcuta]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|10°24′N 75°30′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Cartagena de Indias|Cartagena]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|05°21′N 72°24′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Yopal]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|04°31′N 75°40′W|pòzycjô=left|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[El Edén (lotnisko)|El Edén]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|10°57′N 74°47′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Barranquilla]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|02°34′N 77°53′W|pòzycjô=left|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Guapi]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|02°26′N 76°36′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Popayán]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|01°37′N 75°36′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Florencia (Caquetá)|Florencia]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|04°26′N 75°12′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Ibagué]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|06°13′N 77°24′W|pòzycjô=left|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Bahía Solano]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|06°14′41″N 75°34′06″W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Medellín]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|09°19′N 75°17′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Corozal (Sucre)|Corozal]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|08°45′N 75°53′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Montería]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|07°07′N 73°11′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Lebrija (Santander)|Lebrija]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|04°48′N 75°42′W|pòzycjô=left|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Pereira]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|11°14′N 74°12′W|pòzycjô=top|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Santa Marta]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|07°05′N 70°45′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Arauca (gard)|Arauca]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|07°01′N 73°50′W|pòzycjô=left|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Barrancabermeja]]}} }} </div> <div style="clear: both;"></div> == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Amerika}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pôłniowô Amerika]] 7uukp8yg8kw6ah1zbzb3ove83tbwruq 210121 210120 2026-08-01T18:48:05Z HaxelKaszëba 17492 210121 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò |gwôsné miono = Colombia |miono = Kòlumbiô |fana = Flag of Colombia.svg |herb = Coat of arms of Colombia.svg |miono-genitiw = Kolumbii |na karce= LocationColombia.svg |mòtto= |jãzëk = [[Szpańsczi jãzëk|Szpańsczi]] |stolëca = [[Bògòta]] |fòrma państwa= repùblika |wiéchrzëzna = 1 138 910 |procent-wòdë = |lëdztwò = 53,936,226<ref>''[https://www.worldometers.info/world-population/colombia-population/ Colombia Population (2026)]'' [online], Worldometer [dost. 2026-05-15] ({{jãz.|en}}).</ref> |rok = 2026 |dëtk = Kòlumbiô peso|kòd dëtka = COP |czasowô cona = +57 |swiãto = |himn=Himno Nacional de la República de Colombia|kòd =CO |Internet =.co |telefón =57 |Prezydeńt=Gustavo Petro |data ùsôdzenia=20 lëpińca 1810|aùtowi kòd=CO}} '''Kòlumbiô'''<ref>{{RKJ|2007|42}}</ref> (szp. ''Colombia''), '''Repùblika Kolumbie''' (szp. ''República de Colombia'') – krôj w Pôłniowi Americe, pòłożony nad Karajibsczim Mòrzã a Mirnym Òceanã. Grańczë z [[Brazylskô|Brazylią]] (1,790 km), [[Ekwador|Ekwadórã]] (708 km), [[Panama|Panamą]] (339 km), [[Perú|Perù]] (1,494 km), a téż [[Wenezuelskô|Wenezuelską]] (2,341 km)<ref>[https://web.archive.org/web/20260125005607/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/colombia/ Kòlumbiô w „The World Factbook”]</ref>. Stolëcą a nôwikszim gardã kraju je Bògòta. Kòlumbiô mô pòwiérzchniã kòl 1,14 mln km², co czëni ją jednym z nôwikszich krajów Pôłniowi Americzi. W 2026 rokù krôj rechùje kòl 53 mln mieszkańców. Je prezydeńcką repùbliką, a ji ùrzãdowim jãzëkã je szpańsczi jãzëk. == Geògrafiô == Kòlumbiô leżi w nordowò-zôpôdnym parce Pôłniowi Americe. Je jedurnym krajã kòntinentu mający ùbrzég równo nad Karajibsczim Mòrzã, jak i Mirnym Òceanã. Przez zôpôdny part kraju przebiégô trzë przédné pasma [[Andë|Andów]]: [[Cordillera Occidental]], [[Cordillera Central]] i [[Cordillera Oriental]]. Na pòrénk òd Andów rozcygô sã szerokô niżawa [[Llanos]], za to na pôłniowim-pòrénkù je part Amazonie. == Historiô == === Przedkòlonialné czasë === Przed doturzenim Eùropejczików zemie dzysôdniowi Kòlumbie zamieszkiwałë wielné lëdë a spòlëznë. Jedną z nôwôżniészich bëła [[Muiska|kùltura Muiska]], jaczi przédnicë zamieszkiwalë òkòlé dzysôdniowi Bògòtë. Bògaté tradicje a zwëczi Muiska mògłë przëczënic do pòwstaniô eùropejsczich pòwiôstków ò El Dorado. === Szpańskô Kòlonizacjô === W 1499 rokù na zemie dzysôdniowi Kòlumbie doturzëlë pierszi szpańsczi kònkwistadórzë. W XVI stalatégò wikszosc tëch zemiów òsta pòdbitô a òpanowóna przez Szpańskã. W 1717 ùsadzono [[Wicekrólestwò Nowi Granadë]], jakô òbjimała midzë jinszima òbéńdã dzysôdniowi Kòlumbie òrôz jinszé teritoria nordowò-zôpôdnégò partu Pôłniowi Americzi. === Biôtka ò samòstójnosc === Na zôczątkù XIX stalatégò w szpańsczich kòloniach w Pôłniowi Americe pòczãłë sã rozwijac samòstójnowé rësznotë. W 1810 rokù w Bògòce doszło do wëdarzeniów, jaczé pòczãłë proces ùniezanôleżniégò Nowi Grenadë òd Szpańsczi. 20 lëpińca 1810 rokù je aktualno òbchòdzony jakno Dzéń Samòstójnoscë Kòlumbie. Jedną z nôwôżniészich pòstaców biôtczi ò samòstójnoscë béł [[Simón Bolívar]]. Dowòdzoné przez niegò wòjska dobëłë szpańsczi dôdżi, a dobëcé biôtczi pòd Boyacá w 1819 òdemkło dargã do samòstójnoscë. <div style="clear: both;"></div> == Kôrta == <div style="width: 620px; margin: 0 auto 15px auto; border: 1px solid #ccc; border-radius: 8px; padding: 10px; background: #f9f9f9; box-shadow: 0 4px 8px rgba(0,0,0,0.05);"> <div style="text-align: center; font-weight: bold; margin-bottom: 8px;">Gardë Kòlumbie</div> {{Lokalizacëjnô kôrta |mapa=Kòlumbiô |rozmiar=600 |rodzaj=inline |punkty mapy= {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|03°25′14″N 76°31′20″W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Palmira (gard)|Palmira]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|01°12′N 77°16′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Pasto (gard)|Pasto]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|07°53′N 76°38′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Apartadó]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|02°56′N 75°17′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Neiva]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|04°35′56″N 74°04′51″W|pòzycjô=right|merk=Red pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk='''[[Bògòta]]'''}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|03°53′N 77°04′W|pòzycjô=left|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Buenaventura (Kòlumbiô)|Buenaventura]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|07°53′N 72°30′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Cúcuta]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|10°24′N 75°30′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Cartagena de Indias|Cartagena]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|05°21′N 72°24′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Yopal]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|04°31′N 75°40′W|pòzycjô=left|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[El Edén (lotnisko)|El Edén]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|10°57′N 74°47′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Barranquilla]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|02°34′N 77°53′W|pòzycjô=left|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Guapi]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|02°26′N 76°36′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Popayán]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|01°37′N 75°36′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Florencia (Caquetá)|Florencia]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|04°26′N 75°12′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Ibagué]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|06°13′N 77°24′W|pòzycjô=left|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Bahía Solano]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|06°14′41″N 75°34′06″W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Medellín]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|09°19′N 75°17′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Corozal (Sucre)|Corozal]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|08°45′N 75°53′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Montería]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|07°07′N 73°11′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Lebrija (Santander)|Lebrija]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|04°48′N 75°42′W|pòzycjô=left|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Pereira]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|11°14′N 74°12′W|pòzycjô=top|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Santa Marta]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|07°05′N 70°45′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Arauca (gard)|Arauca]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|07°01′N 73°50′W|pòzycjô=left|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Barrancabermeja]]}} }} </div> <div style="clear: both;"></div> == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Amerika}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pôłniowô Amerika]] p0gpzxyothg4zeikxxy067nr35qkdl8 210122 210121 2026-08-01T18:56:02Z HaxelKaszëba 17492 210122 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò |gwôsné miono = Colombia |miono = Kòlumbiô |fana = Flag of Colombia.svg |herb = Coat of arms of Colombia.svg |miono-genitiw = Kolumbii |na karce= LocationColombia.svg |mòtto= |jãzëk = [[Szpańsczi jãzëk|Szpańsczi]] |stolëca = [[Bògòta]] |fòrma państwa= repùblika |wiéchrzëzna = 1 138 910 |procent-wòdë = |lëdztwò = 53,936,226<ref>''[https://www.worldometers.info/world-population/colombia-population/ Colombia Population (2026)]'' [online], Worldometer [dost. 2026-05-15] ({{jãz.|en}}).</ref> |rok = 2026 |dëtk = Kòlumbiô peso|kòd dëtka = COP |czasowô cona = +57 |swiãto = |himn=Himno Nacional de la República de Colombia|kòd =CO |Internet =.co |telefón =57 |Prezydeńt=Gustavo Petro |data ùsôdzenia=20 lëpińca 1810|aùtowi kòd=CO}} '''Kòlumbiô'''<ref>{{RKJ|2007|42}}</ref> (szp. ''Colombia''), '''Repùblika Kolumbie''' (szp. ''República de Colombia'') – krôj w Pôłniowi Americe, pòłożony nad [[Karajibsczé Mòrze|Karajibsczim Mòrzã]] a [[Mirny Òcean|Mirnym Òceanã]]. Grańczë z [[Brazylskô|Brazylią]] (1,790 km), [[Ekwador|Ekwadórã]] (708 km), [[Panama|Panamą]] (339 km), [[Perú|Perù]] (1,494 km), a téż [[Wenezuelskô|Wenezuelską]] (2,341 km)<ref>[https://web.archive.org/web/20260125005607/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/colombia/ Kòlumbiô w „The World Factbook”]</ref>. Stolëcą a nôwikszim gardã kraju je [[Bògòta]]. Kòlumbiô mô pòwiérzchniã kòl 1,14 mln km², co czëni ją jednym z nôwikszich krajów [[Pôłniowô Amerika|Pôłniowi Americzi]]. W 2026 rokù krôj rechùje kòl 53 mln mieszkańców. Je prezydeńcką repùbliką, a ji ùrzãdowim jãzëkã je [[Szpańsczi jãzëk|szpańsczim]]. == Geògrafiô == Kòlumbiô leżi w nordowò-zôpôdnym parce [[Pôłniowô Amerika|Pôłniowi Americe]]. Je jedurnym krajã kòntinentu mający ùbrzég równo nad [[Karajibsczé Mòrze|Karajibsczim Mòrzã]], jak i [[Mirny Òcean|Mirnym Òceanã]]. Przez zôpôdny part kraju przebiégô trzë przédné pasma [[Andë|Andów]]: [[Cordillera Occidental]], [[Cordillera Central]] i [[Cordillera Oriental]]. Na pòrénk òd [[Andë|Andów]] rozcygô sã szerokô niżawa [[Llanos]], za to na pôłniowim-pòrénkù je part [[Amazoniô|Amazonie]]. == Historiô == === Przedkòlonialné czasë === Przed doturzenim Eùropejczików zemie dzysôdniowi Kòlumbie zamieszkiwałë wielné lëdë a spòlëznë. Jedną z nôwôżniészich bëła [[Muiska|kùltura Muiska]], jaczi przédnicë zamieszkiwalë òkòlé dzysôdniowi [[Bògòta|Bògòtë]]. Bògaté tradicje a zwëczi [[Muiska]] mògłë przëczënic do pòwstaniô eùropejsczich pòwiôstków ò [[El Dorado]]. === Szpańskô Kòlonizacjô === W 1499 rokù na zemie dzysôdniowi Kòlumbie doturzëlë pierszi szpańsczi kònkwistadórzë. W XVI stalatégò wikszosc tëch zemiów òsta pòdbitô a òpanowóna przez [[Szpańskô|Szpańskã]]. W 1717 ùsadzono [[Wicekrólestwò Nowi Granadë]], jakô òbjimała midzë jinszima òbéńdã dzysôdniowi Kòlumbie òrôz jinszé teritoria nordowò-zôpôdnégò partu [[Pôłniowô Amerika|Pôłniowi Americzi]]. === Biôtka ò samòstójnosc === Na zôczątkù XIX stalatégò w szpańsczich kòloniach w [[Pôłniowô Amerika|Pôłniowi Americe]] pòczãłë sã rozwijac samòstójnowé rësznotë. W 1810 rokù w [[Bògòta|Bògòce]] doszło do wëdarzeniów, jaczé pòczãłë proces ùniezanôleżniégò [[Wicekrólestwò Nowi Granadë|Nowi Grenadë]] òd [[Szpańskô|Szpańsczi]]. 20 lëpińca 1810 rokù je aktualno òbchòdzony jakno Dzéń Samòstójnoscë Kòlumbie. Jedną z nôwôżniészich pòstaców biôtczi ò samòstójnoscë béł [[Simón Bolívar]]. Dowòdzoné przez niegò wòjska dobëłë szpańsczi dôdżi, a dobëcé [[Biôtka pòd Boyacá|biôtczi pòd Boyacá]] w 1819 òdemkło dargã do samòstójnoscë. <div style="clear: both;"></div> == Kôrta == <div style="width: 620px; margin: 0 auto 15px auto; border: 1px solid #ccc; border-radius: 8px; padding: 10px; background: #f9f9f9; box-shadow: 0 4px 8px rgba(0,0,0,0.05);"> <div style="text-align: center; font-weight: bold; margin-bottom: 8px;">Gardë Kòlumbie</div> {{Lokalizacëjnô kôrta |mapa=Kòlumbiô |rozmiar=600 |rodzaj=inline |punkty mapy= {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|03°25′14″N 76°31′20″W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Palmira (gard)|Palmira]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|01°12′N 77°16′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Pasto (gard)|Pasto]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|07°53′N 76°38′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Apartadó]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|02°56′N 75°17′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Neiva]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|04°35′56″N 74°04′51″W|pòzycjô=right|merk=Red pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk='''[[Bògòta]]'''}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|03°53′N 77°04′W|pòzycjô=left|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Buenaventura (Kòlumbiô)|Buenaventura]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|07°53′N 72°30′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Cúcuta]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|10°24′N 75°30′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Cartagena de Indias|Cartagena]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|05°21′N 72°24′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Yopal]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|04°31′N 75°40′W|pòzycjô=left|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[El Edén (lotnisko)|El Edén]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|10°57′N 74°47′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Barranquilla]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|02°34′N 77°53′W|pòzycjô=left|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Guapi]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|02°26′N 76°36′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Popayán]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|01°37′N 75°36′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Florencia (Caquetá)|Florencia]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|04°26′N 75°12′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Ibagué]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|06°13′N 77°24′W|pòzycjô=left|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Bahía Solano]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|06°14′41″N 75°34′06″W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Medellín]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|09°19′N 75°17′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Corozal (Sucre)|Corozal]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|08°45′N 75°53′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Montería]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|07°07′N 73°11′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Lebrija (Santander)|Lebrija]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|04°48′N 75°42′W|pòzycjô=left|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Pereira]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|11°14′N 74°12′W|pòzycjô=top|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Santa Marta]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|07°05′N 70°45′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Arauca (gard)|Arauca]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|07°01′N 73°50′W|pòzycjô=left|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Barrancabermeja]]}} }} </div> <div style="clear: both;"></div> == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Amerika}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pôłniowô Amerika]] 3u25ube9d0hcwjs3iyls92c4wvzyr32 210123 210122 2026-08-01T18:57:39Z HaxelKaszëba 17492 210123 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò |gwôsné miono = Colombia |miono = Kòlumbiô |fana = Flag of Colombia.svg |herb = Coat of arms of Colombia.svg |miono-genitiw = Kolumbii |na karce= LocationColombia.svg |mòtto= |jãzëk = [[Szpańsczi jãzëk|Szpańsczi]] |stolëca = [[Bògòta]] |fòrma państwa= repùblika |wiéchrzëzna = 1 138 910 |procent-wòdë = |lëdztwò = 53,936,226<ref>''[https://www.worldometers.info/world-population/colombia-population/ Colombia Population (2026)]'' [online], Worldometer [dost. 2026-05-15] ({{jãz.|en}}).</ref> |rok = 2026 |dëtk = Kòlumbiô peso|kòd dëtka = COP |czasowô cona = +57 |swiãto = |himn=Himno Nacional de la República de Colombia|kòd =CO |Internet =.co |telefón =57 |Prezydeńt=Gustavo Petro |data ùsôdzenia=20 lëpińca 1810|aùtowi kòd=CO}} '''Kòlumbiô'''<ref>{{RKJ|2007|42}}</ref> (szp. ''Colombia''), '''Repùblika Kolumbie''' (szp. ''República de Colombia'') – krôj w Pôłniowi Americe, pòłożony nad [[Karajibsczé Mòrze|Karajibsczim Mòrzã]] a [[Mirny Òcean|Mirnym Òceanã]]. Grańczë z [[Brazylskô|Brazylią]] (1,790 km), [[Ekwador|Ekwadórã]] (708 km), [[Panama|Panamą]] (339 km), [[Perú|Perù]] (1,494 km), a téż [[Wenezuelskô|Wenezuelską]] (2,341 km)<ref>[https://web.archive.org/web/20260125005607/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/colombia/ Kòlumbiô w „The World Factbook”]</ref>. Stolëcą a nôwikszim gardã kraju je [[Bògòta]]. Kòlumbiô mô pòwiérzchniã kòl 1,14 mln km², co czëni ją jednym z nôwikszich krajów [[Pôłniowô Amerika|Pôłniowi Americzi]]. W 2026 rokù krôj rechùje kòl 53 mln mieszkańców. Je prezydeńcką repùbliką, a ji ùrzãdowim jãzëkã je [[Szpańsczi jãzëk|szpańsczim]]. == Geògrafiô == Kòlumbiô leżi w nordowò-zôpôdnym parce [[Pôłniowô Amerika|Pôłniowi Americe]]. Je jedurnym krajã kòntinentu mający ùbrzég równo nad [[Karajibsczé Mòrze|Karajibsczim Mòrzã]], jak i [[Mirny Òcean|Mirnym Òceanã]]. Przez zôpôdny part kraju przebiégô trzë przédné pasma [[Andë|Andów]]: [[Cordillera Occidental]], [[Cordillera Central]] i [[Cordillera Oriental]]. Na pòrénk òd [[Andë|Andów]] rozcygô sã szerokô niżawa [[Llanos]], za to na pôłniowim-pòrénkù je part [[Amazoniô|Amazonie]]. == Historiô == === Przedkòlonialné czasë === Przed doturzenim Eùropejczików zemie dzysôdniowi Kòlumbie zamieszkiwałë wielné lëdë a spòlëznë. Jedną z nôwôżniészich bëła [[Muiska|kùltura Muiska]], jaczi przédnicë zamieszkiwalë òkòlé dzysôdniowi [[Bògòta|Bògòtë]]. Bògaté tradicje a zwëczi [[Muiska]] mògłë przëczënic do pòwstaniô eùropejsczich pòwiôstków ò [[El Dorado]]. === Szpańskô Kòlonizacjô === W 1499 rokù na zemie dzysôdniowi Kòlumbie doturzëlë pierszi szpańsczi kònkwistadórzë. W XVI stalatégò wikszosc tëch zemiów òsta pòdbitô a òpanowóna przez [[Szpańskô|Szpańskã]]. W 1717 ùsadzono [[Wicekrólestwò Nowi Granadë]], jakô òbjimała midzë jinszima òbéńdã dzysôdniowi Kòlumbie òrôz jinszé teritoria nordowò-zôpôdnégò partu [[Pôłniowô Amerika|Pôłniowi Americzi]]. === Biôtka ò samòstójnosc === Na zôczątkù XIX stalatégò w szpańsczich kòloniach w [[Pôłniowô Amerika|Pôłniowi Americe]] pòczãłë sã rozwijac samòstójnowé rësznotë. W 1810 rokù w [[Bògòta|Bògòce]] doszło do wëdarzeniów, jaczé pòczãłë proces ùniezanôleżniégò [[Wicekrólestwò Nowi Granadë|Nowi Grenadë]] òd [[Szpańskô|Szpańsczi]]. 20 lëpińca 1810 rokù je aktualno òbchòdzony jakno Dzéń Samòstójnoscë Kòlumbie. Jedną z nôwôżniészich pòstaców biôtczi ò samòstójnoscë béł [[Simón Bolívar]]. Dowòdzoné przez niegò wòjska dobëłë szpańsczi dôdżi, a dobëcé [[Biôtka pòd Boyacá|biôtczi pòd Boyacá]] w 1819 òdemkło dargã do samòstójnoscë. <div style="clear: both;"></div> == Kôrta == <div style="width: 620px; margin: 0 auto 15px auto; border: 1px solid var(--border-color-base, #ccc); border-radius: 8px; padding: 10px; background: var(--background-color-neutral, #f9f9f9); box-shadow: 0 4px 8px rgba(0,0,0,0.05);"> <div style="text-align: center; font-weight: bold; margin-bottom: 8px; color: var(--color-base, #202122);">Gardë Kòlumbie</div> {{Lokalizacëjnô kôrta |mapa=Kòlumbiô |rozmiar=600 |rodzaj=inline |punkty mapy= {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|03°25′14″N 76°31′20″W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Palmira (gard)|Palmira]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|01°12′N 77°16′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Pasto (gard)|Pasto]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|07°53′N 76°38′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Apartadó]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|02°56′N 75°17′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Neiva]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|04°35′56″N 74°04′51″W|pòzycjô=right|merk=Red pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk='''[[Bògòta]]'''}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|03°53′N 77°04′W|pòzycjô=left|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Buenaventura (Kòlumbiô)|Buenaventura]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|07°53′N 72°30′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Cúcuta]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|10°24′N 75°30′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Cartagena de Indias|Cartagena]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|05°21′N 72°24′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Yopal]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|04°31′N 75°40′W|pòzycjô=left|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[El Edén (lotnisko)|El Edén]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|10°57′N 74°47′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Barranquilla]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|02°34′N 77°53′W|pòzycjô=left|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Guapi]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|02°26′N 76°36′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Popayán]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|01°37′N 75°36′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Florencia (Caquetá)|Florencia]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|04°26′N 75°12′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Ibagué]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|06°13′N 77°24′W|pòzycjô=left|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Bahía Solano]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|06°14′41″N 75°34′06″W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Medellín]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|09°19′N 75°17′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Corozal (Sucre)|Corozal]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|08°45′N 75°53′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Montería]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|07°07′N 73°11′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Lebrija (Santander)|Lebrija]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|04°48′N 75°42′W|pòzycjô=left|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Pereira]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|11°14′N 74°12′W|pòzycjô=top|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Santa Marta]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|07°05′N 70°45′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Arauca (gard)|Arauca]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|07°01′N 73°50′W|pòzycjô=left|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Barrancabermeja]]}} }} </div> <div style="clear: both;"></div> == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Amerika}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pôłniowô Amerika]] ol7cd816q33yzxvc0e4h5uxxnhays0d 210124 210123 2026-08-01T18:58:37Z HaxelKaszëba 17492 210124 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò |gwôsné miono = Colombia |miono = Kòlumbiô |fana = Flag of Colombia.svg |herb = Coat of arms of Colombia.svg |miono-genitiw = Kolumbii |na karce= LocationColombia.svg |mòtto= |jãzëk = [[Szpańsczi jãzëk|Szpańsczi]] |stolëca = [[Bògòta]] |fòrma państwa= repùblika |wiéchrzëzna = 1 138 910 |procent-wòdë = |lëdztwò = 53,936,226<ref>''[https://www.worldometers.info/world-population/colombia-population/ Colombia Population (2026)]'' [online], Worldometer [dost. 2026-05-15] ({{jãz.|en}}).</ref> |rok = 2026 |dëtk = Kòlumbiô peso|kòd dëtka = COP |czasowô cona = +57 |swiãto = |himn=Himno Nacional de la República de Colombia|kòd =CO |Internet =.co |telefón =57 |Prezydeńt=Gustavo Petro |data ùsôdzenia=20 lëpińca 1810|aùtowi kòd=CO}} '''Kòlumbiô'''<ref>{{RKJ|2007|42}}</ref> (szp. ''Colombia''), '''Repùblika Kolumbie''' (szp. ''República de Colombia'') – krôj w Pôłniowi Americe, pòłożony nad [[Karajibsczé Mòrze|Karajibsczim Mòrzã]] a [[Mirny Òcean|Mirnym Òceanã]]. Grańczë z [[Brazylskô|Brazylią]] (1,790 km), [[Ekwador|Ekwadórã]] (708 km), [[Panama|Panamą]] (339 km), [[Perú|Perù]] (1,494 km), a téż [[Wenezuelskô|Wenezuelską]] (2,341 km)<ref>[https://web.archive.org/web/20260125005607/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/colombia/ Kòlumbiô w „The World Factbook”]</ref>. Stolëcą a nôwikszim gardã kraju je [[Bògòta]]. Kòlumbiô mô pòwiérzchniã kòl 1,14 mln km², co czëni ją jednym z nôwikszich krajów [[Pôłniowô Amerika|Pôłniowi Americzi]]. W 2026 rokù krôj rechùje kòl 53 mln mieszkańców. Je prezydeńcką repùbliką, a ji ùrzãdowim jãzëkã je [[Szpańsczi jãzëk|szpańsczim]]. == Geògrafiô == Kòlumbiô leżi w nordowò-zôpôdnym parce [[Pôłniowô Amerika|Pôłniowi Americe]]. Je jedurnym krajã kòntinentu mający ùbrzég równo nad [[Karajibsczé Mòrze|Karajibsczim Mòrzã]], jak i [[Mirny Òcean|Mirnym Òceanã]]. Przez zôpôdny part kraju przebiégô trzë przédné pasma [[Andë|Andów]]: [[Cordillera Occidental]], [[Cordillera Central]] i [[Cordillera Oriental]]. Na pòrénk òd [[Andë|Andów]] rozcygô sã szerokô niżawa [[Llanos]], za to na pôłniowim-pòrénkù je part [[Amazoniô|Amazonie]]. == Historiô == === Przedkòlonialné czasë === Przed doturzenim Eùropejczików zemie dzysôdniowi Kòlumbie zamieszkiwałë wielné lëdë a spòlëznë. Jedną z nôwôżniészich bëła [[Muiska|kùltura Muiska]], jaczi przédnicë zamieszkiwalë òkòlé dzysôdniowi [[Bògòta|Bògòtë]]. Bògaté tradicje a zwëczi [[Muiska]] mògłë przëczënic do pòwstaniô eùropejsczich pòwiôstków ò [[El Dorado]]. === Szpańskô Kòlonizacjô === W 1499 rokù na zemie dzysôdniowi Kòlumbie doturzëlë pierszi szpańsczi kònkwistadórzë. W XVI stalatégò wikszosc tëch zemiów òsta pòdbitô a òpanowóna przez [[Szpańskô|Szpańskã]]. W 1717 ùsadzono [[Wicekrólestwò Nowi Granadë]], jakô òbjimała midzë jinszima òbéńdã dzysôdniowi Kòlumbie òrôz jinszé teritoria nordowò-zôpôdnégò partu [[Pôłniowô Amerika|Pôłniowi Americzi]]. === Biôtka ò samòstójnosc === Na zôczątkù XIX stalatégò w szpańsczich kòloniach w [[Pôłniowô Amerika|Pôłniowi Americe]] pòczãłë sã rozwijac samòstójnowé rësznotë. W 1810 rokù w [[Bògòta|Bògòce]] doszło do wëdarzeniów, jaczé pòczãłë proces ùniezanôleżniégò [[Wicekrólestwò Nowi Granadë|Nowi Grenadë]] òd [[Szpańskô|Szpańsczi]]. 20 lëpińca 1810 rokù je aktualno òbchòdzony jakno Dzéń Samòstójnoscë Kòlumbie. Jedną z nôwôżniészich pòstaców biôtczi ò samòstójnoscë béł [[Simón Bolívar]]. Dowòdzoné przez niegò wòjska dobëłë szpańsczi dôdżi, a dobëcé [[Biôtka pòd Boyacá|biôtczi pòd Boyacá]] w 1819 òdemkło dargã do samòstójnoscë. <div style="clear: both;"></div> == Kôrta == <div style="margin-bottom:1.0em;"></div> <div style="width: 620px; margin: 0 auto 15px auto; border: 1px solid var(--border-color-base, #ccc); border-radius: 8px; padding: 10px; background: var(--background-color-neutral, #f9f9f9); box-shadow: 0 4px 8px rgba(0,0,0,0.05);"> <div style="text-align: center; font-weight: bold; margin-bottom: 8px; color: var(--color-base, #202122);">Gardë Kòlumbie</div> {{Lokalizacëjnô kôrta |mapa=Kòlumbiô |rozmiar=600 |rodzaj=inline |punkty mapy= {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|03°25′14″N 76°31′20″W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Palmira (gard)|Palmira]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|01°12′N 77°16′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Pasto (gard)|Pasto]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|07°53′N 76°38′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Apartadó]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|02°56′N 75°17′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Neiva]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|04°35′56″N 74°04′51″W|pòzycjô=right|merk=Red pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk='''[[Bògòta]]'''}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|03°53′N 77°04′W|pòzycjô=left|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Buenaventura (Kòlumbiô)|Buenaventura]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|07°53′N 72°30′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Cúcuta]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|10°24′N 75°30′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Cartagena de Indias|Cartagena]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|05°21′N 72°24′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Yopal]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|04°31′N 75°40′W|pòzycjô=left|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[El Edén (lotnisko)|El Edén]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|10°57′N 74°47′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Barranquilla]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|02°34′N 77°53′W|pòzycjô=left|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Guapi]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|02°26′N 76°36′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Popayán]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|01°37′N 75°36′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Florencia (Caquetá)|Florencia]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|04°26′N 75°12′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Ibagué]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|06°13′N 77°24′W|pòzycjô=left|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Bahía Solano]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|06°14′41″N 75°34′06″W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Medellín]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|09°19′N 75°17′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Corozal (Sucre)|Corozal]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|08°45′N 75°53′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Montería]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|07°07′N 73°11′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Lebrija (Santander)|Lebrija]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|04°48′N 75°42′W|pòzycjô=left|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Pereira]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|11°14′N 74°12′W|pòzycjô=top|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Santa Marta]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|07°05′N 70°45′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Arauca (gard)|Arauca]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|07°01′N 73°50′W|pòzycjô=left|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Barrancabermeja]]}} }} </div> <div style="clear: both;"></div> == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Amerika}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pôłniowô Amerika]] ozv4cxuwf8f3qs0dk0lcnmgzvckzt3v 210125 210124 2026-08-01T19:02:52Z HaxelKaszëba 17492 210125 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò |gwôsné miono = Colombia |miono = Kòlumbiô |fana = Flag of Colombia.svg |herb = Coat of arms of Colombia.svg |miono-genitiw = Kolumbii |na karce= LocationColombia.svg |mòtto= |jãzëk = [[Szpańsczi jãzëk|Szpańsczi]] |stolëca = [[Bògòta]] |fòrma państwa= repùblika |wiéchrzëzna = 1 138 910 |procent-wòdë = |lëdztwò = 53,936,226<ref>''[https://www.worldometers.info/world-population/colombia-population/ Colombia Population (2026)]'' [online], Worldometer [dost. 2026-05-15] ({{jãz.|en}}).</ref> |rok = 2026 |dëtk = Kòlumbiô peso|kòd dëtka = COP |czasowô cona = +57 |swiãto = |himn=Himno Nacional de la República de Colombia|kòd =CO |Internet =.co |telefón =57 |Prezydeńt=Gustavo Petro |data ùsôdzenia=20 lëpińca 1810|aùtowi kòd=CO}} '''Kòlumbiô'''<ref>{{RKJ|2007|42}}</ref> (szp. ''Colombia''), '''Repùblika Kolumbie''' (szp. ''República de Colombia'') – krôj w Pôłniowi Americe, pòłożony nad [[Karajibsczé Mòrze|Karajibsczim Mòrzã]] a [[Mirny Òcean|Mirnym Òceanã]]. Grańczë z [[Brazylskô|Brazylią]] (1,790 km), [[Ekwador|Ekwadórã]] (708 km), [[Panama|Panamą]] (339 km), [[Perú|Perù]] (1,494 km), a téż [[Wenezuelskô|Wenezuelską]] (2,341 km)<ref>[https://web.archive.org/web/20260125005607/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/colombia/ Kòlumbiô w „The World Factbook”]</ref>. Stolëcą a nôwikszim gardã kraju je [[Bògòta]]. Kòlumbiô mô pòwiérzchniã kòl 1,14 mln km², co czëni ją jednym z nôwikszich krajów [[Pôłniowô Amerika|Pôłniowi Americzi]]. W 2026 rokù krôj rechùje kòl 53 mln mieszkańców. Je prezydeńcką repùbliką, a ji ùrzãdowim jãzëkã je [[Szpańsczi jãzëk|szpańsczim]]. == Geògrafiô == Kòlumbiô leżi w nordowò-zôpôdnym parce [[Pôłniowô Amerika|Pôłniowi Americe]]. Je jedurnym krajã kòntinentu mający ùbrzég równo nad [[Karajibsczé Mòrze|Karajibsczim Mòrzã]], jak i [[Mirny Òcean|Mirnym Òceanã]]. Przez zôpôdny part kraju przebiégô trzë przédné pasma [[Andë|Andów]]: [[Cordillera Occidental]], [[Cordillera Central]] i [[Cordillera Oriental]]. Na pòrénk òd [[Andë|Andów]] rozcygô sã szerokô niżawa [[Llanos]], za to na pôłniowim-pòrénkù je part [[Amazoniô|Amazonie]]. == Historiô == === Przedkòlonialné czasë === Przed doturzenim Eùropejczików zemie dzysôdniowi Kòlumbie zamieszkiwałë wielné lëdë a spòlëznë. Jedną z nôwôżniészich bëła [[Muiska|kùltura Muiska]], jaczi ji przedstawicele zamieszkiwalë òkòlé dzysôdniowi [[Bògòta|Bògòtë]]. Bògaté tradicje a zwëczi [[Muiska]] mògłë przëczënic do pòwstaniô eùropejsczich pòwiôstków ò [[El Dorado]]. === Szpańskô Kòlonizacjô === W 1499 rokù na zemie dzysôdniowi Kòlumbie doturzëlë pierszi szpańsczi kònkwistadórzë. W XVI stalatégò wikszosc tëch zemiów òsta pòdbitô a òpanowóna przez [[Szpańskô|Szpańskã]]. W 1717 ùsadzono [[Wicekrólestwò Nowi Granadë]], jakô òbjimała midzë jinszima òbéńdã dzysôdniowi Kòlumbie òrôz jinszé teritoria nordowò-zôpôdnégò partu [[Pôłniowô Amerika|Pôłniowi Americzi]]. === Biôtka ò samòstójnosc === Na zôczątkù XIX stalatégò w szpańsczich kòloniach w [[Pôłniowô Amerika|Pôłniowi Americe]] pòczãłë sã rozwijac samòstójnowé rësznotë. W 1810 rokù w [[Bògòta|Bògòce]] doszło do wëdarzeniów, jaczé pòczãłë proces ùniezanôleżniégò [[Wicekrólestwò Nowi Granadë|Nowi Grenadë]] òd [[Szpańskô|Szpańsczi]]. 20 lëpińca 1810 rokù je aktualno òbchòdzony jakno Dzéń Samòstójnoscë Kòlumbie. Jedną z nôwôżniészich pòstaców biôtczi ò samòstójnoscë béł [[Simón Bolívar]]. Dowòdzoné przez niegò wòjska dobëłë szpańsczi dôdżi, a dobëcé [[Biôtka pòd Boyacá|biôtczi pòd Boyacá]] w 1819 òdemkło dargã do samòstójnoscë. <div style="clear: both;"></div> == Kôrta == <div style="margin-bottom:1.0em;"></div> <div style="width: 620px; margin: 0 auto 15px auto; border: 1px solid var(--border-color-base, #ccc); border-radius: 8px; padding: 10px; background: var(--background-color-neutral, #f9f9f9); box-shadow: 0 4px 8px rgba(0,0,0,0.05);"> <div style="text-align: center; font-weight: bold; margin-bottom: 8px; color: var(--color-base, #202122);">Gardë Kòlumbie</div> {{Lokalizacëjnô kôrta |mapa=Kòlumbiô |rozmiar=600 |rodzaj=inline |punkty mapy= {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|03°25′14″N 76°31′20″W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Palmira (gard)|Palmira]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|01°12′N 77°16′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Pasto (gard)|Pasto]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|07°53′N 76°38′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Apartadó]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|02°56′N 75°17′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Neiva]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|04°35′56″N 74°04′51″W|pòzycjô=right|merk=Red pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk='''[[Bògòta]]'''}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|03°53′N 77°04′W|pòzycjô=left|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Buenaventura (Kòlumbiô)|Buenaventura]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|07°53′N 72°30′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Cúcuta]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|10°24′N 75°30′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Cartagena de Indias|Cartagena]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|05°21′N 72°24′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Yopal]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|04°31′N 75°40′W|pòzycjô=left|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[El Edén (lotnisko)|El Edén]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|10°57′N 74°47′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Barranquilla]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|02°34′N 77°53′W|pòzycjô=left|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Guapi]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|02°26′N 76°36′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Popayán]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|01°37′N 75°36′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Florencia (Caquetá)|Florencia]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|04°26′N 75°12′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Ibagué]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|06°13′N 77°24′W|pòzycjô=left|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Bahía Solano]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|06°14′41″N 75°34′06″W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Medellín]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|09°19′N 75°17′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Corozal (Sucre)|Corozal]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|08°45′N 75°53′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Montería]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|07°07′N 73°11′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Lebrija (Santander)|Lebrija]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|04°48′N 75°42′W|pòzycjô=left|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Pereira]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|11°14′N 74°12′W|pòzycjô=top|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Santa Marta]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|07°05′N 70°45′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Arauca (gard)|Arauca]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|07°01′N 73°50′W|pòzycjô=left|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Barrancabermeja]]}} }} </div> <div style="clear: both;"></div> == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Amerika}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pôłniowô Amerika]] g8x6fvghae92oapu91a4ptzp91g62vh 210126 210125 2026-08-01T19:06:49Z HaxelKaszëba 17492 210126 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò |gwôsné miono = Colombia |miono = Kòlumbiô |fana = Flag of Colombia.svg |herb = Coat of arms of Colombia.svg |miono-genitiw = Kolumbii |na karce= LocationColombia.svg |mòtto= |jãzëk = [[Szpańsczi jãzëk|Szpańsczi]] |stolëca = [[Bògòta]] |fòrma państwa= repùblika |wiéchrzëzna = 1 138 910 |procent-wòdë = |lëdztwò = 53,936,226<ref>''[https://www.worldometers.info/world-population/colombia-population/ Colombia Population (2026)]'' [online], Worldometer [dost. 2026-05-15] ({{jãz.|en}}).</ref> |rok = 2026 |dëtk = Kòlumbiô peso|kòd dëtka = COP |czasowô cona = +57 |swiãto = |himn=Himno Nacional de la República de Colombia|kòd =CO |Internet =.co |telefón =57 |Prezydeńt=Gustavo Petro |data ùsôdzenia=20 lëpińca 1810|aùtowi kòd=CO}} '''Kòlumbiô'''<ref>{{RKJ|2007|42}}</ref> (szp. ''Colombia''), '''Repùblika Kolumbie''' (szp. ''República de Colombia'') – krôj w Pôłniowi Americe, pòłożony nad [[Karajibsczé Mòrze|Karajibsczim Mòrzã]] a [[Mirny Òcean|Mirnym Òceanã]]. Grańczë z [[Brazylskô|Brazylią]] (1,790 km), [[Ekwador|Ekwadórã]] (708 km), [[Panama|Panamą]] (339 km), [[Perú|Perù]] (1,494 km), a téż [[Wenezuelskô|Wenezuelską]] (2,341 km).<ref>[https://web.archive.org/web/20260125005607/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/colombia/ ''Kòlumbiô w „The World Factbook”'']</ref> Stolëcą a nôwikszim gardã kraju je [[Bògòta]].<ref>[https://theworldfactbook.org/country/colombia.html ''Colombia – The World Factbook''] [online], The World Factbook [dost. 2026-08-01] ({{jãz.|en}}).</ref> Kòlumbiô mô pòwiérzchniã 1 138 910 km², co czëni ją jednym z nôwikszich krajów [[Pôłniowô Amerika|Pôłniowi Americzi]].<ref>[https://theworldfactbook.org/country/colombia.html ''Colombia – The World Factbook''] [online], The World Factbook [dost. 2026-08-01] ({{jãz.|en}}).</ref> W 2026 rokù krôj rechùje kòl 53 mln mieszkańców.<ref>''[https://www.worldometers.info/world-population/colombia-population/ Colombia Population (2026)]'' [online], Worldometer [dost. 2026-05-15] ({{jãz.|en}}).</ref> Je republiką, a ji ùrzãdowim jãzëkã je [[Szpańsczi jãzëk|szpańsczi]].<ref>[https://www.secretariasenado.gov.co/senado/basedoc/constitucion_politica_1991.html ''Constitución Política de la República de Colombia''], art. 1 i 10 [online], Senado de la República de Colombia [dost. 2026-08-01] ({{jãz.|es}}).</ref> == Geògrafiô == Kòlumbiô leżi w nordowò-zôpôdnym parce [[Pôłniowô Amerika|Pôłniowi Americe]]. Je jedurnym krajã kòntinentu mający ùbrzég równo nad [[Karajibsczé Mòrze|Karajibsczim Mòrzã]], jak i [[Mirny Òcean|Mirnym Òceanã]].<ref>[https://theworldfactbook.org/country/colombia.html ''Colombia – The World Factbook''] [online], The World Factbook [dost. 2026-08-01] ({{jãz.|en}}).</ref> Przez zôpôdny part kraju przebiégô trzë przédné pasma [[Andë|Andów]]: [[Cordillera Occidental]], [[Cordillera Central]] i [[Cordillera Oriental]]. Na pòrénk òd [[Andë|Andów]] rozcygô sã szerokô niżawa [[Llanos]], za to na pôłniowim-pòrénkù je part [[Amazoniô|Amazonie]].<ref>[https://theworldfactbook.org/country/colombia.html ''Colombia – The World Factbook''] [online], The World Factbook [dost. 2026-08-01] ({{jãz.|en}}).</ref> == Historiô == === Przedkòlonialné czasë === Przed doturzenim Eùropejczików zemie dzysôdniowi Kòlumbie zamieszkiwałë wielné lëdë a spòlëznë. Jedną z nôwôżniészich bëła [[Muiska|kùltura Muiska]], jaczi ji przedstawicele zamieszkiwalë òkòlé dzysôdniowi [[Bògòta|Bògòtë]]. Bògaté tradicje a zwëczi [[Muiska]] mògłë przëczënic do pòwstaniô eùropejsczich pòwiôstków ò [[El Dorado]]. === Szpańskô Kòlonizacjô === W 1499 rokù na zemie dzysôdniowi Kòlumbie doturzëlë pierszi szpańsczi kònkwistadórzë. W XVI stalatégò wikszosc tëch zemiów òsta pòdbitô a òpanowóna przez [[Szpańskô|Szpańskã]]. W 1717 ùsadzono [[Wicekrólestwò Nowi Granadë]], jakô òbjimała midzë jinszima òbéńdã dzysôdniowi Kòlumbie òrôz jinszé teritoria nordowò-zôpôdnégò partu [[Pôłniowô Amerika|Pôłniowi Americzi]]. === Biôtka ò samòstójnosc === Na zôczątkù XIX stalatégò w szpańsczich kòloniach w [[Pôłniowô Amerika|Pôłniowi Americe]] pòczãłë sã rozwijac samòstójnowé rësznotë. W 1810 rokù w [[Bògòta|Bògòce]] doszło do wëdarzeniów, jaczé pòczãłë proces ùniezanôleżniégò [[Wicekrólestwò Nowi Granadë|Nowi Grenadë]] òd [[Szpańskô|Szpańsczi]]. 20 lëpińca 1810 rokù je aktualno òbchòdzony jakno Dzéń Samòstójnoscë Kòlumbie.<ref>[https://elpais.com/america-colombia/2025-07-19/independencia-de-colombia-por-que-se-festeja-cada-20-de-julio-y-como-fue-el-proceso-de-liberacion.html ''Independencia de Colombia: ¿por qué se festeja cada 20 de julio y cómo fue el proceso de liberación?''] [online], ''El País'', 19.07.2025 ({{jãz.|es}}).</ref> Jedną z nôwôżniészich pòstaców biôtczi ò samòstójnotë béł [[Simón Bolívar]]. Dowòdzoné przez niegò wòjska dobëłë szpańsczi dôdżi, a dobëcé [[Biôtka pòd Boyacá|biôtczi pòd Boyacá]] w 1819 òdemkło dargã do samòstójnoscë.<ref>[https://elpais.com/america-colombia/2025-07-19/independencia-de-colombia-por-que-se-festeja-cada-20-de-julio-y-como-fue-el-proceso-de-liberacion.html ''Independencia de Colombia: ¿por qué se festeja cada 20 de julio y cómo fue el proceso de liberación?''] [online], ''El País'', 19.07.2025 ({{jãz.|es}}).</ref> <div style="clear: both;"></div> == Kôrta == <div style="margin-bottom:1.0em;"></div> <div style="width: 620px; margin: 0 auto 15px auto; border: 1px solid var(--border-color-base, #ccc); border-radius: 8px; padding: 10px; background: var(--background-color-neutral, #f9f9f9); box-shadow: 0 4px 8px rgba(0,0,0,0.05);"> <div style="text-align: center; font-weight: bold; margin-bottom: 8px; color: var(--color-base, #202122);">Gardë Kòlumbie</div> {{Lokalizacëjnô kôrta |mapa=Kòlumbiô |rozmiar=600 |rodzaj=inline |punkty mapy= {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|03°25′14″N 76°31′20″W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Palmira (gard)|Palmira]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|01°12′N 77°16′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Pasto (gard)|Pasto]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|07°53′N 76°38′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Apartadó]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|02°56′N 75°17′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Neiva]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|04°35′56″N 74°04′51″W|pòzycjô=right|merk=Red pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk='''[[Bògòta]]'''}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|03°53′N 77°04′W|pòzycjô=left|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Buenaventura (Kòlumbiô)|Buenaventura]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|07°53′N 72°30′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Cúcuta]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|10°24′N 75°30′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Cartagena de Indias|Cartagena]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|05°21′N 72°24′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Yopal]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|04°31′N 75°40′W|pòzycjô=left|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[El Edén (lotnisko)|El Edén]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|10°57′N 74°47′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Barranquilla]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|02°34′N 77°53′W|pòzycjô=left|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Guapi]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|02°26′N 76°36′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Popayán]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|01°37′N 75°36′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Florencia (Caquetá)|Florencia]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|04°26′N 75°12′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Ibagué]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|06°13′N 77°24′W|pòzycjô=left|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Bahía Solano]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|06°14′41″N 75°34′06″W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Medellín]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|09°19′N 75°17′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Corozal (Sucre)|Corozal]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|08°45′N 75°53′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Montería]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|07°07′N 73°11′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Lebrija (Santander)|Lebrija]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|04°48′N 75°42′W|pòzycjô=left|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Pereira]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|11°14′N 74°12′W|pòzycjô=top|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Santa Marta]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|07°05′N 70°45′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Arauca (gard)|Arauca]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|07°01′N 73°50′W|pòzycjô=left|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Barrancabermeja]]}} }} </div> <div style="clear: both;"></div> == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Amerika}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pôłniowô Amerika]] eaypnkp7q38fcpg7lr01yr4sva9zu6q 210127 210126 2026-08-01T19:08:26Z HaxelKaszëba 17492 210127 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò |gwôsné miono = Colombia |miono = Kòlumbiô |fana = Flag of Colombia.svg |herb = Coat of arms of Colombia.svg |miono-genitiw = Kolumbii |na karce= LocationColombia.svg |mòtto= |jãzëk = [[Szpańsczi jãzëk|Szpańsczi]] |stolëca = [[Bògòta]] |fòrma państwa= repùblika |wiéchrzëzna = 1 138 910 |procent-wòdë = |lëdztwò = 53,936,226<ref>''[https://www.worldometers.info/world-population/colombia-population/ Colombia Population (2026)]'' [online], Worldometer [dost. 2026-05-15] ({{jãz.|en}}).</ref> |rok = 2026 |dëtk = Kòlumbiô peso|kòd dëtka = COP |czasowô cona = +57 |swiãto = |himn=Himno Nacional de la República de Colombia|kòd =CO |Internet =.co |telefón =57 |Prezydeńt=Gustavo Petro |data ùsôdzenia=20 lëpińca 1810|aùtowi kòd=CO}} '''Kòlumbiô'''<ref>{{RKJ|2007|42}}</ref> (szp. ''Colombia''), '''Repùblika Kolumbie''' (szp. ''República de Colombia'') – krôj w Pôłniowi Americe, pòłożony nad [[Karajibsczé Mòrze|Karajibsczim Mòrzã]] a [[Mirny Òcean|Mirnym Òceanã]]. Grańczë z [[Brazylskô|Brazylią]] (1,790 km), [[Ekwador|Ekwadórã]] (708 km), [[Panama|Panamą]] (339 km), [[Perú|Perù]] (1,494 km), a téż [[Wenezuelskô|Wenezuelską]] (2,341 km).<ref>[https://web.archive.org/web/20260125005607/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/colombia/ ''Kòlumbiô w „The World Factbook”'']</ref> Stolëcą a nôwikszim gardã kraju je [[Bògòta]].<ref>[https://theworldfactbook.org/country/colombia.html ''Colombia – The World Factbook''] [online], The World Factbook [dost. 2026-08-01] ({{jãz.|en}}).</ref> Kòlumbiô mô pòwiérzchniã 1 138 910 km², co czëni ją jednym z nôwikszich krajów [[Pôłniowô Amerika|Pôłniowi Americzi]].<ref>[https://theworldfactbook.org/country/colombia.html ''Colombia – The World Factbook''] [online], The World Factbook [dost. 2026-08-01] ({{jãz.|en}}).</ref> W 2026 rokù krôj rechùje kòl 53 mln mieszkańców.<ref>''[https://www.worldometers.info/world-population/colombia-population/ Colombia Population (2026)]'' [online], Worldometer [dost. 2026-05-15] ({{jãz.|en}}).</ref> Je republiką, a ji ùrzãdowim jãzëkã je [[Szpańsczi jãzëk|szpańsczi]].<ref>[https://www.secretariasenado.gov.co/senado/basedoc/constitucion_politica_1991.html ''Constitución Política de la República de Colombia''], art. 1 i 10 [online], Senado de la República de Colombia [dost. 2026-08-01] ({{jãz.|es}}).</ref> == Geògrafiô == Kòlumbiô leżi w nordowò-zôpôdnym parce [[Pôłniowô Amerika|Pôłniowi Americe]]. Je jedurnym krajã kòntinentu mający ùbrzég równo nad [[Karajibsczé Mòrze|Karajibsczim Mòrzã]], jak i [[Mirny Òcean|Mirnym Òceanã]].<ref>[https://theworldfactbook.org/country/colombia.html ''Colombia – The World Factbook''] [online], The World Factbook [dost. 2026-08-01] ({{jãz.|en}}).</ref> Przez zôpôdny part kraju przebiégô trzë przédné pasma [[Andë|Andów]]: [[Cordillera Occidental]], [[Cordillera Central]] i [[Cordillera Oriental]]. Na pòrénk òd [[Andë|Andów]] rozcygô sã szerokô niżawa [[Llanos]], za to na pôłniowim-pòrénkù je part [[Amazoniô|Amazonie]].<ref>[https://theworldfactbook.org/country/colombia.html ''Colombia – The World Factbook''] [online], The World Factbook [dost. 2026-08-01] ({{jãz.|en}}).</ref> == Historiô == === Przedkòlonialné czasë === Przed doturzenim Eùropejczików zemie dzysôdniowi Kòlumbie zamieszkiwałë wielné lëdë a spòlëznë. Jedną z nôwôżniészich bëła [[Muiska|kùltura Muiska]], jaczi ji przedstawicele zamieszkiwalë òkòlé dzysôdniowi [[Bògòta|Bògòtë]]. Bògaté tradicje a zwëczi [[Muiska]] mògłë przëczënic do pòwstaniô eùropejsczich pòwiôstków ò [[El Dorado]]. === Szpańskô Kòlonizacjô === W 1499 rokù na zemie dzysôdniowi Kòlumbie doturzëlë pierszi szpańsczi kònkwistadórzë. W XVI stalatégò wikszosc tëch zemiów òsta pòdbitô a òpanowóna przez [[Szpańskô|Szpańskã]]. W 1717 ùsadzono [[Wicekrólestwò Nowi Granadë]], jakô òbjimała midzë jinszima òbéńdã dzysôdniowi Kòlumbie òrôz jinszé teritoria nordowò-zôpôdnégò partu [[Pôłniowô Amerika|Pôłniowi Americzi]]. === Biôtka ò samòstójnosc === Na zôczątkù XIX stalatégò w szpańsczich kòloniach w [[Pôłniowô Amerika|Pôłniowi Americe]] pòczãłë sã rozwijac samòstójnowé rësznotë. W 1810 rokù w [[Bògòta|Bògòce]] doszło do wëdarzeniów, jaczé pòczãłë proces ùniezanôleżniégò [[Wicekrólestwò Nowi Granadë|Nowi Grenadë]] òd [[Szpańskô|Szpańsczi]]. 20 lëpińca 1810 rokù je aktualno òbchòdzony jakno Dzéń Samòstójnoscë Kòlumbie.<ref>[https://elpais.com/america-colombia/2025-07-19/independencia-de-colombia-por-que-se-festeja-cada-20-de-julio-y-como-fue-el-proceso-de-liberacion.html ''Independencia de Colombia: ¿por qué se festeja cada 20 de julio y cómo fue el proceso de liberación?''] [online], ''El País'', 19.07.2025 ({{jãz.|es}}).</ref> Jedną z nôwôżniészich pòstaców biôtczi ò samòstójnosc béł [[Simón Bolívar]]. Dowòdzoné przez niegò wòjska dobëłë szpańsczi dôdżi, a dobëcé [[Biôtka pòd Boyacá|biôtczi pòd Boyacá]] w 1819 òdemkło dargã do samòstójnoscë.<ref>[https://elpais.com/america-colombia/2025-07-19/independencia-de-colombia-por-que-se-festeja-cada-20-de-julio-y-como-fue-el-proceso-de-liberacion.html ''Independencia de Colombia: ¿por qué se festeja cada 20 de julio y cómo fue el proceso de liberación?''] [online], ''El País'', 19.07.2025 ({{jãz.|es}}).</ref> <div style="clear: both;"></div> == Kôrta == <div style="margin-bottom:1.0em;"></div> <div style="width: 620px; margin: 0 auto 15px auto; border: 1px solid var(--border-color-base, #ccc); border-radius: 8px; padding: 10px; background: var(--background-color-neutral, #f9f9f9); box-shadow: 0 4px 8px rgba(0,0,0,0.05);"> <div style="text-align: center; font-weight: bold; margin-bottom: 8px; color: var(--color-base, #202122);">Gardë Kòlumbie</div> {{Lokalizacëjnô kôrta |mapa=Kòlumbiô |rozmiar=600 |rodzaj=inline |punkty mapy= {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|03°25′14″N 76°31′20″W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Palmira (gard)|Palmira]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|01°12′N 77°16′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Pasto (gard)|Pasto]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|07°53′N 76°38′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Apartadó]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|02°56′N 75°17′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Neiva]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|04°35′56″N 74°04′51″W|pòzycjô=right|merk=Red pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk='''[[Bògòta]]'''}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|03°53′N 77°04′W|pòzycjô=left|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Buenaventura (Kòlumbiô)|Buenaventura]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|07°53′N 72°30′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Cúcuta]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|10°24′N 75°30′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Cartagena de Indias|Cartagena]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|05°21′N 72°24′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Yopal]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|04°31′N 75°40′W|pòzycjô=left|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[El Edén (lotnisko)|El Edén]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|10°57′N 74°47′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Barranquilla]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|02°34′N 77°53′W|pòzycjô=left|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Guapi]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|02°26′N 76°36′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Popayán]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|01°37′N 75°36′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Florencia (Caquetá)|Florencia]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|04°26′N 75°12′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Ibagué]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|06°13′N 77°24′W|pòzycjô=left|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Bahía Solano]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|06°14′41″N 75°34′06″W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Medellín]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|09°19′N 75°17′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Corozal (Sucre)|Corozal]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|08°45′N 75°53′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Montería]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|07°07′N 73°11′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Lebrija (Santander)|Lebrija]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|04°48′N 75°42′W|pòzycjô=left|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Pereira]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|11°14′N 74°12′W|pòzycjô=top|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Santa Marta]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|07°05′N 70°45′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Arauca (gard)|Arauca]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|07°01′N 73°50′W|pòzycjô=left|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Barrancabermeja]]}} }} </div> <div style="clear: both;"></div> == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Amerika}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pôłniowô Amerika]] 8wwvc97ee1pnk1y50ta63qw9ilqt9km 210130 210127 2026-08-01T19:10:59Z HaxelKaszëba 17492 210130 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò |gwôsné miono = Colombia |miono = Kòlumbiô |fana = Flag of Colombia.svg |herb = Coat of arms of Colombia.svg |miono-genitiw = Kolumbii |na karce= LocationColombia.svg |mòtto= |jãzëk = [[Szpańsczi jãzëk|Szpańsczi]] |stolëca = [[Bògòta]] |fòrma państwa= repùblika |wiéchrzëzna = 1 138 910 |procent-wòdë = |lëdztwò = 53,936,226<ref>''[https://www.worldometers.info/world-population/colombia-population/ Colombia Population (2026)]'' [online], Worldometer [dost. 2026-05-15] ({{jãz.|en}}).</ref> |rok = 2026 |dëtk = Kòlumbiô peso|kòd dëtka = COP |czasowô cona = +57 |swiãto = |himn=Himno Nacional de la República de Colombia|kòd =CO |Internet =.co |telefón =57 |Prezydeńt=Gustavo Petro |data ùsôdzenia=20 lëpińca 1810|aùtowi kòd=CO}} '''Kòlumbiô'''<ref>{{RKJ|2007|42}}</ref> ([[Szpańsczi jãzëk|szp]]. ''Colombia''), '''Repùblika Kolumbie''' ([[Szpańsczi jãzëk|szp]]. ''República de Colombia'') – krôj w Pôłniowi Americe, pòłożony nad [[Karajibsczé Mòrze|Karajibsczim Mòrzã]] a [[Mirny Òcean|Mirnym Òceanã]]. Grańczë z [[Brazylskô|Brazylią]] (1,790 km), [[Ekwador|Ekwadórã]] (708 km), [[Panama|Panamą]] (339 km), [[Perú|Perù]] (1,494 km), a téż [[Wenezuelskô|Wenezuelską]] (2,341 km).<ref>[https://web.archive.org/web/20260125005607/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/colombia/ ''Kòlumbiô w „The World Factbook”'']</ref> Stolëcą a nôwikszim gardã kraju je [[Bògòta]].<ref>[https://theworldfactbook.org/country/colombia.html ''Colombia – The World Factbook''] [online], The World Factbook [dost. 2026-08-01] ({{jãz.|en}}).</ref> Kòlumbiô mô pòwiérzchniã 1 138 910 km², co czëni ją jednym z nôwikszich krajów [[Pôłniowô Amerika|Pôłniowi Americzi]].<ref>[https://theworldfactbook.org/country/colombia.html ''Colombia – The World Factbook''] [online], The World Factbook [dost. 2026-08-01] ({{jãz.|en}}).</ref> W 2026 rokù krôj rechùje kòl 53 mln mieszkańców.<ref>''[https://www.worldometers.info/world-population/colombia-population/ Colombia Population (2026)]'' [online], Worldometer [dost. 2026-05-15] ({{jãz.|en}}).</ref> Je republiką, a ji ùrzãdowim jãzëkã je [[Szpańsczi jãzëk|szpańsczi]].<ref>[https://www.secretariasenado.gov.co/senado/basedoc/constitucion_politica_1991.html ''Constitución Política de la República de Colombia''], art. 1 i 10 [online], Senado de la República de Colombia [dost. 2026-08-01] ({{jãz.|es}}).</ref> == Geògrafiô == Kòlumbiô leżi w nordowò-zôpôdnym parce [[Pôłniowô Amerika|Pôłniowi Americe]]. Je jedurnym krajã kòntinentu mający ùbrzég równo nad [[Karajibsczé Mòrze|Karajibsczim Mòrzã]], jak i [[Mirny Òcean|Mirnym Òceanã]].<ref>[https://theworldfactbook.org/country/colombia.html ''Colombia – The World Factbook''] [online], The World Factbook [dost. 2026-08-01] ({{jãz.|en}}).</ref> Przez zôpôdny part kraju przebiégô trzë przédné pasma [[Andë|Andów]]: [[Cordillera Occidental]], [[Cordillera Central]] i [[Cordillera Oriental]]. Na pòrénk òd [[Andë|Andów]] rozcygô sã szerokô niżawa [[Llanos]], za to na pôłniowim-pòrénkù je part [[Amazoniô|Amazonie]].<ref>[https://theworldfactbook.org/country/colombia.html ''Colombia – The World Factbook''] [online], The World Factbook [dost. 2026-08-01] ({{jãz.|en}}).</ref> == Historiô == === Przedkòlonialné czasë === Przed doturzenim Eùropejczików zemie dzysôdniowi Kòlumbie zamieszkiwałë wielné lëdë a spòlëznë. Jedną z nôwôżniészich bëła [[Muiska|kùltura Muiska]], jaczi ji przedstawicele zamieszkiwalë òkòlé dzysôdniowi [[Bògòta|Bògòtë]]. Bògaté tradicje a zwëczi [[Muiska]] mògłë przëczënic do pòwstaniô eùropejsczich pòwiôstków ò [[El Dorado]]. === Szpańskô Kòlonizacjô === W 1499 rokù na zemie dzysôdniowi Kòlumbie doturzëlë pierszi szpańsczi kònkwistadórzë. W XVI stalatégò wikszosc tëch zemiów òsta pòdbitô a òpanowóna przez [[Szpańskô|Szpańskã]]. W 1717 ùsadzono [[Wicekrólestwò Nowi Granadë]], jakô òbjimała midzë jinszima òbéńdã dzysôdniowi Kòlumbie òrôz jinszé teritoria nordowò-zôpôdnégò partu [[Pôłniowô Amerika|Pôłniowi Americzi]]. === Biôtka ò samòstójnosc === Na zôczątkù XIX stalatégò w szpańsczich kòloniach w [[Pôłniowô Amerika|Pôłniowi Americe]] pòczãłë sã rozwijac samòstójnowé rësznotë. W 1810 rokù w [[Bògòta|Bògòce]] doszło do wëdarzeniów, jaczé pòczãłë proces ùniezanôleżniégò [[Wicekrólestwò Nowi Granadë|Nowi Grenadë]] òd [[Szpańskô|Szpańsczi]]. 20 lëpińca 1810 rokù je aktualno òbchòdzony jakno Dzéń Samòstójnoscë Kòlumbie.<ref>[https://elpais.com/america-colombia/2025-07-19/independencia-de-colombia-por-que-se-festeja-cada-20-de-julio-y-como-fue-el-proceso-de-liberacion.html ''Independencia de Colombia: ¿por qué se festeja cada 20 de julio y cómo fue el proceso de liberación?''] [online], ''El País'', 19.07.2025 ({{jãz.|es}}).</ref> Jedną z nôwôżniészich pòstaców biôtczi ò samòstójnosc béł [[Simón Bolívar]]. Dowòdzoné przez niegò wòjska dobëłë szpańsczi dôdżi, a dobëcé [[Biôtka pòd Boyacá|biôtczi pòd Boyacá]] w 1819 òdemkło dargã do samòstójnoscë.<ref>[https://elpais.com/america-colombia/2025-07-19/independencia-de-colombia-por-que-se-festeja-cada-20-de-julio-y-como-fue-el-proceso-de-liberacion.html ''Independencia de Colombia: ¿por qué se festeja cada 20 de julio y cómo fue el proceso de liberación?''] [online], ''El País'', 19.07.2025 ({{jãz.|es}}).</ref> <div style="clear: both;"></div> == Kôrta == <div style="margin-bottom:1.0em;"></div> <div style="width: 620px; margin: 0 auto 15px auto; border: 1px solid var(--border-color-base, #ccc); border-radius: 8px; padding: 10px; background: var(--background-color-neutral, #f9f9f9); box-shadow: 0 4px 8px rgba(0,0,0,0.05);"> <div style="text-align: center; font-weight: bold; margin-bottom: 8px; color: var(--color-base, #202122);">Gardë Kòlumbie</div> {{Lokalizacëjnô kôrta |mapa=Kòlumbiô |rozmiar=600 |rodzaj=inline |punkty mapy= {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|03°25′14″N 76°31′20″W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Palmira (gard)|Palmira]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|01°12′N 77°16′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Pasto (gard)|Pasto]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|07°53′N 76°38′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Apartadó]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|02°56′N 75°17′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Neiva]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|04°35′56″N 74°04′51″W|pòzycjô=right|merk=Red pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk='''[[Bògòta]]'''}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|03°53′N 77°04′W|pòzycjô=left|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Buenaventura (Kòlumbiô)|Buenaventura]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|07°53′N 72°30′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Cúcuta]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|10°24′N 75°30′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Cartagena de Indias|Cartagena]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|05°21′N 72°24′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Yopal]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|04°31′N 75°40′W|pòzycjô=left|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[El Edén (lotnisko)|El Edén]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|10°57′N 74°47′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Barranquilla]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|02°34′N 77°53′W|pòzycjô=left|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Guapi]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|02°26′N 76°36′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Popayán]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|01°37′N 75°36′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Florencia (Caquetá)|Florencia]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|04°26′N 75°12′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Ibagué]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|06°13′N 77°24′W|pòzycjô=left|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Bahía Solano]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|06°14′41″N 75°34′06″W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Medellín]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|09°19′N 75°17′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Corozal (Sucre)|Corozal]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|08°45′N 75°53′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Montería]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|07°07′N 73°11′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Lebrija (Santander)|Lebrija]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|04°48′N 75°42′W|pòzycjô=left|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Pereira]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|11°14′N 74°12′W|pòzycjô=top|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Santa Marta]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|07°05′N 70°45′W|pòzycjô=right|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Arauca (gard)|Arauca]]}} {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|07°01′N 73°50′W|pòzycjô=left|merk=Blue pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Barrancabermeja]]}} }} </div> <div style="clear: both;"></div> == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Amerika}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pôłniowô Amerika]] i9jbncwetupgaaxi54c4wgut8ar5y19 0 12197 210142 206863 2026-08-01T22:10:39Z Terrus38 14026 210142 wikitext text/x-wiki {{Bóstwo|miono=Afrodita|originalné miono=Ἀφροδίτη|sferë=bòżëna miłotë, snôżoscë, kwiôtów, płodnoscë ë pòżądnoscë|òbrôzk=Amsterdam - Museum Willet-Holthuysen 18.JPG|jinszé miona=Afrogeneja, Anadyomene, Cypryda (Kipryda); Afrodyta Acidalia, Cytherea, Despina, Kypris, Epitragidia, Skotia, Basilis, Persephaessa, Pandemos, Urania, Apatura, Mommy|atribùte=[[Ridwan]] z duwama, jabkò, róża, [[mërta]]|sedzëba=[[Òlimp]]|religiô=[[Religiô stôrożëtny Grecji]]|òdpòwiednik=[[Wenus (mitologiô)|Wenus]]|òjc=[[Zeus|Zeùs]]|nënk=[[Dione]]|dzecë=z [[Ares]]em: [[Dejmos]], [[Fobos]], [[Harmóniô]], [[Eros]] ë [[Anteros]]|małżeństwò=[[Hefajstos]]}} '''Afrodita''' ({{jãz.|grc}} Ἀφροδίτη ''Aphrodítē'' „wdzëk, snôżosc”, {{jãz.|la}} Venus) – w grecczi mitologii bòżëna [[Miłota|miłotë]], snôżoscë, kwiôtów, płodnoscë ë pòżądnoscë. Nôbarżi znónô anticznô ë greckô bòżëna. Ji rzimską òdpòwiedniczką je [[Wenus (mitologiô)|Wenus]] (Wenera)<ref>''Afrodyta'', [w:] Joanna Cieślewska i inni, ''Starożytni Grecy'', t. 1, Warszawa: New Media Concept, 2007, s. 56–57.</ref>. == Narodzënë == == Dalszi kawle == == Atribùtë ë miona == == Afrodita w filozofii == == Ikonografia == == Symbòle == == Òbaczë téż == * [[Wenus (mitologiô)]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Òlimpijsczi bògòwie]] 08rtj2yqwqcv8vxm8u5jkk35ais3jdf 10 12199 210143 189489 2026-08-01T22:10:49Z Terrus38 14026 210143 wikitext text/x-wiki {| align=right | {| border="1" align=right padding="2" cellpadding="4" cellspacing="0" width="250" style="background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" !colspan="2" style="border: 1px #aaaaaa solid;"|<big>{{{miono}}}</big><br>''{{{originalné miono}}}'' |- style="background:#efefef;" align="center" |colspan="2" style="border: 1px #aaaaaa solid;" |<small>'' {{{sferë}}}''</small> |- style="background:#efefef;" align="center" |colspan="2" style="border: 1px #aaaaaa solid;" |[[Òbrôzk:{{{òbrôzk}}}|250px|{{{òbrôzk}}}]] |- |style="border: 1px #aaaaaa solid;"|Jinszé miona |style="border: 1px #aaaaaa solid;"|{{{jinszé miona}}} |- |style="border: 1px #aaaaaa solid;"|[[Atribùte]] |style="border: 1px #aaaaaa solid;"|{{{atribùte}}} |- |style="border: 1px #aaaaaa solid;"|Sedzëba |style="border: 1px #aaaaaa solid;"|{{{sedzëba}}} |- |style="border: 1px #aaaaaa solid;"|[[Religiô]] |style="border: 1px #aaaaaa solid;"|{{{religiô}}} |- |style="border: 1px #aaaaaa solid;"|Òdpòwiednik |style="border: 1px #aaaaaa solid;"|{{{òdpòwiednik}}} |- style="background:#efefef;" align="center" |colspan="2" style="border: 1px #aaaaaa solid;" |<strong> Familiô </strong> |- |style="border: 1px #aaaaaa solid;"|Òjc |style="border: 1px #aaaaaa solid;"|{{{òjc}}} |- |style="border: 1px #aaaaaa solid;"|Nënka |style="border: 1px #aaaaaa solid;"|{{{nënk}}} |- |style="border: 1px #aaaaaa solid;"|Małżeństwò |style="border: 1px #aaaaaa solid;"|{{{małżeństwò}}} |- |style="border: 1px #aaaaaa solid;"|Dzecë |style="border: 1px #aaaaaa solid;"|{{{dzecë}}} |} |} rykfyammvnzjlt5bf34m6qb20w849zd 0 12278 210137 203331 2026-08-01T19:16:17Z Terrus38 14026 210137 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Katarzyna Babis 2017.jpg|mały|Katarzyna Babis w 2017 rokù.]] '''Katarzyna Monika Babis''' (ùr. [[20 gòdnika]] [[1992]] w [[Lublin|Lublinie]]<ref>https://www.wysokieobcasy.pl/wysokie-obcasy/1,53664,16366918,Katarzyna_Babis__Depresja_to_nie_kwestia_nastroju_.html?disableRedirects=true</ref>) – pòlskô aùtórka kòmiksów, céchòwniczka, pisôrka knég dlô dzece, malôrka, pòliticznô dzejôrka, youtuberka ë streamerka. Je socjaldemòkratką ë antykapitalistką. Nôlëżnica partii [[Partiô Razã|Razã]] (2015–2018). == Kariera == Ùkùńczëła sztudia na [[Ùniwersytet Marii Curie-Skłodowsczi|Ùniwersytece Marii Curie-Skłodowsczi]]. Òd 2012 pùblikùje swòje kòmiksë na internetowim blogù ''Kącik Kiciputka,'' a òd 2016 w anielsczé wersëji ''Kittypat Daily.'' Pierszô drëkòwôny kòmiks to ''Tequila'' z 2014. Lëteracczé debiutã bëła knëga dlô dzece ''Maja z Ksãżëca (pòl. Maja z Księżca)'', króra òstôła nominowana do Lëteracczé Nôdgrodë Warszawë. Anielsczé kòmikse pùblikòwane bëłë m.jin. w The New Yorker<ref>https://www.wprost.pl/sztuka-foto/10218621/polska-rysowniczka-w-new-yorkerze-nie-mieszaj-komiksu-z-polityka-mowili.html</ref> == Pòlityczné dzejanié == W 2015 òstôła nôlëżnicą nòwé [[Partiô Razã|partii Razã]]. Kandiowała w wëlacji w 2015 rokù z òk. 6 (wòj. Lubelsczé) z numerã 4 na lësce KW Razã. Òtrzymała 613 głosów<ref>https://parlament2015.pkw.gov.pl/349_Wyniki_Sejm/0/0/6.html</ref>. W 2016 òstôła wëbrôna do Krôjowé Radzëzny Partii Razã. Òrganizowôła protest procëm ùstawé antyabrocëjné tzw. ''Czôrny Protest'' w Lublinie. W 2018 òpùscëła partiã ë zacząła współpracã z Fachòwé Związkã Robòtniczô Jinicjatywa ''(p. Związek Zawodowy Inicjatywa Pracownicza)''<ref>https://krytykapolityczna.pl/gospodarka/tonacy-crunchu-sie-chwyta-cd-projekt-red-lamie-obietnice-i-zmusza-pracownikow-do-pracy-6-dni-w-tygodniu/</ref>''.'' W 2025 w Prezydéncczé Welacji na kanale [[Twitch]] zrobiła streame z lewicowëmi kandidatame [[Adrian Zandberg|Adrianã Zandbergã]]<ref>https://www.youtube.com/watch?v=UjicQDs4MrQ&t=3269s</ref>, [[Magda Biejat|Magdą Biejat]]<ref>https://www.youtube.com/watch?v=gEm6dSEFiPM&t=4414s</ref> ë [[Joanna Senyszyn|Joanną Senyszyn]]<ref>https://www.youtube.com/watch?v=NdFri4sYhus&t=7419s</ref>. == Bibliografiô == === Kòmikse === * ''Tequila. Panownik marionetek (2013; scenarnik: Łukasz Śmigiel)'' * ''Rag & Bones #1 (2014; scenarnik: Dominik Szcześniak)'' * ''Rag & Bones #2 (2015; scenarnik: Dominik Szcześniak)'' * ''Slédny prezydent. Òpòwiôdanié ò Ryszardzie Kaczorowsczim (2019; scenarnik: Witold Tkaczyk)'' * ''Guantanamo Voices: True Accounts from the World’s Most Infamous Prison (2020; scenarnik: Sarah Mirk)'' * ''Re:Constitutions (2021; scenarnik: Beka Feathers)'' * ''Dictatorship (2023; scenarnik: Sarah Kendzior ë Andrea Chalupa)'' === Knédżi === * ''Maja z Księżyca'' (2015) * ''Słoń w pokoju'' (2016) === Knégòwé jilustracëje === * Marta Kisiel, ''Nomen omen'' (2014) * Łukasz Śmigiel, ''Tequila. Liczba Bestii'' (2016) * Iwona Chmielewska, ''Codzień'' (2016) * Katarzyna Berenika Miszczuk, ''Gwiezdny wojownik. Działko, szlafrok i księżniczka'' (2017) * Adrianna Zabrzewska, ''My Little Pony. Szukaj i znajdź'' (2017) * ''Niezwyciężone. Antologia opowiadań science fiction'' (2021) == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} [[Kategòrëjô:Pòlôszczi]] emmo4t23fawsl16hdqc7nr21z0889o0 0 12310 210108 206542 2026-08-01T13:19:11Z DawnyTest 14843 + 210108 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò|gwôsné miono=Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti|miono=Tëreckô Repùblika Nordowégò Cypru|fana=Flag of the Turkish Republic of Northern Cyprus.svg|herb=Coat of arms of the Turkish Republic of Northern Cyprus.svg|miono-genitiw=cyprijsczi|na karce=Northern Cyprus in its region (de-facto).svg|jãzëk=[[Tërecczi jãzëk|tërecczi]]|stolëca=Nordowô Nikosiô|fòrma państwa=repùblika|wiéchrzëzna=3355|rok=-|lëdztwò=180 000|dëtk=lira|czasowô cona=2|himn=Istiklâl Marsi|kòd dëtka=₺|Internet=.tr|telefón=90 392|swiãto=15 lëstopadnika|kòd=TR|mòtto=|procent-wòdë=|Prezydeńt=Tufan Erhürman|Premiéra=Ünal Üstel|Mònarcha=}} '''Nordowi Cyper''' je nëuznonëm państwã na òstrowie w [[Strzódzemné Mòrze|Strzódzemnim Mòrzu]] midzë [[Azëjô|Azëją]] i [[Eùropa|Eùropą]]<ref name=":0">[https://web.archive.org/web/20250831015248/https://encyklopedia.interia.pl/geografia-nauki-pokrewne/panstwa/news-cypr-polnocny,nId,2014949 CYPR PÓŁNOCNY] Encyklopedia Interia [2025-08-28]. [zarchiwizowane z [https://encyklopedia.interia.pl/geografia-nauki-pokrewne/panstwa/news-cypr-polnocny,nId,2014949 tegò adresu] (2025-08-31)].</ref>. Ùznelë go blós [[Tëreckô]]<ref name=":0" /><ref>[https://www.bbc.com/news/world-europe-17217956 Cyprus country profile] [2023-04-07] BBC News [2025-08-28]</ref>. [[15 lëstopadnika]] 1983 r. Nordowi Cyper obznôjmił samòstójnotã<ref>[https://mfa.gov.ct.tr/cyprus-negotiation-process/historical-background/ Historical Perspective] Ministry of Foreign Affairs (Turkish Republic of Northern Cyprus) [2025-08-28]</ref>. Zajmuje òbéńdã o wiéchrzëznë 3355 km&#xB2;, lëdztwò w 2021 bëło 390,745 mieszkańców<ref>''[http://web.archive.org/web/20251117025358/http://turkicstates.org/en/observers-detail/observers-xc Observers Detail | Türk Devletleri Teşkilatı]'', „Organizations of Turkic States” [dost. 2026-08-01] [zarchiwizowane z [https://turkicstates.org/en/observers-detail/observers-xc adresu] 2025-11-17] (<abbr>[[Angelsczi jãzëk|ang]].</abbr>).</ref>, (króm tégò òk. 20 tës. wòjarzë tërecczich i 80 tës. wnożników z Anatolie), nôwikszą religiją je islam<ref name=":0" />. == Òbaczë téż == * [[Cyper]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Eùropa}} {{Azëjô}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Cyper| ]] [[Kategòrëjô:Eùropejsczé państwa]] [[Kategòrëjô:Azjatëcczé państwa]] 5k4m3gmfwnbj44yutyhk1ubslvg0ltv 210109 210108 2026-08-01T13:19:44Z DawnyTest 14843 210109 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò|gwôsné miono=Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti|miono=Tëreckô Repùblika Nordowégò Cypru|fana=Flag of the Turkish Republic of Northern Cyprus.svg|herb=Coat of arms of the Turkish Republic of Northern Cyprus.svg|miono-genitiw=cyprijsczi|na karce=Northern Cyprus in its region (de-facto).svg|jãzëk=[[Tërecczi jãzëk|tërecczi]]|stolëca=Nordowô Nikosiô|fòrma państwa=repùblika|wiéchrzëzna=3355|rok=2021|lëdztwò=390,745|dëtk=lira|czasowô cona=2|himn=Istiklâl Marsi|kòd dëtka=₺|Internet=.tr|telefón=90 392|swiãto=15 lëstopadnika|kòd=TR|mòtto=|procent-wòdë=|Prezydeńt=Tufan Erhürman|Premiéra=Ünal Üstel|Mònarcha=}} '''Nordowi Cyper''' je nëuznonëm państwã na òstrowie w [[Strzódzemné Mòrze|Strzódzemnim Mòrzu]] midzë [[Azëjô|Azëją]] i [[Eùropa|Eùropą]]<ref name=":0">[https://web.archive.org/web/20250831015248/https://encyklopedia.interia.pl/geografia-nauki-pokrewne/panstwa/news-cypr-polnocny,nId,2014949 CYPR PÓŁNOCNY] Encyklopedia Interia [2025-08-28]. [zarchiwizowane z [https://encyklopedia.interia.pl/geografia-nauki-pokrewne/panstwa/news-cypr-polnocny,nId,2014949 tegò adresu] (2025-08-31)].</ref>. Ùznelë go blós [[Tëreckô]]<ref name=":0" /><ref>[https://www.bbc.com/news/world-europe-17217956 Cyprus country profile] [2023-04-07] BBC News [2025-08-28]</ref>. [[15 lëstopadnika]] 1983 r. Nordowi Cyper obznôjmił samòstójnotã<ref>[https://mfa.gov.ct.tr/cyprus-negotiation-process/historical-background/ Historical Perspective] Ministry of Foreign Affairs (Turkish Republic of Northern Cyprus) [2025-08-28]</ref>. Zajmuje òbéńdã o wiéchrzëznë 3355 km&#xB2;, lëdztwò w 2021 bëło 390,745 mieszkańców<ref>''[http://web.archive.org/web/20251117025358/http://turkicstates.org/en/observers-detail/observers-xc Observers Detail | Türk Devletleri Teşkilatı]'', „Organizations of Turkic States” [dost. 2026-08-01] [zarchiwizowane z [https://turkicstates.org/en/observers-detail/observers-xc adresu] 2025-11-17] (<abbr>[[Angelsczi jãzëk|ang]].</abbr>).</ref>, (króm tégò òk. 20 tës. wòjarzë tërecczich i 80 tës. wnożników z Anatolie), nôwikszą religiją je islam<ref name=":0" />. == Òbaczë téż == * [[Cyper]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Eùropa}} {{Azëjô}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Cyper| ]] [[Kategòrëjô:Eùropejsczé państwa]] [[Kategòrëjô:Azjatëcczé państwa]] h7otpsngkh5przlmnmw8qvk6c842d32 210157 210109 2026-08-02T02:04:35Z InternetArchiveBot 14136 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 210157 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò|gwôsné miono=Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti|miono=Tëreckô Repùblika Nordowégò Cypru|fana=Flag of the Turkish Republic of Northern Cyprus.svg|herb=Coat of arms of the Turkish Republic of Northern Cyprus.svg|miono-genitiw=cyprijsczi|na karce=Northern Cyprus in its region (de-facto).svg|jãzëk=[[Tërecczi jãzëk|tërecczi]]|stolëca=Nordowô Nikosiô|fòrma państwa=repùblika|wiéchrzëzna=3355|rok=2021|lëdztwò=390,745|dëtk=lira|czasowô cona=2|himn=Istiklâl Marsi|kòd dëtka=₺|Internet=.tr|telefón=90 392|swiãto=15 lëstopadnika|kòd=TR|mòtto=|procent-wòdë=|Prezydeńt=Tufan Erhürman|Premiéra=Ünal Üstel|Mònarcha=}} '''Nordowi Cyper''' je nëuznonëm państwã na òstrowie w [[Strzódzemné Mòrze|Strzódzemnim Mòrzu]] midzë [[Azëjô|Azëją]] i [[Eùropa|Eùropą]]<ref name=":0">[https://web.archive.org/web/20250831015248/https://encyklopedia.interia.pl/geografia-nauki-pokrewne/panstwa/news-cypr-polnocny,nId,2014949 CYPR PÓŁNOCNY] Encyklopedia Interia [2025-08-28]. [zarchiwizowane z [https://encyklopedia.interia.pl/geografia-nauki-pokrewne/panstwa/news-cypr-polnocny,nId,2014949 tegò adresu] (2025-08-31)].</ref>. Ùznelë go blós [[Tëreckô]]<ref name=":0" /><ref>[https://www.bbc.com/news/world-europe-17217956 Cyprus country profile] [2023-04-07] BBC News [2025-08-28]</ref>. [[15 lëstopadnika]] 1983 r. Nordowi Cyper obznôjmił samòstójnotã<ref>[https://mfa.gov.ct.tr/cyprus-negotiation-process/historical-background/ Historical Perspective] Ministry of Foreign Affairs (Turkish Republic of Northern Cyprus) [2025-08-28]</ref>. Zajmuje òbéńdã o wiéchrzëznë 3355 km&#xB2;, lëdztwò w 2021 bëło 390,745 mieszkańców<ref>''[https://web.archive.org/web/20251117025358/http://turkicstates.org/en/observers-detail/observers-xc Observers Detail | Türk Devletleri Teşkilatı]'', „Organizations of Turkic States” [dost. 2026-08-01] [zarchiwizowane z [https://turkicstates.org/en/observers-detail/observers-xc adresu] 2025-11-17] (<abbr>[[Angelsczi jãzëk|ang]].</abbr>).</ref>, (króm tégò òk. 20 tës. wòjarzë tërecczich i 80 tës. wnożników z Anatolie), nôwikszą religiją je islam<ref name=":0" />. == Òbaczë téż == * [[Cyper]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Eùropa}} {{Azëjô}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Cyper| ]] [[Kategòrëjô:Eùropejsczé państwa]] [[Kategòrëjô:Azjatëcczé państwa]] lnkg4ejnqdqw27edujdtgqkjo92pmzh 0 12406 210139 197338 2026-08-01T22:05:34Z Terrus38 14026 210139 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Ack_UMCS_Chatka_Żaka_.jpg|mały|ACK, Chëczëszczkò Żaka]] [[Òbrôzk:Wejście_głowne_ACK_UMCS.jpg|mały|Przindné wejsce do ACK]] [[Òbrôzk:Koczan.jpg|mały|ACK, kòncert karna "Scianka".]] [[Òbrôzk:Teatr_Napięcie,_Lewa_Strona_Prawa_Strona_,_Lublin_2008_(004).JPG|mały|ACK, wëstãp łódzczégò Téatru Nôpiãcy òbczas ''Kòntestacjë 2008''.]] '''Akademicczé Centrum Kùlturë ë Mediów ÙMCS Chëczëszczkò Żaka''' (pòl. ''Chatka Żaka'', ''Akademickie Centrum Kultury i Mediów UMCS Chatka Żaka'') w [[Lublin|Lublënie]] pòwsta w [[1965]] rokù kòl [[Ùniwersytet Marii Curie-Skłodowsczi|Ùniwersytetu Marii Curie-Skłodowsczi]]. Ùniwersytet Marii Curie-Skłodowsczi w Lublënie je jedną z nielëcznëch ùczbòwniów w Pòlsce, jakô mô gwôsné Akademicczé Centrum Kùlturë – òsoblëwi môl z bokadną tradicëją, jaczi stwòrziwô sztudéróm doskònałé warënczi nie leno do nôùkòwégò rozwiju, ale przede wszëtczim do nôlëżnictwa w akademicczé kùlturze – zarówno bez ji aktiwny òdbiór, jak téż cësk na ji realny sztôłt. Dzëjalnota ACKëM ÙMCS Chëczëszczkò Żaka pòdzelónô je na 6 programòwëch lëniów (ruch, zwãk, kadr, słowò, lifestyle, visual art), w ramach chtërnych òrganizowóné są rozmajite wëdarzeniô. Regùlarno òdbiwają sã filmòwe seanse òpatrzóné kòmeńtarzã personów ze swiata kina, wernisaże, dokazë na binã sztudérsczich karnów, cyrkòwé przedstôwczi, kòncertë nôwikszich gwiôzdów a téż fanowé festiwale, taczé jak kùltowé Folkòwé Mikòłôjczi i Bakcynalia a téż nieco młodszé fòrmatë jak Bez Swiat. Zeńdzenia z pòdróżą a téż Jinszi Wëmiôr. Reaktiwùą téż festiwale z tradicją, taczé jak Sztudérsczi Téatralni Zymk. Dzãka karnu Òrkestra sw. Miklosza i wëdôwónémù bez nią cządnikòwi [[Gadki z Chatki|Folkòwé Pismiono]] (chùdzy pòd pòzwą Gadki z Chatki), je mòckłim òstrzódkã folkòwi mùzyczi w Pòlsce. Célã dzejalnoscë Akademicczégò Centrum Kùlturë ë Mediów ÙMCS Chëczëszczkò Żaka je intelektualno-kùlturalnô jintegracjô akademiczégò strzodowiszcza i zôgwësnienié môlu dlô realizacjë artisticznëch dzejaniów. Jednym ze spòdlëcznëch zôłożeniów fùnkcjonowaniô ACKëM ÙMCS Chëczëszczkò Żaka je wspieranié kùlturalné dzejalnoscë, m.jin. bez òkòlenié òpieką ùtwórców i animatorów kulturë sznëkrującëch mòżebnosców zrealizowaniégò swòich ùdbów. Nôlepszé z nich mògą terôczasno zwënégòwac wspiarcy Chëczëszczka Żaka, òbjimùjące ùdëtkòwienié projechtu, medialną promòcjã a téż fùlné techniczné i lokalowé zôplecze. W ACKëM ÙMCS Chëczëszczkò Żaka dzejają: * Akademicczé Radio Centrum * Akademickô Zdrzëlnik - TV ÙMCS; * Diskùsyjny Filmòwi Klub "Bariera"; * Akademicczi Chùr ÙMCS miona Jadwidżi Czerwińsczé; * Karno Lëdowégò Tuńca ÙMCS miona Stanisława Leszczińsczégò; * Téater Tuńca zMYsł; * Téater Imperialny; * Téater Fatum; * Téatralnô grëpa Barter; * Karno "W Ritmie Chëczëszczka"; == Historiô ACKëM ÙMCS Chëczëszczkò Żaka == Jedną z pòdjimiznów podjãtëch w ramach rozbùdowë Akademicczégò Gardeczka w Lublënie bëła bùdowa Spòlënowò-Ùsługòwégò Dodomù. Òbiekt w mòdernisticznym szëkù zaprojechtowóny béł bez Kristinã Różëską z krakòwsczé Pòdjimiznë Projektòwaniô MIASTOPROJEKT w latach 1958-1960. Bùdink ùsadzono w sąsedztwie akademickich chëczë, kòl przidnégò kòmùnikacjowégò cygù parłãczącym akademiczi z wëdzëłowima bùdinkama. Uplacowienié przidnégò wejsca od nordowi starnë umòżëbniło swòbòdny przistãp do placówczi od starnë akademików, jak i w nazôdni wanodze z zajmów. Dziãka temù założeniu, Spòlënowò-Ùsługòwi Dodóm béł wiedno „po dardze”. W zamierzenim ùdbòdawców, nowi òbiekt miôł pełnic fùńkcje: sztudérsczé jôdnicë, téatru z widownią a téż jizbów dlô sómòrządu i młodzëznowëch òrganizacjów. '''Bùdink òddawano w czilu etapach. Nôchùdzy, bò w stëcznikù 1962 r., oddana do ùżëtkù òstô jódnicowi dzél.''' W rujanie 1962 r. skùńczono pòstãpny dzél placówczi, w chtërny miesciłë sã administracyjno-ùsługòwé jizbë. Na nym etapie Òkrãgòwô Radzëzna Związku Pòlsczich Sztudérów ògłosa kònkùrs na pòzwã placówczi, zôs termin nôdsëłaniô propòzycjów ùstalono na 1 smùtana jistnégò rokù. Wëstrzód nadesłónëch robót, bôczënk jurorów przëkùła pòzwa''' „Chëczëszczkò Żaka”''', jakô dobëła w slédnym wëlowaniém. Uroczëzna nadaniô, wëłonióné w kònkursu pòzwë '''„Chëczëszczkò Żaka”''', òdbëła sã w sobòtã '''9 stëmiannika 1963 rokù''', z ùdzélã władzów Ùniwersytetu. W swiãto 20-leca Ùczbòwni 23 rujana 1964 r., òddano do ùżëtkù slédny dzél òbiektu – kinowo-estradową zalã, jakô mògła pòmiescëc wicy jak 400 òbzérôczów. '''Òd 1965 rokù bùdink pòczął òficjalno pełnic fùnkcjã Akademicczégo Centrum Kùlturë.''' W 2018 rokù pòczął sã remònt bùdinkù. Wëremòntowóna òsta elewacjô òbiektu, a téż dzél bùdinkù, czëdes zajmòwóny bez jôdnicã, a pòstãpnô bez mùzyczny klub, gdze terôzka miescy się Môłô Widowiskòwô Zala, Karno Zdrzélnikòwégò Studia a téż Akademicczé Radio Centrum. 23 séwnika 2020 r., pò wicy jak dwùch latach remòntu òdbëła sã ùroczëzna òdbioru bùdinkù Akademicczégò Centrum Kùlturë ÙMCS - Chëczëszczka Żaka.W wëdarzenim ùczãstniczëlë przedstôwcë władzów ÙMCS i cawny akademicczé spòlëznë, Lublëna a téż wòjewództwa. Òbczas ùroczëznë òdbéł sã kòncert Natalii Wilk i Tómka Mòmòta. == Òbaczë téż == * [[Centrum Kùlturë w Lublënie]] * [[Zôòstałoscë Lublëna]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://ack.lublin.pl/ Òficjalnô starna lubelsczégò ACK] * [http://pl.wikinews.org/wiki/Lublin:_40-lecie_Akademickiego_Centrum_Kultury Wikinowinë – Lublën: 40-lece Akademicczégò Centrum Kùlturë]  [[Kategòrëjô:Kùltura]] [[Kategòrëjô:Turistika]] [[Kategòrëjô:Lubelsczé wòjewództwò]] spym3kvsvfg6lrjr5k1ccbsgv0cehtj 0 12409 210132 208729 2026-08-01T19:12:35Z Terrus38 14026 210132 wikitext text/x-wiki '''Ùniwersytet Marii Curie-Skłodowsczi''' (òficjalny akronim: '''ÙMCS''') – pùblëcznô ùczbòwniô z sedzbą w [[Lublëno|Lublënie]], namieniónô do żëcygò w 1944 rokù jakno piąti ùniwersytet w Pòlsce. Nôwiksza akademickô ùczbòwniô Pròrënkòwé Pòlsczi. Wedle rankingù ''Research.com'', zajimô 18 plan, na 37 klasyfikòwónëch pòlsczich wëższëch szkòłów, a téż 1534 pòzycjã w swiatowi skali. Ùczbòwniô nôlegô do kònsorcjum Eùropejsczich Uczbòwniów ''ATHENA''. Nôlëgô téż do Związkù Lubelsczich Ùczbòwni, wraz z Lubelską Pòlitechniką, Medicznim Ùniwersytetã w Lublënie, Katolëcczim Lubelsczim Ùniwersytetã a téż Przirodniczim Ùniwersytetã w Lublënie. == Historiô == Ùniwersytet òstôł namieniony do żëcygò 23 rujana 1944 rokù jakno państwòwò ùczbòwnia. Z zôczątkù fùnkcjonowôł z sztërëma wëdzélama: Lekarsczim, Przirodniczim, Rolnym i Weterinarijnym, le zarôzka pò niecawnych trzech miesącach pòwstôł piąti - Farmaceùticzny Wëdzél. Pòczëstnô jinaùguracjô pierszégò akademicczégò rokù òdbëła sã 14 stëcznika 1945 rokù. Nôùkòwą Kadrą stanowiło wówczas 42 profesorów, m.jin. z ùczbòwni Lwòwa i Wilna. Studia pòdjãło 806 slëchińców. Òrganizatorã i pierszim rechtorã Ùczbòwni béł zoolog prof. Henryk Raabe. Nen profil Ùczbòwni ùtrzimôł sã do 50. latów XX. stalatégò. W 1949 rokù ùczbòwnia pòwiksza sã ò Wëdzél Prawa. Rok pùzni z Ùczbòwni wëapartnióno fakùltetë: Lekarsczi i Farmaceùticzny, na spòdlim jaczi pòwsta Medicznô Akademiô (terôzka Mediczny Ùniwersytet). Na zôczątkù 1952 rokù, jistniejącë ju Matematiczno-Przirodniczy Wëdzél rozapartnił sã na dwa Wëdzéle: Matematiczi, Fizyczi i Chemii a téż Biologii i Nôùków ò Zemi. W jistnym rokù òdemkniãto Hùmanisticzny Wëdzél, a w 1953 rokù Zootechniczny. Stolemną reòrganizacjã strukturë Ùczbòwnia przëża w 1955 rokù, czedë wëaparniono z niegò Wëdzélë: Rolny, Weterënarëjny i Zootechniczny, jaczé òstałë pòdwalinama Rolniczi Akademië, terôczasno Przirodniczégò Ùniwersytetu. W drëdzim dzélu 50. latów Ùniwersytet wkrocził z sztërëma wëdzélama: Biologii i Nôùków ò Zemi, Matematiczi, Fizyczi i Chemii, Prawa a téż Hùmanisticznym. Pòstãpnota nôzwësków [[Maria Skłodowska-Curie|patronczi]] wëmieniónëch w pòzwie Ùniwersytetu òsta przëjãtô z francësczégò jãzëka. Prawò nie dôwô mòżebnoscë zmianë pòzwë ùczbòwni ji władzóm. Sama patrónka ÙMCS wëzwëskiwa zamiennie òbu fòrm pisënkù nôzwëska. == Władze ÙMCS == [[Òbrôzk:Budynki_UMCS.jpg|mały|259x259px|Rechtorat ÙMCS]] Fùlnô lësta rechtorów ÙMCS: # Henrik Raabe (24 rujana 1944 – 31 zëlnika 1948) # Tadeusz Kielanowski (1 séwnika 1948 – 31 gòdnika 1949) # Józef Parnas (jakno p.o., 1 stëcznika 1950 – 31 gòdnika 1951) # Bohdan Dobrzańsczi (1 stëcznika 1952 – 31 zélnika 1955) # Andrzej Bùrda (1 séwnika 1955 – 7 maja 1957) # Adóm Paszewsczi (8 maja 1957 – 31 zélnika 1959) # Grégór Léòpòld Seidler (1 séwnika 1959 – 11 łżekwiata 1969) # Zbigniew Lorczewicz (1 lëpińca 1969 – 30 séwnika 1972) # Wiesław Skrzëdło (1 rujana 1972 – 31 zélnika 1981) # Tadeùsz Baszińsczi (1 séwnika 1981 – 21 maja 1982) # Józef Szimańsczi (24 maja 1982 – 31 zélnika 1984) # Stanisław Ùzak (1 séwnika 1984 – 31 zélnika 1987) # Zdzësław Cackòwsczi (1 séwnika 1987 – 30 smùtana 1990) # Eùgeniusz Gąsor (1 gòdnika 1990 – 14 zélnika 1993) # Kazmierz Goebel (24 séwnika 1993 – 31 zélnika 1999) # Marian Harasymiuk (1 séwnika 1999 – 31 zélnika 2005) # Wiesław Kamińsczi (1 séwnika 2005 – 31 zélnika 2008) # Andrzej Dąbrowsczi (1 séwnika 2008 – 31 zélnika 2012) # Stanisław Michałowsczi (1 séwnika 2012 – 31 zélnika 2020) # Radosław Dobrowolsczi (1 séwnika 2020 – terôczasno) == Wëdzélë == {| class="wikitable" !Pózwa wëdzélu !Rok założeniégò !Internetowi adres wëdzélu |- | Artisticzny Wëdzél | align="center" |1989/(1997) | align="center" |[http://www.umcs.pl/pl/artystyczny,40.htm WA] |- |Wëdzél Biologii i Biotechnologii | align="center" |1944/(1952)/2011 | align="center" |[https://web.archive.org/web/20140717135045/http://umcs.pl/pl/biologia-biotechnologia.htm WBiB] |- |Wëdzél Chemië | align="center" |1944/(1989) | align="center" |[http://www.umcs.pl/pl/chemii,42.htm WCh] |- |Wëdzél Ekònomiczny | align="center" |1965 | align="center" |[http://www.umcs.pl/pl/ekonomiczny,43.htm WE] |- |Wëdzél Filologiczny | align="center" |2019 | align="center" |[https://www.umcs.pl/pl/filologiczny.htm WF] |- |Wëdzél Filozofie i Socjologië | align="center" |1990 | align="center" |[http://www.umcs.pl/pl/filozofii-i-socjologii,44.htm WFiS] |- |Wëdzél Historië i Archeologië | align="center" |2019 | align="center" |[https://www.umcs.pl/pl/ha.htm WHiA] |- |Wëdzél Matematiczi, Fizyczi i Informaticzi | align="center" |1944/1952/1989/(2001) | align="center" |[http://www.umcs.pl/pl/matematyki-fizyki-i-informatyki,46.htm WMFI] |- |Wëdzél Nôùków ò Zemi i Òbremienni Gòspòdarce | align="center" |1944/(1952)/2011 | align="center" |[http://geografia.umcs.pl WNoZiGP] |- |Wëdzél Pedagogiczi i Psychòlogië | align="center" |1973 | align="center" |[http://umcs.pl/pip WPiP] |- |Wëdzél Pòlitologië i Gazetnictwa | align="center" |1993 | align="center" |[https://www.umcs.pl/pl/wydzial-politologii-i-dziennikarstwa-umcs-w-lublinie,49.htm WPiD] |- |Wëdzél Prawa i Administracjë | align="center" |1949 | align="center" |[http://prawo.umcs.pl WPiA] |} === Czerënczi studiów === Artisticzny Wëdzél * artisticznô edukacëjó w òbrëmi pasticznich kùńsztów, * artisticznô edukacëjô obrëmi mùzycznégò kùńsztu, * grafika (studia prowadzóné są téż w angelsczim jãzëkù), * jazz i zdrzadniowô mùzyka, * farwiarstwò. Wëdzél Biologië i Biotechnologië: * [[Biologijô|biologiô]] (studia prowadzôné są téż w angelsczim jãzëkù), * biotechnologiô. Wëdzél Chemië: * [[Chemijô|chemiô]] (studia prowadzóné są téż w angelsczim jãzëkù dlô cëzińców), * inżynieriô mòdernëch doczëznów, * widowòdowô inżinieriô. Ekònomiczny Wëdzél: * [[Analityka gospodarcza|gòspòdarczi rozbiér]], * [[Ekònomijô|ekònomiô]], * finanse i rechùnkòwòsc, * logistika, * midzenôrodny gòspòdarczé stosënczi * prawno-geszeftowi (studia prowadzóné w angelsczim jãzëkù), * zarządzanié. Wëdzél Filozofie i Socjologië: * eùropeistikô, * [[filozofiô]], * kògnitiwistiô (studia prowadzòné są téż w angelsczim jãzëkù), * spòlëznowô ùtwórczosc, * socjologiô, * zarządzanié w pùblëcznëch pòlitikach. Wëdzél Historië i Archeòlogië: * [[Archeòlogijô|archeòlogiô]], * historiô, * archiwistikô i mòderné zarządzanié informacyjnyma zôpisama, * geoarcheologiô, * historicznô i archeologicznô geowizualizacjô, * historicznô turistika Filologiczny Wëdzél: * architektura wiadła, * archiwistyka i mòderné zôrządzanié wiadłowima zôpisama, * e-editorstwò i redakcjowé techniczi, * pòlsko-miemiecczé kùlturowé i translatorsczé studia, * filologiô (anielistyka, bałkanistyka, germanistika, iberystyka, pòrtugalistyka, romanistika, rusëcëstika, ùkrajinistyka), * pòlskô filologiô, * pòlonisticznô glottodidaktika, * wiadło w e-spòlëznie, * brëkòwanô informatologiô, * kùlturoznajorzstwò, * brëkòwanô lingwistika, * logopediô z aùdiologią, * cyfrowé technologie w animacji kùlturë, * kònferencjowô translacjô, * historicznô turistika. Wëdzél Matematiczi, Fizyczi i Infòrmaticzi: * radiacyjny bezpiek * [[fizyka]], * [[Fizyka techniczna|technicznô fizyka]], * [[Infòrmatika|informatika]], * inżynieriô mòdernëch doczëznów, * [[matematika]], * matematyka w finansach, * nôùczanié matematiczi i informaticzi, * Science and Technology (studia prowadzóné w angelsczim jãzëkù). Wëdzél Nôùków ò Zemi i Òbrëmienné Gòspòdarczi: * [[geògrafiô]], * wòjskowô geògrafiô i krëzësowé zarządzanié, * geoinformatika, * òbrëmienna gòspòdarka, * Tourism Management (studia prowadzóné są w angelsczim jãzëkù), * turistikaô i rekreacjô. Wëdzél Pedagògiczny i Psychòlogië: * animacjô kùlturë, * pedagògikô, * òsoblëwô pedagògikô, * przedszkòlnô i wczasnoszkòlnô pedagògika, * resocjalizacyjnô pedagògikô, * socjalnô robòta, * [[Psychòlogijô|psychòlogiô]]. Wëdzél Pòlitologië i Gazetnictwa: * administracjô i pùblëczné zôrządzanié * nôrodowi bezpiek, * gazetnictwò i spòlëznowô kòmùnikacjô, * International Relations, * [[Pòlitologijô|pòlitologiô]], * [[Produkcja medialna|medialnô produchcjô]], * public relations i zôrządzanié wiadłã * wiadłowô spólëzna, * midzenôrodowé stosënczi (studia prowadzóné są téż w angelsczim jãzëkù), Wëdzél Prawa i Administracjë: * administracjô, * benowi bezpiek, * prawò, * prawno-geszeftowi, * prawno-menadżersczi. Midzeòbrëmieniowé czerënczi: * inżynieriô mòdernëch doczëznów (WMFiI z WC) * matematika i finanse (WMFiI z WE) * wiadłowô spòlëzna (WMFiI z [[Wydział Politologii i Dziennikarstwa|WPiD]]). W zôkresu jãzëkòwégò sztôłceniô na Ùniwersytece fąkcjonują pòsobny jednostczi: * Centrum Nôùczaniô i Certifikacjë Cëzich Jãzëków ÙMCS, * Centrum Polsczé Kùlturë i Jãzyka dlô Pòlonië i Cëzińców, * Britijsczé Centrum Ùniwersytetu Marii Curie-Skłodowsczi, * Centrum Portugalsczégò Jãzëka/Camões, * Centrum Rusczé Kùlturë i Jãzëka * Centrum Pòrënkòwi Eùropë. === Dochtorsczé szkòłë === Dochtorskô Szkòła Hùmanisticznëch Nôùków i Kùńsztu: * archeologiô, * filozofiô, * historiô, * jãzëkòznajôrztwò, * lëteraturoznajôrztwò, * nôùczi ò kùlturze i religië, * mùzyczné kùńsztë, * plasticzné kùńsztë i kònserwacjô dokazów kùńsztu. Dochtorskô Szkòła Spòlëznowëch Nôùków: * Ekònomiô i finanse * Spòłeznowò-ekònomicznô geògrafiô i òbrëmienna gòspòdarka * Nôùczi ò spôlëznowé kòmùnikacjë i mediach * Nôùczi ò pòlitice i pùblëczné administacjë * Nôùczi ò zôrządzanim i jakòscë * Prawné nôùczi * Socjologiczné nôùczi * Pedagogika * Psychologiô. Dochtorskô Szkòła Scësłëch i Przirodnichëch Nôùków: * Matematika * Biologiczné nôùczi * Chemiczné nôùczi * Fizyczné nôùczi * Nôùczi ò Zemi i strzodowiszczu * Gbùrzëzna i ogardownictwò. == Sztôłcenié == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Wpia_umcs.jpg|mały|250x250px|Bùdink Wëdzélu Prawa i Administracjë ÙMCS Òbrôzk:Lublin_UMCS_(wydział_humanistyczny,_aula_i_patio).JPG|mały|250x250px|Hùmanisticzny Wëdzél ÙMCS paradnica i patio Òbrôzk:UMCS_Wydział_Nauk_o_Ziemi_i_Gospodarki_Przestrzennej_02.jpg|mały|250x250px|Wëdzél Nôùków ò Zemi i Òbëmienné Gòspòdarczi ÙMCS Òbrôzk:Informatyka_UMCS.jpg|mały|250x250px|Bùdink Instytutu Infòrmatiki ÙMCS </gallery> == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Ùniwersytetë w Pòlsce]] 0hhpxpu47ftwi3ac6lxdp8oz6ilg9b6 210133 210132 2026-08-01T19:13:31Z Terrus38 14026 Terrus38 przeniós starnã [[Ùniwersytet Marii Curie-Skłodowsczé]] do [[Ùniwersytet Marie Curie-Skłodowsczi]]: sztandardowi pisënk 210132 wikitext text/x-wiki '''Ùniwersytet Marii Curie-Skłodowsczi''' (òficjalny akronim: '''ÙMCS''') – pùblëcznô ùczbòwniô z sedzbą w [[Lublëno|Lublënie]], namieniónô do żëcygò w 1944 rokù jakno piąti ùniwersytet w Pòlsce. Nôwiksza akademickô ùczbòwniô Pròrënkòwé Pòlsczi. Wedle rankingù ''Research.com'', zajimô 18 plan, na 37 klasyfikòwónëch pòlsczich wëższëch szkòłów, a téż 1534 pòzycjã w swiatowi skali. Ùczbòwniô nôlegô do kònsorcjum Eùropejsczich Uczbòwniów ''ATHENA''. Nôlëgô téż do Związkù Lubelsczich Ùczbòwni, wraz z Lubelską Pòlitechniką, Medicznim Ùniwersytetã w Lublënie, Katolëcczim Lubelsczim Ùniwersytetã a téż Przirodniczim Ùniwersytetã w Lublënie. == Historiô == Ùniwersytet òstôł namieniony do żëcygò 23 rujana 1944 rokù jakno państwòwò ùczbòwnia. Z zôczątkù fùnkcjonowôł z sztërëma wëdzélama: Lekarsczim, Przirodniczim, Rolnym i Weterinarijnym, le zarôzka pò niecawnych trzech miesącach pòwstôł piąti - Farmaceùticzny Wëdzél. Pòczëstnô jinaùguracjô pierszégò akademicczégò rokù òdbëła sã 14 stëcznika 1945 rokù. Nôùkòwą Kadrą stanowiło wówczas 42 profesorów, m.jin. z ùczbòwni Lwòwa i Wilna. Studia pòdjãło 806 slëchińców. Òrganizatorã i pierszim rechtorã Ùczbòwni béł zoolog prof. Henryk Raabe. Nen profil Ùczbòwni ùtrzimôł sã do 50. latów XX. stalatégò. W 1949 rokù ùczbòwnia pòwiksza sã ò Wëdzél Prawa. Rok pùzni z Ùczbòwni wëapartnióno fakùltetë: Lekarsczi i Farmaceùticzny, na spòdlim jaczi pòwsta Medicznô Akademiô (terôzka Mediczny Ùniwersytet). Na zôczątkù 1952 rokù, jistniejącë ju Matematiczno-Przirodniczy Wëdzél rozapartnił sã na dwa Wëdzéle: Matematiczi, Fizyczi i Chemii a téż Biologii i Nôùków ò Zemi. W jistnym rokù òdemkniãto Hùmanisticzny Wëdzél, a w 1953 rokù Zootechniczny. Stolemną reòrganizacjã strukturë Ùczbòwnia przëża w 1955 rokù, czedë wëaparniono z niegò Wëdzélë: Rolny, Weterënarëjny i Zootechniczny, jaczé òstałë pòdwalinama Rolniczi Akademië, terôczasno Przirodniczégò Ùniwersytetu. W drëdzim dzélu 50. latów Ùniwersytet wkrocził z sztërëma wëdzélama: Biologii i Nôùków ò Zemi, Matematiczi, Fizyczi i Chemii, Prawa a téż Hùmanisticznym. Pòstãpnota nôzwësków [[Maria Skłodowska-Curie|patronczi]] wëmieniónëch w pòzwie Ùniwersytetu òsta przëjãtô z francësczégò jãzëka. Prawò nie dôwô mòżebnoscë zmianë pòzwë ùczbòwni ji władzóm. Sama patrónka ÙMCS wëzwëskiwa zamiennie òbu fòrm pisënkù nôzwëska. == Władze ÙMCS == [[Òbrôzk:Budynki_UMCS.jpg|mały|259x259px|Rechtorat ÙMCS]] Fùlnô lësta rechtorów ÙMCS: # Henrik Raabe (24 rujana 1944 – 31 zëlnika 1948) # Tadeusz Kielanowski (1 séwnika 1948 – 31 gòdnika 1949) # Józef Parnas (jakno p.o., 1 stëcznika 1950 – 31 gòdnika 1951) # Bohdan Dobrzańsczi (1 stëcznika 1952 – 31 zélnika 1955) # Andrzej Bùrda (1 séwnika 1955 – 7 maja 1957) # Adóm Paszewsczi (8 maja 1957 – 31 zélnika 1959) # Grégór Léòpòld Seidler (1 séwnika 1959 – 11 łżekwiata 1969) # Zbigniew Lorczewicz (1 lëpińca 1969 – 30 séwnika 1972) # Wiesław Skrzëdło (1 rujana 1972 – 31 zélnika 1981) # Tadeùsz Baszińsczi (1 séwnika 1981 – 21 maja 1982) # Józef Szimańsczi (24 maja 1982 – 31 zélnika 1984) # Stanisław Ùzak (1 séwnika 1984 – 31 zélnika 1987) # Zdzësław Cackòwsczi (1 séwnika 1987 – 30 smùtana 1990) # Eùgeniusz Gąsor (1 gòdnika 1990 – 14 zélnika 1993) # Kazmierz Goebel (24 séwnika 1993 – 31 zélnika 1999) # Marian Harasymiuk (1 séwnika 1999 – 31 zélnika 2005) # Wiesław Kamińsczi (1 séwnika 2005 – 31 zélnika 2008) # Andrzej Dąbrowsczi (1 séwnika 2008 – 31 zélnika 2012) # Stanisław Michałowsczi (1 séwnika 2012 – 31 zélnika 2020) # Radosław Dobrowolsczi (1 séwnika 2020 – terôczasno) == Wëdzélë == {| class="wikitable" !Pózwa wëdzélu !Rok założeniégò !Internetowi adres wëdzélu |- | Artisticzny Wëdzél | align="center" |1989/(1997) | align="center" |[http://www.umcs.pl/pl/artystyczny,40.htm WA] |- |Wëdzél Biologii i Biotechnologii | align="center" |1944/(1952)/2011 | align="center" |[https://web.archive.org/web/20140717135045/http://umcs.pl/pl/biologia-biotechnologia.htm WBiB] |- |Wëdzél Chemië | align="center" |1944/(1989) | align="center" |[http://www.umcs.pl/pl/chemii,42.htm WCh] |- |Wëdzél Ekònomiczny | align="center" |1965 | align="center" |[http://www.umcs.pl/pl/ekonomiczny,43.htm WE] |- |Wëdzél Filologiczny | align="center" |2019 | align="center" |[https://www.umcs.pl/pl/filologiczny.htm WF] |- |Wëdzél Filozofie i Socjologië | align="center" |1990 | align="center" |[http://www.umcs.pl/pl/filozofii-i-socjologii,44.htm WFiS] |- |Wëdzél Historië i Archeologië | align="center" |2019 | align="center" |[https://www.umcs.pl/pl/ha.htm WHiA] |- |Wëdzél Matematiczi, Fizyczi i Informaticzi | align="center" |1944/1952/1989/(2001) | align="center" |[http://www.umcs.pl/pl/matematyki-fizyki-i-informatyki,46.htm WMFI] |- |Wëdzél Nôùków ò Zemi i Òbremienni Gòspòdarce | align="center" |1944/(1952)/2011 | align="center" |[http://geografia.umcs.pl WNoZiGP] |- |Wëdzél Pedagogiczi i Psychòlogië | align="center" |1973 | align="center" |[http://umcs.pl/pip WPiP] |- |Wëdzél Pòlitologië i Gazetnictwa | align="center" |1993 | align="center" |[https://www.umcs.pl/pl/wydzial-politologii-i-dziennikarstwa-umcs-w-lublinie,49.htm WPiD] |- |Wëdzél Prawa i Administracjë | align="center" |1949 | align="center" |[http://prawo.umcs.pl WPiA] |} === Czerënczi studiów === Artisticzny Wëdzél * artisticznô edukacëjó w òbrëmi pasticznich kùńsztów, * artisticznô edukacëjô obrëmi mùzycznégò kùńsztu, * grafika (studia prowadzóné są téż w angelsczim jãzëkù), * jazz i zdrzadniowô mùzyka, * farwiarstwò. Wëdzél Biologië i Biotechnologië: * [[Biologijô|biologiô]] (studia prowadzôné są téż w angelsczim jãzëkù), * biotechnologiô. Wëdzél Chemië: * [[Chemijô|chemiô]] (studia prowadzóné są téż w angelsczim jãzëkù dlô cëzińców), * inżynieriô mòdernëch doczëznów, * widowòdowô inżinieriô. Ekònomiczny Wëdzél: * [[Analityka gospodarcza|gòspòdarczi rozbiér]], * [[Ekònomijô|ekònomiô]], * finanse i rechùnkòwòsc, * logistika, * midzenôrodny gòspòdarczé stosënczi * prawno-geszeftowi (studia prowadzóné w angelsczim jãzëkù), * zarządzanié. Wëdzél Filozofie i Socjologië: * eùropeistikô, * [[filozofiô]], * kògnitiwistiô (studia prowadzòné są téż w angelsczim jãzëkù), * spòlëznowô ùtwórczosc, * socjologiô, * zarządzanié w pùblëcznëch pòlitikach. Wëdzél Historië i Archeòlogië: * [[Archeòlogijô|archeòlogiô]], * historiô, * archiwistikô i mòderné zarządzanié informacyjnyma zôpisama, * geoarcheologiô, * historicznô i archeologicznô geowizualizacjô, * historicznô turistika Filologiczny Wëdzél: * architektura wiadła, * archiwistyka i mòderné zôrządzanié wiadłowima zôpisama, * e-editorstwò i redakcjowé techniczi, * pòlsko-miemiecczé kùlturowé i translatorsczé studia, * filologiô (anielistyka, bałkanistyka, germanistika, iberystyka, pòrtugalistyka, romanistika, rusëcëstika, ùkrajinistyka), * pòlskô filologiô, * pòlonisticznô glottodidaktika, * wiadło w e-spòlëznie, * brëkòwanô informatologiô, * kùlturoznajorzstwò, * brëkòwanô lingwistika, * logopediô z aùdiologią, * cyfrowé technologie w animacji kùlturë, * kònferencjowô translacjô, * historicznô turistika. Wëdzél Matematiczi, Fizyczi i Infòrmaticzi: * radiacyjny bezpiek * [[fizyka]], * [[Fizyka techniczna|technicznô fizyka]], * [[Infòrmatika|informatika]], * inżynieriô mòdernëch doczëznów, * [[matematika]], * matematyka w finansach, * nôùczanié matematiczi i informaticzi, * Science and Technology (studia prowadzóné w angelsczim jãzëkù). Wëdzél Nôùków ò Zemi i Òbrëmienné Gòspòdarczi: * [[geògrafiô]], * wòjskowô geògrafiô i krëzësowé zarządzanié, * geoinformatika, * òbrëmienna gòspòdarka, * Tourism Management (studia prowadzóné są w angelsczim jãzëkù), * turistikaô i rekreacjô. Wëdzél Pedagògiczny i Psychòlogië: * animacjô kùlturë, * pedagògikô, * òsoblëwô pedagògikô, * przedszkòlnô i wczasnoszkòlnô pedagògika, * resocjalizacyjnô pedagògikô, * socjalnô robòta, * [[Psychòlogijô|psychòlogiô]]. Wëdzél Pòlitologië i Gazetnictwa: * administracjô i pùblëczné zôrządzanié * nôrodowi bezpiek, * gazetnictwò i spòlëznowô kòmùnikacjô, * International Relations, * [[Pòlitologijô|pòlitologiô]], * [[Produkcja medialna|medialnô produchcjô]], * public relations i zôrządzanié wiadłã * wiadłowô spólëzna, * midzenôrodowé stosënczi (studia prowadzóné są téż w angelsczim jãzëkù), Wëdzél Prawa i Administracjë: * administracjô, * benowi bezpiek, * prawò, * prawno-geszeftowi, * prawno-menadżersczi. Midzeòbrëmieniowé czerënczi: * inżynieriô mòdernëch doczëznów (WMFiI z WC) * matematika i finanse (WMFiI z WE) * wiadłowô spòlëzna (WMFiI z [[Wydział Politologii i Dziennikarstwa|WPiD]]). W zôkresu jãzëkòwégò sztôłceniô na Ùniwersytece fąkcjonują pòsobny jednostczi: * Centrum Nôùczaniô i Certifikacjë Cëzich Jãzëków ÙMCS, * Centrum Polsczé Kùlturë i Jãzyka dlô Pòlonië i Cëzińców, * Britijsczé Centrum Ùniwersytetu Marii Curie-Skłodowsczi, * Centrum Portugalsczégò Jãzëka/Camões, * Centrum Rusczé Kùlturë i Jãzëka * Centrum Pòrënkòwi Eùropë. === Dochtorsczé szkòłë === Dochtorskô Szkòła Hùmanisticznëch Nôùków i Kùńsztu: * archeologiô, * filozofiô, * historiô, * jãzëkòznajôrztwò, * lëteraturoznajôrztwò, * nôùczi ò kùlturze i religië, * mùzyczné kùńsztë, * plasticzné kùńsztë i kònserwacjô dokazów kùńsztu. Dochtorskô Szkòła Spòlëznowëch Nôùków: * Ekònomiô i finanse * Spòłeznowò-ekònomicznô geògrafiô i òbrëmienna gòspòdarka * Nôùczi ò spôlëznowé kòmùnikacjë i mediach * Nôùczi ò pòlitice i pùblëczné administacjë * Nôùczi ò zôrządzanim i jakòscë * Prawné nôùczi * Socjologiczné nôùczi * Pedagogika * Psychologiô. Dochtorskô Szkòła Scësłëch i Przirodnichëch Nôùków: * Matematika * Biologiczné nôùczi * Chemiczné nôùczi * Fizyczné nôùczi * Nôùczi ò Zemi i strzodowiszczu * Gbùrzëzna i ogardownictwò. == Sztôłcenié == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Wpia_umcs.jpg|mały|250x250px|Bùdink Wëdzélu Prawa i Administracjë ÙMCS Òbrôzk:Lublin_UMCS_(wydział_humanistyczny,_aula_i_patio).JPG|mały|250x250px|Hùmanisticzny Wëdzél ÙMCS paradnica i patio Òbrôzk:UMCS_Wydział_Nauk_o_Ziemi_i_Gospodarki_Przestrzennej_02.jpg|mały|250x250px|Wëdzél Nôùków ò Zemi i Òbëmienné Gòspòdarczi ÙMCS Òbrôzk:Informatyka_UMCS.jpg|mały|250x250px|Bùdink Instytutu Infòrmatiki ÙMCS </gallery> == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Ùniwersytetë w Pòlsce]] 0hhpxpu47ftwi3ac6lxdp8oz6ilg9b6 0 13089 210136 206885 2026-08-01T19:14:55Z Terrus38 14026 210136 wikitext text/x-wiki {{Infobox pòlitik |jimiã = Che Guevara |gwôsné jimiã = Comandante |Òbrôzk = Che Guevara - Guerrillero Heroico by Alberto Korda.jpg |òpis = ''Guerillero Heroico'', Alberto Korda, 1960 |Data_ùrodzeniô = 14 maja abò 14 czerwińca 1928 |Môl_ùrodzeniô = Rosario, Argentina |Data_smierci = 9 rujana 1967 |Mol_smierci = La Higuera, Bòliwiô |1. fónkcjô = Minyster Jindustrie Kùbë |1. Òd = 11 gromnicznika 1961 |1. Do = 1 łżëkwiata 1965 |1. Pòprzédca = ''ùsadzenié ùrzãdu'' |1. Nastãpnik = Joel Domenech Benítez |2. fónkcjô = Przédnik Nôrodnégò Bankù Kùbë |2. Òd = 16 lëstopadnika 1961 |2. Do = 23 gromicznika 1961 |2. Pòprzédca = Felipe Pazos |2. Nastãpnik = Raúl Cepero Bonilla }} '''Che Guevara''', pò prôwdze ''Ernesto "Che" Guevara de la Serna'' ([[14 maja]] abò [[14 czerwińca]]<ref>[https://snl.no/Che_Guevara] Sandvik, Underlid, E., ''Che Guevara'' w: ''Store norske leksikon''. [online] [przëstãp: 2026-06-11].</ref><ref>[https://www.britannica.com/biography/Che-Guevara] ''Che Guevara'' w: ''Encyclopaedia Britannica'' [online] [przëstãp: 2026-06-11].</ref> [[1928]] w [[Rosario]] – [[9 rujana]] [[1967]]<ref>[https://www.bbc.co.uk/history/historic_figures/guevara_che.shtml] ''Che Guevara'', w: ''BBC History'' [online] [przëstãp: 2026-06-11].</ref> w [[La Higuera]]) – rewòlucjonista, pòliticzéra, pisôrz, warkòwi lékôrz z [[Łacëznowô Amerika|Łacëznowi Americzi]]. Jeden z przédników [[Kùbańskô Rewòlucjô|Kùbańsczi Rewòlucje]]. Ùrodzóny w [[Argentina|Argentinie]]. Pò sukcesu rewòlucje béł nôleżnikã kùbańsczégò rządu. Biôtkòwôł sã téż w [[Kòngò]] w [[1965]] r. a òd [[1966]] r. w [[Bòliwiô|Bòliwsce]], dze òrganizowôł partizantów a òstôł schwëtóny a ùbiti. Militarny teòretik, [[Kòntrkùltura|kòntrkùlturowi]] symbòl rewòlucje a bùntownictwa, jegò lëco przëszło do masowi kùlturë dzãka [[Fòtografijô|òdjimkòwi]] ''Guerillero Heroico'' jaczi zrobił w [[1960]] r. Alberto Korda. == Wczesné żëcé == Ernesto ùrodzył sã jakno nôstarszé z piãc dzecy w strzédnoklasowi familii ò [[Szpańskô|szpańskò]]-[[Irlandiô|jirsczim]] pòchòdzenim a lewiznowëch pòzdrzatkach. Nimò że za dzecka chòrzôł na [[Dichawica|dichawicã]], miôł atleticzné sukcesë a béł òglowò dobrim szkòlôkã. Chòdzył do spòdlowi szkòłë w gardze [[San Martín (Mendoza)|San Martín]] w prowincji [[Mendoza_(Argentina)|Mendoza]] òd [[1937]] rokù, a do liceùm do [[1942]]. W [[1943]] rokù Guevarowie przëcygnãlë do [[Córdoba_(Argentina)|Córdobë]]. Chòdzącë do liceùm, Ernesto sóm ùcził sã [[Filozofiô|filozofii]]<ref>Anderson J.L., ''Che Guevara'', Warszawa 2008, s. 37.</ref>. Rôd czetôł [[Karól Marks|Marksa]], [[William Faulkner|Faulknera]]<ref>Rich, H., Sanchez, C., ''The Legend of Cuba’s Revolutionary Heart'', New York 2005, s. 164.</ref>, [[John Keats|Keatsa]], [[Federico García Lorca|Federico García Lorcã]], [[Walt Whitman|Walta Whitmana]]<ref>Hart, J., '' Che: The Life, Death, and Afterlife of a Revolutionary'', New York 2004, s. 98.</ref>, a téż [[Franz Kafka|Kafkã]], [[Albert Camus|Camusa]], [[Włodzmiérz Lenin|Lenina]] a [[Jean-Paul Sartre|Sartre'a]]<ref>Anderson, J. L., ''Che Guevara: a revolutionary life'', New York 1997, s. 37-38.</ref>. Bãdącë òsmënôsce lat stôri, Ernesto robił w labòratorium, pùzdni dostôł sã na wëdzél medicinë na ùniwersytece w [[Buenos Aires]]. Ju za młodoscë miôł lewiznowé pòzdrzatczi, w wiéldżim dzélu wëniosłé z dodomù, a béł w òpòzycji do [[Juan Perón|Juana Peróna]]. == Mòtocyklowô réza a emigracjô == W [[1951]] rokù Ernesto a jegò drëch Alberto Granado, òb czas rokù paùzë òd ùniwersytetu, pòjachalë na mòtocyklu w rézã przez [[Pôłniowô Amerika|Pôłniową Amerikã]]. Pòjachalë na [[Pôłnié|pôłnié]] przez Argentinã, a dali do [[Chile]], [[Peru]], [[Ekwador|Ekwadoru]], [[Kòlumbiô|Kòlumbii]], jaż do [[Wenezuelskô|Wenezueli]], skądka Guevara pòjachôł sóm przez [[Panama|Panamã]] do [[Miami]] a wrócył do Argentinë fligrã. Che òb czas ti rézë prowadzył dzénnik, jaczi òstôł pòsmiertno wëdóny jakno ''Mòtocyklowé dzénniczi'' ({{jãz.|es}} ''Diarios de motocicleta''). Rézującë, Guevara a Granado ùzdrzëlë biédã a nãdzã lëdzy w prakticzno cawny Łacëznowi Americe: w Chile warënczi robòtë w kòpalni [[Kòper|kòpru]] a pôrã kòmùnistów na [[Pùstiniô Atacama|Pùstini Atacama]], jaczi nawetka nie mielë deczi<ref>Ibidem, s. 75-76.</ref>, pò dardze do [[Machu Picchu]] bëła to biéda wsowi lëdnoscë pòdległi czile bòkadnëch zemianów <ref>Kellner, D., ''Ernesto "Che" Guevara (World Leaders Past & Present)'', New York 1989, s. 27.</ref>. Guevara skùńcził mediczné sztudia w [[1953]] rokù a rézowôł jesz co, a pòtkôł sã z dzejanim [[United Fruit Company]]<ref>Anderson, J. L., ''Che Guevara: a revolutionary...'', s. 126</ref>. W lëscë do swòji cotczi przësãgł na òdjimk niedôwno zmarłégò [[Józef Stalin|Józefa Stalina]], że nie pòcznie jaż te "òsmiornicë [nie] òstaną znikwióné"<ref>Taibo, P. I., II, ''Guevara, Also Known as Che'', 2-é wëd., New York 1999, s. 31.</ref>. Pòd kùńc 1953 rokù Ernesto Guevara przëcygnął do [[Gwatemala|Gwatemali]], w jaczi niedôwno prezydencczé welacje dobéł [[Jacobo Árbenz]], lewiznowi pòliticzéra, jaczi chcôł przeprowadzëc m. jin. rolną refòrmã a skùńczëc wëzësk Gwatemalczików przez [[Kapitalizm|kapitalëstów]]. Árbenz òstôł równak rëchło òbalóny przë wspiarcym [[CIA]]<ref>Gleijeses, P., ''Shattered Hope: The Guatemalan Revolution and the United States, 1944-1954'', Princeton 1991, s. 345-349; 354-357. </ref>, a Guevara, jaczi biôtkòwôł sã pò starnie rządu, mùszôł skrëc sã w argentińsczim kònsulace jaż nie pòzwòlono mù bespieczno wëjachac do [[Meksyk|Meksykù]]<ref>Taibo, P. I., II, ''op. cit.'', s. 39.</ref>. Òbalenié Árbenza ùgwësniło Guevarã w jegò pòzdrzatkach na [[Zjednóné Kraje Americzi|ZSA]] a jich [[Imperializm|jimperialëznã]]<ref>Kellner, D., ''op. cit.'', s. 31.</ref>. Guevara docarł do Meksykù w [[1954]] rokù a robił w bòlëcë dlô dzëcy, wëkłôdôł na wëdzélu medicynë [[Nôrodny Aùtonomiczny Ùniwersitet Meksykù|UNAMù]] a béł fòtorepòrtérą<ref>Ibidem, s. 33.</ref>. Jegò pierszô białka, Hilda Gadea, wspòminała w swòji biografie ''Mòje żëcé z Che'' ({{jãz.|en}} ''My Life with Che''), że Guevara mëslôł ò òstanim dochtorã w [[Afrika|Africe]] a wcyg miôł kòle serca a jiwrowôł sã biédą naòkòle<ref>Za: Gjelten, T., ''Rebel Wife, A Review of ''My Life With Che: The Making of a Revolutionary'' by Hilda Gadea'', "The Washington post, 12 rujana 2008.</ref>. W [[1955]] rokù Che Guevara pòznôł bracy [[Raúl Castro|Raúla]] a [[Fidel Castro|Fidela Castro]], jaczi stwòrził [[Rëch 26-égò Lëpińca]], chtëren planowôł òbalëc diktaturã [[Fulgencio Batista|Fùlgencia Batistë]]. Guevara jesz ti sami nocë doparłãcził sã do òrganizacje a deje jich biôtczi<ref>Taibo, P. I., II, ''op. cit.'', s. 55.</ref>. == Kùbańskô Rewòlucjô == [[25 lëstopadnika]] [[1956]] rokù Castro, Che a jiny biôtkarze Rëchù 26-égò Lëpińca rëszilë na [[Jacht|jachce]] ''Granma'' na [[Kùba|Kùbã]]. Niedługò pò dojachanim, armiô Batistë zaatakòwała rewòlucjonistów, zabijającë wiele z 82 lëdzy – òdnalazło sã nawzajemno leno 22<ref>Anderson, J. L., Che Guevara: a revolutionary..., s. 213</ref>. Òb czas pierszi biôtczi Che miôł òdłożëc swój mediczny sprzãt a wząc barń nëkającégò towarzësza, chterën to mòment mòże czëtac jakno symbòliczny<ref>Ibidem, s. 211.</ref>. Guevara flot òstôł drëdżim pò Fidelu wódcą rewòlucji. Òrganizowôł fabriczi granatów, ale téż piéce do pieczeniégò chleba, szkòłë, bòlëcë, gazéta a militarné warkòwnie<ref>Kellner, D., ''op. cit.'' s. 45.</ref>. Cządnik ''[[Time]]'' w [[1960]] rokù nazwôł Che Guevarã "mùskã Castro"<ref>''Castro's brain'', "Time", 8 zélnika 1960 r.</ref>. [[Òbrôzk:ChePipe.jpg|mały|Che Guevara kùrzi pipã w baze ''guerilleros'' w [[Górë Escambray|Górach Escambray]], 1958 rok.]] Che Guevara béł dowódcą ò cwiardi rãce, nie miôł strachù ani jiwru strzelac do dezerterów, szpiégów a zdrôjców, czasã słôł za taczimë swòjich ''guerilleros''<ref>Anderson, J. L., Che Guevara: a revolutionary..., s. 269-270.</ref>, równak widzôł w se równak téż szkólnégò, jaczi rôd swòjim soldatóm czëtôł [[Robert Lous Stevenson|Roberta Louisa Stevensona]], [[Miguel de Cervantes|Cervantesa]] a szpańsczich pòétów <ref>Sandison, D., ''The Life & Times of Che Guevara'', Bath 1996, s. 35.</ref>. Guevara flot òstôł ekspertã òd partizancczi wòjnë<ref>Kellner, D., ''op. cit.'', s. 40.</ref>, a òdegrôł fùndamentalną rolã w [[Biôtka ò Las Mercedes|biôtce ò Las Mercedes]] w czerwińcu 1958 rokù ë w [[Biôtka ò Santa Clara|biôtce ò Santa Clara]], dobëcé w chtërny, nimò że na jednégò rewòlucjonistã przëpôdało dzesãc soldatów Batistë<ref>Sandison, D., ''op. cit.'', s. 39.</ref>, prakticzno òznôczało dobëcé rewòlucje, kò czilenôsce gòdzënów pùzdni Fùlgencio Batista, biorącë ze sobą "majątk wikszi jak 300 000 000 [[Dolar|dolarów]]"<ref> Kellner, D., ''op. cit.'', s. 48.</ref>, ùcekł z Kùbë do [[Dominikańskô Repùblika|Dominikanë]]. [[2 stëcznika]] [[1959]] rokù Che Guevara wjachôł do [[Hawana|Hawanë]], a Fidel Castro dojachôł [[8 stëcznika]] negò rokù, kùńczącë Kùbańską Rewòlucjã. == Kùbańsczi pòliticzéra == Pierszé pòliticzné dzejanié Che pò dobëcym rewòlucje to bëła kwestiô karaniégò ùrzãdników administracji Batistë, jaczi represjonowalë lëdzy Kùbë. Fidel Castro zrobił Che przédnikã prizë w La Cabana, czim Guevara zajimôł sã przez pierszé piãc miesãców 1959 rokù. Do ny prizë trafialë dezerterowie, zdrôjcowie, jinfòrmatorzë reżimù a wòjnowi zbrodniarze<ref>Anderson, J. L., ''Che Guevara. A revolutionary...'', s. 372, 475.</ref>. Niejeden rôz sztrofą bëła smierc przez rozstrzelanié, chòc historicë są dbë, że kùbańskô spòlëzna w tamtim czasu bëła chãtnô do linczowaniégò<ref>Taibo, P. I., II, ''op. cit'', s. 267.</ref>. Je czile pòdrechòwaniów wëroków tamtégò czasë, le w prize La Cabana wëdano 55 do 105<ref>Anderson, J. L., Che Guevara. A revolutionary..., s. 387.</ref>, a je téż wiedzec, że wiele lëdzy òstało òbjãtëch amnestią abò òczëszczónëch z zarzutów bezpòstrzédno przez Che<ref>Castañeda J.G., ''Companero. The Life and Death of Che Guevara'', New York 1998, s. 143-144.</ref>. Fidel Castro wësłôł Che w trzëmiesãczną trasã diplomaticzną do [[Marokò]], [[Sudan|Sudanu]], [[Egipt|Egiptu]], [[Syriô|Syrie]], [[Pakistan|Pakistanu]], [[Indie|Indiów]], [[Sri Lanka|Sri Lanczi]], [[Myanmar|Myanmë]], [[Tajlandiô|Tajlandie]], [[Indonezjô|Indonezje]], [[Japóńskô|Japònie]], [[Jugòsławiô|Jugòsławie]], [[Greckô|Grecje]], [[Syngapùr|Syngapùru]] a [[Hong Kòng|Hong Kòngù]]<ref>Taiblo, P. I., II, ''op. cit.'', s. 282-285.</ref>. Bãdącë w Japóńsce, Guevara òdmówił òdwiedzeniégò tamtészégò Grobù Nieznónégò Soldata, co tłómacził tim, że "japóńsczi jimperialëscë zabilë mëljónë Azjatów", za to òdwiedzył [[Hiroszima|Hiroszimã]], dze 14 lat chùdzy ZSA zrzucëło [[Little Boy|atomòwą bómbã]]<ref>Anderson, J. L., Che Guevara. A revolutionary..., s. 431.</ref>. <gallery> Tito sa Ernestom Če Gevarom, 1959. godina.jpg|Che z [[Josip Broz Tito|Josipã Brozã Tito]] Che Guevara in Gaza.jpg|Che w [[Gaza|Gaze]] </gallery> Jakno przédnik narodnégò bankù a minyster finansów ë jindustrie, Che nalôzł sã na wierzchù swòji pòliticzny karierë, chòc rôd òkazywôł swòją niechãc do kapitalëznë a klasowëch pòdzélów, jaczé przënosy dëtk, pòdpisującë sã prosto "Che" na banknotach <ref>Crompton, S., ''Che Guevara: The Making of a Revolutionary'', Milwaukee 2009, s. 71</ref>. Przeprowadzył agrarną refòrmã, znacjonalizowôł fabriczi a banczi. Wcyg biôtkòwôł téż z analfabetizną, dzãka Guevarze kùbańsczi rząd ògłosył rok [[1961]] "rokã edukacji" a zmòbilizowôł 100 000 wòlontariuszów, zebrónëch w "brigadë alfabetizacji", a pòdjął akcjã, dzëka chtërny analfabetizna na Kùbie spôdła z 40-34% do 4%<ref>Kellner, D., ''op. cit.'', s. 61.</ref>. Przez ùpôdk hańdlu z zôpadnyma krajama Guevara kòntinuòwôł swòje diplomaticzné misje, òdwiedzającë w 1960 rokù [[Czechòsłowackô|Czechòsłowacjã]], [[Związk Socjalisticznëch Sowiecczich Repùblików|ZSSR]], [[Kòrejańskô Lëdowò-Demokraticznô Repùblika|Nordową Kòreã]], [[Madżarskô|Madżarskã]] a [[Niemieckô Demòkratycznô Repùblika|NDR]]. [[17 łżëkwiata]] [[1961]] rokù 1400 lëdzy wëszkòlónëch przez CIA wëlądowało na sztrądze Kùbë w [[Inwazjô w Hôwindze Swiniów|inwazje w Hôwindze Swiniów]]. Sóm Guevara nie brôł ùdzélu w òbarnie przed tim atakã, kò wòjska, jaczé prowadzył, òstałë òdcygniãté przez ùdôwóną inwazjã, równak historicë przëpisëją Che tëli zasłëgów, że szefòwôł nad szkòlenim kùbańsczi armii<ref> Kellner, D., ''op. cit.'', s. 69-70.</ref>. W strëmiannikù [[1962]] rokù Guevara przëznôł w przemówienim, że jegò ekònomiczny plón béł pòrażką<ref>Farber, S., ''The politics of Che Guevara: theory and practice'', Chicago 2016, s. 20-25.</ref>. Kùbańsczi rząd sprowadzył [[Marksyzna|marksystowsczich]] ekònomów abë pòmóc w przeńcym òd kapitalëznë do kòmùnisticzny gòspòdarczi. W [[1963]] rokù, wstrzód spôdający produkcji [[Cëczer|cëkru]], Che Guevara zrezygnowôł ze stanowiszcza Minystra Jindustrie<ref>''Encyclopedia of Politics: The Left and the Right'', Carlisle, R. P. (red), t. I, Thousand Oaks-London-New Delhi 2005, s. 204.</ref>. Che Guevara béł jednym z przédnëch architektów kùbańskò-sowiecczi drëszbë<ref>Anderson, J. L., Che Guevara: a revolutionary..., s. 492.</ref>, a człowiekã òsoblëwie zaangażowónym w [[Kùbańsczi Raczetowi Krizys|sprowadzenié sowiecczich nuklearnëch raczetów na Kùbã]]<ref>Ibidem, s. 530.</ref>, sóm pòdpisôł dogadënk midzë òbadwùma krajama<ref> Abrams, D., ''Ernesto "Che" Guevara'', New York 2013, s.</ref>, równak béł dbë, że dogadënk nen mùszi bëc znóny swiatowi, jinaczi jak [[Niczita Chruszczow|Chruszczow]]<ref>Luther, E., Henken, T., ''Che Guevara'', Indianapolis 2001, s. 165.</ref>. Guevara miôł pùzdni tã sytuacjã za sowiecką zdradã, béł dbë, że Sowiecë pòtraktowalë Kùbã jakno nôrzãdło swòji globalny pòliticzi<ref>Kellner, D., ''op. cit.'', s. 73.</ref>. Midzë [[1964]] a [[1965]] Che Guevara zajimôł sã przede wszëtczim diplomacją, le w strëmiannikù 1965 rokù zniknął z pùblicznégò żëcégò. [[16 czerwińca]] 1965 rokù Fidel Castro ògłosył, że Guevara zrezygnowôł z wszëtczich pùblicznëch fónksjów, a [[3 rujana]] pùbliczno òdczëtôł lëst, w jaczim Che deklarëje swòją solidarnotã z kùbańską rewòlucją, le równoczasno òpùszczô òstrów bë szerzëc rewòlucjã, a jednoczasno rezygnëje z nôleżnictwa w partie a kùbańsczégò òbëwatelstwa<ref>Guevara, E., ''Guevara's Farewell Letter'', 1 łżëkwiata 1965, za: ''Farewell letter from Che to Fidel Castro'' marxists.org, 2002. [online] [przëstãp: 2026-07-04] [https://www.marxists.org/archive/guevara/1965/04/01.htm]</ref>. == Rewòlucje w Kòngò a Bòliwii == === Kòngò === Guevara wëjachôł do Kòngò, bë wspierac wiédzą a doswiadczenim marksystowską òrganizacjã "Simba", chtërnô brała ùdzél w [[Kòngijsczi krizys|kòngijsczim krizysu]]. Brëkòwôł tedë pseùdonimù Ramón Benítez<ref>Anderson, J. L., ''Che Guevara. A revolutionary...'', s. 629.</ref>. Biôtkòwôł sã pò starnie tëch, jaczi bëlë za zamòrdowónym czile lat chùdzy premierã [[Patrice Lumumba|Patrice'a Lumumbë]]<ref>Kellner, D., ''op. cit.'', s. 86.</ref>. Midzë lëchą discypliną partizańtów<ref>Villafana, F., ''Cold War in the Congo: The Confrontation of Cuban Military Forces, 1960-1967'', New York 2017, s. 158, 160.</ref> a wspiarcym CIA dlô procëmników Simbë<ref>Ibidem, s. 153, 161.</ref>, rebeliô zaczãła ùpadac, a sóm Guevara, chòc krótkò nie zdżinął<ref>Ibidem, s. 164.</ref>, w kùńcu dôł sã przekònac a wëcmanim z zaòstałima lëdzama ze swòjégò kùbańsczégò regimeńtu ewakùòwôł sã do Tanzanie<ref>Kellner, D., ''op. cit.'', s. 87.</ref>. Przez jaczis czas Guevara żił w [[Dar es Salaam]] a kòle [[Praga|Pradżi]]. W 1966 slédny rôz òdwiedzył Kùbã, bë pòtkac sã z Fidelã Castro, swòją białką a dzecama. === Bòliwiô === W Bòliwie Che Guevara prowadzył ELN, ''Ejército de Liberación Nacional de Bolivia'', Armijã Nôrodnégò Wëzwòleniégò Bòliwii, dobrze ùzbrojóną jednostkã, chtërna òdnosyła dosc sukcesów, bë rządowô armiô Bòliwii mëslała, że naprocëm ni je wikszô armiô jak pò prôwdze bëła<ref>Ibidem, s. 97.</ref> – w ELN bëło kòle 50 lëdzy<ref>[https://www.latinamericanstudies.org/che/bolivia-guerrillas.htm]''Members of Che Guevara's Guerilla Movement in Bolivia'' [online] [przëstãp na 2026-06-11].</ref>. Kònfrontacjowô nôtera Che Guevarë przëczëniła sã do tegò, że drãgò bëło mù stwòrzëc dobré relacje z jinyma liderama rebelie, co òb czas kùbańsczi rewòlucje rozmiôł rozrzeszac Fidel Castro<ref>Castañeda J.G., ''op. cit.'', s. 107-112, 131-132.</ref>. Niewiele lokalnëch lëdzy dôwało sã na pòmòc ELN-owi, colemało donosylë òni rządowi dze partizańcë są a co robią<ref>Wright, T. C., ''Latin America in the Era of the Cuban Revolution'', 2-é pòprawióné wëdanié, 2008, s. 68.</ref>. Prawie dzãka jednémù infòrmańtowi Bòliwijsczé Specjalné Sëłë òkrążiłë jednostkã Guevarë 8 rujana 1967. Na skùtk biôtczi Guevara òstôł reniony a pòjmóny<ref> Anderson, J. L., ''Che Guevara. A revolutionary...'', s. 733.</ref>. Òb czas, jaczi béł przetrzimiwóny w szkòle w La Higuera Che pòtkôł sã z lokalną szkólną, a pòwiedzôł ji, że rëjina jaką béł bùdink je "antipedagògiczny"; że jak mają sã dzece ùczëc w taczich warënkach, czé "nôleżnicë rządu jeżdżą Mercedesama"<ref>Ray, M., ''In Cold Blood: The Execution of Che by the CIA'', "Ramparts" strëmiannik 1968, s. 21-37.</ref>. == Smierc == 9 rujana 1967 bòliwijsczi prezydeńt [[René Barrientos]] kôzôł zabic Che Guevarã, abë nie mógł ùcec, a téż dlôte, bë ùniknąc sądowégò procesu, jaczi nie bëło gwës wiedzec, jak bë béł òdebróny przez lëdzy<ref>Almudevar, L., ''Bolivia marks capture, execution of 'Che' Guevara 40 years ago'', "San Francisco Chronicle" 9 rujana 2007.</ref>. Do wëkònaniégò wërokù zgłosył sã Mario Terán, 27 lat stôri sarżeńt<ref>Taibo, P. I., II, ''op. cit.'', s. 267</ref>. Slédné słowa Che Guevarë bëłë adresowóné do Terána, a brzëmiałë: "Wiém, że jes przëszedł mie zabic. Strzelôj, tchórzu! Zabijesz leno człowieka!"<ref>"I know you've come to kill me. Shoot, coward! You are only going to kill a man!", za: [https://nsarchive2.gwu.edu/NSAEBB/NSAEBB5/] ''The Death of Che Guevara: Declassified'', The National Security Archive [online] [przëstãp na 2026-06-11].</ref>. Terán miôł sã zawahac zanima nie pòstrzelił Che, przódë w remiona a nodżi, jesz nie smiertelno. Guevara miôł wic sã na zemie a zagrëzc nôdgarstk, bë nie krzëczëc. Dopiérze drëdżé szosë trafiłë Che w piers a zabiłë, 9 rujana 1967 rokù ò 1:10 pò pôłnim<ref>Anderson, J.L., ''Che Guevara. A revolutionary...'', s. 739.</ref>. Guevara òstôł pòstrzelóny dzewiãc razów: piãc w nodżi, rôz w prawé remiã a rãkã, rôz w piers ë rôz w gardło<ref>Ray, M., ''op. cit.'', s. 21-37.''</ref>. Czilë miesãców przed smiercą Che Guevara wësłôł na Trzëkòntinentową Kònferencjã lëst z bòliwsczi dżunglë, dze napisôł swòje gwôsné epitafium: "Dze le bądz zaskòczi nas smierc, chcemë jã przëwitac, żlë leno nasz bòjowi òkrzik docarł do chãtnëch ùszów, a drëdżé rãce mògą sãgnąc pò naszą barń a drëdżi lëdze bãdą fardich zanócëc pògrzebòwą piesniã w staccato ritm maszinowëch giwerów a nowëch bòjowëch òkrzików wòjnë ë dobëcégò."<ref>òrg. "Wherever death may surprise us, let it be welcome, provided that this, our battle cry, may have reached some receptive ear and another hand may be extended to wield our weapons and other men be ready to intone the funeral dirge with the staccato singing of the machine-guns and new battle cries of war and victory.". Guevara, E., ''Message to the Tricontinental'', za: ''Message to the Tricontinental'', marxists.org, 1999. [online] [przëstãp: 2026-07-04] [https://www.marxists.org/archive/guevara/1967/04/16.htm]</ref>. === Pò smiercë === Cało Che Guevarë pò jegò egzekùcje òstało przërzeszóné do płozów helikòptera a przëwiozłé do môlëznë [[Vallagrande]] a złożóné w pralnie bòlëcë Nuestra Señora de Malta. Juwernotã cała pòcwierdzył m. jin. Richard Gott, jaczi bòdôj jedurny widzôł Che żëwégò<ref>Gott, R., ''Bolivia on the Day of the Death of Che Guevara'', "Le Monde diplomatique", 11 zélnika 2005, za: mindfully.org, zarchiwizowóné przez [[Internet Archive]]. [online] [przëstãp: 2026-07-04] [https://web.archive.org/web/20051126071737/http://www.mindfully.org/Reform/2005/Che-Guevara-Gott11aug05.htm]</ref>. Cało òstało wëstôwióné pùbliczno, a wiele lëdzy widzało w nim cos szlachùjącégò za [[Jezës Christus|Christusã]]; niejedny mielë òdcyc sztëczczi włosów Che jakbë bëłë relikwiama <ref>Casey, M. J., ''Che's Afterlife. The Legacy of an Image'', Nowi Jork 2009, s. 179.</ref>. Kritik kùnsztu [[John Berger]] dwa tidzenie pò tim przërównôł ne òdjimczi do dwa òbrazów, ''Ùczbë anatomie Dra Nicolaesa Tulpë'' [[Rembrandt|Rembrandta]] a ''Miartwégò Christusa'' [[Andrea Mantegni|Andrea Mantegnégò]] <ref>Ibidem, s. 183.</ref>. [[Òbrôzk:1967 Morte Che Guevara photo by Freddy Alborta.jpg|mały|''Pasjô Che'', Freddy Alberto, 10 rujana 1967.]] Dłonie Che Guevarë òstałë òdcãté òd cała a wësłóné przódë do [[Buenos Aires]] do identifikacje, a dali na Kùbã. Resztã cała òsta krëjamno pòchòwónô w nocë bez jinfòrmacje, dze. Dopiérze w 1995 rokù emeritowóny bòliwijsczi generôł, Mario Vargas Salinas, ùjawnił, dze béł pòchòwóny Che Guevara: w masowim grobie pòd fligerplacã w Vallegrande<ref>Garza, L., ''Bolivian General Reveals Che Guevara's Burial Site'', "The Militant", vol.59/no.47", 18 gòdnika 1995, [online] [przëstãp: 2026-07-04] [https://www.themilitant.com/1995/5947/5947_9.html]</ref>. Cała z negò grobù òstałë ekshumòwóné, a szczątczi Guevarë wrócyłë na Kùbã w 1997 rokù. Zark z jegò gnôtama òstôł przódë wëstôwióny na [[Plac Rewòlucje|Placu Rewòlucje]] w Hawanie, a pózni, 17 rujana 1997 rokù - 30 lat a 8 dniów pò smiercë - złożóny w [[Maùzoleùm Che Guevarë]] w Santa Clara, niedalek môlu, dze dobéł nad wòjskama diktatora Batistë <ref>''Che Guevara (1928-1967)'', serwis Find a Grave, [online] [przëstãp: 2026-07-04] [https://www.findagrave.com/memorial/4312/che-guevara]</ref>. Wstrzód rzeczów, jaczé òstałë wzãté Che, bél òdrãczno pisóny dzénnik dłudżi na 30 tës. słowów, czilë wiérztów a òpòwiôdanié ò młodim kòmùnisticznym partizance, jaczi dobiwô nad swòjim strachã<ref>''Bidding for Che'', "Time", 17 gòdnika 1967, za: Internet Archive. [online] [przëstãp: 2026-07-04] [https://web.archive.org/web/20081208122004/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,837605,00.html]</ref>. Bënë negò dzénnika, jaczi Guevara prowadzył òd 7 lëstopadnika 1966, bëłë òpisóné midzë jinszima rozmësliwania Che nad Kòmùnisticzną Partią Bòliwie a jiwrë, jaczé z nią miôł, a téż tôkle òddzélu Guevarë z rekrutacją wstrzód lokalnégò lëdztwa, jaczé wzãłë sã z tegò, że partizancë nôùczilë sã [[Jãzëk Quechua|jãzëka Quechua]], a dzejalë na òbrëmim, dze gôdô sã w [[Jãzëk Tupi-Guarani|jãzëkù Tupi-Guarani]]<ref>Ryan, H. B., ''The Fall of Che Guevara: A Story of Soldiers, Spies, and Diplomats'', Nowi Jork 1998, s. .45</ref>. Je téż rzekłé, że Guevara béł w gòrszim a gòrszim zdrowim, midzë jinszima przez dëchawicã, przez co slédné akcje jegò òddzélu przede wszëtczim miałë za cél dostac mediczné zasobë a léczi<ref>Ibidem, s. 104.</ref>. == Wëbróné pùblikacje == * ''Partizanckô wòjna'', {{jãz.|es}} ''La Guerra de Guerrillas'', 1961. * ''Wspòmnienia z Kùbańsczi Rewòlucje'', {{jãz.|es}} ''Pasajes de la guerra revolucionaria'', 1963. Na spòdlim ny kniżczi òpiarti je film ''Che'' z 2008 rokù, dze Guevarã zagrôł [[Benicio del Toro]]. * ''Mòtocyklowé dzénniczi'', {{jãz.|es}} ''Diarios di motocicleta'', 1995. == Przëpisë == {{Przëpisë|2}} == Bibliografiô == * Abrams, D., ''Ernesto "Che" Guevara'', Nowi Jork 2013. * Anderson, J. L., ''Che Guevara'', Warszawa 2008. * idem, ''Che Guevara. A revolutionary life'', Nowi Jork 2004. * Almudevar, L., ''Bolivia marks capture, execution of 'Che' Guevara 40 years ago'', "San Francisco Chronicle" 9 rujana 2007. * Casey, M. J., ''Che's Afterlife. The Legacy of an Image'', Nowi Jork 2009. * Castañeda J.G., ''Companero. The Life and Death of Che Guevara'', Nowi Jork 1998. * Garza, L., ''Bolivian General Reveals Che Guevara's Burial Site'', "The Militant", vol.59/no.47", 18 gòdnika 1995. * Glejten, T., ''Rebel Wife, A Review of ''My Life With Che: The Making of a Revolutionary ''by Hilda Gadea'', "The Washington post, 12 rujana 2008. * Gleijeses, P., ''Shattered Hope: The Guatemalan Revolution and the United States, 1944-1954'', Princeton 1991. * Gott, R., ''Bolivia on the Day of the Death of Che Guevara'', "Le Monde diplomatique", 11 zélnika 2005. * Hart, J., ''Che: The Life, Death, and Afterlife of a Revolutionary'', Nowi Jork 2008. * Kellner, D., ''Ernesto "Che" Guevara (World Leaders Past & Present)'', Nowi Jork 1989. * Luther, E., Henken, T., ''Che Guevara'', Indianapolis 2001. * Ray, M., ''In Cold Blood: The Execution of Che by the CIA'', "Ramparts" strëmiannik 1968, s. 21-37. * Ryan, H. B., ''The Fall of Che Guevara: A Story of Soldiers, Spies, and Diplomats'', Nowi Jork 1998. * Sandison, D., ''The Life & Times of Che Guevara'', Bath 1996. * Taiblo, P.I., II, ''Guevara, Also Known as Che'', 2-é wëd., Nowi Jork 1999. * Villafana F., ''Cold War in the Congo: The Confrontation of Cuban Military Forces, 1960-1967'', Nowi Jork 2017. * Wright, T.C., ''Latin America in the Era of the Cuban Revolution'', 2-é pòprawióné wëdanié, 2008. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòliticë]] [[Kategòrëjô:Marksyzna]] [[Kategòrëjô:Kùba]] [[Kategòrëjô:Argentina]] [[Kategòrëjô:Pôłniowô Amerika]] 428uoj1vxwdltnl4vbbohyb6gtpxo09 2 13107 210111 208139 2026-08-01T13:51:07Z HaxelKaszëba 17492 210111 wikitext text/x-wiki {{Babel|pl|csb-4}} === Mòjn wszëtczim! === Nazéwóm sã Alan, ale w jinternece jem znóny jakno Haxel. Jem Kaszëbą z Pùcka i jinteresëjã sã historią, kaszëbizną a téż mùzyką. Znajã leno kaszëbsczi z mòjégò òkrãżô, a gramaticzi jem sã naùcził òd drëchów, tej czasama mògã robic fele :ppp Jak nalézesz jaczés fele w mòjich artiklach, drist mòżesz je ùprawic :) {{Brëkòkôstka|{{NUMBEROFARTICLES}}|Ten brëkòwnik mësli, że Kaszëbskô Wikipediô mô za mało encyklopedicznëch, wôrtnëch artiklów.|tło1=#7E7CF2|tło2=#4CEB3F}} <div style="clear:both; margin-bottom:1.0em;"></div> {{Brëkòkôstka | ramka = Black | tło2 = #CC0000 | tło1 = White | farwa2 = White | 1 = [[Òbrôzk:Grammar Nazi Icon Text.svg|80px]] | 2 = Ten brëkòwnik je '''òrtograficznym''' faszistą. }} {{clear}} [[Òbrôzk:Main Barnstar Hires.png|mały|202x202px|za eksperimentowanié òdswiéżeniô wëzdrzatkù przédny starnë naji Wikipedie razã z [[Brëkòwnik:Terrus38|Terrusã38]] òd brëkòwnika [[Brëkòwnik:Orbitminis|Orbitminis]] ----Gratulacjô i żëczã Cebie bëlnégò rozwiju i zwënédżi, panie Alanie!]] == Mój Wkłôd == * [[Mésterstwò Swiata w Fùsbalë 2026]] * [[Przédnô starna]] * [[Restaùracjô Meiji]] * [[Chino Moreno]] * [[Stephen Carpenter]] * [[Swiãtopôłk II]] * [[Luce (maskòtka)]] * [[Deftones]] q7jjua2m673px5nkev8phgomfu8oyyk 0 13158 210138 209759 2026-08-01T19:22:46Z HaxelKaszëba 17492 210138 wikitext text/x-wiki {{Spòrtowi Turniér infobox|gòspòdôrzë=[[Òbrôzk:Flag of Canada.svg|tło|22x22px]] [[Kanada]] [[Òbrôzk:Flag of Mexico.svg|tło|22x22px]] [[Meksyk]] [[Òbrôzk:Flag of the United States.svg|tło|22x22px]] [[Zjednóné Kraje Americzi]]|data=11 czerwińca - 19 lëpińca 2026|pòzwa=Mésterstwò Swiata w fùsbalë 2026<br>FIFA World Cup 2026<br>Coupe du monde de football de 2026<br>Copa Mundial de Fútbol 2026|òbrôzk=2026 FIFA World Cup emblem (with wordmark).svg|reprezentacje=48|stadionë=16|mecze=104|gòle=308|trzecy plac=[[Òbrôzk:Flag of England.svg|20px]] [[Anielskô]]|drëdżi plac=[[Òbrôzk:Flag of Argentina.svg|20px]] [[Argentina|Argentińskô]]|méster=[[Òbrôzk:Flag of Spain.svg|20px]] [[Szpańskô]]|ùszłô=[[Mésterstwò Swiata w fùsbalë 2022|2022]]|pòstãpnô=[[Mésterstwò Swiata w fùsbalë 2030|2030]]}} '''XXIII Mésterstwò Swiata w fùsbalë 2026''' – 23. edicjô mésterstwów swiata, jaczi béł òrganizowóny przez [[FIFA]]. Turniér òdbiwôł sã òd [[11 czerwińca]] do [[19 lëpińca]] 2026 rokù na stadionach w [[Kanada|Kanadze]], [[Meksyk|Meksykù]] a [[Zjednóné Kraje Americzi|Zjednónëch Krajach]]<ref>FIFA: ''[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026 FIFA World Cup 2026 Official Website]''. [przistãp 2026-06-29].</ref>. Béł to pierszi mùndial twòrzony wespólnie przez trzë kraje a téż pierszi w historie z ùdzélã 48 nôrodnëch reprezentacjów. Nowi fòrmat turniéru òbjimôł 12 grëp pò sztërë karna, z jaczich do czelëchòwi fazë awansowałë pò dwie nôlepszé reprezentacje z kòżdi grëpë a òsmë nôlepszich karnów z trzecëch placów. Òznôczô to rozegranié rekòrdowi lëczbë 104 zéńdzeniów<ref>FIFA:''[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/fifa-council-approves-international-match-calendar-new-format FIFA Council approves international match calendar and 104-match World Cup format]''. [przistãp 2026-06-29].</ref>. == Welënk gòspòdarzów == [[Òbrôzk:2026 world cup.svg|mały|Wëniczi w kònkretnëch krajach]] 13 czerwińca 2018 rokù òb czas Kòngresu FIFA w Mòskwie dobëła pòspólnô kandidatura Kanadë, Meksykù a Zjednónëch Krajów, przedobiwającë bédënk [[Marokò|Maroka]]<ref>FIFA: ''[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/united-2026-bid-wins-hosts-fifa-world-cup United 2026 bid voted hosts of the 2026 FIFA World Cup]''. [przistãp 2026-06-29].</ref>. Turniér béł historiczny z czile pòwòdów: * béł to pierszi mùndial òrganizowóny przez trzë kraje; * Meksyk òstôł pierszim krajã, jaczi béł za gòspòdarza mésterstwów swiata trzecy rôz; * Kanada pierszi rôz òrganizowała chłopsczé mésterstwa swiata; * Zjednóné Kraje òrganizowałë mùndial drëdżi rôz (pò 1994 rokù). Hewò wëniczi welowaniô: {| class="wikitable" style="text-align: center;" !Państwò !Głosë |- | align="left" |[[Òbrôzk:Flag of Canada.svg|tło|22x22px]] [[Kanada]] [[Òbrôzk:Flag of Mexico.svg|tło|22x22px]] [[Meksyk]] [[Òbrôzk:Flag of the United States.svg|tło|22x22px]] [[Zjednóné Kraje Americzi]] |'''134''' |- | align="left" | [[Òbrôzk:Flag of Morocco.svg|tło|22x22px]] [[Marokò]] |65 |} == Fòrmat rozgriwków == Pierszi rôz w historie w finałach wëstãpòwało 48 reprezentacjów. [[Òbrôzk:FIFA World Cup 2026 Draw Reception (54972845582).jpg|mały|Òficjalnô bala na mésterstwa, Trionda]] Fòrmat òbjimôł: * 12 grëp pò 4 karna, * Kòżdé karno rozgriwało 3 grëpòwé mecze, * awans zwëskiwałë: ** dobiwcë grëp, ** karna z drëdżich placów, ** òsmë nôlepszich reprezentacjów z trzecëch placów, * òd czelëchòwi fazë òbrzesziwôł czelëchòwi system rozpòczinający sã òd 1/16 finału (Round of 32). == Eliminacje == Eliminacje do Mésterstwów Swiata 2026 rozpòczãłë sã w séwniku 2023 rokù i trwałë do strëmiannika 2026 rokù. Ze wzglãdu na pòwikszenié lëczbë bëtników finałowégò turniéru z 32 do 48 reprezentacjów, Radzëzna FIFA zrobiła historiczny pòdzél placów dlô kòżdi kòntinentalny kònfederacje. Trzë reprezentacje krajów-gòspòdarzów – Kanadë, Meksykù a Zjednónëch Krajów – miałë zagwësniony aùtomaticzny awans bez nótu grë w eliminacjach. Pòòstałé 45 placów òstało rozdzeloné w 6-etapòwëch kòntinentalnëch kwalifikacjach a w relegacjowim turniérze. === Pòdzél placów a lëczba bëtników === {| class="wikitable" style="font-size:95%; border:1px solid var(--border-color-base, #a2a9b1); background-color: var(--background-color-base, #ffffff); color: var(--color-base, #202122);" ! style="background-color: var(--background-color-neutral, #eaecf0); color: var(--color-base, #202122); text-align:left; padding:5px;" | Kònfederacjô ! style="background-color: var(--background-color-neutral, #eaecf0); color: var(--color-base, #202122); text-align:center; padding:5px;" | Bezpòstrzédny awans ! style="background-color: var(--background-color-neutral, #eaecf0); color: var(--color-base, #202122); text-align:left; padding:5px;" | Relegacje (baraże) |- | [[Òbrôzk:UEFA logo.svg|20px]] '''UEFA''' <small>(Eùropa)</small> | style="text-align:center;" | '''16''' | style="color:#555;" | — |- | [[Òbrôzk:Caf_llogo.svg|20px]] '''CAF''' <small>(Afrika)</small> | style="text-align:center;" | '''9''' | 1 karno w midzëkòntinentalnëch relegacjach |- | [[Òbrôzk:AFC text logo.png|20px]] '''AFC''' <small>(Azjô)</small> | style="text-align:center;" | '''8''' | 1 karno w midzëkòntinentalnëch relegacjach |- | [[Òbrôzk:Concacaf logo.svg|20px]] '''CONCACAF''' <small>(Nordowô, Westrzédnô Amerika i Karajibë)</small> | style="text-align:center;" | '''6''' <small>(w tim 3 gòspòdôrzë)</small> | 2 karna w midzëkòntinentalnëch relegacjach |- | [[Òbrôzk:Conmebol text logo 2021.svg|20px]] '''CONMEBOL''' <small>(Pôłniowô Amerika)</small> | style="text-align:center;" | '''6''' | 1 karno w midzëkòntinentalnëch relegacjach |- | [[Òbrôzk:Oceania Football Confederation logo.svg|20px]] '''OFC''' <small>(Òceaniô)</small> | style="text-align:center;" | '''1''' | 1 karno w midzëkòntinentalnëch relegacjach |} === Midzëkòntinentalné relegacje === Slédné dwa place na finałowim turniérze òstałë wësztopòrczoné w relegacjowim turniérze, w jaczim wzãło ùdzél szesc karnów (pò jednym z kòżdi kònfederacje òkróm UEFA a dodatkòwò jedno karno z kònfederacje gòspòdarzów – CONCACAF). Relegacjowi turniér òdbéł sã w strëmiannikù 2026 rokù w krajach gòspòdarzów a béł téż bezpòstrzédnym testã przed samim mùndialã. == Stadionë a gardë == <div style="margin-bottom: 0.5em;"> 16 czerwińca 2022 òficjalno òstałë pòdóné stadionë, na jaczich bëłë rozgriwóné mecze turniéru. Zéńdzenia bëłë rozgriwóné na 16 stadionach w 16 gardach<ref>FIFA: ''[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/fifa-unveils-stellar-line-up-of-host-cities-for-2026-world-cup FIFA unveils stellar line-up of host cities for 2026 FIFA World Cup]''. [przistãp 2026-06-29].</ref>. </div> {{#invoke:TôflaKôrtaMS|render}} == Grëpòwô faza == Reprezentacje òstałë pòdzelóné na 12 grëp òznaczonëch lëtrama òd A do L. Kòżdé karno rozgriwało trzë zéńdzenia. === Grëpa A === {{#invoke:Grëpa MS|render |group=Grëpa A |1=[[Òbrôzk:Flag of Mexico.svg|20px]] Meksyk |1pkt=9 |1m=3 |1w=3 |1r=0 |1p=0 |1g+=6 |1g-=0 |1rg=+6 |2=[[Òbrôzk:Flag of South Africa.svg|20px]] Pôłniowô Afrika |2pkt=4 |2m=3 |2w=1 |2r=1 |2p=1 |2g+=2 |2g-=3 |2rg=-1 |3=[[Òbrôzk:Flag of South Korea.svg|20px]] Pôłniowô Kòreja |3pkt=3 |3m=3 |3w=1 |3r=0 |3p=2 |3g+=2 |3g-=3 |3rg=-1 |4=[[Òbrôzk:Flag of Czech Republic.svg|20px]] Czeskô |4pkt=1 |4m=3 |4w=0 |4r=1 |4p=2 |4g+=2 |4g-=4 |4rg=-2 }} {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 1 | data = 11 czerwińca 2026, 21:00 CEST | stadión = Estadio Azteca, Meksyk | druzyna1 = Meksyk | fana1 = Mexico | wënik1 = 2 | gòle1 = Quiñones 9’, Jiménez 67’ | druzyna2 = Pôłniowô Afrika | fana2 = South Africa | wënik2 = 0 | òbzérôczë = 80 824 | sãdza = Wilton Sampaio }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 2 | data = 12 czerwińca 2026, 04:00 CEST | stadión = Estadio Akron, Guadalajara | druzyna1 = Pôłniowô Kòreja | fana1 = South Korea | wënik1 = 2 | gòle1 = Hwang In-beom 67', Oh Hyeon-gyu 80’ | druzyna2 = Czeskô | fana2 = Czech Republic | wënik2 = 1 | gòle2 = Krejčí 59’ | òbzérôczë = 44 985 | sãdza = Amin Mohamed Omar }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 25 | data = 18 czerwińca 2026, 18:00 CEST | stadión = Mercedes-Benz Stadium, Atlanta | druzyna1 = Czeskô | fana1 = Czech Republic | wënik1 = 1 | gòle1 = Sadílek 6’ | druzyna2 = Pôłniowô Afrika | fana2 = South Africa | wënik2 = 1 | gòle2 = Mokoena 83’ (k) | òbzérôczë = 67 442 | sãdza = Tori Penso }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 28 | data = 19 czerwińca 2026, 03:00 CEST | stadión = Estadio Akron, Guadalajara | druzyna1 = Meksyk | fana1 = Mexico | wënik1 = 1 | gòle1 = Romo 50' | druzyna2 = Pôłniowô Kòreja | fana2 = South Korea | wënik2 = 0 | òbzérôczë = 45 522 | sãdza = Gustavo Tejera }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 53 | data = 25 czerwińca 2026, 03:00 CEST | stadión = Estadio Azteca, Meksyk | druzyna1 = Czeskô | fana1 = Czech Republic | wënik1 = 0 | druzyna2 = Meksyk | fana2 = Mexico | wënik2 = 3 | gòle2 = M. Chávez 55’, Quiñones 61’, Fidalgo 90+4' | òbzérôczë = 80 824 | sãdza = Yael Falcon Perez }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 54 | data = 25 czerwińca 2026, 03:00 CEST | stadión = Estadio BBVA, Monterrey | druzyna1 = Pôłniowô Afrika | fana1 = South Africa | wënik1 = 1 | gòle1 = Maseko 63’ | druzyna2 = Pôłniowô Kòreja | fana2 = South Korea | wënik2 = 0 | òbzérôczë = 51 243 | sãdza = Facundo Tello }} === Grëpa B === {{#invoke:Grëpa MS|render |group=Grëpa B |advance=3 |1=[[Òbrôzk:Flag of Switzerland.svg|20px]] Szwajcarskô |1pkt=7 |1m=3 |1w=2 |1r=1 |1p=0 |1g+=6 |1g-=3 |1rg=+3 |2=[[Òbrôzk:Flag of Canada.svg|20px]] Kanada |2pkt=4 |2m=3 |2w=1 |2r=1 |2p=1 |2g+=5 |2g-=4 |2rg=+1 |3=[[Òbrôzk:Flag of Bosnia and Herzegovina.svg|20px]] Bòsniô a Hercegòwina |3pkt=4 |3m=3 |3w=1 |3r=1 |3p=1 |3g+=4 |3g-=5 |3rg=-1 |4=[[Òbrôzk:Flag of Qatar.svg|20px]] Katar |4pkt=1 |4m=3 |4w=0 |4r=1 |4p=2 |4g+=2 |4g-=9 |4rg=-7 }} {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 3 | data = 12 czerwińca 2026, 21:00 CEST | stadión = BMO Field, Toronto | druzyna1 = Kanada | fana1 = Canada | wënik1 = 1 | gòle1 = Larin 78’ | druzyna2 = Bòsniô a Hercegòwina | fana2 = Bosnia and Herzegovina | wënik2 = 1 | gòle2 = Lukić 21’ | òbzérôczë = 43 002 | sãdza = Facundo Tello }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 8 | data = 13 czerwińca 2026, 21:00 CEST | stadión = Levi’s Stadium, San Francisco Bay Area | druzyna1 = Katar | fana1 = Qatar | wënik1 = 1 | gòle1 = Muheim 90+4’ (sam.) | druzyna2 = Szwajcarskô | fana2 = Switzerland | wënik2 = 1 | gòle2 = Embolo 17’ (k.) | òbzérôczë = 67 966 | sãdza = Said Martínez }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 26 | data = 18 czerwińca 2026, 21:00 CEST | stadión = SoFi Stadium, Los Angeles | druzyna1 = Szwajcarskô | fana1 = Switzerland | wënik1 = 4 | gòle1 = Manzambi 74’, 90’; Vargas 84’; Xhaka 90+7’ (k.) | druzyna2 = Bòsniô a Hercegòwina | fana2 = Bosnia and Herzegovina | wënik2 = 1 | gòle2 = Mahmić 90+3’ | òbzérôczë = 70 026 | sãdza = João Pinheiro }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 27 | data = 19 czerwińca 2026, 00:00 CEST | stadión = BC Place, Vancouver | druzyna1 = Kanada | fana1 = Canada | wënik1 = 6 | gòle1 = Larin 16’; J. David 29’, 45+3’, 90+2’; Saliba 64’; Manai 75’ (sam.) | druzyna2 = Katar | fana2 = Qatar | wënik2 = 0 | òbzérôczë = 52 497 | sãdza = Cristián Garay }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 51 | data = 24 czerwińca 2026, 21:00 CEST | stadión = BC Place, Vancouver | druzyna1 = Szwajcarskô | fana1 = Switzerland | wënik1 = 2 | gòle1 = Vargas 46’, Manzambi 57’ | druzyna2 = Kanada | fana2 = Canada | wënik2 = 1 | gòle2 = P. David 76’ | òbzérôczë = 52 497 | sãdza = Ramon Abatti }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 52 | data = 24 czerwińca 2026, 21:00 CEST | stadión = Lumen Field, Seattle | druzyna1 = Bòsniô a Hercegòwina | fana1 = Bosnia and Herzegovina | wënik1 = 3 | gòle1 = Alajbegović 29’, Abunada 34’ (sam.), Mahmić 80’ | druzyna2 = Katar | fana2 = Qatar | wënik2 = 1 | gòle2 = Al-Haydos 42’ | òbzérôczë = 66 925 | sãdza = Jesús Valenzuela }} === Grëpa C === {{#invoke:Grëpa MS|render |group=Grëpa C |1=[[Òbrôzk:Flag of Brazil.svg|20px]] Brazyliô |1pkt=7 |1m=3 |1w=2 |1r=1 |1p=0 |1g+=7 |1g-=1 |1rg=+6 |2=[[Òbrôzk:Flag of Morocco.svg|20px]] Marokò |2pkt=7 |2m=3 |2w=2 |2r=1 |2p=0 |2g+=6 |2g-=3 |2rg=+3 |3=[[Òbrôzk:Flag of Scotland.svg|20px]] Szkòckô |3pkt=3 |3m=3 |3w=1 |3r=0 |3p=2 |3g+=2 |3g-=5 |3rg=-3 |4=[[Òbrôzk:Flag of Haiti.svg|20px]] Hajiti |4pkt=0 |4m=3 |4w=0 |4r=0 |4p=3 |4g+=2 |4g-=8 |4rg=-6 }} {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 5 | data = 14 czerwińca 2026, 00:00 CEST | stadión = MetLife Stadium, Nowi Jork/New Jersey | druzyna1 = Brazyliô | fana1 = Brazil | wënik1 = 1 | gòle1 = Vinícius Jr. 32’ | druzyna2 = Marokò | fana2 = Morocco | wënik2 = 1 | gòle2 = Saibari 21’ | òbzérôczë = 80 663 | sãdza = Slavko Vinčić }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 7 | data = 14 czerwińca 2026, 03:00 CEST | stadión = Gillette Stadium, Boston | druzyna1 = Hajiti | fana1 = Haiti | wënik1 = 0 | druzyna2 = Szkòckô | fana2 = Scotland | wënik2 = 1 | gòle2 = McGinn 28’ | òbzérôczë = 64 146 | sãdza = Mustapha Ghorbal }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 29 | data = 20 czerwińca 2026, 00:00 CEST | stadión = Gillette Stadium, Boston | druzyna1 = Szkòckô | fana1 = Scotland | wënik1 = 0 | druzyna2 = Marokò | fana2 = Morocco | wënik2 = 1 | gòle2 = Saibari 2’ | òbzérôczë = 64 146 | sãdza = Ilgiz Tantashev }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 30 | data = 20 czerwińca 2026, 02:30 CEST | stadión = Lincoln Financial Field, Filadelfiô | druzyna1 = Brazyliô | fana1 = Brazil | wënik1 = 3 | gòle1 = Cunha 23’, 36’; Vinícius Jr. 45+3’ | druzyna2 = Hajiti | fana2 = Haiti | wënik2 = 0 | òbzérôczë = 68 324 | sãdza = Alejandro José Hernández Hernández }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 49 | data = 25 czerwińca 2026, 00:00 CEST | stadión = Hard Rock Stadium, Miami | druzyna1 = Szkòckô | fana1 = Scotland | wënik1 = 0 | druzyna2 = Brazyliô | fana2 = Brazil | wënik2 = 3 | gòle2 = Vinícius Jr. 7’, 45+3’; Cunha 60’ | òbzérôczë = 64 478 | sãdza = César Arturo Ramos }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 50 | data = 25 czerwińca 2026, 00:00 CEST | stadión = Hard Rock Stadium, Miami | druzyna1 = Marokò | fana1 = Morocco | wënik1 = 4 | gòle1 = Hakimi 39’, Saibari 45+1’, Rahimi 78’, Yassine 89’ | druzyna2 = Hajiti | fana2 = Haiti | wënik2 = 2 | gòle2 = Bounou 10’ (sam.), Isidor 43’ | òbzérôczë = 64 478 | sãdza = César Arturo Ramos }} === Grëpa D === {{#invoke:Grëpa MS|render |group=Grëpa D |advance=3 |1=[[Òbrôzk:Flag of United States.svg|20px]] USA |1pkt=6 |1m=3 |1w=2 |1r=0 |1p=1 |1g+=8 |1g-=4 |1rg=+4 |2=[[Òbrôzk:Flag of Australia.svg|20px]] Aùstraliô |2pkt=4 |2m=3 |2w=1 |2r=1 |2p=1 |2g+=2 |2g-=2 |2rg=0 |3=[[Òbrôzk:Flag of Paraguay.svg|20px]] Paragwaj |3pkt=4 |3m=3 |3w=1 |3r=1 |3p=1 |3g+=3 |3g-=4 |3rg=-1 |4=[[Òbrôzk:Flag of Turkey.svg|20px]] Tëreckô |4pkt=3 |4m=3 |4w=1 |4r=0 |4p=2 |4g+=3 |4g-=5 |4rg=-2 }} {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 4 | data = 13 czerwińca 2026, 03:00 CEST | stadión = SoFi Stadium, Los Angeles | druzyna1 = USA | fana1 = USA | wënik1 = 4 | gòle1 = Bobadilla 7’ (sam.), Balogun 31’, 45+5’; Reyna 90+8’ | druzyna2 = Paragwaj | fana2 = Paraguay | wënik2 = 1 | gòle2 = Maurício 73’ | òbzérôczë = 70 492 | sãdza = Danny Makkelie }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 6 | data = 14 czerwińca 2026, 06:00 CEST | stadión = BC Place, Vancouver | druzyna1 = Aùstraliô | fana1 = Australia | wënik1 = 2 | gòle1 = Irankunda 27’, Metcalfe 75’ | druzyna2 = Tëreckô | fana2 = Turkey | wënik2 = 0 | òbzérôczë = 52 497 | sãdza = Jesús Valenzuela }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 32 | data = 19 czerwińca 2026, 21:00 CEST | stadión = Lumen Field, Seattle | druzyna1 = USA | fana1 = USA | wënik1 = 2 | gòle1 = Burgess 11’ (sam.), Freeman 43’ | druzyna2 = Aùstraliô | fana2 = Australia | wënik2 = 0 | òbzérôczë = 66 925 | sãdza = Felix Zwayer }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 31 | data = 20 czerwińca 2026, 05:00 CEST | stadión = Levi’s Stadium, San Francisco Bay Area | druzyna1 = Tëreckô | fana1 = Turkey | wënik1 = 0 | druzyna2 = Paragwaj | fana2 = Paraguay | wënik2 = 1 | gòle2 = Galarza 2’ | òbzérôczë = 68 827 | sãdza = Iván Barton }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 59 | data = 26 czerwińca 2026, 04:00 CEST | stadión = SoFi Stadium, Los Angeles | druzyna1 = Tëreckô | fana1 = Turkey | wënik1 = 3 | gòle1 = Güler 9’, B. A. Yılmaz 31’, Ayhan 90+8’ | druzyna2 = USA | fana2 = USA | wënik2 = 2 | gòle2 = Trusty 3’, Berhalter 49’ | òbzérôczë = 70 492 | sãdza = Mustapha Ghorbal }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 60 | data = 26 czerwińca 2026, 04:00 CEST | stadión = Levi’s Stadium, San Francisco Bay Area | druzyna1 = Paragwaj | fana1 = Paraguay | wënik1 = 0 | druzyna2 = Aùstraliô | fana2 = Australia | wënik2 = 0 | òbzérôczë = 68 827 | sãdza = Clément Turpin }} === Grëpa E === {{#invoke:Grëpa MS|render |group=Grëpa E |advance=3 |1=[[Òbrôzk:Flag of Germany.svg|20px]] Niemieckô |1pkt=6 |1m=3 |1w=2 |1r=0 |1p=1 |1g+=10 |1g-=4 |1rg=+6 |2=[[Òbrôzk:Flag of Ivory Coast.svg|20px]] Ùbrzég Słoniowëch Kłów |2pkt=6 |2m=3 |2w=2 |2r=0 |2p=1 |2g+=4 |2g-=2 |2rg=+2 |3=[[Òbrôzk:Flag of Ecuador.svg|20px]] Ekwadór |3pkt=4 |3m=3 |3w=1 |3r=1 |3p=1 |3g+=2 |3g-=2 |3rg=0 |4=[[Òbrôzk:Flag of Curaçao.svg|20px]] Curaçao |4pkt=1 |4m=3 |4w=0 |4r=1 |4p=2 |4g+=1 |4g-=9 |4rg=-8 }} {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 9 | data = 14 czerwińca 2026, 19:00 CEST | stadión = NRG Stadium, Houston | druzyna1 = Niemieckô | fana1 = Germany | wënik1 = 7 | gòle1 = Nmecha 6’, Schlotterbeck 38’, Havertz 45+5’ (k.), 88’, Musiala 47’, Brown 68’, Undav 78’ | druzyna2 = Curaçao | fana2 = Curaçao | wënik2 = 1 | gòle2 = Comenencia 21’ | òbzérôczë = 68 021 | sãdza = Jalal Jayed }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 11 | data = 15 czerwińca 2026, 01:00 CEST | stadión = Lincoln Financial Field, Filadelfiô | druzyna1 = Ùbrzég Słoniowëch Kłów | fana1 = Ivory Coast | wënik1 = 1 | gòle1 = Diallo 90’ | druzyna2 = Ekwadór | fana2 = Ecuador | wënik2 = 0 | òbzérôczë = 68 274 | sãdza = François Letexier }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 33 | data = 20 czerwińca 2026, 22:00 CEST | stadión = BMO Field, Toronto | druzyna1 = Niemieckô | fana1 = Germany | wënik1 = 2 | gòle1 = Undav 68’, 90+4’ | druzyna2 = Ùbrzég Słoniowëch Kłów | fana2 = Ivory Coast | wënik2 = 1 | gòle2 = Kessié 30’ | òbzérôczë = 43 036 | sãdza = Juan Gabriel Benítez }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 34 | data = 21 czerwińca 2026, 02:00 CEST | stadión = Arrowhead Stadium, Kansas City | druzyna1 = Ekwadór | fana1 = Ecuador | wënik1 = 0 | druzyna2 = Curaçao | fana2 = Curaçao | wënik2 = 0 | òbzérôczë = 68 598 | sãdza = Ma Ning }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 55 | data = 25 czerwińca 2026, 22:00 CEST | stadión = Lincoln Financial Field, Filadelfiô | druzyna1 = Ekwadór | fana1 = Ecuador | wënik1 = 2 | gòle1 = Angulo 9’, Plata 77’ | druzyna2 = Niemieckô | fana2 = Germany | wënik2 = 1 | gòle2 = Sané 2’ | òbzérôczë = 80 663 | sãdza = Tori Penso }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 56 | data = 25 czerwińca 2026, 22:00 CEST | stadión = MetLife Stadium, Nowi Jork/New Jersey | druzyna1 = Curaçao | fana1 = Curaçao | wënik1 = 0 | druzyna2 = Ùbrzég Słoniowëch Kłów | fana2 = Ivory Coast | wënik2 = 2 | gòle2 = N. Pépé 7’, 64’ | òbzérôczë = 68 324 | sãdza = Glenn Nyberg }} === Grëpa F === {{#invoke:Grëpa MS|render |group=Grëpa F |advance=3 |1=[[Òbrôzk:Flag of Netherlands.svg|20px]] Néderlandzkô |1pkt=7 |1m=3 |1w=2 |1r=1 |1p=0 |1g+=10 |1g-=4 |1rg=+6 |2=[[Òbrôzk:Flag of Japan.svg|20px]] Japóńskô |2pkt=5 |2m=3 |2w=1 |2r=2 |2p=0 |2g+=7 |2g-=3 |2rg=+4 |3=[[Òbrôzk:Flag of Sweden.svg|20px]] Szwédzkô |3pkt=4 |3m=3 |3w=1 |3r=1 |3p=1 |3g+=7 |3g-=7 |3rg=0 |4=[[Òbrôzk:Flag of Tunisia.svg|20px]] Tunezjô |4pkt=0 |4m=3 |4w=0 |4r=0 |4p=3 |4g+=2 |4g-=12 |4rg=-10 }} {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 10 | data = 14 czerwińca 2026, 22:00 CEST | stadión = AT&T Stadium, Dallas | druzyna1 = Néderlandzkô | fana1 = Netherlands | wënik1 = 2 | gòle1 = van Dijk 50’, Summerville 64’ | druzyna2 = Japóńskô | fana2 = Japan | wënik2 = 2 | gòle2 = Nakamura 57’, Kamada 88’ | òbzérôczë = 69 285 | sãdza = Ismail Elfath }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 12 | data = 15 czerwińca 2026, 04:00 CEST | stadión = Estadio BBVA, Monterrey | druzyna1 = Szwédzkô | fana1 = Sweden | wënik1 = 5 | gòle1 = Ayari 7’, 90+6’; Isak 30’; Gyökeres 59’; Svanberg 84’ | druzyna2 = Tunezjô | fana2 = Tunisia | wënik2 = 1 | gòle2 = Rekik 43’ | òbzérôczë = 50 987 | sãdza = Yael Falcon }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 35 | data = 20 czerwińca 2026, 19:00 CEST | stadión = NRG Stadium, Houston | druzyna1 = Néderlandzkô | fana1 = Netherlands | wënik1 = 5 | gòle1 = Brobbey 5’, 17’; Gakpo 47’, 54’; Summerville 89’ | druzyna2 = Szwédzkô | fana2 = Sweden | wënik2 = 1 | gòle2 = Elanga 59’ | òbzérôczë = 68 777 | sãdza = Michael Oliver }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 36 | data = 21 czerwińca 2026, 06:00 CEST | stadión = Estadio BBVA, Monterrey | druzyna1 = Tunezjô | fana1 = Tunisia | wënik1 = 0 | druzyna2 = Japóńskô | fana2 = Japan | wënik2 = 4 | gòle2 = Kamada 4’, Ueda 31’, 83’; Itō 69’ | òbzérôczë = 51 243 | sãdza = István Kovács }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 57 | data = 26 czerwińca 2026, 01:00 CEST | stadión = AT&T Stadium, Dallas | druzyna1 = Japóńskô | fana1 = Japan | wënik1 = 1 | gòle1 = Maeda 56’ | druzyna2 = Szwédzkô | fana2 = Sweden | wënik2 = 1 | gòle2 = Elanga 62’ | òbzérôczë = 70 137 | sãdza = Ivan Barton }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 58 | data = 26 czerwińca 2026, 01:00 CEST | stadión = Arrowhead Stadium, Kansas City | druzyna1 = Tunezjô | fana1 = Tunisia | wënik1 = 1 | gòle1 = Mastouri 54’ | druzyna2 = Néderlandzkô | fana2 = Netherlands | wënik2 = 3 | gòle2 = Skhiri 3’ (sam.), Brobbey 7’, van Hecke 62’ | òbzérôczë = 68 391 | sãdza = Katia Garcia }} === Grëpa G === {{#invoke:Grëpa MS|render |group=Grëpa G |1=[[Òbrôzk:Flag of Belgium.svg|20px]] Belgiô |1pkt=5 |1m=3 |1w=1 |1r=2 |1p=0 |1g+=6 |1g-=2 |1rg=+4 |2=[[Òbrôzk:Flag of Egypt.svg|20px]] Egipt |2pkt=5 |2m=3 |2w=1 |2r=2 |2p=0 |2g+=5 |2g-=3 |2rg=+2 |3=[[Òbrôzk:Flag of Iran.svg|20px]] Iran |3pkt=3 |3m=3 |3w=0 |3r=3 |3p=0 |3g+=3 |3g-=3 |3rg=0 |4=[[Òbrôzk:Flag of New Zealand.svg|20px]] Nowô Zélandiô |4pkt=1 |4m=3 |4w=0 |4r=1 |4p=2 |4g+=4 |4g-=10 |4rg=-6 }} {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 16 | data = 15 czerwińca 2026, 21:00 CEST | stadión = Lumen Field, Seattle | druzyna1 = Belgiô | fana1 = Belgium | wënik1 = 1 | gòle1 = Hany 66’ (sam.) | druzyna2 = Egipt | fana2 = Egypt | wënik2 = 1 | gòle2 = Ashour 19’ | òbzérôczë = 66 775 | sãdza = Ramon Abatti }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 15 | data = 16 czerwińca 2026, 03:00 CEST | stadión = SoFi Stadium, Los Angeles | druzyna1 = Iran | fana1 = Iran | wënik1 = 2 | gòle1 = Rezajijan 32’, Mohebbi 64’ | druzyna2 = Nowô Zélandiô | fana2 = New Zealand | wënik2 = 2 | gòle2 = Just 7’, 54’ | òbzérôczë = 70 108 | sãdza = César Arturo Ramos }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 39 | data = 21 czerwińca 2026, 21:00 CEST | stadión = SoFi Stadium, Los Angeles | druzyna1 = Belgiô | fana1 = Belgium | wënik1 = 0 | druzyna2 = Iran | fana2 = Iran | wënik2 = 0 | òbzérôczë = 70 317 | sãdza = Dario Herrera }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 40 | data = 22 czerwińca 2026, 03:00 CEST | stadión = BC Place, Vancouver | druzyna1 = Nowô Zélandiô | fana1 = New Zealand | wënik1 = 1 | gòle1 = Surman 15’ | druzyna2 = Egipt | fana2 = Egypt | wënik2 = 3 | gòle2 = Ziko 58’, Salah 67’, Trézéguet 82’ | òbzérôczë = 52 497 | sãdza = Omar Al Ali }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 63 | data = 27 czerwińca 2026, 05:00 CEST | stadión = Lumen Field, Seattle | druzyna1 = Egipt | fana1 = Egypt | wënik1 = 1 | gòle1 = M. Saber 5’ | druzyna2 = Iran | fana2 = Iran | wënik2 = 1 | gòle2 = Rezajijan 14’ | òbzérôczë = 66 925 | sãdza = Szymon Marciniak }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 64 | data = 27 czerwińca 2026, 05:00 CEST | stadión = BC Place, Vancouver | druzyna1 = Nowô Zélandiô | fana1 = New Zealand | wënik1 = 1 | gòle1 = Just 84’ | druzyna2 = Belgiô | fana2 = Belgium | wënik2 = 5 | gòle2 = Trossard 28’, 50’; De Bruyne 66’; Lukaku 86’; Saelemaekers 90+4’ | òbzérôczë = 52 497 | sãdza = Adham Makhadmeh }} === Grëpa H === {{#invoke:Grëpa MS|render |group=Grëpa H |1=[[Òbrôzk:Flag of Spain.svg|20px]] Szpańskô |1pkt=7 |1m=3 |1w=2 |1r=1 |1p=0 |1g+=5 |1g-=0 |1rg=+5 |2=[[Òbrôzk:Flag of Cape Verde (10-17).svg|20px]] Cabo Verde |2pkt=3 |2m=3 |2w=0 |2r=3 |2p=0 |2g+=2 |2g-=2 |2rg=0 |3=[[Òbrôzk:Flag of Uruguay.svg|20px]] Ùrugwaj |3pkt=2 |3m=3 |3w=0 |3r=2 |3p=1 |3g+=3 |3g-=4 |3rg=-1 |4=[[Òbrôzk:Flag of Saudi Arabia.svg|20px]] Saùdijskô Arabiô |4pkt=2 |4m=3 |4w=0 |4r=2 |4p=1 |4g+=1 |4g-=5 |4rg=-4 }} {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 14 | data = 15 czerwińca 2026, 18:00 CEST | stadión = Mercedes-Benz Stadium, Atlanta | druzyna1 = Szpańskô | fana1 = Spain | wënik1 = 0 | druzyna2 = Cabo Verde | fana2 = Cape Verde | wënik2 = 0 | òbzérôczë = 67 640 | sãdza = Adham Makhadmeh }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 13 | data = 16 czerwińca 2026, 00:00 CEST | stadión = Hard Rock Stadium, Miami | druzyna1 = Saùdijskô Arabiô | fana1 = Saudi Arabia | wënik1 = 1 | gòle1 = Al-Amri 41’ | druzyna2 = Ùrugwaj | fana2 = Uruguay | wënik2 = 1 | gòle2 = M. Araújo 80’ | òbzérôczë = 62 764 | sãdza = Maurizio Mariani }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 38 | data = 21 czerwińca 2026, 18:00 CEST | stadión = Mercedes-Benz Stadium, Atlanta | druzyna1 = Szpańskô | fana1 = Spain | wënik1 = 4 | gòle1 = Yamal 10’, Oyarzabal 21’, 24’, H. Tambakti 49’ (sam.) | druzyna2 = Saùdijskô Arabiô | fana2 = Saudi Arabia | wënik2 = 0 | òbzérôczë = 68 239 | sãdza = Raphael Claus }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 37 | data = 22 czerwińca 2026, 00:00 CEST | stadión = Hard Rock Stadium, Miami | druzyna1 = Ùrugwaj | fana1 = Uruguay | wënik1 = 2 | gòle1 = M. Araújo 44’, Canobbio 45+6’ | druzyna2 = Cabo Verde | fana2 = Cape Verde | wënik2 = 2 | gòle2 = Pina 21’, Varela 61’ | òbzérôczë = 64 003 | sãdza = Espen Eskas }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 65 | data = 27 czerwińca 2026, 02:00 CEST | stadión = NRG Stadium, Houston | druzyna1 = Cabo Verde | fana1 = Cape Verde | wënik1 = 0 | druzyna2 = Saùdijskô Arabiô | fana2 = Saudi Arabia | wënik2 = 0 | òbzérôczë = 68 278 | sãdza = François Letexier }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 66 | data = 27 czerwińca 2026, 02:00 CEST | stadión = Estadio Akron, Guadalajara | druzyna1 = Ùrugwaj | fana1 = Uruguay | wënik1 = 0 | druzyna2 = Szpańskô | fana2 = Spain | wënik2 = 1 | gòle2 = Á. Baena 42’ | òbzérôczë = 45 065 | sãdza = Ismail Elfath }} === Grëpa I === {{#invoke:Grëpa MS|render |group=Grëpa I |advance=3 |1=[[Òbrôzk:Flag of France.svg|20px]] Francëskô |1pkt=9 |1m=3 |1w=3 |1r=0 |1p=0 |1g+=10 |1g-=2 |1rg=+8 |2=[[Òbrôzk:Flag of Norway.svg|20px]] Norweskô |2pkt=6 |2m=3 |2w=2 |2r=0 |2p=1 |2g+=8 |2g-=7 |2rg=+1 |3=[[Òbrôzk:Flag of Senegal.svg|20px]] Senegal |3pkt=3 |3m=3 |3w=1 |3r=0 |3p=2 |3g+=8 |3g-=6 |3rg=+2 |4=[[Òbrôzk:Flag of Iraq.svg|20px]] Irak |4pkt=0 |4m=3 |4w=0 |4r=0 |4p=3 |4g+=1 |4g-=12 |4rg=-11 }} {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 17 | data = 16 czerwińca 2026, 21:00 CEST | stadión = MetLife Stadium, East Rutherford | druzyna1 = Francëskô | fana1 = France | wënik1 = 3 | gòle1 = Mbappé 66’, 90+6’; Barcola 82’ | druzyna2 = Senegal | fana2 = Senegal | wënik2 = 1 | gòle2 = Mbaye 90+5’ | òbzérôczë = 80 545 | sãdza = Alireza Faghani }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 18 | data = 17 czerwińca 2026, 00:00 CEST | stadión = Gillette Stadium, Boston | druzyna1 = Irak | fana1 = Iraq | wënik1 = 1 | gòle1 = A. Hussein 39’ | druzyna2 = Norweskô | fana2 = Norway | wënik2 = 4 | gòle2 = Haaland 29’, 43’; Østigård 76’; A. Hussein 90+6’ (sam.) | òbzérôczë = 63 106 | sãdza = Pierre Atcho }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 41 | data = 22 czerwińca 2026, 23:00 CEST | stadión = MetLife Stadium, Nowi Jork/New Jersey | druzyna1 = Francëskô | fana1 = France | wënik1 = 3 | gòle1 = Mbappé 14’, 54’; Dembélé 66’ | druzyna2 = Irak | fana2 = Iraq | wënik2 = 0 | òbzérôczë = 68 324 | sãdza = Drew Fischer }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 42 | data = 23 czerwińca 2026, 02:00 CEST | stadión = Lincoln Financial Field, Filadelfiô | druzyna1 = Norweskô | fana1 = Norway | wënik1 = 3 | gòle1 = M. H. Pedersen 43’, Haaland 48’, 58’ | druzyna2 = Senegal | fana2 = Senegal | wënik2 = 2 | gòle2 = I. Sarr 53’, 90+3’ | òbzérôczë = 80 663 | sãdza = Wilton Sampaio }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 61 | data = 26 czerwińca 2026, 21:00 CEST | stadión = Gillette Stadium, Boston | druzyna1 = Norweskô | fana1 = Norway | wënik1 = 1 | gòle1 = Aasgaard 21’ | druzyna2 = Francëskô | fana2 = France | wënik2 = 4 | gòle2 = Dembélé 7’, 20’, 32’; D. Doué 90+4’ | òbzérôczë = 64 146 | sãdza = Michael Oliver }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 62 | data = 26 czerwińca 2026, 21:00 CEST | stadión = BMO Field, Toronto | druzyna1 = Senegal | fana1 = Senegal | wënik1 = 5 | gòle1 = H. Diarra 4’, I. Sarr 56’, P. Gueye 59’, 71’, I. Ndiaye 82’ | druzyna2 = Irak | fana2 = Iraq | wënik2 = 0 | òbzérôczë = 43 036 | sãdza = Anthony Taylor }} === Grëpa J === {{#invoke:Grëpa MS|render |group=Grëpa J |advance=3 |1=[[Òbrôzk:Flag of Argentina.svg|20px]] Argentińskô |1pkt=9 |1m=3 |1w=3 |1r=0 |1p=0 |1g+=8 |1g-=1 |1rg=+7 |2=[[Òbrôzk:Flag of Austria.svg|20px]] Aùstriackô |2pkt=4 |2m=3 |2w=1 |2r=1 |2p=1 |2g+=7 |2g-=7 |2rg=0 |3=[[Òbrôzk:Flag of Algeria.svg|20px]] Algerskô |3pkt=4 |3m=3 |3w=1 |3r=1 |3p=1 |3g+=5 |3g-=7 |3rg=-2 |4=[[Òbrôzk:Flag of Jordan.svg|20px]] Jordańskô |4pkt=0 |4m=3 |4w=0 |4r=0 |4p=3 |4g+=3 |4g-=8 |4rg=-5 }} {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 19 | data = 17 czerwińca 2026, 03:00 CEST | stadión = Arrowhead Stadium, Kansas City | druzyna1 = Argentińskô | fana1 = Argentina | wënik1 = 3 | gòle1 = Messi 17’, 60’, 76’ | druzyna2 = Algerskô | fana2 = Algeria | wënik2 = 0 | òbzérôczë = 69 045 | sãdza = Szymon Marciniak }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 20 | data = 17 czerwińca 2026, 06:00 CEST | stadión = Levi’s Stadium, San Francisco Bay Area | druzyna1 = Aùstriackô | fana1 = Austria | wënik1 = 3 | gòle1 = Schmid 20’, Abu Arab 77’ (sam.), Arnautović 90+12’ (k.) | druzyna2 = Jordańskô | fana2 = Jordan | wënik2 = 1 | gòle2 = Olwan 50’ | òbzérôczë = 68 527 | sãdza = Dahane Beida }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 43 | data = 22 czerwińca 2026, 19:00 CEST | stadión = AT&T Stadium, Dallas | druzyna1 = Argentińskô | fana1 = Argentina | wënik1 = 2 | gòle1 = Messi 38’, 90+5’ | druzyna2 = Aùstriackô | fana2 = Austria | wënik2 = 0 | òbzérôczë = 70 649 | sãdza = Amin Mohamed Omar }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 44 | data = 23 czerwińca 2026, 05:00 CEST | stadión = Levi’s Stadium, San Francisco Bay Area | druzyna1 = Jordańskô | fana1 = Jordan | wënik1 = 1 | gòle1 = Al-Rashdan 36’ | druzyna2 = Algerskô | fana2 = Algeria | wënik2 = 2 | gòle2 = Benbouali 69’, Gouiri 82’ | òbzérôczë = 68 371 | sãdza = Slavko Vinčić }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 69 | data = 28 czerwińca 2026, 04:00 CEST | stadión = Arrowhead Stadium, Kansas City | druzyna1 = Jordańskô | fana1 = Jordan | wënik1 = 1 | gòle1 = Al-Taamari 55’ | druzyna2 = Argentińskô | fana2 = Argentina | wënik2 = 3 | gòle2 = Lo Celso 19’, Martínez 31’ (k.), Messi 80’ | òbzérôczë = 70 649 | sãdza = István Kovács }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 70 | data = 28 czerwińca 2026, 04:00 CEST | stadión = AT&T Stadium, Dallas | druzyna1 = Algerskô | fana1 = Algeria | wënik1 = 3 | gòle1 = Belghali 45’, Mahrez 60’, 90+3’ | druzyna2 = Aùstriackô | fana2 = Austria | wënik2 = 3 | gòle2 = Arnautović 28’, Sabitzer 55’, Kalajdžić 90+6’ | òbzérôczë = 69 045 | sãdza = Ilgiz Tantashev }} === Grëpa K === {{#invoke:Grëpa MS|render |group=Grëpa K |advance=3 |1=[[Òbrôzk:Flag of Colombia.svg|20px]] Kòlumbiô |1pkt=7 |1m=3 |1w=2 |1r=1 |1p=0 |1g+=4 |1g-=1 |1rg=+3 |2=[[Òbrôzk:Flag of Portugal.svg|20px]] Pòrtugalskô |2pkt=5 |2m=3 |2w=1 |2r=2 |2p=0 |2g+=6 |2g-=1 |2rg=+5 |3=[[Òbrôzk:Flag of Democratic Republic of the Congo.svg|20px]] DRK |3pkt=4 |3m=3 |3w=1 |3r=1 |3p=1 |3g+=4 |3g-=3 |3rg=+1 |4=[[Òbrôzk:Flag of Uzbekistan.svg|20px]] Ùzbekistan |4pkt=0 |4m=3 |4w=0 |4r=0 |4p=3 |4g+=2 |4g-=11 |4rg=-9 }} {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 23 | data = 17 czerwińca 2026, 19:00 CEST | stadión = NRG Stadium, Houston | druzyna1 = Pòrtugalskô | fana1 = Portugal | wënik1 = 1 | gòle1 = J. Neves 6’ | druzyna2 = Demòkraticznô Repùblika Kònga | fana2 = the Democratic Republic of the Congo | wënik2 = 1 | gòle2 = Wissa 45+5’ | òbzérôczë = 68 777 | sãdza = Abdulrahman Al-Jassim }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 24 | data = 18 czerwińca 2026, 04:00 CEST | stadión = Estadio Azteca, Meksyk | druzyna1 = Ùzbekistan | fana1 = Uzbekistan | wënik1 = 1 | gòle1 = Fayzullayev 60’ | druzyna2 = Kòlumbiô | fana2 = Colombia | wënik2 = 3 | gòle2 = Muñoz 40’, Díaz 65’, Campaz 90+9’ | òbzérôczë = 80 824 | sãdza = Anthony Taylor }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 47 | data = 23 czerwińca 2026, 19:00 CEST | stadión = NRG Stadium, Houston | druzyna1 = Pòrtugalskô | fana1 = Portugal | wënik1 = 5 | gòle1 = Ronaldo 6’, 39’; N. Mendes 17’; Nematov 60’ (sam.); Rafa Leão 87’ | druzyna2 = Ùzbekistan | fana2 = Uzbekistan | wënik2 = 0 | òbzérôczë = 68 777 | sãdza = Jalal Jayed }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 48 | data = 24 czerwińca 2026, 04:00 CEST | stadión = Estadio Akron, Guadalajara | druzyna1 = Kòlumbiô | fana1 = Colombia | wënik1 = 1 | gòle1 = Muñoz 76’ | druzyna2 = Demòkraticznô Repùblika Kònga | fana2 = the Democratic Republic of the Congo | wënik2 = 0 | òbzérôczë = 45 358 | sãdza = Maurizio Mariani }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 71 | data = 28 czerwińca 2026, 01:30 CEST | stadión = Hard Rock Stadium, Miami Gardens | druzyna1 = Kòlumbiô | fana1 = Colombia | wënik1 = 0 | druzyna2 = Pòrtugalskô | fana2 = Portugal | wënik2 = 0 | òbzérôczë = 64 478 | sãdza = Alireza Faghani }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 72 | data = 28 czerwińca 2026, 01:30 CEST | stadión = Mercedes-Benz Stadium, Atlanta | druzyna1 = Demòkraticznô Repùblika Konga | fana1 = the Democratic Republic of the Congo | wënik1 = 3 | gòle1 = Wissa 68’ (k.), 90+1’; Mayele 78’ | druzyna2 = Ùzbekistan | fana2 = Uzbekistan | wënik2 = 1 | gòle2 = Shomurodov 10’ | òbzérôczë = 68 239 | sãdza = Felix Zwayer }} === Grëpa L === {{#invoke:Grëpa MS|render |group=Grëpa L |advance=3 |1=[[Òbrôzk:Flag of England.svg|20px]] Anielskô |1pkt=7 |1m=3 |1w=2 |1r=1 |1p=0 |1g+=6 |1g-=2 |1rg=+4 |2=[[Òbrôzk:Flag of Croatia.svg|20px]] Chòrwackô |2pkt=6 |2m=3 |2w=2 |2r=0 |2p=1 |2g+=5 |2g-=5 |2rg=0 |3=[[Òbrôzk:Flag of Ghana.svg|20px]] Ghana |3pkt=4 |3m=3 |3w=1 |3r=1 |3p=1 |3g+=2 |3g-=2 |3rg=0 |4=[[Òbrôzk:Flag of Panama.svg|20px]] Panama |4pkt=0 |4m=3 |4w=0 |4r=0 |4p=3 |4g+=0 |4g-=4 |4rg=-4 }} {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 21 | data = 17 czerwińca 2026, 22:00 CEST | stadión = AT&T Stadium, Dallas | druzyna1 = Anielskô | fana1 = England | wënik1 = 4 | gòle1 = Kane 12’ (k.), 42’; Bellingham 47’; Rashford 85’ | druzyna2 = Chòrwackô | fana2 = Croatia | wënik2 = 2 | gòle2 = Baturina 36’, Musa 45+5’ | òbzérôczë = 70 389 | sãdza = Clément Turpin }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 22 | data = 18 czerwińca 2026, 01:00 CEST | stadión = BMO Field, Toronto | druzyna1 = Ghana | fana1 = Ghana | wënik1 = 1 | gòle1 = Yirenkyi 90+5’ | druzyna2 = Panama | fana2 = Panama | wënik2 = 0 | òbzérôczë = 42 942 | sãdza = Glenn Nyberg }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 45 | data = 23 czerwińca 2026, 22:00 CEST | stadión = Gillette Stadium, Boston | druzyna1 = Anielskô | fana1 = England | wënik1 = 0 | druzyna2 = Ghana | fana2 = Ghana | wënik2 = 0 | òbzérôczë = 63 983 | sãdza = Saíd Martínez }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 46 | data = 24 czerwińca 2026, 01:00 CEST | stadión = BMO Field, Toronto | druzyna1 = Panama | fana1 = Panama | wënik1 = 0 | druzyna2 = Chòrwackô | fana2 = Croatia | wënik2 = 1 | gòle2 = Budimir 54’ | òbzérôczë = 43 036 | sãdza = Pierre Atcho }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 67 | data = 27 czerwińca 2026, 23:00 CEST | stadión = MetLife Stadium, Nowi Jork/New Jersey | druzyna1 = Panama | fana1 = Panama | wënik1 = 0 | druzyna2 = Anielskô | fana2 = England | wënik2 = 2 | gòle2 = Bellingham 62’, Kane 67’ | òbzérôczë = 80 663 | sãdza = Abdulrahman Al-Jassim }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 68 | data = 27 czerwińca 2026, 23:00 CEST | stadión = Lincoln Financial Field, Filadelfiô | druzyna1 = Chòrwackô | fana1 = Croatia | wënik1 = 2 | gòle1 = Sučić 31’, Vlašić 83’ | druzyna2 = Ghana | fana2 = Ghana | wënik2 = 1 | gòle2 = Luckassen 73’ | òbzérôczë = 68 324 | sãdza = Drew Fischer }} === Ranking karnów z trzecëch placów === {| class="wikitable" style="width:100%; table-layout:fixed; text-align:center; font-family:system-ui, Arial;" <tr style="background-color: var(--background-color-neutral, #f8f9fa); color: var(--color-base, #202122);"> <th style="width:6%;">M.</th> <th style="width:40%;">Reprezentacjô</th> <th style="width:15%;">Grëpa</th> <th style="width:9%;">Pkt</th> <th style="width:6%;">M</th> <th style="width:6%;">W</th> <th style="width:6%;">R</th> <th style="width:6%;">P</th> <th style="width:6%;">+</th> <th style="width:6%;">–</th> <th style="width:6%;">±</th> </tr> |- style="background-color: var(--background-color-success-subtle, #dff6df); color: var(--color-base, #202122); font-weight:bold;" | 1 | style="text-align:left;" | [[Òbrôzk:Flag of Democratic Republic of the Congo.svg|20px]] DRK | K || 4 || 3 || 1 || 1 || 1 || 4 || 3 || +1 |- style="background-color: var(--background-color-success-subtle, #dff6df); color: var(--color-base, #202122); font-weight:bold;" | 2 | style="text-align:left;" | [[Òbrôzk:Flag of Ecuador.svg|20px]] Ekwadór | E || 4 || 3 || 1 || 1 || 1 || 2 || 2 || 0 |- style="background-color: var(--background-color-success-subtle, #dff6df); color: var(--color-base, #202122); font-weight:bold;" | 3 | style="text-align:left;" | [[Òbrôzk:Flag of Sweden.svg|20px]] Szwédzkô | F || 4 || 3 || 1 || 1 || 1 || 7 || 7 || 0 |- style="background-color: var(--background-color-success-subtle, #dff6df); color: var(--color-base, #202122); font-weight:bold;" | 4 | style="text-align:left;" | [[Òbrôzk:Flag of Bosnia and Herzegovina.svg|20px]] Bòsniô a Hercegòwina | B || 4 || 3 || 1 || 1 || 1 || 4 || 5 || −1 |- style="background-color: var(--background-color-success-subtle, #dff6df); color: var(--color-base, #202122); font-weight:bold;" | 5 | style="text-align:left;" | [[Òbrôzk:Flag of Paraguay.svg|20px]] Paragwaj | D || 4 || 3 || 1 || 1 || 1 || 3 || 4 || −1 |- style="background-color: var(--background-color-success-subtle, #dff6df); color: var(--color-base, #202122); font-weight:bold;" | 6 | style="text-align:left;" | [[Òbrôzk:Flag of Ghana.svg|20px]] Ghana | L || 4 || 3 || 1 || 1 || 1 || 2 || 2 || 0 |- style="background-color: var(--background-color-success-subtle, #dff6df); color: var(--color-base, #202122); font-weight:bold;" | 7 | style="text-align:left;" | [[Òbrôzk:Flag of Algeria.svg|20px]] Algerskô | J || 4 || 3 || 1 || 1 || 1 || 5 || 7 || −2 |- style="background-color: var(--background-color-success-subtle, #dff6df); color: var(--color-base, #202122); font-weight:bold;" | 8 | style="text-align:left;" | [[Òbrôzk:Flag of Senegal.svg|20px]] Senegal | I || 3 || 3 || 1 || 0 || 2 || 8 || 6 || +2 |- | 9 | style="text-align:left;" | [[Òbrôzk:Flag of Iran.svg|20px]] Iran | G || 3 || 3 || 0 || 3 || 0 || 3 || 3 || 0 |- | 10 | style="text-align:left;" | [[Òbrôzk:Flag of South Korea.svg|20px]] Pôłniowô Kòreja | A || 3 || 3 || 1 || 0 || 2 || 2 || 3 || −1 |- | 11 | style="text-align:left;" | [[Òbrôzk:Flag of Scotland.svg|20px]] Szkòckô | C || 3 || 3 || 1 || 0 || 2 || 2 || 5 || −3 |- | 12 | style="text-align:left;" | [[Òbrôzk:Flag of Uruguay.svg|20px]] Ùrugwaj | H || 2 || 3 || 0 || 2 || 1 || 3 || 4 || −1 |} == Czelëchòwô faza == === Drôbka === {{Turniérowô drôbka | boldwinner=y | RD1= 1/16 finału | RD2= 1/8 finału | RD1-text01=29 czerwińca – [[Gillette Stadium|Foxborough]] | RD1-team01=[[Òbrôzk:Flag of Germany.svg|20px]] Niemieckô | RD1-score01=1 (3) | RD1-team02=[[Òbrôzk:Flag of Paraguay.svg|20px]] Paragwaj | RD1-score02=1 (4) | RD1-text03=28 czerwińca – [[SoFi Stadium|Inglewood]] | RD1-team03=[[Òbrôzk:Flag of France.svg|20px]] Francëskô | RD1-score03=3 | RD1-team04=[[Òbrôzk:Flag of Sweden.svg|20px]] Szwédzkô | RD1-score04=0 | RD1-text05=3 lëpińca – [[BMO Field|Toronto]] | RD1-team05=[[Òbrôzk:Flag of South Africa.svg|20px]] Pôłniowô Afrika | RD1-team06=[[Òbrôzk:Flag of Canada.svg|20px]] Kanada | RD1-score05=0 | RD1-score06=1 | RD1-text07=2 lëpińca – [[Levi’s Stadium|Santa Clara]] | RD1-team07=[[Òbrôzk:Flag of Netherlands.svg|20px]] Néderlandzkô | RD1-team08=[[Òbrôzk:Flag of Morocco.svg|20px]] Marokò | RD1-score07=1 (2) | RD1-score08=1 (3) | RD1-text09=29 czerwińca – [[NRG Stadium|Houston]] | RD1-team09=[[Òbrôzk:Flag of Portugal.svg|20px]] Pòrtugalskô | RD1-team10=[[Òbrôzk:Flag of Croatia.svg|20px]] Chòrwackô | RD1-score09=2 | RD1-score10=1 | RD1-text11=1 lëpińca – [[Estadio Azteca|Meksyk]] | RD1-team11=[[Òbrôzk:Flag of Spain.svg|20px]] Szpańskô | RD1-team12=[[Òbrôzk:Flag of Austria.svg|20px]] Aùstriackô | RD1-score11=3 | RD1-score12=0 | RD1-text13=4 lëpińca – [[Hard Rock Stadium|Miami Gardens]] | RD1-team13=[[Òbrôzk:Flag of United States.svg|20px]] USA | RD1-team14=[[Òbrôzk:Flag of Bosnia and Herzegovina.svg|20px]] Bòsniô a Hercegòwina | RD1-score13=2 | RD1-score14=0 | RD1-text15=3 lëpińca – [[BC Place Stadium|Vancouver]] | RD1-team15=[[Òbrôzk:Flag of Belgium.svg|20px]] Belgiô | RD1-team16=[[Òbrôzk:Flag of Senegal.svg|20px]] Senegal | RD1-score15=3 | RD1-score16=2 | RD1-text17= | RD1-team17=[[Òbrôzk:Flag of Brazil.svg|20px]] Brazyliô | RD1-team18=[[Òbrôzk:Flag of Japan.svg|20px]] Japóńskô | RD1-score17=2 | RD1-score18=1 | RD1-text19= | RD1-team19=[[Òbrôzk:Flag of Ivory Coast.svg|20px]] Ùbrzég Słoniowëch Kłów | RD1-team20=[[Òbrôzk:Flag of Norway.svg|20px]] Norweskô | RD1-score19=1 | RD1-score20=2 | RD1-text21= | RD1-team21=[[Òbrôzk:Flag of Mexico.svg|20px]] Meksyk | RD1-team22=[[Òbrôzk:Flag of Ecuador.svg|20px]] Ekwadór | RD1-score21=2 | RD1-score22=0 | RD1-text23= | RD1-team23=[[Òbrôzk:Flag of England.svg|20px]] Anielskô | RD1-team24=[[Òbrôzk:Flag of the Democratic Republic of the Congo.svg|20px]] DRK | RD1-score23=2 | RD1-score24=1 | RD1-text25= | RD1-team25=[[Òbrôzk:Flag of Argentina.svg|20px]] Argentińskô | RD1-team26=[[Òbrôzk:Flag of Cape Verde (10-17).svg|20px]] Cabo Verde | RD1-score25=3 | RD1-score26=2 | RD1-text27= | RD1-team27=[[Òbrôzk:Flag of Australia.svg|20px]] Aùstraliô | RD1-team28=[[Òbrôzk:Flag of Egypt.svg|20px]] Egipt | RD1-score27=1 (2) | RD1-score28=1 (4) | RD1-text29= | RD1-team29=[[Òbrôzk:Flag of Switzerland.svg|20px]] Szwajcarskô | RD1-team30=[[Òbrôzk:Flag of Algeria.svg|20px]] Algerskô | RD1-score29=2 | RD1-score30=0 | RD1-text31= | RD1-team31=[[Òbrôzk:Flag of Colombia.svg|20px]] Kòlumbiô | RD1-team32=[[Òbrôzk:Flag of Ghana.svg|20px]] Ghana | RD1-score31=1 | RD1-score32=0 | RD2-text01=4 lëpińca – [[Lincoln Financial Field|Filadelfia]] | RD2-team01=[[Òbrôzk:Flag of Paraguay.svg|20px]] Paragwaj | RD2-team02=[[Òbrôzk:Flag of France.svg|20px]] Francëskô | RD2-score01=0 | RD2-score02=1 | RD2-text02=4 lëpińca – [[NRG Stadium|Houston]] | RD2-team03=[[Òbrôzk:Flag of Canada.svg|20px]] Kanada | RD2-team04=[[Òbrôzk:Flag of Morocco.svg|20px]] Marokò | RD2-score03=0 | RD2-score04=3 | RD2-text03=6 lëpińca – [[AT&T Stadium|Arlington]] | RD2-team05=[[Òbrôzk:Flag of Portugal.svg|20px]] Pòrtugalskô | RD2-team06=[[Òbrôzk:Flag of Spain.svg|20px]] Szpańskô | RD2-score05=0 | RD2-score06=1 | RD2-text04=7 lëpińca – [[CenturyLink Field|Seattle]] | RD2-team07=[[Òbrôzk:Flag of USA.svg|20px]] USA | RD2-team08=[[Òbrôzk:Flag of Belgium.svg|20px]] Belgiô | RD2-score07=1 | RD2-score08=4 | RD2-text05=5 lëpińca – [[MetLife Stadium|East Rutherford]] | RD2-team09=[[Òbrôzk:Flag of Brazil.svg|20px]] Brazyliô | RD2-team10=[[Òbrôzk:Flag of Norway.svg|20px]] Norweskô | RD2-score09=1 | RD2-score10=2 | RD2-text06=6 lëpińca – [[Estadio Azteca|Meksyk]] | RD2-team11=[[Òbrôzk:Flag of Mexico.svg|20px]] Meksyk | RD2-team12=[[Òbrôzk:Flag of England.svg|20px]] Anielskô | RD2-score11=2 | RD2-score12=3 | RD2-text07=7 lëpińca – [[Mercedes-Benz Stadium|Atlanta]] | RD2-team13=[[Òbrôzk:Flag of Argentina.svg|20px]] Argentińskô | RD2-team14=[[Òbrôzk:Flag of Egypt.svg|20px]] Egipt | RD2-score13=3 | RD2-score14=2 | RD2-text08=7 lëpińca – [[BC Place Stadium|Vancouver]] | RD2-team15=[[Òbrôzk:Flag of Switzerland.svg|20px]] Szwajcarskô | RD2-team16=[[Òbrôzk:Flag of Colombia.svg|20px]] Kòlumbiô | RD2-score15=0 (4) | RD2-score16=0 (3) | RD3-text01=9 lëpińca – [[Gillette Stadium|Foxborough]] | RD3-team01=[[Òbrôzk:Flag of France.svg|20px]] Francëskô | RD3-team02=[[Òbrôzk:Flag of Morocco.svg|20px]] Marokò | RD3-score01=2 | RD3-score02=0 | RD3-text02=10 lëpińca – [[SoFi Stadium|Inglewood]] | RD3-team03=[[Òbrôzk:Flag of Spain.svg|20px]] Szpańskô | RD3-team04=[[Òbrôzk:Flag of Belgium.svg|20px]] Belgiô | RD3-score03=2 | RD3-score04=1 | RD3-text03=11 lëpińca – [[Hard Rock Stadium|Miami Gardens]] | RD3-team05=[[Òbrôzk:Flag of Norway.svg|20px]] Norweskô | RD3-team06=[[Òbrôzk:Flag of England.svg|20px]] Anielskô | RD3-score05=1 | RD3-score06=2 | RD3-text04=12 lëpińca – [[Arrowhead Stadium|Kansas City]] | RD3-team07=[[Òbrôzk:Flag of Argentina.svg|20px]] Argentińskô | RD3-team08=[[Òbrôzk:Flag of Switzerland.svg|20px]] Szwajcarskô | RD3-score07=3 | RD3-score08=1 | RD4-text01=14 lëpińca – [[AT&T Stadium|Arlington]] | RD4-team01=[[Òbrôzk:Flag of France.svg|20px]] Francëskô | RD4-team02=[[Òbrôzk:Flag of Spain.svg|20px]] Szpańskô | RD4-score01=0 | RD4-score02=2 | RD4-text02=15 lëpińca – [[Mercedes-Benz Stadium|Atlanta]] | RD4-team03=[[Òbrôzk:Flag of England.svg|20px]] Anielskô | RD4-team04=[[Òbrôzk:Flag of Argentina.svg|20px]] Argentińskô | RD4-score03=1 | RD4-score04=2 | RD5-text01=19 lëpińca – [[MetLife Stadium|East Rutherford]] | RD5-team01=[[Òbrôzk:Flag of Spain.svg|20px]] Szpańskô | RD5-team02=[[Òbrôzk:Flag of Argentina.svg|20px]] Argentińskô | RD5-score01=1 | RD5-score02=0 | RD5b-text01=18 lëpińca – [[Hard Rock Stadium|Miami Gardens]] | RD5b-team01=[[Òbrôzk:Flag of France.svg|20px]] Francëskô | RD5b-team02=[[Òbrôzk:Flag of England.svg|20px]] Anielskô | RD5b-score01=4 | RD5b-score02=6 }} === 1/16 finału === {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 73 | data = 28 czerwińca 2026, 21:00 | stadión = SoFi Stadium, Los Angeles | druzyna1 = Pôłniowô Afrika | fana1 = RSA | wënik1 = 0 | druzyna2 = Kanada | fana2 = Canada | wënik2 = 1 | gòle2 = Eustáquio 90+2 | òbzérôczë = 69 237 | sãdza = João Pinheiro }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 74 | data = 29 czerwińca 2026, 19:00 | stadión = NRG Stadium, Houston | druzyna1 = Brazyliô | fana1 = Brazil | wënik1 = 2 | druzyna2 = Japóńskô | fana2 = Japan | wënik2 = 1 | gòle1 = Casemiro 56’, Martinelli 90+5 | gòle2 = Sano 29’ | òbzérôczë = 68 777 | sãdza = Maurizio Mariani }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 75 | data = 29 czerwińca 2026, 22:30 | stadión = Gillette Stadium, Boston | druzyna1 = Niemieckô | fana1 = Germany | wënik1 = 1 | druzyna2 = Paragwaj | fana2 = Paraguay | wënik2 = 1 | karné = 3-4 | gòle1 = Havertz 54’ | gòle2 = Enciso 42’ | òbzérôczë = 63 945 | sãdza = Jalal Jayed }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 76 | data = 30 czerwińca 2026, 03:00 | stadión = Estadio BBVA, Monterrey | druzyna1 = Néderlandzkô | fana1 = Netherlands | wënik1 = 1 | gòle1 = Gakpo 72’ | druzyna2 = Marokò | fana2 = Morocco | wënik2 = 1 | karné = 2-3 | gòle2 = Diop 90+1 | òbzérôczë = 68 777 | sãdza = Wilton Sampaio }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 77 | data = 30 czerwińca 2026, 19:00 | stadión = AT&T Stadium, Arlington | druzyna1 = Ùbrzég Słoniowëch Kłów | fana1 = Ivory Coast | wënik1 = 1 | gòle1 = Diallo 74’ | druzyna2 = Norweskô | fana2 = Norway | wënik2 = 2 | gòle2 = Nusa 39’, Haaland 86’ | òbzérôczë = 69 665 | sãdza = Jesús Valenzuela }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 78 | data = 30 czerwińca 2026, 23:00 | stadión = MetLife Stadium, East Rutherford | druzyna1 = Francëskô | fana1 = France | wënik1 = 3 | druzyna2 = Szwédzkô | fana2 = Sweden | wënik2 = 0 | gòle1 = Mbappé 45’, 74’; Barcola 53’ | òbzérôczë = 80 663 | sãdza = Danny Makkelie }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 79 | data = 1 lëpińca 2026, 03:00 | stadión = Estadio Azteca, Meksyk | druzyna1 = Meksyk | fana1 = Mexico | wënik1 = 2 | druzyna2 = Ekwadór | fana2 = Ecuador | wënik2 = 0 | gòle1 = Quiñones 22’, Jiménez 31’ | òbzérôczë = 80 824 | sãdza = Slavko Vinčić }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 80 | data = 1 lëpińca 2026, 18:00 | stadión = Mercedes-Benz Stadium, Atlanta | druzyna1 = Anielskô | fana1 = England | wënik1 = 2 | druzyna2 = Demòkraticznô Repùblika Kònga | fana2 = Democratic Republic of the Congo | wënik2 = 1 | gòle1 = Kane 75’, 86’ | gòle2 = Cipenga 7’ | òbzérôczë = 68 239 | sãdza = Adham Makhadmeh }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 81 | data = 1 lëpińca 2026, 22:00 | stadión = Lumen Field, Seattle | druzyna1 = Belgiô | fana1 = Belgium | wënik1 = 3 | gòle1 = Lukaku 86’; Tielemans 89’, 120+5' | druzyna2 = Senegal | fana2 = Senegal | wënik2 = 2 | gòle2 = Diarra 24’, Sarr 51’ | òbzérôczë = 66 925 | sãdza = Said Martínez }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 82 | data = 2 lëpińca 2026, 02:00 | stadión = Levi’s Stadium, Santa Clara | druzyna1 = USA | fana1 = USA | wënik1 = 2 | gòle1 = Balogun 78’, Tillman 82' | druzyna2 = Bòsniô a Hercegòwina | fana2 = Bosnia and Herzegovina | wënik2 = 0 | òbzérôczë = 68 827 | sãdza = Raphael Claus }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 83 | data = 2 lëpińca 2026, 22:00 | stadión = SoFi Stadium, Los Angeles | druzyna1 = Szpańskô | fana1 = Spain | wënik1 = 3 | gòle1 = Oyarzabal 36', 89'; Porro 66' | druzyna2 = Aùstriackô | fana2 = Austria | wënik2 = 0 | òbzérôczë = 70 492 | sãdza = Glenn Nyberg }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 84 | data = 2 lëpińca 2026, 18:00 | stadión = GEHA Field at Arrowhead Stadium, Kansas City | druzyna1 = Pòrtugalskô | fana1 = Portugal | wënik1 = 2 | gòle1 = Cristiano Ronaldo 68' (k.), Gonçalo Ramos 90+4' | druzyna2 = Chòrwackô | fana2 = Croatia | wënik2 = 1 | gòle2 = Perišić 41' | òbzérôczë = 43 036 | sãdza = Espen Eskas }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 85 | data = 3 lëpińca 2026, 02:00 | stadión = BC Place, Vancouver | druzyna1 = Szwajcarskô | fana1 = Switzerland | wënik1 = 2 | gòle1 = Embolo 10'; Ndoye 46' | druzyna2 = Algerskô | fana2 = Algeria | wënik2 = 0 | òbzérôczë = 52 497 | sãdza = Yael Falcon Perez }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 86 | data = 3 lëpińca 2026, 20:00 | stadión = AT&T Stadium, Arlington | druzyna1 = Aùstraliô | fana1 = Australia | wënik1 = 1 | druzyna2 = Egipt | fana2 = Egypt | wënik2 = 1 | karné = 2-4 | gòle1 = Hany 55' | gòle2 = Ashour 13' | òbzérôczë = 70 244 | sãdza = Gustavo Tejera }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 87 | data = 3 lëpińca 2026, 22:00 | stadión = Hard Rock Stadium, Miami Gardens | druzyna1 = Argentińskô | fana1 = Argentina | wënik1 = 3 | gòle1 = Messi 29'; Lautaro Martínez 92'; Diney 111' | druzyna2 = Cabo Verde | fana2 = Cape Verde | wënik2 = 2 | gòle2 = D. Duarte 59'; Lopes Cabral 103' | òbzérôczë = 64 478 | sãdza = Drew Fischer }} <br> ------- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 88 | data = 4 lëpińca 2026, 02:30 | stadión = GEHA Field at Arrowhead Stadium, Kansas City | druzyna1 = Kòlumbiô | fana1 = Colombia | wënik1 = 1 | gòle1 = J. Arias 14' | druzyna2 = Ghana | fana2 = Ghana | wënik2 = 0 | òbzérôczë = 69 045 | sãdza = Clément Turpin }} === 1/8 finału === {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 89 | data = 4 lëpińca 2026, 13:00 | stadión = NRG Stadium, Houston | druzyna1 = Kanada | fana1 = Canada | wënik1 = 0 | druzyna2 = Marokò | fana2 = Morocco | wënik2 = 3 | gòle2 = Ounahi 50’, 82’; Rahimi 90+8’ | òbzérôczë = 68 777 | sãdza = Michael Oliver }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 90 | data = 4 lëpińca 2026, 21:00 | stadión = MetLife Stadium, East Rutherford | druzyna1 = Paragwaj | fana1 = Paraguay | wënik1 = 0 | druzyna2 = Francëskô | fana2 = France | wënik2 = 1 | gòle2 = Mbappé 70' (k.) | òbzérôczë = 68 324 | sãdza = Ilgiz Tantashev }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 91 | data = 5 lëpińca 2026, 22:00 | stadión = Lincoln Financial Field, Philadelphia | druzyna1 = Brazyliô | fana1 = Brazil | wënik1 = 1 | gòle1 = Neymar 90+10' | druzyna2 = Norweskô | fana2 = Norway | wënik2 = 2 | gòle2 = Haaland 79', 90' | òbzérôczë = 80 663 | sãdza = Ismail Elfath }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 92 | data = 6 lëpińca 2026, 02:00 | stadión = Estadio Azteca, Meksyk | druzyna1 = Meksyk | fana1 = Mexico | wënik1 = 2 | gòle1 = Quiñones 42'; Jiménez 69' | druzyna2 = Anielskô | fana2 = England | wënik2 = 3 | gòle2 = Bellingham 36', 38'; Kane 60' | òbzérôczë = 80 824 | sãdza = Alireza Faghani }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 93 | data = 6 lëpińca 2026, 20:00 | stadión = AT&T Stadium, Arlington | druzyna1 = Pòrtugalskô | fana1 = Portugal | wënik1 = 0 | druzyna2 = Szpańskô | fana2 = Spain | wënik2 = 1 | gòle2 = Merino 90+1' | òbzérôczë = 70 649 | sãdza = Anthony Taylor }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 94 | data = 6 lëpińca 2026, 23:00 | stadión = Lumen Field, Seattle | druzyna1 = USA | fana1 = USA | wënik1 = 1 | druzyna2 = Belgiô | fana2 = Belgium | wënik2 = 4 | gòle1 = Tillman 31' | gòle2 = De Ketelaere 9', 33'; Vanaken 57'; Lukaku 90+3' | òbzérôczë = 66 925 | sãdza = Adham Makhadmeh }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 95 | data = 7 lëpińca 2026, 20:00 | stadión = Mercedes-Benz Stadium, Atlanta | druzyna1 = Argentińskô | fana1 = Argentina | wënik1 = 3 | gòle1 = Romero 79', Messi 83', Fernández 90+2' | druzyna2 = Egipt | fana2 = Egypt | wënik2 = 2 | gòle2 = Ibrahim 15', Ziko 67' | òbzérôczë = 68 239 | sãdza = François Letexier }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 96 | data = 7 lëpińca 2026, 23:00 | stadión = BC Place, Vancouver | druzyna1 = Szwajcarskô | fana1 = Switzerland | wënik1 = 0 | druzyna2 = Kòlumbiô | fana2 = Colombia | wënik2 = 0 | karné = 4-3 | òbzérôczë = 52 497 | sãdza = Iván Barton }} === Czwircfinałë === {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 97 | data = 10 lëpińca 2026, 21:00 | stadión = Gillette Stadium, Boston | druzyna1 = Francëskô | fana1 = France | wënik1 = 2 | gòle1 = Mbappé 60', Dembélé 66' | druzyna2 = Marokò | fana2 = Morocco | wënik2 = 0 | òbzérôczë = 63 811 | sãdza = Facundo Tello }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 98 | data = 10 lëpińca 2026, 12:00 | stadión = SoFi Stadium, Inglewood | druzyna1 = Szpańskô | fana1 = Spain | wënik1 = 2 | gòle1 = Fabián 30', Merino 88' | druzyna2 = Belgiô | fana2 = Belgium | wënik2 = 1 | gòle2 = De Ketelaere 41' | òbzérôczë = 70 492 | sãdza = Michael Oliver }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 99 | data = 11 lëpińca 2026, 17:00 | stadión = Hard Rock Stadium, Miami Gardens | druzyna1 = Norweskô | fana1 = Norway | wënik1 = 1 | gòle1 = Schjelderup 36' | druzyna2 = Anielskô | fana2 = England | wënik2 = 2 | gòle2 = Bellingham 45+2', 93' | òbzérôczë = 64 478 | sãdza = Clément Turpin }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 100 | data = 11 lëpińca 2026, 20:00 | stadión = Arrowhead Stadium, Kansas City | druzyna1 = Argentińskô | fana1 = Argentina | wënik1 = 3 | gòle1 = Mac Allister 10', Alvarez 112', La. Martínez 120+1' | druzyna2 = Szwajcarskô | fana2 = Switzerland | wënik2 = 1 | gòle2 = Ndoye 67' | òbzérôczë = 69 045 | sãdza = João Pinheiro }} === Półfinałë === {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 101 | data = 14 lëpińca 2026, 14:00 | stadión = AT&T Stadium, Arlington | druzyna1 = Francëskô | fana1 = France | wënik1 = 0 | gòle1 = | druzyna2 = Szpańskô | fana2 = Spain | wënik2 = 2 | gòle2 = Oyarzabal 22' (kar.), Porro 58' | òbzérôczë = 70 176 | sãdza = Iván Barton }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 102 | data = 15 lëpińca 2026, 15:00 | stadión = Mercedes-Benz Stadium, Atlanta | druzyna1 = Anielskô | fana1 = England | wënik1 = 1 | gòle1 = Gordon 55' | druzyna2 = Argentińskô | fana2 = Argentina | wënik2 = 2 | gòle2 = Fernández 85', La. Martínez 90+2' | òbzérôczë = 68 239 | sãdza = Ismail Elfath }} === Mecz ò trzecy plac === {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 103 | data = 18 lëpińca 2026, 17:00 | stadión = Hard Rock Stadium, Miami Gardens | druzyna1 = Francëskô | fana1 = France | wënik1 = 4 | gòle1 = Mbappé 48', 66', Barcola 54', Dembélé 90+6' | druzyna2 = Anielskô | fana2 = England | wënik2 = 6 | gòle2 = Rice 3', Konsa 18', Saka 37', 45+1', 87' (pen.), Bellingham 90+8' | òbzérôczë = 64 478 | sãdza = Jesús Valenzuela }} === Finał === {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 104 | data = 19 lëpińca 2026, 15:00 | stadión = MetLife Stadium, East Rutherford | druzyna1 = Szpańskô | fana1 = Spain | wënik1 = 1 | gòle1 = Torres 106' (a.e.t.) | druzyna2 = Argentińskô | fana2 = Argentina | wënik2 = 0 | òbzérôczë = 80 663 | sãdza = Slavko Vinčić }} == Òbaczë téż == {{#categorytree:Nożnô bala|hideroot=on|mode=pages}} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Nożnô bala]] [[Kategòrëjô:Rozegracje]] evzq0locgkafffpdg038xzjg2gua5ym 210147 210138 2026-08-01T23:11:19Z Terrus38 14026 210147 wikitext text/x-wiki {{Spòrtowi Turniér infobox|gòspòdôrzë=[[Òbrôzk:Flag of Canada.svg|tło|22x22px]] [[Kanada]] [[Òbrôzk:Flag of Mexico.svg|tło|22x22px]] [[Meksyk]] [[Òbrôzk:Flag of the United States.svg|tło|22x22px]] [[Zjednóné Kraje Americzi]]|data=11 czerwińca - 19 lëpińca 2026|pòzwa=Mésterstwò Swiata w fùsbalë 2026<br>FIFA World Cup 2026<br>Coupe du monde de football de 2026<br>Copa Mundial de Fútbol 2026|òbrôzk=2026 FIFA World Cup emblem (with wordmark).svg|reprezentacje=48|stadionë=16|mecze=104|gòle=308|trzecy plac=[[Òbrôzk:Flag of England.svg|20px]] [[Anielskô]]|drëdżi plac=[[Òbrôzk:Flag of Argentina.svg|20px]] [[Argentina|Argentińskô]]|méster=[[Òbrôzk:Flag of Spain.svg|20px]] [[Szpańskô]]|ùszłô=[[Mésterstwò Swiata w fùsbalë 2022|2022]]|pòstãpnô=[[Mésterstwò Swiata w fùsbalë 2030|2030]]}} '''XXIII Mésterstwò Swiata w fùsbalë 2026''' – 23. edicjô mésterstwów swiata, jaczi béł òrganizowóny przez [[FIFA]]. Turniér òdbiwôł sã òd [[11 czerwińca]] do [[19 lëpińca]] 2026 rokù na stadionach w [[Kanada|Kanadze]], [[Meksyk|Meksykù]] a [[Zjednóné Kraje Americzi|Zjednónëch Krajach]]<ref>FIFA: ''[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026 FIFA World Cup 2026 Official Website]''. [przistãp 2026-06-29].</ref>. Béł to pierszi mùndial twòrzony wespólnie przez trzë kraje a téż pierszi w historie z ùdzélã 48 nôrodnëch reprezentacjów. Nowi fòrmat turniéru òbjimôł 12 grëp pò sztërë karna, z jaczich do czelëchòwi fazë awansowałë pò dwie nôlepszé reprezentacje z kòżdi grëpë a òsmë nôlepszich karnów z trzecëch placów. Òznôczô to rozegranié rekòrdowi lëczbë 104 zéńdzeniów<ref>FIFA:''[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/fifa-council-approves-international-match-calendar-new-format FIFA Council approves international match calendar and 104-match World Cup format]''. [przistãp 2026-06-29].</ref>. == Welënk gòspòdarzów == [[Òbrôzk:2026 world cup.svg|mały|Wëniczi w kònkretnëch krajach]] 13 czerwińca 2018 rokù òb czas Kòngresu FIFA w Mòskwie dobëła pòspólnô kandidatura Kanadë, Meksykù a Zjednónëch Krajów, przedobiwającë bédënk [[Marokò|Maroka]]<ref>FIFA: ''[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/united-2026-bid-wins-hosts-fifa-world-cup United 2026 bid voted hosts of the 2026 FIFA World Cup]''. [przistãp 2026-06-29].</ref>. Turniér béł historiczny z czile pòwòdów: * béł to pierszi mùndial òrganizowóny przez trzë kraje; * Meksyk òstôł pierszim krajã, jaczi béł za gòspòdarza mésterstwów swiata trzecy rôz; * Kanada pierszi rôz òrganizowała chłopsczé mésterstwa swiata; * Zjednóné Kraje òrganizowałë mùndial drëdżi rôz (pò 1994 rokù). Hewò wëniczi welowaniô: {| class="wikitable" style="text-align: center;" !Państwò !Głosë |- | align="left" |[[Òbrôzk:Flag of Canada.svg|tło|22x22px]] [[Kanada]] [[Òbrôzk:Flag of Mexico.svg|tło|22x22px]] [[Meksyk]] [[Òbrôzk:Flag of the United States.svg|tło|22x22px]] [[Zjednóné Kraje Americzi]] |'''134''' |- | align="left" | [[Òbrôzk:Flag of Morocco.svg|tło|22x22px]] [[Marokò]] |65 |} == Fòrmat rozgriwków == Pierszi rôz w historie w finałach wëstãpòwało 48 reprezentacjów. [[Òbrôzk:FIFA World Cup 2026 Draw Reception (54972845582).jpg|mały|Òficjalnô bala na mésterstwa, Trionda]] Fòrmat òbjimôł: * 12 grëp pò 4 karna, * Kòżdé karno rozgriwało 3 grëpòwé mecze, * awans zwëskiwałë: ** dobiwcë grëp, ** karna z drëdżich placów, ** òsmë nôlepszich reprezentacjów z trzecëch placów, * òd czelëchòwi fazë òbrzesziwôł czelëchòwi system rozpòczinający sã òd 1/16 finału (Round of 32). == Eliminacje == Eliminacje do Mésterstwów Swiata 2026 rozpòczãłë sã w séwniku 2023 rokù i trwałë do strëmiannika 2026 rokù. Ze wzglãdu na pòwikszenié lëczbë bëtników finałowégò turniéru z 32 do 48 reprezentacjów, Radzëzna FIFA zrobiła historiczny pòdzél placów dlô kòżdi kòntinentalny kònfederacje. Trzë reprezentacje krajów-gòspòdarzów – Kanadë, Meksykù a Zjednónëch Krajów – miałë zagwësniony aùtomaticzny awans bez nótu grë w eliminacjach. Pòòstałé 45 placów òstało rozdzeloné w 6-etapòwëch kòntinentalnëch kwalifikacjach a w relegacjowim turniérze. === Pòdzél placów a lëczba bëtników === {| class="wikitable" style="font-size:95%; border:1px solid var(--border-color-base, #a2a9b1); background-color: var(--background-color-base, #ffffff); color: var(--color-base, #202122);" ! style="background-color: var(--background-color-neutral, #eaecf0); color: var(--color-base, #202122); text-align:left; padding:5px;" | Kònfederacjô ! style="background-color: var(--background-color-neutral, #eaecf0); color: var(--color-base, #202122); text-align:center; padding:5px;" | Bezpòstrzédny awans ! style="background-color: var(--background-color-neutral, #eaecf0); color: var(--color-base, #202122); text-align:left; padding:5px;" | Relegacje (baraże) |- | [[Òbrôzk:UEFA logo.svg|20px]] '''UEFA''' <small>(Eùropa)</small> | style="text-align:center;" | '''16''' | style="color:#555;" | — |- | [[Òbrôzk:Caf_llogo.svg|20px]] '''CAF''' <small>(Afrika)</small> | style="text-align:center;" | '''9''' | 1 karno w midzëkòntinentalnëch relegacjach |- | [[Òbrôzk:AFC text logo.png|20px]] '''AFC''' <small>(Azjô)</small> | style="text-align:center;" | '''8''' | 1 karno w midzëkòntinentalnëch relegacjach |- | [[Òbrôzk:Concacaf logo.svg|20px]] '''CONCACAF''' <small>(Nordowô, Westrzédnô Amerika i Karajibë)</small> | style="text-align:center;" | '''6''' <small>(w tim 3 gòspòdôrzë)</small> | 2 karna w midzëkòntinentalnëch relegacjach |- | [[Òbrôzk:Conmebol text logo 2021.svg|20px]] '''CONMEBOL''' <small>(Pôłniowô Amerika)</small> | style="text-align:center;" | '''6''' | 1 karno w midzëkòntinentalnëch relegacjach |- | [[Òbrôzk:Oceania Football Confederation logo.svg|20px]] '''OFC''' <small>(Òceaniô)</small> | style="text-align:center;" | '''1''' | 1 karno w midzëkòntinentalnëch relegacjach |} === Midzëkòntinentalné relegacje === Slédné dwa place na finałowim turniérze òstałë wësztopòrczoné w relegacjowim turniérze, w jaczim wzãło ùdzél szesc karnów (pò jednym z kòżdi kònfederacje òkróm UEFA a dodatkòwò jedno karno z kònfederacje gòspòdarzów – CONCACAF). Relegacjowi turniér òdbéł sã w strëmiannikù 2026 rokù w krajach gòspòdarzów a béł téż bezpòstrzédnym testã przed samim mùndialã. == Stadionë a gardë == <div style="margin-bottom: 0.5em;"> 16 czerwińca 2022 òficjalno òstałë pòdóné stadionë, na jaczich bëłë rozgriwóné mecze turniéru. Zéńdzenia bëłë rozgriwóné na 16 stadionach w 16 gardach<ref>FIFA: ''[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/fifa-unveils-stellar-line-up-of-host-cities-for-2026-world-cup FIFA unveils stellar line-up of host cities for 2026 FIFA World Cup]''. [przistãp 2026-06-29].</ref>. </div> {{#invoke:TôflaKôrtaMS|render}} == Grëpòwô faza == Reprezentacje òstałë pòdzelóné na 12 grëp òznaczonëch lëtrama òd A do L. Kòżdé karno rozgriwało trzë zéńdzenia. === Grëpa A === {{#invoke:Grëpa MS|render |group=Grëpa A |1=[[Òbrôzk:Flag of Mexico.svg|20px]] Meksyk |1pkt=9 |1m=3 |1w=3 |1r=0 |1p=0 |1g+=6 |1g-=0 |1rg=+6 |2=[[Òbrôzk:Flag of South Africa.svg|20px]] Pôłniowô Afrika |2pkt=4 |2m=3 |2w=1 |2r=1 |2p=1 |2g+=2 |2g-=3 |2rg=-1 |3=[[Òbrôzk:Flag of South Korea.svg|20px]] Pôłniowô Kòreja |3pkt=3 |3m=3 |3w=1 |3r=0 |3p=2 |3g+=2 |3g-=3 |3rg=-1 |4=[[Òbrôzk:Flag of Czech Republic.svg|20px]] Czeskô |4pkt=1 |4m=3 |4w=0 |4r=1 |4p=2 |4g+=2 |4g-=4 |4rg=-2 }} {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 1 | data = 11 czerwińca 2026, 21:00 CEST | stadión = Estadio Azteca, Meksyk | druzyna1 = Meksyk | fana1 = Mexico | wënik1 = 2 | gòle1 = Quiñones 9’, Jiménez 67’ | druzyna2 = Pôłniowô Afrika | fana2 = South Africa | wënik2 = 0 | òbzérôcze = 80 824 | sãdza = Wilton Sampaio }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 2 | data = 12 czerwińca 2026, 04:00 CEST | stadión = Estadio Akron, Guadalajara | druzyna1 = Pôłniowô Kòreja | fana1 = South Korea | wënik1 = 2 | gòle1 = Hwang In-beom 67', Oh Hyeon-gyu 80’ | druzyna2 = Czeskô | fana2 = Czech Republic | wënik2 = 1 | gòle2 = Krejčí 59’ | òbzérôcze = 44 985 | sãdza = Amin Mohamed Omar }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 25 | data = 18 czerwińca 2026, 18:00 CEST | stadión = Mercedes-Benz Stadium, Atlanta | druzyna1 = Czeskô | fana1 = Czech Republic | wënik1 = 1 | gòle1 = Sadílek 6’ | druzyna2 = Pôłniowô Afrika | fana2 = South Africa | wënik2 = 1 | gòle2 = Mokoena 83’ (k) | òbzérôcze = 67 442 | sãdza = Tori Penso }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 28 | data = 19 czerwińca 2026, 03:00 CEST | stadión = Estadio Akron, Guadalajara | druzyna1 = Meksyk | fana1 = Mexico | wënik1 = 1 | gòle1 = Romo 50' | druzyna2 = Pôłniowô Kòreja | fana2 = South Korea | wënik2 = 0 | òbzérôcze = 45 522 | sãdza = Gustavo Tejera }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 53 | data = 25 czerwińca 2026, 03:00 CEST | stadión = Estadio Azteca, Meksyk | druzyna1 = Czeskô | fana1 = Czech Republic | wënik1 = 0 | druzyna2 = Meksyk | fana2 = Mexico | wënik2 = 3 | gòle2 = M. Chávez 55’, Quiñones 61’, Fidalgo 90+4' | òbzérôcze = 80 824 | sãdza = Yael Falcon Perez }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 54 | data = 25 czerwińca 2026, 03:00 CEST | stadión = Estadio BBVA, Monterrey | druzyna1 = Pôłniowô Afrika | fana1 = South Africa | wënik1 = 1 | gòle1 = Maseko 63’ | druzyna2 = Pôłniowô Kòreja | fana2 = South Korea | wënik2 = 0 | òbzérôcze = 51 243 | sãdza = Facundo Tello }} === Grëpa B === {{#invoke:Grëpa MS|render |group=Grëpa B |advance=3 |1=[[Òbrôzk:Flag of Switzerland.svg|20px]] Szwajcarskô |1pkt=7 |1m=3 |1w=2 |1r=1 |1p=0 |1g+=6 |1g-=3 |1rg=+3 |2=[[Òbrôzk:Flag of Canada.svg|20px]] Kanada |2pkt=4 |2m=3 |2w=1 |2r=1 |2p=1 |2g+=5 |2g-=4 |2rg=+1 |3=[[Òbrôzk:Flag of Bosnia and Herzegovina.svg|20px]] Bòsniô a Hercegòwina |3pkt=4 |3m=3 |3w=1 |3r=1 |3p=1 |3g+=4 |3g-=5 |3rg=-1 |4=[[Òbrôzk:Flag of Qatar.svg|20px]] Katar |4pkt=1 |4m=3 |4w=0 |4r=1 |4p=2 |4g+=2 |4g-=9 |4rg=-7 }} {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 3 | data = 12 czerwińca 2026, 21:00 CEST | stadión = BMO Field, Toronto | druzyna1 = Kanada | fana1 = Canada | wënik1 = 1 | gòle1 = Larin 78’ | druzyna2 = Bòsniô a Hercegòwina | fana2 = Bosnia and Herzegovina | wënik2 = 1 | gòle2 = Lukić 21’ | òbzérôcze = 43 002 | sãdza = Facundo Tello }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 8 | data = 13 czerwińca 2026, 21:00 CEST | stadión = Levi’s Stadium, San Francisco Bay Area | druzyna1 = Katar | fana1 = Qatar | wënik1 = 1 | gòle1 = Muheim 90+4’ (sam.) | druzyna2 = Szwajcarskô | fana2 = Switzerland | wënik2 = 1 | gòle2 = Embolo 17’ (k.) | òbzérôcze = 67 966 | sãdza = Said Martínez }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 26 | data = 18 czerwińca 2026, 21:00 CEST | stadión = SoFi Stadium, Los Angeles | druzyna1 = Szwajcarskô | fana1 = Switzerland | wënik1 = 4 | gòle1 = Manzambi 74’, 90’; Vargas 84’; Xhaka 90+7’ (k.) | druzyna2 = Bòsniô a Hercegòwina | fana2 = Bosnia and Herzegovina | wënik2 = 1 | gòle2 = Mahmić 90+3’ | òbzérôcze = 70 026 | sãdza = João Pinheiro }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 27 | data = 19 czerwińca 2026, 00:00 CEST | stadión = BC Place, Vancouver | druzyna1 = Kanada | fana1 = Canada | wënik1 = 6 | gòle1 = Larin 16’; J. David 29’, 45+3’, 90+2’; Saliba 64’; Manai 75’ (sam.) | druzyna2 = Katar | fana2 = Qatar | wënik2 = 0 | òbzérôcze = 52 497 | sãdza = Cristián Garay }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 51 | data = 24 czerwińca 2026, 21:00 CEST | stadión = BC Place, Vancouver | druzyna1 = Szwajcarskô | fana1 = Switzerland | wënik1 = 2 | gòle1 = Vargas 46’, Manzambi 57’ | druzyna2 = Kanada | fana2 = Canada | wënik2 = 1 | gòle2 = P. David 76’ | òbzérôcze = 52 497 | sãdza = Ramon Abatti }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 52 | data = 24 czerwińca 2026, 21:00 CEST | stadión = Lumen Field, Seattle | druzyna1 = Bòsniô a Hercegòwina | fana1 = Bosnia and Herzegovina | wënik1 = 3 | gòle1 = Alajbegović 29’, Abunada 34’ (sam.), Mahmić 80’ | druzyna2 = Katar | fana2 = Qatar | wënik2 = 1 | gòle2 = Al-Haydos 42’ | òbzérôcze = 66 925 | sãdza = Jesús Valenzuela }} === Grëpa C === {{#invoke:Grëpa MS|render |group=Grëpa C |1=[[Òbrôzk:Flag of Brazil.svg|20px]] Brazyliô |1pkt=7 |1m=3 |1w=2 |1r=1 |1p=0 |1g+=7 |1g-=1 |1rg=+6 |2=[[Òbrôzk:Flag of Morocco.svg|20px]] Marokò |2pkt=7 |2m=3 |2w=2 |2r=1 |2p=0 |2g+=6 |2g-=3 |2rg=+3 |3=[[Òbrôzk:Flag of Scotland.svg|20px]] Szkòckô |3pkt=3 |3m=3 |3w=1 |3r=0 |3p=2 |3g+=2 |3g-=5 |3rg=-3 |4=[[Òbrôzk:Flag of Haiti.svg|20px]] Hajiti |4pkt=0 |4m=3 |4w=0 |4r=0 |4p=3 |4g+=2 |4g-=8 |4rg=-6 }} {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 5 | data = 14 czerwińca 2026, 00:00 CEST | stadión = MetLife Stadium, Nowi Jork/New Jersey | druzyna1 = Brazyliô | fana1 = Brazil | wënik1 = 1 | gòle1 = Vinícius Jr. 32’ | druzyna2 = Marokò | fana2 = Morocco | wënik2 = 1 | gòle2 = Saibari 21’ | òbzérôcze = 80 663 | sãdza = Slavko Vinčić }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 7 | data = 14 czerwińca 2026, 03:00 CEST | stadión = Gillette Stadium, Boston | druzyna1 = Hajiti | fana1 = Haiti | wënik1 = 0 | druzyna2 = Szkòckô | fana2 = Scotland | wënik2 = 1 | gòle2 = McGinn 28’ | òbzérôcze = 64 146 | sãdza = Mustapha Ghorbal }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 29 | data = 20 czerwińca 2026, 00:00 CEST | stadión = Gillette Stadium, Boston | druzyna1 = Szkòckô | fana1 = Scotland | wënik1 = 0 | druzyna2 = Marokò | fana2 = Morocco | wënik2 = 1 | gòle2 = Saibari 2’ | òbzérôcze = 64 146 | sãdza = Ilgiz Tantashev }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 30 | data = 20 czerwińca 2026, 02:30 CEST | stadión = Lincoln Financial Field, Filadelfiô | druzyna1 = Brazyliô | fana1 = Brazil | wënik1 = 3 | gòle1 = Cunha 23’, 36’; Vinícius Jr. 45+3’ | druzyna2 = Hajiti | fana2 = Haiti | wënik2 = 0 | òbzérôcze = 68 324 | sãdza = Alejandro José Hernández Hernández }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 49 | data = 25 czerwińca 2026, 00:00 CEST | stadión = Hard Rock Stadium, Miami | druzyna1 = Szkòckô | fana1 = Scotland | wënik1 = 0 | druzyna2 = Brazyliô | fana2 = Brazil | wënik2 = 3 | gòle2 = Vinícius Jr. 7’, 45+3’; Cunha 60’ | òbzérôcze = 64 478 | sãdza = César Arturo Ramos }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 50 | data = 25 czerwińca 2026, 00:00 CEST | stadión = Hard Rock Stadium, Miami | druzyna1 = Marokò | fana1 = Morocco | wënik1 = 4 | gòle1 = Hakimi 39’, Saibari 45+1’, Rahimi 78’, Yassine 89’ | druzyna2 = Hajiti | fana2 = Haiti | wënik2 = 2 | gòle2 = Bounou 10’ (sam.), Isidor 43’ | òbzérôcze = 64 478 | sãdza = César Arturo Ramos }} === Grëpa D === {{#invoke:Grëpa MS|render |group=Grëpa D |advance=3 |1=[[Òbrôzk:Flag of United States.svg|20px]] USA |1pkt=6 |1m=3 |1w=2 |1r=0 |1p=1 |1g+=8 |1g-=4 |1rg=+4 |2=[[Òbrôzk:Flag of Australia.svg|20px]] Aùstraliô |2pkt=4 |2m=3 |2w=1 |2r=1 |2p=1 |2g+=2 |2g-=2 |2rg=0 |3=[[Òbrôzk:Flag of Paraguay.svg|20px]] Paragwaj |3pkt=4 |3m=3 |3w=1 |3r=1 |3p=1 |3g+=3 |3g-=4 |3rg=-1 |4=[[Òbrôzk:Flag of Turkey.svg|20px]] Tëreckô |4pkt=3 |4m=3 |4w=1 |4r=0 |4p=2 |4g+=3 |4g-=5 |4rg=-2 }} {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 4 | data = 13 czerwińca 2026, 03:00 CEST | stadión = SoFi Stadium, Los Angeles | druzyna1 = USA | fana1 = USA | wënik1 = 4 | gòle1 = Bobadilla 7’ (sam.), Balogun 31’, 45+5’; Reyna 90+8’ | druzyna2 = Paragwaj | fana2 = Paraguay | wënik2 = 1 | gòle2 = Maurício 73’ | òbzérôcze = 70 492 | sãdza = Danny Makkelie }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 6 | data = 14 czerwińca 2026, 06:00 CEST | stadión = BC Place, Vancouver | druzyna1 = Aùstraliô | fana1 = Australia | wënik1 = 2 | gòle1 = Irankunda 27’, Metcalfe 75’ | druzyna2 = Tëreckô | fana2 = Turkey | wënik2 = 0 | òbzérôcze = 52 497 | sãdza = Jesús Valenzuela }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 32 | data = 19 czerwińca 2026, 21:00 CEST | stadión = Lumen Field, Seattle | druzyna1 = USA | fana1 = USA | wënik1 = 2 | gòle1 = Burgess 11’ (sam.), Freeman 43’ | druzyna2 = Aùstraliô | fana2 = Australia | wënik2 = 0 | òbzérôcze = 66 925 | sãdza = Felix Zwayer }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 31 | data = 20 czerwińca 2026, 05:00 CEST | stadión = Levi’s Stadium, San Francisco Bay Area | druzyna1 = Tëreckô | fana1 = Turkey | wënik1 = 0 | druzyna2 = Paragwaj | fana2 = Paraguay | wënik2 = 1 | gòle2 = Galarza 2’ | òbzérôcze = 68 827 | sãdza = Iván Barton }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 59 | data = 26 czerwińca 2026, 04:00 CEST | stadión = SoFi Stadium, Los Angeles | druzyna1 = Tëreckô | fana1 = Turkey | wënik1 = 3 | gòle1 = Güler 9’, B. A. Yılmaz 31’, Ayhan 90+8’ | druzyna2 = USA | fana2 = USA | wënik2 = 2 | gòle2 = Trusty 3’, Berhalter 49’ | òbzérôcze = 70 492 | sãdza = Mustapha Ghorbal }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 60 | data = 26 czerwińca 2026, 04:00 CEST | stadión = Levi’s Stadium, San Francisco Bay Area | druzyna1 = Paragwaj | fana1 = Paraguay | wënik1 = 0 | druzyna2 = Aùstraliô | fana2 = Australia | wënik2 = 0 | òbzérôcze = 68 827 | sãdza = Clément Turpin }} === Grëpa E === {{#invoke:Grëpa MS|render |group=Grëpa E |advance=3 |1=[[Òbrôzk:Flag of Germany.svg|20px]] Niemieckô |1pkt=6 |1m=3 |1w=2 |1r=0 |1p=1 |1g+=10 |1g-=4 |1rg=+6 |2=[[Òbrôzk:Flag of Ivory Coast.svg|20px]] Ùbrzég Słoniowëch Kłów |2pkt=6 |2m=3 |2w=2 |2r=0 |2p=1 |2g+=4 |2g-=2 |2rg=+2 |3=[[Òbrôzk:Flag of Ecuador.svg|20px]] Ekwadór |3pkt=4 |3m=3 |3w=1 |3r=1 |3p=1 |3g+=2 |3g-=2 |3rg=0 |4=[[Òbrôzk:Flag of Curaçao.svg|20px]] Curaçao |4pkt=1 |4m=3 |4w=0 |4r=1 |4p=2 |4g+=1 |4g-=9 |4rg=-8 }} {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 9 | data = 14 czerwińca 2026, 19:00 CEST | stadión = NRG Stadium, Houston | druzyna1 = Niemieckô | fana1 = Germany | wënik1 = 7 | gòle1 = Nmecha 6’, Schlotterbeck 38’, Havertz 45+5’ (k.), 88’, Musiala 47’, Brown 68’, Undav 78’ | druzyna2 = Curaçao | fana2 = Curaçao | wënik2 = 1 | gòle2 = Comenencia 21’ | òbzérôcze = 68 021 | sãdza = Jalal Jayed }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 11 | data = 15 czerwińca 2026, 01:00 CEST | stadión = Lincoln Financial Field, Filadelfiô | druzyna1 = Ùbrzég Słoniowëch Kłów | fana1 = Ivory Coast | wënik1 = 1 | gòle1 = Diallo 90’ | druzyna2 = Ekwadór | fana2 = Ecuador | wënik2 = 0 | òbzérôcze = 68 274 | sãdza = François Letexier }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 33 | data = 20 czerwińca 2026, 22:00 CEST | stadión = BMO Field, Toronto | druzyna1 = Niemieckô | fana1 = Germany | wënik1 = 2 | gòle1 = Undav 68’, 90+4’ | druzyna2 = Ùbrzég Słoniowëch Kłów | fana2 = Ivory Coast | wënik2 = 1 | gòle2 = Kessié 30’ | òbzérôcze = 43 036 | sãdza = Juan Gabriel Benítez }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 34 | data = 21 czerwińca 2026, 02:00 CEST | stadión = Arrowhead Stadium, Kansas City | druzyna1 = Ekwadór | fana1 = Ecuador | wënik1 = 0 | druzyna2 = Curaçao | fana2 = Curaçao | wënik2 = 0 | òbzérôcze = 68 598 | sãdza = Ma Ning }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 55 | data = 25 czerwińca 2026, 22:00 CEST | stadión = Lincoln Financial Field, Filadelfiô | druzyna1 = Ekwadór | fana1 = Ecuador | wënik1 = 2 | gòle1 = Angulo 9’, Plata 77’ | druzyna2 = Niemieckô | fana2 = Germany | wënik2 = 1 | gòle2 = Sané 2’ | òbzérôcze = 80 663 | sãdza = Tori Penso }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 56 | data = 25 czerwińca 2026, 22:00 CEST | stadión = MetLife Stadium, Nowi Jork/New Jersey | druzyna1 = Curaçao | fana1 = Curaçao | wënik1 = 0 | druzyna2 = Ùbrzég Słoniowëch Kłów | fana2 = Ivory Coast | wënik2 = 2 | gòle2 = N. Pépé 7’, 64’ | òbzérôcze = 68 324 | sãdza = Glenn Nyberg }} === Grëpa F === {{#invoke:Grëpa MS|render |group=Grëpa F |advance=3 |1=[[Òbrôzk:Flag of Netherlands.svg|20px]] Néderlandzkô |1pkt=7 |1m=3 |1w=2 |1r=1 |1p=0 |1g+=10 |1g-=4 |1rg=+6 |2=[[Òbrôzk:Flag of Japan.svg|20px]] Japóńskô |2pkt=5 |2m=3 |2w=1 |2r=2 |2p=0 |2g+=7 |2g-=3 |2rg=+4 |3=[[Òbrôzk:Flag of Sweden.svg|20px]] Szwédzkô |3pkt=4 |3m=3 |3w=1 |3r=1 |3p=1 |3g+=7 |3g-=7 |3rg=0 |4=[[Òbrôzk:Flag of Tunisia.svg|20px]] Tunezjô |4pkt=0 |4m=3 |4w=0 |4r=0 |4p=3 |4g+=2 |4g-=12 |4rg=-10 }} {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 10 | data = 14 czerwińca 2026, 22:00 CEST | stadión = AT&T Stadium, Dallas | druzyna1 = Néderlandzkô | fana1 = Netherlands | wënik1 = 2 | gòle1 = van Dijk 50’, Summerville 64’ | druzyna2 = Japóńskô | fana2 = Japan | wënik2 = 2 | gòle2 = Nakamura 57’, Kamada 88’ | òbzérôcze = 69 285 | sãdza = Ismail Elfath }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 12 | data = 15 czerwińca 2026, 04:00 CEST | stadión = Estadio BBVA, Monterrey | druzyna1 = Szwédzkô | fana1 = Sweden | wënik1 = 5 | gòle1 = Ayari 7’, 90+6’; Isak 30’; Gyökeres 59’; Svanberg 84’ | druzyna2 = Tunezjô | fana2 = Tunisia | wënik2 = 1 | gòle2 = Rekik 43’ | òbzérôcze = 50 987 | sãdza = Yael Falcon }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 35 | data = 20 czerwińca 2026, 19:00 CEST | stadión = NRG Stadium, Houston | druzyna1 = Néderlandzkô | fana1 = Netherlands | wënik1 = 5 | gòle1 = Brobbey 5’, 17’; Gakpo 47’, 54’; Summerville 89’ | druzyna2 = Szwédzkô | fana2 = Sweden | wënik2 = 1 | gòle2 = Elanga 59’ | òbzérôcze = 68 777 | sãdza = Michael Oliver }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 36 | data = 21 czerwińca 2026, 06:00 CEST | stadión = Estadio BBVA, Monterrey | druzyna1 = Tunezjô | fana1 = Tunisia | wënik1 = 0 | druzyna2 = Japóńskô | fana2 = Japan | wënik2 = 4 | gòle2 = Kamada 4’, Ueda 31’, 83’; Itō 69’ | òbzérôcze = 51 243 | sãdza = István Kovács }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 57 | data = 26 czerwińca 2026, 01:00 CEST | stadión = AT&T Stadium, Dallas | druzyna1 = Japóńskô | fana1 = Japan | wënik1 = 1 | gòle1 = Maeda 56’ | druzyna2 = Szwédzkô | fana2 = Sweden | wënik2 = 1 | gòle2 = Elanga 62’ | òbzérôcze = 70 137 | sãdza = Ivan Barton }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 58 | data = 26 czerwińca 2026, 01:00 CEST | stadión = Arrowhead Stadium, Kansas City | druzyna1 = Tunezjô | fana1 = Tunisia | wënik1 = 1 | gòle1 = Mastouri 54’ | druzyna2 = Néderlandzkô | fana2 = Netherlands | wënik2 = 3 | gòle2 = Skhiri 3’ (sam.), Brobbey 7’, van Hecke 62’ | òbzérôcze = 68 391 | sãdza = Katia Garcia }} === Grëpa G === {{#invoke:Grëpa MS|render |group=Grëpa G |1=[[Òbrôzk:Flag of Belgium.svg|20px]] Belgiô |1pkt=5 |1m=3 |1w=1 |1r=2 |1p=0 |1g+=6 |1g-=2 |1rg=+4 |2=[[Òbrôzk:Flag of Egypt.svg|20px]] Egipt |2pkt=5 |2m=3 |2w=1 |2r=2 |2p=0 |2g+=5 |2g-=3 |2rg=+2 |3=[[Òbrôzk:Flag of Iran.svg|20px]] Iran |3pkt=3 |3m=3 |3w=0 |3r=3 |3p=0 |3g+=3 |3g-=3 |3rg=0 |4=[[Òbrôzk:Flag of New Zealand.svg|20px]] Nowô Zélandiô |4pkt=1 |4m=3 |4w=0 |4r=1 |4p=2 |4g+=4 |4g-=10 |4rg=-6 }} {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 16 | data = 15 czerwińca 2026, 21:00 CEST | stadión = Lumen Field, Seattle | druzyna1 = Belgiô | fana1 = Belgium | wënik1 = 1 | gòle1 = Hany 66’ (sam.) | druzyna2 = Egipt | fana2 = Egypt | wënik2 = 1 | gòle2 = Ashour 19’ | òbzérôcze = 66 775 | sãdza = Ramon Abatti }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 15 | data = 16 czerwińca 2026, 03:00 CEST | stadión = SoFi Stadium, Los Angeles | druzyna1 = Iran | fana1 = Iran | wënik1 = 2 | gòle1 = Rezajijan 32’, Mohebbi 64’ | druzyna2 = Nowô Zélandiô | fana2 = New Zealand | wënik2 = 2 | gòle2 = Just 7’, 54’ | òbzérôcze = 70 108 | sãdza = César Arturo Ramos }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 39 | data = 21 czerwińca 2026, 21:00 CEST | stadión = SoFi Stadium, Los Angeles | druzyna1 = Belgiô | fana1 = Belgium | wënik1 = 0 | druzyna2 = Iran | fana2 = Iran | wënik2 = 0 | òbzérôcze = 70 317 | sãdza = Dario Herrera }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 40 | data = 22 czerwińca 2026, 03:00 CEST | stadión = BC Place, Vancouver | druzyna1 = Nowô Zélandiô | fana1 = New Zealand | wënik1 = 1 | gòle1 = Surman 15’ | druzyna2 = Egipt | fana2 = Egypt | wënik2 = 3 | gòle2 = Ziko 58’, Salah 67’, Trézéguet 82’ | òbzérôcze = 52 497 | sãdza = Omar Al Ali }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 63 | data = 27 czerwińca 2026, 05:00 CEST | stadión = Lumen Field, Seattle | druzyna1 = Egipt | fana1 = Egypt | wënik1 = 1 | gòle1 = M. Saber 5’ | druzyna2 = Iran | fana2 = Iran | wënik2 = 1 | gòle2 = Rezajijan 14’ | òbzérôcze = 66 925 | sãdza = Szymon Marciniak }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 64 | data = 27 czerwińca 2026, 05:00 CEST | stadión = BC Place, Vancouver | druzyna1 = Nowô Zélandiô | fana1 = New Zealand | wënik1 = 1 | gòle1 = Just 84’ | druzyna2 = Belgiô | fana2 = Belgium | wënik2 = 5 | gòle2 = Trossard 28’, 50’; De Bruyne 66’; Lukaku 86’; Saelemaekers 90+4’ | òbzérôcze = 52 497 | sãdza = Adham Makhadmeh }} === Grëpa H === {{#invoke:Grëpa MS|render |group=Grëpa H |1=[[Òbrôzk:Flag of Spain.svg|20px]] Szpańskô |1pkt=7 |1m=3 |1w=2 |1r=1 |1p=0 |1g+=5 |1g-=0 |1rg=+5 |2=[[Òbrôzk:Flag of Cape Verde (10-17).svg|20px]] Cabo Verde |2pkt=3 |2m=3 |2w=0 |2r=3 |2p=0 |2g+=2 |2g-=2 |2rg=0 |3=[[Òbrôzk:Flag of Uruguay.svg|20px]] Ùrugwaj |3pkt=2 |3m=3 |3w=0 |3r=2 |3p=1 |3g+=3 |3g-=4 |3rg=-1 |4=[[Òbrôzk:Flag of Saudi Arabia.svg|20px]] Saùdijskô Arabiô |4pkt=2 |4m=3 |4w=0 |4r=2 |4p=1 |4g+=1 |4g-=5 |4rg=-4 }} {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 14 | data = 15 czerwińca 2026, 18:00 CEST | stadión = Mercedes-Benz Stadium, Atlanta | druzyna1 = Szpańskô | fana1 = Spain | wënik1 = 0 | druzyna2 = Cabo Verde | fana2 = Cape Verde | wënik2 = 0 | òbzérôcze = 67 640 | sãdza = Adham Makhadmeh }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 13 | data = 16 czerwińca 2026, 00:00 CEST | stadión = Hard Rock Stadium, Miami | druzyna1 = Saùdijskô Arabiô | fana1 = Saudi Arabia | wënik1 = 1 | gòle1 = Al-Amri 41’ | druzyna2 = Ùrugwaj | fana2 = Uruguay | wënik2 = 1 | gòle2 = M. Araújo 80’ | òbzérôcze = 62 764 | sãdza = Maurizio Mariani }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 38 | data = 21 czerwińca 2026, 18:00 CEST | stadión = Mercedes-Benz Stadium, Atlanta | druzyna1 = Szpańskô | fana1 = Spain | wënik1 = 4 | gòle1 = Yamal 10’, Oyarzabal 21’, 24’, H. Tambakti 49’ (sam.) | druzyna2 = Saùdijskô Arabiô | fana2 = Saudi Arabia | wënik2 = 0 | òbzérôcze = 68 239 | sãdza = Raphael Claus }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 37 | data = 22 czerwińca 2026, 00:00 CEST | stadión = Hard Rock Stadium, Miami | druzyna1 = Ùrugwaj | fana1 = Uruguay | wënik1 = 2 | gòle1 = M. Araújo 44’, Canobbio 45+6’ | druzyna2 = Cabo Verde | fana2 = Cape Verde | wënik2 = 2 | gòle2 = Pina 21’, Varela 61’ | òbzérôcze = 64 003 | sãdza = Espen Eskas }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 65 | data = 27 czerwińca 2026, 02:00 CEST | stadión = NRG Stadium, Houston | druzyna1 = Cabo Verde | fana1 = Cape Verde | wënik1 = 0 | druzyna2 = Saùdijskô Arabiô | fana2 = Saudi Arabia | wënik2 = 0 | òbzérôcze = 68 278 | sãdza = François Letexier }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 66 | data = 27 czerwińca 2026, 02:00 CEST | stadión = Estadio Akron, Guadalajara | druzyna1 = Ùrugwaj | fana1 = Uruguay | wënik1 = 0 | druzyna2 = Szpańskô | fana2 = Spain | wënik2 = 1 | gòle2 = Á. Baena 42’ | òbzérôcze = 45 065 | sãdza = Ismail Elfath }} === Grëpa I === {{#invoke:Grëpa MS|render |group=Grëpa I |advance=3 |1=[[Òbrôzk:Flag of France.svg|20px]] Francëskô |1pkt=9 |1m=3 |1w=3 |1r=0 |1p=0 |1g+=10 |1g-=2 |1rg=+8 |2=[[Òbrôzk:Flag of Norway.svg|20px]] Norweskô |2pkt=6 |2m=3 |2w=2 |2r=0 |2p=1 |2g+=8 |2g-=7 |2rg=+1 |3=[[Òbrôzk:Flag of Senegal.svg|20px]] Senegal |3pkt=3 |3m=3 |3w=1 |3r=0 |3p=2 |3g+=8 |3g-=6 |3rg=+2 |4=[[Òbrôzk:Flag of Iraq.svg|20px]] Irak |4pkt=0 |4m=3 |4w=0 |4r=0 |4p=3 |4g+=1 |4g-=12 |4rg=-11 }} {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 17 | data = 16 czerwińca 2026, 21:00 CEST | stadión = MetLife Stadium, East Rutherford | druzyna1 = Francëskô | fana1 = France | wënik1 = 3 | gòle1 = Mbappé 66’, 90+6’; Barcola 82’ | druzyna2 = Senegal | fana2 = Senegal | wënik2 = 1 | gòle2 = Mbaye 90+5’ | òbzérôcze = 80 545 | sãdza = Alireza Faghani }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 18 | data = 17 czerwińca 2026, 00:00 CEST | stadión = Gillette Stadium, Boston | druzyna1 = Irak | fana1 = Iraq | wënik1 = 1 | gòle1 = A. Hussein 39’ | druzyna2 = Norweskô | fana2 = Norway | wënik2 = 4 | gòle2 = Haaland 29’, 43’; Østigård 76’; A. Hussein 90+6’ (sam.) | òbzérôcze = 63 106 | sãdza = Pierre Atcho }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 41 | data = 22 czerwińca 2026, 23:00 CEST | stadión = MetLife Stadium, Nowi Jork/New Jersey | druzyna1 = Francëskô | fana1 = France | wënik1 = 3 | gòle1 = Mbappé 14’, 54’; Dembélé 66’ | druzyna2 = Irak | fana2 = Iraq | wënik2 = 0 | òbzérôcze = 68 324 | sãdza = Drew Fischer }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 42 | data = 23 czerwińca 2026, 02:00 CEST | stadión = Lincoln Financial Field, Filadelfiô | druzyna1 = Norweskô | fana1 = Norway | wënik1 = 3 | gòle1 = M. H. Pedersen 43’, Haaland 48’, 58’ | druzyna2 = Senegal | fana2 = Senegal | wënik2 = 2 | gòle2 = I. Sarr 53’, 90+3’ | òbzérôcze = 80 663 | sãdza = Wilton Sampaio }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 61 | data = 26 czerwińca 2026, 21:00 CEST | stadión = Gillette Stadium, Boston | druzyna1 = Norweskô | fana1 = Norway | wënik1 = 1 | gòle1 = Aasgaard 21’ | druzyna2 = Francëskô | fana2 = France | wënik2 = 4 | gòle2 = Dembélé 7’, 20’, 32’; D. Doué 90+4’ | òbzérôcze = 64 146 | sãdza = Michael Oliver }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 62 | data = 26 czerwińca 2026, 21:00 CEST | stadión = BMO Field, Toronto | druzyna1 = Senegal | fana1 = Senegal | wënik1 = 5 | gòle1 = H. Diarra 4’, I. Sarr 56’, P. Gueye 59’, 71’, I. Ndiaye 82’ | druzyna2 = Irak | fana2 = Iraq | wënik2 = 0 | òbzérôcze = 43 036 | sãdza = Anthony Taylor }} === Grëpa J === {{#invoke:Grëpa MS|render |group=Grëpa J |advance=3 |1=[[Òbrôzk:Flag of Argentina.svg|20px]] Argentińskô |1pkt=9 |1m=3 |1w=3 |1r=0 |1p=0 |1g+=8 |1g-=1 |1rg=+7 |2=[[Òbrôzk:Flag of Austria.svg|20px]] Aùstriackô |2pkt=4 |2m=3 |2w=1 |2r=1 |2p=1 |2g+=7 |2g-=7 |2rg=0 |3=[[Òbrôzk:Flag of Algeria.svg|20px]] Algerskô |3pkt=4 |3m=3 |3w=1 |3r=1 |3p=1 |3g+=5 |3g-=7 |3rg=-2 |4=[[Òbrôzk:Flag of Jordan.svg|20px]] Jordańskô |4pkt=0 |4m=3 |4w=0 |4r=0 |4p=3 |4g+=3 |4g-=8 |4rg=-5 }} {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 19 | data = 17 czerwińca 2026, 03:00 CEST | stadión = Arrowhead Stadium, Kansas City | druzyna1 = Argentińskô | fana1 = Argentina | wënik1 = 3 | gòle1 = Messi 17’, 60’, 76’ | druzyna2 = Algerskô | fana2 = Algeria | wënik2 = 0 | òbzérôcze = 69 045 | sãdza = Szymon Marciniak }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 20 | data = 17 czerwińca 2026, 06:00 CEST | stadión = Levi’s Stadium, San Francisco Bay Area | druzyna1 = Aùstriackô | fana1 = Austria | wënik1 = 3 | gòle1 = Schmid 20’, Abu Arab 77’ (sam.), Arnautović 90+12’ (k.) | druzyna2 = Jordańskô | fana2 = Jordan | wënik2 = 1 | gòle2 = Olwan 50’ | òbzérôcze = 68 527 | sãdza = Dahane Beida }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 43 | data = 22 czerwińca 2026, 19:00 CEST | stadión = AT&T Stadium, Dallas | druzyna1 = Argentińskô | fana1 = Argentina | wënik1 = 2 | gòle1 = Messi 38’, 90+5’ | druzyna2 = Aùstriackô | fana2 = Austria | wënik2 = 0 | òbzérôcze = 70 649 | sãdza = Amin Mohamed Omar }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 44 | data = 23 czerwińca 2026, 05:00 CEST | stadión = Levi’s Stadium, San Francisco Bay Area | druzyna1 = Jordańskô | fana1 = Jordan | wënik1 = 1 | gòle1 = Al-Rashdan 36’ | druzyna2 = Algerskô | fana2 = Algeria | wënik2 = 2 | gòle2 = Benbouali 69’, Gouiri 82’ | òbzérôcze = 68 371 | sãdza = Slavko Vinčić }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 69 | data = 28 czerwińca 2026, 04:00 CEST | stadión = Arrowhead Stadium, Kansas City | druzyna1 = Jordańskô | fana1 = Jordan | wënik1 = 1 | gòle1 = Al-Taamari 55’ | druzyna2 = Argentińskô | fana2 = Argentina | wënik2 = 3 | gòle2 = Lo Celso 19’, Martínez 31’ (k.), Messi 80’ | òbzérôcze = 70 649 | sãdza = István Kovács }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 70 | data = 28 czerwińca 2026, 04:00 CEST | stadión = AT&T Stadium, Dallas | druzyna1 = Algerskô | fana1 = Algeria | wënik1 = 3 | gòle1 = Belghali 45’, Mahrez 60’, 90+3’ | druzyna2 = Aùstriackô | fana2 = Austria | wënik2 = 3 | gòle2 = Arnautović 28’, Sabitzer 55’, Kalajdžić 90+6’ | òbzérôcze = 69 045 | sãdza = Ilgiz Tantashev }} === Grëpa K === {{#invoke:Grëpa MS|render |group=Grëpa K |advance=3 |1=[[Òbrôzk:Flag of Colombia.svg|20px]] Kòlumbiô |1pkt=7 |1m=3 |1w=2 |1r=1 |1p=0 |1g+=4 |1g-=1 |1rg=+3 |2=[[Òbrôzk:Flag of Portugal.svg|20px]] Pòrtugalskô |2pkt=5 |2m=3 |2w=1 |2r=2 |2p=0 |2g+=6 |2g-=1 |2rg=+5 |3=[[Òbrôzk:Flag of Democratic Republic of the Congo.svg|20px]] DRK |3pkt=4 |3m=3 |3w=1 |3r=1 |3p=1 |3g+=4 |3g-=3 |3rg=+1 |4=[[Òbrôzk:Flag of Uzbekistan.svg|20px]] Ùzbekistan |4pkt=0 |4m=3 |4w=0 |4r=0 |4p=3 |4g+=2 |4g-=11 |4rg=-9 }} {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 23 | data = 17 czerwińca 2026, 19:00 CEST | stadión = NRG Stadium, Houston | druzyna1 = Pòrtugalskô | fana1 = Portugal | wënik1 = 1 | gòle1 = J. Neves 6’ | druzyna2 = Demòkraticznô Repùblika Kònga | fana2 = the Democratic Republic of the Congo | wënik2 = 1 | gòle2 = Wissa 45+5’ | òbzérôcze = 68 777 | sãdza = Abdulrahman Al-Jassim }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 24 | data = 18 czerwińca 2026, 04:00 CEST | stadión = Estadio Azteca, Meksyk | druzyna1 = Ùzbekistan | fana1 = Uzbekistan | wënik1 = 1 | gòle1 = Fayzullayev 60’ | druzyna2 = Kòlumbiô | fana2 = Colombia | wënik2 = 3 | gòle2 = Muñoz 40’, Díaz 65’, Campaz 90+9’ | òbzérôcze = 80 824 | sãdza = Anthony Taylor }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 47 | data = 23 czerwińca 2026, 19:00 CEST | stadión = NRG Stadium, Houston | druzyna1 = Pòrtugalskô | fana1 = Portugal | wënik1 = 5 | gòle1 = Ronaldo 6’, 39’; N. Mendes 17’; Nematov 60’ (sam.); Rafa Leão 87’ | druzyna2 = Ùzbekistan | fana2 = Uzbekistan | wënik2 = 0 | òbzérôcze = 68 777 | sãdza = Jalal Jayed }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 48 | data = 24 czerwińca 2026, 04:00 CEST | stadión = Estadio Akron, Guadalajara | druzyna1 = Kòlumbiô | fana1 = Colombia | wënik1 = 1 | gòle1 = Muñoz 76’ | druzyna2 = Demòkraticznô Repùblika Kònga | fana2 = the Democratic Republic of the Congo | wënik2 = 0 | òbzérôcze = 45 358 | sãdza = Maurizio Mariani }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 71 | data = 28 czerwińca 2026, 01:30 CEST | stadión = Hard Rock Stadium, Miami Gardens | druzyna1 = Kòlumbiô | fana1 = Colombia | wënik1 = 0 | druzyna2 = Pòrtugalskô | fana2 = Portugal | wënik2 = 0 | òbzérôcze = 64 478 | sãdza = Alireza Faghani }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 72 | data = 28 czerwińca 2026, 01:30 CEST | stadión = Mercedes-Benz Stadium, Atlanta | druzyna1 = Demòkraticznô Repùblika Konga | fana1 = the Democratic Republic of the Congo | wënik1 = 3 | gòle1 = Wissa 68’ (k.), 90+1’; Mayele 78’ | druzyna2 = Ùzbekistan | fana2 = Uzbekistan | wënik2 = 1 | gòle2 = Shomurodov 10’ | òbzérôcze = 68 239 | sãdza = Felix Zwayer }} === Grëpa L === {{#invoke:Grëpa MS|render |group=Grëpa L |advance=3 |1=[[Òbrôzk:Flag of England.svg|20px]] Anielskô |1pkt=7 |1m=3 |1w=2 |1r=1 |1p=0 |1g+=6 |1g-=2 |1rg=+4 |2=[[Òbrôzk:Flag of Croatia.svg|20px]] Chòrwackô |2pkt=6 |2m=3 |2w=2 |2r=0 |2p=1 |2g+=5 |2g-=5 |2rg=0 |3=[[Òbrôzk:Flag of Ghana.svg|20px]] Ghana |3pkt=4 |3m=3 |3w=1 |3r=1 |3p=1 |3g+=2 |3g-=2 |3rg=0 |4=[[Òbrôzk:Flag of Panama.svg|20px]] Panama |4pkt=0 |4m=3 |4w=0 |4r=0 |4p=3 |4g+=0 |4g-=4 |4rg=-4 }} {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 21 | data = 17 czerwińca 2026, 22:00 CEST | stadión = AT&T Stadium, Dallas | druzyna1 = Anielskô | fana1 = England | wënik1 = 4 | gòle1 = Kane 12’ (k.), 42’; Bellingham 47’; Rashford 85’ | druzyna2 = Chòrwackô | fana2 = Croatia | wënik2 = 2 | gòle2 = Baturina 36’, Musa 45+5’ | òbzérôcze = 70 389 | sãdza = Clément Turpin }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 22 | data = 18 czerwińca 2026, 01:00 CEST | stadión = BMO Field, Toronto | druzyna1 = Ghana | fana1 = Ghana | wënik1 = 1 | gòle1 = Yirenkyi 90+5’ | druzyna2 = Panama | fana2 = Panama | wënik2 = 0 | òbzérôcze = 42 942 | sãdza = Glenn Nyberg }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 45 | data = 23 czerwińca 2026, 22:00 CEST | stadión = Gillette Stadium, Boston | druzyna1 = Anielskô | fana1 = England | wënik1 = 0 | druzyna2 = Ghana | fana2 = Ghana | wënik2 = 0 | òbzérôcze = 63 983 | sãdza = Saíd Martínez }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 46 | data = 24 czerwińca 2026, 01:00 CEST | stadión = BMO Field, Toronto | druzyna1 = Panama | fana1 = Panama | wënik1 = 0 | druzyna2 = Chòrwackô | fana2 = Croatia | wënik2 = 1 | gòle2 = Budimir 54’ | òbzérôcze = 43 036 | sãdza = Pierre Atcho }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 67 | data = 27 czerwińca 2026, 23:00 CEST | stadión = MetLife Stadium, Nowi Jork/New Jersey | druzyna1 = Panama | fana1 = Panama | wënik1 = 0 | druzyna2 = Anielskô | fana2 = England | wënik2 = 2 | gòle2 = Bellingham 62’, Kane 67’ | òbzérôcze = 80 663 | sãdza = Abdulrahman Al-Jassim }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 68 | data = 27 czerwińca 2026, 23:00 CEST | stadión = Lincoln Financial Field, Filadelfiô | druzyna1 = Chòrwackô | fana1 = Croatia | wënik1 = 2 | gòle1 = Sučić 31’, Vlašić 83’ | druzyna2 = Ghana | fana2 = Ghana | wënik2 = 1 | gòle2 = Luckassen 73’ | òbzérôcze = 68 324 | sãdza = Drew Fischer }} === Ranking karnów z trzecëch placów === {| class="wikitable" style="width:100%; table-layout:fixed; text-align:center; font-family:system-ui, Arial;" <tr style="background-color: var(--background-color-neutral, #f8f9fa); color: var(--color-base, #202122);"> <th style="width:6%;">M.</th> <th style="width:40%;">Reprezentacjô</th> <th style="width:15%;">Grëpa</th> <th style="width:9%;">Pkt</th> <th style="width:6%;">M</th> <th style="width:6%;">W</th> <th style="width:6%;">R</th> <th style="width:6%;">P</th> <th style="width:6%;">+</th> <th style="width:6%;">–</th> <th style="width:6%;">±</th> </tr> |- style="background-color: var(--background-color-success-subtle, #dff6df); color: var(--color-base, #202122); font-weight:bold;" | 1 | style="text-align:left;" | [[Òbrôzk:Flag of Democratic Republic of the Congo.svg|20px]] DRK | K || 4 || 3 || 1 || 1 || 1 || 4 || 3 || +1 |- style="background-color: var(--background-color-success-subtle, #dff6df); color: var(--color-base, #202122); font-weight:bold;" | 2 | style="text-align:left;" | [[Òbrôzk:Flag of Ecuador.svg|20px]] Ekwadór | E || 4 || 3 || 1 || 1 || 1 || 2 || 2 || 0 |- style="background-color: var(--background-color-success-subtle, #dff6df); color: var(--color-base, #202122); font-weight:bold;" | 3 | style="text-align:left;" | [[Òbrôzk:Flag of Sweden.svg|20px]] Szwédzkô | F || 4 || 3 || 1 || 1 || 1 || 7 || 7 || 0 |- style="background-color: var(--background-color-success-subtle, #dff6df); color: var(--color-base, #202122); font-weight:bold;" | 4 | style="text-align:left;" | [[Òbrôzk:Flag of Bosnia and Herzegovina.svg|20px]] Bòsniô a Hercegòwina | B || 4 || 3 || 1 || 1 || 1 || 4 || 5 || −1 |- style="background-color: var(--background-color-success-subtle, #dff6df); color: var(--color-base, #202122); font-weight:bold;" | 5 | style="text-align:left;" | [[Òbrôzk:Flag of Paraguay.svg|20px]] Paragwaj | D || 4 || 3 || 1 || 1 || 1 || 3 || 4 || −1 |- style="background-color: var(--background-color-success-subtle, #dff6df); color: var(--color-base, #202122); font-weight:bold;" | 6 | style="text-align:left;" | [[Òbrôzk:Flag of Ghana.svg|20px]] Ghana | L || 4 || 3 || 1 || 1 || 1 || 2 || 2 || 0 |- style="background-color: var(--background-color-success-subtle, #dff6df); color: var(--color-base, #202122); font-weight:bold;" | 7 | style="text-align:left;" | [[Òbrôzk:Flag of Algeria.svg|20px]] Algerskô | J || 4 || 3 || 1 || 1 || 1 || 5 || 7 || −2 |- style="background-color: var(--background-color-success-subtle, #dff6df); color: var(--color-base, #202122); font-weight:bold;" | 8 | style="text-align:left;" | [[Òbrôzk:Flag of Senegal.svg|20px]] Senegal | I || 3 || 3 || 1 || 0 || 2 || 8 || 6 || +2 |- | 9 | style="text-align:left;" | [[Òbrôzk:Flag of Iran.svg|20px]] Iran | G || 3 || 3 || 0 || 3 || 0 || 3 || 3 || 0 |- | 10 | style="text-align:left;" | [[Òbrôzk:Flag of South Korea.svg|20px]] Pôłniowô Kòreja | A || 3 || 3 || 1 || 0 || 2 || 2 || 3 || −1 |- | 11 | style="text-align:left;" | [[Òbrôzk:Flag of Scotland.svg|20px]] Szkòckô | C || 3 || 3 || 1 || 0 || 2 || 2 || 5 || −3 |- | 12 | style="text-align:left;" | [[Òbrôzk:Flag of Uruguay.svg|20px]] Ùrugwaj | H || 2 || 3 || 0 || 2 || 1 || 3 || 4 || −1 |} == Czelëchòwô faza == === Drôbka === {{Turniérowô drôbka | boldwinner=y | RD1= 1/16 finału | RD2= 1/8 finału | RD1-text01=29 czerwińca – [[Gillette Stadium|Foxborough]] | RD1-team01=[[Òbrôzk:Flag of Germany.svg|20px]] Niemieckô | RD1-score01=1 (3) | RD1-team02=[[Òbrôzk:Flag of Paraguay.svg|20px]] Paragwaj | RD1-score02=1 (4) | RD1-text03=28 czerwińca – [[SoFi Stadium|Inglewood]] | RD1-team03=[[Òbrôzk:Flag of France.svg|20px]] Francëskô | RD1-score03=3 | RD1-team04=[[Òbrôzk:Flag of Sweden.svg|20px]] Szwédzkô | RD1-score04=0 | RD1-text05=3 lëpińca – [[BMO Field|Toronto]] | RD1-team05=[[Òbrôzk:Flag of South Africa.svg|20px]] Pôłniowô Afrika | RD1-team06=[[Òbrôzk:Flag of Canada.svg|20px]] Kanada | RD1-score05=0 | RD1-score06=1 | RD1-text07=2 lëpińca – [[Levi’s Stadium|Santa Clara]] | RD1-team07=[[Òbrôzk:Flag of Netherlands.svg|20px]] Néderlandzkô | RD1-team08=[[Òbrôzk:Flag of Morocco.svg|20px]] Marokò | RD1-score07=1 (2) | RD1-score08=1 (3) | RD1-text09=29 czerwińca – [[NRG Stadium|Houston]] | RD1-team09=[[Òbrôzk:Flag of Portugal.svg|20px]] Pòrtugalskô | RD1-team10=[[Òbrôzk:Flag of Croatia.svg|20px]] Chòrwackô | RD1-score09=2 | RD1-score10=1 | RD1-text11=1 lëpińca – [[Estadio Azteca|Meksyk]] | RD1-team11=[[Òbrôzk:Flag of Spain.svg|20px]] Szpańskô | RD1-team12=[[Òbrôzk:Flag of Austria.svg|20px]] Aùstriackô | RD1-score11=3 | RD1-score12=0 | RD1-text13=4 lëpińca – [[Hard Rock Stadium|Miami Gardens]] | RD1-team13=[[Òbrôzk:Flag of United States.svg|20px]] USA | RD1-team14=[[Òbrôzk:Flag of Bosnia and Herzegovina.svg|20px]] Bòsniô a Hercegòwina | RD1-score13=2 | RD1-score14=0 | RD1-text15=3 lëpińca – [[BC Place Stadium|Vancouver]] | RD1-team15=[[Òbrôzk:Flag of Belgium.svg|20px]] Belgiô | RD1-team16=[[Òbrôzk:Flag of Senegal.svg|20px]] Senegal | RD1-score15=3 | RD1-score16=2 | RD1-text17= | RD1-team17=[[Òbrôzk:Flag of Brazil.svg|20px]] Brazyliô | RD1-team18=[[Òbrôzk:Flag of Japan.svg|20px]] Japóńskô | RD1-score17=2 | RD1-score18=1 | RD1-text19= | RD1-team19=[[Òbrôzk:Flag of Ivory Coast.svg|20px]] Ùbrzég Słoniowëch Kłów | RD1-team20=[[Òbrôzk:Flag of Norway.svg|20px]] Norweskô | RD1-score19=1 | RD1-score20=2 | RD1-text21= | RD1-team21=[[Òbrôzk:Flag of Mexico.svg|20px]] Meksyk | RD1-team22=[[Òbrôzk:Flag of Ecuador.svg|20px]] Ekwadór | RD1-score21=2 | RD1-score22=0 | RD1-text23= | RD1-team23=[[Òbrôzk:Flag of England.svg|20px]] Anielskô | RD1-team24=[[Òbrôzk:Flag of the Democratic Republic of the Congo.svg|20px]] DRK | RD1-score23=2 | RD1-score24=1 | RD1-text25= | RD1-team25=[[Òbrôzk:Flag of Argentina.svg|20px]] Argentińskô | RD1-team26=[[Òbrôzk:Flag of Cape Verde (10-17).svg|20px]] Cabo Verde | RD1-score25=3 | RD1-score26=2 | RD1-text27= | RD1-team27=[[Òbrôzk:Flag of Australia.svg|20px]] Aùstraliô | RD1-team28=[[Òbrôzk:Flag of Egypt.svg|20px]] Egipt | RD1-score27=1 (2) | RD1-score28=1 (4) | RD1-text29= | RD1-team29=[[Òbrôzk:Flag of Switzerland.svg|20px]] Szwajcarskô | RD1-team30=[[Òbrôzk:Flag of Algeria.svg|20px]] Algerskô | RD1-score29=2 | RD1-score30=0 | RD1-text31= | RD1-team31=[[Òbrôzk:Flag of Colombia.svg|20px]] Kòlumbiô | RD1-team32=[[Òbrôzk:Flag of Ghana.svg|20px]] Ghana | RD1-score31=1 | RD1-score32=0 | RD2-text01=4 lëpińca – [[Lincoln Financial Field|Filadelfia]] | RD2-team01=[[Òbrôzk:Flag of Paraguay.svg|20px]] Paragwaj | RD2-team02=[[Òbrôzk:Flag of France.svg|20px]] Francëskô | RD2-score01=0 | RD2-score02=1 | RD2-text02=4 lëpińca – [[NRG Stadium|Houston]] | RD2-team03=[[Òbrôzk:Flag of Canada.svg|20px]] Kanada | RD2-team04=[[Òbrôzk:Flag of Morocco.svg|20px]] Marokò | RD2-score03=0 | RD2-score04=3 | RD2-text03=6 lëpińca – [[AT&T Stadium|Arlington]] | RD2-team05=[[Òbrôzk:Flag of Portugal.svg|20px]] Pòrtugalskô | RD2-team06=[[Òbrôzk:Flag of Spain.svg|20px]] Szpańskô | RD2-score05=0 | RD2-score06=1 | RD2-text04=7 lëpińca – [[CenturyLink Field|Seattle]] | RD2-team07=[[Òbrôzk:Flag of USA.svg|20px]] USA | RD2-team08=[[Òbrôzk:Flag of Belgium.svg|20px]] Belgiô | RD2-score07=1 | RD2-score08=4 | RD2-text05=5 lëpińca – [[MetLife Stadium|East Rutherford]] | RD2-team09=[[Òbrôzk:Flag of Brazil.svg|20px]] Brazyliô | RD2-team10=[[Òbrôzk:Flag of Norway.svg|20px]] Norweskô | RD2-score09=1 | RD2-score10=2 | RD2-text06=6 lëpińca – [[Estadio Azteca|Meksyk]] | RD2-team11=[[Òbrôzk:Flag of Mexico.svg|20px]] Meksyk | RD2-team12=[[Òbrôzk:Flag of England.svg|20px]] Anielskô | RD2-score11=2 | RD2-score12=3 | RD2-text07=7 lëpińca – [[Mercedes-Benz Stadium|Atlanta]] | RD2-team13=[[Òbrôzk:Flag of Argentina.svg|20px]] Argentińskô | RD2-team14=[[Òbrôzk:Flag of Egypt.svg|20px]] Egipt | RD2-score13=3 | RD2-score14=2 | RD2-text08=7 lëpińca – [[BC Place Stadium|Vancouver]] | RD2-team15=[[Òbrôzk:Flag of Switzerland.svg|20px]] Szwajcarskô | RD2-team16=[[Òbrôzk:Flag of Colombia.svg|20px]] Kòlumbiô | RD2-score15=0 (4) | RD2-score16=0 (3) | RD3-text01=9 lëpińca – [[Gillette Stadium|Foxborough]] | RD3-team01=[[Òbrôzk:Flag of France.svg|20px]] Francëskô | RD3-team02=[[Òbrôzk:Flag of Morocco.svg|20px]] Marokò | RD3-score01=2 | RD3-score02=0 | RD3-text02=10 lëpińca – [[SoFi Stadium|Inglewood]] | RD3-team03=[[Òbrôzk:Flag of Spain.svg|20px]] Szpańskô | RD3-team04=[[Òbrôzk:Flag of Belgium.svg|20px]] Belgiô | RD3-score03=2 | RD3-score04=1 | RD3-text03=11 lëpińca – [[Hard Rock Stadium|Miami Gardens]] | RD3-team05=[[Òbrôzk:Flag of Norway.svg|20px]] Norweskô | RD3-team06=[[Òbrôzk:Flag of England.svg|20px]] Anielskô | RD3-score05=1 | RD3-score06=2 | RD3-text04=12 lëpińca – [[Arrowhead Stadium|Kansas City]] | RD3-team07=[[Òbrôzk:Flag of Argentina.svg|20px]] Argentińskô | RD3-team08=[[Òbrôzk:Flag of Switzerland.svg|20px]] Szwajcarskô | RD3-score07=3 | RD3-score08=1 | RD4-text01=14 lëpińca – [[AT&T Stadium|Arlington]] | RD4-team01=[[Òbrôzk:Flag of France.svg|20px]] Francëskô | RD4-team02=[[Òbrôzk:Flag of Spain.svg|20px]] Szpańskô | RD4-score01=0 | RD4-score02=2 | RD4-text02=15 lëpińca – [[Mercedes-Benz Stadium|Atlanta]] | RD4-team03=[[Òbrôzk:Flag of England.svg|20px]] Anielskô | RD4-team04=[[Òbrôzk:Flag of Argentina.svg|20px]] Argentińskô | RD4-score03=1 | RD4-score04=2 | RD5-text01=19 lëpińca – [[MetLife Stadium|East Rutherford]] | RD5-team01=[[Òbrôzk:Flag of Spain.svg|20px]] Szpańskô | RD5-team02=[[Òbrôzk:Flag of Argentina.svg|20px]] Argentińskô | RD5-score01=1 | RD5-score02=0 | RD5b-text01=18 lëpińca – [[Hard Rock Stadium|Miami Gardens]] | RD5b-team01=[[Òbrôzk:Flag of France.svg|20px]] Francëskô | RD5b-team02=[[Òbrôzk:Flag of England.svg|20px]] Anielskô | RD5b-score01=4 | RD5b-score02=6 }} === 1/16 finału === {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 73 | data = 28 czerwińca 2026, 21:00 | stadión = SoFi Stadium, Los Angeles | druzyna1 = Pôłniowô Afrika | fana1 = RSA | wënik1 = 0 | druzyna2 = Kanada | fana2 = Canada | wënik2 = 1 | gòle2 = Eustáquio 90+2 | òbzérôcze = 69 237 | sãdza = João Pinheiro }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 74 | data = 29 czerwińca 2026, 19:00 | stadión = NRG Stadium, Houston | druzyna1 = Brazyliô | fana1 = Brazil | wënik1 = 2 | druzyna2 = Japóńskô | fana2 = Japan | wënik2 = 1 | gòle1 = Casemiro 56’, Martinelli 90+5 | gòle2 = Sano 29’ | òbzérôcze = 68 777 | sãdza = Maurizio Mariani }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 75 | data = 29 czerwińca 2026, 22:30 | stadión = Gillette Stadium, Boston | druzyna1 = Niemieckô | fana1 = Germany | wënik1 = 1 | druzyna2 = Paragwaj | fana2 = Paraguay | wënik2 = 1 | karné = 3-4 | gòle1 = Havertz 54’ | gòle2 = Enciso 42’ | òbzérôcze = 63 945 | sãdza = Jalal Jayed }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 76 | data = 30 czerwińca 2026, 03:00 | stadión = Estadio BBVA, Monterrey | druzyna1 = Néderlandzkô | fana1 = Netherlands | wënik1 = 1 | gòle1 = Gakpo 72’ | druzyna2 = Marokò | fana2 = Morocco | wënik2 = 1 | karné = 2-3 | gòle2 = Diop 90+1 | òbzérôcze = 68 777 | sãdza = Wilton Sampaio }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 77 | data = 30 czerwińca 2026, 19:00 | stadión = AT&T Stadium, Arlington | druzyna1 = Ùbrzég Słoniowëch Kłów | fana1 = Ivory Coast | wënik1 = 1 | gòle1 = Diallo 74’ | druzyna2 = Norweskô | fana2 = Norway | wënik2 = 2 | gòle2 = Nusa 39’, Haaland 86’ | òbzérôcze = 69 665 | sãdza = Jesús Valenzuela }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 78 | data = 30 czerwińca 2026, 23:00 | stadión = MetLife Stadium, East Rutherford | druzyna1 = Francëskô | fana1 = France | wënik1 = 3 | druzyna2 = Szwédzkô | fana2 = Sweden | wënik2 = 0 | gòle1 = Mbappé 45’, 74’; Barcola 53’ | òbzérôcze = 80 663 | sãdza = Danny Makkelie }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 79 | data = 1 lëpińca 2026, 03:00 | stadión = Estadio Azteca, Meksyk | druzyna1 = Meksyk | fana1 = Mexico | wënik1 = 2 | druzyna2 = Ekwadór | fana2 = Ecuador | wënik2 = 0 | gòle1 = Quiñones 22’, Jiménez 31’ | òbzérôcze = 80 824 | sãdza = Slavko Vinčić }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 80 | data = 1 lëpińca 2026, 18:00 | stadión = Mercedes-Benz Stadium, Atlanta | druzyna1 = Anielskô | fana1 = England | wënik1 = 2 | druzyna2 = Demòkraticznô Repùblika Kònga | fana2 = Democratic Republic of the Congo | wënik2 = 1 | gòle1 = Kane 75’, 86’ | gòle2 = Cipenga 7’ | òbzérôcze = 68 239 | sãdza = Adham Makhadmeh }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 81 | data = 1 lëpińca 2026, 22:00 | stadión = Lumen Field, Seattle | druzyna1 = Belgiô | fana1 = Belgium | wënik1 = 3 | gòle1 = Lukaku 86’; Tielemans 89’, 120+5' | druzyna2 = Senegal | fana2 = Senegal | wënik2 = 2 | gòle2 = Diarra 24’, Sarr 51’ | òbzérôcze = 66 925 | sãdza = Said Martínez }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 82 | data = 2 lëpińca 2026, 02:00 | stadión = Levi’s Stadium, Santa Clara | druzyna1 = USA | fana1 = USA | wënik1 = 2 | gòle1 = Balogun 78’, Tillman 82' | druzyna2 = Bòsniô a Hercegòwina | fana2 = Bosnia and Herzegovina | wënik2 = 0 | òbzérôcze = 68 827 | sãdza = Raphael Claus }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 83 | data = 2 lëpińca 2026, 22:00 | stadión = SoFi Stadium, Los Angeles | druzyna1 = Szpańskô | fana1 = Spain | wënik1 = 3 | gòle1 = Oyarzabal 36', 89'; Porro 66' | druzyna2 = Aùstriackô | fana2 = Austria | wënik2 = 0 | òbzérôcze = 70 492 | sãdza = Glenn Nyberg }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 84 | data = 2 lëpińca 2026, 18:00 | stadión = GEHA Field at Arrowhead Stadium, Kansas City | druzyna1 = Pòrtugalskô | fana1 = Portugal | wënik1 = 2 | gòle1 = Cristiano Ronaldo 68' (k.), Gonçalo Ramos 90+4' | druzyna2 = Chòrwackô | fana2 = Croatia | wënik2 = 1 | gòle2 = Perišić 41' | òbzérôcze = 43 036 | sãdza = Espen Eskas }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 85 | data = 3 lëpińca 2026, 02:00 | stadión = BC Place, Vancouver | druzyna1 = Szwajcarskô | fana1 = Switzerland | wënik1 = 2 | gòle1 = Embolo 10'; Ndoye 46' | druzyna2 = Algerskô | fana2 = Algeria | wënik2 = 0 | òbzérôcze = 52 497 | sãdza = Yael Falcon Perez }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 86 | data = 3 lëpińca 2026, 20:00 | stadión = AT&T Stadium, Arlington | druzyna1 = Aùstraliô | fana1 = Australia | wënik1 = 1 | druzyna2 = Egipt | fana2 = Egypt | wënik2 = 1 | karné = 2-4 | gòle1 = Hany 55' | gòle2 = Ashour 13' | òbzérôcze = 70 244 | sãdza = Gustavo Tejera }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 87 | data = 3 lëpińca 2026, 22:00 | stadión = Hard Rock Stadium, Miami Gardens | druzyna1 = Argentińskô | fana1 = Argentina | wënik1 = 3 | gòle1 = Messi 29'; Lautaro Martínez 92'; Diney 111' | druzyna2 = Cabo Verde | fana2 = Cape Verde | wënik2 = 2 | gòle2 = D. Duarte 59'; Lopes Cabral 103' | òbzérôcze = 64 478 | sãdza = Drew Fischer }} <br> ------- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 88 | data = 4 lëpińca 2026, 02:30 | stadión = GEHA Field at Arrowhead Stadium, Kansas City | druzyna1 = Kòlumbiô | fana1 = Colombia | wënik1 = 1 | gòle1 = J. Arias 14' | druzyna2 = Ghana | fana2 = Ghana | wënik2 = 0 | òbzérôcze = 69 045 | sãdza = Clément Turpin }} === 1/8 finału === {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 89 | data = 4 lëpińca 2026, 13:00 | stadión = NRG Stadium, Houston | druzyna1 = Kanada | fana1 = Canada | wënik1 = 0 | druzyna2 = Marokò | fana2 = Morocco | wënik2 = 3 | gòle2 = Ounahi 50’, 82’; Rahimi 90+8’ | òbzérôcze = 68 777 | sãdza = Michael Oliver }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 90 | data = 4 lëpińca 2026, 21:00 | stadión = MetLife Stadium, East Rutherford | druzyna1 = Paragwaj | fana1 = Paraguay | wënik1 = 0 | druzyna2 = Francëskô | fana2 = France | wënik2 = 1 | gòle2 = Mbappé 70' (k.) | òbzérôcze = 68 324 | sãdza = Ilgiz Tantashev }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 91 | data = 5 lëpińca 2026, 22:00 | stadión = Lincoln Financial Field, Philadelphia | druzyna1 = Brazyliô | fana1 = Brazil | wënik1 = 1 | gòle1 = Neymar 90+10' | druzyna2 = Norweskô | fana2 = Norway | wënik2 = 2 | gòle2 = Haaland 79', 90' | òbzérôcze = 80 663 | sãdza = Ismail Elfath }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 92 | data = 6 lëpińca 2026, 02:00 | stadión = Estadio Azteca, Meksyk | druzyna1 = Meksyk | fana1 = Mexico | wënik1 = 2 | gòle1 = Quiñones 42'; Jiménez 69' | druzyna2 = Anielskô | fana2 = England | wënik2 = 3 | gòle2 = Bellingham 36', 38'; Kane 60' | òbzérôcze = 80 824 | sãdza = Alireza Faghani }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 93 | data = 6 lëpińca 2026, 20:00 | stadión = AT&T Stadium, Arlington | druzyna1 = Pòrtugalskô | fana1 = Portugal | wënik1 = 0 | druzyna2 = Szpańskô | fana2 = Spain | wënik2 = 1 | gòle2 = Merino 90+1' | òbzérôcze = 70 649 | sãdza = Anthony Taylor }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 94 | data = 6 lëpińca 2026, 23:00 | stadión = Lumen Field, Seattle | druzyna1 = USA | fana1 = USA | wënik1 = 1 | druzyna2 = Belgiô | fana2 = Belgium | wënik2 = 4 | gòle1 = Tillman 31' | gòle2 = De Ketelaere 9', 33'; Vanaken 57'; Lukaku 90+3' | òbzérôcze = 66 925 | sãdza = Adham Makhadmeh }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 95 | data = 7 lëpińca 2026, 20:00 | stadión = Mercedes-Benz Stadium, Atlanta | druzyna1 = Argentińskô | fana1 = Argentina | wënik1 = 3 | gòle1 = Romero 79', Messi 83', Fernández 90+2' | druzyna2 = Egipt | fana2 = Egypt | wënik2 = 2 | gòle2 = Ibrahim 15', Ziko 67' | òbzérôcze = 68 239 | sãdza = François Letexier }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 96 | data = 7 lëpińca 2026, 23:00 | stadión = BC Place, Vancouver | druzyna1 = Szwajcarskô | fana1 = Switzerland | wënik1 = 0 | druzyna2 = Kòlumbiô | fana2 = Colombia | wënik2 = 0 | karné = 4-3 | òbzérôcze = 52 497 | sãdza = Iván Barton }} === Czwircfinałë === {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 97 | data = 10 lëpińca 2026, 21:00 | stadión = Gillette Stadium, Boston | druzyna1 = Francëskô | fana1 = France | wënik1 = 2 | gòle1 = Mbappé 60', Dembélé 66' | druzyna2 = Marokò | fana2 = Morocco | wënik2 = 0 | òbzérôcze = 63 811 | sãdza = Facundo Tello }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 98 | data = 10 lëpińca 2026, 12:00 | stadión = SoFi Stadium, Inglewood | druzyna1 = Szpańskô | fana1 = Spain | wënik1 = 2 | gòle1 = Fabián 30', Merino 88' | druzyna2 = Belgiô | fana2 = Belgium | wënik2 = 1 | gòle2 = De Ketelaere 41' | òbzérôcze = 70 492 | sãdza = Michael Oliver }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 99 | data = 11 lëpińca 2026, 17:00 | stadión = Hard Rock Stadium, Miami Gardens | druzyna1 = Norweskô | fana1 = Norway | wënik1 = 1 | gòle1 = Schjelderup 36' | druzyna2 = Anielskô | fana2 = England | wënik2 = 2 | gòle2 = Bellingham 45+2', 93' | òbzérôcze = 64 478 | sãdza = Clément Turpin }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 100 | data = 11 lëpińca 2026, 20:00 | stadión = Arrowhead Stadium, Kansas City | druzyna1 = Argentińskô | fana1 = Argentina | wënik1 = 3 | gòle1 = Mac Allister 10', Alvarez 112', La. Martínez 120+1' | druzyna2 = Szwajcarskô | fana2 = Switzerland | wënik2 = 1 | gòle2 = Ndoye 67' | òbzérôcze = 69 045 | sãdza = João Pinheiro }} === Półfinałë === {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 101 | data = 14 lëpińca 2026, 14:00 | stadión = AT&T Stadium, Arlington | druzyna1 = Francëskô | fana1 = France | wënik1 = 0 | gòle1 = | druzyna2 = Szpańskô | fana2 = Spain | wënik2 = 2 | gòle2 = Oyarzabal 22' (kar.), Porro 58' | òbzérôcze = 70 176 | sãdza = Iván Barton }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 102 | data = 15 lëpińca 2026, 15:00 | stadión = Mercedes-Benz Stadium, Atlanta | druzyna1 = Anielskô | fana1 = England | wënik1 = 1 | gòle1 = Gordon 55' | druzyna2 = Argentińskô | fana2 = Argentina | wënik2 = 2 | gòle2 = Fernández 85', La. Martínez 90+2' | òbzérôcze = 68 239 | sãdza = Ismail Elfath }} === Mecz ò trzecy plac === {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 103 | data = 18 lëpińca 2026, 17:00 | stadión = Hard Rock Stadium, Miami Gardens | druzyna1 = Francëskô | fana1 = France | wënik1 = 4 | gòle1 = Mbappé 48', 66', Barcola 54', Dembélé 90+6' | druzyna2 = Anielskô | fana2 = England | wënik2 = 6 | gòle2 = Rice 3', Konsa 18', Saka 37', 45+1', 87' (pen.), Bellingham 90+8' | òbzérôcze = 64 478 | sãdza = Jesús Valenzuela }} === Finał === {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 104 | data = 19 lëpińca 2026, 15:00 | stadión = MetLife Stadium, East Rutherford | druzyna1 = Szpańskô | fana1 = Spain | wënik1 = 1 | gòle1 = Torres 106' (a.e.t.) | druzyna2 = Argentińskô | fana2 = Argentina | wënik2 = 0 | òbzérôcze = 80 663 | sãdza = Slavko Vinčić }} == Òbaczë téż == {{#categorytree:Nożnô bala|hideroot=on|mode=pages}} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Nożnô bala]] [[Kategòrëjô:Rozegracje]] q6alshypfbdf0qy0bc3l22zw9m4d2pi 10 13219 210145 206168 2026-08-01T23:08:20Z Terrus38 14026 /* */ 210145 wikitext text/x-wiki <div style=" width:100%; max-width:700px; margin:auto; border:1px solid var(--border-color-base, #aaa); border-radius:8px; overflow:hidden; font-family:Arial; background-color: var(--background-color-base, #ffffff); color: var(--color-base, #202122); "> {| class="fùsbalowi mecz" style="width:100%; border-collapse:collapse; text-align:center;" |- | colspan="3" style="font-size:85%; text-align:left; padding:6px; background-color: var(--background-color-neutral, #f2f2f2); color: var(--color-base, #202122);" | '''{{{etap|}}}''' {{!}} {{{data|}}} {{!}} {{{stadión|}}} |- | style="width:40%; text-align:right; padding:8px;" | [[File:Flag of {{{fana1|}}}.svg|20px]] {{{druzyna1|}}} <br> <span style="font-size:70%; line-height:1.2;"> {{{gòle1|}}} </span> | style="width:20%; font-size:130%; font-weight:bold;" | {{{wënik1|–}}} : {{{wënik2|–}}} {{#if:{{{karné|}}}|<br /><small>k. {{{karné}}}</small>|}} | style="width:40%; text-align:left; padding:8px;" | [[File:Flag of {{{fana2|}}}.svg|20px]] {{{druzyna2|}}} <br> <span style="font-size:70%; line-height:1.2;"> {{{gòle2|}}} </span> |- | colspan="3" style="font-size:80%; text-align:left; padding:6px;" | Òbzérôczë: {{{òbzérôcze|–}}} {{!}} Sãdza: {{{sãdza|–}}} |} </div> h39hlqc2xxw0aftas8h2dzwdxntkxfe 210146 210145 2026-08-01T23:08:49Z Terrus38 14026 /* */ 210146 wikitext text/x-wiki <div style=" width:100%; max-width:700px; margin:auto; border:1px solid var(--border-color-base, #aaa); border-radius:8px; overflow:hidden; font-family:Arial; background-color: var(--background-color-base, #ffffff); color: var(--color-base, #202122); "> {| class="fùsbalowi mecz" style="width:100%; border-collapse:collapse; text-align:center;" |- | colspan="3" style="font-size:85%; text-align:left; padding:6px; background-color: var(--background-color-neutral, #f2f2f2); color: var(--color-base, #202122);" | '''{{{etap|}}}''' {{!}} {{{data|}}} {{!}} {{{stadión|}}} |- | style="width:40%; text-align:right; padding:8px;" | [[File:Flag of {{{fana1|}}}.svg|20px]] {{{druzyna1|}}} <br> <span style="font-size:70%; line-height:1.2;"> {{{gòle1|}}} </span> | style="width:20%; font-size:130%; font-weight:bold;" | {{{wënik1|–}}} : {{{wënik2|–}}} {{#if:{{{karné|}}}|<br /><small>k. {{{karné}}}</small>|}} | style="width:40%; text-align:left; padding:8px;" | [[File:Flag of {{{fana2|}}}.svg|20px]] {{{druzyna2|}}} <br> <span style="font-size:70%; line-height:1.2;"> {{{gòle2|}}} </span> |- | colspan="3" style="font-size:80%; text-align:left; padding:6px;" | Òbzérôcze: {{{òbzérôcze|–}}} {{!}} Sãdza: {{{sãdza|–}}} |} </div> b4kiwm5gwo56lrs7qgwmdd4aq38gc38 0 13569 210155 209411 2026-08-02T01:21:15Z InternetArchiveBot 14136 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 210155 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} {{Bez òdjimka}} {{Jiné znaczënczi}} '''Kapela „A Matizer Noga”''' abò '''„A Matizernoga”'''<ref>https://kurierkaszubski.eu/luzino-zjazd-mlodych-kaszubow-nagrodzono-mlodych-regionalistow-skarby-zatopione-z-kaszubszczyznie/</ref> – kapela<ref>https://mojestrone.com/artykul/kwasn-grczi-i-kld-n1485145</ref><ref>https://mojestrone.com/artykul/co-dze-czed-14-1708-n1767503</ref>. * Bartek Flisikowski<ref>https://zkaszub.info/milosnicy-tabaki-rywalizowali-w-chmielnie-kto-zwyciezyl/</ref><ref>https://radiogdansk.pl/wiadomosci/region/kaszuby/2023/07/31/bartlomiej-fliskowski-zdobywca-zlotej-tabakiery-podczas-mistrzostw-polski-w-zazywaniu-tabaki/</ref><ref>https://dziennikbaltycki.pl/bartlomiej-flisikowski-zwyciezca-mistrzostw-polski-w-zazywaniu-tabaki-teraz-ma-szanse-na-tytul-arcymistrza/ar/c13-18706009</ref> == Òbaczë téż == {{Col3 |col1= {{Pòdobnô pòzwa|Matizer Noga (wiele znaczeniów)}} |col2= === Pòłączoné témë === * [[Kapela]] * [[Mésterstwa Pòlsczi w Zażëwanim Tobaczi]] |col3= === Jiné kaszëbsczé mùzyczné karna === {{#categorytree:Kaszëbsczé mùzyczné karna|hideroot=on|mode=pages}} }} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * {{YouTube|v=-35FDtXAusM|tit=A Matizer Noga – Koza, Trójbój Kaszubski Gdańsk 18.07.2026|k=Małgorzata Ordon|d=2026-07-17|jaz=pl}} * https://web.archive.org/web/20250520154335/https://okis-zukowo.pl/wydarzenia/wieczorek-z-kapela-a-matizer-noga- * https://100.gdynia.pl/pl/aktualnosci/xxvii-swiatowy-zjazd-kaszubow-bogactwo-kaszubskiej-kultury-i-rekord-gry-na-diabelskich-skrzypcach * https://gcksir.szemud.pl/kalendarz-imprez/wieczork-kaszebsczich-szportow-cs-szemud-kabaret-kunda-kapela-kaszubska-a-matizer-noga-bilety-bezplatne-sekretariat-ug-szemud/ * https://kartuzy.info/artykul/chwaszczyno-wieczorek-n1644058 * https://kaszubskieforumkultury.pl/2026/07/06/kompletny-przewodnik-po-strefach-i-atrakcjach-27-swiatowego-zjazdu-kaszubow/ * https://lot-sercekaszub.pl/dzen-kaszebsczi-kulture-do-tunca-ni-ma-kunca-potancowki-wiejskie-w-lipuszu/ * https://szemud24.pl/fotorelacja-a-matizer-noga-kabaret-kunda-n1297 * https://www.facebook.com/100063458826681/videos/kapela-a-matizer-noga-na-scenie-i-gra-na-pe%C5%82nych-obrotach-a-to-tylko-przedsmak-t/1908833606435893/ * https://www.facebook.com/gowidlino24/videos/bartek-z-kapel%C4%85-a-matizer-noga-the-best-/657094976787918/ * https://www.facebook.com/p/A-Matizer-Noga-100023338155206/ * https://www.tiktok.com/music/d%C5%BAwi%C4%99k-oryginalny-7325536114538531617 * https://www.youtube.com/shorts/bgeLIYzMXLY * https://www.youtube.com/shorts/tsWnsRtG8fo * https://www.zkaszub.info/bartek-flisikowski-kapela-a-matizer-noga-jestesmy-mlodymi-chlopami-tylko-dziadek-troche-starszy/ * https://www.zkaszub.info/hucznie-i-wesolo-na-pikniku-rodzinnym-w-kaliskach-zobacz-wideo/ {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbsczé mùzyczné karna]] s2dyjnf14x0s1j1av0s63r5xm43eavk 0 13599 210148 209735 2026-08-01T23:13:32Z Terrus38 14026 210148 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Boris_Yeltsin_with_Bill_Clinton-1.jpg|mały|[[Bòris Jelcyn]] a [[Bill Clinton]] smiejący sã z Jelcynowégò szpôsu (1995)<ref>{{YouTube|v=mv7M0xmq6i0|tit=President Clinton and Boris Yeltsin laugh attack|k=AP Archive|jaz=en,ru}}</ref>]] '''Szpòrt''' (téż: '''żart''', '''szpôs''', '''pãkt''', '''ùlk''', '''wipka''', '''pòdsmiéwk''', '''wic''') – krótkô wëpòwiesc ò humòristicznym charakterze, mającô na célu rozesmieszëc òdbiércã. Mòże przëbierac rozmajité fòrmë, taczé jak rozmòwa, [[bôjka]] czë [[gôdka]]. Do òsygnieniô humòristicznégò célu w pãktach brëkòwónô biwô ironiô, sarkazm, gra słów abò jinszé métle. Z reglë szpôsë kùńczą sã pòntą, jakô zamikô wëpòwiesc i czini jã smiészną. [[Wërgle]] różnią sã òd zwëczajnégò szpòrtu tim, że jich humòristiczny cél òsygóny je czinnoscama, a nié słowną wëpòwiescą. == Òbaczë téż == * [[Humór]] * [[Smiéch]] * [[Szpòrt mùszi bëc (festiwal)]]<ref>https://www.godn.eu/szkolenia/szport-muszi-bec-na-uczbach-kaszebsczego-jazeka-link-do-spotkania/</ref> * [[Szpòrt na żokach]]<ref>https://www.telewizjattm.pl/dzien/2015-06-23/34268-szport-na-zokach.html?play=on</ref><ref>https://www.telewizjattm.pl/dzien/2015-06-22/34242-szport-na-zokach-czyli-pierwszy-stand-up-po-kaszubsku.html?play=on</ref><ref>https://www.telewizjattm.pl/dzien/2015-06-22/34237-stand-up-szport-na-zokach.html?play=on</ref> == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * https://mojestrone.com/artykul/nieszmaczn-szprt-n2209272 * https://mojestrone.com/artykul/trudeau-i-trump-zgda-n1503990 * https://mojestrone.com/artykul/radny-soptu-chce-krmic-n1599766 {{Szëkba}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Spòlëzna]] 2ckodcy73axuytmnoybiz73ape8bd5c 0 13664 210113 210101 2026-08-01T14:44:13Z HaxelKaszëba 17492 210113 wikitext text/x-wiki {{Historiczné Wëdarzenié | miono = Restaùracjô Meiji | miono_orig = {{Lang|ja|明治維新}} | òbrôzk = Meiji tenno1.jpg | pòdpis = Césôrz Meiji ([[Mutsuhito]]) w młodoscë. | grafika_szerokòsc = 220px | data = [[1868]] – [[1912]] | plac = [[Japóńskô]] | zort = Rewòlucjô / Transfòrmacjô kraju | przëczëna = Krizys szogùnatu, nacësk zôpôdnëch krajów | skùtczi = Mòdernizacjô Japóńsczi, rozwij na wiôlgą pòtãgã | przédnicë = [[Mutsuhito|Césôrz Meiji]], [[Takamori Saigō]], [[Ōkubo Toshimichi]] | bëtnicë = Rząd Japóńsczi, samùrajowie, samòrząd }} '''Restaùracjô Meiji''' [[Japóńsczi jãzëk|(jap]]. 明治維新 Meiji Ishin, dosł. „Òdnowa Meiji”) - cząd głãbòczich pòliticznëch, spòlëznowëch a wòsjkòwëch zmianów w [[Japóńskô|Japóńsce]], jaczi rozpòczął sã w 1868 wëcmanim z òbaleniã [[Szogùnat Tokugawów|szogùnatu Tokugawów]] a przëwróceniã realny wëszëznë césôrzowi [[Mutsuhito]] (Meiji).<ref name="Jansen2000">{{Cytë Knégã |autor=Marius B. Jansen |tytuł=The Making of Modern Japan |wydawca=Harvard University Press |rok=2000 |isbn=9780674003347}}</ref><ref name="Gordon2020">{{Cytë Knégã |autor=Andrew Gordon |tytuł=A Modern History of Japan: From Tokugawa Times to the Present |wydawca=Oxford University Press |rok=2020 |isbn=9780190920555}}</ref> Wëdarzeniô ne zakùńczëłë pònad 260-letny cząd rządów szogùnów ë rozpòczãłë proces chùtczi mòdernizacje a téż westernizacje kraju.<ref name="Beasley1972">{{Cytë Knégã |autor=W. G. Beasley |tytuł=The Meiji Restoration |wydawca=Stanford University Press |rok=1972 |isbn=9780804708159}}</ref><ref name="Henshall2012">{{Cytë Knégã |autor=Kenneth G. Henshall |tytuł=A History of Japan: From Stone Age to Superpower |wydawca=Palgrave Macmillan |rok=2012 |isbn=9780230346628}}</ref> Przez czile lat [[Japóńskô]] przesztôłcëła sã z feùdalnégò kraju w mòderné industrowé państwò òrôz jedną z nôwikszich militarnëch a gòspòdarczëch pòtãgów [[Azjô|Azje]].<ref name="McClain2002">{{Cytë Knégã |autor=James L. McClain |tytuł=Japan: A Modern History |wydawca=W. W. Norton & Company |rok=2002 |isbn=9780393041569}}</ref> Restaùracjô bëła òdpòwiédzą na rosnący bënowi krizys a na nacësk zôpôdnëch mòcarstwów, jaczé sã domagałë òdemkniãcô [[Japóńskô|Japóńsczi]] na midzënôrodny geszeft.<ref name="Storry1990">{{Cytë Knégã |autor=Richard Storry |tytuł=A History of Modern Japan |wydawca=Penguin Books |rok=1990 |isbn=9780140137026}}</ref> Refòrmë òbjimałë wnetka że wszëtczé òbrëmie zëcégò - administracjã, wòsjkò, gòspòdarkã, edukacjã, prawò òrôz spòlëznową strukturã.<ref name="Jansen2000"/> == Kòntekst == [[File:Island of Deshima, Dutch East India Company Wellcome L0035084.jpg|mały|Òstrów Dejima ù ùbrzégù Nagasaki, dze hańdlowóno z Néderlandczikama.]] Òd zôcząkù XVII stalatégò [[Japóńskô]] prowadzëła pòlitikã izolacje òd bùtenowégò swiata, pòzéwóną jakno [[sakoku]] ([[Japóńsczi jãzëk|jap]]. 鎖国 – „zamkłi kraj”).<ref name="Toby1984">{{Cytë Knégã |autor=Ronald P. Toby |tytuł=State and Diplomacy in Early Modern Japan |wydawca=Princeton University Press |rok=1984 |isbn=9780691054063}}</ref><ref name="Totman1993">{{Cytë Knégã |autor=Conrad Totman |tytuł=Early Modern Japan |wydawca=University of California Press |rok=1993 |isbn=9780520061859}}</ref> Òsta òna wprowadzona przez [[szogùnat Tokugawów]] pò serie kòntaktów z [[Eùropa|eùropejsczima]] hańdlarzama a misjónarzama, przédno Pòrtugalczikama a Szpanama.<ref name="Elison1973">{{Cytë Knégã |autor=George Elison |tytuł=Deus Destroyed: The Image of Christianity in Early Modern Japan |wydawca=Harvard University Press |rok=1973 |isbn=9780674198258}}</ref> Włôdze sã òbawiałë rosnącëch cësków chrzescëjaństwa òrôz mòżebnotã zanôleżënkù Japóńsczi przez [[Eùropa|eùropejsczich]] kòlonialnëch mòcarstwów, czegò przëmiôrë wzéróno w jinszich partach [[Azjô|Azje]].<ref name="Jansen2000"/> Na mòcë pòstãpnëch ediktów zakôzóno misyjnégò dzejaniô, wikszosc cëzozemców òsta wënëkóna a Japóńczikóm zabarniono òpùszczania kraju pòd grozbą sztrôfë smiercë.<ref name="Elison1973"/> [[Chrzescëjaństwò]] òstało zdelegalëzowóné ë jegò wëznawcë bëlë przesladowóny.<ref name="Turnbull1998">{{Cytë Knégã |autor=Stephen Turnbull |tytuł=The Kakure Kirishitan of Japan |wydawca=Routledge |rok=1998}}</ref> Mimò prowadzony izolacje [[Japóńskô|Japóńsczi]] nie bëła czësto òdetniãtô òd swiata. Jedurnym [[Eùropa|eùropejsczim]] krajã, jaczémù pòzwòlono na prowadzenié ògrańczonégò hańdlu, bëła [[Zjednóna Repùblika Prowincjów]] (Néderlandzkô).<ref name="Goodman2000">{{Cytë Knégã |autor=Grant K. Goodman |tytuł=Japan and the Dutch 1600–1853 |wydawca=Routledge |rok=2000 |isbn=9781873410707}}</ref> Néderlandsczé hańdlôrze mòglë prowadzëc dzejanié blós na niewiôldżim, sztëcznym òstrowie [[Dejima]] w pòrce [[Nagasaki]], pòd scësłą kòntrolą wëszëznë szogùnatu.<ref name="Goodman2000"/> Òkrom Néderlandczików ògrańczoné hańdlowi kòntaktë cygniãto téż z [[Chińskô Lëdowô Repùblika|Chinama]], [[Królestwò Riukiu|Królestwã Riukiu]] òrôz z Kòrejańczikama za pòmòcą domenë [[Tsushima]].<ref name="Toby1984"/> Izolacjô pòmògała cygnąc pòliticzną samòstójnotã a zakùńczeniu wielowiekowëch domôcëch wòjnów, równak z czasã doprowadzëła téż do technologicznégò a militarnégò parafiańszczëznë [[Japóńskô|Japóńsczi]] wzglãdã chùtkò industrializëjącëch sã krôjów Zôpôdu.<ref name="Gordon2020"/> W pòłowie XIX stalatégò corôz czilurazowò pòjawiôł sã nakôz òdemkniãcô pòrtów dlô zagrańcowëch bôtów, co wëstawiło pòlitikã [[sakoku]] na pòwôżną próbã.<ref name="Beasley1972"/> Kùlminacjã nych wëdarzeniów bëło przërézowanié w 1853 rokù [[Zjednóné Kraje Americzi|amerikańszi]] eskadrë dowòdzony przez kòmòdóra [[Matthew Perry|Matthew Perry'égò]].<ref name="Perry1856">{{Cytë Knégã |autor=Matthew C. Perry |tytuł=Narrative of the Expedition of an American Squadron to the China Seas and Japan |wydawca=U.S. Government Printing Office |rok=1856}}</ref><ref name="Feifer2006">{{Cytë Knégã |autor=George Feifer |tytuł=Breaking Open Japan: Commodore Perry, Lord Abe, and American Imperialism in 1853 |wydawca=HarperCollins |rok=2006 |isbn=9780060573621}}</ref> Brëkùjącë mòdernyma pôrowima òkrãtama, [[Zjednóné Kraje Americzi|Zjednóné Kraje]] wëmùszëłë pòczãce negocjacjów z włôdzama [[Japóńskô|Japóńsczi]].<ref name="Dower2008">{{Cytë Knégã |autor=John W. Dower |tytuł=Black Ships & Samurai: Commodore Perry and the Opening of Japan |wydawca=MIT Visualizing Cultures |rok=2008}}</ref> Rok pózdni pòdpisano kònwencjã z [[Kanagawa|Kanagawë]], òdemkającą pierszé pòrtë dlô amerikańsczich bôtów.<ref name="Beasley1995">{{Cytë Knégã |autor=W. G. Beasley |tytuł=The Rise of Modern Japan |wydawca=St. Martin's Press |rok=1995 |isbn=9780312128005}}</ref> W pòstãpnëch latach szlachòwné traktatë òstałë zawôrte z jinszima zôpôdnyma krajama.<ref name="McClain2002"/> Nierównoprawné ùmòwë òrôz niemòżebnosc skùtecznégò procëmkaniãcô sã zagrańcznyma nacëskóm znacząco schromiełë aùtoritet [[Szogùnat Tokugawów|szogùnatu Tokugawów]] ë doprowadzëłë do wzrastaniô pòliticznégò kònfliktu, jaczi kùreszce zakùńcził sã Restaùracją Meiji w 1868 rokù.<ref name="Craig1961">{{Cytë Knégã |autor=Albert M. Craig |tytuł=Chōshū in the Meiji Restoration |wydawca=Harvard University Press |rok=1961}}</ref><ref name="Jansen2000"/> == Przërézowanié Matthew Perry'égò == [[File:Commodore Matthew C. Perry.jpg|Òdjimk kòmòdóra [[Matthew Perry|Matthew Perry'égò]]|mały|200px]] 8 lëpińca 1853 rokù do [[Hôwinga Edo|Hôwindżi Edo]] przërézowała [[Zjednóné Kraje Americzi|amerikańskô]] eskadra marénë pòd dowództwã kòmòdóra [[Matthew Perry|Matthew Perry'égò]].<ref name="Perry1856"/><ref name="Feifer2006"/> W ji skłôd wchòdzëłë szterë mòderné òkrãtë, w tim dwa nanëkóné pôrowima maszinama.<ref name="Dower2008"/> Ze wzglãdu na wëdobiwający sã z kòminów dim Japóńczicë pòzéwalë jã ''kurofune'' ([[Japóńsczi jãzëk|jap]]. 黒船), czëlë "Czôrnyma Òkrãtama".<ref name="Jansen2000"/> Jichné doturzenié wëwòłało wiôldżé pòbëkanié westrzód włôdzów szogùnatu òrôz mieszkańców kraju, jacy pò rôz pierszi zetknãlë sã z tak mòderną wòjskòwą technologią.<ref name="Beasley1972"/> Perry doturził do [[Japóńskô|Japóńsczi]] z lëstã prezydeńta [[Zjednóné Kraje Americzi|Zjednónëch Krajów]] [[Millard Fillmore|Millarda Fillmore'a]], domagając sã narzeszeniô diplomaticznégò stosënkù, òdemkniãcô japóńsczich pòrtów dlô amerikańsczich bôtów òrôz zagwësnieniô pòmòcë rozbitkóm.<ref name="Perry1856"/><ref name="Feifer2006"/> Jednoczasno [[Zjednóné Kraje Americzi|amerikańsczi]] kòmòdór dôł do zrozmieniô, że òdmòwa mòze doprowadzëc do brëkòwaniô dôdżi.<ref name="Dower2008"/> Swiądny technologiczny dominacje swòji flotë, òdmówił zdominowaniô sã reglóm narzëconëch przez szogùnat a domagôł sã dikretnëch negocjacjów z nôwëższima przédnikama włôdzów.<ref name="Gordon2020"/> Pò przekazaniu lëstu [[Matthew Perry|Perry]] òpùscył [[Japóńskô|Japóńskã]], zapòwiadając swój pòwrót w pòstãpnym rokù.<ref name="Perry1856"/> W gromicznikù 1854 rokù pònowno pòjawił sã ù ùbrzégù kraju z jesz wikszą flotą.<ref name="Feifer2006"/> Szogùnat, zdającë so zachã z gwôsny militarny słabòscë ë nie chcącë rizikòwac wòjskòwégò kònflitku, zgòdzył sã na pòczãce rozmòwów.<ref name="Beasley1972"/> [[File:Japanese 1854 print Commodore Perry.jpg|mały|left|230px|Japóńsczi drzewòrit, jaczi przedstawiô doturzenié flotë [[Matthew Perry|Perry'égò]] (1854)]] 31 stremiannika 1854 rokù pòdpisano kònwencjã z [[Kanagawa|Kanagawë]].<ref name="Beasley1995"/> Na ji mòcë odemkniãto pòrtë [[Shimoda]] a [[Hakodate]] dlô [[Zjednóné Kraje Americzi|amerikańsczich]] bôtów, zagwarantowóno òpiekã rozbitkóm òrôz ùsadzono ùrząd [[Zjednóné Kraje Americzi|amerikańsczégò]] kònsula.<ref name="McClain2002"/> Chòc traktat nie zakładôł jesz fùlny hańdlowi wëmianë, to béł pierszim krokã do zakùńczeniô pònad dwastaletny pòliticzi izolacje.<ref name="Gordon2020"/> W pòstãpnëch latach [[Japóńskô]] òsta zmùszona do pòdpisaniô szlachòwnëch ùmów z [[Wiôlgô Britaniô|Wiôlgą Britanią]], [[Ruskô|Ruską]], [[Francjô|Francëską]] a [[Néderlandzkô|Néderlandzką]].<ref name="Jansen2000"/> Maklëwno wôżny béł traktat Harrisa z 1858 rokù, jaczi òdemknął pòstãpné pòrtë dlô zagrańcowégò hańdlu òrôz przëznawôł cëzozemcóm wielné przëwileje, w tim eksteritorialnosc a nisczé cła.<ref>{{Cytë Knégã |autor=Townsend Harris |tytuł=Complete Journal of Townsend Harris |wydawca=Charles E. Tuttle Company |rok=1959}}</ref><ref name="Beasley1972"/> Ze wzglãdu na nierówny charakter ùgòdzeń òstałë òne pózdni pòzéwóné mianã "nierównoprawnëch traktatów".<ref name="Henshall2012"/> Pòdpisanié ùmów z zôpôdnyma krajama wëwòłało pòwôżny pòliticzny krizys.<ref name="Craig1961"/> Wielu [[Samùraj|Samùrajów]], [[daimyō]] òrôz przédników césôrzowégò dwòra ùznało, że szogùnat ùtracył mòc do barniô samòstójnoscë kraju.<ref name="Jansen2000"/> Corôz wikszą pòpùlarnotã zdobiwało zéwiszcze ''sonnō jōi'' („Tcë césôrza, wënëkôj barbarzińców”), jaczé stało sã symbòlã òprzéczczi procëm rządów [[Szogùnat Tokugawów|Tokugawów]] a cëzëch cëskóm.<ref name="Craig1961"/><ref name="Beasley1972"/> == Ùpôdk Szogùnatu == [[File:Yokohama-Sumo-Wrestler-Defeating-a-Foreigner-1861-Ipposai-Yoshifuji.png|mały|150px|Drzewòrit z 1861, jaczi przedstawiô biôtkòwnika [[sumo]] rzëcający cëzozemca, co pòkazëje nastroje antizôpôdné w cządze òdemkniãcô [[Japóńskô|Japóńsczi]].]] Pò pòdpisaniu nierównoprawnëch traktatów aùtoritet [[Szogùnat Tokugawów|szogùnatu Tokugawów]] pòczął gwôłtowno słabnąc.<ref name="Jansen2000"/><ref name="Beasley1972"/> W wielu feùdalnëch domenach rósło przekònanié, że donychczasowi system rządów nie je w stónie procëmkanąc sã presje zôpôdnëch mòcarstwów ani przëprowadzëc niezbëtnëch refòrmów.<ref name="Gordon2020"/><ref name="Totman1993"/> Maklëwno mòcnô òpòzycjô ùształcëła sã w pôłniowò-zôpôdnëch domenach [[Satsuma]] a [[Chōshū]], jaczich przédnicë pòmale wzmocnialë wespółrobòtã procëm szogùnatowi.<ref name="Craig1961"/><ref>{{Cytë Knégã |autor=Conrad Totman |tytuł=The Collapse of the Tokugawa Bakufu, 1862–1868 |wydawca=University of Hawaiʻi Press |rok=1980 |isbn=9780824806149}}</ref> Zôczątkòwò przëstójnicë zéwiszcza ''sonnō jōi'' òpòwiadalë sã za wënëkóniã cëzozemców z [[Japóńskô|Japóńsczi]].<ref name="Craig1961"/><ref name="Jansen2000"/> Z czasã równak wiele z nich ùznało, że skùteczny barń kraju wëmôgô przejãcô zôpôdny technologie, wòjskòwą mòdernizacje òrôz centralizacje kraju pòd zwiérzchnoscą césôrza.<ref name="Gordon2020"/><ref name="Beasley1972"/> W efekce rëch pòmale przesztôłcył sã z antizôpôdnégò w refòrmisticzny.<ref name="Henshall2012"/> W 1866 rokù dzãka staranióm [[Sakamoto Ryōma|Sakamoto Ryōmë]] zawôrto sojusz pòmidzë domenama [[Satsuma]] a [[Chōshū]].<ref>{{Cytë Knégã |autor=Ravina Mark |tytuł=The Last Samurai: The Life and Battles of Saigō Takamori |wydawca=John Wiley & Sons |rok=2004 |isbn=9780471089704}}</ref><ref name="Craig1961"/> Ùgòdzenié to òdegrało kluczową rolã w naszikòwaniu dzejaniô procëm szogùnatowi.<ref name="Jansen2000"/> Jednoczasno pògarszająca sã gòspòdôrcza sytuacjô, inflacjô òrôz spòlëznowé niezadowòlenié dodatkòwò òsłabiałë włôdzã [[Szogùnat Tokugawów|Tokugawów]].<ref name="Totman1993"/><ref name="Gordon2020"/> [[File:MeijiJoukyou.jpg|mały|left|200px|Césôrz [[Mutsuhito]] w dardze z [[Kioto]] do [[Tokio]] („Le Monde Illustre”, 1869)]] W smùtanie 1867 rokù slédny szogùn [[Tokugawa Yoshinobu]] zrzekł sã wikszoscë swòjich pòliticznëch ùprawnieniów ë fòrmalno zwrócył wëszëznã césôrzowi w wëdarzenim znónym jakno ''taisei hōkan'' („zwrot włôdzë césôrzowi”).<ref>{{Cytë Knégã |autor=Marius B. Jansen |tytuł=Sakamoto Ryōma and the Meiji Restoration |wydawca=Princeton University Press |rok=1961}}</ref><ref name="Beasley1972"/> Nie zakùńcziło to równak kònfliktu. Przëstójnicë szogùnatu nie zamierzalë pògòdzëc sã z ùtratą cësków, za to césôrsczé starnnictwò prowadzëło do całownégò rëmniãcô [[Ród Tokugawa|rodu Tokugawa]] z pòliticznégò żëcégò.<ref name="Jansen2000"/><ref name="Gordon2020"/> 3 strëmiannika 1868 rokù ògłoszono restaùracjã bezpòstrzédny césôrsczi włôdzë.<ref name="Beasley1972"/><ref name="Jansen2000"/> Czile tidzeniów pózdni wëbùchła [[wòjna Boshin]], jakô dërowała do 1869 rokù.<ref>{{Cytë Knégã |autor=Michael Wert |tytuł=Meiji Restoration Losers: Memory and Tokugawa Supporters in Modern Japan |wydawca=Harvard University Asia Center |rok=2022 |isbn=9780674275928}}</ref><ref>{{Cytë Knégã |autor=Stephen Turnbull |tytuł=The Boshin War 1868–69 |wydawca=Osprey Publishing |rok=2008 |isbn=9781846032462}}</ref> Wòjska wiérny césôrzowi dobëłë w [[Biôtka pòd Toba–Fushimi|biôtkã pòd Toba–Fushimi]], a pòstãpno zajãłë [[Edo]], jaczé pózdni przemianowóno na [[Tokio]].<ref name="TurnbullBoshin2008">{{Cytë Knégã |autor=Stephen Turnbull |tytuł=The Boshin War 1868–69 |wydawca=Osprey Publishing |rok=2008 |isbn=9781846032462}}</ref><ref name="Jansen2000"/> Slédną òprzéczką przëstójników szogùnatu òstôł zdławiony na òstrowie [[Hokkaido]], dze ùsadzono [[Repùblika Ezo|Repùblikã Ezo]].<ref>{{Cytë Knégã |autor=Stephen Turnbull |tytuł=War in Japan 1467–1615 |wydawca=Osprey Publishing |rok=2002 |isbn=9781841764801}}</ref><ref name="TurnbullBoshin2008"/> Ji kapitulacjô w maju 1869 rokù òznaczała definitiwny kùńc [[Szogùnat Tokugawów|szogùnatu Tokugawów]] a zakùńczenié stójnégò pònad dwa a pół stalata systemù bakufu (szogùnatu).<ref name="Jansen2000"/><ref name="Beasley1972"/> Ùpôdk Szogùnatu òdemknął dargã przeprowadzeniô szerok naszikòwónëch refòrmów, jaczé przesztôłcëłë [[Japóńskô|Japóńskã]] z feùdalnégò kraju w mòderné scentralizowóné césôrstwò.<ref name="McClain2002"/><ref name="Gordon2020"/> W pòstãpnëch latach nowé włôdze pòczãłi lëkwidacjã systemù han ([[Feùdalizm|feùdalizmu]]), refòrmã administracje, mòdernizacje wòjska, rozwij industrie òrôz bùdowã mòdernégò systemù edukacje, co pòczãło richtich cząd Restaùracje Meiji.<ref name="Jansen2000"/><ref name="Beasley1972"/><ref name="Henshall2012"/> == Przëpisë == {{Przëpisë}} j656xdtmig2ix11lc2a7zguguhk4co5 0 13667 210129 2026-08-01T19:10:59Z Terrus38 14026 Terrus38 przeniós starnã [[Filozofijô]] do [[Filozofiô]]: pisënk 210129 wikitext text/x-wiki #PATRZ [[Filozofiô]] 63fcmk3plq7dzzbzyfszln3nszpztcm 0 13668 210134 2026-08-01T19:13:31Z Terrus38 14026 Terrus38 przeniós starnã [[Ùniwersytet Marii Curie-Skłodowsczé]] do [[Ùniwersytet Marie Curie-Skłodowsczi]]: sztandardowi pisënk 210134 wikitext text/x-wiki #PATRZ [[Ùniwersytet Marie Curie-Skłodowsczi]] 8jee0jp3n6kxfzun0hv693ps8jsjoo6 0 13669 210135 2026-08-01T19:14:22Z Terrus38 14026 Przeczérowanié do [[Ùniwersytet Marie Curie-Skłodowsczi]] 210135 wikitext text/x-wiki #PATRZ [[Ùniwersytet Marie Curie-Skłodowsczi]] 8jee0jp3n6kxfzun0hv693ps8jsjoo6 0 13670 210141 2026-08-01T22:08:08Z Terrus38 14026 Terrus38 przeniós starnã [[Religijô]] do [[Religiô]]: pisënk 210141 wikitext text/x-wiki #PATRZ [[Religiô]] 2k2kczqwn8nk4mmxru1cnjbbmbaor28