Wikipedia csbwiki https://csb.wikipedia.org/wiki/Prz%C3%A9dn%C3%B4_starna MediaWiki 1.47.0-wmf.19 first-letter Media Specjalnô Diskùsëjô Brëkòwnik Diskùsëjô brëkòwnika Wiki Diskùsëjô Wiki Òbrôzk Diskùsëjô òbrôzków MediaWiki Diskùsëjô MediaWiki Szablóna Diskùsëjô Szablónë Pòmòc Diskùsëjô Pòmòcë Kategòrëjô Diskùsëjô Kategòrëji TimedText TimedText talk Moduł Dyskusja modułu Wydarzenie Dyskusja wydarzenia 0 3167 213580 209280 2026-09-14T15:31:28Z Terrus38 14026 213580 wikitext text/x-wiki {{Jãzëk| farwa=eeeeee| farba=| apartne miono=한국말 / 조선말| kraj, òbénda1= [[Kòreja]], [[Chinë]], [[Ruskô]], [[Japóńskô]], [[Zjednóné Kraje Americzi|USA]]|, [[Brazyliô]]| lëczba=78 milionów| môl=13.| rodzëzna=[[Kòrejańsczé jãzëczi]] *Kòrejańsczi jãzëk| alfabét=[[hangùl]]| kraj, òbénda2=[[Nordowô Kòreja]], [[Pôłniowô Kòreja]], [[Yanbian]]| agencëjô=Rząd Nordowi Kòreji, Rząd Pôłniowi Kòreji| iso1=ko| iso2=kor| iso3=kor | sil=KOR | kod=ko| znankównik=Kòrejańskô| jãzëk=kòrejańsczi|znankòwnik2=kòrejańsczégò }} '''Kòrejańsczi jãzëk''' ({{jãz.|ko}} 한국말/조선말) – ùrzãdowi jãzëk [[Repùblika Kòreji|Pôłniowi]] ë [[Nordowô Kòreja|Nordowi Kòreje]]. Je téż jednym z dwùch òficjalnëch jãzëków w prowincje [[Yanbian]] w [[Chinë|Chinach]]. Na cawntm swiece to dô kòl 78 milionów lëdzy, chtërny gôdają w nym jãzëkù, rechùjącë do te wiôldżé grëpë w [[Ruskô|Rusce]], Chinach, [[Aùstraliô|Aùstralie]], [[Zjednóné Kraje Americzi|USA]], [[Kanada|Kanadze]], [[Brazyliô|Brazylie]], [[Japóńskô|Japóńsce]] a téż na [[Filipinë|Filipinach]]. Wedle genealogiczny klasyfikacje kòrejańsczi twòrzi swòjã gwôsną jãzëkòwą familiã, do jaczi nôleżą jesz jãzëczi czedżu ë jukczin. Kòrejańsczi je aglutinacyjnym jãzëkã a słëchô ôrtowi [[jãzëk ôrtu SOV|SOV]]. == Miona == Kòrejańsczé miono jãzëka wëprowôdzô sã òd miona Kòreji brëkòwóny w dónëch òbéndach negò kraju. W Nordowi Kòreji jãzëk zwie sã ''Chosŏnmal'' (조선말), abò ''Chosŏnŏ'' (조선어) a w Pôłniowi nôczãscy zwie sã gò ''Hangungmal'' (한국말) abò ''Hangugeo'' (한국어) czë ''Gugeo'' (국어, nôrodowi abò domòcy jãzëk). Czasã nazéwô sã gò ''Urimal'' ("naji jãzëk"; 우리말 jakò jedno słowò w Pôłniowi Kòreji, 우리 말 ze spacją w Nordowi). == Òbaczë téż == * [[Jãzëczi swiata]] * [[Japóńsczi jãzëk]] * [[Hangeul]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kòrejańsczi jãzëk| ]] 5mwq3jqxkmeebp6lv82ussiauec4nz6 0 11378 213582 212928 2026-09-14T17:03:31Z Terrus38 14026 Terrus38 przeniós starnã [[Jón Bauer]] do [[Jón Baùer]]: pisënk 212928 wikitext text/x-wiki {{Bez òdjimka}} '''Jón Bauer''' ({{jãz.|pl}} ''Jan Bauer'') – ùr. [[16 zélnika]] 1904 rokù, ùm. [[18 stëcznika]] 1940 rokù – to béł szkólny i pòlsczi dzejôrz. Òn ùczôł m.jin. [[Kaszëbi|Kaszëbów]] kòl Bëtowa, ale zaczinôł jakno szkólny w [[Łãżëce|Łãżëcach]] w 1926 rokù. Miemcë mają gò w kòncentracyjnym lagrze zabité. == Lëteratura == * Kaszubi i słupski proces Jana Bauera w 1932 roku : z dziejów polskiego ruchu narodowego na Pomorzu Zachodnim. (Cz. 1) / Wojciech Skóra. Słupsk ; Poznań : [s.n.] ; Dopiewo : Wydawnictwo Rys, 2016. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Bëtowsczi kréz]] efk7omlo8evnbyq85kfod2ag8bmfzzs 0 13951 213579 213577 2026-09-14T12:31:43Z Terrus38 14026 213579 wikitext text/x-wiki {{Biogram infobox|miono=Tosze Proesczi|òriginalné miono=Тоше Проески|fùl miono=Todor Proesczi|fùl òriginalné=Тодор Проески|znankòwnik=Macedońsczé|data narodzeniégò=25 stëcznika 1981|môl narodzeniégò=[[Prilep]]|data smiercë=16 pajicznika 2007|môl smiercë=[[Aùtostrada A3 (Chòrwackô)|A3]] kòle [[Nova Gradiška|Novi Gradišczi]]|przëczëna smiercë=wëpôdk|môl spòczinkù=[[Dodóm pamiãcë Tosze Proesczégò]] w [[Kruszewò (Macedoniô)|Kruszewie]]|wark=spiéwôrz, gitarzista, klawiszówc, aùtór tekstów frańtówków|nôrodnosc=[[Macedończicë|macedońskô]], [[Arumùnowie|arumùńskô]]|wëznanié=[[Prawòsławié|prawòsłôwné]]|partnerka=[[Andrijana Budimir]]|òbrôzk=Toseproeskiskopje.jpg|òpisënk òbrôzka=Proesczi òb czas swòjégò slédnégò kòncertu (2007)}}'''Todor''' „'''Tosze'''” '''Proesczi''' ({{Jãz.|mk}} Тодор „Тоше“ Проески, ''Todor „Tosze“ Proeski''; ùr. [[25 stëcznika]] [[1981]] w [[Prilep|Prilepie]], ùm. [[16 pazdzérznika|16 pajicznika]] 2007 na [[Aùtostrada A3 (Chòrwackô)|aùtostradze A3]] kòle [[Nova Gradiška|Novi Gradišczi]]) – macedońsczi spiéwôrz a aùtór tekstów frańtówków. Trzimóny je za jednégò z nôwëbitniészich artistów macedońsczi a bałkańsczi estradë, jegò mùzyka bëła pòpùlarna we wielnëch krajach pôłniowòpòrénczny Eùropë. Proesczi pòzéwóny biwôł bałkańsczim Elvisã. Pòswiãcywôł sã téż humanitarny aktiwnoscë, w tim dzejającë jakno ambasadór UNICEF a grającë charitatiwné kòncertë. Zamiarł w drogòwim wëpôdkù w Chòrwacce w 2007 rokù we wiekù 26 lat ë òstôł pòsmiertno òsoblëwie achtniony. == Żëcopis == [[Òbrôzk:Tose_Proeski.jpg|mały|Proesczi na przesłëchanim do [[Kònkùrs Frańtówczi Eùrowizje 2004|Kònkùrsu Frańtówczi Eùrowizje]] w 2004 rokù]] Proesczi ùrodzył sã w Prilepie<ref name="location">{{Cytuj starnã|url=http://www.toseproeski.info/default-en.asp?ItemID=FB428BE71FF1094D920A1DC9C44ECB8F|titel=Biography|data=2007-10-18|zarchiwizowóné=2007-10-18|archiwùm=https://web.archive.org/web/20071018020937/http://www.toseproeski.info/default-en.asp?ItemID=FB428BE71FF1094D920A1DC9C44ECB8F|òpùblikòwóny=toseproeski.info}}</ref> 25 stëcznika 1981<ref name="me">Błaże Ristowsczi, ed. (2009). ''Македонска енциклопедија'' &#x5B;''Macedońskô Encyklopediô''&#x5D; ({{Jãz.|mk}}). MANU. str.&nbsp;1228.</ref> w [[Arumùni|arumùńsczi]] rodzëznie<ref>Dimitar Beczew (2009). ''Historical Dictionary of the Republic of Macedonia''. Historical Dictionaries of Europe. Scarecrow Press. ({{Jãz.|en}}) str.&nbsp;234. ISBN&nbsp;<bdi>0810862956</bdi>.</ref> a wëchòwiwôł sã w [[Kruszewo (Nordowô Macedoniô)|Kruszewie]]<ref name="location" /><ref name="dw">Dave Wilson (2022). "[https://www.cambridge.org/core/journals/popular-music/article/remembered-future-macedonian-pop-icon-tose-proeski-and-musical-life-after-death/EB33FD6BC5B4D54CD7205B07F3C15AF5 The remembered future: Macedonian pop icon Toše Proeski and musical life after death]". ''Popular Music''. '''41''' (1): 57, 61–64, 66, 68–73, 76–77.</ref>. Jegò ópa béł aktorã w kruszewsczim téatrze<ref name="uv">"[https://utrinski.com.mk/?ItemID=D9451094FE6C3D4AA19A309DCF0A0DE3 Тоше глумел во филмот „Миротворец" покрај Никол Кидман и Џорџ Клуни]". ''Utrinski vesnik'' ({{Jãz.|mk}}). 2011-02-23</ref>. Ùcził sã w spòdleczny szkòle w Kruszewie, a pózni w mùzyczny szkòle w Bitolë.<ref name="mz1">"[https://muzika24.mk/muzika-na-kirilica/koj-bese-tose-proeski-i-kako-zapocna-negoviot-pat-do-uspeot-1-del/67118/ Кој беше Тоше Проески и како започна неговиот пат до успехот 1 дел (Фото+Видео)]". ''Музика24.мк'' ({{Jãz.|mk}}). 2024-10-16</ref> Òb czas nôùczi w ny drëdżi placówce Proesczi òstôł przeniosłi z ùczbë klarnetu na spiéw, kò jegò starszich nie bëło tëli, bë kùpic mù pasowny instrumeńt.<ref name="obct">"[https://www.balcanicaucaso.org/en/cp_article/the-loss-of-an-icon/ The Loss of an Icon]". ''Osservatorio Balcani Caucaso Transeuropa''. ({{Jãz.|en}}) 2007-11-07</ref> Sztudérowôł na Wëdzélu Mùzycznëch Kùńsztów we [[Skòpié|Skòpim]]. Proesczi béł religijnym wëznôwcą [[Prawòsławié|prawòsławiégò]] – słëchôł [[Macedońskô Prawòsłôwnô Cerkwiô|Macedońsczi Prawòsłôwny Cerkwie]].<ref name="dw" /> Ùczałi Dave Wilson pisôł, co:<ref name="dw" />  ''Z pòwòdu [...] sztatusu òchrzczonégò ë religijnégò nôleżnika Macedońsczi Prawòsłôwny Cerkwie ë wësoczi rówiznë zasymilowaniégò do etnicznëch Macedończików, nie je wëłączóny z bëtnictwa w macedońsczim etnosu. Nigdë nie tacył swòjégò arumùńsczégò pòchôdaniô, chòc gò nie pòdsztrichòwôł, pòzycjonëjącë sã barżi jakno Macedończik na ôrt spójny z négą Arumùnów.'' Mùzyk Hristo Hristowsczi-Mùlarot zasugerowôł starszim Proesczégò, że miôłbë wëstãpic na pòpùlarnym dzecnym mùzycznym festiwalu Zlatno Slavejče (''Złoti Słowik'') we Skòpim ze gwôsną frańtówką.<ref>"[https://www.fakulteti.mk/mobile/news/17-09-11/pochina_hristo_hristoski-mular_prviot_uchitel_na_toshe Почина Христо Христоски-Мулар, првиот учител на Тоше]". ''Fakulteti'' ({{Jãz.|mk}}). 2017-09-11</ref> Tak tej 12 lat stôri Tosze wëkònôł chòrankã ''Jas i mòjot dedo'' (Jô i mój ópa) pò [[Arumùńsczi jãzëk|arumùńskù]].<ref>"[https://www.slobodenpecat.mk/en/godinava-se-podgotvuva-filmskata-trilogija-za-toshe-proeski/ This year, the film trilogy about Toše Proeski is being prepared]". ''Sloboden Pecat''. 2025.</ref><ref name="a1">{{Cytuj starnã|url=http://www.a1.com.mk/vesti/tose-biografija.htm|titel=Тоше Проески|zarchiwizowóné=2008-07-24|archiwùm=https://web.archive.org/web/20080724111906/http://www.a1.com.mk/vesti/tose-biografija.htm|data=2008-07-24|òpùblikòwóny=A1|jãzëk=mk}}</ref><ref name="mz1" /> Dobéł festiwal Melfest w 1996 rokù w Prilepie mającë 15 lat, przedstôwiającë frańtówkã ''[[Yesterday (frańtówka The Beatles)|Yesterday]]'' karna The Beatles.<ref name="mz1" /> W 1997 rokù wëkònôł na MakFesce frańtówkã ''Pùszti me'' (''Pùscë mie''). W tim samim rokù béł statistą we filmie ''The Peacemaker''.<ref name="uv" /> W 1998, wëstąpił na Festiwalu Skopje z frańtówką Kristijana Gabrosczégò pt. ''Stay to the End'' (Òstani do kùńca), wëkònywającë téż ''Ùsni na ùsni'' (Lëpë na lëpë) Grigòra Kòprowa i Ògnena Nedelkòwsczégò na festiwalu ''Òchridzczi trubadurzë''. Za tą frańtówkã Proesczi zdobéł òd jurorów nôdgrodã drëdżégò placu. W lëstopadnikù te samégò rokù, Proesczi dostôł nôdgrodã Grand Prix na festiwalu Eurofest we Skòpim we frańtówce Grigòra Kòprowa, Ògnena Nedelkòwsczégò i Kónstantëna Ikònomòwa ''Sun in Your Blonde Hair'' (Słuńce w Twòjich blond włosach).<ref name="mz1" /><ref name="tmk">[https://time.mk/arhiva/?d1=01&m1=01&y1=1991&d2=31&m2=12&y2=2012&all=0&dnevnik=1&fulltext=2&timeup=2&show=1&q=голем%20успех%20на%20македонските%20ѕвезди%20во%20херцег%20нови&read=924d692bd5f8ac0 "Голем успех на македонските ѕвезди во Херцег Нови"] &#x5B;Wiôldżi sukces macedońsczich gwiôzdów w Hercegù Novim&#x5D;. ''Dnevnik'' ({{Jãz.|mk}}). 2001-07-16. [przëstãp 2022-05-13]</ref> W 1999, na Festiwalu Skopje, Proesczi zaspiéwôł swój trzecy wiôldżi szladżer ''Your Kisses on My White Shirts'' (Twòje kùsczi na mòjich biôłëch kòszlach) duetu Kòprow-Nedelkòwsczi.<ref name="mz1" /> Pòdpisôł kòntrakt z Avalon Production, cze brzadã béł jegò debiutancczi albùm ''Somewhere in the Night'' (Dzes w nocë) wëpùszczony w 1999.<ref name="a1" /> Òb lato ne rokù, na skòpsczi pùrgówce, òdbéł sã pierszi kòncert Proesczégò.<ref name="mz1" /> W 2000, Proesczi wzął ùdzél w Skopje Fesce (dze wëbiéróny je reprezentańt Macedonie na Eùrowizje) z frańtówką ''Tears Make a Golden Ring'' (Łizë twòrzą złoti piestrzéń) Grigòra Kòprowa a Ògnena Nedelkòwsczégò. Ùsôdzk, nimò dobëtu w welowanim òbzérôczów, zwëskôł trzecy plac, za Karoliną Gòczewą ë zwënégama – XXL.<ref name="a1" /><ref name="mz2">[https://muzika24.mk/muzika-na-kirilica/koj-bese-tose-proeski-i-kako-zapocna-negoviot-pat-do-uspeot-2-del/67124/ "Кој беше Тоше Проески и како започна неговиот пат до успехот 2 дел (Фото+Видео)"]. ''Музика24.мк'' (i{{Jãz.|mk}}). 2024-10-16.</ref> Pònemù wëszedł jegò drëdżi albùm ''Synot Bòżji'' (Syn Bòżi), jaczi wspiął sã na czëpë macedońsczich lëstów szlagrów.<ref name="a1" /> Promòcjã jegò drëdżi platczi dało w czerwińcu 2000 rokù. Òkróm Kòprowa a Nedelkòwsczégò, Proesczi przë albùmie wespółrobił téż z Kire Kòstowã, Miodragã Vrčakovsczim, Mirjaną Danailoską ë jinyma. Pò wëstãpie na Słowiańsczim Bazarze we [[Witebsk|Witebskù]] z frańtówką ''Tajno mòja'' (Mòja tajemnico), Proesczi zwëskôł midzënôrodną rozpòznôwalnosc.<ref name="me" /><ref name="mz2" /> Òbëdwa pierszé jegò albùmë zamikałë w se szlagrë numer jeden w Macedonie, ë za òba dostôł title ''Albùm rokù'' ë ''Nôlepszi chłopsczi wòkalista'' na macedońsczi galë nôdgrodów ''Złotô Gòdzynka Pòpùlarnoscë.'' Pò kùpienim prôw do promòcji ''Synot bòżji'' w całi ùszłi Jugòsławie przez serbską wëtwórniã BK Sound, zdobéł Òskara pòpùlarnoscë w [[Belgrad|Belgradze]] dzãka głosóm pùblicznoscë.<ref name="dw" /><ref name="tg">{{Cytuj starnã|url=https://www.theguardian.com/news/2007/oct/23/guardianobituaries.balkans|titel=Tose Proeski|òpùblikòwóny=The Guardian|data=2007-10-24}}</ref> [[Òbrôzk:Тодор „Тоше“ Проески поп рок пејач, композитор, текстописец, хуманитарец (3).jpg|mały|Tosze Proesczi òb czas kameralnégò kòncertu]] W 2001 Proesczi òdbéł kòncertowi tur pò Australie, dze òstôł miło przëjimniony przez macedońską diaspòrã.<ref name="tg" /> W tim samim rokù Proesczi zajimnął drëdżi plac na festiwalu Sunčane Skale w Hercegù Novim z frańtówką ''Sun in Your Blond Hair''. Czëtińcowie gazétë ''Večer'' wëbrelë gò za telewizyjną òsobòwòsc 2001 rokù.<ref name="mz2" /> Proesczi zaczął zwëskiwac sławã w całi dôwny Jugòsławie czej zaczął wëdawac ùsôdzczi pò [[Serbòchòrwacczi jãzëk|serbòchòrwackù]] ë òrganizowac promòcyjné turë pò Bałkanach w 2002 rokù. Òb lato 2002, pò wëgasnienim kòntraktu z Avalonã, Proesczi pòdpisôł kòntrakt z Final Cut Productions, a Ljiljana Petrović òsta jegò menadżérką .<ref name="dw" /><ref name="mz2" /> Pòza dôwną Jugòsławią, Proesczi òdbéł tur ë wëstãpiwôł w Grecce ë Bùłgarie.<ref name="tg" /> Nagrôł swój trzecy albùm ''If You Look Me in the Eyes'' (wëdóny w 2002) pò macedońskù ë serbòchòrwackù.<ref name="dw" /><ref name="tg" /> Nen albùm pòwstôł w Aténach, a jegò promòcjã dało w Serbie, Macedonie, Bòsnie ë Hercegòwinie a téż Bùłgarie.<ref name="a1" /> Producentã a aùtorã wikszoscë chòranków béł grecczi artista Fiwòs a producent ë aranżéra Manolis Wlachòs. Słowa pisa serbskô tekscôrka Marina Tucaković. Fiwòs ë Wlachòs mielë ne frańtówczi ùsadzoné przódë, wëdóné przez grecczich pòpòwëch spiéwarzów z grecczima tekstama ë akómpaniamentã wnet juwernyma do nëch ùżëtëch przez Proesczégò. Proesczi òstôł wëapartniony nôdgrodą Albùmù Rokù, Nôlepszégò Chłopsczégò Wòkalistë, Frańtówczi Rokù a Złoti Gòdzynczi Pòpùlarnoscë. Wszëtczé 5 ùsôdzków zajimało pierszi plac na macedońsczich lëstach szlagrów. Macedońskô romskô spiéwôrka [[Esma Redżepòwa]] pòjawia sã we frańtówce ''Magija'' a telediskù z ne albùmù.<ref name="dw" /> W stëcznikù 2003 rokù, wëstąpił na binie z Redżepòwą mët òb czas swòjégò debiutu we [[Wiôlgô Britaniô|Wiôldżi Britanie]] w [[Londin|londińsczim]] klubie Equinox.<ref name="tg" /> We łżëkwiace 2003 Proesczi dobéł belgradzczi mùzyczny festiwal Beovizija z frańtówką ''Čija si'' (Czëja jes), ùsadzoną przez Leontinã Vukomanović a Željka Joksimovića<ref name="a1" /><ref name="mz2" />. Proesczi miôł z ną chòranką reprezentowac [[Serbiô ë Czôrnogóra|Serbiã ë Czôrnogórã]] na [[Kònkùrs Frańtówczi Eùrowizje 2003|Kònkùrsu Frańtówczi Eùrowizje 2003]]. Serbiô ë Czôrnogóra nie wzãłë ale ùdzélu w kònkùrsu w tim rokù. Ùsôdzk stôł sã szlagrã w krajach dôwny Jugòsławie<ref name="eur">{{Cytuj starnã|url=https://esctoday.com/150852/fyr-macedonia-remembering-tose-proeski/|titel=FYR Macedonia: Remembering Toše Proeski|òpùblikòwóny=ESCToday|data=2017-10-16}}</ref>. W 2003 rokù czwicził spiéw w Nowim Jorkù kòl trenera głosu Luciano Pavarottégò, Williama Rileya<ref name="tg" /><ref name="ls">Lada Stevanović (2013). [https://www.ceeol.com/search/article-detail?id=196234 "Myth about Immortality in the Contemporary Pop Culture. A Case Study about Toše Proeski"]. ''Bulletin of the Institute of Ethnography SANU'' (1): 9–11, 14–15.</ref><ref name="mz3">{{Cytuj starnã|url=https://muzika24.mk/muzika-na-kirilica/koj-bese-tose-proeski-i-kako-zapocna-negoviot-pat-do-uspehot-3-del/67130/|titel=Кој беше Тоше Проески и како започна неговиот пат до успехот 3 дел (Фото+Видео)|data=2024-10-16|òpùblikòwóny=Музика24.мк|jãzëk=mk}}</ref>. Pò pòwroce do Macedonie, Proesczi wëkònywôł charitatiwné kòncertë w różnëch miastach kraju.<ref name="mz3" /> W tim téż rokù òstôł regionalnym ambasadorã dobri wòli [[UNICEF|UNICEFù]]<ref name="dw" /><ref name="tg" />. Proesczi pòmôgôł zwëskac brëkòwny sprzãt òddzélowi hematologie w Dzecnym Szpitalu we Skòpim.<ref name="obct" /> W 2004 rokù Proesczi òstôł wëbróny, bë reprezentowac Macedoniã na Eùrowizje we Stambùle. Na kònkùrs wëbróny òstôł ùsôdzk ''Angel si ti'' (Të jes aniołã)<ref name="eur" />. Proesczi dostôł błogòsławieństwò na wëjôzd òd arcybiskùpa Macedońsczi Prawòsłôwny Cerkwie, Sztefana<ref name="dw" />. Na Eùrowizje Proesczi wëkònôł frańtówkã pò anielskù ë zajimnął 14. z 24 placów, zdobiwającë 47 pónktów.<ref name="eur" /> W 2004 Proesczi wëdôł albùm ''A Day for Us''.<ref name="mz3" /> W séwnikù 2004, òstôł nôrodnym ambasadorã dobri wòlë UNICEFù ë dostôł Humanitarną Nôdgrodã Matczi Terézë.<ref name="tg" /><ref name="mz3" /> Przë ti leżnoscë nagrôł frańtówkã ''Za ovoj svet'' (Dlô te swiata) Mladena Markovića ë Vesnë Malinovë. Òsta òna himnã UNICEFù.<ref name="mz3" /> Pòd kùńc 2004, Proesczi pòdpisôł kòntrakt z Dallas Records na wëpùszczenié pòstãpnégò albùmù w Chòrwacce ë Słowenie. Proesczi nagrôł ùsôdzk ''Krajnje vreme'' razã ze słoweńską spiéwôrką Anją Rupel.<ref name="mz3" /> W 2005 piąti albùm Proesczégò ''Po tebe'' (Pò tobie) stôł sã hitã na Bałkanach, òsygając czëpë lëstów szlagrów w Macedonie, Bòsnie ë Hercegòwinie, Chòrwacce, Serbie a Słowenie.<ref name="tg" /><ref name="eur" /> Aùtorama wikszoscë òd frańtówków na ti platce bëlë Miro Buljan ë Antonija Šola, a na macedońsczi przedolmacził je [[Włado Janewsczi]].<ref name="mz3" /> Jegò fikcyjnô wersjô jakno superheroja pòjawia sã w macedońsczim kòmiksu „Super Tosze” w 2005 roku<ref>{{Cytuj starnã|url=https://popara.mk/2012/stripot-%E2%80%9Esuper-toshe-za-nashiot-junak/|titel=Стрипот „Супер Тоше" за нашиот јунак|òpùblikòwóny=Popara|jãzëk=mk|data=2012-01-25}}</ref>. We wëdowiédzë dlô serbsczi gazétë ''Blic'' w 2005, rzekł:<ref>{{Cytuj starnã|url=https://www.dnevno.hr/magazin/podatak-koji-je-brojnima-promaknuo-tose-proeski-nije-bio-samo-makedonac-2238923/|titel=Podatak koji je brojnima promaknuo: Toše Proeski nije bio samo Makedonac|òpùblikòwóny=Dnevno.hr|jãzëk=hr|data=2023-10-10}}</ref><ref>{{Cytuj starnã|url=https://www.blic.rs/zabava/vraticu-svoje-pravo-prezime-proja/s46g9ge|titel=Vratiću svoje pravo prezime Proja|òpùblikòwóny=Blic|jãzëk=sr|data=2005-12-05}}</ref> ''Nazéwóm sã Todor Proesczi. Zgôdzô sã, że mój ópa miôł na nôzwëskò Proja, ale pòd cëskã strzodowiszcza më zmienilë nôzwëskò, cobë bëło w dëchù macedońsczégò jãzëka. Równak, przëznajã Wóm, planëjã wrócëc do dôwnégò nôzwëska, żlë mdã miôł swiatową kariérã. Mëszlã, że cëzyńcóm ò wiele proscy je wëmòwic a zapamiãtac „Proja” jak „Proeski”.'' Proesczi spiéwôł pò macedońskù, serbskù, chòrwackù, bòsniackù, słoweńskù ë arumùńskù. Jegò albùm ''Bòżilak'' (Tãga), wëdóny w 2006 rokù, skłôdô sã z 14 tradicyjnëch macedońsczich ùsôdzków zaspiéwónëch w akómpaniamence symfòniczny òrkestrë.<ref name="yug">Danijela Š. Beard; Ljerka V. Rasmussen, ed. (2020). ''Made in Yugoslavia: Studies in Popular Music''. Routledge. str.&nbsp;149. ISBN&nbsp;<bdi>978-1-315-45233-3</bdi>. {{Jãz.|en}}</ref> Aranżérama bëlë Ilija Pejowsczi, Sasza Nikòlowsczi ë Soni Petrowsczi<ref name="mz3" />. Albùm ùkôzôł sã w Macedonie, Bòsnie ë Hercegòwinie, Serbie, Czôrnogórze a Chòrwacce.<ref name="yug" /> W tim samim rokù nagrôł ''Srce nije kamen'' (Serce to nie je kam) pò chòrwackù jakno ùsôdzk òdmikający chòrwacką mëdlaną òperã ''Zabranjena ljubav'' (Zakôzónô miłota), do jaczi tekst napisa Antonija Šola.<ref>{{Cytuj starnã|url=https://www.rtl.hr/novosti/serije/tose-je-poginuo-prije-16-godina-sjecate-li-se-da-je-otpjevao-uvodnu-spicu-zabranjene-ljubavi.html|titel=Toše je poginuo prije 16 godina: Sjećate li se da je otpjevao uvodnu špicu 'Zabranjene ljubavi'?|òpùblikòwóny=RTL.hr|jãzëk=hr|data=2023-10-16}}</ref> W zélnikù 2007,<ref name="tg" /> Proesczi wëdôł swój slédny albùm ''Igri bez granicy/Igra bez granica'' (Grë bez grańców) w Macedonie, Serbie, Chòrwacce, Bòsnie ë Hercegòwinie, Czôrnogórze a Słowenie. Do aùtorów frańtówków nôleżą: Nikša Bratoš, Miro Buljan, Miroslav Rus, Antonija Šola, Vesna Malinova ë Zoran Leković. Wiele òd ùsôdzków pòwstało nôprzód pò serbòchòrwackù, a dopiérkù pózni òstałë przedolmaczoné na macedońsczi. Frańtówczi ''Cresza'', ''Igri bez granicy'' a ''Sreḱna li sy ti'' stałë sã szlagrama na całëch Bałkanach.W tim samim rokù Proesczi nagrôł téż himn kibiców ''Makedonija nawiwa za was'' Aleksandara Mitewsczégò, colemało wëkònywóny przed meczama<ref name="mz5">{{Cytuj starnã|url=https://muzika24.mk/muzika-na-kirilica/koj-bese-tose-proeski-i-kako-zapocna-negoviot-pat-do-uspehot-5-del/67141/|titel=Кој беше Тоше Проески и како започна неговиот пат до успехот 5 дел (Фото+Видео)|òpùblikòwóny=Музика24.мк|jãzëk=mk|data=2024-10-16}}</ref>. Jegò òstatny kòncert na miesczim sztadionie w Skòpim òdbéł sã 5 pajicznika<ref name="mz5" /><ref>{{Cytuj starnã|url=https://balkaninsight.com/2008/10/03/balkans-pays-tribute-to-macedonia-s-pop-icon/bi/all-balkan-countries/|titel=Balkans Pays Tribute to Macedonia's Pop Icon|òpùblikòwóny=Balkan Insight|data=2008-10-03|jãzëk=en}}</ref>, béł to charitatiwny kòncert na òdbùdowã szkòłów wespółòrganizowóny przez USAID a Minysterstwò Edukacje<ref name="obct" />. Ùdzél wzãło w nim wicy jak 25 tësący lëdzy<ref name="gv">{{Cytuj starnã|url=https://globalvoices.org/2025/05/26/artist-celebrates-120-years-of-aromanian-national-day-by-publishing-120-portraits-of-eminent-aromanians/|titel=Artist celebrates 120 years of Aromanian National Day by publishing 120 portraits of eminent Aromanians|òpùblikòwóny=Global Voices|data=2025-05-26}}</ref>. Ju za żëcô pòzéwóny béł bałkańsczim Elvisã ë béł pòdzywióny za swòjã charizmã ë wòkalny trim we wielnëch gatënkach taczich jak pòp czë tradicyjnô mùzyka<ref name="dw" /><ref>Jurica Pavičić (2010). "'Cinema of normalization': changes of stylistic model in post-Yugoslav cinema after the 1990s". ''Studies in Eastern European Cinema''. '''1''' (1): 47. [[doi:10.1386/seec.1.1.43/1|doi:10.1386/seec.1.1.43/1.]] {{Jãz.|en}}</ref>. Czej Proesczi nie kòncertowôł, kòntinuòwôł nôùkã klasyczny mùzyczi we Skòpim<ref name="tg" />. == Smierc == Ò pòrénk 16 pajicznika 2007, kòl 6:30&nbsp;d.p., Proesczi zdżinął w drogòwim wëpôdkù na aùtostradze Zagrzéb-Lipovac blëzë Novi Gradišczi w Chòrwacce. Béł pasażérą Volkswagena Touarega razã ze swòją menadżérką Ljiljaną Petrović. Touareg rozbił sã ò tił tira, wnym ùbijającë Proesczégò.<ref>{{Cytuj starnã|url=http://dnevnik.hr/naslovnica/vijesti/crnakronika/20071016_28177_76757.php|titel=Poginuo Toše Proeski|òpùblikòwóny=Dnevnik.hr|jãzëk=hr|data=2007-10-16|zarchiwizowóné=2007-10-16|archiwùm=https://web.archive.org/web/20071016163954/http://dnevnik.hr/naslovnica/vijesti/crnakronika/20071016_28177_76757.php}}</ref><ref>{{Cytuj starnã|url=https://m.novinite.com/articles/86506/Macedonian%2BStar%2BProeski%2Bwas%2BAsleep%2Bduring%2BDeadly%2BCrash%252C%2BPolice%2BBlames%2BDriver|titel=Macedonian Star Proeski was Asleep during Deadly Crash, Police Blames Driver|òpùblikòwóny=Sofia News Agency|data=2007-10-17}}</ref><ref name="indexhr">{{Cytuj starnã|url=https://www.index.hr/vijesti/clanak/tose-proeski-je-poginuo-vec-pri-udaru-touarega-u-kamion/445327.aspx|titel="Toše Proeski je poginuo već pri udaru Touarega u kamion"|òpùblikòwóny=Index.hr|jãzëk=hr|data=2009-08-10}}</ref> Aùtół tej ùderził ò bariérã pò cësniãcym gò w bòk przez cãżarówkã. Niżódnô òd wiodrowëch pòdëszków nie zadzeja<ref name="indexhr" />. Tir nie òstôł skażony. Jazdowim aùtoła béł drëch spiéwarza, Ǵorǵi Ǵorgiewsczi<ref name="story.hr">{{Cytuj starnã|url=https://story.hr/Celebrity/a334740/gdje-je-danas-menadzerica-tose-proeskog-ljiljana-petrovic.html|titel=S Tošom Proeskim je u trenutku pogibije bila ova žena: Nikada mu nije otišla na grob, nema kontakta s njegovom obitelji|jãzëk=hr|aùtór=Filip Šerić|data=2025-05-10|data przëstãpù=2026-10-13|òpùblikòwóny=Story.hr}}</ref>. W sztóce wëpôdkù Proesczi spôł an przédnym sedzenim pasażérë. Béł 26 lat stôri. Z pòòstałëch dwùch pasażérów blós jazdowi béł pòwôżno reniony<ref name="story.hr" />. Wedle chòrwacczich służbów a ekspertów, Touareg sã rozbił jadącë 171 km/h, czej limit chùtkòscë na tim szasym wënosył 130 km/h<ref name="indexhr" />.<ref>{{Cytuj starnã|url=https://esctoday.com/9683/tose_proeski_-__killed_by_reckless_driving/|titel=Tose Proeski – killed by reckless driving|òpùblikòwóny=ESCToday|jãzëk=en|data=2012-05-18}}</ref> Wedle macedońsczich ekspertów chùtkòsc bëła përznã niższô, kòle 140–158 km/h. Wedle nich niżóden òd ùkładów w aùtole nie ùlegnął awarie, a wiodrowé pòdëszczi nie zadzejałë, bò zwòlniwanié wòza nie òsygnãło rówiznë wëmôgóny do jich aktywacje<ref name="indexhr" />. [[Òbrôzk:Toshe-Proeski-grave.JPG|mały|Grób Proesczégò w Kruszewie]] [[Òbrôzk:Tose Proeski memorial Skopje Macedonia 1.jpg|lewo|mały|Ùpamiãtnienié Proesczégò na placu w Skòpim krótkò pò smiercë]] Dorazu pò ògłoszenim smiercë Proesczégò, òbëwatele [[Nordowô Macedoniô|Macedonie]] pòzebrelë sã na placach w całim kraju ze swiécama, kwiatama a kòndolencjama mët. Szlachòwné zetkania dało téż w jinëch môlach na Bałkanach, òsoblëwie w krajach dôwny Jugòsławie ë westrzód diaspòrë. Lëdze òdwiédzelë macedońsczé ambasadë, wpisowelë sã do kòndolencyjnëch knégów, w zdrzélnikach leca jegò mùzyka a dało programë ò jegò żëcym.<ref name="obct" /> Człónkòwie macedońsczégò parlamentu ùtcëlë gò minutą cësze.<ref name="bi">{{Cytuj starnã|url=https://balkaninsight.com/2007/10/16/macedonia-mourns-pop-legend-tose-proeski/bi/all-balkan-countries/|titel=Macedonia Mourns Pop Legend Tose Proeski|òpùblikòwóny=Balkan Insight|data=2007-10-16}}</ref> Telewizjô ë radiowé stacje w Macedonie emitowałë jegò kòncertë, teledisczi czë frańtówczi<ref name="bi" />. Cało Proesczégò òstało przëwiozłé do Macedonie helikòpterã macedońsczégò wòjska ë doprzëszło do Skòpiégò òb noc<ref name="obct" />. Wëszëznë kraju òdebrałë jegò cało nigle òstało òno zawiozłé do Kruszewa.<ref name="obct" /> Ambasada Zjednónëch Krajów Americzi, UNICEF<ref name="funeral">{{Cytuj starnã|url=https://m.novinite.com/articles/86521/Macedonia+Buries+Star+Tose+Proeski|titel=Macedonia Buries Star Tose Proeski|òpùblikòwóny=Sofia News Agency|data=2007-10-17}}</ref>, USAID a diplomaticznô misjô [[Eùropejskô Ùniô|Eùropejsczi Ùnie]] òpùblikòwałë òficjalnë òswiôdczenia w sprawie smiercë Proesczégò.<ref>[https://skopje.usembassy.gov/toseinmemoriam.html Oficjalnô strona ambasadë USA w Macedonie] [[https://web.archive.org/web/20071019035712/http://skopje.usembassy.gov/toseinmemoriam.html zarchiw]. 2007-10-19]</ref><ref>[http://macedonia.usaid.gov/English/Articles/toshe.htm USAID Macedonia Statement] [[https://web.archive.org/web/20071020043029/http://macedonia.usaid.gov/English/Articles/toshe.htm zarchiw.] 2007-10-20]</ref><ref>{{Cytuj starnã|url=http://www.delmkd.ec.europa.eu/en/whatsnew/2007/18%20Statement%20EF%20on%20Tose.htm|archiwùm=https://web.archive.org/web/20080212095411/http://www.delmkd.ec.europa.eu/en/whatsnew/2007/18%20Statement%20EF%20on%20Tose.htm|titel=Erwan Fouéré, EU Special Representative and Head of the Delegation of the European Commission Statement|zarchiwizowóné=2008-02-12|data przëstãpù=2007-10-18}}</ref> 17 pajicznika òstôł ògłoszony dniã nôrodny żałobë w Macedonie<ref>{{Cytuj starnã|url=http://www.focus-fen.net/index.php?id=n124536|titel=Macedonia's government declares day of mourning over singer death|òpùblikòwóny=Focus|zarchiwizowóné=2007-10-18|data=2007-10-16|archiwùm=https://web.archive.org/web/20071018121434/http://www.focus-fen.net/index.php?id=n124536}}</ref>. Trzë dnie pò jegò smiercë ùchwôloné òstałë dniama żałobë w Kruszewie<ref>{{Cytuj starnã|url=http://www.makfax.com.mk/look/novina/article.tpl?IdLanguage=1&IdPublication=2&NrArticle=86718&NrIssue=479&NrSection=10|titel=Macedonia will bid last farewell to Tose on Wednesday|zarchiwizowóné=2007-10-17|data=2007-10-16|òpùblikòwóny=Makfax|archiwùm=https://web.archive.org/web/20071017085219/http://www.makfax.com.mk/look/novina/article.tpl?IdLanguage=1&IdPublication=2&NrArticle=86718&NrIssue=479&NrSection=10}}</ref> Pò jegò smiercë macedońsczi rząd nadôł mù titel Honorowégò Òbëwatela Macedonie<ref name="Casule">[https://www.reuters.com/article/us-balkans-popstar-idUSL1632777720071016 "Shocked Macedonians mourn pop star Proeski"]. ''Reuters''. 2007-10-16. [[https://web.archive.org/web/20200721163912/https://www.reuters.com/article/us-balkans-popstar/shocked-macedonians-mourn-pop-star-proeski-idUSL1632777720071016?feedType=RSS&feedName=entertainmentNews zarchiw.] 2020-07-21] [przëstãp 2020-07-21]</ref>. == Przëpisë == [[Kategòrëjô:Nordowô Macedoniô]] 4nnl0p8njbgvfwgz23sul5zzq8h2tbb 0 13952 213578 2026-09-14T12:31:14Z Terrus38 14026 Przeczérowanié do [[Tosze Proesczi]] 213578 wikitext text/x-wiki #TAM [[Tosze Proesczi]] 7pnrvj9cde8w8bwq71hkvgfib4bz5j7 0 13953 213581 2026-09-14T15:31:52Z Terrus38 14026 Przeczérowanié do [[Hangeul]] 213581 wikitext text/x-wiki #TAM [[Hangeul]] hi6brlrd4e414gr4jwit44ho3z3xubw 0 13954 213583 2026-09-14T17:03:31Z Terrus38 14026 Terrus38 przeniós starnã [[Jón Bauer]] do [[Jón Baùer]]: pisënk 213583 wikitext text/x-wiki #PATRZ [[Jón Baùer]] gd0l3y33e5f91mjo4dem0gast1t2b6v 213584 213583 2026-09-14T17:03:49Z Terrus38 14026 Usunięto przekierowanie do [[Jón Baùer]] 213584 wikitext text/x-wiki {{ADR|pisënk}} 4f2zqce1d18i5a6fp5gvl9vttadg2j5