Wikipedia csbwiki https://csb.wikipedia.org/wiki/Prz%C3%A9dn%C3%B4_starna MediaWiki 1.47.0-wmf.20 first-letter Media Specjalnô Diskùsëjô Brëkòwnik Diskùsëjô brëkòwnika Wiki Diskùsëjô Wiki Òbrôzk Diskùsëjô òbrôzków MediaWiki Diskùsëjô MediaWiki Szablóna Diskùsëjô Szablónë Pòmòc Diskùsëjô Pòmòcë Kategòrëjô Diskùsëjô Kategòrëji TimedText TimedText talk Moduł Dyskusja modułu Wydarzenie Dyskusja wydarzenia 0 49 214021 208355 2026-09-17T12:19:10Z Terrus38 14026 214021 wikitext text/x-wiki Niżi najdiwô sã lësta [[Pòmòrskô|pòmòrzczich]] gardów wedle jich aktualny administracëjny przënôleżnoscë. === [[Pòmòrzczé Wòjewództwò]] === <table><tr><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL_Bytów_COA.svg|24px]] [[Bëtowò]] * [[Òbrôzk:POL Brusy COA.svg|24px]] [[Brusë]] * [[Òbrôzk:POL Chojnice COA.svg|24px]] [[Chònice]] * [[Òbrôzk:POL Czersk COA.svg|24px]] [[Czérskò]] * [[Òbrôzk:POL Człuchów COA.svg|24px]] [[Człuchòwò]] * [[Òbrôzk:POL Czarne COA.svg|24px]] [[Czôrné]] * [[Òbrôzk:POL Czarna Woda COA.svg|24px]] [[Czôrnô Wòda]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Tczew COA 1.svg|24px]] [[Dërszewò]] * [[Òbrôzk:POL Debrzno COA.svg|24px]] [[Frédląd]] * [[Òbrôzk:POL Gdynia COA.svg|24px]] [[Gdiniô]] * [[Òbrôzk:POL Gdańsk COA.svg|40px]] [[Gduńsk]] * [[Òbrôzk:POL Gniew COA.svg|24px]] [[Gméw]] * [[Òbrôzk:POL Hel COA.svg|24px]] [[Hél]] * [[Òbrôzk:POL Kępice COA.svg|24px]] [[Hąmer]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Jastarnia COA.svg|24px]] [[Jastarniô]] * [[Òbrôzk:POL Kartuzy COA.svg|24px]] [[Kartuzë]] * [[Òbrôzk:POL Kościerzyna COA.svg|24px]] [[Kòscérzna]] * [[Òbrôzk:POL Kwidzyn COA.svg|24px]] [[Kwidzëno]] * [[Òbrôzk:POL Lębork COA.svg|24px]] [[Lãbórg]] * [[Òbrôzk:POL Krynica Morska COA.svg|24px]] [[Łësô Góra - Lëpa]] * [[Òbrôzk:POL Łeba COA 1.svg|24px]] [[Łeba]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Malbork COA.svg|24px]] [[Malbórg]] * [[Òbrôzk:POL Miastko COA 1.svg|24px]] [[Miastkò]] * [[Òbrôzk:POL Nowy Dwór Gdański COA.svg|24px]] [[Nowi Dwór]] * [[Òbrôzk:POL Nowy Staw COA.svg|24px]] [[Nitëch]] * [[Òbrôzk:POL Pelplin COA.svg|24px]] [[Pelplëno]] * [[Òbrôzk:POL Prabuty COA.svg|24px]] [[Prabùtë]] * [[Òbrôzk:POL Pruszcz Gdański COA.svg|24px]] [[Pruszcz|Pruszcz]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Puck COA.svg|32px]] [[Pùck]] * [[Òbrôzk:POL Reda COA.svg|24px]] [[Réda]] * [[Òbrôzk:POL Rumia COA.svg|24px]] [[Rëmiô]] * [[Òbrôzk:POL Skarszewy COA.svg|24px]] [[Skarszewë]] * [[Òbrôzk:POL Skórcz COA.svg|24px]] [[Skórcz]] * [[Òbrôzk:POL Sopot COA.svg|24px]] [[Sopòt]] * [[Òbrôzk:POL Starogard Gdański COA.svg|24px]] [[Starogarda]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Słupsk COA 1.svg|24px]] [[Stôłpsk]] * [[Òbrôzk:POL Sztum COA.svg|24px]] [[Sztëm]] * [[Òbrôzk:POL Ustka COA 1.svg|24px]] [[Ùskô]] * [[Òbrôzk:POL Wejherowo COA.svg|24px]] [[Wejrowò]] * [[Òbrôzk:POL Władysławowo COA.svg|32px]] [[Wiôlgô Wies]] * [[Òbrôzk:POL Żukowo COA.svg|24px]] [[Żukòwò]] * [[Òbrôzk:POL Dzierzgoń COA.svg|24px]] [[Dzërzgóń]] </td></tr></table> === [[Zôpadnopòmòrzczé Wòjewództwò]] === <table><tr><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Barwice COA.svg|24px]] [[Bôrwica]] * [[Òbrôzk:POL Barlinek COA.svg|24px]] [[Berlënkò]] * [[Òbrôzk:POL Pełczyce COA.svg|24px]] [[Bersztén]] * [[Òbrôzk:POL Mieszkowice COA.svg|24px]] [[Berwôłd]] * [[Òbrôzk:POL Biały Bór COA.svg|24px]] [[Biôłô]] * [[Òbrôzk:POL Białogard COA 1.svg|24px]] [[Biôłogarda (gard)|Biôłogarda]] * [[Òbrôzk:POL Bobolice COA.svg|24px]] [[Bóbòlëce]] * [[Òbrôzk:POL Cedynia COA 1 (before 2004).svg|24px]] [[Cedzëniô]] * [[Òbrôzk:POL Karlino COA.svg|24px]] [[Chòrzelëno]] * [[Òbrôzk:POL Choszczno COA (by Shazz).svg|24px]] [[Chòszczno]] * [[Òbrôzk:POL Chojna COA.svg|24px]] [[Czińsbarg]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Człopa COA.svg|24px]] [[Człopa]] * [[Òbrôzk:POL Czaplinek COA old.svg|24px]] [[Czôplënkò]] * [[Òbrôzk:POL Darłowo COA 1.svg|24px]] [[Dërłowò]] * [[Òbrôzk:POL_Dobra_(powiat_łobeski)_COA.svg|24px]] [[Dobrô]] * [[Òbrôzk:POL Drawsko Pomorskie COA.svg|24px]] [[Drôwa]] * [[Òbrôzk:POL Dziwnów COA 1.svg|24px]] [[Dzywnowò]] * [[Òbrôzk:POL Mirosławiec COA.svg|24px]] [[Frédlądk]] * [[Òbrôzk:POL Chociwel COA.svg|24px]] [[Friwôłd]] * [[Òbrôzk:POL Golczewo 1 COA.svg|24px]] [[Gòlëszewò]] * [[Òbrôzk:POL Goleniów COA 1.svg|24px]] [[Gòłonóg]] * [[Òbrôzk:POL Gościno COA.svg|24px]] [[Gòscëno]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Gryfino COA 2.svg|24px]] [[Gripiewò]] * [[Òbrôzk:POL Gryfice COA 1.svg|24px]] [[Gripiewô Góra]] * [[Òbrôzk:POL Dobrzany COA (by Shazz).svg|24px]] [[Jakùbòwò]] * [[Òbrôzk:POL Kalisz Pomorski COA.svg|24px]] [[Kalisz (pòm.)|Kalisz]] * [[Òbrôzk:POL Kamień Pomorski COA.svg|24px]] [[Kamiéń]] * [[Òbrôzk:Herb_Kolobrzegu.svg|24px]] [[Kòlbrzég]] * [[Òbrôzk:POL Koszalin COA.svg|24px]] [[Kòszalëno]] * [[Òbrôzk:POL Borne Sulinowo COA.svg|24px]] [[Lëpa (gard)|Lëpa]] * [[Òbrôzk:POL Lipiany COA.svg|24px]] [[Lëpienié]] * [[Òbrôzk:POL Łobez COA.svg|24px]] [[Łobéz]] * [[Òbrôzk:POL Maszewo COA.svg|24px]] [[Maszewò]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Międzyzdroje COA.svg|24px]] [[Mizëzdroje]] * [[Òbrôzk:POL Moryń COA.svg|24px]] [[Mòrzëno]] * [[Òbrôzk:POL Ińsko COA.svg|24px]] [[Nierbarg]] * [[Òbrôzk:POL Dębno COA 1.svg|24px]] [[Nowé Dãbé]] * [[Òbrôzk:POL Nowe Warpno COA 1.svg|24px]] [[Nowô Wôrpinô]] * [[Òbrôzk:POL Drawno COA.svg|24px]] [[Nowi Wedel]] * [[Òbrôzk:POL Nowogard COA.svg|24px]] [[Nowògard]] * [[Òbrôzk:POL Pyrzyce COA 1.svg|24px]] [[Përzëca]] * [[Òbrôzk:POL Płoty COA.svg|24px]] [[Płota]] * [[Òbrôzk:POL_Polanow_COA.svg|24px]] [[Pòlanowò]] * [[Òbrôzk:Police herb.svg|24px]] [[Pòlëca]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Połczyn-Zdrój COA.svg|24px]] [[Pôłczëno]] * [[Òbrôzk:POL Recz COA.svg|24px]] [[Rezecz]] * [[Òbrôzk:POL Resko COA.svg|24px]] [[Réga]] * [[Òbrôzk:POL Sianów COA.svg|24px]] [[Sanowò]] * [[Òbrôzk:POL Suchań COA.svg|24px]] [[Sëchąń]] * [[Òbrôzk:POL Świdwin COA.svg|24px]] [[Skwilbëno]] * [[Òbrôzk:POL Sławno COA 1.svg|24px]] [[Słôwno]] * [[Òbrôzk:POL gmina Stepnica COA.svg|24px]] [[Stobnica]] * [[Òbrôzk:POL Stargard COA.svg|24px]] [[Stôrgard]] * [[Òbrôzk:POL Świnoujście COA 1.svg|24px]] [[Swina]] * [[Òbrôzk:POL Szczecinek COA.svg|24px]] [[Szczecënkò]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Szczecin COA.svg|24px]] [[Szczecëno]] * [[Òbrôzk:POL Trzcińsko-Zdrój COA.svg|24px]] [[Szémflét]] * [[Òbrôzk:POL gmina Tychowo COA.svg|24px]] [[Tëchòwò]] * [[Òbrôzk:POL Tuczno COA.svg|24px]] [[Tëczno]] * [[Òbrôzk:POL Trzebiatów COA 1.svg|24px]] [[Trzébiatowò]] * [[Òbrôzk:POL Złocieniec COA new.svg|24px]] [[Walczembórg]] * [[Òbrôzk:POL Węgorzyno COA.svg|24px]] [[Wãgòrzëno]] * [[Òbrôzk:POL Wolin COA.svg|24px]] [[Wòlëń]] * [[Òbrôzk:POL Wałcz COA.svg|24px]] [[Wôłcz]] * [[Òbrôzk:POL Myślibórz 1 COA.svg|24px]] [[Żôłdzëno]] </td></tr></table> === [[Meczelbòrzkô-Przédné Pòmrë]] === <table><tr><td valign=top> * [[Òbrôzk:DEU Barth COA.svg|24px]] [[Biardo]] * [[Òbrôzk:DEU Eggesin COA.svg|24px]][[Chëczëno]] * [[Òbrôzk:DEU Gützkow COA.svg|24px]][[Chòckòwò]] * [[Òbrôzk:DEU Demmin COA.svg|24px]] [[Dëmino]] * [[Òbrôzk:DEU Garz (Rügen) COA.png|24px]] [[Garc (rujańsczi)|Garc]] * [[Òbrôzk:DEU Bergen auf Ruegen COA.svg|29x29px]] [[Góra (rujańskô)|Góra]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:Wappen Greifswald.svg|24px]][[Gripiew Las]] * [[Òbrôzk:DEU Grimmen COA.png|24px]][[Grzëmié]] * [[Òbrôzk:DEU Jarmen COA.svg|24px]][[Jeromino]] * [[Òbrôzk:Wappen Lassan.svg|24px]][[Leszónë]] * [[Òbrôzk:Wappen Loitz.svg|24px]][[Łosëce]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:Wappen_Franzburg.PNG|24px]][[Nowòpòle]] * [[Òbrôzk:Wappen Penkun.png|24px]][[Piéńkùń]] * [[Òbrôzk:Wappen Putbus.svg|24px]][[Pòdbądz]] * [[Òbrôzk:Wappen_Pasewalk.svg|24px]][[Pòzdzewôłk]] * [[Òbrôzk:Wappen Ribnitz-Damgarten.svg|24px]] [[Rëbnica-Dãbògóra]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:DE-MV 13-0-73-076 Richtenberg COA.svg|24px]] [[Richbarg]] * [[Òbrôzk:Wappen_Sassnitz.svg|24px]][[Sosnica]] * [[Òbrôzk:DEU Altentreptow COA.png|24px]][[Stôré Trzébiatowò|Stôré Trzébiatowò]] * [[Òbrôzk:Wappen Strasburg (Uckermark).svg|24px]] [[Sztrôcbórg]] * [[Òbrôzk:Wappen_Stralsund.svg|24px]][[Strzałowò]] * [[Òbrôzk:DEU Hansestadt Anklam COA.svg|24px]][[Tãglim]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:Wappen Tribsees.svg|24px]][[Trzebùza]] * [[Òbrôzk:DEU Torgelow COA.svg|24px]][[Turzogłowë]] * [[Òbrôzk:DEU Usedom COA.svg|24px]][[Ùznojmie]] * [[Òbrôzk:DEU Ueckermünde COA.svg|24px]][[Wkra]] * [[Òbrôzk:DEU Wolgast COA.svg|24px]][[Wòlëgòszcza]] </td></tr></table> === [[Kùjawskò-pòmòrsczé wòjewództwò]] === <table><tr><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Bydgoszcz COA.svg|24px]] [[Bëdgòszcz]] * [[Òbrôzk:POL Brodnica COA.svg|24px]] [[Brodnica]] * [[Òbrôzk:POL Chełmno COA.svg|24px]] [[Chôłmno]] * [[Òbrôzk:POL Chełmża COA.svg|24px]] [[Chôłmżô]] * [[Òbrôzk:POL Golub-Dobrzyń COA.svg|24px]] [[Gòlëb-Dobrziń]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Grudziądz COA.svg|24px]] [[Grëdządz]] * [[Òbrôzk:POL Jabłonowo Pomorskie COA.svg|24px]] [[Jabłónowò]] * [[Òbrôzk:POL Kamień Krajeński COA.svg|24px]] [[Kamiéń (krôjińsczi)|Kamiéń]] * [[Òbrôzk:POL Koronowo COA.svg|24px]] [[Kòrónowò]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Kowalewo Pomorskie COA.svg|24px]] [[Kòwôlewò (gard)|Kòwôlewò]] * [[Òbrôzk:POL Łasin COA.svg|24px]] [[Łôsëno]] * [[Òbrôzk:POL Mrocza COA.svg|24px]] [[Mrocza]] * [[Òbrôzk:POL Nakło nad Notecią COA.svg|24px]] [[Nakło]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Nowe COA.svg|24px]] [[Nowé]] * [[Òbrôzk:POL Radzyń Chełmiński COA.svg|24px]] [[Rôdzëno]] * [[Òbrôzk:POL Sępólno Krajeńskie COA.svg|24px]] [[Sãpólno]] * [[Òbrôzk:Świecie herb.svg|24px]] [[Swiecé]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Tuchola COA.svg|24px]] [[Tëchòlô]] * [[Òbrôzk:POL Toruń COA.svg|24px]] [[Torëń]] * [[Òbrôzk:POL Wąbrzeźno COA.svg|24px]] [[Wąbrzézno]] * [[Òbrôzk:POL Więcbork COA.svg|24px]] [[Wiãcbórg]] </td></tr></table> === [[Wiôlgòpòlsczé wòjewództwò]] === <table><tr><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Jastrowie COA.svg|24px]] [[Jastrowié]] * [[Òbrôzk:Krajenka herb.svg|24px]] [[Krajenka]] * [[Òbrôzk:POL Krzyż Wielkopolski COA.svg|24px]] [[Krziż]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Łobżenica COA.svg|24px]] [[Łobzenica]] * [[Òbrôzk:POL Okonek COA 1.svg|24px]] [[Òkónk]] * [[Òbrôzk:POL Piła COA 1.svg|24px]] [[Piéła]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Trzcianka COA.svg|24px]] [[Trzcónka]] * [[Òbrôzk:POL Ujście COA 1.svg|24px]] [[Ùscé]] * [[Òbrôzk:POL Wyrzysk COA 1.svg|24px]] [[Wërzëskò]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Wysoka COA.svg|24px]] [[Wësokô]] * [[Òbrôzk:POL Wieleń COA.svg|24px]] [[Wieléń]] * [[Òbrôzk:POL Złotów COA old.svg|24px]] [[Złotowò]] </td></tr></table> === [[Lubùsczé wòjewództwò]] === <table><tr><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Drezdenko COA.svg|24px]] [[Dërżéń]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Dobiegniew COA.svg|24px]] [[Dobiegniewò]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Kostrzyn nad Odrą COA.svg|24px]] [[Kòscérzëno]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Gorzów Wielkopolski COA.svg|24px]] [[Lãdzbarg]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Strzelce Krajeńskie COA.svg|24px]] [[Strzelcé]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Witnica COA.svg|24px]] [[Wicno]] </td></tr></table> === [[Brandenbùrgiô]] === <table><tr><td valign=top> * [[Òbrôzk:DEU Gartz (Oder) COA.svg|24px]] [[Garc (nad Òdrą)|Garc]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:Wappen der Stadt Schwedt.svg|24px]] [[Swiecé (nad Òdrą)|Swiecé]] </td></tr></table> === [[Warminskô-mazursczé wòjewództwò]] === <table><tr><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Kisielice COA.svg|24px]] [[Cziselëce]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Susz COA.svg|24px]] [[Sësz]] </td></tr></table> == Òbaczë téż == * [[Pòmòrsczé wsë]] * [[Gardë_w_Pòlsce|Pòlsczé gardë]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrzczé gardë| ]] h9sldduw6xnpkkanbr9mujf392xc49a 0 1432 214003 212915 2026-09-17T12:03:36Z Terrus38 14026 214003 wikitext text/x-wiki {{Gard-infobox |Gard= Gduńsk |gwôsné miono= Gdańsk |céch= POL Gdańsk COA.svg |dopełniacz= Gduńska |fana= POL Gdańsk flag.svg |Kôrta={{Lokalizacyjnô kôrta |mapa= PL |rozmiar= 250 |rodzaj= inline |punkty mapy= {{Lokalizacyjnô kôrta/pónkt |54°22'N 18°38'E |pòzycjô=left |merk=Red pog.svg |rozmiôr merka=8 |òpisënk=[[Gduńsk]]}} }} |państwò= [[Pòlskô]] |wòjewództwò= [[Pòmòrsczé wòjewództwò|Pòmòrsczé]] |Kréz= |wiéchrzëzna= 258<ref>blós ląd; mët z partã Gduńsczi Hôwindżi 683 km² [[https://www.gdansk.pl/raport-o-stanie-miasta/2023/Ogolna-charakterystyka-miasta,a,265431 Ogólna charakterystyka miasta], gdansk.pl].</ref> |stopniN=54 |minutN=22 |stopniE=18 |minutE=38 |lëdztwò= 489 328<ref>[https://www.gdansk.pl/gdansk-w-liczbach Gdańsk w liczbach], gdansk.pl.</ref> |rok= 2025 |czerënkòwi numer= (+48) 58 |pòcztowi kòd= 80-009 do 80-958 |registracëjné tôfle= GD, XD<ref>Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 31 sierpnia 2022 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów, wymagań dla tablic rejestracyjnych oraz wzorów innych dokumentów związanych z rejestracją pojazdów ([https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20220001847 Dz.U. 2022 poz. 1847]).</ref> |bùrméster= [[Aleksandra Dulkiewicz]] |adres_um= Nowé Ògardë 8/12 |kod_poczt_um= 80-803 |www= http://www.gdansk.pl/ |commons= Gdańsk }} '''Gduńsk''', ({{jãz.|pl}} ''Gdańsk'', {{jãz.|la}} ''Gedania'' abò ''Dantiscum'', {{jãz.|de}} ''Danzig'', {{jãz.|nl}} ''Danswijk'') – je nôwikszim gardã ë historëczną stolëcą [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Pòrénkòwi Pòmòrsczi]] ôs [[Kaszëbi|kaszëbsczi miészëznë]]. Je pòłożony na pôłniowim sztrądze [[Bôłt]]u, przë ùbiedze rzeczi [[Wisła|Wisłë]]. Jegò pòrénkòwi part je na [[Wiselny Zëławë|Zëławach]] ë [[Wislónô Sztremlëzna|Wislóny Sztremlëznie]], a zôpadny na ùrzmach [[Kaszëbskô Wëżawa|Kaszëbsczi Wëżawë]]. Òd 1999-gò rokù Gduńsk mô sztatus gardu na prawach krézu ë je stolëcą [[Pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczégò wòjewództwa]]. Tu je Marszałkòwsczi Ùrząd Pòmòrsczégò Wòjewództwa. Wedle nôrodnégò spisënkù 2021, 1.533 lëdzy, w tim gardë, ùżiwô kaszëbsczégò jãzëka w dodomù. == Historiô == [[Òbrôzk:Johannes Canaparius (Jan Kanapariusz) Gyddanyzc Gdańsk Danzig.jpg|mały|Gyddanyzc]] * [[VII wiek]] – pòmòrsczé plemiona przëcygłë nad pôłniowi sztrąd [[Bôłt]]u * [[X wiek]] – pòwstôł [[òbarny gard]] [[Pòmòrzani|Pòmòrzanów]] * [[970]]-[[980]] – [[Mieszkò I]] òpanôwôł [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Pòrénkòwą Pòmòrską]] * [[997]] – [[Praga|prasczi]] biskùp Wòjcech zatrzimôł sã w gardze, z negò rokù pòchôdô pierszô zmiónka ò gardze ''Gyddanyzc'' w żëwòce [[Swiãti Wòjcech|swiãtégò Wòjcecha]] * [[1013]] ** [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczé Pòmòrzé]] òstało przëłączoné do [[Kùjawskô|kùjawsczégò]] [[Biskùpstwò|biskùpstwa]] ** [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczé Pòmòrzé]] òdzwëskało samòbëtnosc òd [[Pòlskô|Pòlsczi]] * [[1047]] – pòlsczi ksyżëc [[Kadzmiérz I Òdnowicél]] przëłączëł Pòrénkòwą Pòmòrską do swòjégò państwa * [[1093]] – pòlsczi ksyżëc [[Władisłôw I Herman]] wëdôł rozkôz spôleniô gardów w [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczi Pòmòrsce]] * [[1120]] – [[Bòlesłôw Krzëwògãbi]] dobéł w wòjnie z Pòmòrzanama * 1227 – Samòstójnosc [[Swiãtopôłk II|Swiãtopôłka II Wiôldżégò]] * [[1236]] – [[Lubecczé gardowé prawo]] * 1282 – Syn Swiãtopôłka, [[Mscëwòj II|Mscëwój II]], zawarł z wiôlgòpòlsczim ksyżëc [[Przemësłã II]] ùkłôd w Kãpnie. * [[1308]] – [[Krzëżôcë]] zajãlë gard * [[1361]], [[1378]], [[1411]], [[1416]] – rëchawë procëm Krzëżôkom * [[1454]] – Gduńsk òdpòjãti przez pòwstańców [[Prëskô Zrzesz|Prësczi Zrzeszë]] * [[1457]] – Wiôldżé Privilegium pòlsczégo króla [[Kadzmiérz|Kadzmierza]] ë miono ''Królewsczi Pòlsczi Gard Gduńsk'' * [[15 séwnika]] [[1463]] – gduńskò-jelbiąskô flota (25 òkrãtów) pòbiła krzëżôcką flotã (44 òkrãtów) na Wislanim Zôlóju * [[19 rujana]] [[1466]] – znôw w Pòlsce pò [[tornsczi spòkój|tornsczim spòkòju]] * 18 czerwińca [[1568]] – 13 frajbitrów z Gduńska napadło na [[Kaszëbi|kaszëbsczich]] lëdzy, a pòtemù bëło ùkôróné. W tim czasu mòcny béł tu mieszczónowi stón * [[1807]]–[[1815]] – [[Wòlny Gard Gduńsk]] Napòléòna * [[1904]] – [[Gduńskô Pòlitechnika]] * [[1920]]–[[1939]] – [[Wòlny Gard Gduńsk]] * [[1929]] rokù bëłë m.jin. tu sarcësté mrozë ([https://web.archive.org/web/20140222152410/http://mbc.malopolska.pl/dlibra/doccontent?id=65319 s. 4 Port gdański odcięty od komunikacji] ) * [[1 séwnika]] [[1939]] – òbarna [[Westerplatte]] ë zôczątk [[II Swiatowô Wojna|II Swiatowi Wòjnë]] * [[28 strëmiannika]] [[1945]] – przejãcé Gduńska przez pòlsczé ë sowiecczé wòjskò (gard znikwiony w 60 proc.) * [[1970]] – sztrajk robòtników w Gduńsku ë w całi Pòmòrsce ([[Gòdnik 1970]]) * [[22 séwnika]] [[1980]] – w Gduńsczi Zdrzëtni Lenina pòwsta samòstójnô samòsprôwnô warkòwô zrzesz "[[Solidarnosc (warkòwô zrzesz)|Solidarnosc]]" * [[2008]] – òb lato cuchem "Transcassubia" przëjachelë do Gduńska [[Kaszëbi]] z rozmajitich strón Nôstarszi kaszëbsczé knédżi: [[Szimón Krofey|Szymona Krofeja]] z [[1586]] rokù, jak téż [[Michôł Pontanus|Michôła Pontanusa]] z rokù [[1643]] bëłë wëdóné w Gduńskù. [[Bernat Zëchta]] m. jin. tu gôdôł z Kaszëbama zanim napisôł swój: ''Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej''. Tu zaczãła dzejac [[Solidarnosc (warkòwô zrzesz)|"Solidarnosc”]], a to stało sã pierszą kùglą lawinë nikwiący kòmùnizm w Eùropie, téż tu je stolëca eùropejsczégò miészëznowégò jãzëka – [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczégò]]. W [[strumiannik]]ù 2011 rokù przë drogach do Gdùńska mógł pòtkac nôpis: „Gduńsk – stolëca Kaszëb wito”. W gduńsczich szkòłach téż mòże sã ùczëc kaszëbsczégò. W 2013 r. w szesc spòdlecznëch szkòłach ùczëło sã kaszëbsczégò jãzëka 143 dzecy. Òd dłëgszégò czasu (2017) tu są bilietë ZTM z kòmùnikatã w kaszëbsczim jãzëkù. == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Monument of Swietopelk II the Great in Szeroka Street in Gdańsk.jpg|Szlachòta [[Swiãtopôłk II Bëlny|Swiãtopôłka II Wiôldżégò]] Òbrôzk:Gdunsk_5(30A).jpg|[[Dłudżi Tôrg]] ë [[Zelonô Bróma]] Òbrôzk:Gdunsk_4.jpg|Wiôlgô Kùstrzëca (Arsenal) Òbrôzk:Gdunsk_2.jpg|[[Dłudżi Ùbrzég]] ë bôt ''"Kaszubski brzeg"'' Òbrôzk:Gdunsk_1.jpg| Zrekònstruòwóné [[Wiązarka|wiązarkòwé]] spikrze nad [[Mòtława|Mòtławą]] Òbrôzk:Koscol_NMP_Gdunsk.jpg|[[Marijën Kòscół w Gduńsku]] Òbrôzk:Capilla Real, Gdansk, Polonia, 2013-05-20, DD 01.jpg|[[Królewskô kaplëca]] Òbrôzk:Danzig-Neptunbrunnen.jpg|[[Fòntana Neptuna]] </gallery> == Ekònomijô == * Bùdżetowé wzątczi (2004 plan): 1.157.854.849 [[złoty|zł]] * Bùdżetowé wëdôwczi (2004 plan): 1.097.405.739 zł Gduńsk je nôwikszim mòrsczim pòrtã w Pòlsczi<ref>http://www.gospodarkamorska.pl/Porty,Transport/raport---polskie-porty-morskie-w-pierwszym-p%C3%B3lroczu-2014-roku.html</ref>, hewò je téż wiôldżé latawiskò (Port lotniczy Gdańsk im. Lecha Wałęsy – kòd IATA: GDN, kòd ICAO: EPGD). == Słôwny lëdze == * [[Sambòr I]] * [[Mscëwòj I]] * ksyżã [[Swiãtopôłk II|Swiãtopôłk II Wiôldżi]] * ksyżã [[Mscëwòj II]] * biskùp [[Moritz Ferber]] * malownik [[Vredemann de Fries]] (1527-[[1606]]) * pisôrz, teoreta lëteraturë [[Marcën Opitz]] (1597-[[1639]]) * architekta [[Ôbram van dem Block]] * architekta [[Antón van Obbergen]] * bòtanik, kùpc [[Jakùb Breyne]] (''Jacobus Breynius Gedanensis'' ùr. 1609 – ùm.[[1657]]) * astronóma [[Jan Heweliusz]] (1611-[[1687]]) * fizyk [[Gabriel Fahrenheit]] (1686-[[1736]]) * pisôrka [[Luiza Gottschedin]] (1713-1750?) * malownik [[Daniel Chodowiecki]] (1726-[[1801]]) * pisôrka [[Johanna Schopenhauer]] (1766-[[1838]]) * filozófa [[Artur Schopenhauer]] (1788-[[1860]]) * kòlekcjonéra dokôzów kùńsztu [[Lesser Giełdziński]] (1830-[[1910]]) * gazétnik, apartnik [[Fric Jaenicke]] (Poguttke) (1885-[[1945]]) * pisôrz, noblista [[Günter Grass]] (1927-[[2015]]) * pòlitikôrz, noblista [[Lech Wałęsa]] (1943) * pòlitikôrz, dzejopisôrz [[Donald Tusk]] (1957) * wërzinôrz [[Jan de Weryha-Wysoczański]] (1950) * first lady [[Jolanta Kwasniewska]] (1955) * teatrownik [[Krzysztof Kolberger]] (1950-2011) * szportówca [[Dariusz Michalczewski]] (1968) * pisôrz, dzejopisôrz [[Jerzy Samp]] (1951) * òkrãtownik [[Ludwik Prądzyński]] (1956) == Stôrodôwnotë ë turistné atrakcëje == === Przédny Gard === <table><tr><td valign="top"> * [[Dwór Bratnicë Swiãtégò Jerzégò]] * [[Kòscół swiãtégò Jana w Gduńskù|kòscół swiãtégò Jana]] * [[Kòscół swiãtégò Miklosza w Gduńskù|Kòscół swiãtégò Niklasa]] * [[Królewskô Kapela w Gduńskù|Królewskô kapela]] * [[Rôtësz Przédnégò Gardu w Gduńskù|Rôtësz Przédnégò Gardu]] * [[Dwór Artusa w Gduńskù|Dwór Artusa]] * [[Wiôldżi Arsenal w Gduńskù|Wiôldżi Arsenal]] </td><td valign="top"> * [[Marijën Kòscół w Gduńskù|Marijën Kòscół]] * [[Fòntana Neptuna w Gduńskù|Fòntana Neptuna]] * [[Złoti Bùdink]] * [[Angelsczi Dodóm w Gduńskù|Angelsczi Dodóm]] * [[Katowniô w Gduńskù]] * bùdink Dłudżi Tôrg 20 * Dodóm Schlütera </td></tr></table> === Stôri Gard === <table><td valign="top"> * Kòscół swiãti Katarzënë * Kòscół swiãti Brigidë * Kòscół swiãtégò Bartłominia * Kòscół swiãtégò Jakùba </td><td valign="top"> * Kòscół swiãti Jelżbiétë * Rôtësz Starégò Gardu * Wiôldżi Młin </td></tr></table> === Stôré Przedmiescé === <table><td valign="top"> * kòscół swiãti Trójcë ë klôsztor pòfrancyszkańsczi * kòscół swiãtégò Piotra ë Pawła * [[Małô Kùstrzëca w Gduńsku|Małô Kùstrzëca]] </td></tr></table> === [[Òlëwô (dzél Gduńska)|Òlëwô]] === <table><td valign="top"> * Palast Òpatów * pòcystersczi klôsztór z kòscołã Swiãti Trójcë, NMP ë swiãtégò Bernata – [[Archikatédra gduńskô]] * kùzniô </td></tr></table> === Gardowé brómë === <table><tr><td valign="top"> * [[Chlebnickô Bróma w Gduńskù|Chlebnickô Bróma]] * [[bróma Żór w Gduńsku|Żór]] * [[Marijnô Bróma w Gduńsku|Marijnô Bróma]] </td><td valign="top"> * [[Niskô Bróma w Gduńsku|Niskô Bróma]] * [[Zelonô Bróma w Gduńsku|Zelonô Bróma]] * [[Wësokô Bróma w Gduńskù|Wësokô Bróma]] </td><td valign="top"> * [[Złotô Bróma w Gduńsku|Złotô Bróma]] </td></tr></table> === Jiné === * [[Minda]] * [[Fôrwôter]] * [[Nowô Bënowô Nierzejô]] '''Przësłowié''': Nié òd razu [[Krakòwò|Kraków]] zbùdowalë, ale Gduńsk òd razu zbùrzëlë. == Miona gardu w zdrojach == Jinsze miona gardu to téż: '''Gdańskò''', '''Gdańsk''', '''Gdôńsk''', '''Gdąńskò'''. We zdrojach: ''Gyddanyzc'' 1000; ''Kdanzc'' 1148; ''Danzko'' 1180; ''Gdanzc'' 1188; ''Gdantz'' 1198 (kòpijô z XIII w.); ''Danzk'', ''Gdanensis'' (adj.) 1209; ''Danzk'' 1209 (kòpijô z XIII w.), ''Danzc'' 1209 (kòpijô z XIII w.); ''Gdanizc'' kòl 1220; ''Dancek'' 1224, ''Danczk'' 1224, ''Gdanensis'' (adj.) 1224; ''Gedanensis'' (adj.) 1235, ''Gdancz'' 1235 (fals. z XIV w.); ''Gdansk'' 1235; ''Gdanzc'' 1238; ''Danzeke'' 1248; ''Danzk'' 1263; ''Danceke'' 1263; ''Gdanzke'' 1267; ''Dantzik'' 1268, ''Gedanck'' (3x) 1268; ''Gdansk'' 1268; ''Gedanensis'' (adj.) 1271; ''Danzceke'' (2x) 1272; ''Danczk'' 1279, ''Danense'' (adj.) 1279; ''Dancezc'' 1281; ''Gdanchek'' 1283 (kòpijô z XIII w.), ''Gdanchez'' 1283 (kòpijô z XIII w.); ''Danceke'' 1285; ''Gdanzeke'' 1285; ''Gedanensis'' (adj.) 1289, ''Gdancz'' 1289; ''Dantzk'' 1290, ''Gedanensis'' (adj.) 1290; ''Gdanzech'' 1291; ''Danzke'' 1292 (kòpijô z XVI w.), ''Dantzke'' 1292 (kòpijô z XVI w.), ''Danzig'' 1292 (kòpijô z XVI w.), ''Dantzig'' 1292 (kòpijô z XVI w.); ''Danzich'' 1294, ''Gdanensis'' (adj.) 1294; ''Gdantzik'' 1295; ''Gedansk'' 1298, ''Gdanensis'' (adj.) 1298; ''Dansk'' 1298; ''Gedanensy'' (adj.) 1298; ''Gedanensi'' (adj.) 1301; ''Gedani'' 1303; ''Gdansco'' 1310; ''Danzik'' 1310, ''Danzich'' 1310; ''Dancz'' 1323; ''Gdantczk'' 1325 (kòpijô z XV w.); ''Danth'' 1326–7; ''Gdans'' 1334 (kòpijô); ''Danzk'' 1342 (falsyfikat?); ''Danczc'' (1342, kòpijô z XV w.), ''Gdanczk'' (1342, kòpijô z XV w.), ''Gdanczc'' (1342, kòpijô z XV w.); ''zu Dantzke'' 1351 (kòpijô z XVII w.); ''zu Dantzigke'' 1357 (kòpijô), ''Dantzke'' 1357 (kòpijô); ''Danck'' kòl 1360; ''Danske'' 1387; ''Gdanczk'' 1434; ''Gdansk'' 1435; ''Gdansko'' 1457; ''Dantzigk'' 1471; ''w gdanszkv'' 1480; ''Gdana'' 1483; ''Gdanysk'' 1483; ''Gdanum'' 1510–29 ; ''Gdańsk'' 1565; ''do Gdańska'' 1565; ''Gedanum'' 1570; ''do Gdańska'' 1615; ''pode Gdańskiem'' 1615; ''Gedanensi'' (adj.) 1624; ''do Gdańska'' 1664; ''Danzig'' kòl 1790; ''Gdańsk, {{jãz.|de}} ''Danzig'' 1881; ''Gdańsk, {{jãz.|de}} ''Danzig'' 1951; ''Gdansk'' 1980; ''Gdąnsk, pòrébacku Gdunsk'' (Cenôwa); ''Gdônsk'' (Ramułt), ''Gdąnsk'' (Ramułt), ''Gdąńsk'' (Lorentz), ''Gdąńskò'' (Lorentz), ''Gdańsk'' (Lorentz), ''Gdańskò'' (Lorentz); ''Gduńskò'' (Rospond) 1984; ''Gdińsk'' (Zëchta), ''Gduńsk'' (Zëchta), ''Gdunsk'' (Zëchta), ''Gdóńsk'' (Zëchta). == Deklinacjô == * Nazéwôcz: '''Gduńsk ''' * Rodzôcz: * Dôwôcz: * Winowôcz: * Narzãdzôcz: * Môlnik: * Wòłiwôcz: == Òbaczë téż == * [[Gduńsczé Kaszëbsczé Dnie]] * [[Kòscół swiãtégò Jana w Gduńsku]] * [[Złotô Bróma w Gduńsku]] * [[Transcassubia]] * [[Gdiniô]] * [[Sopòt]] == Lëteratura == * L. Krzyżanowski: Gdańsk, Sopot, Gdynia. Przewodnik ("Sport i Turystyka", Warszawa 1970) * John Brown Mason, The Danzig Dilemma; a Study in Peacemaking by Compromise, 1946 [http://books.google.pl/books?hl=pl&id=njEYAAAAIAAJ&dq=Swantopolk+%2Bpomerania&q=kashubian#search_anchor] * G. Stone: Slav outposts in Central European history : the Wends, Sorbs and Kashubs, London, UK : Bloomsbury Academic, an imprint of Bloomsbury Publishing Plc, 2016, s. 289 * [[Bernat Zëchta]]. Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej, Ossolineum, Wrocław – Warszawa – Kraków 1967, tom I, s. XI == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Òficjalnô starna}} * [https://web.archive.org/web/20170725015834/http://www.gdansk.pl/kaszebe/ Kaszëbskòjãzëkòwô domôcô starna gardu (2017)] * [https://zabytek.pl/public/upload/objects_media/5679c550a9530.pdf Gdańsk – miasto] {{Pòmòrsczé krézë}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gduńsk| ]] [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé gardë]] [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé wòjewództwò]] [[Kategòrëjô:Gardë w Pòlsce]] rozufdq2jiwuqle3z5deux3twvlhvdb 214004 214003 2026-09-17T12:03:46Z Terrus38 14026 214004 wikitext text/x-wiki {{Gard-infobox |Gard= Gduńsk |gwôsné miono= Gdańsk |céch= POL Gdańsk COA.svg |dopełniacz= Gduńska |fana= POL Gdańsk flag.svg |Kôrta={{Lokalizacyjnô kôrta |mapa= PL |rozmiar= 250 |rodzaj= inline |punkty mapy= {{Lokalizacyjnô kôrta/pónkt |54°22'N 18°38'E |pòzycjô=left |merk=Red pog.svg |rozmiôr merka=8 |òpisënk=[[Gduńsk]]}} }} |państwò= [[Pòlskô]] |wòjewództwò= [[Pòmòrsczé wòjewództwò|Pòmòrsczé]] |Kréz= |wiéchrzëzna= 258<ref>blós ląd; mët z partã Gduńsczi Hôwindżi 683 km² [[https://www.gdansk.pl/raport-o-stanie-miasta/2023/Ogolna-charakterystyka-miasta,a,265431 Ogólna charakterystyka miasta], gdansk.pl].</ref> |stopniN=54 |minutN=22 |stopniE=18 |minutE=38 |lëdztwò= 489 328<ref>[https://www.gdansk.pl/gdansk-w-liczbach Gdańsk w liczbach], gdansk.pl.</ref> |rok= 2025 |czerënkòwi numer= (+48) 58 |pòcztowi kòd= 80-009 do 80-958 |registracëjné tôfle= GD, XD<ref>Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 31 sierpnia 2022 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów, wymagań dla tablic rejestracyjnych oraz wzorów innych dokumentów związanych z rejestracją pojazdów ([https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20220001847 Dz.U. 2022 poz. 1847]).</ref> |bùrméster= [[Aleksandra Dulkiewicz]] |adres_um= Nowé Ògardë 8/12 |kod_poczt_um= 80-803 |www= http://www.gdansk.pl/ |commons= Gdańsk }} '''Gduńsk''' ({{jãz.|pl}} ''Gdańsk'', {{jãz.|la}} ''Gedania'' abò ''Dantiscum'', {{jãz.|de}} ''Danzig'', {{jãz.|nl}} ''Danswijk'') – je nôwikszim gardã ë historëczną stolëcą [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Pòrénkòwi Pòmòrsczi]] ôs [[Kaszëbi|kaszëbsczi miészëznë]]. Je pòłożony na pôłniowim sztrądze [[Bôłt]]u, przë ùbiedze rzeczi [[Wisła|Wisłë]]. Jegò pòrénkòwi part je na [[Wiselny Zëławë|Zëławach]] ë [[Wislónô Sztremlëzna|Wislóny Sztremlëznie]], a zôpadny na ùrzmach [[Kaszëbskô Wëżawa|Kaszëbsczi Wëżawë]]. Òd 1999-gò rokù Gduńsk mô sztatus gardu na prawach krézu ë je stolëcą [[Pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczégò wòjewództwa]]. Tu je Marszałkòwsczi Ùrząd Pòmòrsczégò Wòjewództwa. Wedle nôrodnégò spisënkù 2021, 1.533 lëdzy, w tim gardë, ùżiwô kaszëbsczégò jãzëka w dodomù. == Historiô == [[Òbrôzk:Johannes Canaparius (Jan Kanapariusz) Gyddanyzc Gdańsk Danzig.jpg|mały|Gyddanyzc]] * [[VII wiek]] – pòmòrsczé plemiona przëcygłë nad pôłniowi sztrąd [[Bôłt]]u * [[X wiek]] – pòwstôł [[òbarny gard]] [[Pòmòrzani|Pòmòrzanów]] * [[970]]-[[980]] – [[Mieszkò I]] òpanôwôł [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Pòrénkòwą Pòmòrską]] * [[997]] – [[Praga|prasczi]] biskùp Wòjcech zatrzimôł sã w gardze, z negò rokù pòchôdô pierszô zmiónka ò gardze ''Gyddanyzc'' w żëwòce [[Swiãti Wòjcech|swiãtégò Wòjcecha]] * [[1013]] ** [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczé Pòmòrzé]] òstało przëłączoné do [[Kùjawskô|kùjawsczégò]] [[Biskùpstwò|biskùpstwa]] ** [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczé Pòmòrzé]] òdzwëskało samòbëtnosc òd [[Pòlskô|Pòlsczi]] * [[1047]] – pòlsczi ksyżëc [[Kadzmiérz I Òdnowicél]] przëłączëł Pòrénkòwą Pòmòrską do swòjégò państwa * [[1093]] – pòlsczi ksyżëc [[Władisłôw I Herman]] wëdôł rozkôz spôleniô gardów w [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczi Pòmòrsce]] * [[1120]] – [[Bòlesłôw Krzëwògãbi]] dobéł w wòjnie z Pòmòrzanama * 1227 – Samòstójnosc [[Swiãtopôłk II|Swiãtopôłka II Wiôldżégò]] * [[1236]] – [[Lubecczé gardowé prawo]] * 1282 – Syn Swiãtopôłka, [[Mscëwòj II|Mscëwój II]], zawarł z wiôlgòpòlsczim ksyżëc [[Przemësłã II]] ùkłôd w Kãpnie. * [[1308]] – [[Krzëżôcë]] zajãlë gard * [[1361]], [[1378]], [[1411]], [[1416]] – rëchawë procëm Krzëżôkom * [[1454]] – Gduńsk òdpòjãti przez pòwstańców [[Prëskô Zrzesz|Prësczi Zrzeszë]] * [[1457]] – Wiôldżé Privilegium pòlsczégo króla [[Kadzmiérz|Kadzmierza]] ë miono ''Królewsczi Pòlsczi Gard Gduńsk'' * [[15 séwnika]] [[1463]] – gduńskò-jelbiąskô flota (25 òkrãtów) pòbiła krzëżôcką flotã (44 òkrãtów) na Wislanim Zôlóju * [[19 rujana]] [[1466]] – znôw w Pòlsce pò [[tornsczi spòkój|tornsczim spòkòju]] * 18 czerwińca [[1568]] – 13 frajbitrów z Gduńska napadło na [[Kaszëbi|kaszëbsczich]] lëdzy, a pòtemù bëło ùkôróné. W tim czasu mòcny béł tu mieszczónowi stón * [[1807]]–[[1815]] – [[Wòlny Gard Gduńsk]] Napòléòna * [[1904]] – [[Gduńskô Pòlitechnika]] * [[1920]]–[[1939]] – [[Wòlny Gard Gduńsk]] * [[1929]] rokù bëłë m.jin. tu sarcësté mrozë ([https://web.archive.org/web/20140222152410/http://mbc.malopolska.pl/dlibra/doccontent?id=65319 s. 4 Port gdański odcięty od komunikacji] ) * [[1 séwnika]] [[1939]] – òbarna [[Westerplatte]] ë zôczątk [[II Swiatowô Wojna|II Swiatowi Wòjnë]] * [[28 strëmiannika]] [[1945]] – przejãcé Gduńska przez pòlsczé ë sowiecczé wòjskò (gard znikwiony w 60 proc.) * [[1970]] – sztrajk robòtników w Gduńsku ë w całi Pòmòrsce ([[Gòdnik 1970]]) * [[22 séwnika]] [[1980]] – w Gduńsczi Zdrzëtni Lenina pòwsta samòstójnô samòsprôwnô warkòwô zrzesz "[[Solidarnosc (warkòwô zrzesz)|Solidarnosc]]" * [[2008]] – òb lato cuchem "Transcassubia" przëjachelë do Gduńska [[Kaszëbi]] z rozmajitich strón Nôstarszi kaszëbsczé knédżi: [[Szimón Krofey|Szymona Krofeja]] z [[1586]] rokù, jak téż [[Michôł Pontanus|Michôła Pontanusa]] z rokù [[1643]] bëłë wëdóné w Gduńskù. [[Bernat Zëchta]] m. jin. tu gôdôł z Kaszëbama zanim napisôł swój: ''Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej''. Tu zaczãła dzejac [[Solidarnosc (warkòwô zrzesz)|"Solidarnosc”]], a to stało sã pierszą kùglą lawinë nikwiący kòmùnizm w Eùropie, téż tu je stolëca eùropejsczégò miészëznowégò jãzëka – [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczégò]]. W [[strumiannik]]ù 2011 rokù przë drogach do Gdùńska mógł pòtkac nôpis: „Gduńsk – stolëca Kaszëb wito”. W gduńsczich szkòłach téż mòże sã ùczëc kaszëbsczégò. W 2013 r. w szesc spòdlecznëch szkòłach ùczëło sã kaszëbsczégò jãzëka 143 dzecy. Òd dłëgszégò czasu (2017) tu są bilietë ZTM z kòmùnikatã w kaszëbsczim jãzëkù. == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Monument of Swietopelk II the Great in Szeroka Street in Gdańsk.jpg|Szlachòta [[Swiãtopôłk II Bëlny|Swiãtopôłka II Wiôldżégò]] Òbrôzk:Gdunsk_5(30A).jpg|[[Dłudżi Tôrg]] ë [[Zelonô Bróma]] Òbrôzk:Gdunsk_4.jpg|Wiôlgô Kùstrzëca (Arsenal) Òbrôzk:Gdunsk_2.jpg|[[Dłudżi Ùbrzég]] ë bôt ''"Kaszubski brzeg"'' Òbrôzk:Gdunsk_1.jpg| Zrekònstruòwóné [[Wiązarka|wiązarkòwé]] spikrze nad [[Mòtława|Mòtławą]] Òbrôzk:Koscol_NMP_Gdunsk.jpg|[[Marijën Kòscół w Gduńsku]] Òbrôzk:Capilla Real, Gdansk, Polonia, 2013-05-20, DD 01.jpg|[[Królewskô kaplëca]] Òbrôzk:Danzig-Neptunbrunnen.jpg|[[Fòntana Neptuna]] </gallery> == Ekònomijô == * Bùdżetowé wzątczi (2004 plan): 1.157.854.849 [[złoty|zł]] * Bùdżetowé wëdôwczi (2004 plan): 1.097.405.739 zł Gduńsk je nôwikszim mòrsczim pòrtã w Pòlsczi<ref>http://www.gospodarkamorska.pl/Porty,Transport/raport---polskie-porty-morskie-w-pierwszym-p%C3%B3lroczu-2014-roku.html</ref>, hewò je téż wiôldżé latawiskò (Port lotniczy Gdańsk im. Lecha Wałęsy – kòd IATA: GDN, kòd ICAO: EPGD). == Słôwny lëdze == * [[Sambòr I]] * [[Mscëwòj I]] * ksyżã [[Swiãtopôłk II|Swiãtopôłk II Wiôldżi]] * ksyżã [[Mscëwòj II]] * biskùp [[Moritz Ferber]] * malownik [[Vredemann de Fries]] (1527-[[1606]]) * pisôrz, teoreta lëteraturë [[Marcën Opitz]] (1597-[[1639]]) * architekta [[Ôbram van dem Block]] * architekta [[Antón van Obbergen]] * bòtanik, kùpc [[Jakùb Breyne]] (''Jacobus Breynius Gedanensis'' ùr. 1609 – ùm.[[1657]]) * astronóma [[Jan Heweliusz]] (1611-[[1687]]) * fizyk [[Gabriel Fahrenheit]] (1686-[[1736]]) * pisôrka [[Luiza Gottschedin]] (1713-1750?) * malownik [[Daniel Chodowiecki]] (1726-[[1801]]) * pisôrka [[Johanna Schopenhauer]] (1766-[[1838]]) * filozófa [[Artur Schopenhauer]] (1788-[[1860]]) * kòlekcjonéra dokôzów kùńsztu [[Lesser Giełdziński]] (1830-[[1910]]) * gazétnik, apartnik [[Fric Jaenicke]] (Poguttke) (1885-[[1945]]) * pisôrz, noblista [[Günter Grass]] (1927-[[2015]]) * pòlitikôrz, noblista [[Lech Wałęsa]] (1943) * pòlitikôrz, dzejopisôrz [[Donald Tusk]] (1957) * wërzinôrz [[Jan de Weryha-Wysoczański]] (1950) * first lady [[Jolanta Kwasniewska]] (1955) * teatrownik [[Krzysztof Kolberger]] (1950-2011) * szportówca [[Dariusz Michalczewski]] (1968) * pisôrz, dzejopisôrz [[Jerzy Samp]] (1951) * òkrãtownik [[Ludwik Prądzyński]] (1956) == Stôrodôwnotë ë turistné atrakcëje == === Przédny Gard === <table><tr><td valign="top"> * [[Dwór Bratnicë Swiãtégò Jerzégò]] * [[Kòscół swiãtégò Jana w Gduńskù|kòscół swiãtégò Jana]] * [[Kòscół swiãtégò Miklosza w Gduńskù|Kòscół swiãtégò Niklasa]] * [[Królewskô Kapela w Gduńskù|Królewskô kapela]] * [[Rôtësz Przédnégò Gardu w Gduńskù|Rôtësz Przédnégò Gardu]] * [[Dwór Artusa w Gduńskù|Dwór Artusa]] * [[Wiôldżi Arsenal w Gduńskù|Wiôldżi Arsenal]] </td><td valign="top"> * [[Marijën Kòscół w Gduńskù|Marijën Kòscół]] * [[Fòntana Neptuna w Gduńskù|Fòntana Neptuna]] * [[Złoti Bùdink]] * [[Angelsczi Dodóm w Gduńskù|Angelsczi Dodóm]] * [[Katowniô w Gduńskù]] * bùdink Dłudżi Tôrg 20 * Dodóm Schlütera </td></tr></table> === Stôri Gard === <table><td valign="top"> * Kòscół swiãti Katarzënë * Kòscół swiãti Brigidë * Kòscół swiãtégò Bartłominia * Kòscół swiãtégò Jakùba </td><td valign="top"> * Kòscół swiãti Jelżbiétë * Rôtësz Starégò Gardu * Wiôldżi Młin </td></tr></table> === Stôré Przedmiescé === <table><td valign="top"> * kòscół swiãti Trójcë ë klôsztor pòfrancyszkańsczi * kòscół swiãtégò Piotra ë Pawła * [[Małô Kùstrzëca w Gduńsku|Małô Kùstrzëca]] </td></tr></table> === [[Òlëwô (dzél Gduńska)|Òlëwô]] === <table><td valign="top"> * Palast Òpatów * pòcystersczi klôsztór z kòscołã Swiãti Trójcë, NMP ë swiãtégò Bernata – [[Archikatédra gduńskô]] * kùzniô </td></tr></table> === Gardowé brómë === <table><tr><td valign="top"> * [[Chlebnickô Bróma w Gduńskù|Chlebnickô Bróma]] * [[bróma Żór w Gduńsku|Żór]] * [[Marijnô Bróma w Gduńsku|Marijnô Bróma]] </td><td valign="top"> * [[Niskô Bróma w Gduńsku|Niskô Bróma]] * [[Zelonô Bróma w Gduńsku|Zelonô Bróma]] * [[Wësokô Bróma w Gduńskù|Wësokô Bróma]] </td><td valign="top"> * [[Złotô Bróma w Gduńsku|Złotô Bróma]] </td></tr></table> === Jiné === * [[Minda]] * [[Fôrwôter]] * [[Nowô Bënowô Nierzejô]] '''Przësłowié''': Nié òd razu [[Krakòwò|Kraków]] zbùdowalë, ale Gduńsk òd razu zbùrzëlë. == Miona gardu w zdrojach == Jinsze miona gardu to téż: '''Gdańskò''', '''Gdańsk''', '''Gdôńsk''', '''Gdąńskò'''. We zdrojach: ''Gyddanyzc'' 1000; ''Kdanzc'' 1148; ''Danzko'' 1180; ''Gdanzc'' 1188; ''Gdantz'' 1198 (kòpijô z XIII w.); ''Danzk'', ''Gdanensis'' (adj.) 1209; ''Danzk'' 1209 (kòpijô z XIII w.), ''Danzc'' 1209 (kòpijô z XIII w.); ''Gdanizc'' kòl 1220; ''Dancek'' 1224, ''Danczk'' 1224, ''Gdanensis'' (adj.) 1224; ''Gedanensis'' (adj.) 1235, ''Gdancz'' 1235 (fals. z XIV w.); ''Gdansk'' 1235; ''Gdanzc'' 1238; ''Danzeke'' 1248; ''Danzk'' 1263; ''Danceke'' 1263; ''Gdanzke'' 1267; ''Dantzik'' 1268, ''Gedanck'' (3x) 1268; ''Gdansk'' 1268; ''Gedanensis'' (adj.) 1271; ''Danzceke'' (2x) 1272; ''Danczk'' 1279, ''Danense'' (adj.) 1279; ''Dancezc'' 1281; ''Gdanchek'' 1283 (kòpijô z XIII w.), ''Gdanchez'' 1283 (kòpijô z XIII w.); ''Danceke'' 1285; ''Gdanzeke'' 1285; ''Gedanensis'' (adj.) 1289, ''Gdancz'' 1289; ''Dantzk'' 1290, ''Gedanensis'' (adj.) 1290; ''Gdanzech'' 1291; ''Danzke'' 1292 (kòpijô z XVI w.), ''Dantzke'' 1292 (kòpijô z XVI w.), ''Danzig'' 1292 (kòpijô z XVI w.), ''Dantzig'' 1292 (kòpijô z XVI w.); ''Danzich'' 1294, ''Gdanensis'' (adj.) 1294; ''Gdantzik'' 1295; ''Gedansk'' 1298, ''Gdanensis'' (adj.) 1298; ''Dansk'' 1298; ''Gedanensy'' (adj.) 1298; ''Gedanensi'' (adj.) 1301; ''Gedani'' 1303; ''Gdansco'' 1310; ''Danzik'' 1310, ''Danzich'' 1310; ''Dancz'' 1323; ''Gdantczk'' 1325 (kòpijô z XV w.); ''Danth'' 1326–7; ''Gdans'' 1334 (kòpijô); ''Danzk'' 1342 (falsyfikat?); ''Danczc'' (1342, kòpijô z XV w.), ''Gdanczk'' (1342, kòpijô z XV w.), ''Gdanczc'' (1342, kòpijô z XV w.); ''zu Dantzke'' 1351 (kòpijô z XVII w.); ''zu Dantzigke'' 1357 (kòpijô), ''Dantzke'' 1357 (kòpijô); ''Danck'' kòl 1360; ''Danske'' 1387; ''Gdanczk'' 1434; ''Gdansk'' 1435; ''Gdansko'' 1457; ''Dantzigk'' 1471; ''w gdanszkv'' 1480; ''Gdana'' 1483; ''Gdanysk'' 1483; ''Gdanum'' 1510–29 ; ''Gdańsk'' 1565; ''do Gdańska'' 1565; ''Gedanum'' 1570; ''do Gdańska'' 1615; ''pode Gdańskiem'' 1615; ''Gedanensi'' (adj.) 1624; ''do Gdańska'' 1664; ''Danzig'' kòl 1790; ''Gdańsk, {{jãz.|de}} ''Danzig'' 1881; ''Gdańsk, {{jãz.|de}} ''Danzig'' 1951; ''Gdansk'' 1980; ''Gdąnsk, pòrébacku Gdunsk'' (Cenôwa); ''Gdônsk'' (Ramułt), ''Gdąnsk'' (Ramułt), ''Gdąńsk'' (Lorentz), ''Gdąńskò'' (Lorentz), ''Gdańsk'' (Lorentz), ''Gdańskò'' (Lorentz); ''Gduńskò'' (Rospond) 1984; ''Gdińsk'' (Zëchta), ''Gduńsk'' (Zëchta), ''Gdunsk'' (Zëchta), ''Gdóńsk'' (Zëchta). == Deklinacjô == * Nazéwôcz: '''Gduńsk ''' * Rodzôcz: * Dôwôcz: * Winowôcz: * Narzãdzôcz: * Môlnik: * Wòłiwôcz: == Òbaczë téż == * [[Gduńsczé Kaszëbsczé Dnie]] * [[Kòscół swiãtégò Jana w Gduńsku]] * [[Złotô Bróma w Gduńsku]] * [[Transcassubia]] * [[Gdiniô]] * [[Sopòt]] == Lëteratura == * L. Krzyżanowski: Gdańsk, Sopot, Gdynia. Przewodnik ("Sport i Turystyka", Warszawa 1970) * John Brown Mason, The Danzig Dilemma; a Study in Peacemaking by Compromise, 1946 [http://books.google.pl/books?hl=pl&id=njEYAAAAIAAJ&dq=Swantopolk+%2Bpomerania&q=kashubian#search_anchor] * G. Stone: Slav outposts in Central European history : the Wends, Sorbs and Kashubs, London, UK : Bloomsbury Academic, an imprint of Bloomsbury Publishing Plc, 2016, s. 289 * [[Bernat Zëchta]]. Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej, Ossolineum, Wrocław – Warszawa – Kraków 1967, tom I, s. XI == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Òficjalnô starna}} * [https://web.archive.org/web/20170725015834/http://www.gdansk.pl/kaszebe/ Kaszëbskòjãzëkòwô domôcô starna gardu (2017)] * [https://zabytek.pl/public/upload/objects_media/5679c550a9530.pdf Gdańsk – miasto] {{Pòmòrsczé krézë}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gduńsk| ]] [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé gardë]] [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé wòjewództwò]] [[Kategòrëjô:Gardë w Pòlsce]] 0mjr91ve0uj58lhk73id3nwdt3c7rhi 0 1932 214064 205021 2026-09-18T10:58:57Z Terrus38 14026 Terrus38 przeniós starnã [[Wrocław]] do [[Wrocłôw]]: pisënk 205021 wikitext text/x-wiki {{Gard-infobox |Gard=Wrocław |dopełniacz=Wrocławia |céch=Herb_wroclaw.svg |fana=POL Wrocław flag.svg |karta=Wroclaw Mapa.png |wòjewództwò=dólnoszląsczé |kréz= |grodzki=tak |rodzaj_gminy=miejska |gmina= |miejska=tak |bùrméster=Jacek Sutryk |adres_um=pl. Nowy Targ 1/8 |kod_poczt_um=50-141 |tel_um=(71) 340-70-00 |fax_um |mail_um= |wiéchrzëzna=292,82 km² |stopniN=51|minutN=06|stopniE=17|minutE=01 |wysokość=105–156 |rok=2018 |lëdztwò=639 258 |gęstość=2183 |aglomeracja=wrocławska |czerënkòwi numer=(+48) 71 |pòcztowi kòd=50-041 do 54-612 |registracëjné tôfle=DW, DX |TERYT=0264011 |SIMC=0986283 |www=http://www.wroclaw.pl }} '''Wrocław''' ({{jãz.|pl}} ''Wrocław'', {{jãz.|de}} ''Breslau'', {{jãz.|cs}} ''Vratislav'', {{jãz.|la}} ''Vratislavia)'' – nôwikszim gardã ë stolëcą [[Szląsk]]a. Wrocław mô sztatus gardu na prawach [[kréz]]u ë je stolëcą [[Dólnoszląsczé wòjewództwò|Dólnoszląsczégò wòjewództwa]]. Już w X wëkù mieszkali tam lëdze. Wrocław mógł dostac swòje miono òd czesczégò kniazia Wratysława. W XIII wëkù miasto rosło ë stło sã miastã. Mieszkali tam kupcë – Miemcë, [[Pòlôszë]] ë [[Żëdzë]]. Bëłë stawióné mërë ë kòscele. Wrocławski ùniwersytet òstał założony wiele pòzdrzéj, w rokù 1702. Pòzdni, w XVIII wëkù, pò czasach wòjnów midzë Austriją a Prùską, Wrocław przeszëł do królestwa prùsczégò. W czasach Drëdzéj Wòjny Swiatowéj Wrocław òstôł w wiôlgò czãsã zniszczony. Wiele Miemców wtenczas uciekło. Pò wòjnje miasto òstôło przëwróconé do Pòlsczi, ë wielu Pòlôchów z jinszëch dzélów kraju przëszło tam mieszkac. Dziś Wrocław je wiôlgô kùlturalnô miasto, znónô z històriji, muzéów, teatrów ë żëcé sztudérsczégò. Niejednôrza gôdô sã na nie "Wenecjô Pòlsczi", bò w mieście je wiele wësp ë môstów. == Galeriô == <gallery> Òbrôzk:Ratusz wroclaw.JPG|Rôtësz Òbrôzk:Wratislauia Breßlaw Breslau 17.Jh.jpg|Widzënk Wrocława w XVII s. </gallery> == Òbaczë téż == * [[Warszawa]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Dólnoszląsczé wòjewództwò]] [[Kategòrëjô:Gardë w Pòlsce]] e5no51g6zlpw57f2zx4enwhf3mbev20 214066 214064 2026-09-18T11:03:25Z Terrus38 14026 214066 wikitext text/x-wiki {{Gard-infobox |Gard=Wrocłôw |dopełniacz=Wrocławia |céch=Herb_wroclaw.svg |fana=POL Wrocław flag.svg |karta=Wroclaw Mapa.png |wòjewództwò=dólnoszląsczé |bùrméster=Jacek Sutryk |adres_um=pl. Nowy Targ 1/8 |kod_poczt_um=50-141 |wiéchrzëzna=292,82 km² |stopniN=51|minutN=06|stopniE=17|minutE=01 |wysokość=105–156 |rok=2018 |lëdztwò=639 258 |czerënkòwi numer=(+48) 71 |pòcztowi kòd=50-041 do 54-612 |registracëjné tôfle=DW, DX |www=http://www.wroclaw.pl |gwôsné miono=Wrocław}} '''Wrocłôw''' ({{jãz.|pl}} ''Wrocław'', {{jãz.|de}} ''Breslau'', {{jãz.|cs}} ''Vratislav'', {{jãz.|la}} ''Vratislavia)'' – nôwikszi gard ë stolëca [[Szląsk]]a. Wrocław mô sztatus gardu na prawach [[kréz]]u ë je stolëcą [[Dólnoszląsczé wòjewództwò|Dólnoszląsczégò wòjewództwa]]. Już w X wiekù mieszkalë tam lëdze. Wrocław mógł dostac swòje miono òd czesczégò ksyżëca Wratisława. W XIII wiekù môlëzna zwëska miesczé prawa. Mieszkalë tam kùpcowie – Miemcë, [[Pòlôszë]] ë [[Żëdzë]]. W rokù 1702 òstôł założony Wrocławsczi Ùniwersytet. Pózdni, w XVIII wëkù, pò czasach wòjnów midzë Austrią a Prësama, Wrocłôw òstôł przëłączony do Prësczégò Królestwa. W czasach [[II swiatowô wòjna|drëdżi swiatowi wòjnë]] Wrocłôw òstôł we wiôldżim parce zniszczony. Wiele Miemców wtenczas zwiornãło. Pò wòjnie miasto òstało przëwróconé do Pòlsczi, ë przesedlonëch òstało tam wiele Pòlôchów z jinszich dzélów kraju. == Galeriô == <gallery> Òbrôzk:Ratusz wroclaw.JPG|Rôtësz Òbrôzk:Wratislauia Breßlaw Breslau 17.Jh.jpg|Widzënk Wrocławia w XVII s. </gallery> == Òbaczë téż == * [[Warszawa]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Dólnoszląsczé wòjewództwò]] [[Kategòrëjô:Gardë w Pòlsce]] k3be4a2dtkiyh68sethmg2x4o4779ek 0 1960 214027 212936 2026-09-17T12:22:58Z Terrus38 14026 214027 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Phénakistiscope Muybridge, animation.gif|mały|Film]] '''Film''' je wizualnym dokôzã złożonym z dowòlno dłudżi serëji nastąpiającëch pò se òbrazów, jaczé wëwòłëją doznanié rësznotë ë bezùstónkòwòscë. Termin "film" pòchôdô òd [[Angelsczi jãzëk|anielsczégò]] słowa na fòtograficzną blewiązkã, jakô bëła pierszim wôżnym medium do jich zapisowaniô ë distribùcëji. Pierszé filmë twòrzoné w XIX-im stolatim bëłë czôrno-biôłé ë bez zwãkù. Òd negò czasu we filmòwi technice miôł plac zacht pòkrok. Wikszosc filmów, jaczé pòwstôwają na zôczątkù XXI-gò stolatô je farwnô ë ze zwãkòwą stegną. == Kaszëbizna w filmie == Kaszëbiznã i kaszëbską tematikã mòżna bëło widzec w rédżi filmów, w òsoblëwòscë w taczich dokazach, jak: * [[Kaszëbë (film)|Kaszëbë]] (1970); * [[Remus]] (1987); * [[Testament]] (2006); * [[Miasto z morza]] (2009); * [[Kamerdyner]] (2017). Co rokù w [[Gmina Żukòwò|gminie Żukòwò]] rëchtowóny je [[Festiwal Kaszëbsczich Filmów]]. Artikel 12, ùst. 1 pkt b) [[Eùropejskô Kôrta Regionalnëch abò Miészëznowëch Jãzëków|Eùropejsczi Kôrtë Regionalnëch abò Miészëznowëch Jãzëków]] (dlô [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczégò jãzëka]] wôżny òd 1 czerwińca 2009 rokù) tikô sã m. jin. rëchtowaniô filmòwëch nôdpisów pò kaszëbskù i rozwijaniô przełożënków. == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:BolexH16.jpg|Kaméra Òbrôzk:Muybridge race horse animated.gif|[[Domôcy kóń]] </gallery> == Òbaczë téż == * [[Fòtografiô]] * [[YouTube]] * [[Mickey Mësz]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * https://www.youtube.com/@rodnyvoice * https://www.akademiakaszubska.com/filmy * https://pomorskie.eu/znani-polscy-aktorzy-mowia-po-kaszubsku-na-kamerdynera-czeka-nie-tylko-pomorze-wywiad-z-rezyserem/ {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Film| ]] 0ujdhsmnswxq2gma3qy53efnxo3gwrh 0 2443 214022 206239 2026-09-17T12:19:17Z Terrus38 14026 214022 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:POL województwo zachodniopomorskie COA.svg|mały|Herb zôpadnopòmòrsczégò wòjewództwa]] [[Òbrôzk:ZP Powiaty.png|left|120px]] '''Zôpadnopòmòrsczé wòjewództwò''' ({{jãz.|pl}} ''Województwo zachodniopomorskie'') – jedną z 16 jednostków administracëjnégò pòdzélënkù [[Pòlskô|Pòlsczi Repùbliczi]]. Pòłożoné je w nordowim dzélu państwa, nad [[Bôłt|Bôłtã]]. Stolëcznym gardã zôpadnopòmòrsczégò wòjewództwa je [[Szczecëno]]. == Gardë == {| | * [[Òbrôzk:POL Barwice COA.svg|24px]] [[Bôrwica]] * [[Òbrôzk:POL Barlinek COA.svg|24px]] [[Berlënkò]] * [[Òbrôzk:POL Pełczyce COA.svg|24px]] [[Bersztén]] * [[Òbrôzk:POL Mieszkowice COA.svg|24px]] [[Berwôłd]] * [[Òbrôzk:POL Biały Bór COA.svg|24px]] [[Biôłô]] * [[Òbrôzk:POL Białogard COA 1.svg|24px]] [[Biôłogarda (gard)|Biôłogarda]] * [[Òbrôzk:POL Bobolice COA.svg|24px]] [[Bòbòlice]] * [[Òbrôzk:POL Cedynia COA 1 (before 2004).svg|24px]] [[Cedzëniô]] * [[Òbrôzk:POL Karlino COA.svg|24px]] [[Chòrzelëno]] * [[Òbrôzk:POL Choszczno COA.svg|28x28px]] [[Chòszczno]] * [[Òbrôzk:POL Chojna COA.svg|24px]] [[Czińsbarg]] * [[Òbrôzk:POL Człopa COA.svg|24px]] [[Człopa]] * [[Òbrôzk:POL Czaplinek COA 1.svg|28x28px]] [[Czôplënkò]] * [[Òbrôzk:POL Darłowo COA 1.svg|24px]] [[Dërłowò]] | * [[Òbrôzk:POL_Dobra_(powiat_łobeski)_COA.svg|24px]] [[Dobrô]] * [[Òbrôzk:POL Drawsko Pomorskie COA.svg|24px]] [[Drôwa]] * [[Òbrôzk:POL Dziwnów COA 1.svg|24px]] [[Dzywnowò]] * [[Òbrôzk:POL Mirosławiec COA.svg|24px]] [[Frédlądk]] * [[Òbrôzk:POL Chociwel COA.svg|24px]] [[Friwôłd]] * [[Òbrôzk:POL Golczewo COA.svg|28x28px]] [[Gòlëszewò]] * [[Òbrôzk:POL Goleniów COA 1.svg|24px]] [[Gòłonóg]] * [[Òbrôzk:POL Gościno COA.svg|24px]] [[Gòscëno]] * [[Òbrôzk:POL Gryfino COA 2.svg|24px]] [[Gripiewò]] * [[Òbrôzk:POL Gryfice COA 1.svg|24px]] [[Gripiewô Góra]] * [[Òbrôzk:POL Dobrzany COA.svg|28x28px]] [[Jakùbòwò]] * [[Òbrôzk:POL Kalisz Pomorski COA.svg|24px]] [[Kalëszk]] * [[Òbrôzk:POL Kamień Pomorski COA.svg|24px]] [[Kamiéń]] * [[Òbrôzk:Herb_Kolobrzegu.svg|24px]] [[Kòlbrzég]] | * [[Òbrôzk:POL Koszalin COA.svg|24px]] [[Kòszalëno]] * [[Òbrôzk:POL Borne Sulinowo COA.svg|24px]] [[Lëpa (gard)|Lëpa]] * [[Òbrôzk:POL Lipiany COA.svg|24px]] [[Lëpienié]] * [[Òbrôzk:POL Łobez COA.svg|24px]] [[Łobéz]] * [[Òbrôzk:POL Maszewo COA.svg|24px]] [[Maszewò]] * [[Òbrôzk:POL Międzyzdroje COA.svg|24px]] [[Mizëzdroje]] * [[Òbrôzk:POL Moryń COA.svg|24px]] [[Mòrzëno]] * [[Òbrôzk:POL Ińsko COA.svg|24px]] [[Nierbarg]] * [[Òbrôzk:POL Dębno COA 1.svg|24px]] [[Nowé Dãbé]] * [[Òbrôzk:POL Nowe Warpno COA 1.svg|24px]] [[Nowô Wôrpinô]] * [[Òbrôzk:POL Drawno COA.svg|24px]] [[Nowi Wedel]] * [[Òbrôzk:POL Nowogard COA.svg|24px]] [[Nowògard]] * [[Òbrôzk:POL Pyrzyce COA 1.svg|24px]] [[Përzëca]] * [[Òbrôzk:POL Płoty COA 1.svg|26x26px]] [[Płota]] | * [[Òbrôzk:POL_Polanow_COA.svg|24px]] [[Pòlanowò]] * [[Òbrôzk:Police herb.svg|24px]] [[Pòlëca]] * [[Òbrôzk:POL Połczyn-Zdrój COA.svg|24px]] [[Pôłczëno]] * [[Òbrôzk:POL Recz COA.svg|24px]] [[Rezecz]] * [[Òbrôzk:POL Resko COA.svg|24px]] [[Réga]] * [[Òbrôzk:POL Sianów COA.svg|30x30px]] [[Sanowò]] * [[Òbrôzk:POL Suchań COA.svg|24px]] [[Sëchóń]] * [[Òbrôzk:POL Świdwin COA.svg|24px]] [[Skwilbëno]] * [[Òbrôzk:POL Sławno COA 1.svg|24px]] [[Słôwno]] * [[Òbrôzk:POL gmina Stepnica COA.svg|24px]] [[Stobnica]] * [[Òbrôzk:POL Stargard COA.svg|24px]] [[Stôrgard]] * [[Òbrôzk:POL Świnoujście COA 1.svg|20px]] [[Swina]] * [[Òbrôzk:POL Szczecinek COA.svg|24px]] [[Szczecënkò]] * [[Òbrôzk:POL Szczecin COA.svg|24px]] [[Szczecëno]] | * [[Òbrôzk:POL Trzcińsko-Zdrój COA.svg|24px]] [[Szémflét]] * [[Òbrôzk:POL gmina Tychowo COA.svg|24px]] [[Tëchòwò]] * [[Òbrôzk:POL Tuczno COA.svg|24px]] [[Tëczno]] * [[Òbrôzk:POL Trzebiatów COA 1.svg|24px]] [[Trzébiatowò]] * [[Òbrôzk:POL Złocieniec COA new.svg|24px]] [[Walczembórg]] * [[Òbrôzk:POL Węgorzyno COA.svg|24px]] [[Wãgòrzëno]] * [[Òbrôzk:POL Wolin COA.svg|24px]] [[Wòlëń]] * [[Òbrôzk:POL Wałcz COA.svg|24px]] [[Wôłcz]] * [[Òbrôzk:POL Myślibórz 1 COA.svg|24px]] [[Żôłdzëno]] |} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Zôpadnopòmòrsczé wòjewództwò| ]] tnc2j3p3vt1seu57b8wd3607yo7apnj 0 2566 214028 196974 2026-09-17T12:23:12Z Terrus38 14026 214028 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Ansel Adams and camera.jpg|mały|Ansel Adams]] '''Ansel Easton Adams''' (* [[20 gromicznika]] [[1902]], † [[22 łżëkwiata]] [[1984]]) béł [[Zjednóné Krôje Nordowi Americzi|amerikańsczi]] [[òdjimnik]] zrzeszony z [[San Francisco]]. Słôwã dobéł przede wszëtczim dzãka czôrno-biôłim òdjimkóm [[nôrodny park|nôrodnëch parków]], robionëch na òbsztelënk amerikańsczégò rządu. Béł baro zaangażowóny w òchronã [[Roda|rodë]], ë témù zgrôwù mia téż służëc jegò fòtograficznô twòrzba. W młodoscë Ansel Adams zajimôł sã téż profesjonalno [[Mùzyka|mùzyką]] jakno kòncertowi klawirnik. Nie dôwało mù to równak dosc satisfakcëji ë w latach 1920-tëch miôł pòrzuconé mùzyczną karierã dlô ùprawianiégò [[Fòtografiô|fòtografii]]. Dejade mùzycznô ùszłota Adamsa mia gwësny cësk na jegò rozmienié fòtografii, np. czãsto przërównëwôł [[negatiw]] do mùzyczny [[partitura|partiturë]], a kùńcowi òdcësk do kònkretny interpretacji mùzycznégò dokôzu. Ansel Adams napisôł czile ksążków ò fòtografiji, w tim ùczbòwników dlô zaawansowónëch òdjimników. Mô òprôcowóné tzw. [[conowô systema|conową systemã]], technikã dôwającą òdjimnikóm wikszą kòntrolã nad kùńcowim [[Fòtograficzny òdcësk|fòtograficznym òdcëskã]]. Nimò, że jakno òdjimnik béł samòùcznikã, Adams dobéł tak wiôlgą wiedzbã ò techniczny starnie fòtografiji, że stał sã achtnionym kònsultantã fòtograficznëch kòncernów. == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Mesa Verde Cliff Palace Aaj02.jpg|''Cliff Palace'', 1941 Òbrôzk:Adams The Tetons and the Snake River.jpg|''The Tetons – Snake River'', òdjimk Ansela Adamsa z [[1942]] rokù Òbrôzk:McDonald Lake, Glacier National Park 19.jpg|''McDonald Lake'', 1941 Òbrôzk:Pueblo Acoma.jpg|''[[Acoma]] Pueblo'', 1941/42 Òbrôzk:Yellowstone dusk dawn Old Faithful Aat23.jpg|''[[Old Faithful]]'', 1942 </gallery> == Nôbarżi znóné òdjimczi == * ''Monolith, The Face of Half Dome'', 1927. * ''Rose and Driftwood'', 1932. * ''Clearing Winter Storm'', 1940. * ''Moonrise over Hernandez, New Mexico'', 1941. * ''Ice on Ellery Lake, Sierra Nevada'', 1941. * ''Aspens, New Mexico'', 1958. == Ksążczi, albùmë == * ''America's Wilderness'', 1997. ISBN 1-56138-744-4 * ''California'', 1997. ISBN 0-8212-2369-0 * ''Yosemite'', 1995. ISBN 0-8212-2196-5 * ''The National Park Photographs'', 1995. ISBN 0-89660-056-4 * ''Photographs of the Southwest'', 1994. ISBN 0-8212-0699-0 * ''Ansel Adams: In Color'', 1993. ISBN 0-8212-1980-4 * ''Our National Parks'', 1992. * ''Ansel Adams: Classic Images'', 1986. ISBN 0-8212-1629-5 * ''These We Inherit: The Parklands of America'', razã z Nancy Newhall, 1962. * ''This is the American Earth'', razã z Nancy Newhall, 1960. ISBN 0-8212-2182-5 '''Ùczbòwniczi dlô zaawansowónëch òdjimników''' * ''The Camera'', 1995. ISBN 0-8212-2184-1 * ''The Negative'', 1995. ISBN 0-8212-2186-8 * ''The Print'', 1995. ISBN 0-8212-2187-6 * ''Examples: The Making of 40 Photographs'' ISBN 0-8212-1750-X == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://www.anseladams.com The Ansel Adams Gallery] {{DEFAULTSORT:Adams Ansel}} [[Kategòrëjô:Òdjimnicë]] [[Kategòrëjô:Mùzycë]] ijmcesmu78rzghmryx4ol8ms3z083nc 14 2567 214035 203913 2026-09-17T13:13:01Z Iketsi 3254 Moving from [[Category:Fòtografijô]] to [[Category:Fòtografiô]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 214035 wikitext text/x-wiki {{Commons}} [[Kategòrëjô:Kùńsztôrze]] [[Kategòrëjô:Fòtografiô]] majjsdc9lkck76b7a2ccd4zc62nlagb 14 2569 214032 203899 2026-09-17T13:12:49Z Iketsi 3254 Iketsi przeniós starnã [[Kategòrëjô:Fòtografijô]] do [[Kategòrëjô:Fòtografiô]]: Fòtografijô → Fòtografiô 203899 wikitext text/x-wiki {{Commons}} [[Kategòrëjô:Kùńszt]] 9zbfece2qa3pd7okflgdlrvo06t6dw8 0 2577 214044 213495 2026-09-17T14:05:37Z Iketsi 3254 Lëtërstwò→Lëterstwò 214044 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò |gwôsné miono = Lietuvos Respublika |miono = Lëtewskô Repùblika |miono-genitiw = Lëtwë |fana = Flag of Lithuania.svg |herb = Coat of Arms of Lithuania.svg |na karce = EU location LIT.png |jãzëk = [[lëtewsczi jãzëk|lëtewsczi]] |stolëca = Wilno |fòrma państwa = repùblika |Prezydeńt = Gitanas Nausėda |Premiéra = Mindaugas Sinkevičius |wiéchrzëzna = 65 303 |procent-wòdë = 1,35 |lëdztwò = 2 886 179 | rok = 2026 |dëtk = Eùro | kòd dëtka = EUR |czasowô cona = +2 |swiãto = [[16 gromicznika]] |himn = Tautiška Giesmė<br>(Nôrodnô spiéwa) <center>[[Òbrôzk:Tautiška giesme instrumental.oga]]</center> |kòd = LT |Internet = .lt |telefón = +370 |data ùsôdzenia=11 strëmiannika 1990|aùtowi kòd=LT}} '''Lëtwa''' (téż '''Lëtewskô''') – państwò w nordowòwestrzédny [[Eùropa|Eùropie]]. Stolëcą i nôwikszim gardã je [[Wilno]]. Òd nordë grańczi z [[Łotwa|Łotwą]], òd pôłniowégò pòrénkù z [[Biôłorus|Biôłorusą]], òd pôłniowégò zôpadu z [[Pòlskô|Pòlską]] i kaliningradzczim òbwodã (eksklawa [[Ruskô|Rusje]]). Mô przistãp do [[Bôłt|Bôłtëcczégò Mòrza]] i brzegòwą liniã ò długòscë kòl 99 km. Òd 2004 nôleżi do NATO i [[Eùropejskô Ùniô|Eùropejsczi Ùnie]]. == Geògrafiô == === Pòłożenié === [[Òbrôzk:Un-lithuania.png|mały|Kôrta Lëtwë]] Leżi w nordowòwestrzédny [[Eùropa|Eùropie]], na pòrénkòwim ùbrzegù [[Bôłt|Bôłtëcczégò Mòrza]]. === Wiéchrzëzna === * całownô: 65,300 km² * wiéchrzëzna lądu: 62,680 km² * wiéchrzëzna wòdów: 2,620 km² * môl na swiece wedle wiéchrzëznë: 124. === Lądowé grańce === *òglowô długòsc wszëtczich grańców: 1,549 km *państwa, z jaczima mô grańce: [[Biôłorus]] 640 km, [[Łotwa]] 544 km, [[Pòlskô]] 104 km, [[Ruskô]] (kaliningradzczi òbwód) 261 km === Brzegòwô liniô === 99 km (przistãp do [[Bôłt|Bôłtëcczégò Mòrza]]) === Klimat === [[Òbrôzk:Koppen-Geiger Map LTU present.svg|mały|Klimat Lëtwë w skalë Köppena]] Klimat przechódny midzë mòrsczim i kòntinentalnym. Strzédnô cepłota òb zëmã sygô minus 4,9 °С, òb lato – 17 °С. Wielëna òpadënków sygô 748 mm òb rok. === Ùsztôłcenié terenu === [[Òbrôzk:Lithuania-topo-en.png|mały|Fizyczno kôrta Lëtwë]] Pòwiérzchniã państwa zajimają równiznë ze szlachama dôwnégò zlodowaceniô. Pò kraju rozsónëch je wiele môłëch jezór. === Wësokòsc terenu === *strzédnô wësokòsc: 110 m. n.r.m. *nôniższô wësokòsc: 0 m. n.r.m. (Bôłt) *nôwëższi czëp: 294 m. n.r.m. (Aukštojas) === Gruńtë wedle ùżiwaniô === *rolné gruńtë 44,8 % (w tim 34,9 % òrnëch gruńtów) *lasë 34,6% == Lëdze i spòlëzna == === Pòpùlacjô === *wielëna lëdztwa: 2,823,859 (na lëpińc 2017) *môl na swiece wedle wielënë lëdztwa: 140. === Etniczné karna === Lëtwini 84.1%, Pòlôsze, 6.6%, Ruskòwie 5.8%, Biôłorusënowie 1.2% (wôrtoscë szacowóné na 2011) === Jãzëczi === [[lëtewsczi jãzëk|lëtewsczi]] (òficjalny) 82%, [[rusczi jãzëk|rusczi]] 8%, [[pòlsczi jãzëk|pòlsczi]] 5.6% (wôrtoscë szacowóné na 2011) === Religijné karna === [[Katolëcczi Kòscół|katolëcë]] 77,2%, [[Prawòsławié|Rusczi Prawòsławny Kòscół]] 4,1%, stôroòbrzãdowcë 0,8%, [[Lëterstwò|lëtrowie]] 0,6% === Ùrbanizacjô === [[Òbrôzk:Vilnus_Montage_(2016).png|mały|Widoczi z Wilna]] * mieskô pòpùlacjô: 66,5% * wikszé miesczé westrzódczi: [[Wilno]] (stolëca) – 542,990 mieszkańców, Kòwno – 299,466 mieszkańców, Kłajpeda – 155,032 mieszkańców<ref>[https://web.archive.org/web/20210501080015/https://osp.stat.gov.lt/en/statistiniu-rodikliu-analize?portletFormName=visualization&hash=73c1a737-2e38-4d0d-b308-e1f70c17da20= Statistics Lithuania — Population at the beginning of the year by city / town and year].</ref> == Pòliticzny system == * òficjalnô pòzwa: Lëtewskô Repùblika ({{jãz.|lt}} ''Lietuvos Respublika'') * pòliticzny ùstôw: parlamentarnô repùblika * stolëca: [[Wilno]] * czasowô cona: UTC +2 * państwowé swiãto: [[16 gromicznika]] – Dzéń Òdbùdowaniô Lëtewsczégò Państwa ({{jãz.|lt}} ''Lietuvos valstybės atkūrimo diena'') * nôrodny himn: „Tautiška giesmė” (''Nôrodnô spiéwa'') === Wëkònôwczô władza === * prezydent [[Gitanas Nausėda]] (òd 12 lëpińca 2019) <ref><nowiki>https://bnn-news.com/gitanas-nauseda-officially-becomes-president-of-lithuania-202923</nowiki> (stón z 2019-07-12)</ref> * premier [[Mindaugas Sinkevičius]] (òd 2026) === Ùstawòdôwczô władza === jednojizbòwi parlament – Sejm Lëtewsczi Repùbliczi ({{jãz.|lt}} ''Lietuvos Respublikos Seimas''; 141 nôleżników na sztërëlatną kadencjã) == Rozmajitoscë == Òd 15 do 17 maja 2013 rokù òdbiwało sã zéńdzenié parlameńtarzistów Delegacji Karna Sejmù Repùbliczi Litwë ds. Midzëparlameńtarnëch Kòntaktów z Rzeczpòspòlitą Pòlską i Litewskò-Pòlsczégò Parlameńtarnégò Karna Sejmù [[Pòlskô|RP]], òni chcele wiedzec ò ùczbie kaszëbsczégò jãzëka i dwajãzëkòwòsce na Kaszëbach. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bibliografiô == * [https://web.archive.org/web/20200513101013/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/lh.html Lëtwa w „The World Factbook”] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Òficjalnô starna}} * [https://web.archive.org/web/20250504103326/https://belok.kaszubia.com/ Litwin, co pò kaszëbskù pisôl – dofùlowanié] {{Eùropa}} {{Eùro}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Lëtwa| ]] [[Kategòrëjô:Eùropejsczé państwa]] 9ewc40w1qckzp2fdbvuausaf70sini8 0 2620 214007 213874 2026-09-17T12:06:06Z Terrus38 14026 214007 wikitext text/x-wiki ''(Je nót doprôcowac ë ùpòrządkòwac)'' =[[Pòmòrsczé wòjewództwò]]= == [[Bëtowsczi kréz]] == === Gminë === * [[Gmina Bòrzëtëchòmié|Bòrzëtëchòmié]] * [[Gmina Bëtowò|Bëtowò]] ** [[Gòstkòwò]] ** [[Niezabëszewò]] ** [[Rekòwò]] ** [[Wiôldżi Pòmësk]] * [[Gmina Czôrnô Dãbrówka|Czôrnô Dãbrówka]] ** [[Bòchòwò]] ** [[Czôrnô Dąbrówka]] ** [[Jaséń]] ** [[Jerzkòjce]] ** [[Kartkòwò]] ** [[Karwno]] ** [[Kleszczińc]] ** [[Kłosë]] ** [[Kòtuszewò]] ** [[Kòzë]] ** [[Mëdlëta]] ** [[Mikrowò]] ** [[Môłé Roczitczi]] ** [[Nożënkò]] ** [[Nożëno]] ** [[Òtnoga]] ** [[Roczicënë]] ** [[Ùnichòwò]] ** [[Wargòwò]] ** [[Wiôldżé Roczitczi]] * [[Gmina Kôłczëgłowë|Kôłczëgłowë]] ** [[Barnowò]] ** [[Górczi]] ** [[Kôłczëgłowë]] * [[Gmina Lëpińce|Lëpińce]] ** [[Bòrowi Młin]] ** [[Bòrzëszkòwë]] ** [[Szlachecczé Brzézno]] ** [[Czedrzejce]] ** [[Lëpińce]] ** [[Prãdzonô]] * [[Gmina Miastkò|Miastkò]] * [[Gmina Parchòwò|Parchòwò]] ** [[Gôłcewò]] ** [[Grabòwò]] ** [[Jómno]] ** [[Nowô Wies]] ** [[Sélczno]] ** [[Soszëca]] ** [[Żukówkò]] * [[Gmina Stëdzéńce|Stëdzéńce]] ** [[Stëdzéńce]] * [[Gmina Trzebielëno|Trzebielëno]] * [[Gmina Tëchòmié|Tëchòmié]] ** [[Trzebiôtczi]] == [[Chònicczi kréz]] == * [[Gmina Brusë|Brusë]] ** [[Brusë]] ** [[Czëczkòwò]] ** [[Kruszëno]] ** [[Lubniô]] ** [[Mãcëkôł]] * [[Gmina Chònice]] ** [[Swòrë]] * [[Gmina Kònarzënë|Kònarzënë]] ** [[Kònarzënë]] ** [[Zelonô Chòcëna]] == [[Człochòwsczi kréz]] == * [[Gmina Kòczała|Kòczała]] ** [[Kòczała]] * [[Gmina Przechlewò|Przechlewò]] ** [[Przechlewò]] ** [[Sãpòlno]] ** [[Szczëtno (pòmòrsczé wòjewództwò)|Szczëtno]] == [[Dërszewsczi kréz]] == * [[Bòrkòwò]] * [[Subkòwë]] == [[Gduńsczi kréz]] == === Gminë === * [[Gmina Cedrë Wiôldżé|Cedrë Wiôldżé]] * [[Gmina Kôlbùdë|Kôlbùdë]] *''([[Pruszcz|Pruszcz Gduńsczi]] - Gard) '' * [[Gmina Pruszcz Gduńsczi|Pruszcz Gduńsczi]] ** [[Juszkòwò]] * [[Gmina Przëwidz|Przëwidz]] ** [[Sztãgwôłd]] ** [[Przëwidz]] ** [[Przëwidzkô Nowô Wies]] * [[Gmina Pszczółczi|Pszczółczi]] ** [[Pszczółczi]] * [[Gmina Sëchi Dąb|Sëchi Dąb]] * [[Gmina Trąbczi Wiôldżé|Trąbczi Wiôldżé]] == [[Kartësczi kréz]] == === Gminë === * [[Gmina Chmielno|Chmielno]] ** [[Bòrzestowò]] ** [[Bòrzestowskô Hëta]] ** [[Ceszenié]] ** [[Chmielno]] ** [[Chmielónkò]] ** [[Gôrcz]] ** [[Kòżëczkòwò]] ** [[Lãpa]] ** [[Łątczińskô Hëta]] ** [[Miechùcëno]] ** [[Przewóz]] ** [[Reskòwò]] ** [[Sznërczi]] ** [[Zôwòrë]] * [[Kartuzë]] ''Gard '' * [[Gmina Kartuzë|Kartuzë]] ** [[Bãccz]] ** [[Bòrowô]] ** [[Bùrchardztwò]] ** [[Dólnô Brodnica]] ** [[Dzérzãzno]] ** [[Głusëno]] ** [[Górnô Brodnica]] ** [[Grzebiéńcz]] ** [[Grzëbno]] ** [[Kalëska]] ** [[Kamiónka]] ** [[Kòloniô]] ** [[Kosë]] ** [[Kôłpino]] ** [[Łapalëce]] ** [[Mézowò]] ** [[Mirochòwò]] ** [[Nowinczi]] ** [[Nowô Hëta]] ** [[Piéczëska]] ** [[Pikarniô]] ** [[Pòmieczëńskô Hëta]] ** [[Prokòwò]] ** [[Rãbòszewò]] ** [[Sëtnô Gòra]] ** [[Sitno]] ** [[Sjónowò]] ** [[Sjónowò Hëta]] ** [[Smãtowò]] ** [[Stajszéwò]] ** [[Starô Hëta]] ** [[Ùcësk]] * [[Gmina Somònino|Somònino]] ** [[Bòrcz]] ** [[Egertowò]] ** [[Gòrãczëno]] ** [[Òstrzëce]] ** [[Pòlëczëno]] ** [[Słôwczi]] ** [[Somònino]] * [[Gmina Serakòjce|Serakòjce]] ** [[Gòwidlëno]] ** [[Kamińca Królewskô]] ** [[Łësniewò Serakòwsczé]] ** [[Mòjsz]] ** [[Pùzdrowò]] ** [[Serakòjce]] ** [[Tëchlëno]] ** [[Załkòwò]] * [[Gmina Przedkòwò|Przedkòwò]] ** [[Czeczewò]] ** [[Pòmieczëno]] ** [[Przedkòwò]] ** [[Rãb]] * [[Gmina Stãżëca|Stãżeca]] ** [[Bòrëcëno]] ** [[Gòlëbié]] ** [[Kamińca Szlacheckô]] ** [[Klukòwô Hëta]] ** [[Stãżëca]] ** [[Szimbark]] * [[Gmina Sëlëczëno|Sëlëczëno]] ** [[Mcëszéwice]] ** [[Pòdjazë]] ** [[Sëlëczëno]] ** [[Wãsórë]] * [[Żukòwò]] ''Gard'' * [[Gmina Żukòwò|Żukòwò]] ** [[Banino]] ** [[Bòrkòwò (Gmina Żukòwò)]] ** [[Chwaszczëno]] ** [[Lézno]] ** [[Miszewò]] ** [[Rutczi]] ** [[Tëchómie (Gmina Żukòwò)]] == [[Kòscérsczi kréz]] == === Gminë === * [[Gmina Dzemiónë|Dzemiónë]] ** [[Dzemiónë]] ** [[Kalisz (pòmòrsczé wòjewództwò)|Kalisz]] ** [[Piechòjce]] * [[Gmina Kôrsëno|Kôrsëno]] ** [[Kôrsëno]] ** [[Wiele]] * [[Kòscérzëna]] ''Gard'' * [[Gmina Kòscérzëna|Kòscérzëna]] ** [[Grzëbòwò]] ** [[Jadamòwé]] ** [[Juszczi]] ** [[Loréńc]] ** [[Skòrzewò]] ** [[Wdzëdzé]] ** [[Wąglëkòwice|Wąglëkòwice / Wąglëkòjce]] ** [[Wiôldżi Klincz]] ** [[Wiôldżi Pòdles]] * [[Gmina Lëpùsz|Lëpùsz]] ** [[Lëpùsz]] ** [[Bòrowc]] ** [[Papirniô]] ** [[Czëstô Wòda]] ** [[Sluzô]] ** [[Bałachë]] ** [[Mechòwa]] ** [[Dãbòwa Gòra]] ** [[Zdroje]] ** [[Płoczëczë]] ** [[Zelony Dwór]] * [[Gmina Liniewò|Liniewò]] ** [[Gôrczëno]] ** [[Liniewò]] ** [[Wësëno]] * [[Gmina Nowô Karczma|Nowô Karczma]] ** [[Bãdomino]] ** [[Grabòwò Koscérsczé]] ** [[Lubań (kòscérsczi kréz)|Lubań]] ** [[Nowi Barkòczin]] ** [[Nowô Karczma]] ** [[Rekòwnica]] * [[Gmina Starô Cziszewa|Starô Cziszewa]] ** [[Starô Cziszewa]] ** [[Nowé Pòlaszczi]] ** [[Stôré Pòlaszczi]] == [[Lãbòrsczi kréz]] == === Gminë === * [[Gmina Céwice|Céwice]] ** [[Bùkòwina]] ** [[Céwice]] ** [[Łebùniô]] ** [[&Ograve;skòwò]] ** [[Òsowò]] ** [[Pòpòwò]] == [[Pùcczi kréz]] == === Gminë === * [[Gmina Kòsôkòwò|Kòsôkòwò]] ** [[Kadzëmiérz]] ** [[Dãbògòrzé]] ** [[Kòsôkòwò]] ** [[Mòstë]] ** [[Pògòrzé]] ** [[Rewa]] * [[Gmina Krokòwa|Krokòwa]] ** [[Biôłogóra]] ** [[Dãbczi]] ** [[Gòszczëno]] ** [[Krokòwa]] ** [[Sławòszëno]] ** [[Wierzchùcëno]] ** [[Żarnówc]] * [[Gmina Pùck|Pùck]] ** [[Błądzëkòwò]] ** [[Celbòwò]] ** [[Darżlëbié]] ** [[Domôtowò]] ** [[Gniéżdżewò]] ** [[Łebcz]] ** [[Lesniewò]] ** [[Mechòwò]] ** [[Mierëszëno]] ** [[Mrzeżëno]] ** [[Pôłchòwò]] ** [[Pôłczëno]] ** [[Rzucewo]] ** [[Smólno]] ** [[Starzno]] ** [[Strzelno]] ** [[Swôrzewò]] ** [[Wôrblëniô]] ** [[Żelëstrzewò]] * [[Wiôlgô Wies]] ''Gardzkô gmina'' ** [[Karwiô]] ** [[Òstrowò]] ** [[Chlapòwò]] ** [[Tëpadla]] ** [[Chalëpë]] ** [[Pilëce]] ** [[Rozëft]] == [[Starogardzczi kréz]] == * [[Gmina Bòbòwò]] * [[Gmina Kalëska]] * [[Gmina Lëbichòwò]] * [[Gmina &Ograve;secznô]] * [[Gmina &Ograve;sek]] * [[Gmina Skarszewò]] ** [[Pògòdczi]] * [[Gmina Zbléwò]] == [[Stôłpsczi kréz]] == === Gminë === * [[Gmina Czôrnô Dãbrówka]] ** [[Nożëno]] * [[Gmina Damnica|Damnica]] ** [[Damnica]] ** [[Damno]] * [[Gmina Dãbnica Kaszëbskô|Dãbnica Kaszëbskô]] ** [[Bùdowò]] ** [[Dãbnica Kaszëbskô]] * [[Gmina Główczëce|Główczëce]] ** [[Cecenowò]] ** [[Główczëce]] ** [[Rómno]] ** [[Stowicëno]] * [[Gmina Pòtãgòwò|Pòtãgòwò]] ** [[Łëpawa]] ** [[Pòtãgòwò]] ** [[Skórowò]] * [[Gmina Smôłdzëno|Smôłdzëno]] ** [[Smôłdzëno]] ** [[Wiôlgô Garnô]] == [[Wejrowsczi kréz]] == === Gminë === * [[Gmina Chòczewò|Chòczewò]] ** [[Chòczewò]] * [[Gmina Gniewino|Gniewino]] ** [[Czëmonowò]] ** [[Gniewino]] ** [[Mierzëno]] ** [[Salëno]] * [[Gmina Lëniô|Lëniô]] ** [[Głodnica]] ** [[Lëniô]] ** [[Lewino]] ** [[Niepòczołejce]] ** [[Smażëno]] ** [[Strzépcz]] * [[Gmina Lëzëno|Lëzëno]] ** [[Lëzëno]] ** [[Milwino]] ** [[Barłomino]] * [[Gmina Łãczëce|Łãczëce]] ** [[Bòżépòle Wiôldżé]] ** [[Łãczëce]] ** [[Strzebielëno]] * [[Gmina Szemôłd|Szemôłd]] ** [[Bòjano]] ** [[Czelno]] ** [[Kamiéń]] ** [[Kòleczkòwò]] ** [[Łebno]] ** [[Przetoczëno]] ** [[Szemôłd]] * [[Gmina Wejròwò|Wejròwò]] ** [[Bólszewò]] ** [[Gòscëcëno]] ** [[Gòra]] ** [[Gniewòwò]] ** [[Gòwino]] ** [[Ùstôrbòwò]] ---- ''Je nót przëpòrządkòwac do krézów:'' # [[Sławãcëno]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé wsë| ]] 1n4bj6phs6vxqizmgjucjpoa5sih7sa 0 2631 214025 198936 2026-09-17T12:22:35Z Terrus38 14026 Terrus38 przeniós starnã [[Fòtografijô]] do [[Fòtografiô]]: pisënk – to dô wëmianã ó do a w òdmianie, czej słowò kùńczi sã na zwãczny spółzwãk; prawidłową, chòc rzôdszą fòrmą je téż "Pòmòrzani" 198936 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Large_format_camera_lens.jpg|mały|[[Òbiektiw]] wiôlgòfòrmatowi òdjimkòwi [[Kamera|kamerë]]]] '''Fòtografijô''' je proces twòrzeniégò sztabilnëch òbrazów w rozmajitëch technikach z pòmòcą [[wid]]u. Pòchwôt ''fòtografijô'' pòchôdô òd grecczich słów: φωτος ''(fotos)'' – "wid", ë γραφις ''(grafis)'' – "céchòwac". Òbrazë ùzwëskóné fòtograficznyma strzodkama mianëjemë téż fòtografijama, abò òdjimkama. Òdjimczi mògą bëc zapisëwóné na rozmajitëch mediach, np.: [[Òdjimkòwi papiór|òdjimkòwim papiórze]], [[Diapozytiw|diapozytiwach]] (tzw. ''slajdach'') ôs jakno [[Lopk|kòmpùtrowé lopczi]]. == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Aurora borealis over Eielson Air Force Base, Alaska.jpg| Òbrôzk:Broadway tower edit.jpg| Òbrôzk:Biandintz eta zaldiak - modified2.jpg|[[Domôcy kóń|Kònie]] w kraju Basków Òbrôzk:Sikh pilgrim at the Golden Temple (Harmandir Sahib) in Amritsar, India.jpg| Òbrôzk:Laser Towards Milky Ways Centre.jpg| Òbrôzk:Lake Bondhus Norway 2862.jpg| Òbrôzk:Merops apiaster 04.jpg| Òbrôzk:Glühwendel brennt durch.jpg| Òbrôzk:A butterfly feeding on the tears of a turtle in Ecuador.jpg| Òbrôzk:Pluto-01 Stern 03 Pluto Color TXT.jpg| Òbrôzk:Jubilee and Munin, Ravens, Tower of London 2016-04-30.jpg| Òbrôzk:Perereca-macaco - Phyllomedusa rohdei.jpg| Òbrôzk:Evolution of a Tornado.jpg| Òbrôzk:Mud Cow Racing - Pacu Jawi - West Sumatra, Indonesia.jpg| Òbrôzk:Alcedo atthis - Riserve naturali e aree contigue della fascia fluviale del Po.jpg| Òbrôzk:Holy SURP Hovhannes Church.jpg| Òbrôzk:Phalacrocorax carbo, Egretta garzetta and Mareca strepera in Taudha Lake.jpg| Òbrôzk:Incense in Vietnam.jpg| Òbrôzk:Campamento de ganado de la tribu Mundari, Terekeka, Sudán del Sur, 2024-01-29, DD 242.jpg| Òbrôzk:Damage in Gaza Strip during the October 2023 - 29.jpg| </gallery> {{Aktualizacjô|Òstatnô=2026-05-03|Nastãpnô=+1 rok}} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Grafika_roku {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Fòtografijô| ]] hcdxqxoxzkvrud43rcavg1yiqvts0em 214031 214025 2026-09-17T13:12:21Z Iketsi 3254 Fòtografijô → Fòtografiô 214031 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Large_format_camera_lens.jpg|mały|[[Òbiektiw]] wiôlgòfòrmatowi òdjimkòwi [[Kamera|kamerë]]]] '''Fòtografiô''' – proces twòrzeniégò sztabilnëch òbrazów w rozmajitëch technikach z pòmòcą [[wid]]u. Pòchwôt ''fòtografijô'' pòchôdô òd grecczich słów: φωτος ''(fotos)'' – "wid", ë γραφις ''(grafis)'' – "céchòwac". Òbrazë ùzwëskóné fòtograficznyma strzodkama mianëjemë téż fòtografijama, abò òdjimkama. Òdjimczi mògą bëc zapisëwóné na rozmajitëch mediach, np.: [[Òdjimkòwi papiór|òdjimkòwim papiórze]], [[Diapozytiw|diapozytiwach]] (tzw. ''slajdach'') ôs jakno [[Lopk|kòmpùtrowé lopczi]]. == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Aurora borealis over Eielson Air Force Base, Alaska.jpg| Òbrôzk:Broadway tower edit.jpg| Òbrôzk:Biandintz eta zaldiak - modified2.jpg|[[Domôcy kóń|Kònie]] w kraju Basków Òbrôzk:Sikh pilgrim at the Golden Temple (Harmandir Sahib) in Amritsar, India.jpg| Òbrôzk:Laser Towards Milky Ways Centre.jpg| Òbrôzk:Lake Bondhus Norway 2862.jpg| Òbrôzk:Merops apiaster 04.jpg| Òbrôzk:Glühwendel brennt durch.jpg| Òbrôzk:A butterfly feeding on the tears of a turtle in Ecuador.jpg| Òbrôzk:Pluto-01 Stern 03 Pluto Color TXT.jpg| Òbrôzk:Jubilee and Munin, Ravens, Tower of London 2016-04-30.jpg| Òbrôzk:Perereca-macaco - Phyllomedusa rohdei.jpg| Òbrôzk:Evolution of a Tornado.jpg| Òbrôzk:Mud Cow Racing - Pacu Jawi - West Sumatra, Indonesia.jpg| Òbrôzk:Alcedo atthis - Riserve naturali e aree contigue della fascia fluviale del Po.jpg| Òbrôzk:Holy SURP Hovhannes Church.jpg| Òbrôzk:Phalacrocorax carbo, Egretta garzetta and Mareca strepera in Taudha Lake.jpg| Òbrôzk:Incense in Vietnam.jpg| Òbrôzk:Campamento de ganado de la tribu Mundari, Terekeka, Sudán del Sur, 2024-01-29, DD 242.jpg| Òbrôzk:Damage in Gaza Strip during the October 2023 - 29.jpg| </gallery> {{Aktualizacjô|Òstatnô=2026-05-03|Nastãpnô=+1 rok}} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Grafika_roku {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Fòtografiô| ]] 9skcmly83e71jxmjdsoo1s5vfcs7nfa 214038 214031 2026-09-17T13:19:57Z Iketsi 3254 fòtografiama; fòtografiô 214038 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Large_format_camera_lens.jpg|mały|[[Òbiektiw]] wiôlgòfòrmatowi òdjimkòwi [[Kamera|kamerë]]]] '''Fòtografiô''' – proces twòrzeniégò sztabilnëch òbrazów w rozmajitëch technikach z pòmòcą [[wid]]u. Pòchwôt ''fòtografiô'' pòchôdô òd grecczich słów: φωτος ''(fotos)'' – "wid", ë γραφις ''(grafis)'' – "céchòwac". Òbrazë ùzwëskóné fòtograficznyma strzodkama mianëjemë téż fòtografiama, abò òdjimkama. Òdjimczi mògą bëc zapisëwóné na rozmajitëch mediach, np.: [[Òdjimkòwi papiór|òdjimkòwim papiórze]], [[Diapozytiw|diapozytiwach]] (tzw. ''slajdach'') ôs jakno [[Lopk|kòmpùtrowé lopczi]]. == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Aurora borealis over Eielson Air Force Base, Alaska.jpg| Òbrôzk:Broadway tower edit.jpg| Òbrôzk:Biandintz eta zaldiak - modified2.jpg|[[Domôcy kóń|Kònie]] w kraju Basków Òbrôzk:Sikh pilgrim at the Golden Temple (Harmandir Sahib) in Amritsar, India.jpg| Òbrôzk:Laser Towards Milky Ways Centre.jpg| Òbrôzk:Lake Bondhus Norway 2862.jpg| Òbrôzk:Merops apiaster 04.jpg| Òbrôzk:Glühwendel brennt durch.jpg| Òbrôzk:A butterfly feeding on the tears of a turtle in Ecuador.jpg| Òbrôzk:Pluto-01 Stern 03 Pluto Color TXT.jpg| Òbrôzk:Jubilee and Munin, Ravens, Tower of London 2016-04-30.jpg| Òbrôzk:Perereca-macaco - Phyllomedusa rohdei.jpg| Òbrôzk:Evolution of a Tornado.jpg| Òbrôzk:Mud Cow Racing - Pacu Jawi - West Sumatra, Indonesia.jpg| Òbrôzk:Alcedo atthis - Riserve naturali e aree contigue della fascia fluviale del Po.jpg| Òbrôzk:Holy SURP Hovhannes Church.jpg| Òbrôzk:Phalacrocorax carbo, Egretta garzetta and Mareca strepera in Taudha Lake.jpg| Òbrôzk:Incense in Vietnam.jpg| Òbrôzk:Campamento de ganado de la tribu Mundari, Terekeka, Sudán del Sur, 2024-01-29, DD 242.jpg| Òbrôzk:Damage in Gaza Strip during the October 2023 - 29.jpg| </gallery> {{Aktualizacjô|Òstatnô=2026-05-03|Nastãpnô=+1 rok}} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Grafika_roku {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Fòtografiô| ]] 81jfd3vtxmvoedueo4g5f6hu3ebrhet 0 3669 214045 213501 2026-09-17T14:06:53Z Iketsi 3254 lëtërstwò→lëterstwò 214045 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò |gwôsné miono = Eesti Vabariik |miono = Repùblika Estonie |miono-genitiw = Estonie |fana = Flag_of_Estonia.svg |herb = Coat of arms of Estonia.svg |na karce = EU-Estonia.svg |jãzëk = [[Estońsczi jãzëk|estońsczi]] |stolëca = Tallinn |fòrma państwa = repùblika |wiéchrzëzna = 45 228 |procent-wòdë = 4,56 |lëdztwò = 1 251 581 |rok = 2017 |dëtk = [[eùro]] |kòd dëtka = EUR |czasowô cona = +2 |swiãto = [[24 gromicznika]] |himn = „Mu isamaa, mu õnn ja rõõm”<br>Mòja tatczëzno, mòja radosco i szczescé <center>[[Òbrôzk:US Navy band - National anthem of Estonia.ogg]] </center> |kòd = EE |Internet = .ee |telefón = +372 |Prezydeńt=Alar Karis |Premiéra=Kristen Michal |aùtowi kòd=EST }} '''Estoniô''' ([[estońsczi jãzëk|est.]] ''Eesti''; òficjalnô pòzwa: Repùblika Estonie, est. ''Eesti Vabariik'') – państwò w nordowi [[Eùropa|Eùropie]]. Òd zôpadu i nordë (przez Fińską Hôwingã) mô przistãp do [[Bôłt|Bôłtëcczégò Mòrza]] i brzegòwą liniã ò długòscë kòl 3,794 km. Òd pôłniégò grańczi z [[Łotewskô]] a ód pòrénkù – z [[Ruskô]] (przez grańczné jezoro Peipus). Stolëcą i nôwikszim gardã je [[Tallinn]]. Na teritorium Estonie ò wiéchrzëznie 45,228 km² mieszczą sã 2,222 òstrowë<ref>[http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/europe/estonia/11830643/Estonia-discovers-800-new-islands.html ''Estonia discovers it's actually larger after finding 800 new islands'']</ref>. Etniczni Estończicë są lëdã fińsczégò pòchòdzeniô, kùlturowo blisczim do mieszkańców [[Fińskô|Finlandie]], z chtërną Estoniô grańczi przez Bôłtëcczé Mòrze. Òd 2004 Estoniô nôleżi do NATO i [[Eùropejskô Ùniô|Eùropejsczi Ùnie]]. == Geògrafiô == === Pòłożenié === [[Òbrôzk:Estonia_1999_CIA_map.jpg|mały|Kôrta Estonie]] Leżi w nordowò-zôpadnym dzélu Eùropë. Òd zôpadu i nordë (przez Fińską Hôwingã) mô przistãp do [[Bôłt|Bôłtëcczégò Mòrza]]. Grańczi z [[ Łotewskô]] òd pôłniégò i [[Ruskô]] ód pòrénkù. === Wiéchrzëzna === [[Òbrôzk:Luftbild Finnischer Meerbusen.jpg|mały|Satelitarny òdjimk Estonii]] *całownô: 45,228 km² *wiéchrzëzna lądu: 42,388 km² *wiéchrzëzna wòdów: 2,840 km² *môl na swiece wedle wiéchrzëznë: 133. === Lądowé grańce === *òglowô długòsc wszëtczich grańców: 657 km *państwa, z jaczima mô grańce: [[Łotewskô]] 333 km, [[Ruskô]] 324 km === Brzegòwô liniô === 3,794 km (przistãp do [[Bôłt|Bôłtëcczégò Mòrza]]) === Klimat === [[Òbrôzk:Koppen-Geiger Map EST present.svg|mały|Klimat Estonie w skalë Köppena]] Klimat przechódny midzë ùmiarkòwónym kòntinentalnym i ùmiarkòwónym mòrsczim, z łagódną zëmą i chłodnym latã. Wiôldżi cësk na klimat mają atlanticczé cyklonë. Z przëczënë bliskòscë mòrza sërosc lëftu je wiedno wësokô. === Ùsztôłcenié terenu === Zdrzącë na ùsztôłcenié terenu, Estoniô je krajem płasczim. Mô baro długą brzegòwą liniã wedle Bôłtëcczégò Mòrza z wiãcy jak 2 tës. òstrowów. Nôwiãkszé z nich to Saaremaa ò wiéchrzëznie 2,673 km² i Hiiumaa (989 km²). === Wësokòsc terenu === [[Òbrôzk:Haanja_k%C3%BCla.jpg|mały|Widoczi z górë Suur Munamägi]] *strzédnô wësokòsc: 61 m. n.r.m. *nôniższô wësokòsc: 0 m. n.r.m. ([[Bôłt|Bôłtëcczé Mòrze]]) *nôwëższi czëp: 318 m. n.r.m. (Suur Munamägi) === Gruńtë wedle ùżiwaniô === *rolné gruńtë 22,2% (w tim 14,9% òrnëch gruńtów) *lasë: 52,1% == Lëdze i spòlëzna == === Pòpùlacjô === *wielëna lëdztwa: 1,251,581 (na lëpińc 2017) *môl na swiece wedle wielënë lëdztwa: 158. === Etniczné karna === [[Òbrôzk:Viljandi folkdanslag på Hedemora gammelgård 2014 01.jpg|mały|Estończicë]] Estończicë 68.7%, Ruskòwie 24.8%, Ùkrajińcë 1.7%, Biôłorusënowie 1%, Fini 0.6%, (wôrtoscë szacowóné na 2011) === Jãzëczi === [[estońsczi jãzëk|estońsczi]] (òficjalny) 68.5%, [[rusczi jãzëk|rusczi]] 29.6%, [[Ùkrajińsczi jãzëk|ùkrajińsczi]] 0.6% === Religijné karna === [[prawòsławié]] 16,2%, [[lëterstwò]] 9,9% (pòdôwczi òglowégò spisënkù z 2011) === Ùrbanizacjô === [[Òbrôzk:Vistas panorámicas desde la iglesia de San Olaf, Tallinn, Estonia, 2012-08-05, DD 31.JPG|mały|Panorama Tallina]] *mieskô pòpùlacjô: 67,4% (w 2017) *wikszé miesczé westrzódczi: Tallinn (stolëca) – 426,538 mieszkańców, Tartu – 93,124, Narwa – 57,130<ref>[https://web.archive.org/web/20191213223814/http://pub.stat.ee/px-web.2001/Dialog/varval.asp?ma=RV0241&ti=RAHVASTIK+SOO%2C+VANUSE+JA+HALDUS%DCKSUSE+V%D5I+ASUSTUS%DCKSUSE+LIIGI+J%C4RGI%2C+1.+JAANUAR&path=..%2FDatabase%2FRahvastik%2F01Rahvastikunaitajad_ja_koosseis%2F04Rahvaarv_ja_rahvastiku_koosseis%2F&lang=2 ''RV0241: rahvastik soo, vanuse ja haldusüksuse või asustusüksuse liigi järgi, 1. jaanuar'']</ref> == Pòliticzny system == *òficjalnô pòzwa: Repùblika Estonie (est. ''Eesti Vabariik'') *pòliticzny ùstôw: parlamentarnô repùblika *stolëca: [[Tallinn]] *czasowô cona: UTC +2 *państwowé swiãto: [[24 gromicznika]] – Dzéń Samòstójnotë *nôrodny himn: „Mu isamaa, mu õnn ja rõõm” (''Mòja tatczëzno, mòja radosco i szczescé'') === Wëkònôwczô władza === * pezydent Kersti Kaljulaid (òd 10 rujana 2016) * premier Jüri Ratas (òd 23 lëstopadnika 2016) === Ùstawòdôwczô władza === jednojizbòwi parlament ''Riigikogu'' (101 nôleżników na sztërëlatną kadencjã) == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bibliografiô == * [https://web.archive.org/web/20090412064347/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/en.html Estoniô w „The World Factbook”] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Eùropa}} {{Eùro}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Estoniô| ]] 1w0kxbo8ljlmvban9aj837u2kncyrg6 0 3773 214046 213504 2026-09-17T14:07:29Z Iketsi 3254 - → – ; lëtërstwò→lëterstwò 214046 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò |gwôsné miono = Latvijas Republika |miono = Łotewskô Repùblika |miono-genitiw = Łotwë |fana = Flag_of_Latvia.svg |herb = Coat of arms of Latvia.svg |na karce = EU-Latvia.svg |jãzëk = [[łotewsczi jãzëk|łotewsczi]] |stolëca = Riga |fòrma państwa = repùblika |wiéchrzëzna = 64 589 |procent-wòdë = 1,5 |lëdztwò = 1 871 882 |rok = 2024 |dëtk = [[eùro]] |kòd dëtka = EUR |czasowô cona = +2 |swiãto = [[18 lëstopadnika]] |himn = Dievs, svētī Latviju<br> (Bòże, błogòsławi Łotwã) <center>[[Òbrôzk:Latvian National Anthem.ogg]]</center> |kòd = LV |Internet = .lv |telefón = +371 |Prezydeńt=Edgars Rinkēvičs |Premiéra=Andris Kulbergs |aùtowi kòd=LV }} '''Łotwa''' ([[łotewsczi jãzëk|łot.]] ''Latvija''; òficjalnô pòzwa: Łotewskô Repùblika, łot. ''Latvijas Republika'') – państwò w nordowi [[Eùropa|Eùropie]]. Òd nordë grańczi z [[Estoniô|Estonią]], òd pôłniégò z [[Lëtwa|Lëtwą]], a ód pòrénkù – z [[Ruskô|Rusją]] i [[Biôłorus|Biôłorusą]]. Stolëcą i nôwikszim gardã je [[Riga]]. Mô przistãp do [[Bôłt|Bôłtëcczégò Mòrza]] i brzegòwą liniã ò długòscë kòl 498 km. Nôleżi do NATO i [[Eùropejskô Ùniô|Eùropejsczi Ùnie]]. == Geògrafiô == === Pòłożenié === [[Òbrôzk:Latvia 1998 CIA map.jpg|mały|Kôrta Łotwë]] Leżi w nordowi [[Eùropa|Eùropie]], na pòrénkòwim ùbrzegù [[Bôłt|Bôłtëcczégò Mòrza]], zwiksza midzë 55° a 58° nordowi geògraficzny szérzë i 21°-29° pòrénkòwi geògraficzny długòscë. === Wiéchrzëzna === *całownô: 64,589 km² *wiéchrzëzna lądu: 62,249 km² *wiéchrzëzna wòdów: 2,340 km² *môl na swiece wedle wiéchrzëznë: 125. === Lądowé grańce === *òglowô długòsc wszëtczich grańców: 1,370 km *państwa, z jaczima mô grańce: [[Biôłorus]] 161 km, [[Estoniô]] 333 km, [[Lëtwa]] 544 km, [[Ruskô]] 332 km === Brzegòwô liniô === 498 km (przistãp do [[Bôłt|Bôłtëcczégò Mòrza]]) === Klimat === [[Òbrôzk:Koppen-Geiger Map LVA present.svg|mały|Klimat Łotwë w skalë Köppena]] Klimat przechódny midzë mòrsczim i kòntinentalnym, na jaczi mô cësk to, że krótkò je [[Bôłt]] – mòrze. Wiatrë nôwiãcy wieją òd pôłniowò-zôpadny stronë (czerënk òd Atlantikù) i przëwióny znądka lëft niese wiôlgą wielënã òpadënków (500-800 mm òb rok). Niebò je przez wiãkszosc czasu zacygniãté blónama. Òb rok słuńce swiécy strzédno le przez 30-40 dni. Nôbarżi słonecznym i sëchim miesącã je môj. Lato je wiele razy chłodné i z deszczama. Dodatné temperaturë trzimają sã przez 125—155 dniów w rokù. Strzédnô cepłota [[czerwińc]]a sygô 15—17 °C. Zëma bawi òd pòłowë [[gòdnik]]a do pòłowë strëmiannika. Strzédnô cepłota stëcznika sygô òd −3 do −7 °C, chòc tej sej mòże spôdac nawetka do −40 °C. === Ùsztôłcenié terenu === [[Òbrôzk:Lettland_physisch_relief_location_map.png|mały|Fizycznô kôrta Łotwë]] Przeplôtają sã wëszawë i niżawë. Nôwiãkszą niżawą je Żmudzczé Pòbrzeżé. === Wësokòsc terenu === [[Òbrôzk:Gaizins.jpg|mały|Panorama z góry Gaiziņkalns]] *strzédnô wësokòsc: 87 m. n.r.m. *nôniższô wësokòsc: 0 m. n.r.m. [[Bôłt|Bôłtëcczé Mòrze]] *nôwëższi czëp: 312 m. n.r.m. (Gaiziņkalns) === Gruńtë wedle ùżiwaniô === * rolné gruńtë: 29,2% (w tim 18,6% òrnëch gruńtów) * lasë: 54,1% == Lëdze i spòlëzna == === Pòpùlacjô === *wielëna lëdztwa: 1,944,643 (na lëpińc 2017) *môl na swiece wedle wielënë lëdztwa: 149. === Etniczné karna === Łotisze 61.8%, Ruskòwie 25.6%, Biôłorusënowie 3.4%, Ùkrajińcë 2.3%, Pòlôsze 2.1%, Lëtwini 1.2% (wôrtoscë szacowóné na 2016) === Jãzëczi === łotewsczi (òficjalny) 56.3%, rusczi 33.8%, === Religijné karna === [[lëterstwò]] 19.6%, [[prawòsławié]] 15.3%, === Ùrbanizacjô === [[Òbrôzk:Riian vanhakaupunki.jpg|mały|Riga – stolëca i nôwikszi gard Łotwë]] *mieskô pòpùlacjô: 67,4% *wikszé miesczé westrzódczi: [[Riga]] (stolëca) – 638,784 mieszkańców; [[Daugavpils]] – 85,286, Lipawa – 70,499 (na 2016)<ref>[https://web.archive.org/web/20160303231425/http://pop-stat.mashke.org/latvia-cities.htm ''Wielëna lëdztwa w gardach Łotwë'']</ref> == Pòliticzny system == [[Òbrôzk:Latvija_viki.PNG|mały|Kôrta z historicznyma regionama Łotwë]] * òficjalnô pòzwa: Łotewskô Repùblika (łot. ''Latvijas Republika'') * pòliticzny ùstôw: parlamentarnô repùblika * stolëca: [[Riga]] * czasowô cona: UTC+2 * państwowé swiãto: [[18 lëstopadnika]] – Dzéń Proklamacje Łotewsczi Repùbliczi (łot. ''Latvijas Republikas proklamēšanas diena'') * nôrodny himn: „Dievs, svētī Latviju!” (''Bòże, błogòsławi Łotwã'') === Wëkònôwczô władza === * prezydent Edgars Rinkēvičs (2024) * premier Evika Siliņa (2024) === Ùstawòdôwczô władza === jednojizbòwi parlament Sejm (łot. ''Saeima''; 100 nôleżników na sztërëlatną kadencjã) == Òbaczë téż == {{#categorytree:Łotwa|hideroot=on|mode=pages}} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bibliografiô == * [https://web.archive.org/web/20110816115347/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/lg.html Łotwa w „The World Factbook”] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Eùropa}} {{Eùro}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Eùropejsczé państwa]] [[Kategòrëjô:Łotwa| ]] 52hq9n5qebggce60g5sgnyewuhds0i5 0 4362 213996 210940 2026-09-17T12:01:04Z Terrus38 14026 213996 wikitext text/x-wiki '''Dólnosorbsczi jãzëk''' abò '''dólnołużëcczi jãzëk'''<ref>{{RKJ|2017|116}}</ref><ref>{{RKJ|2023|132}}</ref> ({{jãz.|dsb}} ''dolnoserbšćina'', ''dolnoserbska rěc'') – jãzëk z [[zôpadnosłowiańsczé jãzëczi|zôpadnosłowiańsczégò]] karna [[słowiańsczé jãzëczi|słowiańsczich jãzëków]]. Jednim z ùsôdzców piszącëch w dólnosorbsczim - dolmôcz kaszëbsczi pòézëji [[Alojzy Nôgel|A. Nôgla]] – béł [[Mětšk Frido]]. Dólnołużëcczi jãzëk je pòdobny do [[kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczégò]]. [[Dólné Łuzëce]] mają stolëcã w [[Chòcébùż]]u. {| class="wikitable prettytable" ! colspan="34" | Abecadło |- | a | b | c | č | ć | d | e | ě | f | g | h | ch | i | j | k | ł | l | m | n | ń | o | p | r | ŕ | s | š | ś | t | u | w | y | z | ž | ź |- | A | B | C | Č | Ć | D | E | Ě | F | G | H | Ch | I | J | K | Ł | L | M | N | Ń | O | P | R | Ŕ | S | Š | Ś | T | U | W | Y | Z | Ž | Ź |} == Òbaczë téż == * [[Słowiańsczé jãzëczi]] * [[Górnosorbsczi jãzëk]] * [[Kaszubi wczoraj i dziś (wëstôwk)]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Sorbsczé jãzëczi]] [[Kategòrëjô:Zôpadnosłowiańsczé jãzëczi]] spo3qxmrblinasnphacfcgfkds0afhe 0 4363 213997 210941 2026-09-17T12:01:11Z Terrus38 14026 213997 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Niža Wjes – wjesna tafla.jpg|mały]] [[Òbrôzk:Frencel 1706.jpg|mały]] '''Górnosorbsczi jãzëk''' abò '''górnołużëcczi jãzëk'''<ref>{{RKJ|2017|116}}</ref><ref>{{RKJ|2023|132}}</ref> ({{jãz.|hsb}} ''hornjoserbšćina'', ''hornjoserbsce'') – jãzëk z [[zôpadnosłowiańsczé jãzëczi|zôpadnosłowiańsczégò]] karna [[słowiańsczé jãzëczi|słowiańsczich jãzëków]]. Dzece w katolëcczëch rodzëznach jesz gôdają tim jãzëkiem. Baro znónym łużëcczim Serbem je Stanisław Tilich (pò miem. Stanislaw Tillich), ùr. 1959 rokù. To béł òd 2008 do 2017 rokù premiéra [[Saksë|Saksów]]. Pòzdrôwiôł w górnołuzëcczim jãzëkù papiéż [[Jan Paweł II]]. Ò tich łużëcczich Serbach nie zabôczëł téż papież [[Benedikt XVI]]. Tam gdze mieszkają łużëcczi katolëcë (midzë [[Bùdzyszin|Bùdzyszënã]] a [[Kamińc]]ã) je górnosorbsczi jãzëk ùziwóny przez wszëtczé pòkòlenia w codniowi mòwie (kòl 8000 lëdzy). Górnołużëcczi jãzëk szlachùje za kaszëbsczim, np. słowa: [[kana]], [[kara]], [[Domôcy kóń|kóń]], [[krosna]], [[łosos]], [[zwón]] pisze sã tak samò pò górnołużëckù i pò [[kaszëbsczi jãzëk|kaszëbskù]]. == Przëmiôr ùżëcô == === Òjcze nasz === :Wótče naš, :kiž sy w njebjesach. :Swjeć so Twoje mjeno. :Přińdź Twoje kralestwo. :Stań so Twoja wola, :kaž na njebju, :tak na zemi. :Wšědny chlěb naš daj nam dźens. :Wodaj nam naše winy, :jako my tež wodawamy swojim winikam. :A njewjedź nas do spytowanja, :ale wumóž nas wot złeho. :Amen. == Òbaczë téż == * [[Dólnosorbsczi jãzëk]] * [[Kaszubi wczoraj i dziś (wëstôwk)]] * [[Słowiańsczé jãzëczi]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Lëteratura == * G. Stone: Slav outposts in Central European history : the Wends, Sorbs and Kashubs, London, UK : Bloomsbury Academic, an imprint of Bloomsbury Publishing Plc, 2016. * G. Stone: Upper Sorbian-English Dictionary, Bautzen/Budyšin: Domowina. 2003. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * {{YouTube|v=5Oi574CYQpo|tit=Swjedźenska drasta katólskich serbow|k=Michał Cyž|d=2012-04-13|jaz=dsb|archive=https://web.archive.org/web/20260723171508/https://www.youtube.com/watch?v=5Oi574CYQpo}} * [http://www.boehmak.de/ Miemieckò-górnosorbsczi słowôrz] * [http://www.witaj-sprachzentrum.de/obersorbisch/sb/ WITAJ] * [http://enricu.wordpress.com/webova-kavarna/kurs-serbskeje-rece-kurz-luzicke-srbstiny/ Kurs serbskeje rěče], wšě serbske dialogi z wučbnicy ''Curs practic de limba sorabă'' * [https://web.archive.org/web/20131225003733/http://www.witaj-sprachzentrum.de/index.php/hsb/linki lënczi] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Sorbsczé jãzëczi]] [[Kategòrëjô:Zôpadnosłowiańsczé jãzëczi]] 14rvlcldn8umevzrrdnzbirdpt6nf2b 0 4655 214059 212108 2026-09-17T19:53:27Z DawnyTest 14843 214059 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò|miono=Kirgiskô Repùblika|gwôsné miono=Кыргыз Республикасы Kyrgyz Respublikasy|fana=Flag of Kyrgyzstan.svg|miono-genitiw=Kirgistanu|herb=Emblem of Kyrgyzstan.svg|mòtto=|na karce=LocationKyrgyzstan.svg|jãzëk=kirgisczi|stolëca=[[Biszkek]]|fòrma państwa=repùblika|wiéchrzëzna=199 951|procent-wòdë=|rok=2024|lëdztwò=6,172,101|dëtk=som|kòd dëtka=KGS|czasowô cona=6|swiãto=|himn=Кыргыз Республикасынын Мамлекеттик Гимни<br>(Kyrgyz Respublikasynyn Mamlekettik Gimni)|kòd=KG|Internet=.kg|telefón=996|Prezydeńt=Sadyr Dżaparow|Premiéra=Adyłbek Kasymalijew|aùtowi kòd=KG}} '''Kirgistan''' (Кыргызстан) je państwã w [[Azjô|Azji]], bez przëstãpù do mòrza. Stolëcznym gardã je Biszkek. Greńczë z [[Chińskô Lëdowô Repùblika|Chińską Lëdową Repùbliką]], [[Kazachstan|Kazachstanã]], [[Tadżikistan|Tadżikistanã]] i [[Ùzbekistan|Ùzbekistanã]]. Nôrodnym bòhaterem je Manas, pòwiôstkòwi bòhater epicczéj wiérztë<ref>[https://rees.sas.upenn.edu/about/spotlight/manas-kyrgyz-epic-poem Manas, Kyrgyz epic poem] Russian and East European Studies</ref>, chtëren zjednôł kirgijsczé plemionë<ref>[https://www.advantour.com/kyrgyzstan/legends/manas.htm Legends of Kyrgyzstan: Epic of Manas] Advantour</ref>. W 1876 Kirgistan stôł sã dzélã Rusczégò Jimperium. W latach 1922–1991 Kirgistan béł dzélã [[Związk Socjalisticznëch Sowiecczich Repùblików|Związkù Socjalisticznëch Sowiecczich Repùblików]] (òd 1926 jakno Sowieckô Repùblika). W latach 2005 i 2010 miôły môl demónstracëje, z przëczënë chtërnych òstali òdsënącë òd wëszëznë prezydencë: Askar Akaew i Kurmanbek Bakiew<ref name=":0">[https://web.archive.org/web/20250419185252/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kyrgyzstan Kyrgyzstan] The World Factbook</ref>. Kirgistan w 2024 miôł 6,172,101 mieszkańców. Wiéchrzëzna je 199,951 km&#xB2;<ref name=":0" />. == Òbaczë téż == * [[Biszkek]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{CIS}} {{Azjô}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Azjatëcczé państwa]] h8dts0mijxi4yzlm7nquyzgbawvag3g 0 4823 214011 197697 2026-09-17T12:10:02Z Terrus38 14026 Terrus38 przeniós starnã [[Brzeznëckô Wãgòrza]] do [[Brzéznickô Wãgòrza]]: pisënk 197697 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Brzeznicka Wegorza table.jpg|mały|Brzeznëckô Wãgòrza]] '''Brzeznëckô Wãgòrza''' ([[pòlsczi jãzëk]]: ''Brzeźnicka Węgorza'') je to rzeka w [[Pòlskô|Pòlsce]], chtërô mô 40 km długoscë. Je òna lewą dopłëwiną [[Rega|Redżi]]. Na ni ùtwòrzóno òstoja dlô ptoków ë jinszëch zwierząt. == Òbaczë téż == {{#categorytree:Rzéczi w Pòlsce|hideroot=on|mode=pages}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} [[Kategòrëjô:Rzéczi w Pòlsce]] 0j24493lvjprvp3y27a8fxed8pkjx7n 214014 214011 2026-09-17T12:15:34Z Terrus38 14026 214014 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Brzeznicka Wegorza table.jpg|mały|Brzéznickô Wãgòrza]] '''Brzéznickô Wãgòrza''' ([[pòlsczi jãzëk]]: ''Brzeźnicka Węgorza'') – rzéka w [[Pòlskô|Pòlsce]], na [[Zôpadnopòmòrsczé Pòjezerzé|Zôpadnopòmòrsczim Pòjezerzim]]. Mô 40 km długoscë ë je lewim dopłëwã [[Rega|Redżi]]. Na ni ùtwòrzónô òsta òstoja dlô ptôchów ë jinszich zwiérzãt. == Òbaczë téż == {{#categorytree:Rzéczi w Pòlsce|hideroot=on|mode=pages}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} [[Kategòrëjô:Rzéczi w Pòlsce]] nhzfhxzhmxtxe2i0bpkblnzhqi8y20r 0 5244 214040 211960 2026-09-17T13:28:11Z Iketsi 3254 /* Òbaczë téż */; Pòłączoné témë→Sparłãczoné témë; * [[Kaszubi wczoraj i dziś (wëstôwk)]] 214040 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Wejherowo palac.jpg|mały|Sedzba mùzeùm – pałac familie Keyserlingków i Przebendowsczich]] '''Mùzeùm Kaszëbskò-Pòmòrsczi Pismieniznë i Mùzyczi w [[Wejrowò|Wejrowie]]''' abò '''Mùzeùm Pismieniznë i Mùzyczi Kaszëbskò-Pòmòrsczi w Wejrowie'''<ref>{{RKJ|2015|153}}</ref>, '''MKPPiM we Wejrowie'''<ref>https://sloworz.org/csb/museum</ref> ({{jãz.|pl}} ''Muzeum Piśmiennictwa i Muzyki Kaszubsko-Pomorskiej w Wejherowie'' abò ''MPiMKP w Wejherowie''<ref>https://web.archive.org/web/20260415131355/https://sloworz.org/museum</ref>) – kùlturowô jinstitucja, jakô pòwsta w [[1968]] rokù. Jegò robota polégô na rozkoscérzanim kùlturë Kaszëbów w kraju i za grańcą. Dlô realizacji sztatutowëch célów Mùzeùm wespółrobi z wielnyma kùlturowima karnama i ùsôdzcama na [[Kaszëbë|Kaszëbach]]. Tu je np. òstôwizna [[Aleksander Majkòwsczi|Aleksandra Majkòwsczégò]] i jin. Mùzeùm wëdôwô téż wszelejaczé materiałë (ksążczi, katalodżi wëstawów, folderë i jinszé). == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:638369 Wejherowo pałac muzyka kaszubska 04.jpg| Òbrôzk:638369 Wejherowo pałac muzyka kaszubska 06.jpg|[[Kaszëbsczé nótë]] Òbrôzk:638369 Wejherowo pałac wystawa wzorów kaszubskich 07.jpg| Òbrôzk:Wejherowo, pałac, sala ogrodowa, 2005.jpg| Òbrôzk:638369 Wejherowo pałac muzyka kaszubska 03.jpg| Òbrôzk:Wejherowo, Pałac Przebendowskich.jpg| Òbrôzk:Park Majkowskiego wraz z Pałacem Przebendowskich i Keyserlingów.jpg| </gallery> == Òbaczë téż == {{Col2 |col1= === Sparłãczoné témë === * [[Sloworz.org]] * [[ZYMK (pismiono)]] * [[Méster Bëlnégò Czëtaniô (kònkùrs)]] * [[Òglowòpòlsczi Lëteracczi Kònkùrs m. Jana Drzéżdżona]] * [[Kaszubi wczoraj i dziś (wëstôwk)]] |col2= === Jiné kaszëbsczé mùzea === {{#categorytree:Kaszëbsczé mùzea|hideroot=on|mode=pages}} }} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://www.muzeum.wejherowo.pl Domôcô starna mùzeùm] * [https://web.archive.org/web/20260321133831/https://archiwum.radiokaszebe.pl/wp-content/uploads/2026/03/kleka-wejherowo-DJK-muzeum.mp3 .mp3] * https://sloworz.org/museum {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbsczé mùzea]] [[Kategòrëjô:Wejrowò]] mdsykobgi8kd4frnmyxmkdfs6g0ftk3 0 5268 214039 210552 2026-09-17T13:28:03Z Iketsi 3254 /* Òbaczë téż */; Pòłączoné témë→Sparłãczoné témë; * [[Kaszubi wczoraj i dziś (wëstôwk)]] 214039 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:PuckU.jpg|mały]] [[Òbrôzk:PuckMuseum3.JPG|mały|W Mùzeum]] '''Mùzeùm Pùcczi Zemi miona Floriana Cenôwë''' ({{jãz.|pl}} ''Muzeum Ziemi Puckiej im. Floriana Ceynowy'') – jinstitucjô kùlturë w [[Pùck|Pùckù]], chtërna pòwsta w 1980 rokù<ref>https://web.archive.org/web/20260704231536/https://muzeumpuck.pl/muzeum/</ref>. Jegò robota polégô na rozkoscérzanim kùlturë [[Kaszëbi|Kaszëbów]] w kraju ë za grańcą. Do niégò słëchô téż môłi [[skansen]] w [[Nôdolé|Nadolu]]. == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Puck Stary Rynek 28 2022.jpg| Òbrôzk:Wystawa Kamienica Mieszczańska.jpg| Òbrôzk:Nadole - museum 21.jpg| Òbrôzk:Hallerówka.jpg| Òbrôzk:PuckMuseum10-1.JPG| Òbrôzk:PuckMuseum18.JPG| </gallery> == Òbaczë téż == {{Col2 |col1= === Sparłãczoné témë === * [[Florión Cenôwa]] * [[Rëbaczenié]] * [[Kaszëbsczi slowôrzk rëbacczi]] * [[Bë nie zabëc mòwë starków]] * [[Kaszubi wczoraj i dziś (wëstôwk)]] |col2= === Jiné mùzea === {{#categorytree:Mùzea|hideroot=on|mode=pages}} }} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Òficjalnô starna}} * [http://www.museo.pl/content/view/413/321/ Starna ò Mùzeùm Pùcczi Zemi] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbsczé mùzea]] [[Kategòrëjô:Mùzea rëbaczeniô]] [[Kategòrëjô:Skansenë]] d6110lfkz8ams7won261kbp7kmf2ori 0 5270 214041 213985 2026-09-17T13:28:36Z Iketsi 3254 Òbaczë téż 214041 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Bytów MZK kołowrotek pl.jpg|mały|Widzënk z Zôpadnokaszëbsczégò Mùzeùm]] [[Òbrôzk:Bytów MZK fragment ekspozycji pl.jpg|mały|Jiny widzënk z Zôpadnokaszëbsczégò Mùzeùm]] '''Zôpadnokaszëbsczé Mùzeum''' w [[Bëtowò|Bëtowie]] ({{jãz.|pl}} ''Muzeum Zachodniokaszubskie w Bytowie'') – je w dôwnym [[Zómk w Bëtowie|krzëżacczim zómkù]]. Zajimô tu pôrã zalów. To je jinstitucją kùlturë, jakô pòwsta w 1972 rokù. Jegò robòta polégô na rozkòscérzanim [[Kaszëbskô kùltura|kaszëbsczi kùlturë]] w kraju ë za grańcą. Dlô realizacji sztatutowëch célów òni wespółrobią z ùtwórcama na [[Kaszëbë|Kaszëbach]]. Jednym z nich je [[Józef Chełmòwsczi]] z Brus. To je kùmkôrz i wiele kùńsztów kùńsztôrz. == Òbaczë téż == {{Col2 |col1= === Sparłãczoné témë === * [[Kaszubi wczoraj i dziś (wëstôwk)]] |col2= === Jiné mùzea === {{#categorytree:Mùzea|hideroot=on|mode=pages}} }} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Lëteratura == * Współczesna sztuka ludowa Kaszub / Moderne volkstümliche Kunst in der Kaszubei / Modern folk art of Kashubia region [red. Krzysztof Wirkus]. Bytów : Starostwo Powiatowe, 2010. ISBN 978-83-924018-1-0 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://www.muzeumbytow.pl/ Domôcô starna Mùzeum] * https://muzeumbytow.pl/wp-content/uploads/2023/03/NASZE-POMORZE-nr-14.pdf {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbsczé mùzea]] [[Kategòrëjô:Bëtowò]] 6vddp3vysp1myyopryg9kwlxklov2nl 0 5317 214008 207204 2026-09-17T12:06:18Z Terrus38 14026 214008 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Jerzy Stachurski, pracownia ©Studziński Krzysztof.jpg|mały|Jerzi Stachùrsczi w [[Warkòwniô|warkòwni]]]] '''Jerzi Stachùrsczi''' ({{jãz.|pl}} ''Jerzy Stachurski''; ùr. 9 strëmiannika 1953 we [[Gduńsk|Gduńskù]]) – pòéta, kòmpòzytor, aùtór dokazów na binã i pedagóga. Przińdny pòéta wëchòwôł sã we [[Gduńsk|Gduńskù]] i w [[Kłosowò|Kłosowie]]. W latach 50. i 60. w jegò òtoczenim gôdało sã blós pò [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbskù]], tej wiedno czuł òn ten jãzëk, téż òd starka, z chtërnym béł baro mòcno zrzeszony. Òkróm tegò młodi Stachùrsczi brôł ùdzél w rozmajitëch kaszëbsczich òbrzãdach. Kaszëbskô codniowòsc, a z drëdżi starnë pòswiãtnosc, miała wiôldżi wpłiw na jegò ùtwórstwo<ref name="Pomerania">[https://web.archive.org/web/20170408072901/http://miesiecznikpomerania.pl/files/pomerania%20pdf/MARZEC_2013.pdf ''Jic òd człowieka do człowieka'', „Pomerania” 2013, nr 3, s. 4-6.]</ref>. Sztudérowôł jaż sédmë czerënków, z czegò skùńcził piãc. Òkróm PWSM (Państwòwô Wëższô Mùzycznô Szkòła) we [[Gduńsk|Gduńskù]] skùńcził téż m.jin. etnografiã i pòdiplomòwé sztudia w Wëższi Szkòle Gazétnictwa w [[Gdiniô|Gdini]]<ref name="Pomerania"/>. Ju w liceùm pisôł mùzykã do piãc téatrów pòézji. Òd 1979 rokù napisôł mùzykã dlô warkòwëch téatrów do sto trzëdzescë przedstôwków, a téż – jak sam gôdô– kòl trzësta-sztërësta tekstów ò rozmajitëch témach dlô solëstów, estradowëch karnów, spiéwôków i dzôtków. Ùłożił pôrãnôsce szkòłowëch himnów, midzë jinszima dlô szkòłów z [[Bòrkòwò|Bòrkòwa]], [[Wiôlgô Wies|Wiôldżi Wsë]], [[Kartuzë|Kartuz]], [[Dzérzążno|Dzerżążna]], [[Niestãpòwò|Niestãpòwa]], [[Przedkòwò|Przedkòwa]], [[Czeczewò|Czéczéwa]], [[Wielé|Wiela]]<ref name="Pomerania"/>. Je autorã czile tomików wiérztów w [[Pòlsczi jãzëk|pòlsczim]] i [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczim]] jãzëkù: *''Té pokazëją na mnie'' (1980); *''Droga'' (1984); *''Gwiazdki'' (1985); *''Procesje'' (1997); *''Naczynia połączone mowy. Sparłãczoné statczi mòwë'' (2005). Swój pierszi zbiérk „Té pokazëją na mnie” (1980) napisôł kaszëbizną zblëżoną do ti, jaką pisôł [[Aleksander Labùda]], chòc tematowò i pòétno tomik je czësto jiny, priwatny, jakno np. wiérzta ''Z Guczowim Mackem przë jednym stole'', chtërna je òkôzanim tczë Labùdze<ref>[https://web.archive.org/web/20170109185905/http://bpgw.org.pl/?s=zyc ''Patron Biblioteki - Aleksander Labuda'']</ref>. Stachùrsczi je téż aùtorã słów i nótów wiele piesni i kòlãdów, m.jin. zapisónëch na kasétach i platkach. Òd lat 90. Jerzi Stachùrsczi wespółrobił z regionalną prasą (''[[Gazeta Kartuska (1989–)|Gazeta Kartuska]]'', ''[[Głos Kaszub]]'', ''[[Kurier Kartuski]]''). Dobiwca wielu nôdgrodów, z jaczich wôrt wëmienic [[Medal Stolema]] (w 1993), Pòmòrską Artisticzną Nôdgrodã czë Medal Nôrodny Edukacji za regionalną robòtã z dzôtkama<ref name="Pomerania"/>. == Òbaczë téż == * [[Medal Stolema]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://katalogi.bn.org.pl/iii/encore/search/C__SStachurski%2C%20Jerzy%20%281953%20%20%29__Orightresult?lang=pol&suite=cobalt Pùblikacje Jerzégò Stachùrsczégò w katalogù BN] * https://kartuzy.naszemiasto.pl/jerzy-stachurski-nauczyciel-kompozytor-poeta-i-autor/ar/c13-4782617 {{Kòntrola}} {{DEFAULTSORT:Stachùrsczi Jerzi}} [[Kategòrëjô:Kaszëbi]] [[Kategòrëjô:Kaszëbsczi pisarze]] [[Kategòrëjô:Laùreacë Medalu Stolema|S]] 8nhjresc472wkqjckwd2bh858hdbupx 0 5479 214005 203494 2026-09-17T12:05:47Z Terrus38 14026 Terrus38 przeniós starnã [[Czéczéwò]] do [[Czeczewò]]: pisënk 203494 wikitext text/x-wiki {{Wies infobox | Wies=Czéczéwò | rodzôcz_wsë= | céch_wsë= | ôrt_gminë= | fana_wsë= | kôrta_wsë= | wòjewództwò=pòmòrsczé | kréz=kartësczi | gmina=Kartuzë | szôłtëstwò=Czéczéwò | miejskô= | wiechrzëzna=5,83 | gradëN=54 | minutëN=24 | sekùndëN=50 | gradëE=18 | minutëE=18 | sekùndëE=46 | wiżô=190 | rok=2006 | lëdztwò=441 | gãscëzna=75,6 | nr_czér=58 | pòcztowi_kòd=84-208 | reg_tôfla=GKA | SIMC= | szôłtës=Zofia Toporek | www= | òdjimk= | galerëjô_commons= |}} '''Czéczéwò''' abò '''Czeczewò''' ({{jãz.|pl}} ''Czeczewo'') – kaszëbską wsą w [[Pòlskô|Pòlsce]] w òbéńdze [[Kaszëbsczé Pòjezerzé |Kaszëbsczégò Pòjezerzô]], pòłożonô w [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]], w [[kartësczi kréz|kartësczim krézu]], w [[gmina Przedkòwò|gminie Przedkòwò]]. Tu w szkòle dzece i młodzëzna ùczą sã [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczégò jãzëka]] [https://web.archive.org/web/20130901213409/http://czeczewo.pl/nauczyciele.html]. W òbéńdze [[szołtëstwò|szôłtëstwa]] pòłożoné sã mniészé kòlonie: Martënczi, Pòpójce i [[Tokarsczé Pnie]]. Tu je znóny kòscół. == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Czeczewo - kosciol (3).jpg|Kòscół </gallery> == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé wsë]] [[Kategòrëjô:Gmina Przedkòwò]] [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] aj5i06lhx4skobhng6maoornbhplosl 214010 214005 2026-09-17T12:07:04Z Terrus38 14026 214010 wikitext text/x-wiki {{Wies infobox | Wies=Czeczewò | rodzôcz_wsë= | céch_wsë= | ôrt_gminë= | fana_wsë= | kôrta_wsë= | wòjewództwò=pòmòrsczé | kréz=kartësczi | gmina=Kartuzë | szôłtëstwò=Czeczewò | miejskô= | wiechrzëzna=5,83 | gradëN=54 | minutëN=24 | sekùndëN=50 | gradëE=18 | minutëE=18 | sekùndëE=46 | wiżô=190 | rok=2006 | lëdztwò=441 | gãscëzna=75,6 | nr_czér=58 | pòcztowi_kòd=84-208 | reg_tôfla=GKA | SIMC= | szôłtës=Zofia Toporek | www= | òdjimk= | galerëjô_commons= |}} '''Czeczewò''' ({{jãz.|pl}} ''Czeczewo'') – kaszëbskô wies w [[Pòlskô|Pòlsce]] w òbéńdze [[Kaszëbsczé Pòjezerzé |Kaszëbsczégò Pòjezerzô]], pòłożonô w [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]], w [[kartësczi kréz|kartësczim krézu]], w [[gmina Przedkòwò|gminie Przedkòwò]]. Tu w szkòle dzece i młodzëzna ùczą sã [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczégò jãzëka]] [https://web.archive.org/web/20130901213409/http://czeczewo.pl/nauczyciele.html]. W òbéńdze [[szołtëstwò|szôłtëstwa]] pòłożoné sã mniészé kòlonie: Martënczi, Pòpójce i [[Tokarsczé Pnie]]. Tu je znóny kòscół. == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Czeczewo - kosciol (3).jpg|Kòscół </gallery> == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé wsë]] [[Kategòrëjô:Gmina Przedkòwò]] [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] qddusr47xk6l3xufqu298x5w7y8n1jr 0 6668 214019 201762 2026-09-17T12:18:52Z Terrus38 14026 Terrus38 przeniós starnã [[Chòsczno]] do [[Chòszczno]]: lëtrówka 201762 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:POL Choszczno COA (by Shazz).svg|mały|Chòsczëńsczi herb]] '''Chòsczno''' (we zdrojach: ''Hoscno'' 1234, ''Chosczno'' alias ''Arnsbarg'' 1433, ''Choszno'' 1440, ''Arenßwaldaw'', ''Choßno'', ''Arenswalde'', ''Arnswalde''; pòl. ''Choszczno'', miem. ''Arnswalde'') – krézewi gard w [[Zôpadnopòmòrzczé wòjewództwò|Zôpadnopòmòrzczim wòjewództwie]] nad jezorã [[Klukom]]. * Lëdztwò gardu: 15.765 ([[2009]]) * Wiéchrzëzna gardu: 9,58 km² == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé gardë]] [[Kategòrëjô:Gardë w Pòlsce]] [[Kategòrëjô:Zôpadnopòmòrsczé wòjewództwò]] bagp5uk075l2gf5uxcz4mlplifzx7or 0 9111 214047 213793 2026-09-17T14:07:42Z Iketsi 3254 Lëtërstwò→Lëterstwò 214047 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Mrongovius portret.jpg|mały|Pòrtret Mrągòwiusza z XIX st.]] '''Krësztof Celestin Mróngòwiusz''' abò '''Mrągòwiusz'''<ref name= "Tréder"></ref> (''Christoph Cölestin Mrongovius''; ùr. 19 lëpińca 1764 w Dąbrównie pòd Òlsztinkã n Mazurach, ùm. 3 czerwińca 1855 we [[Gduńsk|Gduńskù]]) – [[Lëterstwò|ewangelëcczi]] dëchòwny, filolog, leksykògraf, wiôldżi hùmanista, pòliglota i pedagóga. Przeprowadzył pierszé wôżne w [[Slawistika|slawisticzi]] badania nad [[Kaszëbi|Kaszëbama]] i [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbizną]]. Jegò kaszëbskò-niemieckò-pòlsczi słowôrzk i nadczidniãca ò kaszëbskò-rusczich analogiach pòbùdzelë do badaniów rusczich ùczałëch, dzãka czémù zainteresowania Kaszëbama dostałë sã w krąg eùropejsczi pòliticzi. == Żëcé i zwënédżi == [[Òbrôzk:Gdańsk University 2928.JPG|mały|Pòmnik we Gduńskù, autor [[Giennadij Jerszow]]]] Kùńcził Ùniwersytet w Króléwcu, w tim miesce mieszkôł do 1798. Studiowôł teòlogiã i filozofiã. Całi czas pògłãbiwôł znajomòsc [[Pòlsczi jãzëk|pòlsczégò jãzëka]]. 11 maja 1798 òstôł mianowóny pòlskò-ewangelicczim kaznodzeją w kòscele sw. Anë i lektorã pòlsczégò jãzëka w Akademicczim Gimnazjum w Gduńsku. Òd 1812 béł òn téż szkòlnym pòlsczégò jãzëka w gduńsczi szkòle przë parafii sw. Jana<ref name= "Tréder">[[Jerzi Tréder]], ''Môl K.C. Mrągòwiusza w dzejach Kaszëbów i jich jazëka'', „[[Acta Cassubiana]]” 2015, s. 131–142.</ref>. Òkróm pòlsczégò i niemiecczégò znôł téż [[Łacyńsczi jãzëk|łacëznã]], grekã, hebrajsczi, francësczi i angelsczi. Ùcził sã téż rusczégò, czesczégò, łużëcczégò i lëtewsczégò. Mô niemôłé zwënédżi w pòlonisticzi. Wëdôwôł słowôrze pòlsczégò jãzëka (m.jin. {{jãz.|pl}} ''Dokładny słownik polsko-niemiecki'', {{jãz.|de}} ''Ausführliches polnisch-deutsches Wörterbuch''), do jaczich włącził régã pòmòrsczich regionalizmów. [[Kaszëbizm|Kaszëbizmë]] mòże nalezc ju w słowarzu wëdónym w 1803. Mrągòwiusz béł pòmësłodôwcą programù badaniów kaszëbsczich. W latach 1826-1827 òdbéł nôùkową wanogã do [[Cecenowò|Cecenowa]] i [[Główczëce|Główczëc]]. W ramach programù ùdało mù sã napisac skrómny kaszëbskò-niemieckò-pòlsczi słowôrzk z kòl 275 wërazama (ò titule ''Zbiérk wëbrónëch kaszëbsczich wërazów spisónëch pòlską òrtografią, apartnëch òd pòlsczich''). Słowiznã Mrągòwiusz zbiérôł w wikszoscë òd [[Kabôtkòwie|Kabôtków]], tj. z òkòlégò jezór [[Łebskò]] i [[Sarbskò]]. Rãkòpis słowôrza dostôł òd Mrągòwiusza rusczi badéra P.I. Prejs, jaczi w 1840 napisôł z niegò rapòrt (skrodzoną wersjã). Rapòrt stôł sã szerok znóny w nôùkowim swiece i béł zwëskóny w jinszich słowarzach (na przëmiôr w 1862 ù [[Aleksander Hilferding|Hilferdinga]], w 1875 ù [[Oskar Kolberg|Kolberga]], w 1881 ù [[Léón Biskùpsczi|Biskùpsczégò]], w 1893 ù [[Stefan Ramułt|Ramułta]])<ref name= "Tréder"></ref>. Całi program badaniów kaszëbsczich Mrągòwiusza realizowôł pózni [[Florión Cenôwa|F. Cenôwa]]. == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Krzysztof Mrongovius House in Olsztynek (2).jpg| Òbrôzk:Krzysztof Celestyn Mrongowiusz Kalendarz pruski polski Królewiec 1793.jpg| Òbrôzk:2024-07 Olsztynek (4).jpg| </gallery> == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://catalog.hathitrust.org/Record/011629623 ''Dokładny słownik polsko-niemiecki = Ausführliches polnisch-deutsches Wörterbuch, 1835''.] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Lingwistika]] [[Kategòrëjô:Dëchòwny]] [[Kategòrëjô:Filologiô]] [[Kategòrëjô:Filologiô]] ig2wli33h3lgwap8fx0o5vi95ce12ex 0 9219 214077 203256 2026-09-18T11:16:49Z Terrus38 14026 Terrus38 przeniós starnã [[Léch Wałãsa]] do [[Lech Wałãsa]]: pisënk, ùchwałë RKJ nr 4, 5, 6, 8/08 203256 wikitext text/x-wiki {{Infobox pòlitik|jimiã=Léch Wałãsa|Òbrôzk=03.17 總統接見「波蘭前總統華勒沙乙行」 - 55151702432 (cropped).jpg|òpis=2026|Data_ùrodzeniô=29 séwnika 1943|1. fónkcjô=Prezydent Pòlsczi Repùbliczi|1. Òd=22 gòdnika 1990|1. Do=22 gòdnika 1995|1. Pierszô_dama=Danuta Wałęsa|1. Pòprzédca=[[Wòjcech Jaruzelsczi]] (w krôju)<br>[[Riszard Kaczorowsczi]] (na emigracje)|1. Nastãpnik=[[Aleksander Kwaśniewsczi]]|2. fónkcjô=Przédnik Solidarnosci|2. Òd=17 séwnika 1980|2. Do=23 gromicznika 1991|2. Nastãpnik=Marian Krzaklewsczi|gwôsné jimiã=Lech Wałęsa|Môl_ùrodzeniô=[[Popowo (gmina Tłuchowo)|Popowo]]|Data_smierci=|Mol_smierci=|Pòdpis=Lech Walesa Signature.svg}} {{Audio|Pl-Lech Wałęsa.ogg|'''Lech Wałęsa'''}} abò pò kaszëbskù '''Léch Wałãsa''' (ùr. [[29 séwnika]] [[1943]] w [[Popowo (gmina Tłuchowo)|Popowie]]) – pòlsczi robòtnik, związkòwi dzejôrz ë pòlitikôrz. W latach 1980–1991 béł przédnikã [[Solidarnosc (warkòwô zrzesz)|„Solidarnoscë”]], òd 1990 do 1995 rokù béł prezydentã [[Pòlskô|Pòlsczi Repùbliczi]], noblista w 1983 rokù<ref>[http://nobelprize.org/nobel_prizes/peace/laureates/1983/ The Nobel Peace Prize 1983]</ref>. Òd 1997 rokù òn je pòczestnym òbëwatelã gardu [[Gduńsk|Gduńska]]<ref>[https://web.archive.org/web/20160303020601/http://bip.gdansk.pl/rada-miasta/Honorowi-obywatele-Gdanska,a,15636 Honorowi obywatele Gdańska]</ref>. == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Wałęsa EU 1991 (cropped).png|1991 rok Òbrôzk:Defense.gov photo essay 110524-D-XH843-007.jpg|2011 rok </gallery> == Òbaczë téż == * [[Solidarnosc (warkòwô zrzesz)]] * == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} {{SORTUJ:Wałęsa, Lech}} [[Kategòrëjô:Pòlskô]] [[Kategòrëjô:Gduńszczani]] [[Kategòrëjô:Prezydencë Pòlsczi]] 6vyt8w46jry0jpld3v7p4omhp7twkyx 214079 214077 2026-09-18T11:18:25Z Terrus38 14026 214079 wikitext text/x-wiki {{Infobox pòlitik|jimiã=Léch Wałãsa|Òbrôzk=03.17 總統接見「波蘭前總統華勒沙乙行」 - 55151702432 (cropped).jpg|òpis=2026|Data_ùrodzeniô=29 séwnika 1943|1. fónkcjô=Prezydent Pòlsczi Repùbliczi|1. Òd=22 gòdnika 1990|1. Do=22 gòdnika 1995|1. Pierszô_dama=Danuta Wałãsa|1. Pòprzédca=[[Wòjcech Jaruzelsczi]] (w kraju)<br>[[Riszard Kaczorowsczi]] (na emigracje)|1. Nastãpnik=[[Aleksander Kwasniewsczi]]|2. fónkcjô=Przédnik Solidarnoscë|2. Òd=17 séwnika 1980|2. Do=23 gromicznika 1991|2. Nastãpnik=Marian Krzaklewsczi|gwôsné jimiã=Lech Wałęsa|Môl_ùrodzeniô=[[Popowo (gmina Tłuchowo)|Popowo]]|Data_smierci=|Mol_smierci=|Pòdpis=Lech Walesa Signature.svg}} '''Lech Wałãsa''' ({{Jãz.|pl}} {{Audio|Pl-Lech Wałęsa.ogg|''Lech Wałęsa''}}, ùr. [[29 séwnika]] [[1943]] w [[Pòpòwò (gmina Tłuchòwò)|Pòpòwie]]) – pòlsczi robòtnik, związkòwi dzejôrz ë pòlitikôrz. W latach 1980–1991 béł przédnikã [[Solidarnosc (warkòwô zrzesz)|„Solidarnoscë”]], òd 1990 do 1995 rokù béł prezydentã [[Pòlskô|Pòlsczi Repùbliczi]], noblista w 1983 rokù<ref>[http://nobelprize.org/nobel_prizes/peace/laureates/1983/ The Nobel Peace Prize 1983]</ref>. Òd 1997 rokù òn je pòczestnym òbëwatelã gardu [[Gduńsk|Gduńska]]<ref>[https://web.archive.org/web/20160303020601/http://bip.gdansk.pl/rada-miasta/Honorowi-obywatele-Gdanska,a,15636 Honorowi obywatele Gdańska]</ref>. == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Wałęsa EU 1991 (cropped).png|1991 rok Òbrôzk:Defense.gov photo essay 110524-D-XH843-007.jpg|2011 rok </gallery> == Òbaczë téż == * [[Solidarnosc (warkòwô zrzesz)]] * == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} {{SORTUJ:Wałęsa, Lech}} [[Kategòrëjô:Pòlskô]] [[Kategòrëjô:Gduńszczani]] [[Kategòrëjô:Prezydencë Pòlsczi]] 2kbmco9zs30hb76donpt7o6u4p8ofmy 0 9410 214080 208258 2026-09-18T11:19:01Z Terrus38 14026 214080 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:AlfredNobel adjusted.jpg|mały|Alfréd Nobel]] [[Òbrôzk:Nobel prize medal awarded to Alexander Fleming, 1945. (9660573705).jpg|mały|Medal z 1945 rokù]] [[Òbrôzk:Alfred Nobel Medal 1975 by Richard Renninger.jpg|mały|Medal z 1975 rokù]] [[Òbrôzk:Marie Skłodowska-Curie's Nobel Prize in Chemistry 1911.jpg|mały|Diplóm Marii Skłodowsczi-Curie]] '''Nôdgroda Nobla''' – wëapartnienié przëznôwóné za wiôldżé zwënédżi w nôùce, lëteraturze abò za zasłëdżi dlô spòlëznë i lëdzy. Nôdgroda òsta ùstanowionô slédną wòlą szwédzczégò przerobnika i wënalôzcë dinamitu – [[Alfréd Nobel|Alfréda Nobla]]. == Historiô == Pierszô ùroczëzna wrãczeniô ti nôdgrodë òdbëła sã w Królewsczi Mùzyczny Akademii we [[Sztokhòlm|Sztokholmie]] w 1901 rokù. Òd 1902 rokù nôdgrodë są przëznôwóné przez króla [[Szwedzkô|Szwédzczi]]. == Wskôzë == Kòżdi dobiwca dostôwô złoti medal i diplóm, a téż wësoką dëtkòwą nôdgrodã, cobë mógł dali dzejac w swòji wietwi nôùczi. Òd 1901 rokù Nôdgroda Nobla je przëznôwónô w òbrëmiach: * [[fizyka|fizyczi]] * [[chemijô|chemii]] * [[Fizjologiô|fizjologie]] abò [[medicëna|medicynë]] * [[lëteratura|lëteraturë]] * Pòkòjowô Nôdgroda Nobla Òd 1968 rokù to téż dô nôdgrodã z òbrëmiô [[ekònomijô|ekònomii]]. == Kaszëbsczi dobiwcë Nôdgrodë Nobla == * {| class="wikitable" |- ! Rok !! Miono i nôzwëskò !! Òbrëmié |- | 1999 || [[Günter Grass]]|| [[lëteratura]] |} * == Pòlsczi dobiwcë Nôdgrodë Nobla == {| class="wikitable" |- ! Rok !! Miono i nôzwëskò !! Òbrëmié |- | 1903 || [[Mariô Skłodowskô-Curie]]|| [[fizyka]] |- | 1905 || [[Henryk Sienkiewicz|Henrik Senkewicz]] || [[lëteratura]] |- | 1911 || [[Mariô Skłodowskô-Curie]]|| [[Chemijô|chemiô]] |- | 1924 || [[Władysław Reymont|Władisłôw Reymont]] || lëteratura |- | 1980 || [[Czesław Miłosz|Czesłôw Miłosz]] || lëteratura |- | 1983 || [[Lech Wałãsa]]|| [[Pòkòjowô Nôdgroda Nobla|pòkòjowô]] |- | 1995 || [[Józef Rotblat]] || pòkòjowô |- | 1996 || [[Wisława Szymborska|Wisława Szimbòrskô]] || lëteratura |- | 2018 || [[Òlga Tokarczuk]] || lëteratura |} == Czekawinczi == === Nômłodszi noblista === * [[Malala Yousafzai]]: 17 lat stôrô, pòkòjowô nôdgroda === Nôstarszi noblista === * [[Leonid Hurwicz]]: 90 lat stôri, ekònomiô === Wielokrotny nobliscë === * [[Mariô Skłodowskô-Curie]]: fizyka – 1903, chemiô – 1911 * [[Linus Pauling]]: chemiô – 1954, pòkòjowô – 1962 * [[John Bardeen]]: fizyka – 1956 ë 1972 * [[Frederick Sanger]]: chemiô – 1958 ë 1980 === Familie noblistów === ==== Bracyni ==== '''Jan Tinbergen''' [http://pl.wikipedia.org/wiki/Jan_Tinbergen](ekònomiô, 1969) i jegò młodszi brat '''Nikolaas Tinbergen''' [http://pl.wikipedia.org/wiki/Nikolaas_Tinbergen] (medicyna, 1973) ==== Małżeństwa ==== * '''Mariô Skłodowskô-Curie''' (chemiô, 1911) i '''Pioter Curie''' [http://pl.wikipedia.org/wiki/Pierre_Curie] (fizyka, 1903 – wëcmanim) *'''Irène Joliot-Curie''' [http://pl.wikipedia.org/wiki/Ir%C3%A8ne_Joliot-Curie] i '''Frédéric Joliot-Curie''' [http://pl.wikipedia.org/wiki/Fr%C3%A9d%C3%A9ric_Joliot-Curie](chemiô, 1935 – wëcmanim) * '''Gerty Cori''' [http://pl.wikipedia.org/wiki/Gerty_Cori] i '''Carl Cori''' [http://pl.wikipedia.org/wiki/Carl_Cori] (medicyna, 1947 – wëcmanim) * '''Alva Myrdal''' [http://pl.wikipedia.org/wiki/Alva_Myrdal] (pòkòjowô, 1982) i '''Gunnar Myrdal''' [http://pl.wikipedia.org/wiki/Gunnar_Myrdal](ekònomiô, 1974) * '''May-Britt Moser''' [http://pl.wikipedia.org/wiki/May-Britt_Moser] i '''Edvard Moser''' [http://pl.wikipedia.org/wiki/Edvard_Moser](medicyna, 2014 – wëcmanim) ==== Rodzëcë i dzecë ==== * '''Mariô Skłodowskô-Curie''' (matka), '''Pioter Curie''' (òjc) i '''Irène Joliot-Curie''' (córka) * '''Joseph John Thomson'''' [http://pl.wikipedia.org/wiki/Joseph_John_Thomson](òjc; fizyka, 1906) i '''George Thomson''' [http://pl.wikipedia.org/wiki/George_Thomson] (syn; fizyka, 1937) * '''William Henry Bragg''' [http://pl.wikipedia.org/wiki/William_Henry_Bragg](òjc) i '''William Lawrence Bragg''' [http://pl.wikipedia.org/wiki/William_Lawrence_Bragg](syn; fizyka, 1915 – wëcmanim) * '''Niels Bohr''' [http://pl.wikipedia.org/wiki/Niels_Bohr](òjc; fizyka, 1922) i '''Aage Niels Bohr''' [http://pl.wikipedia.org/wiki/Aage_Niels_Bohr](syn; fizyka, 1975) * '''Manne Siegbahn''' [http://pl.wikipedia.org/wiki/Karl_Manne_Georg_Siegbahn](òjc; fizyka, 1924) i '''Kai Siegbahn''' [http://pl.wikipedia.org/wiki/Kai_M._Siegbahn](syn; fizyka, 1981) * '''Hans von Euler-Chelpin''' [http://pl.wikipedia.org/wiki/Hans_von_Euler-Chelpin](òjc; chemiô, 1929) i '''Ulf von Euler''' [http://pl.wikipedia.org/wiki/Ulf_von_Euler](syn; medicyna, 1970) * '''Arthur Kornberg''' [http://pl.wikipedia.org/wiki/Arthur_Kornberg] (òjc; medicyna, 1959) i '''Roger D. Kornberg''' [http://pl.wikipedia.org/wiki/Roger_Kornberg](syn; chemiô, 2006) == Òbaczë téż == * [[Nôdgroda]] * Lësta dobiwców Nôdgrodë Nobla [http://pl.wikipedia.org/wiki/Lista_laureat%C3%B3w_Nagrody_Nobla] * Nôdgroda Ig Nobla [http://pl.wikipedia.org/wiki/Nagroda_Ig_Nobla] * Nôdgroda Abela [http://pl.wikipedia.org/wiki/Nagroda_Abela] * Nôdgroda Turinga [http://pl.wikipedia.org/wiki/Nagroda_Turinga] * Right Livelihood Award, zwônô alternatiwną Nôdgrodą Nobla [http://pl.wikipedia.org/wiki/Right_Livelihood_Award] * Nôdgroda Fùndacji na rzecz Pòlsczi Nôùczi, zwônô "Pòlsczim Noblã" [http://pl.wikipedia.org/wiki/Nagroda_Fundacji_na_rzecz_Nauki_Polskiej] == Bibliografiô == # http://pl.wikipedia.org/wiki/Nagroda_Nobla # http://pl.wikipedia.org/wiki/Alfred_Nobel # http://pl.wikipedia.org/wiki/Lista_laureat%C3%B3w_Nagrody_Nobla_zwi%C4%85zanych_z_Polsk%C4%85 # http://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Nobel_Prize?uselang=pl == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://nobelprize.org/ Òficjalnô starna Nôdgrodë Nobla] * [[Dobiwcë Nôdgrodë Nobla w òbrëmim fizyczi]] * [[Dobiwcë Nôdgrodë Nobla w òbrëmim chemii]] * [[Dobiwcë Nôdgrodë Nobla w òbrëmim fizjologii abò medicynë]] * [[Dobiwcë Nôdgrodë Nobla w òbrëmim lëteraturë]] * [[Dobiwcë Pòkòjowi Nôdgrodë Nobla]] * [[Dobiwcë Nôdgrodë Nobla w òbrëmim ekònomii]] [[Kategòrëjô:Ùczba]] [[Kategòrëjô:Nôdgrodë]] t0s2w4ew1naw2a4sherwkumfqvdegoj 0 9506 214048 207712 2026-09-17T14:07:52Z Iketsi 3254 Lëtërstwò→Lëterstwò 214048 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Nicaea icon.jpg|mały|Swiãti òjcowie I pòwszechnégò sobòru z tekstã symbòlu]] '''Nicejskò-kònstantinopòlsczi symbòl wiarë''' – [[Chrzescëjaństwò|chrzescyjańsczé]] wëznanié wiarë, nôbarżi rozkòscérzóné westrzód tekstów ''credo'' ùżiwónëch wespółczasno w liturgiach. W [[Katolëcczi Kòscół|rzëmskòkatolëcczim Kòscele]] i [[Prawòsławié|prawòsławny Cerkwi]] je òdmawióné abò spiewóné pòdczas liturgii Eucharystie. Autoritet symbòlu przëjimô téż anglikańskô spòlëzna, [[stôrokatolëcyzm]], [[Lëterstwò|lëterskô wiara]], a téż niechtërne jinszé [[Protestantizm|protestancczé]] profesje. Jednym z fòrmalnëch pòwòdów rozłamu chrzescëjaństwa na rzëmskòkatolëcczi kòscół i prawòsławié bëło dodanié do Nicejskò-kònstantinopòlsczégò symbòlu fòrmùłë ''[[filioque]]'' (ò pòchòdzenim Swiãtégò Dëcha nié leno òd Bòga-Òjca, ale „òd Òjca i Sëna”). Na [[Kaszëbë|Kaszëbach]] òn je mówiony tak: :Wierzã w jednégò Bòga, :Òjca wszëtkòmògącégò, :Stwórcã nieba i [[Zemia|zemi]]. :Wszëtczégò co mòżemë widzec :i czegò dozdrzec ni mòżemë. :I w jednégò Pana, Jezësa Christusa, :Sëna Bożégò Jednorodzonégò, :co z Òjca je zrodzony przed wszëtczima wiekama. :Bóg z Bòga, :wid z widu, :Bóg prôwdzëwi z prôwdzëwégò Bòga. :Zrodzony, a nié stwòrzony, :wespółjistny Òjcu, :a przez niegò wszëstkò sã stało. :Òn to dlô naju lëdzy, :i dlô najégò zbawieniô :zestąpił z nieba :i za sprawą Dëcha Swiãtégò :przëjął cało z Mariji Dzéwicë :i stôł sã człowiekã. :Ùkrziżówóny téż za naju :za Póncczégò Piłata :béł zamãczony i pòchòwóny, :a trzecégò dnia, :wedle Pismionów zmartwëchwstôł. :I wstąpił do nieba, :sedzy pò prawiznie Òjca. :i jesz rôz przińdze w chwale :sądzec żëwëch i ùmarłëch, :a Jegò Królestwù nie mdze kùńca. :Wierzã w Dëcha Swiãtégò, :Pana i Òżiwcã, :co òd Òjca i Sëna pòchòdzy, :co z Òjcã i Sënã :wespół òdbiérô tczã :i chwałã, :co mówił przez Proroków. :Wierzã w jeden swiãti, pòwszechny :i apòsztolsczi Kòscół. :Wëznôwóm jeden chrzest :na òdpùszczenié grzéchów, :żdajã na wskrzeszenié ùmarłëch :i żëwòt wieczny w przińdnym swiece. :Amen. == Lëteratura == * [[Eùgeniusz Prëczkòwsczi]]: Ksążeczka do nôbòżéństwa, Pelplin 2005, ss. 5–6 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Chrzescëjaństwò]] 8ni0k8axdupotvanoknjziq4t7i8dz9 0 9563 214034 193048 2026-09-17T13:13:01Z Iketsi 3254 Moving from [[Category:Fòtografijô]] to [[Category:Fòtografiô]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 214034 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Gragil.jpg|mały|200px|Wieselnô fòtografiô (òdjimkòwi papiór)]] [[Òbrôzk:Wedding photographer at work.jpg|mały|left|Robiené ódjimka na wieselu]] '''Wieselnô fòtografiô''' – je procesã twòrzeniégò òdjimków na wieselim w rozmajitëch technikach z pòmòcą [[wid]]u. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://www.europeana.eu/portal/record/09404/id_oai_bibliotekacyfrowa_eu_31589.html?start=39&query=what%3Akaszubi+1918+1939+r&startPage=25&qt=false&rows=24 Europeana] {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Fòtografiô]] 7mr4ab3c1bbw5mo37lds4sy4x9fuw0p 214037 214034 2026-09-17T13:17:48Z Iketsi 3254 Galeriô 214037 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Wedding. Louise Fairbairn BAnQ P48S1P12641.jpg|mały]] '''Wieselnô fòtografiô''' – je procesã twòrzeniégò òdjimków na wieselim w rozmajitëch technikach z pòmòcą [[wid]]u. == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Gragil.jpg|Wieselnô fòtografiô (òdjimkòwi papiór) Òbrôzk:Wedding photographer at work.jpg|Robiené ódjimka na wieselu Òbrôzk:Paolo Monti - Serie fotografica - BEIC 6363689.jpg| Òbrôzk:2006-01-21 Ring of love.jpg| Òbrôzk:Bénédiction_des_époux_lors_d'un_mariage.jpg| Òbrôzk:Ouverture du Bal.jpg| </gallery> == Òbaczë téż == * [[Fòtografiô]] * [[Weselé]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://www.europeana.eu/portal/record/09404/id_oai_bibliotekacyfrowa_eu_31589.html?start=39&query=what%3Akaszubi+1918+1939+r&startPage=25&qt=false&rows=24 Europeana] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Fòtografiô]] fbpfkwpub3nwalx2tkyzdb6c5j264yc 0 10337 214049 212443 2026-09-17T14:08:11Z Iketsi 3254 Lëtërstwò→Lëterstwò 214049 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:The seven Sacrament.jpg|mały|Sétmë swiãtëch sakrameńtów]] '''Sakrameńt''' (z [[łacyńsczi jãzëk|łacyńsczégò]] ''sacramentum'') – w [[chrzescëjaństwò|chrzescëjaństwie]] religijny òbrzãd, traktowóny jakò widzalny znak Bòsczi łasczi, ùstanowióny – jak ùwôżają wëznawcowie – przez [[Jezës Christus|Christusa]]. Sakrameńtë wprowôdzelë stãpniowò, razã ze zmòcniwanim chrzescëjańsczi kòscelny òrganizacje. Na zôczątkù chrzescëjańsczi kòscół ùznôwôł leno dwa sakrameńtë: chrzest i swiãtą kòmóniã, temù że le ò nich bezpòstrzédno wspòminô sã w ewanieliach. Pòòstałi dzél sakrameńtów pòjawił sã w chrzescëjańsczi nôùczi pózni. W [[Katolëcczi Kòscół|rzëmskòkatolëcczim Kòscele]] nôùka ò sétmë sakrameńtach bëła ùgòdzonô na sobòrach jakò dogmat – nôprzód na drëdżim lyonsczim sobòrze w 1274, a za régą na sobòrze we Florencji w 1439. Do negò karna słëchają taczé sakrameńtë, jak: # Chrzest; # Bierzmòwanié; # Swiãtô Kòmóniô; # Pòkùta; # Namaszczenié chòrëch; # Ksãżestwò; # Małżeństwò. [[Prawòsławié|Prawòsławné]] naùczanié, pòdobno jak katolëcczé, wëmieniwô na òglë sétmë sakrameńtów, ale nie je to w ti wierze dogmatã. [[Protestantizm]] je baro zróżnicowóny żle to jidze ò rozmienié pòjãcô sakrameńtu. [[Lëterstwò]] ùznôwô dwa sakrameńtë: chrzest (ùdzeliwóny je dzecóm) i swiãtą kòmóniã. Nôprzód [[Môrcën Luter|Luter]] ùwôżôł, że sakrameńtë są trzë (òkróm nëch dwùch jesz spòwiédz). == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://ruda_parafianin.republika.pl/kompe/start.htm Kompendium KATECHIZMU KOŚCIOŁA KATOLICKIEGO] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Chrzescëjaństwò]] ghvza0p0t611kdugvw0s1ul1t2lw931 0 10370 214024 213638 2026-09-17T12:22:13Z Terrus38 14026 214024 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò|miono=Repùblika Gwineji|fòrma państwa=repùblika|herb=Coat of Arms of Guinea.svg|fana=Flag of Guinea.svg|miono-genitiw=Gwineji|gwôsné miono=République de Guinée|mòtto=Travail, Justice, Solidarité<br>(Prôcô, Sprawiedlëwòsc, Solidarnosc)|himn=Liberté<br>(Wòlnota)<center>[[Òbrôzk:Liberté.oga]]</center>|na karce=Guinea_-_Location Map (2013)_-_GIN_-_UNOCHA.svg|jãzëk=[[Francësczi jãzëk|francësczi]]|stolëca=Konakry|Prezydeńt=p.ò. Mamady Doumbouya|Premiéra=Bah Oury|data ùsôdzenia=2 pazdzérznika 1958|wiéchrzëzna=245 857|dëtk=Gwinejsczi frank|kòd dëtka=GNF|czasowô cona=±0|kòd=GN|Internet=.gn|aùtowi kòd=RG|telefón=+224|lëdztwò=15,441,993<ref>''[https://www.worldometers.info/world-population/guinea-population/ Guinea Population (2026)]'' [online], Worldometer [dost. 2026-03-28] ({{jãz.|en}}).</ref>|rok=2026 }} '''Gwineja''' – państwò w zôpadny [[Afrika|Africe]] nad [[Atlanticczi Òcean|Atlanticczim Òceanã]]. Òna grańczi z [[Liberiô|Liberią]], [[Sierra Leone]], [[Senegal|Senegalã]], [[Mali]], [[Gwineja Bissaù|Gwineją-Bissaù]] ë [[Ùbrzég Słoniowëch Kłów|Ùbrzégã Słoniowëch Kłów]]. Stolëcą je Konakry. Je nôleżnikã Gòspòdarczi Wespòlëznë Państw Zôpôdny Africzi (ECOWAS)<ref>''[https://www.cbn.gov.ng/MonetaryPolicy/ecowas.html The Economic Community of West African States (ECOWAS) | Central Bank of Nigeria]'' [online], www.cbn.gov.ng [dost 2026-03-28] ({{jãz.|en}}).</ref> ë Afrikańsczi Ùnie<ref>''[https://web.archive.org/web/20200527125905/https://au.int/en/member_states/countryprofiles2 Member States | African Union]'' [online], African Union [dost. 2026-03-28] ({{jãz.|en}}).</ref>. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Afrika}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Afrika]] k6icspyl7dq381g2h7xap4rmlyq1dro 0 10386 214050 210734 2026-09-17T14:08:25Z Iketsi 3254 Lëtërstwò→Lëterstwò; lëtërstwò→lëterstwò 214050 wikitext text/x-wiki {{Do werifikacje}} [[Òbrôzk:New_York_in_United_States.svg|mały|Stón Nowi Jork na kôrce USA]] [[Òbrôzk:Flag of New York.svg|mały|Stanica Nowégò Jorkù]] [[Òbrôzk:Statue of Liberty, NY.jpg|mały|Sztatura Wòlnoscë]] '''Nowi Jork''' ({{jãz.|en}} State of New York lub New York State ) – stón w nordowò -wschòdni czãscy [[Zjednóné Kraje Americzi|Zjednónëch Krajów Americzi]]. Stolëcą je Albany. == Historiô == Przódë (czej jesz nie bëło tam Eùropejczików) ne òbszarë zamieszkiwelë Jindianie Mohegan, Munsee i Delawarowie (algònkińskô grëpa), a téż Mohawk, Oneida, Onondaga, Cayuga i Seneka. Pierwim Eùropejczikã, chtëren nawiedzył òbéńdã przińdnégò Nowégò Jorkù béł Giovanni da Verrazzano w 1524 rokù. Henry Hùdson w 1609 rokù òdkrił główną rzékã stanu, pózni pòzwóną jegò mionã. Pierszima stójnyma eùropejsczima òskòlańcama bëlë Hòlandrë, chtërni òd 1613 rokù òrganizowelë w òbrëmienim Manhatanu swòjiznowé zamòrsczi òbszôr. Le pózni pò III wòjnie anielskò–hòlendersczi òddelë te zemie Anglikóm, chtërny nadelë ji nowé miono ''Prowincjô Nowi Jork'' (1777 r.). Òstateczno òbszarë Nowégò Jorkù stałë sã swòjizną Zjednónëch Krajów Americzi na skùtk ùgòdów pòdpisónëch do 1797 rokù z Jindianama . == Geògrafiô == Stón rozcygô sã òd jezora Òntario i Erie do [[ Atlanticczi Òcean|Atlanticczégò Òceanu]] (tikô gò na pôłniowim wschòdze). Na nordze mô grańcë z [[Kanada|Kanadą]]. Nôwiãkszé rzeczi to: Niagara, Hùdson, Rzéka Swiãtégò Wawrzińca. Stón Nowi Jork leżi pòmidzë taczima stanama jak: Vermount, Connecticut, New Jersey i Pennsylvania. Nôwiãkszim gardã stanu je [[Nowi Jork]], gdze żëje bezmała pòłowa jegò mieszkańców. Jinszé wiôldżé gardë to: Bùffalo, Rochester, Syracusë i stolëca stónu – Albany. == Demògrafiô == Nowi Jork mô 17 421 800 mieszkańców (2005). Hewò lëdze gôdają pòstãpnyma jãzëkama: * [[angelsczi jãzëk]] – 71,84% * [[szpańsczi jãzëk]] – 14,08 % * [[chińsczi jãzëk]] – 1,66 % * [[rusczi jãzëk]] – 1,33 % * [[Italsczi jãzëk|włosczi jãzëk]] – 1,27 % * [[francësczi jãzëk]] – 0,8 % * kreólsczi jãzëk – 0,65 % * [[jãzëk jidisz]] – 0,6 % * [[kòreańsczi jãzëk]] – 0,6 % * [[pòlsczi jãzëk]] – 0,54 % == Religiô == * katolëcyzna – 39 % * protestantizna– 32 % (w tim [[lëterstwò|Lëterstwò]] 11%) * bez wëznaniô – 17 % * judajizna – 6 % * òstałë (m. jin. islam ...) – 6 %<ref>[https://web.archive.org/web/20170417032920/http://www.pewforum.org/files/2013/05/report-religious-landscape-study-full.pdf ''U.S. Religious Landcape Survey'']</ref> Nôwikszima religijnyma grëpama w 2010 rokù bëłë<ref>[https://web.archive.org/web/20141207053103/http://www.thearda.com/rcms2010/r/s/04/rcms2010_04_state_name_2010.asp ''Arizona Religious Traditions, 2010'']</ref>: * [[Katolëcczi Kòscół]]: 6 286 916 * [[Judajizm]]: 784 106 * [[Islam]]: 392 953 * Protestantiznë: 374 521 * Zjednóny Metodisticzny Kòscół: 328 315 * Zelonoswiãtkòwcë: 175 000 * Kòscół Baptistów: 173 407 * Kòscół Episkòpalny: 163 730 * [[Lëterstwò|Kòscół Ewangelickò–Lëtersczi]]: 134 407 * Prezbitersczi Kòscół: 116 960 == Ùniwersitetë == * City University of New York * Cornell Uniwersity * Siracuse Uniwersity * Columbia University == Nôwiãkszi turisticzny atrakcje == Sztatura Wòlnoscë, Wòdospôd Niagara, Wëższô Wòjskòwô Szkòła ''West Point'', Central Park i jinszé. == Òbaczë téż == * [[Nowi Jork]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Nowi Jork (stón)| ]] mok17xpmgm6sp8az5v74ecjhudqql4w 0 10387 214051 210741 2026-09-17T14:08:48Z Iketsi 3254 - → – ; Lëtërstwò→Lëterstwò; anielsczi→angelsczi 214051 wikitext text/x-wiki {{Do werifikacje}} [[Òbrôzk:Map of USA AZ.svg|mały|Arizona na kôrce USA]] [[Òbrôzk:Flag_of_Arizona.svg|mały|Stanica Arizonë]] [[Òbrôzk:Downtown Phoenix Aerial Looking Northeast.jpg|mały|Poenix – stolëca Arizonë]] '''Arizona''' – stón w pôłniowò–zôpadny czãscy [[Zjednóné Kraje Americzi|Zjednónëch Krajów Americzi]]. Stolëcą je Phòenix. Òd pôłnia Arizona mô grańce z [[Meksyk|meksykańsczima]] stanama: Sonora i Dolnô Kalifòrniô, òd zapôdu z Kalifòrnią i Newadą, òd nordë z Ùtah, a òd wschòdu z Nowim Meksykã. Zajimô òbéńdã na ùrzmie, a w nordowi czãscy rozcygô sã wëżawa Kòlorado. == Pòzwa == Historicë nié są zgódni co do pòchôdaniégò pòzwë stónu. Niechtërni gôdają, że pòzwa Arizona òznaczô „môłi zdrój”. Historik stanu Arizona Marshall Trimble dokazywô równak natenczas, że pòzwa pòchôdô òd słowów w [[Baskijsczi jãzëk|jãzëkù Basków]], chtërne słëchałë do pierwëch kòlonizatorów ti òbéńdë, i òznôczô w dolmaczënkù „dobré drzewò dãbù”<ref>[https://web.archive.org/web/20171208123850/https://www.azlibrary.gov/arizona-almanac/meaning-arizona ''The Meaning of Arizona'']</ref>. == Geògrafiô == Arizona je szóstim stanã jeżlë jidze ò òbszôr – za Nowim Meksikã, a przed Newadą. 15 % òbéńdë je w priwatnëch rãkach lëdzy. Òstałe zemie to terenë rządowi i jindiańsczi rezerwatë. Klimat pòdzwartnikòwi i zwartnikòwi, sëchi. Strzédnô cepłota lëftu òb lato – 35 stopniów Celsjusza, a czasã nawetka dochôdô do 55 stopniów. == Historiô == Pierwòsznym, jesz wcyg jistniejącym, lëdztwã nëch òbszarów są m. jin. Indianie z plemionów Hopi na nordze i plemiona Apaczów na pôłni, chtërni przecygnãlë hewò pò ùpôdkù cywilizacji Anasazi. Hopi mieszkają w taczich samëch wsach, co czedës. Nôwiãkszô dzysdzéń grëpa Indianów – Nawahòwie – pòchôdô z Kanadë i przëbëła do Arizonë kòl 1300 rokù. Wôżné datë: * XVI w. – òbéńdã sznëpòrzëlë szpańsczi szùkôrze skarbów * 1539 – Marcoz de Niza sznëpòrził òbszôr i szukôł „Sétmë Złotëch Gardów” * 1692 – òjc Eùzebio Kino założił pierszą Misjã. * 1776 – szpańskô armiô bùdowa Tùcson – pierwszą fòrtecã * 1821 – [[Szpańskô]] przekazywô teritorium Arizonë Meksykòwi * 1848 – òbszarë Arizonë stałë sã włôsnoscą Zjednónëch Krajów Americzi * 1863 – Arizona sta sã samòstójnym teritorium * 1886 – kùńc wòjnë z Apaczama * 14.02.1912 – przëstąpienié do Ùnie (jakno 48 stón pòsobicą) * 1973 – pòwsta jedna z nôwiãkszëch wòdnëch zawadów na swiece – New Cornella Tailings == Demògrafiô == Wedle spisënkù z 2010 rokù w Arizonie mieszkô 6 392 017 lëdzy, chtërny gôdają wszelejaczima jãzëkama: * [[angelsczi jãzëk]] – 72,58 % * [[szpańsczi jãzëk]] – 21,57 % * jãzëk nawaho – 1,54 % == Pòlôszë w Arizonie == Wedle spisënkù w 2000 rokù w Arizonie mieszkô 120 tësący lëdzy [[Pòlôszë|pòlsczégò pòchôdaniégò]]. W wiãkszoscë zgrëpòwani są w òkòlim Phoenix. Kùlturalné żëcé òdbiwô sã nôczãscy przë kòscołach, a òsoblëwie przë parafie Matczi Bòsczi Czãstochòwsczi w Phoenix ^{[[:pl:Polska Misja Pastoralna Matki Boskiej Częstochowskiej w Phoenix|(pl)]]}. Drëdżim pòdle wiôlgòscë zgrëpòwanim Pòlôszów je Tucson. Héne téż pòlsczé kùlturalné żëcé skùpiô sã wkół parafii swiãtégò Cyrila z Aleksandri ^{[[:pl:Parafia św. Cyryla z Aleksandrii w Tucson|(pl)]]}Przë kòscołach mómë téż môle, gdze dzecë mògą ùczëc sã historie, [[Pòlsczi jãzëk|jãzëka]] i pòlsczich zwëków. == Przewôżënk == W Phoenix je midzëkòntinentalny lotniczi pòrt Phoenix-Sky Harbor. Wôżné je téż mòderné midzënôrodné latawiszcze w Tùcson. Òkróm tegò mómë midzë stónowi drodżi i aùtostradë. == Religiô == *protestantizna – 40 % *katolëcyzna – 25 % *mòrmòni -4 % *żëdzë – 1 % * [[bùddizm|bùddizna]]– 1 % * bez wëznaniô – 22 %<ref>[https://web.archive.org/web/20170417032920/http://www.pewforum.org/files/2013/05/report-religious-landscape-study-full.pdf ''U.S. Religious Landcape Survey'']</ref> Nôwikszima religijnyma grëpama w 2010 rokù bëłë<ref>[https://web.archive.org/web/20141207053103/http://www.thearda.com/rcms2010/r/s/04/rcms2010_04_state_name_2010.asp ''Arizona Religious Traditions, 2010'']</ref>: * [[Katolëcczi Kòscół]]: 930 001 wiérnëch * Kòscół Jezësa Christusa Swiãtëch w Slédnëch Dniach : 392 918 * Protestantiznë : 281 105 * Pôłniowô Kònwencjô Baptistów : 126 830 * Zbòrë Bòżé: 123 713 * Zjednóny Metodisticzny Kòscół: 54 977 * Episkòpalny Kòscół: 24 853 * [[Lëterstwò|Kòscół Ewangelickò–Lëtersczi]]: 42 944 * Prezbitersczi Kòscół: 26 078 * [[Prawòsławié]] – 16 233 == Nôwiãkszi turisticzny atrakcje == * Wiôldzé Kanion Kòlorado * Nôrodny Park Skamiałégò Lasa (Petrified Forest National Park) * Nôrodny Park Saguaro (Saguaro National Park ) * Malowónô Pùstiniô (Painted Desert) * Meteor Krater Czekawòscą je to, że w Tùcson je nôwiãkszé na swiece zgrëpòwanié teleskòpów. == Òbaczë téż == * [[Jãzëk nawahò]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Zjednóné Kraje Americzi]] lpt5xbjzixpkxg9c3zm0notxp1g4rux 0 10468 214043 197656 2026-09-17T13:38:32Z Iketsi 3254 (miem. →({{jãz.|de}}; == Galeriô ==<gallery mode="packed">Òbrôzk: 214043 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Martin Luther by Cranach-restoration.tif|mały|Môrcën Lëter]] '''Môrcën Lëter''' ({{jãz.|de}} ''Martin Luther'') (1483–1546) – béł miemiecczim zôkònnikã, a pòtemù przédnym refòrmatorã, ni leno dlô Miemców, ale w swiece. Òn wspiéróné przez ksyżãt szerzwił deje refòrmacji. Òn ùsadzył m.jin. ''Exegetica opera latina''. Dlô [[Lëtërstwò|lëtersczi wiarë]] to jô baro wôżny człowiek. == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Hans and Magrethe Luther.jpg| Òbrôzk:Portrait of Martin Luther as an Augustinian Monk.jpg|Môrcën Lëter – zôkònnik Òbrôzk:LutherPulpit.jpg| Òbrôzk:Bulla-contra-errores.jpg| Òbrôzk:Lutherbibel.jpg| Òbrôzk:1543 On the Jews and Their Lies by Martin Luther.jpg| Òbrôzk:Martin Luther's grave, Schlosskirche, Wittenburg.jpg| Òbrôzk:Countries by percentage of Protestants (2010).svg|[[Protestantizm]] </gallery> == Òbaczë téż == * [[Lëterstwò]] * [[Protestantizm]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * http://luter2017.pl/marcin-luter-nieco-odczarowany/ {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} {{SORTUJ:Lëter Môrcën}} [[Kategòrëjô:Chrzescëjaństwò]] [[Kategòrëjô:Miemcë]] 2021gtadwkh5novue8jsgkdjtf0bhe2 214052 214043 2026-09-17T14:08:55Z Iketsi 3254 Lëtërstwò→Lëterstwò 214052 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Martin Luther by Cranach-restoration.tif|mały|Môrcën Lëter]] '''Môrcën Lëter''' ({{jãz.|de}} ''Martin Luther'') (1483–1546) – béł miemiecczim zôkònnikã, a pòtemù przédnym refòrmatorã, ni leno dlô Miemców, ale w swiece. Òn wspiéróné przez ksyżãt szerzwił deje refòrmacji. Òn ùsadzył m.jin. ''Exegetica opera latina''. Dlô [[Lëterstwò|lëtersczi wiarë]] to jô baro wôżny człowiek. == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Hans and Magrethe Luther.jpg| Òbrôzk:Portrait of Martin Luther as an Augustinian Monk.jpg|Môrcën Lëter – zôkònnik Òbrôzk:LutherPulpit.jpg| Òbrôzk:Bulla-contra-errores.jpg| Òbrôzk:Lutherbibel.jpg| Òbrôzk:1543 On the Jews and Their Lies by Martin Luther.jpg| Òbrôzk:Martin Luther's grave, Schlosskirche, Wittenburg.jpg| Òbrôzk:Countries by percentage of Protestants (2010).svg|[[Protestantizm]] </gallery> == Òbaczë téż == * [[Lëterstwò]] * [[Protestantizm]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * http://luter2017.pl/marcin-luter-nieco-odczarowany/ {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} {{SORTUJ:Lëter Môrcën}} [[Kategòrëjô:Chrzescëjaństwò]] [[Kategòrëjô:Miemcë]] qsjqci3t6h8u3xd6jsdzd1d3soh0f4e 0 11170 214055 198530 2026-09-17T14:14:38Z Iketsi 3254 Galeriô; Lëtërstwò→Lëterstwò 214055 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Curonian king woman.jpg|mały|Kùrońskô białka w 1895 rokù]] '''Kùrowie''' abò '''Kùronowie''' – to bëlë lëdze, chtërny mieszkelë tam gdze dzysô są zôpadné dzéle [[Lëtewskô|Lëtewsczi]] i [[Łotewskô|Łotewsczi]], a wiele z nich kòl [[Bôłt]]u. Òni bëlë gbùrama i [[rëbôk]]ama, a czedës gôdelë pò kùrońskù. W sądach òni gôdelë pò lëtewskù, a pò [[Miemiecczi jãzëk|miemieckù]] nié chcelë gadac. Baro wiele z nich bëło [[Lëterstwò|lëtersczi]] wiarë. == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:OldCourland.jpg| Òbrôzk:Baltic Tribes circa 1200 ad.png|Kùrowie i jiny lëdze kòl 1200 rokù Òbrôzk:Kuršu uzbrukums Rīgai 1210. gadā.jpg| Òbrôzk:Зеленоградск, краеведческий музей, курши (1).jpg| Òbrôzk:Зеленоградск, краеведческий музей, курши (2).jpg| Òbrôzk:Куршский дом.JPG| Òbrôzk:Приношение Руси дани разными народами.jpg| Òbrôzk:Atkurtas kuršių kaimas (A. Kubiliaus nuotr.).jpg| </gallery> == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_IV/926 Kuronowie pruscy w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Eùropa]] h3rmeabq9ob673ntxjmbce0rhnav42w 0 11530 214068 210860 2026-09-18T11:08:00Z Terrus38 14026 214068 wikitext text/x-wiki {{Infobox pòlitik|jimiã=Paweł Adamòwicz|gwôsné jimiã=Paweł Adamowicz|Òbrôzk=Paweł Adamowicz_-_Prezydent Gdańska.jpg|òpis=Paweł Adamòwicz (2018)|Data_ùrodzeniô=2 lëstopadnika 1965|Mol_ùrodzeniô=[[Gduńsk]]|Data_smiercë=14 stëcznika 2019|Môl_smiercë=[[Gduńsk]]|1. fónkcjô=Prezydeńt Garda Gduńska|1. Òd=26 pazdzérznika 1998|1. Do=14 stëcznika 2019|1. Pòprzédca=Tomôsz Posadzczi|1. Nastãpnik=[[Aleksandra Dulkiewicz]]|1. partiô=[[Kònserwatiwno-Lëdòwé Karno]] / [[Òbëwatelskô Platfòrma]] / [[Wszëtkò dlô Gduńska]]|2. fónkcjô=Przédnik Radë Garda Gduńska|2. Òd=1994|2. Do=1998|2. Pòprzédca=Andrzéj Januszajtis|2. partiô=Kònserwatiwno Partiô / [[Kònserwatiwno-Lëdòwé Karno]]|2. Nastãpnik=Elżbiéta Grabarek-Bartoszewicz|Môl_ùrodzeniô=[[Gduńsk]] }} '''Paweł Bogdan Adamòwicz''' ({{jãz.|pl}} ''Paweł Bogdan Adamowicz''; ùr. [[2 lëstopadnika]] [[1965]] w [[Gduńsk|Gduńskù]] – ùm. [[14 stëcznika]] [[2019]] henë samò) – [[Pòlskô|pòlsczi]] dzejôrz demòkraticzny òpòzycje w [[Pòlskô Lëdowô Repùblika|PLR]], [[rëchcenwalt]], rôdca, samòrządówc, [[pòlitikôrz]] i w latach 1998–2019 prezydeńt garda [[Gduńsk]]a. == Żëcòrës == [[Òbrôzk:Gdańsk ulica Świętokrzyska (granica Zakoniczyna i Łostowic) (cropped).JPG|mały|Dargòwô tôfla „''[[Gduńsk]] – stolëca Kaszëb witô''” (2012)]] Skùńcził prawò na [[Gduńsczi Ùniwersytet|Gduńsczim Ùniwersytece]]. W latach 1990–1993 béł prorektorã [[Gduńsczi Ùniwersytet|Gduńsczégò Ùniwersytetu]]. Òd 1998 do 2019 r. òn béł prezydentã ([[Bùrméster|bùrméstrã]]) [[Gduńsk]]a. Syn ùchódców z [[Wilno|Wilna]], całé żëcé zrzeszony z [[Gduńsk|Gduńska]]. Rechcenwalt ë samòrządówc. Dzejôrz demòkraticzny òpòzycje òd czasów strzédny szkòłë, tj. òd [[1980]] do [[1989]] rokù. W latach 1990-93 béł Prorechtorã GÙ do sprôw sztudérów. W [[1994]] r. òstôł Przédnikã Radzëznë Garda Gduńska. Òd jeseni [[1998]] do stëcznika [[2019]] Prezydeńt Gduńska, najégò stołecznégò gardu. Ùmar ùpchłi nożã na binie, na Dłudżim Tôrgù, na 27. finale Wiôldżi Òrkestrë Gòdny Pòmòcë. Òstawił białkã ë dwie córczi. Òd [[13 stëcznika]] [[2019]] r. òn béł w bòlëcë w [[Gduńsk|Gduńskù]], bò tegò dnia baro pòkaléczôł gò na binie mòrdarz nożã. Paweł Adamòwicz pòmògôł miészëznóm – téż [[Kaszëbi|Kaszëbóm]] i w Gduńskù mògł widzec kaszëbsczé stanice. Òn Kaszëbã nie béł, le słëchôł [[Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié|Kaszëbskò-Pòmòrsczémù Zrzeszeniù]]<ref>http://magazynkaszuby.pl/2019/01/gdansk-kaszubski-wywiad-pawel-adamowicz/</ref>. Ùkôzôłë sã jegò pùblikacje np. ''Będę gryzł trawę i walczył o Gdańsk'' (''Bãdã grëzł trôwã i biôtkòwôł ò Gduńsk''). Paweł Adamòwicz béł achtniony w [[Eùropa|Eùropie]] i wëprzédniony m.jin. Złotim Krziżã ‘’Pro Ecclesia et Pontifice’’ (2001). [[Marijën Kòscół w Gduńsku]] je môlã jegò pòchòwaniô, a na pògrzébie mògł widzec kaszëbsczé stanice. Jegò białką bëła [[Magdaléna Adamòwicz]]. Jak tej, czej w 1988 r. wespół z Mariuszã Szmëtką – pózni redachtorã Tatczëznë, a dzysô przédnym redachtorã gazétë „Dziennik Bałtycki” – prowadzëlë sztrejk sztudérów GÙ. Jak tej, czej razã z Donaldã Tuskã bëlë w Gduńsczim Pòliticznym Klubie m. Lecha Bądkòwsczégò, abò tej, czej dogôdôł sã ze sztudérama Karna Pòmòraniô, w tëch latach, czédë béł Prorechtorã GÙ. Ju jakno Prezydeńt Gduńska lubił wiedno achtnąc Kaszëbów. Za jegò czasów, w 2004 r., szkòle w Jaseniu (dzél Gduńska) òstało nadóné miono Lecha Bądkòwsczégò ë bëła tam wprowadzonô ùczba kaszëbsczégò jãzëka. W Kaszëbsczim Rokù (2006), ògłoszonym przez Sejmik Pòmòrsczégò Wòjewództwa, razã z przédnikã Sejmikù Brunã Sënôkã, promòwôł Kaszëbów w [[Brusë|Brusel]], dze m.jin. brôł ùdzél w hepeningù, w czasu jaczégò, w kaszëbsczi strój òstôł òblokłi ''Manneken-Pis'' – sztaturka knôpa-symbolë eùropejsczi stolëcë. Òd 2006 r. w [[Dzéń Jednotë Kaszëbów]] ([[19 strëmiannika]]) ceńtrum [[Gduńsk|Gduńska]] wiedno bëło przeòblokłé kaszëbsczima czôrno-złotima fanama, a w 2011 r., w przeddzéń Dnia Jednotë Kaszëbów, 18 strëmiannika, na wjazdach do miasta stałãno 9 tôflów z nôdpisã „Gduńsk stolëca Kaszëb witô” (jaczé pózni, pòd cëskã samòrządzënowëch dzejarzów z Kartuz, òstôł zmieniony na „Gduńsk historëcznô stolëca Kaszëb witô”). Paweł Adamòwicz béł téż mòckò zaangażowóny w pòstawienié w 22 lëpińca 2010 r. w [[Gduńsk|Gduńskù]] sztaturë Ksãca Swiãtopôłka Bëlnégò, wkół czegò dzejôł razã z Arturã Jabłońsczim, w tamtëch latach przédnikã Kaszëbskò-Pòmòrsczégò Zrzeszeniégò. Zgódno dónym tédë słowã, òb jeséń 2016 r., pòdległô P. Adamòwiczowi Derechcjô Rozbùdowë Miasta Gduńska przebùdowa całi plac kòl sztrasë Szëroczi, dze na sztatura aùtorstwa Wawrzińca Sãpa stoji ë ceszi òkò kòżdégò Kaszëbë, gduńszczóna ë turistë. Łoni Prezydeńt òdpòwiedzôł na zwòłóny przez nas protest procëm zamknieniémù kaszëbsczi etnofilologie na Gduńsczim Ùniwersytece. Òn zachãcywôł do przińdzeniô, òbiecywôł dopòmòc czerënkòwi. Zapamiãtają Prezydeńta jakno człowieka wiedno żëcznégò wszelejaczim miészëznóm, w tim Kaszëbóm, mającégò starã ò kùlturną pluraliznã [[Gduńsk|Gduńska]]. == Ksążczi == * Gdańsk jako wyzwanie (Gduńsk jakno mëtłika), 2008 r. * Gdańsk jako wspólnota (Gduńsk jakno wespòlëzna), 2019 r. == Òbaczë téż == {{Col2 |col1= === Pòłączoné témë === * [[Aleksandra Dulkiewicz]] |col2= === Jini pòlsczi pòliticë === {{#categorytree:Pòlsczi pòliticë|hideroot=on|mode=pages}} }} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://www.rte.ie/news/world/2019/0114/1023138-pawel-adamowicz/ Thousands march across Poland to remember slain mayor] ({{jãz.|en}}) * https://kaszebsko.com/2019/01/15/pauel-adamowicz-zasluzony-dlo-kaszebow.html ({{jãz.|csb}}) * https://mojestrone.com/artykul/szesc-lat-d-smierc-n1478988 ({{jãz.|csb}}) {{Kòntrola}} {{SORTUJ:Adamòwicz, Paweł}} [[Kategòrëjô:Gduńszczani]] [[Kategòrëjô:Pòlsczi pòliticë]] 5hytw3ju5rt65s67e75wwfg35ufp1s8 0 11583 214053 200734 2026-09-17T14:09:17Z Iketsi 3254 Lëtërstwò→Lëterstwò 214053 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Erasmus von Manteuffel, Bischof.jpg|mały|Szlachòta biskùpa Érazma von Manteuffela]] [[Òbrôzk:Grabplatte des Erasmus v. Manteuffel.jpg|mały|Grobòwô plata biskùpa Érazma von Manteuffela]] '''Érazm von Manteuffel''' (''Erasmus Manteuffel-Arnhausen'') – ùr. kòl 1480 rokù – ùm. [[27 stëcznika]] 1544 rokù. Òd 1521 rokù béł biskùpã diecezji z sedzbą w [[Kamiéń|Kamiéniu]]. Ksyżã [[Bògùsłôw X]] wespòłdzejôł z nim. [[Jan Bùgenhagen|Jón Bùgenhagen]] béł jednym z przédnëch refòrmatorów, nie leno Pòmòrza, a robił pò swoỉmù i tak jak Érazm von Manteuffel béł tam biskùpã przëszłë czasë szerzwieniô [[Lëterstwò|lëtërstwa]]. Òn ùmarł w 1544 rokù, a jegò grób béł w [[Pôłczëno|Pôłczënie]]. Za żëcégò òn miôł sobie cãżkò, bò czej szło ò wiarã stojôł mòckò za prôwdzëwą nôùką Kòscoła. Pò nim dłudzé lata tu nie bëło biskùpa [[Katolëcczi Kòscół|Katolëcczégò Kòscóła]]. == Òbaczë téż == * [[Pôłczëno]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://www.catholic-hierarchy.org/bishop/bmanteu.html krótczi biogram] {{Kòntrola}} {{SORTUJ:von Manteuffel Érazm}} [[Kategòrëjô:Katolëcczi Kòscół]] jq1lmfu764ogn54vp5cbs34imynmnew 0 11584 213992 213990 2026-09-17T11:59:33Z Terrus38 14026 213992 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Kaschubenkreuz im Kulturhistorischen Museum Stralsund 002.jpg|mały|Kaszëbsczi krziż]] [[Òbrôzk:Kaschubenkreuz im Kulturhistorischen Museum Stralsund 003.jpg|mały|]] '''Kaszëbsczi krziż''' - béł zrobiony z żelazła i stojôł kòl grobù. Kaszëbsczé krziże wëkònywóné bëłë mni wicy do lat 30. XX. stalatégò. Na tôblëcë taczegò krziża biwało napisóné miono i [[nôzwëskò]], a téż rok ùrodzeniégò i rok smiercë pòchòwónégò w grobie człowieka. == Lëteratura == * Józef Borzyszkowski, Cezary Obracht-Prondzyński: Nasze korzenie: wokół poszukiwań genealogicznych rodzin pomorskich, [[Kaszëbsczi Institut|Instytut Kaszubski]] Gdańsk, 2006, s. 148. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20170215021151/http://stara.mojemiasto.slupsk.pl/index.php?id=3005 Kaszëbsczi krziż - ''Kaschubenkreuz''] [[Kategòrëjô:Kùltura]] bq9f19sy917mwddqbylfxj0tozsk4nv 0 11619 214054 204020 2026-09-17T14:09:36Z Iketsi 3254 - → – ; Lëtërstwò→Lëterstwò; Historëjô→Historiô 214054 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:POL księstwo pomorskie COA.svg|mały|Herb Pòmòrsczégò Ksãżstwa]] [[Òbrôzk:2009-05-30-polska-by-RalfR-30.jpg|mały|Zómk Pòmòrsczich Ksążãtów w Szczecënie]] '''Pòmòrsczé Ksãżstwò''' ({{jãz.|de}} ''Herzogtum Pommern'', {{jãz.|la}} ''Ducatus Pomeraniae'', {{jãz.|pl}} ''Księstwo Pomorskie'') bëło państwã w [[Eùropa|Eùropie]] nad [[Bôłt]]ã, chterné słëchało [[Swiãte Cesarstwo Rzimsczé|Swiãtémù Cesarstwù Rzimsczémù]]. Òno òbstoja przez czileset lat – do 1648 rokù, czej jegò òbéńdã rozdzelelë midzë sebie [[Brambòrskô]] ë [[Szwedzkô]]. Nim sprôwialë [[Grificë]], chterni mielë czile stolëcznich gardów (m. jin. [[Szczecëno]] ë [[Wolgast|Wòlëgòszcza]]). Pòczątkòwo tu mieszkalë [[Pòmòrzónie]]. Pòzdze jeden dzél lëdztwa (wikszi) gôdôł pò miemieckù, a drëdżi (miészi) pò [[kaszëbsczi jãzëk|kaszëbskù]]. == Geograficzné pòdôwczi == * Wiéchrzëzna: òk. 30 000 km² * Nôwiãkszé jezoro: [[Łebskò]] * Nôwikszô òstrów: [[Rujana]] * Nôwëższi pónkt: [[Szëmrëca|Semierzëckô Góra]] – 256,5 m n.r.m. [[Òbrôzk:SchlossWolgastMM.1652.JPG|mały| Zómk Pòmòrsczich Ksążãtów w Wòlëgòszczi]] [[Òbrôzk:Lubinus Duchy of Pomerania Map 1618 monocromatic.jpg|mały|Kôrta Pòmòrsczégò Ksãżstwa]] == Historiô == * 1121 – Pòmòrzónóm pòradzëł [[Bolesłôw Krzëwogãbi]] i kôzôł jim sã ochrzcëc. * 1124–1128 – Pòmòrzónów ochrzcëł [[Swiãti Òto]]. * 1238 – Ksãżyca Bògùsłôwa nazwalë ''dux Cassubie'': "Ksyżã [[Kaszëbskô|Kaszëbsczi]]" (pòzdze òn sam zaczął brëkòwac nen titel). To bëł pierszi rôz, czej bëła brëkòwanô pòzwa ''Kaszëbskô''. * [[Barnim III]] (1320-1368) zjinaczëł titel na ''dux Cassuborum'': "Ksyżã [[Kaszëbi|Kaszëbów]]". * 1534 – w Pòmòrsczi bëł przëjãti [[Lëterstwò|lëteranizm]]. * 1637 – ùmôrł slédni ksyżã, [[Bògùsłôw XIV]]. == Pòdzelenié ksãżstwa == Ksãżstwò bëło czãsto pòdzeloné. Zjednoczoné bëło do 1160 rokù ë w latach 1264–1295, 1478–1531, 1625–1637. Dzélné ksãźstwa są: * [[Dëmińsczé Ksãżstwò]] (1160–1264) * [[Szczecëńsczé Ksãżstwò]] (1160–1264, 1295–1523, 1532–1625) * [[Słëpsczé Ksażstwò]] (òk. 1210/1368–1478) * [[Sławeńsczé Ksãżstwò]] (1190–1238) * [[Wòłogòsczé Ksãżstwò]] (1295–1478) * [[Szczecëneczé Ksãżstwò]] (1368–1390) * [[Bardzczé Ksãżstwò]] (1376–1478, 1569–1625) * [[Stôrgardzczé Ksãżstwò]] (1377–1478) * [[Darłowsczé Ksãżstwò]] (1569–1625) * [[Wòłogòskò-Słëpsczé Ksãżstwò]] (1532–1625) == Bytnowe lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrskô]] gcnqxhtiukncu1phqcm82zu8mz1gjud 0 11783 214056 184830 2026-09-17T14:15:24Z Iketsi 3254 {{ADR|[[Lëterstwò]]}} 214056 wikitext text/x-wiki {{ADR|[[Lëterstwò]]}} k2wkb0kz7wjndfiqovr1e8m2tpy6t54 0 11864 214069 213785 2026-09-18T11:08:10Z Terrus38 14026 214069 wikitext text/x-wiki {{Infobox pòlitik|jimiã=Adolf Hitler|gwôsné jimiã=Adolf Hitler|Òbrôzk=Hitler portrait crop.jpg|òpis=Òficjalny pòrtret Hitlera (1938)|Data_ùrodzeniô=20 łżëkwiata 1889|Môl_ùrodzeniô=Braunau am Inn|Data_smiercë=30 łżëkwiata 1945|Môl_smiercë=[[Berlëno]]|1. fónkcjô=Kanclérz Rzeszë|1. Òd=30 stëcznika 1933|1. Do=30 łżëkwiata 1945|1. Pòprzédca=[[Kurt von Schleicher]]|1. Nastãpnik=[[Joseph Goebbels]]|1. partiô=NSDAP|2. fónkcjô=Wódca Rzeszë|2. Òd=2 zélnika 1934|2. Do=30 łżëkwiata 1945|2. Pòprzédca=[[Paul von Hindenburg]] (jako prezydent)|2. Nastãpnik=[[Karl Dönitz]] (jako prezydent)|2. partiô=NSDAP|3. fónkcjô=Przédnik DAP/NSDAP|3. Òd=29 lëpińca 1921|3. Do=30 łżëkwiata 1945|3. Pòprzédca=Anton Drexler|3. Nastãpnik=Martin Bormann (jako minyster partie)}} '''Adolf Hitler''' (ùr. 20 łżëkwiata 1889, zm. 30 łżëkwiata 1945) – miemiecczi pòlitikôrz pòchôdający z [[Aùstriô|Aùstrie]]. Hitler béł diktatorã [[Niemieckô|Miemiecczi]] òd 1933 do 1945. Òn téż je òdpòwiedzalny za przesprawë procëm lëdzkòscë, np. [[Holokaust]]. == Żëcé == Narodzënë Hitlera nastąpiłë 20 łżëkwiata 1889 w [[Bramau Am Inn]] w Aùstrio-Madżarsczi (dzysô Aùstriackô). Béł sztërë dzeckã [[Alois Hitler|Aloisa Hitlera]] i [[Klara Hitler|Klary z dodomu Pölzl]]. Miôł młodé ò sétmë lat sostrã [[Paula Hitler|Paulã]]<ref>''[https://encyclopedia.ushmm.org/content/en/article/adolf-hitler-early-years-1889-1921 Adolf Hitler: Early Years, 1889–1921]'' [online], Holocaust Encyclopedia [dost. 2026-04-26] ({{jãz.|en}}).</ref>. Chòdzył nôprzódka do szkòłë w [[Linz]], a pózni – w [[Steyr]]<ref>Dinning&nbsp;R., ''[https://www.historyextra.com/period/second-world-war/adolf-hitler-fuhrer-facts-guide-rise-nazi-dictator-biography-pictures/ Adolf Hitler: Biography, Facts, Rise To Power & Photos | HistoryExtra]'' [online], www.historyextra.com [dost. 2026-04-26] ({{jãz.|en}}).</ref>. Pò [[Anschluss]]u i jinëch agresywnëch zrëchach Hitlera zaczãła sã [[II swiatowô wòjna]]. W 1945 Hitler zabił sã pò radzecczim przëjimniãcym [[Berlin]]a<ref>Helmig&nbsp;L., ''[https://www.trumanlibraryinstitute.org/wwii-80-the-death-of-adolf-hitler/ WWII 80: The Death of Adolf Hitler]'' [online], Truman Library Institute, 30 łżëkwiata 2025 [dost. 2026-04-26].</ref>. == Òbaczë téż == * [[III Rzesza]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòliticë]] 3gfyoa3bnv62zoyadia3z7rpwhh99sa 0 11952 214075 209886 2026-09-18T11:14:57Z Terrus38 14026 214075 wikitext text/x-wiki {{Pòlitik wiadłokôstka|miono=Aleksandra Dulkiewicz|òdjimk=Aleksandra Dulkiewicz 2024.jpg|òpisënk òbrôzka=Aleksandra Dulkewicz (2024)|môl nôrodzeniégò=Gduńsk|data nôrodzeniégò=10 lëpińca 1979|nôrôdnota=Pòlôszka|commons=Category:Aleksandra_Dulkiewicz|dzecë=Zofiô Dulkewicz|nôdgrodë=[[Òbrôzk:POL_Brązowy_Medal_Za_Zasługi_dla_Policji_BAR.svg|30px]]|status1=Prezydentka Gduńska|1. fónkcjô cząd=òd 17 stëcznika 2019}} '''Aleksandra Mariô Dulkewicz'''<ref>https://mojestrone.com/artykul/swito-dodom-splznowi-n2286566</ref> ({{jãz.|pl}} ''Aleksandra Maria Dulkiewicz''; ùr. [[10 lëpińca]] 1979 we [[Gduńsk|Gduńskù]]) – pòlskô samòrządzënowô dzejôrka, juristka, w latach 2017-2019 zastãpczëni prezydenta Gduńska, w 2019 pôłniącô fónkcjã prezydenta, òd 2019 [[Prezydentowie Gduńska|prezydentka Gduńska]]. Przënôlégô do pòliticzny stowôrë ''[[Wszëtkò dlô Gduńska|Wszëtkò Dlô Gduńska]]'' ({{jãz.|pl}} ''Wszystko dla Gdańska''). == Żëcopis == === Rodzëzna ë żëcé === Ji starkòwie przëjachelë do Gduńska pò [[II swiatowô wòjna|II swiatowi wòjnie]]. Córka Zbigòrza Dulkewicza ë Izabelë ''de domo'' Łos. Bëła jich pierszą córką, mô téż sostrã Martã. Ji starszi dzejelë w antikòmùnisticzny òpòzycje (Rësznota Młodi Pòlsczi, {{jãz.|pl}} ''Ruch Młodej Polski''), ùtrzëmiwelë kòntaktë m.jin. z Arkadiuszã Rëbicczim, Dariuszã Kòbzejã ë Piotrã Adamòwiczã. W 1994 r. skùńcziła Spòdleczną Szkòłã nr. 50 we Gduńskù, w 1999 r. III Òglowòsztôłcącé Liceùm we Gduńskù, a w 2006 prawò na [[Gduńsczi Ùniwersytet|Gduńsczim Ùniwersytece]]. Mô córkã Zofiã (ùr. 2008). === Pòliticznô aktiwnota === Bëła człónkã rewizjowi kòmisji stowôrë Młodi Kònserwatiscë ({{jãz.|pl}} ''Młodzi Konserwatyści'') ë nôleżniczką [[Kònserwatiwno-Lëdòwô Partiô|Kònserwatiwno-Lëdòwi Partie]] ({{jãz.|pl}} ''Stronnictwo Konserwatywno-Ludowe''). W 1995 brała ùdzél w prezydencczi kampanie Hanë Gronkewicz-Waltz. W 2006 òstała asystentką prezydenta [[Paweł Adamòwicz|Pawła Adamòwicza]]. W latach 2009-2014 robiła w Eùropejsczim Centrum Solidarnoscë (ECS). W 2010 ë 2014 zwëskała mandat rôdcë miasta Gduńska z lëstów [[Òbëwatelskô Platfòrma|Òbëwatelsczi Platfòrmë]] ({{jãz.|pl}} ''Platforma Obywatelska, PO''), a w 2014 òsta przédniczką partijnégò karna rôdców. Òd [[20 strëmiannika]] 2014 do [[14 stëcznika]] 2019 bëła zôstãpczënią prezydenta Gduńska ds. gòspòdarczi pòliticzi. Òb czas samòrządzënowi welacji w 2018 bëła przédniczką welacjòwégò sztabù Pawła Adamòwicza. W ti welacje zwëskała reelekcjã do Radzëznë Gardu Gduńska z lëstów Wszëtkò Dlô Gduńska ({{jãz.|pl}} ''Wszystko dla Gdańska''). [[Òbrôzk:XI International Forum "Europe with a View of the Future". Parliament of Word.jpg|mały|Aleksandra Dulkewicz (2025)]] === Prezydentura === [[14 stëcznika]] 2019 pò zabicym prezydenta Adamòwicza, zaczãła pôłnic òbrzészczi prezydenta Gduńska. [[17 stëcznika]] 2019 bëła namienionô przez wòjewòdã [[Dariusz Drelich|Dariusza Drelicha]] na p.ò. prezydenta. [[22 stëcznika]] 2019 ògłosëła swòjã kandidaturã na prezydenta gardu w przedterminowi welacje [[3 strëmiannika]]. Miała pòpercé PO, [[PSL]], [[Nowoczesna (partiô)|Nowòczasny]] a [[Wiosna (partiô)|Zymkù]] ({{jãz.|pl}} ''Wiosna''). W welowanim dobëła ju w pierszi turze, dostôwającë 139 790 głosów, tj. 82,22%. Òsta zaprzësygłô na ùrząd [[11 strëmiannika]] 2019, jakno pierszô białka na tim stanowiszczu we Gduńskù. W samòrządowëch welacjach w 2024 ùbiégała sã ò reelekcjã, kandidującë z lëstów [[Òbëwatelskô Platfòrma|Òbëwatelsczi Platfòrmë]] (w ramach ùgòdë PO ë stowôrë Wszëtkò Dlô Gduńska). Dobëła welowanié w pierszi turze, dostôwającë 57,95% głosów. Zwëskała wnenczas téż mandat rôdcë gardu, chtërnégò nie òbjimnãła z ùwôdżi na niełączlëwòsc fónkcjów. == Òbaczë téż == * [[Paweł Adamòwicz]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Òficjalnô starna}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gduńsk]] [[Kategòrëjô:Pòlsczé pòliticzczi]] n57e62pzfouv1vv8xvsf0tfrxr0vfrr 0 12280 214015 203253 2026-09-17T12:16:45Z Terrus38 14026 Terrus38 przeniós starnã [[Adrian Zandberg]] do [[Adrión Zandberg]]: pisënk, praktika kaszëbizacji pòlsczich mión i nôzwësków 203253 wikitext text/x-wiki {{Infobox pòlitik |jimiã= Adrian Zandberg |gwôsné jimiã= |Òbrôzk= Adrian Zandberg Sejm 2020.jpg |òpis= Adrian Zandberg (2020) |Data_ùrodzeniô= 4 gòdnika 1979 |Môl_ùrodzeniô= [[Aalborg]], [[Dëńskô]] |Data_smierci= |Mol_smierci= |1. fónkcjô= Wespółprzédnik [[Partiô Razã|Partie Razã]] |1. Òd= 27 smùtana 2022 |1. Do= |1. Pierszô_dama= |1. Pòprzédca= |1. Nastãpnik= |1. partiô= [[Partiô Razã]] |2. fónkcjô= Pòsélc na Sejm Pòlsczi Repùbliczi |2. Òd= 12 smùtana 2019 |2. Do= |2. Pierszô_dama= |2. Pòprzédca= |2. Nastãpnik= |2. partiô= [[Partiô Razã]] }} '''Adrian Tadeùsz Zandberg''' (ùr. [[4 gòdnika]] [[1979]] w [[Aalborg|Aalbòrgù]]) – pòlsczi pòlitik, programista, historyk, doktór hùmanistycznëch nôùk, pòsélc na Sejm IX i X kadencje (òd 2019). Współùsôdzca [[Partiô Razã|Partie Razã]] i ji wespółprzédnik òd 2022 rokù. Kandidat na [[Prezydeńt|prezydenta]] [[Pòlskô|Pòlsczi Repùbliczi]] w welacje w 2025 rokù. Sztudérowôł prawò i historiã. Pierszégò czerënkù nie skùńcził<ref>Jakób Majmùrek: [https://krytykapolityczna.pl/kraj/wnuki-przesnionej-rewolucji-ida-do-sejmu/ Wnuki prześnionej rewolucji idą do Sejmu], krytykapolityczna.pl, 4 rujana 2015.</ref>, absolwentã historicznëch sztudiów òstôł w 2002 rokù. W 2008 ùzwëskôł stãpień doktora hùmanistycznëch nôùków na Warszawsczim Ùniwersytece na spòdlim dokazu pt. ''Organizacje i ruchy społeczne wokół partii socjaldemokratycznych w Niemczech i w Wielkiej Brytanii przed pierwszą wojną światową'', napisóną pòd czerënkã Anë Żarnowsczi<ref name=":0">[https://ludzie.nauka.gov.pl/ln/profiles/whyAJS5uZq8 dr Adrian Tadeusz Zandberg], ludzie.nauka.gov.pl.</ref>. W latach 2007–2014 robił w Wëższi Szkòle Kòmùnikòwaniô, Pòlitologie i Midzënôrodnëch Stosënków, a w latach 2007–2017 w Pòlskò-Japòńsczi Wëższi Szkòle Kòmpùtrowëch Techników<ref name=":0" />. == Wëniczi w welacjach == {| class="wikitable unsortable" align="center" |- ! Welacjô ! colspan=2 | Welacjowi kòmitet ! Òrgan ! Òbéńda ! Wënik |- | 2015 | style="background:#A50B5E;" | | [[Partiô Razã]] | Sejm VIII kadencje | nr 19 | style=" background:pink;" | 49 711 (4,54%) '''✘'''<ref>[https://parlament2015.pkw.gov.pl/349_Wyniki_Sejm/0/0/19.html Wybory do Sejmu i Senatu Rzeczypospolitej Polskiej 2015], pkw.gov.pl.</ref> |- | 2019 | style="background:#A50B5E;" | | [[Partiô Razã|Lewica Razã]] | Eùropejsczi Parlament IX kadencje | nr 4 | style=" background:pink;" | 17 108 (1,23%) ✘<ref>[https://pe2019.pkw.gov.pl/pe2019/pl/wyniki/pl Wybory do Parlamentu Europejskiego 2019], pkw.gov.pl.</ref> |- | 2019 | style="background:#DE3163;" | | SLD | Sejm IX kadencje | rowspan="2" |nr 19 | style=" background:palegreen;" | 140 898 (10,20%) '''✓'''<ref>[https://sejmsenat2019.pkw.gov.pl/sejmsenat2019/pl/wyniki/komitet/26063/sejm/okr/19 Wybory do Sejmu i Senatu Rzeczypospolitej Polskiej 2019], pkw.gov.pl.</ref> |- | 2023 | style="background:#BB3385;" | |Lewica |Sejm X kadencje |style=" background:palegreen;" | 64 435 (3,75%) '''✓'''<ref>[https://sejmsenat2023.pkw.gov.pl/sejmsenat2023/pl/komitet/29617?elections=sejm Wybory do Sejmu i Senatu Rzeczypospolitej Polskiej 15 października 2023], pkw.gov.pl.</ref> |- | 2025 | | |KW Kandidata na Prezydenta Pòlsczi Repùbliczi Adriana Zandberga | colspan="2" |Prezydent RP | style=" background:pink;" |952 832 (4,86%) ✘<ref>[https://prezydent2025.pkw.gov.pl/prezydent2025/ Wybory Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej 18 maja 2025], pkw.gov.pl.</ref> |} == Òbaczë téż == * [[Partiô Razã]] * [[Magdaléna Biejat]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Pòlsczi pòliticë]] oounwyod3kypkpu6zm231mp3itnug6a 214017 214015 2026-09-17T12:17:29Z Terrus38 14026 214017 wikitext text/x-wiki {{Infobox pòlitik |jimiã= Adrian Zandberg |gwôsné jimiã= |Òbrôzk= Adrian Zandberg Sejm 2020.jpg |òpis= Adrian Zandberg (2020) |Data_ùrodzeniô= 4 gòdnika 1979 |Môl_ùrodzeniô= [[Aalborg]], [[Dëńskô]] |Data_smierci= |Mol_smierci= |1. fónkcjô= Wespółprzédnik [[Partiô Razã|Partie Razã]] |1. Òd= 27 smùtana 2022 |1. Do= |1. Pierszô_dama= |1. Pòprzédca= |1. Nastãpnik= |1. partiô= [[Partiô Razã]] |2. fónkcjô= Pòsélc na Sejm Pòlsczi Repùbliczi |2. Òd= 12 smùtana 2019 |2. Do= |2. Pierszô_dama= |2. Pòprzédca= |2. Nastãpnik= |2. partiô= [[Partiô Razã]] }} '''Adrión Tadeùsz Zandberg''' ({{Jãz.|pl}} ''Adrian Tadeusz Zandberg'', ùr. [[4 gòdnika]] [[1979]] w [[Aalborg|Aalbòrgù]]) – pòlsczi pòlitik, programista, historyk, doktór hùmanistycznëch nôùk, pòsélc na Sejm IX i X kadencje (òd 2019). Współùsôdzca [[Partiô Razã|Partie Razã]] i ji wespółprzédnik òd 2022 rokù. Kandidat na [[Prezydeńt|prezydenta]] [[Pòlskô|Pòlsczi Repùbliczi]] w welacje w 2025 rokù. Sztudérowôł prawò i historiã. Pierszégò czerënkù nie skùńcził<ref>Jakób Majmùrek: [https://krytykapolityczna.pl/kraj/wnuki-przesnionej-rewolucji-ida-do-sejmu/ Wnuki prześnionej rewolucji idą do Sejmu], krytykapolityczna.pl, 4 rujana 2015.</ref>, absolwentã historicznëch sztudiów òstôł w 2002 rokù. W 2008 ùzwëskôł stãpień doktora hùmanistycznëch nôùków na Warszawsczim Ùniwersytece na spòdlim dokazu pt. ''Organizacje i ruchy społeczne wokół partii socjaldemokratycznych w Niemczech i w Wielkiej Brytanii przed pierwszą wojną światową'', napisóną pòd czerënkã Anë Żarnowsczi<ref name=":0">[https://ludzie.nauka.gov.pl/ln/profiles/whyAJS5uZq8 dr Adrian Tadeusz Zandberg], ludzie.nauka.gov.pl.</ref>. W latach 2007–2014 robił w Wëższi Szkòle Kòmùnikòwaniô, Pòlitologie i Midzënôrodnëch Stosënków, a w latach 2007–2017 w Pòlskò-Japòńsczi Wëższi Szkòle Kòmpùtrowëch Techników<ref name=":0" />. == Wëniczi w welacjach == {| class="wikitable unsortable" align="center" |- ! Welacjô ! colspan=2 | Welacjowi kòmitet ! Òrgan ! Òbéńda ! Wënik |- | 2015 | style="background:#A50B5E;" | | [[Partiô Razã]] | Sejm VIII kadencje | nr 19 | style=" background:pink;" | 49 711 (4,54%) '''✘'''<ref>[https://parlament2015.pkw.gov.pl/349_Wyniki_Sejm/0/0/19.html Wybory do Sejmu i Senatu Rzeczypospolitej Polskiej 2015], pkw.gov.pl.</ref> |- | 2019 | style="background:#A50B5E;" | | [[Partiô Razã|Lewica Razã]] | Eùropejsczi Parlament IX kadencje | nr 4 | style=" background:pink;" | 17 108 (1,23%) ✘<ref>[https://pe2019.pkw.gov.pl/pe2019/pl/wyniki/pl Wybory do Parlamentu Europejskiego 2019], pkw.gov.pl.</ref> |- | 2019 | style="background:#DE3163;" | | SLD | Sejm IX kadencje | rowspan="2" |nr 19 | style=" background:palegreen;" | 140 898 (10,20%) '''✓'''<ref>[https://sejmsenat2019.pkw.gov.pl/sejmsenat2019/pl/wyniki/komitet/26063/sejm/okr/19 Wybory do Sejmu i Senatu Rzeczypospolitej Polskiej 2019], pkw.gov.pl.</ref> |- | 2023 | style="background:#BB3385;" | |Lewica |Sejm X kadencje |style=" background:palegreen;" | 64 435 (3,75%) '''✓'''<ref>[https://sejmsenat2023.pkw.gov.pl/sejmsenat2023/pl/komitet/29617?elections=sejm Wybory do Sejmu i Senatu Rzeczypospolitej Polskiej 15 października 2023], pkw.gov.pl.</ref> |- | 2025 | | |KW Kandidata na Prezydenta Pòlsczi Repùbliczi Adriana Zandberga | colspan="2" |Prezydent RP | style=" background:pink;" |952 832 (4,86%) ✘<ref>[https://prezydent2025.pkw.gov.pl/prezydent2025/ Wybory Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej 18 maja 2025], pkw.gov.pl.</ref> |} == Òbaczë téż == * [[Partiô Razã]] * [[Magdaléna Biejat]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Pòlsczi pòliticë]] 0vn0kp1ojfn09laww38dlu9gus0rc1v 214018 214017 2026-09-17T12:17:48Z Terrus38 14026 214018 wikitext text/x-wiki {{Infobox pòlitik |jimiã= Adrión Zandberg |gwôsné jimiã=Adrian Zandberg |Òbrôzk= Adrian Zandberg Sejm 2020.jpg |òpis= Adrión Zandberg (2020) |Data_ùrodzeniô= 4 gòdnika 1979 |Môl_ùrodzeniô= [[Aalborg]], [[Duńskô]] |Data_smierci= |Mol_smierci= |1. fónkcjô= Wespółprzédnik [[Partiô Razã|Partie Razã]] |1. Òd= 27 smùtana 2022 |1. Do= |1. Pierszô_dama= |1. Pòprzédca= |1. Nastãpnik= |1. partiô= [[Partiô Razã]] |2. fónkcjô= Pòsélc na Sejm Pòlsczi Repùbliczi |2. Òd= 12 smùtana 2019 |2. Do= |2. Pierszô_dama= |2. Pòprzédca= |2. Nastãpnik= |2. partiô= [[Partiô Razã]] }} '''Adrión Tadeùsz Zandberg''' ({{Jãz.|pl}} ''Adrian Tadeusz Zandberg'', ùr. [[4 gòdnika]] [[1979]] w [[Aalborg|Aalbòrgù]]) – pòlsczi pòlitik, programista, historyk, doktór hùmanistycznëch nôùk, pòsélc na Sejm IX i X kadencje (òd 2019). Współùsôdzca [[Partiô Razã|Partie Razã]] i ji wespółprzédnik òd 2022 rokù. Kandidat na [[Prezydeńt|prezydenta]] [[Pòlskô|Pòlsczi Repùbliczi]] w welacje w 2025 rokù. Sztudérowôł prawò i historiã. Pierszégò czerënkù nie skùńcził<ref>Jakób Majmùrek: [https://krytykapolityczna.pl/kraj/wnuki-przesnionej-rewolucji-ida-do-sejmu/ Wnuki prześnionej rewolucji idą do Sejmu], krytykapolityczna.pl, 4 rujana 2015.</ref>, absolwentã historicznëch sztudiów òstôł w 2002 rokù. W 2008 ùzwëskôł stãpień doktora hùmanistycznëch nôùków na Warszawsczim Ùniwersytece na spòdlim dokazu pt. ''Organizacje i ruchy społeczne wokół partii socjaldemokratycznych w Niemczech i w Wielkiej Brytanii przed pierwszą wojną światową'', napisóną pòd czerënkã Anë Żarnowsczi<ref name=":0">[https://ludzie.nauka.gov.pl/ln/profiles/whyAJS5uZq8 dr Adrian Tadeusz Zandberg], ludzie.nauka.gov.pl.</ref>. W latach 2007–2014 robił w Wëższi Szkòle Kòmùnikòwaniô, Pòlitologie i Midzënôrodnëch Stosënków, a w latach 2007–2017 w Pòlskò-Japòńsczi Wëższi Szkòle Kòmpùtrowëch Techników<ref name=":0" />. == Wëniczi w welacjach == {| class="wikitable unsortable" align="center" |- ! Welacjô ! colspan=2 | Welacjowi kòmitet ! Òrgan ! Òbéńda ! Wënik |- | 2015 | style="background:#A50B5E;" | | [[Partiô Razã]] | Sejm VIII kadencje | nr 19 | style=" background:pink;" | 49 711 (4,54%) '''✘'''<ref>[https://parlament2015.pkw.gov.pl/349_Wyniki_Sejm/0/0/19.html Wybory do Sejmu i Senatu Rzeczypospolitej Polskiej 2015], pkw.gov.pl.</ref> |- | 2019 | style="background:#A50B5E;" | | [[Partiô Razã|Lewica Razã]] | Eùropejsczi Parlament IX kadencje | nr 4 | style=" background:pink;" | 17 108 (1,23%) ✘<ref>[https://pe2019.pkw.gov.pl/pe2019/pl/wyniki/pl Wybory do Parlamentu Europejskiego 2019], pkw.gov.pl.</ref> |- | 2019 | style="background:#DE3163;" | | SLD | Sejm IX kadencje | rowspan="2" |nr 19 | style=" background:palegreen;" | 140 898 (10,20%) '''✓'''<ref>[https://sejmsenat2019.pkw.gov.pl/sejmsenat2019/pl/wyniki/komitet/26063/sejm/okr/19 Wybory do Sejmu i Senatu Rzeczypospolitej Polskiej 2019], pkw.gov.pl.</ref> |- | 2023 | style="background:#BB3385;" | |Lewica |Sejm X kadencje |style=" background:palegreen;" | 64 435 (3,75%) '''✓'''<ref>[https://sejmsenat2023.pkw.gov.pl/sejmsenat2023/pl/komitet/29617?elections=sejm Wybory do Sejmu i Senatu Rzeczypospolitej Polskiej 15 października 2023], pkw.gov.pl.</ref> |- | 2025 | | |KW Kandidata na Prezydenta Pòlsczi Repùbliczi Adriana Zandberga | colspan="2" |Prezydent RP | style=" background:pink;" |952 832 (4,86%) ✘<ref>[https://prezydent2025.pkw.gov.pl/prezydent2025/ Wybory Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej 18 maja 2025], pkw.gov.pl.</ref> |} == Òbaczë téż == * [[Partiô Razã]] * [[Magdaléna Biejat]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Pòlsczi pòliticë]] mhj6krji1140ai2g6vpeuxt75dx6aqq 0 12369 214070 200186 2026-09-18T11:08:21Z Terrus38 14026 214070 wikitext text/x-wiki {{Infobox pòlitik|jimiã=Józef Stalin|gwôsné jimiã=Иосиф Сталин<br>იოსებ ჯუღაშვილი|Òbrôzk=Joseph Stalin official portrait.jpg|òpis=Òficjalny pòrtret Stalina|Data_ùrodzeniô=18 gòdnika 1878|Môl_ùrodzeniô=Gori|Data_smiercë=5 strëmiannika 1953|Môl_smiercë=Kùncewò|1. fónkcjô=Òglowi Seczretôrz Centralnégò Kòmitetu Kòmùnisticzny Partie Radzecczégò Związku|1. Òd=3 łżëkwiata 1922|1. Do=5 strëmiannika 1953|1. Pòprzédca=Wiaczesław Mołotow (jakno òdpòwiedzalny seczretôrz)|1. Nastãpnik=Nikita Churszczow (jakno I seczretôrz)}} '''Józef Stalin''', po prôwdze '''Ioseb Besarionis Dze Dżughaszwili''' ([[grëzońsczi jãzëk|grëz]]. იოსებ ბესარიონის ძე ჯუღაშვილი) abò '''Iosif Wissarionowicz Dżugaszwili''' ([[Rusczi jãzëk|rus]]. Ио́сиф Виссарио́нович Джугашви́ли) (ùr. [[6 gòdnika]]<ref>Wedle julióńsczégò kalãdôrza.</ref>/12 gòdnika 1878 w [[Gori]], ùm. [[5 strëmiannika]] 1953) – [[Ruskô|rusczi]] i [[Związk Socjalisticznëch Sowiecczich Repùblików|radzecczi]] pòlitikôrz pòchòdzëniô grëzóńsczégò, diktatór Sowiecczégò Związkù w latach 1922–1953. Je òdpòwiedzalny m.jin. za czëstczi w ZSSR (1936-1938)<ref>K. Janicki [https://wielkahistoria.pl/wielki-terror-1936-1938-na-rozkaz-stalina-zabito-milion-ludzi/ Wielki terror 1936-1938. Na rozkaz Stalina zabito milion ludzi] WielkaHistoria</ref> ë wiôldżi głód na [[Ùkrajina|Ùkrajinie]] (1932-1933)<ref>[https://lordslibrary.parliament.uk/ukrainian-holodomor/ Ukrainian Holodomor] House of Lords Library</ref>. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} [[Kategòrëjô:Pòliticë]] i9uhemmzx8mgnkuj0c7wbwcj3p2ggg3 10 12411 214067 202154 2026-09-18T11:07:26Z Terrus38 14026 214067 wikitext text/x-wiki {| align=right | {| border="1" align=right padding="2" cellpadding="4" cellspacing="0" width="300" style="background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" !colspan="2" style="border: 1px #aaaaaa solid;"|<big>{{{jimiã}}}</big><br>''{{#if:{{{gwôsné jimiã|}}}|{{{gwôsné jimiã}}} }} {{Infobox nagłówk dodôj|{{{Òbrôzk|}}}|[[Òbrôzk:{{{Òbrôzk|}}}|250px]]{{#if:{{{òpis|}}}|<br/>{{{òpis}}}}}|pole=style="text-align: center; font-size: x-small; background-color: #ffffff;"}} |- |{{Infobox réżka dodaj|Data ùrodzeniô<br>Môl ùrodzeniô |{{{Data_ùrodzeniô}}}<br>{{{Môl_ùrodzeniô}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{Data_smiercë}}}|Data smiercë<br>Môl smiercë| {{{Data_smiercë}}}<br>{{{Môl_smiercë}}}}} |- |- style="background:#efefef;" align="center" |colspan="2" style="border: 1px #aaaaaa solid;" |'''{{{1. fónkcjô}}}''' |- |style="border: 1px #aaaaaa solid;"|Òd |style="border: 1px #aaaaaa solid;"|{{{1. Òd}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{1. Do<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Do| {{{1. Do}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{1. Pierszô_dama<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Pierszô dama| {{{1. Pierszô_dama}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{1. Pòprzédca<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Pòprzédca| {{{1. Pòprzédca}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{1. Nastãpnik<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Nastãpnik| {{{1. Nastãpnik}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{1. partiô<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Partiô| {{{1. partiô}}}}} {{Szablóna:Infobox nagłówk dodôj|{{{2. fónkcjô<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}} |'''{{{2. fónkcjô}}}''' |pole=style="background:#efefef; text-align:center; border:1px solid #aaa;" }} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{2. Òd<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Òd| {{{2. Òd}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{2. Do<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Do| {{{2. Do}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{2. Pierszô_dama<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Pierszô dama| {{{2. Pierszô_dama}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{2. Pòprzédca<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Pòprzédca| {{{2. Pòprzédca}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{2. Nastãpnik<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Nastãpnik| {{{2. Nastãpnik}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{2. partiô<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Partiô| {{{2. partiô}}}}} {{Szablóna:Infobox nagłówk dodôj|{{{3. fónkcjô<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}} |'''{{{3. fónkcjô}}}''' |pole=style="background:#efefef; text-align:center; border:1px solid #aaa;" }} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{3. Òd<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Òd| {{{3. Òd}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{3. Do<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Do| {{{3. Do}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{3. Pierszô_dama<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Pierszô dama| {{{3. Pierszô_dama}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{3. Pòprzédca<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Pòprzédca| {{{3. Pòprzédca}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{3. Nastãpnik<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Nastãpnik| {{{3. Nastãpnik}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{3. partiô<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Partiô| {{{3. partiô}}}}} {{Szablóna:Infobox nagłówk dodôj|{{{4. fónkcjô<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}} |'''{{{4. fónkcjô}}}''' |pole=style="background:#efefef; text-align:center; border:1px solid #aaa;" }} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{4. Òd<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Òd| {{{4. Òd}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{4. Do<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Do| {{{4. Do}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{4. Pierszô_dama<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Pierszô dama| {{{4. Pierszô_dama}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{4. Pòprzédca<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Pòprzédca| {{{4. Pòprzédca}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{4. Nastãpnik<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Nastãpnik| {{{4. Nastãpnik}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{4. partiô<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Partiô| {{{4. partiô}}}}} {{Szablóna:Infobox nagłówk dodôj|{{{5. fónkcjô<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}} |'''{{{5. fónkcjô}}}''' |pole=style="background:#efefef; text-align:center; border:1px solid #aaa;" }} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{5. Òd<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Òd| {{{5. Òd}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{5. Do<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Do| {{{5. Do}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{5. Pierszô_dama<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Pierszô dama| {{{5. Pierszô_dama}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{5. Pòprzédca<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Pòprzédca| {{{5. Pòprzédca}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{5. Nastãpnik<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Nastãpnik| {{{5. Nastãpnik}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{5. partiô<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Partiô| {{{5. partiô}}}}} {{Szablóna:Infobox nagłówk dodôj|{{{6. fónkcjô<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}} |'''{{{6. fónkcjô}}}''' |pole=style="background:#efefef; text-align:center; border:1px solid #aaa;" }} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{6. Òd<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Òd| {{{6. Òd}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{6. Do<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Do| {{{6. Do}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{6. Pierszô_dama<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Pierszô dama| {{{6. Pierszô_dama}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{6. Pòprzédca<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Pòprzédca| {{{6. Pòprzédca}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{6. Nastãpnik<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Nastãpnik| {{{6. Nastãpnik}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{6. partiô<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Partiô| {{{6. partiô}}}}} {{Szablóna:Infobox nagłówk dodôj|{{{7. fónkcjô<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}} |'''{{{7. fónkcjô}}}''' |pole=style="background:#efefef; text-align:center; border:1px solid #aaa;" }} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{7. Òd<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Òd| {{{7. Òd}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{7. Do<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Do| {{{7. Do}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{7. Pierszô_dama<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Pierszô dama| {{{7. Pierszô_dama}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{7. Pòprzédca<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Pòprzédca| {{{7. Pòprzédca}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{7. Nastãpnik<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Nastãpnik| {{{7. Nastãpnik}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{7. partiô<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Partiô| {{{7. partiô}}}}} {{Szablóna:Infobox nagłówk dodôj|{{{8. fónkcjô<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}} |'''{{{8. fónkcjô}}}''' |pole=style="background:#efefef; text-align:center; border:1px solid #aaa;" }} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{8. Òd<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Òd| {{{8. Òd}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{8. Do<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Do| {{{8. Do}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{8. Pierszô_dama<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Pierszô dama| {{{8. Pierszô_dama}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{8. Pòprzédca<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Pòprzédca| {{{8. Pòprzédca}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{8. Nastãpnik<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Nastãpnik| {{{8. Nastãpnik}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{8. partiô<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Partiô| {{{8. partiô}}}}} {{Szablóna:Infobox nagłówk dodôj|{{{9. fónkcjô<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}} |'''{{{9. fónkcjô}}}''' |pole=style="background:#efefef; text-align:center; border:1px solid #aaa;" }} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{9. Òd<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Òd| {{{9. Òd}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{9. Do<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Do| {{{9. Do}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{9. Pierszô_dama<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Pierszô dama| {{{9. Pierszô_dama}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{9. Pòprzédca<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Pòprzédca| {{{9. Pòprzédca}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{9. Nastãpnik<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Nastãpnik| {{{9. Nastãpnik}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{9. Partiô<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Partiô| {{{9. partiô}}}}} {{Szablóna:Infobox nagłówk dodôj|{{{10. fónkcjô<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}} |'''{{{10. fónkcjô}}}''' |pole=style="background:#efefef; text-align:center; border:1px solid #aaa;" }} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{10. Òd<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Òd| {{{10. Òd}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{10. Do<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Do| {{{10. Do}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{10. Pierszô_dama<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Pierszô dama| {{{10. Pierszô_dama}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{10. Pòprzédca<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Pòprzédca| {{{10. Pòprzédca}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{10. Nastãpnik<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Nastãpnik| {{{10. Nastãpnik}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{10. Partiô<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Partiô| {{{10. partiô}}}}} {{Infobox nagłówk dodôj|{{{Pòdpis|}}}|[[Òbrôzk:{{{Pòdpis|}}}|130px]]|pole=style="text-align: center; font-size: x-small; background-color: #ffffff;"}} |} |} tujjv3t8qc7qvk29iggk43411kxlktj 214073 214067 2026-09-18T11:13:46Z Terrus38 14026 214073 wikitext text/x-wiki {| align=right | {| border="1" align=right padding="2" cellpadding="4" cellspacing="0" width="300" style="background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" !colspan="2" style="border: 1px #aaaaaa solid;"|<big>{{{jimiã}}}</big><br>''{{#if:{{{gwôsné jimiã|}}}|{{{gwôsné jimiã}}} }} {{Infobox nagłówk dodôj|{{{Òbrôzk|}}}|[[Òbrôzk:{{{Òbrôzk|}}}|250px]]{{#if:{{{òpis|}}}|<br/>{{{òpis}}}}}|pole=style="text-align: center; font-size: x-small; background-color: #ffffff;"}} |- |{{Infobox réżka dodaj|Data ùrodzeniô<br>Môl ùrodzeniô |{{{Data_ùrodzeniô}}}<br>{{{Môl_ùrodzeniô}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{1. Data_smiercë<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Data smiercë<br>Môl smiercë| {{{Data_smiercë}}}<br>{{{Môl_smiercë}}}}} |- |- style="background:#efefef;" align="center" |colspan="2" style="border: 1px #aaaaaa solid;" |'''{{{1. fónkcjô}}}''' |- |style="border: 0px #aaaaaa solid;"|Òd |style="border: 0px #aaaaaa solid;"|{{{1. Òd}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{1. Do<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Do| {{{1. Do}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{1. Pierszô_dama<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Pierszô dama| {{{1. Pierszô_dama}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{1. Pòprzédca<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Pòprzédca| {{{1. Pòprzédca}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{1. Nastãpnik<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Nastãpnik| {{{1. Nastãpnik}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{1. partiô<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Partiô| {{{1. partiô}}}}} {{Szablóna:Infobox nagłówk dodôj|{{{2. fónkcjô<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}} |'''{{{2. fónkcjô}}}''' |pole=style="background:#efefef; text-align:center; border:1px solid #aaa;" }} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{2. Òd<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Òd| {{{2. Òd}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{2. Do<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Do| {{{2. Do}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{2. Pierszô_dama<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Pierszô dama| {{{2. Pierszô_dama}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{2. Pòprzédca<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Pòprzédca| {{{2. Pòprzédca}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{2. Nastãpnik<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Nastãpnik| {{{2. Nastãpnik}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{2. partiô<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Partiô| {{{2. partiô}}}}} {{Szablóna:Infobox nagłówk dodôj|{{{3. fónkcjô<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}} |'''{{{3. fónkcjô}}}''' |pole=style="background:#efefef; text-align:center; border:1px solid #aaa;" }} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{3. Òd<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Òd| {{{3. Òd}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{3. Do<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Do| {{{3. Do}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{3. Pierszô_dama<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Pierszô dama| {{{3. Pierszô_dama}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{3. Pòprzédca<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Pòprzédca| {{{3. Pòprzédca}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{3. Nastãpnik<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Nastãpnik| {{{3. Nastãpnik}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{3. partiô<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Partiô| {{{3. partiô}}}}} {{Szablóna:Infobox nagłówk dodôj|{{{4. fónkcjô<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}} |'''{{{4. fónkcjô}}}''' |pole=style="background:#efefef; text-align:center; border:1px solid #aaa;" }} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{4. Òd<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Òd| {{{4. Òd}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{4. Do<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Do| {{{4. Do}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{4. Pierszô_dama<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Pierszô dama| {{{4. Pierszô_dama}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{4. Pòprzédca<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Pòprzédca| {{{4. Pòprzédca}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{4. Nastãpnik<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Nastãpnik| {{{4. Nastãpnik}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{4. partiô<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Partiô| {{{4. partiô}}}}} {{Szablóna:Infobox nagłówk dodôj|{{{5. fónkcjô<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}} |'''{{{5. fónkcjô}}}''' |pole=style="background:#efefef; text-align:center; border:1px solid #aaa;" }} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{5. Òd<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Òd| {{{5. Òd}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{5. Do<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Do| {{{5. Do}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{5. Pierszô_dama<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Pierszô dama| {{{5. Pierszô_dama}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{5. Pòprzédca<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Pòprzédca| {{{5. Pòprzédca}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{5. Nastãpnik<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Nastãpnik| {{{5. Nastãpnik}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{5. partiô<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Partiô| {{{5. partiô}}}}} {{Szablóna:Infobox nagłówk dodôj|{{{6. fónkcjô<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}} |'''{{{6. fónkcjô}}}''' |pole=style="background:#efefef; text-align:center; border:1px solid #aaa;" }} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{6. Òd<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Òd| {{{6. Òd}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{6. Do<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Do| {{{6. Do}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{6. Pierszô_dama<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Pierszô dama| {{{6. Pierszô_dama}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{6. Pòprzédca<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Pòprzédca| {{{6. Pòprzédca}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{6. Nastãpnik<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Nastãpnik| {{{6. Nastãpnik}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{6. partiô<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Partiô| {{{6. partiô}}}}} {{Szablóna:Infobox nagłówk dodôj|{{{7. fónkcjô<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}} |'''{{{7. fónkcjô}}}''' |pole=style="background:#efefef; text-align:center; border:1px solid #aaa;" }} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{7. Òd<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Òd| {{{7. Òd}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{7. Do<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Do| {{{7. Do}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{7. Pierszô_dama<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Pierszô dama| {{{7. Pierszô_dama}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{7. Pòprzédca<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Pòprzédca| {{{7. Pòprzédca}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{7. Nastãpnik<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Nastãpnik| {{{7. Nastãpnik}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{7. partiô<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Partiô| {{{7. partiô}}}}} {{Szablóna:Infobox nagłówk dodôj|{{{8. fónkcjô<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}} |'''{{{8. fónkcjô}}}''' |pole=style="background:#efefef; text-align:center; border:1px solid #aaa;" }} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{8. Òd<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Òd| {{{8. Òd}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{8. Do<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Do| {{{8. Do}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{8. Pierszô_dama<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Pierszô dama| {{{8. Pierszô_dama}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{8. Pòprzédca<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Pòprzédca| {{{8. Pòprzédca}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{8. Nastãpnik<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Nastãpnik| {{{8. Nastãpnik}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{8. partiô<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Partiô| {{{8. partiô}}}}} {{Szablóna:Infobox nagłówk dodôj|{{{9. fónkcjô<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}} |'''{{{9. fónkcjô}}}''' |pole=style="background:#efefef; text-align:center; border:1px solid #aaa;" }} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{9. Òd<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Òd| {{{9. Òd}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{9. Do<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Do| {{{9. Do}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{9. Pierszô_dama<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Pierszô dama| {{{9. Pierszô_dama}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{9. Pòprzédca<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Pòprzédca| {{{9. Pòprzédca}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{9. Nastãpnik<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Nastãpnik| {{{9. Nastãpnik}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{9. Partiô<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Partiô| {{{9. partiô}}}}} {{Szablóna:Infobox nagłówk dodôj|{{{10. fónkcjô<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}} |'''{{{10. fónkcjô}}}''' |pole=style="background:#efefef; text-align:center; border:1px solid #aaa;" }} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{10. Òd<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Òd| {{{10. Òd}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{10. Do<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Do| {{{10. Do}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{10. Pierszô_dama<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Pierszô dama| {{{10. Pierszô_dama}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{10. Pòprzédca<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Pòprzédca| {{{10. Pòprzédca}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{10. Nastãpnik<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Nastãpnik| {{{10. Nastãpnik}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{10. Partiô<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Partiô| {{{10. partiô}}}}} {{Infobox nagłówk dodôj|{{{Pòdpis|}}}|[[Òbrôzk:{{{Pòdpis|}}}|130px]]|pole=style="text-align: center; font-size: x-small; background-color: #ffffff;"}} |} |} d12xfrktozw6uu65lprh0whmt8eg6k8 214074 214073 2026-09-18T11:14:32Z Terrus38 14026 214074 wikitext text/x-wiki {| align=right | {| border="1" align=right padding="2" cellpadding="4" cellspacing="0" width="300" style="background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" !colspan="2" style="border: 1px #aaaaaa solid;"|<big>{{{jimiã}}}</big><br>''{{#if:{{{gwôsné jimiã|}}}|{{{gwôsné jimiã}}} }} {{Infobox nagłówk dodôj|{{{Òbrôzk|}}}|[[Òbrôzk:{{{Òbrôzk|}}}|250px]]{{#if:{{{òpis|}}}|<br/>{{{òpis}}}}}|pole=style="text-align: center; font-size: x-small; background-color: #ffffff;"}} |- |{{Infobox réżka dodaj|Data ùrodzeniô<br>Môl ùrodzeniô |{{{Data_ùrodzeniô}}}<br>{{{Môl_ùrodzeniô}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{Data_smiercë<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Data smiercë<br>Môl smiercë| {{{Data_smiercë}}}<br>{{{Môl_smiercë}}}}} |- |- style="background:#efefef;" align="center" |colspan="2" style="border: 1px #aaaaaa solid;" |'''{{{1. fónkcjô}}}''' |- |style="border: 0px #aaaaaa solid;"|Òd |style="border: 0px #aaaaaa solid;"|{{{1. Òd}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{1. Do<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Do| {{{1. Do}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{1. Pierszô_dama<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Pierszô dama| {{{1. Pierszô_dama}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{1. Pòprzédca<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Pòprzédca| {{{1. Pòprzédca}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{1. Nastãpnik<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Nastãpnik| {{{1. Nastãpnik}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{1. partiô<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Partiô| {{{1. partiô}}}}} {{Szablóna:Infobox nagłówk dodôj|{{{2. fónkcjô<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}} |'''{{{2. fónkcjô}}}''' |pole=style="background:#efefef; text-align:center; border:1px solid #aaa;" }} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{2. Òd<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Òd| {{{2. Òd}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{2. Do<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Do| {{{2. Do}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{2. Pierszô_dama<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Pierszô dama| {{{2. Pierszô_dama}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{2. Pòprzédca<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Pòprzédca| {{{2. Pòprzédca}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{2. Nastãpnik<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Nastãpnik| {{{2. Nastãpnik}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{2. partiô<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Partiô| {{{2. partiô}}}}} {{Szablóna:Infobox nagłówk dodôj|{{{3. fónkcjô<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}} |'''{{{3. fónkcjô}}}''' |pole=style="background:#efefef; text-align:center; border:1px solid #aaa;" }} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{3. Òd<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Òd| {{{3. Òd}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{3. Do<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Do| {{{3. Do}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{3. Pierszô_dama<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Pierszô dama| {{{3. Pierszô_dama}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{3. Pòprzédca<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Pòprzédca| {{{3. Pòprzédca}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{3. Nastãpnik<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Nastãpnik| {{{3. Nastãpnik}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{3. partiô<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Partiô| {{{3. partiô}}}}} {{Szablóna:Infobox nagłówk dodôj|{{{4. fónkcjô<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}} |'''{{{4. fónkcjô}}}''' |pole=style="background:#efefef; text-align:center; border:1px solid #aaa;" }} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{4. Òd<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Òd| {{{4. Òd}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{4. Do<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Do| {{{4. Do}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{4. Pierszô_dama<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Pierszô dama| {{{4. Pierszô_dama}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{4. Pòprzédca<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Pòprzédca| {{{4. Pòprzédca}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{4. Nastãpnik<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Nastãpnik| {{{4. Nastãpnik}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{4. partiô<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Partiô| {{{4. partiô}}}}} {{Szablóna:Infobox nagłówk dodôj|{{{5. fónkcjô<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}} |'''{{{5. fónkcjô}}}''' |pole=style="background:#efefef; text-align:center; border:1px solid #aaa;" }} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{5. Òd<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Òd| {{{5. Òd}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{5. Do<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Do| {{{5. Do}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{5. Pierszô_dama<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Pierszô dama| {{{5. Pierszô_dama}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{5. Pòprzédca<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Pòprzédca| {{{5. Pòprzédca}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{5. Nastãpnik<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Nastãpnik| {{{5. Nastãpnik}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{5. partiô<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Partiô| {{{5. partiô}}}}} {{Szablóna:Infobox nagłówk dodôj|{{{6. fónkcjô<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}} |'''{{{6. fónkcjô}}}''' |pole=style="background:#efefef; text-align:center; border:1px solid #aaa;" }} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{6. Òd<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Òd| {{{6. Òd}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{6. Do<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Do| {{{6. Do}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{6. Pierszô_dama<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Pierszô dama| {{{6. Pierszô_dama}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{6. Pòprzédca<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Pòprzédca| {{{6. Pòprzédca}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{6. Nastãpnik<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Nastãpnik| {{{6. Nastãpnik}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{6. partiô<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Partiô| {{{6. partiô}}}}} {{Szablóna:Infobox nagłówk dodôj|{{{7. fónkcjô<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}} |'''{{{7. fónkcjô}}}''' |pole=style="background:#efefef; text-align:center; border:1px solid #aaa;" }} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{7. Òd<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Òd| {{{7. Òd}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{7. Do<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Do| {{{7. Do}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{7. Pierszô_dama<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Pierszô dama| {{{7. Pierszô_dama}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{7. Pòprzédca<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Pòprzédca| {{{7. Pòprzédca}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{7. Nastãpnik<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Nastãpnik| {{{7. Nastãpnik}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{7. partiô<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Partiô| {{{7. partiô}}}}} {{Szablóna:Infobox nagłówk dodôj|{{{8. fónkcjô<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}} |'''{{{8. fónkcjô}}}''' |pole=style="background:#efefef; text-align:center; border:1px solid #aaa;" }} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{8. Òd<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Òd| {{{8. Òd}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{8. Do<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Do| {{{8. Do}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{8. Pierszô_dama<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Pierszô dama| {{{8. Pierszô_dama}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{8. Pòprzédca<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Pòprzédca| {{{8. Pòprzédca}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{8. Nastãpnik<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Nastãpnik| {{{8. Nastãpnik}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{8. partiô<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Partiô| {{{8. partiô}}}}} {{Szablóna:Infobox nagłówk dodôj|{{{9. fónkcjô<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}} |'''{{{9. fónkcjô}}}''' |pole=style="background:#efefef; text-align:center; border:1px solid #aaa;" }} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{9. Òd<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Òd| {{{9. Òd}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{9. Do<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Do| {{{9. Do}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{9. Pierszô_dama<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Pierszô dama| {{{9. Pierszô_dama}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{9. Pòprzédca<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Pòprzédca| {{{9. Pòprzédca}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{9. Nastãpnik<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Nastãpnik| {{{9. Nastãpnik}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{9. Partiô<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Partiô| {{{9. partiô}}}}} {{Szablóna:Infobox nagłówk dodôj|{{{10. fónkcjô<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}} |'''{{{10. fónkcjô}}}''' |pole=style="background:#efefef; text-align:center; border:1px solid #aaa;" }} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{10. Òd<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Òd| {{{10. Òd}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{10. Do<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Do| {{{10. Do}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{10. Pierszô_dama<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Pierszô dama| {{{10. Pierszô_dama}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{10. Pòprzédca<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Pòprzédca| {{{10. Pòprzédca}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{10. Nastãpnik<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Nastãpnik| {{{10. Nastãpnik}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{10. Partiô<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Partiô| {{{10. partiô}}}}} {{Infobox nagłówk dodôj|{{{Pòdpis|}}}|[[Òbrôzk:{{{Pòdpis|}}}|130px]]|pole=style="text-align: center; font-size: x-small; background-color: #ffffff;"}} |} |} 8zftg16muavcctviln5t30l1z3keibv 214086 214074 2026-09-18T11:28:29Z Terrus38 14026 214086 wikitext text/x-wiki {| align=right | {| border="1" align=right padding="2" cellpadding="4" cellspacing="0" width="300" style="background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" !colspan="2" style="border: 1px #aaaaaa solid;"|<big>{{{jimiã}}}</big><br>''{{#if:{{{gwôsné jimiã|}}}|{{{gwôsné jimiã}}} }} {{Infobox nagłówk dodôj|{{{Òbrôzk|}}}|[[Òbrôzk:{{{Òbrôzk|}}}|250px]]{{#if:{{{òpis|}}}|<br/>{{{òpis}}}}}|pole=style="text-align: center; font-size: x-small; background-color: #ffffff;"}} |- |{{Infobox réżka dodaj|Data ùrodzeniô<br>Môl ùrodzeniô |{{{Data_ùrodzeniô}}}<br>{{{Môl_ùrodzeniô}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{Data_smiercë<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Data smiercë<br>Môl smiercë| {{{Data_smiercë}}}<br>{{{Môl_smiercë}}}}} |- |- style="background:#efefef;" align="center" |colspan="2" style="border: 1px #aaaaaa solid;" |'''{{{1. fónkcjô}}}''' |- |style="border: 1px #aaaaaa solid;"|Òd |style="border: 1px #aaaaaa solid;"|{{{1. Òd}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{1. Do<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Do| {{{1. Do}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{1. Pierszô_dama<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Pierszô dama| {{{1. Pierszô_dama}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{1. Pòprzédca<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Pòprzédca| {{{1. Pòprzédca}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{1. Nastãpnik<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Nastãpnik| {{{1. Nastãpnik}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{1. partiô<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Partiô| {{{1. partiô}}}}} {{Szablóna:Infobox nagłówk dodôj|{{{2. fónkcjô<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}} |'''{{{2. fónkcjô}}}''' |pole=style="background:#efefef; text-align:center; border:1px solid #aaa;" }} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{2. Òd<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Òd| {{{2. Òd}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{2. Do<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Do| {{{2. Do}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{2. Pierszô_dama<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Pierszô dama| {{{2. Pierszô_dama}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{2. Pòprzédca<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Pòprzédca| {{{2. Pòprzédca}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{2. Nastãpnik<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Nastãpnik| {{{2. Nastãpnik}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{2. partiô<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Partiô| {{{2. partiô}}}}} {{Szablóna:Infobox nagłówk dodôj|{{{3. fónkcjô<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}} |'''{{{3. fónkcjô}}}''' |pole=style="background:#efefef; text-align:center; border:1px solid #aaa;" }} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{3. Òd<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Òd| {{{3. Òd}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{3. Do<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Do| {{{3. Do}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{3. Pierszô_dama<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Pierszô dama| {{{3. Pierszô_dama}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{3. Pòprzédca<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Pòprzédca| {{{3. Pòprzédca}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{3. Nastãpnik<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Nastãpnik| {{{3. Nastãpnik}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{3. partiô<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Partiô| {{{3. partiô}}}}} {{Szablóna:Infobox nagłówk dodôj|{{{4. fónkcjô<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}} |'''{{{4. fónkcjô}}}''' |pole=style="background:#efefef; text-align:center; border:1px solid #aaa;" }} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{4. Òd<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Òd| {{{4. Òd}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{4. Do<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Do| {{{4. Do}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{4. Pierszô_dama<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Pierszô dama| {{{4. Pierszô_dama}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{4. Pòprzédca<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Pòprzédca| {{{4. Pòprzédca}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{4. Nastãpnik<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Nastãpnik| {{{4. Nastãpnik}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{4. partiô<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Partiô| {{{4. partiô}}}}} {{Szablóna:Infobox nagłówk dodôj|{{{5. fónkcjô<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}} |'''{{{5. fónkcjô}}}''' |pole=style="background:#efefef; text-align:center; border:1px solid #aaa;" }} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{5. Òd<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Òd| {{{5. Òd}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{5. Do<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Do| {{{5. Do}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{5. Pierszô_dama<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Pierszô dama| {{{5. Pierszô_dama}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{5. Pòprzédca<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Pòprzédca| {{{5. Pòprzédca}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{5. Nastãpnik<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Nastãpnik| {{{5. Nastãpnik}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{5. partiô<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Partiô| {{{5. partiô}}}}} {{Szablóna:Infobox nagłówk dodôj|{{{6. fónkcjô<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}} |'''{{{6. fónkcjô}}}''' |pole=style="background:#efefef; text-align:center; border:1px solid #aaa;" }} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{6. Òd<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Òd| {{{6. Òd}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{6. Do<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Do| {{{6. Do}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{6. Pierszô_dama<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Pierszô dama| {{{6. Pierszô_dama}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{6. Pòprzédca<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Pòprzédca| {{{6. Pòprzédca}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{6. Nastãpnik<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Nastãpnik| {{{6. Nastãpnik}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{6. partiô<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Partiô| {{{6. partiô}}}}} {{Szablóna:Infobox nagłówk dodôj|{{{7. fónkcjô<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}} |'''{{{7. fónkcjô}}}''' |pole=style="background:#efefef; text-align:center; border:1px solid #aaa;" }} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{7. Òd<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Òd| {{{7. Òd}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{7. Do<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Do| {{{7. Do}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{7. Pierszô_dama<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Pierszô dama| {{{7. Pierszô_dama}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{7. Pòprzédca<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Pòprzédca| {{{7. Pòprzédca}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{7. Nastãpnik<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Nastãpnik| {{{7. Nastãpnik}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{7. partiô<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Partiô| {{{7. partiô}}}}} {{Szablóna:Infobox nagłówk dodôj|{{{8. fónkcjô<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}} |'''{{{8. fónkcjô}}}''' |pole=style="background:#efefef; text-align:center; border:1px solid #aaa;" }} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{8. Òd<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Òd| {{{8. Òd}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{8. Do<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Do| {{{8. Do}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{8. Pierszô_dama<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Pierszô dama| {{{8. Pierszô_dama}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{8. Pòprzédca<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Pòprzédca| {{{8. Pòprzédca}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{8. Nastãpnik<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Nastãpnik| {{{8. Nastãpnik}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{8. partiô<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Partiô| {{{8. partiô}}}}} {{Szablóna:Infobox nagłówk dodôj|{{{9. fónkcjô<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}} |'''{{{9. fónkcjô}}}''' |pole=style="background:#efefef; text-align:center; border:1px solid #aaa;" }} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{9. Òd<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Òd| {{{9. Òd}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{9. Do<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Do| {{{9. Do}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{9. Pierszô_dama<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Pierszô dama| {{{9. Pierszô_dama}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{9. Pòprzédca<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Pòprzédca| {{{9. Pòprzédca}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{9. Nastãpnik<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Nastãpnik| {{{9. Nastãpnik}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{9. Partiô<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Partiô| {{{9. partiô}}}}} {{Szablóna:Infobox nagłówk dodôj|{{{10. fónkcjô<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}} |'''{{{10. fónkcjô}}}''' |pole=style="background:#efefef; text-align:center; border:1px solid #aaa;" }} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{10. Òd<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Òd| {{{10. Òd}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{10. Do<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Do| {{{10. Do}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{10. Pierszô_dama<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Pierszô dama| {{{10. Pierszô_dama}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{10. Pòprzédca<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Pòprzédca| {{{10. Pòprzédca}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{10. Nastãpnik<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Nastãpnik| {{{10. Nastãpnik}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{10. Partiô<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Partiô| {{{10. partiô}}}}} {{Infobox nagłówk dodôj|{{{Pòdpis|}}}|[[Òbrôzk:{{{Pòdpis|}}}|130px]]|pole=style="text-align: center; font-size: x-small; background-color: #ffffff;"}} |} |} o3wageglpfhmtyc44oycfpu7bgvrh17 10 12522 214061 213568 2026-09-18T10:16:44Z Terrus38 14026 214061 wikitext text/x-wiki <includeonly><abbr title="{{Jãz./starna|{{{1|}}}}}">{{No self link|{{Jãz./starna|{{{1|}}}}}|{{#switch: {{{1|}}}<!----> |ar=arab.<!--?--> |be=biôłor.<!-- {{RKJ|2013|93}}, téż biôł. w RKJ 2014 s. 158--> |br=bret.<!--?--> |bg=bùłg.<!--{{RKJ|2013|93}}, téż bùł. w RKJ 2014 s. 158--> |ca=kat.<!--?--> |cs=czes.<!--{{RKJ|2020|31}}--> |csb|kaszëbsczi=kasz.<!--{{RKJ|2014|153}}--> |da=duń.<!--{{RKJ|2013|102}}--> |de=niem.<!--{{RKJ|2014|187}}--> |dsb=dólnołuż.<!--{{RKJ|2013|98}}--> |en=an.<!--{{RKJ|2013|93}}, téż ang. {{RKJ|2015|198}}--> |es=szp.<!--{{RKJ|2013|93}}--> |et=est.<!--{{RKJ|2013|98}}--> |fa=pers.<!--?--> |fi=fiń.<!--fin. w {{RKJ|2013|98}}, ale fińsczi jãzëk--> |fr=fr.<!--{{RKJ|2013|93}}--> |gl=galic.<!--pl--> |gmh=strz.-wës.-miem.<!--?--> |gr=gr.<!--nowògr. w {{RKJ|2013|98}}; gr. w {{RKJ|2015|126}}--> |grc=stôrogr.<!--{{RKJ|2015|126}}--> |gsw=gsw.<!--?--> |hbs=serb.-chòrw.<!--?--> |he=hebr.<!--{{RKJ|2016|171}}--> |hr=chòrw.<!--?--> |hsb=górnołuż.<!--{{RKJ|2013|98}}--> |hu=wãg.<!--{{RKJ|2013|102}}--> |hy=òrm.<!--?--> |is=isl.<!--?--> |it=ital.<!--{{RKJ|2013|93}}--> |ja=jap.<!--{{RKJ|2013|135}}--> |ka=grëz.<!--?--> |kk=kaz.<!--?--> |kl=gren.<!--?--> |ko=kòr.<!--{{RKJ|2013|135}}--> |ky=kirg.<!--?--> |la=łac.<!--{{RKJ|2014|154}}--> |lt=lët.<!--lit. w {{RKJ|2013|98}}, ale lit.=liturgiczno w {{RKJ|2012|66}} i jest Lëtwa i Lëtewsczi --> |lu=luks.<!--?--> |lv=łot.<!--{{RKJ|2013|98}}--> |mk=mac.<!--{{RKJ|2013|93}}--> |nds=dólnomiem.<!--(RKJ|2014|149); téż dniem. {{RKJ|2014|187}}--> |nl=hòl.<!--{{RKJ|2013|93}}; néderl?--> |no=nor.<!--?--> |pl=pòl.<!--{{RKJ|2014|149}}--> |pox=pòł. |prg=prës. |pt=pòrt.<!--{{RKJ|2013|93}}--> |rm=romansz<!--?--> |ro=rum.<!--{{RKJ|2013|98}}--> |ru=rus.<!--{{RKJ|2013|93}}--> |sk=słow.<!--{{RKJ|2013|102}}--> |sl=słwn.<!--{{RKJ|2013|102}}--> |sq=alb.<!--?--> |sr=serb.<!--{{RKJ|2014|158}}--> |sv=szw.<!--{{RKJ|2013|104}}--> |szl=szl.<!--ISO 639-3--> |tr=tër.<!--?--> |tg=tadż.<!--?--> |tk=turkm.<!--ISO 639-2--> |uk=ùkr.<!--{{RKJ|2014|158}}--> |wym=wël.<!--?--> |vi=wiet.<!--?--> |zh=chin.<!--{{RKJ|2013|135}}--> <!----------------------------------------------------------> |xpsi=prasł.<!--{{RKJ|2008|109}}--> |pie=pie.<!--?--> <!--Skrócënczi i symbòle stosowóné w słowarzu Ramùłta (RKJ 2014 187)--> |#default={{{1|}}} }}}}<!-- pom.-niem. – pomorsko-niemieckie //pl:Gwary pomorskie języka dolnoniemieckiego? pr.-niem. – prusko-niemiecki //? śr.-łac. – średniołacińskie //en:Medieval_Latin? Linguist List: lat-med --></abbr></includeonly><noinclude> * [[Szablóna:Jãz./starna]] <pre> {{Jãz. |1|jãzëk = XX ← kod ISO 639 }} </pre> ---- <code><nowiki>{{Jãz.|csb}}</nowiki></code> :{{Jãz.|csb}} ---- <code><nowiki>{{Jãz.|pl}}</nowiki></code> :{{Jãz.|pl}} ---- <code><nowiki>{{Jãz.|de}}</nowiki></code> :{{Jãz.|de}} ---- <code><nowiki>{{Jãz.|en}}</nowiki></code> :{{Jãz.|en}} ---- <code><nowiki>{{Jãz.|es}}</nowiki></code> :{{Jãz.|es}} ---- <code><nowiki>{{Jãz.|la}}</nowiki></code> :{{Jãz.|la}} ---- </noinclude> 1go5woestl8inqje5bqia2uwfxk94dw 0 12605 214071 206879 2026-09-18T11:08:33Z Terrus38 14026 214071 wikitext text/x-wiki {{Infobox pòlitik|jimiã=Lech Kaczińsczi|gwôsné jimiã=Lech Kaczyński|Òbrôzk=Lech Kaczyński.jpg|òpis=2006|Data_ùrodzeniô=18 czerwińca 1949|Mol_ùrodzeniô=[[Warszawa]]|Data_smiercë=10 łżëkwiata 2010|Môl_smiercë=Smòleńsk|1. fónkcjô=Prezydent Pòlsczi Repùbliczi|1. Pierszô_dama=Mariô Kaczińska|1. Pòprzédca=[[Aleksander Kwaśniewsczi]]|1. Nastãpnik=[[Barnisłôw Komorowsczi]]|2. fónkcjô=Prezydent Stolëcznegò Gardu Warszawë|2. Òd=18 lëstopadnika 2002|2. Do=22 gòdnika 2005|2. Pòprzédca=Wòjcech Kozak|2. Nastãpnik=Mirosław Kochalski (p.f.)|3. fónkcjô=Przédnik Prawa ë Sprawiedlëwosci|3. Òd=29 maja 2001|3. Do=18 stëcznika 2003|3. Nastãpnik=[[Jarosłôw Kaczińsczi]]|4. fónkcjô=Minyster Sprawiedlëwosci, generôlny prokùratór|4. Òd=12 czerwińca 2000|4. Do=5 lëpińca 2001|4. Pòprzédca=Hanna Suchocka|4. Nastãpnik=Stanisłôw Iwanicki|5. fónkcjô=Przédnik Nôwëższi Jizbë Kóntroli|5. Òd=14 gromicznika 1992|5. Do=8 czerwińca 1995|5. Pòprzédca=Piotr Kownacczi (p.ò.)|5. Nastãpnik=Janusz Wojciechowsczi|1. Òd=23 gòdnika 2005|1. Do=10 łżëkwiata 2010|Môl_ùrodzeniô=[[Warszawa]]|1. partiô=PiS|2. partiô=PiS|4. partiô=PiS|Pòdpis=Lech Kazcynski Signature.svg}} '''Lech Aleksander Kaczińsczi''' (ùr. 18 czerwińca 1949 w [[Warszawa|Warszawie]], zm. 10 łżëkwiata 2010 w [[Smòleńsk|Smòleńsku]]) bëł pòlsczim pòlitikã ë rëchcenwaltã, òd 23 gòdnika 2005 do 10 łżëkwiata 2010 bëł prezydeńtã [[Pòlskô|Pòlsczi Repùbliczi]]<ref name=":0">''[https://web.archive.org/web/20221116135659/https://www.prezydent.pl/kancelaria/archiwum/archiwum-lecha-kaczynskiego/prezydent/biografia Życiorys Lecha Kaczyńskiego].''&nbsp;prezydent.pl.&nbsp;[dost. 2026-04-12].&nbsp;({{jãz.|pl}}).</ref>. Zdżinął w Smòleńsczi katastrofie w 2010<ref>''[https://forsal.pl/artykuly/412502,samolot-prezydencki-rozbil-sie-w-smolensku-na-pokladzie-znajdowali-sie-min-para-prezydencka-i-szef-nbp.html Samolot prezydencki rozbił się w Smoleńsku, na pokładzie znajdowali się m.in. para prezydencka i szef NBP]'' [online], forsal.pl, 10 kwietnia 2010 [dost 2026-04-12] ({{jãz.|pl}}).</ref>. Bëł bratã blëzniôkã przédnika [[Prawò ë Sprawiedlëwòsc|Prawa ë Sprawiedlëwòscë]] Jarosława Kaczińsczégò<ref name=":0" />. Sztudérowôł na Wëdzéle Prawa i Administracje Warszawsczégò Ùniwersytetu, dze ukończëł sztudia magistersczé ë doktorancczé<ref>[https://dziedzictwopamieci.sejm.gov.pl/smolensk.nsf/bio.xsp?name=Kaczy%C5%84ski%20Lech ''Lech Kaczyński - biografia''].&nbsp;Dziedzictwo pamięci.&nbsp;[dost. 2026-04-12].&nbsp;({{jãz.|pl}}).</ref>. == Òbaczë téż == * [[Barnisłôw Komorowsczi]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Prezydencë Pòlsczi|Kaczińsczi, Lech]] [[Kategòrëjô:Rëchcenwalcë]] r6s420f1i87uhiottx9mb4fvmvq2nsv 10 12767 214076 209885 2026-09-18T11:15:50Z Terrus38 14026 214076 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" cellpadding="3" cellspacing="0" style="float: right; width: 280px; margin: 0 0 1em 1em; background: #ffffff; ; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 87%; text-align:left;" |- | colspan="2" style="background-color:#{{#if:{{{downe|}}}|F0E68C|A8D3FF}}; font-size:1px; height:3px;" | |- | colspan="2" style="background-color:#FFFFFF; text-align:center; font-size:120%; border-bottom:1px solid #AAAAAA;" | '''{{{miono}}}'''{{#if:{{{òriginalné miono<includeonly>|</includeonly>}}}|<br/>{{{òriginalné miono}}}}} |- {{Infobox nagłówk dodôj|{{{òdjimk|}}}|[[Òbrôzk:{{{òdjimk|}}}|250px]]{{#if:{{{òpisënk òbrôzka|}}}|<br/>{{{òpisënk òbrôzka}}}}}|pole=style="text-align: center; font-size: x-small; background-color: #ffffff;"}} |- |- {{Infobox réżka dodaj|{{{môl dzejaniégò<includeonly>|</includeonly>}}}|Môl dzejaniégò|{{{môl dzejaniégò}}}|kol2=style="background-color: #ffffff;"}} {{Infobox réżka dodaj|{{{data nôrodzeniégò}}}{{{data nôrodzeniégò}}} |{{#if:{{{data nôrôdzeniégò}}} |Data {{#if:{{{môl nôrodzeniégò}}}|i&nbsp;môl}} nôrodzeniégò |Môl nôrodzeniégò }} |{{#if:{{{môl nôrôdzeniégò}}} |{{{data nôrodzeniégò}}} {{#if:{{{môl nôrodzeniégò}}}|<br />{{{môl nôrodzeniégò}}}}}}} }} {{Infobox réżka dodaj|{{{data smiercë}}}{{{môl smiercë}}} |{{#if:{{{data smiercë}}} |Data {{#if:{{{môl smiercë}}}|i&nbsp;môl}} smiercë |Môl smiercë }} |{{#if:{{{môl smiercë}}} |{{{data smiercë}}} {{#if:{{{môl smiercë}}}|<br />{{{môl smiercë}}}}}}} }} {{Infobox réżka dodaj|{{{lëżnosc smiercë<includeonly>|</includeonly>}}}|Lëżnosc smiercë|{{{lëżnosc smiercë}}}|kol2=style="background-color: #ffffff;"}} {{Infobox réżka dodaj|{{{môl spòczinkù<includeonly>|</includeonly>}}}|Môl spòczinkù|{{{môl spòczinkù}}}|kol2=style="background-color: #ffffff;"}} {{Infobox réżka dodaj|{{{wëznanié<includeonly>|</includeonly>}}}|Wëznanié|{{{wëznanié}}}|kol2=style="background-color: #ffffff;"}} {{Infobox réżka dodaj|{{{kòscół<includeonly>|</includeonly>}}}|Kòscół|{{{kòscół}}}|kol2=style="background-color: #ffffff;"}} {{Infobox réżka dodaj|{{{nôrôdnota<includeonly>|</includeonly>}}}|Nôrôdnota|{{{nôrôdnota}}}|kol2=style="background-color: #ffffff;"}} |- {{Infobox nagłówk dodôj|{{{1. fónkcjô<includeonly>|</includeonly>}}}|{{{1. fónkcjô}}}|pole=style="font-weight: bold; color:#FFFFFF; text-align: center; background-color: #A8D3FF;"}} |- {{Infobox nagłówk dodôj|{{{1. fónkcjô<includeonly>|</includeonly>}}}|{{{status1}}}|pole=style="font-weight: bold; color:#FFFFFF; text-align: center; background-color: #A8D3FF;"}} {{Infobox réżka dodaj|{{{1. fónkcjô cząd<includeonly>|</includeonly>}}}|Cząd sprawòwaniégò|{{{1. fónkcjô cząd}}}|kol2=style="background-color: #ffffff;"}} {{Infobox réżka dodaj|{{{òbéńda<includeonly>|</includeonly>}}}|Welôwnô òbéńda|{{{òbéńda}}}|kol2=style="background-color: #ffffff;"}} {{Infobox réżka dodaj|{{{pòdwëższi<includeonly>|</includeonly>}}}| {{{titël_pòdwëższégò}}}|{{{pòdwëższi}}}|kol2=style="background-color: #ffffff;"}} {{Infobox réżka dodaj|{{{zastãpnik<includeonly>|</includeonly>}}}| {{{titël_zastãpnika}}}|{{{zastãpnik}}}|kol2=style="background-color: #ffffff;"}} {{Infobox réżka dodaj|{{{przédnik_rządu<includeonly>|</includeonly>}}}| {{{titël_przédnika}}}|{{{przédnik_rządu}}}|kol2=style="background-color: #ffffff;"}} {{Infobox réżka dodaj|{{{pòprzédca<includeonly>|</includeonly>}}}|Pòprzédca|{{{pòprzédca}}}|kol2=style="background-color: #ffffff;"}} {{Infobox réżka dodaj|{{{pòsobnik<includeonly>|</includeonly>}}}|Pòsobnik|{{{pòsobnik}}}|kol2=style="background-color: #ffffff;"}} |- {{Infobox nagłówk dodôj|{{{1. fónkcjô<includeonly>|</includeonly>}}}| |pole=style="background-color: #000000;"}} {{Infobox réżka dodaj|{{{1. fónkcjô cząd1a<includeonly>|</includeonly>}}}|Cząd sprawòwaniégò|{{{1. fónkcjô cząd 1a}}}|kol2=style="background-color: #ffffff;"}} {{Infobox réżka dodaj|{{{òbéńda1a<includeonly>|</includeonly>}}}|Welôwnô òbéńda|{{{òbéńda1a}}}|kol2=style="background-color: #ffffff;"}} {{Infobox réżka dodaj|{{{pòdwëższi1a<includeonly>|</includeonly>}}}| {{{titël_pòdwëższégò1a}}}|{{{pòdwëższi1a}}}|kol2=style="background-color: #ffffff;"}} {{Infobox réżka dodaj|{{{zastãpnik1a<includeonly>|</includeonly>}}}| {{{titël_zastãpnika1a}}}|{{{zastãpnik1a}}}|kol2=style="background-color: #ffffff;"}} {{Infobox réżka dodaj|{{{przédnik_rządu1a<includeonly>|</includeonly>}}}| {{{titël_przédnika1a}}}|{{{przédnik_rządu1a}}}|kol2=style="background-color: #ffffff;"}} {{Infobox réżka dodaj|{{{pòprzédca1a<includeonly>|</includeonly>}}}|Pòprzédca|{{{pòprzédca1a}}}|kol2=style="background-color: #ffffff;"}} {{Infobox réżka dodaj|{{{pòsobnik1a<includeonly>|</includeonly>}}}|Pòsobnik|{{{pòsobnik1a}}}|kol2=style="background-color: #ffffff;"}} |- |- {{Infobox nagłówk dodôj|{{{2. fónkcjô<includeonly>|</includeonly>}}}|{{{2. fónkcjô}}}|pole=style="font-weight: bold; color:#FFFFFF; text-align: center; background-color: #A8D3FF;"}} |- {{Infobox nagłówk dodôj|{{{1. fónkcjô<includeonly>|</includeonly>}}}|{{{status2}}}|pole=style="font-weight: bold; color:#FFFFFF; text-align: center; background-color: #A8D3FF;"}} {{Infobox réżka dodaj|{{{2. fónkcjô cząd<includeonly>|</includeonly>}}}|Cząd sprawòwaniégò|{{{2. fónkcjô cząd}}}|kol2=style="background-color: #ffffff;"}} {{Infobox réżka dodaj|{{{òbénda2<includeonly>|</includeonly>}}}|Welôwnô òbéńda|{{{òbéńda2}}}|kol2=style="background-color: #ffffff;"}} {{Infobox réżka dodaj|{{{pòdwëższi2<includeonly>|</includeonly>}}}| {{{titël_pòdwëższégò2}}}|{{{pòdwëższi2}}}|kol2=style="background-color: #ffffff;"}} {{Infobox réżka dodaj|{{{zastãpnik2<includeonly>|</includeonly>}}}| {{{titël_zastãpnika2}}}|{{{zastãpnik2}}}|kol2=style="background-color: #ffffff;"}} {{Infobox réżka dodaj|{{{przédnik_rządu2<includeonly>|</includeonly>}}}| {{{titël_przédnika2}}}|{{{przédnik_rządu2}}}|kol2=style="background-color: #ffffff;"}} {{Infobox réżka dodaj|{{{pòprzédca2<includeonly>|</includeonly>}}}|Pòprzédca|{{{pòprzédca2}}}|kol2=style="background-color: #ffffff;"}} {{Infobox réżka dodaj|{{{pòsobnik2<includeonly>|</includeonly>}}}|Pòsobnik|{{{pòsobnik2}}}|kol2=style="background-color: #ffffff;"}} {{Infobox nagłówk dodôj|{{{1. fónkcjô<includeonly>|</includeonly>}}}| |pole=style="background-color: #000000;"}} {{Infobox réżka dodaj|{{{1. fónkcjô cząd1a<includeonly>|</includeonly>}}}|Cząd sprawòwaniégò|{{{2. fónkcjô cząd 2a}}}|kol2=style="background-color: #ffffff;"}} {{Infobox réżka dodaj|{{{òbénda2a<includeonly>|</includeonly>}}}|Welôwnô òbéńda|{{{òbéńda2a}}}|kol2=style="background-color: #ffffff;"}} {{Infobox réżka dodaj|{{{pòdwëższi2a<includeonly>|</includeonly>}}}| {{{titël_pòdwëższégò2a}}}|{{{pòdwëższi2a}}}|kol2=style="background-color: #ffffff;"}} {{Infobox réżka dodaj|{{{zastãpnik2a<includeonly>|</includeonly>}}}| {{{titël_zastãpnika1a}}}|{{{zastãpnik2a}}}|kol2=style="background-color: #ffffff;"}} {{Infobox réżka dodaj|{{{przédnik_rządu2a<includeonly>|</includeonly>}}}| {{{titël_przédnika2a}}}|{{{przédnik_rządu2a}}}|kol2=style="background-color: #ffffff;"}} {{Infobox réżka dodaj|{{{pòprzédca2a<includeonly>|</includeonly>}}}|Pòprzédca|{{{pòprzédca2a}}}|kol2=style="background-color: #ffffff;"}} {{Infobox réżka dodaj|{{{pòsobnik2a<includeonly>|</includeonly>}}}|Pòsobnik|{{{pòsobnik2a}}}|kol2=style="background-color: #ffffff;"}} |- {{Infobox nagłówk dodôj|{{{3. fónkcjô<includeonly>|</includeonly>}}}|{{{3. fónkcjô}}}|pole=style="font-weight: bold; color:#FFFFFF; text-align: center; background-color: #A8D3FF;"}} |- {{Infobox nagłówk dodôj|{{{1. fónkcjô<includeonly>|</includeonly>}}}|{{{status3}}}|pole=style="font-weight: bold; color:#FFFFFF; text-align: center; background-color: #A8D3FF;"}} {{Infobox réżka dodaj|{{{3. fónkcjô cząd<includeonly>|</includeonly>}}}|Cząd sprawòwaniégò|{{{3. fónkcjô cząd}}}|kol2=style="background-color: #ffffff;"}} {{Infobox réżka dodaj|{{{òbéńda3<includeonly>|</includeonly>}}}|Welôwnô òbéńda|{{{òbéńda3}}}|kol2=style="background-color: #ffffff;"}} {{Infobox réżka dodaj|{{{pòdwëższi3<includeonly>|</includeonly>}}}| {{{titël_pòdwëższégò3}}}|{{{pòdwëższi3}}}|kol2=style="background-color: #ffffff;"}} {{Infobox réżka dodaj|{{{zastãpnik3<includeonly>|</includeonly>}}}| {{{titël_zastãpnika3}}}|{{{zastãpnik3}}}|kol2=style="background-color: #ffffff;"}} {{Infobox réżka dodaj|{{{przédnik_rządu3<includeonly>|</includeonly>}}}| {{{titël_przédnika3}}}|{{{przédnik_rządu3}}}|kol2=style="background-color: #ffffff;"}} {{Infobox réżka dodaj|{{{pòprzédca3<includeonly>|</includeonly>}}}|Pòprzédca|{{{pòprzédca3}}}|kol2=style="background-color: #ffffff;"}} {{Infobox réżka dodaj|{{{pòsobnik3<includeonly>|</includeonly>}}}|Pòsobnik|{{{pòsobnik3}}}|kol2=style="background-color: #ffffff;"}} {{Infobox nagłówk dodôj|{{{1. fónkcjô<includeonly>|</includeonly>}}}| |pole=style="background-color: #000000;"}} {{Infobox réżka dodaj|{{{3. fónkcjô cząd3a<includeonly>|</includeonly>}}}|Cząd sprawòwaniégò|{{{3. fónkcjô cząd 3a}}}|kol2=style="background-color: #ffffff;"}} {{Infobox réżka dodaj|{{{òbéńda3a<includeonly>|</includeonly>}}}|Welôwnô òbéńda|{{{òbéńda3a}}}|kol2=style="background-color: #ffffff;"}} {{Infobox réżka dodaj|{{{pòdwëższi3a<includeonly>|</includeonly>}}}| {{{titël_pòdwëższégò3a}}}|{{{pòdwëższi3a}}}|kol2=style="background-color: #ffffff;"}} {{Infobox réżka dodaj|{{{zastãpnik3a<includeonly>|</includeonly>}}}| {{{titël_zastãpnika3a}}}|{{{zastãpnik3a}}}|kol2=style="background-color: #ffffff;"}} {{Infobox réżka dodaj|{{{przédnik_rządu3a<includeonly>|</includeonly>}}}| {{{titël_przédnika3a}}}|{{{przédnik_rządu3a}}}|kol2=style="background-color: #ffffff;"}} {{Infobox réżka dodaj|{{{pòprzédca3a<includeonly>|</includeonly>}}}|Pòprzédca|{{{pòprzédca3a}}}|kol2=style="background-color: #ffffff;"}} {{Infobox réżka dodaj|{{{pòsobnik3a<includeonly>|</includeonly>}}}|Pòsobnik|{{{pòsobnik3a}}}|kol2=style="background-color: #ffffff;"}} |- {{Infobox nagłówk dodôj|{{{4. fónkcjô<includeonly>|</includeonly>}}}|{{{4. fónkcjô}}}|pole=style="font-weight: bold; color:#FFFFFF; text-align: center; background-color: #A8D3FF;"}} |- {{Infobox nagłówk dodôj|{{{4. fónkcjô<includeonly>|</includeonly>}}}|{{{status4}}}|pole=style="font-weight: bold; color:#FFFFFF; text-align: center; background-color: #A8D3FF;"}} {{Infobox réżka dodaj|{{{4. fónkcjô cząd<includeonly>|</includeonly>}}}|Cząd sprawòwaniégò|{{{4. fónkcjô cząd}}}|kol2=style="background-color: #ffffff;"}} {{Infobox réżka dodaj|{{{òbéńda4<includeonly>|</includeonly>}}}|Welôwnô òbéńda|{{{òbéńda4}}}|kol2=style="background-color: #ffffff;"}} {{Infobox réżka dodaj|{{{pòdwëższi4<includeonly>|</includeonly>}}}| {{{titël_pòdwëższégò4}}}|{{{pòdwëższi4}}}|kol2=style="background-color: #ffffff;"}} {{Infobox réżka dodaj|{{{zastãpnik4<includeonly>|</includeonly>}}}| {{{titël_zastãpnika4}}}|{{{zastãpnik4}}}|kol2=style="background-color: #ffffff;"}} {{Infobox réżka dodaj|{{{przédnik_rządu4<includeonly>|</includeonly>}}}| {{{titël_przédnika4}}}|{{{przédnik_rządu4}}}|kol2=style="background-color: #ffffff;"}} {{Infobox réżka dodaj|{{{pòprzédca4<includeonly>|</includeonly>}}}|Pòprzédca|{{{pòprzédca4}}}|kol2=style="background-color: #ffffff;"}} {{Infobox réżka dodaj|{{{pòsobnik4<includeonly>|</includeonly>}}}|Pòsobnik|{{{pòsobnik4}}}|kol2=style="background-color: #ffffff;"}} |- {{Infobox nagłówk dodôj|{{{1. fónkcjô<includeonly>|</includeonly>}}}| |pole=style="background-color: #000000;"}} {{Infobox réżka dodaj|{{{4. fónkcjô cząd4a<includeonly>|</includeonly>}}}|Cząd sprawòwaniégò|{{{4. fónkcjô cząd 4a}}}|kol2=style="background-color: #ffffff;"}} {{Infobox réżka dodaj|{{{òbéńda4a<includeonly>|</includeonly>}}}|Welôwnô òbéńda|{{{òbéńda4a}}}|kol2=style="background-color: #ffffff;"}} {{Infobox réżka dodaj|{{{pòdwëższi4a<includeonly>|</includeonly>}}}| {{{titël_pòdwëższégò4a}}}|{{{pòdwëższi4a}}}|kol2=style="background-color: #ffffff;"}} {{Infobox réżka dodaj|{{{zastãpnik4a<includeonly>|</includeonly>}}}| {{{titël_zastãpnika4a}}}|{{{zastãpnik4a}}}|kol2=style="background-color: #ffffff;"}} {{Infobox réżka dodaj|{{{przédnik_rządu4a<includeonly>|</includeonly>}}}| {{{titël_przédnika4a}}}|{{{przédnik_rządu4a}}}|kol2=style="background-color: #ffffff;"}} {{Infobox réżka dodaj|{{{pòprzédca4a<includeonly>|</includeonly>}}}|Pòprzédca|{{{pòprzédca4a}}}|kol2=style="background-color: #ffffff;"}} {{Infobox réżka dodaj|{{{pòsobnik4a<includeonly>|</includeonly>}}}|Pòsobnik|{{{pòsobnik4a}}}|kol2=style="background-color: #ffffff;"}} |- |- {{Infobox nagłówk dodôj|{{{5. fónkcjô<includeonly>|</includeonly>}}}|{{{5. fónkcjô}}}|pole=style="font-weight: bold; color:#FFFFFF; text-align: center; background-color: #A8D3FF;"}} |- {{Infobox nagłówk dodôj|{{{5. fónkcjô<includeonly>|</includeonly>}}}|{{{status5}}}|pole=style="font-weight: bold; color:#FFFFFF; text-align: center; background-color: #A8D3FF;"}} {{Infobox réżka dodaj|{{{5. fónkcjô cząd<includeonly>|</includeonly>}}}|Cząd sprawòwaniégò|{{{5. fónkcjô cząd}}}|kol2=style="background-color: #ffffff;"}} {{Infobox réżka dodaj|{{{òbéńda5<includeonly>|</includeonly>}}}|Welôwnô òbéńda|{{{òbéńda5}}}|kol2=style="background-color: #ffffff;"}} {{Infobox réżka dodaj|{{{pòdwëższi5<includeonly>|</includeonly>}}}| {{{titël_pòdwëższégò5}}}|{{{pòdwëższi5}}}|kol2=style="background-color: #ffffff;"}} {{Infobox réżka dodaj|{{{zastãpnik5<includeonly>|</includeonly>}}}| {{{titël_zastãpnika5}}}|{{{zastãpnik5}}}|kol2=style="background-color: #ffffff;"}} {{Infobox réżka dodaj|{{{przédnik_rządu5<includeonly>|</includeonly>}}}| {{{titël_przédnika5}}}|{{{przédnik_rządu5}}}|kol2=style="background-color: #ffffff;"}} {{Infobox réżka dodaj|{{{pòprzédca5<includeonly>|</includeonly>}}}|Pòprzédca|{{{pòprzédca5}}}|kol2=style="background-color: #ffffff;"}} {{Infobox réżka dodaj|{{{pòsobnik5<includeonly>|</includeonly>}}}|Pòsobnik|{{{pòsobnik5}}}|kol2=style="background-color: #ffffff;"}} {{Infobox nagłówk dodôj|{{{5. fónkcjô<includeonly>|</includeonly>}}}| |pole=style="background-color: #000000;"}} {{Infobox réżka dodaj|{{{5. fónkcjô cząd1a<includeonly>|</includeonly>}}}|Cząd sprawòwaniégò|{{{5. fónkcjô cząd 5a}}}|kol2=style="background-color: #ffffff;"}} {{Infobox réżka dodaj|{{{òbéńda5a<includeonly>|</includeonly>}}}|Welôwnô òbéńda|{{{òbéńda5a}}}|kol2=style="background-color: #ffffff;"}} {{Infobox réżka dodaj|{{{pòdwëższi5a<includeonly>|</includeonly>}}}| {{{titël_pòdwëższégò5a}}}|{{{pòdwëższi5a}}}|kol2=style="background-color: #ffffff;"}} {{Infobox réżka dodaj|{{{zastãpnik5a<includeonly>|</includeonly>}}}| {{{titël_zastãpnika5a}}}|{{{zastãpnik5a}}}|kol2=style="background-color: #ffffff;"}} {{Infobox réżka dodaj|{{{przédnik_rządu5a<includeonly>|</includeonly>}}}| {{{titël_przédnika5a}}}|{{{przédnik_rządu5a}}}|kol2=style="background-color: #ffffff;"}} {{Infobox réżka dodaj|{{{pòprzédca5a<includeonly>|</includeonly>}}}|Pòprzédca|{{{pòprzédca5a}}}|kol2=style="background-color: #ffffff;"}} {{Infobox réżka dodaj|{{{pòsobnik5a<includeonly>|</includeonly>}}}|Pòsobnik|{{{pòsobnik5a}}}|kol2=style="background-color: #ffffff;"}} |- {{Infobox nagłówk dodôj|{{{6. fónkcjô<includeonly>|</includeonly>}}}|{{{6. fónkcjô}}}|pole=style="font-weight: bold; color:#FFFFFF; text-align: center; background-color: #A8D3FF;"}} |- {{Infobox nagłówk dodôj|{{{6. fónkcjô<includeonly>|</includeonly>}}}|{{{status6}}}|pole=style="font-weight: bold; color:#FFFFFF; text-align: center; background-color: #A8D3FF;"}} {{Infobox réżka dodaj|{{{6. fónkcjô cząd<includeonly>|</includeonly>}}}|Cząd sprawòwaniégò|{{{6. fónkcjô cząd}}}|kol2=style="background-color: #ffffff;"}} {{Infobox réżka dodaj|{{{òbéńda6<includeonly>|</includeonly>}}}|Welôwnô òbéńda|{{{òbéńda6}}}|kol2=style="background-color: #ffffff;"}} {{Infobox réżka dodaj|{{{pòdwëższi6<includeonly>|</includeonly>}}}| {{{titël_pòdwëższégò6}}}|{{{pòdwëższi6}}}|kol2=style="background-color: #ffffff;"}} {{Infobox réżka dodaj|{{{zastãpnik6<includeonly>|</includeonly>}}}| {{{titël_zastãpnika6}}}|{{{zastãpnik6}}}|kol2=style="background-color: #ffffff;"}} {{Infobox réżka dodaj|{{{przédnik_rządu6<includeonly>|</includeonly>}}}| {{{titël_przédnika6}}}|{{{przédnik_rządu6}}}|kol2=style="background-color: #ffffff;"}} {{Infobox réżka dodaj|{{{pòprzédca6<includeonly>|</includeonly>}}}|Pòprzédca|{{{pòprzédca6}}}|kol2=style="background-color: #ffffff;"}} {{Infobox réżka dodaj|{{{pòsobnik6<includeonly>|</includeonly>}}}|Pòsobnik|{{{pòsobnik6}}}|kol2=style="background-color: #ffffff;"}} {{Infobox nagłówk dodôj|{{{6. fónkcjô<includeonly>|</includeonly>}}}| |pole=style="background-color: #000000;"}} {{Infobox réżka dodaj|{{{6. fónkcjô cząd6a<includeonly>|</includeonly>}}}|Cząd sprawòwaniégò|{{{6. fónkcjô cząd 6a}}}|kol2=style="background-color: #ffffff;"}} {{Infobox réżka dodaj|{{{òbéńda6a<includeonly>|</includeonly>}}}|Welôwnô òbéńda|{{{òbéńda6a}}}|kol2=style="background-color: #ffffff;"}} {{Infobox réżka dodaj|{{{pòdwëższi6a<includeonly>|</includeonly>}}}| {{{titël_pòdwëższégò6a}}}|{{{pòdwëższi6a}}}|kol2=style="background-color: #ffffff;"}} {{Infobox réżka dodaj|{{{zastãpnik6a<includeonly>|</includeonly>}}}| {{{titël_zastãpnika6a}}}|{{{zastãpnik6a}}}|kol2=style="background-color: #ffffff;"}} {{Infobox réżka dodaj|{{{przédnik_rządu6a<includeonly>|</includeonly>}}}| {{{titël_przédnika6a}}}|{{{przédnik_rządu6a}}}|kol2=style="background-color: #ffffff;"}} {{Infobox réżka dodaj|{{{pòprzédca6a<includeonly>|</includeonly>}}}|Pòprzédca|{{{pòprzédca6a}}}|kol2=style="background-color: #ffffff;"}} {{Infobox réżka dodaj|{{{pòsobnik6a<includeonly>|</includeonly>}}}|Pòsobnik|{{{pòsobnik6a}}}|kol2=style="background-color: #ffffff;"}} |- {{Infobox nagłówk dodôj|{{{1. fónkcjô<includeonly>|</includeonly>}}}| |pole=style="background-color: #A8D3FF;"}} {{Infobox réżka dodaj|{{{partëjô<includeonly>|</includeonly>}}}|[[Pòliticznô partëjô|Partëjô]]|{{{partëjô}}}|kol2=style="background-color: #ffffff;"}} {{Infobox réżka dodaj|{{{jinszô_partëjô<includeonly>|</includeonly>}}}|Jinszé partëjowi zrzeszë|{{{jinszô_partëjô}}}|kol2=style="background-color: #ffffff;"}} {{Infobox réżka dodaj|{{{slëbnik<includeonly>|</includeonly>}}}|{{{pòzwa_slëbnika}}}|{{{slëbnik}}}|kol2=style="background-color: #ffffff;"}} {{Infobox réżka dodaj|{{{dzecë<includeonly>|</includeonly>}}}|Dzecë|{{{dzecë}}}|kol2=style="background-color: #ffffff;"}} {{Infobox réżka dodaj|{{{krewni<includeonly>|</includeonly>}}}|Krewni|{{{krewni}}}|kol2=style="background-color: #ffffff;"}} {{Infobox réżka dodaj|{{{wësztôłcenié<includeonly>|</includeonly>}}}|Wësztôłcenié|{{{wësztôłcenié}}}|kol2=style="background-color: #ffffff;"}} {{Infobox réżka dodaj|{{{alma_mater<includeonly>|</includeonly>}}}|[[Alma mater]]|{{{alma_mater}}}|kol2=style="background-color: #ffffff;"}} {{Infobox réżka dodaj|{{{wark<includeonly>|</includeonly>}}}|Wark|{{{wark}}}|kol2=style="background-color: #ffffff;"}} {{Infobox réżka dodaj|{{{nôdgrodë<includeonly>|</includeonly>}}}|Nôdgrodë|{{{nôdgrodë}}}|kol2=style="background-color: #ffffff;"}} {{Infobox nagłówk dodôj|{{{pòdpis|}}}|[[Òbrôzk:{{{pòdpis|}}}|250px]]|pole=style="text-align: center; background-color: #ffffff;"}} {{Infobox nagłówk dodôj|{{{commons<includeonly>|</includeonly>}}}|[[Òbrôzk:Commons-logo.svg|15px|link=]] [[Commons:{{{commons}}}|Galerëjô w Wikimedia Commons]]|pole=style="background-color: #{{{tło}}}; text-align:center; border-top: 1px #aaa solid; font-size:small;"|}} {{Infobox nagłówk dodôj|{{{wikizdrzōdła<includeonly>|</includeonly>}}}|[[Òbrôzk:Wikisource-logo.svg|15px|link=]] [https://wikisource.org/wiki/Author:{{{wikizdrzōdła}}} Tekstë we Wikizdrzódłach]|pole=style="background-color: #{{{tło}}}; text-align:center; border-top: 1px #aaa solid; font-size:small;"|}} {{Infobox nagłówk dodôj|{{{jinternetowô starna<includeonly>|</includeonly>}}}|[{{{jinternetowô starna}}} Jinternetowô starna]|pole=style="font-weight: bold; text-align: center; background-color: #A8D3FF;"}} |- |} <noinclude> Nen infobox mòże bëc pòmòcny przi artiklach na témã pòlitików a państwòwich przédników. Żëczã jem wszëtczim,jaczé mdą miec ùżiwóné nen infobox wielu zwënégòw w ùsôdztwie nowich artiklów i rozkòscérzaniém stôrich. Mòdło szablónë jô mdã miec starã wrzucëc tuwò w nôblëższich dniach. '''Òstanita z Bògã! :)''' ==Szablóna== <nowiki> {{Pòlitik wiadłokôstka | miono = | òriginalné miono = | titel = | òdjimk = | òpisënk òbrôzka = | mòtto = | céch = | òpisënk céchù = | môl dzejaniégò = | data nôrodzeniégò = | môl nôrodzeniégò = | data smiercë = | môl smiercë = | lëżnosc smiercë = | môl spòczinkù = | nôrôdnota = | 1. fónkcjô = | 1. fónkcjô cząd = | 1. fónkcjô 1a = | 1. fónkcjô cząd 1a = | 2. fónkcjô = | 2. fónkcjô cząd = | 2. fónkcjô 2a = | 2. fónkcjô cząd 2a = | 3. fónkcjô = | 3. fónkcjô cząd = | 3. fónkcjô 3a = | 3. fónkcjô cząd 3a = | 4. fónkcjô = | 4. fónkcjô cząd = | 4. fónkcjô 4a = | 4. fónkcjô cząd 4a = | 5. fónkcjô 5a = | 5. fónkcjô cząd 5a = | 6. fónkcjô 6a = | 6. fónkcjô cząd 6a = | òbéńda = | òbéńda1a = | òbéńda2 = | òbéńda2a = | òbéńda3 = | òbéńda3a = | òbéńda4 = | òbéńda4a = | òbéńda5 = | òbéńda5a = | òbéńda6 = | òbéńda6a = | pòdwëższi = | titël_pòdwëższégò = | pòdwëższi1a = | titël_pòdwëższégò1a = | pòdwëższi2 = | titël_pòdwëższégò2 = | pòdwëższi2a = | titël_pòdwëższégò2a = | pòdwëższi3 = | titël_pòdwëższégò3 = | pòdwëższi3a = | titël_pòdwëższégò3a = | pòdwëższi4 = | titël_pòdwëższégò4 = | pòdwëższi4a = | titël_pòdwëższégò4a = | pòdwëższi5 = | titël_pòdwëższégò5 = | pòdwëższi5a = | titël_pòdwëższégò5a = | pòdwëższi6 = | titël_pòdwëższégò6 = | pòdwëższi6a = | titël_pòdwëższégò6a = | zastãpnik = | titël_zastãpnika = | zastãpnik1a = | titël_zastãpnika1a = | zastãpnik2 = | titël_zastãpnika2 = | zastãpnik2a = | titël_zastãpnika2a = | zastãpnik3 = | titël_zastãpnika3 = | zastãpnik3a = | titël_zastãpnika3a = | zastãpnik4 = | titël_zastãpnika4 = | zastãpnik4a = | titël_zastãpnika4a = | zastãpnik5 = | titël_zastãpnika5 = | zastãpnik5a = | titël_zastãpnika5a = | zastãpnik6 = | titël_zastãpnika6 = | zastãpnik6a = | titël_zastãpnika6a = | przédnik_rządu = | titël_przédnika = | przédnik_rządu1a = | titël_przédnika1a = | przédnik_rządu2 = | titël_przédnika2 = | przédnik_rządu2a = | titël_przédnika2a = | przédnik_rządu3 = | titël_przédnika3 = | przédnik_rządu3a = | titël_przédnika3a = | przédnik_rządu4 = | titël_przédnika4 = | przédnik_rządu4a = | titël_przédnika4a = | przédnik_rządu5 = | titël_przédnika5 = | przédnik_rządu5a = | titël_przédnika5a = | przédnik_rządu6 = | titël_przédnika6 = | przédnik_rządu6a = | titël_przédnika6a = | pòprzédca = | pòprzédca1a = | pòprzédca2 = | pòprzédca2a = | pòprzédca3 = | pòprzédca3a = | pòprzédca4 = | pòprzédca4a = | pòprzédca5 = | pòprzédca5a = | pòprzédca6 = | pòprzédca6a = | pòsobnik = | pòsobnik1a = | pòsobnik2 = | pòsobnik2a = | pòsobnik3 = | pòsobnik3a = | pòsobnik4 = | pòsobnik4a = | pòsobnik5 = | pòsobnik5a = | pòsobnik6 = | pòsobnik6a = | wëznanié = | kòscół = | partëjô = | jinszô_partëjô = | pòzwa_slëbnika = | slëbnik = | dzëcë = | krewni = | wësztôłcenié = | alma_mater = | kardinalskô kreacjô = | wark = | nôdgrodë = | pòdpis = | commons = | jinternetowô starna = </nowiki> <noinclude>[[Kategòrëjô:Wiadłokôstczi]]</noinclude> 1kkq17m4jvmeumvz09sft3jev8vv191 0 12847 214081 197081 2026-09-18T11:19:52Z Terrus38 14026 Zmiana elementu docelowego przekierowania z [[Léch Wałãsa]] na [[Lech Wałãsa]] 214081 wikitext text/x-wiki #TAM [[Lech Wałãsa]] 7zme0aj0vpzetgnssr9oqouw13jc86w 0 13050 213994 213991 2026-09-17T12:00:36Z Terrus38 14026 Terrus38 przeniós starnã [[Kaszubi wczoraj i dziś (wëstawa)]] do [[Kaszubi wczoraj i dziś (wëstôwk)]] 213991 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} {{Bez òdjimka}} {{Jiné znaczënczi|wëstôwkù}} '''Kaszubi wczoraj i dziś''' ({{jãz.|csb}} ''Kaszëbë wczerô i dzys'') – [[wëstawa]] (2014–[[8 gromicznika]] 2015<ref name=":0">https://dziennikbaltycki.pl/kaszubi-wczoraj-i-dzis/ar/3611399</ref>) w [[Łużëcczé Mùzeùm w Bùdzëszënie|Łużëcczim Mùzeùm w Bùdzëszënie]]. Ekspòzycjã współtworzyły trzë jinstytucje: [[Mùzeùm Kaszëbskò-Pòmòrsczi Pismieniznë i Mùzyczi w Wejrowie]], [[Mùzeùm Pùcczi Zemi miona Floriana Cenôwë]] i [[Zôpadnokaszëbsczé Mùzeùm w Bëtowie]]<ref name=":0" />. Aùtorzë: Janina Kurowska, [[Tomôsz Fópka]], Radosław Kamiński, Mirosław Kuklik, dr Tomasz Siemiński, dr Tadeusz Sadkowski<ref name=":0" />. == Òbaczë téż == {{Col3 |col1= {{Pòdobnô pòzwa|Kaszubi wczoraj i dziś}} |col2= === Pòłączoné témë === * [[Łużëcczé Mùzeùm w Bùdzëszënie]] * [[Kapela „Bas”]] |col3= === Jiné wëstôwczi === {{#categorytree:Wëstôwczi|hideroot=on|mode=pages}} }} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * https://dziennikbaltycki.pl/kaszubi-wczoraj-i-dzis/ar/3611399 * https://expresskaszubski.pl/pl/14_kultura/17612_wystawa-kaszubi-wczoraj-i-dzis-w-budziszynie.html * https://kartuzy.naszemiasto.pl/kaszubska-wystawa-w-budziszynie-w-niemczech-zdjecia/ar/c13-2459513 ** https://kartuzy.naszemiasto.pl/kaszubska-wystawa-w-budziszynie-w-niemczech-zdjecia/gh/c13-2459513 ** https://kartuzy.naszemiasto.pl/kaszubska-wystawa-w-budziszynie-w-niemczech-zdjecia/gh/c13-2459513/2 === Szëkba === {{Szëkba|Wystawa Kaszubi wczoraj i dziś}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura]] [[Kategòrëjô:Wëstôwczi]] jek8c142kz960fmyw1boz2mkmpqtgxs 213999 213994 2026-09-17T12:01:34Z Terrus38 14026 213999 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} {{Bez òdjimka}} {{Jiné znaczënczi|wëstôwkù}} '''Kaszubi wczoraj i dziś''' ({{jãz.|csb}} ''Kaszëbë wczerô i dzys'') – [[wëstôwk]] (2014–[[8 gromicznika]] 2015<ref name=":0">https://dziennikbaltycki.pl/kaszubi-wczoraj-i-dzis/ar/3611399</ref>) w [[Łużëcczé Mùzeùm w Bùdzëszënie|Łużëcczim Mùzeùm w Bùdzëszënie]]. Ekspòzycjã współtworzyły trzë jinstytucje: [[Mùzeùm Kaszëbskò-Pòmòrsczi Pismieniznë i Mùzyczi w Wejrowie]], [[Mùzeùm Pùcczi Zemi miona Floriana Cenôwë]] i [[Zôpadnokaszëbsczé Mùzeùm w Bëtowie]]<ref name=":0" />. Aùtorzë: Janina Kurowska, [[Tomôsz Fópka]], Radosław Kamiński, Mirosław Kuklik, dr Tomasz Siemiński, dr Tadeusz Sadkowski<ref name=":0" />. == Òbaczë téż == {{Col3 |col1= {{Pòdobnô pòzwa|Kaszubi wczoraj i dziś}} |col2= === Pòłączoné témë === * [[Łużëcczé Mùzeùm w Bùdzëszënie]] * [[Kapela „Bas”]] |col3= === Jiné wëstôwczi === {{#categorytree:Wëstôwczi|hideroot=on|mode=pages}} }} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * https://dziennikbaltycki.pl/kaszubi-wczoraj-i-dzis/ar/3611399 * https://expresskaszubski.pl/pl/14_kultura/17612_wystawa-kaszubi-wczoraj-i-dzis-w-budziszynie.html * https://kartuzy.naszemiasto.pl/kaszubska-wystawa-w-budziszynie-w-niemczech-zdjecia/ar/c13-2459513 ** https://kartuzy.naszemiasto.pl/kaszubska-wystawa-w-budziszynie-w-niemczech-zdjecia/gh/c13-2459513 ** https://kartuzy.naszemiasto.pl/kaszubska-wystawa-w-budziszynie-w-niemczech-zdjecia/gh/c13-2459513/2 === Szëkba === {{Szëkba|Wystawa Kaszubi wczoraj i dziś}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura]] [[Kategòrëjô:Wëstôwczi]] jc5oc3z0ktqskvgy520pwccbygznwkx 214042 213999 2026-09-17T13:30:11Z Iketsi 3254 Pòłączoné témë→Sparłãczoné témë 214042 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} {{Bez òdjimka}} {{Jiné znaczënczi|wëstôwkù}} '''Kaszubi wczoraj i dziś''' ({{jãz.|csb}} ''Kaszëbë wczerô i dzys'') – [[wëstôwk]] (2014–[[8 gromicznika]] 2015<ref name=":0">https://dziennikbaltycki.pl/kaszubi-wczoraj-i-dzis/ar/3611399</ref>) w [[Łużëcczé Mùzeùm w Bùdzëszënie|Łużëcczim Mùzeùm w Bùdzëszënie]]. Ekspòzycjã współtworzyły trzë jinstytucje: [[Mùzeùm Kaszëbskò-Pòmòrsczi Pismieniznë i Mùzyczi w Wejrowie]], [[Mùzeùm Pùcczi Zemi miona Floriana Cenôwë]] i [[Zôpadnokaszëbsczé Mùzeùm w Bëtowie]]<ref name=":0" />. Aùtorzë: Janina Kurowska, [[Tomôsz Fópka]], Radosław Kamiński, Mirosław Kuklik, dr Tomasz Siemiński, dr Tadeusz Sadkowski<ref name=":0" />. == Òbaczë téż == {{Col3 |col1= {{Pòdobnô pòzwa|Kaszubi wczoraj i dziś}} |col2= === Sparłãczoné témë === * [[Łużëcczé Mùzeùm w Bùdzëszënie]] * [[Kapela „Bas”]] |col3= === Jiné wëstôwczi === {{#categorytree:Wëstôwczi|hideroot=on|mode=pages}} }} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * https://dziennikbaltycki.pl/kaszubi-wczoraj-i-dzis/ar/3611399 * https://expresskaszubski.pl/pl/14_kultura/17612_wystawa-kaszubi-wczoraj-i-dzis-w-budziszynie.html * https://kartuzy.naszemiasto.pl/kaszubska-wystawa-w-budziszynie-w-niemczech-zdjecia/ar/c13-2459513 ** https://kartuzy.naszemiasto.pl/kaszubska-wystawa-w-budziszynie-w-niemczech-zdjecia/gh/c13-2459513 ** https://kartuzy.naszemiasto.pl/kaszubska-wystawa-w-budziszynie-w-niemczech-zdjecia/gh/c13-2459513/2 === Szëkba === {{Szëkba|Wystawa Kaszubi wczoraj i dziś}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura]] [[Kategòrëjô:Wëstôwczi]] saptwdstkqdzy90jga3x64oewcf29ao 0 13089 214029 210136 2026-09-17T12:23:20Z Terrus38 14026 214029 wikitext text/x-wiki {{Infobox pòlitik |jimiã = Che Guevara |gwôsné jimiã = Comandante |Òbrôzk = Che Guevara - Guerrillero Heroico by Alberto Korda.jpg |òpis = ''Guerillero Heroico'', Alberto Korda, 1960 |Data_ùrodzeniô = 14 maja abò 14 czerwińca 1928 |Môl_ùrodzeniô = Rosario, Argentina |Data_smierci = 9 rujana 1967 |Mol_smierci = La Higuera, Bòliwiô |1. fónkcjô = Minyster Jindustrie Kùbë |1. Òd = 11 gromnicznika 1961 |1. Do = 1 łżëkwiata 1965 |1. Pòprzédca = ''ùsadzenié ùrzãdu'' |1. Nastãpnik = Joel Domenech Benítez |2. fónkcjô = Przédnik Nôrodnégò Bankù Kùbë |2. Òd = 16 lëstopadnika 1961 |2. Do = 23 gromicznika 1961 |2. Pòprzédca = Felipe Pazos |2. Nastãpnik = Raúl Cepero Bonilla }} '''Che Guevara''', pò prôwdze ''Ernesto "Che" Guevara de la Serna'' ([[14 maja]] abò [[14 czerwińca]]<ref>[https://snl.no/Che_Guevara] Sandvik, Underlid, E., ''Che Guevara'' w: ''Store norske leksikon''. [online] [przëstãp: 2026-06-11].</ref><ref>[https://www.britannica.com/biography/Che-Guevara] ''Che Guevara'' w: ''Encyclopaedia Britannica'' [online] [przëstãp: 2026-06-11].</ref> [[1928]] w [[Rosario]] – [[9 rujana]] [[1967]]<ref>[https://www.bbc.co.uk/history/historic_figures/guevara_che.shtml] ''Che Guevara'', w: ''BBC History'' [online] [przëstãp: 2026-06-11].</ref> w [[La Higuera]]) – rewòlucjonista, pòliticzéra, pisôrz, warkòwi lékôrz z [[Łacëznowô Amerika|Łacëznowi Americzi]]. Jeden z przédników [[Kùbańskô Rewòlucjô|Kùbańsczi Rewòlucje]]. Ùrodzóny w [[Argentina|Argentinie]]. Pò sukcesu rewòlucje béł nôleżnikã kùbańsczégò rządu. Biôtkòwôł sã téż w [[Kòngò]] w [[1965]] r. a òd [[1966]] r. w [[Bòliwiô|Bòliwsce]], dze òrganizowôł partizantów a òstôł schwëtóny a ùbiti. Militarny teòretik, [[Kòntrkùltura|kòntrkùlturowi]] symbòl rewòlucje a bùntownictwa, jegò lëco przëszło do masowi kùlturë dzãka [[Fòtografiô|òdjimkòwi]] ''Guerillero Heroico'' jaczi zrobił w [[1960]] r. Alberto Korda. == Wczesné żëcé == Ernesto ùrodzył sã jakno nôstarszé z piãc dzecy w strzédnoklasowi familii ò [[Szpańskô|szpańskò]]-[[Irlandiô|jirsczim]] pòchòdzenim a lewiznowëch pòzdrzatkach. Nimò że za dzecka chòrzôł na [[Dichawica|dichawicã]], miôł atleticzné sukcesë a béł òglowò dobrim szkòlôkã. Chòdzył do spòdlowi szkòłë w gardze [[San Martín (Mendoza)|San Martín]] w prowincji [[Mendoza_(Argentina)|Mendoza]] òd [[1937]] rokù, a do liceùm do [[1942]]. W [[1943]] rokù Guevarowie przëcygnãlë do [[Córdoba_(Argentina)|Córdobë]]. Chòdzącë do liceùm, Ernesto sóm ùcził sã [[Filozofiô|filozofii]]<ref>Anderson J.L., ''Che Guevara'', Warszawa 2008, s. 37.</ref>. Rôd czetôł [[Karól Marks|Marksa]], [[William Faulkner|Faulknera]]<ref>Rich, H., Sanchez, C., ''The Legend of Cuba’s Revolutionary Heart'', New York 2005, s. 164.</ref>, [[John Keats|Keatsa]], [[Federico García Lorca|Federico García Lorcã]], [[Walt Whitman|Walta Whitmana]]<ref>Hart, J., '' Che: The Life, Death, and Afterlife of a Revolutionary'', New York 2004, s. 98.</ref>, a téż [[Franz Kafka|Kafkã]], [[Albert Camus|Camusa]], [[Włodzmiérz Lenin|Lenina]] a [[Jean-Paul Sartre|Sartre'a]]<ref>Anderson, J. L., ''Che Guevara: a revolutionary life'', New York 1997, s. 37-38.</ref>. Bãdącë òsmënôsce lat stôri, Ernesto robił w labòratorium, pùzdni dostôł sã na wëdzél medicinë na ùniwersytece w [[Buenos Aires]]. Ju za młodoscë miôł lewiznowé pòzdrzatczi, w wiéldżim dzélu wëniosłé z dodomù, a béł w òpòzycji do [[Juan Perón|Juana Peróna]]. == Mòtocyklowô réza a emigracjô == W [[1951]] rokù Ernesto a jegò drëch Alberto Granado, òb czas rokù paùzë òd ùniwersytetu, pòjachalë na mòtocyklu w rézã przez [[Pôłniowô Amerika|Pôłniową Amerikã]]. Pòjachalë na [[Pôłnié|pôłnié]] przez Argentinã, a dali do [[Chile]], [[Peru]], [[Ekwador|Ekwadoru]], [[Kòlumbiô|Kòlumbii]], jaż do [[Wenezuelskô|Wenezueli]], skądka Guevara pòjachôł sóm przez [[Panama|Panamã]] do [[Miami]] a wrócył do Argentinë fligrã. Che òb czas ti rézë prowadzył dzénnik, jaczi òstôł pòsmiertno wëdóny jakno ''Mòtocyklowé dzénniczi'' ({{jãz.|es}} ''Diarios de motocicleta''). Rézującë, Guevara a Granado ùzdrzëlë biédã a nãdzã lëdzy w prakticzno cawny Łacëznowi Americe: w Chile warënczi robòtë w kòpalni [[Kòper|kòpru]] a pôrã kòmùnistów na [[Pùstiniô Atacama|Pùstini Atacama]], jaczi nawetka nie mielë deczi<ref>Ibidem, s. 75-76.</ref>, pò dardze do [[Machu Picchu]] bëła to biéda wsowi lëdnoscë pòdległi czile bòkadnëch zemianów <ref>Kellner, D., ''Ernesto "Che" Guevara (World Leaders Past & Present)'', New York 1989, s. 27.</ref>. Guevara skùńcził mediczné sztudia w [[1953]] rokù a rézowôł jesz co, a pòtkôł sã z dzejanim [[United Fruit Company]]<ref>Anderson, J. L., ''Che Guevara: a revolutionary...'', s. 126</ref>. W lëscë do swòji cotczi przësãgł na òdjimk niedôwno zmarłégò [[Józef Stalin|Józefa Stalina]], że nie pòcznie jaż te "òsmiornicë [nie] òstaną znikwióné"<ref>Taibo, P. I., II, ''Guevara, Also Known as Che'', 2-é wëd., New York 1999, s. 31.</ref>. Pòd kùńc 1953 rokù Ernesto Guevara przëcygnął do [[Gwatemala|Gwatemali]], w jaczi niedôwno prezydencczé welacje dobéł [[Jacobo Árbenz]], lewiznowi pòliticzéra, jaczi chcôł przeprowadzëc m. jin. rolną refòrmã a skùńczëc wëzësk Gwatemalczików przez [[Kapitalizm|kapitalëstów]]. Árbenz òstôł równak rëchło òbalóny przë wspiarcym [[CIA]]<ref>Gleijeses, P., ''Shattered Hope: The Guatemalan Revolution and the United States, 1944-1954'', Princeton 1991, s. 345-349; 354-357. </ref>, a Guevara, jaczi biôtkòwôł sã pò starnie rządu, mùszôł skrëc sã w argentińsczim kònsulace jaż nie pòzwòlono mù bespieczno wëjachac do [[Meksyk|Meksykù]]<ref>Taibo, P. I., II, ''op. cit.'', s. 39.</ref>. Òbalenié Árbenza ùgwësniło Guevarã w jegò pòzdrzatkach na [[Zjednóné Kraje Americzi|ZSA]] a jich [[Imperializm|jimperialëznã]]<ref>Kellner, D., ''op. cit.'', s. 31.</ref>. Guevara docarł do Meksykù w [[1954]] rokù a robił w bòlëcë dlô dzëcy, wëkłôdôł na wëdzélu medicynë [[Nôrodny Aùtonomiczny Ùniwersitet Meksykù|UNAMù]] a béł fòtorepòrtérą<ref>Ibidem, s. 33.</ref>. Jegò pierszô białka, Hilda Gadea, wspòminała w swòji biografie ''Mòje żëcé z Che'' ({{jãz.|en}} ''My Life with Che''), że Guevara mëslôł ò òstanim dochtorã w [[Afrika|Africe]] a wcyg miôł kòle serca a jiwrowôł sã biédą naòkòle<ref>Za: Gjelten, T., ''Rebel Wife, A Review of ''My Life With Che: The Making of a Revolutionary'' by Hilda Gadea'', "The Washington post, 12 rujana 2008.</ref>. W [[1955]] rokù Che Guevara pòznôł bracy [[Raúl Castro|Raúla]] a [[Fidel Castro|Fidela Castro]], jaczi stwòrził [[Rëch 26-égò Lëpińca]], chtëren planowôł òbalëc diktaturã [[Fulgencio Batista|Fùlgencia Batistë]]. Guevara jesz ti sami nocë doparłãcził sã do òrganizacje a deje jich biôtczi<ref>Taibo, P. I., II, ''op. cit.'', s. 55.</ref>. == Kùbańskô Rewòlucjô == [[25 lëstopadnika]] [[1956]] rokù Castro, Che a jiny biôtkarze Rëchù 26-égò Lëpińca rëszilë na [[Jacht|jachce]] ''Granma'' na [[Kùba|Kùbã]]. Niedługò pò dojachanim, armiô Batistë zaatakòwała rewòlucjonistów, zabijającë wiele z 82 lëdzy – òdnalazło sã nawzajemno leno 22<ref>Anderson, J. L., Che Guevara: a revolutionary..., s. 213</ref>. Òb czas pierszi biôtczi Che miôł òdłożëc swój mediczny sprzãt a wząc barń nëkającégò towarzësza, chterën to mòment mòże czëtac jakno symbòliczny<ref>Ibidem, s. 211.</ref>. Guevara flot òstôł drëdżim pò Fidelu wódcą rewòlucji. Òrganizowôł fabriczi granatów, ale téż piéce do pieczeniégò chleba, szkòłë, bòlëcë, gazéta a militarné warkòwnie<ref>Kellner, D., ''op. cit.'' s. 45.</ref>. Cządnik ''[[Time]]'' w [[1960]] rokù nazwôł Che Guevarã "mùskã Castro"<ref>''Castro's brain'', "Time", 8 zélnika 1960 r.</ref>. [[Òbrôzk:ChePipe.jpg|mały|Che Guevara kùrzi pipã w baze ''guerilleros'' w [[Górë Escambray|Górach Escambray]], 1958 rok.]] Che Guevara béł dowódcą ò cwiardi rãce, nie miôł strachù ani jiwru strzelac do dezerterów, szpiégów a zdrôjców, czasã słôł za taczimë swòjich ''guerilleros''<ref>Anderson, J. L., Che Guevara: a revolutionary..., s. 269-270.</ref>, równak widzôł w se równak téż szkólnégò, jaczi rôd swòjim soldatóm czëtôł [[Robert Lous Stevenson|Roberta Louisa Stevensona]], [[Miguel de Cervantes|Cervantesa]] a szpańsczich pòétów <ref>Sandison, D., ''The Life & Times of Che Guevara'', Bath 1996, s. 35.</ref>. Guevara flot òstôł ekspertã òd partizancczi wòjnë<ref>Kellner, D., ''op. cit.'', s. 40.</ref>, a òdegrôł fùndamentalną rolã w [[Biôtka ò Las Mercedes|biôtce ò Las Mercedes]] w czerwińcu 1958 rokù ë w [[Biôtka ò Santa Clara|biôtce ò Santa Clara]], dobëcé w chtërny, nimò że na jednégò rewòlucjonistã przëpôdało dzesãc soldatów Batistë<ref>Sandison, D., ''op. cit.'', s. 39.</ref>, prakticzno òznôczało dobëcé rewòlucje, kò czilenôsce gòdzënów pùzdni Fùlgencio Batista, biorącë ze sobą "majątk wikszi jak 300 000 000 [[Dolar|dolarów]]"<ref> Kellner, D., ''op. cit.'', s. 48.</ref>, ùcekł z Kùbë do [[Dominikańskô Repùblika|Dominikanë]]. [[2 stëcznika]] [[1959]] rokù Che Guevara wjachôł do [[Hawana|Hawanë]], a Fidel Castro dojachôł [[8 stëcznika]] negò rokù, kùńczącë Kùbańską Rewòlucjã. == Kùbańsczi pòliticzéra == Pierszé pòliticzné dzejanié Che pò dobëcym rewòlucje to bëła kwestiô karaniégò ùrzãdników administracji Batistë, jaczi represjonowalë lëdzy Kùbë. Fidel Castro zrobił Che przédnikã prizë w La Cabana, czim Guevara zajimôł sã przez pierszé piãc miesãców 1959 rokù. Do ny prizë trafialë dezerterowie, zdrôjcowie, jinfòrmatorzë reżimù a wòjnowi zbrodniarze<ref>Anderson, J. L., ''Che Guevara. A revolutionary...'', s. 372, 475.</ref>. Niejeden rôz sztrofą bëła smierc przez rozstrzelanié, chòc historicë są dbë, że kùbańskô spòlëzna w tamtim czasu bëła chãtnô do linczowaniégò<ref>Taibo, P. I., II, ''op. cit'', s. 267.</ref>. Je czile pòdrechòwaniów wëroków tamtégò czasë, le w prize La Cabana wëdano 55 do 105<ref>Anderson, J. L., Che Guevara. A revolutionary..., s. 387.</ref>, a je téż wiedzec, że wiele lëdzy òstało òbjãtëch amnestią abò òczëszczónëch z zarzutów bezpòstrzédno przez Che<ref>Castañeda J.G., ''Companero. The Life and Death of Che Guevara'', New York 1998, s. 143-144.</ref>. Fidel Castro wësłôł Che w trzëmiesãczną trasã diplomaticzną do [[Marokò]], [[Sudan|Sudanu]], [[Egipt|Egiptu]], [[Syriô|Syrie]], [[Pakistan|Pakistanu]], [[Indie|Indiów]], [[Sri Lanka|Sri Lanczi]], [[Myanmar|Myanmë]], [[Tajlandiô|Tajlandie]], [[Indonezjô|Indonezje]], [[Japóńskô|Japònie]], [[Jugòsławiô|Jugòsławie]], [[Greckô|Grecje]], [[Syngapùr|Syngapùru]] a [[Hong Kòng|Hong Kòngù]]<ref>Taiblo, P. I., II, ''op. cit.'', s. 282-285.</ref>. Bãdącë w Japóńsce, Guevara òdmówił òdwiedzeniégò tamtészégò Grobù Nieznónégò Soldata, co tłómacził tim, że "japóńsczi jimperialëscë zabilë mëljónë Azjatów", za to òdwiedzył [[Hiroszima|Hiroszimã]], dze 14 lat chùdzy ZSA zrzucëło [[Little Boy|atomòwą bómbã]]<ref>Anderson, J. L., Che Guevara. A revolutionary..., s. 431.</ref>. <gallery> Tito sa Ernestom Če Gevarom, 1959. godina.jpg|Che z [[Josip Broz Tito|Josipã Brozã Tito]] Che Guevara in Gaza.jpg|Che w [[Gaza|Gaze]] </gallery> Jakno przédnik narodnégò bankù a minyster finansów ë jindustrie, Che nalôzł sã na wierzchù swòji pòliticzny karierë, chòc rôd òkazywôł swòją niechãc do kapitalëznë a klasowëch pòdzélów, jaczé przënosy dëtk, pòdpisującë sã prosto "Che" na banknotach <ref>Crompton, S., ''Che Guevara: The Making of a Revolutionary'', Milwaukee 2009, s. 71</ref>. Przeprowadzył agrarną refòrmã, znacjonalizowôł fabriczi a banczi. Wcyg biôtkòwôł téż z analfabetizną, dzãka Guevarze kùbańsczi rząd ògłosył rok [[1961]] "rokã edukacji" a zmòbilizowôł 100 000 wòlontariuszów, zebrónëch w "brigadë alfabetizacji", a pòdjął akcjã, dzëka chtërny analfabetizna na Kùbie spôdła z 40-34% do 4%<ref>Kellner, D., ''op. cit.'', s. 61.</ref>. Przez ùpôdk hańdlu z zôpadnyma krajama Guevara kòntinuòwôł swòje diplomaticzné misje, òdwiedzającë w 1960 rokù [[Czechòsłowackô|Czechòsłowacjã]], [[Związk Socjalisticznëch Sowiecczich Repùblików|ZSSR]], [[Kòrejańskô Lëdowò-Demokraticznô Repùblika|Nordową Kòreã]], [[Madżarskô|Madżarskã]] a [[Niemieckô Demòkratycznô Repùblika|NDR]]. [[17 łżëkwiata]] [[1961]] rokù 1400 lëdzy wëszkòlónëch przez CIA wëlądowało na sztrądze Kùbë w [[Inwazjô w Hôwindze Swiniów|inwazje w Hôwindze Swiniów]]. Sóm Guevara nie brôł ùdzélu w òbarnie przed tim atakã, kò wòjska, jaczé prowadzył, òstałë òdcygniãté przez ùdôwóną inwazjã, równak historicë przëpisëją Che tëli zasłëgów, że szefòwôł nad szkòlenim kùbańsczi armii<ref> Kellner, D., ''op. cit.'', s. 69-70.</ref>. W strëmiannikù [[1962]] rokù Guevara przëznôł w przemówienim, że jegò ekònomiczny plón béł pòrażką<ref>Farber, S., ''The politics of Che Guevara: theory and practice'', Chicago 2016, s. 20-25.</ref>. Kùbańsczi rząd sprowadzył [[Marksyzna|marksystowsczich]] ekònomów abë pòmóc w przeńcym òd kapitalëznë do kòmùnisticzny gòspòdarczi. W [[1963]] rokù, wstrzód spôdający produkcji [[Cëczer|cëkru]], Che Guevara zrezygnowôł ze stanowiszcza Minystra Jindustrie<ref>''Encyclopedia of Politics: The Left and the Right'', Carlisle, R. P. (red), t. I, Thousand Oaks-London-New Delhi 2005, s. 204.</ref>. Che Guevara béł jednym z przédnëch architektów kùbańskò-sowiecczi drëszbë<ref>Anderson, J. L., Che Guevara: a revolutionary..., s. 492.</ref>, a człowiekã òsoblëwie zaangażowónym w [[Kùbańsczi Raczetowi Krizys|sprowadzenié sowiecczich nuklearnëch raczetów na Kùbã]]<ref>Ibidem, s. 530.</ref>, sóm pòdpisôł dogadënk midzë òbadwùma krajama<ref> Abrams, D., ''Ernesto "Che" Guevara'', New York 2013, s.</ref>, równak béł dbë, że dogadënk nen mùszi bëc znóny swiatowi, jinaczi jak [[Niczita Chruszczow|Chruszczow]]<ref>Luther, E., Henken, T., ''Che Guevara'', Indianapolis 2001, s. 165.</ref>. Guevara miôł pùzdni tã sytuacjã za sowiecką zdradã, béł dbë, że Sowiecë pòtraktowalë Kùbã jakno nôrzãdło swòji globalny pòliticzi<ref>Kellner, D., ''op. cit.'', s. 73.</ref>. Midzë [[1964]] a [[1965]] Che Guevara zajimôł sã przede wszëtczim diplomacją, le w strëmiannikù 1965 rokù zniknął z pùblicznégò żëcégò. [[16 czerwińca]] 1965 rokù Fidel Castro ògłosył, że Guevara zrezygnowôł z wszëtczich pùblicznëch fónksjów, a [[3 rujana]] pùbliczno òdczëtôł lëst, w jaczim Che deklarëje swòją solidarnotã z kùbańską rewòlucją, le równoczasno òpùszczô òstrów bë szerzëc rewòlucjã, a jednoczasno rezygnëje z nôleżnictwa w partie a kùbańsczégò òbëwatelstwa<ref>Guevara, E., ''Guevara's Farewell Letter'', 1 łżëkwiata 1965, za: ''Farewell letter from Che to Fidel Castro'' marxists.org, 2002. [online] [przëstãp: 2026-07-04] [https://www.marxists.org/archive/guevara/1965/04/01.htm]</ref>. == Rewòlucje w Kòngò a Bòliwii == === Kòngò === Guevara wëjachôł do Kòngò, bë wspierac wiédzą a doswiadczenim marksystowską òrganizacjã "Simba", chtërnô brała ùdzél w [[Kòngijsczi krizys|kòngijsczim krizysu]]. Brëkòwôł tedë pseùdonimù Ramón Benítez<ref>Anderson, J. L., ''Che Guevara. A revolutionary...'', s. 629.</ref>. Biôtkòwôł sã pò starnie tëch, jaczi bëlë za zamòrdowónym czile lat chùdzy premierã [[Patrice Lumumba|Patrice'a Lumumbë]]<ref>Kellner, D., ''op. cit.'', s. 86.</ref>. Midzë lëchą discypliną partizańtów<ref>Villafana, F., ''Cold War in the Congo: The Confrontation of Cuban Military Forces, 1960-1967'', New York 2017, s. 158, 160.</ref> a wspiarcym CIA dlô procëmników Simbë<ref>Ibidem, s. 153, 161.</ref>, rebeliô zaczãła ùpadac, a sóm Guevara, chòc krótkò nie zdżinął<ref>Ibidem, s. 164.</ref>, w kùńcu dôł sã przekònac a wëcmanim z zaòstałima lëdzama ze swòjégò kùbańsczégò regimeńtu ewakùòwôł sã do Tanzanie<ref>Kellner, D., ''op. cit.'', s. 87.</ref>. Przez jaczis czas Guevara żił w [[Dar es Salaam]] a kòle [[Praga|Pradżi]]. W 1966 slédny rôz òdwiedzył Kùbã, bë pòtkac sã z Fidelã Castro, swòją białką a dzecama. === Bòliwiô === W Bòliwie Che Guevara prowadzył ELN, ''Ejército de Liberación Nacional de Bolivia'', Armijã Nôrodnégò Wëzwòleniégò Bòliwii, dobrze ùzbrojóną jednostkã, chtërna òdnosyła dosc sukcesów, bë rządowô armiô Bòliwii mëslała, że naprocëm ni je wikszô armiô jak pò prôwdze bëła<ref>Ibidem, s. 97.</ref> – w ELN bëło kòle 50 lëdzy<ref>[https://www.latinamericanstudies.org/che/bolivia-guerrillas.htm]''Members of Che Guevara's Guerilla Movement in Bolivia'' [online] [przëstãp na 2026-06-11].</ref>. Kònfrontacjowô nôtera Che Guevarë przëczëniła sã do tegò, że drãgò bëło mù stwòrzëc dobré relacje z jinyma liderama rebelie, co òb czas kùbańsczi rewòlucje rozmiôł rozrzeszac Fidel Castro<ref>Castañeda J.G., ''op. cit.'', s. 107-112, 131-132.</ref>. Niewiele lokalnëch lëdzy dôwało sã na pòmòc ELN-owi, colemało donosylë òni rządowi dze partizańcë są a co robią<ref>Wright, T. C., ''Latin America in the Era of the Cuban Revolution'', 2-é pòprawióné wëdanié, 2008, s. 68.</ref>. Prawie dzãka jednémù infòrmańtowi Bòliwijsczé Specjalné Sëłë òkrążiłë jednostkã Guevarë 8 rujana 1967. Na skùtk biôtczi Guevara òstôł reniony a pòjmóny<ref> Anderson, J. L., ''Che Guevara. A revolutionary...'', s. 733.</ref>. Òb czas, jaczi béł przetrzimiwóny w szkòle w La Higuera Che pòtkôł sã z lokalną szkólną, a pòwiedzôł ji, że rëjina jaką béł bùdink je "antipedagògiczny"; że jak mają sã dzece ùczëc w taczich warënkach, czé "nôleżnicë rządu jeżdżą Mercedesama"<ref>Ray, M., ''In Cold Blood: The Execution of Che by the CIA'', "Ramparts" strëmiannik 1968, s. 21-37.</ref>. == Smierc == 9 rujana 1967 bòliwijsczi prezydeńt [[René Barrientos]] kôzôł zabic Che Guevarã, abë nie mógł ùcec, a téż dlôte, bë ùniknąc sądowégò procesu, jaczi nie bëło gwës wiedzec, jak bë béł òdebróny przez lëdzy<ref>Almudevar, L., ''Bolivia marks capture, execution of 'Che' Guevara 40 years ago'', "San Francisco Chronicle" 9 rujana 2007.</ref>. Do wëkònaniégò wërokù zgłosył sã Mario Terán, 27 lat stôri sarżeńt<ref>Taibo, P. I., II, ''op. cit.'', s. 267</ref>. Slédné słowa Che Guevarë bëłë adresowóné do Terána, a brzëmiałë: "Wiém, że jes przëszedł mie zabic. Strzelôj, tchórzu! Zabijesz leno człowieka!"<ref>"I know you've come to kill me. Shoot, coward! You are only going to kill a man!", za: [https://nsarchive2.gwu.edu/NSAEBB/NSAEBB5/] ''The Death of Che Guevara: Declassified'', The National Security Archive [online] [przëstãp na 2026-06-11].</ref>. Terán miôł sã zawahac zanima nie pòstrzelił Che, przódë w remiona a nodżi, jesz nie smiertelno. Guevara miôł wic sã na zemie a zagrëzc nôdgarstk, bë nie krzëczëc. Dopiérze drëdżé szosë trafiłë Che w piers a zabiłë, 9 rujana 1967 rokù ò 1:10 pò pôłnim<ref>Anderson, J.L., ''Che Guevara. A revolutionary...'', s. 739.</ref>. Guevara òstôł pòstrzelóny dzewiãc razów: piãc w nodżi, rôz w prawé remiã a rãkã, rôz w piers ë rôz w gardło<ref>Ray, M., ''op. cit.'', s. 21-37.''</ref>. Czilë miesãców przed smiercą Che Guevara wësłôł na Trzëkòntinentową Kònferencjã lëst z bòliwsczi dżunglë, dze napisôł swòje gwôsné epitafium: "Dze le bądz zaskòczi nas smierc, chcemë jã przëwitac, żlë leno nasz bòjowi òkrzik docarł do chãtnëch ùszów, a drëdżé rãce mògą sãgnąc pò naszą barń a drëdżi lëdze bãdą fardich zanócëc pògrzebòwą piesniã w staccato ritm maszinowëch giwerów a nowëch bòjowëch òkrzików wòjnë ë dobëcégò."<ref>òrg. "Wherever death may surprise us, let it be welcome, provided that this, our battle cry, may have reached some receptive ear and another hand may be extended to wield our weapons and other men be ready to intone the funeral dirge with the staccato singing of the machine-guns and new battle cries of war and victory.". Guevara, E., ''Message to the Tricontinental'', za: ''Message to the Tricontinental'', marxists.org, 1999. [online] [przëstãp: 2026-07-04] [https://www.marxists.org/archive/guevara/1967/04/16.htm]</ref>. === Pò smiercë === Cało Che Guevarë pò jegò egzekùcje òstało przërzeszóné do płozów helikòptera a przëwiozłé do môlëznë [[Vallagrande]] a złożóné w pralnie bòlëcë Nuestra Señora de Malta. Juwernotã cała pòcwierdzył m. jin. Richard Gott, jaczi bòdôj jedurny widzôł Che żëwégò<ref>Gott, R., ''Bolivia on the Day of the Death of Che Guevara'', "Le Monde diplomatique", 11 zélnika 2005, za: mindfully.org, zarchiwizowóné przez [[Internet Archive]]. [online] [przëstãp: 2026-07-04] [https://web.archive.org/web/20051126071737/http://www.mindfully.org/Reform/2005/Che-Guevara-Gott11aug05.htm]</ref>. Cało òstało wëstôwióné pùbliczno, a wiele lëdzy widzało w nim cos szlachùjącégò za [[Jezës Christus|Christusã]]; niejedny mielë òdcyc sztëczczi włosów Che jakbë bëłë relikwiama <ref>Casey, M. J., ''Che's Afterlife. The Legacy of an Image'', Nowi Jork 2009, s. 179.</ref>. Kritik kùnsztu [[John Berger]] dwa tidzenie pò tim przërównôł ne òdjimczi do dwa òbrazów, ''Ùczbë anatomie Dra Nicolaesa Tulpë'' [[Rembrandt|Rembrandta]] a ''Miartwégò Christusa'' [[Andrea Mantegni|Andrea Mantegnégò]] <ref>Ibidem, s. 183.</ref>. [[Òbrôzk:1967 Morte Che Guevara photo by Freddy Alborta.jpg|mały|''Pasjô Che'', Freddy Alberto, 10 rujana 1967.]] Dłonie Che Guevarë òstałë òdcãté òd cała a wësłóné przódë do [[Buenos Aires]] do identifikacje, a dali na Kùbã. Resztã cała òsta krëjamno pòchòwónô w nocë bez jinfòrmacje, dze. Dopiérze w 1995 rokù emeritowóny bòliwijsczi generôł, Mario Vargas Salinas, ùjawnił, dze béł pòchòwóny Che Guevara: w masowim grobie pòd fligerplacã w Vallegrande<ref>Garza, L., ''Bolivian General Reveals Che Guevara's Burial Site'', "The Militant", vol.59/no.47", 18 gòdnika 1995, [online] [przëstãp: 2026-07-04] [https://www.themilitant.com/1995/5947/5947_9.html]</ref>. Cała z negò grobù òstałë ekshumòwóné, a szczątczi Guevarë wrócyłë na Kùbã w 1997 rokù. Zark z jegò gnôtama òstôł przódë wëstôwióny na [[Plac Rewòlucje|Placu Rewòlucje]] w Hawanie, a pózni, 17 rujana 1997 rokù - 30 lat a 8 dniów pò smiercë - złożóny w [[Maùzoleùm Che Guevarë]] w Santa Clara, niedalek môlu, dze dobéł nad wòjskama diktatora Batistë <ref>''Che Guevara (1928-1967)'', serwis Find a Grave, [online] [przëstãp: 2026-07-04] [https://www.findagrave.com/memorial/4312/che-guevara]</ref>. Wstrzód rzeczów, jaczé òstałë wzãté Che, bél òdrãczno pisóny dzénnik dłudżi na 30 tës. słowów, czilë wiérztów a òpòwiôdanié ò młodim kòmùnisticznym partizance, jaczi dobiwô nad swòjim strachã<ref>''Bidding for Che'', "Time", 17 gòdnika 1967, za: Internet Archive. [online] [przëstãp: 2026-07-04] [https://web.archive.org/web/20081208122004/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,837605,00.html]</ref>. Bënë negò dzénnika, jaczi Guevara prowadzył òd 7 lëstopadnika 1966, bëłë òpisóné midzë jinszima rozmësliwania Che nad Kòmùnisticzną Partią Bòliwie a jiwrë, jaczé z nią miôł, a téż tôkle òddzélu Guevarë z rekrutacją wstrzód lokalnégò lëdztwa, jaczé wzãłë sã z tegò, że partizancë nôùczilë sã [[Jãzëk Quechua|jãzëka Quechua]], a dzejalë na òbrëmim, dze gôdô sã w [[Jãzëk Tupi-Guarani|jãzëkù Tupi-Guarani]]<ref>Ryan, H. B., ''The Fall of Che Guevara: A Story of Soldiers, Spies, and Diplomats'', Nowi Jork 1998, s. .45</ref>. Je téż rzekłé, że Guevara béł w gòrszim a gòrszim zdrowim, midzë jinszima przez dëchawicã, przez co slédné akcje jegò òddzélu przede wszëtczim miałë za cél dostac mediczné zasobë a léczi<ref>Ibidem, s. 104.</ref>. == Wëbróné pùblikacje == * ''Partizanckô wòjna'', {{jãz.|es}} ''La Guerra de Guerrillas'', 1961. * ''Wspòmnienia z Kùbańsczi Rewòlucje'', {{jãz.|es}} ''Pasajes de la guerra revolucionaria'', 1963. Na spòdlim ny kniżczi òpiarti je film ''Che'' z 2008 rokù, dze Guevarã zagrôł [[Benicio del Toro]]. * ''Mòtocyklowé dzénniczi'', {{jãz.|es}} ''Diarios di motocicleta'', 1995. == Przëpisë == {{Przëpisë|2}} == Bibliografiô == * Abrams, D., ''Ernesto "Che" Guevara'', Nowi Jork 2013. * Anderson, J. L., ''Che Guevara'', Warszawa 2008. * idem, ''Che Guevara. A revolutionary life'', Nowi Jork 2004. * Almudevar, L., ''Bolivia marks capture, execution of 'Che' Guevara 40 years ago'', "San Francisco Chronicle" 9 rujana 2007. * Casey, M. J., ''Che's Afterlife. The Legacy of an Image'', Nowi Jork 2009. * Castañeda J.G., ''Companero. The Life and Death of Che Guevara'', Nowi Jork 1998. * Garza, L., ''Bolivian General Reveals Che Guevara's Burial Site'', "The Militant", vol.59/no.47", 18 gòdnika 1995. * Glejten, T., ''Rebel Wife, A Review of ''My Life With Che: The Making of a Revolutionary ''by Hilda Gadea'', "The Washington post, 12 rujana 2008. * Gleijeses, P., ''Shattered Hope: The Guatemalan Revolution and the United States, 1944-1954'', Princeton 1991. * Gott, R., ''Bolivia on the Day of the Death of Che Guevara'', "Le Monde diplomatique", 11 zélnika 2005. * Hart, J., ''Che: The Life, Death, and Afterlife of a Revolutionary'', Nowi Jork 2008. * Kellner, D., ''Ernesto "Che" Guevara (World Leaders Past & Present)'', Nowi Jork 1989. * Luther, E., Henken, T., ''Che Guevara'', Indianapolis 2001. * Ray, M., ''In Cold Blood: The Execution of Che by the CIA'', "Ramparts" strëmiannik 1968, s. 21-37. * Ryan, H. B., ''The Fall of Che Guevara: A Story of Soldiers, Spies, and Diplomats'', Nowi Jork 1998. * Sandison, D., ''The Life & Times of Che Guevara'', Bath 1996. * Taiblo, P.I., II, ''Guevara, Also Known as Che'', 2-é wëd., Nowi Jork 1999. * Villafana F., ''Cold War in the Congo: The Confrontation of Cuban Military Forces, 1960-1967'', Nowi Jork 2017. * Wright, T.C., ''Latin America in the Era of the Cuban Revolution'', 2-é pòprawióné wëdanié, 2008. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòliticë]] [[Kategòrëjô:Marksyzna]] [[Kategòrëjô:Kùba]] [[Kategòrëjô:Argentina]] [[Kategòrëjô:Pôłniowô Amerika]] 2bvpgphpkx8k77vta1z106j0d0wfodj 214072 214029 2026-09-18T11:08:49Z Terrus38 14026 214072 wikitext text/x-wiki {{Infobox pòlitik |jimiã = Che Guevara |gwôsné jimiã = Comandante |Òbrôzk = Che Guevara - Guerrillero Heroico by Alberto Korda.jpg |òpis = ''Guerillero Heroico'', Alberto Korda, 1960 |Data_ùrodzeniô = 14 maja abò 14 czerwińca 1928 |Môl_ùrodzeniô = Rosario, Argentina |Data_smiercë = 9 rujana 1967 |Môl_smiercë = La Higuera, Bòliwiô |1. fónkcjô = Minyster Jindustrie Kùbë |1. Òd = 11 gromnicznika 1961 |1. Do = 1 łżëkwiata 1965 |1. Pòprzédca = ''ùsadzenié ùrzãdu'' |1. Nastãpnik = Joel Domenech Benítez |2. fónkcjô = Przédnik Nôrodnégò Bankù Kùbë |2. Òd = 16 lëstopadnika 1961 |2. Do = 23 gromicznika 1961 |2. Pòprzédca = Felipe Pazos |2. Nastãpnik = Raúl Cepero Bonilla }} '''Che Guevara''', pò prôwdze ''Ernesto "Che" Guevara de la Serna'' ([[14 maja]] abò [[14 czerwińca]]<ref>[https://snl.no/Che_Guevara] Sandvik, Underlid, E., ''Che Guevara'' w: ''Store norske leksikon''. [online] [przëstãp: 2026-06-11].</ref><ref>[https://www.britannica.com/biography/Che-Guevara] ''Che Guevara'' w: ''Encyclopaedia Britannica'' [online] [przëstãp: 2026-06-11].</ref> [[1928]] w [[Rosario]] – [[9 rujana]] [[1967]]<ref>[https://www.bbc.co.uk/history/historic_figures/guevara_che.shtml] ''Che Guevara'', w: ''BBC History'' [online] [przëstãp: 2026-06-11].</ref> w [[La Higuera]]) – rewòlucjonista, pòliticzéra, pisôrz, warkòwi lékôrz z [[Łacëznowô Amerika|Łacëznowi Americzi]]. Jeden z przédników [[Kùbańskô Rewòlucjô|Kùbańsczi Rewòlucje]]. Ùrodzóny w [[Argentina|Argentinie]]. Pò sukcesu rewòlucje béł nôleżnikã kùbańsczégò rządu. Biôtkòwôł sã téż w [[Kòngò]] w [[1965]] r. a òd [[1966]] r. w [[Bòliwiô|Bòliwsce]], dze òrganizowôł partizantów a òstôł schwëtóny a ùbiti. Militarny teòretik, [[Kòntrkùltura|kòntrkùlturowi]] symbòl rewòlucje a bùntownictwa, jegò lëco przëszło do masowi kùlturë dzãka [[Fòtografiô|òdjimkòwi]] ''Guerillero Heroico'' jaczi zrobił w [[1960]] r. Alberto Korda. == Wczesné żëcé == Ernesto ùrodzył sã jakno nôstarszé z piãc dzecy w strzédnoklasowi familii ò [[Szpańskô|szpańskò]]-[[Irlandiô|jirsczim]] pòchòdzenim a lewiznowëch pòzdrzatkach. Nimò że za dzecka chòrzôł na [[Dichawica|dichawicã]], miôł atleticzné sukcesë a béł òglowò dobrim szkòlôkã. Chòdzył do spòdlowi szkòłë w gardze [[San Martín (Mendoza)|San Martín]] w prowincji [[Mendoza_(Argentina)|Mendoza]] òd [[1937]] rokù, a do liceùm do [[1942]]. W [[1943]] rokù Guevarowie przëcygnãlë do [[Córdoba_(Argentina)|Córdobë]]. Chòdzącë do liceùm, Ernesto sóm ùcził sã [[Filozofiô|filozofii]]<ref>Anderson J.L., ''Che Guevara'', Warszawa 2008, s. 37.</ref>. Rôd czetôł [[Karól Marks|Marksa]], [[William Faulkner|Faulknera]]<ref>Rich, H., Sanchez, C., ''The Legend of Cuba’s Revolutionary Heart'', New York 2005, s. 164.</ref>, [[John Keats|Keatsa]], [[Federico García Lorca|Federico García Lorcã]], [[Walt Whitman|Walta Whitmana]]<ref>Hart, J., '' Che: The Life, Death, and Afterlife of a Revolutionary'', New York 2004, s. 98.</ref>, a téż [[Franz Kafka|Kafkã]], [[Albert Camus|Camusa]], [[Włodzmiérz Lenin|Lenina]] a [[Jean-Paul Sartre|Sartre'a]]<ref>Anderson, J. L., ''Che Guevara: a revolutionary life'', New York 1997, s. 37-38.</ref>. Bãdącë òsmënôsce lat stôri, Ernesto robił w labòratorium, pùzdni dostôł sã na wëdzél medicinë na ùniwersytece w [[Buenos Aires]]. Ju za młodoscë miôł lewiznowé pòzdrzatczi, w wiéldżim dzélu wëniosłé z dodomù, a béł w òpòzycji do [[Juan Perón|Juana Peróna]]. == Mòtocyklowô réza a emigracjô == W [[1951]] rokù Ernesto a jegò drëch Alberto Granado, òb czas rokù paùzë òd ùniwersytetu, pòjachalë na mòtocyklu w rézã przez [[Pôłniowô Amerika|Pôłniową Amerikã]]. Pòjachalë na [[Pôłnié|pôłnié]] przez Argentinã, a dali do [[Chile]], [[Peru]], [[Ekwador|Ekwadoru]], [[Kòlumbiô|Kòlumbii]], jaż do [[Wenezuelskô|Wenezueli]], skądka Guevara pòjachôł sóm przez [[Panama|Panamã]] do [[Miami]] a wrócył do Argentinë fligrã. Che òb czas ti rézë prowadzył dzénnik, jaczi òstôł pòsmiertno wëdóny jakno ''Mòtocyklowé dzénniczi'' ({{jãz.|es}} ''Diarios de motocicleta''). Rézującë, Guevara a Granado ùzdrzëlë biédã a nãdzã lëdzy w prakticzno cawny Łacëznowi Americe: w Chile warënczi robòtë w kòpalni [[Kòper|kòpru]] a pôrã kòmùnistów na [[Pùstiniô Atacama|Pùstini Atacama]], jaczi nawetka nie mielë deczi<ref>Ibidem, s. 75-76.</ref>, pò dardze do [[Machu Picchu]] bëła to biéda wsowi lëdnoscë pòdległi czile bòkadnëch zemianów <ref>Kellner, D., ''Ernesto "Che" Guevara (World Leaders Past & Present)'', New York 1989, s. 27.</ref>. Guevara skùńcził mediczné sztudia w [[1953]] rokù a rézowôł jesz co, a pòtkôł sã z dzejanim [[United Fruit Company]]<ref>Anderson, J. L., ''Che Guevara: a revolutionary...'', s. 126</ref>. W lëscë do swòji cotczi przësãgł na òdjimk niedôwno zmarłégò [[Józef Stalin|Józefa Stalina]], że nie pòcznie jaż te "òsmiornicë [nie] òstaną znikwióné"<ref>Taibo, P. I., II, ''Guevara, Also Known as Che'', 2-é wëd., New York 1999, s. 31.</ref>. Pòd kùńc 1953 rokù Ernesto Guevara przëcygnął do [[Gwatemala|Gwatemali]], w jaczi niedôwno prezydencczé welacje dobéł [[Jacobo Árbenz]], lewiznowi pòliticzéra, jaczi chcôł przeprowadzëc m. jin. rolną refòrmã a skùńczëc wëzësk Gwatemalczików przez [[Kapitalizm|kapitalëstów]]. Árbenz òstôł równak rëchło òbalóny przë wspiarcym [[CIA]]<ref>Gleijeses, P., ''Shattered Hope: The Guatemalan Revolution and the United States, 1944-1954'', Princeton 1991, s. 345-349; 354-357. </ref>, a Guevara, jaczi biôtkòwôł sã pò starnie rządu, mùszôł skrëc sã w argentińsczim kònsulace jaż nie pòzwòlono mù bespieczno wëjachac do [[Meksyk|Meksykù]]<ref>Taibo, P. I., II, ''op. cit.'', s. 39.</ref>. Òbalenié Árbenza ùgwësniło Guevarã w jegò pòzdrzatkach na [[Zjednóné Kraje Americzi|ZSA]] a jich [[Imperializm|jimperialëznã]]<ref>Kellner, D., ''op. cit.'', s. 31.</ref>. Guevara docarł do Meksykù w [[1954]] rokù a robił w bòlëcë dlô dzëcy, wëkłôdôł na wëdzélu medicynë [[Nôrodny Aùtonomiczny Ùniwersitet Meksykù|UNAMù]] a béł fòtorepòrtérą<ref>Ibidem, s. 33.</ref>. Jegò pierszô białka, Hilda Gadea, wspòminała w swòji biografie ''Mòje żëcé z Che'' ({{jãz.|en}} ''My Life with Che''), że Guevara mëslôł ò òstanim dochtorã w [[Afrika|Africe]] a wcyg miôł kòle serca a jiwrowôł sã biédą naòkòle<ref>Za: Gjelten, T., ''Rebel Wife, A Review of ''My Life With Che: The Making of a Revolutionary'' by Hilda Gadea'', "The Washington post, 12 rujana 2008.</ref>. W [[1955]] rokù Che Guevara pòznôł bracy [[Raúl Castro|Raúla]] a [[Fidel Castro|Fidela Castro]], jaczi stwòrził [[Rëch 26-égò Lëpińca]], chtëren planowôł òbalëc diktaturã [[Fulgencio Batista|Fùlgencia Batistë]]. Guevara jesz ti sami nocë doparłãcził sã do òrganizacje a deje jich biôtczi<ref>Taibo, P. I., II, ''op. cit.'', s. 55.</ref>. == Kùbańskô Rewòlucjô == [[25 lëstopadnika]] [[1956]] rokù Castro, Che a jiny biôtkarze Rëchù 26-égò Lëpińca rëszilë na [[Jacht|jachce]] ''Granma'' na [[Kùba|Kùbã]]. Niedługò pò dojachanim, armiô Batistë zaatakòwała rewòlucjonistów, zabijającë wiele z 82 lëdzy – òdnalazło sã nawzajemno leno 22<ref>Anderson, J. L., Che Guevara: a revolutionary..., s. 213</ref>. Òb czas pierszi biôtczi Che miôł òdłożëc swój mediczny sprzãt a wząc barń nëkającégò towarzësza, chterën to mòment mòże czëtac jakno symbòliczny<ref>Ibidem, s. 211.</ref>. Guevara flot òstôł drëdżim pò Fidelu wódcą rewòlucji. Òrganizowôł fabriczi granatów, ale téż piéce do pieczeniégò chleba, szkòłë, bòlëcë, gazéta a militarné warkòwnie<ref>Kellner, D., ''op. cit.'' s. 45.</ref>. Cządnik ''[[Time]]'' w [[1960]] rokù nazwôł Che Guevarã "mùskã Castro"<ref>''Castro's brain'', "Time", 8 zélnika 1960 r.</ref>. [[Òbrôzk:ChePipe.jpg|mały|Che Guevara kùrzi pipã w baze ''guerilleros'' w [[Górë Escambray|Górach Escambray]], 1958 rok.]] Che Guevara béł dowódcą ò cwiardi rãce, nie miôł strachù ani jiwru strzelac do dezerterów, szpiégów a zdrôjców, czasã słôł za taczimë swòjich ''guerilleros''<ref>Anderson, J. L., Che Guevara: a revolutionary..., s. 269-270.</ref>, równak widzôł w se równak téż szkólnégò, jaczi rôd swòjim soldatóm czëtôł [[Robert Lous Stevenson|Roberta Louisa Stevensona]], [[Miguel de Cervantes|Cervantesa]] a szpańsczich pòétów <ref>Sandison, D., ''The Life & Times of Che Guevara'', Bath 1996, s. 35.</ref>. Guevara flot òstôł ekspertã òd partizancczi wòjnë<ref>Kellner, D., ''op. cit.'', s. 40.</ref>, a òdegrôł fùndamentalną rolã w [[Biôtka ò Las Mercedes|biôtce ò Las Mercedes]] w czerwińcu 1958 rokù ë w [[Biôtka ò Santa Clara|biôtce ò Santa Clara]], dobëcé w chtërny, nimò że na jednégò rewòlucjonistã przëpôdało dzesãc soldatów Batistë<ref>Sandison, D., ''op. cit.'', s. 39.</ref>, prakticzno òznôczało dobëcé rewòlucje, kò czilenôsce gòdzënów pùzdni Fùlgencio Batista, biorącë ze sobą "majątk wikszi jak 300 000 000 [[Dolar|dolarów]]"<ref> Kellner, D., ''op. cit.'', s. 48.</ref>, ùcekł z Kùbë do [[Dominikańskô Repùblika|Dominikanë]]. [[2 stëcznika]] [[1959]] rokù Che Guevara wjachôł do [[Hawana|Hawanë]], a Fidel Castro dojachôł [[8 stëcznika]] negò rokù, kùńczącë Kùbańską Rewòlucjã. == Kùbańsczi pòliticzéra == Pierszé pòliticzné dzejanié Che pò dobëcym rewòlucje to bëła kwestiô karaniégò ùrzãdników administracji Batistë, jaczi represjonowalë lëdzy Kùbë. Fidel Castro zrobił Che przédnikã prizë w La Cabana, czim Guevara zajimôł sã przez pierszé piãc miesãców 1959 rokù. Do ny prizë trafialë dezerterowie, zdrôjcowie, jinfòrmatorzë reżimù a wòjnowi zbrodniarze<ref>Anderson, J. L., ''Che Guevara. A revolutionary...'', s. 372, 475.</ref>. Niejeden rôz sztrofą bëła smierc przez rozstrzelanié, chòc historicë są dbë, że kùbańskô spòlëzna w tamtim czasu bëła chãtnô do linczowaniégò<ref>Taibo, P. I., II, ''op. cit'', s. 267.</ref>. Je czile pòdrechòwaniów wëroków tamtégò czasë, le w prize La Cabana wëdano 55 do 105<ref>Anderson, J. L., Che Guevara. A revolutionary..., s. 387.</ref>, a je téż wiedzec, że wiele lëdzy òstało òbjãtëch amnestią abò òczëszczónëch z zarzutów bezpòstrzédno przez Che<ref>Castañeda J.G., ''Companero. The Life and Death of Che Guevara'', New York 1998, s. 143-144.</ref>. Fidel Castro wësłôł Che w trzëmiesãczną trasã diplomaticzną do [[Marokò]], [[Sudan|Sudanu]], [[Egipt|Egiptu]], [[Syriô|Syrie]], [[Pakistan|Pakistanu]], [[Indie|Indiów]], [[Sri Lanka|Sri Lanczi]], [[Myanmar|Myanmë]], [[Tajlandiô|Tajlandie]], [[Indonezjô|Indonezje]], [[Japóńskô|Japònie]], [[Jugòsławiô|Jugòsławie]], [[Greckô|Grecje]], [[Syngapùr|Syngapùru]] a [[Hong Kòng|Hong Kòngù]]<ref>Taiblo, P. I., II, ''op. cit.'', s. 282-285.</ref>. Bãdącë w Japóńsce, Guevara òdmówił òdwiedzeniégò tamtészégò Grobù Nieznónégò Soldata, co tłómacził tim, że "japóńsczi jimperialëscë zabilë mëljónë Azjatów", za to òdwiedzył [[Hiroszima|Hiroszimã]], dze 14 lat chùdzy ZSA zrzucëło [[Little Boy|atomòwą bómbã]]<ref>Anderson, J. L., Che Guevara. A revolutionary..., s. 431.</ref>. <gallery> Tito sa Ernestom Če Gevarom, 1959. godina.jpg|Che z [[Josip Broz Tito|Josipã Brozã Tito]] Che Guevara in Gaza.jpg|Che w [[Gaza|Gaze]] </gallery> Jakno przédnik narodnégò bankù a minyster finansów ë jindustrie, Che nalôzł sã na wierzchù swòji pòliticzny karierë, chòc rôd òkazywôł swòją niechãc do kapitalëznë a klasowëch pòdzélów, jaczé przënosy dëtk, pòdpisującë sã prosto "Che" na banknotach <ref>Crompton, S., ''Che Guevara: The Making of a Revolutionary'', Milwaukee 2009, s. 71</ref>. Przeprowadzył agrarną refòrmã, znacjonalizowôł fabriczi a banczi. Wcyg biôtkòwôł téż z analfabetizną, dzãka Guevarze kùbańsczi rząd ògłosył rok [[1961]] "rokã edukacji" a zmòbilizowôł 100 000 wòlontariuszów, zebrónëch w "brigadë alfabetizacji", a pòdjął akcjã, dzëka chtërny analfabetizna na Kùbie spôdła z 40-34% do 4%<ref>Kellner, D., ''op. cit.'', s. 61.</ref>. Przez ùpôdk hańdlu z zôpadnyma krajama Guevara kòntinuòwôł swòje diplomaticzné misje, òdwiedzającë w 1960 rokù [[Czechòsłowackô|Czechòsłowacjã]], [[Związk Socjalisticznëch Sowiecczich Repùblików|ZSSR]], [[Kòrejańskô Lëdowò-Demokraticznô Repùblika|Nordową Kòreã]], [[Madżarskô|Madżarskã]] a [[Niemieckô Demòkratycznô Repùblika|NDR]]. [[17 łżëkwiata]] [[1961]] rokù 1400 lëdzy wëszkòlónëch przez CIA wëlądowało na sztrądze Kùbë w [[Inwazjô w Hôwindze Swiniów|inwazje w Hôwindze Swiniów]]. Sóm Guevara nie brôł ùdzélu w òbarnie przed tim atakã, kò wòjska, jaczé prowadzył, òstałë òdcygniãté przez ùdôwóną inwazjã, równak historicë przëpisëją Che tëli zasłëgów, że szefòwôł nad szkòlenim kùbańsczi armii<ref> Kellner, D., ''op. cit.'', s. 69-70.</ref>. W strëmiannikù [[1962]] rokù Guevara przëznôł w przemówienim, że jegò ekònomiczny plón béł pòrażką<ref>Farber, S., ''The politics of Che Guevara: theory and practice'', Chicago 2016, s. 20-25.</ref>. Kùbańsczi rząd sprowadzył [[Marksyzna|marksystowsczich]] ekònomów abë pòmóc w przeńcym òd kapitalëznë do kòmùnisticzny gòspòdarczi. W [[1963]] rokù, wstrzód spôdający produkcji [[Cëczer|cëkru]], Che Guevara zrezygnowôł ze stanowiszcza Minystra Jindustrie<ref>''Encyclopedia of Politics: The Left and the Right'', Carlisle, R. P. (red), t. I, Thousand Oaks-London-New Delhi 2005, s. 204.</ref>. Che Guevara béł jednym z przédnëch architektów kùbańskò-sowiecczi drëszbë<ref>Anderson, J. L., Che Guevara: a revolutionary..., s. 492.</ref>, a człowiekã òsoblëwie zaangażowónym w [[Kùbańsczi Raczetowi Krizys|sprowadzenié sowiecczich nuklearnëch raczetów na Kùbã]]<ref>Ibidem, s. 530.</ref>, sóm pòdpisôł dogadënk midzë òbadwùma krajama<ref> Abrams, D., ''Ernesto "Che" Guevara'', New York 2013, s.</ref>, równak béł dbë, że dogadënk nen mùszi bëc znóny swiatowi, jinaczi jak [[Niczita Chruszczow|Chruszczow]]<ref>Luther, E., Henken, T., ''Che Guevara'', Indianapolis 2001, s. 165.</ref>. Guevara miôł pùzdni tã sytuacjã za sowiecką zdradã, béł dbë, że Sowiecë pòtraktowalë Kùbã jakno nôrzãdło swòji globalny pòliticzi<ref>Kellner, D., ''op. cit.'', s. 73.</ref>. Midzë [[1964]] a [[1965]] Che Guevara zajimôł sã przede wszëtczim diplomacją, le w strëmiannikù 1965 rokù zniknął z pùblicznégò żëcégò. [[16 czerwińca]] 1965 rokù Fidel Castro ògłosył, że Guevara zrezygnowôł z wszëtczich pùblicznëch fónksjów, a [[3 rujana]] pùbliczno òdczëtôł lëst, w jaczim Che deklarëje swòją solidarnotã z kùbańską rewòlucją, le równoczasno òpùszczô òstrów bë szerzëc rewòlucjã, a jednoczasno rezygnëje z nôleżnictwa w partie a kùbańsczégò òbëwatelstwa<ref>Guevara, E., ''Guevara's Farewell Letter'', 1 łżëkwiata 1965, za: ''Farewell letter from Che to Fidel Castro'' marxists.org, 2002. [online] [przëstãp: 2026-07-04] [https://www.marxists.org/archive/guevara/1965/04/01.htm]</ref>. == Rewòlucje w Kòngò a Bòliwii == === Kòngò === Guevara wëjachôł do Kòngò, bë wspierac wiédzą a doswiadczenim marksystowską òrganizacjã "Simba", chtërnô brała ùdzél w [[Kòngijsczi krizys|kòngijsczim krizysu]]. Brëkòwôł tedë pseùdonimù Ramón Benítez<ref>Anderson, J. L., ''Che Guevara. A revolutionary...'', s. 629.</ref>. Biôtkòwôł sã pò starnie tëch, jaczi bëlë za zamòrdowónym czile lat chùdzy premierã [[Patrice Lumumba|Patrice'a Lumumbë]]<ref>Kellner, D., ''op. cit.'', s. 86.</ref>. Midzë lëchą discypliną partizańtów<ref>Villafana, F., ''Cold War in the Congo: The Confrontation of Cuban Military Forces, 1960-1967'', New York 2017, s. 158, 160.</ref> a wspiarcym CIA dlô procëmników Simbë<ref>Ibidem, s. 153, 161.</ref>, rebeliô zaczãła ùpadac, a sóm Guevara, chòc krótkò nie zdżinął<ref>Ibidem, s. 164.</ref>, w kùńcu dôł sã przekònac a wëcmanim z zaòstałima lëdzama ze swòjégò kùbańsczégò regimeńtu ewakùòwôł sã do Tanzanie<ref>Kellner, D., ''op. cit.'', s. 87.</ref>. Przez jaczis czas Guevara żił w [[Dar es Salaam]] a kòle [[Praga|Pradżi]]. W 1966 slédny rôz òdwiedzył Kùbã, bë pòtkac sã z Fidelã Castro, swòją białką a dzecama. === Bòliwiô === W Bòliwie Che Guevara prowadzył ELN, ''Ejército de Liberación Nacional de Bolivia'', Armijã Nôrodnégò Wëzwòleniégò Bòliwii, dobrze ùzbrojóną jednostkã, chtërna òdnosyła dosc sukcesów, bë rządowô armiô Bòliwii mëslała, że naprocëm ni je wikszô armiô jak pò prôwdze bëła<ref>Ibidem, s. 97.</ref> – w ELN bëło kòle 50 lëdzy<ref>[https://www.latinamericanstudies.org/che/bolivia-guerrillas.htm]''Members of Che Guevara's Guerilla Movement in Bolivia'' [online] [przëstãp na 2026-06-11].</ref>. Kònfrontacjowô nôtera Che Guevarë przëczëniła sã do tegò, że drãgò bëło mù stwòrzëc dobré relacje z jinyma liderama rebelie, co òb czas kùbańsczi rewòlucje rozmiôł rozrzeszac Fidel Castro<ref>Castañeda J.G., ''op. cit.'', s. 107-112, 131-132.</ref>. Niewiele lokalnëch lëdzy dôwało sã na pòmòc ELN-owi, colemało donosylë òni rządowi dze partizańcë są a co robią<ref>Wright, T. C., ''Latin America in the Era of the Cuban Revolution'', 2-é pòprawióné wëdanié, 2008, s. 68.</ref>. Prawie dzãka jednémù infòrmańtowi Bòliwijsczé Specjalné Sëłë òkrążiłë jednostkã Guevarë 8 rujana 1967. Na skùtk biôtczi Guevara òstôł reniony a pòjmóny<ref> Anderson, J. L., ''Che Guevara. A revolutionary...'', s. 733.</ref>. Òb czas, jaczi béł przetrzimiwóny w szkòle w La Higuera Che pòtkôł sã z lokalną szkólną, a pòwiedzôł ji, że rëjina jaką béł bùdink je "antipedagògiczny"; że jak mają sã dzece ùczëc w taczich warënkach, czé "nôleżnicë rządu jeżdżą Mercedesama"<ref>Ray, M., ''In Cold Blood: The Execution of Che by the CIA'', "Ramparts" strëmiannik 1968, s. 21-37.</ref>. == Smierc == 9 rujana 1967 bòliwijsczi prezydeńt [[René Barrientos]] kôzôł zabic Che Guevarã, abë nie mógł ùcec, a téż dlôte, bë ùniknąc sądowégò procesu, jaczi nie bëło gwës wiedzec, jak bë béł òdebróny przez lëdzy<ref>Almudevar, L., ''Bolivia marks capture, execution of 'Che' Guevara 40 years ago'', "San Francisco Chronicle" 9 rujana 2007.</ref>. Do wëkònaniégò wërokù zgłosył sã Mario Terán, 27 lat stôri sarżeńt<ref>Taibo, P. I., II, ''op. cit.'', s. 267</ref>. Slédné słowa Che Guevarë bëłë adresowóné do Terána, a brzëmiałë: "Wiém, że jes przëszedł mie zabic. Strzelôj, tchórzu! Zabijesz leno człowieka!"<ref>"I know you've come to kill me. Shoot, coward! You are only going to kill a man!", za: [https://nsarchive2.gwu.edu/NSAEBB/NSAEBB5/] ''The Death of Che Guevara: Declassified'', The National Security Archive [online] [przëstãp na 2026-06-11].</ref>. Terán miôł sã zawahac zanima nie pòstrzelił Che, przódë w remiona a nodżi, jesz nie smiertelno. Guevara miôł wic sã na zemie a zagrëzc nôdgarstk, bë nie krzëczëc. Dopiérze drëdżé szosë trafiłë Che w piers a zabiłë, 9 rujana 1967 rokù ò 1:10 pò pôłnim<ref>Anderson, J.L., ''Che Guevara. A revolutionary...'', s. 739.</ref>. Guevara òstôł pòstrzelóny dzewiãc razów: piãc w nodżi, rôz w prawé remiã a rãkã, rôz w piers ë rôz w gardło<ref>Ray, M., ''op. cit.'', s. 21-37.''</ref>. Czilë miesãców przed smiercą Che Guevara wësłôł na Trzëkòntinentową Kònferencjã lëst z bòliwsczi dżunglë, dze napisôł swòje gwôsné epitafium: "Dze le bądz zaskòczi nas smierc, chcemë jã przëwitac, żlë leno nasz bòjowi òkrzik docarł do chãtnëch ùszów, a drëdżé rãce mògą sãgnąc pò naszą barń a drëdżi lëdze bãdą fardich zanócëc pògrzebòwą piesniã w staccato ritm maszinowëch giwerów a nowëch bòjowëch òkrzików wòjnë ë dobëcégò."<ref>òrg. "Wherever death may surprise us, let it be welcome, provided that this, our battle cry, may have reached some receptive ear and another hand may be extended to wield our weapons and other men be ready to intone the funeral dirge with the staccato singing of the machine-guns and new battle cries of war and victory.". Guevara, E., ''Message to the Tricontinental'', za: ''Message to the Tricontinental'', marxists.org, 1999. [online] [przëstãp: 2026-07-04] [https://www.marxists.org/archive/guevara/1967/04/16.htm]</ref>. === Pò smiercë === Cało Che Guevarë pò jegò egzekùcje òstało przërzeszóné do płozów helikòptera a przëwiozłé do môlëznë [[Vallagrande]] a złożóné w pralnie bòlëcë Nuestra Señora de Malta. Juwernotã cała pòcwierdzył m. jin. Richard Gott, jaczi bòdôj jedurny widzôł Che żëwégò<ref>Gott, R., ''Bolivia on the Day of the Death of Che Guevara'', "Le Monde diplomatique", 11 zélnika 2005, za: mindfully.org, zarchiwizowóné przez [[Internet Archive]]. [online] [przëstãp: 2026-07-04] [https://web.archive.org/web/20051126071737/http://www.mindfully.org/Reform/2005/Che-Guevara-Gott11aug05.htm]</ref>. Cało òstało wëstôwióné pùbliczno, a wiele lëdzy widzało w nim cos szlachùjącégò za [[Jezës Christus|Christusã]]; niejedny mielë òdcyc sztëczczi włosów Che jakbë bëłë relikwiama <ref>Casey, M. J., ''Che's Afterlife. The Legacy of an Image'', Nowi Jork 2009, s. 179.</ref>. Kritik kùnsztu [[John Berger]] dwa tidzenie pò tim przërównôł ne òdjimczi do dwa òbrazów, ''Ùczbë anatomie Dra Nicolaesa Tulpë'' [[Rembrandt|Rembrandta]] a ''Miartwégò Christusa'' [[Andrea Mantegni|Andrea Mantegnégò]] <ref>Ibidem, s. 183.</ref>. [[Òbrôzk:1967 Morte Che Guevara photo by Freddy Alborta.jpg|mały|''Pasjô Che'', Freddy Alberto, 10 rujana 1967.]] Dłonie Che Guevarë òstałë òdcãté òd cała a wësłóné przódë do [[Buenos Aires]] do identifikacje, a dali na Kùbã. Resztã cała òsta krëjamno pòchòwónô w nocë bez jinfòrmacje, dze. Dopiérze w 1995 rokù emeritowóny bòliwijsczi generôł, Mario Vargas Salinas, ùjawnił, dze béł pòchòwóny Che Guevara: w masowim grobie pòd fligerplacã w Vallegrande<ref>Garza, L., ''Bolivian General Reveals Che Guevara's Burial Site'', "The Militant", vol.59/no.47", 18 gòdnika 1995, [online] [przëstãp: 2026-07-04] [https://www.themilitant.com/1995/5947/5947_9.html]</ref>. Cała z negò grobù òstałë ekshumòwóné, a szczątczi Guevarë wrócyłë na Kùbã w 1997 rokù. Zark z jegò gnôtama òstôł przódë wëstôwióny na [[Plac Rewòlucje|Placu Rewòlucje]] w Hawanie, a pózni, 17 rujana 1997 rokù - 30 lat a 8 dniów pò smiercë - złożóny w [[Maùzoleùm Che Guevarë]] w Santa Clara, niedalek môlu, dze dobéł nad wòjskama diktatora Batistë <ref>''Che Guevara (1928-1967)'', serwis Find a Grave, [online] [przëstãp: 2026-07-04] [https://www.findagrave.com/memorial/4312/che-guevara]</ref>. Wstrzód rzeczów, jaczé òstałë wzãté Che, bél òdrãczno pisóny dzénnik dłudżi na 30 tës. słowów, czilë wiérztów a òpòwiôdanié ò młodim kòmùnisticznym partizance, jaczi dobiwô nad swòjim strachã<ref>''Bidding for Che'', "Time", 17 gòdnika 1967, za: Internet Archive. [online] [przëstãp: 2026-07-04] [https://web.archive.org/web/20081208122004/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,837605,00.html]</ref>. Bënë negò dzénnika, jaczi Guevara prowadzył òd 7 lëstopadnika 1966, bëłë òpisóné midzë jinszima rozmësliwania Che nad Kòmùnisticzną Partią Bòliwie a jiwrë, jaczé z nią miôł, a téż tôkle òddzélu Guevarë z rekrutacją wstrzód lokalnégò lëdztwa, jaczé wzãłë sã z tegò, że partizancë nôùczilë sã [[Jãzëk Quechua|jãzëka Quechua]], a dzejalë na òbrëmim, dze gôdô sã w [[Jãzëk Tupi-Guarani|jãzëkù Tupi-Guarani]]<ref>Ryan, H. B., ''The Fall of Che Guevara: A Story of Soldiers, Spies, and Diplomats'', Nowi Jork 1998, s. .45</ref>. Je téż rzekłé, że Guevara béł w gòrszim a gòrszim zdrowim, midzë jinszima przez dëchawicã, przez co slédné akcje jegò òddzélu przede wszëtczim miałë za cél dostac mediczné zasobë a léczi<ref>Ibidem, s. 104.</ref>. == Wëbróné pùblikacje == * ''Partizanckô wòjna'', {{jãz.|es}} ''La Guerra de Guerrillas'', 1961. * ''Wspòmnienia z Kùbańsczi Rewòlucje'', {{jãz.|es}} ''Pasajes de la guerra revolucionaria'', 1963. Na spòdlim ny kniżczi òpiarti je film ''Che'' z 2008 rokù, dze Guevarã zagrôł [[Benicio del Toro]]. * ''Mòtocyklowé dzénniczi'', {{jãz.|es}} ''Diarios di motocicleta'', 1995. == Przëpisë == {{Przëpisë|2}} == Bibliografiô == * Abrams, D., ''Ernesto "Che" Guevara'', Nowi Jork 2013. * Anderson, J. L., ''Che Guevara'', Warszawa 2008. * idem, ''Che Guevara. A revolutionary life'', Nowi Jork 2004. * Almudevar, L., ''Bolivia marks capture, execution of 'Che' Guevara 40 years ago'', "San Francisco Chronicle" 9 rujana 2007. * Casey, M. J., ''Che's Afterlife. The Legacy of an Image'', Nowi Jork 2009. * Castañeda J.G., ''Companero. The Life and Death of Che Guevara'', Nowi Jork 1998. * Garza, L., ''Bolivian General Reveals Che Guevara's Burial Site'', "The Militant", vol.59/no.47", 18 gòdnika 1995. * Glejten, T., ''Rebel Wife, A Review of ''My Life With Che: The Making of a Revolutionary ''by Hilda Gadea'', "The Washington post, 12 rujana 2008. * Gleijeses, P., ''Shattered Hope: The Guatemalan Revolution and the United States, 1944-1954'', Princeton 1991. * Gott, R., ''Bolivia on the Day of the Death of Che Guevara'', "Le Monde diplomatique", 11 zélnika 2005. * Hart, J., ''Che: The Life, Death, and Afterlife of a Revolutionary'', Nowi Jork 2008. * Kellner, D., ''Ernesto "Che" Guevara (World Leaders Past & Present)'', Nowi Jork 1989. * Luther, E., Henken, T., ''Che Guevara'', Indianapolis 2001. * Ray, M., ''In Cold Blood: The Execution of Che by the CIA'', "Ramparts" strëmiannik 1968, s. 21-37. * Ryan, H. B., ''The Fall of Che Guevara: A Story of Soldiers, Spies, and Diplomats'', Nowi Jork 1998. * Sandison, D., ''The Life & Times of Che Guevara'', Bath 1996. * Taiblo, P.I., II, ''Guevara, Also Known as Che'', 2-é wëd., Nowi Jork 1999. * Villafana F., ''Cold War in the Congo: The Confrontation of Cuban Military Forces, 1960-1967'', Nowi Jork 2017. * Wright, T.C., ''Latin America in the Era of the Cuban Revolution'', 2-é pòprawióné wëdanié, 2008. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòliticë]] [[Kategòrëjô:Marksyzna]] [[Kategòrëjô:Kùba]] [[Kategòrëjô:Argentina]] [[Kategòrëjô:Pôłniowô Amerika]] 018ph3hb32pbm80zpsutvo8gji94yp9 0 13136 213998 210549 2026-09-17T12:01:21Z Terrus38 14026 213998 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Bautzen - Ortenburg - Sorbisches Museum 01 ies.jpg|mały|Bùdink mùzeùm (dôwny solny skłôd)]] '''Łużëcczé Mùzeùm w Bùdzëszënie''' ({{jãz.|hsb}} ''Serbski muzej Budyšin'', {{jãz.|de}} ''Sorbisches Museum in Bautzen'', {{jãz.|en}} ''Sorbian Museum'' ''in Bautzen'') – [[mùzeùm]] kùlturë Serbòłużëczanów. Swòjã sedzbã mô przë sz. Ortenburg 3 w [[Bùdzëszëno|Bùdzëszënie]], w [[Niemieckô|Miemiecce]]<ref>[https://sorbisches-museum.de/museum/?lang=wen Museum] [online], Sorbisches Museum Bautzen ({{jãz.|de}}, {{jãz.|hsb}}, {{jãz.|en}}) [przëstãp 2021-05-02].</ref>. == Direktorzë == {| class="wikitable float-right" |+Direktorzë mùzeùm !Cząd !Nôzwëstkò |- | style="text-align:center;" |1900–1908 |[[Jakub Šewčik]] |- | style="text-align:center;" |1908–1932 |[[Michał Wjerab]] |- | style="text-align:center;" |1932–1934 |[[Pawoł Nedo]] |- | style="text-align:center;" |1935–1941 |[[Jan Meškank]] |- | style="border-top:medium solid; text-align:center;" |1957–1959 | style="border-top:medium solid" |[[Gerhard Mölke]] |- | style="text-align:center;" |1961–1980 |[[Arnošt Kowar]] |- | style="text-align:center;" |1982–1992 |[[Hanka Fascyna]] |- | style="text-align:center;" |1993–2014 |[[Tomasz Nawka]] |- | style="text-align:center;" |òd 2014 |[[Christina Boguszowa]] |} == Galeriô == <gallery mode="packed" heights="130"> Òbrôzk:Budyšin Serbski Dom.JPG|Serbołużëcczi Dodóm (pierszô sedzëba mùzeùm) Òbrôzk:Nowy zakoń Michał Frencel.jpg|[[Nowi Testameńt]] (dolmaczënk Michała Frencla) Òbrôzk:Bautzen Sorbisches Museum Luthers Hauspostille 22.05.2012 p.jpg|''Hauspostille'' ({{jãz.|hsb}} ''Domjaca postila'') [[Môrcën Lëter|Môrcëna Lëtra]] Òbrôzk:Bundesarchiv Bild 183-1989-0529-020, Bautzen, sorbisches Museum (cropped).jpg|Òtemkniãce mùzeùm w 1989 jakno samòstójny placówczi </gallery> == Òbaczë téż == {{Col2 |col1= === Pòłączoné témë === * [[Kaszubi wczoraj i dziś (wëstôwk)]] * [[Górnosorbsczi jãzëk]] |col2= === Jiné mùzea === {{#categorytree:Mùzea|hideroot=on|mode=pages}} }} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Mùzea]] [[Kategòrëjô:Słowianie]] [[Kategòrëjô:Serbòłużëckô kùltura]] pff5bvdvslpehmy30own46o3ialrklt 0 13434 214000 209167 2026-09-17T12:01:49Z Terrus38 14026 214000 wikitext text/x-wiki {{Wiele znaczeniów|Kaszubi wczoraj i dziś}} * {{Link if not current|Kaszubi wczoraj i dziś (kònkùrs)}} * {{Link if not current|Kaszubi wczoraj i dziś (wëstôwk)}} ctgx2q4q18l1no6czcmxe01rpxmn6qg 0 13490 214001 210657 2026-09-17T12:02:06Z Terrus38 14026 214001 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} {{Bez òdjimka|1=[https://web.archive.org/web/20260717001833/https://kapelabas.prv.pl/obrazy/ostrzyce.jpg]}} '''Kapela „Bas”''' ({{jãz.|pl}} ''Kaszubska Kapela Rodzinna „Bas” z Sierakowic'') – kapela<ref>https://web.archive.org/web/20260717002505/https://kapelabas.prv.pl/?glowna</ref>. == Òbaczë téż == {{Col3 |col1= === Pòłączoné témë === * [[Kaszubi wczoraj i dziś (wëstôwk)]] * [[Karno Piesni i Tuńca „Serakòjce”]] |col2= === Jiné kaszëbsczé mùzyczné karna === {{#categorytree:Kaszëbsczé mùzyczné karna|hideroot=on|mode=pages}} }} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Òficjalnô starna}} * https://kartuzy.info/artykul/rodzina-z-klasa-n796646 ** https://kartuzy.info/galerie/rodzina-z-klasa-g219601 * https://kartuzy.naszemiasto.pl/kapela-bas-ten-wyjatkowy-instrument-kaszubski-sluzy-muzykom/ar/c13-8680425 ** https://kartuzy.naszemiasto.pl/kapela-bas-ten-wyjatkowy-instrument-kaszubski-sluzy-muzykom/gh/c13-8680425 * https://kartuzy.info/firma/kaszubska-kapela-rodzinna-quotbasquot-m24518 * https://expresskaszubski.pl/pl/14_kultura/26081_kaszubska-kapela-rodzinna-bas-z-sierakowic-nagrodzona-skra-ormuzdowa.html * http://www.poznajkraj.pl/firmy/kapela-bas,WCRDC.html * https://kaszubopedia.pl/index.php/glossary/kapele-ludowe/ * https://www.facebook.com/p/BAS-Kaszubska-Kapela-Rodzinna-100029087663185/?locale=pl_PL * https://kaszubskaksiazka.pl/muzyka/698-kaszubska-kapela-rodzinna-bas-rodzynne-klasow-muzykowanie-plyta-cd.html * https://kapelabas.prv.pl/ * https://kapelabas.prv.pl/galeria.html?galeria * https://kapelabas.prv.pl/muzyka.html?muzyka * https://www.facebook.com/Sierakowice/videos/kaszubska-kapela-rodzinna-bas-z-sierakowic-podczas-dzisiejszego-koncertu/879514257239557/ * https://www.bibliotekacyfrowa.eu/dlibra/publication/35642/edition/32276 {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbsczé mùzyczné karna]] fg2wrxeu5unxaojf9kthgny1o86v3d0 0 13790 214082 213534 2026-09-18T11:20:18Z Terrus38 14026 214082 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:REUNIÓN CON EL REY DE NORUEGA HARALD V Y HAAKON MAGNUS, PRÍNCIPE HEREDERO DE NORUEGA. OSLO, 10 DE DICIEMBRE DE 2025. (54976285370) (cropped).jpg|mały|Harald V w 2025]] '''Harald V''' (ùr. 21 gromicznika 1937 w [[Skaugum]], zm. 28 zélnika 2026 w [[Oslo]]) – król [[Norweskô|Norwesczi]] òd 17 stëcznika 1991 do smiercë. Bëł to pierszi òd 567 lat mònarcha ùrodzony na norwesczi zemie<ref name=":0">''[https://www.royalcourt.no/the-royal-house-of-norway/his-majesty-the-king/the-biography-of-king-harald The biography of King Harald]'' [online], www.royalcourt.no [dost. 2026-08-16].</ref>. Bëł sënã króla [[Òlaf V|Òlafa V]] ë jegò białczi Martë Bernadottë<ref name=":0" />. Òd 1968 bëł żeniałi z Sonją Haraldsen, z chtërną mioł dwòje dzecy: Martã Ludwikã (ur. 1971) ë [[Haakon VIII|Haakona Magnusa]] (ur. 1973)<ref name=":0" />. Trzëkrotno brôł ùdzél (w 1964, 1968 i 1972) w Òlimpijsczich Miónkach jakno żeglôrz<ref>''[https://plejada.pl/rodzina-krolewska/harald-v-krol-ktory-lamie-konwenanse-i-jest-uwielbiany-przez-norwegow/dnhs56w Kim jest Harald V? Poznaj "ludzkiego" króla Norwegii]'' [online], Plejada.pl, 21 gromicznika 2022 [dost. 2026-08-16].</ref>. W 1995 prezydent [[Lech Wałãsa]] wëapartnił go [[Order Biôłégò Orła|Orderã Biôłégò Orła]]<ref>[https://www.dziennikustaw.gov.pl/mp/1995/s/24/291 M.P. z 1995 r. Nr 24, poz. 291] ([https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WMP19950240291 ISAP])</ref>, a w 1996 ë 2012 król òdwiedzył [[Pòlskô|Pòlskã]]<ref>''[https://tvn24.pl/tvnwarszawa/najnowsze/krol-norwegii-z-dwudniowawizyta-w-warszawie-ls48543 Król Norwegii z dwudniowąwizytą w Warszawie]'' [online], tvn24.pl, 9 maja 2012 [dost. 2026-08-16].</ref>. Pò jegò smiercë królã Norwesczi òstał syn [[Haakon VIII]]. == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:92. Kronprinsesse Märtha med prins Harald_-_no-nb digifoto 20160108 00289 bldsa pk kgl0027.jpg|1937 Òbrôzk:164. Prins Harald_-_no-nb digifoto 20160108 00336 bldsa pk kgl0036.jpg|1940 Òbrôzk:139. Prins Harald_-_no-nb digifoto 20160108 00334 bldsa pk kgl0090.jpg|1945 Òbrôzk:117. H.K.H. Prins Harald_-_no-nb digifoto 20160111 00010 bldsa pk kgl0080.jpg|1956 abò 1957 Òbrôzk:Crown Prince Harald of Norway.jpg|1959 Òbrôzk:Kong Harald åpner Sametinget 1993 (cropped).jpg|1993 Òbrôzk:Harald V of Norway in Slovenia in 2011 (crop).jpg|2011 </gallery> == Òbaczë téż == {{Col2 |col1= === Pòłączoné témë === * [[Norweskô]] |col2= === Mònarchòwie === {{#categorytree:Mònarchòwie|hideroot=on|mode=pages}} }} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Òficjalnô starna}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Mònarchòwie Norwesczi]] ta1778hloi5r6j5fa0izsnwz5hqbvh0 0 13837 214083 212750 2026-09-18T11:20:35Z Terrus38 14026 214083 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:06.11.2025 – Recepção Oficial dos Chefes de Delegação da Cúpula do Clima (54906269035) (Carlos XVI Gustavo).jpg|mały|Król w 2025]] '''Karól XVI Gùstôw''' ({{jãz.|sv}} Carl Gustaf Folke Hubertus; ùr. [[30 łżëkwiata]] [[1946]] w Solny) – król [[Szwédzkô|Szwédzczi]] òd 15 séwnika 1973. Syn ksyżëca Västerbotten, Gùstawa Adólfa ë jegò białczi Sibillë Kòbùrg (ùr. 1943). W 1976 zdôł sã z niemiecką dolmôczką Sylwią Sommerlath. Pôra mô troje dzecy – Wiktoriã (ùr. 1977), Karola Filipa (ùr. 1979) i Magdalénã (ùr. 1982). Jegò òjc jakno nastãpnik tronu zdżinął w lotniczi katastrofie, Karól òstôł tej króla po smiercë ópë, Gùstawa VI Adólfa<ref>''[https://www.kungahuset.se/english/royal-house/hm-the-king#h-Biography HM The King]'' [online], www.kungahuset.se [dost. 2026-08-30] ({{jãz.|en}}).</ref>. Trzë razë òdwiédzôł Pòlskã. W 1993 [[Lech Wałãsa]] wëapartnił gò [[Order Biôłégò Orła|Orderã Biôłégò Orła]]<ref>[https://www.dziennikustaw.gov.pl/mp/1993/s/56/512 M.P. z 1993 r. Nr 56, poz. 512] ([https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WMP19930560512 ISAP]).</ref>. W 2026 król òdwiedzył [[Gduńsk]], dze spòtkôł sã z prezydent gardu [[Aleksandra Dulkiewicz|Aleksandrą Dulkewicz]], òb czas ti gòscënë m.jin. złożił kwiatë pòd Pòmnikã Zabitëch Òkrãtowników z Lechã Wałãsą, a téż zetkôł sã z prezydentã RP [[Karól Nawrocczi|Karolã Nawrocczim]] w [[Mùzeùm II Swiatowi Wòjnë]]<ref>''[https://www.pap.pl/aktualnosci/w-czwartek-szwedzka-para-krolewska-odwiedzi-gdansk <nowiki>Szwedzka para królewska z wizytą w Gdańsku [ZDJĘCIA]</nowiki>]'' [online], www.pap.pl [dost. 2026-08-30] ({{jãz.|pl}}).</ref><ref>Anna Skrzynecka, ''[https://pomorskie.eu/krolewski-dzien-w-gdansku-monarchowie-ze-szwecji-odwiedzili-stolice-pomorza/ Królewski dzień w Gdańsku. Monarchowie ze Szwecji odwiedzili stolicę Pomorza]'' [online], Pomorskie.eu, 12 strëmiannika 2026 [dost. 2026-08-30] ({{jãz.|pl}}).</ref><ref>''[https://www.gdansk.pl/wiadomosci/Krol-i-krolowa-Szwecji-w-Gdansku-marzec-2026-kim-sa-gdzie-ich-spotkac-program-wizyty,a,306302 Król i królowa Szwecji w Gdańsku. Nasza relacja]'' [online], Gdańsk – oficjalny portal miasta [dost. 2026-08-30] ({{jãz.|pl}}).</ref>. == Òbaczë téż == {{Col2 |col1= === Sparłãczoné témë === * [[Szwédzkô]] |col2= === Mònarchòwie === {{#categorytree:Mònarchòwie|hideroot=on|mode=pages}} }} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Mònarchòwie Szwédzczi]] fema5v4qkvsp4h1s8ifcwe7dopos41p 0 13941 214084 213435 2026-09-18T11:20:43Z Terrus38 14026 214084 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Drottning Margrethe av Danmark crop.jpg|mały|Małgòrzata II w 2012]] '''Małgòrzata II''' ({{jãz.|da}} Margrethe Alexandrine Þorhildur Ingrid; ur. 16 kwietnia 1940 w [[Kòpenhaga|Kòpenhadze]]) – królewô [[Duńskô|Duńsczi]] òd 14 stëcznika 1972 do 14 stëcznika 2024. Je córką duńsczégò króla Fridrika IX ë królewi Ingridë Bernadotte, mô dwie sostrë: Benediktã (ùr. 1944) ë Annã Mariã (ùr. 1946)<ref name=":0" />. W 1953 òstała nastãpnikã trónu czëdë duńsczi parlament ùchwôlił nòwą kònstitucjã<ref>''[https://www.kb.dk/en/inspiration/hm-queen-margrethe-ii-52-years-throne HM Queen Margrethe II – 52 years on the throne]'' [online], kb.dk [dost. 2026-09-10] ({{jãz.|en}}).</ref>, W 1967 òdbéł sã zdënk Małgòrzatë z [[Francjô|francësczim]] diplomatą Henrikã de Laborde de Monpezat, pôra mô dwùch sënów: [[Fridrik X|Fridrika]] (ùr. 1968) ë Joachima (ùr 1969)<ref name=":0">''[https://www.kongehuset.dk/en/the-royal-family/hm-queen-margrethe/# HM Queen Margrethe]'' [online], www.kongehuset.dk [dost. 2026-09-10] ({{jãz.|en}}).</ref>. 31 gòdnika 2024 zapòwiédzała swòjã abdikacjã na rzecz sëna Fridrika<ref>''[https://www.dr.dk/nyheder/seneste/dronningen-abdicerer-kronprins-frederik-overtager-tronen Dronningen abdicerer: Kronprins Frederik overtager tronen]'' [online], Dansk Radio – dr [dost. 2024-01-04] ({{jãz.|da}}). </ref>, zrzeczenié dòkonało sã 14 stëcznika 2024. Małgòrzata zachòwała ale tituł królewi Duńsczi<ref>''[https://royalcentral.co.uk/features/what-title-will-margrethe-ii-of-denmark-take-after-her-abdication-196284/ Danish government confirms Queen Margrethe will remain ‘Her Majesty’ after abdication – Royal Central]'' [online] [dost. 2024-01-14] ({{jãz.|en}}).</ref>. W 1993 prezydent Pòlsczi [[Lech Wałãsa]] wëapartnił ją Wiôldżim Krziżã Òrderu Zasłëdżi Pòlsczi Repùbliczi<ref>[https://www.dziennikustaw.gov.pl/mp/1993/s/37/381 M.P. z 1993 r. Nr 37, poz. 381] ([https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WMP19930370381 ISAP]). </ref>, a w 1995 òtrzimała [[Òrder Biôłégò Orzła]]<ref>[https://www.dziennikustaw.gov.pl/mp/1995/s/30/356 M.P. z 1995 r. Nr 30, poz. 356] ([https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WMP19950300356 ISAP]).</ref>. Królewô je też artistką, pòd pseùdonimã Ingahild Grathmer ùsadzëła ilustracje do duńsczégò wëdaniô ''Włodarza Piestrzeniów'' J.R.R Tolkiena, a w 2012 Mùzeùm Arken òdemkło wëstôwk ji 130 òbrazów namalowónëch akwarelą<ref>''[https://royalcentral.co.uk/europe/denmark/the-artistic-queen-how-margrethe-of-denmark-forged-a-public-profile-outside-her-royal-role-170905/ The artistic Queen – How Margrethe of Denmark forged a public profile outside her royal role]'' [online], Royal Central, 14 stëcznika 2022 [dost. 2022-03-06] ({{jãz.|en}}).</ref>. == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:V.l.n.r. Prinses Benedikte, Prinses Margrethe en Prinses Anne Marie met een boek, Bestanddeelnr 252-8645 (cropped).jpg|1954 Òbrôzk:Margrethe II of Denmark 1966.jpg|1966 Òbrôzk:En dronning med farverig stil.jpg|1968 Òbrôzk:Queen Margrethe II 1987 (cropped).jpg|1987 File:Faroe stamp 302 Queen Margrethe.jpg|[[Pòcztowô marka]] (1997) Òbrôzk:Dronning Margrethe II (crop).jpg|2010 Òbrôzk:Hendes Majestæt Margrethe II, Danmarks Dronning, i Varde Kommune 01 (cropped).jpg|2016 Òbrôzk:Queen Magrethe II of Denmark, 2022 (cropped).jpg|2022 </gallery> == Òbaczë téż == {{Col2 |col1= === Sparłãczoné témë === * [[Duńskô]] |col2= === Mònarchòwie === {{#categorytree:Mònarchòwie|hideroot=on|mode=pages}} }} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Mònarchòwie Duńsczi]] 9a5ij0tvmz19e7cj8psyycetr7khceq 0 13985 213993 213986 2026-09-17T12:00:16Z Terrus38 14026 Usunięto przekierowanie do [[Zôpadnokaszëbsczé Mùzeùm w Bëtowie]] 213993 wikitext text/x-wiki {{ADR|pisënk}} 4f2zqce1d18i5a6fp5gvl9vttadg2j5 0 13986 213995 2026-09-17T12:00:36Z Terrus38 14026 Terrus38 przeniós starnã [[Kaszubi wczoraj i dziś (wëstawa)]] do [[Kaszubi wczoraj i dziś (wëstôwk)]] 213995 wikitext text/x-wiki #PATRZ [[Kaszubi wczoraj i dziś (wëstôwk)]] 6sbw4t1yc4ef1sx0ysnauiwhon2oy3n 214002 213995 2026-09-17T12:02:51Z Terrus38 14026 Usunięto przekierowanie do [[Kaszubi wczoraj i dziś (wëstôwk)]] 214002 wikitext text/x-wiki {{ADR|pisënk}} 4f2zqce1d18i5a6fp5gvl9vttadg2j5 0 13987 214006 2026-09-17T12:05:47Z Terrus38 14026 Terrus38 przeniós starnã [[Czéczéwò]] do [[Czeczewò]]: pisënk 214006 wikitext text/x-wiki #PATRZ [[Czeczewò]] 4uz9f4f4y53pyz1rk33xsuwywmiceib 214009 214006 2026-09-17T12:06:34Z Terrus38 14026 Usunięto przekierowanie do [[Czeczewò]] 214009 wikitext text/x-wiki {{ADR|pisënk}} 4f2zqce1d18i5a6fp5gvl9vttadg2j5 0 13988 214012 2026-09-17T12:10:02Z Terrus38 14026 Terrus38 przeniós starnã [[Brzeznëckô Wãgòrza]] do [[Brzéznickô Wãgòrza]]: pisënk 214012 wikitext text/x-wiki #PATRZ [[Brzéznickô Wãgòrza]] axrdh638jbc87iz3weobydpr3frr46h 214013 214012 2026-09-17T12:10:17Z Terrus38 14026 Usunięto przekierowanie do [[Brzéznickô Wãgòrza]] 214013 wikitext text/x-wiki {{ADR|pisënk}} 4f2zqce1d18i5a6fp5gvl9vttadg2j5 0 13989 214016 2026-09-17T12:16:45Z Terrus38 14026 Terrus38 przeniós starnã [[Adrian Zandberg]] do [[Adrión Zandberg]]: pisënk, praktika kaszëbizacji pòlsczich mión i nôzwësków 214016 wikitext text/x-wiki #PATRZ [[Adrión Zandberg]] gibw2nflx6po1utfscrgfxcve5ozayv 0 13990 214020 2026-09-17T12:18:52Z Terrus38 14026 Terrus38 przeniós starnã [[Chòsczno]] do [[Chòszczno]]: lëtrówka 214020 wikitext text/x-wiki #PATRZ [[Chòszczno]] 6qax0wqi1r8tig3t2yl1pgaoe3ligfi 214023 214020 2026-09-17T12:19:30Z Terrus38 14026 Usunięto przekierowanie do [[Chòszczno]] 214023 wikitext text/x-wiki {{ADR|pisënk}} 4f2zqce1d18i5a6fp5gvl9vttadg2j5 0 13991 214026 2026-09-17T12:22:35Z Terrus38 14026 Terrus38 przeniós starnã [[Fòtografijô]] do [[Fòtografiô]]: pisënk – to dô wëmianã ó do a w òdmianie, czej słowò kùńczi sã na zwãczny spółzwãk; prawidłową, chòc rzôdszą fòrmą je téż "Pòmòrzani" 214026 wikitext text/x-wiki #PATRZ [[Fòtografiô]] rjpk08q6by0nat48tjbprwkml2774jo 214030 214026 2026-09-17T12:23:36Z Terrus38 14026 Usunięto przekierowanie do [[Fòtografiô]] 214030 wikitext text/x-wiki {{ADR|pisënk}} 4f2zqce1d18i5a6fp5gvl9vttadg2j5 14 13992 214033 2026-09-17T13:12:49Z Iketsi 3254 Iketsi przeniós starnã [[Kategòrëjô:Fòtografijô]] do [[Kategòrëjô:Fòtografiô]]: Fòtografijô → Fòtografiô 214033 wikitext text/x-wiki #PATRZ [[:Kategòrëjô:Fòtografiô]] ab2l9o3onh2aiitx0lrz7km51f267di 214036 214033 2026-09-17T13:13:39Z Iketsi 3254 {{ADR|[[:Kategòrëjô:Fòtografiô]]}} 214036 wikitext text/x-wiki {{ADR|[[:Kategòrëjô:Fòtografiô]]}} 7ouj5asath0fhvd5ju7dz5qu0nc9gkn 0 13993 214057 2026-09-17T19:51:38Z DawnyTest 14843 Utworzono przez tłumaczenie strony „[[:pl:Special:Redirect/revision/79154794|Biszkek]]” 214057 wikitext text/x-wiki {{Gard-infobox|Gard=Biszkek|gwôsné miono=Бишкек|céch=Coat of arms of Bishkek Kyrgyzstan.svg|fana=Flag of Bishkek.svg|dopełniacz=Biszkeku|państwò=Kirgistan|wiéchrzëzna=160<ref>''[https://www.bishkek.gov.kg/ru/history Бишкек - столица Кыргызской Республики]'' [online] [dost. 2020-11-11]. </ref>|stopniN=42|minutN=52|stopniE=74|minutE=34|lëdztwò=<ref>[https://web.archive.org/web/20200302111320/http://stat.kg/media/publicationarchive/1513791e-f524-4f20-90c3-27b6e9b711c0.rar Предварительная оценка численности постоянного населения на 1 января 2020 года] [online] [dost. 2020-11-11] [zarchiwizowane z [http://stat.kg/media/publicationarchive/1513791e-f524-4f20-90c3-27b6e9b711c0.rar/ adresu] 2020-03-02]. </ref>|rok=2020|czerënkòwi numer=312|pòcztowi kòd=720000–720085|registracëjné tôfle=B|bùrméster=Bałbak Tulobajew<ref>Виктория Гунгер, ''[https://www.vb.kg/doc/393543_japarov_ytverdil_balbaka_tylobaev_i.o._mera_bishkeka.html Жапаров утвердил Балбака Тулобаев и.о. мэра Бишкека]'' [online], Wieczernij Biszkek, 27 rujana 2020 [dost. 2020-10-27] (rus.).</ref>|commons=Category:Bishkek|www=https://bishkek.gov.kg/}}{{Miejscowość infobox|nazwa=Biszkek|nazwa oryginalna={{k|ky|Бишкек}}|rodzaj miasta=[[Podział administracyjny Kirgistanu|miasto wydzielone]]|zdjęcie=Bishkek Montage 2020.png|opis zdjęcia=Biszkek (2020)|alt zdjęcia=|herb=Coat of arms of Bishkek Kyrgyzstan.svg|flaga=Flag of Bishkek.svg|dopełniacz nazwy=Biszkeku|państwo=KGZ|data założenia=1823|stanowisko zarządzającego=mer|zarządzający=p.o. [[Bałbak Tulobajew]]<ref>{{Cytuj | autor = Виктория Гунгер | tytuł = Жапаров утвердил Балбака Тулобаев и.о. мэра Бишкека | url = https://www.vb.kg/doc/393543_japarov_ytverdil_balbaka_tylobaev_i.o._mera_bishkeka.html | opublikowany = [[Wieczernij Biszkek]] | data = 2020-10-27 | data dostępu = 2020-10-27 | język = ru}}</ref>|powierzchnia=160<ref>{{Cytuj |url = https://meria.kg/ru/history |data dostępu = 2020-11-11 |tytuł = Бишкек - столица Кыргызской Республики}}</ref>|wysokość=|rok=2020|liczba ludności=1 053 900<ref>{{Cytuj |url = http://stat.kg/media/publicationarchive/1513791e-f524-4f20-90c3-27b6e9b711c0.rar/ |tytuł = Предварительная оценка численности постоянного населения на 1 января 2020 года |data dostępu = 2020-11-11 |archiwum = https://web.archive.org/web/20200302111320/http://stat.kg/media/publicationarchive/1513791e-f524-4f20-90c3-27b6e9b711c0.rar |zarchiwizowano = 2020-03-02 }}</ref>|gęstość zaludnienia=6420|numer kierunkowy=|kod pocztowy=|tablice rejestracyjne=|współrzędne=42°52′N 74°34′E|commons=Category:Bishkek|wikisłownik=Biszkek|www=}}'''Biszkek''' (kirg. Бишкек, trl. ''Biškek'', trb. ''Biszkek''; ros. Бишкек, trl. ''Biškek'', trb. ''Biszkiek''; do roku 1926 '''Piszpek''', w latach 1926–1991 '''Frunze''') – [[stolëca]] ë nôwikszy gard [[Kirgistan|Kirgistanu]], pòłożone w Tienszanie u pòdnóża Kirgisczich Gór w Czujsczi Kòtlinie, nôd rzékama [[Ała Arcza]] ë [[Ałamedin]]. Na nôrdze gard przecëna kanał Wiôldżi Czujsczi. Przédny gòspodarczy òsrodek Kirgistanu (pònad 50% produkcji przemësłowi: maszënowi, aùtowi, zjôdny i swòrowi przemësł), a téż kùlturalno-naukowe centrum (8 wëższych szkół z ùniwersytetã na przédze). Wôżny drogowi wãzeł ë lotniczi pòrt. Przez gard przechòdzë midzekòntinentalnô droga E40, chtëra stanowi jedno z niewielu drogowëch pòłãczen z Zôpodną, Centralną ë Pòrénkòwą Eùropą, a téż midzë inszimi krajama Centralny Azje. W gardze je znajduje się banóf ë lotnisko. == Historiô == * 1825 – gard wòkół graniczni cwierdzë Biszbek, uzbecczégò chanatu Kokandu * 1862 – cwierdza òstała pòdbita przez rusczé wòjska; pòzwana '''Piszpek''' * 1918 – w Turkiestańsczi ASRR * 1926 – gard zwëskôł miono '''Frunze''' (dlô ùtczëniô rewòlucjonistë i dowódcë Czerwòny Armie Michaiła Frunzégò, chtërën sã w nim ùrodzëł), stolëca Kirgisczi SRR * 1991 – nadóno miono '''Biszkek''' i po deklaracje samòstójnotë stało się stolëcą kraju. == Sprôwné pòdzelenié == Biszkek dzélë sã na 4 rejonë: * rejón Birinczi Maj * rejón Lenin * rejón Oktiabr * rejón Swierdłow W skłôd rejonu Lenin wchòdzą w dodôtkù òsedle miesczégò typù Czong-Aryk ë wies Orto-Saj. == Media == * Wieczernij Biszkek == Spòrt == === Bala === W Biszkeku je wiele balòwich klubów. Są to: * Ałga Biszkek * Ałga-2 Biszkek * Ata-Spor Biszkek * Dinamo-Manas-SKIF Biszkek * Dinamo-MWD Biszkek * Dordoj Biszkek * Ekolog Biszkek * Instrumientalszczik Biszkek * Muras-Sport Biszkek * Olimpia-85 Biszkek * Polot Biszkek * Płaza Biszkek * Rotor Biszkek * RUOR Gwardija Biszkek * Sielmaszewiec Biszkek * Szer-Ak-Dan Biszkek * Szoro Biszkek * Szumkar-Dastan Biszkek == Partnersczé gardë == * Ałmatë, [[Kazachstan]] * [[Ankara]], [[Tëreckô]] * Astana, [[Kazachstan]] * Colorado Springs, [[Zjednóné Kraje Americzi|Zjednóné Kraje]] * Izmir, [[Tëreckô]] * [[Mińsk]], [[Biôłorus]] * [[Toronto]], [[Kanada]] * Urumczi, [[Chińskô Lëdowô Repùblika|Chinë]] == Galeriô == <gallery> Plik:Bishkek_03-2016_img51_Manas_Airport.jpg|Lotnisko w Biszkeku. Plik:Bischkek.jpg|Biszkek Plik:Bishkek.jpg|Panorama na mieszkalne òsiedle w Biszkeku a téż górë. </gallery> == Przëpisë == {{Przëpisë}} [[Kategòrëjô:Kirgistan]] 4ieazg892sgpfux0ks8h9ct2mlfz9vo 214058 214057 2026-09-17T19:52:25Z DawnyTest 14843 214058 wikitext text/x-wiki {{Gard-infobox|Gard=Biszkek|gwôsné miono=Бишкек|céch=Coat of arms of Bishkek Kyrgyzstan.svg|fana=Flag of Bishkek.svg|dopełniacz=Biszkeku|państwò=Kirgistan|wiéchrzëzna=160<ref>''[https://www.bishkek.gov.kg/ru/history Бишкек - столица Кыргызской Республики]'' [online] [dost. 2020-11-11]. </ref>|stopniN=42|minutN=52|stopniE=74|minutE=34|lëdztwò=<ref>[https://web.archive.org/web/20200302111320/http://stat.kg/media/publicationarchive/1513791e-f524-4f20-90c3-27b6e9b711c0.rar Предварительная оценка численности постоянного населения на 1 января 2020 года] [online] [dost. 2020-11-11] [zarchiwizowane z [http://stat.kg/media/publicationarchive/1513791e-f524-4f20-90c3-27b6e9b711c0.rar/ adresu] 2020-03-02]. </ref>|rok=2020|czerënkòwi numer=312|pòcztowi kòd=720000–720085|registracëjné tôfle=B|bùrméster=Bałbak Tulobajew<ref>Виктория Гунгер, ''[https://www.vb.kg/doc/393543_japarov_ytverdil_balbaka_tylobaev_i.o._mera_bishkeka.html Жапаров утвердил Балбака Тулобаев и.о. мэра Бишкека]'' [online], Wieczernij Biszkek, 27 rujana 2020 [dost. 2020-10-27] (rus.).</ref>|commons=Category:Bishkek|www=https://bishkek.gov.kg/}}'''Biszkek''' (kirg. Бишкек, trl. ''Biškek'', trb. ''Biszkek''; ros. Бишкек, trl. ''Biškek'', trb. ''Biszkiek''; do roku 1926 '''Piszpek''', w latach 1926–1991 '''Frunze''') – [[stolëca]] ë nôwikszy gard [[Kirgistan|Kirgistanu]], pòłożone w Tienszanie u pòdnóża Kirgisczich Gór w Czujsczi Kòtlinie, nôd rzékama [[Ała Arcza]] ë [[Ałamedin]]. Na nôrdze gard przecëna kanał Wiôldżi Czujsczi. Przédny gòspodarczy òsrodek Kirgistanu (pònad 50% produkcji przemësłowi: maszënowi, aùtowi, zjôdny i swòrowi przemësł), a téż kùlturalno-naukowe centrum (8 wëższych szkół z ùniwersytetã na przédze). Wôżny drogowi wãzeł ë lotniczi pòrt. Przez gard przechòdzë midzekòntinentalnô droga E40, chtëra stanowi jedno z niewielu drogowëch pòłãczen z Zôpodną, Centralną ë Pòrénkòwą Eùropą, a téż midzë inszimi krajama Centralny Azje. W gardze je znajduje się banóf ë lotnisko. == Historiô == * 1825 – gard wòkół graniczni cwierdzë Biszbek, uzbecczégò chanatu Kokandu * 1862 – cwierdza òstała pòdbita przez rusczé wòjska; pòzwana '''Piszpek''' * 1918 – w Turkiestańsczi ASRR * 1926 – gard zwëskôł miono '''Frunze''' (dlô ùtczëniô rewòlucjonistë i dowódcë Czerwòny Armie Michaiła Frunzégò, chtërën sã w nim ùrodzëł), stolëca Kirgisczi SRR * 1991 – nadóno miono '''Biszkek''' i po deklaracje samòstójnotë stało się stolëcą kraju. == Sprôwné pòdzelenié == Biszkek dzélë sã na 4 rejonë: * rejón Birinczi Maj * rejón Lenin * rejón Oktiabr * rejón Swierdłow W skłôd rejonu Lenin wchòdzą w dodôtkù òsedle miesczégò typù Czong-Aryk ë wies Orto-Saj. == Media == * Wieczernij Biszkek == Spòrt == === Bala === W Biszkeku je wiele balòwich klubów. Są to: * Ałga Biszkek * Ałga-2 Biszkek * Ata-Spor Biszkek * Dinamo-Manas-SKIF Biszkek * Dinamo-MWD Biszkek * Dordoj Biszkek * Ekolog Biszkek * Instrumientalszczik Biszkek * Muras-Sport Biszkek * Olimpia-85 Biszkek * Polot Biszkek * Płaza Biszkek * Rotor Biszkek * RUOR Gwardija Biszkek * Sielmaszewiec Biszkek * Szer-Ak-Dan Biszkek * Szoro Biszkek * Szumkar-Dastan Biszkek == Partnersczé gardë == * Ałmatë, [[Kazachstan]] * [[Ankara]], [[Tëreckô]] * Astana, [[Kazachstan]] * Colorado Springs, [[Zjednóné Kraje Americzi|Zjednóné Kraje]] * Izmir, [[Tëreckô]] * [[Mińsk]], [[Biôłorus]] * [[Toronto]], [[Kanada]] * Urumczi, [[Chińskô Lëdowô Repùblika|Chinë]] == Galeriô == <gallery> File:Bishkek_03-2016_img51_Manas_Airport.jpg|Lotnisko w Biszkeku. File:Bischkek.jpg|Biszkek File:Bishkek.jpg|Panorama na mieszkalne òsiedle w Biszkeku a téż górë. </gallery> == Przëpisë == {{Przëpisë}} [[Kategòrëjô:Kirgistan]] gqef9v1isd7ev9q07jy7t5xp6i4o7g3 214060 214058 2026-09-17T20:08:25Z DawnyTest 14843 214060 wikitext text/x-wiki {{Gard-infobox|Gard=Biszkek|gwôsné miono=Бишкек|céch=Coat of arms of Bishkek Kyrgyzstan.svg|fana=Flag of Bishkek.svg|dopełniacz=Biszkeku|państwò=Kirgistan|wiéchrzëzna=160<ref>''[https://www.bishkek.gov.kg/ru/history Бишкек - столица Кыргызской Республики]'' [online] [dost. 2020-11-11]. </ref>|stopniN=42|minutN=52|stopniE=74|minutE=34|lëdztwò=1 053 900<ref>[https://web.archive.org/web/20200302111320/http://stat.kg/media/publicationarchive/1513791e-f524-4f20-90c3-27b6e9b711c0.rar Предварительная оценка численности постоянного населения на 1 января 2020 года] [online] [dost. 2020-11-11] [zarchiwizowane z [http://stat.kg/media/publicationarchive/1513791e-f524-4f20-90c3-27b6e9b711c0.rar/ adresu] 2020-03-02] ({{Jãz.|ru}}). </ref>|rok=2020|czerënkòwi numer=312|pòcztowi kòd=720000–720085|registracëjné tôfle=B|bùrméster=Bałbak Tulobajew<ref>Виктория Гунгер, ''[https://www.vb.kg/doc/393543_japarov_ytverdil_balbaka_tylobaev_i.o._mera_bishkeka.html Жапаров утвердил Балбака Тулобаев и.о. мэра Бишкека]'' [online], Wieczernij Biszkek, 27 rujana 2020 [dost. 2020-10-27] ({{Jãz.|ru}}).</ref>|commons=Category:Bishkek|www=https://bishkek.gov.kg/}}'''Biszkek''' (kirg. Бишкек, trl. ''Biškek'', trb. ''Biszkek''; ros. Бишкек, trl. ''Biškek'', trb. ''Biszkiek''; do roku 1926 '''Piszpek''', w latach 1926–1991 '''Frunze''') – [[stolëca]] ë nôwikszy gard [[Kirgistan|Kirgistanu]], pòłożone w Tienszanie u pòdnóża Kirgisczich Gór w Czujsczi Kòtlinie, nôd rzékama [[Ała Arcza]] ë [[Ałamedin]]. Na nôrdze gard przecëna kanał Wiôldżi Czujsczi. Przédny gòspodarczy òsrodek Kirgistanu (pònad 50% produkcji przemësłowi: maszënowi, aùtowi, zjôdny i swòrowi przemësł), a téż kùlturalno-naukowe centrum (8 wëższych szkół z ùniwersytetã na przédze). Wôżny drogowi wãzeł ë lotniczi pòrt. Przez gard przechòdzë midzekòntinentalnô droga E40, chtëra stanowi jedno z niewielu drogowëch pòłãczen z Zôpodną, Centralną ë Pòrénkòwą Eùropą, a téż midzë inszimi krajama Centralny Azje. W gardze je znajduje się banóf ë lotnisko. == Historiô == * 1825 – gard wòkół graniczni cwierdzë Biszbek, uzbecczégò chanatu Kokandu * 1862 – cwierdza òstała pòdbita przez rusczé wòjska; pòzwana '''Piszpek''' * 1918 – w Turkiestańsczi ASRR * 1926 – gard zwëskôł miono '''Frunze''' (dlô ùtczëniô rewòlucjonistë i dowódcë Czerwòny Armie Michaiła Frunzégò, chtërën sã w nim ùrodzëł), stolëca Kirgisczi SRR * 1991 – nadóno miono '''Biszkek''' i po deklaracje samòstójnotë stało się stolëcą kraju. == Sprôwné pòdzelenié == Biszkek dzélë sã na 4 rejonë: * rejón Birinczi Maj * rejón Lenin * rejón Oktiabr * rejón Swierdłow W skłôd rejonu Lenin wchòdzą w dodôtkù òsedle miesczégò typù Czong-Aryk ë wies Orto-Saj. == Media == * Wieczernij Biszkek == Spòrt == === Bala === W Biszkeku je wiele balòwich klubów. Są to: * Ałga Biszkek * Ałga-2 Biszkek * Ata-Spor Biszkek * Dinamo-Manas-SKIF Biszkek * Dinamo-MWD Biszkek * Dordoj Biszkek * Ekolog Biszkek * Instrumientalszczik Biszkek * Muras-Sport Biszkek * Olimpia-85 Biszkek * Polot Biszkek * Płaza Biszkek * Rotor Biszkek * RUOR Gwardija Biszkek * Sielmaszewiec Biszkek * Szer-Ak-Dan Biszkek * Szoro Biszkek * Szumkar-Dastan Biszkek == Partnersczé gardë == * Ałmatë, [[Kazachstan]] * [[Ankara]], [[Tëreckô]] * Astana, [[Kazachstan]] * Colorado Springs, [[Zjednóné Kraje Americzi|Zjednóné Kraje]] * Izmir, [[Tëreckô]] * [[Mińsk]], [[Biôłorus]] * [[Toronto]], [[Kanada]] * Urumczi, [[Chińskô Lëdowô Repùblika|Chinë]] == Galeriô == <gallery> File:Bishkek_03-2016_img51_Manas_Airport.jpg|Lotnisko w Biszkeku. File:Bischkek.jpg|Biszkek File:Bishkek.jpg|Panorama na mieszkalne òsiedle w Biszkeku a téż górë. </gallery> == Przëpisë == {{Przëpisë}} [[Kategòrëjô:Kirgistan]] g7ho5ktt2way0c3aeal9983pev4z5rq 214062 214060 2026-09-18T10:26:08Z Terrus38 14026 kòrekta 214062 wikitext text/x-wiki {{Gard-infobox|Gard=Biszkek|gwôsné miono=Бишкек|céch=Coat of arms of Bishkek Kyrgyzstan.svg|fana=Flag of Bishkek.svg|dopełniacz=Biszkekù|państwò=[[Kirgistan]]|wiéchrzëzna=160<ref>''[https://www.bishkek.gov.kg/ru/history Бишкек - столица Кыргызской Республики]'' [online] [dost. 2020-11-11]. </ref>|stopniN=42|minutN=52|stopniE=74|minutE=34|lëdztwò=1 053 900<ref>[https://web.archive.org/web/20200302111320/http://stat.kg/media/publicationarchive/1513791e-f524-4f20-90c3-27b6e9b711c0.rar Предварительная оценка численности постоянного населения на 1 января 2020 года] [online] [dost. 2020-11-11] [zarchiwizowane z [http://stat.kg/media/publicationarchive/1513791e-f524-4f20-90c3-27b6e9b711c0.rar/ adresu] 2020-03-02] ({{Jãz.|ru}}). </ref>|rok=2020|czerënkòwi numer=312|pòcztowi kòd=720000–720085|registracëjné tôfle=B|bùrméster=Bałbak Tulobajew<ref>Виктория Гунгер, ''[https://www.vb.kg/doc/393543_japarov_ytverdil_balbaka_tylobaev_i.o._mera_bishkeka.html Жапаров утвердил Балбака Тулобаев и.о. мэра Бишкека]'' [online], Wieczernij Biszkek, 27 rujana 2020 [dost. 2020-10-27] ({{Jãz.|ru}}).</ref>|commons=Category:Bishkek|www=https://bishkek.gov.kg/}}'''Biszkek''' ({{Jãz.|ky}} Бишкек, ''Biszkek''; {{Jãz.|ru}} Бишкек, ''Biszkek''; do 1926 rokù '''Piszpek''', w latach 1926–1991 '''Frunze''') – [[stolëca]] ë nôwikszi gard [[Kirgistan|Kirgistanu]], pòłożony w Tienszanie ù pòdnóżégò Kirgisczich Gór w Czujsczi Kòtlënie, nad rzékama [[Ała Arcza]] ë [[Ałamedin]]. Na nordze gard przecynô Wiôldżi Czujsczi Karnôl. Przédny gòspodarczi òstrzódk Kirgistanu (wicy jak 50% przemësłowi produkcje: maszënowô, aùtołowô, jôdnô i tekstilnô industriô), a téż kùlturalno-nôùkòwé centrum (8 wëższich szkół z ùniwersytetã mët). Wôżny drogòwi wãzeł ë latawiszcze. Przez gard przechòdzy midzëkòntinentalnô droga E40, chtërna stanowi jedno òd niewiele drogowëch sparłãczeniów ze Zôpadną, Centralną ë Pòrénkòwą Eùropą, a téż midzë jinszima krajama Centralny Azje. W gardze je znajduje się banóf ë fligerplac. == Historiô == * 1825 – gard wkół grańczny festindżi Biszbek, ùzbecczégò chanatu Kòkandu * 1862 – festinga òstała pòdbitô przez rusczé wòjska; pòzwónô '''Piszpek''' * 1918 – zemie weszłë w skłôd Turkestańsczi ASRR * 1926 – gard zwëskôł miono '''Frunze''' (dlô ùtczeniô rewòlucjonistë i wódcë Czerwiony Armie Michajiła Frunze, chtërën sã tam ùrodzył), stolëca Kirgisczi SRR * 1991 – nadóné òstało miono '''Biszkek''' i pò deklaracje samòstójnotë gard stôł sã stolëcą kraju. == Administracyjny pòdzél == Biszkek dzeli sã na 4 rejonë: * rejón Birinczi Maj * rejón Lenin * rejón Oktiabr * rejón Swierdłow W skłôd rejonu Lenin wchòdzą w dodôwkù sedlëszcze miesczégò tipù Czong-Arëk ë wies Òrto-Saj. == Media == * Wieczernij Biszkek – ruskòjãzëkòwi wieczórny dzénnik == Spòrt == === Fùsbala === W Biszkeku je wiele fùsbalòwëch klubów. Są to: * Ałga Biszkek * Ałga-2 Biszkek * Ata-Spòr Biszkek * Dinamò-Manas-SKIF Biszkek * Dinamò-MWD Biszkek * Dordoj Biszkek * Ekòlog Biszkek * Instrumientalszczik Biszkek * Muras-Spòrt Biszkek * Òlimpia-85 Biszkek * Pòlot Biszkek * Płaza Biszkek * Rotor Biszkek * RUÒR Gwardija Biszkek * Selmaszewiec Biszkek * Szer-Ak-Dan Biszkek * Szoro Biszkek * Szumkar-Dastan Biszkek == Partnersczé gardë == * [[Ałmatë]], [[Kazachstan]] * [[Ankara]], [[Tëreckô]] * [[Astana]], [[Kazachstan]] * [[Colorado Springs]], [[Zjednóné Kraje Americzi|USA]] * [[Izmir]], [[Tëreckô]] * [[Mińsk]], [[Biôłorus]] * [[Toronto]], [[Kanada]] * [[Urumczi]], [[Chińskô Lëdowô Repùblika|Chinë]] == Galeriô == <gallery> File:Bishkek_03-2016_img51_Manas_Airport.jpg|Latawiszcze w Biszkeku. File:Bischkek.jpg|Biszkek File:Bishkek.jpg|Panorama na mieszkalné sedlëszcze w Biszkeku a górë. </gallery> == Przëpisë == {{Przëpisë}} [[Kategòrëjô:Kirgistan]] 63jqhz6br98rsstu3mnb6kwrltnmt44 214063 214062 2026-09-18T10:26:44Z Terrus38 14026 214063 wikitext text/x-wiki {{Gard-infobox|Gard=Biszkek|gwôsné miono=Бишкек|céch=Coat of arms of Bishkek Kyrgyzstan.svg|fana=Flag of Bishkek.svg|dopełniacz=Biszkekù|państwò=[[Kirgistan]]|wiéchrzëzna=160<ref>''[https://www.bishkek.gov.kg/ru/history Бишкек - столица Кыргызской Республики]'' [online] [dost. 2020-11-11]. </ref>|stopniN=42|minutN=52|stopniE=74|minutE=34|lëdztwò=1 053 900<ref>[https://web.archive.org/web/20200302111320/http://stat.kg/media/publicationarchive/1513791e-f524-4f20-90c3-27b6e9b711c0.rar Предварительная оценка численности постоянного населения на 1 января 2020 года] [online] [dost. 2020-11-11] [zarchiwizowane z [http://stat.kg/media/publicationarchive/1513791e-f524-4f20-90c3-27b6e9b711c0.rar/ adresu] 2020-03-02] ({{Jãz.|ru}}). </ref>|rok=2020|czerënkòwi numer=312|pòcztowi kòd=720000–720085|registracëjné tôfle=B|bùrméster=Bałbak Tulobajew<ref>Виктория Гунгер, ''[https://www.vb.kg/doc/393543_japarov_ytverdil_balbaka_tylobaev_i.o._mera_bishkeka.html Жапаров утвердил Балбака Тулобаев и.о. мэра Бишкека]'' [online], Wieczernij Biszkek, 27 rujana 2020 [dost. 2020-10-27] ({{Jãz.|ru}}).</ref>|commons=Category:Bishkek|www=https://bishkek.gov.kg/}}'''Biszkek''' ({{Jãz.|ky}} Бишкек, ''Biszkek''; {{Jãz.|ru}} Бишкек, ''Biszkek''; do 1926 rokù '''Piszpek''', w latach 1926–1991 '''Frunze''') – [[stolëca]] ë nôwikszi gard [[Kirgistan|Kirgistanu]], pòłożony w Tienszanie ù pòdnóżégò Kirgisczich Gór w Czujsczi Kòtlënie, nad rzékama [[Ała Arcza]] ë [[Ałamedin]]. Na nordze gard przecynô Wiôldżi Czujsczi Karnôl. Przédny gòspodarczi òstrzódk Kirgistanu (wicy jak 50% przemësłowi produkcje: maszënowô, aùtołowô, jôdnô i tekstilnô industriô), a téż kùlturalno-nôùkòwé centrum (8 wëższich szkół z ùniwersytetã mët). Wôżny drogòwi wãzeł ë latawiszcze. Przez gard przechòdzy midzëkòntinentalnô droga E40, chtërna stanowi jedno òd niewiele drogowëch sparłãczeniów ze Zôpadną, Centralną ë Pòrénkòwą Eùropą, a téż midzë jinszima krajama Centralny Azje. W gardze to dô banóf ë fligerplac. == Historiô == * 1825 – gard wkół grańczny festindżi Biszbek, ùzbecczégò chanatu Kòkandu * 1862 – festinga òstała pòdbitô przez rusczé wòjska; pòzwónô '''Piszpek''' * 1918 – zemie weszłë w skłôd Turkestańsczi ASRR * 1926 – gard zwëskôł miono '''Frunze''' (dlô ùtczeniô rewòlucjonistë i wódcë Czerwiony Armie Michajiła Frunze, chtërën sã tam ùrodzył), stolëca Kirgisczi SRR * 1991 – nadóné òstało miono '''Biszkek''' i pò deklaracje samòstójnotë gard stôł sã stolëcą kraju. == Administracyjny pòdzél == Biszkek dzeli sã na 4 rejonë: * rejón Birinczi Maj * rejón Lenin * rejón Oktiabr * rejón Swierdłow W skłôd rejonu Lenin wchòdzą w dodôwkù sedlëszcze miesczégò tipù Czong-Arëk ë wies Òrto-Saj. == Media == * Wieczernij Biszkek – ruskòjãzëkòwi wieczórny dzénnik == Spòrt == === Fùsbala === W Biszkeku je wiele fùsbalòwëch klubów. Są to: * Ałga Biszkek * Ałga-2 Biszkek * Ata-Spòr Biszkek * Dinamò-Manas-SKIF Biszkek * Dinamò-MWD Biszkek * Dordoj Biszkek * Ekòlog Biszkek * Instrumientalszczik Biszkek * Muras-Spòrt Biszkek * Òlimpia-85 Biszkek * Pòlot Biszkek * Płaza Biszkek * Rotor Biszkek * RUÒR Gwardija Biszkek * Selmaszewiec Biszkek * Szer-Ak-Dan Biszkek * Szoro Biszkek * Szumkar-Dastan Biszkek == Partnersczé gardë == * [[Ałmatë]], [[Kazachstan]] * [[Ankara]], [[Tëreckô]] * [[Astana]], [[Kazachstan]] * [[Colorado Springs]], [[Zjednóné Kraje Americzi|USA]] * [[Izmir]], [[Tëreckô]] * [[Mińsk]], [[Biôłorus]] * [[Toronto]], [[Kanada]] * [[Urumczi]], [[Chińskô Lëdowô Repùblika|Chinë]] == Galeriô == <gallery> File:Bishkek_03-2016_img51_Manas_Airport.jpg|Latawiszcze w Biszkeku. File:Bischkek.jpg|Biszkek File:Bishkek.jpg|Panorama na mieszkalné sedlëszcze w Biszkeku a górë. </gallery> == Przëpisë == {{Przëpisë}} [[Kategòrëjô:Kirgistan]] cmvxfmpcqmpvx4gz2osd5taodzhv17c 0 13994 214065 2026-09-18T10:58:57Z Terrus38 14026 Terrus38 przeniós starnã [[Wrocław]] do [[Wrocłôw]]: pisënk 214065 wikitext text/x-wiki #PATRZ [[Wrocłôw]] lnrkhupc3fju66f5hk83nypkb17bijk 0 13995 214078 2026-09-18T11:16:50Z Terrus38 14026 Terrus38 przeniós starnã [[Léch Wałãsa]] do [[Lech Wałãsa]]: pisënk, ùchwałë RKJ nr 4, 5, 6, 8/08 214078 wikitext text/x-wiki #PATRZ [[Lech Wałãsa]] 67vdp0bxn763gcxod9re2o5pea8ud9a 214085 214078 2026-09-18T11:20:58Z Terrus38 14026 Usunięto przekierowanie do [[Lech Wałãsa]] 214085 wikitext text/x-wiki {{ADR|pisënk}} 4f2zqce1d18i5a6fp5gvl9vttadg2j5