Wikipedia csbwiki https://csb.wikipedia.org/wiki/Prz%C3%A9dn%C3%B4_starna MediaWiki 1.47.0-wmf.21 first-letter Media Specjalnô Diskùsëjô Brëkòwnik Diskùsëjô brëkòwnika Wiki Diskùsëjô Wiki Òbrôzk Diskùsëjô òbrôzków MediaWiki Diskùsëjô MediaWiki Szablóna Diskùsëjô Szablónë Pòmòc Diskùsëjô Pòmòcë Kategòrëjô Diskùsëjô Kategòrëji TimedText TimedText talk Moduł Dyskusja modułu Wydarzenie Dyskusja wydarzenia 0 1897 215635 213489 2026-09-26T16:54:59Z DawnyTest 14843 /* Pòliticzny system */ 215635 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò| gwôsné miono = Kongeriget Sverige | miono = Królestwò Szwédzczi | miono-genitiw = Szwédzczi | fana = Flag of Sweden.svg| herb = Great coat of arms of Sweden.svg | na karce = LocationSweden.png| mòtto = För Sverige i tiden | jãzëk = [[Szwédzczi jãzëk|szwédzczi]], lapońsczi| stolëca = Sztokhòlm | fòrma państwa = Kònstitucëjnô mònarchijô | wiéchrzëzna = 449.964 | lëdztwò = 10,610,485 | rok = 2025 | dëtk = szwédzkô krona | kòd dëtka = SEK | czasowô cona = +1 – zëma [[UTC]] +2 – lato | swiãto = 6 czerwińca | himn = Du gamla, du fria,<br>Kungssången | kòd = SE | Internet = .se | telefón = +46 |Mònarcha=[[Karól XVI Gùstôw]]|Premiéra=Ulf Kristersson|aùtowi kòd=S }} '''Szwédzkô''' (''Sverige'') je państwã w Nordowi [[Eùropa|Eùropie]], krôj [[Eùropejskô Ùniô|Eùropejsczi Ùnie]]. Greńczë z [[Norweskô|Norweską]], [[Fińskô|Fińską]] a téż z [[Dëńskô|Dëńską]] przez mòst nad cesniną Öresund. Stolecznym garda je [[Sztokhòlm]]. == Geògrafiô == === Wiéchrzëzna === * całownô: 450,295<ref name=":0">[https://web.archive.org/web/20210110083823/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/sweden Sweden] The World Factbook</ref> * wiéchrzëzna lądu: 410,335 * wiéchrzëzna wòdów: 39,960 === Lądowé grańce === * òglowô długòsc wszëtczich grańców: 2,211 km * państwa, z jaczima mô grańce: [[Fińskô]] 545 km; [[Norweskô]] 1,666 km === Brzegòwô liniô === 3,218 km === Klimat === Ùmiarkowany na pôłniu, z zëmną, chmùrzëstą zëmą, chmùrzëstim dzélowo chłodnym latã, subartkiczny na nordze<ref>[https://2009-2017.state.gov/outofdate/bgn/sweden/51263.htm Sweden (08/05)] US Department of State</ref>. === Ùsztôłcenié terenu === Przédno plasczi lub łagódnie grzëpowe nizënë; na pòrénku góry<ref name=":0" />. === Wësokòsc terenu === * strzédnô wësokòsc: 492 m. n.r.m. * nôniższô wësokòsc: -2,4 m. n.r.m. (Roztoka jezera Hammarsjon, òbòk Kristianstad) * nôwëższi czëp: 2,100 m. n.r.m. (Kebnekaise) === Gruńtë wedle ùżiwaniô === * rolné gruńtë 7.3% (w tim 6.2% òrnëch gruńtów) * lasë 68.6% == Demografiô == === Pòpùlacjô === * wielëna lëdztwa: 10,610,485 (wôrtoscë szacowóné na pazdzérznik 2025)<ref>[https://www.scb.se/en/finding-statistics/statistics-by-subject-area/population-and-living-conditions/population-composition-and-development/population-statistics/ Population statistics] Statistics Sweden</ref> === Etniczné karna === Szwédë 79.6%, Syrëjczëcë 1.9%, Irakijczicë 1.4%, Finowie 1.3%, jinni 15.8%<ref name=":0" /> Òficjalne nôrôdné mniejszosci: Żëdzë, Cëgónie, Samowie, Finowie, Tornedalianie<ref name=":1">[https://sweden.se/life/equality/national-minorities-in-sweden There are 5 official national minorities in Sweden. Swedish law protects their languages and cultures.] Sweden.se</ref><ref name=":2">[https://start.stockholm/en/about-the-city-of-stockholm/how-the-city-is-governed/national-minorities/ National minorities] Stockholms stad</ref>. === Jãzëczi === Òficjalny jãzëk je szwédzczi, ùznawane sã też jãzëczi mniejszosci: Jidisz, cëgóńsczi, lapońsczi, fińsczi, meänkieli<ref name=":1" /><ref name=":2" />. === Religijné karna === 53% – [[Lëterstwò|lëteranie]], mni niż 6% – zaòstałë [[Chrzescëjaństwò|chrzescëjańsczé]] wëznania, 8,1% – [[Islam|mùzułmónie]]<ref>[https://www.state.gov/reports/2023-report-on-international-religious-freedom/sweden/ 2023 Report on International Religious Freedom: Sweden] US Department of State</ref>. === Ùrbanizacjô === * mieskô pòpùlacjô: 88.7% (2023) * wikszé miesczé westrzódczi: Sztokhòlm – 995,574 mieszkańców w 2025<ref>[https://sweden.se/life/society/key-facts-about-sweden Key facts about Sweden] Sweden.se</ref> == Pòliticzny system == Szwédzkô je kònstitucyjną mònarchią, [[Przédnik kraju|przédnikã kraju]] òd 1973 je król Karól XVI Gùstôw<ref>[https://www.kungahuset.se/english/royal-house/hm-the-king HM The King] Kungahuset</ref>. Szefã rządu je premiéra Ulf Kristersson<ref>[https://www.government.se/government-of-sweden/prime-ministers-office/ Prime Minister's Office] The Government of Sweden</ref>. Parlameńt – Rikgsdag ma 349 członków, sã wëbierani na 4 lata<ref>[https://www.riksdagen.se/en/ Welcome to the Riksdag] Sveriges Riksdag</ref>. Òd 1 stëcznika 1995 Szwédzkô je krôjem [[Eùropejskô Ùniô|Eùropejsczi Ùnie]], a òd 25 strëmiannika 2001 je członkiem cony Schengen<ref>[https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/eu-countries/sweden_en Sweden] European Union</ref>. == Òbaczë téż == * [[Sztokhòlm]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * https://radiokaszebe.pl/news/maciek-rutkowski-z-rekordem-guinnessa-za-przeplyniecie-baltyku-1619 {{Eùropa}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Eùropejsczé państwa]] [[Kategòrëjô:Szwédzkô| ]] lgzqmdelhxr418ruuc9fnhv2qdu6m50 0 4096 215669 212132 2026-09-27T09:19:52Z Terrus38 14026 215669 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Africa_satellite_orthographic.jpg|mały|Afrika – satelitarny odjimk]] '''Afrika''' – stolemna dzél [[Zemia|swiata]], na pôłnie od Eùropë i na zôpadze od [[Azjô|Azji]], z chtërną je sparłaczona lądowo przez Suez. We wschòdnym i pôłniowim dzélu Africzi roscą nisczé i wësoczé trôwë, pòjedińczé drzewa (palmë, baòbabë, akacje), a téż préklowaté chwarzna. === Lëdztwò === [[Òbrôzk:Africa in the world (red) (W3).svg|mały|Afrika]] W Africe mieszkô kòle 920 mln lëdzy. === Kraje Africzi === W Africe je 54 [[Państwò|państwów]] ë zanôléżnych òbéńdów. {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%" ! Fana ! Państwò ! Nôrodné miono kraju ! Stolëca ! Ùrzãdné i brëkòwané jãzëczi ! Dëtkòwô jednota |- | [[Òbrôzk:Flag of Algeria.svg|center|50px|border]] | [[Algeriô]] abò Algerskô | الجزائر‎ | [[Algiers]] | [[arabsczi_jãzëk|arabsczi]], [[berbersczi_jãzëk|berbersczi]], [[Francësczi_jãzëk|francësczi]] | Algersczi dënar |- | [[Òbrôzk:Flag of Angola.svg|center|50px|border]] | [[Angòla]] | Angola | [[Luanda]] | [[Pòrtugalsczi_jãzëk|pòrtugalsczi]], Kikongo, Kimbundu, Umbundu | Angòlskô kwanza |- | [[Òbrôzk:Flag of Benin.svg|center|50px|border]] | [[Benin]] | Bénin | [[Porto Novo]] | [[Francësczi_jãzëk|francësczi]], [[Yoruba_jãzëk|Yòruba]], [[Fòn_jãzëk|Fòn]] | frank CFA |- | [[Òbrôzk:Flag of Botswana.svg|center|50px|border]] | [[Bòtswana]] | Botswana | [[Gaborone]] | [[Setswana_jãzëk|Setswana]], [[Angelsczi_jãzëk|angelsczi]] | Botswańskô pula |- | [[Òbrôzk:Flag of Burkina Faso.svg|center|50px|border]] | [[Bùrkina Faso]] | Burkina Faso | [[Ouagadougou]] | [[Francësczi_jãzëk|francësczi]], Mòoré, Fula, Dioula | Zôpadnôafrikańsczi frank CFA |- | [[Òbrôzk:Flag of Burundi.svg|center|50px|border]] | [[Bùrundi]] | Burundi | [[Gitega]] | [[Kirundi_jãzëk|Kirundi]], [[Francësczi_jãzëk|francësczi]] | Bùrundiańsczi frank |- | [[Òbrôzk:Flag of Chad.svg|center|50px|border]] | [[Czad]] | Tchad | [[Ndżamena]] | [[Francësczi_jãzëk|francësczi]], [[Arabsczi_jãzëk|arabsczi]] | frank CFA |- | [[Òbrôzk:Flag of the Democratic Republic of the Congo.svg|center|50px|border]] | [[Demòkraticzna Repùblika Kòngo]] | République démocratique du Congo | [[Kinszasa]] | [[Francësczi_jãzëk|francësczi]], Lingala, Kikongo, Swahili, Tshiluba | Kòngolësczi frank |- | [[Òbrôzk:Flag of Djibouti.svg|center|50px|border]] | [[Dżibùti]] | Djibouti | [[Dżibùti (gard)]] | [[Francësczi_jãzëk|francësczi]], [[Arabsczi_jãzëk|arabsczi]], Afarsczi, Somali | Dżibùtëńsczi frank |- | [[Òbrôzk:Flag of Egypt.svg|center|50px|border]] | [[Egipt]] | مصر‎ | [[Kairo]] | [[Arabsczi_jãzëk|arabsczi]] (egipsczi dialekt) | Egipsczi funt |- | [[Òbrôzk:Flag of Eritrea.svg|center|50px|border]] | [[Eritrejô]] | ኤርትራ | [[Asmara]] | Tigrinya, Beja, [[Arabsczi_jãzëk|arabsczi]], Tigre, Kunama, Saho, Bilen, Nara, Afar, [[Angelsczi_jãzëk|angelsczi]] | Eritreańskô nakfa |- | [[Òbrôzk:Flag_of_Eswatini.svg|center|50px|border]] | [[Eswatini]] abò Swaziland | weSwatini, Eswatini | [[Mbabane]] | Swazi jãzëk, angelsczi | Swazisczi lilangeni, pôłniowôafrikaańsczi rand |- | [[Òbrôzk:Flag of Ethiopia.svg|center|50px|border]] | [[Etiopiô]] | Iትዮጵያ Ītyōṗṗyā | [[Addis Abeba]] | [[Amharsczi]] | Etiopsczi birr |- | [[Òbrôzk:Flag of Gabon.svg|center|50px|border]] | [[Gabón]] | Gabon | [[Libreville]] | [[Francësczi_jãzëk|francësczi]], Fang, Myene, Punu, Nzebi | frank CFA |- | [[Òbrôzk:Flag of Gambia.svg|center|50px|border]] | [[Gambiô]] | Gambia | [[Bandżul]] | [[Angelsczi_jãzëk|angelsczi]], Mandinka, Fula, Wolof, Serer, Jola | Gambijsczi dalasi |- | [[Òbrôzk:Flag of Ghana.svg|center|50px|border]] | [[Ghanô]] | Ghana | [[Accra]] | [[Angelsczi_jãzëk|angelsczi]], Asante Twi, Bono, Dagbani, Frafra, Kusaal, Hausa | Ghańsczi cedi |- | [[Òbrôzk:Flag of Guinea.svg|center|50px|border]] | [[Gwinejô]] | Guinée | [[Conakry]] | [[Francësczi_jãzëk|francësczi]], Fulani, Mandinka, Susu | Gwinejsczi frank |- | [[Òbrôzk:Flag of Guinea-Bissau.svg|center|50px|border]] | [[Gwinejô Bissau]] | Guinea-Bissau | [[Bisseau]] | [[Pòrtugalsczi_jãzëk|pòrtugalsczi]], górnowinejsczi kreole | Zôpadnôafrikańsczi frank CFA |- | [[Òbrôzk:Flag of Cameroon.svg|center|50px|border]] | [[Kamerùn]] | Cameroon | [[Jaunde]] | [[Francësczi_jãzëk|francësczi]], [[Angelsczi_jãzëk|angelsczi]], Fula, Ewondo | frank CFA |- | [[Òbrôzk:Flag of Kenya.svg|center|50px|border]] | [[Keniô]] | Kenya | [[Nairobi]] | [[Swahili]], [[Angelsczi_jãzëk|angelsczi]] | Kenijsczi sziling |- | [[Òbrôzk:Flag of Comoros.svg|center|50px|border]] | [[Kòmòrë]] | Komori | [[Moroni]] | [[Kòmòrôńsczi_jãzëk|kòmòrôńsczi]], [[Francësczi_jãzëk|francësczi]], [[Arabsczi_jãzëk|arabsczi]] | Kòmòròńsczi frank |- | [[Òbrôzk:Flag of Republic of the Congo.svg|center|50px|border]] | [[Kòngo]] | Congo | [[Brazzaville]] | [[Francësczi_jãzëk|francësczi]], Kituba, Kikongo, Lingala | frank CFA |- | [[Òbrôzk:Flag of Lesotho.svg|center|50px|border]] | [[Lesòthò]] | Lesotho | [[Maseru]] | [[Sotho]], [[Angelsczi_jãzëk|angelsczi]] | Lesothòńsczi loti |- | [[Òbrôzk:Flag of Liberia.svg|center|50px|border]] | [[Liberiô]] | Liberia | [[Monrowia]] | [[Angelsczi_jãzëk|angelsczi]] | Liberańsczi dolar |- | [[Òbrôzk:Flag of Libya.svg|center|50px|border]] | [[Libiô]] | ليبيا‎ | [[Tripolis]] | [[Arabsczi_jãzëk|arabsczi]], [[Berbersczi_jãzëk|berbersczi]] | Libijsczi dinar |- | [[Òbrôzk:Flag of Madagascar.svg|center|50px|border]] | [[Madagaskar]] | Madagascar | [[Antananarivo]] | [[Malagasczi]], [[Angelsczi_jãzëk|angelsczi]] | Malagasczi ariary |- | [[Òbrôzk:Flag of Malawi.svg|center|50px|border]] | [[Malawi]] | Malawi | [[Lilongwe]] | [[Chichewi]], [[Angelsczi_jãzëk|angelsczi]] | Malawijskô kwacha |- | [[Òbrôzk:Flag of Mali.svg|center|50px|border]] | [[Mali]] | Mali | [[Bamako]] | [[Francësczi_jãzëk|francësczi]], Bambara | Zôpadnôafrikańsczi frank CFA |- | [[Òbrôzk:Flag of Morocco.svg|center|50px|border]] | [[Marokò]] | al-Maġhrib | [[Rabat]] | [[Arabsczi_jãzëk|arabsczi]], [[Francësczi_jãzëk|francësczi]], | Marokańsczi dirham |- | [[Òbrôzk:Flag of Mauritania.svg|center|50px|border]] | [[Maùretaniô]] | ‏موريتانيا‎ | [[Nouakchott]] | [[Francësczi_jãzëk|francësczi]], [[Angelsczi_jãzëk|angelsczi]] | Maùretańskô ouguiya |- | [[Òbrôzk:Flag of Mauritius.svg|center|50px|border]] | [[Maùritjùs]] | Mauritius | [[Port Louis]] | Kreole, Bhojpuri, [[Francësczi_jãzëk|francësczi]], [[Angelsczi_jãzëk|angelsczi]] | Mauritjùskô rupia |- | [[Òbrôzk:Flag of Mozambique.svg|center|50px|border]] | [[Mòzambik]] | Mozambique | [[Maputo]] | [[Pòrtugalsczi jãzëk|pòrtugalsczi]] | Mòzambijsczi metikal |- | [[Òbrôzk:Flag of Namibia.svg|center|50px|border]] | [[Namibiô]] | Namibia | [[Windhoek]] | Afrikaans, [[Angelsczi_jãzëk|angelsczi]], miemiecczi, RuKwangali, Setswana, siLozi, !Kung | Nambijsczi dolar |- | [[Òbrôzk:Flag of Niger.svg|center|50px|border]] | [[Niger]] | Niger | [[Niamey]] | Hausa, Kanuri, [[Francësczi_jãzëk|francësczi]], [[Arabsczi_jãzëk|arabsczi]] | Zôpadnôafrikańsczi frank CFA |- | [[Òbrôzk:Flag of Nigeria.svg|center|50px|border]] | [[Nigeriô]] | Nigeria | [[Abuja]] | Hausa, Igbo, Joruba, [[Angelsczi_jãzëk|angelsczi]] | Nigeriôńskô naira |- | [[Òbrôzk:Flag of São Tomé and Príncipe.svg|center|50px|border]] | [[Òstrowë Swiãtégò Tomôsza i Ksążãcy]] | São Tomé e Príncipe | [[São Tomé]] | [[Pòrtugalsczi_jãzëk|pòrtugalsczi]], saòtomeńsczi kreól, fòrro, angòlsczi kreól | Saotomeńskô dobra |- | [[Òbrôzk:Flag of South Africa.svg|center|50px|border]] | [[Pôłniowô Afrika]], RPA | South Africa | [[Pretoria]], [[Johannesburg]], [[Bloomfontain]] | Zulu, Xhosa, Sotho, Tswana, Afrikaans, [[Angelsczi_jãzëk|angelsczi]] | Pôłniowôafrikaańsczi rand |- | [[Òbrôzk:Flag of South Sudan.svg|center|50px|border]] | [[Pôłniowi Sudan]] | South Sudan | [[Dżuba]] | Bari, Dinka, Luo, Murle, Nuer, Zande, [[Arabsczi_jãzëk|Jubôarabsczi]], [[Angelsczi_jãzëk|angelsczi]] | Pôłniowôsudańsczi funt |- | [[Òbrôzk:Flag of Cape Verde (10-17).svg|center|50px|border]] | [[Repùblika Zelonégò Przilądka]] | Cabo Verde | [[Praia]] | [[Pòrtugalsczi_jãzëk|pòrtugalsczi]], zelonòprzilądkòsczi creole | Zelonòprzilądkòsczi escudo |- | [[Òbrôzk:Flag of Central African Republic.svg|center|50px|border]] | [[Westrzédnoafrikańskô Repùblika]] | République Centrafricaine | [[Bangui]] | [[Francësczi_jãzëk|francësczi]], [[Sango_jãzëk|sango]] | frank CFA |- | [[Òbrôzk:Flag of Equatorial Guinea.svg|center|50px|border]] | [[Równikòwô Gwinejô]] | Guinea Ecuatorial | [[Molobo]] | [[Szpańsczi_jãzëk|szpańsczi]], [[Francësczi_jãzëk|francësczi]], [[Pòrtugalsczi_jãzëk|pòrtugalsczi]], Fang, Bube, Combe, Annobonesczi, Igbo | frank CFA |- | [[Òbrôzk:Flag of Rwanda.svg|center|50px|border]] | [[Rwandô]] | Rwanda | [[Kigali]] | Swahili, [[Francësczi_jãzëk|francësczi]], [[Angelsczi_jãzëk|angelsczi]] | Rwandejsczi frank |- | [[Òbrôzk:Flag of Senegal.svg|center|50px|border]] | [[Senegal]] | Sénégal | [[Dakar]] | [[Francësczi_jãzëk|francësczi]], Wolof | Zôpadnôafrikańsczi frank CFA |- | [[Òbrôzk:Flag of Seychelles.svg|center|50px|border]] | [[Seszele]] | Seychelles | [[Victoria]] | [[Francësczi_jãzëk|francësczi]], [[Angelsczi_jãzëk|angelsczi]], seszelsczi kreole | Seszelskô rupiô |- | [[Òbrôzk:Flag of Sierra Leone.svg|center|50px|border]] | [[Sierra Leone]] | Sierra Leone | [[Freetown (Sierra Leone)]] | Temne, Mende, [[Angelsczi_jãzëk|angelsczi]] | Sierraleońsczi leon |- | [[Òbrôzk:Flag of Somalia.svg|center|50px|border]] | [[Somaliô]] | Soomaaliya | [[Mogadiszu]] | Somali, [[Arabsczi_jãzëk|arabsczi]] | Somalsczi sziling |- | [[Òbrôzk:Flag of Sudan.svg|center|50px|border]] | [[Sudan]] | السودان | [[Chartum]] | [[Arabsczi_jãzëk|Sudańsczi arabsczi]], [[Angelsczi_jãzëk|angelsczi]] | Sudańsczi funt |- | [[Òbrôzk:Flag of Tanzania.svg|center|50px|border]] | [[Tanzaniô]] | Tanzania | [[Dodoma]] | Swahili, [[Angelsczi_jãzëk|angelsczi]] | Tanzańsczi sziling |- | [[Òbrôzk:Flag of Togo (3-2).svg|center|50px|border]] | [[Togo]] | Togo | [[Lomé]] | Ewe, Kabiyé, [[Francësczi_jãzëk|francësczi]], | Zôpadnôafrikańsczi frank CFA |- | [[Òbrôzk:Flag of Tunisia.svg|center|50px|border]] | [[Tunezjô]] | تونس‎ | [[Tunis]] | [[Arabsczi_jãzëk|arabsczi]], berbersczi, [[Francësczi_jãzëk|francësczi]] | Tùnezejsczi dinar |- | [[Òbrôzk:Flag of Uganda.svg|center|50px|border]] | [[Ùgandô]] | Uganda | [[Kampala]] | [[Swahili]], [[Angelsczi_jãzëk|angelsczi]] | Ùgandejsczi sziling |- | [[Òbrôzk:Flag of Zambia.svg|center|50px|border]] | [[Zambiô]] | Zambia | [[Lusaka]] | Bemba, Nyanja, Tonga, Lozi, [[Angelsczi_jãzëk|angelsczi]] | Zambijsko kwacha |- | [[Òbrôzk:Flag of the Sahrawi Arab Democratic Republic.svg|center|50px|border]] | [[Zôpadnô Sahara]], dzelowô Sahrawi | Western Sahara; dzelowô Sahrawi | [[Laayounea]], [[Tifariti]] | [[Arabsczi_jãzëk|arabsczi]], [[Francësczi_jãzëk|francësczi]] | Sahrawiskô peseta, marokańsczi dirham, algersczi dinar, mauritansko ouguiya |- | [[Òbrôzk:Flag of Zimbabwe.svg|center|50px|border]] | [[Zimbabwe]] | Zimbabwe | [[Harare]] | Shona, Ndebele, klikowi Koisan, [[Angelsczi_jãzëk|angelsczi]], Sotho, Tonga, Tswana, Xhosa, etc. | Zimbaweńsczi rozrachunkowi brutto dolar (zolar), pôłniowôafrikaańsczi rand, amerikańsczi dolar, eùro |- | [[Òbrôzk:Flag of Côte d'Ivoire.svg|center|50px|border]] | [[Ùbrzég Słoniowëch Kłów]] | Côte d'Ivoire | [[Jamusukro]] | [[Francësczi_jãzëk|francësczi]], Bété, Dioula, Baoulé, Abron, Agni, Cebaara, Senufo, etc. | Zôpadnôafrikańsczi frank CFA |} '''Zanôléżné teritoria:''' Ceuta| [[Kanarejscze Òstrowë]]| Madera| Melilla| Òstrów Sw. Helenë| Pelagijscze Òstrowë| Réunion| Sokotra '''Teritoria z ògrańczoném ùznaniém:''' Somaliland| Zôpadnô Sahara (Sahrawi) [[Òbrôzk:Gdańsk muzeum archeologiczne głowica kolumny z piaskowca 09.07.10 pl.jpg|mały|220px|left|Głowica z Africzi w mùzeum w [[Gduńsk]]ù]] == Òbaczë téż == * [[Azjô]] * [[Eùropa]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * https://mojestrone.com/artykul/kaszbscz-zczb-n2254356 {{Afrika}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Afrika| ]] [[Kategòrëjô:Geògrafiô]] s3zccagreydamc7r3dq5ig2qizc8ftg 0 7364 215636 215360 2026-09-26T17:19:12Z DawnyTest 14843 pòlitika 215636 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò|gwôsné miono=ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា <br /> Preăh Réachéanachâkr Kâmpŭchéa|miono=Królestwò Kambòdże|fana=Flag of Cambodia.svg|mòtto=ជាតិ សាសនា ព្រះមហាក្សត្រ<br />Cheate Sasanea Preahmhaksaat<br /> (Nôród, Religiô, Król)|herb=Royal arms of Cambodia.svg|miono-genitiw=Kambòdże|na karce=LocationCambodia.svg|jãzëk=khmersczi|stolëca=Phnom Penh|fòrma państwa=Kònstitucyjnô mònarchiô|wiéchrzëzna=181 040|procent-wòdë=2,5|rok=2026|lëdztwò=18 051 219|dëtk=riel|kòd dëtka=KHR|czasowô cona=7|swiãto=9 smùtana|himn=បទនគររាជ<br>Nokoreach <center>[[File:United States Navy Band - Nokoreach.ogg]]</center>|kòd=KH|Internet=.kh|telefón=+855|Premiéra=Hun Manet|Mònarcha=Norodom Sihamoni|aùtowi kòd=K}} '''Kambòdżô''' – państwò w [[Azjô|Azje]]. Stolëcznym gardã je [[Phnom Penh]]. Grańczi z trzema państwama: [[Tajlandiô|Tajlandią]] (długòsc grańcë 803 km), [[Laòs|Laòsã]] (541 km) i [[Wietnam|Wietnamã]] (930 km). Państwòwą religią je [[bùddizm]]. == Historiô == [[Òbrôzk:20171126 Angkor Wat 4712 DxO.jpg|lewo|mały|Swiãtnica [[Angkor Wat]]]]Krôj ten przez wiele lat béł stolëmnym imperium znónym jakno [[Khmersczé Imperium]]. W 1863 rokù Kambòdżô òsta protektoratã [[Francjô|Francësczi]]<ref name=":0">''[https://www.mfaic.gov.kh/en/pages/about%20cambodia#59247 About Cambodia]'' [online], www.mfaic.gov.kh [dost. 2026-09-07] ({{Jãz.|en}}).</ref>, a pòstãpno w 1884 rokù sta sã òficjalną kòlonią. Dopiérze 9 lëstopadnika 1953 rokù krôj zwëskôł samòstójnotã<ref>''[https://www.mfaic.gov.kh/en/media/view/2024-11-09-news-the-71st-anniversary-of-national-independence-day--9-november-1953---9-november-2024--19-20-46 The 71st Anniversary of National Independence Day (9 November 1953 - 9 November 2024)]'' [online], www.mfaic.gov.kh [dost. 2026-09-07] ({{Jãz.|en}}).</ref>. W 1970 rokù Kambòdżô sta sã repùbliką, czedë premiéra [[Lon Nol]] przeprowadzył zôchwat na rząd. Òd 1975 do 1979 rokù panowa diktatura kòmunisticznëch [[Czerwiony Khmerowie|Czerwionëch Khmerów]] na przedze z [[Pòl Pòt|Pòl Pòtã]], jakô zamòrdowa kòl 2 milionów lëdzy<ref name=":1">''[https://www.bbc.com/news/world-asia-pacific-13006539 Cambodia country profile]'', „BBC News”, 7 łżëkwiata 2011 [dost. 2026-09-06] ({{Jãz.|en}}).</ref>. Pò sztërzech latach rządów òstelë rëmniãti z rządów na skùtk pòwstaniô wspiérónégò przez wietnamsczé wòjska<ref name=":0" /><ref name=":1" />. W latach 1992-1993 w Kambòdże dérowa mirowô misjô [[ÒZN]], w jaczi brelë ùdzél żôłnérze z rozmajitëch krajów, m.jin. z [[Pòlskô|Pòlsczi]]<ref>''[https://untac.org/en/historia-stowarzyszenia/historia-untac/ Historia UNTAC – UNTAC Kambodża 1992-1993]'' [online] [dost. 2026-09-07] ({{Jãz.|en}}).</ref>. W 1993 òsta òdrestaùrowanô [[mònarchiô]], królã òstôł Norodom Sihanouk. Abdikòwôł òn ale w 2004, a pòstãpnym królã òstôł jegò syn [[Norodom Sihamoni]]<ref name=":1" />. == Geògrafiô == Kambòdżô leżi w pôłniowò-pòrénkowi Azje, grańczi z Tajlandią na zôpadze ë nordze, a Wietnamã na pòrénku ë pôłniowim pòrénku. Grańczi téż lądowò z Laòsã na nordowim pòrénku. Kambòdżô pòsôdô mòrsczi sztrąd nad [[Tajskô Hôwinga|Tajską Hôwingą]]. Nôtërnyma grańcama są górsczé pasma Dangrek na nordze a Kardamònowé Górë na pôłniowim zôpôdze. Do przédnëch przirodniczich atrakcjów nôleżą jezoro Tonle Sap a téż rzéczi [[Mekòng]] i Bassac. Kambòdżô je jednym òd nôbarzi lesëstëch krajów w regionie, równak defòrestacjô narôstô w alarmùjącym tempie<ref name=":2">''[https://2001-2009.state.gov/r/pa/ei/bgn/2732.htm Cambodia (11/08)]'' [online], Department Of State. The Office of Electronic Information, Bureau of Public Affairs. [dost. 2026-09-24] ({{Jãz.|en}}).</ref>. Wiéchrzëzna kraju wënosy 181 040 km². Brzegòwô liniô mô długòsc 440 km<ref>''[https://opendevelopmentcambodia.net/topics/marine-and-coastal-areas/ Marine and coastal areas]'' [online], Open Development Cambodia (ODC), 4 zélnika 2016 [dost. 2026-09-24] ({{Jãz.|en}}).</ref>. W Kambòdże to dô tropikalny mónsunowi klimat. Deszczowi cząd dérëje òd czerwińca do rujana, a sëchi cząd òd smùtana do maja.<ref name=":2" />. == Demògrafiô == [[Òbrôzk:Ołtarz buddyjski.JPG|lewo|mały|[[Bùddizm|Bùddijsczi]] wôłtôrz we swiãtnicë Wat Phnom w [[Phnom Penh]]]] W 2026 Kambòdżô mia 18 051 219 mieszkańców. Długòsc żëcégò kòl białków wënosy strzédno 73,7 rokù, dlô chłopów 68,4 – dlô òbù pëłców – 71,1. Mieskô pòpùlacjô Kambòdże to 4 862 929 òsób w 2026 (co je równé 26.9% całowny wielënë lëdztwa). Nôbarżi zalëdzonym gardã je Phnom Penh (2 261 055 lëdzy w 2025 rokù), na drëdżim placu je [[Siem Reap]] (352 948 mieszkańców). Gãstosc zalëdzeniégò kraju to 102 lëdzy na km²<ref>''[https://www.worldometers.info/demographics/cambodia-demographics/ Cambodia Demographics 2026 (Population, Age, Sex, Trends)]'' [online], Worldometer [dost. 2026-09-21] ({{Jãz.|en}}).</ref>. Nôwikszą religią je [[bùddizm]], w 2022 wëznôwało gò 93% lëdztwa, z czegò 95% bùddistów wëznôwô [[Therawada|bùddizm therawada]]. Wietnamsczi dzél pòpulacje w wikszoscë wëznôwô [[Mahajana|bùddizm Mahajanë]]. 7% lëdztwa wëznaje [[chrzescëjaństwò]], [[islam]], [[animizm]], [[bahajizm]], [[judajizm]], ë [[kaòdajizm]]<ref>U.S. Mission Cambodia, [https://web.archive.org/web/20260106205507/https://kh.usembassy.gov/2022-report-on-international-religious-freedom-cambodia/ ''2022 Report on International Religious Freedom: Cambodia - U.S. Embassy in Cambodia''], „U.S. Embassy in Cambodia”, 15 maja 2023 [dost. 2026-09-24] [zarchiwizowane z [https://kh.usembassy.gov/2022-report-on-international-religious-freedom-cambodia/ adresu] 2026-01-06] ({{Jãz.|en}}).</ref>. == Pòliticzny system == Kambòdżô je kònstitucyjną mònarchią, przédnikã kraju òd 2004 je król Norodom Sihamoni<ref>''[https://recberlin.mfaic.gov.kh/en-us/his-majesty-king-norodom-sihamoni-king-of-cambodia His Majesty King Norodom Sihamoni, King of Cambodia]'' [online], Royal Embassy of Cambodia in Berlin [dost. 2026-09-26] ({{Jãz.|en}}).</ref>. Szefã rządu je premiéra Hun Manet. W kraju je dwùjizbowi parlament, w skłôd jaczégò wchôdô Nôrôdnô Gromada (khm. រដ្ឋសភា; 125 nôleżników na piãcolatną kadencjã<ref>[https://recberlin.mfaic.gov.kh/en-us/national-assembly-of-the-kingdom-of-cambodia ''The National Assembly of the Kingdom of Cambodia''] [online], Royal Embassy of Cambodia in Berlin [dost. 2026-09-26] ({{Jãz.|en}}).</ref>) i Senat (khm. ព្រឹទ្ធសភា; 62 nôleżników na szescolatną kadencjã<ref>''[https://en.vietnamplus.vn/cambodia-announces-senate-elections-temporary-results-post280183.vnp Cambodia announces Senate election’s temporary results]'' [online], VietnamPlus, 29 gromicznika 2024 [dost. 2026-09-26] ({{Jãz.|en}}).</ref>). == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Azjô}}{{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Azjatëcczé państwa]] odtekdeh89kzwc3t4fyj532zsk6fnck 215637 215636 2026-09-26T17:37:20Z DawnyTest 14843 215637 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò|gwôsné miono=ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា <br /> Preăh Réachéanachâkr Kâmpŭchéa|miono=Królestwò Kambòdże|fana=Flag of Cambodia.svg|mòtto=ជាតិ សាសនា ព្រះមហាក្សត្រ<br />Cheate Sasanea Preahmhaksaat<br /> (Nôród, Religiô, Król)|herb=Royal arms of Cambodia.svg|miono-genitiw=Kambòdże|na karce=LocationCambodia.svg|jãzëk=khmersczi|stolëca=Phnom Penh|fòrma państwa=Kònstitucyjnô mònarchiô|wiéchrzëzna=181 040|procent-wòdë=2,5|rok=2026|lëdztwò=18 051 219|dëtk=riel|kòd dëtka=KHR|czasowô cona=7|swiãto=9 smùtana|himn=បទនគររាជ<br>Nokoreach<br>(Majestaticzne Królestwò) <center>[[File:United States Navy Band - Nokoreach.ogg]]</center>|kòd=KH|Internet=.kh|telefón=+855|Premiéra=Hun Manet|Mònarcha=Norodom Sihamoni|aùtowi kòd=K}} '''Kambòdżô''' – państwò w [[Azjô|Azje]]. Stolëcznym gardã je [[Phnom Penh]]. Grańczi z trzema państwama: [[Tajlandiô|Tajlandią]] (długòsc grańcë 803 km), [[Laòs|Laòsã]] (541 km) i [[Wietnam|Wietnamã]] (930 km). Państwòwą religią je [[bùddizm]]. == Historiô == [[Òbrôzk:20171126 Angkor Wat 4712 DxO.jpg|lewo|mały|Swiãtnica [[Angkor Wat]]]]Krôj ten przez wiele lat béł stolëmnym imperium znónym jakno [[Khmersczé Imperium]]. W 1863 rokù Kambòdżô òsta protektoratã [[Francjô|Francësczi]]<ref name=":0">''[https://www.mfaic.gov.kh/en/pages/about%20cambodia#59247 About Cambodia]'' [online], www.mfaic.gov.kh [dost. 2026-09-07] ({{Jãz.|en}}).</ref>, a pòstãpno w 1884 rokù sta sã òficjalną kòlonią. Dopiérze 9 lëstopadnika 1953 rokù krôj zwëskôł samòstójnotã<ref>''[https://www.mfaic.gov.kh/en/media/view/2024-11-09-news-the-71st-anniversary-of-national-independence-day--9-november-1953---9-november-2024--19-20-46 The 71st Anniversary of National Independence Day (9 November 1953 - 9 November 2024)]'' [online], www.mfaic.gov.kh [dost. 2026-09-07] ({{Jãz.|en}}).</ref>. W 1970 rokù Kambòdżô sta sã repùbliką, czedë premiéra [[Lon Nol]] przeprowadzył zôchwat na rząd. Òd 1975 do 1979 rokù panowa diktatura kòmunisticznëch [[Czerwiony Khmerowie|Czerwionëch Khmerów]] na przedze z [[Pòl Pòt|Pòl Pòtã]], jakô zamòrdowa kòl 2 milionów lëdzy<ref name=":1">''[https://www.bbc.com/news/world-asia-pacific-13006539 Cambodia country profile]'', „BBC News”, 7 łżëkwiata 2011 [dost. 2026-09-06] ({{Jãz.|en}}).</ref>. Pò sztërzech latach rządów òstelë rëmniãti z rządów na skùtk pòwstaniô wspiérónégò przez wietnamsczé wòjska<ref name=":0" /><ref name=":1" />. W latach 1992-1993 w Kambòdże dérowa mirowô misjô [[ÒZN]], w jaczi brelë ùdzél żôłnérze z rozmajitëch krajów, m.jin. z [[Pòlskô|Pòlsczi]]<ref>''[https://untac.org/en/historia-stowarzyszenia/historia-untac/ Historia UNTAC – UNTAC Kambodża 1992-1993]'' [online] [dost. 2026-09-07] ({{Jãz.|en}}).</ref>. W 1993 òsta òdrestaùrowanô [[mònarchiô]], królã òstôł Norodom Sihanouk. Abdikòwôł òn ale w 2004, a pòstãpnym królã òstôł jegò syn [[Norodom Sihamoni]]<ref name=":1" />. == Geògrafiô == Kambòdżô leżi w pôłniowò-pòrénkowi Azje, grańczi z Tajlandią na zôpadze ë nordze, a Wietnamã na pòrénku ë pôłniowim pòrénku. Grańczi téż lądowò z Laòsã na nordowim pòrénku. Kambòdżô pòsôdô mòrsczi sztrąd nad [[Tajskô Hôwinga|Tajską Hôwingą]]. Nôtërnyma grańcama są górsczé pasma Dangrek na nordze a Kardamònowé Górë na pôłniowim zôpôdze. Do przédnëch przirodniczich atrakcjów nôleżą jezoro Tonle Sap a téż rzéczi [[Mekòng]] i Bassac. Kambòdżô je jednym òd nôbarzi lesëstëch krajów w regionie, równak defòrestacjô narôstô w alarmùjącym tempie<ref name=":2">''[https://2001-2009.state.gov/r/pa/ei/bgn/2732.htm Cambodia (11/08)]'' [online], Department Of State. The Office of Electronic Information, Bureau of Public Affairs. [dost. 2026-09-24] ({{Jãz.|en}}).</ref>. Wiéchrzëzna kraju wënosy 181 040 km². Brzegòwô liniô mô długòsc 440 km<ref>''[https://opendevelopmentcambodia.net/topics/marine-and-coastal-areas/ Marine and coastal areas]'' [online], Open Development Cambodia (ODC), 4 zélnika 2016 [dost. 2026-09-24] ({{Jãz.|en}}).</ref>. W Kambòdże to dô tropikalny mónsunowi klimat. Deszczowi cząd dérëje òd czerwińca do rujana, a sëchi cząd òd smùtana do maja.<ref name=":2" />. == Demògrafiô == [[Òbrôzk:Ołtarz buddyjski.JPG|lewo|mały|[[Bùddizm|Bùddijsczi]] wôłtôrz we swiãtnicë Wat Phnom w [[Phnom Penh]]]] W 2026 Kambòdżô mia 18 051 219 mieszkańców. Długòsc żëcégò kòl białków wënosy strzédno 73,7 rokù, dlô chłopów 68,4 – dlô òbù pëłców – 71,1. Mieskô pòpùlacjô Kambòdże to 4 862 929 òsób w 2026 (co je równé 26.9% całowny wielënë lëdztwa). Nôbarżi zalëdzonym gardã je Phnom Penh (2 261 055 lëdzy w 2025 rokù), na drëdżim placu je [[Siem Reap]] (352 948 mieszkańców). Gãstosc zalëdzeniégò kraju to 102 lëdzy na km²<ref>''[https://www.worldometers.info/demographics/cambodia-demographics/ Cambodia Demographics 2026 (Population, Age, Sex, Trends)]'' [online], Worldometer [dost. 2026-09-21] ({{Jãz.|en}}).</ref>. Nôwikszą religią je [[bùddizm]], w 2022 wëznôwało gò 93% lëdztwa, z czegò 95% bùddistów wëznôwô [[Therawada|bùddizm therawada]]. Wietnamsczi dzél pòpulacje w wikszoscë wëznôwô [[Mahajana|bùddizm Mahajanë]]. 7% lëdztwa wëznaje [[chrzescëjaństwò]], [[islam]], [[animizm]], [[bahajizm]], [[judajizm]], ë [[kaòdajizm]]<ref>U.S. Mission Cambodia, [https://web.archive.org/web/20260106205507/https://kh.usembassy.gov/2022-report-on-international-religious-freedom-cambodia/ ''2022 Report on International Religious Freedom: Cambodia - U.S. Embassy in Cambodia''], „U.S. Embassy in Cambodia”, 15 maja 2023 [dost. 2026-09-24] [zarchiwizowane z [https://kh.usembassy.gov/2022-report-on-international-religious-freedom-cambodia/ adresu] 2026-01-06] ({{Jãz.|en}}).</ref>. == Pòliticzny system == Kambòdżô je kònstitucyjną mònarchią, przédnikã kraju òd 2004 je król Norodom Sihamoni<ref>''[https://recberlin.mfaic.gov.kh/en-us/his-majesty-king-norodom-sihamoni-king-of-cambodia His Majesty King Norodom Sihamoni, King of Cambodia]'' [online], Royal Embassy of Cambodia in Berlin [dost. 2026-09-26] ({{Jãz.|en}}).</ref>. Szefã rządu je premiéra Hun Manet. W kraju je dwùjizbowi parlament, w skłôd jaczégò wchôdô Nôrôdnô Gromada (khm. រដ្ឋសភា; 125 nôleżników na piãcolatną kadencjã<ref>[https://recberlin.mfaic.gov.kh/en-us/national-assembly-of-the-kingdom-of-cambodia ''The National Assembly of the Kingdom of Cambodia''] [online], Royal Embassy of Cambodia in Berlin [dost. 2026-09-26] ({{Jãz.|en}}).</ref>) i Senat (khm. ព្រឹទ្ធសភា; 62 nôleżników na szescolatną kadencjã<ref>''[https://en.vietnamplus.vn/cambodia-announces-senate-elections-temporary-results-post280183.vnp Cambodia announces Senate election’s temporary results]'' [online], VietnamPlus, 29 gromicznika 2024 [dost. 2026-09-26] ({{Jãz.|en}}).</ref>). == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Azjô}}{{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Azjatëcczé państwa]] apkt5bgfnfyke3bkswego1oquk4kgyz 215641 215637 2026-09-26T19:26:54Z Terrus38 14026 215641 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò|gwôsné miono=ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា <br /> Preăh Réachéanachâkr Kâmpŭchéa|miono=Królestwò Kambòdże|fana=Flag of Cambodia.svg|mòtto=ជាតិ សាសនា ព្រះមហាក្សត្រ<br />Cheate Sasanea Preahmhaksaat<br /> (Nôród, Religiô, Król)|herb=Royal arms of Cambodia.svg|miono-genitiw=Kambòdże|na karce=LocationCambodia.svg|jãzëk=khmersczi|stolëca=Phnom Penh|fòrma państwa=Kònstitucyjnô mònarchiô|wiéchrzëzna=181 040|procent-wòdë=2,5|rok=2026|lëdztwò=18 051 219|dëtk=riel|kòd dëtka=KHR|czasowô cona=7|swiãto=9 smùtana|himn=បទនគររាជ<br>Nokoreach<br>(Majestaticzne Królestwò) <center>[[File:United States Navy Band - Nokoreach.ogg]]</center>|kòd=KH|Internet=.kh|telefón=+855|Premiéra=Hun Manet|Mònarcha=Norodom Sihamoni|aùtowi kòd=K}} '''Kambòdżô''' – państwò w [[Azjô|Azje]]. Stolëcznym gardã je [[Phnom Penh]]. Grańczi z trzema państwama: [[Tajlandiô|Tajlandią]] (długòsc grańcë 803 km), [[Laòs|Laòsã]] (541 km) i [[Wietnam|Wietnamã]] (930 km). Państwòwą religią je [[bùddizm]]. == Historiô == [[Òbrôzk:20171126 Angkor Wat 4712 DxO.jpg|lewo|mały|Swiãtnica [[Angkor Wat]]]]Krôj ten przez wiele lat béł stolëmnym imperium znónym jakno [[Khmersczé Imperium]]. W 1863 rokù Kambòdżô òsta protektoratã [[Francjô|Francësczi]]<ref name=":0">''[https://www.mfaic.gov.kh/en/pages/about%20cambodia#59247 About Cambodia]'' [online], www.mfaic.gov.kh [dost. 2026-09-07] ({{Jãz.|en}}).</ref>, a pòstãpno w 1884 rokù sta sã òficjalną kòlonią. Dopiérze 9 lëstopadnika 1953 rokù krôj zwëskôł samòstójnotã<ref>''[https://www.mfaic.gov.kh/en/media/view/2024-11-09-news-the-71st-anniversary-of-national-independence-day--9-november-1953---9-november-2024--19-20-46 The 71st Anniversary of National Independence Day (9 November 1953 - 9 November 2024)]'' [online], www.mfaic.gov.kh [dost. 2026-09-07] ({{Jãz.|en}}).</ref>. W 1970 rokù Kambòdżô sta sã repùbliką, czedë premiéra [[Lon Nol]] przeprowadzył zôchwat na rząd. Òd 1975 do 1979 rokù panowa diktatura kòmunisticznëch [[Czerwiony Khmerowie|Czerwionëch Khmerów]] na przedze z [[Pòl Pòt|Pòl Pòtã]], jakô zamòrdowa kòl 2 milionów lëdzy<ref name=":1">''[https://www.bbc.com/news/world-asia-pacific-13006539 Cambodia country profile]'', „BBC News”, 7 łżëkwiata 2011 [dost. 2026-09-06] ({{Jãz.|en}}).</ref>. Pò sztërzech latach rządów òstelë rëmniãti z rządów na skùtk pòwstaniô wspiérónégò przez wietnamsczé wòjska<ref name=":0" /><ref name=":1" />. W latach 1992-1993 w Kambòdże dérowa mirowô misjô [[ÒZN]], w jaczi brelë ùdzél żôłnérze z rozmajitëch krajów, m.jin. z [[Pòlskô|Pòlsczi]]<ref>''[https://untac.org/en/historia-stowarzyszenia/historia-untac/ Historia UNTAC – UNTAC Kambodża 1992-1993]'' [online] [dost. 2026-09-07] ({{Jãz.|en}}).</ref>. W 1993 òsta òdrestaùrowanô [[mònarchiô]], królã òstôł Norodom Sihanouk. Abdikòwôł òn ale w 2004, a pòstãpnym królã òstôł jegò syn [[Norodom Sihamoni]]<ref name=":1" />. == Geògrafiô == Kambòdżô leżi w pôłniowò-pòrénkowi Azje, grańczi z Tajlandią na zôpadze ë nordze, a Wietnamã na pòrénku ë pôłniowim pòrénku. Grańczi téż lądowò z Laòsã na nordowim pòrénku. Kambòdżô pòsôdô mòrsczi sztrąd nad [[Tajskô Hôwinga|Tajską Hôwingą]]. Nôtërnyma grańcama są górsczé pasma Dangrek na nordze a Kardamònowé Górë na pôłniowim zôpôdze. Do przédnëch przirodniczich atrakcjów nôleżą jezoro Tonle Sap a téż rzéczi [[Mekòng]] i Bassac. Kambòdżô je jednym òd nôbarzi lesëstëch krajów w regionie, równak defòrestacjô narôstô w alarmùjącym tempie<ref name=":2">''[https://2001-2009.state.gov/r/pa/ei/bgn/2732.htm Cambodia (11/08)]'' [online], Department Of State. The Office of Electronic Information, Bureau of Public Affairs. [dost. 2026-09-24] ({{Jãz.|en}}).</ref>. Wiéchrzëzna kraju wënosy 181 040 km². Brzegòwô liniô mô długòsc 440 km<ref>''[https://opendevelopmentcambodia.net/topics/marine-and-coastal-areas/ Marine and coastal areas]'' [online], Open Development Cambodia (ODC), 4 zélnika 2016 [dost. 2026-09-24] ({{Jãz.|en}}).</ref>. W Kambòdże to dô tropikalny mónsunowi klimat. Deszczowi cząd dérëje òd czerwińca do rujana, a sëchi cząd òd smùtana do maja.<ref name=":2" />. == Demògrafiô == [[Òbrôzk:Ołtarz buddyjski.JPG|lewo|mały|[[Bùddizm|Bùddijsczi]] wôłtôrz we swiãtnicë Wat Phnom w [[Phnom Penh]]]] W 2026 Kambòdżô mia 18 051 219 mieszkańców. Długòsc żëcégò kòl białków wënosy strzédno 73,7 rokù, dlô chłopów 68,4 – dlô òbù pëłców – 71,1. Mieskô pòpùlacjô Kambòdże to 4 862 929 òsób w 2026 (co je równé 26.9% całowny wielënë lëdztwa). Nôbarżi zalëdzonym gardã je Phnom Penh (2 261 055 lëdzy w 2025 rokù), na drëdżim placu je [[Siem Reap]] (352 948 mieszkańców). Gãstosc zalëdzeniégò kraju to 102 lëdzy na km²<ref>''[https://www.worldometers.info/demographics/cambodia-demographics/ Cambodia Demographics 2026 (Population, Age, Sex, Trends)]'' [online], Worldometer [dost. 2026-09-21] ({{Jãz.|en}}).</ref>. Nôwikszą religią je [[bùddizm]], w 2022 wëznôwało gò 93% lëdztwa, z czegò 95% bùddistów wëznôwô [[Therawada|bùddizm therawada]]. Wietnamsczi dzél pòpulacje w wikszoscë wëznôwô [[Mahajana|bùddizm Mahajanë]]. 7% lëdztwa wëznaje [[chrzescëjaństwò]], [[islam]], [[animizm]], [[bahajizm]], [[judajizm]], ë [[kaòdajizm]]<ref>U.S. Mission Cambodia, [https://web.archive.org/web/20260106205507/https://kh.usembassy.gov/2022-report-on-international-religious-freedom-cambodia/ ''2022 Report on International Religious Freedom: Cambodia - U.S. Embassy in Cambodia''], „U.S. Embassy in Cambodia”, 15 maja 2023 [dost. 2026-09-24] [zarchiwizowane z [https://kh.usembassy.gov/2022-report-on-international-religious-freedom-cambodia/ adresu] 2026-01-06] ({{Jãz.|en}}).</ref>. == Pòliticzny system == Kambòdżô je kònstitucyjną mònarchią, wódcą kraju òd 2004 je król Norodom Sihamoni<ref>''[https://recberlin.mfaic.gov.kh/en-us/his-majesty-king-norodom-sihamoni-king-of-cambodia His Majesty King Norodom Sihamoni, King of Cambodia]'' [online], Royal Embassy of Cambodia in Berlin [dost. 2026-09-26] ({{Jãz.|en}}).</ref>. Szefã rządu je premiéra Hun Manet. W kraju je dwùjizbowi parlament, w skłôd jaczégò wchôdô Nôrodnô Gromada ({{Jãz.|km}} រដ្ឋសភា; 125 nôleżników welowónëch na piãclatną kadencjã<ref>[https://recberlin.mfaic.gov.kh/en-us/national-assembly-of-the-kingdom-of-cambodia ''The National Assembly of the Kingdom of Cambodia''] [online], Royal Embassy of Cambodia in Berlin [dost. 2026-09-26] ({{Jãz.|en}}).</ref>) i Senat ({{Jãz.|km}} ព្រឹទ្ធសភា; 62 nôleżników welowónëch na szesclatną kadencjã<ref>''[https://en.vietnamplus.vn/cambodia-announces-senate-elections-temporary-results-post280183.vnp Cambodia announces Senate election’s temporary results]'' [online], VietnamPlus, 29 gromicznika 2024 [dost. 2026-09-26] ({{Jãz.|en}}).</ref>). == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Azjô}}{{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Azjatëcczé państwa]] 06bcv30z0y1fc6wsvh6jmepxo3ggq56 215646 215641 2026-09-26T21:26:06Z DawnyTest 14843 . 215646 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò|gwôsné miono=ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា <br /> Preăh Réachéanachâkr Kâmpŭchéa|miono=Królestwò Kambòdże|fana=Flag of Cambodia.svg|mòtto=ជាតិ សាសនា ព្រះមហាក្សត្រ<br />Cheate Sasanea Preahmhaksaat<br /> (Nôród, Religiô, Król)|herb=Royal arms of Cambodia.svg|miono-genitiw=Kambòdże|na karce=LocationCambodia.svg|jãzëk=khmersczi|stolëca=Phnom Penh|fòrma państwa=Kònstitucyjnô mònarchiô|wiéchrzëzna=181 040|procent-wòdë=2,5|rok=2026|lëdztwò=18 051 219|dëtk=riel|kòd dëtka=KHR|czasowô cona=7|swiãto=9 smùtana|himn=បទនគររាជ<br>Nokoreach<br>(Majestaticzne Królestwò) <center>[[File:United States Navy Band - Nokoreach.ogg]]</center>|kòd=KH|Internet=.kh|telefón=+855|Premiéra=Hun Manet|Mònarcha=Norodom Sihamoni|aùtowi kòd=K}} '''Kambòdżô''' – państwò w [[Azjô|Azje]]. Stolëcznym gardã je [[Phnom Penh]]. Grańczi z trzema państwama: [[Tajlandiô|Tajlandią]] (długòsc grańcë 803 km), [[Laòs|Laòsã]] (541 km) i [[Wietnam|Wietnamã]] (930 km). Państwòwą religią je [[bùddizm]]. == Historiô == [[Òbrôzk:20171126 Angkor Wat 4712 DxO.jpg|lewo|mały|Swiãtnica [[Angkor Wat]]]]Krôj ten przez wiele lat béł stolëmnym imperium znónym jakno [[Khmersczé Imperium]]. W 1863 rokù Kambòdżô òsta protektoratã [[Francjô|Francësczi]]<ref name=":0">''[https://www.mfaic.gov.kh/en/pages/about%20cambodia#59247 About Cambodia]'' [online], www.mfaic.gov.kh [dost. 2026-09-07] ({{Jãz.|en}}).</ref>, a pòstãpno w 1884 rokù sta sã òficjalną kòlonią. Dopiérze 9 lëstopadnika 1953 rokù krôj zwëskôł samòstójnotã<ref>''[https://www.mfaic.gov.kh/en/media/view/2024-11-09-news-the-71st-anniversary-of-national-independence-day--9-november-1953---9-november-2024--19-20-46 The 71st Anniversary of National Independence Day (9 November 1953 - 9 November 2024)]'' [online], www.mfaic.gov.kh [dost. 2026-09-07] ({{Jãz.|en}}).</ref>. W 1970 rokù Kambòdżô sta sã repùbliką, czedë premiéra [[Lon Nol]] przeprowadzył zôchwat na rząd. Òd 1975 do 1979 rokù panowa diktatura kòmunisticznëch [[Czerwiony Khmerowie|Czerwionëch Khmerów]] na przedze z [[Pòl Pòt|Pòl Pòtã]], jakô zamòrdowa kòl 2 milionów lëdzy<ref name=":1">''[https://www.bbc.com/news/world-asia-pacific-13006539 Cambodia country profile]'', „BBC News”, 7 łżëkwiata 2011 [dost. 2026-09-06] ({{Jãz.|en}}).</ref>. Pò sztërzech latach rządów òstelë rëmniãti z rządów na skùtk pòwstaniô wspiérónégò przez wietnamsczé wòjska<ref name=":0" /><ref name=":1" />. W latach 1992-1993 w Kambòdże dérowa mirowô misjô [[ÒZN]], w jaczi brelë ùdzél żôłnérze z rozmajitëch krajów, m.jin. z [[Pòlskô|Pòlsczi]]<ref>''[https://untac.org/en/historia-stowarzyszenia/historia-untac/ Historia UNTAC – UNTAC Kambodża 1992-1993]'' [online] [dost. 2026-09-07] ({{Jãz.|en}}).</ref>. W 1993 òsta òdrestaùrowanô [[mònarchiô]], królã òstôł Norodom Sihanouk. Abdikòwôł òn ale w 2004, a pòstãpnym królã òstôł jegò syn [[Norodom Sihamoni]]<ref name=":1" />. == Geògrafiô == Kambòdżô leżi w pôłniowò-pòrénkowi Azje, grańczi z Tajlandią na zôpadze ë nordze, a Wietnamã na pòrénku ë pôłniowim pòrénku. Grańczi téż lądowò z Laòsã na nordowim pòrénku. Kambòdżô pòsôdô mòrsczi sztrąd nad [[Tajskô Hôwinga|Tajską Hôwingą]]. Nôtërnyma grańcama są górsczé pasma Dangrek na nordze a Kardamònowé Górë na pôłniowim zôpôdze. Do przédnëch przirodniczich atrakcjów nôleżą jezoro Tonle Sap a téż rzéczi [[Mekòng]] i Bassac. Kambòdżô je jednym òd nôbarzi lesëstëch krajów w regionie, równak defòrestacjô narôstô w alarmùjącym tempie<ref name=":2">''[https://2001-2009.state.gov/r/pa/ei/bgn/2732.htm Cambodia (11/08)]'' [online], Department Of State. The Office of Electronic Information, Bureau of Public Affairs. [dost. 2026-09-24] ({{Jãz.|en}}).</ref>. Wiéchrzëzna kraju wënosy 181 040 km². Brzegòwô liniô mô długòsc 440 km<ref>''[https://opendevelopmentcambodia.net/topics/marine-and-coastal-areas/ Marine and coastal areas]'' [online], Open Development Cambodia (ODC), 4 zélnika 2016 [dost. 2026-09-24] ({{Jãz.|en}}).</ref>. W Kambòdże to dô tropikalny mónsunowi klimat. Deszczowi cząd dérëje òd czerwińca do rujana, a sëchi cząd òd smùtana do maja<ref name=":2" />. == Demògrafiô == [[Òbrôzk:Ołtarz buddyjski.JPG|lewo|mały|[[Bùddizm|Bùddijsczi]] wôłtôrz we swiãtnicë Wat Phnom w [[Phnom Penh]]]] W 2026 Kambòdżô mia 18 051 219 mieszkańców. Długòsc żëcégò kòl białków wënosy strzédno 73,7 rokù, dlô chłopów 68,4 – dlô òbù pëłców – 71,1. Mieskô pòpùlacjô Kambòdże to 4 862 929 òsób w 2026 (co je równé 26.9% całowny wielënë lëdztwa). Nôbarżi zalëdzonym gardã je Phnom Penh (2 261 055 lëdzy w 2025 rokù), na drëdżim placu je [[Siem Reap]] (352 948 mieszkańców). Gãstosc zalëdzeniégò kraju to 102 lëdzy na km²<ref>''[https://www.worldometers.info/demographics/cambodia-demographics/ Cambodia Demographics 2026 (Population, Age, Sex, Trends)]'' [online], Worldometer [dost. 2026-09-21] ({{Jãz.|en}}).</ref>. Nôwikszą religią je [[bùddizm]], w 2022 wëznôwało gò 93% lëdztwa, z czegò 95% bùddistów wëznôwô [[Therawada|bùddizm therawada]]. Wietnamsczi dzél pòpulacje w wikszoscë wëznôwô [[Mahajana|bùddizm Mahajanë]]. 7% lëdztwa wëznaje [[chrzescëjaństwò]], [[islam]], [[animizm]], [[bahajizm]], [[judajizm]], ë [[kaòdajizm]]<ref>U.S. Mission Cambodia, [https://web.archive.org/web/20260106205507/https://kh.usembassy.gov/2022-report-on-international-religious-freedom-cambodia/ ''2022 Report on International Religious Freedom: Cambodia - U.S. Embassy in Cambodia''], „U.S. Embassy in Cambodia”, 15 maja 2023 [dost. 2026-09-24] [zarchiwizowane z [https://kh.usembassy.gov/2022-report-on-international-religious-freedom-cambodia/ adresu] 2026-01-06] ({{Jãz.|en}}).</ref>. == Pòliticzny system == Kambòdżô je kònstitucyjną mònarchią, wódcą kraju òd 2004 je król Norodom Sihamoni<ref>''[https://recberlin.mfaic.gov.kh/en-us/his-majesty-king-norodom-sihamoni-king-of-cambodia His Majesty King Norodom Sihamoni, King of Cambodia]'' [online], Royal Embassy of Cambodia in Berlin [dost. 2026-09-26] ({{Jãz.|en}}).</ref>. Szefã rządu je premiéra Hun Manet. W kraju je dwùjizbowi parlament, w skłôd jaczégò wchôdô Nôrodnô Gromada ({{Jãz.|km}} រដ្ឋសភា; 125 nôleżników welowónëch na piãclatną kadencjã<ref>[https://recberlin.mfaic.gov.kh/en-us/national-assembly-of-the-kingdom-of-cambodia ''The National Assembly of the Kingdom of Cambodia''] [online], Royal Embassy of Cambodia in Berlin [dost. 2026-09-26] ({{Jãz.|en}}).</ref>) i Senat ({{Jãz.|km}} ព្រឹទ្ធសភា; 62 nôleżników welowónëch na szesclatną kadencjã<ref>''[https://en.vietnamplus.vn/cambodia-announces-senate-elections-temporary-results-post280183.vnp Cambodia announces Senate election’s temporary results]'' [online], VietnamPlus, 29 gromicznika 2024 [dost. 2026-09-26] ({{Jãz.|en}}).</ref>). == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Azjô}}{{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Azjatëcczé państwa]] aq9is2sy3v4tbo8ezwu2mcd75fd0w4t 0 8211 215649 206061 2026-09-27T05:54:11Z Iketsi 3254 + 215649 wikitext text/x-wiki '''Òpi''' – béł gòrszi jak [[wieszczi]].[http://csb.wikipedia.org/w/index.php?title=%C3%92br%C3%B4zk:Zdroje_Raduni.djvu&page=60] Lëdze gôdelë, że téż pił krew jak wieszczi, ale ë mógł lezc przez wies, klepac w [[Òkno|òkna]] ë sã pëtac: „Hej, spita wa?”, a czej człowiek rzekł: „Spimë”, to òpi miôł pòwiadac: „Spijta na wieczi”, ë wszëscë w chëczë ùmieralë. Bëło pòwiedzenié ò tim, chto długò żużkô: „Spi, jakbë gò òpi zamówił”. Biwało, że òpi szedł do [[Zwònica|zwònnicë]], a cziejbë sã na niã wdostôł ë zazwònił, to bë ùmarlë wszëscë tak dalek w òkòlim, jak dalek niósł sã głos zwònu. Żle kòscelny widzôł, co sã dzejô, to chùtkò biegôł, żebë zazwònic pierszi, bò tedë òpi tracëł mòc nad zwònama. Jak òpi ju zdążił wëlezc na zwonnicã, to chòc bëło zle, to jesz [[kòscelny]] mógł dostac sã do wieżë i pòcygnąc za linã ë próbòwac zwalëc òpégò na zemiã. Jak mù to sã ùdało, to retôł òd smiercë sebie ë całé òkòlé. Òd kòscelnégò wikszą sëłã do biôtczi z òpim ò zwónnicã miôł [[ksądz]], bò òblokłi w kòscelné ruchna, ùbarnioni w klucze òd kòscoła, mógł nima ùderzëc òpégò w gãbã ë òdebrac mù mòc. Dobrze je jak wòda (jezoro, rzéka) dzeli wies òd [[smãtôrz]]a, ale jak ji ni ma a ùmarłi bë mògł bëc òpim to trzeba mù pòd pôchë i brodã pòłożëc pò jednym krziżikù z [[Gromica|gromicë]]. W [[Kanada|Kanadze]] [[Kaszëbi]] téż wiedzele ò òpim. == Òbaczë téż == {{Col2 |col1= === Pòłączoné témë === * [[Wieszczi]] |col2= === Kaszëbskô mitologiô === {{#categorytree:Kaszëbskô mitologiô|hideroot=on|mode=pages}} }} == Lëteratura == * [[Jan L. Perkowski]]: Vampires, Dwarves and Witches Among the Ontario Kashubs. Ottawa, Ontario, Canada : 1972. * [[Bernat Zëchta]]: Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej, Ossolineum, Wrocław - Warszawa - Kraków 1969, tom III, s. 330 - 332. * [[Władisłôw Szulëst]]: Kaszubi kanadyjscy : okres pionierski i dzień dzisiejszy, „Arkun” Gdańsk 1992, ss. 59 - 61. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * https://radiokaszebe.pl/news/kaszubski-horror-opi-w-kinach-pokaz-w-kinie-zeglarz-1989 {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbskô mitologiô]] [[Kategòrëjô:Etnologiô]] [[Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura]] iu8geqb5kjv8xy53zu1bt840fsjx3mj 0 10269 215653 215418 2026-09-27T06:13:38Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Perspektiva Kaszëbskô]] 215653 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Radio_Kaszëbë.png|mały|Radio Kaszëbë]] '''Radio Kaszëbë''' – priwatnô i pierszô [[Kaszëbë|kaszëbskô]] regionalnô radiowô rozsélnica, mającô redakcjã w [[Gdiniô|Gdinie]] (rëchli radio miescëło sã w [[Rëmiô|Rëmi]], a na samyma zaczątku we [[Wiôlgô Wies|Wiôldżi Wsë]]), chtërnô bëła zapùszczenô 18 gòdnika 2004 rokù. Kòncesjonownikã i załóżcą rozsélnicë je Stowôra „Pùckô Zemia”<ref>[https://archive.is/1sPYN Wykaz koncesji – Radiofonia naziemna]</ref>. Misją Radia Kaszëbë je bùdowanié môlowëch cumë westrzód mieszkańców Pòmòrzô bez kùlturowò-etniczną jintegracjã kaszëbsczi spòlëznë. Programa Radia Kaszëbë dochôdô do 860 tës. słëchińców na [[Pòmòrskô|Pòmòrzim]] (w [[Trzëgard]]ze, krézach: [[Pùcczi kréz|pùcczim]], [[Wejrowsczi kréz|wejrowsczim]], [[Kartësczi kréz|kartësczim]], [[Kòscérsczi kréz|kòscersczim]], [[Lãbòrsczi kréz|lãbòrsczim]], niechtërnëch dzélach [[Chònicczi kréz|chònicczégò]], [[Gduńsczi kréz|gduńsczégò]], [[Starogardzczi kréz|starogardzczégò]] i [[Dërszewsczi kréz|dërszewsczégò krézu]])<ref>[https://web.archive.org/web/20170913150742/http://www.krrit.gov.pl/KoncesjeSync/Mapy/168k2012-r/Mapa_168K2012R.pdf Kôrta w serwisu KRRiT]</ref><ref name="Pomerania">''10-lecé Radia Kaszëbë'', „Pomerania” 2014, nr 12, s. 30.</ref>. Dzél programù radio nadôwô w [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczim jãzëkù]]. 60% całownotë programù zajimô mùzyka (w tim i kaszëbskô). Co gòdzënã radio nadôwô lokalné infòrmacje, jaczich mòże słëchac w programie „Klëka”<ref name="Pomerania"/>. == Radio == [[Òbrôzk:Krzysztof Krzemiński i Radio Kaszëbë.JPG|mały|[[Krësztof Krzemińsczi]] na wëdowiédzë Radia Kaszëbë]] Radia Kaszëbë mòżna słëchac na pòsobnëch czãstotlëwòscach<ref>[https://web.archive.org/web/20160508090803/http://radiokaszebe.pl/1061-fm-to-nasza-kolejna-czestotliwosc/ 106,1 FM to czwarta częstotliwość Radia Kaszëbë]</ref>: * 92,3 M[[Herc|Hz]] – RTCN [[Chwaszczëno]] kòło [[Gdiniô|Gdinii]] (ERP 2 kW) * 98,9 MHz – RkCO [[Rekòwò]] kòło [[Réda|Rédë]] (ERP 2 kW) * 90,1 MHz – RSN [[Kòscérzna]], ùl. Sienkiewicza (ERP 1 kW) * 106,1 MHz – [[Hél]], marëna (ERP 1 kW) * 94,9 MHz – [[Czôrnówkò]] kòło [[Lãbórg|Lãbórga]] (ERP 0,5 kW) * 104,5 MHz – [[Bëtowò]] Ùdorp (ERP 0,5 kW) * 102,6 MHz – [[Wejrowò]] *Szpacéròwô* (ERP 0,1 kW) – rozjasniającô czãstotlëwòsc * 100,7 MHz – [[Chònice]] *Mniészô Bazylika* (ERP 1 kW) * 93,1 MHz – [[Słëpsk]] kòmin ENGIE EC Słëpsk KR-2 (ERP 0,2 kW) Òd 30 lëpińca 2010 do 1 gòdnika 2011 bëło przëstãpné równak z satelitë Hot Bird 9. * pòzycjô: 13° E * òdbiorczô czãstotlëwòsc: 11,320 GHz * pòlarëzacjô: pionowô (V) * FEC: 3/4 * SR: 27500 * aùdio PID: 1228 * jakòsc zwãkù: 192 kb/s * kòdowanié: felënk == Pòdkastë == Lësta<ref>https://radiokaszebe.pl/podcasts-1</ref> * [[Perspectiva Kaszëbskô]] (pò kaszëbskù) * [[Klëka (Radio Kaszëbë)|Klëka]] – Informacëje z Kaszëb (pò pòlskù, dzélã pò kaszëbskù) * Gość Dzień Dobry Kaszuby (pò pòlskù) * Rozmowa Na Widnikù Kaszëbë (pò pòlskù) * Mobilne Studio Radia Kaszëbë * [[Klaprë ë Pludrë]] (pò pòlskù, dzélã pò kaszëbskù) * Na Gbùrstwie (pò pòlskù) – òd séwnika 2026 r.<ref>https://radiokaszebe.pl/podcasts/na-gburstwie-284/1</ref> == Òbaczë téż == * [[Kaszëbsczi Idol]] * [[Radio]] * [[Telewizjô]] == Przëpisë == {{Przëpisë|2}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Òficjalnô starna}} * https://www.fopke.pl/aktualnosci/news/2115/kaszubski-idol-x-lat-radia-kaszebe/ [[Kategòrëjô:Radio Kaszëbë| ]] [[Kategòrëjô:Perspektiva Kaszëbskô]] h4744zbmdzxiweyo71fsq7tagy9wkds 215654 215653 2026-09-27T06:14:05Z Iketsi 3254 kat. 215654 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Radio_Kaszëbë.png|mały|Radio Kaszëbë]] '''Radio Kaszëbë''' – priwatnô i pierszô [[Kaszëbë|kaszëbskô]] regionalnô radiowô rozsélnica, mającô redakcjã w [[Gdiniô|Gdinie]] (rëchli radio miescëło sã w [[Rëmiô|Rëmi]], a na samyma zaczątku we [[Wiôlgô Wies|Wiôldżi Wsë]]), chtërnô bëła zapùszczenô 18 gòdnika 2004 rokù. Kòncesjonownikã i załóżcą rozsélnicë je Stowôra „Pùckô Zemia”<ref>[https://archive.is/1sPYN Wykaz koncesji – Radiofonia naziemna]</ref>. Misją Radia Kaszëbë je bùdowanié môlowëch cumë westrzód mieszkańców Pòmòrzô bez kùlturowò-etniczną jintegracjã kaszëbsczi spòlëznë. Programa Radia Kaszëbë dochôdô do 860 tës. słëchińców na [[Pòmòrskô|Pòmòrzim]] (w [[Trzëgard]]ze, krézach: [[Pùcczi kréz|pùcczim]], [[Wejrowsczi kréz|wejrowsczim]], [[Kartësczi kréz|kartësczim]], [[Kòscérsczi kréz|kòscersczim]], [[Lãbòrsczi kréz|lãbòrsczim]], niechtërnëch dzélach [[Chònicczi kréz|chònicczégò]], [[Gduńsczi kréz|gduńsczégò]], [[Starogardzczi kréz|starogardzczégò]] i [[Dërszewsczi kréz|dërszewsczégò krézu]])<ref>[https://web.archive.org/web/20170913150742/http://www.krrit.gov.pl/KoncesjeSync/Mapy/168k2012-r/Mapa_168K2012R.pdf Kôrta w serwisu KRRiT]</ref><ref name="Pomerania">''10-lecé Radia Kaszëbë'', „Pomerania” 2014, nr 12, s. 30.</ref>. Dzél programù radio nadôwô w [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczim jãzëkù]]. 60% całownotë programù zajimô mùzyka (w tim i kaszëbskô). Co gòdzënã radio nadôwô lokalné infòrmacje, jaczich mòże słëchac w programie „Klëka”<ref name="Pomerania"/>. == Radio == [[Òbrôzk:Krzysztof Krzemiński i Radio Kaszëbë.JPG|mały|[[Krësztof Krzemińsczi]] na wëdowiédzë Radia Kaszëbë]] Radia Kaszëbë mòżna słëchac na pòsobnëch czãstotlëwòscach<ref>[https://web.archive.org/web/20160508090803/http://radiokaszebe.pl/1061-fm-to-nasza-kolejna-czestotliwosc/ 106,1 FM to czwarta częstotliwość Radia Kaszëbë]</ref>: * 92,3 M[[Herc|Hz]] – RTCN [[Chwaszczëno]] kòło [[Gdiniô|Gdinii]] (ERP 2 kW) * 98,9 MHz – RkCO [[Rekòwò]] kòło [[Réda|Rédë]] (ERP 2 kW) * 90,1 MHz – RSN [[Kòscérzna]], ùl. Sienkiewicza (ERP 1 kW) * 106,1 MHz – [[Hél]], marëna (ERP 1 kW) * 94,9 MHz – [[Czôrnówkò]] kòło [[Lãbórg|Lãbórga]] (ERP 0,5 kW) * 104,5 MHz – [[Bëtowò]] Ùdorp (ERP 0,5 kW) * 102,6 MHz – [[Wejrowò]] *Szpacéròwô* (ERP 0,1 kW) – rozjasniającô czãstotlëwòsc * 100,7 MHz – [[Chònice]] *Mniészô Bazylika* (ERP 1 kW) * 93,1 MHz – [[Słëpsk]] kòmin ENGIE EC Słëpsk KR-2 (ERP 0,2 kW) Òd 30 lëpińca 2010 do 1 gòdnika 2011 bëło przëstãpné równak z satelitë Hot Bird 9. * pòzycjô: 13° E * òdbiorczô czãstotlëwòsc: 11,320 GHz * pòlarëzacjô: pionowô (V) * FEC: 3/4 * SR: 27500 * aùdio PID: 1228 * jakòsc zwãkù: 192 kb/s * kòdowanié: felënk == Pòdkastë == Lësta<ref>https://radiokaszebe.pl/podcasts-1</ref> * [[Perspectiva Kaszëbskô]] (pò kaszëbskù) * [[Klëka (Radio Kaszëbë)|Klëka]] – Informacëje z Kaszëb (pò pòlskù, dzélã pò kaszëbskù) * Gość Dzień Dobry Kaszuby (pò pòlskù) * Rozmowa Na Widnikù Kaszëbë (pò pòlskù) * Mobilne Studio Radia Kaszëbë * [[Klaprë ë Pludrë]] (pò pòlskù, dzélã pò kaszëbskù) * Na Gbùrstwie (pò pòlskù) – òd séwnika 2026 r.<ref>https://radiokaszebe.pl/podcasts/na-gburstwie-284/1</ref> == Òbaczë téż == * [[Kaszëbsczi Idol]] * [[Radio]] * [[Telewizjô]] == Przëpisë == {{Przëpisë|2}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Òficjalnô starna}} * https://www.fopke.pl/aktualnosci/news/2115/kaszubski-idol-x-lat-radia-kaszebe/ [[Kategòrëjô:Radio Kaszëbë| ]] n8fao01w68k35yzark8skojg9f7dkbw 10 10687 215621 194586 2026-09-26T14:26:03Z Terrus38 14026 215621 wikitext text/x-wiki <div style="float: right; margin: 0 0 1em 1em; width: auto; text-align: center; font-size: 90%; line-height: 1.4em; clear: right;"> <div style="border: 1px solid #ccd2d9; width: 240px; background: #f9f9f9; text-align: left; padding: 0.5em 1em 0.5em 1em; text-align: center;"> {| style="background: transparent; text-align: left; table-layout: auto; border-collapse: collapse; padding: 0; font-size: 100%;" cellspacing="0" cellpadding="0" width="100%" |+ style="margin-left: inherit; font-size: 135 %; padding-bottom: 0.5em; line-height: 1.1em;" | '''{{{1|}}} rok w jinszich kalãdôrzach''' |- valign="top" |style="padding: 0.4em 1em 0.4em 0;" |[[Gregòriańsczi kalãdôrz|Gregòriańsczi]] |style="padding: 0.4em 1em 0.4em 0;" |{{#if:{{{gregcal|}}}|[[{{{gregcal}}}|{{{1|}}}]]|{{{1|}}}}} |- valign="top" |style="border-top: solid 1px #ccd2d9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0;" | [[Juliańsczi kalãdôrz|Juliańsczi]] |style="border-top: solid 1px #ccd2d9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0;" | {{#ifeq: {{ #expr: {{{1|}}} < 201 }} | 1 | {{ #expr: {{{1|}}} }}—{{ #expr: {{{1|}}}+1 }} (òd [[{{#expr: ((({{{1|}}}-1) div 100) mod 100)-((({{{1|}}}-1) div 400) mod 400)+30 }} gòdnika]]) | {{#ifeq: {{ #expr: {{{1|}}} < 301 }} | 1 | {{{1|}}} | [[{{ #expr: {{{1|}}}-1 }}|{{ #expr: {{{1|}}}-1 }}]]—{{ #expr: {{{1|}}}}} (òd [[{{#expr: ((({{{1|}}}-1) div 100) mod 100)-((({{{1|}}}-1) div 400) mod 400)-1 }} stëcznika]]) }} }} |- valign="top" |style="border-top: solid 1px #ccd2d9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0;" | [[Juliańsczi kalãdôrz|Juliańsczi]]<br /> (bizantińskô era) |style="border-top: solid 1px #ccd2d9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0;" | {{ #expr: {{{1|}}}+5508 }}—{{ #expr: {{{1|}}}+5509 }} {{#ifeq: {{ #expr: {{{1|}}} < 200 }} | 1 | (òd [[{{#expr: ((({{{1|}}}-0) div 100) mod 100)-((({{{1|}}}-0) div 400) mod 400)+30 }} zélnika]]) | (òd [[{{#expr: ((({{{1|}}}-0) div 100) mod 100)-((({{{1|}}}-0) div 400) mod 400)-1 }} séwnika]]) }} |- valign="top" |style="border-top: solid 1px #ccd2d9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0;" | [[Ab Urbe Condita]] |style="border-top: solid 1px #ccd2d9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0;" | {{ #expr: {{{1|}}}+752 }}—{{ #expr: {{{1|}}}+753 }} {{#ifeq: {{ #expr: {{{1|}}} < 1500 }} | 1 | (òd [[{{#expr: ((({{{1|}}}-0) div 100) mod 100)-((({{{1|}}}-0) div 400) mod 400)+19 }} łżëkwiata]]) | (òd [[{{#expr: ((({{{1|}}}-0) div 100) mod 100)-((({{{1|}}}-0) div 400) mod 400)-11 }} maja]]) }} |- valign="top" |style="border-top: solid 1px #ccd2d9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0;" | [[Żëdowsczi kalãdôrz|Żëdowsczi]]<br /> |style="border-top: solid 1px #ccd2d9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0;" | {{ #expr: {{{1|}}}+3760 }}—{{ #expr: {{{1|}}}+3761 }} <br /> {{Gematriô|{{ #expr: {{{1|}}}+3760 }}}}&nbsp;—&nbsp;{{Gematriô|{{ #expr: {{{1|}}}+3761 }}}} |- valign="top" |style="border-top: solid 1px #ccd2d9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0;" | [[Islamsczi kalãdôrz|Islamsczi]] |style="border-top: solid 1px #ccd2d9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0;" | {{ #ifeq: {{#expr: ({{{1|}}}-621) > 0}} | 1 | {{ #expr: {{{1|}}}+(({{{1|}}}-622)/32)mod 622 −622}}—{{ #expr: ({{{1|}}}+1)+(({{{1|}}}-621)/32)mod 622 −622}} | {{#expr: (-1)* ({{{1|}}}+(({{{1|}}}-622)/32)mod 622 −622)}} BH — {{#expr: (-1)* (({{{1|}}}+1)+(({{{1|}}}-621)/32)mod 622 −622)}} BH }} {{ #ifeq: {{{ИК|}}} | | | (òd [[{{{ИК|}}}]]) }} |- valign="top" |style="border-top: solid 1px #ccd2d9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0;" | [[Armeńsczi kalãdôrz|Armeńsczi]] |style="border-top: solid 1px #ccd2d9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0;" | {{ #expr: {{{1|}}}+2492 }}—{{ #expr: {{{1|}}}+2493 }} (òd [[11 zélnika]]) |- valign="top" |style="border-top: solid 1px #ccd2d9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0;" | [[Kalãdôrz armeńsczi cerkwi|Armeńsczi cerkwi]] |style="border-top: solid 1px #ccd2d9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0;" | {{ #ifeq: {{#expr: ({{{1|}}}-550) > 0}} | 1 | {{ #expr: {{{1|}}}-551 }} <br /> ''ԹՎ {{Armenian|{{ #expr: {{{1|}}}-551 }}}}'' | ''N/A''}} |- valign="top" |style="border-top: solid 1px #ccd2d9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0;" | [[Chińsczi kalãdôrz|Chińsczi]] |style="border-top: solid 1px #ccd2d9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0;" | {{ #expr: {{{1|}}}+2696 }}—{{ #expr: {{{1|}}}+2697 }} {{ #ifeq: {{{КК|}}} | | | (òd [[{{{КК|}}}]]) }} <br /> [[System gānzhǐ|{{ #switch:{{ #expr: ({{{1|}}}-1) mod 10 }} |0=庚|1=辛|2=壬|3=癸|4=甲|5=乙|6=丙|7=丁|8=戊|9=己}}{{ #switch:{{ #expr: ({{{1|}}}-1) mod 12 }} |0=申|1=酉|2=戌|3=亥|4=子|5=丑|6=寅|7=卯|8=辰|9=巳|10=午|11=未}} — {{ #switch:{{ #expr: {{{1|}}} mod 10 }} |0=庚|1=辛|2=壬|3=癸|4=甲|5=乙|6=丙|7=丁|8=戊|9=己}}{{ #switch:{{ #expr: {{{1|}}} mod 12 }} |0=申|1=酉|2=戌|3=亥|4=子|5=丑|6=寅|7=卯|8=辰|9=巳|10=午|11=未}}<br />{{Szesdzesątlatny krąg|({{{1|}}}-1)}} — {{Szesdzesątlatny krąg|{{{1|}}}}}]] |- valign="top" |style="border-top: solid 1px #ccd2d9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0;" | [[Etiopsczi kalãdôrz|Etiopsczi]] |style="border-top: solid 1px #ccd2d9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0;" | {{ #expr: {{{1|}}}-8 }}—{{ #expr: {{{1|}}}-7 }} |- valign="top" |style="border-top: solid 1px #ccd2d9; padding: 0.4em 1em 0 0;"| [[Indijsczi kalãdôrz|Indijsczi]] |style="border-top: solid 1px #ccd2d9; padding: 0.4em 1em 0 0;"| |- valign="top" |style="padding: 0 1em 0 0;"|- ''[[Vikram Samvat]]'' |style="padding: 0 1em 0 0;"|{{ #expr: {{{1|}}}+56 }}—{{ #expr: {{{1|}}}+57 }} |- valign="top" |style="padding: 0 1em 0 0;"|- ''[[Shaka Samvat]]'' |style="padding: 0 1em 0 0;"|{{ #ifeq: {{#expr: ({{{1|}}}-76) > 0}} | 1 | {{ #expr: {{{1|}}}-78 }}—{{ #expr: {{{1|}}}-77 }}| ''N/A''}} |- valign="top" |style="padding: 0 1em 0.4em 0;"|- ''[[Kali Yuga]]'' |style="padding: 0 1em 0.4em 0;"|{{ #expr: {{{1|}}}+3101 }}—{{ #expr: {{{1|}}}+3102 }} |- valign="top" |style="border-top: solid 1px #ccd2d9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0;" | [[Irańsczi kalãdôrz|Irańsczi]] |style="border-top: solid 1px #ccd2d9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0;" | {{ #ifeq: {{#expr: ({{{1|}}}-621) > 0}} | 1 | {{ #expr: {{{1|}}}-622 }}—{{ #expr: {{{1|}}}-621 }} | {{ #expr: (-1)*({{{1|}}}-622)}} BP — {{ #expr: (-1)*({{{1|}}}-621)}} BP}} |- valign="top" |style="border-top: solid 1px #ccd2d9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0;" | [[Bùddijsczi kalãdôrz|Bùddijsczi]] |style="border-top: solid 1px #ccd2d9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0;" | {{ #expr: {{{1|}}}+543 }} |- valign="top" |style="border-top: solid 1px #ccd2d9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0;" | Japóńsczi rechùnk czasu |style="border-top: solid 1px #ccd2d9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0;" | {{ #ifeq: {{#expr: {{{1|}}} >1735 and {{{1|}}} < 1741 }} | 1 | {{ #expr: {{{1|}}}-1735 }}. rok Genbun}}{{ #ifeq: {{#expr: {{{1|}}} >1740 and {{{1|}}} < 1744 }} | 1 | {{ #expr: {{{1|}}}-1740 }}. rok Kanpō}}{{ #ifeq: {{#expr: {{{1|}}} >1743 and {{{1|}}} < 1748 }} | 1 | {{ #expr: {{{1|}}}-1743 }}. rok Enkyō}}{{ #ifeq: {{#expr: {{{1|}}} >1747 and {{{1|}}} < 1751 }} | 1 | {{ #expr: {{{1|}}}-1747 }}. rok Kan'en}}{{ #ifeq: {{#expr: {{{1|}}} >1750 and {{{1|}}} < 1764 }} | 1 | {{ #expr: {{{1|}}}-1750 }}. rok Hōreki}}{{ #ifeq: {{#expr: {{{1|}}} >1763 and {{{1|}}} < 1772 }} | 1 | {{ #expr: {{{1|}}}-1763 }}. rok Meiwa}}{{ #ifeq: {{#expr: {{{1|}}} >1771 and {{{1|}}} < 1781 }} | 1 | {{ #expr: {{{1|}}}-1771 }}. rok An'ei}}{{ #ifeq: {{#expr: {{{1|}}} >1780 and {{{1|}}} < 1789 }} | 1 | {{ #expr: {{{1|}}}-1780 }}. rok Tenmei}}{{ #ifeq: {{#expr: {{{1|}}} >1788 and {{{1|}}} < 1801 }} | 1 | {{ #expr: {{{1|}}}-1788 }}. rok Kansei}}{{ #ifeq: {{#expr: {{{1|}}} >1800 and {{{1|}}} < 1804 }} | 1 | {{ #expr: {{{1|}}}-1800 }}. rok Kyōwa}}{{ #ifeq: {{#expr: {{{1|}}} >1803 and {{{1|}}} < 1818 }} | 1 | {{ #expr: {{{1|}}}-1803 }}. rok Bunka}}{{ #ifeq: {{#expr: {{{1|}}} >1817 and {{{1|}}} < 1830 }} | 1 | {{ #expr: {{{1|}}}-1817 }}. rok Bunsei}}{{ #ifeq: {{#expr: {{{1|}}} >1829 and {{{1|}}} < 1844 }} | 1 | {{ #expr: {{{1|}}}-1829 }}. rok Tenpō}}{{ #ifeq: {{#expr: {{{1|}}} >1843 and {{{1|}}} < 1848 }} | 1 | {{ #expr: {{{1|}}}-1843 }}. rok Kōka}}{{ #ifeq: {{#expr: {{{1|}}} >1847 and {{{1|}}} < 1854 }} | 1 | {{ #expr: {{{1|}}}-1847 }}. rok Kaei}}{{ #ifeq: {{#expr: {{{1|}}} >1853 and {{{1|}}} < 1860 }} | 1 | {{ #expr: {{{1|}}}-1853 }}. rok Ansei}} {{ #ifeq: {{#expr: {{{1|}}} >1859 and {{{1|}}} < 1861 }} | 1 | {{ #expr: {{{1|}}}-1859 }}. rok Man'en}}{{ #ifeq: {{#expr: {{{1|}}} >1860 and {{{1|}}} < 1864 }} | 1 | {{ #expr: {{{1|}}}-1860 }}. rok Bunkyū}}{{ #ifeq: {{#expr: {{{1|}}} >1863 and {{{1|}}} < 1865 }} | 1 | {{ #expr: {{{1|}}}-1863 }}. rok Genji}}{{ #ifeq: {{#expr: {{{1|}}} >1864 and {{{1|}}} < 1868 }} | 1 | {{ #expr: {{{1|}}}-1864 }}. rok Keiō}}{{ #ifeq: {{#expr: {{{1|}}} >1867 and {{{1|}}} < 1912 }} | 1 | {{ #expr: {{{1|}}}-1867 }}. rok Meiji}}{{ #ifeq: {{#expr: {{{1|}}} >1911 and {{{1|}}} < 1926 }}| 1 | {{ #expr: {{{1|}}}-1911 }}. rok Taishō}}{{ #ifeq: {{#expr: {{{1|}}} >1925 and {{{1|}}} < 1989 }}| 1 | {{ #expr: {{{1|}}}-1925 }}. rok Shōwa}}{{ #ifeq: {{#expr: {{{1|}}} >1988}} | 1 | {{ #expr: {{{1|}}}-2018 }}. rok Reiwa}} |- valign="top" {{#if: {{{footnotes|}}} | {{!}} colspan="2" style="border-top: solid 1px #ccd2d9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0;" {{!}} <small>{{{footnotes|}}}</small> }} |} </div> </div><noinclude> == Òbaczë téż == * [[Szablóna:Rok w jinszich kalãdôrzach do 1583]] </noinclude> btmob2tii7grmv4afb7zyvm3hgy1wno 215622 215621 2026-09-26T14:28:05Z Terrus38 14026 215622 wikitext text/x-wiki <div style="float: right; margin: 0 0 1em 1em; width: auto; text-align: center; font-size: 90%; line-height: 1.4em; clear: right;"> <div style="border: 1px solid #ccd2d9; width: 240px; background: #f9f9f9; text-align: left; padding: 0.5em 1em 0.5em 1em; text-align: center;"> {| style="background: transparent; text-align: left; table-layout: auto; border-collapse: collapse; padding: 0; font-size: 100%;" cellspacing="0" cellpadding="0" width="100%" |+ style="margin-left: inherit; font-size: 135 %; padding-bottom: 0.5em; line-height: 1.1em;" | '''{{{1|}}} rok w jinszich kalãdôrzach''' |- valign="top" |style="padding: 0.4em 1em 0.4em 0;" |[[Gregòriańsczi kalãdôrz|Gregòriańsczi]] |style="padding: 0.4em 1em 0.4em 0;" |{{#if:{{{gregcal|}}}|[[{{{gregcal}}}|{{{1|}}}]]|{{{1|}}}}} |- valign="top" |style="border-top: solid 1px #ccd2d9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0;" | [[Juliańsczi kalãdôrz|Juliańsczi]] |style="border-top: solid 1px #ccd2d9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0;" | {{#ifeq: {{ #expr: {{{1|}}} < 201 }} | 1 | {{ #expr: {{{1|}}} }}—{{ #expr: {{{1|}}}+1 }} (òd [[{{#expr: ((({{{1|}}}-1) div 100) mod 100)-((({{{1|}}}-1) div 400) mod 400)+30 }} gòdnika]]) | {{#ifeq: {{ #expr: {{{1|}}} < 301 }} | 1 | {{{1|}}} | [[{{ #expr: {{{1|}}}-1 }}|{{ #expr: {{{1|}}}-1 }}]]—{{ #expr: {{{1|}}}}} (òd [[{{#expr: ((({{{1|}}}-1) div 100) mod 100)-((({{{1|}}}-1) div 400) mod 400)-1 }} stëcznika]]) }} }} |- valign="top" |style="border-top: solid 1px #ccd2d9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0;" | [[Juliańsczi kalãdôrz|Juliańsczi]]<br /> (bizantińskô era) |style="border-top: solid 1px #ccd2d9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0;" | {{ #expr: {{{1|}}}+5508 }}—{{ #expr: {{{1|}}}+5509 }} {{#ifeq: {{ #expr: {{{1|}}} < 200 }} | 1 | (òd [[{{#expr: ((({{{1|}}}-0) div 100) mod 100)-((({{{1|}}}-0) div 400) mod 400)+30 }} zélnika]]) | (òd [[{{#expr: ((({{{1|}}}-0) div 100) mod 100)-((({{{1|}}}-0) div 400) mod 400)-1 }} séwnika]]) }} |- valign="top" |style="border-top: solid 1px #ccd2d9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0;" | [[Ab Urbe Condita]] |style="border-top: solid 1px #ccd2d9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0;" | {{ #expr: {{{1|}}}+752 }}—{{ #expr: {{{1|}}}+753 }} {{#ifeq: {{ #expr: {{{1|}}} < 1500 }} | 1 | (òd [[{{#expr: ((({{{1|}}}-0) div 100) mod 100)-((({{{1|}}}-0) div 400) mod 400)+19 }} łżëkwiata]]) | (òd [[{{#expr: ((({{{1|}}}-0) div 100) mod 100)-((({{{1|}}}-0) div 400) mod 400)-11 }} maja]]) }} |- valign="top" |style="border-top: solid 1px #ccd2d9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0;" | [[Żëdowsczi kalãdôrz|Żëdowsczi]]<br /> |style="border-top: solid 1px #ccd2d9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0;" | {{ #expr: {{{1|}}}+3760 }}—{{ #expr: {{{1|}}}+3761 }} <br /> {{Gematriô|{{ #expr: {{{1|}}}+3760 }}}}&nbsp;—&nbsp;{{Gematriô|{{ #expr: {{{1|}}}+3761 }}}} |- valign="top" |style="border-top: solid 1px #ccd2d9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0;" | [[Islamsczi kalãdôrz|Islamsczi]] |style="border-top: solid 1px #ccd2d9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0;" | {{ #ifeq: {{#expr: ({{{1|}}}-621) > 0}} | 1 | {{ #expr: {{{1|}}}+(({{{1|}}}-622)/32)mod 622 −622}}—{{ #expr: ({{{1|}}}+1)+(({{{1|}}}-621)/32)mod 622 −622}} | {{#expr: (-1)* ({{{1|}}}+(({{{1|}}}-622)/32)mod 622 −622)}} BH — {{#expr: (-1)* (({{{1|}}}+1)+(({{{1|}}}-621)/32)mod 622 −622)}} BH }} {{ #ifeq: {{{ИК|}}} | | | (òd [[{{{ИК|}}}]]) }} |- valign="top" |style="border-top: solid 1px #ccd2d9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0;" | [[Armeńsczi kalãdôrz|Armeńsczi]] |style="border-top: solid 1px #ccd2d9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0;" | {{ #expr: {{{1|}}}+2492 }}—{{ #expr: {{{1|}}}+2493 }} (òd [[11 zélnika]]) |- valign="top" |style="border-top: solid 1px #ccd2d9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0;" | [[Kalãdôrz armeńsczi cerkwi|Armeńsczi cerkwi]] |style="border-top: solid 1px #ccd2d9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0;" | {{ #ifeq: {{#expr: ({{{1|}}}-550) > 0}} | 1 | {{ #expr: {{{1|}}}-551 }} <br /> ''ԹՎ {{Armenian|{{ #expr: {{{1|}}}-551 }}}}'' | ''N/A''}} |- valign="top" |style="border-top: solid 1px #ccd2d9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0;" | [[Chińsczi kalãdôrz|Chińsczi]] |style="border-top: solid 1px #ccd2d9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0;" | {{ #expr: {{{1|}}}+2696 }}—{{ #expr: {{{1|}}}+2697 }} {{ #ifeq: {{{КК|}}} | | | (òd [[{{{КК|}}}]]) }} <br /> [[System gānzhǐ|{{ #switch:{{ #expr: ({{{1|}}}-1) mod 10 }} |0=庚|1=辛|2=壬|3=癸|4=甲|5=乙|6=丙|7=丁|8=戊|9=己}}{{ #switch:{{ #expr: ({{{1|}}}-1) mod 12 }} |0=申|1=酉|2=戌|3=亥|4=子|5=丑|6=寅|7=卯|8=辰|9=巳|10=午|11=未}} — {{ #switch:{{ #expr: {{{1|}}} mod 10 }} |0=庚|1=辛|2=壬|3=癸|4=甲|5=乙|6=丙|7=丁|8=戊|9=己}}{{ #switch:{{ #expr: {{{1|}}} mod 12 }} |0=申|1=酉|2=戌|3=亥|4=子|5=丑|6=寅|7=卯|8=辰|9=巳|10=午|11=未}}<br />{{Szesdzesątlatny krąg|({{{1|}}}-1)}} — {{Szesdzesątlatny krąg|{{{1|}}}}}]] |- valign="top" |style="border-top: solid 1px #ccd2d9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0;" | [[Etiopsczi kalãdôrz|Etiopsczi]] |style="border-top: solid 1px #ccd2d9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0;" | {{ #expr: {{{1|}}}-8 }}—{{ #expr: {{{1|}}}-7 }} |- valign="top" |style="border-top: solid 1px #ccd2d9; padding: 0.4em 1em 0 0;"| [[Indijsczi kalãdôrz|Indijsczi]] |style="border-top: solid 1px #ccd2d9; padding: 0.4em 1em 0 0;"| |- valign="top" |style="padding: 0 1em 0 0;"|- ''[[Vikram Samvat]]'' |style="padding: 0 1em 0 0;"|{{ #expr: {{{1|}}}+56 }}—{{ #expr: {{{1|}}}+57 }} |- valign="top" |style="padding: 0 1em 0 0;"|- ''[[Shaka Samvat]]'' |style="padding: 0 1em 0 0;"|{{ #ifeq: {{#expr: ({{{1|}}}-76) > 0}} | 1 | {{ #expr: {{{1|}}}-78 }}—{{ #expr: {{{1|}}}-77 }}| ''N/A''}} |- valign="top" |style="padding: 0 1em 0.4em 0;"|- ''[[Kali Yuga]]'' |style="padding: 0 1em 0.4em 0;"|{{ #expr: {{{1|}}}+3101 }}—{{ #expr: {{{1|}}}+3102 }} |- valign="top" |style="border-top: solid 1px #ccd2d9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0;" | [[Irańsczi kalãdôrz|Irańsczi]] |style="border-top: solid 1px #ccd2d9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0;" | {{ #ifeq: {{#expr: ({{{1|}}}-621) > 0}} | 1 | {{ #expr: {{{1|}}}-622 }}—{{ #expr: {{{1|}}}-621 }} | {{ #expr: (-1)*({{{1|}}}-622)}} BP — {{ #expr: (-1)*({{{1|}}}-621)}} BP}} |- valign="top" |style="border-top: solid 1px #ccd2d9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0;" | [[Bùddijsczi kalãdôrz|Bùddijsczi]] |style="border-top: solid 1px #ccd2d9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0;" | {{ #expr: {{{1|}}}+543 }} |- valign="top" |style="border-top: solid 1px #ccd2d9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0;" | Japóńsczi rechùnk czasu |style="border-top: solid 1px #ccd2d9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0;" | {{ #ifeq: {{#expr: {{{1|}}} >1735 and {{{1|}}} < 1741 }} | 1 | {{ #expr: {{{1|}}}-1735 }}. rok Genbun}}{{ #ifeq: {{#expr: {{{1|}}} >1740 and {{{1|}}} < 1744 }} | 1 | {{ #expr: {{{1|}}}-1740 }}. rok Kanpō}}{{ #ifeq: {{#expr: {{{1|}}} >1743 and {{{1|}}} < 1748 }} | 1 | {{ #expr: {{{1|}}}-1743 }}. rok Enkyō}}{{ #ifeq: {{#expr: {{{1|}}} >1747 and {{{1|}}} < 1751 }} | 1 | {{ #expr: {{{1|}}}-1747 }}. rok Kan'en}}{{ #ifeq: {{#expr: {{{1|}}} >1750 and {{{1|}}} < 1764 }} | 1 | {{ #expr: {{{1|}}}-1750 }}. rok Hōreki}}{{ #ifeq: {{#expr: {{{1|}}} >1763 and {{{1|}}} < 1772 }} | 1 | {{ #expr: {{{1|}}}-1763 }}. rok Meiwa}}{{ #ifeq: {{#expr: {{{1|}}} >1771 and {{{1|}}} < 1781 }} | 1 | {{ #expr: {{{1|}}}-1771 }}. rok An'ei}}{{ #ifeq: {{#expr: {{{1|}}} >1780 and {{{1|}}} < 1789 }} | 1 | {{ #expr: {{{1|}}}-1780 }}. rok Tenmei}}{{ #ifeq: {{#expr: {{{1|}}} >1788 and {{{1|}}} < 1801 }} | 1 | {{ #expr: {{{1|}}}-1788 }}. rok Kansei}}{{ #ifeq: {{#expr: {{{1|}}} >1800 and {{{1|}}} < 1804 }} | 1 | {{ #expr: {{{1|}}}-1800 }}. rok Kyōwa}}{{ #ifeq: {{#expr: {{{1|}}} >1803 and {{{1|}}} < 1818 }} | 1 | {{ #expr: {{{1|}}}-1803 }}. rok Bunka}}{{ #ifeq: {{#expr: {{{1|}}} >1817 and {{{1|}}} < 1830 }} | 1 | {{ #expr: {{{1|}}}-1817 }}. rok Bunsei}}{{ #ifeq: {{#expr: {{{1|}}} >1829 and {{{1|}}} < 1844 }} | 1 | {{ #expr: {{{1|}}}-1829 }}. rok Tenpō}}{{ #ifeq: {{#expr: {{{1|}}} >1843 and {{{1|}}} < 1848 }} | 1 | {{ #expr: {{{1|}}}-1843 }}. rok Kōka}}{{ #ifeq: {{#expr: {{{1|}}} >1847 and {{{1|}}} < 1854 }} | 1 | {{ #expr: {{{1|}}}-1847 }}. rok Kaei}}{{ #ifeq: {{#expr: {{{1|}}} >1853 and {{{1|}}} < 1860 }} | 1 | {{ #expr: {{{1|}}}-1853 }}. rok Ansei}} {{ #ifeq: {{#expr: {{{1|}}} >1859 and {{{1|}}} < 1861 }} | 1 | {{ #expr: {{{1|}}}-1859 }}. rok Man'en}}{{ #ifeq: {{#expr: {{{1|}}} >1860 and {{{1|}}} < 1864 }} | 1 | {{ #expr: {{{1|}}}-1860 }}. rok Bunkyū}}{{ #ifeq: {{#expr: {{{1|}}} >1863 and {{{1|}}} < 1865 }} | 1 | {{ #expr: {{{1|}}}-1863 }}. rok Genji}}{{ #ifeq: {{#expr: {{{1|}}} >1864 and {{{1|}}} < 1868 }} | 1 | {{ #expr: {{{1|}}}-1864 }}. rok Keiō}}{{ #ifeq: {{#expr: {{{1|}}} >1867 and {{{1|}}} < 1912 }} | 1 | {{ #expr: {{{1|}}}-1867 }}. rok Meiji}}{{ #ifeq: {{#expr: {{{1|}}} >1911 and {{{1|}}} < 1926 }}| 1 | {{ #expr: {{{1|}}}-1911 }}. rok Taishō}}{{ #ifeq: {{#expr: {{{1|}}} >1925 and {{{1|}}} < 1989 }}| 1 | {{ #expr: {{{1|}}}-1925 }}. rok Shōwa}}{{ #ifeq: {{#expr: {{{1|}}} >1988 and {{{1|}}} < 2019 }} | 1 | {{ #expr: {{{1|}}}-1988 }}. rok Heisei}}{{ #ifeq: {{#expr: {{{1|}}} >2019}} | 1 | {{ #expr: {{{1|}}}-2018 }}. rok Reiwa}} |- valign="top" {{#if: {{{footnotes|}}} | {{!}} colspan="2" style="border-top: solid 1px #ccd2d9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0;" {{!}} <small>{{{footnotes|}}}</small> }} |} </div> </div><noinclude> == Òbaczë téż == * [[Szablóna:Rok w jinszich kalãdôrzach do 1583]] </noinclude> 9ovwjz4hj620f6g1lgc7zjww43ofof8 0 10838 215629 215261 2026-09-26T15:07:27Z Ziv 17984 ([[c:GR|GR]]) [[c:COM:FR|File renamed]]: [[File:POL LĘDOWO 008 (1).jpg]] → [[File:POL LĘDOWO 008 gniazdo bociana.jpg]] [[c:COM:FR#FR2|Criterion 2]] (meaningless or ambiguous name) 215629 wikitext text/x-wiki {{Wies infobox}} '''Lãdowò''' ({{jãz.|pl}} ''Lędowo'') – wies w [[Gmina Ùszcz|Gminie Ùszcz]], w [[Stôłpsczi kréz|stołpsczim krézu]] [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczégò wòjewództwa]]. == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:POL LĘDOWO 008.jpg| Òbrôzk:POL DROGA POW SLU Lędowo 001bd (12).jpg| Òbrôzk:POL LĘDOWO 008 gniazdo bociana.jpg|[[Gniôzdo]] [[Bòcón|bòcóna]] Òbrôzk:Lędowo pola.png| </gallery> == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gmina Ùszcz]] n1kgzhoabboso7l382wfenhb4h2kexj 0 11169 215626 208726 2026-09-26T14:58:07Z Terrus38 14026 215626 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:GoEast 2015 Jerzy Stuhr und Gaby Babic (cropped).JPG|mały|Stuhr w 2015 rokù]] '''Jerzy Oskar Stuhr''' (ùr. [[18 łżëkwiata]] 1947 w [[Krakòwò|Krakòwie]] – [[9 lëpińca]] 2024 tamò) – [[Pòlskô|pòlsczi]] [[Dubbing|dubbingòwi]] i [[Film|filmòwi]] [[aktór]], [[reżiséra]], [[Pòlskô filologiô|filológ]], pedagòg i [[pisôrz]], profesór teatròwëch kùńsztów, chtëren pisze téż scenarniczi i je reżiséra filmów np.'' Duże zwierzę.'' Ùznôwóny za jednégò z nôwërezniszich i nôpòpùlarnészich pòlsczich aktorów<ref>[https://www.filmweb.pl/person/Jerzy+Stuhr-110 ''Jerzi Stuhr''] ({{jãz.|pl}}) [online], Filmweb [przëstãp 2026-07-15].</ref>. W swòjich filmach i aktorsczich rólach czãsto pòkazëwôł kawlë pòlsczégò jinteligenta. Dobëtnik [[Pòlskô Filmòwô Nôdgroda|Pòlsczi Filmòwi Nôdgrodë]] za drëgòplanową rolã w filmie ''[[Persona non grata (film 2005)|Persona non grata]]'' (2005) i szpecjalny nôdgrodë [[Pòlskô Filmòwô Nôdgroda|Òrzła]] za zwënédżi żëcégò (2018). W 2008 nôdgrodzony [[Złotô Kaczëca|Złotą Kaczëcą]] i wëbróny nôlepszim [[Kòmédiô|kòmédiowim]] aktorã stulëcô. W latach 1990–1996 òrôz 2002–2008 [[rektór]] [[Państwòwô Wëższô Teatròwô Szkòła m. Ludwicha Sòlsczégò w Krakòwie|Państwòwi Wëższi Teatròwi Szkòłë m. Ludwicha Sòlsczégò w Krakòwie]]. == Żëcé == Òn ùrodzył sã [[18 łżëkwiata]] 1947 rokù w [[Krakòwò|Krakòwie]]. Z lat 70. XX stalata znónô jegò rola [[Belzebùb]]a w teatrze. Òn grôł rolã np. w filmie ''Habemus papam - Mamy papieża'' (2011) i napisôł ksążczi m.jin.: ''Stuhrowie: Historie Rodzinne'' ë ''Tak sobie myślę...''. W 2011 rokù òn zachòrził na reka, a w 2013 rokù pò léczenim ta chòroba sã copnãła. Ùmarł w 9 lëpińca 2024. == Nôdgrodë == * 2008 – Złotô Kaczëca (przëznôwónô przez pismò "Film") i jiné. == Bibliografiô == * Jerzy Stuhr: ''Ucieczka do przodu! Jerzy Stuhr od A do Z w wywiadach Marii Malatyńskiej''. Znak, 2007. [[:pl:Specjalna:Książki/9788324008599|ISBN 978-83-240-0859-9]]. * Jerzy Stuhr: ''Stuhrowie. Historie rodzinne''. Aleksandra Pawlicka (oprac.). Wydawnictwo Literackie, 2009. [[:pl:Specjalna:Książki/9788308042731|ISBN 978-83-08-04273-1]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * {{Culture.pl|pl=https://culture.pl/pl/tworca/jerzy-stuhr|pl2=Jerzy Stuhr}} * [https://www.filmpolski.pl/fp/index.php?osoba=111973 ''Jerzi Stuhr''] w bazie filmpolski.pl * [https://encyklopediateatru.pl/osoby/1098/- ''Jerzi Stuhr''], [w:] [[Encyklopediô pòlsczégò téatru]] (baza wiédzë: Persónë) [przëstãp 2026-07-15]. * [[imdbname:0836136|''Jerzi Stuhr'']] w bazie [[IMDb]] ({{jãz.|en}}) * [https://www.filmweb.pl/person/Jerzy+Stuhr-110 ''Jerzi Stuhr''] w bazie [[Filmweb]] * Sedia G., [https://web.archive.org/web/20141006124545/http://www.krakowpost.com/article/4274 ''An Interview with Jerzy Stuhr''], Krakow Post, 19 strumiannika 2012 [zarchiwizowóné 2014-10-06] ({{jãz.|en}}). * ''[https://fototeka.fn.org.pl/pl/strona/wyszukiwarka.html?key=Stuhr%20Jerzy&search_type_in=osoba&view_type=tile&sort=alfabetycznie&result%5B%5D=265&lastResult%5B%5D=265&pageNumber=1&howmany=50&view_id=&hash=1784140153 Jerzi Stuhr na òdjimkach]'' w bazie Nôrodny Filmòteczi „Fòtoteka” * [https://fototeka.fn.org.pl/strona/album/33.html Jerzi Stuhr ò swòjich rolach, wirtuôlny albùm] {{Kòntrola}} {{SORTUJ:Stuhr, Jerzy}} [[Kategòrëjô:Aktorzë]] 3rj0cd6tcapgt9llq1wy2q6etb5dw48 10 11516 215663 206499 2026-09-27T09:15:46Z Terrus38 14026 215663 wikitext text/x-wiki {| style="clear:both; width:55em;margin: 1.5em auto; border:1px solid #CCC; background-color:#FCFCFC; font-size:smaller; text-align:center" ! style="background:#ccccff" align="center" | [[Państwò|Państwa]] w [[Afrika|Africe]] |- | align="center" style="font-size: 90%" | [[Algeriô]] | [[Angòla]] | [[Benin]] | [[Bòtswana]] | [[Bùrkina Faso]] | [[Bùrundi]] | [[Westrzédnoafrikańskô Repùblika]] | [[Czad]] | [[Demòkraticznô Repùblika Kònga|DR Kònga]] | [[Dżibùti]] | [[Egipt]] | [[Eritreja]] | [[Eswatini]] | [[Etiopiô]] | [[Gabón]] | [[Gambiô]] | [[Ghana]] | [[Gwineja]] | [[Gwineja Bissaù]] | [[Kamerun]] | [[Keniô]] | [[Kòmòrë]] | [[Kòngò]] | [[Lesotho]] | [[Liberiô]] | [[Libiô]] | [[Madagaskar]] | [[Malawi]] | [[Mali]] | [[Marokò]] | [[Maùretaniô]] | [[Maùritius]] | [[Mòzambik]] | [[Namibiô]] | [[Niger]] | [[Nigeriô]] | [[Òstrowë Swiãtégò Tomasza i Ksążãcy]] | [[Pôłniowô Afrika]] | [[Pôłniowi Sudan]] | [[Repùblika Zelonégò Cëpla]] | [[Równikòwô Gwineja]] | [[Rwanda]] | [[Senegal]] | [[Seszele]] | [[Sierra Leòne]] | [[Somaliô]] | [[Sudan]] | [[Tanzaniô]] | [[Togò]] | [[Tunezjô]] | [[Ùganda]] | [[Zambiô]] | [[Zimbabwe]] | [[Ùbrzég Słoniowëch Kłów]] |- | align="center" style="font-size: 85%" colspan="2" | '''Zanôléżné teritoria:''' [[Ceùta]] * [[Kanarijsczé Òstrowë]] * [[Madera]] * [[Melilla]] * [[Òstrów Sw. Lénë]] * [[Pelagijsczé Òstrowë]] * [[Réunion]] * [[Sokòtra]] |- | align="center" style="font-size: 85%" colspan="2" | '''Teritoria z ògrańczonym ùznanim:''' [[Somaliland]] | [[Zôpadnô Sahara]] |} <noinclude> [[Kategòrëjô:Afrika| ]] </noinclude> 7hhdustg1cc8e86a2f1i7hzk71r7je4 215666 215663 2026-09-27T09:17:52Z Terrus38 14026 215666 wikitext text/x-wiki {| style="clear:both; width:55em;margin: 1.5em auto; border:1px solid #CCC; background-color:#FCFCFC; font-size:smaller; text-align:center" ! style="background:#ccccff" align="center" | [[Państwò|Państwa]] w [[Afrika|Africe]] |- | align="center" style="font-size: 90%" | [[Algeriô]] | [[Angòla]] | [[Benin]] | [[Bòtswana]] | [[Bùrkina Faso]] | [[Bùrundi]] | [[Westrzédnoafrikańskô Repùblika]] | [[Czad]] | [[Demòkraticznô Repùblika Kònga|DR Kònga]] | [[Dżibùti]] | [[Egipt]] | [[Eritreja]] | [[Eswatini]] | [[Etiopiô]] | [[Gabón]] | [[Gambiô]] | [[Ghana]] | [[Gwineja]] | [[Gwineja Bissaù]] | [[Kamerun]] | [[Keniô]] | [[Kòmòrë]] | [[Kòngò]] | [[Lesotho]] | [[Liberiô]] | [[Libiô]] | [[Madagaskar]] | [[Malawi]] | [[Mali]] | [[Marokò]] | [[Maùretaniô]] | [[Maùritius]] | [[Mòzambik]] | [[Namibiô]] | [[Niger]] | [[Nigeriô]] | [[Òstrowë Swiãtégò Tomôsza i Ksążãcy]] | [[Pôłniowô Afrika]] | [[Pôłniowi Sudan]] | [[Repùblika Zelonégò Cëpla]] | [[Równikòwô Gwineja]] | [[Rwanda]] | [[Senegal]] | [[Seszele]] | [[Sierra Leòne]] | [[Somaliô]] | [[Sudan]] | [[Tanzaniô]] | [[Togò]] | [[Tunezjô]] | [[Ùganda]] | [[Zambiô]] | [[Zimbabwe]] | [[Ùbrzég Słoniowëch Kłów]] |- | align="center" style="font-size: 85%" colspan="2" | '''Zanôléżné teritoria:''' [[Ceùta]] * [[Kanarijsczé Òstrowë]] * [[Madera]] * [[Melilla]] * [[Òstrów Sw. Lénë]] * [[Pelagijsczé Òstrowë]] * [[Réunion]] * [[Sokòtra]] |- | align="center" style="font-size: 85%" colspan="2" | '''Teritoria z ògrańczonym ùznanim:''' [[Somaliland]] | [[Zôpadnô Sahara]] |} <noinclude> [[Kategòrëjô:Afrika| ]] </noinclude> lmb1df9ocguphdkly3g4fxc3b3e746s 0 12292 215659 211580 2026-09-27T08:32:54Z DawnyTest 14843 215659 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò|gwôsné miono=‏الإمارات العربيّة المتّحدة <br> al-Imārāt al-’arabijja al-Muttaḥida|miono=Zjednóné Arabsczé Emiratë|fana=Flag of the United Arab Emirates.svg|herb=Emblem of the United Arab Emirates.svg|na karce=United Arab Emirates on the globe (Afro-Eurasia centered).svg|jãzëk=arabsczi|stolëca=Abu Zabi|fòrma państwa=[[mònarchiô]]|wiéchrzëzna=83,600|procent-wòdë=0|rok=2024|lëdztwò=10,032,213|dëtk=dirham|kòd dëtka=AED|czasowô cona=+4|Internet=.ae|telefón=971|himn=‏عيشي بلادي <br> (Żij, mój kraju) <center>[[Òbrôzk:UAE national anthem.ogg]]</center>|kòd=UAE|miono-genitiw=Zjednónëch Arabsczich Emiratów|swiãto=2 gòdnika|Prezydeńt=Muhammad ibn Zajid Al Nahajjan|Premiéra=Muhammad ibn Raszid Al Maktum|data ùsôdzenia=2 gòdnika 1971|aùtowi kòd=UAE}} '''Zjednóné Arabsczé Emiratë''' ({{jãz.|ar}} ‏الإمارات العربيّة المتّحدة‎, trb. ''al-Imārāt al-’arabijja al-Muttaḥida'') je państwã w [[Azjô|Azji]], na pòłniowim brzegù [[Perskô Hôwinga|Persczi Hôwindżi]], ze stolëcznym gardã [[Abu Zabi]]. Grańczi z [[Òman|Òmanã]] i [[Saùdijskô Arabiô|Saùdijską Arabią]]<ref>[https://www.britannica.com/place/United-Arab-Emirates United Arab Emirates, Encyclopedia Britannica] [2025-07-04]</ref><ref name=":0">[https://web.archive.org/web/20231210120853/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/united-arab-emirates/ United Arab Emirates, CIA World Factbook] [2025-07-04]</ref>. Nôrodné swiãto je 2 gòdnika, je to dzéń samòstójnoty (2 gòdnika 1971)<ref>[https://gulfnews.com/uae/uae-national-day-december-2-1971-the-start-of-historic-breakthrough-mansour-bin-zayed-1.92414546 UAE National Day: December 2, 1971, the start of historic breakthrough: Mansour bin Zayed] Gulf News [2025-07-04]</ref>. Dëtkã Zjednónëch Arabsczich Emiratów je dirham, chtëren dzelë sã na 100 filsów<ref>[https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/Zjednoczone-Emiraty-Arabskie;4169183.html Zjednoczone Emiraty Arabskie, Encyklopedia PWN] [2025-07-04]</ref>. == Geografiô == === Pòłożenié === Blisczi Wschód, greńczë z Òmańską ë Perską roztoką, lezë midzë Òmanã ë Saùdijską Arabią. === Wiéchrzëzna === * całownô: 83,600 km² * wiéchrzëzna lądu: 83,600 km² * wiéchrzëzna wòdów: 0 km² (0%) === Lądowé grańce === * òglowô długòsc wszëtczich grańców: 1,066 km * państwa, z jaczima mô grańce: Òman 609 km; Saùdijskô Arabiô 457 km === Brzegòwô liniô === 1,318 km === Klimat === Piôszczësti, chłodny w wschòdnëch górach. === Ùsztôłcenié terenu === płaskô, jałowô nadmòrskô nizinô, co przechodzy w falësté piôskòwé dënë wiôldżi pustini; górë na wschodze === Wësokòsc terenu === * strzédnô wësokòsc: 149 m. n.r.m. * nôniższô wësokòsc: 0 m. n.r.m. (Perskô Roztoka) * nôwëższi czëp: 1,905 m. n.r.m. (góra Dżabal al-Dżajs) === Gruńtë wedle ùżiwaniô === * rolné gruńtë 4.6% (w tim 0.5% òrnëch gruńtów) * lasë 3.8% (w 2018) == Sprôwné pòdzelenié == Zjednóné Arabsczé Emiratë to [[federacëjô]] emiratów – kòżdi mô swòjégò emira (ksążã), a wszëtczi tworzą radã z prezydentã na czele (mést je to emir z Abu Zabi)<ref>[https://web.archive.org/web/20260208210800/https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/Zjednoczone-Emiraty-Arabskie-Ustroj-polityczny;4575768.html Zjednoczone Emiraty Arabskie. Ustrój polityczny], Encyklopedia PWN (Pòlsczi) [2025-04-07]</ref>. Dzysészim prezydeńtã je [[Muhammad ibn Zajid Al Nahajjan]] <small>([[Anielsczi jãzëk|en]]. Mohamed bin Zayed Al Nahyan)</small>, òstôł welowany 14 maja 2022<ref>[https://www.uae-embassy.org/discover-uae/governance/about-uae-president-sheikh-mohamed-bin-zayed About UAE president Mohamed bin Zayed] UAE Embassy, Washington DC [2025-07-04]</ref>. Krôj òbejmuje siedëm emiratów, ich stolëcama są gardë o tëch samëch mionach: <gallery> Abu Dhabi in United Arab Emirates.svg|[[Abu Zabi (emirat)|Abu Zabi]] Ajman in United Arab Emirates.svg|[[Adżman (emirat)|Adżman]] Dubai in United Arab Emirates.svg|[[Dubaj (emirat)|Dubaj]] Fujairah in United Arab Emirates.svg|[[Fudżajra (emirat)|Fudżajra]] Ras al-Khaimah in United Arab Emirates.svg|[[Ras al-Chajma (emirat)|Ras al-Chajma]] Sharjah in United Arab Emirates.svg|[[Szardżô (emirat)|Szardżô]] Umm al-Quwain in United Arab Emirates.svg|[[Umm al-Kajwajn (emirat)|Umm al-Kajwajn]] </gallery> == Demografiô == === Pòpùlacjô === * wielëna lëdztwa: 9,973,449 (2023) === Etniczné karna === Emiratczicë 11.6%, Pôłniowi Azjacë 59.4% (w tim Hindusë 38.2%, Bengalczicë 9.5%, Pakistańczicë 9.4%, jinszi 2.3%), Egipcjanowie 10.2%, Filipińczicë 6.1%, jinsi 12.8% (2015 est.) === Jãzëczi === Arabsczi (państwòwi), Anielsczi, Hindi, Malajalam, Urdu, Paszto, Tagalog, Persczi === Religijné karna === Mùzułmanie 76%, chrzescëjanowie 9%, jinszé (w wikszoscë hindùiscë ë bùddiscë, mni niż 5% pòpùlacji to parsowé, bahaicë, druzowie, sikhowie, ahmadowie, mùzułmanie Dawoodi ë Żëdzë) 15% (òk. 2005) === Ùrbanizacjô === * mieskô pòpùlacjô: 87.8% * wikszé miesczé westrzódczi: 3.008 milionów mieszkańców Dubaj, 1.831 milionów Szardża, 1.567 milionów Abu Zabi (stolëca) (2023) == Pòliticzny system == *òficjalnô pòzwa: Zjednóné Arabsczé Emiratë (ar. ''‏الإمارات العربيّة المتّحدة'') *pòliticzny ùstôw: federacëjô mònarchii *stolëca: Abu Zabi *czasowô cona: UTC+4 *państwowé swiãto: [[2 gòdnika]] (Dzéń samòstójnotë) === Wëkònôwczô władza === * prezydent [[Muhammad ibn Zajid Al Nahajjan]] (òd 2022) * premier [[Muhammad ibn Rasheed al-Maktoum]] (òd 2006) === Ùstawòdôwczô władza === Władzã ùstawòdôwczą sprôwiô jednojizbòwi parlament – Federalnô Nôrodnô Radzëzna (ar. ''المجلس الوطني الإتحادي''), jaczi skłôdô sã z 40 nôleżników wëbiérónëch na sztërëlatną kadencjã. == Òbaczë téż == * [[Òman]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Azjô}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Azjatëcczé państwa]] gz9vwggod5a0h29okjyrxuft5798kfr 0 12391 215658 206442 2026-09-27T08:25:51Z DawnyTest 14843 archiwum 215658 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò|gwôsné miono=República Democrática de São Tomé e Príncipe|miono=Demokratnô Repùblika Òstrowë Swiãtégò Tomasza i Ksążãcy|fana=Flag of São Tomé and Príncipe.svg|miono-genitiw=Òstrowów Swiãtégò Tomasza i Ksążãcy|herb=Coat of arms of São Tomé and Príncipe.svg|himn=Independencia Total (Całownô Samòstójnota) <center>[[Òbrôzk:Independência total (instrumental).ogg]]</center>|czasowô cona=0|dëtk=[[Saotomeńskô dobra|dobra]]|lëdztwò=240 254|stolëca=Sao Tome|jãzëk=[[pòrtugalsczi jãzëk|pòrtugalsczi]], saotomeńsczi kreole, forro, angòlsczi kreole|Internet=.st|telefón=239|procent-wòdë=-|wiéchrzëzna=964|fòrma państwa=repùblika|na karce=Sao Tome and Principe in its region.svg|rok=2025|kòd=ST|kòd dëtka=STN|swiãto=12 lëpińca|Prezydeńt=Carlos Vila Nova|Premiéra=Américo Ramos|aùtowi kòd=STP}} '''Òstrowë Swiãtégò Tomasza i Ksążãcô''' sã państwã na òstrowach w zopadny [[Afrika|Africe]], na [[Atlantëcczi Òcean|Atlantëcczim Òceanã]], w Gwinejsczi Roztoce. Stolëcznym gardã je São Tomé. == Historiô == Òstrowë òstały òdkrëte w XV stalata w dzéń Swiãtégò Tomasza przez portugalsczich żeglôrzów<ref name=":3">[https://web.archive.org/web/20240720160355/https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/Swietego-Tomasza-i-Ksiazeca-Wyspy-Historia;4575475.html Świętego Tomasza i Książęca, Wyspy. Historia] Encyklopedia PWN</ref>. Pierszô òsada òstała założëł Alvaro Caminha w 1483 na òstrowie sw. Tomasza. W 1500 zasedlony òstał Ksążãcy Òstrów<ref name=":1">[https://2009-2017.state.gov/outofdate/bgn/saotomeandprincipe/106168.htm Sao Tome and Principe (06/08)] US Department of State</ref>. Za sprawą niewòlników òstrowë stały sã wiôldżim ekspòrterã cëkrowy trzcëny. W 1522 zemie òstały [[Pòrtugalskô|pòrtugalską]] kòloniją, òd 1951 bëłë zamòrską prowincją, w 1973 zwëskałë aùtonomiã<ref name=":3" />, a 12 lëpińca 1975 samòstójnotã<ref name=":1" />. Pierszim prezydentã òstoł wëbrany Manuel Pinto da Costa, prowôdnik socjalisticzny partii Rëch Wëzwòlenia Òstrowów Swiãtégò Tomasza i Ksążãcy (pòrt. ''Movimento de Libertação de São Tomé e Príncipe'', MLSTP)<ref name=":3" /><ref name=":1" />. == Geògrafiô == === Pòłożenié === Krôj leżë na òstrowach: przédne to Òstrów Swiãtégò Tomasza ë na Ksążãcy Òstrów, a téż na 8 mniészich òstrowach, z jaczich 6 sã niezamieszkané. Midze przédnymi òstrowami je 145 km dalekòsci. Òstrowë sã na Atlantëcczim Òceanie, w Gwinejsczi Roztoce, 289 km òd Afriki<ref>[https://www.dfat.gov.au/geo/sao-tome-and-principe São Tomé and Príncipe] Australian Government</ref>. === Wiéchrzëzna === * całownô: 964 km² * wiéchrzëzna lądu: 964 km²<ref name=":0">[https://www.countryreports.org/country/SaoTomeandPrincipe/geography.htm Sao Tome and Principe Geography] Country Reports</ref> * wiéchrzëzna wòdów: 0 km² === Brzegòwô liniô === 209 km<ref>[https://www.wacaprogram.org/country/sao-tome-and-principe Sao Tome and Principe] WACA</ref> === Klimat === Tropikalny, z mòkrimi ë sëchòmi pòrami<ref name=":1" />. === Ùsztôłcenié terenu === === Wësokòsc terenu === * nôniższô wësokòsc: 0 m. n.r.m. (Atlanticczi Òcean)<ref name=":0" /> * nôwëższi czëp: 2024 m. n.r.m. (Pico de Sao Tome)<ref name=":0" /><ref>[http://peaklist.org/WWlists/ultras/africa.html "Pico de Sao Tome" on Africa Ultra-Prominences] Peaklist</ref> === Gruńtë wedle ùżiwaniô === * rolné gruńtë 44.8% (w tim 4.2% òrnëch gruńtów)<ref name=":4">[https://web.archive.org/web/20220409145152/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/sao-tome-and-principe/ Sao Tome and Principe] The World Factbook</ref> * lasë: 57.5% (wôrtoscë szacowóné na 2023)<ref name=":4" /> == Lëdze i spòlëzna == === Pòpùlacjô === * wielëna lëdztwa: 240 254 (2025)<ref name=":5">[https://www.worldometers.info/world-population/sao-tome-and-principe-population/#:~:text=Table_title:%20Population%20of%20Sao%20Tome%20and%20Principe,217%2C435%20%7C%20Urban%20Pop%20%25:%2074.6%25%20%7C Sao Tome & Principe Population <small>(LIVE)</small>]</ref> * môl na swiece wedle wielënë lëdztwa: 187<ref name=":5" /> === Etniczné karna === {| class="wikitable" style="margin: 0 0 1em 1em; font-size: 95%;" |+Etniczné karna w 2018<ref>[https://fred.stlouisfed.org/series/POPTOTSTA647NWDB/ Population, Total for Sao Tome and Principe] Federal Reserve Bank of St. Louis</ref> !karno etniczny !Język !Lëczebnosc w tës. !Procent lëdztwa |- |[[Mestico]] |Jãzëk saotomense | align="right" |187 | align="right" |89,5% |- |[[Angolar]] |Kreolski jãzëk angolar | align="right" |7,7 | align="right" |3,7% |- |[[Cape Verdean]] |Kreolsczi jãzëk | align="right" |6,0 | align="right" |2,9% |- |Fangowié |Jãzëk fang | align="right" |2,5 | align="right" |1,2% |- |[[Principense Kreole]] |Jãzëk principense | align="right" |2,4 | align="right" |1,1% |} === Religijné karna === [[Katolëcczi Kòscół|katolëcë]] 78.3%, [[Protestantizm|protestancë]] 12%, [[Islam|mùzułmanie]] >2%<ref>[https://www.state.gov/reports/2022-report-on-international-religious-freedom/sao-tome-and-principe 2022 Report on International Religious Freedom: Sao Tome and Principe] US Department of State</ref> === Ùrbanizacjô === * mieskô pòpùlacjô: 78.25% (187,994 lëdzi w 2025)<ref name=":5" /> * wikszé miesczé westrzódczi: Sao Tome (53,300)<ref>[https://worldpopulationreview.com/cities/sao-tome-and-principe Sao Tome and Principe Cities by Population 2026]</ref> == Pòliticzny system == *òficjalnô pòzwa: Demokratnô Repùblika Òstrowë Swiãtégò Tomasza i Ksążãcy (pòrt. República Democrática de São Tomé e Príncipe) *pòliticzny ùstôw: półprezydenckô repùblika *stolëca: Sao Tome *czasowô cona: UTC ±0 *państwowé swiãto: 12 lepińca – Swiato Samòstójnoty === Wëkònôwczô władza === * prezydent Carlos Vila Nova<ref name=":2">[https://www.dfat.gov.au/geo/heads-of-government/sao-tome-and-principe Sao Tome and Principe - Heads of Government] Australian Government</ref> * premier Américo Ramos<ref name=":2" /> === Ùstawòdôwczô władza === Jednojizbowi parlament, Nôrodnô Gromada mô 55 nôleżników wëbieranëch na sztërëlatną kadencjã<ref>[https://data.ipu.org/parliament/ST/ST-LC01/ Sao Tome and Principe]</ref>. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Afrika}} [[Kategòrëjô:Afrika]] sht6go33fzbnm7uuq98q70ajniq73h7 215660 215658 2026-09-27T09:04:30Z Terrus38 14026 kòrekta 215660 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò|gwôsné miono=República Democrática de São Tomé e Príncipe|miono=Demokraticznô Repùblika Òstrowów Swiãtégò Tomôsza i Ksążãcégò|fana=Flag of São Tomé and Príncipe.svg|miono-genitiw=Òstrowów Swiãtégò Tomôsza i Ksążãcégò|herb=Coat of arms of São Tomé and Príncipe.svg|himn=Independencia Total (Całownô Samòstójnota) <center>[[Òbrôzk:Independência total (instrumental).ogg]]</center>|czasowô cona=0|dëtk=[[Saòtomeńskô dobra|dobra]]|lëdztwò=240 254|stolëca=São Tomé|jãzëk=[[pòrtugalsczi jãzëk|pòrtugalsczi]], saòtomeńsczi kreól, fòrro, angòlsczi kreól|Internet=.st|telefón=239|procent-wòdë=-|wiéchrzëzna=964|fòrma państwa=repùblika|na karce=Sao Tome and Principe in its region.svg|rok=2025|kòd=ST|kòd dëtka=STN|swiãto=12 lëpińca|Prezydeńt=Carlos Vila Nova|Premiéra=Américo Ramos|aùtowi kòd=STP}} '''Òstrowë Swiãtégò Tomôsza i Ksążãcy''' ({{Jãz.|pt}} ''República Democrática de São Tomé e Príncipe'') – państwò na òstrowach w zôpadny [[Afrika|Africe]], na [[Atlantëcczi Òcean|Atlantëcczim Òceanie]], w Gwinejsczi Hôwindze. Stolëcznym gardã je São Tomé. == Historiô == Òstrowë òstałë òdkrëté w XV stalatim w dzéń Swiãtégò Tomôsza przez portugalsczich żeglarzów<ref name=":3">[https://web.archive.org/web/20240720160355/https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/Swietego-Tomasza-i-Ksiazeca-Wyspy-Historia;4575475.html Świętego Tomasza i Książęca, Wyspy. Historia] Encyklopedia PWN</ref>. Pierszą òsadã założił Alvaro Caminha w 1483 na òstrowie sw. Tomôsza. W 1500 zasedlony òstôł Ksążãcy Òstrów<ref name=":1">[https://2009-2017.state.gov/outofdate/bgn/saotomeandprincipe/106168.htm Sao Tome and Principe (06/08)] US Department of State</ref>. Za sprawą niewòlników òstrowë stałë sã wiôldżim ekspòrtérą cëkrowi strzënë. W 1522 zemie òstałë [[Pòrtugalskô|pòrtugalską]] kòlonią, òd 1951 bëłë zamòrską prowincją, w 1973 zwëskałë aùtonomiã<ref name=":3" />, a 12 lëpińca 1975 samòstójnotã<ref name=":1" />. Pierszim prezydentã òstôł wëbróny Manuel Pinto da Costa, prowadnik socjalisticzny partii Rëch Wëzwòleniô Òstrowów Swiãtégò Tomôsza i Ksążãcégò (pòrt. ''Movimento de Libertação de São Tomé e Príncipe'', MLSTP)<ref name=":3" /><ref name=":1" />. == Geògrafiô == === Pòłożenié === Òstrowë Swiãtégò Tomôsza i Ksążãcy leżą na Atlantëcczim Òceanie, w Gwinejsczi Hôwindze, 289 km òd [[Afrika|Africzi]] na nordowi pòrénk òd pónktu, w jaczim równik przecynô sã z nulowim pôłnikã<ref>[https://www.dfat.gov.au/geo/sao-tome-and-principe São Tomé and Príncipe] Australian Government</ref>. W skłôd kraju wchòdzą dwa główné òstrowë, òd jaczich wzãło sã miono państwa, a chtërne leżą òd se w dalecznoscë kòl 150 km. Są to Òstrów Swiãtégò Tomôsza – 859 km² i Ksążãcy Òstrów – 142 km². Dodôwkòwò do ny repùbliczi słëchają môłé òstrowë Pedras Tinhosas i Ilhéu das Rolas (leżącô na równikù). === Wiéchrzëzna === * całownô: 964 km² * wiéchrzëzna lądu: 964 km²<ref name=":0">[https://www.countryreports.org/country/SaoTomeandPrincipe/geography.htm Sao Tome and Principe Geography] Country Reports</ref> * wiéchrzëzna wòdów: 0 km² === Brzegòwô liniô === 209 km<ref>[https://www.wacaprogram.org/country/sao-tome-and-principe Sao Tome and Principe] WACA</ref> === Klimat === Tropikalny, z mòkrima ë sëchima cządama<ref name=":1" />. === Wësokòsc terenu === * nôniższô wësokòsc: 0 m. n.r.m. (Atlantëcczi Òcean)<ref name=":0" /> * nôwëższi czëp: 2024 m. n.r.m. (Pico de Sao Tome)<ref name=":0" /><ref>[http://peaklist.org/WWlists/ultras/africa.html "Pico de Sao Tome" on Africa Ultra-Prominences] Peaklist</ref> === Gruńtë wedle ùżiwaniô === * rólné gruńtë 44,8% (w tim 4,2% òrnëch gruńtów)<ref name=":4">[https://web.archive.org/web/20220409145152/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/sao-tome-and-principe/ Sao Tome and Principe] The World Factbook</ref> * lasë: 57,5% (wôrtnoscë taksowóné na 2023)<ref name=":4" /> == Lëdze i spòlëzna == === Pòpùlacjô === * jilosc lëdztwa: 240 254 (2025)<ref name=":5">[https://www.worldometers.info/world-population/sao-tome-and-principe-population/#:~:text=Table_title:%20Population%20of%20Sao%20Tome%20and%20Principe,217%2C435%20%7C%20Urban%20Pop%20%25:%2074.6%25%20%7C Sao Tome & Principe Population <small>(LIVE)</small>]</ref> * môl na swiece wedle jiloscë lëdztwa: 187<ref name=":5" /> === Etniczné grëpë === {| class="wikitable" style="margin: 0 0 1em 1em; font-size: 95%;" |+Etniczné grëpë w 2018<ref>[https://fred.stlouisfed.org/series/POPTOTSTA647NWDB/ Population, Total for Sao Tome and Principe] Federal Reserve Bank of St. Louis</ref> !Etnicznô grëpa !Język !Lëczebnosc w tës. !Procent lëdztwa |- |[[Mestico]] |Jãzëk saotomense | align="right" |187 | align="right" |89,5% |- |[[Angolar]] |Kreòlsczi jãzëk angolar | align="right" |7,7 | align="right" |3,7% |- |[[Cape Verdean]] |Kreòlsczi jãzëk | align="right" |6,0 | align="right" |2,9% |- |Fangòwie |Jãzëk fang | align="right" |2,5 | align="right" |1,2% |- |[[Principense Kreole]] |Jãzëk principense | align="right" |2,4 | align="right" |1,1% |} === Religijné karna === [[Katolëcczi Kòscół|katolëcë]] 78,3%, [[Protestantizm|protestancë]] 12%, [[Islam|mùzelmanie]] >2%<ref>[https://www.state.gov/reports/2022-report-on-international-religious-freedom/sao-tome-and-principe 2022 Report on International Religious Freedom: Sao Tome and Principe] US Department of State</ref> === Ùrbanizacjô === * mieskô pòpùlacjô: 78,25% (187 994 lëdzi w 2025)<ref name=":5" /> * wikszé miesczé westrzódczi: Sao Tome (53 300)<ref>[https://worldpopulationreview.com/cities/sao-tome-and-principe Sao Tome and Principe Cities by Population 2026]</ref> == Pòliticzny system == *òficjalnô pòzwa: Demokraticznô Repùblika Òstrowów Swiãtégò Tomasza i Ksążãcégò ({{Jãz.|pt}} ''República Democrática de São Tomé e Príncipe'') *pòliticzny system: półprezydenckô repùblika *stolëca: São Tomé *czasowô cona: UTC ±0 *państwowé swiãto: [[12 lëpińca]] – Swiãto Samòstójnotë === Wëkònôwczô władza === * prezydent [[Carlos Vila Nova]]<ref name=":2">[https://www.dfat.gov.au/geo/heads-of-government/sao-tome-and-principe Sao Tome and Principe - Heads of Government] Australian Government</ref> * premier [[Américo Ramos]]<ref name=":2" /> === Ùstawòdôwczô władza === Jednojizbòwi parlament, Nôrodnô Gromada mô 55 nôleżników welowónëch na sztërëlatną kadencjã<ref>[https://data.ipu.org/parliament/ST/ST-LC01/ Sao Tome and Principe]</ref>. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Afrika}} [[Kategòrëjô:Afrika]] 6qciuookg33a2pw84uj8e08beaidz27 215661 215660 2026-09-27T09:15:14Z Terrus38 14026 Terrus38 przeniós starnã [[Òstrowë Swiãtégò Tomasza i Ksążãcô]] do [[Òstrowë Swiãtégò Tomasza i Ksążãcy]]: Òstrów je chłopsczégò ôrtu 215660 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò|gwôsné miono=República Democrática de São Tomé e Príncipe|miono=Demokraticznô Repùblika Òstrowów Swiãtégò Tomôsza i Ksążãcégò|fana=Flag of São Tomé and Príncipe.svg|miono-genitiw=Òstrowów Swiãtégò Tomôsza i Ksążãcégò|herb=Coat of arms of São Tomé and Príncipe.svg|himn=Independencia Total (Całownô Samòstójnota) <center>[[Òbrôzk:Independência total (instrumental).ogg]]</center>|czasowô cona=0|dëtk=[[Saòtomeńskô dobra|dobra]]|lëdztwò=240 254|stolëca=São Tomé|jãzëk=[[pòrtugalsczi jãzëk|pòrtugalsczi]], saòtomeńsczi kreól, fòrro, angòlsczi kreól|Internet=.st|telefón=239|procent-wòdë=-|wiéchrzëzna=964|fòrma państwa=repùblika|na karce=Sao Tome and Principe in its region.svg|rok=2025|kòd=ST|kòd dëtka=STN|swiãto=12 lëpińca|Prezydeńt=Carlos Vila Nova|Premiéra=Américo Ramos|aùtowi kòd=STP}} '''Òstrowë Swiãtégò Tomôsza i Ksążãcy''' ({{Jãz.|pt}} ''República Democrática de São Tomé e Príncipe'') – państwò na òstrowach w zôpadny [[Afrika|Africe]], na [[Atlantëcczi Òcean|Atlantëcczim Òceanie]], w Gwinejsczi Hôwindze. Stolëcznym gardã je São Tomé. == Historiô == Òstrowë òstałë òdkrëté w XV stalatim w dzéń Swiãtégò Tomôsza przez portugalsczich żeglarzów<ref name=":3">[https://web.archive.org/web/20240720160355/https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/Swietego-Tomasza-i-Ksiazeca-Wyspy-Historia;4575475.html Świętego Tomasza i Książęca, Wyspy. Historia] Encyklopedia PWN</ref>. Pierszą òsadã założił Alvaro Caminha w 1483 na òstrowie sw. Tomôsza. W 1500 zasedlony òstôł Ksążãcy Òstrów<ref name=":1">[https://2009-2017.state.gov/outofdate/bgn/saotomeandprincipe/106168.htm Sao Tome and Principe (06/08)] US Department of State</ref>. Za sprawą niewòlników òstrowë stałë sã wiôldżim ekspòrtérą cëkrowi strzënë. W 1522 zemie òstałë [[Pòrtugalskô|pòrtugalską]] kòlonią, òd 1951 bëłë zamòrską prowincją, w 1973 zwëskałë aùtonomiã<ref name=":3" />, a 12 lëpińca 1975 samòstójnotã<ref name=":1" />. Pierszim prezydentã òstôł wëbróny Manuel Pinto da Costa, prowadnik socjalisticzny partii Rëch Wëzwòleniô Òstrowów Swiãtégò Tomôsza i Ksążãcégò (pòrt. ''Movimento de Libertação de São Tomé e Príncipe'', MLSTP)<ref name=":3" /><ref name=":1" />. == Geògrafiô == === Pòłożenié === Òstrowë Swiãtégò Tomôsza i Ksążãcy leżą na Atlantëcczim Òceanie, w Gwinejsczi Hôwindze, 289 km òd [[Afrika|Africzi]] na nordowi pòrénk òd pónktu, w jaczim równik przecynô sã z nulowim pôłnikã<ref>[https://www.dfat.gov.au/geo/sao-tome-and-principe São Tomé and Príncipe] Australian Government</ref>. W skłôd kraju wchòdzą dwa główné òstrowë, òd jaczich wzãło sã miono państwa, a chtërne leżą òd se w dalecznoscë kòl 150 km. Są to Òstrów Swiãtégò Tomôsza – 859 km² i Ksążãcy Òstrów – 142 km². Dodôwkòwò do ny repùbliczi słëchają môłé òstrowë Pedras Tinhosas i Ilhéu das Rolas (leżącô na równikù). === Wiéchrzëzna === * całownô: 964 km² * wiéchrzëzna lądu: 964 km²<ref name=":0">[https://www.countryreports.org/country/SaoTomeandPrincipe/geography.htm Sao Tome and Principe Geography] Country Reports</ref> * wiéchrzëzna wòdów: 0 km² === Brzegòwô liniô === 209 km<ref>[https://www.wacaprogram.org/country/sao-tome-and-principe Sao Tome and Principe] WACA</ref> === Klimat === Tropikalny, z mòkrima ë sëchima cządama<ref name=":1" />. === Wësokòsc terenu === * nôniższô wësokòsc: 0 m. n.r.m. (Atlantëcczi Òcean)<ref name=":0" /> * nôwëższi czëp: 2024 m. n.r.m. (Pico de Sao Tome)<ref name=":0" /><ref>[http://peaklist.org/WWlists/ultras/africa.html "Pico de Sao Tome" on Africa Ultra-Prominences] Peaklist</ref> === Gruńtë wedle ùżiwaniô === * rólné gruńtë 44,8% (w tim 4,2% òrnëch gruńtów)<ref name=":4">[https://web.archive.org/web/20220409145152/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/sao-tome-and-principe/ Sao Tome and Principe] The World Factbook</ref> * lasë: 57,5% (wôrtnoscë taksowóné na 2023)<ref name=":4" /> == Lëdze i spòlëzna == === Pòpùlacjô === * jilosc lëdztwa: 240 254 (2025)<ref name=":5">[https://www.worldometers.info/world-population/sao-tome-and-principe-population/#:~:text=Table_title:%20Population%20of%20Sao%20Tome%20and%20Principe,217%2C435%20%7C%20Urban%20Pop%20%25:%2074.6%25%20%7C Sao Tome & Principe Population <small>(LIVE)</small>]</ref> * môl na swiece wedle jiloscë lëdztwa: 187<ref name=":5" /> === Etniczné grëpë === {| class="wikitable" style="margin: 0 0 1em 1em; font-size: 95%;" |+Etniczné grëpë w 2018<ref>[https://fred.stlouisfed.org/series/POPTOTSTA647NWDB/ Population, Total for Sao Tome and Principe] Federal Reserve Bank of St. Louis</ref> !Etnicznô grëpa !Język !Lëczebnosc w tës. !Procent lëdztwa |- |[[Mestico]] |Jãzëk saotomense | align="right" |187 | align="right" |89,5% |- |[[Angolar]] |Kreòlsczi jãzëk angolar | align="right" |7,7 | align="right" |3,7% |- |[[Cape Verdean]] |Kreòlsczi jãzëk | align="right" |6,0 | align="right" |2,9% |- |Fangòwie |Jãzëk fang | align="right" |2,5 | align="right" |1,2% |- |[[Principense Kreole]] |Jãzëk principense | align="right" |2,4 | align="right" |1,1% |} === Religijné karna === [[Katolëcczi Kòscół|katolëcë]] 78,3%, [[Protestantizm|protestancë]] 12%, [[Islam|mùzelmanie]] >2%<ref>[https://www.state.gov/reports/2022-report-on-international-religious-freedom/sao-tome-and-principe 2022 Report on International Religious Freedom: Sao Tome and Principe] US Department of State</ref> === Ùrbanizacjô === * mieskô pòpùlacjô: 78,25% (187 994 lëdzi w 2025)<ref name=":5" /> * wikszé miesczé westrzódczi: Sao Tome (53 300)<ref>[https://worldpopulationreview.com/cities/sao-tome-and-principe Sao Tome and Principe Cities by Population 2026]</ref> == Pòliticzny system == *òficjalnô pòzwa: Demokraticznô Repùblika Òstrowów Swiãtégò Tomasza i Ksążãcégò ({{Jãz.|pt}} ''República Democrática de São Tomé e Príncipe'') *pòliticzny system: półprezydenckô repùblika *stolëca: São Tomé *czasowô cona: UTC ±0 *państwowé swiãto: [[12 lëpińca]] – Swiãto Samòstójnotë === Wëkònôwczô władza === * prezydent [[Carlos Vila Nova]]<ref name=":2">[https://www.dfat.gov.au/geo/heads-of-government/sao-tome-and-principe Sao Tome and Principe - Heads of Government] Australian Government</ref> * premier [[Américo Ramos]]<ref name=":2" /> === Ùstawòdôwczô władza === Jednojizbòwi parlament, Nôrodnô Gromada mô 55 nôleżników welowónëch na sztërëlatną kadencjã<ref>[https://data.ipu.org/parliament/ST/ST-LC01/ Sao Tome and Principe]</ref>. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Afrika}} [[Kategòrëjô:Afrika]] 6qciuookg33a2pw84uj8e08beaidz27 215664 215661 2026-09-27T09:17:29Z Terrus38 14026 Terrus38 przeniós starnã [[Òstrowë Swiãtégò Tomasza i Ksążãcy]] do [[Òstrowë Swiãtégò Tomôsza i Ksążãcy]]: pisënk 215660 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò|gwôsné miono=República Democrática de São Tomé e Príncipe|miono=Demokraticznô Repùblika Òstrowów Swiãtégò Tomôsza i Ksążãcégò|fana=Flag of São Tomé and Príncipe.svg|miono-genitiw=Òstrowów Swiãtégò Tomôsza i Ksążãcégò|herb=Coat of arms of São Tomé and Príncipe.svg|himn=Independencia Total (Całownô Samòstójnota) <center>[[Òbrôzk:Independência total (instrumental).ogg]]</center>|czasowô cona=0|dëtk=[[Saòtomeńskô dobra|dobra]]|lëdztwò=240 254|stolëca=São Tomé|jãzëk=[[pòrtugalsczi jãzëk|pòrtugalsczi]], saòtomeńsczi kreól, fòrro, angòlsczi kreól|Internet=.st|telefón=239|procent-wòdë=-|wiéchrzëzna=964|fòrma państwa=repùblika|na karce=Sao Tome and Principe in its region.svg|rok=2025|kòd=ST|kòd dëtka=STN|swiãto=12 lëpińca|Prezydeńt=Carlos Vila Nova|Premiéra=Américo Ramos|aùtowi kòd=STP}} '''Òstrowë Swiãtégò Tomôsza i Ksążãcy''' ({{Jãz.|pt}} ''República Democrática de São Tomé e Príncipe'') – państwò na òstrowach w zôpadny [[Afrika|Africe]], na [[Atlantëcczi Òcean|Atlantëcczim Òceanie]], w Gwinejsczi Hôwindze. Stolëcznym gardã je São Tomé. == Historiô == Òstrowë òstałë òdkrëté w XV stalatim w dzéń Swiãtégò Tomôsza przez portugalsczich żeglarzów<ref name=":3">[https://web.archive.org/web/20240720160355/https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/Swietego-Tomasza-i-Ksiazeca-Wyspy-Historia;4575475.html Świętego Tomasza i Książęca, Wyspy. Historia] Encyklopedia PWN</ref>. Pierszą òsadã założił Alvaro Caminha w 1483 na òstrowie sw. Tomôsza. W 1500 zasedlony òstôł Ksążãcy Òstrów<ref name=":1">[https://2009-2017.state.gov/outofdate/bgn/saotomeandprincipe/106168.htm Sao Tome and Principe (06/08)] US Department of State</ref>. Za sprawą niewòlników òstrowë stałë sã wiôldżim ekspòrtérą cëkrowi strzënë. W 1522 zemie òstałë [[Pòrtugalskô|pòrtugalską]] kòlonią, òd 1951 bëłë zamòrską prowincją, w 1973 zwëskałë aùtonomiã<ref name=":3" />, a 12 lëpińca 1975 samòstójnotã<ref name=":1" />. Pierszim prezydentã òstôł wëbróny Manuel Pinto da Costa, prowadnik socjalisticzny partii Rëch Wëzwòleniô Òstrowów Swiãtégò Tomôsza i Ksążãcégò (pòrt. ''Movimento de Libertação de São Tomé e Príncipe'', MLSTP)<ref name=":3" /><ref name=":1" />. == Geògrafiô == === Pòłożenié === Òstrowë Swiãtégò Tomôsza i Ksążãcy leżą na Atlantëcczim Òceanie, w Gwinejsczi Hôwindze, 289 km òd [[Afrika|Africzi]] na nordowi pòrénk òd pónktu, w jaczim równik przecynô sã z nulowim pôłnikã<ref>[https://www.dfat.gov.au/geo/sao-tome-and-principe São Tomé and Príncipe] Australian Government</ref>. W skłôd kraju wchòdzą dwa główné òstrowë, òd jaczich wzãło sã miono państwa, a chtërne leżą òd se w dalecznoscë kòl 150 km. Są to Òstrów Swiãtégò Tomôsza – 859 km² i Ksążãcy Òstrów – 142 km². Dodôwkòwò do ny repùbliczi słëchają môłé òstrowë Pedras Tinhosas i Ilhéu das Rolas (leżącô na równikù). === Wiéchrzëzna === * całownô: 964 km² * wiéchrzëzna lądu: 964 km²<ref name=":0">[https://www.countryreports.org/country/SaoTomeandPrincipe/geography.htm Sao Tome and Principe Geography] Country Reports</ref> * wiéchrzëzna wòdów: 0 km² === Brzegòwô liniô === 209 km<ref>[https://www.wacaprogram.org/country/sao-tome-and-principe Sao Tome and Principe] WACA</ref> === Klimat === Tropikalny, z mòkrima ë sëchima cządama<ref name=":1" />. === Wësokòsc terenu === * nôniższô wësokòsc: 0 m. n.r.m. (Atlantëcczi Òcean)<ref name=":0" /> * nôwëższi czëp: 2024 m. n.r.m. (Pico de Sao Tome)<ref name=":0" /><ref>[http://peaklist.org/WWlists/ultras/africa.html "Pico de Sao Tome" on Africa Ultra-Prominences] Peaklist</ref> === Gruńtë wedle ùżiwaniô === * rólné gruńtë 44,8% (w tim 4,2% òrnëch gruńtów)<ref name=":4">[https://web.archive.org/web/20220409145152/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/sao-tome-and-principe/ Sao Tome and Principe] The World Factbook</ref> * lasë: 57,5% (wôrtnoscë taksowóné na 2023)<ref name=":4" /> == Lëdze i spòlëzna == === Pòpùlacjô === * jilosc lëdztwa: 240 254 (2025)<ref name=":5">[https://www.worldometers.info/world-population/sao-tome-and-principe-population/#:~:text=Table_title:%20Population%20of%20Sao%20Tome%20and%20Principe,217%2C435%20%7C%20Urban%20Pop%20%25:%2074.6%25%20%7C Sao Tome & Principe Population <small>(LIVE)</small>]</ref> * môl na swiece wedle jiloscë lëdztwa: 187<ref name=":5" /> === Etniczné grëpë === {| class="wikitable" style="margin: 0 0 1em 1em; font-size: 95%;" |+Etniczné grëpë w 2018<ref>[https://fred.stlouisfed.org/series/POPTOTSTA647NWDB/ Population, Total for Sao Tome and Principe] Federal Reserve Bank of St. Louis</ref> !Etnicznô grëpa !Język !Lëczebnosc w tës. !Procent lëdztwa |- |[[Mestico]] |Jãzëk saotomense | align="right" |187 | align="right" |89,5% |- |[[Angolar]] |Kreòlsczi jãzëk angolar | align="right" |7,7 | align="right" |3,7% |- |[[Cape Verdean]] |Kreòlsczi jãzëk | align="right" |6,0 | align="right" |2,9% |- |Fangòwie |Jãzëk fang | align="right" |2,5 | align="right" |1,2% |- |[[Principense Kreole]] |Jãzëk principense | align="right" |2,4 | align="right" |1,1% |} === Religijné karna === [[Katolëcczi Kòscół|katolëcë]] 78,3%, [[Protestantizm|protestancë]] 12%, [[Islam|mùzelmanie]] >2%<ref>[https://www.state.gov/reports/2022-report-on-international-religious-freedom/sao-tome-and-principe 2022 Report on International Religious Freedom: Sao Tome and Principe] US Department of State</ref> === Ùrbanizacjô === * mieskô pòpùlacjô: 78,25% (187 994 lëdzi w 2025)<ref name=":5" /> * wikszé miesczé westrzódczi: Sao Tome (53 300)<ref>[https://worldpopulationreview.com/cities/sao-tome-and-principe Sao Tome and Principe Cities by Population 2026]</ref> == Pòliticzny system == *òficjalnô pòzwa: Demokraticznô Repùblika Òstrowów Swiãtégò Tomasza i Ksążãcégò ({{Jãz.|pt}} ''República Democrática de São Tomé e Príncipe'') *pòliticzny system: półprezydenckô repùblika *stolëca: São Tomé *czasowô cona: UTC ±0 *państwowé swiãto: [[12 lëpińca]] – Swiãto Samòstójnotë === Wëkònôwczô władza === * prezydent [[Carlos Vila Nova]]<ref name=":2">[https://www.dfat.gov.au/geo/heads-of-government/sao-tome-and-principe Sao Tome and Principe - Heads of Government] Australian Government</ref> * premier [[Américo Ramos]]<ref name=":2" /> === Ùstawòdôwczô władza === Jednojizbòwi parlament, Nôrodnô Gromada mô 55 nôleżników welowónëch na sztërëlatną kadencjã<ref>[https://data.ipu.org/parliament/ST/ST-LC01/ Sao Tome and Principe]</ref>. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Afrika}} [[Kategòrëjô:Afrika]] 6qciuookg33a2pw84uj8e08beaidz27 215670 215664 2026-09-27T09:24:41Z Terrus38 14026 215670 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò|gwôsné miono=República Democrática de São Tomé e Príncipe|miono=Demokraticznô Repùblika Òstrowów Swiãtégò Tomôsza i Ksążãcégò|fana=Flag of São Tomé and Príncipe.svg|miono-genitiw=Òstrowów Swiãtégò Tomôsza i Ksążãcégò|herb=Coat of arms of São Tomé and Príncipe.svg|himn=Independencia Total (Całownô Samòstójnota) <center>[[Òbrôzk:Independência total (instrumental).ogg]]</center>|czasowô cona=0|dëtk=[[Saòtomeńskô dobra|dobra]]|lëdztwò=240 254|stolëca=São Tomé|jãzëk=[[pòrtugalsczi jãzëk|pòrtugalsczi]], saòtomeńsczi kreól, fòrro, angòlsczi kreól|Internet=.st|telefón=239|procent-wòdë=-|wiéchrzëzna=964|fòrma państwa=repùblika|na karce=Sao Tome and Principe in its region.svg|rok=2025|kòd=ST|kòd dëtka=STN|swiãto=12 lëpińca|Prezydeńt=Carlos Vila Nova|Premiéra=Américo Ramos|aùtowi kòd=STP}} '''Òstrowë Swiãtégò Tomôsza i Ksążãcy''' ({{Jãz.|pt}} ''República Democrática de São Tomé e Príncipe'') – państwò na òstrowach w zôpadny [[Afrika|Africe]], na [[Atlanticczi Òcean|Atlanticczim Òceanie]], w Gwinejsczi Hôwindze. Stolëcznym gardã je São Tomé. == Historiô == Òstrowë òstałë òdkrëté w XV stalatim w dzéń Swiãtégò Tomôsza przez portugalsczich żeglarzów<ref name=":3">[https://web.archive.org/web/20240720160355/https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/Swietego-Tomasza-i-Ksiazeca-Wyspy-Historia;4575475.html Świętego Tomasza i Książęca, Wyspy. Historia] Encyklopedia PWN</ref>. Pierszą òsadã założił Alvaro Caminha w 1483 na òstrowie sw. Tomôsza. W 1500 zasedlony òstôł Ksążãcy Òstrów<ref name=":1">[https://2009-2017.state.gov/outofdate/bgn/saotomeandprincipe/106168.htm Sao Tome and Principe (06/08)] US Department of State</ref>. Za sprawą niewòlników òstrowë stałë sã wiôldżim ekspòrtérą cëkrowi strzënë. W 1522 zemie òstałë [[Pòrtugalskô|pòrtugalską]] kòlonią, òd 1951 bëłë zamòrską prowincją, w 1973 zwëskałë aùtonomiã<ref name=":3" />, a 12 lëpińca 1975 samòstójnotã<ref name=":1" />. Pierszim prezydentã òstôł wëbróny Manuel Pinto da Costa, prowadnik socjalisticzny partii Rëch Wëzwòleniô Òstrowów Swiãtégò Tomôsza i Ksążãcégò (pòrt. ''Movimento de Libertação de São Tomé e Príncipe'', MLSTP)<ref name=":3" /><ref name=":1" />. == Geògrafiô == === Pòłożenié === Òstrowë Swiãtégò Tomôsza i Ksążãcy leżą na Atlanticczim Òceanie, w Gwinejsczi Hôwindze, 289 km òd [[Afrika|Africzi]] na nordowi pòrénk òd pónktu, w jaczim równik przecynô sã z nulowim pôłnikã<ref>[https://www.dfat.gov.au/geo/sao-tome-and-principe São Tomé and Príncipe] Australian Government</ref>. W skłôd kraju wchòdzą dwa główné òstrowë, òd jaczich wzãło sã miono państwa, a chtërne leżą òd se w dalecznoscë kòl 150 km. Są to Òstrów Swiãtégò Tomôsza – 859 km² i Ksążãcy Òstrów – 142 km². Dodôwkòwò do ny repùbliczi słëchają môłé òstrowë Pedras Tinhosas i Ilhéu das Rolas (leżącô na równikù). === Wiéchrzëzna === * całownô: 964 km² * wiéchrzëzna lądu: 964 km²<ref name=":0">[https://www.countryreports.org/country/SaoTomeandPrincipe/geography.htm Sao Tome and Principe Geography] Country Reports</ref> * wiéchrzëzna wòdów: 0 km² === Brzegòwô liniô === 209 km<ref>[https://www.wacaprogram.org/country/sao-tome-and-principe Sao Tome and Principe] WACA</ref> === Klimat === Tropikalny, z mòkrima ë sëchima cządama<ref name=":1" />. === Wësokòsc terenu === * nôniższô wësokòsc: 0 m. n.r.m. (Atlanticczi Òcean)<ref name=":0" /> * nôwëższi czëp: 2024 m. n.r.m. (Pico de Sao Tome)<ref name=":0" /><ref>[http://peaklist.org/WWlists/ultras/africa.html "Pico de Sao Tome" on Africa Ultra-Prominences] Peaklist</ref> === Gruńtë wedle ùżiwaniô === * rólné gruńtë 44,8% (w tim 4,2% òrnëch gruńtów)<ref name=":4">[https://web.archive.org/web/20220409145152/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/sao-tome-and-principe/ Sao Tome and Principe] The World Factbook</ref> * lasë: 57,5% (wôrtnoscë taksowóné na 2023)<ref name=":4" /> == Lëdze i spòlëzna == === Pòpùlacjô === * jilosc lëdztwa: 240 254 (2025)<ref name=":5">[https://www.worldometers.info/world-population/sao-tome-and-principe-population/#:~:text=Table_title:%20Population%20of%20Sao%20Tome%20and%20Principe,217%2C435%20%7C%20Urban%20Pop%20%25:%2074.6%25%20%7C Sao Tome & Principe Population <small>(LIVE)</small>]</ref> * môl na swiece wedle jiloscë lëdztwa: 187<ref name=":5" /> === Etniczné grëpë === {| class="wikitable" style="margin: 0 0 1em 1em; font-size: 95%;" |+Etniczné grëpë w 2018<ref>[https://fred.stlouisfed.org/series/POPTOTSTA647NWDB/ Population, Total for Sao Tome and Principe] Federal Reserve Bank of St. Louis</ref> !Etnicznô grëpa !Język !Lëczebnosc w tës. !Procent lëdztwa |- |[[Mestico]] |Jãzëk saotomense | align="right" |187 | align="right" |89,5% |- |[[Angolar]] |Kreòlsczi jãzëk angolar | align="right" |7,7 | align="right" |3,7% |- |[[Cape Verdean]] |Kreòlsczi jãzëk | align="right" |6,0 | align="right" |2,9% |- |Fangòwie |Jãzëk fang | align="right" |2,5 | align="right" |1,2% |- |[[Principense Kreole]] |Jãzëk principense | align="right" |2,4 | align="right" |1,1% |} === Religijné karna === [[Katolëcczi Kòscół|katolëcë]] 78,3%, [[Protestantizm|protestancë]] 12%, [[Islam|mùzelmanie]] >2%<ref>[https://www.state.gov/reports/2022-report-on-international-religious-freedom/sao-tome-and-principe 2022 Report on International Religious Freedom: Sao Tome and Principe] US Department of State</ref> === Ùrbanizacjô === * mieskô pòpùlacjô: 78,25% (187 994 lëdzi w 2025)<ref name=":5" /> * wikszé miesczé westrzódczi: Sao Tome (53 300)<ref>[https://worldpopulationreview.com/cities/sao-tome-and-principe Sao Tome and Principe Cities by Population 2026]</ref> == Pòliticzny system == *òficjalnô pòzwa: Demokraticznô Repùblika Òstrowów Swiãtégò Tomasza i Ksążãcégò ({{Jãz.|pt}} ''República Democrática de São Tomé e Príncipe'') *pòliticzny system: półprezydenckô repùblika *stolëca: São Tomé *czasowô cona: UTC ±0 *państwowé swiãto: [[12 lëpińca]] – Swiãto Samòstójnotë === Wëkònôwczô władza === * prezydent [[Carlos Vila Nova]]<ref name=":2">[https://www.dfat.gov.au/geo/heads-of-government/sao-tome-and-principe Sao Tome and Principe - Heads of Government] Australian Government</ref> * premier [[Américo Ramos]]<ref name=":2" /> === Ùstawòdôwczô władza === Jednojizbòwi parlament, Nôrodnô Gromada mô 55 nôleżników welowónëch na sztërëlatną kadencjã<ref>[https://data.ipu.org/parliament/ST/ST-LC01/ Sao Tome and Principe]</ref>. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Afrika}} [[Kategòrëjô:Afrika]] 9u3qaqzwyxm0tqz6sjo83fucxrt963a 10 12522 215640 215613 2026-09-26T19:26:27Z Terrus38 14026 215640 wikitext text/x-wiki <includeonly><abbr title="{{jãz./starna|{{{1|}}}}}">{{No self link|{{jãz./starna|{{{1|}}}}}|{{#switch: {{{1|}}}<!----> |ar=arab.<!--?--> |be=biôłor.<!-- {{RKJ|2013|93}}, téż biôł. w RKJ 2014 s. 158--> |br=bret.<!--?--> |bg=bùłg.<!--{{RKJ|2013|93}}, téż bùł. w RKJ 2014 s. 158--> |ca=kat.<!--?--> |cs=czes.<!--{{RKJ|2020|31}}--> |csb|kaszëbsczi=kasz.<!--{{RKJ|2014|153}}--> |da=duń.<!--{{RKJ|2013|102}}--> |de=niem.<!--{{RKJ|2014|187}}--> |dsb=dólnołuż.<!--{{RKJ|2013|98}}--> |en=an.<!--{{RKJ|2013|93}}, téż ang. {{RKJ|2015|198}}--> |es=szp.<!--{{RKJ|2013|93}}--> |et=est.<!--{{RKJ|2013|98}}--> |fa=pers.<!--?--> |fi=fiń.<!--fin. w {{RKJ|2013|98}}, ale fińsczi jãzëk--> |fr=fr.<!--{{RKJ|2013|93}}--> |gl=galic.<!--pl--> |gmh=strz.-wës.-miem.<!--?--> |gr=gr.<!--nowògr. w {{RKJ|2013|98}}; gr. w {{RKJ|2015|126}}--> |grc=stôrogr.<!--{{RKJ|2015|126}}--> |gsw=gsw.<!--?--> |hbs=serb.-chòrw.<!--?--> |he=hebr.<!--{{RKJ|2016|171}}--> |hr=chòrw.<!--?--> |hsb=górnołuż.<!--{{RKJ|2013|98}}--> |hu=wãg.<!--{{RKJ|2013|102}}--> |hy=òrm.<!--?--> |is=isl.<!--?--> |it=ital.<!--{{RKJ|2013|93}}--> |ja=jap.<!--{{RKJ|2013|135}}--> |ka=grëz.<!--?--> |kk=kaz.<!--?--> |km=khm.<!--?--> |kl=gren.<!--?--> |ko=kòr.<!--{{RKJ|2013|135}}--> |ky=kirg.<!--?--> |la=łac.<!--{{RKJ|2014|154}}--> |lt=lët.<!--lit. w {{RKJ|2013|98}}, ale lit.=liturgiczno w {{RKJ|2012|66}} i jest Lëtwa i Lëtewsczi --> |lu=luks.<!--?--> |lv=łot.<!--{{RKJ|2013|98}}--> |lij-MC=mòn.<!--?--> |mk=mac.<!--{{RKJ|2013|93}}--> |nds=dólnomiem.<!--(RKJ|2014|149); téż dniem. {{RKJ|2014|187}}--> |nl=hòl.<!--{{RKJ|2013|93}}; néderl?--> |no=nor.<!--?--> |pl=pòl.<!--{{RKJ|2014|149}}--> |pox=pòł. |prg=prës. |pt=pòrt.<!--{{RKJ|2013|93}}--> |rm=romansz<!--?--> |ro=rum.<!--{{RKJ|2013|98}}--> |ru=rus.<!--{{RKJ|2013|93}}--> |sk=słow.<!--{{RKJ|2013|102}}--> |sl=słwn.<!--{{RKJ|2013|102}}--> |sq=alb.<!--?--> |sr=serb.<!--{{RKJ|2014|158}}--> |sv=szw.<!--{{RKJ|2013|104}}--> |szl=szl.<!--ISO 639-3--> |tr=tër.<!--?--> |tg=tadż.<!--?--> |tk=turkm.<!--ISO 639-2--> |uk=ùkr.<!--{{RKJ|2014|158}}--> |wym=wël.<!--?--> |vi=wiet.<!--?--> |yi=jid.<!--?--> |zh=chin.<!--{{RKJ|2013|135}}--> <!----------------------------------------------------------> |xpsi=prasł.<!--{{RKJ|2008|109}}--> |pie=pie.<!--?--> <!--Skrócënczi i symbòle stosowóné w słowarzu Ramùłta (RKJ 2014 187)--> |#default={{{1|}}} }}}}<!-- pom.-niem. – pomorsko-niemieckie //pl:Gwary pomorskie języka dolnoniemieckiego? pr.-niem. – prusko-niemiecki //? śr.-łac. – średniołacińskie //en:Medieval_Latin? Linguist List: lat-med --></abbr></includeonly><noinclude> * [[Szablóna:jãz./starna]] <pre> {{jãz. |1|jãzëk = XX ← kod ISO 639 }} </pre> ---- <code><nowiki>{{jãz.|csb}}</nowiki></code> :{{jãz.|csb}} ---- <code><nowiki>{{jãz.|pl}}</nowiki></code> :{{jãz.|pl}} ---- <code><nowiki>{{jãz.|de}}</nowiki></code> :{{jãz.|de}} ---- <code><nowiki>{{jãz.|en}}</nowiki></code> :{{jãz.|en}} ---- <code><nowiki>{{jãz.|es}}</nowiki></code> :{{jãz.|es}} ---- <code><nowiki>{{jãz.|la}}</nowiki></code> :{{jãz.|la}} ---- </noinclude> sxkoxn72k6lqqzylv69dafpke2i0aq1 0 12524 215648 215266 2026-09-27T05:49:09Z Iketsi 3254 /* Bùtnowé lënczi */ + 215648 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Gminy z dodatkowymi nazwami.png|mały|Gminë, w jaczich wprowôdzono dodatkowé mionë w jãzëkach miészëznów. (stón na 9 łżëkwiata 2019 r.)]] '''Dwajãzëkòwé jinfòrmacjowé tôfle w Pòlsce'''<ref>{{RKJ|2014|163-171}}</ref> abò '''dwamòwné tôfle w Pòlsce''' – zgódno z ùstawą z dnia 6 stëcznika 2005 r. ò [[Nôrodné i etniczné miészëznë w Pòlsce|nôrodnëch i etnicznëch miészëznach]] oraz ò òbéńdowim jãzëkù, na zamieszkónëch przez miészëznë placach òbstoji mòżlëwòta wprowadzeniô dodatkowëch mionów w jãzëkach miészëznów. Pòzwë taczé mòże wprowadzac blós w jãzëkach miészëznów ùznônëch ww. ùstawą (nôrodné miészëznë: [[Biôłorëskô miészëzna w Pòlsce|biôłorëskô]], [[Czeskô miészëzna w Pòlsce|czeskô]], [[Lëtewskô miészëzna w Pòlsce|lëtewskô]], [[Miemieckô miészëzna w Pòlsce|miemieckô]], [[Armeńskô miészëznã w Pòlsce|armeńskô]], [[Rëskô miészëznã w Pòlsce|rëskô]], [[Słowackô miészëznã w Pòlsce|słowackô]], [[Ùkrajińskô miészëznã w Pòlsce|ùkrajińskô]] i [[Żëdowskô miészëznã w Pòlsce|żëdowskô]]; etniczné miészëznë: [[Karajimskô miészëzna w Pòlsce|karajimskô]], [[Łemkòwskô miészëzna w Pòlsce|łemkòwskô]], [[Romskô miészëzna w Pòlsce|romskô]] i [[Tatarskô miészëzna w Pòlsce|tatarskô]]) oraz w [[Òbéndowi jãzëk|òbéńdowim jãzëkù]] ([[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczim]]). == Gminë z dëbeltnym mionowizną == Wedle stónu na 9 łżëkwiata 2019 r. dodatkòwé miona w jãzëkach nôrodnëch miészëznów òstałë ùstôloné dlô 1252 miestnotów i jich dzélów (dlô 17 [[Gard|gardów]], 792 wsów, 179 dzélów wsów, 45 przësiółków, 135 òsadów, 33 lasowëch òsadów (lesyctwów), 44 kòloniów i 7 dzélów kòloniów i òsadów) w 60 gminach – 827 [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczich]] mionów, 359 [[Miemiecczi jãzëk|miemiecczich]] mionów, 30 [[Lëtewsczi jãzëk|lëtewsczich]] mionów, 27 [[Biôłorusczi jãzëk|biôłorusczich]] mionów i 9 łemkòwsczich mionów, równak w niżódny z gminów nie òstałë ùstôloné dodatkòwé miona dlô wszëtczich miestnotów abò jich dzélów. Nie òstało téż ùstôloné niżódné miono dlô fizjograficznégò òbiektu ni ùrzãdowò nie wprowôdzono dodatkòwëch mionów drowów i placów (taczé miona są równak spòtëkóné w niechtërnëch miestnotach). == Pòzwë sztrasë w jãzëkach miészëznów == Zgódno z ùstawą ò nôrodnëch i etnicznëch miészëznach dodatkowé mionë w jãzëkach miészëznów mòże wprowadzac dlô sztras i placów blós w gminach, w jaczich miészëzna, w chtërnym jãzëkù mô bëc ùstôloné miono, wënosi co nômni 20% mieszkańców, a fakt taczégò wprowadzeniô muszi bëc zaakceptowóny przez [[Minysterstwò Bënowëch Sprawów i Administracji]] (MBSiA) przez wpisanié gminë do „Rejestru gmin, na òbéńdze chtërnëch brëkòwóné są dodatkowé mionë sztras”. == Òbaczë téż == * [[Nôrodné i etniczné miészëznë w Pòlsce]] * [[kaszëbsczi jãzëk]] * [[szląsczi etnolekt]] * [[lëtewsczi jãzëk]] * [[biôłorusczi jãzëk]] * [[niemiecczi jãzëk]] * [[łemkòwsczi jãzëk]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20260416195823/https://radiokaszebe.pl/news/dwujezyczne-tablice-w-jastarni-i-kuznicy-wypelnij-ankiete-806 Dwujęzyczne tablice w Jastarni i Kuźnicy. Wypełnij ankietę] + [https://web.archive.org/web/20260416195826/https://media.radiokaszebe.pl/wp-content/uploads/kleka_news_konsultacje_gmina_jastrania.mp3 .mp3] * [https://web.archive.org/web/20260416195853/https://radiokaszebe.pl/news/burmistrz-selin-o-dwujezycznych-tablicach-w-jastarni-792 Burmistrz Selin o dwujęzycznych tablicach w Jastarni] + [https://web.archive.org/web/20260416195907/https://media.radiokaszebe.pl/wp-content/uploads/kleka_news_jastarnia_konsultacje.mp3 .mp3] * [https://web.archive.org/web/20260709191832/https://radiokaszebe.pl/news/gdynia-za-dwujezycznymi-tablicami-kaszubski-na-wjezdzie-1272 Gdynia za dwujęzycznymi tablicami. Kaszubski na wjeździe] + [https://web.archive.org/web/20260709191834/https://media.radiokaszebe.pl/wp-content/uploads/news_tablicegdynia.mp3 .mp3] * [https://web.archive.org/web/20260804203449/https://radiokaszebe.pl/news/dwujezyczne-tablice-w-studzienicach-beda-konsultacje-1615 Dwujęzyczne tablice w Studzienicach. Będą konsultacje!] + [https://web.archive.org/web/20260804203402/https://media.radiokaszebe.pl/wp-content/uploads/news_studzienice.mp3 .mp3] * [https://web.archive.org/web/20260709191832/https://radiokaszebe.pl/news/gdynia-za-dwujezycznymi-tablicami-kaszubski-na-wjezdzie-1272 Gdynia za dwujęzycznymi tablicami. Kaszubski na wjeździe] + [https://web.archive.org/web/20260709191942/https://media.radiokaszebe.pl/wp-content/uploads/news_tablicegdynia.mp3 .mp3] * https://radiokaszebe.pl/news/dwujezyczne-tablice-na-stacjach-kolejowych-somonino-pierwsze-1969 {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòlskô]] 6f1dg9rb7nfd7ysanvvwuyj5xj3m4a0 0 12581 215634 205352 2026-09-26T15:37:08Z Terrus38 14026 /* Biskùpòwie Kòscoła */ 215634 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Lutherrose.svg|mały|Róża Lëtra – symbòl refòrmacje, emblemat wikszoscë lëtersczich Kòscołów]] '''Kòscół Ewanielëckò-Aùgsbùrsczi w Pòlsczi Repùblice''' ({{jãz.|pl}} ''Kościół Ewangelicko-Augsburski w Rzeczypospolitej Polskiej)'' – nôstarszi i nôwiãkszi Kòscół ewanielicczi w [[Pòlskô|Pòlsce]] i dzysdnia jedurny [[Lëterstwò|lëtersczi]] Kòscół w Pòlsczi Repùblice. Nôleżnik Swiatowi Lëtersczi Federacje, Swiatowi Radzëznë Kòscołów, Kònferencje Eùropejsczich Kòscołów i Pòlsczi Ekùmeniczny Radzëznë. Prasowim òrganã je "Ewanielicczi Zwiastun". Zwiérzchnikã Kòscoła je biskùp Jerzi Samiec. W 2024 rokù Kòscół miôł 59 891 nôleżników (w tim 194 dëchòwnëch) w 132 parafiach<ref>Cierpiał-Wolan M., ''Mały Rocznik Statystyczny Polski 2025'', Warszawa: Zakład Wydawnictw Statystycznych, 2025, s. 106.</ref>. == Historiô == [[Òbrôzk:Kea sopot.JPG|mały|Kòscół Zbawicéla w [[Sopòt|Sopòtach]]]] [[Òbrôzk:Karpacz_Swiatynia_Wang.JPG|mały|Swiãtnica Wang w Karpaczu]] [[Òbrôzk:Katowice_-_Kościół_ewangelicko-augsburski_-_front.JPG|mały|Kòscół Zmôrtwëchwstaniô Pańsczégò w Katowicach.]] [[Òbrôzk:Swiątynia_Pokoju_w_Jaworze_-_191.jpg|mały|Kòscół Miru w Jawòrze]] [[Òbrôzk:COVER_kosciol_sw-Krzysztofa-10.jpg|mały|Kòscół sw. Krësztofa we Wrocławiu]] === Geneza === Lëtranie w Pòlsce pòjawilë sã krótkò pò wëstãpienim [[Môrcën Lëter|Môrcëna Lëtra]], równak jegò nôùka nie òstała w Pòlsczi Repùblice dobrze przëjãtô. Edikt Zygmùnta i Stôrégò z 1523 rokù głosył, że kòżdi, chto ''dokazë lëtersczé wprowadzôł, przedawôł, kùpiwôł, czëtôł; abò reglë Lëtra głosył, barnił czë pòchwaliwôł, abë òkróm spôleniô tëch ksążków, òn téż smiercą na stosu i zabranim wszëtczich dóbr ùkaróny òstôł''<ref>Julian Bukowski, Dzieje reformacyi w Polsce od wejścia jej do Polski aż do jej upadku. T. 1, Początki i terytoryalne rozprzestrzenienie się reformacyi, 1883, s. 490.</ref>. Lëterstwò ùznanié miało w Ksążãcëch Prusach, na Ceszëńsczim Szląskù, w Małopòlsce i Wiôlgôpòlsce. W 1525 rokù Albrecht Hohenzollern przeprowadzył sekularyzacjã Ksążãcëch Prus, a lëterstwò stało sã państwową religią. Doprowadzył do przëdolmaczëniô i wëdaniô w 1553 rokù w pòlsczim jãzëkù Nowégò Testameńtu, w przëkładze Stanisława Murzynowsczégò<ref>Tadeusz Sznajderski. ''[https://cejsh.icm.edu.pl/cejsh/element/bwmeta1.element.desklight-a4c3b4de-4742-49ed-9d4d-70390853cf9a/c/05_ZRL_60-4_Sznajderski.pdf Reformacja i polskie przekłady Biblii]''. „Zagadnienia Rodzajów Literackich”. vol. LX z. 4 (2017). s. 71–83.</ref>. === Lata 1918–1939 === Historiô Kòscoła Ewanielëckò-Aùgsbùrsczégò w RP naczinô sã pò I Swiatowi Wòjnie. Zabòrë, z jaczich pòwsta òdrodzonô Pòlskô, apartniłë sã religiowò. W òbrëmim pòlsczégò państwa nalazło sã kòl 900 000 ewanielików, mdącëch nôleżnikama różnëch Kòscołów. Kòscół Ewanielëckò-Aùgsbùrsczi w RP béł erbą Kòscoła Ewanielëckò-Aùgsbùrsczégò w Pòlsczim Królestwie, jaczi dzejôł w rusczim zabòrze, i szląsczi superintendentury Kòscoła ewanielëcczégò w Aùstrie. Pò òdrodzenim RP w jegò òbrëmim nalazłë sã parafie z jinszëch partów kraju. Drãdżi robòtë sparłãczeniô i bùdacje sztruktur Kòscoła pòdjął sã pierszi generalny superintendent, ks. Juliusz Bursche. W 1936 w żëcé wszedł dekret Prezydenta Pòlsczi Repùbliczi z 25 smùtana 1936 rokù ò stosënkù Państwa do Kòscoła Ewanielëckò-Aùgsbùrsczégò w RP<ref>Dekret Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 25 listopada 1936 r. o stosunku Państwa do Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego w Rzeczypospolitej Polskiej. ([https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU19360880613 Dz.U. 1936 nr 88 poz. 613]).</ref>. Zgódno z jegò nôdbama Kòscołã miôł prowadzëc Biskùp Kòscoła, administracyjną wëszëzną béł Kònsystorz, a ùstôwòdôwczą – Synod. Kòscół òstôł pòdzëlony na 10 diecezje, jaczé prowadzelë seniorowie. Ùstôw dôwôł téż gwarancjã bënową samostójnotã Kòscołowi i prawné spòdlé do jegò rozwiju. W midzëwòjnowim ùsadzony òstôł diakònat "Eben Ezer" w Dzãgelowie. Ùniwersytet Warszawsczi miôł stwòrzony Wëdzél Ewanielëcczi Teòlogie. Bëło 5 ewanielëcczich bòlëców, czile môlów òpieczi, rozwijôł sã diakònat "Tabita". === II swiatowô wòjna === II swiatowô wòjna bëła dlô lëtrów wiôldżim grzimã. Òb wòjnã zdżinãło kòl 30% dëchòwnëch i Biskùp Bursche. Wikszosc ksãdzów bëła w niewòlë, a majątk skònfiskòwóny. Béł zakôz prowadzeniô nôbòżeństw i kòscelnych czinnoscë pò pòlskù – aktiwnota ewanielików drasticzno spadła. === Lata 1945–1989 === Pò wòjnie Kòscół nalôzł sã w dëcht nowi sytuacje. Dekret z 19 séwnika 1946 rokù<ref>Dekret z dnia 19 września 1946 r. o zmianie dekretu Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 25 listopada 1936 r. o stosunku Państwa do Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego w Rzeczypospolitej Polskiej. ([https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU19460540304 Dz.U. 1946 nr 54 poz. 304]).</ref> scwierdzył, że Dekret Prezydenta z 1936 rokù wcyg mô mòc, leno zmienił sã terytorialny stón Kòscoła. Pózni, ùstôw z 4 lëpińca 1947 rokù<ref>Ustawa z dnia 4 lipca 1947 r. w sprawie zmiany dekretu Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 25 listopada 1936 r. o stosunku Państwa do Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego w Rzeczypospolitej Polskiej. ([https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU19470520272 Dz.U. 1947 nr 52 poz. 272]).</ref> włãcził do Kòscoła partë lëterstwa, jaczé przed wòjną bëłë samòstójné. W òbrëmim Kòscoła Ewanielëckò-Aùgsbùrsczégò w [[Pòlskô Lëdowô Repùblika|PRL]]-u nalazłë sã zemie wparłãczoné do Pòlsczi pò wòjnie, le téż przedwòjnowé parafie ùnijnëch Kòscołów, Kòscoła Stôrolëtersczégò, Kòscoła Aùgsbùrsczégò i Helwecczégò Wëznaniô w Małopòlsce i Bracyni Mòrawsczi. Naczął sã proces òrganizacje kòscołowi wëszëznë na nowò. W 1945 rokù w Łodze bëło zebranié żëjącëch pastorów, gdze wëbrónô òstôł ks. Jón Szeruda na timczasowégò zwiérzchnika Kòscoła. Miôł òn przédno starã zwòłac Synod Kòscoła, chtëren miôł wëbrac trwałé kòscołowé òrganë. Stało to sã 29 czerwińca 1950 rokù, czedë wëbróny òstôł Kònsystorz. Pòstãpny Synod, w 1951 rokù, wëbrôł ks. Karola Kòtulã na Biskùpa Kòscoła<ref>Łukasz Barański, ''Kościół ewangelicki w dziejach Polski'', [w:], ''Luterański katechizm dla dorosłych'', B. Giemza i M. Hintz (red)., Dzięgielów 2017.</ref>. === Pò 1989 rokù === Ùstôw z 13 maja 1994 ò stosënkù Państwa do Kòscoła Ewanielëckò-Aùgsbùrsczégò zrechtowôł fónksnérowanié Kòscoła w Pòlsce<ref>Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 9 lutego 2023 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o stosunku Państwa do Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego w Rzeczypospolitej Polskiej. ([https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20230000509 Dz.U. 2023 poz. 509]).</ref>. Pòwsta Diakòniô Kòscoła, jakô zajimô sã pòmôganim pòtrzëbùjącym. Kòscôł prowadzy môle òpieczi dlô dorosłëch w m.jin. Dzãgielowie, Kònstancinie-Jezornie, Wãgrowie czë Bielskù-Biôłi. W 1995 pòwstało Ewanielëcczé Wòjskòwé Dëszpasturstwò. Bënową sztrukturã Kòscoła rechtëje Główné Bënowé Prawò Kòscoła Ewanielëckò-Aùgsbùrsczégò w Pòlsczi Repùblice z 26 rujana 1996 rokù<ref>[https://bik.luteranie.pl/wp-content/uploads/2023/01/2019-04-28zpw-tekstujednolicony.pdf Zasadnicze Prawo Wewnętrzne Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego w Rzeczpospolitej Polskiej z dnia 26 października 1996 r.], luteranie.pl, 26 rujana 1996.</ref>. W [[Łżëkwiat|łżëkwiace]] 1992 rokù w Bielskò-Biôłi pòwsta Wëdôwizna Aùgùstana, chtërnô wëdôwô ewanielëcką lëteraturã. 16 rujana 2021 rokù Synod Kòscoła zdecydowôł ò dopùszczenim białk do òrdynacje na ksãdzów pò diskùsje, jakô warała wiãcy jak 70 lat<ref>[https://www.luteranie.pl/synod-zaglosowal-za-ordynacja-kobiet-na-ksiezy/ Synod zagłosował za ordynacją kobiet na księży], luteranie.pl, 16 rujana 2021.</ref>. W 1963 rokù absolwentkóm teòlogie dało mòżlëwòtã wprowadzenié w ùrzãd nôùczaniô kòscelnégò – dzãka temù katachetczi dôwałë nôùkã, òdprawiałë nôbòżeństwa i zajimałë sã dëszpasturską robòtą w parafiach. Òd 1999 rokù białczi w Kòscele Ewanielëckò-Aùgsbùrsczim w Pòlsce mògłë bëc dëchòwnyma w pòsłëdze diakòna, nie mògłë równak samòstójno prowadzëc parafie. W 2008 rokù Synodalnô Kòmisjô Teòlogie i Kònfesje scwierdzëła, że ni ma zôwadów w białczëné òrdynacje na ksãdzów. Ùchwôlënk ò dopùszczenim białk do òrdynacje wszedł w żëcé 1 stëcznika 2022 rokù, a 7 maja 2022 rokù w Kòscele Swiãti Trójcë w [[Warszawa|Warszawie]] miała plac pierszô òrdynacjô białk na ksãdzów. Dzewiãc diakónek òstało tedë ksãdzama: Halina Radacz, Małgorzata Gaś, Karina Chwastek-Kamieniorz, Beata Janota, Katarzyna Kowalska, Wiktoria Matloch, Katarzyna Rudkowska, Izabela Sikora i Marta Zachraj-Mikołajczyk<ref>[https://www.luteranie.pl/wszystko-ma-swoj-czas/ Wszystko ma swój czas. Ordynacja dziewięciu diakonek w kościele Świętej Trójcy w Warszawie.], luteranie.pl, 7 maja 2022.</ref>. == Wëszëznë Kòscoła == * Synod Kòscoła – nôwëższô wëszëzna Kòscoła Ewanielëckò-Aùgsbùrsczégò w RP. Przëjimô kòscelné prawò, wëbiérô biskùpa Kòscoła, kònsystorza i synodalną radzëznã. Òd 22 łżëkwiata 2017 rokù przédnikã Synodu je ks. Adóm Malina. * Kònsystorz Kòscoła – przédnô administracyjnô wëszëzna Kòscoła, wëkònawczi òrgan Synodu. Twòrzi gò biskùp Kòscoła (jakno przédnik), wiceprzédnik, trzech dëchòwnëch rôdców i trzech swiécczich. * Biskùp Kòscoła – dëchòwny zwiérzchnik Kòscoła Ewanielëckò-Aùgsbùrsczégò w RP. Wëbieróny przez Synod na 10 lat z mòzlëwòtą reelekcje. Òd stëcznika 2010 rokù Biskùpã Kòscoła je ks. Jerzi Samiec. * Synodalnô Radzëzna – twòrzi ją przédnik synodu i dwùch swiécczich rôdców. Òbczas sesje radzëzna je prezydium synodu. * Kònferencjô Biskùpów Kòscoła – twòrzi ją Biskùp Kòscoła, diecezjalni biskùpowie i ewanielëcczi wòjskòwi biskùp. Je òrganã dorôdczim. == Biskùpòwie Kòscoła == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Juliusz Bursche foto (cropped).jpg|1904–1942<br>ks. dr Juliusz Bursche Òbrôzk:Jan Szeruda.png|1945–1951<br>ks. prof. Jón Szeruda (p.ò.) Òbrôzk:Ks. Karol Kotula.jpg|1951–1959<br>ks. dr Karól Kòtula Òbrôzk:Andrzej Wantula.JPG|1959–1975<br>ks. prof. Andrzéj Wantuła Òbrôzk:Felënk òdjimkù.svg|1975–1991<br>ks. dr Janusz Narzińsczi Òbrôzk:Jan Szarek (ur. 1936).jpg|1991–2001<br>ks. dr Jón Szarek Òbrôzk:Janusz Jagucki.jpg|2001–2010<br>ks. Janusz Jagùcczi Òbrôzk:Bp Jerzy Samiec 2011.jpg|od 2010<br>ks. Jerzi Samiec </gallery> == Òbaczë téż == * [[Katolëcczi Kòscół]] ** [[Katolëcczi Kòscół Armeńsczégò Òbrządkù]] ** [[Katolëcczi Kòscół Bizantińskò-Słowacczégò Òbrządkù]] ** [[Katolëcczi Kòscół Bizantińskò-Ùkrajińsczégò Òbrządkù]] ** [[Katolëcczi Kòscół Syrijsczégò Òbrządkù]] * [[Prawòsławié]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} * https://www.luteranie.pl * https://ewangelicy.pl {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Religiô]] [[Kategòrëjô:Kòscołë]] [[Kategòrëjô:Chrzescëjaństwò]] d4x3j5aiiq4mwuhinzwjnuv6jooqv1u 0 13075 215672 215519 2026-09-27T11:58:47Z HaxelKaszëba 17492 215672 wikitext text/x-wiki {{Mùzyczné karno | pòzwa = Deftones | òbrôzk = Deftones live brixton academy 2007.jpg | òpisënk = Kòncert karna Deftones w Brixton Academy w [[Londin|Londinie]], 14.04.2007 r. | pòwstanié = 1988 | môl pòwstaniô = [[Sacramento]], [[Kaliforniô]], [[Zjednóné Kraje Americzi|USA]] | krôj = [[Òbrôzk:Flag of the United States.svg|tło|22x22px]] [[Zjednóné Kraje Americzi|USA]] | mùzyczné ôrtë = [[alternatiwny metal]], [[alternatiwny rock]], [[nu metal]], [[eksperimentalny rock]] | lata dzejaniô = 1988–do dzysô | wëtwórnie = [[Maverick Records]], [[Reprise Records]], [[Warner Records]] | nôleżnicë = [[Chino Moreno]]<br>[[Stephen Carpenter]]<br>[[Abe Cunningham]]<br>[[Frank Delgado]] | ùszłi nôleżnicë = [[Chi Cheng]]<br>[[Sergio Vega]]<br>Dominic Garcia<br>John Taylor | pòzrzeszóné karna = [[Crosses]], [[Team Sleep]], [[Quicksand]] | logo = Deftones_logo_(2025).svg | starna www = https://www.deftones.com }} '''Deftones''' je amerikańsczim karnã grającym [[alternatiwny metal]], jaczé pòwstało w [[Sacramento]] w [[Kaliforniô|Kalifornie]] w 1988 rokù. Załóżcama karna bëlë wòkalista [[Chino Moreno]], prowadzący gitarzista [[Stephen Carpenter]] a perkùsysta [[Abe Cunningham]], z basystą [[Chi Cheng|Chim Chengã]] mët. Do karna pózni doparłãcził w 1999 rokù [[Frank Delgado]], jaczi je DJã a klawiszówcã kapelë. Pò ùstabilizowanim sã sytuacje karna w 1994, Deftones pòdpisało kòntrakt z wëtwórnią [[Maverick Records]]. Pòtemù karno wëdało swój debiutowi albùm ''[[Adrenaline]]'' w 1995. Kòncertowé turë a promòcjô albùmù przez gãbny przekôz pòmògłë Deftones dobëc wikszą pòpùlarnotã. Jejich drëdżi albùm, ''[[Around the Fur]]'' (1997), zwëskôł sztatus platinowi platczi w Zjednónëch Krajach. Karno òdniosło pòstãpny sukces wëdôwającë trzecy albùm ''[[White Pony]]'' (2000), jaczi òznôczôł przéńsce òd rëchlészégò, barżi agresywnégò brzëmieniô w eksperimentalną starnã; ùsôdzk ''„Elite”'' dobéł [[Nôdgroda Grammy|nôdgrodã Grammy]] w kategòrie ''Best Metal Performance''. Jejich czwiôrti albùm, pòzwóny [[Deftones (albùm)|''Deftones'']], ùkôzôł sã w 2003 rokù i òsygnął 2. plac na amerikańsczi lësce [[Billboard 200]]. W piątim sztudijnym albùmie Deftones, ''[[Saturday Night Wrist]]'' (2006) pòmiónëją ùtwórczé napiãca a òsobisté tôkle w karnie. W 2008, czej Deftones robił nad albùmã pòd robòcą pòzwą ''Eros'', Cheng miôł drogòwi wëpôdk. Pò nym zdarzenim òstôwôł w stónie minimalny swiądë jaż do swòji smiercë w 2013 na skùtk ataczi serca. Pò wëpôdkù Chenga karno òprzestało robòtã nad albùmã ''Eros,'' a na plac Chenga wszedł basysta z karna [[Quicksand]], [[Sergio Vega]], jaczi òstôł w kapelë do zôczątkù 2021 rokù. Òd 2010 karno wëdało piãc albùmów, ''[[Diamond Eyes]]'' (2010), ''[[Koi No Yokan]]'' (2012), ''[[Gore]]'' (2016), ''[[Ohms]]'' (2020), a téż ''[[Private Music]]'' (2025), jaczé pòtkałë sã z achtnienim kritików. == Historiô == === Zôczątk a pòwstanié karna (1988-1994) === Deftones pòwstôł w 1988 w [[Sacramento]] w [[Kalifòrniô|Kalifòrnie]]. Karno założëlë wòkalista [[Chino Moreno]], gitarzista [[Stephen Carpenter]] a perkùsysta [[Abe Cunningham]]. W pierszim składze wëstãpòwôł téż basysta Dominic Garcia. Zôczątkòwò mùzyka karna bëła mòckò inspirowónô cwiardim [[Heavy metal|metalã]], [[Hardcore punk|hardcore pùnkã]] a [[Alternatiwny rock|alternatiwnym rockã]]. [[Òbrôzk:C.K. McClatchy High School.jpg|mały|left|200px|Carpenter, Moreno a Cunningham pòczãlë grac mët, czej chòdzylë do C. K. McClatchy High School w Sacramento.]] Pòdle relacje bëtników karna, [[Stephen Carpenter|Carpenter]] zainteresowôł sã cwiardszą mùzyką pò wëpôdkù na délokùlôkù, w wënikù jaczégò przez gwësny czas béł ùnierëszniony. W nym cządze pòczął intensywno słëchac [[Heavy metal|metalu]] a rozpòczął nôùkã grë na [[Gitara|gitarze]]. Pózdni mët z [[Chino Moreno|Moreno]] a [[Abe Cunningham|Cunninghamã]] pòczął ùsadzac pierszé ùsôdzczi Deftones. Ò pierszé lata dzejaniô skłôd karna czile razy sã zmieniôł. W 1990 rokù plac Garcie zajął basysta [[Chi Cheng]], jaczi pòòstôł bëtnikã karnã przez wikszosc jegò nôbarżi aktiwnégò cządu. W tim samim sztóce [[Abe Cunningham|Cunningham]] na krótkò òpùscył karno, a jegò plac za perkùsją zajãlë pòstãpno Dominic Garcia a John Taylor. [[Abe Cunningham|Cunningham]] pòwrócył do grëpë w 1993 rokù. Deftones chùtkò zdobëło pòpùlarnotã na lokalny scenie [[Sacramento]]. Karno intensywno kòncertowało w [[Kalifòrniô|Kalifòrnie]], a jejich wëstãpë przëcygnãłë bôczënk przedstôwców mùzyczny branżë. W 1994 rokù grëpa pòdpisa kòntrakt z wëtwórnią [[Maverick Records]], jakô należa w henen czas do [[Madonna (spiéwôrka)|Madonnë]] a [[Warner Bros]]. === ''Adrenaline'' a rost pòpùlarnotë (1995–1996) === {{Apartny artikel|Adrenaline}} Debiutowi albùm Deftones, ''[[Adrenaline]]'' ùkôzôł sã 3 rujana 1995 rokù. Platka prezentowa cwiardé, agresywné brzëmienié parłãczące [[Heavy metal|metal]], [[hardcore punk]] a [[alternatiwny rock]]. Albùm nie zwënégòwôł zôczątkòwò wiôldżégò kòmercyjnégò sukcesu, równak dzãka intesywnémù kòncertowaniu pòmale zdobiwôł corôz wikszą grëpã lubòtników. Wôżną rolã w promòcje karna òdegrałë ùsôdzczi ''„7 Words”'' a ''„Bored”''. Deftones wëstãpòwôł òb nen czas jakno support dlô barżi znónëch karnów, dzãka czemù karno zwëskiwało doswiôdczenié a rozeznanié pòza [[Kalifòrniô|Kalifòrnią]]. === ''Around the Fur'' a przełómanié (1997–1999) === {{Apartny artikel|Around the Fur}} Drëdżim albùmã karna béł ''[[Around the Fur]]'', wëdóny w 1997. Platka hala Deftones znaczno wikszą pòpùlarnotã a bëła pierszim wiôldżim kòmercyjnym sukcesã grëpë. Albùm, zamikô w se ùsôdzczi taczé jak ''„My Own Summer (Shove It)”'' òrôz ''„Be Quiet and Drive (Far Away)”'', jaczé stałë sã jednyma z nôbarżi znónëch frańtówków karna. ''[[Around the Fur]]'' pòzwòlëło Deftones zajistniec na midzënôrodny scenie. Karno pòczãło bëc corôz barżi zaszlachòwóné z rozwijącym sã w henen czas ôrtã [[Nu metal|nu metalu]], chòc mùzycë òd zôczątkù distansowelë sã òd jednoznacznégò przëpisëwaniô jichnégò ùtwórstwa do negò ôrtu. W drëdżi pòłowie lat 90. Deftones intensywno kòncertowało. W 1996 rokù do karna doparłãcził [[Frank Delgado]] jakno kòncertowi mùzyk, òdpòwiedzalny za [[Gramòfón|gramòfònë]], [[sampling]] a elektroniczné elemeńtë. W 1990 rokù òstôł òficjalnym bëtnikã karna. === ''White Pony'' a zjinaka mùzycznégò czerënkù (2000–2002) === {{Apartny artikel|White Pony}} [[Òbrôzk:Chino Moreno live.jpg|lewo|mały|Chino Moreno, jaczi wëstąpił jakno drëdżi gitarzista.]] Nôwôżniészim zwrotnym pónktã w karierze Deftones òkôzôł sã trzecy sztudijny albùm, ''[[White Pony]]'', wëdóny w 2000 rokù. Platka znacząco apartnia sã òd rëchlészich dokazów karna. Cwiardé gitarowé brzëmienié òstało sparłãczoné z elemeńtama shoegaze, post-rocka, dream popù, elektroniczi a alternatiwnégò rocka. Na albùmie nalazłë sã m.jin. ''„Change (In the House of Flies)”'', ''„Digital Bath”'', ''„Passenger”'' òrôz ''„Elite”''. Ùsôdzk ''„Elite”'' dostôł w 2001 rokù [[Nôdgroda Grammy|nôdgrodã Grammy]] w kategòrie ''Best Metal Performance'', jaczi stôł sã pierszim nagraniã Deftones achtnionym ną nôdgrodą. ''[[White Pony]]'' pòtkôł sã z baro dobrim przëjãcym kritików ë je czãsto ùznôwóny za jeden z nôwôżniészich albùmów w doróbkù karna. Platka ùmòcnia téż pòzycjã Deftones jakno grëpë, jakô nie ògrańcza sã do pòpùlarnégò w nen czas ôrtu nu metalu. === ''Deftones'' a ''Saturday Night Wrist'' (2003–2007) === {{Apartny artikel|Deftones (albùm)|Saturday Night Wrist}} [[Òbrôzk:Deftones live.jpg|mały|Deftones, òb czas wëstãpù na żëwò w Glasgow, czerwińc 2006 r.]] Czwiôrti sztudijny albùm, pòzwóny ''[[Deftones (albùm)|Deftones]]'', ùkôzôł sã w 2003 rokù. Platka zadebiutowa na drëdżim placu amerikańsczi lëstë [[Billboard 200]]. Nalazłë sã na ni m.jin. syngle ''„Minerva”'' a ''„Hexagram”''. Ò pòstãpné lata sytuacjô w karnie sta sã skòmplikowónô. Òb czas robòtë nad pòstãpnym albùmã mùzycë doswiadczëlë napiãców zrzeszonëch tak z ùtwórczim procesã, jak ë òsobistama tôklama. Efektã nëch robòtów béł piąti sztudijny albùm, ''[[Saturday Night Wrist]]'', wëdóny w 2006 rokù. Albùm òbjimô m.jin. ùsôdzczi ''„Hole in the Earth”'' a ''„Mein”''. W nagraniu ''„Mein”'' gòscynno wëstąpił [[Serj Tankian]], wòkalista karna [[System of a Down]]. ''[[Saturday Night Wrist]]'' zakùńcził pierszi etap dzejaniô Deftones, w jaczim grëpa przeszła òd cwiardégò, [[Nu metal|nu metalowégò]] brzëmieniô do barżi eksperimentalnégò sztilu. === Wëpôdk Chi Chenga a ''Diamond Eyes'' (2008–2011) === {{Apartny artikel|Diamond Eyes}} W 2008 rokù, òb czas robòtë nad pòstãpnym albùmã karna, [[Chi Cheng]] ùczãstnicził w pòwôżnym drogòwim wëpôdkù. W wënikù òbrażeniów, jaczich doznôł zapôdł w [[Spiączka|kómã]] a ò pòstãpné lata pòòstôwôł w stónie minimalny swiądë. Wëpôdk miôł wiôldżi cësk na dzejanié karna. Robòtë nad albùmã ''Eros'', jaczi miôł bëc nastãpnikã ''[[Saturday Night Wrist]]'', òstałë scygnioné. Mùzycë zdecydowelë sã rozpòcząc robòtã nad nowim materiałã z basystą [[Sergio Vega|Sergio Vegą]] z karna [[Quicksand]]. W 2010 rokù ùkôzôł sã albùm ''[[Diamond Eyes]]''. Platka òsta bëlno przëjãtô a òznôcza nowi etap w historie karna. Titlowi ùsôdzk a ''„Rocket Skates”'', ''„You've Seen the Butcher”'' jak téż ''„Sextape”'' stałë sã jednyma z nôbarżi znónëch kòmpòzycjów Deftones. === ''Koi No Yokan'' a ''Gore'' (2012–2017) === [[Òbrôzk:Rock in Pott 2013 - Deftones 13.jpg|mały|Serio Vega òb czas wëstãpù na Rock in Pott w 2013 r.]] W 2012 rokù Deftones wëdało sódmi sztudijny albùm, ''[[Koi No Yokan]]''. Platka cygnã eksperimentalny czerënk zapòczątkòwóny na ''[[White Pony]]'' a rozwiniãti na ''[[Diamond Eyes]]''. Albùm zamikô w se ùsôdzczi taczé jak ''„Leathers”'', ''„Tempest”'' i ''„Swerve City”''. W aprilu 2013 rokù zmiarł [[Chi Cheng]]. Nimò że òd czilu lat nie wëstãpòwôł ju z karnã, jegò smierc mia wiôldżi znaczënk dlô pòòstałëch bëtników kapelë. W 2016 rokù ùkôzôł sã albùm ''[[Gore]]''. Platka wëapartniwa sã wikszim wëzwëskanim atmosfericznëch gitarów, melodie eksperimentalnëch aranżacjów. Proces ji pòwstaniô béł równak namerkóny artisticznyma różnicama pòmidzë bëtnikama karna, òsoblëwie pòmidzë [[Chino Moreno]] a [[Stephen Carpenter|Stephenã Carpenterã]]. === ''Ohms'' a òdéńsce Sergio Vedżi (2020–2021) === W 2020 rokù Deftones wëdało dzewiąti sztudijny albùm ''[[Ohms]]''. Platka òsta nagrónô partowò w dëchù rëchlészégò, cwiardszégò brzëmieniô karna, jednoczasno zachòwùjącë charakteristiczné dlô karna atmosfericzné a eksperimentalné elemeńtë. ''[[Ohms]]'' pòtkôł sã z baro pòzytiwnym przëjãcym ë béł pòstrzégóny jakno pòwart Deftones do barżi agresywnégò brzëmieniô znónégò z rëchlészich albùmów. W 2021 rokù [[Sergio Vega]] pòinfòrmowôł ò swòjim òdéńscu z kapelë. Mùzyk ùwôżôł, że przez wiele lat nie òstôł fòrmalno przëjãti jakno fùlprawny bëtnik grëpë. Pò jegò òdéńscu Deftones pònowno dzejôł jakno sztërëòsobòwi skłôd. === ''Private Music'' a terôczasné dzejanié (2022–do terô) === Pò wëdanim ''[[Ohms]]'' Deftones cygnął kòncertowé dzejanié a téż rozpòczął robòtë nad pòstãpnym materiałã. Karno òstôwało jednym z nôwôżniészich przedstôwców [[Zjednóné Kraje Americzi|amerikańsczégò]] [[Alternatiwny metal|alternatiwnégò metalu]], parłãcząc cwiardé gitarowé riffë z atmòsfericznyma aranżacjama, elektroniką a charakteristicznym spiewã [[Chino Moreno]]. W 2025 rokù ùkôzôł sã dzesąti sztudijny albùm kapelë, ''[[Private Music]]''. Platka cygnã eksperimentalny czerënk karna, jednoczasno rozwijając jegò cwiardszé brzëmienié. Deftones pòòstôwô aktiwnym kòncertowim karnã. Grëpa je ùznôwónô za jeden z nôbarżi wpłëwòwëch karnów alternatiwnégò metalu, a ji ùtwórstwò wëwiarło cësk na rozwij [[Nu metal|nu metalu]], [[Post metal|post-metalu]], [[shoegaze]] a téż terôczasnégò [[Alternatiwny metal|alternatiwnégò metalu]]. == Nôleżnicë karna == === Terôczasny nôleżnicë: === * [[Chino Moreno]] – przédny wòkalista <small>(1988–do terô)</small>; ritmicznô gitara <small>(1999–do terô)</small> * [[Stephen Carpenter]] – prowadzącô gitara <small>(1988–do terô)</small>; ritmicznô gitara <small>(1988–1999)</small> * [[Abe Cunningham]] – perkùsysta <small>(1988–1990, 1993–do terô)</small> * [[Frank Delgado]] – klawiszówc, DJ, sampléra <small>(1999–do terô; kòncertowi mùzyk 1996-1999)</small> === Ùszłi nôleżnicë: === * Dominic Garcia – basysta <small>(1988–1990)</small>, perkùsysta <small>(1990–1991)</small> * [[Chi Cheng]] – basysta, dodôwkòwi wòkalista <small>(1990–2008; zamiarł w 2013)</small> * John Taylor – perkùsysta <small>(1991–1993)</small> * [[Sergio Vega]] – basysta, dodôwkòwi wòkalista <small>(2009–2021)</small> === Òs czasu === {{#tag:timeline| ImageSize = width:950 height:auto barincrement:25 PlotArea = left:100 bottom:120 top:10 right:15 Alignbars = justify DateFormat = dd/mm/yyyy Period = from:01/05/1988 till:{{#time:d/m/Y}} TimeAxis = orientation:horizontal format:yyyy Legend = orientation:vertical position:bottom columns:4 ScaleMajor = increment:2 start:1989 ScaleMinor = increment:1 start:1989 Colors = id:Vocals value:red legend:Przédny_wòkalista id:BVocals value:pink legend:Pòbòczny_wòkalista id:Lguitar value:teal legend:Przédny_gitarzista id:Rguitar value:brightgreen legend:Ritmiczny_gitarzista id:Bass value:blue legend:Basysta id:Keys value:purple legend:Klawiszówc,_gramòfón,_sampling id:Drums value:orange legend:Perkùsysta id:Tour value:yellow legend:Turowi_bëtnicë id:Album value:black legend:Sztudijné_wëdanié id:Other value:gray(0.75) legend:Jinszé_wëdanié id:bars value:gray(0.95) BackgroundColors = bars:bars LineData = layer:back color:black at:03/10/1995 at:28/10/1997 at:20/06/2000 at:20/05/2003 at:31/10/2006 at:04/05/2010 at:12/11/2012 at:08/04/2016 at:25/09/2020 at:22/08/2025 layer:back color:Other at:01/03/1991 at:01/11/1992 at:30/08/1993 at:30/11/1993 at:10/04/1998 at:12/05/2001 at:27/08/2002 at:04/10/2005 at:16/04/2011 at:25/10/2011 at:20/04/2013 at:10/04/2020 BarData = bar:Moreno text:"Chino Moreno" bar:Carpenter text:"Stephen Carpenter" bar:Jackman text:"Lance Jackman" bar:Valencia text:"Mark Valencia" bar:Lopez text:"Shaun Lopez" bar:Garcia text:"Dominic Garcia" bar:Cheng text:"Chi Cheng" bar:Vega text:"Sergio Vega" bar:Sablan text:"Fred Sablan" bar:Delgado text:"Frank Delgado" bar:Cunningham text:"Abe Cunningham" bar:Taylor text:"John Taylor" PlotData= width:13 bar:Moreno from:start till:end color:Vocals bar:Moreno from:01/08/1999 till:end color:Rguitar width:3 bar:Carpenter from:start till:end color:Lguitar bar:Carpenter from:start till:01/08/1999 color:Rguitar width:3 bar:Jackman from:01/03/2022 till:end color:Lguitar bar:Jackman from:01/03/2022 till:end color:BVocals width:3 bar:Jackman from:01/03/2022 till:end color:Tour width:7 bar:Valencia from:21/05/2022 till:17/07/2022 color:Lguitar bar:Valencia from:21/05/2022 till:17/07/2022 color:Tour width:3 bar:Lopez from:01/05/2024 till:end color:Rguitar bar:Lopez from:01/05/2024 till:end color:Lguitar width:7 bar:Lopez from:01/05/2024 till:end color:Tour width:3 bar:Garcia from:start till:30/04/1990 color:Bass bar:Garcia from:01/05/1990 till:31/05/1991 color:Drums bar:Cheng from:01/05/1990 till:04/11/2008 color:Bass bar:Cheng from:01/05/1990 till:04/11/2008 color:BVocals width:3 bar:Vega from:26/01/1999 till:23/02/1999 color:Bass bar:Vega from:26/01/1999 till:23/02/1999 color:BVocals width:3 bar:Vega from:26/01/1999 till:23/02/1999 color:Tour width:7 bar:Vega from:01/02/2009 till:01/01/2021 color:Bass bar:Vega from:01/02/2009 till:01/01/2021 color:BVocals width:3 bar:Sablan from:01/03/2022 till:end color:Bass bar:Sablan from:01/03/2022 till:end color:Bvocals width:3 bar:Sablan from:01/03/2022 till:end color:Tour width:7 bar:Delgado from:01/01/1996 till:end color:Keys bar:Delgado from:01/01/1996 till:01/08/1999 color:Tour width:3 bar:Cunningham from:start till:01/04/1990 color:Drums bar:Cunningham from:01/11/1993 till:end color:Drums bar:Taylor from:01/06/1991 till:31/10/1993 color:Drums }} == Diskògrafiô == === Sztudijné albùmë === {| class="wikitable" border="1" |- !rowspan="2"|Rok !rowspan="2" width="350"|Pòzwa albùmù !colspan="13"|Pòzycjô w lëstach !rowspan="2" width="100"|Sprzedôż w US<ref name="blabbermouth">DEFTONES US Sales (According To Soundscan). Blabbermouth.net, 2002-01-22.</ref> !rowspan="2" width="100"|Certifikacjô<br /><ref name="RIAA">RIAA Database</ref><ref name="CRIA">CRIA Searchable Database</ref> |- !style="width:3em;font-size:75%;"|[[Billboard 200|US]]<br /><ref name="BillboardOverview">Billboard.com – Artist Chart History – Deftones: Albums</ref> !style="width:3em;font-size:75%;"|[[UK Albums Chart|UK]]<br /><ref name="UKCharts">Deftones album search, everyHit.com</ref> !style="width:3em;font-size:75%;"|[[ARIA Charts|AUS]]<br /><ref name="AussieCharts">Australian Charts Portal – Deftones</ref> !style="width:3em;font-size:75%;"|[[Irish Albums Chart|IRL]]<br /><ref name="IrishCharts">Irish Music Charts Archive</ref> !style="width:3em;font-size:75%;"|[[Szwajcariô|SWI]]<br /><ref name="SwissCharts">Discographie Deftones, Die Offizielle Schweizer Hitparade</ref> !style="width:3em;font-size:75%;"|[[Aùstriô|AUT]]<br /><ref name="AustrianCharts">Discographie Deftones, Das Österreichische Hitparaden- und Musik-Portal</ref> !style="width:3em;font-size:75%;"|[[Francjô|FRA]]<br /><ref name="FrenchCharts">Discographie Deftones, lescharts.com</ref> !style="width:3em;font-size:75%;"|[[Néderlandzkô|NLD]]<br /><ref name="NetherlandsCharts">Discografie Deftones, dutchcharts.nl</ref> !style="width:3em;font-size:75%;"|[[Belgijskô|BEL]]<br /><ref name="BelgianCharts">Discografie Deftones, ultratop.be</ref> !style="width:3em;font-size:75%;"|[[Szwédzkô|SWE]]<br /><ref name="SwedishCharts">Discography Deftones, swedishcharts.com</ref> !style="width:3em;font-size:75%;"|[[Fińskô|FIN]]<br /><ref name="FinnishCharts">Discography Deftones, finnishcharts.com</ref> !style="width:3em;font-size:75%;"|[[Norweskô|NOR]]<br /><ref name="NorwegianCharts">Discography Deftones, norwegiancharts.com</ref> !style="width:3em;font-size:75%;"|[[Nowô Zélandiô|NZ]]<br /><ref name="NZCharts">Discography Deftones, charts.org.nz</ref> |- |1995 |'''''[[Adrenaline]]''''' * Wëdóné: 1 rujana 1995 * Wëtwórniô: [[Maverick Records]]/[[Warner Bros.]] |align="center"|23 |align="center"| — |align="center"| — |align="center"| — |align="center"| — |align="center"| — |align="center"| — |align="center"| — |align="center"| — |align="center"| — |align="center"| — |align="center"| — |align="center"| — |1,000 000+<ref name="RIAA" /> |RIAA: Złotô / Platinowô<br /> [[British Phonographic Industry|BPI]]: Strzébrznô<ref name="AdrenalineBPI">Adrenaline certified awards, British Phonographic Industry</ref> |- |1997 |'''''[[Around the Fur]]''''' * Wëdóné: 28 rujana 1997 * Wëtwórniô: Maverick Records/Warner Bros. |align="center"|29 |align="center"|56 |align="center"| — |align="center"| — |align="center"| — |align="center"| — |align="center"|41 |align="center"|99 |align="center"| — |align="center"| — |align="center"|32 |align="center"| — |align="center"| — |760,000+ |RIAA: Złotô<br /> BPI: Strzébrznô<ref name="AroundTheFurBPI">Around the Fur certified awards, British Phonographic Industry</ref> |- |2000 |'''''[[White Pony]]''''' * Wëdóné: 20 czerwińca 2000 * Wëtwórniô: Maverick Records |align="center"|3 |align="center"|13 |align="center"|2 |align="center"|21 |align="center"|68 |align="center"|39 |align="center"|6 |align="center"|27 |align="center"|27 |align="center"|35 |align="center"|13 |align="center"|19 |align="center"|14 |1,300 000+<ref name="billboard">Billboard Sales Data for White Pony</ref> |RIAA: Platinowô <br /> [[Canadian Recording Industry Association|CRIA]]: Złotô <br /> BPI: Strzébrznô<ref name="WhitePonyBPI">White Pony certified awards, British Phonographic Industry</ref> |- |2003 |'''''[[Deftones (albùm)|Deftones]]''''' * Wëdóné: 20 maja 2003 * Wëtwórniô: Maverick Records |align="center"|2 |align="center"|7 |align="center"|4 |align="center"|14 |align="center"|19 |align="center"|20 |align="center"|14 |align="center"|22 |align="center"|29 |align="center"|23 |align="center"|9 |align="center"|18 |align="center"|2 |567,000+ |RIAA: Złotô <br /> CRIA: Złotô |- |2006 |'''''[[Saturday Night Wrist]]''''' * Wëdóné: 31 rujana 2006 * Wëtwórniô: Maverick Records |align="center"|10 |align="center"|33 |align="center"|26 |align="center"|5 |align="center"|31 |align="center"|18 |align="center"|33 |align="center"|63 |align="center"| — |align="center"|35 |align="center"|33 |align="center"|32 |align="center"|8 |250,000+ | |- |2010 |'''''[[Diamond Eyes]]''''' * Wëdóné: 4 maja 2010 * Wëtwórniô: [[Reprise Records]] / [[Warner Bros. Records]] |align="center"|&nbsp;6 |align="center"|&nbsp;26 |align="center"|&nbsp;22 |align="center"|&nbsp;45 |align="center"|&nbsp;11 |align="center"|&nbsp;13 |align="center"|&nbsp;23 |align="center"|&nbsp;55 |align="center"|&nbsp;31 |align="center"|&nbsp;25 |align="center"|&nbsp;12 |align="center"|&nbsp;17 |align="center"|&nbsp;8 | | |- |2012 |'''''[[Koi No Yokan]]''''' * Wëdóné: 2012 * Wëtwórniô: Warner Bros. Records |align="center"|11 |align="center"|30 |align="center"|16 |align="center"|49 |align="center"|22 |align="center"|25 |align="center"|30 |align="center"|28 |align="center"|51 |align="center"|— |align="center"|35 |align="center"|— |align="center"|8 | | |- |2016 |'''''[[Gore]]''''' * Wëdóné: 2016 * Wëtwórniô: Warner Bros. Records |align="center"|? |align="center"|? |align="center"|? |align="center"|? |align="center"|? |align="center"|? |align="center"|? |align="center"|? |align="center"|? |align="center"|? |align="center"|? |align="center"|? |align="center"|? | | |- |2020 |'''''[[Ohms]]''''' * Wëdóné: 2020 | align="center" | | align="center" | | align="center" | | align="center" | | align="center" | | align="center" | | align="center" | | align="center" | | align="center" | | align="center" | | align="center" | | align="center" | | align="center" | | | |- |2025 |'''''[[Private Music]]''''' * Wëdóné: 2025 | align="center" | | align="center" | | align="center" | | align="center" | | align="center" | | align="center" | | align="center" | | align="center" | | align="center" | | align="center" | | align="center" | | align="center" | | align="center" | | | |- | colspan="16" align="center" style="font-size: 8pt" | — òznôczô albùm, jaczi sã nie dostôł na dóną lëstã szlagrów. |} === Kómpilacje === {| class="wikitable" border="1" |- !rowspan="2"|Rok !rowspan="2" width="350"|Pòzwa albùmù !colspan="13"|Pòzycjô w lëstach !rowspan="2" width="100"|Sprzedôż w US !rowspan="2" width="100"|Certifikacjô<br /><ref name="RIAA" /><ref name="CRIA" /> |- !style="width:3em;font-size:75%;"|[[Billboard 200|US]]<br /><ref name="BillboardOverview" /> !style="width:3em;font-size:75%;"|[[UK Albums Chart|UK]]<br /><ref name="UKCharts" /> !style="width:3em;font-size:75%;"|[[ARIA Charts|AUS]]<br /><ref name="AussieCharts" /> !style="width:3em;font-size:75%;"|[[Irish Albums Chart|IRL]]<br /><ref name="IrishCharts" /> !style="width:3em;font-size:75%;"|[[Szwajcariô|SWI]]<br /><ref name="SwissCharts" /> !style="width:3em;font-size:75%;"|[[Aùstriô|AUT]]<br /><ref name="AustrianCharts" /> !style="width:3em;font-size:75%;"|[[Francjô|FRA]]<br /><ref name="FrenchCharts" /> !style="width:3em;font-size:75%;"|[[Néderlandzkô|NLD]]<br /><ref name="NetherlandsCharts" /> !style="width:3em;font-size:75%;"|[[Belgijskô|BEL]]<br /><ref name="BelgianCharts" /> !style="width:3em;font-size:75%;"|[[Szwédzkô|SWE]]<br /><ref name="SwedishCharts" /> !style="width:3em;font-size:75%;"|[[Fińskô|FIN]]<br /><ref name="FinnishCharts" /> !style="width:3em;font-size:75%;"|[[Norweskô|NOR]]<br /><ref name="NorwegianCharts" /> !style="width:3em;font-size:75%;"|[[Nowô Zélandiô|NZ]]<br /><ref name="NZCharts" /> |- |2005 |'''''[[B-Sides & Rarities]]''''' * Wëdóné: 4 rujana 2005 * Wëtwórniô: [[Rhino Entertainment]]/Maverick Records |align="center"|43 |align="center"| — |align="center"|30 |align="center"| — |align="center"|93 |align="center"|54 |align="center"|59 |align="center"|— |align="center"| — |align="center"| — |align="center"| — |align="center"| — |align="center"| — | | |- |align="center" colspan="17" style="font-size: 8pt"| — òznôczô albùm, jaczi sã nie dostôł na dóną lëstã szlagrów. |} === Demo === {| class="wikitable" border="1" |- !Rok !Pòzwa dema |- |1993 |'''''[[Like a Linus]]''''' * Wëdóné: 30 smùtana 1993 * Wëtwórniô: Deftones |} === EPczi === {| class="wikitable" border="1" |- !Rok !Pòzwa EPczi |- |1998 |'''''[[Live (Deftones album)|Live]]''''' * Wëdóné: 22 czerwińca 1999 * Wëtwórniô: Maverick Records/Warner Bros. |- |2001 |'''''[[Back to School (Mini Maggit)]]''''' * Wëdóné: 12 strëmiannika 2001 * Wëtwórniô: Maverick Records/Warner Bros. |} === Syngle === {| class="wikitable" border="1" |- !rowspan="2"| Rok !rowspan="2"| Syngel !colspan="5"| Pòzycjô w lëstach !rowspan="2"| Albùm |- !style="width:3em;font-size:75%;"| [[Billboard Hot 100|US]]<br /><ref>Billboard: Bubbling Under Hot 100 Singles. [on-line]. [dakch: 2008-05-11].</ref><ref>Billboard: Bubbling Under Hot 100 Singles. [on-line]. [dakch: 2008-05-11].</ref> !style="width:3em;font-size:75%;"| [[Alternative Songs|US<br />Alt.]]<br /><ref name="SinglesBillboard">Billboard.com: Artist Chart History – Deftones: Singles. [on-line]. [dakch: 2007-12-23].</ref> !style="width:3em;font-size:75%;"| [[Hot Mainstream Rock Tracks|US <br />Main.]]<br /><ref name="SinglesBillboard" /> !style="width:3em;font-size:75%;"| [[ARIA Charts|AUS]]<br /><ref name="AUS-2">Australian singles chart. [on-line]. [dakch: 2009-08-11].</ref> !style="width:3em;font-size:75%;"| [[UK Singles Chart|UK]]<br /><ref name="UKSingles">UK Singles Top 75 – Music Charts. [on-line]. [dakch: 2007-12-23].</ref> |- |1995 |„7 Words“ |align="center"|— |align="center"|— |align="center"|— |align="center"|— |align="center"|— |rowspan="2"|''[[Adrenaline]]'' |- |1996 |„Bored“ |align="center"|— |align="center"|— |align="center"|— |align="center"|— |align="center"|— |- |1997 |„My Own Summer (Shove It)“ |align="center"|— |align="center"|— |align="center"|— |align="center"|— |align="center"|29 |rowspan="2"|''[[Around the Fur]]'' |- |1998 |„Be Quiet and Drive (Far Away)“ |align="center"|— |align="center"|— |align="center"|29 |align="center"|— |align="center"|50 |- |rowspan="2"|2000 |„Change (In the House of Flies)“ |align="center"|105 |align="center"|3 |align="center"|9 |align="center"|— |align="center"|53 |rowspan="3"|''[[White Pony]]'' |- |„Back to School (Mini Maggit)“ |align="center"|— |align="center"|27 |align="center"|35 |align="center"|26 |align="center"|35 |- |2001 |„Digital Bath“ |align="center"|— |align="center"|16 |align="center"|38 |align="center"|— |align="center"|— |- |rowspan="2"|2003 |„Minerva“ |align="center"|120 |align="center"|9 |align="center"|16 |align="center"|50 |align="center"|15 |rowspan="2"|''[[Deftones (albùm)|Deftones]]'' |- |„Hexagram“ |align="center"|— |align="center"|— |align="center"|— |align="center"|— |align="center"|68 |- |2006 |„Hole in the Earth“ |align="center"|— |align="center"|18 |align="center"|19 |align="center"|— |align="center"|69 |rowspan="2"|''[[Saturday Night Wrist]]'' |- |2007 |„Mein“ |align="center"|— |align="center"|— |align="center"|40 |align="center"|— |align="center"|— |- |rowspan="4"| 2010 |„Rocket Skates“<ref>Amy Sciarretto: Deftones, 'Rocket Skates' -- New Song. AOL Music, 2010-02-23. [on-line]. [dakch: 2010-02-23].</ref> |align="center"|— |align="center"|— |align="center"|— |align="center"|— |align="center"|— |rowspan="4"| ''[[Diamond Eyes]]'' |- |„Diamond Eyes“<ref>Archivovaná kopie. [on-line]. [dakch: 2010-04-04].</ref> |align="center"|— |align="center"|16 |align="center"|10 |align="center"|— |align="center"|— |- |„Sextape“ | style="text-align:center;"|— | style="text-align:center;"|— | style="text-align:center;"|— | style="text-align:center;"|— | style="text-align:center;"|— |- |„You've Seen the Butcher“<ref>Future Releases on Alternative Radio Stations, Independent Artist Song Releases. Allaccess.com. [on-line]. [dakch: 2010-11-24].</ref> | style="text-align:center;"|— | style="text-align:center;"|— | style="text-align:center;"|21 | style="text-align:center;"|— | style="text-align:center;"|— |- |align="center" colspan="8" style="font-size: 8pt"| — òznôczô syngel, jaczi sã nie dostôł na dóną lëstã szlagrów. |} == Teledisczi == {| class="wikitable" |- ! Rok ! Titel ! Reżiséra |- | 1995 | „7 Words” | Chris Burns |- |rowspan=3| 1996 | „Bored” | Nick Egan |- |„Engine No. 9" |rowspan=2| Nick Lambrou |- |„Root” |- |1997 |„My Own Summer (Shove It)” |Dean Karr |- |rowspan=2| 1998 |„Be Quiet and Drive (Far Away)” |Frank W. Ockenfels III |- |„Around the Fur” |Russ Busby |- |2000 |„Change (In the House of Flies)” |Liz Friedlander |- |rowspan=4| 2001 |„Digital Bath” |Andrew Bennet |- |„Back to School (Mini Maggit)” |Paul Hunter |- |„Street Carp” |James Sutton |- |„White Pony” |Shawn M. Foster |- |rowspan=4| 2003 |„Minerva” |Paul Fedor |- |„Hexagram” |Darren Doane |- |„Bloody Cape” |James Minchin III |- |„Deftones 2003” |Andy Bennet |- |2006 |„Hole in the Earth” |Brian Lazzaro<ref>[http://www.mtv.com/videos/deftones/111148/hole-in-the-earth.jhtml Hole in the Earth | Deftones | Music Video | MTV].</ref> |- |2007 |„Mein” |Bernard Gourley<ref>{{Cytuj starnã |url = http://www.sys-con.com/node/352170 |titel = Deftones Announce American Tour; Ticket Pre-Sale Begins This Thursday, March 22; New Single and Video Hit Airwaves; Exclusive Ringtone to Help Homeless Youth &#124; news.sys-c... |òpùblikòwóny = www.sys-con.com |data przëstãpù = 2017-11-22}}</ref> |- |rowspan=4| 2010 |„Rocket Skates” |13thWitness and Kenzo Digital<ref>{{Cytuj starnã |url = http://www.youtube.com/watch?v=woR6ohiFeYE |titel = YouTube |òpùblikòwóny = www.youtube.com |jãzëk = fr |data przëstãpù = 2017-11-22}}</ref> |- |„Diamond Eyes” |Robert "Roboshobo" Schober<ref>{{Cytuj starnã |url = http://www.videostatic.com/vs/2010/03/shot-deftones-roboshobo-dir.html |titel = SHOT: Deftones – Roboshobo, dir. &#124; VideoStatic |òpùblikòwóny = www.videostatic.com |jãzëk = en |data przëstãpù = 2017-11-22}}</ref> |- |„Sextape” |Zak Forrest, Chad Liebenguth<ref>{{Cytuj starnã |url = https://www.blabbermouth.net/news/deftones-sextape-video-released/ |titel = Deftones: ‘Sextape’ Video Released – Blabbermouth.net |òpùblikòwóny = www.blabbermouth.net |jãzëk = en |data przëstãpù = 2017-11-22}}</ref> |- |„You’ve Seen The Butcher” |Jodeb<ref>{{cytuj starnã |url = https://www.blabbermouth.net/news/deftones-you-ve-seen-the-butcher-video-released/ |titel = DEFTONES: ‘You’ve Seen The Butcher’ Video Released |òpùblikòwóny = roadrunnerrecords.com |jãzëk = en |data przëstãpù = 2010-10-20}}</ref> |- |rowspan=3| 2013 |„Swerve City” |Gus Black<ref>{{cytuj starnã |url = http://www.blabbermouth.net/news.aspx?mode=Article&newsitemID=189690 |titel = DEFTONES: ‘Swerve City’ Video Released – May 8, 2013 |òpùblikòwóny = blabbermouth.net |jãzëk = en |data przëstãpù = 2013-05-09}}</ref> |- |„Swerve City (Tour Version)” |Ryan Mackfall |- |„Romantic Dreams” |Brett Novak |- |2016 |„Prayers/Triangles” |Charles Bergquist |- |2021 |„Ceremony” |Leigh Whannell |} == Nôdgrodë a wëapartnieniô == {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! Rok !style="width:15em;"| Kategòriô !style="width:15em;"| Titlã !style="width:15em;"| Nôdgroda ! Nota ! Zdrój |- |2007 |Classic Songwriter |Deftones |[[Kerrang! Awards]] |'''Laur''' |<ref>{{Cytuj starnã |url = https://www.digitalspy.com/music/news/a73558/kerrang-awards-2007-the-winners/ |titel = Kerrang Awards 2007: The Winners |nôzwëskò = Fletcher |miono = Alex |òpùblikòwóny = www.digitalspy.com |jãzëk = en |data przëstãpù = 2016-01-29}}</ref> |- |rowspan=5| 2013 |Best Guitarist Award |Stephen Carpenter |rowspan=5| [[Revolver (magazyn)#Revolver Golden Gods Awards|Revolver Golden Gods Awards]] |Nominacjô |rowspan=5| <ref>{{Cytuj starnã |url = http://www.metalinjection.net/show-recap/revolver-golden-gods-awards-2013-winners-and-performance-highlights |titel = REVOLVER GOLDEN GODS Awards 2013: Winners And Performance Highlights |nôzwëskò = Pasbani |miono = Robert |òpùblikòwóny = www.metalinjection.net |jãzëk = en |data przëstãpù = 2015-08-15}}</ref> |- |Best Drummer |Abe Cunningham |Nominacjô |- |Paul Gray Best Bassist |Sergio Vega |Nominacjô |- |Best Vocalist |Chino Moreno |Nominacjô |- |Album of the Year |''Koi No Yokan'' |'''Laùr''' |- |2016 |The Lifetime Achievement Award |Deftones |Kerrang! Awards |'''Laùr''' |<ref>{{Cytuj starnã |url = http://web.archive.org/web/20160609204645/http://www.kerrang.com/43773/kerrang-awards-2016-the-winners/ |titel = KERRANG! AWARDS 2016: THE WINNERS! |òpùblikòwóny = www.kerrang.com |jãzëk = en |data przëstãpù = 2016-06-26}}</ref> |} == Przëpisë == {{Przëpisë|2}} == Bibliografiô == * Deftones. ''Official Website'': https://www.deftones.com/ * ''GRAMMY.com''. „Deftones”: https://www.grammy.com/artists/deftones/1574 * ''Encyclopaedia Britannica''. „Deftones”: https://www.britannica.com/topic/Deftones == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Òficjalnô starna}} {{Deftones}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Deftones| ]] ncwyp3gvih21x565wws50od6xiu5kp2 0 13297 215647 210087 2026-09-27T05:47:18Z Iketsi 3254 {{Przëpisë|2}} 215647 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} '''Rzeczë to pò kaszëbskù''' ({{jãz.|pl}} ''Powiedz to po kaszubsku''<ref name=":1">https://www.rmf24.pl/regiony/trojmiasto/news-jak-nadazyc-za-codziennoscia-konkurs-na-nowe-kaszubskie-slow,nId,7945265</ref>) – [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbskòjãzëkòwy]] [[kònkùrs]] [[Słowòtwórstwò|słowòùtwórczi]]<ref>{{RKJ|2019|99}}</ref><ref>{{RKJ|2016|115}}</ref> òrganizowóny òd 2025 rokù<ref name=":0" />. == Kònkùrsë w rozmajitëch lat == === 2025 (I) === <div class="thumb tright"> <div class="thumbinner" style="width:250px;"> {| style="border:1px solid #ccc;" |- | [[Òbrôzk:Facebook Like button.svg|120px|alt=|achtik|link=]] | [[Òbrôzk:Pizza-3007395 (1x1 aspect ratio).jpg|120px|alt=|italszczi plińc|link=]] |} <div class="thumbcaption">''achtik'' i ''italszczi plińc''<ref>https://web.archive.org/web/20251211023452/https://radiokaszebe.pl/jezyk-kaszubski-powinien-nadazac-za-jezykiem-polskim-zanna-sepinska-o-konkursie-na-nowe-kaszubskie-slowo/</ref></div> </div> </div> * [[29 strëmiannika]]–[[30 łżëkwiata]] 2025 r.<ref name=":1" /><ref name=":0">https://powiat.puck.pl/aktualnosci/kaszubskieslowo.html</ref><ref>https://telewizjabaltycka.pl/rzecze-to-po-kaszebsku-starostwo-powiatowe-w-pucku-zaprasza-do-konkursu-i-tworzenia-przyszlosci-jezyka-kaszubskiego/</ref><ref>https://trojmiasto.eska.pl/jak-bedzie-po-kaszubsku-influencer-selfie-rozkmina-czy-lajkowanie-rozstrzygnie-to-nietuzinkowy-konkurs-aa-YZDM-qzQH-15wp.html</ref><ref>https://kaszuby24.pl/wymysl-nowe-kaszubskie-slowo-powiat-pucki-oglasza-konkurs-jezykowy/</ref><ref>https://web.archive.org/web/20250521055621/https://radiokaszebe.pl/w-pucku-czekaja-na-nowe-nazwy-rzecze-to-po-kaszebsku/</ref><ref>https://nadmorski24.pl/aktualnosci/71348-wymysl-nowe-kaszubskie-slowo</ref><ref>https://www.zawszepomorze.pl/artykul/19105,jak-powiesz-influencer-selfie-czy-rozkmina-po-kaszubsku-trwa-nietypowy-konkurs</ref><ref>https://radiokaszebe.pl/podcasts/kleka-informacje-z-kaszub-179/metropolia-na-pomorzu-koszykowka-i-muzeum-kleka-25-09-07-55-csb-1366</ref> ** Regùlamin:<ref>https://web.archive.org/web/20260708024321/https://powiat.puck.pl/files/file_add/download/318_regulamin-konkursu_slowo_spr.doc</ref> === 2026 (II) === * [[4 maja]]–[[16 czerwińca|16]]<ref>https://powiat.puck.pl/aktualnosci/kaszubskieslowo2026.html</ref><ref>https://www.radiokaszebe.pl/news/rzecze-to-po-kaszebsku-wybieraja-nowe-slowa-w-pucku-1192</ref><ref>https://nadmorski24.pl/aktualnosci/80120-ponownie-szukaja-kaszubskiego-slowa-rusza-druga-edycja-konkursu-rzecze-to-po-kaszebsku</ref><ref>https://www.zawszepomorze.pl/artykul/26538,szukaja-nowych-slow-po-kaszubsku-ruszyl-konkurs-rzecze-to-po-kaszebsku</ref> abò [[19 czerwińca]] 2026 r.,<ref>https://powiat.puck.pl/files/image/Aktualnosci/rzecze_to_po_kaszebsku(1).png</ref> przedłëżony do [[30 pazdzérznika]] 2026 r.<ref>https://kaszuby24.pl/konkurs-rzecz-to-p-kasz-bsk-wraca-szukaja-nowych-slow-po-kaszubsku/</ref><ref>https://radiokaszebe.pl/news/konkurs-rzecze-to-po-kaszebsku-przedluzony-stworz-nowe-slowo-1455</ref><ref>https://kaszuby24.pl/ii-edycja-konkursu-rzecz-to-p-kasz-bsk/</ref><ref>https://kaszuby24.pl/konkurs-rzecz-to-p-kasz-bsk-wraca-szukaja-nowych-slow-po-kaszubsku/</ref><ref>https://kaszuby24.pl/konkurs-rzecz-to-p-kasz-bsk-powiat-pucki-szuka-nowych-kaszubskich-slow/</ref><ref>https://dziennikpucki.pl/ogloszenia/zaproszenie/tworz-przyszlosc-jezyka-kaszubskiego-druga-edycja-konkursu-rzecze-to-po-kaszebsku/</ref><ref>https://web.archive.org/web/20260728130003/https://radiokaszebe.pl/events/konkurs-na-kaszubskie-slowa-nabor-w-pucku-374</ref> ** Regùlamin:<ref>https://powiat.puck.pl/aktualnosci/konkurs-rzecze-to-po-kaszebsku-ii-przedluzony-do-30-pazdziernika.html</ref> {{Aktualizacjô|Òstatnô=2025-10-30|Nastãpnô=+1 rok}} == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Rzecze to po kaszebsku 2025-03-29 - 2025-05-30.jpg|2025 Òbrôzk:Rzecze to po kaszebsku 2026-05-04 - 2026-06-19.png|2026 </gallery> == Òbaczë téż == {{Col2 |col1= === Pòłączoné témë === * [[Starostwo Powiatowe w Pucku]] |col2= === Jiné kònkùrsë na Kaszëbach === {{#categorytree:Kònkùrsë na Kaszëbach|hideroot=on|mode=pages}} }} == Przëpisë == {{Przëpisë|2}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Òficjalnô starna}} * https://www.radiokaszebe.pl/news/rzecze-to-po-kaszebsku-wybieraja-nowe-slowa-w-pucku-1192 + [https://web.archive.org/web/20260708030005/https://media.radiokaszebe.pl/wp-content/uploads/news_rzeczetopokaszebsku.mp3 .mp3] === Szëkba === {{Szëkba}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kònkùrsë na Kaszëbach]] [[Kategòrëjô:Kaszëbsczi jãzëk]] r8971bbvfkmgefnmjjji0g65msq95fj 0 13317 215650 212598 2026-09-27T06:05:15Z Iketsi 3254 215650 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Radio Kaszëbë.png|mały|Logòtip [[Radio Kaszëbë|Radia Kaszëbë]], pòdmiotu prowadzonégò przez stowôrã]] '''Stowôra „Perspektiva Kaszëbskô”''' (téż: ''„Perspectiva Kaszëbskô”''''',''' do 2025 ''„Ziemia Pucka”''<ref name=":0">{{Cytuj starnã|url=https://radiokaszebe.pl/page/o-nas-1|titel=O nas|òpùblikòwóny=Radio Kaszëbë|jãzëk=pl|data przëstãpù=2026-08-19}}</ref><ref name=":1">https://radiokaszebe.pl/page/stowarzyszenie-perspektiva-kaszebsko-8</ref>) – stowôra ùtwòrzonô we łżëkwiace 2003 rokù. Zajimô sã òchroną, promòwanim, pòdtrzëmiwanim tradicjów ë rozwijã kaszëbsczégò jãzëka, kùlturë ë juwernotë<ref name=":1" />. Misją stowôrë je zmòcniwanié spòlëznowi łączbë ë wspiarcé kùlturowégò a etnicznégò rozwiju Kaszëbów, wëstãpòwanié na rzecz eùropejsczi integracje a twòrzeniô kòntaktów midzë rozmajitima spòlëznama<ref>{{Cytuj starnã|url=https://www.facebook.com/p/Perspektiva-Kaszëbskô-61584184520550/|titel=Perspektiva Kaszëbskô|òpùblikòwóny=Facebook|data przëstãpù=2026-08-19|jãzëk=csb}}</ref><ref>{{Cytuj starnã|url=https://rejestr.io/krs/159096/stowarzyszenie-perspektiva-kaszebsko|titel=STOWARZYSZENIE "PERSPEKTIVA KASZËBSKÔ"|òpùblikòwóny=rejestr.io|data przëstãpù=2026-08-19|jãzëk=pl}}</ref>. [[Òbrôzk:Artur Jabłońsczi òb galë wrãczeniô Medalu Stolema (2026).jpg|mały|Przédnik stowôrë, [[Artur Jabłońsczi]]]] Stowôra prowadzy [[Radio Kaszëbë]]. Przédnikã stowôrë je [[Artur Jabłońsczi]]. „Perspektiva Kaszëbskô” nôleżi do midzënôrodny òrganizacje ELEN ({{Jãz.|en}} ''European Language Equality Network'', {{Jãz.|csb}} ''Eùropejskô Séc Jãzëkòwi Równoscë'')<ref name=":0" /><ref>{{Cytuj starnã|url=https://elen.ngo/members/|titel=Members|data przëstãpù=2026-08-19|òpùblikòwóny=elen.ngo|jãzëk=en}}</ref>. == „Dlô tëch, co żëją w kaszëbsczim jãzëkù” == Jednym òd dzejaniów stowôrë je [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbskòjãzëkòwi]] [[pòdkast]] „Dlô tëch, co żëją w kaszëbsczim jãzëkù”, przëstãpny na [[YouTube|youtubòwim]] karnôlu [[Radio Kaszëbë|Radia Kaszëbë]]. [[Artur Jabłońsczi]] gôdô w nim ò sprawach zrzeszonëch z kaszëbstwã, mniészëznowima grëpama w Eùropie a jinëch spòlëznowëch zachach<ref>https://radiokaszebe.pl/rss/artur-jablonsczi-wideo-16</ref>. {| class="wikitable" |+ ! !Data !Dług. !Tituł !Jãz. |- | align="right" |1 |2026-03-14 | align="right" |2:45 |Femke Kok Olimpada - fryzyjska flaga<ref>{{YouTube|KErpCQSQc0w|Femke Kok Olimpada - fryzyjska flaga|k=Radio Kaszëbë|jaz=csb}}</ref> |{{jãz.|csb}} |- | align="right" |2 |2026-03-14 | align="right" |6:50 |[[Szląsczi jãzëk]] a politika - język śląski<ref>{{YouTube|C8I8WGlT2dI|Szląsczi jãzëk a politika - język śląski|k=Radio Kaszëbë|jaz=csb}}</ref> |{{jãz.|csb}} |- | align="right" |3 |2026-03-14 | align="right" |3:53 |[[Gdiniô|Gdina - Gdynia]] ma 100 lat<ref>{{YouTube|yrY62ZQX29U|Gdina - Gdynia ma 100 lat|k=Radio Kaszëbë|jaz=csb}}</ref> |{{jãz.|csb}} |- | align="right" |4 |2026-03-14 | align="right" |4:20 |[[Kòcéwskô|Kòcewiôcë]] - Światowy Dzień Kociewia<ref>{{YouTube|r3P3NMSRc6s|Kòcewiôcë - Światowy Dzień Kociewia|k=Radio Kaszëbë|jaz=csb}}</ref> |{{jãz.|csb}} |- | align="right" |5 |2026-03-14 | align="right" |2:29 |Mòrze slëchô Kaszëbóm - 10 LUTY<ref>{{YouTube|krzKCKiVJIU|Mòrze slëchô Kaszëbóm - 10 LUTY|k=Radio Kaszëbë|jaz=csb}}</ref> |{{jãz.|csb}} |- | align="right" |6 |2026-03-26 | align="right" |2:16 |Na zôczątk 5. rokù wòjnë w [[Ùkrajina|Ùkrainie]]<ref>{{YouTube|eVFvMMZ_91k|Na zôczątk 5. rokù wòjnë w Ùkrainie|k=Radio Kaszëbë|jaz=csb}}</ref> |{{jãz.|csb}} |- | align="right" |7 |2026-03-26 | align="right" |3:02 |[[Dzéń Domôcëch Jãzëków]]<ref>{{YouTube|zSOvlWuOlKs|Dzéń Domôcëch Jãzëków|k=Radio Kaszëbë|jaz=csb}}</ref> |{{jãz.|csb}} |- | align="right" |8 |2026-03-26 | align="right" |3:13 |[[Dzéń Bialk]] 2026<ref>{{YouTube|QdzFaDpORlg|Dzéń Bialk 2026|k=Radio Kaszëbë|jaz=csb}}</ref> |{{jãz.|csb}} |- | align="right" |9 |2026-04-17 | align="right" |3:35 |Trzëmita jãzëk ë zwëk<ref>{{YouTube|UWhPJRYuOFI|Trzëmita jãzëk ë zwëk|k=Radio Kaszëbë|jaz=csb}}</ref> |{{jãz.|csb}} |- | align="right" |10 |2026-04-17 | align="right" |3:27 |Radë na zimkù<ref>{{YouTube|21qBLM69Kn0|Radë na zimkù|k=Radio Kaszëbë|jaz=csb}}</ref> |{{jãz.|csb}} |- | align="right" |11 |2026-05-01 | align="right" |4:26 |Moin Sztolp Dobri dzéń [[Slëpsk]]<ref>{{YouTube|MDrVmwOWo9w|Moin Sztolp Dobri dzéń Slëpsk|k=Radio Kaszëbë|jaz=csb}}</ref> |{{jãz.|csb}} |- | align="right" |12 |2026-05-24 | align="right" |8:16 |[[Antón Kónkel|Antoni Kónkel]] ò [[Kaszubski leksykon rybacki|Kaszëbsczim Leksikònie Rëbacczim]] MP4<ref>{{YouTube|DZU08ZZkQyg|Antoni Kónkel ò Kaszëbsczim Leksikònie Rëbacczim MP4|k=Radio Kaszëbë|jaz=csb}}</ref> |{{jãz.|csb}} |} {{Aktualizacjô|Òstatnô=2026-09-04|Nastãpnô=+1 rok}} == Òbaczë téż == {{Col2 |col1= === Pòłączoné témë === * [[Artur Jabłońsczi]] * [[Radio Kaszëbë]] |col2= === Jiné pòdkastë === {{#categorytree:Pòdkastë|hideroot=on|mode=pages}} }} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://www.youtube.com/playlist?list=PLIiO0K_ItzXGgf2q7XozSFP2PTqQGl8Gp Perspectiva Kaszëbskô – Artur Jabłońsczi] * https://radiokaszebe.pl/rss/perspectivo-kaszebsko-artur-jablonsczi-16 {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòdkastë na Radio Kaszëbë]] aru56b6jd31l3qmejdfa7m5q1knzwvt 215652 215650 2026-09-27T06:12:53Z Iketsi 3254 kat. 215652 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Radio Kaszëbë.png|mały|Logòtip [[Radio Kaszëbë|Radia Kaszëbë]], pòdmiotu prowadzonégò przez stowôrã]] '''Stowôra „Perspektiva Kaszëbskô”''' (téż: ''„Perspectiva Kaszëbskô”''''',''' do 2025 ''„Ziemia Pucka”''<ref name=":0">{{Cytuj starnã|url=https://radiokaszebe.pl/page/o-nas-1|titel=O nas|òpùblikòwóny=Radio Kaszëbë|jãzëk=pl|data przëstãpù=2026-08-19}}</ref><ref name=":1">https://radiokaszebe.pl/page/stowarzyszenie-perspektiva-kaszebsko-8</ref>) – stowôra ùtwòrzonô we łżëkwiace 2003 rokù. Zajimô sã òchroną, promòwanim, pòdtrzëmiwanim tradicjów ë rozwijã kaszëbsczégò jãzëka, kùlturë ë juwernotë<ref name=":1" />. Misją stowôrë je zmòcniwanié spòlëznowi łączbë ë wspiarcé kùlturowégò a etnicznégò rozwiju Kaszëbów, wëstãpòwanié na rzecz eùropejsczi integracje a twòrzeniô kòntaktów midzë rozmajitima spòlëznama<ref>{{Cytuj starnã|url=https://www.facebook.com/p/Perspektiva-Kaszëbskô-61584184520550/|titel=Perspektiva Kaszëbskô|òpùblikòwóny=Facebook|data przëstãpù=2026-08-19|jãzëk=csb}}</ref><ref>{{Cytuj starnã|url=https://rejestr.io/krs/159096/stowarzyszenie-perspektiva-kaszebsko|titel=STOWARZYSZENIE "PERSPEKTIVA KASZËBSKÔ"|òpùblikòwóny=rejestr.io|data przëstãpù=2026-08-19|jãzëk=pl}}</ref>. [[Òbrôzk:Artur Jabłońsczi òb galë wrãczeniô Medalu Stolema (2026).jpg|mały|Przédnik stowôrë, [[Artur Jabłońsczi]]]] Stowôra prowadzy [[Radio Kaszëbë]]. Przédnikã stowôrë je [[Artur Jabłońsczi]]. „Perspektiva Kaszëbskô” nôleżi do midzënôrodny òrganizacje ELEN ({{Jãz.|en}} ''European Language Equality Network'', {{Jãz.|csb}} ''Eùropejskô Séc Jãzëkòwi Równoscë'')<ref name=":0" /><ref>{{Cytuj starnã|url=https://elen.ngo/members/|titel=Members|data przëstãpù=2026-08-19|òpùblikòwóny=elen.ngo|jãzëk=en}}</ref>. == „Dlô tëch, co żëją w kaszëbsczim jãzëkù” == Jednym òd dzejaniów stowôrë je [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbskòjãzëkòwi]] [[pòdkast]] „Dlô tëch, co żëją w kaszëbsczim jãzëkù”, przëstãpny na [[YouTube|youtubòwim]] karnôlu [[Radio Kaszëbë|Radia Kaszëbë]]. [[Artur Jabłońsczi]] gôdô w nim ò sprawach zrzeszonëch z kaszëbstwã, mniészëznowima grëpama w Eùropie a jinëch spòlëznowëch zachach<ref>https://radiokaszebe.pl/rss/artur-jablonsczi-wideo-16</ref>. {| class="wikitable" |+ ! !Data !Dług. !Tituł !Jãz. |- | align="right" |1 |2026-03-14 | align="right" |2:45 |Femke Kok Olimpada - fryzyjska flaga<ref>{{YouTube|KErpCQSQc0w|Femke Kok Olimpada - fryzyjska flaga|k=Radio Kaszëbë|jaz=csb}}</ref> |{{jãz.|csb}} |- | align="right" |2 |2026-03-14 | align="right" |6:50 |[[Szląsczi jãzëk]] a politika - język śląski<ref>{{YouTube|C8I8WGlT2dI|Szląsczi jãzëk a politika - język śląski|k=Radio Kaszëbë|jaz=csb}}</ref> |{{jãz.|csb}} |- | align="right" |3 |2026-03-14 | align="right" |3:53 |[[Gdiniô|Gdina - Gdynia]] ma 100 lat<ref>{{YouTube|yrY62ZQX29U|Gdina - Gdynia ma 100 lat|k=Radio Kaszëbë|jaz=csb}}</ref> |{{jãz.|csb}} |- | align="right" |4 |2026-03-14 | align="right" |4:20 |[[Kòcéwskô|Kòcewiôcë]] - Światowy Dzień Kociewia<ref>{{YouTube|r3P3NMSRc6s|Kòcewiôcë - Światowy Dzień Kociewia|k=Radio Kaszëbë|jaz=csb}}</ref> |{{jãz.|csb}} |- | align="right" |5 |2026-03-14 | align="right" |2:29 |Mòrze slëchô Kaszëbóm - 10 LUTY<ref>{{YouTube|krzKCKiVJIU|Mòrze slëchô Kaszëbóm - 10 LUTY|k=Radio Kaszëbë|jaz=csb}}</ref> |{{jãz.|csb}} |- | align="right" |6 |2026-03-26 | align="right" |2:16 |Na zôczątk 5. rokù wòjnë w [[Ùkrajina|Ùkrainie]]<ref>{{YouTube|eVFvMMZ_91k|Na zôczątk 5. rokù wòjnë w Ùkrainie|k=Radio Kaszëbë|jaz=csb}}</ref> |{{jãz.|csb}} |- | align="right" |7 |2026-03-26 | align="right" |3:02 |[[Dzéń Domôcëch Jãzëków]]<ref>{{YouTube|zSOvlWuOlKs|Dzéń Domôcëch Jãzëków|k=Radio Kaszëbë|jaz=csb}}</ref> |{{jãz.|csb}} |- | align="right" |8 |2026-03-26 | align="right" |3:13 |[[Dzéń Bialk]] 2026<ref>{{YouTube|QdzFaDpORlg|Dzéń Bialk 2026|k=Radio Kaszëbë|jaz=csb}}</ref> |{{jãz.|csb}} |- | align="right" |9 |2026-04-17 | align="right" |3:35 |Trzëmita jãzëk ë zwëk<ref>{{YouTube|UWhPJRYuOFI|Trzëmita jãzëk ë zwëk|k=Radio Kaszëbë|jaz=csb}}</ref> |{{jãz.|csb}} |- | align="right" |10 |2026-04-17 | align="right" |3:27 |Radë na zimkù<ref>{{YouTube|21qBLM69Kn0|Radë na zimkù|k=Radio Kaszëbë|jaz=csb}}</ref> |{{jãz.|csb}} |- | align="right" |11 |2026-05-01 | align="right" |4:26 |Moin Sztolp Dobri dzéń [[Slëpsk]]<ref>{{YouTube|MDrVmwOWo9w|Moin Sztolp Dobri dzéń Slëpsk|k=Radio Kaszëbë|jaz=csb}}</ref> |{{jãz.|csb}} |- | align="right" |12 |2026-05-24 | align="right" |8:16 |[[Antón Kónkel|Antoni Kónkel]] ò [[Kaszubski leksykon rybacki|Kaszëbsczim Leksikònie Rëbacczim]] MP4<ref>{{YouTube|DZU08ZZkQyg|Antoni Kónkel ò Kaszëbsczim Leksikònie Rëbacczim MP4|k=Radio Kaszëbë|jaz=csb}}</ref> |{{jãz.|csb}} |} {{Aktualizacjô|Òstatnô=2026-09-04|Nastãpnô=+1 rok}} == Òbaczë téż == {{Col2 |col1= === Pòłączoné témë === * [[Artur Jabłońsczi]] * [[Radio Kaszëbë]] |col2= === Jiné pòdkastë === {{#categorytree:Pòdkastë|hideroot=on|mode=pages}} }} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://www.youtube.com/playlist?list=PLIiO0K_ItzXGgf2q7XozSFP2PTqQGl8Gp Perspectiva Kaszëbskô – Artur Jabłońsczi] * https://radiokaszebe.pl/rss/perspectivo-kaszebsko-artur-jablonsczi-16 {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Perspektiva Kaszëbskô| ]] [[Kategòrëjô:Òrganizacje]] h9ric11k5iqnc3bfp0qor8r4kiiln8r 2 13324 215643 215512 2026-09-26T19:44:31Z HaxelKaszëba 17492 UWAGA! Usunięcie treści (strona pozostała pusta)! 215643 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 14 13479 215655 209049 2026-09-27T06:14:13Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Perspektiva Kaszëbskô]] 215655 wikitext text/x-wiki {{Commons}} [[Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura]] [[Kategòrëjô:Rozsélnicë]] [[Kategòrëjô:Perspektiva Kaszëbskô]] dlpmsb83w284goih08qq3xj0v7s3pvu 0 14091 215619 215417 2026-09-26T12:03:23Z Iketsi 3254 òbrôzk do nôgłówka; + 215619 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Do Południa Klaprë ë Pludrë Rozmowa - Podcast Radia Kaszëbë.png|mały|Logòtip]] {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} '''Klaprë ë Pludrë''' – [[Pòlsczi jãzëk|pòlskòjãzëkòwé]] i czasã [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbskòjãzëkòwé]] [[pòdkast]] na [[Radio Kaszëbë]]<ref>https://radiokaszebe.pl/podcasts/rozmowa-do-poludnia-klapre-e-pludre-136/1</ref>. {| class="wikitable" |+Klaprë ë Pludrë !Data !Dług. !Tituł !Jãz. |- |2026-09-08 |19:28 | align="left" |Radosław Kamiński: Ochrona rezydencji Pomorza<ref>https://radiokaszebe.pl/podcasts/rozmowa-do-poludnia-klapre-e-pludre-136/radoslaw-kaminski-ochrona-rezydencji-pomorza-1267</ref> |{{jãz.|pl}} |- |2026-08-24 |20:51 | align="left" |Ewa Ciesielska i Anna Podsiadły: Psychologia - teoria i praktyka<ref>https://radiokaszebe.pl/podcasts/rozmowa-do-poludnia-klapre-e-pludre-136/ewa-ciesielska-i-anna-podsiadly-psychologia-teoria-i-praktyka-1172</ref> |{{jãz.|pl}} |- |2026-08-11 |16:39 | align="left" |Marcin Drewa: IX Motocyklowy Rajd Piaśnicki<ref>https://radiokaszebe.pl/podcasts/rozmowa-do-poludnia-klapre-e-pludre-136/marcin-drewa-ix-motocyklowy-rajd-piasnicki-1098</ref> |{{jãz.|pl}} |- |2026-08-10 |17:33 | align="left" |Barbara Kąkol: Obchody Święta Kaszubskiej Flagi<ref>https://radiokaszebe.pl/podcasts/rozmowa-do-poludnia-klapre-e-pludre-136/barbara-kakol-obchody-swieta-kaszubskiej-flagi-1089</ref> |{{jãz.|pl}} |- |2026-07-21 |11:46 | align="left" |Katarzyna Węgrzyn: Zamki i pałace na weekend<ref>https://radiokaszebe.pl/podcasts/rozmowa-do-poludnia-klapre-e-pludre-136/katarzyna-wegrzyn-zamki-i-palace-na-weekend-952</ref> |{{jãz.|pl}} |- |2026-07-09 |18:24 |Magdalena Kobiela: Kaszubski w social mediach<ref>https://radiokaszebe.pl/podcasts/rozmowa-do-poludnia-klapre-e-pludre-136/magdalena-kobiela-kaszubski-w-social-mediach-846</ref> |{{jãz.|csb}} |- |2026-07-07 |37:39 |Paweł Nowak: 24. edycja ACCO World Music Festival<ref>https://radiokaszebe.pl/podcasts/rozmowa-do-poludnia-klapre-e-pludre-136/pawel-nowak-24-edycja-acco-world-music-festival-836</ref> |{{jãz.|pl}} |- |2026-06-22 |19:16 |Artur Czajkowski: 6. edycja turnieju Golden Boy Trophy<ref>https://radiokaszebe.pl/podcasts/rozmowa-do-poludnia-klapre-e-pludre-136/artur-czajkowski-6-edycja-turnieju-golden-boy-trophy-740</ref> |{{jãz.|pl}} |- |2026-06-18 |27:24 |Tadeusz Szemiot: Przygotowania do Święta Morza w Gdyni<ref>https://radiokaszebe.pl/podcasts/rozmowa-do-poludnia-klapre-e-pludre-136/tadeusz-szemiot-przygotowania-do-swieta-morza-w-gdyni-722</ref> |{{jãz.|pl}} |- |2026-06-12 |18:35 |Weronika Brakoniecka i Karolina Szczepańska: Sukcesy chóru z Wejherowa<ref>https://radiokaszebe.pl/podcasts/rozmowa-do-poludnia-klapre-e-pludre-136/weronika-brakoniecka-i-karolina-szczepanska-sukcesy-choru-z-wejherowa-689</ref> |{{jãz.|pl}} |- |2026-06-01 |15:17 |Odpowiedzialność za drugiego człowieka – Patryk Richert i Marek Szalewski o budowaniu uważności<ref>https://radiokaszebe.pl/podcasts/rozmowa-do-poludnia-klapre-e-pludre-136/odpowiedzialnosc-za-drugiego-czlowieka-patryk-richert-i-marek-szalewski-o-budowaniu-uwaznosci-619</ref> |{{jãz.|pl}} |- |2026-05-20 |18:18 |Geometria morza i pamięć pokoleń – Brygida Hochschulz o szkole puckiej<ref>https://radiokaszebe.pl/podcasts/rozmowa-do-poludnia-klapre-e-pludre-136/geometria-morza-i-pamiec-pokolen-brygida-hochschulz-o-szkole-puckiej-554</ref> |{{jãz.|pl}} |- |2026-05-08 |15:05 |Ciekawość zamiast tolerancji/Lokalność w kolorach świata – Aleksandra Górska o...<ref>https://radiokaszebe.pl/podcasts/rozmowa-do-poludnia-klapre-e-pludre-136/ciekawosc-zamiast-tolerancji-aleksandra-gorska-o-493</ref><ref>https://radiokaszebe.pl/podcasts/rozmowa-do-poludnia-klapre-e-pludre-136/lokalnosc-w-kolorach-swiata-aleksandra-gorska-o-488</ref> |{{jãz.|pl}} |- |2026-05-04 |14:25 |Natalia Kłopotek-Główczewska: Kaszubskie tablice w Gdyni<ref>https://radiokaszebe.pl/podcasts/rozmowa-do-poludnia-klapre-e-pludre-136/natalia-klopotek-glowczewska-kaszubskie-tablice-w-gdyni-451</ref><ref>https://radiokaszebe.pl/podcasts/rozmowa-do-poludnia-klapre-e-pludre-136/natalia-klopotek-glowczewska-kaszubskie-tablice-w-gdyni-452</ref> |{{jãz.|csb}} |- |2026-04-28 |21:39 |Dom, który nosimy w sobie – [[Wérónika Korthals|Weronika Korthals]] o...<ref>https://radiokaszebe.pl/podcasts/rozmowa-do-poludnia-klapre-e-pludre-136/dom-ktory-nosimy-w-sobie-weronika-korthals-o-422</ref> |{{jãz.|pl}} |- |2026-04-08 |14:13 |Hart ducha w sporcie i biznesie – Natalia Gorszkowa i Miłosz Dzenis<ref>https://radiokaszebe.pl/podcasts/rozmowa-do-poludnia-klapre-e-pludre-136/hart-ducha-w-sporcie-i-biznesie-natalia-gorszkowa-i-milosz-dzenis-307</ref> |{{jãz.|pl}} |- |2026-04-02 |42:19 |Nadzieja, która wypełnia czas – A. Makowska i M. Dolewski o sensie<ref>https://radiokaszebe.pl/podcasts/rozmowa-do-poludnia-klapre-e-pludre-136/nadzieja-ktora-wypelnia-czas-a-makowska-i-m-dolewski-o-sensie-281</ref> |{{jãz.|pl}} |} {{Aktualizacjô|Òstatnô=2026-09-26|Nastãpnô=+2 miesące}} == Òbaczë téż == {{Col2 |col1= === Sparłãczoné témë === * [[Radio Kaszëbë]] |col2= === Jiné pòdkastë === {{#categorytree:Pòdkastë|hideroot=on|mode=pages}} }} == Przëpisë == {{Przëpisë|2}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * https://radiokaszebe.pl/podcasts/rozmowa-do-poludnia-klapre-e-pludre-136/1 {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòdkastë na Radio Kaszëbë]] [[Kategòrëjô:Kaszëbskòjãzëkòwé internetowé stronë (dzélã)]] 7odtn2wlkdkidbynbe0n1nf38b6kjhg 215620 215619 2026-09-26T12:39:19Z Iketsi 3254 Strona główna podcastu nie wyświetla wszystkich odcinków. Najpopularniejsze z nich trafiają na stronę „Popularne podcasty”, choć zawiera ona wybór odcinków z wielu różnych programów. 215620 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Do Południa Klaprë ë Pludrë Rozmowa - Podcast Radia Kaszëbë.png|mały|Logòtip]] {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} '''Klaprë ë Pludrë''' – [[Pòlsczi jãzëk|pòlskòjãzëkòwé]] i czasã [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbskòjãzëkòwé]] [[pòdkast]] na [[Radio Kaszëbë]]<ref>https://radiokaszebe.pl/podcasts/rozmowa-do-poludnia-klapre-e-pludre-136/1</ref>. {| class="wikitable" |+Klaprë ë Pludrë !Data !Dług. !Tituł !Jãz. ! |- |2026-09-08 |19:28 | align="left" |Radosław Kamiński: Ochrona rezydencji Pomorza<ref>https://radiokaszebe.pl/podcasts/rozmowa-do-poludnia-klapre-e-pludre-136/radoslaw-kaminski-ochrona-rezydencji-pomorza-1267</ref> |{{jãz.|pl}} | |- |2026-09-03 |19:41 | align="left" |Blós le tuńc: Kaszubski debiut utworu „Zemia i milota"<ref>https://radiokaszebe.pl/podcasts/popularne-podcasty-262/blos-le-tunc-kaszubski-debiut-utworu-zemia-i-milota-1240</ref> |{{jãz.|pl}} |*<ref name=":1">https://radiokaszebe.pl/podcasts/popularne-podcasty-262/1</ref> |- |2026-08-31 |18:07 | align="left" |Szczepan Makurat: Rola języka kaszubskiego w życiu młodego pokolenia<ref>https://radiokaszebe.pl/podcasts/popularne-podcasty-262/szczepan-makurat-rola-jezyka-kaszubskiego-w-zyciu-mlodego-pokolenia-1212</ref> |{{jãz.|csb}} |*<ref name=":1" /> |- |2026-08-24 |20:51 | align="left" |Ewa Ciesielska i Anna Podsiadły: Psychologia - teoria i praktyka<ref>https://radiokaszebe.pl/podcasts/rozmowa-do-poludnia-klapre-e-pludre-136/ewa-ciesielska-i-anna-podsiadly-psychologia-teoria-i-praktyka-1172</ref> |{{jãz.|pl}} | |- |2026-08-13 |21:09 | align="left" |Katarzyna Seyda: Pomoc psychologiczna dla dzieci<ref>https://radiokaszebe.pl/podcasts/popularne-podcasty-262/katarzyna-seyda-pomoc-psychologiczna-dla-dzieci-1114</ref> |{{jãz.|pl}} |*<ref name=":1" /> |- |2026-08-11 |16:39 | align="left" |Marcin Drewa: IX Motocyklowy Rajd Piaśnicki<ref>https://radiokaszebe.pl/podcasts/rozmowa-do-poludnia-klapre-e-pludre-136/marcin-drewa-ix-motocyklowy-rajd-piasnicki-1098</ref> |{{jãz.|pl}} | |- |2026-08-10 |17:33 | align="left" |Barbara Kąkol: Obchody Święta Kaszubskiej Flagi<ref>https://radiokaszebe.pl/podcasts/rozmowa-do-poludnia-klapre-e-pludre-136/barbara-kakol-obchody-swieta-kaszubskiej-flagi-1089</ref> |{{jãz.|pl}} | |- |2026-07-21 |11:46 | align="left" |Katarzyna Węgrzyn: Zamki i pałace na weekend<ref>https://radiokaszebe.pl/podcasts/rozmowa-do-poludnia-klapre-e-pludre-136/katarzyna-wegrzyn-zamki-i-palace-na-weekend-952</ref> |{{jãz.|pl}} | |- |2026-07-09 |18:24 |Magdalena Kobiela: Kaszubski w social mediach<ref>https://radiokaszebe.pl/podcasts/rozmowa-do-poludnia-klapre-e-pludre-136/magdalena-kobiela-kaszubski-w-social-mediach-846</ref> |{{jãz.|csb}} |*<ref name=":1" /> |- |2026-07-07 |37:39 |Paweł Nowak: 24. edycja ACCO World Music Festival<ref>https://radiokaszebe.pl/podcasts/rozmowa-do-poludnia-klapre-e-pludre-136/pawel-nowak-24-edycja-acco-world-music-festival-836</ref> |{{jãz.|pl}} | |- |2026-06-22 |19:16 |Artur Czajkowski: 6. edycja turnieju Golden Boy Trophy<ref>https://radiokaszebe.pl/podcasts/rozmowa-do-poludnia-klapre-e-pludre-136/artur-czajkowski-6-edycja-turnieju-golden-boy-trophy-740</ref> |{{jãz.|pl}} | |- |2026-06-18 |27:24 |Tadeusz Szemiot: Przygotowania do Święta Morza w Gdyni<ref>https://radiokaszebe.pl/podcasts/rozmowa-do-poludnia-klapre-e-pludre-136/tadeusz-szemiot-przygotowania-do-swieta-morza-w-gdyni-722</ref> |{{jãz.|pl}} | |- |2026-06-12 |18:35 |Weronika Brakoniecka i Karolina Szczepańska: Sukcesy chóru z Wejherowa<ref>https://radiokaszebe.pl/podcasts/rozmowa-do-poludnia-klapre-e-pludre-136/weronika-brakoniecka-i-karolina-szczepanska-sukcesy-choru-z-wejherowa-689</ref> |{{jãz.|pl}} | |- |2026-06-01 |15:17 |Odpowiedzialność za drugiego człowieka – Patryk Richert i Marek Szalewski o budowaniu uważności<ref>https://radiokaszebe.pl/podcasts/rozmowa-do-poludnia-klapre-e-pludre-136/odpowiedzialnosc-za-drugiego-czlowieka-patryk-richert-i-marek-szalewski-o-budowaniu-uwaznosci-619</ref> |{{jãz.|pl}} | |- |2026-05-20 |18:18 |Geometria morza i pamięć pokoleń – Brygida Hochschulz o szkole puckiej<ref>https://radiokaszebe.pl/podcasts/rozmowa-do-poludnia-klapre-e-pludre-136/geometria-morza-i-pamiec-pokolen-brygida-hochschulz-o-szkole-puckiej-554</ref> |{{jãz.|pl}} | |- |2026-05-08 |15:05 |Ciekawość zamiast tolerancji/Lokalność w kolorach świata – Aleksandra Górska o...<ref>https://radiokaszebe.pl/podcasts/rozmowa-do-poludnia-klapre-e-pludre-136/ciekawosc-zamiast-tolerancji-aleksandra-gorska-o-493</ref><ref>https://radiokaszebe.pl/podcasts/rozmowa-do-poludnia-klapre-e-pludre-136/lokalnosc-w-kolorach-swiata-aleksandra-gorska-o-488</ref> |{{jãz.|pl}} | |- |2026-05-04 |14:25 |Natalia Kłopotek-Główczewska: Kaszubskie tablice w Gdyni<ref>https://radiokaszebe.pl/podcasts/rozmowa-do-poludnia-klapre-e-pludre-136/natalia-klopotek-glowczewska-kaszubskie-tablice-w-gdyni-451</ref><ref>https://radiokaszebe.pl/podcasts/rozmowa-do-poludnia-klapre-e-pludre-136/natalia-klopotek-glowczewska-kaszubskie-tablice-w-gdyni-452</ref> |{{jãz.|csb}} | |- |2026-04-28 |21:39 |Dom, który nosimy w sobie – [[Wérónika Korthals|Weronika Korthals]] o...<ref>https://radiokaszebe.pl/podcasts/rozmowa-do-poludnia-klapre-e-pludre-136/dom-ktory-nosimy-w-sobie-weronika-korthals-o-422</ref> |{{jãz.|pl}} | |- |2026-04-08 |14:13 |Hart ducha w sporcie i biznesie – Natalia Gorszkowa i Miłosz Dzenis<ref>https://radiokaszebe.pl/podcasts/rozmowa-do-poludnia-klapre-e-pludre-136/hart-ducha-w-sporcie-i-biznesie-natalia-gorszkowa-i-milosz-dzenis-307</ref> |{{jãz.|pl}} | |- |2026-04-02 |42:19 |Nadzieja, która wypełnia czas – A. Makowska i M. Dolewski o sensie<ref>https://radiokaszebe.pl/podcasts/rozmowa-do-poludnia-klapre-e-pludre-136/nadzieja-ktora-wypelnia-czas-a-makowska-i-m-dolewski-o-sensie-281</ref> |{{jãz.|pl}} | |} {{Aktualizacjô|Òstatnô=2026-09-26|Nastãpnô=+2 miesące}} == Òbaczë téż == {{Col2 |col1= === Sparłãczoné témë === * [[Radio Kaszëbë]] |col2= === Jiné pòdkastë === {{#categorytree:Pòdkastë|hideroot=on|mode=pages}} }} == Przëpisë == {{Przëpisë|2}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * https://radiokaszebe.pl/podcasts/rozmowa-do-poludnia-klapre-e-pludre-136/1 {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòdkastë na Radio Kaszëbë]] [[Kategòrëjô:Kaszëbskòjãzëkòwé internetowé stronë (dzélã)]] 0tai4pw8u8mqi1kx14l09tpgcmccg05 0 14105 215638 215617 2026-09-26T19:16:49Z HaxelKaszëba 17492 215638 wikitext text/x-wiki {{Mùzyczné karno |pòzwa = Rage Against the Machine |òbrôzk = Rage Against The Machine.jpg |òpisënk = Rage Against the Machine w 2007 rokù. Z lewi: Tim Commerford, Zack de&nbsp;la&nbsp;Rocha, Brad Wilk a Tom Morello |pòwstanié = 1991 |môl pòwstaniô = [[Los Angeles]], [[Kalifòrniô]], [[Zjednóné Kraje Americzi|USA]] |krôj = [[Òbrôzk:Flag of the United States.svg|tło|22x22px]] [[Zjednóné Kraje Americzi|USA]] |mùzyczné ôrtë = [[rapcore]], [[rap metal]], [[rap rock]], [[funk metal]], [[alternatiwny metal]], [[hardcore punk]] |lata dzejaniô = 1991–2000<br>2007–2011<br>2019–2024 |wëtwórnie = [[Epic Records]], [[Sony Music Entertainment]] |nôleżnicë = [[Zack de la Rocha]]<br>[[Tom Morello]]<br>[[Tim Commerford]]<br>[[Brad Wilk]] |ùszłi nôleżnicë = |pòzrzeszóné karna = [[Audioslave]], [[Prophets of Rage]], [[One Day as a Lion]], [[Lock Up]] |logo = Rage_Against_the_Machine_(Logo).png |starna www = https://www.ratm.com }} '''Rage Against the Machine''' (czãsto skrôdzóné do '''RATM''' abò '''Rage''') – [[Zjednóné Kraje Americzi|amerikańsczé]] [[Rapcore|rapcorowé]] mùzyczné karno założoné w 1991 rokù w [[Los Angeles]], w [[Kalifòrniô|Kalifòrnie]]. Kapelã twòrzëlë wòkalista [[Zack de la Rocha]], gitarzista [[Tom Morello]], basysta [[Tim Commerford]] a téż perkùsysta [[Brad Wilk]]. Mùzyka karna parłãczëła elementë [[rap rock]]a, [[rap metal]]u, [[funk rock]]a, [[heavy metal]]u a [[punk rock]]a, ë charakteristicznym elementã jegò ùtwórstwa bëłë tekstë tikającé sã pòliticznëch a spòlëznowëch sprawów. Rage Against the Machine zadebiutowôł w 1992 rokù albùmã ''[[Rage Against the Machine (albùm)|Rage Against the Machine]]'', jaczi zwëskôł karnowi midzënôrodné zainteresowanié. W pòstãpnëch latach kapela wëda albùmë ''[[Evil Empire]]'' (1996), ''[[The Battle of Los Angeles]]'' (1999) a téż ''[[Renegades]]'' (2000). Dwa z nich – ''Evil Empire'' a ''The Battle of Los Angeles'' – nalazłë sã na pierszim placu amerikańsczi lëstë [[Billboard 200]]. Karno znóné bëło z parłãczeniô rockòwi mùzyczi z elementama hip-hopù a z pòliticznégò charakteru swòjich tekstów. Tématika ùsôdzków òbjima m.jin. kritikã institucjów wëszëznë, spòlëznowëch nierównoscë, kapitalizm, rasyzm, militarizm a téż zagrańczną pòlitikã Zjednónëch Krajów. Rock and Roll Hall of Fame pòzwa mùzykã karna sparłãczenim eksperimentalnégò metalu, cwiardëch fùnkowëch ritmów a pòliticzno zaangażowónégò rapù. W 2000 rokù karno zakùńczëło dzejanié pò òdéńscu Zacka de la Rochë. Pòòstałi nôleżnicë ùsadzelë pòstãpno karno [[Audioslave]] wespólnie z wòkalistą [[Chris Cornell|Chrisã Cornellã]]. Rage Against the Machine pòwrócył na scenã w 2007 rokù, a w 2011 rokù pònowno zawiesył dzejanié. W 2019 rokù mùzycë ògłosëlë pòstãpny pòwart, równak planowónô kòncertowô tura òsta przełożonô z pòwòdu pandemie COVID-19. Pò pòczãcym kòncertów w 2022 rokù dzejanié karna òstało zôs przerwóné pò kontuzje nodżi Zacka de la Rochë. W 2024 rokù Brad Wilk pòinfòrmòwôł, że Rage Against the Machine nie mdze ju wëstãpòwôł ani kòncertowôł. W 2023 rokù Rage Against the Machine òstôł wprowadzony do [[Rock and Roll Hall of Fame]]. == Historiô == === Pòwstanié karna (1991–1992) === Rage Against the Machine pòwstôł w 1991 rokù w Los Angeles. Karno òstało założoné przez gitarzistã Toma Morello, wòkalistã Zacka de la Rochã, basystã Tima Commerforda a perkùsystã Brada Wilka. Morello, Commerford a Wilk znelë sã rëchli ze wespólnégò graniô w jinszich karnach, równak le de la Rocha dołącził do kapelë jakno wòkalista. Mùzycë òd zôczątkù rozwijelë sztil parłãczący drãdżé gitarowé brzëmienié z rapã, funkã a punk rockã. Istotną rolą òdgriwa téż charakteristicznô technika grë Morella, jaczi wëzwëskôł gitarã w spòsób przëbôcziwający elektroniczné a DJ-sczé brzëmieniô, zwëskùjącë nietipòwé efektë bez brëkòwaniô tradicyjnëch syntezatorów. W 1991 roku karno zagrało swój pierszi pùbliczny kòncert. Pózdni kapela pòczã wëstãpòwac w klubach Los Angeles a òkòlé, pòmale dobiwającë lokalną pùblicznotã. === Demo a debiutowi albùm (1992–1995) === [[Òbrôzk:Zach de la Rocha at 2007 Coachella Valley Music and Arts Festival.jpg|mały|Zack de la Rocha, 2007]] W 1992 rokù Rage Against the Machine nagrôł gwôsnym nôkładã demòwą kasetã zamikającą 12 ùsôdzków. Materiôł béł przedôwóny òb czas kòncertów a téż za òbmaństwã fanclubù. W tim samim rokù grëpa pòdpisa kòntrakt z wëtwórnią [[Epic Records]]. 3 smùtana 1992 rokù ùkôzôł sã debiutowi albùm ''[[Rage Against the Machine (albùm)|Rage Against the Machine]]''. Na platce nalazłë sã midzë jinszima ùsôdzczi ''Killing in the Name'', ''Bombtrack'', ''Take the Power Back'', ''Bullet in the Head'' a téż ''Freedom''. Òficjalnô starna karna pòzéwô albùm sparłãczenim hip-hopù a metalu z mòckò pòliticznyma tekstama. Albùm chùtkò zwrócył bôczënk kritików a słëchôczów. Jegò òbkłôdką je fòtografiô przedstawiającô [[Thích Quảng Đức|Thích Quảng Đức]], bùddijsczégò mnicha, jaczi w 1963 rokù dokònôł sãspôleniégò w Sajgonie w protesce procëm ùstëgòwanióm bùddistów przez rząd Pôłniowégò Wietnamu. W 1993 rokù karno wëstąpiło òb czas festiwalu [[Lollapalooza]]. Òb czas jednégò z kòncertów mùzycë przeprowadzëlë protest procëm dzejaniémù òrganizacje [[Parents Music Resource Center]], jakô prowadzëła kampaniã na rzecz ògrańczeniégò przëstãpù do partu mùzycznëch nagraniów. Bëtnicë karna przez kòl 15 minut stelë na binie bez graniégò a ruchna, mającë zaklejoné blewiązką flabë a lëtrë „P-M-R-C” napisóné na piersowëch klôtkach. === Rozwij dzejaniégò a ''Evil Empire'' (1995–1997) === W pòłowie lat 90. Rage Against the Machine pòczął zdobëwac corôz wikszą pòpùlarnotã. Karno wëstãpòwało na festiwalach a téż kòncertach òrganizowónëch wespólnie z jinszima artistama alternatiwny a hip-hopowi scenë. W 1996 rokù ùkôzôł sã drëdżi sztudijny albùm karna, ''[[Evil Empire]]''. Platka zamika midzë jinszima ùsôdzczi ''Bulls on Parade'', ''People of the Sun'', ''Vietnow'' a téż ''Down Rodeo''. [[Òbrôzk:Tom-morello.jpg|lewo|mały|Tom Morello, 2006]] ''Evil Empire'' zadebiutowôł na pierszim placu lëstë Billboard 200. Albùm ùzwëskôł téż wielerazową platinową certifikacjã w Zjednónëch Krajach. W tim cządze karno cygnãło kòncertowé dzejanié a angażowało sã w òrganizowanim charitatiwnëch kòncertów. W 1997 rokù Rage Against the Machine wëstãpòwôł jakno support przed karnã [[U2]] òb czas jegò amerikańsczi turë. Dochòdë grëpë z parce tëch wëstãpów òstałë przekazóné òrganizacjóm zajimùjącą sã spòlëznowim a pòliticznym dzejanim. === ''The Battle of Los Angeles'' (1998–2000) === W 1998 rokù mùzycë pòczãlë nagriwczi trzecégò sztudijnégò albùmù. W tim samim cządze karno nagrało ùsôdzk ''No Shelter'', jaczi nalôzł sã na zwãkòwi stegnie filmù ''[[Godzilla (film 1998)|Godzilla]]''. 2 smùtana 1999 roku ùkôzôł sã albùm ''[[The Battle of Los Angeles]]''. Platka zamika midzë jinszima ''[[Guerrilla Radio]]'', ''[[Testify]]'', ''[[Sleep Now in the Fire]]'' a téż ''[[Bulls on Parade]]''. Albùm zadebiutowôł na pierszim placu Billboard 200. ''The Battle of Los Angeles'' halôł karnu dalszi kòmercyjny sukces a ùmòcniłë jegò pòzycjã jakno jednégò z nôwôżniészich artistów parłãczącą rockową a hip-hopòwą mùzykã. W 1999 rokù Rage Against the Machine wëstąpił téż òb czas [[Woodstock '99]]. W òficjalny biografie karna je pòdóny wëstãp z 25 lëpińca 1999 rokù a téż pózdni òstôł wstawiony ùsôdzk ''Bulls on Parade'' na kòncertowim albùmie ''Woodstock 99''. W 1999 rokù karno nagrało téż teledisk do ''Sleep Now in the Fire'', jaczégò reżisérą béł [[Michael Moore]]. Òdjimczi òdbëwałë sã przed [[New York Stock Exchange]] a doprowadzëłë do przerwaniô dzejaniô gełdë w zrzeszë z wiôldżim nagromadzenim bëtników. Wëdarzenié stało sã jednym z nôbarżi rozpòznôwalnëch przëmiarów pòzamùzycznégò dzejaniégò kapelë. === ''Renegades'' a rozszérzwienié karna (2000–2001) === [[Òbrôzk:Tim Commerford rage.jpg|mały|Tim Commerford, 2007]] W 2000 rokù Rage Against the Machine wëdôł czwiôrti sztudijny albùm, ''[[Renegades]]'', jaczi skłôdô sã przédno z interpretacjów ùsôdzków jinszich artistów. Na platce nalazłë sã midzë jinszima wersje ùsôdzków [[Bruce Springsteen]]a, [[Bob Dylan|Boba Dylana]], [[Cypress Hill]], [[The Rolling Stones]] a téż [[Devo]]. Pòd kùńc 2000 rokù Zack de la Rocha ògłosył òdéńsce z karna. Jakno pòwód wskazywôł różnice tikającé sã artisticznégò czerënkù kapelë. Pòòstałi mùzycë pòstanowilë kòntinuòwac wespólné dzejanié. Pò rozrzeszenim Rage Against the Machine Tom Morello, Tim Commerford a Brad Wilk pòczãlë wespółrobòtã z [[Chris Cornell|Chrisã Cornellã]], rëchli wòkalistą karna [[Soundgarden]]. W 2001 rokù pòwstało karno [[Audioslave]]. === Pòwart karna (2007–2011) === W 2007 rokù Rage Against the Machine pòwrócył do kòncertowégò dzejaniégò. Pierszi wëstãp pò czilelatny przerwie òdbéł sã òb czas festiwalu [[Coachella Valley Music and Arts Festival]] w Kalifòrnie. W pòstãpnëch latach grëpa wëstãpòwa na festiwalach a kòncertach w Zjednónëch Krajach, Eùropie a téż jinszich partach swiata. W 2010 rokù karno òrganizowało midzë jinszima kòncert za darmôkã w londińsczim Finsbury Park, zrzeszony z sukcesã ùsôdzkù ''[[Killing in the Name]]'' na britijsczi lësce szlagrów. Kòncert òdbéł sã 6 czerwińca 2010 rokù. W 2011 rokù Rage Against the Machine wëstąpił òb czas festiwalu L.A. Rising w Los Angeles. Béł to jeden z slédnëch wëstãpów karna przed pòstãpną dłuższą przerwą. === Pòwart w 2019 rokù a slédné kòncertë === W smùtanie 2019 rokù mùzycë ògłosëlë pòstãpny pòwart Rage Against the Machine. Karno zapòwiedzało koncertową turã objimającą midzë jinszima wëstãpë w Zjednónëch Krajach a Eùropie. [[Òbrôzk:Brad Wilk.jpg|lewo|mały|Brad Wilk, 2008]] Planowóné kòncertë òstałë równak przełożoné w zrzeszë z pandemią COVID-19. Òstateczno kapela pòwrócëła na binã w 2022 rokù. Òb czas kòncertu w Chicago w lëpińcu 2022 rokù Zack de la Rocha doznôł kontuzje nodżi. Nimò òbrażeniô cygnął part turë, wëstãpùjąc na sedząco. Z pòwòdu zdrowòtnëch tôklów part pòstãpnëch kòncertów òstôł równak òdwòłóny. W januarze 2024 rokù Brad Wilk pòinfòrmòwôł, że Rage Against the Machine nie mdze ju kòncertowôł ani wëstãpòwôł. Òznôczało to zakùńczenié dzejaniô kapelë pò trzecym cządze aktiwnotë. == Nôleżnicë karna == * [[Zack de la Rocha]] – wòkal * [[Tom Morello]] – gitara * [[Brad Wilk]] – perkùsjô * [[Tim Commerford]] – basowô gitara == Diskògrafiô == === Sztudijné albùmë === {| class="wikitable" border="1" |- ! rowspan="2"| Rok ! rowspan="2" width="210"| Albùm ! colspan="12"| Pòzycjô w lëstach ! rowspan="2"| Certifikacjô |- ! style="width:3em;font-size:75%"| [[Billboard 200|US]]<br><ref name="Billboard">{{Cytuj starnã|url=https://www.billboard.com/bbcom/retrieve_chart_history.do?model.chartFormatGroupName=Albums&model.vnuArtistId=20064&model.vnuAlbumId=451465|titel=Artist Chart History – Rage Against the Machine > Albums|òpùblikòwóny=[[Billboard.com]]|data przëstãpù=2008-10-29|jãzëk=en|archiwùm=https://web.archive.org/web/20081228181806/http://www.billboard.com/bbcom/retrieve_chart_history.do?model.chartFormatGroupName=Albums&model.vnuArtistId=20064&model.vnuAlbumId=451465|zarchiwizowóné=2008-12-28}}</ref> !style="width:3em;font-size:75%"|[[ARIA Charts|AUS]]<br><ref name="AUS">{{Cytuj starnã|url=https://australian-charts.com/search.asp?search=Rage+Against+the+Machine&cat=a|titel=Australian charts portal – Search for: Rage Against the Machine > Album|òpùblikòwóny=australian-charts.com|data przëstãpù=2008-10-29|jãzëk = en}}</ref> !style="width:3em;font-size:75%"|[[Austria|AUT]]<br><ref>{{Cytuj starnã|url=https://austriancharts.at/search.asp?search=Rage+Against+the+Machine&cat=a|titel=Hitparade Österreich – Suche nach: Rage Against the Machine > Alben|òpùblikòwóny=austriancharts.at|data przëstãpù=2008-10-29|jãzëk = en de}}</ref> ! style="width:3em;font-size:75%"| [[Billboard Canadian Albums|CAN]]<br><ref>{{Cytuj starnã|url=https://www.allmusic.com/artist/rage-against-the-machine-p23206|titel=Rage Against the Machine > Charts & Awards > Billboard Albums|òpùblikòwóny=Allmusic|data przëstãpù=2008-10-30|jãzëk = en}}</ref> !style="width:3em;font-size:75%"|[[Finlandia|FIN]]<br><ref>{{Cytuj starnã|url=https://finnishcharts.com/search.asp?search=Rage+Against+the+Machine&cat=a|titel=Finnish charts portal – Search for: Rage Against the Machine > Album|òpùblikòwóny=finnishcharts.com|data przëstãpù=2008-10-29|jãzëk = en}}</ref> !style="width:3em;font-size:75%"|[[Francja|FRA]]<br><ref name="FRA">{{Cytuj starnã|url=https://lescharts.com/search.asp?search=Rage+Against+the+Machine&cat=a|titel=Les charts français – Recherche pour: Rage Against the Machine > Album|òpùblikòwóny=lescharts.com|data przëstãpù=2008-10-29|jãzëk = en fr}}</ref> ! style="width:3em;font-size:75%"| [[GfK Entertainment|GER]]<br><ref>{{Cytuj starnã|url=http://www.musicline.de/de/chartverfolgung_summary/artist/Rage+Against+The+Machine/longplay|titel=Chartverfolgung / Rage Against the Machine / Longplay|òpùblikòwóny=Musicline.de|data przëstãpù=2008-10-29|jãzëk=en de|archiwùm=https://www.webcitation.org/6Fib9zCYr?url=http://www.musicline.de/de/chartverfolgung_summary/artist/Rage+Against+The+Machine/longplay|zarchiwizowóné=2013-04-08}}</ref> !style="width:3em;font-size:75%"|[[Holandia|NLD]]<br><ref>{{Cytuj starnã|url=https://dutchcharts.nl/search.asp?search=Rage+Against+the+Machine&cat=a|titel=Dutch charts portal – Zoeken naar: Rage Against the Machine > Album|òpùblikòwóny=dutchcharts.nl|data przëstãpù=2008-10-29|jãzëk = en nl}}</ref> !style="width:3em;font-size:75%"|[[Nowa Zelandia|NZ]]<br><ref name="NZ">{{Cytuj starnã|url=https://charts.nz/search.asp?search=Rage+Against+the+Machine&cat=a|titel=New Zealand charts portal – Search for: Rage Against the Machine > Album|òpùblikòwóny=charts.org.nz|data przëstãpù=2008-10-29|jãzëk = en}}</ref> !style="width:3em;font-size:75%"|[[Szwecja|SWE]]<br><ref>{{Cytuj starnã|url=https://swedishcharts.com/search.asp?search=Rage+Against+the+Machine&cat=a|titel=Swedish charts portal – Search for: Rage Against the Machine > Album|òpùblikòwóny=swedishcharts.com|data przëstãpù=2008-10-29|jãzëk = en}}</ref> !style="width:3em;font-size:75%"|[[Szwajcaria|SWI]]<br><ref>{{Cytuj starnã|url=http://swisscharts.com/search.asp?search=Rage+Against+the+Machine&cat=a|titel=Swiss charts portal – Search for: Rage Against the Machine > Album|òpùblikòwóny=swisscharts.com|data przëstãpù=2008-10-29|jãzëk = en}}</ref> !style="width:3em;font-size:75%"|[[UK Albums Chart|UK]]<br><ref name="UK">{{Cytuj starnã|url=https://www.officialcharts.com/artist/28610/rage-against-the-machine/|titel=Rage Against the Machine: Albums / Singles|òpùblikòwóny=Chart Stats|data przëstãpù=2008-10-29|jãzëk = en}}</ref> |- | 1992 | '''''[[Rage Against the Machine (albùm)|Rage Against the Machine]]''''' * Wëdóny: 11 smùtana 1992 * Wëtwórniô: [[Epic Records|Epic]] (ZK 52959) * Fòrmatë: CD, CS, LP |align="center"| 45 |align="center"| 12 |align="center"| – |align="center"| – |align="center"| – |align="center"| 129 |align="center"| 22 |align="center"| 5 |align="center"| 9 |align="center"| 22 |align="center"| 16 |align="center"| 17 | [[Recording Industry Association of America|US]]: 3× Platinowô platka<ref name="RIAA">{{Cytuj starnã|url=https://www.riaa.com/gold-platinum/|titel=RIAA – Gold & Platinum: Searchable Database|òpùblikòwóny=[[Recording Industry Association of America]]|data przëstãpù=2008-10-29|jãzëk = en}}</ref><br>[[Australian Recording Industry Association|AUS]]: Złotô platka<ref>{{Cytuj starnã|url=http://www.aria.com.au/pages/aria-charts-accreditations-albums-2001.htm|titel=ARIA Charts – Accreditations – 2001 Albums|òpùblikòwóny=[[Australian Recording Industry Association]]|data przëstãpù=2008-10-30|jãzëk = en}}</ref><br>[[Music Canada|CAN]]: Platinowô platka<ref name="CRIA">{{Cytuj starnã|url=https://musiccanada.com/gold-platinum/|titel=Search Certification Database|òpùblikòwóny=[[Music Canada|Canadian Recording Industry Association]]|data przëstãpù=2008-10-29|jãzëk = en}}</ref><br>[[British Phonographic Industry|UK]]: Złotô platka<ref name="bpi">{{Cytuj starnã|url=https://www.bpi.co.uk/brit-certified/|titel=Certified Awards|data=1993-07-01|òpùblikòwóny=[[British Phonographic Industry]]|data przëstãpù=2008-10-29|jãzëk = en}}</ref> |- | 1996 | '''''[[Evil Empire]]''''' * Wëdóny: 16 aprila 1996 * Wëtwórniô: Epic (EK 57523) * Fòrmatë: CD, CS, LP |align="center"| 1 |align="center"| 2 |align="center"| 2 |align="center"| 4 |align="center"| 5 |align="center"| 26 |align="center"| 2 |align="center"| 4 |align="center"| 3 |align="center"| 1 |align="center"| 4 |align="center"| 4 | US: 3× Platinowô platka<ref name="RIAA" /><br>CAN: Platinowô platka<ref name="CRIA" /><br>UK: Strzébrznô platka<ref name="bpi" /> |- | 1999 | '''''[[The Battle of Los Angeles]]''''' * Wëdóny: 2 smùtana 1999 * Wëtwórniô: Epic (EK 69630) * Fòrmatë: CD, CS, LP |align="center"| 1 |align="center"| 2 |align="center"| 17 |align="center"| 1 |align="center"| 2 |align="center"| 10 |align="center"| 7 |align="center"| 28 |align="center"| 1 |align="center"| 4 |align="center"| 15 |align="center"| 23 | US: 2× Platinowô platka<ref name="RIAA" /><br>AUS: Platinowô platka<ref>{{Cytuj starnã|url=http://www.aria.com.au/pages/aria-charts-accreditations-albums-1999.htm|titel=ARIA Charts – Accreditations – 1999 Albums|òpùblikòwóny=[[Australian Recording Industry Association]]|data przëstãpù=2008-10-30|jãzëk = en}}</ref><br>CAN: 2× Platinowô platka<ref name="CRIA" /> |- | 2000 | '''''[[Renegades]]''''' * Wëdóny: 5 gòdnika 2000 * Wëtwórniô: Epic (EK 85289) * Fòrmatë: CD, CS, LP |align="center"| 14 |align="center"| 10 |align="center"| 66 |align="center"| 13 |align="center"| 25 |align="center"| – |align="center"| 47 |align="center"| – |align="center"| – |align="center"| – |align="center"| 49 |align="center"| 71 | US: Platinowô platka<ref name="RIAA" /><br>AUS: Platinowô platka<ref>{{Cytuj starnã|url=http://www.aria.com.au/pages/aria-charts-accreditations-albums-2000.htm|titel=ARIA Charts – Accreditations – 2000 Albums|òpùblikòwóny=[[Australian Recording Industry Association]]|data przëstãpù=2008-10-30|jãzëk = en}}</ref> |- | align="center" colspan="16" style="font-size: 8pt"| "–" òznôczô albùm, jaczi sã nie dostôł na dóną lëstã szlagrów. |} === Kòncertowé albùmë === {| class="wikitable" |- ! rowspan="2"| Rok ! rowspan="2" width="210"| Albùm ! colspan="4"| Pòzycjô w lëstach ! rowspan="2"| Certifikacjô |- !style="width:3em;font-size:75%"|US<br><ref name="Billboard" /> !style="width:3em;font-size:75%"|UK<br><ref name="UK" /> !style="width:3em;font-size:75%"|FRA<br><ref name="FRA" /> !style="width:3em;font-size:75%"|NZ<br><ref name="NZ" /> |- |1998 | '''''[[Live & Rare (album Rage Against the Machine)|Live & Rare]]''''' * Wëdóny: 30 czerwińca 1998 * Wëtwórniô: [[Sony Music Entertainment Japan|Sony Japan]] (SRCS 8361) * Format: CD |align="center"| – |align="center"| – |align="center"| – |align="center"| – | |- |2003 | '''''[[Live at the Grand Olympic Auditorium|Live at the Grand Olympic<br>Auditorium]]''''' * Wëdóny: 25 smùtana 2003 * Wëtwórniô: Epic (EK 85114) * Fòrmatë: CD, LP |align="center"| 94 |align="center"| 151 |align="center"| 101 |align="center"| 34 | AUS: Platinowô platka<ref>{{Cytuj starnã|url=http://www.aria.com.au/pages/aria-charts-accreditations-albums-2004.htm|titel=ARIA Charts – Accreditations – 2004 Albums|òpùblikòwóny=[[Australian Recording Industry Association]]|data przëstãpù=2008-10-30|jãzëk = en}}</ref> |- |} === Kòmpilacje === {| class="wikitable" |- ! Rok ! Albùm |- |2010 | '''''The Collection''''' * Wëdóny: môj 2010 (Eùropa); 29 czerwińca 2010 (USA) * Wëtwórniô: [[Sony Music]] (SMI 88697) * Format: [[Box set]] 5-CD * Zamikô ùsôdzczi z albùmów:<br>''[[Rage Against the Machine (albùm)|Rage Against the Machine]]''<br>''[[Evil Empire]]''<br>''[[The Battle of Los Angeles]]''<br>''[[Renegades]]''<br>''[[Live at the Grand Olympic Auditorium]]'' |} === Dema === {| class="wikitable" |- ! Rok !! Albùm |- | 1991 || '''''[[Rage Against the Machine (demo)|Rage Against the Machine]]''''' * Wëdóny: gòdnik 1991 * Wëtwórniô: [[Atlantic Records]] * Format: 12-track tape |} === Syngle === {| class="wikitable" border="1" |- ! rowspan="2"| Rok ! rowspan="2" width="175"| Singel ! colspan="11"| Pòzycjô w lëstach ! rowspan="2"| Albùm |- ! style="width:3em;font-size:75%"| [[Hot 100|US]]<br><ref name="US singles">{{Cytuj starnã|url=https://www.billboard.com/bbcom/retrieve_chart_history.do?model.chartFormatGroupName=Singles&model.vnuArtistId=20064&model.vnuAlbumId=451465|titel=Artist Chart History – Rage Against the Machine > Singles|òpùblikòwóny=[[Billboard.com]]|data przëstãpù=2008-10-29|jãzëk=en|archiwùm=https://web.archive.org/web/20081228120630/http://www.billboard.com/bbcom/retrieve_chart_history.do?model.chartFormatGroupName=Singles&model.vnuArtistId=20064&model.vnuAlbumId=451465|zarchiwizowóné=2008-12-28}}</ref> ! style="width:3em;font-size:75%"| [[Mainstream Rock Songs|US<br>Main.]]<br><ref name="US singles" /> ! style="width:3em;font-size:75%"| [[Alternative Airplay|US<br>Mod.]]<br><ref name="US singles" /> ! style="width:3em;font-size:75%"| AUS<br><ref>{{Cytuj starnã|url=https://australian-charts.com/search.asp?cat=s&search=Rage+Against+the+Machine|titel=Australian charts portal – Search for: Rage Against the Machine > Song|òpùblikòwóny=australian-charts.com|data przëstãpù=2008-10-29|jãzëk = en}}</ref> ! style="width:3em;font-size:75%"| FRA<br><ref>{{Cytuj starnã|url=https://lescharts.com/search.asp?cat=s&search=Rage+Against+the+Machine|titel=Les charts français – Recherche pour: Rage Against the Machine > Chanson|òpùblikòwóny=lescharts.com|data przëstãpù=2008-10-29|jãzëk = en fr}}</ref> ! style="width:3em;font-size:75%"| NLD<br><ref>{{Cytuj starnã|url=https://dutchcharts.nl/search.asp?cat=s&cat2=s&search=Rage+Against+the+Machine|titel=Dutch charts portal – Zoeken naar: Rage Against the Machine > Nummer|òpùblikòwóny=dutchcharts.nl|data przëstãpù=2008-10-29|jãzëk = en nl}}</ref> ! style="width:3em;font-size:75%"| NZ<br><ref>{{Cytuj starnã|url=https://charts.nz/search.asp?cat=s&search=Rage+Against+the+Machine|titel=New Zealand charts portal – Search for: Rage Against the Machine > Song|òpùblikòwóny=charts.org.nz|data przëstãpù=2008-10-29|jãzëk = en}}</ref> ! style="width:3em;font-size:75%"| NOR<br><ref>{{Cytuj starnã|url=https://norwegiancharts.com/search.asp?cat=s&search=Rage+Against+the+Machine|titel=Norwegian charts portal – Search for: Rage Against the Machine > Song|òpùblikòwóny=norwegiancharts.com|data przëstãpù=2008-10-29|jãzëk = en}}</ref> ! style="width:3em;font-size:75%"| SWE<br><ref>{{Cytuj starnã|url=https://swedishcharts.com/search.asp?cat=s&search=Rage+Against+the+Machine|titel=Swedish charts portal – Search for: Rage Against the Machine > Song|òpùblikòwóny=swedishcharts.com|data przëstãpù=2008-10-29|jãzëk = en}}</ref> ! style="width:3em;font-size:75%"| [[UK Singles Chart|UK]]<br><ref name="UK" /> ! style="width:3em;font-size:75%"| [[Top 100 Singles|IRE]]<br><ref>{{Cytuj starnã |url=http://www.irma.ie/aucharts.asp |titel=IRMA – Irish Charts – Singles, Albums & Compilations<!-- titel wygenerowany przez bota --> |data przëstãpù=2010-11-07 |archiwùm=https://www.webcitation.org/5kIkBICgj?url=http://www.irma.ie/aucharts.asp |zarchiwizowóné=2009-10-05}}</ref> |- | rowspan="1"| 1992 | "Killing in the Name"^{<span id="ref_A" ></span>[[#endnote A|[A]]]} | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| 7 | align="center"| – | align="center"| 13 | align="center"| 8 | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| 1 | align="center"| 2 | rowspan="4"| ''Rage Against the Machine'' |- | rowspan="2"| 1993 | "Bullet in the Head" | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| 47 | align="center"| 19 | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| 16 | align="center"| 28 |- | "Bombtrack" | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| 8 | align="center"| 11 | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| 37 | align="center"| – |- | rowspan="2"| 1994 | "Freedom" | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| 17 | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| – |- | "Year of tha Boomerang" | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| – | ''[[Higher Learning (film 1995)|Higher Learning]]'' |- | rowspan="3"| 1996 | "Bulls on Parade" | align="center"| 62 | align="center"| 36 | align="center"| 11 | align="center"| 29 | align="center"| 27 | align="center"| 46 | align="center"| 22 | align="center"| 4 | align="center"| 9 | align="center"| 8 | align="center"| 26 | rowspan="4"| ''Evil Empire'' |- | "People of the Sun" | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| 26 | align="center"| – |- | "Down Rodeo" | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| – |- | 1997 | "Vietnow" | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| – |- | rowspan="2"| 1998 | "The Ghost of Tom Joad" | align="center"| – | align="center"| 35 | align="center"| 34 | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| – | Non-album single |- | "No Shelter" | align="center"| – | align="center"| 30 | align="center"| 33 | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| – | ''[[Godzilla (film 1998)|Godzilla]]'' |- | 1999 | "Guerrilla Radio" | align="center"| 69 | align="center"| 11 | align="center"| 6 | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| 17 | align="center"| 42 | align="center"| 32 | align="center"| – | rowspan="4"| ''The Battle of Los Angeles'' |- | rowspan="4"| 2000 | "Sleep Now in the Fire" | align="center"| 112 | align="center"| 16 | align="center"| 8 | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| 43 | align="center"| – |- | "Testify" | align="center"| – | align="center"| 22 | align="center"| 16 | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| – |- | "Calm Like a Bomb" | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| – |- | "Renegades of Funk" | align="center"| 109 | align="center"| 19 | align="center"| 9 | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| – | rowspan="2" | ''Renegades'' |- | 2001 | "How I Could Just Kill a Man" | align="center"| – | align="center"| 39 | align="center"| 37 | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| – |- |} <div class="references-small"> ; Bôczënk * <span id="endnote_A" ></span>[[#ref A|'''^'''A]] Pòzycje w Wiôldżi Britanie a Irlandie pòchòdzą z 2009 rokù, czej òsta przeprowadzonô kampaniô na Facebookù. Rëchli syngel zajął 25. plac w Wiôldżi Britanie a nie trafił na lëstë w Irlandie. </div> === DVD === {| class="wikitable" border="1" |- ! Rok ! width="210"| Wideo ! width="340"| Pòzycjô w lëstach ! Certifikacjô |- | 1997 | '''''[[Rage Against the Machine (DVD)|Rage Against the Machine]]''''' * Wëdóny: 25 smùtana 1997 * Wëtwórniô: Epic (EVD 50160) * Format: [[DVD]], [[VHS]] | * 2. na ''Billboard'' Top Music Video chart<ref>{{Cytuj starnã|url=https://www.billboard.com/bbcom/esearch/chart_display.jsp?cfi=388&cfgn=Videos&cfn=Top+Music+Video&ci=3028930&cdi=7258611&cid=12%2F13%2F1997|titel=Top Music Video – Rage Against the Machine|data=1997-12-13|òpùblikòwóny=[[Billboard.com]]|data przëstãpù=2008-10-29|jãzëk=en|archiwùm=https://web.archive.org/web/20081228121104/http://www.billboard.com/bbcom/esearch/chart_display.jsp?cfi=388&cfgn=Videos&cfn=Top+Music+Video&ci=3028930&cdi=7258611&cid=12%2F13%2F1997|zarchiwizowóné=2008-12-28}}</ref> | US: 2× Platinowô platka<ref name="RIAA" /> |- | 2001 | '''''[[The Battle of Mexico City]]''''' * Wëdóny: 20 gromicznika 2001 * Wëtwórniô: Epic (EVD 50213) * Format: DVD, VHS | * 4. na ''Billboard'' Top Music Video chart<ref>{{Cytuj starnã|url=https://www.billboard.com/bbcom/esearch/chart_display.jsp?cfi=388&cfgn=Videos&cfn=Top+Music+Video&ci=3040893&cdi=7689782&cid=03%2F10%2F2001|titel=Top Music Video – The Battle of Mexico City|data=2001-03-10|òpùblikòwóny=[[Billboard.com]]|data przëstãpù=2008-10-29|jãzëk=en|archiwùm=https://web.archive.org/web/20081228211817/http://www.billboard.com/bbcom/esearch/chart_display.jsp?cfi=388&cfgn=Videos&cfn=Top+Music+Video&ci=3040893&cdi=7689782&cid=03%2F10%2F2001|zarchiwizowóné=2008-12-28}}</ref> | US: Złotô platka<ref name="RIAA" /><br>AUS: 2×&nbsp;Platinowô platka<ref name="2008 DVD" /> |- |2003 | '''''[[Live at the Grand Olympic Auditorium|Live at the Grand Olympic<br>Auditorium]]''''' * Wëdóny: 9 gòdnika 2003 * Wëtwórniô: Epic (EVD 56012) * Format: DVD | * 7 na ''Billboard'' Top Music Video chart<ref>{{Cytuj starnã|url=https://www.billboard.com/bbcom/esearch/chart_display.jsp?cfi=388&cfgn=Videos&cfn=Top+Music+Video&ci=3052172&cdi=8091145&cid=12%2F27%2F2003|titel=Top Music Video – Live at the Grand Olympic Auditorium|data=2003-12-27|òpùblikòwóny=[[Billboard.com]]|data przëstãpù=2008-10-29|jãzëk=en|archiwùm=https://web.archive.org/web/20081228212119/http://www.billboard.com/bbcom/esearch/chart_display.jsp?cfi=388&cfgn=Videos&cfn=Top+Music+Video&ci=3052172&cdi=8091145&cid=12%2F27%2F2003|zarchiwizowóné=2008-12-28}}</ref> | US: Złotô platka<ref name="RIAA" /><br>AUS: 3× Platinowô platka<ref name="2008 DVD">{{Cytuj starnã|url=http://www.aria.com.au/pages/httpwww.aria.com.aupageshttpwww.aria.com.aupagesARIACharts-Accreditations-2008DVD_000.htm|titel=ARIA Charts – Accreditations – 2008 DVD|òpùblikòwóny=[[Australian Recording Industry Association]]|data przëstãpù=2008-10-30|jãzëk = en}}</ref> |} == Teledisczi == {| class="wikitable" border="1" |- ! Rok ! width="175"| Titel ! Reżiséra |- | rowspan="1"| 1992 | "Killing in the Name" | Peter Gideon<ref name="RATM">[[Rage Against the Machine (DVD)|Rage Against the Machine]] (DVD back cover). [[Rage Against the Machine]]. [[Epic Records]]. 1997. EVD 50160.</ref> |- | rowspan="3"| 1993 |"Bullet in the Head" |[[BBC Studios|BBC Worldwide Americas, Inc.]]<ref name="RATM" /> |- |"Bombtrack" |rowspan="4"|[[Peter Christopherson]]<ref name="RATM" /><ref name="LGOA">[[Live at the Grand Olympic Auditorium]] (DVD back cover). [[Rage Against the Machine]]. [[Epic Records]]. 2003. EVD 56012.</ref> |- |"Freedom" |- | rowspan="2"| 1996 |"Bulls on Parade" |- |"People of the Sun" |- | 1997 |"The Ghost of Tom Joad" |Heather Perry<ref name="RATM" /> |- | 1998 | "No Shelter" | Gavin Bowden<ref>{{Cytuj starnã|url = https://www.worldradiohistory.com/Archive-All-Music/Hits/90s/1998/Hits-1998-06-12.pdf|titel = Rage Against the Machine – "No Shelter"|òpùblikòwóny = Hits|data przëstãpù = 2026-09-25|jãzëk = en}}</ref> |- | rowspan="1"| 1999 | "Guerrilla Radio" | Honey<ref>{{Cytuj starnã|url = https://www.ratm.com/track/guerrilla-radio/|titel = Guerrilla Radio|òpùblikòwóny = Rage Against the Machine|data przëstãpù = 2026-09-25|jãzëk = en}}</ref> |- | rowspan="3"| 2000 |"Sleep Now in the Fire" |rowspan="2"|[[Michael Moore]]<ref>{{Cytuj starnã|url=http://www.michaelmoore.com/words/message/index.php?messageDate=2000-08-26|titel=Sleep Now in the Fire|nôzwëskò=Moore|miono=Michael|aùtór pòwrózk=Michael Moore|data=2000-08-26|prôca=Mike's Letter|òpùblikòwóny=MichaelMoore.com|data przëstãpù=2008-10-30|jãzëk=en|archiwùm=https://www.webcitation.org/6I6IHlJ2Z?url=http://www.michaelmoore.com/words/mikes-letter/sleep-now-in-the-fire|zarchiwizowóné=2013-07-14}}</ref> |- |"Testify" |- |"Renegades of Funk" |Steven Murashige<ref>{{Cytuj starnã|url=http://www.mtv.com/news/articles/1375013/20001207/rage_against_the_machine.jhtml|titel="Renegades" Single Posed Tough Challenge for Rage|nôzwëskò=Basham|miono=David|data=2000-12-07|òpùblikòwóny=[[Paramount Media Networks|MTV Networks]]|data przëstãpù=2008-10-30|jãzëk = en}}</ref> |- | 2003 | "How I Could Just Kill a Man" | Harri Kristin<ref name="LGOA" /> |} == Przëpisë == {{Przëpisë|2}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} 3qm9s6ej6i3z3zzi89bl0y699w7ctek 215644 215638 2026-09-26T19:49:06Z Terrus38 14026 /* Demo a debiutowi albùm (1992–1995) */ 215644 wikitext text/x-wiki {{Mùzyczné karno |pòzwa = Rage Against the Machine |òbrôzk = Rage Against The Machine.jpg |òpisënk = Rage Against the Machine w 2007 rokù. Z lewi: Tim Commerford, Zack de&nbsp;la&nbsp;Rocha, Brad Wilk a Tom Morello |pòwstanié = 1991 |môl pòwstaniô = [[Los Angeles]], [[Kalifòrniô]], [[Zjednóné Kraje Americzi|USA]] |krôj = [[Òbrôzk:Flag of the United States.svg|tło|22x22px]] [[Zjednóné Kraje Americzi|USA]] |mùzyczné ôrtë = [[rapcore]], [[rap metal]], [[rap rock]], [[funk metal]], [[alternatiwny metal]], [[hardcore punk]] |lata dzejaniô = 1991–2000<br>2007–2011<br>2019–2024 |wëtwórnie = [[Epic Records]], [[Sony Music Entertainment]] |nôleżnicë = [[Zack de la Rocha]]<br>[[Tom Morello]]<br>[[Tim Commerford]]<br>[[Brad Wilk]] |ùszłi nôleżnicë = |pòzrzeszóné karna = [[Audioslave]], [[Prophets of Rage]], [[One Day as a Lion]], [[Lock Up]] |logo = Rage_Against_the_Machine_(Logo).png |starna www = https://www.ratm.com }} '''Rage Against the Machine''' (czãsto skrôdzóné do '''RATM''' abò '''Rage''') – [[Zjednóné Kraje Americzi|amerikańsczé]] [[Rapcore|rapcorowé]] mùzyczné karno założoné w 1991 rokù w [[Los Angeles]], w [[Kalifòrniô|Kalifòrnie]]. Kapelã twòrzëlë wòkalista [[Zack de la Rocha]], gitarzista [[Tom Morello]], basysta [[Tim Commerford]] a téż perkùsysta [[Brad Wilk]]. Mùzyka karna parłãczëła elementë [[rap rock]]a, [[rap metal]]u, [[funk rock]]a, [[heavy metal]]u a [[punk rock]]a, ë charakteristicznym elementã jegò ùtwórstwa bëłë tekstë tikającé sã pòliticznëch a spòlëznowëch sprawów. Rage Against the Machine zadebiutowôł w 1992 rokù albùmã ''[[Rage Against the Machine (albùm)|Rage Against the Machine]]'', jaczi zwëskôł karnowi midzënôrodné zainteresowanié. W pòstãpnëch latach kapela wëda albùmë ''[[Evil Empire]]'' (1996), ''[[The Battle of Los Angeles]]'' (1999) a téż ''[[Renegades]]'' (2000). Dwa z nich – ''Evil Empire'' a ''The Battle of Los Angeles'' – nalazłë sã na pierszim placu amerikańsczi lëstë [[Billboard 200]]. Karno znóné bëło z parłãczeniô rockòwi mùzyczi z elementama hip-hopù a z pòliticznégò charakteru swòjich tekstów. Tématika ùsôdzków òbjima m.jin. kritikã institucjów wëszëznë, spòlëznowëch nierównoscë, kapitalizm, rasyzm, militarizm a téż zagrańczną pòlitikã Zjednónëch Krajów. Rock and Roll Hall of Fame pòzwa mùzykã karna sparłãczenim eksperimentalnégò metalu, cwiardëch fùnkowëch ritmów a pòliticzno zaangażowónégò rapù. W 2000 rokù karno zakùńczëło dzejanié pò òdéńscu Zacka de la Rochë. Pòòstałi nôleżnicë ùsadzelë pòstãpno karno [[Audioslave]] wespólnie z wòkalistą [[Chris Cornell|Chrisã Cornellã]]. Rage Against the Machine pòwrócył na scenã w 2007 rokù, a w 2011 rokù pònowno zawiesył dzejanié. W 2019 rokù mùzycë ògłosëlë pòstãpny pòwart, równak planowónô kòncertowô tura òsta przełożonô z pòwòdu pandemie COVID-19. Pò pòczãcym kòncertów w 2022 rokù dzejanié karna òstało zôs przerwóné pò kontuzje nodżi Zacka de la Rochë. W 2024 rokù Brad Wilk pòinfòrmòwôł, że Rage Against the Machine nie mdze ju wëstãpòwôł ani kòncertowôł. W 2023 rokù Rage Against the Machine òstôł wprowadzony do [[Rock and Roll Hall of Fame]]. == Historiô == === Pòwstanié karna (1991–1992) === Rage Against the Machine pòwstôł w 1991 rokù w Los Angeles. Karno òstało założoné przez gitarzistã Toma Morello, wòkalistã Zacka de la Rochã, basystã Tima Commerforda a perkùsystã Brada Wilka. Morello, Commerford a Wilk znelë sã rëchli ze wespólnégò graniô w jinszich karnach, równak le de la Rocha dołącził do kapelë jakno wòkalista. Mùzycë òd zôczątkù rozwijelë sztil parłãczący drãdżé gitarowé brzëmienié z rapã, funkã a punk rockã. Istotną rolą òdgriwa téż charakteristicznô technika grë Morella, jaczi wëzwëskôł gitarã w spòsób przëbôcziwający elektroniczné a DJ-sczé brzëmieniô, zwëskùjącë nietipòwé efektë bez brëkòwaniô tradicyjnëch syntezatorów. W 1991 roku karno zagrało swój pierszi pùbliczny kòncert. Pózdni kapela pòczã wëstãpòwac w klubach Los Angeles a òkòlé, pòmale dobiwającë lokalną pùblicznotã. === Demo a debiutowi albùm (1992–1995) === [[Òbrôzk:Zach de la Rocha at 2007 Coachella Valley Music and Arts Festival.jpg|mały|Zack de la Rocha, 2007]] W 1992 rokù Rage Against the Machine nagrôł gwôsnym nôkładã demòwą kasetã zamikającą 12 ùsôdzków. Materiôł béł przedôwóny òb czas kòncertów a téż za òbmaństwã fanclubù. W tim samim rokù grëpa pòdpisa kòntrakt z wëtwórnią [[Epic Records]]. 3 smùtana 1992 rokù ùkôzôł sã debiutowi albùm ''[[Rage Against the Machine (albùm)|Rage Against the Machine]]''. Na platce nalazłë sã midzë jinszima ùsôdzczi ''Killing in the Name'', ''Bombtrack'', ''Take the Power Back'', ''Bullet in the Head'' a téż ''Freedom''. Òficjalnô starna karna pòzéwô albùm sparłãczenim hip-hopù a metalu z mòckò pòliticznyma tekstama. Albùm chùtkò zwrócył bôczënk kritików a słëchôczów. Jegò òbkłôdką je fòtografiô przedstawiającô [[Thích Quảng Đức|Thích Quảng Đức]], bùddijsczégò mnicha, jaczi w 1963 rokù dokònôł sãspôleniégò w Sajgonie w protesce procëm ùstëgòwanióm bùddistów przez rząd Pôłniowégò Wietnamu. W 1993 rokù karno wëstąpiło òb czas festiwalu [[Lollapalooza]]. Òb czas jednégò z kòncertów mùzycë przeprowadzëlë protest procëm dzejaniémù òrganizacje [[Parents Music Resource Center]], jakô prowadzëła kampaniã na rzecz ògrańczeniégò przëstãpù do partu mùzycznëch nagraniów. Bëtnicë karna przez kòl 15 minut nie grelë, le stelë na binie czësto gòłi, mającë zaklejoné blewiązką flabë a lëtrë „P-M-R-C” napisóné na piersowëch klôtkach. === Rozwij dzejaniégò a ''Evil Empire'' (1995–1997) === W pòłowie lat 90. Rage Against the Machine pòczął zdobëwac corôz wikszą pòpùlarnotã. Karno wëstãpòwało na festiwalach a téż kòncertach òrganizowónëch wespólnie z jinszima artistama alternatiwny a hip-hopowi scenë. W 1996 rokù ùkôzôł sã drëdżi sztudijny albùm karna, ''[[Evil Empire]]''. Platka zamika midzë jinszima ùsôdzczi ''Bulls on Parade'', ''People of the Sun'', ''Vietnow'' a téż ''Down Rodeo''. [[Òbrôzk:Tom-morello.jpg|lewo|mały|Tom Morello, 2006]] ''Evil Empire'' zadebiutowôł na pierszim placu lëstë Billboard 200. Albùm ùzwëskôł téż wielerazową platinową certifikacjã w Zjednónëch Krajach. W tim cządze karno cygnãło kòncertowé dzejanié a angażowało sã w òrganizowanim charitatiwnëch kòncertów. W 1997 rokù Rage Against the Machine wëstãpòwôł jakno support przed karnã [[U2]] òb czas jegò amerikańsczi turë. Dochòdë grëpë z parce tëch wëstãpów òstałë przekazóné òrganizacjóm zajimùjącą sã spòlëznowim a pòliticznym dzejanim. === ''The Battle of Los Angeles'' (1998–2000) === W 1998 rokù mùzycë pòczãlë nagriwczi trzecégò sztudijnégò albùmù. W tim samim cządze karno nagrało ùsôdzk ''No Shelter'', jaczi nalôzł sã na zwãkòwi stegnie filmù ''[[Godzilla (film 1998)|Godzilla]]''. 2 smùtana 1999 roku ùkôzôł sã albùm ''[[The Battle of Los Angeles]]''. Platka zamika midzë jinszima ''[[Guerrilla Radio]]'', ''[[Testify]]'', ''[[Sleep Now in the Fire]]'' a téż ''[[Bulls on Parade]]''. Albùm zadebiutowôł na pierszim placu Billboard 200. ''The Battle of Los Angeles'' halôł karnu dalszi kòmercyjny sukces a ùmòcniłë jegò pòzycjã jakno jednégò z nôwôżniészich artistów parłãczącą rockową a hip-hopòwą mùzykã. W 1999 rokù Rage Against the Machine wëstąpił téż òb czas [[Woodstock '99]]. W òficjalny biografie karna je pòdóny wëstãp z 25 lëpińca 1999 rokù a téż pózdni òstôł wstawiony ùsôdzk ''Bulls on Parade'' na kòncertowim albùmie ''Woodstock 99''. W 1999 rokù karno nagrało téż teledisk do ''Sleep Now in the Fire'', jaczégò reżisérą béł [[Michael Moore]]. Òdjimczi òdbëwałë sã przed [[New York Stock Exchange]] a doprowadzëłë do przerwaniô dzejaniô gełdë w zrzeszë z wiôldżim nagromadzenim bëtników. Wëdarzenié stało sã jednym z nôbarżi rozpòznôwalnëch przëmiarów pòzamùzycznégò dzejaniégò kapelë. === ''Renegades'' a rozszérzwienié karna (2000–2001) === [[Òbrôzk:Tim Commerford rage.jpg|mały|Tim Commerford, 2007]] W 2000 rokù Rage Against the Machine wëdôł czwiôrti sztudijny albùm, ''[[Renegades]]'', jaczi skłôdô sã przédno z interpretacjów ùsôdzków jinszich artistów. Na platce nalazłë sã midzë jinszima wersje ùsôdzków [[Bruce Springsteen]]a, [[Bob Dylan|Boba Dylana]], [[Cypress Hill]], [[The Rolling Stones]] a téż [[Devo]]. Pòd kùńc 2000 rokù Zack de la Rocha ògłosył òdéńsce z karna. Jakno pòwód wskazywôł różnice tikającé sã artisticznégò czerënkù kapelë. Pòòstałi mùzycë pòstanowilë kòntinuòwac wespólné dzejanié. Pò rozrzeszenim Rage Against the Machine Tom Morello, Tim Commerford a Brad Wilk pòczãlë wespółrobòtã z [[Chris Cornell|Chrisã Cornellã]], rëchli wòkalistą karna [[Soundgarden]]. W 2001 rokù pòwstało karno [[Audioslave]]. === Pòwart karna (2007–2011) === W 2007 rokù Rage Against the Machine pòwrócył do kòncertowégò dzejaniégò. Pierszi wëstãp pò czilelatny przerwie òdbéł sã òb czas festiwalu [[Coachella Valley Music and Arts Festival]] w Kalifòrnie. W pòstãpnëch latach grëpa wëstãpòwa na festiwalach a kòncertach w Zjednónëch Krajach, Eùropie a téż jinszich partach swiata. W 2010 rokù karno òrganizowało midzë jinszima kòncert za darmôkã w londińsczim Finsbury Park, zrzeszony z sukcesã ùsôdzkù ''[[Killing in the Name]]'' na britijsczi lësce szlagrów. Kòncert òdbéł sã 6 czerwińca 2010 rokù. W 2011 rokù Rage Against the Machine wëstąpił òb czas festiwalu L.A. Rising w Los Angeles. Béł to jeden z slédnëch wëstãpów karna przed pòstãpną dłuższą przerwą. === Pòwart w 2019 rokù a slédné kòncertë === W smùtanie 2019 rokù mùzycë ògłosëlë pòstãpny pòwart Rage Against the Machine. Karno zapòwiedzało koncertową turã objimającą midzë jinszima wëstãpë w Zjednónëch Krajach a Eùropie. [[Òbrôzk:Brad Wilk.jpg|lewo|mały|Brad Wilk, 2008]] Planowóné kòncertë òstałë równak przełożoné w zrzeszë z pandemią COVID-19. Òstateczno kapela pòwrócëła na binã w 2022 rokù. Òb czas kòncertu w Chicago w lëpińcu 2022 rokù Zack de la Rocha doznôł kontuzje nodżi. Nimò òbrażeniô cygnął part turë, wëstãpùjąc na sedząco. Z pòwòdu zdrowòtnëch tôklów part pòstãpnëch kòncertów òstôł równak òdwòłóny. W januarze 2024 rokù Brad Wilk pòinfòrmòwôł, że Rage Against the Machine nie mdze ju kòncertowôł ani wëstãpòwôł. Òznôczało to zakùńczenié dzejaniô kapelë pò trzecym cządze aktiwnotë. == Nôleżnicë karna == * [[Zack de la Rocha]] – wòkal * [[Tom Morello]] – gitara * [[Brad Wilk]] – perkùsjô * [[Tim Commerford]] – basowô gitara == Diskògrafiô == === Sztudijné albùmë === {| class="wikitable" border="1" |- ! rowspan="2"| Rok ! rowspan="2" width="210"| Albùm ! colspan="12"| Pòzycjô w lëstach ! rowspan="2"| Certifikacjô |- ! style="width:3em;font-size:75%"| [[Billboard 200|US]]<br><ref name="Billboard">{{Cytuj starnã|url=https://www.billboard.com/bbcom/retrieve_chart_history.do?model.chartFormatGroupName=Albums&model.vnuArtistId=20064&model.vnuAlbumId=451465|titel=Artist Chart History – Rage Against the Machine > Albums|òpùblikòwóny=[[Billboard.com]]|data przëstãpù=2008-10-29|jãzëk=en|archiwùm=https://web.archive.org/web/20081228181806/http://www.billboard.com/bbcom/retrieve_chart_history.do?model.chartFormatGroupName=Albums&model.vnuArtistId=20064&model.vnuAlbumId=451465|zarchiwizowóné=2008-12-28}}</ref> !style="width:3em;font-size:75%"|[[ARIA Charts|AUS]]<br><ref name="AUS">{{Cytuj starnã|url=https://australian-charts.com/search.asp?search=Rage+Against+the+Machine&cat=a|titel=Australian charts portal – Search for: Rage Against the Machine > Album|òpùblikòwóny=australian-charts.com|data przëstãpù=2008-10-29|jãzëk = en}}</ref> !style="width:3em;font-size:75%"|[[Austria|AUT]]<br><ref>{{Cytuj starnã|url=https://austriancharts.at/search.asp?search=Rage+Against+the+Machine&cat=a|titel=Hitparade Österreich – Suche nach: Rage Against the Machine > Alben|òpùblikòwóny=austriancharts.at|data przëstãpù=2008-10-29|jãzëk = en de}}</ref> ! style="width:3em;font-size:75%"| [[Billboard Canadian Albums|CAN]]<br><ref>{{Cytuj starnã|url=https://www.allmusic.com/artist/rage-against-the-machine-p23206|titel=Rage Against the Machine > Charts & Awards > Billboard Albums|òpùblikòwóny=Allmusic|data przëstãpù=2008-10-30|jãzëk = en}}</ref> !style="width:3em;font-size:75%"|[[Finlandia|FIN]]<br><ref>{{Cytuj starnã|url=https://finnishcharts.com/search.asp?search=Rage+Against+the+Machine&cat=a|titel=Finnish charts portal – Search for: Rage Against the Machine > Album|òpùblikòwóny=finnishcharts.com|data przëstãpù=2008-10-29|jãzëk = en}}</ref> !style="width:3em;font-size:75%"|[[Francja|FRA]]<br><ref name="FRA">{{Cytuj starnã|url=https://lescharts.com/search.asp?search=Rage+Against+the+Machine&cat=a|titel=Les charts français – Recherche pour: Rage Against the Machine > Album|òpùblikòwóny=lescharts.com|data przëstãpù=2008-10-29|jãzëk = en fr}}</ref> ! style="width:3em;font-size:75%"| [[GfK Entertainment|GER]]<br><ref>{{Cytuj starnã|url=http://www.musicline.de/de/chartverfolgung_summary/artist/Rage+Against+The+Machine/longplay|titel=Chartverfolgung / Rage Against the Machine / Longplay|òpùblikòwóny=Musicline.de|data przëstãpù=2008-10-29|jãzëk=en de|archiwùm=https://www.webcitation.org/6Fib9zCYr?url=http://www.musicline.de/de/chartverfolgung_summary/artist/Rage+Against+The+Machine/longplay|zarchiwizowóné=2013-04-08}}</ref> !style="width:3em;font-size:75%"|[[Holandia|NLD]]<br><ref>{{Cytuj starnã|url=https://dutchcharts.nl/search.asp?search=Rage+Against+the+Machine&cat=a|titel=Dutch charts portal – Zoeken naar: Rage Against the Machine > Album|òpùblikòwóny=dutchcharts.nl|data przëstãpù=2008-10-29|jãzëk = en nl}}</ref> !style="width:3em;font-size:75%"|[[Nowa Zelandia|NZ]]<br><ref name="NZ">{{Cytuj starnã|url=https://charts.nz/search.asp?search=Rage+Against+the+Machine&cat=a|titel=New Zealand charts portal – Search for: Rage Against the Machine > Album|òpùblikòwóny=charts.org.nz|data przëstãpù=2008-10-29|jãzëk = en}}</ref> !style="width:3em;font-size:75%"|[[Szwecja|SWE]]<br><ref>{{Cytuj starnã|url=https://swedishcharts.com/search.asp?search=Rage+Against+the+Machine&cat=a|titel=Swedish charts portal – Search for: Rage Against the Machine > Album|òpùblikòwóny=swedishcharts.com|data przëstãpù=2008-10-29|jãzëk = en}}</ref> !style="width:3em;font-size:75%"|[[Szwajcaria|SWI]]<br><ref>{{Cytuj starnã|url=http://swisscharts.com/search.asp?search=Rage+Against+the+Machine&cat=a|titel=Swiss charts portal – Search for: Rage Against the Machine > Album|òpùblikòwóny=swisscharts.com|data przëstãpù=2008-10-29|jãzëk = en}}</ref> !style="width:3em;font-size:75%"|[[UK Albums Chart|UK]]<br><ref name="UK">{{Cytuj starnã|url=https://www.officialcharts.com/artist/28610/rage-against-the-machine/|titel=Rage Against the Machine: Albums / Singles|òpùblikòwóny=Chart Stats|data przëstãpù=2008-10-29|jãzëk = en}}</ref> |- | 1992 | '''''[[Rage Against the Machine (albùm)|Rage Against the Machine]]''''' * Wëdóny: 11 smùtana 1992 * Wëtwórniô: [[Epic Records|Epic]] (ZK 52959) * Fòrmatë: CD, CS, LP |align="center"| 45 |align="center"| 12 |align="center"| – |align="center"| – |align="center"| – |align="center"| 129 |align="center"| 22 |align="center"| 5 |align="center"| 9 |align="center"| 22 |align="center"| 16 |align="center"| 17 | [[Recording Industry Association of America|US]]: 3× Platinowô platka<ref name="RIAA">{{Cytuj starnã|url=https://www.riaa.com/gold-platinum/|titel=RIAA – Gold & Platinum: Searchable Database|òpùblikòwóny=[[Recording Industry Association of America]]|data przëstãpù=2008-10-29|jãzëk = en}}</ref><br>[[Australian Recording Industry Association|AUS]]: Złotô platka<ref>{{Cytuj starnã|url=http://www.aria.com.au/pages/aria-charts-accreditations-albums-2001.htm|titel=ARIA Charts – Accreditations – 2001 Albums|òpùblikòwóny=[[Australian Recording Industry Association]]|data przëstãpù=2008-10-30|jãzëk = en}}</ref><br>[[Music Canada|CAN]]: Platinowô platka<ref name="CRIA">{{Cytuj starnã|url=https://musiccanada.com/gold-platinum/|titel=Search Certification Database|òpùblikòwóny=[[Music Canada|Canadian Recording Industry Association]]|data przëstãpù=2008-10-29|jãzëk = en}}</ref><br>[[British Phonographic Industry|UK]]: Złotô platka<ref name="bpi">{{Cytuj starnã|url=https://www.bpi.co.uk/brit-certified/|titel=Certified Awards|data=1993-07-01|òpùblikòwóny=[[British Phonographic Industry]]|data przëstãpù=2008-10-29|jãzëk = en}}</ref> |- | 1996 | '''''[[Evil Empire]]''''' * Wëdóny: 16 aprila 1996 * Wëtwórniô: Epic (EK 57523) * Fòrmatë: CD, CS, LP |align="center"| 1 |align="center"| 2 |align="center"| 2 |align="center"| 4 |align="center"| 5 |align="center"| 26 |align="center"| 2 |align="center"| 4 |align="center"| 3 |align="center"| 1 |align="center"| 4 |align="center"| 4 | US: 3× Platinowô platka<ref name="RIAA" /><br>CAN: Platinowô platka<ref name="CRIA" /><br>UK: Strzébrznô platka<ref name="bpi" /> |- | 1999 | '''''[[The Battle of Los Angeles]]''''' * Wëdóny: 2 smùtana 1999 * Wëtwórniô: Epic (EK 69630) * Fòrmatë: CD, CS, LP |align="center"| 1 |align="center"| 2 |align="center"| 17 |align="center"| 1 |align="center"| 2 |align="center"| 10 |align="center"| 7 |align="center"| 28 |align="center"| 1 |align="center"| 4 |align="center"| 15 |align="center"| 23 | US: 2× Platinowô platka<ref name="RIAA" /><br>AUS: Platinowô platka<ref>{{Cytuj starnã|url=http://www.aria.com.au/pages/aria-charts-accreditations-albums-1999.htm|titel=ARIA Charts – Accreditations – 1999 Albums|òpùblikòwóny=[[Australian Recording Industry Association]]|data przëstãpù=2008-10-30|jãzëk = en}}</ref><br>CAN: 2× Platinowô platka<ref name="CRIA" /> |- | 2000 | '''''[[Renegades]]''''' * Wëdóny: 5 gòdnika 2000 * Wëtwórniô: Epic (EK 85289) * Fòrmatë: CD, CS, LP |align="center"| 14 |align="center"| 10 |align="center"| 66 |align="center"| 13 |align="center"| 25 |align="center"| – |align="center"| 47 |align="center"| – |align="center"| – |align="center"| – |align="center"| 49 |align="center"| 71 | US: Platinowô platka<ref name="RIAA" /><br>AUS: Platinowô platka<ref>{{Cytuj starnã|url=http://www.aria.com.au/pages/aria-charts-accreditations-albums-2000.htm|titel=ARIA Charts – Accreditations – 2000 Albums|òpùblikòwóny=[[Australian Recording Industry Association]]|data przëstãpù=2008-10-30|jãzëk = en}}</ref> |- | align="center" colspan="16" style="font-size: 8pt"| "–" òznôczô albùm, jaczi sã nie dostôł na dóną lëstã szlagrów. |} === Kòncertowé albùmë === {| class="wikitable" |- ! rowspan="2"| Rok ! rowspan="2" width="210"| Albùm ! colspan="4"| Pòzycjô w lëstach ! rowspan="2"| Certifikacjô |- !style="width:3em;font-size:75%"|US<br><ref name="Billboard" /> !style="width:3em;font-size:75%"|UK<br><ref name="UK" /> !style="width:3em;font-size:75%"|FRA<br><ref name="FRA" /> !style="width:3em;font-size:75%"|NZ<br><ref name="NZ" /> |- |1998 | '''''[[Live & Rare (album Rage Against the Machine)|Live & Rare]]''''' * Wëdóny: 30 czerwińca 1998 * Wëtwórniô: [[Sony Music Entertainment Japan|Sony Japan]] (SRCS 8361) * Format: CD |align="center"| – |align="center"| – |align="center"| – |align="center"| – | |- |2003 | '''''[[Live at the Grand Olympic Auditorium|Live at the Grand Olympic<br>Auditorium]]''''' * Wëdóny: 25 smùtana 2003 * Wëtwórniô: Epic (EK 85114) * Fòrmatë: CD, LP |align="center"| 94 |align="center"| 151 |align="center"| 101 |align="center"| 34 | AUS: Platinowô platka<ref>{{Cytuj starnã|url=http://www.aria.com.au/pages/aria-charts-accreditations-albums-2004.htm|titel=ARIA Charts – Accreditations – 2004 Albums|òpùblikòwóny=[[Australian Recording Industry Association]]|data przëstãpù=2008-10-30|jãzëk = en}}</ref> |- |} === Kòmpilacje === {| class="wikitable" |- ! Rok ! Albùm |- |2010 | '''''The Collection''''' * Wëdóny: môj 2010 (Eùropa); 29 czerwińca 2010 (USA) * Wëtwórniô: [[Sony Music]] (SMI 88697) * Format: [[Box set]] 5-CD * Zamikô ùsôdzczi z albùmów:<br>''[[Rage Against the Machine (albùm)|Rage Against the Machine]]''<br>''[[Evil Empire]]''<br>''[[The Battle of Los Angeles]]''<br>''[[Renegades]]''<br>''[[Live at the Grand Olympic Auditorium]]'' |} === Dema === {| class="wikitable" |- ! Rok !! Albùm |- | 1991 || '''''[[Rage Against the Machine (demo)|Rage Against the Machine]]''''' * Wëdóny: gòdnik 1991 * Wëtwórniô: [[Atlantic Records]] * Format: 12-track tape |} === Syngle === {| class="wikitable" border="1" |- ! rowspan="2"| Rok ! rowspan="2" width="175"| Singel ! colspan="11"| Pòzycjô w lëstach ! rowspan="2"| Albùm |- ! style="width:3em;font-size:75%"| [[Hot 100|US]]<br><ref name="US singles">{{Cytuj starnã|url=https://www.billboard.com/bbcom/retrieve_chart_history.do?model.chartFormatGroupName=Singles&model.vnuArtistId=20064&model.vnuAlbumId=451465|titel=Artist Chart History – Rage Against the Machine > Singles|òpùblikòwóny=[[Billboard.com]]|data przëstãpù=2008-10-29|jãzëk=en|archiwùm=https://web.archive.org/web/20081228120630/http://www.billboard.com/bbcom/retrieve_chart_history.do?model.chartFormatGroupName=Singles&model.vnuArtistId=20064&model.vnuAlbumId=451465|zarchiwizowóné=2008-12-28}}</ref> ! style="width:3em;font-size:75%"| [[Mainstream Rock Songs|US<br>Main.]]<br><ref name="US singles" /> ! style="width:3em;font-size:75%"| [[Alternative Airplay|US<br>Mod.]]<br><ref name="US singles" /> ! style="width:3em;font-size:75%"| AUS<br><ref>{{Cytuj starnã|url=https://australian-charts.com/search.asp?cat=s&search=Rage+Against+the+Machine|titel=Australian charts portal – Search for: Rage Against the Machine > Song|òpùblikòwóny=australian-charts.com|data przëstãpù=2008-10-29|jãzëk = en}}</ref> ! style="width:3em;font-size:75%"| FRA<br><ref>{{Cytuj starnã|url=https://lescharts.com/search.asp?cat=s&search=Rage+Against+the+Machine|titel=Les charts français – Recherche pour: Rage Against the Machine > Chanson|òpùblikòwóny=lescharts.com|data przëstãpù=2008-10-29|jãzëk = en fr}}</ref> ! style="width:3em;font-size:75%"| NLD<br><ref>{{Cytuj starnã|url=https://dutchcharts.nl/search.asp?cat=s&cat2=s&search=Rage+Against+the+Machine|titel=Dutch charts portal – Zoeken naar: Rage Against the Machine > Nummer|òpùblikòwóny=dutchcharts.nl|data przëstãpù=2008-10-29|jãzëk = en nl}}</ref> ! style="width:3em;font-size:75%"| NZ<br><ref>{{Cytuj starnã|url=https://charts.nz/search.asp?cat=s&search=Rage+Against+the+Machine|titel=New Zealand charts portal – Search for: Rage Against the Machine > Song|òpùblikòwóny=charts.org.nz|data przëstãpù=2008-10-29|jãzëk = en}}</ref> ! style="width:3em;font-size:75%"| NOR<br><ref>{{Cytuj starnã|url=https://norwegiancharts.com/search.asp?cat=s&search=Rage+Against+the+Machine|titel=Norwegian charts portal – Search for: Rage Against the Machine > Song|òpùblikòwóny=norwegiancharts.com|data przëstãpù=2008-10-29|jãzëk = en}}</ref> ! style="width:3em;font-size:75%"| SWE<br><ref>{{Cytuj starnã|url=https://swedishcharts.com/search.asp?cat=s&search=Rage+Against+the+Machine|titel=Swedish charts portal – Search for: Rage Against the Machine > Song|òpùblikòwóny=swedishcharts.com|data przëstãpù=2008-10-29|jãzëk = en}}</ref> ! style="width:3em;font-size:75%"| [[UK Singles Chart|UK]]<br><ref name="UK" /> ! style="width:3em;font-size:75%"| [[Top 100 Singles|IRE]]<br><ref>{{Cytuj starnã |url=http://www.irma.ie/aucharts.asp |titel=IRMA – Irish Charts – Singles, Albums & Compilations<!-- titel wygenerowany przez bota --> |data przëstãpù=2010-11-07 |archiwùm=https://www.webcitation.org/5kIkBICgj?url=http://www.irma.ie/aucharts.asp |zarchiwizowóné=2009-10-05}}</ref> |- | rowspan="1"| 1992 | "Killing in the Name"^{<span id="ref_A" ></span>[[#endnote A|[A]]]} | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| 7 | align="center"| – | align="center"| 13 | align="center"| 8 | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| 1 | align="center"| 2 | rowspan="4"| ''Rage Against the Machine'' |- | rowspan="2"| 1993 | "Bullet in the Head" | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| 47 | align="center"| 19 | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| 16 | align="center"| 28 |- | "Bombtrack" | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| 8 | align="center"| 11 | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| 37 | align="center"| – |- | rowspan="2"| 1994 | "Freedom" | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| 17 | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| – |- | "Year of tha Boomerang" | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| – | ''[[Higher Learning (film 1995)|Higher Learning]]'' |- | rowspan="3"| 1996 | "Bulls on Parade" | align="center"| 62 | align="center"| 36 | align="center"| 11 | align="center"| 29 | align="center"| 27 | align="center"| 46 | align="center"| 22 | align="center"| 4 | align="center"| 9 | align="center"| 8 | align="center"| 26 | rowspan="4"| ''Evil Empire'' |- | "People of the Sun" | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| 26 | align="center"| – |- | "Down Rodeo" | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| – |- | 1997 | "Vietnow" | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| – |- | rowspan="2"| 1998 | "The Ghost of Tom Joad" | align="center"| – | align="center"| 35 | align="center"| 34 | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| – | Non-album single |- | "No Shelter" | align="center"| – | align="center"| 30 | align="center"| 33 | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| – | ''[[Godzilla (film 1998)|Godzilla]]'' |- | 1999 | "Guerrilla Radio" | align="center"| 69 | align="center"| 11 | align="center"| 6 | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| 17 | align="center"| 42 | align="center"| 32 | align="center"| – | rowspan="4"| ''The Battle of Los Angeles'' |- | rowspan="4"| 2000 | "Sleep Now in the Fire" | align="center"| 112 | align="center"| 16 | align="center"| 8 | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| 43 | align="center"| – |- | "Testify" | align="center"| – | align="center"| 22 | align="center"| 16 | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| – |- | "Calm Like a Bomb" | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| – |- | "Renegades of Funk" | align="center"| 109 | align="center"| 19 | align="center"| 9 | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| – | rowspan="2" | ''Renegades'' |- | 2001 | "How I Could Just Kill a Man" | align="center"| – | align="center"| 39 | align="center"| 37 | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| – | align="center"| – |- |} <div class="references-small"> ; Bôczënk * <span id="endnote_A" ></span>[[#ref A|'''^'''A]] Pòzycje w Wiôldżi Britanie a Irlandie pòchòdzą z 2009 rokù, czej òsta przeprowadzonô kampaniô na Facebookù. Rëchli syngel zajął 25. plac w Wiôldżi Britanie a nie trafił na lëstë w Irlandie. </div> === DVD === {| class="wikitable" border="1" |- ! Rok ! width="210"| Wideo ! width="340"| Pòzycjô w lëstach ! Certifikacjô |- | 1997 | '''''[[Rage Against the Machine (DVD)|Rage Against the Machine]]''''' * Wëdóny: 25 smùtana 1997 * Wëtwórniô: Epic (EVD 50160) * Format: [[DVD]], [[VHS]] | * 2. na ''Billboard'' Top Music Video chart<ref>{{Cytuj starnã|url=https://www.billboard.com/bbcom/esearch/chart_display.jsp?cfi=388&cfgn=Videos&cfn=Top+Music+Video&ci=3028930&cdi=7258611&cid=12%2F13%2F1997|titel=Top Music Video – Rage Against the Machine|data=1997-12-13|òpùblikòwóny=[[Billboard.com]]|data przëstãpù=2008-10-29|jãzëk=en|archiwùm=https://web.archive.org/web/20081228121104/http://www.billboard.com/bbcom/esearch/chart_display.jsp?cfi=388&cfgn=Videos&cfn=Top+Music+Video&ci=3028930&cdi=7258611&cid=12%2F13%2F1997|zarchiwizowóné=2008-12-28}}</ref> | US: 2× Platinowô platka<ref name="RIAA" /> |- | 2001 | '''''[[The Battle of Mexico City]]''''' * Wëdóny: 20 gromicznika 2001 * Wëtwórniô: Epic (EVD 50213) * Format: DVD, VHS | * 4. na ''Billboard'' Top Music Video chart<ref>{{Cytuj starnã|url=https://www.billboard.com/bbcom/esearch/chart_display.jsp?cfi=388&cfgn=Videos&cfn=Top+Music+Video&ci=3040893&cdi=7689782&cid=03%2F10%2F2001|titel=Top Music Video – The Battle of Mexico City|data=2001-03-10|òpùblikòwóny=[[Billboard.com]]|data przëstãpù=2008-10-29|jãzëk=en|archiwùm=https://web.archive.org/web/20081228211817/http://www.billboard.com/bbcom/esearch/chart_display.jsp?cfi=388&cfgn=Videos&cfn=Top+Music+Video&ci=3040893&cdi=7689782&cid=03%2F10%2F2001|zarchiwizowóné=2008-12-28}}</ref> | US: Złotô platka<ref name="RIAA" /><br>AUS: 2×&nbsp;Platinowô platka<ref name="2008 DVD" /> |- |2003 | '''''[[Live at the Grand Olympic Auditorium|Live at the Grand Olympic<br>Auditorium]]''''' * Wëdóny: 9 gòdnika 2003 * Wëtwórniô: Epic (EVD 56012) * Format: DVD | * 7 na ''Billboard'' Top Music Video chart<ref>{{Cytuj starnã|url=https://www.billboard.com/bbcom/esearch/chart_display.jsp?cfi=388&cfgn=Videos&cfn=Top+Music+Video&ci=3052172&cdi=8091145&cid=12%2F27%2F2003|titel=Top Music Video – Live at the Grand Olympic Auditorium|data=2003-12-27|òpùblikòwóny=[[Billboard.com]]|data przëstãpù=2008-10-29|jãzëk=en|archiwùm=https://web.archive.org/web/20081228212119/http://www.billboard.com/bbcom/esearch/chart_display.jsp?cfi=388&cfgn=Videos&cfn=Top+Music+Video&ci=3052172&cdi=8091145&cid=12%2F27%2F2003|zarchiwizowóné=2008-12-28}}</ref> | US: Złotô platka<ref name="RIAA" /><br>AUS: 3× Platinowô platka<ref name="2008 DVD">{{Cytuj starnã|url=http://www.aria.com.au/pages/httpwww.aria.com.aupageshttpwww.aria.com.aupagesARIACharts-Accreditations-2008DVD_000.htm|titel=ARIA Charts – Accreditations – 2008 DVD|òpùblikòwóny=[[Australian Recording Industry Association]]|data przëstãpù=2008-10-30|jãzëk = en}}</ref> |} == Teledisczi == {| class="wikitable" border="1" |- ! Rok ! width="175"| Titel ! Reżiséra |- | rowspan="1"| 1992 | "Killing in the Name" | Peter Gideon<ref name="RATM">[[Rage Against the Machine (DVD)|Rage Against the Machine]] (DVD back cover). [[Rage Against the Machine]]. [[Epic Records]]. 1997. EVD 50160.</ref> |- | rowspan="3"| 1993 |"Bullet in the Head" |[[BBC Studios|BBC Worldwide Americas, Inc.]]<ref name="RATM" /> |- |"Bombtrack" |rowspan="4"|[[Peter Christopherson]]<ref name="RATM" /><ref name="LGOA">[[Live at the Grand Olympic Auditorium]] (DVD back cover). [[Rage Against the Machine]]. [[Epic Records]]. 2003. EVD 56012.</ref> |- |"Freedom" |- | rowspan="2"| 1996 |"Bulls on Parade" |- |"People of the Sun" |- | 1997 |"The Ghost of Tom Joad" |Heather Perry<ref name="RATM" /> |- | 1998 | "No Shelter" | Gavin Bowden<ref>{{Cytuj starnã|url = https://www.worldradiohistory.com/Archive-All-Music/Hits/90s/1998/Hits-1998-06-12.pdf|titel = Rage Against the Machine – "No Shelter"|òpùblikòwóny = Hits|data przëstãpù = 2026-09-25|jãzëk = en}}</ref> |- | rowspan="1"| 1999 | "Guerrilla Radio" | Honey<ref>{{Cytuj starnã|url = https://www.ratm.com/track/guerrilla-radio/|titel = Guerrilla Radio|òpùblikòwóny = Rage Against the Machine|data przëstãpù = 2026-09-25|jãzëk = en}}</ref> |- | rowspan="3"| 2000 |"Sleep Now in the Fire" |rowspan="2"|[[Michael Moore]]<ref>{{Cytuj starnã|url=http://www.michaelmoore.com/words/message/index.php?messageDate=2000-08-26|titel=Sleep Now in the Fire|nôzwëskò=Moore|miono=Michael|aùtór pòwrózk=Michael Moore|data=2000-08-26|prôca=Mike's Letter|òpùblikòwóny=MichaelMoore.com|data przëstãpù=2008-10-30|jãzëk=en|archiwùm=https://www.webcitation.org/6I6IHlJ2Z?url=http://www.michaelmoore.com/words/mikes-letter/sleep-now-in-the-fire|zarchiwizowóné=2013-07-14}}</ref> |- |"Testify" |- |"Renegades of Funk" |Steven Murashige<ref>{{Cytuj starnã|url=http://www.mtv.com/news/articles/1375013/20001207/rage_against_the_machine.jhtml|titel="Renegades" Single Posed Tough Challenge for Rage|nôzwëskò=Basham|miono=David|data=2000-12-07|òpùblikòwóny=[[Paramount Media Networks|MTV Networks]]|data przëstãpù=2008-10-30|jãzëk = en}}</ref> |- | 2003 | "How I Could Just Kill a Man" | Harri Kristin<ref name="LGOA" /> |} == Przëpisë == {{Przëpisë|2}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} 2stt766c2hc6zqzw3czlmic66v3hkxx 0 14118 215623 2026-09-26T14:35:21Z Terrus38 14026 Ùsôdzonô nowô starna "{{Rok w jinszich kalãdôrzach|2026}}'''2026''' / MMXXVI – [[Przestãpny rok|rok nieprzestãpny]] (zwëczajny), pòczątk chtërnégò przëpôdł na [[czwiôrtk]] wedle [[Gregòriańsczi kalãdôrz|gregòriańsczégò kalãdarza]]. Je to 2026 rok naszi erë (pò narodzenim [[Jezës Christus|Christusa]]), 26. rok trzëcégò tësąclecô a XXI stalatégò, 6. rok trzecy dekadë XXI stalatégò. === Ùmiarlë === * '''[[17 séwnika]]''': [[Ludmila Javorová]]…" 215623 wikitext text/x-wiki {{Rok w jinszich kalãdôrzach|2026}}'''2026''' / MMXXVI – [[Przestãpny rok|rok nieprzestãpny]] (zwëczajny), pòczątk chtërnégò przëpôdł na [[czwiôrtk]] wedle [[Gregòriańsczi kalãdôrz|gregòriańsczégò kalãdarza]]. Je to 2026 rok naszi erë (pò narodzenim [[Jezës Christus|Christusa]]), 26. rok trzëcégò tësąclecô a XXI stalatégò, 6. rok trzecy dekadë XXI stalatégò. === Ùmiarlë === * '''[[17 séwnika]]''': [[Ludmila Javorová]] – [[czeskô]] katolickô dzejôrka, generalny wikariusz [[Koinótés]] <center>'''Gregòriańsczi kalãdôrz na''' '''nen rok'''</center><center>[[2024]] « [[2025]] « '''2026''' » [[2027]] » [[2028]]</center>{{Kalãdôrz roczny|4|0|3}} t28dr9pnvlvxtgd62xhyewab2uqubsg 215624 215623 2026-09-26T14:35:57Z Terrus38 14026 215624 wikitext text/x-wiki {{Rok w jinszich kalãdôrzach|2026}}'''2026''' / MMXXVI – [[Przestãpny rok|rok nieprzestãpny]] (zwëczajny), pòczątk chtërnégò przëpôdł na [[czwiôrtk]] wedle [[Gregòriańsczi kalãdôrz|gregòriańsczégò kalãdarza]]. Je to 2026 rok naszi erë (pò narodzenim [[Jezës Christus|Christusa]]), 26. rok trzëcégò tësąclecô a XXI stalatégò, 6. rok trzecy dekadë XXI stalatégò. === Ùmiarlë === * '''[[17 séwnika]]''': [[Ludmila Javorová]] – [[czeskô]] katolickô dzejôrka, generalny wikariusz [[Koinótés]] <center>'''Gregòriańsczi kalãdôrz na''' '''nen rok'''</center><center>[[2024]] « [[2025]] « '''2026''' » [[2027]] » [[2028]]</center>{{Kalãdôrz roczny|4|0|3}} [[Kategòrëjô:XXI stolaté]] 4u6rwlhvjvb06inaa02xs144yqby8r5 215639 215624 2026-09-26T19:18:18Z Terrus38 14026 215639 wikitext text/x-wiki {{Rok w jinszich kalãdôrzach|2026}}'''2026''' / MMXXVI – [[Przestãpny rok|rok nieprzestãpny]] (zwëczajny), pòczątk chtërnégò przëpôdł na [[czwiôrtk]] wedle [[Gregòriańsczi kalãdôrz|gregòriańsczégò kalãdarza]]. Je to 2026 rok naszi erë (pò narodzenim [[Jezës Christus|Christusa]]), 26. rok trzëcégò tësąclecô a XXI stalatégò, 6. rok trzecy dekadë XXI stalatégò. === Wëdarzenia === * '''[[1 stëcznika]]''' – òbjimniãcé ùrzãdu prezydenta [[Nowi Jork|Nowégò Jorkù]] przez [[Zohran Mamdani|Zohrana Mamdaniégò]] * '''[[4 stëcznika]]''' – nominacjô [[Mirosłôw Adamczik|Mirosława Adamczika]] na apòsztolsczégò nuncjusza w [[Albańskô|Albańsce]] * '''[[2 gromicznika]]''' – pòwstanié kaszëbsczégò numetalowégò karna Rebel Tomorrow * '''[[28 gromicznika]]''' – [[USA|amerikańskò]]-[[Izrael|izraelskô]] inwazjô na [[Iran]] * '''[[5 strëmiannika]]''' – przedterminowô parlamentarnô welacjô w [[Nepal|Nepalu]] * '''[[8 strëmiannika]]''' – òbjimniãcé ùrzãdu nôwëższégò wódcë Iranu przez [[Mòdżtaba Chameneji|Mòdżtabã Chamenejégò]] * '''[[15 strëmiannika]]''' – parlamentarnô welacjô we [[Madżarskô|Wãdżersce]] * '''[[22 strëmiannika]]''' – parlamentarnô welacjô w [[Słoweniô|Słowenie]] * òd '''[[11 czerwińca]]''' do '''[[16 lëpińca]]''' – XXIII Mésterstwò Swiata w fùsbalë òrganizowónëch przez [[FIFA]]. * '''[[28 zélnika]]''' – òbjimniãcé tronu [[Norweskô|Norwesczi]] przez [[Haakon VIII|Haakona VIII]] === Ùmiarlë === * '''[[28 gromicznika]]''': [[Ali Chameneji]], irańsczi dëchòwny, ajatollah i pòlitik * '''[[17 séwnika]]''': [[Ludmila Javorová]] – [[czeskô]] katolickô dzejôrka, generalny wikariusz [[Koinótés]] * '''[[28 zélnika]]''': [[Harald V]] – król Norwesczi w latach 1991-2026 <center>'''Gregòriańsczi kalãdôrz na''' '''nen rok'''</center><center>[[2024]] « [[2025]] « '''2026''' » [[2027]] » [[2028]]</center>{{Kalãdôrz roczny|4|0|3}} [[Kategòrëjô:XXI stolaté]] a25cce3iolvfy0hmxg5otqzjsiegf2y 215642 215639 2026-09-26T19:41:10Z Terrus38 14026 215642 wikitext text/x-wiki {{Rok w jinszich kalãdôrzach|2026}}'''2026''' / MMXXVI – [[Przestãpny rok|rok nieprzestãpny]] (zwëczajny), pòczątk chtërnégò przëpôdł na [[czwiôrtk]] wedle [[Gregòriańsczi kalãdôrz|gregòriańsczégò kalãdarza]]. Je to 2026 rok naszi erë (pò narodzenim [[Jezës Christus|Christusa]]), 26. rok trzëcégò tësąclecô a XXI stalatégò, 6. rok trzecy dekadë XXI stalatégò. === Wëdarzenia === * '''[[1 stëcznika]]''' – òbjimniãcé ùrzãdu prezydenta [[Nowi Jork|Nowégò Jorkù]] przez [[Zohran Mamdani|Zohrana Mamdaniégò]] * '''[[4 stëcznika]]''' – nominacjô [[Mirosłôw Adamczik|Mirosława Adamczika]] na apòsztolsczégò nuncjusza w [[Albańskô|Albańsce]] * '''[[2 gromicznika]]''' – pòwstanié kaszëbsczégò numetalowégò karna Rebel Tomorrow * '''[[28 gromicznika]]''' – [[USA|amerikańskò]]-[[Izrael|izraelskô]] inwazjô na [[Iran]] * '''[[5 strëmiannika]]''' – przedterminowô parlamentarnô welacjô w [[Nepal|Nepalu]] * '''[[8 strëmiannika]]''' – òbjimniãcé ùrzãdu nôwëższégò wódcë Iranu przez [[Mòdżtaba Chameneji|Mòdżtabã Chamenejégò]] * '''[[15 strëmiannika]]''' – parlamentarnô welacjô we [[Madżarskô|Wãdżersce]] * '''[[22 strëmiannika]]''' – parlamentarnô welacjô w [[Słoweniô|Słowenie]] * òd '''[[11 czerwińca]]''' do '''[[16 lëpińca]]''' – XXIII Mésterstwò Swiata w fùsbalë òrganizowóné przez [[FIFA]]. * '''[[28 zélnika]]''' – òbjimniãcé tronu [[Norweskô|Norwesczi]] przez [[Haakon VIII|Haakona VIII]] === Ùmiarlë === * '''[[28 gromicznika]]''': [[Ali Chameneji]], irańsczi dëchòwny, ajatollah i pòlitik * '''[[17 séwnika]]''': [[Ludmila Javorová]] – [[czeskô]] katolickô dzejôrka, generalny wikariusz [[Koinótés]] * '''[[28 zélnika]]''': [[Harald V]] – król Norwesczi w latach 1991-2026 <center>'''Gregòriańsczi kalãdôrz na''' '''nen rok'''</center><center>[[2024]] « [[2025]] « '''2026''' » [[2027]] » [[2028]]</center>{{Kalãdôrz roczny|4|0|3}} [[Kategòrëjô:XXI stolaté]] f7xy8tgcrxtjsg9302doeyf8e8eborz 0 14119 215625 2026-09-26T14:43:36Z Terrus38 14026 Ùsôdzonô nowô starna "{{Rok w jinszich kalãdôrzach|2025}}'''2025''' / MMXXV – [[Przestãpny rok|nieprzestãpny]] (zwëczajny) rok, pòczątk chtërnégò przëpôdł na [[strzodã]] wedle [[Gregòriańsczi kalãdôrz|gregòriańsczégò kalãdarza]]. Je to 2025 rok naszi erë (pò narodzenim [[Jezës Christus|Christusa]]), 25. rok trzëcégò tësąclecô a XXI stalatégò, 5. rok trzecy dekadë XXI stalatégò. === Ùmiarlë === * '''[[21 łżëkwiata]]''': Frãcëszk (papi…" 215625 wikitext text/x-wiki {{Rok w jinszich kalãdôrzach|2025}}'''2025''' / MMXXV – [[Przestãpny rok|nieprzestãpny]] (zwëczajny) rok, pòczątk chtërnégò przëpôdł na [[strzodã]] wedle [[Gregòriańsczi kalãdôrz|gregòriańsczégò kalãdarza]]. Je to 2025 rok naszi erë (pò narodzenim [[Jezës Christus|Christusa]]), 25. rok trzëcégò tësąclecô a XXI stalatégò, 5. rok trzecy dekadë XXI stalatégò. === Ùmiarlë === * '''[[21 łżëkwiata]]''': [[Frãcëszk (papiéż)|Frãcëszk]] – 266. papiéż i 8. suweren Watikańsczégò Państwa w latach 2013–2025. <center>'''Gregòriańsczi kalãdôrz na''' '''nen rok'''</center><center>[[2023]] « [[2024]] « '''2025''' » [[2026]] » [[2027]]</center>{{Kalãdôrz roczny|3|0|3}} [[Kategòrëjô:XXI stolaté]] 9rswfcvporlmxaz0xo4ascr8a386ha0 0 14120 215627 2026-09-26T15:02:09Z Terrus38 14026 Ùsôdzonô nowô starna "{{Rok w jinszich kalãdôrzach|2024}} '''2024''' / MMXXIV – [[przestãpny rok]], pòczątk chtërnégò przëpôdł na [[pòniedzôłk]] wedle [[Gregòriańsczi kalãdôrz|gregòriańsczégò kalãdarza]]. Je to 2024 rok naszi erë (pò narodzenim [[Jezës Christus|Christusa]]), 24. rok trzëcégò tësąclecô a XXI stalatégò, 4. rok trzecy dekadë XXI stalatégò. === Wëdarzenia === * '''[[14 stëcznika]]''' – abdikacjô królewi [[Duńskô|Duńsczi]]…" 215627 wikitext text/x-wiki {{Rok w jinszich kalãdôrzach|2024}} '''2024''' / MMXXIV – [[przestãpny rok]], pòczątk chtërnégò przëpôdł na [[pòniedzôłk]] wedle [[Gregòriańsczi kalãdôrz|gregòriańsczégò kalãdarza]]. Je to 2024 rok naszi erë (pò narodzenim [[Jezës Christus|Christusa]]), 24. rok trzëcégò tësąclecô a XXI stalatégò, 4. rok trzecy dekadë XXI stalatégò. === Wëdarzenia === * '''[[14 stëcznika]]''' – abdikacjô królewi [[Duńskô|Duńsczi]] [[Małgòrzata II|Małgòrzatë II]] i òbjimniãcé tronu przez [[Fridrik X|Fridrika X]] * '''[[8 maja]]''' – drëgô tura prezydencczi welacje w [[Nordowô Macedoniô|Nordowi Macedonie]], chtërnã dobëła [[Gòrdana Syłjanowskô-Dawkòwô]] * '''[[5 lëstopadnika]]''' – prezydenckô welacjô w [[USA]], chtërnã dobéł [[Donald Trump]] === Ùmarlë === * [[bp Bernat Tissier de Mallerais|Bernard Tissier de Mallerais]] – francësczi tradicjonalisticzni biskùp [[Kapłańsczé Bractwa sw. Piusa X|Kapłańsczégò Bractwa sw. Piusa X]] w latach 1988–2024. * [[Jerzy Stuhr|Jerzi Stuhr]] – pòlsczi aktór, reżiséra, filolog, pedagòg i pisôrz, profesór teatrowëch kùńsztów, scenarzista <center>'''↓''' '''Gregòriańsczi kalãdôrz na nen rok''' '''↓'''</center> <center>[[2022]] « [[2023]] « '''2024''' » [[2025]] » [[2026]]</center></br> <center>{{Kalãdôrz roczny|5|1|3}}</center> [[Kategòrëjô:XXI stolaté]] g0q2jciasdmj6yww63l2nyk0miwrurx 215628 215627 2026-09-26T15:03:51Z Terrus38 14026 215628 wikitext text/x-wiki {{Rok w jinszich kalãdôrzach|2024}} '''2024''' / MMXXIV – [[przestãpny rok]], pòczątk chtërnégò przëpôdł na [[pòniedzôłk]] wedle [[Gregòriańsczi kalãdôrz|gregòriańsczégò kalãdarza]]. Je to 2024 rok naszi erë (pò narodzenim [[Jezës Christus|Christusa]]), 24. rok trzëcégò tësąclecô a XXI stalatégò, 4. rok trzecy dekadë XXI stalatégò. === Wëdarzenia === * '''[[14 stëcznika]]''' – abdikacjô królewi [[Duńskô|Duńsczi]] [[Małgòrzata II|Małgòrzatë II]] i òbjimniãcé tronu przez [[Fridrik X|Fridrika X]] * '''[[8 maja]]''' – drëgô tura prezydencczi welacje w [[Nordowô Macedoniô|Nordowi Macedonie]], chtërnã dobëła [[Gòrdana Syłjanowskô-Dawkòwô]] * '''[[5 lëstopadnika]]''' – prezydenckô welacjô w [[USA]], chtërnã dobéł [[Donald Trump]] === Ùmarlë === * [[bp Bernat Tissier de Mallerais|Bernard Tissier de Mallerais]] – francësczi tradicjonalisticzni biskùp [[Kapłańsczé Bractwa sw. Piusa X|Kapłańsczégò Bractwa sw. Piusa X]] w latach 1988–2024. * [[Jerzy Stuhr|Jerzi Stuhr]] – pòlsczi aktór, reżiséra, filolog, pedagòg i pisôrz, profesór teatrowëch kùńsztów, scenarzista <center>'''↓''' '''Gregòriańsczi kalãdôrz na nen rok''' '''↓'''</center> <center>[[2022]] « [[2023]] « '''2024''' » [[2025]] » [[2026]]</center></br> <center>{{Kalãdôrz roczny|1|1|3}}</center> [[Kategòrëjô:XXI stolaté]] t5qzf6s55ffrlwp6kw0gc4a0b7kaijz 0 14121 215630 2026-09-26T15:12:57Z Terrus38 14026 Ùsôdzonô nowô starna "{{Rok w jinszich kalãdôrzach|2023}} '''2023''' / MMXXIII – [[przestãpny rok|nieprzëstãpny]] (zwëczajny) rok, pòczątk chtërnégò przëpôdł na [[niedzelã]] wedle [[Gregòriańsczi kalãdôrz|gregòriańsczégò kalãdarza]]. Je to 2023 rok naszi erë (pò narodzenim [[Jezës Christus|Christusa]]), 23. rok trzëcégò tësąclecô a XXI stalatégò, 3. rok trzecy dekadë XXI stalatégò. === Wëdarzenia === * '''[[30 séwnika]]''' – kardinalskô…" 215630 wikitext text/x-wiki {{Rok w jinszich kalãdôrzach|2023}} '''2023''' / MMXXIII – [[przestãpny rok|nieprzëstãpny]] (zwëczajny) rok, pòczątk chtërnégò przëpôdł na [[niedzelã]] wedle [[Gregòriańsczi kalãdôrz|gregòriańsczégò kalãdarza]]. Je to 2023 rok naszi erë (pò narodzenim [[Jezës Christus|Christusa]]), 23. rok trzëcégò tësąclecô a XXI stalatégò, 3. rok trzecy dekadë XXI stalatégò. === Wëdarzenia === * '''[[30 séwnika]]''' – kardinalskô kreacjô [[Léón XIV|bpa Roberta Prevosta]] (pózniészégò papieża Léòna XIV) * '''[[15 pazdzérznika]]''' – parlamentarnô welacjô w [[Pòlskô|Pòlsce]] * '''[[13 gòdnika]]''' – pòwòłanié trzecégò rządu [[Donôld Tusk|Donalda Tuska]] <center>'''↓''' '''Gregòriańsczi kalãdôrz na nen rok''' '''↓'''</center> <center>[[2021]] « [[2022]] « '''2023''' » [[2024]] » [[2025]]</center></br> <center>{{Kalãdôrz roczny|7|0|3}}</center> [[Kategòrëjô:XXI stolaté]] ozcq0f45v3zm7c4pka5qji4imvonykk 215631 215630 2026-09-26T15:19:20Z Terrus38 14026 215631 wikitext text/x-wiki {{Rok w jinszich kalãdôrzach|2023}} '''2023''' / MMXXIII – [[przestãpny rok|nieprzëstãpny]] (zwëczajny) rok, pòczątk chtërnégò przëpôdł na [[niedzelã]] wedle [[Gregòriańsczi kalãdôrz|gregòriańsczégò kalãdarza]]. Je to 2023 rok naszi erë (pò narodzenim [[Jezës Christus|Christusa]]), 23. rok trzëcégò tësąclecô a XXI stalatégò, 3. rok trzecy dekadë XXI stalatégò. === Wëdarzenia === * '''[[30 séwnika]]''' – kardinalskô kreacjô [[Léón XIV|bpa Roberta Prevosta]] (pózniészégò papieża Léòna XIV) * '''[[15 pazdzérznika]]''' – parlamentarnô welacjô w [[Pòlskô|Pòlsce]] * '''[[13 gòdnika]]''' – pòwòłanié trzecégò rządu [[Donôld Tusk|Donalda Tuska]] === Ùmiarlë === * '''[[30 séwnika|5 lëstopadnika]]''' – [[Bahl'al (mùzyk)|Bahl'al]], kaszëbsczi [[Heavy metal|metalowi]] [[mùzyk]], pierszi kaszëbskòjãzëkòwi [[Black metal|blackmetalowi]] artista <center>'''↓''' '''Gregòriańsczi kalãdôrz na nen rok''' '''↓'''</center> <center>[[2021]] « [[2022]] « '''2023''' » [[2024]] » [[2025]]</center></br> <center>{{Kalãdôrz roczny|7|0|3}}</center> [[Kategòrëjô:XXI stolaté]] hkuzyqxn75604ysanuhsm1c87hlrpgv 215645 215631 2026-09-26T19:56:01Z Terrus38 14026 /* Ùmiarlë */ 215645 wikitext text/x-wiki {{Rok w jinszich kalãdôrzach|2023}} '''2023''' / MMXXIII – [[przestãpny rok|nieprzëstãpny]] (zwëczajny) rok, pòczątk chtërnégò przëpôdł na [[niedzelã]] wedle [[Gregòriańsczi kalãdôrz|gregòriańsczégò kalãdarza]]. Je to 2023 rok naszi erë (pò narodzenim [[Jezës Christus|Christusa]]), 23. rok trzëcégò tësąclecô a XXI stalatégò, 3. rok trzecy dekadë XXI stalatégò. === Wëdarzenia === * '''[[30 séwnika]]''' – kardinalskô kreacjô [[Léón XIV|bpa Roberta Prevosta]] (pózniészégò papieża Léòna XIV) * '''[[15 pazdzérznika]]''' – parlamentarnô welacjô w [[Pòlskô|Pòlsce]] * '''[[13 gòdnika]]''' – pòwòłanié trzecégò rządu [[Donôld Tusk|Donalda Tuska]] === Ùmiarlë === * '''[[5 pazdzérznika|5 pajicznika]]''' – [[Bahl'al (mùzyk)|Bahl'al]], kaszëbsczi [[Heavy metal|metalowi]] [[mùzyk]], pierszi kaszëbskòjãzëkòwi [[Black metal|blackmetalowi]] artista <center>'''↓''' '''Gregòriańsczi kalãdôrz na nen rok''' '''↓'''</center> <center>[[2021]] « [[2022]] « '''2023''' » [[2024]] » [[2025]]</center></br> <center>{{Kalãdôrz roczny|7|0|3}}</center> [[Kategòrëjô:XXI stolaté]] b22ojnz7esftefwl49k7ue22ecu4zc6 0 14122 215632 2026-09-26T15:27:29Z Terrus38 14026 Ùsôdzonô nowô starna "{{Rok w jinszich kalãdôrzach|2022}} '''2022''' / MMXXII – [[przestãpny rok|nieprzëstãpny]] (zwëczajny) rok, pòczątk chtërnégò przëpôdł na [[sobòtã]] wedle [[Gregòriańsczi kalãdôrz|gregòriańsczégò kalãdarza]]. Je to 2022 rok naszi erë (pò narodzenim [[Jezës Christus|Christusa]]), 22. rok trzëcégò tësąclecô a XXI stalatégò, 2. rok trzecy dekadë XXI stalatégò. === Wëdarzenia === * '''[[18 stëcznika]]''' – wëbranié …" 215632 wikitext text/x-wiki {{Rok w jinszich kalãdôrzach|2022}} '''2022''' / MMXXII – [[przestãpny rok|nieprzëstãpny]] (zwëczajny) rok, pòczątk chtërnégò przëpôdł na [[sobòtã]] wedle [[Gregòriańsczi kalãdôrz|gregòriańsczégò kalãdarza]]. Je to 2022 rok naszi erë (pò narodzenim [[Jezës Christus|Christusa]]), 22. rok trzëcégò tësąclecô a XXI stalatégò, 2. rok trzecy dekadë XXI stalatégò. === Wëdarzenia === * '''[[18 stëcznika]]''' – wëbranié [[Roberta Metsola|Robertë Metsolë]] na prowadniczkã [[Eùropejsczi Parlament|Eùropejsczégò Parlamentu]] * '''[[24 gromicznika]]''' – fùlskalowô [[ruskô]] inwazjô na [[Ùkrajina|Ùkrajinã]] * '''[[7 maja]] – pierszô òrdynacjô białków na ksãżi w [[Kòscół Ewanielëckò-Aùgsbùrsczi w Pòlsczi Repùblice|Ewanielëckò-Aùgsbùrsczim Kòscele w Pòlsce]] * '''[[8 séwnika]]''' – òbjimniãcé [[Wiôlgô Britaniô|britijsczégò]] tronu przez [[Karól III|Karola III]] === Ùmiarlë === * [[8 séwnika]] – '''[[Elżbiéta II]], królewô [[Wiôlgô Britaniô|Wiôldżi Britanie]] òd [[6 gromicznika]] [[1952]] do [[8 séwnika 2022]] * [[3 lëstopadnika]] – '''[[Édmùnd Kamińsczi]]''', kaszëbsczi dzejôrz, fòtograf, znajôrz kaszëbsczi kùlturë. * [[8 gòdnika]] – '''[[Władisłôw Szulëst]]''', ksądz, kaszëbsczi dzejôrz i badéra * [[31 gòdnika]] – '''[[Benedikt XVI]]''', 265. [[papiéż]] i 7. Suweren Watikańsczégò Państwa òd [[19 łżëkwiata]] [[2005]] do [[28 gromicznika]] [[2013]]. <center>'''↓''' '''Gregòriańsczi kalãdôrz na nen rok''' '''↓'''</center> <center>[[2020]] « [[2021]] « '''2022''' » [[2023]] » [[2024]]</center></br> <center>{{Kalãdôrz roczny|6|0|3}}</center> [[Kategòrëjô:XXI stolaté]] 3ux6pjurqebtlb19z6bku2kmh9geq9g 215633 215632 2026-09-26T15:27:52Z Terrus38 14026 215633 wikitext text/x-wiki {{Rok w jinszich kalãdôrzach|2022}} '''2022''' / MMXXII – [[przestãpny rok|nieprzëstãpny]] (zwëczajny) rok, pòczątk chtërnégò przëpôdł na [[sobòtã]] wedle [[Gregòriańsczi kalãdôrz|gregòriańsczégò kalãdarza]]. Je to 2022 rok naszi erë (pò narodzenim [[Jezës Christus|Christusa]]), 22. rok trzëcégò tësąclecô a XXI stalatégò, 2. rok trzecy dekadë XXI stalatégò. === Wëdarzenia === * '''[[18 stëcznika]]''' – wëbranié [[Roberta Metsola|Robertë Metsolë]] na prowadniczkã [[Eùropejsczi Parlament|Eùropejsczégò Parlamentu]] * '''[[24 gromicznika]]''' – fùlskalowô [[ruskô]] inwazjô na [[Ùkrajina|Ùkrajinã]] * '''[[7 maja]] – pierszô òrdynacjô białków na ksãżi w [[Kòscół Ewanielëckò-Aùgsbùrsczi w Pòlsczi Repùblice|Ewanielëckò-Aùgsbùrsczim Kòscele w Pòlsce]] * '''[[8 séwnika]]''' – òbjimniãcé [[Wiôlgô Britaniô|britijsczégò]] tronu przez [[Karól III|Karola III]] === Ùmiarlë === * [[8 séwnika]] – '''[[Elżbiéta II]],''' królewô [[Wiôlgô Britaniô|Wiôldżi Britanie]] òd [[6 gromicznika]] [[1952]] do [[8 séwnika 2022]]. * [[3 lëstopadnika]] – '''[[Édmùnd Kamińsczi]]''', kaszëbsczi dzejôrz, fòtograf, znajôrz kaszëbsczi kùlturë. * [[8 gòdnika]] – '''[[Władisłôw Szulëst]]''', ksądz, kaszëbsczi dzejôrz i badéra. * [[31 gòdnika]] – '''[[Benedikt XVI]]''', 265. [[papiéż]] i 7. Suweren Watikańsczégò Państwa òd [[19 łżëkwiata]] [[2005]] do [[28 gromicznika]] [[2013]]. <center>'''↓''' '''Gregòriańsczi kalãdôrz na nen rok''' '''↓'''</center> <center>[[2020]] « [[2021]] « '''2022''' » [[2023]] » [[2024]]</center></br> <center>{{Kalãdôrz roczny|6|0|3}}</center> [[Kategòrëjô:XXI stolaté]] 9z714bdxqb8ium92xj3xtcrr3wv8m5s 0 14123 215651 2026-09-27T06:11:43Z Iketsi 3254 N 215651 wikitext text/x-wiki #TAM [[Perspektiva_Kaszëbskô#„Dlô tëch, co żëją w kaszëbsczim jãzëkù”]] [[Kategòrëjô:Pòdkastë na Radio Kaszëbë]] [[Kategòrëjô:Przeczerowania]] e9hch4i57msh5rcvm69t4rc12l6wkh8 14 14124 215656 2026-09-27T06:14:38Z Iketsi 3254 N 215656 wikitext text/x-wiki {{Commons}} [[Kategòrëjô:Òrganizacje]] gl6wq0er44wmi9fyq3mgz69tl7zuw22 14 14125 215657 2026-09-27T06:15:01Z Iketsi 3254 N 215657 wikitext text/x-wiki {{Commons}} [[Kategòrëjô:Fùńdamentné kategòrëje]] 38kosp3ibvkx65qnb8yg4efrm5x0pb8 0 14126 215662 2026-09-27T09:15:14Z Terrus38 14026 Terrus38 przeniós starnã [[Òstrowë Swiãtégò Tomasza i Ksążãcô]] do [[Òstrowë Swiãtégò Tomasza i Ksążãcy]]: Òstrów je chłopsczégò ôrtu 215662 wikitext text/x-wiki #PATRZ [[Òstrowë Swiãtégò Tomasza i Ksążãcy]] luo3ef0is57jaarb3iyazcyj455ksql 215668 215662 2026-09-27T09:19:08Z Terrus38 14026 Zmiana elementu docelowego przekierowania z [[Òstrowë Swiãtégò Tomasza i Ksążãcy]] na [[Òstrowë Swiãtégò Tomôsza i Ksążãcy]] 215668 wikitext text/x-wiki #PATRZ [[Òstrowë Swiãtégò Tomôsza i Ksążãcy]] 1zgq2lqsigs6444qdo676qlv70heelv 0 14127 215665 2026-09-27T09:17:30Z Terrus38 14026 Terrus38 przeniós starnã [[Òstrowë Swiãtégò Tomasza i Ksążãcy]] do [[Òstrowë Swiãtégò Tomôsza i Ksążãcy]]: pisënk 215665 wikitext text/x-wiki #PATRZ [[Òstrowë Swiãtégò Tomôsza i Ksążãcy]] 1zgq2lqsigs6444qdo676qlv70heelv 215667 215665 2026-09-27T09:18:47Z Terrus38 14026 Usunięto przekierowanie do [[Òstrowë Swiãtégò Tomôsza i Ksążãcy]] 215667 wikitext text/x-wiki {{ADR|pisënk}} 4f2zqce1d18i5a6fp5gvl9vttadg2j5 10 14128 215671 2026-09-27T11:57:38Z HaxelKaszëba 17492 Ùsôdzonô nowô starna "{| style="clear:both; width:55em; margin:1.5em auto; border:1px solid #CCC; background-color:#FCFCFC; font-size:smaller; text-align:center" ! style="background:#ccccff" align="center" colspan="2" | [[Deftones]] |- ! style="background:#eeeeff; width:20%" | Nôleżnicë | align="left" | [[Chino Moreno]] · [[Stephen Carpenter]] · [[Abe Cunningham]] · [[Frank Delgado]] |- ! style="background:#eeeeff" | Ùszłi nôleżnicë | align="left" | [[Chi Cheng]] · Dominic…" 215671 wikitext text/x-wiki {| style="clear:both; width:55em; margin:1.5em auto; border:1px solid #CCC; background-color:#FCFCFC; font-size:smaller; text-align:center" ! style="background:#ccccff" align="center" colspan="2" | [[Deftones]] |- ! style="background:#eeeeff; width:20%" | Nôleżnicë | align="left" | [[Chino Moreno]] · [[Stephen Carpenter]] · [[Abe Cunningham]] · [[Frank Delgado]] |- ! style="background:#eeeeff" | Ùszłi nôleżnicë | align="left" | [[Chi Cheng]] · Dominic Garcia · [[Sergio Vega]] · John Taylor |- ! style="background:#eeeeff" | Sztudijné albùmë | align="left" | ''[[Adrenaline]]'' · ''[[Around the Fur]]'' · ''[[White Pony]]'' · ''[[Deftones (albùm)|Deftones]]'' · ''[[Saturday Night Wrist]]'' · ''[[Diamond Eyes]]'' · ''[[Koi No Yokan]]'' · ''[[Gore (album)|Gore]]'' · ''[[Ohms]]'' · ''[[Private Music]]'' |- ! style="background:#eeeeff" | Kòmpilacyjné albùmë | align="left" | ''[[B-Sides & Rarities]]'' |- ! style="background:#eeeeff" | Nie wëdóné albùmë | align="left" | ''[[Eros]]'' |- ! style="background:#eeeeff" | Zrzeszoné karna | align="left" | [[Team Sleep]] · [[Crosses]] · [[Sol Invicto]] · [[Kush]] |- ! style="background:#eeeeff" | Mùzyczné ôrtë | align="left" | [[alternatiwny metal]] · [[nu metal]] · [[post-hardcore]] · [[shoegaze]] · [[alternatiwny rock]] |} hf08dcg5e5plotudly3oqn11g7suctk