Wikipedia csbwiki https://csb.wikipedia.org/wiki/Prz%C3%A9dn%C3%B4_starna MediaWiki 1.47.0-wmf.21 first-letter Media Specjalnô Diskùsëjô Brëkòwnik Diskùsëjô brëkòwnika Wiki Diskùsëjô Wiki Òbrôzk Diskùsëjô òbrôzków MediaWiki Diskùsëjô MediaWiki Szablóna Diskùsëjô Szablónë Pòmòc Diskùsëjô Pòmòcë Kategòrëjô Diskùsëjô Kategòrëji TimedText TimedText talk Moduł Dyskusja modułu Wydarzenie Dyskusja wydarzenia 0 67 215959 213483 2026-09-29T21:02:09Z Iketsi 3254 + 215959 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Europejsko Unijo CBS ubt2.png|frame|right|Dôwnô kôrta [[Eùropa|Eùropë]] ë Eùropejsczi Ùnie pò kaszëbskù (nieaktualny)]]'''Lësta [[Eùropa|eùropejsczich]] państw''' – lësta [[Państwò|państw]] ë zawiôzłëch teritoriów [[Eùropa|Eùropë]]. Na òbrëmienié Eùropë w całoscë abò dzélowô najdiwô sã 46 ùznônëch państw na midzënôrodny arenie. Knéż do Eùropë zalëczô sã sétmë [[Zawiôzłé teritorium|zawiôzłëch]] [[Zawiôzłé teritorium|teritoriów]] [[Dëńskô|Dëńsczi]], [[Norweskô|Norwesczi]] ë [[Wiôlgô Britaniô|Wiôldżi Britanie]]. W Eùropie fónkcjonëje téż jedno dzélowô ùznôwóné państwò ([[Kòsowò]]) a téż jedno [[nieùznôwóné państwò]] ([[Nadedniestrzé]]). Nôwiãkszim eùropejsczim państwã je [[Ruskô]] (17 098 242 km²), równak nôwiãkszim państwã najdiwëjącym sã w całoscë na teritorium Eùropë je [[Ùkrajina]] (603 550 km²). Nôlëdniészim państwã na eùropejsczim kòntinence równak je Ruskô (142 021 981 mieszkańców), a nôlëdniészim państwã pòłóżonym w całoscë w Eùropie są [[Niemieckô|Niemcë]] (84 316 622 mieszkańców). Nômniészim tak samò wedle wiôlgòscë wiéchrzëznë, jak ë lëczbë lëdztwa je [[Watikan]] (0,44 km²; 825 mieszkańców). {| class="wikitable" |+ ! !Artikel !Kategòrëjô !Też !sloworz.org |- | align="right" |1 |[[Albańskô]] |{{#categorytree:Albańskô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Albańskô →]: [[Albańskô]] |Albaniô<ref>{{sloworz.org|18433|20909}}</ref> |- | align="right" |2 |[[Andora]] |{{#categorytree:Andora|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Andora →]: – |– |- | align="right" |3 |[[Aùstriô]] - (''[[Eùropejskô Ùniô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Aùstriô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Aùstriô →]: Aùstrëjackô |Óstrëjô<ref>{{sloworz.org|9215|10520}}</ref>; Óstrëjackô<ref>{{sloworz.org|9214|10519}}</ref>; Aùstriô<ref>{{sloworz.org|19158|21683}}</ref>; |- | align="right" |4 |[[Belgijskô]] - (''[[Eùropejskô Ùniô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Belgijskô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Belgijskô →]: – |Belgiô<ref>{{sloworz.org|19593|22180}}</ref> |- | align="right" |5 |[[Biôłorus]] |{{#categorytree:Biôłorus|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Biôłorus →]: [[Biôłorëskô]]; [[Biôłorusjô]] |Biôłorusjô<ref>{{sloworz.org|19534|22109}}</ref> |- | align="right" |6 |[[Bòsniô i Hercegòwina]] |{{#categorytree:Bòsniô i Hercegòwina|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Bòsniô_i_Hercegòwina →]: [[Bòsnijô ë Hercegòwina]] |– |- | align="right" |7 |[[Bùłgariô]] - (''[[Eùropejskô Ùniô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Bùłgariô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Bùłgariô →]: [[Bùlgarskô]] |Bùłgariô<ref>{{sloworz.org|21053|23824}}</ref> |- | align="right" |8 |[[Cyper]] - (''[[Eùropejskô Ùniô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Cyper|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Cyper →]: – |Cyper<ref>{{sloworz.org|22463|25437}}</ref> |- | align="right" |9 |[[Chòrwackô]] - (''[[Eùropejskô Ùniô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Chòrwackô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Chòrwackô →]: [[Chòrwacjô]] |Chòrwacjô<ref>{{sloworz.org|21850|24722}}</ref> |- | align="right" |10 |[[Czeskô]] - (''[[Eùropejskô Ùniô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Czeskô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Czeskô →]: [[Czeskô]] |Czeskô<ref>{{sloworz.org|16592|18963}}</ref> |- | align="right" |11 |[[Czôrnogóra]] |{{#categorytree:Czôrnogóra|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Czôrnogóra →]: [[Czôrnô Góra]] |Czôrnogóra<ref>{{sloworz.org|22515|25494}}</ref> |- | align="right" |12 |[[Dëńskô]] - (''[[Eùropejskô Ùniô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Dëńskô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Dëńskô →]: – |Duńskô<ref>{{sloworz.org|19811|22430}}</ref> |- | align="right" |13 |[[Estoniô]] - (''[[Eùropejskô Ùniô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Estoniô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Estoniô →]: [[Estónskô]]; [[Estóńskô]] |Estoniô<ref>{{sloworz.org|25726|29718}}</ref> |- | align="right" |14 |[[Farersczé Òstrowë]] |{{#categorytree:Farersczé Òstrowë|mode=all|depth=0}} |– |– |- | align="right" |15 |[[Fińskô]] - (''[[Eùropejskô Ùniô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Fińskô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Fińskô →]: – |Finlandiô<ref>{{sloworz.org|26158|30313}}</ref> |- | align="right" |16 |[[Francëjô]] - (''[[Eùropejskô Ùniô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Francëjô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Francëjô →]: [[Frańcëskô]] |Francjô<ref>{{sloworz.org|26389|30647}}</ref>; Francëskô<ref>{{sloworz.org|26389|30647}}</ref> |- | align="right" |17 |[[Greckô]] - (''[[Eùropejskô Ùniô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Greckô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Greckô →]: [[Grecjô]] |Grecjô<ref>{{sloworz.org|27032|31520}}</ref> |- | align="right" |18 |[[Grëzóńskô]] |{{#categorytree:Grëzóńskô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Grëzóńskô →]: – |Gruzjô<ref name=":0">{{sloworz.org|27113|31612}}</ref>; Grëzjô<ref name=":0" />, Grëzóńskô<ref name=":0" /> |- | align="right" |19 |[[Irlandiô]] - (''[[Eùropejskô Ùniô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Irlandiô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Irlandiô →]: [[Irlandëjô]] |Irlandiô<ref name=":1">{{sloworz.org|28225|33035}}</ref>; Irlandzkô<ref name=":1" />; Jirlandiô<ref name=":1" />; Jirlandzkô<ref name=":1" /> |- | align="right" |20 |[[Islandëjô]] |{{#categorytree:Islandëjô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Islandëjô →]: – |Islandiô<ref name=":2">{{sloworz.org|28258|33076}}</ref>; Jislandiô<ref name=":2" /> |- | align="right" |21 |[[Italskô]] - (''[[Eùropejskô Ùniô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Italskô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Italskô →]: – |Italiô<ref name=":3">{{sloworz.org|28276|36149}}</ref>; Italskô<ref name=":3" />; Włochë<ref>{{sloworz.org|7453|8433}}</ref> |- | align="right" |22 |[[Liechtenstein]] |{{#categorytree:Lichtenstein|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Liechtenstein →]: [[Lichtenstein]] |– |- | align="right" |23 |[[Lëtwa]] - (''[[Eùropejskô Ùniô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Lëtwa|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Lëtwa →]: [[Lëtewskô]] |Lëtwa<ref>{{sloworz.org|2304|2653}}</ref>; Lëtewskô<ref>{{sloworz.org|19533|22108}}</ref> |- | align="right" |24 |[[Luksembùrg]] - (''[[Eùropejskô Ùniô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Luksembùrg|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Luksembùrg →]: [[Luksembùrskô]] |– |- | align="right" |25 |[[Łotwa]] - (''[[Eùropejskô Ùniô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Łotwa|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Łotwa →]: [[Łotewskô]] |Łotwa<ref>{{sloworz.org|32931|40454}}</ref> |- | align="right" |26 |[[Madżarskô]] - (''[[Eùropejskô Ùniô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Madżarskô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Madżarskô →]: – |Wãgrë<ref>{{sloworz.org|5500|6163}}</ref> |- | align="right" |27 |[[Malta]] - (''[[Eùropejskô Ùniô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Malta|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Malta →]: – |Malta<ref>{{sloworz.org|33229|40996}}</ref> |- | align="right" |28 |[[Niemieckô]] - (''[[Eùropejskô Ùniô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Miemieckô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Niemieckô →]: [[Miemieckô]] |Niemieckô<ref>{{sloworz.org|19537|22112}}</ref>; Miemcë<ref name=":4">{{sloworz.org|6305|7069}}</ref>; Niemcë<ref name=":4" /> |- | align="right" |29 |[[Mònakò]] |{{#categorytree:Mònakò|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Mònakò →]: – |– |- | align="right" |30 |[[Néderlandzkô]] - (''[[Eùropejskô Ùniô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Néderlandzkô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Néderlandzkô →]: – |Hòlandiô<ref>{{sloworz.org|27579|32202}}</ref> |- | align="right" |31 |[[Nordowô Macedoniô]] |{{#categorytree:Nordowô Macedoniô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Nordowô_Macedoniô →]: [[Macedońskô]]; [[Macedoniô]] |Macedoniô<ref name=":5">{{sloworz.org|33054|40686}}</ref>; téż Macedońskô<ref name=":5" /> |- | align="right" |32 |[[Norweskô]] |{{#categorytree:Norweskô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Norweskô →]: [[Norge]]; [[Noreg]]; [[Kongeriket Norge]]; [[Kongeriket Noreg]] |Norweskô<ref>{{sloworz.org|19815|22434}}</ref> |- | align="right" |33 |[[Pòlskô]] - (''[[Eùropejskô Ùniô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Pòlskô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Pòlskô →]: – |Pòlskô<ref>{{sloworz.org|13838|15813}}</ref> |- | align="right" |34 |[[Pòrtugalskô]] - (''[[Eùropejskô Ùniô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Pòrtugalskô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Pòrtugalskô →]: – |? |- | align="right" |35 |[[Rumùńskô]] - (''[[Eùropejskô Ùniô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Rumùńskô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Rumùńskô →]: [[Rumùniô]] |? |- | align="right" |36 |[[Ruskô]] |{{#categorytree:Ruskô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Ruskô →]: [[Ruskô Federacëjô]] |Rusjô<ref>{{sloworz.org|19532|22107}}</ref>; Ruskô<ref>{{sloworz.org|3513|4008}}</ref> |- | align="right" |37 |[[San Marino]] |{{#categorytree:San Marino|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=San_Marino →]: – |– |- | align="right" |38 |[[Serbiô]] |{{#categorytree:Serbskô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Serbiô →]: [[Serbskô]] |? |- | align="right" |39 |[[Słowackô]] - (''[[Eùropejskô Ùniô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Słowackô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Słowackô →]: – |? |- | align="right" |40 |[[Słoweniô]] - (''[[Eùropejskô Ùniô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Słoweniô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Słoweniô →]: [[Słoweńskô]] |? |- | align="right" |41 |[[Watikan]] |{{#categorytree:Watikan|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Watikan →]: – |? |- | align="right" |42 |[[Szpańskô]] - (''[[Eùropejskô Ùniô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Szpańskô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Szpańskô →]: – |Hiszpaniô<ref name=":6">{{sloworz.org|27545|32152}}</ref>; téż Szpaniô<ref name=":6" />, Szpańskô<ref name=":6" /> |- | align="right" |43 |[[Szwajcariô]] |{{#categorytree:Szwajcarskô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Szwajcariô →]: [[Szwajcarskô]] |? |- | align="right" |44 |[[Szwédzkô]] - (''[[Eùropejskô Ùniô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Szwédzkô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Szwedzkô →]: – |Szwédzkô<ref>{{sloworz.org|9954|11397}}</ref> |- | align="right" |45 |[[Ùkrajina]] |{{#categorytree:Ùkrajina|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Ùkrajina →]: – |Ùkrajińskô<ref name=":7">{{sloworz.org|19528|22103}}</ref> / Ùkrajina<ref name=":7" /> |- | align="right" |46 |[[Wiôlgô Britanijô]] |{{#categorytree:Wiôlgô Britanijô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Wiôlgô_Britanijô →]: [[Wiôlgô Britanijô]] |Wiôlgô Britaniô<ref>{{sloworz.org|19866|22486}}</ref> |} {{Aktualizacjô|Òstatnô=2026-05-15|Nastãpnô=+1 rok}} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} [[Kategòrëjô:Eùropejsczé państwa|*]] [[Kategòrëjô:Lëstë|Eùropejsczich państw]] tos36uxycesroyvqjzdep6ydyy0lft7 215960 215959 2026-09-29T21:02:24Z Iketsi 3254 + 215960 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Europejsko Unijo CBS ubt2.png|frame|right|Dôwnô kôrta [[Eùropa|Eùropë]] ë Eùropejsczi Ùnie pò kaszëbskù (nieaktualny)]]'''Lësta [[Eùropa|eùropejsczich]] państw''' – lësta [[Państwò|państw]] ë zawiôzłëch teritoriów [[Eùropa|Eùropë]]. Na òbrëmienié Eùropë w całoscë abò dzélowô najdiwô sã 46 ùznônëch państw na midzënôrodny arenie. Knéż do Eùropë zalëczô sã sétmë [[Zawiôzłé teritorium|zawiôzłëch]] [[Zawiôzłé teritorium|teritoriów]] [[Dëńskô|Dëńsczi]], [[Norweskô|Norwesczi]] ë [[Wiôlgô Britaniô|Wiôldżi Britanie]]. W Eùropie fónkcjonëje téż jedno dzélowô ùznôwóné państwò ([[Kòsowò]]) a téż jedno [[nieùznôwóné państwò]] ([[Nadedniestrzé]]). Nôwiãkszim eùropejsczim państwã je [[Ruskô]] (17 098 242 km²), równak nôwiãkszim państwã najdiwëjącym sã w całoscë na teritorium Eùropë je [[Ùkrajina]] (603 550 km²). Nôlëdniészim państwã na eùropejsczim kòntinence równak je Ruskô (142 021 981 mieszkańców), a nôlëdniészim państwã pòłóżonym w całoscë w Eùropie są [[Niemieckô|Niemcë]] (84 316 622 mieszkańców). Nômniészim tak samò wedle wiôlgòscë wiéchrzëznë, jak ë lëczbë lëdztwa je [[Watikan]] (0,44 km²; 825 mieszkańców). {| class="wikitable" |+ ! !Artikel !Kategòrëjô !Też !sloworz.org |- | align="right" |1 |[[Albańskô]] |{{#categorytree:Albańskô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Albańskô →]: [[Albańskô]] |Albaniô<ref>{{sloworz.org|18433|20909}}</ref> |- | align="right" |2 |[[Andora]] |{{#categorytree:Andora|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Andora →]: – |– |- | align="right" |3 |[[Aùstriô]] - (''[[Eùropejskô Ùniô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Aùstriô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Aùstriô →]: Aùstrëjackô |Óstrëjô<ref>{{sloworz.org|9215|10520}}</ref>; Óstrëjackô<ref>{{sloworz.org|9214|10519}}</ref>; Aùstriô<ref>{{sloworz.org|19158|21683}}</ref>; |- | align="right" |4 |[[Belgijskô]] - (''[[Eùropejskô Ùniô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Belgijskô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Belgijskô →]: – |Belgiô<ref>{{sloworz.org|19593|22180}}</ref> |- | align="right" |5 |[[Biôłorus]] |{{#categorytree:Biôłorus|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Biôłorus →]: [[Biôłorëskô]]; [[Biôłorusjô]] |Biôłorusjô<ref>{{sloworz.org|19534|22109}}</ref> |- | align="right" |6 |[[Bòsniô i Hercegòwina]] |{{#categorytree:Bòsniô i Hercegòwina|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Bòsniô_i_Hercegòwina →]: [[Bòsnijô ë Hercegòwina]] |– |- | align="right" |7 |[[Bùłgariô]] - (''[[Eùropejskô Ùniô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Bùłgariô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Bùłgariô →]: [[Bùlgarskô]] |Bùłgariô<ref>{{sloworz.org|21053|23824}}</ref> |- | align="right" |8 |[[Cyper]] - (''[[Eùropejskô Ùniô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Cyper|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Cyper →]: – |Cyper<ref>{{sloworz.org|22463|25437}}</ref> |- | align="right" |9 |[[Chòrwackô]] - (''[[Eùropejskô Ùniô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Chòrwackô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Chòrwackô →]: [[Chòrwacjô]] |Chòrwacjô<ref>{{sloworz.org|21850|24722}}</ref> |- | align="right" |10 |[[Czeskô]] - (''[[Eùropejskô Ùniô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Czeskô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Czeskô →]: [[Czeskô]] |Czeskô<ref>{{sloworz.org|16592|18963}}</ref> |- | align="right" |11 |[[Czôrnogóra]] |{{#categorytree:Czôrnogóra|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Czôrnogóra →]: [[Czôrnô Góra]] |Czôrnogóra<ref>{{sloworz.org|22515|25494}}</ref> |- | align="right" |12 |[[Duńskô]] - (''[[Eùropejskô Ùniô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Duńskô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Duńskô →]: [[Dëńskô]] |Duńskô<ref>{{sloworz.org|19811|22430}}</ref> |- | align="right" |13 |[[Estoniô]] - (''[[Eùropejskô Ùniô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Estoniô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Estoniô →]: [[Estónskô]]; [[Estóńskô]] |Estoniô<ref>{{sloworz.org|25726|29718}}</ref> |- | align="right" |14 |[[Farersczé Òstrowë]] |{{#categorytree:Farersczé Òstrowë|mode=all|depth=0}} |– |– |- | align="right" |15 |[[Fińskô]] - (''[[Eùropejskô Ùniô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Fińskô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Fińskô →]: – |Finlandiô<ref>{{sloworz.org|26158|30313}}</ref> |- | align="right" |16 |[[Francjô]] - (''[[Eùropejskô Ùniô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Francëjô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Francëjô →]: [[Frańcëskô]]; [[Francëjô]] |Francjô<ref>{{sloworz.org|26389|30647}}</ref>; Francëskô<ref>{{sloworz.org|26389|30647}}</ref> |- | align="right" |17 |[[Greckô]] - (''[[Eùropejskô Ùniô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Greckô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Greckô →]: [[Grecjô]] |Grecjô<ref>{{sloworz.org|27032|31520}}</ref> |- | align="right" |18 |[[Grëzóńskô]] |{{#categorytree:Grëzóńskô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Grëzóńskô →]: – |Gruzjô<ref name=":0">{{sloworz.org|27113|31612}}</ref>; Grëzjô<ref name=":0" />, Grëzóńskô<ref name=":0" /> |- | align="right" |19 |[[Irlandiô]] - (''[[Eùropejskô Ùniô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Irlandiô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Irlandiô →]: [[Irlandëjô]] |Irlandiô<ref name=":1">{{sloworz.org|28225|33035}}</ref>; Irlandzkô<ref name=":1" />; Jirlandiô<ref name=":1" />; Jirlandzkô<ref name=":1" /> |- | align="right" |20 |[[Islandiô]] |{{#categorytree:Islandiô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Islandiô →]: [[Islandëjô]] |Islandiô<ref name=":2">{{sloworz.org|28258|33076}}</ref>; Jislandiô<ref name=":2" /> |- | align="right" |21 |[[Italskô]] - (''[[Eùropejskô Ùniô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Italskô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Italskô →]: – |Italiô<ref name=":3">{{sloworz.org|28276|36149}}</ref>; Italskô<ref name=":3" />; Włochë<ref>{{sloworz.org|7453|8433}}</ref> |- | align="right" |22 |[[Liechtenstein]] |{{#categorytree:Lichtenstein|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Liechtenstein →]: [[Lichtenstein]] |– |- | align="right" |23 |[[Lëtwa]] - (''[[Eùropejskô Ùniô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Lëtwa|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Lëtwa →]: [[Lëtewskô]] |Lëtwa<ref>{{sloworz.org|2304|2653}}</ref>; Lëtewskô<ref>{{sloworz.org|19533|22108}}</ref> |- | align="right" |24 |[[Luksembùrg]] - (''[[Eùropejskô Ùniô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Luksembùrg|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Luksembùrg →]: [[Luksembùrskô]] |– |- | align="right" |25 |[[Łotwa]] - (''[[Eùropejskô Ùniô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Łotwa|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Łotwa →]: [[Łotewskô]] |Łotwa<ref>{{sloworz.org|32931|40454}}</ref> |- | align="right" |26 |[[Madżarskô]] - (''[[Eùropejskô Ùniô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Madżarskô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Madżarskô →]: – |Wãgrë<ref>{{sloworz.org|5500|6163}}</ref> |- | align="right" |27 |[[Malta]] - (''[[Eùropejskô Ùniô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Malta|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Malta →]: – |Malta<ref>{{sloworz.org|33229|40996}}</ref> |- | align="right" |28 |[[Niemieckô]] - (''[[Eùropejskô Ùniô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Miemieckô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Niemieckô →]: [[Miemieckô]] |Niemieckô<ref>{{sloworz.org|19537|22112}}</ref>; Miemcë<ref name=":4">{{sloworz.org|6305|7069}}</ref>; Niemcë<ref name=":4" /> |- | align="right" |29 |[[Mònakò]] |{{#categorytree:Mònakò|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Mònakò →]: – |– |- | align="right" |30 |[[Néderlandzkô]] - (''[[Eùropejskô Ùniô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Néderlandzkô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Néderlandzkô →]: – |Hòlandiô<ref>{{sloworz.org|27579|32202}}</ref> |- | align="right" |31 |[[Nordowô Macedoniô]] |{{#categorytree:Nordowô Macedoniô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Nordowô_Macedoniô →]: [[Macedońskô]]; [[Macedoniô]] |Macedoniô<ref name=":5">{{sloworz.org|33054|40686}}</ref>; téż Macedońskô<ref name=":5" /> |- | align="right" |32 |[[Norweskô]] |{{#categorytree:Norweskô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Norweskô →]: [[Norge]]; [[Noreg]]; [[Kongeriket Norge]]; [[Kongeriket Noreg]] |Norweskô<ref>{{sloworz.org|19815|22434}}</ref> |- | align="right" |33 |[[Pòlskô]] - (''[[Eùropejskô Ùniô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Pòlskô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Pòlskô →]: – |Pòlskô<ref>{{sloworz.org|13838|15813}}</ref> |- | align="right" |34 |[[Pòrtugalskô]] - (''[[Eùropejskô Ùniô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Pòrtugalskô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Pòrtugalskô →]: – |? |- | align="right" |35 |[[Rumùńskô]] - (''[[Eùropejskô Ùniô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Rumùńskô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Rumùńskô →]: [[Rumùniô]] |? |- | align="right" |36 |[[Ruskô]] |{{#categorytree:Ruskô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Ruskô →]: [[Ruskô Federacëjô]] |Rusjô<ref>{{sloworz.org|19532|22107}}</ref>; Ruskô<ref>{{sloworz.org|3513|4008}}</ref> |- | align="right" |37 |[[San Marino]] |{{#categorytree:San Marino|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=San_Marino →]: – |– |- | align="right" |38 |[[Serbiô]] |{{#categorytree:Serbskô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Serbiô →]: [[Serbskô]] |? |- | align="right" |39 |[[Słowackô]] - (''[[Eùropejskô Ùniô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Słowackô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Słowackô →]: – |? |- | align="right" |40 |[[Słoweniô]] - (''[[Eùropejskô Ùniô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Słoweniô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Słoweniô →]: [[Słoweńskô]] |? |- | align="right" |41 |[[Watikan]] |{{#categorytree:Watikan|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Watikan →]: – |? |- | align="right" |42 |[[Szpańskô]] - (''[[Eùropejskô Ùniô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Szpańskô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Szpańskô →]: – |Hiszpaniô<ref name=":6">{{sloworz.org|27545|32152}}</ref>; téż Szpaniô<ref name=":6" />, Szpańskô<ref name=":6" /> |- | align="right" |43 |[[Szwajcariô]] |{{#categorytree:Szwajcarskô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Szwajcariô →]: [[Szwajcarskô]] |? |- | align="right" |44 |[[Szwédzkô]] - (''[[Eùropejskô Ùniô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Szwédzkô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Szwedzkô →]: – |Szwédzkô<ref>{{sloworz.org|9954|11397}}</ref> |- | align="right" |45 |[[Ùkrajina]] |{{#categorytree:Ùkrajina|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Ùkrajina →]: – |Ùkrajińskô<ref name=":7">{{sloworz.org|19528|22103}}</ref> / Ùkrajina<ref name=":7" /> |- | align="right" |46 |[[Wiôlgô Britaniô]] |{{#categorytree:Wiôlgô Britaniô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Wiôlgô_Britanijô →]: [[Wiôlgô Britanijô]] |Wiôlgô Britaniô<ref>{{sloworz.org|19866|22486}}</ref> |} {{Aktualizacjô|Òstatnô=2026-05-15|Nastãpnô=+1 rok}} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} [[Kategòrëjô:Eùropejsczé państwa|*]] [[Kategòrëjô:Lëstë|Eùropejsczich państw]] b47e9h4etbo4zqmvg0h6cbtjsixda3z 215961 215960 2026-09-29T21:03:53Z Iketsi 3254 Francjô 215961 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Europejsko Unijo CBS ubt2.png|frame|right|Dôwnô kôrta [[Eùropa|Eùropë]] ë Eùropejsczi Ùnie pò kaszëbskù (nieaktualny)]]'''Lësta [[Eùropa|eùropejsczich]] państw''' – lësta [[Państwò|państw]] ë zawiôzłëch teritoriów [[Eùropa|Eùropë]]. Na òbrëmienié Eùropë w całoscë abò dzélowô najdiwô sã 46 ùznônëch państw na midzënôrodny arenie. Knéż do Eùropë zalëczô sã sétmë [[Zawiôzłé teritorium|zawiôzłëch]] [[Zawiôzłé teritorium|teritoriów]] [[Dëńskô|Dëńsczi]], [[Norweskô|Norwesczi]] ë [[Wiôlgô Britaniô|Wiôldżi Britanie]]. W Eùropie fónkcjonëje téż jedno dzélowô ùznôwóné państwò ([[Kòsowò]]) a téż jedno [[nieùznôwóné państwò]] ([[Nadedniestrzé]]). Nôwiãkszim eùropejsczim państwã je [[Ruskô]] (17 098 242 km²), równak nôwiãkszim państwã najdiwëjącym sã w całoscë na teritorium Eùropë je [[Ùkrajina]] (603 550 km²). Nôlëdniészim państwã na eùropejsczim kòntinence równak je Ruskô (142 021 981 mieszkańców), a nôlëdniészim państwã pòłóżonym w całoscë w Eùropie są [[Niemieckô|Niemcë]] (84 316 622 mieszkańców). Nômniészim tak samò wedle wiôlgòscë wiéchrzëznë, jak ë lëczbë lëdztwa je [[Watikan]] (0,44 km²; 825 mieszkańców). {| class="wikitable" |+ ! !Artikel !Kategòrëjô !Też !sloworz.org |- | align="right" |1 |[[Albańskô]] |{{#categorytree:Albańskô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Albańskô →]: [[Albańskô]] |Albaniô<ref>{{sloworz.org|18433|20909}}</ref> |- | align="right" |2 |[[Andora]] |{{#categorytree:Andora|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Andora →]: – |– |- | align="right" |3 |[[Aùstriô]] - (''[[Eùropejskô Ùniô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Aùstriô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Aùstriô →]: Aùstrëjackô |Óstrëjô<ref>{{sloworz.org|9215|10520}}</ref>; Óstrëjackô<ref>{{sloworz.org|9214|10519}}</ref>; Aùstriô<ref>{{sloworz.org|19158|21683}}</ref>; |- | align="right" |4 |[[Belgijskô]] - (''[[Eùropejskô Ùniô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Belgijskô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Belgijskô →]: – |Belgiô<ref>{{sloworz.org|19593|22180}}</ref> |- | align="right" |5 |[[Biôłorus]] |{{#categorytree:Biôłorus|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Biôłorus →]: [[Biôłorëskô]]; [[Biôłorusjô]] |Biôłorusjô<ref>{{sloworz.org|19534|22109}}</ref> |- | align="right" |6 |[[Bòsniô i Hercegòwina]] |{{#categorytree:Bòsniô i Hercegòwina|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Bòsniô_i_Hercegòwina →]: [[Bòsnijô ë Hercegòwina]] |– |- | align="right" |7 |[[Bùłgariô]] - (''[[Eùropejskô Ùniô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Bùłgariô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Bùłgariô →]: [[Bùlgarskô]] |Bùłgariô<ref>{{sloworz.org|21053|23824}}</ref> |- | align="right" |8 |[[Cyper]] - (''[[Eùropejskô Ùniô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Cyper|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Cyper →]: – |Cyper<ref>{{sloworz.org|22463|25437}}</ref> |- | align="right" |9 |[[Chòrwackô]] - (''[[Eùropejskô Ùniô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Chòrwackô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Chòrwackô →]: [[Chòrwacjô]] |Chòrwacjô<ref>{{sloworz.org|21850|24722}}</ref> |- | align="right" |10 |[[Czeskô]] - (''[[Eùropejskô Ùniô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Czeskô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Czeskô →]: [[Czeskô Repùblika]] |Czeskô<ref>{{sloworz.org|16592|18963}}</ref> |- | align="right" |11 |[[Czôrnogóra]] |{{#categorytree:Czôrnogóra|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Czôrnogóra →]: [[Czôrnô Góra]] |Czôrnogóra<ref>{{sloworz.org|22515|25494}}</ref> |- | align="right" |12 |[[Duńskô]] - (''[[Eùropejskô Ùniô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Duńskô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Duńskô →]: [[Dëńskô]] |Duńskô<ref>{{sloworz.org|19811|22430}}</ref> |- | align="right" |13 |[[Estoniô]] - (''[[Eùropejskô Ùniô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Estoniô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Estoniô →]: [[Estónskô]]; [[Estóńskô]] |Estoniô<ref>{{sloworz.org|25726|29718}}</ref> |- | align="right" |14 |[[Farersczé Òstrowë]] |{{#categorytree:Farersczé Òstrowë|mode=all|depth=0}} |– |– |- | align="right" |15 |[[Fińskô]] - (''[[Eùropejskô Ùniô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Fińskô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Fińskô →]: – |Finlandiô<ref>{{sloworz.org|26158|30313}}</ref> |- | align="right" |16 |[[Francjô]] - (''[[Eùropejskô Ùniô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Francjô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Francjô →]: [[Frańcëskô]]; [[Francëjô]] |Francjô<ref>{{sloworz.org|26389|30647}}</ref>; Francëskô<ref>{{sloworz.org|26389|30647}}</ref> |- | align="right" |17 |[[Greckô]] - (''[[Eùropejskô Ùniô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Greckô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Greckô →]: [[Grecjô]] |Grecjô<ref>{{sloworz.org|27032|31520}}</ref> |- | align="right" |18 |[[Grëzóńskô]] |{{#categorytree:Grëzóńskô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Grëzóńskô →]: – |Gruzjô<ref name=":0">{{sloworz.org|27113|31612}}</ref>; Grëzjô<ref name=":0" />, Grëzóńskô<ref name=":0" /> |- | align="right" |19 |[[Irlandiô]] - (''[[Eùropejskô Ùniô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Irlandiô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Irlandiô →]: [[Irlandëjô]] |Irlandiô<ref name=":1">{{sloworz.org|28225|33035}}</ref>; Irlandzkô<ref name=":1" />; Jirlandiô<ref name=":1" />; Jirlandzkô<ref name=":1" /> |- | align="right" |20 |[[Islandiô]] |{{#categorytree:Islandiô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Islandiô →]: [[Islandëjô]] |Islandiô<ref name=":2">{{sloworz.org|28258|33076}}</ref>; Jislandiô<ref name=":2" /> |- | align="right" |21 |[[Italskô]] - (''[[Eùropejskô Ùniô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Italskô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Italskô →]: – |Italiô<ref name=":3">{{sloworz.org|28276|36149}}</ref>; Italskô<ref name=":3" />; Włochë<ref>{{sloworz.org|7453|8433}}</ref> |- | align="right" |22 |[[Liechtenstein]] |{{#categorytree:Lichtenstein|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Liechtenstein →]: [[Lichtenstein]] |– |- | align="right" |23 |[[Lëtwa]] - (''[[Eùropejskô Ùniô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Lëtwa|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Lëtwa →]: [[Lëtewskô]] |Lëtwa<ref>{{sloworz.org|2304|2653}}</ref>; Lëtewskô<ref>{{sloworz.org|19533|22108}}</ref> |- | align="right" |24 |[[Luksembùrg]] - (''[[Eùropejskô Ùniô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Luksembùrg|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Luksembùrg →]: [[Luksembùrskô]] |– |- | align="right" |25 |[[Łotwa]] - (''[[Eùropejskô Ùniô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Łotwa|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Łotwa →]: [[Łotewskô]] |Łotwa<ref>{{sloworz.org|32931|40454}}</ref> |- | align="right" |26 |[[Madżarskô]] - (''[[Eùropejskô Ùniô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Madżarskô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Madżarskô →]: – |Wãgrë<ref>{{sloworz.org|5500|6163}}</ref> |- | align="right" |27 |[[Malta]] - (''[[Eùropejskô Ùniô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Malta|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Malta →]: – |Malta<ref>{{sloworz.org|33229|40996}}</ref> |- | align="right" |28 |[[Niemieckô]] - (''[[Eùropejskô Ùniô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Miemieckô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Niemieckô →]: [[Miemieckô]] |Niemieckô<ref>{{sloworz.org|19537|22112}}</ref>; Miemcë<ref name=":4">{{sloworz.org|6305|7069}}</ref>; Niemcë<ref name=":4" /> |- | align="right" |29 |[[Mònakò]] |{{#categorytree:Mònakò|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Mònakò →]: – |– |- | align="right" |30 |[[Néderlandzkô]] - (''[[Eùropejskô Ùniô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Néderlandzkô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Néderlandzkô →]: – |Hòlandiô<ref>{{sloworz.org|27579|32202}}</ref> |- | align="right" |31 |[[Nordowô Macedoniô]] |{{#categorytree:Nordowô Macedoniô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Nordowô_Macedoniô →]: [[Macedońskô]]; [[Macedoniô]] |Macedoniô<ref name=":5">{{sloworz.org|33054|40686}}</ref>; téż Macedońskô<ref name=":5" /> |- | align="right" |32 |[[Norweskô]] |{{#categorytree:Norweskô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Norweskô →]: [[Norge]]; [[Noreg]]; [[Kongeriket Norge]]; [[Kongeriket Noreg]] |Norweskô<ref>{{sloworz.org|19815|22434}}</ref> |- | align="right" |33 |[[Pòlskô]] - (''[[Eùropejskô Ùniô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Pòlskô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Pòlskô →]: – |Pòlskô<ref>{{sloworz.org|13838|15813}}</ref> |- | align="right" |34 |[[Pòrtugalskô]] - (''[[Eùropejskô Ùniô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Pòrtugalskô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Pòrtugalskô →]: – |? |- | align="right" |35 |[[Rumùńskô]] - (''[[Eùropejskô Ùniô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Rumùńskô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Rumùńskô →]: [[Rumùniô]] |? |- | align="right" |36 |[[Ruskô]] |{{#categorytree:Ruskô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Ruskô →]: [[Ruskô Federacëjô]] |Rusjô<ref>{{sloworz.org|19532|22107}}</ref>; Ruskô<ref>{{sloworz.org|3513|4008}}</ref> |- | align="right" |37 |[[San Marino]] |{{#categorytree:San Marino|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=San_Marino →]: – |– |- | align="right" |38 |[[Serbiô]] |{{#categorytree:Serbskô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Serbiô →]: [[Serbskô]] |? |- | align="right" |39 |[[Słowackô]] - (''[[Eùropejskô Ùniô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Słowackô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Słowackô →]: – |? |- | align="right" |40 |[[Słoweniô]] - (''[[Eùropejskô Ùniô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Słoweniô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Słoweniô →]: [[Słoweńskô]] |? |- | align="right" |41 |[[Watikan]] |{{#categorytree:Watikan|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Watikan →]: – |? |- | align="right" |42 |[[Szpańskô]] - (''[[Eùropejskô Ùniô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Szpańskô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Szpańskô →]: – |Hiszpaniô<ref name=":6">{{sloworz.org|27545|32152}}</ref>; téż Szpaniô<ref name=":6" />, Szpańskô<ref name=":6" /> |- | align="right" |43 |[[Szwajcariô]] |{{#categorytree:Szwajcarskô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Szwajcariô →]: [[Szwajcarskô]] |? |- | align="right" |44 |[[Szwédzkô]] - (''[[Eùropejskô Ùniô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Szwédzkô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Szwedzkô →]: – |Szwédzkô<ref>{{sloworz.org|9954|11397}}</ref> |- | align="right" |45 |[[Ùkrajina]] |{{#categorytree:Ùkrajina|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Ùkrajina →]: – |Ùkrajińskô<ref name=":7">{{sloworz.org|19528|22103}}</ref> / Ùkrajina<ref name=":7" /> |- | align="right" |46 |[[Wiôlgô Britaniô]] |{{#categorytree:Wiôlgô Britaniô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Wiôlgô_Britanijô →]: [[Wiôlgô Britanijô]] |Wiôlgô Britaniô<ref>{{sloworz.org|19866|22486}}</ref> |} {{Aktualizacjô|Òstatnô=2026-05-15|Nastãpnô=+1 rok}} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} [[Kategòrëjô:Eùropejsczé państwa|*]] [[Kategòrëjô:Lëstë|Eùropejsczich państw]] apaioio5wso2c5ow8a89ds1v3ioprmg 0 1121 215901 198755 2026-09-29T13:04:23Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Dôwné rzeczë]] 215901 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Porenkowo Pomorsko 1.png|mały|Słowińskô i Kaszëbskô dzysô]] '''Słowińskô''' je historiczną òbéńdą w pòrénkòwi [[Pòmòrskô|Pòmòrsce]], historicznim partã [[Kaszëbskô]], w òkòlim jezora [[Lebskò]], zamieszkóną w ùszłoce przez [[Kaszëbi|Kaszëbów]], chtërni òbez mòwòbadétów òstôle nazwóny [[Słowińcë|Słowińcama]], sami brëkùjacy równak do se miona Kaszëbi. To lëtersczi Pòmòrzónie z miemiecczim nasziństwã, chtërni pò zakùńczenim II. swiatowi wòjnë òstelë wënëkóny z Pòmòrsczi. Dzysô żëją òni jakno ë jejich òtroce w Miemieckô. Jejich swiąda pòchôdënkù z słowióńsczegò derżenia nie je równak za wielgô. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] [[Kategòrëjô:Dôwné rzeczë]] t2ekt4gld9oat7wods4jct14bpoe6w2 0 1426 215962 215729 2026-09-29T21:04:27Z Iketsi 3254 <gallery mode="packed"> 215962 wikitext text/x-wiki {{Infobox pòliticznô òrganizacjô |miono= Eùropejskô Ùniô |gwôsné miono= <small><small>Европейски съюз, Europska unija, Unione europea, Evropská unie, Den Europæiske Union, Europese Unie, Euroopa Liit, Euroopan unioni, Union européenne, Europäische Union, Ευρωπαϊκή Ένωση, Európai Unió, An tAontas Eorpach, Eiropas Savienība, Europos Sąjunga, Unjoni Ewropea, Unia Europejska, União Europeia, Uniunea Europeană, Európska únia, Evropska unija, Unión Europea, Europeiska unionen</small></small> |lata jistnienia= |fana= Flag of Europe.svg |miono-genitiw= Eùropejsczi Ùnie |mòtto=In varietate concordia<ref name=":6">[https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/symbols/eu-motto_pl Motto UE], european-union.europa.eu.</ref> |himn= Òda do Redotë <center>[[Òbrôzk:European continental anthem, performed by the United States Navy Band.wav]]</center> |na karce= European Union main map.svg |jãzëk= [[Jãzëczi Eùropejsczi Ùnie|24 jãzëczi]] |stolëca= [[Òbrôzk:Flag of Belgium.svg|border|20px]] [[Bruksela]]<br>[[Òbrôzk:Flag of France.svg|border|20px]] [[Sztrasbùrg]]<br>[[Òbrôzk:Flag of Luxembourg.svg|border|20px]] [[Luksembùrg (gard)|Luksembùrg]]<br>[[Òbrôzk:Flag of Germany.svg|border|20px]] [[Frankfurt nad Menã|Frankfurt]] |fòrma państwa= midzënôdornô ùniô |kònstitucjô= [[Ùgòda z Maastricht]]<br>[[Ùgòda ò fùnksnérowanim Eùropejsczi Ùnie]]<br>[[Lizbóńskô Ùgòda]] |Mònarcha= [[Òbrôzk:Flag of Portugal.svg|border|20px]] António Costa |Prezydeńt= [[Òbrôzk:Flag of Germany.svg|border|20px]] Ursula von der Leyen |data ùsôdzenia= 1 smùtana 1993<ref>[https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/principles-and-values/founding-agreements%20pl Traktaty założycielskie], european-union.europa.eu</ref> |data lëkwidacji= |wiéchrzëzna= 4 mln |procent-wòdë= |lëdztwò= 450 646 971<ref>[https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/tps00001/default/table?lang=en Eurostat - Population on 1 January], ec.europa.eu.</ref> |rok= 2025 |dëtk= eùro |kòd dëtka= €, EUR |czasowô cona= |swiãto= 9 maja<ref>[https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/europe-day_pl Dzień Europy], european-union.europa.eu.</ref> |kòd= |Internet= .eu }} '''Eùropejskô Ùniô, EÙ''' – gòspòdarczô i pòliticznô zrzesz 27 państw [[Eùropa|Eùropë]]. Pòwsta 1 smùtana 1993 rokù na mòcë [[Ùgòda z Maastricht|Ùgòdë z Maastricht]], co bëło skùtkã wielelatny pòliticzny, gòspòdarczi i spòlëznowi integracje. Kòrzenie dzysdniowi eùropejsczi integracje sëgają pòwòjnowégò cządu – 1949 rokù pòwsta [[Radzëzna Eùropë]], a 1951 r. [[Eùropejskô Wspólnota Wãgla i Stalë]]<ref name=":0">[https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/history-eu/1945-59_pl Historia Unii Europejskiej: lata 1945-59], european-union.europa.eu.</ref>. W 1958 rokù pòwstôwô [[Eùropejskô Gòspòdarczô Wspólnota]] i to ji bezpòstrzédną pòsobnicą je Eùropejskô Ùniô. Fónksnérowanim ùnie zajimô sã m.jin. [[Eùropejsczi Parlament]] i [[Eùropejskô Radzëzna]]. Òd czasu weńscô w żëcé [[Lizbóńskô Ùgòda|Lizbóńsczi Ùgòdë]] 1 gòdnika 2009, prawnym spòdlim fónksnérowaniô Ùnie są [[Ùgòda z Maastricht|Ùgòda ò Eùropejsczi Ùnie]] i [[Traktat ò fùnksnérowanim Europejsczi Ùnii|Ùgòda ò fùnksnérowanim Eùropejsczi Ùnie]]. Wiôldżé znaczenié dlô ùnijnégò pòrządkù prawnégò mô téż [[Kôrta spòdlowich prôw Eùropejsczi Ùnie]]. W Eùropejsczi Ùnie żëje 449 milionów lëdzy, przë czim 66% pòpùlacje twòrzi 6 krajów<ref>[https://ec.europa.eu/eurostat/web/interactive-publications/demography-2025#about-publication Demography of Europe – 2025 edition], ec.europa.eu.</ref>. Wiérzchëzna to 4 mln km²<ref>[https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/facts-and-figures-european-union_pl Fakty i liczby dotyczące Unii Europejskiej], european-union.europa.eu.</ref>. Krajowô Wërobizna Brutto to 19423,32 mld USD (34859,60 UDB per capita)<ref>[https://pl.tradingeconomics.com/european-union/gdp PKB Unii Europejskiej], tradingeconomics.com.</ref>. {| class="wikitable" |+Pòpùlacjô Eùropejsczi Ùnie !Kraj !Pòpùlacjô (% pòpùlacje EÙ) |- |[[Òbrôzk:Flag of Europe.svg|border|20px]] '''Eùropejskô Ùniô''' | align="center" |'''449 milionów (100%)''' |- |[[Òbrôzk:Flag of Germany.svg|border|20px]] [[Niemieckô]] | align="center" |83,4 milionów (19%) |- |[[Òbrôzk:Flag of France.svg|border|20px]] [[Francëjô|Francëskô]] | align="center" |68,4 milionów (15%) |- |[[Òbrôzk:Flag of Italy.svg|border|20px]] [[Italskô]] | align="center" |58,9 milionów (13%) |- |[[Òbrôzk:Flag of Spain.svg|border|20px]] [[Szpańskô]] | align="center" |48,6 milionów (11%) |- |[[Òbrôzk:Flag of Poland.svg|border|20px]] [[Pòlskô]] | align="center" |36,6 milionów (8%) |} == Historiô == === Eùropejsczé Wspólnotë === [[Òbrôzk:European Economic Community.svg|mały|Eùropejskô Gòspòdarczô Wspólnota {{Legéńda|#009900|pierwòszni nôleżnicë}} {{Legéńda|#33cc33|kraje, jaczé pózni dołãczëłë}}]]Pò [[II swiatowô wòjna|II swiatowi wòjnë]] bëła w Eùropie brëkòwnota zakùńczeniégò cządu krwawëch i czãstëch zwad. Eùropejsczi pòliticë naczãlë proces jintegracje, jaczégò pierszim krokã bëło pòwstanié [[NATO]] 4 łżëkwiata 1949 rokù<ref name=":0" />. Zdrëszëna mia zagwësnic bezpiek midzë [[Zjednóné Kraje Americzi|Zjednónyma Stanama]], [[Kanada|Kanadą]] i [[Eùropa|Eùropą]] (na zôczątkù bëło to 10 państw zôpôdny Eùropë<ref name=":0" />). Miesąc pózni, 5 maja 1949, ùsadzonô je Radzëzna Eùropë. 9 maja 1950 rokù minyster zagrańcowëch zachów Francësczi, [[Robert Schuman]], przedstôwiô [[Plan Schumana|plan jintegracje wëróbkù wãgla i stalë]]. Rok pózni, 18 łżëkwiata 1951, przez 6 krajów zôpôdny eùropë ([[Niemieckô]], [[Francëjô|Francëskô]], [[Italskô|Italskô,]] [[Néderlandzkô]], [[Belgijskô|Belgiô]] i [[Luksembùrg]]) założónô je [[Eùropejskô Wspólnota Wãgla i Stalë]], jakô 1 stëcznika 1958 rokù rozkòscerzô sã w [[Eùropejskô Gòspòdarczô Wspólnota|Eùropejską Gòspòdarczą Wspólnotã]] i [[Eùropejskô Wspólnota Atomòwi Energie|Eùropejską Wspólnotã Atomòwi Energie (Eùratom)]]. 19 strëmiannika 1958 rokù pòwstôwô Eùropejskô Parlamentarnô Gromada, jakô 30 strëmiannika 1962 rokù przesztôłcô sã w [[Eùropejsczi Parlament]]<ref>[https://www.europarl.europa.eu/factsheets/pl/sheet/11/the-european-parliament-historical-background Parlament Europejski: geneza], europarl.europa.eu.</ref>. Lata 60. XX stalata bëłë dobrim dlô Wspólnotë gòspòdarczim cządã. Nôleżnikòwé państwa decidëją sã na pòspólną kòntrolã wëróbkù jestkù. 3 maja 1960 rokù pòwstôwô Eùropejskô Stowôra Wòlnégò Hańdlu, jakô mô wspierac wòlny hańdel i gòspòdarczą integracjã z krajama spòza Eùropejsczi Gòspòdarczi Wspólnotë: [[Aùstriô|Óstriacczi]], [[Dëńskô|Dëńsczi]], [[Norweskô|Norwesczi]], [[Pòrtugalsczi alfabét|Pòrtugalsczi]], [[Szwedzkô|Szwédzczi]], [[Szwajcariô|Szwajcarsczi]] i [[Wiôlgô Britanijô|Wiôldżi Britanie]]<ref name=":1">[https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/history-eu/1960-69_pl Historia Unii Europejskiej: lata 1960-69], european-union.europa.eu.</ref>. 8 łżëkwiata 1965 w Bruksele òstôł pòdpisóny taktat, jaczi sparłãcził wëkònawczé òrganë [[Eùropejskô Wspólnota Wãgla i Stalë|Eùropejsczi Wspólnotë Wãgla i Stalë]], [[Eùropejskô Gòspòdarczô Wspólnota|Eùropejsczi Gòspòdarczi Wspólnotë]] i [[Eùropejskô Wspólnota Atomòwi Energie|Eùroatomu]]<ref name=":1" />. 1 lëpińca 1968 rokù pòwstôwô cłowô ùniô midzë szescoma krajama EGW<ref name=":1" />. 1 stëcznika 1973 rokù wspólnota pòwikszô sã ò trzë państwa: [[Dëńskô]], [[Irlandiô|Irlandzkô]] i [[Wiôlgô Britanijô|Wiôlgô Britaniô]]<ref name=":2">[https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/history-eu/1970-79_pl Historia Unii Europejskiej: lata 1970–79], european-union.europa.eu.</ref>. Eùropejskô Gòspòdarczô Wspólnota pòwikszô sã pózni jesz ò trzë państwa: 1 stëcznika 1981 rokù dołãczô [[Greckô]], a 1 stëcznika 1986 [[Szpańskô]] i [[Pòrtugalskô]]<ref name=":3">[https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/history-eu/1980-89_pl Historia Unii Europejskiej: lata 1980–89], european-union.europa.eu.</ref>. W czerwińcu 1979 rokù do [[Eùropejsczi Parlament|Eùropejsczégò Parlamentu]], do chtërnégò dotąd pòsélcowie bëlë delegòwóny przez nôrodné parlamentë, mô plac pierszô bezpòstrzédnô welacjô<ref name=":2" />. Òbëwatele wëbierają 410 pòsélców, a przédniczką EP òstôwô francëskô pòliticzkô Simone Veil<ref>[https://www.europarl.europa.eu/infographic/european-parliament-timeline/index_pl.html#event-19790607 Pierwsze bezpośrednie wybory europejskie], europarl.europa.eu.</ref>. W latach 80. XX stalatégò eùropejskô jintegracjô i wespółrobòta jidze dali. 28 gromicznika 1984 rokù, bë ùtrzëmac pòzycjã w òbrëmim innowacje, pòwstôwô pierszi badérny program na eùropejsczi rówiznie – ESPRIT ({{jãz.|en}} ''European Strategic Programme for Research in Information Technologies'')<ref name=":3" />. 1 gromicznika 1987 rokù fónksnérowac naczinô jednorodny eùropejsczi akt, jaczi w cządze 6 lat mô stwòrzëc jednorodny eùropejsczi rënk. Dôwô to téż Eùropejsczémù Parlamentowi wikszi głos, a Eùropejsczé Wspólnotë mają wikszé mòżebnotë w òbrëmim òchronë strzodowiszcza. 13 czerwińca 1987 rokù pòwstôwô program "Erasmus", jaczi mô dac sztudéróm bënë zdrëszënë mòżebnotã sztudérowaniégò w jinszim eùropejsczim kraju. W rujanie 1990 rokù, rok pò znikwienim berlińsczégò mùru, pòrénkòwi part Miemców dołącza do Eùropejsczi Wspólnotë<ref name=":3" />. === Ùniô === [[Òbrôzk:GER — BY — Regensburg - Donaumarkt 1 (Museum der Bayerischen Geschichte; Vertrag von Maastricht) (cropped).JPG|mały|Ùgòda z Maastricht]] 7 gromicznika 1992 rokù w òlendersczim [[Maastricht]] je pòdpisónô [[Ùgòda z Maastricht|Ùgòda ò Eùropejsczi Ùnie]], jakô twòrzi regle tikającë sã przińdnégò pòspólnégò dëtka, zagrańcowi pòliticzi i bezpiekù, le téż wikszi wespółrobòtë w òbrëmim wëmiaru sprawiedlëwòtë i bënowëch zachów. 1 smùtana 1993 rokù òficjalno pòwstôwô Eùropejskô Ùniô<ref name=":4">[https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/history-eu/1990-99_pl Historia Unii Europejskiej: lata 1990–1999], european-union.europa.eu.</ref>. Pòwstôwô jednorodny rënk, jaczi fónksnérëje na spòdlim 4 wòlnot: wòlny przepłiw lëdzy, towarów, ùsłëgów i kapitału. 1 stëcznika 1993 rokù je jinaùgùracjô jednorodnégò rënkù, chòc part wòlnégò przepłiwù ùsłëgów pòtikô sã z opòzdzënkã<ref name=":4" />. Rok pózni w żëcé wchòdzy ùgòda, jakô ùsôdzô Eùropejską Gòspòdarczą Òbéńdã, rozkòscerzającô jednorodny rënk na kraje EFTA ([[Eùropejskô Stowôra Wòlnégò Hańdlu]]). 1 stëcznika 1995 rokù do Eùropejsczi Ùnie dołãczają [[Aùstriô|Óstriackô]], [[Fińskô]] i [[Szwedzkô|Szwédzkô]]. 26 strëmiannika 1995 rokù, na spòdlim ùgôdënkù z Schengen, midzë sétmoma krajama EÙ ([[Belgijskô|Belgiô]], [[Francëjô|Francëskô]], [[Szpańskô]], [[Luksembùrg]], [[Néderlandzkô]], [[Niemieckô]], [[Pòrtugalskô]]) zniesonô je paszpòrtowô kòntrola. Do 2021 rokù strefa Schengen òbjimie 26 państw<ref name=":4" />. 2 rujana 1997 rokù pòdpisónô je ùgòda z Amsterdamu, jaczi refòrmë mają pòcwierdzëc pòzycjã EÙ na swiecie. 1 stëcznika 1999 rokù pòwstôwô [[eùro]]. Przódë ùżiwóné leno w transakcjach bezpieniãżnych w 11 krajach EÙ (bez Grecczi)<ref>[https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX%3A31998R2866 Council Regulation (EC) No 2866/98 of 31 December 1998 on the conversion rates between the euro and the currencies of the Member States adopting the euro], eur-lex.europa.eu, 31 gòdnika 1998.</ref>, a òd 2002 fónksnérëje jakno òficjalny dëtk – przë czim Wiôlgô Britaniô, Dëńskô i Szwédzkô rezygnëją z wprowadzeniô eùro. 26 gromicznika przédnicë EÙ pòdpisëją ùgòdã z Nicei, jakô mô zrefòrmowac jinstytucje, bë EÙ mògła fónksnérowac jakno ùniô 25 państw i przëjic pòstãpnëch nôleżników<ref name=":5">[https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/history-eu/2000-09_pl Historia Unii Europejskiej: lata 2000–2009], european-union.europa.eu.</ref>. [[Òbrôzk:Brexit Demonstrator (42485877015).jpg|mały|Demónstracjô procëm wëstãpieniu Wiôldżi Britanie z Ùnie (Brexitowi) w 2019 rokù]] 1 maja 2004 rokù mô plac nôwikszé rozrzeszwianié Eùropejsczi Ùnie. Dołãczô do ni mët 10 krajów: [[Cyper]], [[Czeskô Repùblika|Czeskô]], [[Estoniô]], [[Lëtwa|Lëtewskô]], [[Łotwa]], [[Malta]], [[Pòlskô]], [[Słowackô]], [[Słoweniô|Słoweńskô]] i [[Madżarskô]]<ref name=":5" />. W rujanie 2004 rokù 25 nôleżnikòwëch krajów EÙ pòdpisëje Ùgòdã ùsôdzającą Kònstitucjã dlô Eùropë, równak òbëwatele [[Francëjô|Francësczi]] i [[Néderlandzkô|Néderlandzczi]] ją òdrzëcają; miast kònstitucje, Ùniô przëjimô [[Lizbóńskô Ùgòda|Lizbóńską Ùgòdã]], jakô zmieniwô ùszłé ùgòdë w célu zwikszeniô demòkracje bënë EÙ. Ùgòda wëszła w żëcé 1 gòdnika 2009 rokù<ref name=":5" />. Eùropejskô Ùniô pòwikszô sã jesz 2 razë: 1 stëcznika 2007 rokù dołãczô [[Bùłgariô|Bùłgarskô]] i [[Rumùńskô]]<ref name=":5" />, a 1 lëpińca 2013 rokù [[Chòrwackô]]<ref>[https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/history-eu/2010-19_pl Historia Unii Europejskiej: lata 2010-19], european-union.europa.eu.</ref>. 23 czerwińca 2016 rokù Britijczicë welëją za òpùszczenim Eùropejsczi Ùnie<ref name=":8" />. [[Wiôlgô Britanijô|Wiôlgô Britaniô]] òpùszczô wspólnotã 1 gromicznika 2020 rokù<ref name=":9" /> – je to pierszi krôj w historie, chterën z zrzeszë wëszedł. == Sztruktura == W Eùropejsczi Ùnie fónksnérëje 7 eùropejsczich jinstitucjów, 9 òrganów EÙ i wiãcy jak 30 zdecentralizowónëch agencjów<ref>[https://european-union.europa.eu/institutions-law-budget/institutions-and-bodies/types-institutions-and-bodies_pl Rodzaje instytucji i organów], european-union.europa.eu.</ref>. Jistnieją 4 główné jinstitucje, jaczé czerëją administracją EÙ: * [[Òbrôzk:European Parliament Strasbourg Hemicycle - Diliff.jpg|mały|Zala Òbradów Eùropejsczégò Parlamentu w [[Sztrasbùrg|Sztrasbùrgù]]]][[Eùropejsczi Parlament]] – reprezentëje òbëwatelów nôleżnikòwëch krajów EÙ. Pòsélcowie są wëbieróni w bezpòstrzédny welacje. EP rozsądzô w sprawie eùropejsczégò prawa mët z Radzëzną Eùropejsczi Ùnie. Zacwierdzëwô bùdżet Ùnie. Òbradë parlamentu prowadzy przédnik EP, jaczi je przez parlament wëbieróny na 2,5-latną kadencją, jaką mòże òdnowic rôz<ref>[https://ec.europa.eu/stories/eu-institutional-appointments/ How leaders of the EU institutions are elected and appointed], ec.europa.eu.</ref>. * [[Eùropejskô Radzëzna]] – przédnicë państw abò rządów krajów EÙ twòrzą radzëznã. Wskazëwô òglowi pòliticzny czerënk i prioritetë Ùnie. Przédnik radzëznë wëbieróny je na 2,5-latną kadencjã, chtërną mòże rôz òdnowic. Reprezentacją Pòlsczi w radzëznie je premiéra<ref>[https://www.consilium.europa.eu/pl/european-council/members/ Członkowie Rady Europejskiej], consilium.europa.eu.</ref>. * [[Radzëzna Eùropejsczi Ùnie]] – reprezentëje rządë krajów EÙ. Radzëzna je ògarnã, w jaczim minystrowie ze wszëtczich krajów pòtikają sã, bë twòrzëc prawò i kòòrdinowac pòlitikã w apartnych òbrëmiach. Prezydencjô nad radzëzną zmieniwô sã co pół rokù midzë krajama ùnie<ref>[https://www.consilium.europa.eu/pl/council-eu/presidency-council-eu/ Prezydencja w Radzie UE], consilium.europa.eu.</ref>. Òd 1 stëcznika 2026 rokù robòtą radzëznë czerëje [[Cyper]], chterën przëjął tã rolã òd [[Pòlskô|Pòlsczi]]<ref>[https://cyprus-presidency.consilium.europa.eu/en/presidency/presidency-of-the-council-of-the-eu/ Presidency of the Council of the EU], cyprus-presidency.consilium.europa.eu.</ref>. * [[Eùropejskô Kòmisjô]] – przédny òrgan wëkònawczi EÙ. Robòtą kòmisje czerëje przédnik EK. <gallery> Òbrôzk:Roberta Metsola 2022 (cropped).jpg|'''Roberta Metsola''', przédniczka Eùropejsczégò Parlamentu Òbrôzk:António Costa- 2017 - Web Summit - 24778904437 (cropped).jpg|'''António Costa''', przédnik Eùropejsczi Radzëznë Òbrôzk:2017-09-24 Ursula von der Leyen by Sandro Halank.jpg|'''Ursula von der Leyen''', przédniczka Eùropejsczi Kòmisje </gallery> == Geògrafiô == === Nôleżnikòwé kraje EÙ === {| class="wikitable" !Rok przëstãpieniô !Nôleżnikòwé kraje EÙ !Òrganizacjô |- | align="center" |1957 |[[Òbrôzk:Flag of Belgium (civil).svg|border|20px]][[Belgijskô|Belgiô]], [[Òbrôzk:Flag of France.svg|border|20px]][[Francëjô|Francëskô]], [[Òbrôzk:Flag of the Netherlands.svg|border|20px]][[Néderlandzkô]], [[Òbrôzk:Flag of Luxembourg.svg|border|20px]][[Luksembùrg]], [[Òbrôzk:Flag of Germany.svg|border|20px]]RFN (òd 1990 jakno [[Niemieckô|zjednónô Niemieckô]]), [[Òbrôzk:Flag of Italy.svg|border|20px]][[Italskô]] | align="center" |Eùropejskô Gòspòdarczô Wspólnota |- | align="center" |1973 |[[Òbrôzk:Flag of Denmark.svg|border|20px]][[Dëńskô]], [[Òbrôzk:Flag of Ireland.svg|border|20px]][[Irlandiô|Irlandzkô]], [[Òbrôzk:Flag of United Kingdom.svg|border|20px]][[Wiôlgô Britanijô|Wiôlgô Britaniô]]* | rowspan="3" align="center" |Eùropejskô Wspólnota |- | align="center" |1981 |[[Òbrôzk:Flag of Greece.svg|border|20px]][[Greckô]] |- | align="center" |1986 |[[Òbrôzk:Flag of Spain.svg|border|20px]][[Szpańskô]], [[Òbrôzk:Flag of Portugal.svg|border|20px]][[Pòrtugalskô]] |- | align="center" |1995 |[[Òbrôzk:Flag of Austria.svg|border|20px]][[Aùstriô|Óstriackô]], [[Òbrôzk:Flag of Finland.svg|border|20px]][[Fińskô]], [[Òbrôzk:Flag of Sweden.svg|border|20px]][[Szwedzkô|Szwédzkô]] | rowspan="4" align="center" |Eùropejskô Ùniô |- | align="center" |2004 |[[Òbrôzk:Flag of Cyprus.svg|border|20px]][[Cyper]], [[Òbrôzk:Flag of Czech Republic.svg|border|20px]][[Czeskô Repùblika|Czeskô]], [[Òbrôzk:Flag of Estonia.svg|border|20px]][[Estoniô]], [[Òbrôzk:Flag of Lithuania.svg|border|20px]][[Lëtwa|Lëtewskô]], [[Òbrôzk:Flag of Latvia.svg|border|20px]][[Łotwa]], [[Òbrôzk:Flag of Malta.svg|border|20px]][[Malta]], [[Òbrôzk:Flag of Poland.svg|border|20px]][[Pòlskô]], [[Òbrôzk:Flag of Slovakia.svg|border|20px]][[Słowackô]], [[Òbrôzk:Flag of Slovenia.svg|border|20px]][[Słoweniô|Słoweńskô]], [[Òbrôzk:Flag of Hungary.svg|border|20px]][[Madżarskô]] |- | align="center" |2007 |[[Òbrôzk:Flag of Bulgaria.svg|border|20px]][[Bùłgariô|Bùłgarskô]], [[Òbrôzk:Flag of Romania.svg|border|20px]][[Rumùńskô]] |- | align="center" |2013 |[[Òbrôzk:Flag of Croatia.svg|border|20px]][[Chòrwackô]] |}[[Òbrôzk:EC-EU-enlargement animation.gif|mały|250x250px|Rozkòscerzanié sã Eùropejsczi Ùnie w czasu]] === Kraje, jaczé òpùscëłë EÙ === 1 gromicznika 2020 rokù Wiôlgô Britaniô òpùscëła Eùropejską Ùniã<ref name=":9">Zawiadomienie o wejściu w życie Umowy o wystąpieniu Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej z Unii Europejskiej i Europejskiej Wspólnoty Energii Atomowej ([https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/PDF/?uri=OJ:L:2020:029:FULL&from=PL Dz. Urz. UE L 29 z 31 stëcznika 2020 r., s. 189]).</ref>, na spòdlim wënikù referendum z 23 czerwińca 2016 rokù. 51.9% òsób bëło za òpùszczenim Eùropejsczi Ùnie<ref name=":8">[https://www.electoralcommission.org.uk/research-reports-and-data/our-reports-and-data-past-elections-and-referendums/report-23-june-2016-referendum-uks-membership-european-union Report: 23 June 2016 referendum on the UK’s membership of the European Union], electoralcommission.org.uk, séwnik 2016.</ref>. {| class="wikitable" !Państwò !Rok przëstãpieniô !Rok wëstãpieniô !Referendum |- |[[Òbrôzk:Flag of United Kingdom.svg|border|15px]]Wiôlgô Britaniô | align="center" |1973 | align="center" |2020 |23 czerwińca 2016 |} === Kraje, jaczé kandidëją do EÙ === Pòdług Ùgòdë ò Eùropejsczi Ùnie, kòżdi demòkraticzny eùropejsczi kraj mòże złożëc pòdôw ò nôleżnictwò w ùnie<ref>[https://enlargement.ec.europa.eu/enlargement-policy/conditions-membership_en?prefLang=pl Conditions for membership], enlargement.ec.europa.eu.</ref>. Do EÙ mòże dołãczëc eùropejsczi kraj, jaczi spełni tpzw. kòpenhasczé kriteria. Kraj, jaczi chce weńsc do ùnie, mùszi na przëmiôr: * miec sztabil jinstytucje, jaczé gwarantëją demòkracjã, rządë prawa, przestrzeganié praw człowieka, * miec rënkòwą gòspòdarkã, jakô dobrze fónksnérëje, * miec mòżlëwòtã spełnic òbrzészczi, jaczé są wënikã nôleżnictwa w EÙ. Dzys warô akcesjowi proces dlô 10 krajów<ref>[https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/eu-enlargement_pl Rozszerzenie UE], european-union.europa.eu,</ref>. {| class="wikitable" !Państwò !Pòdôw ò nôleżnictwò w EÙ !Sztatus kandidata !Negòcjacje w sprawie nôleżnictwa |- |[[Òbrôzk:Flag of Albania.svg|border|20px]] [[Albańskô]] | align="center" |łżëkwiat 2009 | align="center" |czerwińc 2014 | align="center" |lëpińc 2022 |- |[[Òbrôzk:Flag of Bosnia and Herzegovina.svg|border|20px]] [[Bòsniô i Hercegòwina]] | align="center" |gromicznik 2016 | align="center" |gòdnik 2022 | |- |[[Òbrôzk:Flag of Georgia.svg|border|20px]] [[Grëzóńskô]] | align="center" |strëmiannik 2022 | align="center" |gòdnik 2023 | |- |[[Òbrôzk:Flag of Moldova.svg|border|20px]] [[Mòłdawiô]] | align="center" |strëmiannik 2022 | align="center" |czerwińc 2022 | align="center" |czerwińc 2024 |- |[[Òbrôzk:Flag of Montenegro.svg|border|20px]] [[Czôrnogóra]] | align="center" |gòdnik 2008 | align="center" |gòdnik 2010 | align="center" |czerwińc 2012 |- |[[Òbrôzk:Flag of North Macedonia.svg|border|20px]] [[Nordowô Macedoniô]] | align="center" |strëmiannik 2004 | align="center" |gòdnik 2005 | align="center" |lëpińc 2022 |- |[[Òbrôzk:Flag of Serbia.svg|border|20px]] [[Serbiô|Serbskô]] | align="center" |gòdnik 2009 | align="center" |strëmiannik 2012 | align="center" |stëcznik 2014 |- |[[Òbrôzk:Flag of Turkey.svg|border|20px]] [[Tëreckô]] | align="center" |łżëkwiat 1987 | align="center" |gòdnik 1999 | align="center" |rujan 2005 |- |[[Òbrôzk:Flag of Ukraine.svg|border|20px]] [[Ùkrajina]] | align="center" |gromicznik 2022 | align="center" |czerwińc 2022 | align="center" |czerwińc 2024 |- |[[Òbrôzk:Flag of Kosovo.svg|border|20px]] [[Kòsowò]]* | align="center" |gòdnik 2022 | | |} == Symbòle == [[Òbrôzk:Ninth Symphony original.png|mały|12 starna rãkòpisu IX Symfònie Beethovena|300x300px]] === Eùropejsczi himn === Himnã Eùropejsczi Ùnie (a téż [[Radzëzna Eùropë|Radzëznë Eùropë]]) je part IX Symfònie Ludwiga van Beethovena w 1823 rokù do tekstu pòematu Fridricha Schillera "Òda do redotë" z 1785 rokù<ref>[https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/symbols/european-anthem_pl Hymn europejski], european-union.europa.eu.</ref>. Przez wielejãzëkòwi charakter ùnie òficjalno himnã je jinstrumentalnô wersjô, chòc przez eùropejsczé spòlëznë je spiéwóny z dolmaczënkã, np. w [[Pòlsczi jãzëk|pòlsczim jãzëkù]] pòemat Schillera je spiéwóny w tłómaczenim Konstantégò Ildefònsa Gałczynsczégò. Himn ''(de facto "Òdã do redotë")'' na kaszëbsczi przedolmacził m.jin. [[Zbigórz Jankòwsczi]]<ref name=":7">J. Antonowicz, ''Manifestacja jedności. IV Zjazd Kaszubów w Kartuzach'', [w:] "NORDA. Pismiono Kaszëbsczi Zemi", [https://web.archive.org/web/20260425230127/https://bibliotekacyfrowa.eu/Content/67482/mPDF/74066-0001.pdf Hr 27/352].</ref>. ==== Òda do redotë (dolm. Z. Jankòwsczi)<ref name=":7" /><ref>z doprowadzenim do sztandardu.</ref><!-- ten tekst tak pò prôwdze tuwò nie pasëje i jô bë gò pózni przeniósł do apartnégò artikla ò Òdze do redotë, a tuwò dôł szablónã apartny artikel --> ==== :''Ò redoto, jiskro bògów,'' :''kwiece Elizejsczich Pól'' :''swiãtô, na twim swiãtim progù'' :''stôwô naj kaszëbsczi chùr.'' :''Widnosc twòja wszëtkò zacmi,'' :''złączi, co kawel nóm wzął.'' :''Mdą familią wszëtcë lëdze'' :''tam, gdze twój mdze mądri głos.'' :''Òna w sercu, w zbòżu, w spiéwie,'' :''òna w schwôce lëdzczich rąk,'' :''z ni nôlëchszi robôk bierze,'' :''w ni nôlepszi nieba krąg.'' :''Wstańta, lëdze, wstańta wszãdze,'' :''nowinã niesã dzysô wóm:'' :''na gwiôzdownym nieba skłonie'' :''ta redota łiskô nóm.'' === Mòtto EÙ === Mòttã Eùropejsczi Ùnie są słowa Zjednóny w wieleôrtnoscë ({{jãz.|la}} ''In varietate concordia''), jaczé mają pòdczorchiwac zgrôwanié do miru i dobrocëznë, a téż òchronã kùlturowi i jãzëkòwi bòkadnoscë Eùropë<ref name=":6" />. Mòtto mô swòją wersjã w kòżdim òficjalnym jãzëkù ùnie ({{jãz.|bg}} ''Единство в многообразието''; {{jãz.|en}} ''United in diversity''; {{jãz.|pl}} ''Zjednoczeni w różnorodności''; {{jãz.|cs}} ''Jednotná v rozmanitosti''; {{jãz.|gr}} ''Ενωμένη στην πολυμορφία'' i jin.).[[Òbrôzk:European Union Flag (4768764591).jpg|mały|Eùropejskô fana|300x300px]] === Eùropejskô fana === Eùropejskô fana je mòrdą płôchtą z dwanôstoma złotima gwiôzdama w òkrãgù<ref>[https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/symbols/european-flag_pl Flaga europejska], european-union.europa.eu.</ref>. Fana mô symbòlizowac jednotã, solidarnotã i harmóniã. [[Radzëzna Eùropë]] w gòdnikù 1955 rokù przëjãła projekt jakno swòją òficjalną fanã, a w łżëkwiace 1983 [[Eùropejsczi Parlament]] zabédowôł, bë bëła òna pòspólną faną Eùropejsczich Wspólnot. Mòrdô fana pierszi raz je wcygniãtô na pikc przed Berlaymont, sedzbą [[Eùropejskô Kòmisjô|Eùropejsczi Kòmisje]] w [[Bruksela|Bruksele]], w maju 1986 rokù. Eùropejskô fana wisy przed gardowima a rządowima bùdinkama, je na tôflach projektów a inicjatiw ùdëtkòwiónëch przez Ùniã, na pòlsczim prawie jazdë, a téż na rejestracjowëch tôflach w nôleżnikòwëch krajach EÙ (tpzw. [[eùroband]]). == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:European Parliament building Brussels 3.jpg|Bùdink Eùropejsczégò Parlamentu w Bruksele Òbrôzk:Belgique - Bruxelles - Schuman - Berlaymont - 01.jpg|Eùropejskô Kòmisjô Òbrôzk:4777 German-Poland border with view towards Germany.JPG|Greńca Pòlsczi i Niemiecczi Òbrôzk:European Parliament Brussels plenary sessions hemicycle.jpg|Plenarnô Zala Eùropejsczégò Parlamentu w Bruksele </gallery> == Òbaczë téż == * [[Jãzëczi Eùropejsczi Ùnie]] * [[Eùropa]] * [[Eùropejskô Radzëzna]][https://web.archive.org/web/20140909142901/http://european-council.europa.eu/home-page.aspx?lang=pl (pl)] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} * [https://european-union.europa.eu/index_pl Òficjalnô starna Eùropejsczi Ùnie (pl)] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Eùropa]] [[Kategòrëjô:Pòliticzné òrganizacje]] [[Kategòrëjô:Eùropejskô Ùniô]] g1l7tjbgkoym69o3c4f9bivffveq4kg 0 1448 215933 215413 2026-09-29T17:55:54Z Iketsi 3254 /* Grańcë Kaszëbsczi */ Krézë 215933 wikitext text/x-wiki {{Historiczny región infobox|Región=Kaszëbë|herb=POL Kaszuby COA.svg|fana=POL Kaszuby flag.svg|rodzôcz=Kaszëb|òdjimk=Wejrowo 2.jpg|opisënk_òdjimka=[[Wejrowò|Wejrowsczi]] rënk|kôrta=Kôrta Kraju Kaszëbów.jpg|państwa=[[Pòlskô]]|wôż_môl=[[Gduńsk]], [[Gdiniô]], [[Słëpsk]], [[Wejrowò]], [[Chònice]], [[Lãbórg]], [[Kòscérzna]], [[Bëtowò]], [[Kartuzë]], [[Pùck]]|czer_nr=+48 52, +48 58, +48 59}}{{Jiné znaczënczi}} '''Kaszëbë''' abò '''Kaszëbskô''' ({{jãz.|pl}} ''Kaszuby'', {{jãz.|la}} ''Cassubia''<ref>[http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_III/904 Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom III]</ref>, {{jãz.|de}} ''Kaschubei'' abò ''Kaschubien'') – kùlturowi i etnograficzny región leżący nad sztrądã pôłniowégò [[Bôłt]]u, part [[Pòmòrskô|Pòmòrsczi]]. Aùtochtonicznymi mieszkańcama ti zemi są [[Kaszëbi]] (pòtomkòwie [[Pòmòrzanie|Pòmòrzanów]]), chtërny ùżiwają [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczégò jãzëka]], jaczi mô w [[Pòlskô|Pòlsce]] òd 2005 rokù sztatus [[Òbéndowi jãzëk|regionalnégò jãzëka]]<ref>[https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20050170141 Ustawa z dnia 6 stycznia 2005 r. o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz o języku regionalnym]</ref>. Dzysdnia nen región òbjimô pòwiôtë: [[Kartësczi kréz|kartësczi]], [[Bëtowsczi kréz|bëtowsczi]], [[Lãbòrsczi kréz|lãbòrsczi]], [[Pùcczi kréz|pùcczi]], [[Gduńsczi kréz|gduńsczi]], [[Wejrowsczi kréz|wejrowsczi]], [[Stôłpsczi kréz|stôłpsczi]], [[Człëchòwsczi kréz|człëchòwsczi]], [[Kòscérsczi kréz|kòscérsczi]], [[Chònicczi kréz|chònicczi]] a téż gardë: [[Gdiniô|Gduńsk]], [[Gdiniô|Gdiniã]] i [[Sopòt]]<ref>[https://kaszebsko.com/mapa-kaszub ''Kôrta Kraju Kaszëbów / Mapa Kaszub | Kaszëbskô Jednota''] [online], kaszebsko.com [przëstãp 2021-03-23].</ref>. == Etimologiô miona == Òbstoją rozmajité hipòtezë na témie pòchòdzënkù pòzwë Kaszëbë. Mëslono sã nód tim ju w strzédnowiekù; z tegò cządu pòchòdzy hipòteza, nibë miono Kaszëbë (w fòrmie Casshubi) wëwòdzëło sã òd dłëdżich, szëroczich ruchnów, ùłożonëch w gùbë (hùbë), ztądka ''kasac hùbë'' mdzëło òznaczac ''ùkładac w gùbë''. Taczi przekôz pòjawił sã w [[Wiôlgòpòlskô kronika|wiôlgòpòlsczi kronice]], a za nią pòwtôrzôlë jã m. jin. [[Jón Dłëgòsz]] i [[Thomas Kantzow]]. Na hipòteza bëła jesz pòdtrzëmëwónô w XX wiekù. Jinszą wersjã zaczątkòwôł [[Krësztof Celestin Mróngòwiusz]], jaczi pòdôł w swòjim słowôrzu, że miono Kaszëbë pòchòdzy òd kòżëcha (szëba – kòżëch noszony na Kaszëbach). [[Wiktór Czajewsczi]] pòdôwôł, że ne miono pòchòdzy òd ''kòzô szëba'', równak na hipòteza ni nalazła pòpiarcô. [[Adóm Tadeùsz Narëszewicz]] wëwòdzył miono Kaszëbë òd Kizynów-Lutków ([[Chëżónie|Chëżónów]]), tj. Kiszëbów abò Kiszubów. Miemiecczi etnograf Franz Tetzner wëmienił czile bédënków pòchòdzënkù tegò miona, np. òd lëtewsczich słów ''kuzas'' (jup) i ''kuzabas'' (mô czile znaczënków: kòszik z òlszënowi kórë do zbiéraniégò jagòd, [[kłóda]] w wëtrëpie wëkùmòwónégò bóma i westrzédny dzél zôrna), małorusczégò ''kozub'' (òznaczenié ''kòsza'') i pòlsczich słów: ''kazub'', ''kozub'', ''kazubek'', ''kadłubek'' (kòsz z łëka abò kórë). [[Òbrôzk:Stanisław Kujot.png|mały|ks. [[Stanisłôw Kùjot]]|156x156px]] [[Szëmón Matuszôk]] wëprôwôdzył pòzwã ''Kaszëba'' z łacyńsczégò słowa ''casa'' (kasza), co z [[Miemiecczi jãzëk|miemiecką]] ''hubą'' miało dac ''kaszhuba''. Miało to òznaczac chëcz, le téż zemską własnotwò razã z chëczą kmiecô abò òbsadélcë. Zôs W. Hanow, jaczi na fòrmã ''Kaszëbów'' brëkòwôł miemiecczégò znankòwóniô ''die Kassabiten'', wëwòdzy jã òd tłëczeniô (bicô) kaszë, chtërna je jedurnym z przédnëch môltëchów Kaszëbów. Pònemù [[Hieronim Derdowsczi]] pòdôwô, że miono tej krajinë wëwòdzy sã òd kòzlënë, co roscë nad Łebą (''koszebe''). Jedną z nowòtnëch hipòtezów je bédënk, zaczątkowóny przez miemiecczégò slawistã [[Max Vasmer|Maxa]] [[Max Vasmer|Vasmera]], a rozwiniãti przez miemiecczégò badérë [[Heinrich Kunstmann|Heinricha Kunstmanna]]. Kunstmann zasugerowôł, że miono Kaszëbë wëwòdzy sã òd przódëczasnégò grecczégò lëdu Kasòpajów, chtërni zamieszcziwôlë Epir. Jegò zdaniã [[Słowianie]], co we wczasnym strzédnowiekù zasedlëlë Bałkańsczi Półòstrów, zetknãlë sã z tą mionã, pò czim dzél z nich jã przejimnął i chlastnãła w wãdrówkã na nordã. Nôwiãkszą pòpùlarnotą westrzód badérów zwëskôł równak etimòlogiô zabédowônô przez ks. [[Stanisłôw Kùjot|Stanisława Kùjota]], gôdającô ò tim, że miono ti krajinë pòchòdzy òd jistnika ''kaszuby'', co znankòwôł „wòdë niebëno głãbòczé, wësoczą trawą òbrosłi”. === Òdmiana === {| class="wikitable" |+Òdmiana znankòwnika „kaszëbsczi” ! rowspan="2" | ! colspan="3" |Pòjedincznô lëczba ! colspan="2" |Wielnô lëczba |- !chłopsczi ôrt !białgłowsczi ôrt !dzecny ôrt !chłopskòpersónowi ôrt !niechłopskòpersónowi ôrt |- ![[Nazéwôcz]] |kaszëbsczi |kaszëbskô |kaszëbsczé |kaszëbsczi |kaszëbsczé |- ![[Rodzôcz]] |kaszëbsczégò |kaszëbsczi |kaszëbsczégò |kaszëbsczich |kaszëbsczich |- ![[Dôwôcz]] |kaszëbsczémù |kaszëbsczi |kaszëbsczémù |kaszëbsczim |kaszëbsczim |- ![[Winowôcz]] |kaszëbsczi / kaszëbsczégò |kaszëbską |kaszëbsczé |kaszëbsczich |kaszëbsczé |- ![[Nôrzãdzôcz]] |kaszëbsczim |kaszëbską |kaszëbsczim |kaszëbsczima |kaszëbsczima |- ![[Môlnik]] |kaszëbsczim |kaszëbsczi |kaszëbsczim |kaszëbsczich |kaszëbsczich |- ![[Wòłôcz]] |kaszëbsczi |kaszëbskô |kaszëbsczé |kaszëbsczi |kaszëbsczé |} == Symbòle == {{Apartny artikel|Nôrodny symból}} <gallery mode="packed"> Òbrôzk:CSB Flag.svg|[[Fana Kaszëbsczi|Kaszëbskô fana]] Òbrôzk:Kaszëbsczi Herb.png|Herb Kaszëb Òbrôzk:Traditional kashubian design example.png|[[Kaszëbsczi wësziwk]] </gallery> == Pòdzélënk Kaszëbsczi na regionë == Bënë dzysdniowi Kaszëbsczi je mòżlëwé wëapartnic 5 kùlturno-jãzëkòwëch regionów: # '''[[Norda]]''' – tradicyjnô òbéńda nordowòkaszëbsczich dialektów (krézë: pùcczi, wejrowsczi, lãbòrsczi) # '''Westrzódk''' – tradicyjnô òbéńda westrzédnokaszëbsczich dialektów ([[Kartësczi kréz]]) # '''Pôłnié''' – tradicëjnô òbéńda pôłniowòkaszëbsczich dialektów (dzélowò krézë: kòscersczi, chònicczi, tëchòlsczi) # '''Zôpôd''' – òbéńda chtërnô przed [[II swiatowô wòjna|II Swiatową Wòjną]] słëcha do Miemiecczi, a pò ny òsta przëznónô Pòlsczi Lëdowi Repùblice. Kaszëbi nie są tam procentowò tak trójną miészëzną jak na Nordze, Westrzódkù ë Pôłnim (dzélowò kréze: Lãbòrg, Bëtowò) # '''Trzëgard''' – aglomeracëjô Gduńska, Gdini i Sopòtu. Jesz na zôczątkù XX-gò stolatégò jistniałë tam aùtochtoniczné dialektë kaszëbsczé: nordowòpòrénkòwé- wiôlgòkacczi, witomińsczi, sopòcczi; i pôłniowòpòrénkòwé: òlëwsczi, brzezënsczi, matarnsczi. == Grańcë Kaszëbsczi == [[Òbrôzk:Kôrta Kraju Kaszëbów.jpg|mały|300px|Kôrta Kraju Kaszëbów-aut.K.Ruda i M.Mayer]][[Òbrôzk:Porenkowo_Pomorsko_1.png|mały|Kôrta Pòrénkòwi Pòmòrsczi z zaznaczenim dzysdniowi kaszëbsczi òbéndë a zemi Słowińców]] Wëznaczenié greńców Kaszëbsczi je dosc problematiczną rzeczą, bò w ùszłoce Kaszëbskô nie bëła nigdë òbéńdą òkresloną administracyjno (w procëmnoce np. do Zôpadny czë Pòrénkòwi Pòmòrsczi). Drãgòscë dodôwô fakt, że greńce òbéndë zwóny "Kaszëbskô" przesëwałë sã w cygù stalatów na pòrénk. Czej w [[1238]] r. miono krôjnë "Cassubia" pòjawiło sã pierszi rôz w dokùmeńtach, òbjima òna dzél Zôpadny Pòmòrsczi. W tich czasach [[Słowianie]] z Pòrénkòwi Pòmòrsczi definitiwno nie mianowelë sã "Kaszëbama". Wespólnym mionã Nadbôłtowëch Słowianów midzë [[Wisła|Wisłą]] a [[Ódra|Ódrą]] bëło "Pòmòrzanie". [[Gerat Labùda]] (1991) napisôł równak, że na Pòmòrzu utwòrzëło są le jedno miono dlô zemi i lëdzy – Kaszëbë, ''Kaszuby''. Ten autor pisze téż, że na pòrénk wãdrowa dësza kaszëbiznë (jãzëk i zwëk), a nie kaszëbsczi lëdze, chòc tak niejedni to zmiłkòwò òpisywają. W 1880 rokù [[Wejrowò]] bëło ùznóny za stolëcã Kaszëbsczi Zemi. Dejade dzysô to prawie dzél Pòrénkòwi Pòmòrsczi je nôczãscy mianowóny "Kaszëbskô", sztërkama no miono je téż rozcygóné na pòrénkòwé zemie Zôpadny Pòmòrsczi (òkòlé [[Bëtowò|Bëtowa]], [[Lãbòrg]]a, [[Leba|Lebë]]). Dosc pòpùlarnym pòzdrzatkã je sfòrmùłowanié, że: "Kaszëbskô je tam, dze mieszkają (w grëpie) [[Kaszëbi]]". Próbë wëznaczeniô greńców Kaszëbsczi dokònôł [[Jan Mòrdawsczi]] w prôcë: "Geògrafia dzysészëch Kaszëbów" (1999). Do Kaszëbsczi zarechòwôł òn zemie, we chtërnëch wedle badérowaniów socjologów przënômni 1/3 lëdztwa są òsobë czëjącé sã Kaszëbama, abò dze mieszkô zacht wielëna Kaszëbów (je to przëtrôfk w trzech gardach: w [[Gduńsk|Gduńskù]], [[Gdiniô|Gdini]] ë [[Sopòt|Sopòtach]]). Wedle taczich kriteriów teritorium Kaszëbsczi òbjimô wiéchrzëznã kòl 6 200&nbsp;km² w [[gmina]]ch [[Wòjewództwo pòmòrsczé|pòmòrsczégò wòjewództwa]], a òsoblëwò: == Krézë == [[Òbrôzk:Gmina Stężyca, Poland - panoramio (60).jpg|mały|]] * '''[[Pùcczi kréz]]''': 1. Gard [[Hél]], 2. Gard [[Jastarniô]], 3. Gard [[Pùck]], 4. Gard [[Wiôlgô Wies]], 5. [[Gmina Kòsôkòwò]], 6. [[Gmina Krokòwa]], 7. [[Gmina Pùck]]. * '''[[Wejrowsczi kréz]]''': 1. Gard [[Réda]], 2. Gard [[Rëmiô]], 3. Gard [[Wejrowò]], 4. [[Gmina Chòczewò]] – part, 5. [[Gmina Gniewino]], 6. [[Gmina Lëniô]], 7. [[Gmina Lëzëno]], 8. [[Gmina Łãczëce]], 9. [[Gmina Szëmôłd]], 10. [[Gmina Wejrowò]]. * '''[[Lãbòrsczi kréz]]''' – part: 1. [[Gmina Céwice]] – part. 2. [[Nowô Wies]] 3. [[Gmina Wickò]] 4. [[Łeba|Gmina Łeba]] * '''[[Bëtowsczi kréz]]''' – part: 1. Gard [[Bëtowò]] ë [[Gmina Bëtowò]], 2. [[Gmina Czôrnô Dãbrówka]], 3. [[Gmina Lëpińce]], 4. [[Gmina Parchòwò]], 5. [[Gmina Tëchòmié]]. * '''[[Kartësczi kréz]]''': 1.Gard [[Kartuzë]] ë [[Gmina Kartuzë]], 2.Gard [[Żukòwò]] ë [[Gmina Żukòwò]], 3.[[Gmina Chmielno]], 4.[[Gmina Przedkòwò]], 5.[[Gmina Sëlëczëno]], 6.[[Gmina Srôkòjce]], 7.[[Gmina Somònino]]. * '''[[Kòscérsczi kréz]]''': 1. Gard [[Kòscérzëna]], 2. [[Gmina Kòscérzëna]], 3. [[Gmina Dzemiónë]], 4. [[Gmina Kôrsëno]] – part, 5. [[Gmina Lëpùsz]], 6. [[Gmina Nowô Karczma]] – part * '''[[Chònicczi kréz]]''' – part: 1. Gard [[Brusë]] ë [[Gmina Brusë]], 2. [[Gmina Chònice]] – nordowi part, 3. [[Gmina Kònarzënë]]. * [[Człëchòwsczi kréz]] – part: 1. [[Gmina Przechlewò]] – part. * '''Gard [[Gduńsk]]''', '''Gard [[Gdiniô]]''', '''Gard [[Sopòt]]''' Pòlemikã móże rodzëc sprawa teroczasnégò teritorialnégò òbjimù Kaszëbów. Òstało przëjãté, że: * drëżéń Kaszëbów robi na òbéńda Pòmòrzô, na chtërny na co dzéń, w miészim abò wikszim stãpniu, pòtrzebòwóny je [[kaszëbsczi jãzëk]]; * za Kaszëbë je przëjãtô òbéńda, na jaczi lëdze rechùjącé sã do ti spòlëznë robią przënômni trzecy dzél môlowégò lëdztwa i ten, dze nimò niewiôldżégò procenta w òbrëmienim dónégò zalëdzeniô wielota Kaszëbów je wiôlgô (np. we Gduńsku i Sopòce); No slédné kriterium pòzwòli, mòżebno, przesënąc greńce teroczasnëch Kaszëbów na zôchód, jakò że są znaczi, że w stronach pod [[Słëpsk]]iem procent [[Kaszëbi|Kaszëbów]] i swiąda kaszëbskòscë nëch terenów je znaczącô.[[Òbrôzk:Gdunsk_5.jpg|mały|Katédra w Gduńskù-Òlëwie, môl pòchòwaniô ksyżeców Pòrénkòwi Pòmòrsczi]] == Ekònomiô == [[Òbrôzk:Mechelinki, łódź rybacka.jpg|mały|left|[[Bôt]]]] Nôwicy lëdzy robi w sferze ùsłëgów. Wôżnéma wietwiama gòspòdarzënkù Kaszëb są: turistika, mòrskô industrëjô (òkrãtownie ë pòrtë),bùdowizna, rëbaczenié ë gbùrzëzna. Kaszëbi są téż bëlnyma stolôrzama i piekôrzama. Turistika rozwijô sã nad sztrądã [[Bôłt]]u, ale wiele turistów przëcygają téż pòjezérza i niechtërné gardë, np. [[Gduńsk]]. Do nôbarżi znónëch kùrortów ë wëpòczinkòwëch môlowòsców słëchają: [[Chmielno]], [[Jastarniô]], [[Leba]] i [[Sopòt]]. Niejedné rastauracëje, karczmë i gòscyńce pòdôwają dlô wanożników kaszëbsczé smaczczi: wãgòrzową zupã, [[czarwina|czarwinã]], [[plińce]] i jin. Mòże liczëc, że w przińdnëch latach wczasowëch chëczów ë agrokwatérów bãdze na Kaszëbach wicy. == Stón i òchróniô òkrãżégò == [[Òbrôzk:Phytoplankton bloom in the Baltic Sea (July 3, 2001).jpg|mały|Planktón na Bôłce òb lato 2001 rokù]] Jesz na zôczątkù lat dzewiãcdzesątych XX wiekù, z wëszłotë dzejnotë człowieka, na mòcno zagòspòdarzonëch òbéńdach Kaszëbów i przëlégłégò do nich [[Bôłt]]u bëłë w niebezpiekù wszëtczé dzélëczi òkrążégò, a òsoblëwò: hidrosfera, atmòsfera, wiérzk zemi, roscënizna i zwiérzãcy swiat. W wszelejaczich zakładach i chëczowëch gòspòdarztwach pòwstôwało wiele jindustriowégò i kòmùnalnégò sztokù, z chtërnégò znaczny dzél nie béł òbczëszcziwóné. Szkòdzało ùżëwanié w gbùrzenim wiôldzich miôrków szutów ë pestëcydów, ale téż z wëszłotë niegwôscëwégò zabezpieczeniô kòmùnalnégò i jindustriowégò sztokù doszło do tegò, że baro lëchi béł sanitarny stón rzéków, jezór a stëdni. W Stãgłi Wisle wszëtczé pòbiéróné próbczi wòdë bëłë za klasą czëstoscë fizykòchemiczné, a w 57% biologòwi. Mòcno zaczapóné bëłë: [[Reduniô]] a [[Wisła]] (Zgniłô Wisła), chtërné dotëgòwałë kòl 7000 hm³ sztokù na rok (100% wòdów III klasë czëstoscë fizykòchemiczné i 100% wòdów pòzaklasowëch biologòwò), a z jezór – Grabòwsczé, Karczemné, Klôsztórné, Garczin, Tëchómsczé i jinszi. Sanitarny stón wòdë pòbiéróné przez lëdztwò z wòdoprowôdników i ze stëdniów béł co sztërk lëchi. Stëdnie pùbliczné bëłë zaczapóné jaż w 80%. Trójmiescé, w chtërnym mieszkô wicy jak 750 000 lëdzy i mòcno rozwity je jindustrëjô, brëkùje baro wiele wòdë. Dłudżi czas bez ògrańczeniów bëłë wëzwëskiwónë pòdzémné wòdë. Przez przezmiarã eksploatacëji bëłë òne w znacznym gradze pòwëbieróné. Narëszonô bëła równowôga hidrologòwô. Pòd [[Gduńsk|Gduńskã]] i jegò òkòlém zrobił sã głãbòczi dół òbniżëniowi ò wiéchrzëznie bez mała 300&nbsp;km². Wòdë rzéków, chtërné mają wiele związków chemicznëch i w wiele za môłym gradze biologòwò òbczëszczoné kòmùnalné sztok, docérają do mòrza. Przez to òstała mòcno zatrëtô [[Gduńskô Hôwinga]]. Wiôldżi kwantum bakcylów glótowëch,chtërné ùnôszłë sã w wòdze ùniemòżniwało branié kąpiélë. We Władisławòwie – w czerënkù pôłniowò-pòrénszim òd pòrtu, w Nowim Pòrce i w [[Gdiniô|Gdini]] Òrłowie òd 64% do 92% pòbiérónëch próbków wòdë bëło za klasą abò w III klasë czëstoscë. Wiele kąpielëszczów mùszało bëc zamkłé. Tak bëło kòl [[Bôłt]]u w [[lëpińc]]u 2018 r. Òrganicznô materëjô a téż azot i fòsfór docérają do mòrza za pòstrzédzëzną rzéków. Ta rzôdzëzna, a téż wlewë òceanicznëch wòdów do [[Bôłt]]u i zmianë temperaturë wòdë prowadzą do periodnégò spôdaniégò abò rostu biomasë roscënów i zwiérzãtów w Gduńsczi Hôwindze i w ji sąsedztwie. W ùbògaconëch przez azot i fòsfór mòrzczich wòdach òsoblewò mòcno rozwijô sã planktón. Przez to na zôczątkù rosce kwantum òrganizmów, chtërné nim sã żëwią. Równak z czasã planktón sã tak rozrodzywô, że rëbë i jiné zwiérzãta nie są w sztãdze gò w całosce skònsumòwac. Nieżëwi planktón, chtëren òpôdô, przez dëgòwanié bakcylów rozkłôdô sã. Przez tã rzôdzëznã zmiésziwô sã kwantum krzisenia, a na dnie zjawiwô sã sarkòwòdzyk, chtëren trëje i wiele ôrtów rëbów mô ùniemòżlëwioné rozrodzywanié sã, a w skrôwnëch wëpôdkach to prowadzy do jich smiercy. Znaczny òbéńda Gduńsczi Głãbi bëła fùl sarkòwòdzyka. Na skùtk tich procesów w latach sédemdzesątëch i òsemdzesątëch nôwikszi zmianë nastałë w Pùcczi Hôwindze, nôsnôdszi i nôbarżi pòdajny na cësk zgnojeniów òbéńdze Gduńsczi Hôwindżi. [[Pùcczi kréz]] mô przë tim wësoczi wskôzywôcz zachòrzeniô lëdzy na reka. W Pùcczi Hôwindze nazebrało sã wiele trëjącëch związków to i jidealny czedës nierzchòwiszczé dlô wiele ôrtów rëbów stracëło swòją wôżnotã. Prawie ju nie bëło [[lasfòr]]a, [[Brzóna|brzónë]], [[wãgòrz]]a abò [[łosos]]a. Ù wiele rëbów bëło widzec znanczi chòrobów, do chtërnëch doprowadzało biwanié w zgnojonym òkrãżém. Wiôldzim zagrożeniém dlô mòrzczich wodów są wëcéczi sërégò òléju.Przëmiérno – 1 tona sërégò òléju pòòkriwô cenką légą wiéchrzëznã 12 km². Temù też nie dzëwi nas chùtkô jinterwencëjô przënôléżnëch mòrzczich służbów w wëpôdkù, wezmë na to awarëji przërëchtënków w bazé rzôdczëch òpôłów abò karëwôrtnégò zdrzëcaniô przez niejedné òkrãtë balastowëch wodów, w chtërnëch są resztczi sërégò òléju. W zurbanizowani conie gduńsczi krôjnë baro mòcno bëła zatrëtô atmòsféra. Przëłoziwałë sã do te wielny wërobné zakładë, a téż chëczowé gòspòdarztwa i tërlëkòwô rësznota. W pôrãdzesąt òsoblëwò ùprzikrzonëch dlô òkrążégò zakładach („Sarkòpòl”, rafinerëjô, elektrocepłowniô, cëkrowniô i jiné) pòwstôwało 264 000 ton parzënów i 59 000 ton gazowëch zaczapaniów na rok. Jindustria, gbùrzenié, transpòrt i jiné partë gòspòdarzënkù, a téż chëczowé gòspòdarztwa są pòczątkiem rozmaitégò szlachù òdpôdków, chtërné zgromadzoné w wëznaczonëch placach zajimają wiedno wikszi rëmie, a to przëłożiwô sã do degradacëji wiéchrzëznë zemi. Samé leno jindustriowé òdpôdczi, jak np. fòsfògipsë, sëpny pòpiołë ë szlaczi z energeticzi i cepłownictwa a téż mineralné parzënë nazebróné w wòjewództwie do 2003 rokù, wôżą przeszło 21 mln ton, a pòòkrëłë òbéńdã kòl 2,6&nbsp;km². Są stolemné òlérë z nalézeniém placów na wësëpiska smieców, bò na nich mòże żëc np. [[szpańsczi slënik]]. Té wësëpiska,chtërné jistnieją, są ju wnetka czësto wëzwëskóné, a na ùmôlowanié nowëch nié ma zgòdë lëdztwa, chtërno mieszkô w sąsedztwie bédowónëch môlów. Degradacëji òkrążégò, chtërna robi pòkroczi człowiek nie przëzérô sã pasywno, le podjimô corôz barzi skùtkòwné kroczi sparłãczoné z jegò óchrónią. Jinwesticjowé wëdôwczi na óchróniã òkrążégò i gòspòdarzënk wòdny pòstãpno rosną. Np. w 2005 rokù w całim pòmòrzczim wòjewództwie wëniosłë òglowò 2 329 mln zł, przë tim na óchróniã wiodra bëło przeznaczoné 34,2 mln zł, na sztokòwi gòspòdarzënk i óchróniô wòdów 1 624 mln zł,na gòspòdarzënk òdpôdkama, òchróniô i doprowadzenié wôrtnotë ùżëtny zemiów jak bëło przódë, a téż pòdzemnëch a wiéchrzëznowëch wòdów 27,7 mln zł, na wòdny gòspòdarzënk 50,6 mln zł. W latach 1990–2005 bëło rëszoné abò rozbùdwóné pôrãdzesąt kòmùnalnëch i jindustriowëch òbczëszczalniów sztokù. Jedna z nôwikszëch òbczëszczalniów – w Dãbògòrzim – zbiérô sztok z òbéńdë, na chtërné mieszkô kòl 400 000 lëdzy (z [[Gdiniô|Gdini]], [[Sopòt]]u, [[Rëmiô|Rëmi]], [[Réda|Rédë]], [[Wejrowò|Wejerowa]]). Òbczëszczalniô w [[Swôrzewò|Swôrzewie]] zbiérô i òbczëszcziwô sztok z [[Pùck]]a, [[Wiôlgô Wies|Wiôldżi Wsë]] i całégò Hélsczégò Półòstrowa. Pòdług [[Jan Mòrdawsczi|Jana Mòrdawsczégò]] (1999) òbéńda Kaszëbów je mało zatrëtô, òkòma przëmiérzno tamsamnëma jezorama i môlama, jak téż niechtërnëma kawałkama rzéków. Pòmôgô to rozwicu turisticzi. Bôczënk przërzesziwô sã tu do òchrónë przërodnégò òkrãżégò. Wërazã tegò je założenié parków i rezerwatów, ùznanié niechtërnëch òbiektów żëwy i miartwy przërodë za pamiątczi przërodë. Na Kaszëbach je cziledzesąt rezerwatów. Bliskò 1000 òbiektów pònazwóno mionama pamiątków przërodë (pòjedińczé drzewa, karna drzéw, aleje, [[Diôbli kam|eraticzi]] i jiné). == Media == [[Òbrôzk:Radio Kaszëbë.png|mały|[[Radio Kaszëbë]]]] [[Òbrôzk:Pomerania logo.svg|mały|cządnik spòlëznowò-kùlturalny [[Pomerania (cządnik)|Pomerania]]]] [[Òbrôzk:Mòje Stronë logo.png|mały|pòrtal internetowi [[Mòje Stronë (mojestrone.com)|Mòje Stronë]] (mojestrone.com)]] Niechtërné kaszëbsczé media: {{Kòlumnë|em=18|1= ;jistniejącé * [[Radio Kaszëbë]] – pierszô w dzejach [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbskòjãzëcznô]] radiowô rozsélnica, sprawny òd gòdnika 2004 rokù ** ''Na bôłtach ë w bòrach'' – kaszëbskòjãzëczny radiowi magazyn [[Pòlsczé Radio Gduńsk|Radia Gduńsk]] * [[Pomerania (cządnik)|Pomerania]] – spòlëzno-kùlturowi miesãcznik wëdôwóny òd 1963 rokù przez [[Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié]] * [[Mòje Stronë (mojestrone.com)]] – [[Internet|internetowi]] pòrtal czësto pò kaszëbskù * [[Kurierbytowski.com.pl]] – [[Internet|internetowi]] cządnik, czedës dzélã pò kaszëbskù * [[Gazetakaszubska.org]] – pòlskòjãzëkòwô internetowô starna o pòmòrsczich wiadomòscach * [[Magazynkaszuby.pl]] – jinternetowi magazyn ò regionie, wëdarzeniach i historie Kaszëb * Kartuzy.info – môlowi jinternetowi serwis kartësczégò krézu * Koscierski.info – môlowi jinternetowi serwis kòscérsczégò krézu * Express kaszubski ({{jãz.|csb}} ''Kaszëbsczi Ekspres'') – môlowi jinternetowi serwis w [[Kartuzë|Kartëzach]] * Kurier Kaszubski ({{jãz.|csb}} ''Kaszëbsczi Kùriéra'') – môlowi tidzenik wëdôwóny na terenie kartësczégò i kòscérsczégò krézu * [[TV Półwysep|Telewizja Półwysep]] ({{jãz.|csb}} ''Zdrzélnik Półòstrów'') – môlowi zdrzélnik przëstãpnô na całczich Kaszëbach. * [[Twoja Telewizja Morska]] ({{jãz.|csb}} ''Twójô Mòrskô Telewizjô'') – môlowi zdrzélnik emitującô prògramë w kaszëbsczim jãzëkù * Kościerski Express ({{jãz.|csb}} ''Kòscérsczi Ekspres'') – kòscérsczé internetowé pismiono tématiczno sparłãczonô z westrzédnëch Kaszëb * NordaInfo.pl – òbéndowi wëdowiédny pòrtal nordowëch Kaszëb. * Szwajcaria-Kaszubska.pl – serwis, jaczi zajmô sã regionã i wëdarzeniama z Kaszëb ;nijistniejącé * [[Gryf (cządnik, 1908–1934)]] * [[Klëka (cządnik, 1937–1939)]] * [[Gazeta Kartuska (1922–1939)]] – magazyn [[Kaszëbskô Szwajcariô|Kaszëbsczi Szwajcarii]] * [[CSB TV]] – pierszô w dzejach kaszëbskô telewizjô * ''[[Rodnô Zemia (telewizyjny program)|Rodnô zemia]]'', ''[[Farwë Kaszëb (TVP3 Gduńsk)|Farwë Kaszëb]]'' i ''[[Tedë jo]]'' (biéżno) – kaszëbskòjãzëczné magazynë nadôwôné na antenie [[TVP3 Gduńsk]]. * [[Òdroda (1999–2006)|Òdroda]] – kaszëbskòjãzëczné nieregùlarné pismiono, wëdôwóny w latach 1999–2006 * [[Głos Kaszub]] }} == Znóny lëdze == Lëdze pòchôdający z Kaszëbsczi (w dzysdniowëch grańcach), abò z nią zrzeszony: {{Kòlumnë|em=24|1= * [[Witóld Bòbrowsczi]] – pisôrz, artista, szkólny * [[Andrzéj Bronk]] – filozof * [[Jerzi Łisk]] – pòeta, mùzykańt i spiéwôk * [[Klémãs Bronk]] – pòlitikôrz, zakłôdôrz TOW Gryf Kaszubski/Gryf Pomorski * [[Arnóld Chrapkòwsczi]] – ksądz, generał Paulinów * [[Kónstantin Dominik]] – biskùp * [[Günter Grass]] – runita * [[Sylwiô Gruchała]] – florecëstka * [[Józef Jankòwsczi]] – ksądz, błogòsławiony Kòscoła rzimskòkatolëcczégò * [[Thomas Kantzow]] – pisôrz, pòeta * [[Benedikt Karczewsczi]] – chemik, doktor jinżinéra * [[Kadzmiérz Klawiter]] – pòlitikôrz * [[Riszard Kraùza]] – biznesman * [[Gerat Labùda]] – dzejownik * [[Czesłôw Lang]] – kòłownik * [[Aleksander Majkòwsczi]] – pisôrz, pòeta * [[Marión Majkòwsczi]] – architekt, pisôrz * [[Macéj Miecznikòwsczi]] – spiewôk * [[Rafał Mohr]] – aktór * [[Paul Nipkow]] – wënalôzôrz * [[Róman Paszka]] – żéglôrz * [[Janusz Reiter]] – diplomata * [[Józef Rogala Wëbicczi]] – ùsôdzca słowów pòlsczégò nôrodnégò himna * [[Jarosłôw Sellin]] – pòlitikôrz * [[Danuta Szténka]] – aktorka * [[Abdón Strëszôk]] – profesor weterinaryjnëch nôùków * [[Bruno Sënôk]] – socjologa, profesor * [[Władisłôw Szulëst]] – ksądz, dzejopisôrz * [[Donald Tusk]] – pòlitikôrz * [[Edmùnd Wnuk-Lipińsczi]] – socjologa * [[Andrzéj Wrońsczi]] – biôtkôrz * [[Bernat Zëchta]] – ksądz, słowôrznik * [[Marta Żmùda-Trzebiatowskô]] – aktorka }} == Òbaczë téż == {{Col3 |col1= {{Pòdobnô pòzwa|Kaszëbë (wiele znaczeniów)}} |col2= === Pòłączoné témë === * [[Pòmòrskô]], [[Zôpadnô Pòmòrskô]] * [[Gôchë]] * [[Kòcéwskô]] * [[Krajnô]] * [[Bòrowiôcë]] * [[Zôbòrskô Zemia]] * [[Słowińcë]] |col3= === Kaszëbizna === {{#categorytree:Kaszëbizna|hideroot=on|mode=pages}} }} == Lëteratura == * J. Borzyszkowski, J. Mordawski, J. Treder: Historia, geografia, język i piśmiennictwo Kaszubów; J. Bòrzëszkòwsczi, J. Mòrdawsczi, J. Tréder: Historia, geògrafia, jãzëk i pismienizna Kaszëbów, Wëdowizna M. Rôżok przë wespółrobòce z Institutã Kaszëbsczim, [[Gduńsk]] 1999. * Geograficzny atlas świata. 2 / [red. prowadz. Zofia Cukierska et al.]. Adres wydaw. Warszawa : Państ. Przedsiębiorstwo Wydaw. Kartograficznych im. Eugeniusza Romera, 1991. (Kaszuby) * [[Jan Mòrdawsczi]]: Geografia Kaszub/Geògrafia Kaszëb. dolmaczënk: Ida Czajinô, Róman Drzéżdżón, Marian Jelińsczi, Karól Rhode, Gdańsk Wydawn. Zrzeszenia Kaszubsko-Pomorskiego, Gduńsk 2008. * Kaszëbë: Pojezierze Kaszubskie 1:50 000 / red. Urszula Wojciechowska, Tomasz Płatek, Katarzyna Bischoff ; treść turyst. [oprac.] Michał Kucharski, Anna Dalida, Blanka Lach ; tekst Anna Klimko ; zdj. Jacek Sztolcman [et al.] ; nazewnictwo kasz. Jerzy Treder ; Pracownia Kartograficzna Carta Blanca, Warszawa 2002 (Napis: pierwsza mapa po kaszubsku). * Agnieszka Dobrowolska. ''O nazwie Kaszuby''. „Onomastica”. t. IV, 1958. * [[Bernat Zëchta]]: Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej, Ossolineum, Wrocław – Warszawa – Kraków 1968, tom II, ss. 145–146. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * https://kaszubskidladzieci.pl/lekcja/mieszkamy_na_kaszubach/film/mieszkamy_na_kaszubach * https://forum.mountblade.info/threads/kaszuby-czyli-kasz%C3%ABb%C3%AB-chce-wam-przybli%C5%BCy%C4%87.19497/ * https://gospodyni.com.pl/dzialy/swiat-po-kaszubsku * https://moje-morze.pl/slow-kilka-o-regionie-kaszubskim/ * [http://www.gdynia.kaszubi.pl/images/dodatkowe/ZKP%20Szczecin/plansza_2.pdf Kaszuby ...] {{Kòntrola}} {{Pòrtal}} [[Kategòrëjô:Kaszëbë| ]] [[Kategòrëjô:Regionë Pòlsczi]] cewxpfzzi67p1bzpoae0sdew4qxpkg2 0 1960 215968 214027 2026-09-30T00:40:37Z Iketsi 3254 /* Kaszëbizna w filmie */ + [[Szkielet czasu]] 215968 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Phénakistiscope Muybridge, animation.gif|mały|Film]] '''Film''' je wizualnym dokôzã złożonym z dowòlno dłudżi serëji nastąpiającëch pò se òbrazów, jaczé wëwòłëją doznanié rësznotë ë bezùstónkòwòscë. Termin "film" pòchôdô òd [[Angelsczi jãzëk|anielsczégò]] słowa na fòtograficzną blewiązkã, jakô bëła pierszim wôżnym medium do jich zapisowaniô ë distribùcëji. Pierszé filmë twòrzoné w XIX-im stolatim bëłë czôrno-biôłé ë bez zwãkù. Òd negò czasu we filmòwi technice miôł plac zacht pòkrok. Wikszosc filmów, jaczé pòwstôwają na zôczątkù XXI-gò stolatô je farwnô ë ze zwãkòwą stegną. == Kaszëbizna w filmie == Kaszëbiznã i kaszëbską tematikã mòżna bëło widzec w rédżi filmów, w òsoblëwòscë w taczich dokazach, jak: * [[Kaszëbë (film)|Kaszëbë]] (1970); * [[Remus]] (1987); * [[Testament]] (2006); * [[Miasto z morza]] (2009); * [[Kamerdyner]] (2017); * [[Szkielet czasu]] (2026). Co rokù w [[Gmina Żukòwò|gminie Żukòwò]] rëchtowóny je [[Festiwal Kaszëbsczich Filmów]]. Artikel 12, ùst. 1 pkt b) [[Eùropejskô Kôrta Regionalnëch abò Miészëznowëch Jãzëków|Eùropejsczi Kôrtë Regionalnëch abò Miészëznowëch Jãzëków]] (dlô [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczégò jãzëka]] wôżny òd 1 czerwińca 2009 rokù) tikô sã m. jin. rëchtowaniô filmòwëch nôdpisów pò kaszëbskù i rozwijaniô przełożënków. == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:BolexH16.jpg|Kaméra Òbrôzk:Muybridge race horse animated.gif|[[Domôcy kóń]] </gallery> == Òbaczë téż == * [[Fòtografiô]] * [[YouTube]] * [[Mickey Mësz]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * https://www.youtube.com/@rodnyvoice * https://www.akademiakaszubska.com/filmy * https://pomorskie.eu/znani-polscy-aktorzy-mowia-po-kaszubsku-na-kamerdynera-czeka-nie-tylko-pomorze-wywiad-z-rezyserem/ {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Film| ]] nvjj1q9o4yxcoujil732i9qsjsehhaz 0 2564 215972 195468 2026-09-30T02:04:49Z Iketsi 3254 òbrôzk do nôgłówka 215972 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Moshpit2.jpg|mały|]] '''Hardcore punk''' (abò: '''hardcore-punk''' czë prosto '''hardcore''') pòwstôł je na zôczątkù 80-tich lat w [[Nordowô Amerika|Nordowi Americe]], òsoblewie w [[Los Angeles]] ë w [[Washington (gard)|Waszingtónie]], ale téż w [[New York|Nowim Yorkù]] , [[Vancouver (gard)|Vankùverze]], [[Boston|Bòstónie]] ë jinszich gardach. W [[1981]] rokù wëchôdô téż albùm ''Hardcore '81'' karna [[D.O.A.]] a mùzycë brëkùją tegò miona dlô òpisënkù jich mùzycznégò sztélu. Harcore bëł procëmstôwieniém sã corôz to barżi kòmercjalëzującemù sã [[Punk|punk rockòwi]]. Mùzyka hardcòrowô stała sã barżi òstrô ë flink jakno klasyczny [[punk]] pòdsztrichiwôjąc jesz barżi procëmkòmercyjné nastawienié. Klatë jakno ë òbleczenk nie bëłë ju tak farwne ë wôżné, a wiele karnów stało sã politiczno angażowónëch. W hardcorze jidze ò bënowé nastawienié, mòralnotã ë pòliticzné angażowanié. == Òbaczë téż == * [[Skate punk]] * [[Punk]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Punk]] drdgnviwahjacg0d5gshkfshz15chak 0 3422 215955 210140 2026-09-29T20:46:58Z Iketsi 3254 Galeriô; Òbaczë téż 215955 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:ReligijneSymbole.svg|mały|]] '''Religijô''' to systema [[Wiara|wierzeniów]] ë praktików, òpisëwôjącëch sparłączenié człowieka z wszelejakò rozmióną sferą swiãtoscë ë sferą bòską. Manifestëje òna sã w doktrinalnym wëmiôrze ([[religinô doktrina|doktrina]]), wierze, w religijnëch dzejaniach ([[religijny kùlt|kùlt]]), w spòleczno-òrganizacëjny sferze ([[Kòscół (òrganizacëjô)|Kòscół]], [[religijnô zrzesznica]]) ë w indiwidualny sferze [[Dëchòwë żëcé|dëchòwnosc]] (m.jin. [[mistika]]). == Galeriô == <gallery mode="packed" heights=150px> Òbrôzk:Prevailing religious population by country percentage.svg| Òbrôzk:Percent of Christians by Country–Pew Research 2011.svg| Òbrôzk:World Catholic Population.png| Òbrôzk:Protestant-world-by-country.png| Òbrôzk:World Eastern Orthodox population.png| Òbrôzk:Muslim distribution.png| Òbrôzk:Jewish distrib country.png| Òbrôzk:Buddhist distribution.png| Òbrôzk:Hindu distribution.png| </gallery> == Òbaczë téż == {{Col3 |col1= {{Pòdobnô pòzwa|Stolem (wiele znaczeniów)}} |col2= === Sparłãczoné témë === * [[Państwò]] * [[Dësza]] |col3= === Religiô === {{#categorytree:Religiô|hideroot=on|mode=pages}} }} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Religiô| ]] rxsc6rhpcr7flubq60w3cx5rf6nvzgl 215956 215955 2026-09-29T20:47:16Z Iketsi 3254 Col2 215956 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:ReligijneSymbole.svg|mały|]] '''Religijô''' to systema [[Wiara|wierzeniów]] ë praktików, òpisëwôjącëch sparłączenié człowieka z wszelejakò rozmióną sferą swiãtoscë ë sferą bòską. Manifestëje òna sã w doktrinalnym wëmiôrze ([[religinô doktrina|doktrina]]), wierze, w religijnëch dzejaniach ([[religijny kùlt|kùlt]]), w spòleczno-òrganizacëjny sferze ([[Kòscół (òrganizacëjô)|Kòscół]], [[religijnô zrzesznica]]) ë w indiwidualny sferze [[Dëchòwë żëcé|dëchòwnosc]] (m.jin. [[mistika]]). == Galeriô == <gallery mode="packed" heights=150px> Òbrôzk:Prevailing religious population by country percentage.svg| Òbrôzk:Percent of Christians by Country–Pew Research 2011.svg| Òbrôzk:World Catholic Population.png| Òbrôzk:Protestant-world-by-country.png| Òbrôzk:World Eastern Orthodox population.png| Òbrôzk:Muslim distribution.png| Òbrôzk:Jewish distrib country.png| Òbrôzk:Buddhist distribution.png| Òbrôzk:Hindu distribution.png| </gallery> == Òbaczë téż == {{Col2 |col1= === Sparłãczoné témë === * [[Państwò]] * [[Dësza]] |col2= === Religiô === {{#categorytree:Religiô|hideroot=on|mode=pages}} }} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Religiô| ]] d6yvvlh5dai9w96nnq435hrcn6zdeir 0 4344 215958 213091 2026-09-29T21:01:59Z Iketsi 3254 '''Albaniô''' abò '''Albańskô''' 215958 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò |gwôsné miono = Republika e Shqipërisë |miono = Repùblika Albańsczi |miono-genitiw = Albańsczi |fana = Flag of Albania.svg |herb = Coat of arms of Albania.svg |na karce = Albanie_carte.png |mòtto = Ti Shqipëri, më jep nder, më jep emrin Shqipëtar<br>(Të, Albanio, daj mie hònór, nazwi mie Albańczikã) |jãzëk = [[Albańsczi jãzëk|albańsczi]], aromańsczi, grecczi |stolëca = Tirana |fòrma państwa = repùblika |wiéchrzëzna = 28.748 |lëdztwò = 2.876.591 |rok = 2017 |dëtk = Albańsczi lek |kòd dëtka = ALL |czasowô cona = +1 |swiãto = [[28 lëstopadnika|28 lëstopadnika – Swiãto Fanë]] |himn = Himni i Flamurit<br>(Himn do Fanë) |kòd = AL, ALB |Internet = .al |telefón = +355 |Prezydeńt=Bajram Begaj |Premiéra=Edi Rama |aùtowi kòd=AL }} '''Albaniô''' abò '''Albańskô'''<ref>https://mojestrone.com/artykul/piersz-albansk-cyberministerka-n2025986</ref> ({{jãz.|sq}} ''Shqipëria'') – je môłim państwã w pôłniowo-pòrénkowi [[Eùropa|Eùropie]], na [[Bałkańsczi Półòstrów|Bałkańsczim Półòstrowie]], mô przistãp do Adriaticczégò Mòrza. Albańskô zwëskała samòstójnotã òd [[Tëreckô|Tërecczi]] w 1912 roku. Nôwikszą religią je sunnicczi [[islam]], wëznaje go 57% lëdztwa. Drëgą je [[Katolëcczi Kòscół|rzimszkô katolëcëzna]], dze wëznawcë stanowią 10% lëdztwa. Pòsobicą Albańsczi Prawòsławny Kòscół (7%), zôkón Bektaszitów (2%), ë jinsze (pòdôwczi z 2011)<ref>''[https://www.state.gov/reports/2023-report-on-international-religious-freedom/albania/ Albania]'' [online], United States Department of State [dost. 2026-06-04] ({{jãz.|en}}).</ref>. * stolëca i nôwikszi gard: [[Tirana]] * lëdztwò: 2.876.591 mieszkańców (2017) * wiéchrzëzna: 28.748 km² == Òbaczë téż == * [[Kòsowò]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Eùropa}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Albańskô| ]] 6whovhqn2xrvs3qhe9bhy1e6cbczc1k 0 4460 215965 212697 2026-09-29T21:21:58Z Terrus38 14026 kòrekta 215965 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò |gwôsné miono = Република Србија<br />Republika Srbija |miono = Serbskô Repùblika |miono-genitiw = Serbie |fana = Flag of Serbia.svg |herb = Coat of arms of Serbia.svg |na karce = Location map of Serbia in Europe (2006–2008).png |mòtto = (serb.) Само слога Србина спасава/Samo sloga Srbina spasava |jãzëk = Serbsczi |stolëca = Belgrad |fòrma państwa = repùblika |wiéchrzëzna = 88 499 |procent-wòdë = 0,13 |lëdztwò = 7 041 599 |rok = 2016 |dëtk = serbsczi dinar |kòd dëtka = RSD |czasowô cona = +1 |swiãto = |himn = Боже правде / Bože Pravde<br>Bòże Sprawiedlëwòtë <center>[[Òbrôzk:National anthem of Serbia, performed by the United States Navy Band.wav]]</center> |kòd = RS/SRB/688 |Internet = .rs, .yu |telefón = +381 |Prezydeńt=[[Ana Brnabić]] (pôłniącô òbrzészczi) |Premiéra=[[Savo Minić]] |aùtowi kòd=SRB }} '''Serbiô''' abò '''Serbskô''' ({{jãz.|sr}} Србија / Srbija); òficjalnô pòzwa '''Serbskô Repùblika''' ({{jãz.|sr}} Република Србија / ''Republika Srbija'') – strzódlądowé państwò w pôłniowi [[Eùropa|Eùropie]], na westrzédnëch [[Bałkańsczi Półòstrów|Bałkanach]]. Òd nordë grańczi z [[Madżarskô|Madżarską]], òd nordowégò pòrénkù z [[Rumùniô|Rumùnią]], òd pôłniowégò pòrénkù z [[Bùłgariô|Bułgarią]], na pôłnim z [[Kòsowò|Kòsowã]] (Serbiô ùwôżô je za swòje teritorium, co dôwałobë ji grańcã z [[Albańskô|Albańską]]) i [[Nordowô Macedoniô|Nordową Macedonią]], na zôpadze z [[Chòrwacjô|Chòrwacją]] a [[Bòsniô i Hercegòwina|Bòsnią i Hercegòwiną]], na pôłniowim zôpadze z [[Czôrnogóra|Czôrnogórą]]. Stolëcą Serbie je [[Belgrad]], jeden òd nôstarszich i nôwikszich gardów w pôłniowòpòrénkòwi Eùropie. Serbiô mô dwie aùtonomiczné prowincje: ''Wòjwòdinã'' na nordze i ''Kòsowò i Metochiã'' na pôłnim. W 2008 rokù Kòsowò ògłosëło samòstójnotã òd Serbsczi, chtërny Serbiô nie ùznôwô. == Geògrafiô == === Pòłożenié === Leżi w pôłniowi [[Eùropa|Eùropie]], na westrzédnëch [[Bałkańsczi Półòstrów|Bałkanach]], pòmidzë [[Madżarskô|Madżarską]] i [[Nordowô Macedoniô|Nordową Macedonią]], ni mô przëstãpù do mòrza. === Wiéchrzëzna === [[Òbrôzk:SerbiaPoliticalDivision.png|mały|Kôrta Serbie (z Kòsowã mët)]] * całownô: 88.499 km² * môl na swiece wedle wiéchrzëznë: 111. === Lądowé grańce === *òglowô długòsc wszëtczich grańców: 2.027 km *państwa, z jaczima mô grańce: [[Albaniô]] 115 km (greńca kòntrolowónô przez [[Kòsowò]]), [[Bòsniô i Hercegòwina]] 302 km, [[Bùłgariô]] 318 km, [[Chòrwacjô]] 241 km, [[Madżarskô]] 151 km, [[Nordowô Macedoniô]] 221 km (159 km greńcë pòd kòntrolą [[Kòsowò]]), [[Czôrnogóra]] 203 km (79 km greńcë pòd kòntrolą [[Kòsowò]]), [[Rumùniô]] 476 km === Brzegòwô liniô === Serbiô je państwã strzódlądowim. === Klimat === Na nordze Serbii wastëje kòntinentalny klimat (z chłodną zëmą i gòrącym, mòkrim latã). W pòòstałim dzélu Serbie klimat kòntinentalny abò strzódzemnomòrsczi (dosc chłodno i baro snieżësto òb zëmã, gòrąco i sëchò òb lato i jeséń). === Ùsztôłcenié terenu === [[Òbrôzk:Serbien_topo.png|mały|Fizycznô kôrta Serbie]] Ùsztôłcenié terenu Serbie je baro teritorialno zróżnicowóné. Na nordze Serbie nalézemë òbrodné rówiznë. Na pòrénkù kalkòwé górsczé rédżi i kòtlënë. Na pôłniowim pòrénkù stôré górë i pògórza. === Wësokòsc terenu === [[Òbrôzk:Midžor_u_daljini.jpg|mały|Nôwëższi czëp Serbie (pòza Kòsòwã) – Midżur (2,169 m n.r.m.)]] * strzédnô wësokòsc: 442 m n.r.m. * nôniższô wësokòsc: 35 m n.r.m. (rzéczi Dunaj i Timok) * nôwëższi czëp: ** nôwëższi serbsczi czëp pòza Kòsòwã: 2,169 m n.r.m. (Midżur) ** ùwzglãdniwającë Kòsowò: 2,656 m n.r.m. (Djeravica) === Gruńtë wedle ùżiwaniô === * rolné gruńtë 57,9 % (w tim 33,7% òrnëch gruńtów) * lasë 31,6% (w 2011) == Lëdze i spòlëzna == === Pòpùlacjô === * wielëna lëdztwa: 7 041 599 (wôrtoscë szacowóné na 2016, bez Kòsowa i Metochie) * môl na swiece wedle wielënë lëdztwa: 98. === Etniczné grëpë === [[Òbrôzk:Srpska_nosnja.jpg|mały|Serbòwie w nôrodnëch ruchnach]] Serbòwie są nôwikszą etniczną grëpą w Serbie (83% mieszkańców, bez ùwzglãdnieniô Kòsowò i Metohie). Drëgą co do wiôlgòscë grëpą są [[Madżarzë]]. Madżarama je 3,9% mieszkańców Serbie (i 14,3% mieszkańców Wòjwòdinë). Wedle òglowégò spisënkù z 2011 rokù w Serbie (bez Kòsowa i Metochie) mieszkô 1 135 393 przedstôwców nôrodnëch miészëznów. === Jãzëczi === Òficjalnym jãzëkã je [[serbsczi jãzëk|serbsczi]] w [[cyrilica|cyrilicznym]] pisënkù, rodny dlô 88% lëdztwa. Na òbéńdze gminów z wiôlgą lëczbą przedstôwców nôrodnëch miészëznów mògą bëc òficjalnô brëkòwóné miészëznowé jãzëczi. We westrzédny Serbie wnet wszëtczé gminë brëkùją òficjalnô leno serbsczi jãzëk. Jinszô sytuacjô je we [[Wòjwòdina|Wòjwòdinie]], gdze òficjalny status dostałë téż [[Madżarczi jãzëk|madżarsczi]], [[Słowacczi jãzëk|słowacczi]], [[Rumùńsczi jãzëk|rumùńsczi]], [[Chòrwacczi jãzëk|chòrwacczi]] i [[rusyńsczi jãzëk]]. === Religijné karna === [[Òbrôzk:Temple_Saint_Sava.jpg|mały|Prawòsłôwnô katédra swiãtégò Sawë w Belgradze]] Wedle òglowégò spisënkù z 2002 rokù w Serbie (bez Kòsowa i Metochie) mieszkô: * [[Prawòsławié|prawòsłôwnëch]] — 6 371 584 (85,0 % lëdztwa), * [[Katolëcczi Kòscół|katolëków]] — 410 976 (5,5 % lëdztwa), *mùzelmanów — 239 658 (3,2 % lëdztwa), *protestantów — 80 837 (1,1 % lëdztwa). === Ùrbanizacjô === [[Òbrôzk:Panorama_Belgrad.jpg|mały|Belgrad – panorama]] *mieskô pòpùlacjô: 56,1% (w 2018 r.) *wikszé miesczé westrzódczi : [[Belgrad]] (stolëca) mô 1,389,000 mieszkańców (2018 r.), wiãcy jak 100 tës. mieszkańców mają téż Novi Sad, Niš, Kragujevac, Subotica. == Pòliticzny system == *òficjalnô pòzwa: Repùblika Serbiô (serb. ''Република Србија'') *pòliticzny system: parlamentarnô repùblika *stolëca: Belgrad *państwowé swiãto: [[15 gromicznika]] (Dzéń Państwòwòscë) === Wëkònôwczô włôdza === * pôłniącô òbrzészczi prezydenta [[Aleksandar Vučić|Ana Brnabić]] (Ана Брнабић) (òd 28 séwnika 2026) * premiéra [[Savo Minić]] (Саво Минић) (òd 2 séwnika 2025) === Ùstawòdôwczô włôdza === Włôdzã ùstawòdôwczą twòrzi jednojizbòwi parlament – Nôrodné Zéńdzenié ({{Jãz.|sr}} ''Narodna Skupština'') – skłôdô sã òn z 250 nôleżników wëbiérónëch na sztërëlatną kadencjã. == Òbaczë téż == * [[Kòsowò je serbsczé]] * [[Serbòchòrwacczi jãzëk]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bibliografiô == * [https://web.archive.org/web/20201023111354/https://www.cia.gov/-library/publications/the-world-factbook/geos/ri.html Serbiô w „The World Factbook”] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Eùropa}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Eùropejsczé państwa]] [[Kategòrëjô:Serbskô| ]] drw7rzho5528kesyueh84cih8t7fe5l 0 4634 215920 212122 2026-09-29T15:27:59Z Iketsi 3254 Saudijskô 215920 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò|miono=Repùblika Iraku|gwôsné miono=‏جمهورية العراق‎ <center>Dżumhurijjat al-Irak</center> كۆماری عێراق <center>Komarî 'Êraq|fana=Flag of Iraq.svg|miono-genitiw=Iraku|herb=Coat of arms of Iraq.svg|mòtto=‏لله أكبر <center>Bóg je wiôldżi|himn=‏موطني <br> (Mòja òjczëzno) <center>[[Òbrôzk:United States Navy Band - Mawtini.ogg]]</center>|na karce=Iraq in its region.svg|jãzëk=arabsczi, kurdijsczi|stolëca=Bagdad|fòrma państwa=repùblika|kònstitucjô=Kònstitucjô Iraku|Prezydeńt=Abd al-Latif Raszid|Premiéra=Muhammad Szija as-Sudani|data ùsôdzenia=3 pazdzérznika 1932|wiéchrzëzna=438 317|lëdztwò=48,007,437<ref>''[https://www.worldometers.info/world-population/iraq-population/ Iraq Population (2026)]'' [online], Worldometer [dost. 2026-03-26] ({{jãz.|en}}).</ref>|rok=2026|dëtk=iracczi dinar|kòd dëtka=IQD|telefón=+964|aùtowi kòd=IRQ|Internet=.iq|kòd=IQ}} '''Irak''' (ar. ‏العراق‎, trb. ''Al-Irak''), '''Repùblika Iraku''' ([[Arabsczi jãzëk|ar]]. ‏جمهورية العراق‎, trb. ''Dżumhurijjat al-Irak'', [[Kurdijsczi jãzëk|kurd]]. كۆماری عێراق, trb. ''Komarî 'Êraq'') je państwã w Zôpadny [[Azjô|Azji]], na Blisczim Wschòdze nad Perską Roztoką. Stolecznym gardã je [[Bagdad]]. Greńczë z [[Syriô|Syrią]], [[Tëreckô|Tërecką]], [[Iran|Iranã]], [[Kùwejt|Kùwejtã]], [[Saudijskô Arabiô|Saùdijską Arabią]] ë [[Jordaniô|Jordanią]]. Na terenie Iraku bëłë stôrożëtné cywilizacje Sumer, Babilon ë Asyriô<ref>Białek&nbsp;A., ''[https://www.national-geographic.pl/historia/starozytna-mezopotamia-jak-wygladalo-zycie-w-najstarszej-znanej-cywilizacji/ Starożytna Mezopotamia – jak wyglądało życie w najstarszej znanej cywilizacji? | National Geographic]'' [online], www.national-geographic.pl [dostęp 2026-04-26] ({{jãz.|pl}}).</ref>. Nachôdô sã tam dwie rzeczi Tigris ë Eufrat, midzë jaczimi bëłë cywilizacëje Mezopotamie<ref>Zambrzycka-Kościelnicka&nbsp;E., ''[https://www.national-geographic.pl/historia/sumerowie-opracowali-wiele-wynalazkow-ich-slady-do-dzis-widzimy-w-rolnictwie-matematyce-i-astronomii/ Sumerowie opracowali wiele wynalazków. Ich ślady do dziś widzimy w rolnictwie, matematyce i astronomii | National Geographic]'' [online], www.national-geographic.pl [dost. 2026-04-26] ({{jãz.|pl}}).</ref>. Òd 1979 do 2003 roku bëła tu òkrutnô diktatura Saddama Husajna, chtërni mimo modernizacje kraju zamòrdował tësące lëdzi (m.jin. òbczas inwazje na Kùwejt ë Iran<ref name=":0" />)<ref>''[https://www.iwm.org.uk/history/the-complex-legacy-of-saddam-hussein The Complex Legacy of Saddam Hussein]'' [online], Imperial War Museums [dost. 2026-04-26] ({{jãz.|en}}).</ref>. Òstał w 2006 skazany na karã smierci<ref name=":0">''[https://polskieradio24.pl/artykul/1000471,saddam-husajn-demon-naszych-czasow Saddam Husajn. Demon naszych czasów]'' [online], Polskie Radio 24 [dost. 2026-04-26] ({{jãz.|pl}}).</ref>. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Azjô}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Azjatëcczé państwa]] huhunq442hlncvpxpucouhpl7n00zhs 215921 215920 2026-09-29T15:28:52Z Iketsi 3254 u 215921 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò |miono=Repùblika Iraku |gwôsné miono=‏جمهورية العراق‎ <center>Dżumhurijjat al-Irak</center> كۆماری عێراق <center>Komarî 'Êraq |fana=Flag of Iraq.svg |miono-genitiw=Iraku |herb=Coat of arms of Iraq.svg |mòtto=‏لله أكبر <center>Bóg je wiôldżi |himn=‏موطني <br> (Mòja òjczëzno) <center>[[Òbrôzk:United States Navy Band - Mawtini.ogg]]</center> |na karce=Iraq in its region.svg |jãzëk=arabsczi, kurdijsczi |stolëca=Bagdad |fòrma państwa=repùblika |kònstitucjô=Kònstitucjô Iraku |Prezydeńt=Abd al-Latif Raszid |Premiéra=Muhammad Szija as-Sudani |data ùsôdzenia=3 pazdzérznika 1932 |wiéchrzëzna=438 317 |lëdztwò=48,007,437<ref>''[https://www.worldometers.info/world-population/iraq-population/ Iraq Population (2026)]'' [online], Worldometer [dost. 2026-03-26] ({{jãz.|en}}).</ref> |rok=2026 |dëtk=iracczi dinar |kòd dëtka=IQD |telefón=+964 |aùtowi kòd=IRQ |Internet=.iq |kòd=IQ }} '''Irak''' ({{jãz.|ar}} ‏العراق‎, trb. ''Al-Irak''), '''Repùblika Iraku''' ({{jãz.|ar}} ‏جمهورية العراق‎, trb. ''Dżumhurijjat al-Irak'', [[Kurdijsczi jãzëk|kurd]]. كۆماری عێراق, trb. ''Komarî 'Êraq'') je państwã w Zôpadny [[Azjô|Azji]], na Blisczim Wschòdze nad Perską Roztoką. Stolecznym gardã je [[Bagdad]]. Greńczë z [[Syriô|Syrią]], [[Tëreckô|Tërecką]], [[Iran|Iranã]], [[Kùwejt|Kùwejtã]], [[Saudijskô Arabiô|Saudijską Arabią]] ë [[Jordaniô|Jordanią]]. Na terenie Iraku bëłë stôrożëtné cywilizacje Sumer, Babilon ë Asyriô<ref>Białek&nbsp;A., ''[https://www.national-geographic.pl/historia/starozytna-mezopotamia-jak-wygladalo-zycie-w-najstarszej-znanej-cywilizacji/ Starożytna Mezopotamia – jak wyglądało życie w najstarszej znanej cywilizacji? | National Geographic]'' [online], www.national-geographic.pl [dostęp 2026-04-26] ({{jãz.|pl}}).</ref>. Nachôdô sã tam dwie rzeczi Tigris ë Eufrat, midzë jaczimi bëłë cywilizacëje Mezopotamie<ref>Zambrzycka-Kościelnicka&nbsp;E., ''[https://www.national-geographic.pl/historia/sumerowie-opracowali-wiele-wynalazkow-ich-slady-do-dzis-widzimy-w-rolnictwie-matematyce-i-astronomii/ Sumerowie opracowali wiele wynalazków. Ich ślady do dziś widzimy w rolnictwie, matematyce i astronomii | National Geographic]'' [online], www.national-geographic.pl [dost. 2026-04-26] ({{jãz.|pl}}).</ref>. Òd 1979 do 2003 roku bëła tu òkrutnô diktatura Saddama Husajna, chtërni mimo modernizacje kraju zamòrdował tësące lëdzi (m.jin. òbczas inwazje na Kùwejt ë Iran<ref name=":0" />)<ref>''[https://www.iwm.org.uk/history/the-complex-legacy-of-saddam-hussein The Complex Legacy of Saddam Hussein]'' [online], Imperial War Museums [dost. 2026-04-26] ({{jãz.|en}}).</ref>. Òstał w 2006 skazany na karã smierci<ref name=":0">''[https://polskieradio24.pl/artykul/1000471,saddam-husajn-demon-naszych-czasow Saddam Husajn. Demon naszych czasów]'' [online], Polskie Radio 24 [dost. 2026-04-26] ({{jãz.|pl}}).</ref>. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Azjô}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Azjatëcczé państwa]] 0gelvhqcfxo0wkgoibkoezotr0ujoc4 0 4642 215925 212489 2026-09-29T15:30:02Z Iketsi 3254 u 215925 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò|gwôsné miono=المملكة العربيّة السّعوديّة|miono=Królestwò Saudëjsczi Arabii|fana=Flag of Saudi Arabia.svg|miono-genitiw=Saudëjsczi Arabii|herb=Emblem of Saudi Arabia.svg|mòtto=لا إله إلا الله محمد رسول الله<br>(Nié mô Bòga nad Allaha a Mahomet je jegò prorokã)|na karce=Saudi Arabia in its region.svg|jãzëk=arabsczi|stolëca=Rijad|fòrma państwa=absolutna mònarchiô|wiéchrzëzna=2 149 690|procent-wòdë=0|rok=2021|lëdztwò=34 783 757|dëtk=rial|kòd dëtka=SAR|czasowô cona=3|swiãto=23 séwnika|himn= عاش المليك<br>Asz Al Malik<br>(Niech żëje król) <center>[[Òbrôzk:Saudi Arabian national anthem, performed by the United States Navy Band.oga]]</center>|kòd=SA|Internet=.sa|telefón=+966|Mònarcha=Salman ibn Abd al-Aziz Al Su’ud|Premiéra=Muhammad ibn Salman ibn Abd al-Aziz Al Su’ud|aùtowi kòd=SA|data ùsôdzenia=23 séwnika 1932}} '''Saudijskô Arabiô'''<ref>https://mojestrone.com/artykul/atak-na-iran-chamenei-n2229725</ref> je państwã w [[Azjô|Azji]], na [[Arabsczi Półòstrów|Arabsczim Półòstrowie]]. Stolecznym gardã je [[Rijad]]. Państwòwą religią je [[Islam|Mahòmetanizm]], w Saudëjsczi Arabii nachôdô sã Mekka i Medyna, swiãte môle mùzułmónów. Tu żëł islamsczi prorok Mahomet. Greńcze z [[Jordaniô|Jordanią]], [[Irak|Irakã]], [[Kùwejt|Kùwejtã]], [[Katar|Katarã]], [[Zjednóné Arabsczie Emiratë|Zjednónymi Arabsczimi Emiratami]], [[Òman|Òmanã]] i [[Jemen|Jemenã]]<ref>[https://www.dfat.gov.au/geo/saudi-arabia/saudi-arabia-country-brief Saudi Arabia country brief] Australian Department of Foreign Affairs and Trade [2025-08-20]</ref>. * lëdztwò (2021): 34 783 757<ref>''[https://web.archive.org/web/20210319180722/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/saudi-arabia The World Factbook]''</ref> mieszkańców * wiéchrzëzna: 2,149,690 km², tereny Saudëjsczi Arabii to w wikszosci tereny pustkòwia, nié mô tam sztabilnéj [[Rzéka|rzéczi]]<ref>[https://timesofindia.indiatimes.com/world/countries-that-do-not-have-rivers-including-saudi-arabia-qatar-oman-and-more/articleshow/118584303.cms Countries that do not have rivers including Saudi Arabia] [2025-02-27] Times of India [dost. 2025-08-29]</ref>. == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Saudi Arabia population density 2010.png|Gãstosc zalëdzeniô w Saudëjsczi Arabje Òbrôzk:Saudi Arabia Topography.png|Topografiô Saudëjsczi Arabje Òbrôzk:The Ka'ba, Great Mosque of Mecca, Saudi Arabia (4).jpg|Swiãtnica Al-Kaba w Mekce Òbrôzk:Falafel_1.JPG|Falafel, jedno z tradicjowëch daniów Saudëjsczi Arabje </gallery> == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Azjô}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Azjatëcczé państwa]] r1x5rjcalqxs6i8yla5u53w6v74cbwy 215928 215925 2026-09-29T15:33:44Z Iketsi 3254 '''Saudijskô Arabiô''' abò '''Saùdijskô Arabiô''' 215928 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò|gwôsné miono=المملكة العربيّة السّعوديّة|miono=Królestwò Saudëjsczi Arabii|fana=Flag of Saudi Arabia.svg|miono-genitiw=Saudëjsczi Arabii|herb=Emblem of Saudi Arabia.svg|mòtto=لا إله إلا الله محمد رسول الله<br>(Nié mô Bòga nad Allaha a Mahomet je jegò prorokã)|na karce=Saudi Arabia in its region.svg|jãzëk=arabsczi|stolëca=Rijad|fòrma państwa=absolutna mònarchiô|wiéchrzëzna=2 149 690|procent-wòdë=0|rok=2021|lëdztwò=34 783 757|dëtk=rial|kòd dëtka=SAR|czasowô cona=3|swiãto=23 séwnika|himn= عاش المليك<br>Asz Al Malik<br>(Niech żëje król) <center>[[Òbrôzk:Saudi Arabian national anthem, performed by the United States Navy Band.oga]]</center>|kòd=SA|Internet=.sa|telefón=+966|Mònarcha=Salman ibn Abd al-Aziz Al Su’ud|Premiéra=Muhammad ibn Salman ibn Abd al-Aziz Al Su’ud|aùtowi kòd=SA|data ùsôdzenia=23 séwnika 1932}} '''Saudijskô Arabiô''' abò '''Saùdijskô Arabiô'''<ref>https://mojestrone.com/artykul/atak-na-iran-chamenei-n2229725</ref> je państwã w [[Azjô|Azji]], na [[Arabsczi Półòstrów|Arabsczim Półòstrowie]]. Stolecznym gardã je [[Rijad]]. Państwòwą religią je [[Islam|Mahòmetanizm]], w Saudëjsczi Arabii nachôdô sã Mekka i Medyna, swiãte môle mùzułmónów. Tu żëł islamsczi prorok Mahomet. Greńcze z [[Jordaniô|Jordanią]], [[Irak|Irakã]], [[Kùwejt|Kùwejtã]], [[Katar|Katarã]], [[Zjednóné Arabsczie Emiratë|Zjednónymi Arabsczimi Emiratami]], [[Òman|Òmanã]] i [[Jemen|Jemenã]]<ref>[https://www.dfat.gov.au/geo/saudi-arabia/saudi-arabia-country-brief Saudi Arabia country brief] Australian Department of Foreign Affairs and Trade [2025-08-20]</ref>. * lëdztwò (2021): 34 783 757<ref>''[https://web.archive.org/web/20210319180722/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/saudi-arabia The World Factbook]''</ref> mieszkańców * wiéchrzëzna: 2,149,690 km², tereny Saudëjsczi Arabii to w wikszosci tereny pustkòwia, nié mô tam sztabilnéj [[Rzéka|rzéczi]]<ref>[https://timesofindia.indiatimes.com/world/countries-that-do-not-have-rivers-including-saudi-arabia-qatar-oman-and-more/articleshow/118584303.cms Countries that do not have rivers including Saudi Arabia] [2025-02-27] Times of India [dost. 2025-08-29]</ref>. == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Saudi Arabia population density 2010.png|Gãstosc zalëdzeniô w Saudëjsczi Arabje Òbrôzk:Saudi Arabia Topography.png|Topografiô Saudëjsczi Arabje Òbrôzk:The Ka'ba, Great Mosque of Mecca, Saudi Arabia (4).jpg|Swiãtnica Al-Kaba w Mekce Òbrôzk:Falafel_1.JPG|Falafel, jedno z tradicjowëch daniów Saudëjsczi Arabje </gallery> == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Azjô}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Azjatëcczé państwa]] kl8eswz9hijivfafei7chu8rpxu8mvx 0 4953 215952 208173 2026-09-29T20:16:21Z Iketsi 3254 /* Òbaczë téż */ * [[Wiłóz Rzéczi Redëni]] 215952 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Zdroje Raduni - Aleksander Majkowski - portret.jpg|mały|Aleksander Majkòwsczi]] [[Òbrôzk:Zdroje Raduni.djvu|mały|''Zdroje Raduni'']] [[Òbrôzk:Gdańsk tablica Gryfa 09.07.10 pl.jpg|mały|110px|Tôblëca ò redakcëji "Gryfa" i A. Majkòwsczim na bùdinkù w [[Gduńsk|Gduńskù]] (pò pòlskù)]] [[Òbrôzk:HGW Bahnhofstrasse 57 Plaque Majkowski.JPG|mały|Tôblëca w Grifii]] '''Aleksander Majkòwsczi''' ({{jãz.|pl}} ''Aleksander Majkowski''; ùr. [[17 lëpińca]] [[1876]] w [[Kòscérzna|Kòscérznie]], zm. [[10 gromicznika]] [[1938]] w [[Gdiniô|Gdinie]]) – kaszëbsczi pisôrz, dzejôrz i wëdôwca, przédnik [[Towarzëstwò Młodokaszëbów|Towarzëstwa Młodokaszëbów]] a załóżca [[Regionalné Zrzeszenié Kaszëbów|Regionalnégò Zrzeszeniô Kaszëbów]], aùtór kaszëbsczi epòpeje ''[[Żëcé i przigòdë Remùsa]]'', doktór. == Żëcopis == Aleksander Majkòwsczi na swiat przëszedł [[17 lëpińca]] [[1876]] r. w [[Kòscérzëna|Kòscérznie]] w gbùrsczi familii Jana i Józefinë z Basków. Dzãka stipendium przëznónémù przez Towarzëstwò Nôùkòwi Pòmòcë mógł ùczëc sã w kòscérsczim progimnazjum i w chòjnicczim gimnazjum. Òb czas ùczbë w gimnazjum przënôlégôł do filomacczégò karna „[[Adam Mickiewicz|Mickiewicz]]”, gdze miôł leżnosc zapòznac sã z pòlską historią i pismienizną. W [[1895]] r. zdôł maturã, pò czim wrócył do swòji domôcy [[Kòscérzëna|Kòscérznë]]. W [[1897]] r. zaczął sztudérowac medicynã w [[Berlin]]ie. Jakno sztudéra w [[1899]] r. wëdôł we [[Gduńsk|Gduńskù]] szpòrtowną pòwiôstkã pòd titlã Jak w ''Koscérznie koscelnygo obrele abo Pięc kawalerów a jedna jedyno brutka''. Dokôz nen przerobiony òstôł pózni na òbrôzk na binã ''Strache i zrękovjine''. W rokù [[1900]] przeniósł sã do leżący na dôwnëch słowiańsczich zemiach [[Grifiô|Grifii]]. Òstôł òn równak z henëtnégò ùniwersytetu ùsëniãti w gromicznikù [[1901]] r. za to, że przenôlégôł do sztudérsczi òrganizacji „Adelphia”, co zachãcywa robiącëch tam pòlsczich cządowëch robòtników do biôtczi ò swòje prawa. Tedë Majkòwsczi przecygnął do [[Mònachium]], gdze téż włącził sã w spòleczné, sztudérsczé dzejanié. W [[1902]] r. stwòrził tam karno pòlsczich sztudérów ò mionie „Vistula”. W sztudérsczim cządze swòjegò żëwòta włącził sã w aktiwné spòleczné dzejanié. Pò skùńczenim sztudérowaniégò medicynë wëjachôł do [[Zurich|Zurichù]], gdze napisôł doktorską disertacjã, chtërny témą bëłë badérowania krëwi skażony òłowiã. W séwnikù [[1904]] r. òstôł doktórã medicynë. Lékarską praktikã òdbéł we [[Gduńsk|Gduńskù]] jakno asystent w szpitalu Nôswiãtszi Mariji Pannë. Òb czas swòji bëtnoscë we [[Gduńsk|Gduńskù]] òstôł redaktorã pismiona „Gazeta Gdańska” i dodôwku do ni, chtëren zwôł sã „Drużba. Pismo dlö polscich Kaszubów”. Ju w pierszim jegò numrze przedstawił ùdbã swòjegò dzejaniégò dlô [[Kaszëbë|Kaszëb]]. Robòta Majkòwsczégò w „Gazecie Gdańskiej” dérowa równak leno do kùńcowégò dzéla [[1905]] r. Rok [[1905]] to dlô Majkòwsczégò téż czas wëdaniô tomikù jegò wiérztów ''Spiewe i frantówci''. Na zaczątkù [[1906]] r. przecygnął Majkòwsczi nazôd do [[Kòscérzëna|Kòscérznë]], gdze òtemkł priwatną doktorską praktikã. W [[1908]] r. stwòrził jedno z nôwôżniészich pismionów w dzejach kaszëbsczi rësznotë, czëlë „[[Gryf (cządnik)|Gryfa]]”. Cządnik nen miôł wiôldżi cësk na przińdny rozwój kaszëbsczi lëteraturë i spopularizowanié kaszëbsczi dëchòwi i materialny kùlturë. W [[1909]] r. Majkòwsczi òpublikòwôł w „[[Gryf (cządnik)|Gryfie]]” articzel pòd titlã „Ruch młodokaszubski”, w chtërnym pisôł midzë jinszima, że młodô kaszëbskô jinteligencjô mô wprowôdzac swójsczé, kaszëbsczé elementë do òglowòpòlsczi kùlturë i miec starã ò nôrodną aktiwizacjã wszëtczich [[Kaszëbi|Kaszëbów]]. Równak w [[Kòscérzëna|Kòscérznie]] to nie szło i pò czile latach, pò dëtkòwëch jiwrach, czedë to òstałë mù wzãté i zlicytowóné zachë, òpùscył nen gard i pòd kùńc [[1911]] rokù zamieszkôł w [[Sopòt|Sopòce]]. Do pòwstaniô kaszëbsczi òrganizacji nazwóny [[Towarzëstwò Młodokaszëbów|Towarzëstwã Młodokaszëbów]] doszło w zélnikù [[1912]] r. we [[Gduńsk|Gduńskù]]. Sekretarzã ji òstôł prawie doktór Majkòwsczi. Jesz jinszim gónã, na jaczim dzejôł, bëłô [[Kaszëbsko-Pòmòrsczé Muzeum]], chtërné pòwstało w [[Sopòt|Sopòce]] w [[1913]] r. i dzejało tam do [[1914]] r. Béł to bëlny ôrt rozkòscérzaniô kaszëbiznë midzë lëdzama z bùtna ti zemi. Òkróm tegò, w [[1913]] r. Majkòwsczi wëdôł „Zdroje [[Radunia|Raduni]]. Przewodnik po tak zw. Szwajcarii Kaszubskiej”. W [[1914]] rokù Majkòwsczi, jakno doktór, òstôł wzãti do niemiecczégò wòjska i nalôzł sã m.jin. na frontach we [[Francëjô|Francji]] i [[Rumùńskô|Rumunii]]. Po wòjnie òsta mù swòjégò zortu lëterackô pamiątka — napisóny pò pòlskù „Pamiętnik z wojny europejskiej roku [[1914]]”, wëdóny dopiérkù w [[2000]] r. Czej pierszô swiatowô wòjna mia sã ju niedługò skùńczëc, wrócył Majkòwsczi do [[Sopòt]]u. Zôs pò skùńczenim wòjnë włącził sã aktiwno w przëłączenié jak nôwikszégò dzéla kaszëbsczi zemi do [[Pòlskô|Pòlsczi]]. Rëchtowôł òn m.jin. próbã zbrojnégò pòwstaniégò, do jaczégò równak nie doszło. W [[1920]] r. jakno półkòwnik pòlsczégò wòjska béł nôleżnikã Graniczny Kòmisji, chtërna wëznôcza nową grańcã midzë [[Pòlskô|Pòlską]] a [[Miemieckô|Miemcama]]. Na zaczątkù lat 20-tëch béł przédnikã Radë Pòmòrsczi w [[Grëdządz]]u, dzãka chtërny pòwstałë tedë m.jin. Teatr Pòlsczi w [[Toruń|Toruniu]] i Towarzëstwò Pòmòrsczich Artistów. Z wiôlgą zmianą w żëcym A. Majkòwsczégò sparłãczony béł rok [[1921]]. Tej to prawie przecygnął òn do [[Kartuzë|Kartuz]] i òżenił sã. Białką jegò òsta Aleksandra z Kòmòrowsczich hrabinô Starzińskô. Dzecama jich bëlë: Damroka, Mestwin, Barbara i Witosława. Pò skùńczenim wòjnë Majkòwsczi wrócył do warkù doktóra. Òkróm tegò zaczął na nowò wëdôwac „Gryfa”. Pò jegò ùpôdkù òstôł redaktorã wëchôdającégò w [[Kòscérzëna|Kòscérzënie]] pismiona „[[Pomorzanin]]”. Zôs w [[1925]] r. jesz rôz wrócył do swòji deji, bë na nowò wëdôwac „[[Gryf (cządnik)|Gryfa]]”. Pismiono to (chtërné wëszło tedë blós w jednym numrze) ni mògło równak nalezc zrozmieniô westrzód spòlëznë, do jaczi bëło sczerowóné. Tedë Majkòwsczi barżi ògrańcziwôł swój ùdzél w spòleznowym a pòliticznym dzejanim, „zasziwôł sã” w swòjim kartësczim dodómie zwónym „Eremã” i zajimôł sã swòją lëteracką, kaszëbską robòtą. W [[1929]] r., czej pòwstało [[Regionalné Zrzeszenié Kaszëbów]], Majkòwsczi òstôł jegò przédnikã. Wespółdzejôł téż z czile cządnikama. Pisôł téż m.jin. do „[[Zrzesz Kaszëbskô|Zrzeszë Kaszëbsczi]]”. Pòd kùńc żëcégò skùńcził kùreszce Majkòwsczi pisac swój nôwikszi dokôz, chtëren na wiedno zagwësnił mù pòczestny môl w dzejach całi kaszëbsczi pismieniznë, czëlë „[[Żëcé i przigodë Remusa|Żëce i przigodë Remusa. Zvjercadło kaszubskji]]”. Nie dożdôł sã równak wëdaniô wszëtczich dzélów ny pòwiescë, chtërné òdbëło sã dopiérze pòd kùńc 1938 r. Tak samò wëzdrza sprawa z wëdanim jinszégò wôżnégò dokôzu A. Majkòwsczégò, czëlë ''Historii Kaszubów''. Ùkôza sã òna ju pò smiercë pisôrza, òb lato 1938 r. Z kaszëbsczégò "Żëcé i przigodë Remusa" przedolmacził na [[Pòlsczi jãzëk|pòlsczi]] [[Lech Bądkòwsczi]]. Niejedne jegò usôdzczi bëłë dolmaczoné na [[Czesczi jãzëk|czesczi]]. Jesz za żëcégò òdznaczony bëł Majkòwsczi Òficersczim Krziżã Òrdera Òdrodzeniegò Pòlsczi, Złotim Krziżã Zasłëdżi [http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WMP19300330055] i Strzébrznym Wawrzinã Akademicczim Pòlsczi Akademii Lëteratùrë. Ale dopiérkù dosc długò pò jego smiercë ùkazałë sã pòstãpné dokôzë ùtwórcë. W [[1973]] r. wëszła napisónô pò pòlskù (i nie dokùńczonô) pòwiesc pòd titlã „[[Pomorzanie]]”, zôs trzë lata pózni ùkôzôł sã trzëaktowi òbrôz na binã „Strachë i zrękovjinë. Frantówka w trzech aktach”. A. Majkòwsczi ùmarł w szpitalu w [[Gdiniô|Gdini]] [[10 gromicznika]] [[1938]] r. Na jegò trëmie bëła pòłożonô kaszëbskô stanica (czôrny [[Grif]] na złotim spòdli). Chòc chcôł bëc pòchòwóny w [[Żukòwò|żukòwsczim]] kòscele, tej równak pògrzebóny òstôł na smãtôrzu w [[Kartuzë|Kartuzach]]. Pògrzéb jegò béł wiôlgą manifestacją i leżnoscą dlô òkôzaniô tczë dlô jegò dzejaniégò na kaszëbsczim gónie, jaczé wëpełniło mu wnetka całé żëcé. == Ùsôdztwò (wëjimczi) == * ''Pamiętnik z wojny europejskiej roku 1914'' (Tadeusz Linkner), Wejherowo : [[Mùzeùm Kaszëbskò-Pòmòrsczi Pismieniznë i Mùzyczi w Wejrowie|Muzeum Piśmiennictwa i Muzyki Kaszubsko-Pomorskiej w Wejherowie]] ; Pelplin : Wydawn. Diecezji Pelplińskiej "Bernardinum", 2000. * ''Żëcé i przigodë Remusa. Zvjercadło kaszubskji'', [[Torń]] [[1938]], [https://literat.ug.edu.pl/remus/index.htm#spis Pòwiesc w internece w kaszëbsczim pisenkù z lat 30. XX stalata] == Òbaczë téż == * [[Frãcëszka Majkòwskô]] * [[Wiłóz Rzéczi Redëni]] == Lëteratura == * [[Józef Bòrzëszkòwsczi]], ''Aleksander Majkowski ([[1876]]-[[1938]]). Biografia historyczna'', [[Gduńsk]]: [[Kaszëbsczi Institut]]; [[Wejrowò]]: [[Mùzeùm Kaszëbskò-Pòmòrsczi Pismieniznë i Mùzyczi w Wejrowie|Mùzeùm Kaszëbskò-Pòmòrsczi Runitwë ë Mùzyczi]], [[2000]]. * J. Borzyszkowski, J. Mordawski, J. Treder: Historia, geografia, język i piśmiennictwo Kaszubów; J. Bòrzëszkòwsczi, J. Mòrdawsczi, J. Tréder: Historia, geògrafia, jãzëk i pismienizna Kaszëbów, Wëdowizna M. Rôżok przë wespółrobòce z Institutã Kaszëbsczim, Gduńsk 1999. * G. Stone, Slav outposts in Central European history : the Wends, Sorbs and Kashubs, London, UK : Bloomsbury Academic, an imprint of Bloomsbury Publishing Plc, 2016, s. 287. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20180920095330/http://www.kartuzy.pl/stolica_kaszub/pliki/obrazy/zakladki_obrazy/dod-atr-rozn-16.JPG grób] * https://radiokaszebe.pl/events/150-rocznica-urodzin-aleksandra-majkowskiego-wyjatkowa-wystawa-w-wejherowie-318 {{Kòntrola}} {{SORTUJ:Majkòwsczi Aleksander}} [[Kategòrëjô:Kaszëbsczi pisarze]] [[Kategòrëjô:Kaszëbsczi tołmôcze]] [[Kategòrëjô:Kaszëbskô lëteratura]] [[Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura]] [[Kategòrëjô:Kaszëbi]] [[Kategòrëjô:Medicyna]] l6r5tp7spm3kgrs6lumliosntvs0tk8 215954 215952 2026-09-29T20:34:24Z Iketsi 3254 Òbrôzk 215954 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Zdroje Raduni - Aleksander Majkowski - portret.jpg|mały|Aleksander Majkòwsczi]] '''Aleksander Majkòwsczi''' ({{jãz.|pl}} ''Aleksander Majkowski''; ùr. [[17 lëpińca]] [[1876]] w [[Kòscérzna|Kòscérznie]], zm. [[10 gromicznika]] [[1938]] w [[Gdiniô|Gdinie]]) – kaszëbsczi pisôrz, dzejôrz i wëdôwca, przédnik [[Towarzëstwò Młodokaszëbów|Towarzëstwa Młodokaszëbów]] a załóżca [[Regionalné Zrzeszenié Kaszëbów|Regionalnégò Zrzeszeniô Kaszëbów]], aùtór kaszëbsczi epòpeje ''[[Żëcé i przigòdë Remùsa]]'', doktór. == Żëcopis == [[Òbrôzk:Gdańsk tablica Gryfa 09.07.10 pl.jpg|mały|Tôblëca ò redakcëji "Gryfa" i A. Majkòwsczim na bùdinkù w [[Gduńsk|Gduńskù]] (pò pòlskù)]] Aleksander Majkòwsczi na swiat przëszedł [[17 lëpińca]] [[1876]] r. w [[Kòscérzëna|Kòscérznie]] w gbùrsczi familii Jana i Józefinë z Basków. Dzãka stipendium przëznónémù przez Towarzëstwò Nôùkòwi Pòmòcë mógł ùczëc sã w kòscérsczim progimnazjum i w chòjnicczim gimnazjum. Òb czas ùczbë w gimnazjum przënôlégôł do filomacczégò karna „[[Adam Mickiewicz|Mickiewicz]]”, gdze miôł leżnosc zapòznac sã z pòlską historią i pismienizną. W [[1895]] r. zdôł maturã, pò czim wrócył do swòji domôcy [[Kòscérzëna|Kòscérznë]]. W [[1897]] r. zaczął sztudérowac medicynã w [[Berlin]]ie. Jakno sztudéra w [[1899]] r. wëdôł we [[Gduńsk|Gduńskù]] szpòrtowną pòwiôstkã pòd titlã Jak w ''Koscérznie koscelnygo obrele abo Pięc kawalerów a jedna jedyno brutka''. Dokôz nen przerobiony òstôł pózni na òbrôzk na binã ''Strache i zrękovjine''. W rokù [[1900]] przeniósł sã do leżący na dôwnëch słowiańsczich zemiach [[Grifiô|Grifii]]. Òstôł òn równak z henëtnégò ùniwersytetu ùsëniãti w gromicznikù [[1901]] r. za to, że przenôlégôł do sztudérsczi òrganizacji „Adelphia”, co zachãcywa robiącëch tam pòlsczich cządowëch robòtników do biôtczi ò swòje prawa. Tedë Majkòwsczi przecygnął do [[Mònachium]], gdze téż włącził sã w spòleczné, sztudérsczé dzejanié. W [[1902]] r. stwòrził tam karno pòlsczich sztudérów ò mionie „Vistula”. W sztudérsczim cządze swòjegò żëwòta włącził sã w aktiwné spòleczné dzejanié. Pò skùńczenim sztudérowaniégò medicynë wëjachôł do [[Zurich|Zurichù]], gdze napisôł doktorską disertacjã, chtërny témą bëłë badérowania krëwi skażony òłowiã. W séwnikù [[1904]] r. òstôł doktórã medicynë. Lékarską praktikã òdbéł we [[Gduńsk|Gduńskù]] jakno asystent w szpitalu Nôswiãtszi Mariji Pannë. Òb czas swòji bëtnoscë we [[Gduńsk|Gduńskù]] òstôł redaktorã pismiona „Gazeta Gdańska” i dodôwku do ni, chtëren zwôł sã „Drużba. Pismo dlö polscich Kaszubów”. Ju w pierszim jegò numrze przedstawił ùdbã swòjegò dzejaniégò dlô [[Kaszëbë|Kaszëb]]. Robòta Majkòwsczégò w „Gazecie Gdańskiej” dérowa równak leno do kùńcowégò dzéla [[1905]] r. Rok [[1905]] to dlô Majkòwsczégò téż czas wëdaniô tomikù jegò wiérztów ''Spiewe i frantówci''. Na zaczątkù [[1906]] r. przecygnął Majkòwsczi nazôd do [[Kòscérzëna|Kòscérznë]], gdze òtemkł priwatną doktorską praktikã. W [[1908]] r. stwòrził jedno z nôwôżniészich pismionów w dzejach kaszëbsczi rësznotë, czëlë „[[Gryf (cządnik)|Gryfa]]”. Cządnik nen miôł wiôldżi cësk na przińdny rozwój kaszëbsczi lëteraturë i spopularizowanié kaszëbsczi dëchòwi i materialny kùlturë. W [[1909]] r. Majkòwsczi òpublikòwôł w „[[Gryf (cządnik)|Gryfie]]” articzel pòd titlã „Ruch młodokaszubski”, w chtërnym pisôł midzë jinszima, że młodô kaszëbskô jinteligencjô mô wprowôdzac swójsczé, kaszëbsczé elementë do òglowòpòlsczi kùlturë i miec starã ò nôrodną aktiwizacjã wszëtczich [[Kaszëbi|Kaszëbów]]. Równak w [[Kòscérzëna|Kòscérznie]] to nie szło i pò czile latach, pò dëtkòwëch jiwrach, czedë to òstałë mù wzãté i zlicytowóné zachë, òpùscył nen gard i pòd kùńc [[1911]] rokù zamieszkôł w [[Sopòt|Sopòce]]. Do pòwstaniô kaszëbsczi òrganizacji nazwóny [[Towarzëstwò Młodokaszëbów|Towarzëstwã Młodokaszëbów]] doszło w zélnikù [[1912]] r. we [[Gduńsk|Gduńskù]]. Sekretarzã ji òstôł prawie doktór Majkòwsczi. Jesz jinszim gónã, na jaczim dzejôł, bëłô [[Kaszëbsko-Pòmòrsczé Muzeum]], chtërné pòwstało w [[Sopòt|Sopòce]] w [[1913]] r. i dzejało tam do [[1914]] r. Béł to bëlny ôrt rozkòscérzaniô kaszëbiznë midzë lëdzama z bùtna ti zemi. Òkróm tegò, w [[1913]] r. Majkòwsczi wëdôł „Zdroje [[Radunia|Raduni]]. Przewodnik po tak zw. Szwajcarii Kaszubskiej”. W [[1914]] rokù Majkòwsczi, jakno doktór, òstôł wzãti do niemiecczégò wòjska i nalôzł sã m.jin. na frontach we [[Francëjô|Francji]] i [[Rumùńskô|Rumunii]]. Po wòjnie òsta mù swòjégò zortu lëterackô pamiątka — napisóny pò pòlskù „Pamiętnik z wojny europejskiej roku [[1914]]”, wëdóny dopiérkù w [[2000]] r. Czej pierszô swiatowô wòjna mia sã ju niedługò skùńczëc, wrócył Majkòwsczi do [[Sopòt]]u. Zôs pò skùńczenim wòjnë włącził sã aktiwno w przëłączenié jak nôwikszégò dzéla kaszëbsczi zemi do [[Pòlskô|Pòlsczi]]. Rëchtowôł òn m.jin. próbã zbrojnégò pòwstaniégò, do jaczégò równak nie doszło. W [[1920]] r. jakno półkòwnik pòlsczégò wòjska béł nôleżnikã Graniczny Kòmisji, chtërna wëznôcza nową grańcã midzë [[Pòlskô|Pòlską]] a [[Miemieckô|Miemcama]]. Na zaczątkù lat 20-tëch béł przédnikã Radë Pòmòrsczi w [[Grëdządz]]u, dzãka chtërny pòwstałë tedë m.jin. Teatr Pòlsczi w [[Toruń|Toruniu]] i Towarzëstwò Pòmòrsczich Artistów. Z wiôlgą zmianą w żëcym A. Majkòwsczégò sparłãczony béł rok [[1921]]. Tej to prawie przecygnął òn do [[Kartuzë|Kartuz]] i òżenił sã. Białką jegò òsta Aleksandra z Kòmòrowsczich hrabinô Starzińskô. Dzecama jich bëlë: Damroka, Mestwin, Barbara i Witosława. Pò skùńczenim wòjnë Majkòwsczi wrócył do warkù doktóra. Òkróm tegò zaczął na nowò wëdôwac „Gryfa”. Pò jegò ùpôdkù òstôł redaktorã wëchôdającégò w [[Kòscérzëna|Kòscérzënie]] pismiona „[[Pomorzanin]]”. Zôs w [[1925]] r. jesz rôz wrócył do swòji deji, bë na nowò wëdôwac „[[Gryf (cządnik)|Gryfa]]”. Pismiono to (chtërné wëszło tedë blós w jednym numrze) ni mògło równak nalezc zrozmieniô westrzód spòlëznë, do jaczi bëło sczerowóné. Tedë Majkòwsczi barżi ògrańcziwôł swój ùdzél w spòleznowym a pòliticznym dzejanim, „zasziwôł sã” w swòjim kartësczim dodómie zwónym „Eremã” i zajimôł sã swòją lëteracką, kaszëbską robòtą. W [[1929]] r., czej pòwstało [[Regionalné Zrzeszenié Kaszëbów]], Majkòwsczi òstôł jegò przédnikã. Wespółdzejôł téż z czile cządnikama. Pisôł téż m.jin. do „[[Zrzesz Kaszëbskô|Zrzeszë Kaszëbsczi]]”. Pòd kùńc żëcégò skùńcził kùreszce Majkòwsczi pisac swój nôwikszi dokôz, chtëren na wiedno zagwësnił mù pòczestny môl w dzejach całi kaszëbsczi pismieniznë, czëlë „[[Żëcé i przigodë Remusa|Żëce i przigodë Remusa. Zvjercadło kaszubskji]]”. Nie dożdôł sã równak wëdaniô wszëtczich dzélów ny pòwiescë, chtërné òdbëło sã dopiérze pòd kùńc 1938 r. Tak samò wëzdrza sprawa z wëdanim jinszégò wôżnégò dokôzu A. Majkòwsczégò, czëlë ''Historii Kaszubów''. Ùkôza sã òna ju pò smiercë pisôrza, òb lato 1938 r. Z kaszëbsczégò "Żëcé i przigodë Remusa" przedolmacził na [[Pòlsczi jãzëk|pòlsczi]] [[Lech Bądkòwsczi]]. Niejedne jegò usôdzczi bëłë dolmaczoné na [[Czesczi jãzëk|czesczi]]. Jesz za żëcégò òdznaczony bëł Majkòwsczi Òficersczim Krziżã Òrdera Òdrodzeniegò Pòlsczi, Złotim Krziżã Zasłëdżi [http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WMP19300330055] i Strzébrznym Wawrzinã Akademicczim Pòlsczi Akademii Lëteratùrë. Ale dopiérkù dosc długò pò jego smiercë ùkazałë sã pòstãpné dokôzë ùtwórcë. W [[1973]] r. wëszła napisónô pò pòlskù (i nie dokùńczonô) pòwiesc pòd titlã „[[Pomorzanie]]”, zôs trzë lata pózni ùkôzôł sã trzëaktowi òbrôz na binã „Strachë i zrękovjinë. Frantówka w trzech aktach”. == Kùńc żëcégò i pamiãc == [[Òbrôzk:HGW Bahnhofstrasse 57 Plaque Majkowski.JPG|mały|Tôblëca w Grifii]] A. Majkòwsczi ùmarł w szpitalu w [[Gdiniô|Gdini]] [[10 gromicznika]] [[1938]] r. Na jegò trëmie bëła pòłożonô kaszëbskô stanica (czôrny [[Grif]] na złotim spòdli). Chòc chcôł bëc pòchòwóny w [[Żukòwò|żukòwsczim]] kòscele, tej równak pògrzebóny òstôł na smãtôrzu w [[Kartuzë|Kartuzach]]. Pògrzéb jegò béł wiôlgą manifestacją i leżnoscą dlô òkôzaniô tczë dlô jegò dzejaniégò na kaszëbsczim gónie, jaczé wëpełniło mu wnetka całé żëcé. == Ùsôdztwò (wëjimczi) == [[Òbrôzk:Zdroje Raduni.djvu|mały|''Zdroje Raduni'']] * ''Pamiętnik z wojny europejskiej roku 1914'' (Tadeusz Linkner), Wejherowo : [[Mùzeùm Kaszëbskò-Pòmòrsczi Pismieniznë i Mùzyczi w Wejrowie|Muzeum Piśmiennictwa i Muzyki Kaszubsko-Pomorskiej w Wejherowie]] ; Pelplin : Wydawn. Diecezji Pelplińskiej "Bernardinum", 2000. * ''Żëcé i przigodë Remusa. Zvjercadło kaszubskji'', [[Torń]] [[1938]], [https://literat.ug.edu.pl/remus/index.htm#spis Pòwiesc w internece w kaszëbsczim pisenkù z lat 30. XX stalata] == Òbaczë téż == * [[Frãcëszka Majkòwskô]] * [[Wiłóz Rzéczi Redëni]] == Lëteratura == * [[Józef Bòrzëszkòwsczi]], ''Aleksander Majkowski ([[1876]]-[[1938]]). Biografia historyczna'', [[Gduńsk]]: [[Kaszëbsczi Institut]]; [[Wejrowò]]: [[Mùzeùm Kaszëbskò-Pòmòrsczi Pismieniznë i Mùzyczi w Wejrowie|Mùzeùm Kaszëbskò-Pòmòrsczi Runitwë ë Mùzyczi]], [[2000]]. * J. Borzyszkowski, J. Mordawski, J. Treder: Historia, geografia, język i piśmiennictwo Kaszubów; J. Bòrzëszkòwsczi, J. Mòrdawsczi, J. Tréder: Historia, geògrafia, jãzëk i pismienizna Kaszëbów, Wëdowizna M. Rôżok przë wespółrobòce z Institutã Kaszëbsczim, Gduńsk 1999. * G. Stone, Slav outposts in Central European history : the Wends, Sorbs and Kashubs, London, UK : Bloomsbury Academic, an imprint of Bloomsbury Publishing Plc, 2016, s. 287. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20180920095330/http://www.kartuzy.pl/stolica_kaszub/pliki/obrazy/zakladki_obrazy/dod-atr-rozn-16.JPG grób] * https://radiokaszebe.pl/events/150-rocznica-urodzin-aleksandra-majkowskiego-wyjatkowa-wystawa-w-wejherowie-318 {{Kòntrola}} {{SORTUJ:Majkòwsczi Aleksander}} [[Kategòrëjô:Kaszëbsczi pisarze]] [[Kategòrëjô:Kaszëbsczi tołmôcze]] [[Kategòrëjô:Kaszëbskô lëteratura]] [[Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura]] [[Kategòrëjô:Kaszëbi]] [[Kategòrëjô:Medicyna]] 9th5n3mdtmpzj38068lvtqhi0wmsy61 0 5180 215935 208497 2026-09-29T18:20:22Z Iketsi 3254 òbrôzk do nôgłówka 215935 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} [[Òbrôzk:SZYMBARK (woj.pomorskie), AB - 008.JPG|mały|W [[Centrum Edukacje i Promòcje Regionu w Szimbarkù|Szimbarkù]]]] '''Benedikt Karczewsczi''' ({{jãz.|pl}} ''Benedykt Karczewski''; ùr. 1926 rokù – ùm. [[18 łżëkwiata]] 2019 rokù) – to béł chemik, doktor jinżinéra. Òn béł òd 1973 rokù wicedirektorã w [[Fabrika Stołowy Pòrcelanë|Fabrice Stołowy Pòrcelanë]] w [[Łubianô|Łubianie]] i dôł ùdbã [[Kaszëbskô pòrcelana|kaszëbsczi pòrcelanë]]. Tak wiele tësącë tasków, snôdczich i głãbòczich talérzów ùfarwòwónëch kwiôtkama je dzãka niemù w kaszëbsczich, a téż jinëch dodómach. Te kwiatë szlachùją za tima z [[Kaszëbsczi wësziwk|kaszëbsczégò wësziwkù]]. Òn pisôł pò kaszëbskù wiele lat. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20190904054004/http://solectwolubiana.pl/articles/567 ''Zmarł Benedykt Karczewski, twórca kaszubskiej porcelany''] * [https://web.archive.org/web/20160304103200/http://odroda.kaszubia.com/03-06/pb_karcz.htm] {{SORTUJ:Karczewsczi Benedikt}} [[Kategòrëjô:Kaszëbi]] [[Kategòrëjô:Chemiô]] bk460dl3u4zguecubw80au4oo1mt1ki 0 5196 215914 208386 2026-09-29T13:59:02Z Iketsi 3254 Moving from [[Category:Pòmòrzczé Wòjewództwò]] to [[Category:Pòmòrsczé wòjewództwò]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 215914 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:POL Pelplin COA.svg|mały|Pôłplëńsczi herb]] '''Pelplin''' ({{jãz.|pl}} ''Pelplin'', {{jãz.|de}} ''Pelplin'') – gard w dërszewsczim krézu. Terô tu je katédra. Òd 1821 rokù bëła tu chełmińskô diecezjô ze stolëcą w tim gardze. Sztôłconé tu czedës w seminarii ksãża, bëlë przëszëkòwóné do starë ò dësze w pòlsczim i górnomiemiecczim jãzëkù. W zacht dzélu bëlë i są tu téż przedstôwcowie [[Kaszëbi|Kaszëbów]]. Tuwò béł téż pòmòcnym biskùpã [[Kònstantin Dominik]]. Znóné je tu [[Karno Kaszëbòlogów]]. W seminarii mòże je ùczony [[kaszëbsczi jãzëk]]. Terô to dali je stolëca [[Pelplińskô diecezjô|pelplińsczi diecezji]]. == We zdrojach == ''abbas Doberanensis'' 1258, ''de Doberanensi ecclesia'' 1258, ''Samburia'' 1258, ''quam Doberanensis ecclesia'' 1260, ''de Doberan'' 1260, ''ecclesie videlicet Doberanensis ecclesia'' 1261, ''Novum Doberan'' 1274, ''Polplin'' 1274, ''videlicet Montem Sanctae Marie'' 1277, ''Novo Doberan Cysterciensis'' 1284, ''Polpelin'' 1290, ''Pelplin'' 1295, ''Polplyn'' 1298, ''de Polplin'' 1298, ''de Polpelin'' 1306, ''de Polplyn'' 1309, ''de Peplin'' 1310, ''Peplin'' 1312, ''Polplin'' 1312, ''Polpelin'' 1312, ''Polplin'' 1334, ''Polpelin'' 1334, ''Polpelin'' 1342, 1349, 1402-1415, ''von Polpelyn'' 1412, ''Pelplin'' 1476, ''Peplyn'' 1476, ''monasterium Polpelin'' 1570, ''Poblin'' 1575 (1579), ''Pelplin'' 1583, ''z Pelplinem'' 1664, ''Pelplin'' 1682, kòl 1790, gwar. ''Pelplin'', ''w Peplënie'' (Ramułt)) == Òbaczë téż == * [[Kònstantin Dominik]] == Lëteratura == * J. Borzyszkowski, J. Mordawski, J. Treder: Historia, geografia, język i piśmiennictwo Kaszubów; J. Bòrzëszkòwsczi, J. Mòrdawsczi, J. Tréder: Historia, geògrafia, jãzëk i pismienizna Kaszëbów, Wëdowizna M. Rôżok przë wespółrobòce z Institutã Kaszëbsczim, [[Gduńsk]] 1999, s. 55. == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Konstantyn Dominik.jpg|Biskùp [[Kònstantin Dominik]] Òbrôzk:Pelplin bazylika.JPG|Pôłplëńskô katédra </gallery> == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://system.ekai.pl/kair/?screen=depeszatekstowo&_scr_depesza_id_depeszy=393095 Klub Studentów Kaszubów] * [http://www.pelplin.home.pl/seminarium/koa/12-klub-studentow-kaszubow-qjutrznioq "Jutrzniô"] * {{culture.pl|pl=https://culture.pl/pl/dzielo/hermann-han-koronacja-marii|pl2=Hermann Han "Koronacja Marii"}} * {{culture.pl|pl=https://culture.pl/pl/miejsce/muzeum-diecezjalne-w-pelplinie|pl2=Muzeum Diecezjalne w Pelplinie}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé gardë]] [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé wòjewództwò]] [[Kategòrëjô:Gardë w Pòlsce]] [[Kategòrëjô:Dërszewsczi kréz]] [[Kategòrëjô:Kòcéwskô]] j7qgfozveppjpljtzmejvopn96x1g8c 0 5480 215948 212882 2026-09-29T20:09:37Z Iketsi 3254 #TAM [[Wiłóz Rzéczi Redëni]] [[Kategòrëjô:Przeczerowania z alternatiwny pòzwë kaszëbsczi]] 215948 wikitext text/x-wiki #TAM [[Wiłóz Rzéczi Redëni]] [[Kategòrëjô:Przeczerowania z alternatiwny pòzwë kaszëbsczi]] k6q59b3gd662xoeso74y78k2koxss9q 0 5901 215977 199581 2026-09-30T02:41:03Z Iketsi 3254 == Przëpisë == {{Przëpisë}} 215977 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Cat in tree03.jpg|mały|Kòt na drzéwiãcu]] [[Òbrôzk:Oczy kota domowego -Aw58-.JPG|mały|Kòt]] '''Domôcy kòt''', '''pùjk'''<ref name=":1">https://www.mojestrone.pl/wp-content/uploads/2023/01/Kolorowanka_pod-wielkim-drzewem.pdf#page=18</ref>, abò '''drapajk'''<ref name=":1" /> (''Felis silvestris catus'', czedës téż ''Felis catus'' abò ''Felis (silvestris) domesticus'') – susk miãsojôdny z rodzëznë kòtowatëch. Człowiek wenerùje gò za niszczenié [[Domôcô mësz|mëszów]] i szùrów. M. jin. na [[Kaszëbë|Kaszëbach]] kòtë są w chëczach òd baro dôwnëch czasów. === Historiô === Kòta ùdomôcóno prawie 4000 lat p.n.e. Gatùnk kòta domôcégò pòchòdzy bòdôj òd kòta nùbijsczégò, ale w Europie òn machtôł sã ze [[dzéczi kòt|żbikiem]]. W antikòwim Egipce béł swiãti ë identificérowôny z bòżëną Baset. W strzédniowieczy Europie kòtë bëłë sparłãczóné z czarownicoma i niszczôné. === Charakteristika === Kòt domôcy mô baro dobri wãch, słëch i wid przë nisczim widze dnia. Të kòtë, co są doma żëją do 20 lat, a të, chtërne są na wòlé do 7-8 lat. Na swiece je baro wiele rasów, bò jaż 100. Nôbarżi znóné to: persczi, britańsczi, birmańsczi, kartuzczi, syjamsczi, sybirsczi, europejsczi i abisyńsczi. === Rozmajitoscë === [[Kaszëbi]] gôdają: Czej kòt sã mëje, przińdą gòsce. Kòt je dokôzcą bôjków i mitów np.: „Kòt w bótach” == Òbaczë téż == {{#categorytree:Kòtowaté|hideroot=on|mode=pages}} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bibliografjô == * „Nowa Encyklopedia Powszechna”, Wyd. PWN, Tom III, Warszawa, 1995 r. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kòtowaté]] jvpt2r65bowben3b3znv2dxq44t4j1s 0 6585 215915 214901 2026-09-29T13:59:02Z Iketsi 3254 Moving from [[Category:Pòmòrzczé Wòjewództwò]] to [[Category:Pòmòrsczé wòjewództwò]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 215915 wikitext text/x-wiki {{Gard-infobox |Gard=Lãbórg |rodzôcz=Lãbórga |adjektiw_mask=lãbòrsczi |adjektiw_fem=lãbòrskô |céch=POL Lębork COA.svg |fana=POL Lębork flag.svg |karta=Lębork_location_map.svg |wòjewództwò=pòmòrsczé |kréz=lãbòrsczi |grodzki= |rodzaj_gminy=miejska |gmina= |miejska=jo |bùrméster=Jarosłôw Litwin |adres_um=ùl. Armii Krajowej 14 |kod_poczt_um=84-300 |tel_um= |fax_um= |mail_um= |wiéchrzëzna=20,86 km² |stopniN=55 |minutN=44 |stopniE=11 |minutE=22 |wysokość=0–20 |rok=2026 |lëdztwò=35 161 |gęstość=1684 òs./km² |aglomeracja= |czerënkòwi numer=(+48) 59 |pòcztowi kòd=84-300 |registracëjné tôfle=GLE |TERYT= |SIMC= |www=http://www.lebork.pl |commons=Category:Lębork }} '''Lãbórg-[[Norda|Norda kaszëbsczi]]''' (téż: '''Łebno''', '''Lãbórch''', we zdrojach: ''*Łebno'' (E. Breza), ''Lebenporg'', ''LEBĒPORG'' 1507, ''Lewenborch'', ''Lauenburg'', ''Lębórg'' (Cenôwa); {{jãz.|pl}} ''Lębork'', {{jãz.|de}} ''Lauenburg i. Pom.'') je [[Lãbòrzczi Kréz|krézewim gardã]] w [[Pòmòrzczé Wòjewództwò|Pòmòrzczim Wòjewództwie]]. Czedës wôżny gard w [[Lãbòrzkò-Bëtowskô Zemia|Lãbòrzkò-Bëtowsczi Zemi]]. W 2004 rokù bëło tu 35154 mieszkeńców. Lãbórg òpisywôł wiele w swòjim ùsôdztwie kaszëbsczi pisôrz [[Sztefón Fikùs]]. W tëch starnach mòże bëc pòd zemią dosc tëli széfrowégò gazu.<ref> [http://www.bloomberg.com/apps/news?pid=20601085&sid=a0PZ7A5zkBjM ({{jãz.|en}})]</ref> == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Lębork mury obronne.jpg|Fòrtifikacëjô w Lãbòrgù Òbrôzk:Lębork kościół 2.jpg|Rzëmskòkatolëckô Cerczew Sw. Jakùba w Lãbòrgù Òbrôzk:Zamek krzyżacki Lębork.jpg|Krzëżôcczi zómk w Lãbòrgù </gallery> == Deklinacjô == * Nazéwôcz: '''Lãbórg''' * Rodzôcz: '''Lãbòrga''' * Dôwôcz: '''Lãbòrgòwi''' * Winowôcz: '''Lãbórg''' * Narzãdzôcz: '''Lãbòrgã''' * Môlnik: '''Lãbòrgù''' * Wòłiwôcz: '''Lãbòrgù!''' == Gard == * Lëdztwò gardu: 34 500 (2026) * Wiéchrzëzna gardu: 17,86 km² == Historiô == Lãbórg bëł czedës wôżnym gardã w [[Lãbòrzkò-bëtowskô Zemia|Lãbòrzkò-Bëtowsczi Zemi]], chtërna béła lennã Pòlsczégò Królewstwa, a w pachce to mielë pòmòrzczi ksyżëcë ë [[Brambòrzkô|brambòrzcy]] jelechtorzë. === Słôwny lëdze === * [[Sztefón Fikùs]] === Stôrodôwnotë === * Krzëżôcczi zómk * Fòrtifikacëjô * Rzimskòkatolëcczi Kòscół Sw. Jakùba == Kùltura == * Biblioteka * Mùzejô === Jinszô wëdowiédzô === * Partnersczima gardama Lãbòrga są: [[:lb:Diddeleng|Diddeleng]] w [[Luksembùrskô|Luksembùrsce]] ë jin. == Òbaczë téż == * [[Alfréd Lubocczi]] * [[Pòmòrsczé wòjewództwò]] == Lëteratura == * [[Jan Mòrdawsczi]] : ''Geografia Kaszub/Geògrafia Kaszëb''; dolmaczënk: [[Ida Czajinô]], [[Róman Drzéżdżón]], [[Marian Jelińsczi]], [[Karól Rhode]], [[Gduńsk]] [[2008]], ISBN 978-83-87258-13-9 == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://www.lebork.pl Domôcô starna gardu] * [https://web.archive.org/web/20051229150209/http://www.library.ucla.edu/yrl/reference/maps/blaeu/germania.jpg ''Leweborch'' ë Cassubia na kôrce kòl 1600 rokù] * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_V/198 Lębork w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Lãbòrzczi Kréz]] [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé gardë]] [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé wòjewództwò]] scxfr9yseamo47g09xuyxo5ygqpf5sp 0 6630 215916 214983 2026-09-29T13:59:03Z Iketsi 3254 Moving from [[Category:Pòmòrzczé Wòjewództwò]] to [[Category:Pòmòrsczé wòjewództwò]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 215916 wikitext text/x-wiki {{Gard-infobox |Gard=Skarszewë |rodzôcz=Skarszewa |adjektiw_mask=Skarszewsczi |adjektiw_fem=Skarszewskô |céch=POL_Skarszewy_COA.svg |fana=F1_white_flag.svg |karta=Skarszewy_location_map.svg |wòjewództwò=Pòmòrsczé |kréz=Starogardzczi |grodzki= |rodzaj_gminy=gardnô -wieskô |gmina= |miejska= |bùrméster=Jacek Pauli |adres_um=Plac Hallera 18 |kod_poczt_um=83-250 |tel_um= |fax_um= |mail_um= |wiéchrzëzna=11,96 |stopniN=54 |minutN=10 |stopniE=17 |minutE=29 |wysokość=107,6 – 136,6 |rok=2017 |lëdztwò=7103 |gęstość=658,3 |aglomeracja= |czerënkòwi numer=(+48) 58 |pòcztowi kòd=83-250 |registracëjné tôfle=GST |TERYT=2213094 |SIMC=0934754 |www=http://www.skarszewy.pl |gwôsné miono=Skarszewy }} '''Skarszewë''' (téż: '''Skarszewò'''; {{jãz.|pl}} ''Skarszewy'', {{jãz.|de}} ''Schöneck'') – gard w [[Pòmòrzczé Wòjewództwò|Pòmòrsczim Wòjewództwie]], w [[Starogardzczi Kréz|Starogardzczim Krézu]], 40 km na pôłnié òd [[Gduńsk]]a. Òbczôs Królewsczich Prësów stolëca Pòmòrzczégò Wòjewództwa. Tã mòże nalezc rujinë joannicczégò zómkù jak téż stôrą cerczew z XIII wiekù. === Miona gardu w zdrojach === Jinsze miona gardu to téż: ''Reueninov'' (?) 1198, ''Rownino'' (?) 1290, ''Rounino'' (?) 1290, ''in Schoneck(e)'' 1305, ''Soneck'' 1326; ''Sonek'' 1334, ''Schonekke'' 1334, ''Schonek'' 1334-1335, ''Schoneck'' 1336, ''Scheneck'' ib. ''Schoneck'' 1341, ''Schönecke'' 1341, ''Schoeneck'' 1341, ''zu Schönecke'' 1346, ''Schonecke'' I pôłwa XV w., ''Schonegke'', ''Schoneck'' ''Schonegk'' ''Schonecke'' 1415, 1418, 1420, 1431, 1438, ''Skarszewo'' <1454, ''Skarschow'' 1471, ''Skarszowa'' 1503, ''Skarszewi'' 1513, 1521, ''Skarszowa'' 1526, ''Skarssewo'' 1534, ''Schöneck'' 1570, ''Skarszewy'' 1583, ''na miasteczku Skarszewie'' 1624, ''na tymże miasteczku Skarszewach'' 1624, ''Schöneck'' 1659, kòl 1790, ''Skarszowy'' 1664, ''Skarszewo'' 1687, ''datum in Karschewy'' 1729, ''Skarszewo'' 1790, 1807, ''Skarszewy'' 1879, 1889, ''Skarszevé'' (Cenôwa), ''Skarszewë'' (Ramułt). == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_X/652 ''Skarszewy'' w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé gardë]] [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé wòjewództwò]] [[Kategòrëjô:Gardë w Pòlsce]] k8jv328vmuty20p31ptc5t14xbyadxh 0 6635 215913 214994 2026-09-29T13:59:02Z Iketsi 3254 Moving from [[Category:Pòmòrzczé Wòjewództwò]] to [[Category:Pòmòrsczé wòjewództwò]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 215913 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Panorama_Gniewa.jpg|mały|center|650px|Panorama Gméwa z krzëżacczim zómkã na prawo]]{{Gard-infobox |Gard=Gméw |rodzôcz=Gméwa |adjektiw_mask=Gméwsczi |adjektiw_fem=Gméwskô |céch=POL_Gniew_COA.svg |fana=POL Gniew flag.svg |karta=Pomorskie_tczewski.png |wòjewództwò=Pòmòrsczé |kréz=dërszewsczi |grodzki= |rodzaj_gminy=gardnô -wieskô |gmina= |miejska= |bùrméster=Maria Gurzyńska |adres_um=plac Grunwaldzki 1 83-140 |kod_poczt_um= |tel_um= |fax_um= |mail_um= |wiéchrzëzna= |stopniN=53 |minutN=50 |stopniE=18 |minutE=49 |wysokość= |rok=2017 |lëdztwò= |gęstość= |aglomeracja= |czerënkòwi numer=(+48) 59 |pòcztowi kòd=83-140 |registracëjné tôfle= |TERYT=2214024 |SIMC=0934470 |www=http://www.gniew.pl |commons=Gniew }} '''Gméw''' (abò téż: '''Gniéw'''; gwar. ''Gn´yef'', ''Gn´eva'', {{jãz.|pl}} ''Gniew'', {{jãz.|de}} ''Mewe'') – gard w Dërszewsczim Krézu w [[Pòmòrzczé Wòjewództwò|Pòmòrzczim Wòjewództwie]] nad ùscém [[Wierzësa|Wierzësë]] do [[Wisła|Wisłë]]. Wôżne stôrodôwnotë w Gméwë to krzëżacczi zómk i Palast królowë Marysieńki Sobiesczi. === Miona gardu w zdrojach === Jinsze miona gardu i w zdrojach to téż: we zdrojach: ''ordinis Gymeu cum tota Wansca'' 1229; ''Gmewam etiam cum tota Wansca'' 1235, fals.; ''Gimen'', ''Gymeu'' 1245, kòpijô z XVII w.; ''Mewa'' 1258, kòpijô ze XVII w.; ''que Gimeo cum tota Wanska vulgariter appellantur'' 1262); ''guod nos terram nostram Wanzeke alio nomine vocatam Mewe'' 1276; ''Gymeu'' 1279, kòpijô; ''Gymev'' 1281; ''Gymew'' 1281, ''de Wansk sive de Gmew'' 1282, ''Mewa'' 1282; ''Gniew'' 1282; ''Gmewam sive Wanzeke'' 1283, ''Gmewa'' 1283; ''terram Gmewi sive Wanzek'' 1283, kopia; ''in Wansk'' 1283, ''Gimew'' 1283, fals.; ''Gymew'' 1283, kopia; ''Gmew'' ; ''Gimea'' 1283, kòpijô ; ''videlicet Gymea sive Wanzeke'' 1284 ; ''Gemeve'' 1291; ''Gemewe''; ''Mewam'' 1304; ''Gmewa'' 1312; ''Gemewa'' 1320, kopia; ''Gnieva''; ''Mewe'' 1328, kòpijô; ''Mewa'' 1329; ''Mewa'' 1334, kòpijô ze XVIIw.; ''Gmewa'' 1334, kopia z XIV w.; ''Mewe'' 1404; ''Gmyew alias Mewe'' 1448; ''Gnyew'' 1456; ''Gnyew'' 1476; ''Mewe'' 1495; ''Gnyeff'' 1495; ''Gnyew'' 1504; ''Mewa'' 1534; ''Mewe'' 1553 ; ''Gniew'' 1565; ''Gniewu'' (gen.); ''Gniewiem'' (instr.); ''Gniewem'' (instr.); ''Mewa'' 1570 ; ''Gniew'' 1583; ''civitate Mevensi'' 1596; ''Gniewie'' (loc.); ''Mewa'' 1596); ''Gmewem'' (instr.) 1624; ''Gimea a. Gniew'' 1624; ''Gniew'' 1682; ''Meva'' 1749; ''Mewe'' 1790; ''Gniew'' 1881; ''Gniew'', {{jãz.|de}} ''Mewe'' 1921; ''Gniew'' 1936; ''Gniew'' 1980; ''Gnjèv'' (Cenôwa); Lëdztwò gardu: 6.759 ([[2009]])<br> Wiéchrzëzna gardu: 6,75 km² == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Gniew_zamek_z_rogu.JPG|Krzëżacczi zómk w Gméwë Òbrôzk:Gniew,_pałac_Marysieńki_(obecnie_hotel).jpg|Palast Marysieńki, dzys hotel Òbrôzk:Kamienica_w_Gniewie.JPG|Biblioteka w Gméwë Òbrôzk:Gniew,_pohled_na_Plac_Grunwaldzski_z_hradu.JPG|Grunwaldzczi plac, z zómku Òbrôzk:Ratusz_in_Gniew.jpg|Rôtësz w Gméwë Òbrôzk:727864_Gniew_bud._bramy.JPG|Bróma krzëżacczego zómku w Gméwë Òbrôzk:Gniew1-1.jpg| Òbrôzk:Poland_Gniew_-_castle.jpg| </gallery> == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gardë w Pòlsce]] [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé gardë]] [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé wòjewództwò]] [[Kategòrëjô:Kòcéwskô]] fwx4dpnho7pm7pulwi8heg13onv90oc 0 6659 215984 214115 2026-09-30T03:52:18Z Iketsi 3254 /* Òbaczë téż */ * [[Maszop]] 215984 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Maszoperia Kołobrzeska - Fabryka Lodu - panoramio (1).jpg|mały|Maszoperia Kołobrzeska]] '''Maszoperiô''' – zrzeszenié mòrsczich rëbôków, chtërno pòspół łowi i dzeli rëbë. [[Maszop]]óm, chtërny mògą stawiac secë na całi part tak jak jinym [[rëbë]] na partë dzeli [[szëper]]. W kòżdi wsë rëbacczi bëło wicy (np. sétme) maszoperëjów. == Òbaczë téż == {{Col3 |col1= {{Pòdobnô pòzwa|Maszoperiô (wiele znaczeniów)}} |col2= === Sparłãczoné témë === * [[Maszop]] * [[Lokalna Grupa Rybacka]] * [[Słowińska Grupa Rybacka]] }} == Lëteratura == * [[Bernat Zëchta]]. Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej, Ossolineum, Wrocław – Warszawa – Kraków 1969, tom III, s. 57 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://polona.pl/item/274007/44/ 1886 (pl)] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura]] [[Kategòrëjô:Kaszëbskô rësznota]] [[Kategòrëjô:Rëbaczenié]] 1zobrzitlihv7hh2dm7y72rfnpsqzmp 0 6737 215943 210693 2026-09-29T19:15:13Z Iketsi 3254 Òbrôzk 215943 wikitext text/x-wiki {{Do werifikacje}} [[Òbrôzk:Hear speak see no evil Toshogu.jpg|mały|]] Fòlklor (z anj. ''folklore'' – wiédza lëdu) to je '''òdrãbnô kùltura rozëmòwô lëdu''': zwëczi, òbrzãdë, religijné i lajicczé wierzenia, wszëlejaczé artisticzné zjawiszcza taczie jak [[piesniô|piesnie]], [[òracjô|òracje]], [[bôjka|bôjczi]], [[legenda|lëdowé legendë]], òbrazë na binã. Materialną kùlturą jinteresëje sã [[etnografiô]]. == Włascewòscë == To, co nôleżi do fòlkloru je: *'''leno w gôdce, ùstnym''' jãzëkù, dlôtegò synonimama fòkloru są ''ùstnô lëteratura'' i ''òralnô lëteratura'' ; kòżdi zôpis fòlkloru je sztëczny, je jak òdjimk, chtëren je zrobiony w chwili wëgłoszeniô, * '''wistępòwanié tekstu w wielu pòstacëjach''', brëkùjë jedny wersjë, chtërną mòglë bë më ùznac za bezbłãdną, *'''anonimòwi''', ni mómë niżôdnégò aùtora, wszëtce, chtërny òpòwiadają bôjkã są autorama, to je zbiorowi autor, * '''pòwtarzalny''', kòżdi tekst béł bùdowóny ze znónëch wszëtczim, pòwtôrzającëch sã elementów, * '''spòntaniczny''' – jak chtos chcôł, to gôdôł, spiéwôł, nie mòże to bëc zorganizowóné. == Tipologiô fòlkloru == * '''tradicijny fòlklor''' – fùnkcjonëją w wielu môlach pòzostałoscë tegò fòlkloru, * '''dzysészi fòlklor''', je to nieoficjalnô starna terny kùlturë, * '''fòlklor rekonstruowóny ([[fòlklorizm]])''' – òbrzãdë i tekstë wyuczoné, òpracowóné stilistycznie. Tekstë fòlkloru mùszimë badac razã z kontekstem, w jaczim òstałë wëgłoszóné i zapisóné. Mòżemë stosowac téż jinszé pòdzéle wedle kriteriów taczich jak: * Kriterium socjohistoriczné, np. chłopsczi, szlachecczi, miejsczi, * Kriterium sparłãczóné z òkòlim, np. żołniersczi, ùczniowsczi, * Kriterium robòtë, np. rëbacczi, * Kriterium regionalné, np. góralsczi, sląsczi, * Kriterium situacyjny, np. wòjnowi, strajkòwi, òbòzowi, * Kriterium etniczné, np. cëgansczi, żëdowsczi, * Kriterium nôwôżnieszich strzodków wirazu, np. słowny, muziczny. == Òbaczë téż == * [[Fòlkloristika]] * [[Lëdowô kùltura]] == Bibliografiô == # J. Krzyżanowski, ''Folklor'', [w:] ''Słownik folkloru polskiego'', red. J. Krzyżanowski, Warszawa 1965. # B. N. Putiłow, ''Folklorystyka współczesna i problemy tekstologii'', "Literatura Ludowa" 1973, nr 2. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://www.ciil-ebooks.net/html/folkintro/ch1.htm#8 Fòlklor – tekst w angelsczim jãzëkù] * [http://www.kulturaludowa.pl/ Cządnik "Kultura Ludowa"] * [https://web.archive.org/web/20170709153041/http://www.gwarypolskie.uw.edu.pl/ Starna Zakładu Historii Polsczégò Jãzëka i Dialektologiô UW] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kùltura]] [[Kategòrëjô:Fòlklor]] [[Kategòrëjô:Historiô lëteraturë]] [[Kategòrëjô:Teoriô lëteraturë]] t9bih5ju6mm9qvi4roe0gjzbcj1xul2 215987 215943 2026-09-30T04:00:11Z Iketsi 3254 /* Bùtnowé lënczi */ + https://folklorpolski.pl/ 215987 wikitext text/x-wiki {{Do werifikacje}} [[Òbrôzk:Hear speak see no evil Toshogu.jpg|mały|]] Fòlklor (z anj. ''folklore'' – wiédza lëdu) to je '''òdrãbnô kùltura rozëmòwô lëdu''': zwëczi, òbrzãdë, religijné i lajicczé wierzenia, wszëlejaczé artisticzné zjawiszcza taczie jak [[piesniô|piesnie]], [[òracjô|òracje]], [[bôjka|bôjczi]], [[legenda|lëdowé legendë]], òbrazë na binã. Materialną kùlturą jinteresëje sã [[etnografiô]]. == Włascewòscë == To, co nôleżi do fòlkloru je: *'''leno w gôdce, ùstnym''' jãzëkù, dlôtegò synonimama fòkloru są ''ùstnô lëteratura'' i ''òralnô lëteratura'' ; kòżdi zôpis fòlkloru je sztëczny, je jak òdjimk, chtëren je zrobiony w chwili wëgłoszeniô, * '''wistępòwanié tekstu w wielu pòstacëjach''', brëkùjë jedny wersjë, chtërną mòglë bë më ùznac za bezbłãdną, *'''anonimòwi''', ni mómë niżôdnégò aùtora, wszëtce, chtërny òpòwiadają bôjkã są autorama, to je zbiorowi autor, * '''pòwtarzalny''', kòżdi tekst béł bùdowóny ze znónëch wszëtczim, pòwtôrzającëch sã elementów, * '''spòntaniczny''' – jak chtos chcôł, to gôdôł, spiéwôł, nie mòże to bëc zorganizowóné. == Tipologiô fòlkloru == * '''tradicijny fòlklor''' – fùnkcjonëją w wielu môlach pòzostałoscë tegò fòlkloru, * '''dzysészi fòlklor''', je to nieoficjalnô starna terny kùlturë, * '''fòlklor rekonstruowóny ([[fòlklorizm]])''' – òbrzãdë i tekstë wyuczoné, òpracowóné stilistycznie. Tekstë fòlkloru mùszimë badac razã z kontekstem, w jaczim òstałë wëgłoszóné i zapisóné. Mòżemë stosowac téż jinszé pòdzéle wedle kriteriów taczich jak: * Kriterium socjohistoriczné, np. chłopsczi, szlachecczi, miejsczi, * Kriterium sparłãczóné z òkòlim, np. żołniersczi, ùczniowsczi, * Kriterium robòtë, np. rëbacczi, * Kriterium regionalné, np. góralsczi, sląsczi, * Kriterium situacyjny, np. wòjnowi, strajkòwi, òbòzowi, * Kriterium etniczné, np. cëgansczi, żëdowsczi, * Kriterium nôwôżnieszich strzodków wirazu, np. słowny, muziczny. == Òbaczë téż == * [[Fòlkloristika]] * [[Lëdowô kùltura]] == Bibliografiô == # J. Krzyżanowski, ''Folklor'', [w:] ''Słownik folkloru polskiego'', red. J. Krzyżanowski, Warszawa 1965. # B. N. Putiłow, ''Folklorystyka współczesna i problemy tekstologii'', "Literatura Ludowa" 1973, nr 2. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * https://folklorpolski.pl/ * [http://www.ciil-ebooks.net/html/folkintro/ch1.htm#8 Fòlklor – tekst w angelsczim jãzëkù] * [http://www.kulturaludowa.pl/ Cządnik "Kultura Ludowa"] * [https://web.archive.org/web/20170709153041/http://www.gwarypolskie.uw.edu.pl/ Starna Zakładu Historii Polsczégò Jãzëka i Dialektologiô UW] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kùltura]] [[Kategòrëjô:Fòlklor]] [[Kategòrëjô:Historiô lëteraturë]] [[Kategòrëjô:Teoriô lëteraturë]] c1c0x3knm1ze6f6zgoly62z9anbce9a 0 6738 215983 215084 2026-09-30T03:49:04Z Iketsi 3254 Galeriô 215983 wikitext text/x-wiki {{Do werifikacje}} [[Òbrôzk:Bundesarchiv B 145 Bild-P017316, Ostpreußen, Tolkemit, Fischer beim Netzeflicken.jpg|mały|]] '''Rëbôk''' – chłop, chtëren łowi [[rëbë]], [[brzôd mòrza]] i z tegò żëje. Mòże to robic sóm abò np. w [[Maszoperëjô|maszoperëji]]. Równak colemało rëbôce robią to w karnie na kùtrach abò na wiôldżich òkrãtach. Żebë łowic na jezorach i rzékach rëbôcë wëkòrzôstiwają môłi '''czôłna''', na mòrzach '''kùtrë''', a do dalekòmòrsczich i òceanowich wialdżi '''òkrãtë'''. Do łowienié rëbów rëbôcë ùżiwajóm rozmajitich '''séców'''. == Rodzaje sécòw == do łowienié bańtków i òkùnków - céza; séc rãczny - wicôrk, [[kaszôrk]], czidôk, czidala, szlapiónka; włokòwô na wãgòrzë - wôta; zastawnô na wãgòrze - żak, brodùz; séc na łososë - pławnica; do łowienié slédzy i mùtków - manca, [[mrzeża]]; sec zastawnô - neta, drguba, gałatka, mrżéżka, kleszczówka, wątórz; na krabë, rëczi - krabón i rëcznik . == Warczi związóné z rëbaczënim == * mòrina * sziper * rëbôcë mòrsczé- maszopi * môłi rëbôcë- jezorné == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Net.gsfc.jpg|[[Kaszórk]] Òbrôzk:Charles Napier Hemy - The Fisherman 1888.jpg Òbrôzk:Belgian Fishermen in the British Fishing Village of Brixham, Devon in 1944 TR1868.jpg Òbrôzk:TraditionalFisherman1Ice.JPG </gallery> == Òbaczë téż == * [[Maszop]] * [[Rëbë]] * [[Rëbaczenié]] * [[Rëbackô chëcz]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * {{YouTube|OosPWpbIc8E|Dawid Zły - Gôdczi Mòrza KRÒ}} * https://plgr.pl/UserFiles/rybolowstwo_na_kaszubach_final.pdf * https://www.ngo.lgrkaszuby.pl/downloads/Kaszubski-slownik-rybacki.pdf {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Warczi]] emi8fre9frvr9ekxxmj8lyj8ppea9vu 0 7043 215985 210713 2026-09-30T03:55:10Z Iketsi 3254 Galeriô 215985 wikitext text/x-wiki {{Do werifikacje}} [[Òbrôzk:Świ-53.jpg|mały|[[Kùter]]]] '''Rëbaczenié''' je baro wóżné na [[Kaszëbë|Kaszëbach]]. Rëbaczenié dzelë sã na rëbaczenié jakno wietew gòspòdarczi zajimający sã fëszowónim rëbów do jedzeniô i jich przerôbianiô i rëbaczenié jakno wietew gòspòdarczi zajimający sã chòwã rëbów w [[Mòrze|mòrzach]], [[Rzéka|rzékach]] i [[Jezoro|jezorach]]'''.''' Pòłożenié Pòlsczi nód [[Bôłt|Bôłtã]] ùmòżliwiô rozwij rëbaczeniô, a co za tim jidze daje rëbë i jich przerobiznë i robòtë dlô lëdzy. [[Rëbôk|Rëbôce]] na rzékach i jezorach brëkòwajã niewiôldżich bôtów, kùtrów. Do fëszowaniô rëbów ùżiwajã séce i kaszórk, niechtërné zortë, rëbów fëszowają brëkòwując hóków i wędów. w 2005r. na Kaszëbach bëłë zarejestrowóné 3 dalekòmòrsczi bôtë, 164 kùtrë i 352 bôtë. W 2004 r. zfëszowónëch òstało 96215 tón rëbów, w tim 9401 tón pòmùchlów, 11088 tón sledzów, a 53403 tón mùtków. Corôz mni fëszowùją pómùchlów, z pòzdrzatkù na zmniészenié pòłowòwëch grańców i skrócënié cządu jegò fëszowaniô, zalécóné przez Eùropejską Ùniã. Pò weńdzenim [[Pòlskô|Pòlsczi]] do [[Eùropejskô Ùniô|Eùropejsczi Ùnie]] zacht bôtów szło do łomù. Rëbackô flota zmniészyła sã jaż ò 40%.<ref>http://geografia.na6.pl/rybolostwo-w-polsce</ref> == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Kutry Jastarnia.jpg| Òbrôzk:Port Kolobrzeg fishing pier 2009-05.jpg|Rëbacczi pòrt Òbrôzk:Władysławowo port.jpg|Pòrt w Wiôldzi Wsë </gallery> == Òbaczë téż == {{Col2 |col1= === Pòłączoné témë === * [[Kaszëbsczi slowôrzk rëbacczi]] * [[Kaszubski leksykon rybacki]] * [[Lokalna Grupa Rybacka Kaszuby]] * [[Merk]] * [[Rëbôk]] * [[Rëbë]] * [[Broduz]] * [[Chòchla]] * [[Céza]] * [[Klepa]] * [[Mrzeża]] * [[Płutkò]] * [[Òsce]] |col2= === Mùzea rëbaczeniô === {{#categorytree:Mùzea rëbaczeniô|hideroot=on|mode=pages}} }} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Lëteratura == * Jan Mordawski: Geografia współczesnych Kaszub, Gduńsk 1999 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * https://www.ngo.lgrkaszuby.pl/downloads/Kaszubski-slownik-rybacki.pdf * {{YouTube|v=DZU08ZZkQyg|tit=Antoni Kónkel ò Kaszëbsczim Leksikònie Rëbacczim MP4|k=Radio Kaszëbë|jaz=csb}} * https://plgr.pl/UserFiles/rybolowstwo_na_kaszubach_final.pdf * https://plgr.pl/UserFiles/rybak_01-18.pdf * https://muzeumpuck.pl/product/zwyczaje-rybakow-polskiego-wybrzeza-baltyku-2/ {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Rëbaczenié| ]] 4ezdwsq7616ydsf9ls97fijzd6gi6ca 0 7361 215923 207356 2026-09-29T15:29:35Z Iketsi 3254 Saudijskô 215923 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò|gwôsné miono=‏مملكة البحرين Mamlakat al-Bahrajn|miono=Królestwò Bahrajnu|fana=Flag of Bahrain.svg|miono-genitiw=Bahrajnu|herb=Coat of Arms of The Kingdom of Bahrain.svg|mòtto=‏بحريننا<br>(Nasz Bahrajn)|na karce=Bahrain in its region.svg|jãzëk=arabsczi|stolëca=Manama|fòrma państwa=[[mònarchiô]]|wiéchrzëzna=694|procent-wòdë=0|rok=2021|lëdztwò=1 526 929<ref>[https://web.archive.org/web/20260129160815/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bahrain/ Bahrajn w „The World Factbook”]</ref>|dëtk=dinar|kòd dëtka=BHD|czasowô cona=+3|swiãto=[[15 zélnika]]|himn= نشيد البحرين الوطني <br> Bahrainona<br> (Nasz Bahrajn)<center>[[Òbrôzk:Bahraini Anthem.ogg]]</center> |kòd=BH|Internet=.bh|telefón=973|Mònarcha=Hamad ibn Isa Al Chalifa|Premiéra=Salman ibn Hamad ibn Isa Al Chalifa|aùtowi kòd=BRN|data ùsôdzenia=[[15 zélnika]] 1971}} '''Bahrajn''' je państwã w [[Azjô|Azji]] w Persczi Hôwindze, na archipelagu midzë [[Katar|Katarã]] a [[Saudijskô Arabiô|Saudijską Arabią]]. Stolëcznym gardã je [[Manama]]. Dôwni bëł to emirat, a òd 2002 królestwò. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Azjô}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Azjatëcczé państwa]] l1l5hsc2g94vw8bezyvetbnp7jedrhs 0 7362 215922 207358 2026-09-29T15:28:59Z Iketsi 3254 Saudijskô 215922 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò|miono=Państwò Kùwejt|gwôsné miono=‏دولة الكويت <center>Daulat al-Kuwajt|fana=Flag of Kuwait.svg|miono-genitiw=Kùwejtu|herb=Emblem of Kuwait.svg|himn=النشيد الوطني<br> Nôrôdny himn <center>[[Òbrôzk:National anthem of Kuwait (instrumental).ogg]]</center>|na karce=Kuwait in its region.svg|jãzëk=arabsczi|stolëca=Kùwejt (gard)|fòrma państwa=Mònarchiô|Mònarcha=Miszal al-Ahmad al-Dżabir as-Sabah|Premiéra=Ahmad al-Abdullah al-Sabah|dëtk=kùwejcczi dinar|lëdztwò=5,102,773<ref>[https://www.worldometers.info/world-population/kuwait-population/ ''Kuwait Population (2026)''] [online], Worldometer [dost. 2026-03-25] ({{jãz.|en}}).</ref>|rok=2026|kòd dëtka=KWD|kòd=KW/KWT/414|czasowô cona=+3|Internet=.kw|aùtowi kòd=KWT|telefón=+965|wiéchrzëzna=17.818<ref>''[https://e.gov.kw/sites/kgoenglish/Pages/Visitors/AboutKuwait/KuwaitAtaGlaneGeographicalLocation.aspx Kuwait Government Online Geography Of Kuwait]'' [online], e.gov.kw [dost. 2026-03-25].</ref>}} '''Kùwejt''' je państwã w pôłniowo-zôpadny [[Azjô|Azji]], na nordowo-zôpôdny ùbrzégu Persczi Roztoczi. Grëniczë z [[Irak|Irakã]] (242 km) ë [[Saudijskô Arabiô|Saudijską Arabią]] (222 km) – òglowô długòsc wszëtczich grańców je 464 km, a też 499 km brzegòwy linie. Stolëcą je gard Kùwejt. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Azjô}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Azjatëcczé państwa]] a2je3mi5xaot8ipq34tkf7f5w4kad2t 0 7363 215924 207367 2026-09-29T15:29:53Z Iketsi 3254 Saudijskô . 215924 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò |gwôsné miono=‏المملكة الأردنية الهاشمية‎<br> Al-Mamlaka al-Urdunnijja al-Haszimijja |miono=Haszëmicczé Królestwò Jordanie |fana=Flag of Jordan.svg |miono-genitiw=Jordanie |herb=Coat of arms of Jordan.svg |mòtto=Bóg, Tatczëzna, Król |na karce=LocationJordan.svg |jãzëk=arabsczi |stolëca=Amman |fòrma państwa=Kònstitucëjnô mònarchijô |wiéchrzëzna=88 794 km² |procent-wòdë=0,01% |rok=2017 |lëdztwò=7 131 000 |dëtk=dinar jordansczi |kòd dëtka=JOD |czasowô cona=2 – zëma UTC+3 – lato |swiãto=25 maja |himn=[[Himn Jordanii|As-salam al-malaki al-urdoni]] |kòd=JO |Internet=.jo |telefón=962 |Mònarcha=Abdullah II |Premiéra=Dżafar Hassan }} '''Jordaniô, Haszëmicczé Królestwò Jordanie''' je państwã w [[Azjô|Azji]]. Stolëcznym gardã je [[Amman]]. Jordaniô greńczë z [[Izrael|Izraelã]] òd zôpadu, z [[Syriô|Syrią]] na nordze, z [[Irak|Irakã]] z wschodu i z [[Saudijskô Arabiô|Saudijską Arabią]] od półniowégò wschòdu<ref>[https://r.pl/blog/co-warto-wiedziec-przed-wyjazdem-do-jordanii Co warto wiedzieć przed wyjazdem do Jordanii?] r.pl</ref>. [[Òbrôzk:Al Khazneh Petra edit 2 (cropped).jpg|lewo|mały|Skalny gard Petra]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Azjô}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Azjatëcczé państwa]] h0pq4kbiov7m2059h75odtqy592s6ky 215929 215924 2026-09-29T15:38:35Z Iketsi 3254 Galeriô 215929 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò |gwôsné miono=‏المملكة الأردنية الهاشمية‎<br> Al-Mamlaka al-Urdunnijja al-Haszimijja |miono=Haszëmicczé Królestwò Jordanie |fana=Flag of Jordan.svg |miono-genitiw=Jordanie |herb=Coat of arms of Jordan.svg |mòtto=Bóg, Tatczëzna, Król |na karce=LocationJordan.svg |jãzëk=arabsczi |stolëca=[[Amman]] |fòrma państwa=Kònstitucëjnô mònarchijô |wiéchrzëzna=88 794 km² |procent-wòdë=0,01% |rok=2017 |lëdztwò=7 131 000 |dëtk=dinar jordansczi |kòd dëtka=JOD |czasowô cona=2 – zëma UTC+3 – lato |swiãto=25 maja |himn=[[Himn Jordanii|As-salam al-malaki al-urdoni]] |kòd=JO |Internet=.jo |telefón=962 |Mònarcha=Abdullah II |Premiéra=Dżafar Hassan }} '''Jordaniô, Haszëmicczé Królestwò Jordanie''' je państwã w [[Azjô|Azji]]. Stolëcznym gardã je [[Amman]]. Jordaniô greńczë z [[Izrael|Izraelã]] òd zôpadu, z [[Syriô|Syrią]] na nordze, z [[Irak|Irakã]] z wschodu i z [[Saudijskô Arabiô|Saudijską Arabią]] od półniowégò wschòdu<ref>[https://r.pl/blog/co-warto-wiedziec-przed-wyjazdem-do-jordanii Co warto wiedzieć przed wyjazdem do Jordanii?] r.pl</ref>. == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Al Khazneh Petra edit 2 (cropped).jpg|Skalny gard Petra Òbrôzk:The Monastery, Petra, Jordan8.jpg|Skalny gard Petra Òbrôzk:AgamaSinaita01 ST 10.jpg| Òbrôzk:Jamal Abdul Nasser Circle Amman Jordan.jpg| Òbrôzk:Mountain in Wadi Rum, Jordan.jpg| Òbrôzk:Ajlun Green.jpg| Òbrôzk:Jordan single age population pyramid 2020.png| </gallery> == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Azjô}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Azjatëcczé państwa]] f47e9fx1f7kb47ekzno4wi5or3v08tu 215930 215929 2026-09-29T15:40:14Z Iketsi 3254 + Topografiô Jordanie 215930 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò |gwôsné miono=‏المملكة الأردنية الهاشمية‎<br> Al-Mamlaka al-Urdunnijja al-Haszimijja |miono=Haszëmicczé Królestwò Jordanie |fana=Flag of Jordan.svg |miono-genitiw=Jordanie |herb=Coat of arms of Jordan.svg |mòtto=Bóg, Tatczëzna, Król |na karce=LocationJordan.svg |jãzëk=arabsczi |stolëca=[[Amman]] |fòrma państwa=Kònstitucëjnô mònarchijô |wiéchrzëzna=88 794 km² |procent-wòdë=0,01% |rok=2017 |lëdztwò=7 131 000 |dëtk=dinar jordansczi |kòd dëtka=JOD |czasowô cona=2 – zëma UTC+3 – lato |swiãto=25 maja |himn=[[Himn Jordanii|As-salam al-malaki al-urdoni]] |kòd=JO |Internet=.jo |telefón=962 |Mònarcha=Abdullah II |Premiéra=Dżafar Hassan }} '''Jordaniô, Haszëmicczé Królestwò Jordanie''' je państwã w [[Azjô|Azji]]. Stolëcznym gardã je [[Amman]]. Jordaniô greńczë z [[Izrael|Izraelã]] òd zôpadu, z [[Syriô|Syrią]] na nordze, z [[Irak|Irakã]] z wschodu i z [[Saudijskô Arabiô|Saudijską Arabią]] od półniowégò wschòdu<ref>[https://r.pl/blog/co-warto-wiedziec-przed-wyjazdem-do-jordanii Co warto wiedzieć przed wyjazdem do Jordanii?] r.pl</ref>. == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Al Khazneh Petra edit 2 (cropped).jpg|Skalny gard Petra Òbrôzk:The Monastery, Petra, Jordan8.jpg|Skalny gard Petra Òbrôzk:AgamaSinaita01 ST 10.jpg| Òbrôzk:Jamal Abdul Nasser Circle Amman Jordan.jpg| Òbrôzk:Mountain in Wadi Rum, Jordan.jpg| Òbrôzk:Ajlun Green.jpg| Òbrôzk:Jordan single age population pyramid 2020.png| Òbrôzk:Jordan Topography.png|Topografiô Jordanie </gallery> == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Azjô}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Azjatëcczé państwa]] p744xwvum4faj5fw4cxmyt1a0hsq9u0 0 7882 215900 209378 2026-09-29T13:02:33Z Iketsi 3254 Òbaczë téż 215900 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:AfD Logo 2021.svg|mały|Logòtip]] '''Alternatiwa dlô Miemiecczi''' ({{jãz.|de}} ''Alternative für Deutschland'') – miemieckô partjô, chtërna nie chce dëtków [[Eùro]]. Ji nôleżnicë są kònzerwatistama. == Òbaczë téż == {{Col2 |col1= === Sparłãczoné témë === * [[Eùro]] * [[Niemieckô]] |col2= === Pòliticzné partie === {{#categorytree:Pòliticzné partie|hideroot=on|mode=pages}} }} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòliticzné partie]] [[Kategòrëjô:Miemieckô]] hl5r80ksq3vb8ls73k96b873avfblh4 0 7992 215945 204092 2026-09-29T19:16:47Z Iketsi 3254 {{Wies infobox}} 215945 wikitext text/x-wiki {{Wies infobox}} '''Dólnô Hëta''' ({{jãz.|pl}} ''Huta Dolna'', {{jãz.|de}} ''Niederhütte'') – wies w [[Gmina Przëwidz|gminie Przëwidz]], w [[Gduńsczi kréz|gduńsczim krézu]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé wsë]] [[Kategòrëjô:Gmina Przëwidz]] dujxiwh6kam0kjskbjbt449mhv9ctfr 0 8101 215909 198006 2026-09-29T13:46:40Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Rzéczi na Kaszëbach]] 215909 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Debki001.jpg|mały|Ùscé Piôsznicë]] '''Piôsznica''' – [[rzéka]] dłużawë 28,6 km. Òna wpłiwô do [[Bôłt]]u. == Òbaczë téż == {{#categorytree:Rzéczi w Pòlsce|hideroot=on|mode=pages}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Rzéczi na Kaszëbach]] k191rno98ci6k3uudzrd6u01caz7vfm 0 8700 215982 215708 2026-09-30T03:32:08Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Pòczta]] 215982 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Einbrief.jpg|mały|Lëst razem z [[Kùwerta|kùwertą]]]] '''Lëst'''<ref>{{sloworz.org|2271|2614}}</ref> – wiadło na pismie, chtërno pòsélô jeden człowiek (wësélôrz) do drëdżégò człowieka (adresôrz). [[Kaszëbsczi alfabét]] sã zmieniôł, temù [[Kaszëbi]] nie pisele lëstów tak samò przez dłudżi dzél czasë. Terô na kùwertach mòże też pisac pò kaszëbskù, bò nawetka niejedné gardë mają tôblëce pò pòlskù i pò kaszëbskù ([[Brusë]], [[Kartuzë]], [[Kòscérzna]], [[Żukòwò]]). Czasã równak chtos mòże leno wzyc zamkłosc lësta do wiédzë. == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Poland registered letter front large.jpg|[[Pòlskô]]<br>1938 Òbrôzk:USSR 1961-09-09 cover.jpg|[[Związk Socjalisticznëch Sowiecczich Repùblików|ZSSR]]<br>1961 Òbrôzk:Lithuania 1991 MF 1991-07-15 B003a.jpg|[[Lëtwa]]<br>1991 Òbrôzk:Envelopes 001 ua0012.jpg|[[Ùkrajina]]<br>1994 Òbrôzk:Mail carrier LCCN2016892840 (cropped).jpg|[[Brifka]] </gallery> == Òbaczë téż == * [[Kònosement]] * [[Pòcztowi kòd]] * [[Pòcztowô marka]] * [[Brifka]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòczta]] [[Kategòrëjô:Zarządzanié]] mqithnd8uz22fmhl0vw4okkxyaf8gjn 0 8795 215911 215527 2026-09-29T13:52:06Z Iketsi 3254 {{Bez òdjimka}} 215911 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} {{Bez òdjimka}} '''Klémãs Derc''' ({{jãz.|pl}} ''Klemens Derc''; 1900–1977) béł [[Kaszëbi|kaszëbsczi]] ùtwórca. Òn ùrodzył sã [[24 séwnika]] [[1900]] rokù w [[Gniéżdżewò|Gniéżdżewie]] i miôł wiele do ùczinkù z [[Téater|téatrã]] np. w [[Wejrowò|Wejrowie]] (''Teatr Kaszubski im. J. Karnowskiego''). == Òbaczë téż == * [[Esperanto]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * https://web.archive.org/web/20140328235109/https://groups.yahoo.com/neo/groups/polaj-esperantistoj/conversations/topics/590 {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} {{SORTUJ:Derc, Klémãs}} [[Kategòrëjô:Kaszëbi]] [[Kategòrëjô:Teater]] ewh643engoonk7v5o9uxg22fpsqqx16 0 8939 215944 201086 2026-09-29T19:16:24Z Iketsi 3254 {{Wies infobox}} 215944 wikitext text/x-wiki {{Wies infobox}} '''Glãdowò''' – wies w [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]], w [[Człëchòwsczi kréz|człëchòwsczim krézu]], w [[Gmina Człëchòwò|gminie Człëchòwò]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gmina Człëchòwò]] jb3q79zsliw9ogtufkl7f992nryjv5q 0 9032 215918 198604 2026-09-29T14:13:12Z Iketsi 3254 * [[Tintownik]] 215918 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Pelikan-Kolbenfüller.jpg|mały|Pisôk]] '''Pisôk''' – przërëchtënk do pisaniô na [[Papiór|papiorze]], w chtërnym pisarsczim materiałem je lejny tint, co scékô pòd cëskã mòcë grawitacji przez kapilarã do metalowégò piórka. == Òbaczë téż == * [[Bąsôk]] * [[Tintownik]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Technika]] bny8h14getcsoc5o2s1ohuztj4jfd75 215919 215918 2026-09-29T14:16:14Z Iketsi 3254 Galeriô 215919 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Pelikan-Kolbenfüller.jpg|mały|Pisôk]] '''Pisôk''' – przërëchtënk do pisaniô na [[Papiór|papiorze]], w chtërnym pisarsczim materiałem je lejny tint, co scékô pòd cëskã mòcë grawitacji przez kapilarã do metalowégò piórka. == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Parker fountain pens and Quink permanent Blue-Black ink Solv-X (51885917227).jpg|Pisôczi i [[tintownik]] Òbrôzk:Fountain pen writing (literacy).jpg| </gallery> == Òbaczë téż == * [[Bąsôk]] * [[Tintownik]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Technika]] 762grv3umyn85q74b054a043hpxoxwp 0 9373 215986 193729 2026-09-30T03:57:12Z Iketsi 3254 + 215986 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Dariusz Mikulski Piotr Michna.jpg|mały|Gduńsczi Jôrmark sw. Dominika - kòscół]] [[Òbrôzk:Brosen jarmark dominikanski 2006.jpg|mały|Gduńsczi Jôrmark sw. Dominika w 2006 rokù]] '''Gduńsczi Jôrmark sw. Dominika''' – cyklicznô jimpreza hańdlowò-kùlturalnô, chtërna òdbiwô sã corocznie w [[zélnik]]ù w [[Gduńsk|Gduńskù]]. Òn mô swój pòczątk w 1260 rokù. [[Kaszëbi]] mògą tu sprzedawac np. swòją keramikã. Tam w kòscele czasem mòże pòsłëchac mùzyczi. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * http://www.mtgsa.com.pl/ {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Kùltura]] [[Kategòrëjô:Gduńsk]] [[Kategòrëjô:Ekònomiô]] jzo0fuoa627w3r0zxeks7gk87p1fzk3 0 9502 215910 213708 2026-09-29T13:49:45Z Iketsi 3254 òbrôzk do nôgłówka 215910 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Angelus Domini (la) 001.pdf|mały|]] '''Aniół Pańsczi''' (''Angelus Domini'') === [[Kaszëbsczi jãzëk]] === [[Òbrôzk:Pope John Paul I from window - edited.jpg|mały|Papiéż na Aniół Pańsczi]] W kòscele znónô je mòdlëtwa: :V. Aniół Pańsczi zwiastowôł Pannie Mariji. :R. I pòczãła z Dëcha Świãtégò. :Zdrowas Marijo... :V. Hewò jô jem Służebnô Pańskô. :R. niech mie sã stónie pòdług Twòjégò słowa. :Zdrowas Marijo.... :V.A Słowò sã stało Całã. :R.I mieszkało midzë nama. :Zdrowas Marijo... === Lingua Latina === :''V. Angelus Domini nuntiavit Mariæ.'' :''R. Et concepit de Spiritu Sancto.'' :''Ave Maria''... :''V. Ecce Ancilla Domini. :''R. Fiat mihi secundum Verbum tuum. :''Ave Maria... :''V. Et Verbum caro factum est. :''R. Et habitavit in nobis. :''Ave Maria... == Lëteratura == * [[Eùgeniusz Gòłąbk|E. Gòłąbk]], [[Eugeniusz Prëczkòwsczi|E. Prëczkòwsczi]]:''Më trzimómë z Bògã'',[[Gduńsk]] 1998, ss. 19 – 20 * [http://www.skarbnicakaszubska.pl/uchwaly-rjk-csb/biuletyn-2012-csb/435-uchwala-nr-3-rjk-2012 Radzëzna Kaszëbsczégò Jãzëka] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Mòdlëtwë]] gwd9g6ckhfgrnncmv5raehni5gepgj4 14 9681 215917 194028 2026-09-29T14:06:05Z Iketsi 3254 {{Commons}} 215917 wikitext text/x-wiki {{Commons}} [[Kategòrëjô:Eùropejskô mitologiô]] [[Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura|Mitologiô]] aoasgtnk4kcnzi44093igot6kwpo99x 0 9942 215897 196512 2026-09-29T13:00:24Z Iketsi 3254 Òbaczë téż 215897 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Wir Bürger Logo.png|mały]] '''Przëmierze na pòkrok ë przëbùdzenié''' ({{jãz.|de}} ''Allianz für Fortschritt und Aufbruch'') – miemieckô partjô, chtërna nie chce retac [[Greckô]] ë dëtków [[Eùro]]. Ji nôleżnicë są pòjużnomëslnota ë kònzerwatistama. Prowadnik je [[Bernd Lucke]]. == Òbaczë téż == {{Col2 |col1= === Sparłãczoné témë === * [[Eùro]] * [[Niemieckô]] * [[Greckô]] |col2= === Pòliticzné partie === {{#categorytree:Pòliticzné partie|hideroot=on|mode=pages}} }} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Miemieckô]] [[Kategòrëjô:Pòliticzné partie]] c1yj3c7c9ueibv0xmwto0f9spxe1l9r 0 10971 215931 197641 2026-09-29T17:49:37Z Iketsi 3254 Galeriô 215931 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Polo Shirt • public domain vector image.svg|mały|Kòszëlka pòlo]] '''Kòszëlka pòlo''' – zort kòszëlë z kòłnérzkã i rozcãcém kòl szëji. Òna mòże miec czieszinkã i dwie abò trzë kòszlówczi. == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Peter Van Gelder.jpg|Chłop w kòszëlce pòlo Òbrôzk:2007 LPGA Championship - Morgan Pressel.jpg|[[Białka]] w kòszëlce pòlo Òbrôzk:NTMT.00804 1.jpg| Òbrôzk:Gernot-Brunner.jpg| </gallery> == Òbaczë téż == {{#categorytree:Òbleczënk|hideroot=on|mode=pages}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Òbleczënk]] c2u6pz1zofh7v2oslu08txdeif496sh 215932 215931 2026-09-29T17:50:35Z Iketsi 3254 [[Kòszëla]] 215932 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Polo Shirt • public domain vector image.svg|mały|Kòszëlka pòlo]] '''Kòszëlka pòlo''' – zort [[Kòszëla|kòszëlë]] z kòłnérzkã i rozcãcém kòl szëji. Òna mòże miec czieszinkã i dwie abò trzë kòszlówczi. == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Peter Van Gelder.jpg|Chłop w kòszëlce pòlo Òbrôzk:2007 LPGA Championship - Morgan Pressel.jpg|[[Białka]] w kòszëlce pòlo Òbrôzk:NTMT.00804 1.jpg| Òbrôzk:Gernot-Brunner.jpg| </gallery> == Òbaczë téż == {{#categorytree:Òbleczënk|hideroot=on|mode=pages}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Òbleczënk]] 3e7vr8z3recr4kqmddsyiq41261rnf9 0 11446 215906 210805 2026-09-29T13:36:04Z Iketsi 3254 {{jãz.|pl}} ''Władysław Konefka''; Òbaczë téż 215906 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} '''Władisłôw Kònefka''' ({{jãz.|pl}} ''Władysław Konefka'') – szôłtës [[Starzëno|Starzëna]], patrón [[Spòdlecznô Szkòła w Starzënie|Spòdleczné Szkòlë w Starzënie]]. == Życiorys == === Dzëcestwò === Ùrodzył sã 8 stëcznika 1892 roku. Skùńcził 4 klasë spòdleczny szkòłë. Wies i òbéńda bëłë pòd zarabczenim prësczim, témù edukacjô w szkòlë bëła prowadzonô w niemiecczim jãzëkù. Pòlsczégò jãzëka ùcził sã doma. Jegò starszi pòmôgalë jemù w zdobiwanim warkù i dëlë jemù zemiã. Rodzëcama Władisława bëlë Gùst i Makrina Kònefka. Tatk pòchòdzył ze  Sławòszëna, matka ze Zdradë.Pò smiercë bëlë pòchòwóny na smãtôrzu w Starzënie. Władisław miôł piãc  sostrów i jednegò brata: Anastazjã, Agnësã, Mariã, Anã, Teklã, Feliksa.Na Władisława gôdalë Bòlek.   === Dzejanié === Władisłôw béł żeniałi z Gertrudą Radzejewską. Òni miélë troje dzecy: Ùrszulã, ona ùmarła czedë mia dzesãc miesãcy, Szczepan béł zabiti w Drëdżi Wòjnie Swiotwi. Nômłodszi, Henrik béł doktorã ginekòlogã,  ùmarł w 1983 rokù, je pòchowòny na smãtôrzu w Starzënie kòle swòjich starków Gùsta i Makrinë Kònefka. Władisław miôł cãżczé żëcé biédnëch gbùrów i wsowech robòtników. Temù brôł ùdziél w zëcym spòlëznë. Òd 1926 rokù nôleżôł do pòkrocznëch òrganizacjôw spòlëznë jaczié rëchtowałë manifestacje zespòłowé i nôrodné. W czasu refòrmë rolny béł propagatorã parcelacji latëfùndiów niemiecczich. Béł szôłtësã Starzëna i prowôdzôrzã Pòlszczégò Związkù Zôchòdnégò. Kònefka béł przëczińca i òrganizatorã bùdowë sétmëklasowi szkòłë spòdleczny w Starzënië.  Zbiérôł pięniãdze, òrganizowôł  chłopów do robótë przy ji bùdowie. Dzãka temù w 1936 rokù bëło òtemknienié sédmëklasowi szkòłë z trzema mieszkaniama dlô szkòlnëch. W tim czasu Kònefka béł radnym szkòłë  i òkòlnégò òddzélu pòùczënë. Przez wiele lat béł Radnym Òkòlnyégò Sejmikù Krézowégò. === Przed smiercą === Przed [[II swiatowô wòjna|Swiatową Wòjną]] zrëchtowôł môlowi Kòmitet Òbarnë Nôrodny, chtëren  zbiérôł dëtczi na ùbarnienié. Na jednym z zebraniów zafedrowôł ùsënienié z òbarnë Niemców. Z gãbnëch òpòwiôdków niechtërnëch Niemców wëchôdałô, że  ju w zélnikù 1939 rokù òrganizacje niemiecczé, dzejającé w Pòlsce wëdałë òbsądzënk na Władisława Kònefkã. Władisłôw mógł wëjachac do centralny Pòlsczi , żebë sã schòwac. Òn jednak òstôł tam, gdze sã ùrodzył, żił i robiił. Czej hitlerowsczi wòjska wkroczëłë,  Kònefka zacarł  wszëtczé znamiona swòji dzejnotë zespòłowi i ùkrił  zestôwk nôleżników Pòlsczégò Związkù Zôchòdnégò. Dzãka temù nicht nie béł wsadzëny. Całô òdpòwiedzalnotã wzął na sebie. 15 séwnika òstôł pòjmóny i przewiozłi do prizë w Wejrowie. [[Òbrôzk:Pamiątkoòwô tôfla zamòrdowónëch w Piôsnicë.jpg|mały|Pamiątkòwô tôfla zamòrdowónëch w Piôsnicë]] === Smiérc === Òstatnym dniãm jegô żëcé bëł 16 lëstopadnik 1939 rokù. Tegò  dnia pò apelu wieczôrnym òstôł przewieziony do lasôw [[ Piôsnica|Piôsnicë]] i rozstrzelôny. 3 séwnika 1967 r. bëł dzejowim dniém dlô spòleznë Starzëna. W tim dniu Spòdlecznô Szkòła w Starzënië dzãkã staranióm miestnëch panôrzów dostała miono Władisława Kònefczi. == Òbaczë téż == * [[Spòdlecznô Szkòła w Starzënie]] == Bibliografiô == * Tekst Marzena Redlin szkólnô ze Spòdleczni Szkòlë w Starzënie * Òdjimczi autorka Marzena Redlin == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Spòdlecznô Szkòła w Starzënie]] [[Kategòrëjô:Gmina Puck]] [[Kategòrëjô:Lëdzë]] sql7sur79a9s9uybb7sodyoc7xv02zb 215908 215906 2026-09-29T13:41:44Z Iketsi 3254 òbrôzk do nôgłówka 215908 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} [[Òbrôzk:Pamiątkoòwô tôfla zamòrdowónëch w Piôsnicë.jpg|mały|Pamiątkòwô tôfla zamòrdowónëch w Piôsnicë]] '''Władisłôw Kònefka''' ({{jãz.|pl}} ''Władysław Konefka'') – szôłtës [[Starzëno|Starzëna]], patrón [[Spòdlecznô Szkòła w Starzënie|Spòdleczné Szkòlë w Starzënie]]. == Życiorys == === Dzëcestwò === Ùrodzył sã 8 stëcznika 1892 roku. Skùńcził 4 klasë spòdleczny szkòłë. Wies i òbéńda bëłë pòd zarabczenim prësczim, témù edukacjô w szkòlë bëła prowadzonô w niemiecczim jãzëkù. Pòlsczégò jãzëka ùcził sã doma. Jegò starszi pòmôgalë jemù w zdobiwanim warkù i dëlë jemù zemiã. Rodzëcama Władisława bëlë Gùst i Makrina Kònefka. Tatk pòchòdzył ze  Sławòszëna, matka ze Zdradë.Pò smiercë bëlë pòchòwóny na smãtôrzu w Starzënie. Władisław miôł piãc  sostrów i jednegò brata: Anastazjã, Agnësã, Mariã, Anã, Teklã, Feliksa.Na Władisława gôdalë Bòlek.   === Dzejanié === Władisłôw béł żeniałi z Gertrudą Radzejewską. Òni miélë troje dzecy: Ùrszulã, ona ùmarła czedë mia dzesãc miesãcy, Szczepan béł zabiti w Drëdżi Wòjnie Swiotwi. Nômłodszi, Henrik béł doktorã ginekòlogã,  ùmarł w 1983 rokù, je pòchowòny na smãtôrzu w Starzënie kòle swòjich starków Gùsta i Makrinë Kònefka. Władisław miôł cãżczé żëcé biédnëch gbùrów i wsowech robòtników. Temù brôł ùdziél w zëcym spòlëznë. Òd 1926 rokù nôleżôł do pòkrocznëch òrganizacjôw spòlëznë jaczié rëchtowałë manifestacje zespòłowé i nôrodné. W czasu refòrmë rolny béł propagatorã parcelacji latëfùndiów niemiecczich. Béł szôłtësã Starzëna i prowôdzôrzã Pòlszczégò Związkù Zôchòdnégò. Kònefka béł przëczińca i òrganizatorã bùdowë sétmëklasowi szkòłë spòdleczny w Starzënië.  Zbiérôł pięniãdze, òrganizowôł  chłopów do robótë przy ji bùdowie. Dzãka temù w 1936 rokù bëło òtemknienié sédmëklasowi szkòłë z trzema mieszkaniama dlô szkòlnëch. W tim czasu Kònefka béł radnym szkòłë  i òkòlnégò òddzélu pòùczënë. Przez wiele lat béł Radnym Òkòlnyégò Sejmikù Krézowégò. === Przed smiercą === Przed [[II swiatowô wòjna|Swiatową Wòjną]] zrëchtowôł môlowi Kòmitet Òbarnë Nôrodny, chtëren  zbiérôł dëtczi na ùbarnienié. Na jednym z zebraniów zafedrowôł ùsënienié z òbarnë Niemców. Z gãbnëch òpòwiôdków niechtërnëch Niemców wëchôdałô, że  ju w zélnikù 1939 rokù òrganizacje niemiecczé, dzejającé w Pòlsce wëdałë òbsądzënk na Władisława Kònefkã. Władisłôw mógł wëjachac do centralny Pòlsczi , żebë sã schòwac. Òn jednak òstôł tam, gdze sã ùrodzył, żił i robiił. Czej hitlerowsczi wòjska wkroczëłë,  Kònefka zacarł  wszëtczé znamiona swòji dzejnotë zespòłowi i ùkrił  zestôwk nôleżników Pòlsczégò Związkù Zôchòdnégò. Dzãka temù nicht nie béł wsadzëny. Całô òdpòwiedzalnotã wzął na sebie. 15 séwnika òstôł pòjmóny i przewiozłi do prizë w Wejrowie. === Smiérc === Òstatnym dniãm jegô żëcé bëł 16 lëstopadnik 1939 rokù. Tegò  dnia pò apelu wieczôrnym òstôł przewieziony do lasôw [[ Piôsnica|Piôsnicë]] i rozstrzelôny. 3 séwnika 1967 r. bëł dzejowim dniém dlô spòleznë Starzëna. W tim dniu Spòdlecznô Szkòła w Starzënië dzãkã staranióm miestnëch panôrzów dostała miono Władisława Kònefczi. == Òbaczë téż == * [[Spòdlecznô Szkòła w Starzënie]] == Bibliografiô == * Tekst Marzena Redlin szkólnô ze Spòdleczni Szkòlë w Starzënie * Òdjimczi autorka Marzena Redlin == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Spòdlecznô Szkòła w Starzënie]] [[Kategòrëjô:Gmina Pùck]] [[Kategòrëjô:Lëdzë]] aft10ijpy4k6bq2pa4p85biraf8h8zt 0 11448 215967 215716 2026-09-29T21:49:46Z Iketsi 3254 òbrôzk do nôgłówka 215967 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:KB Zamek Krzyżacki w Bytowie.jpg|mały|Zómk Krziżacczi w [[Bëtowò|Bëtowie]]]] '''Bëtowsczi zómk''' – gòticczi, pòkrziżacczi zómk, chtëren béł sedzbą [[Krziżôcë|Krziżôków]] òd XIV do XV st. Zómk wëbùdowóny na planie prostonórta z XIV/XV st. Mô 3 òkrãgłé basztë (Młińskô, Różanô i Pólnô) a téż sztërëbòczną wieżã. Nôwôżniészi i nôstarszi gòticczi bùdink – Zôkònny Dodóm (dzysdnia mùzeùm) – pòłożony je w nordowò-zôpadnym dzélu zómkù. == Historiô == [[Òbrôzk:Bytow zamek panorama.jpg|mały|]] Pò kùpienim miasta Krzëżôcë mielë swòjã sedzbã w stôrim gardze, jaczi pamiãtôł jesz czasë sënów Henninga Behra. Pòd kùńc XIV w. Krzëżôcë ùmëslëlë wząc sã za nowi zómk w [[Bëtowò|Bëtowie]]. Miôł òn bëc jak na tamne czasë baro mòderny. Teren zaczãlë rëchtowac ju w 1390 rokù, prôwdzëwô bùdacjô rëgnãła ale w 1398 rokù, a skùńczëła sã 1404 rokù, czej wiôldżim méstrã béł [[Konrad von Jungingen]], a jegò bëtowsczim prokùratorã Jakùb von Reinach. Zaczãlë òd ùsztôłceniô górë, co stojała krótkò miasta, tak żëbë miała plaskati wiérzch i 4 prostopadłé spichë. Wëkòpelë téż wiôldżi rów, jaczi òddzeliwôł jã òd wëszëznë, co sã dwigała òd wschódno-nordowi stronë. Pózni zbùdowóné z wiôldżich kamieniów òstałë fùndamentë szeroczé na 3 métrë. Z kamieniów téż zbùdowóny òstôł dólny i westrzédny dzél murów. Dopiérze jich górną wiôrsztã òsta wëmùrowónô z cegłów, jaczé bëłë wëpôlóné na môlu. Stolemnô bùdacjô, jaczi spòdlé i niższé lédżi mùrów a basztów zrëchtowóné òstałë z wiôldżich kamieniów, a wëżi z cegłów, miała pòkazewac jak mòcny je Zôkón òsoblëwie lokalny pòmòrsczi szlachce, m.jin. òd Sëcewiców i Pùttkamerów z jaczima tej-sej Krzëżôcë sã wadzëlë. Zómkòwëch bëło kòle 100 lëdzy, do grëpë ricerze i pò pôrã germków a knechtów na kòżdégò. Okróm wòjarzów w zómkòwëch mùrach mieszkelë a robilë jich służkòwie òd kùcharzeniô, wòzów, spikrzów, kòniów, itd. Pózni Krzëżôcë zómk wiele razy przebùdowiwelë, zmieniwelë. Nôwiãkszô pòzmiana zaszła w latach 1560-1570, czej ju nie panowelë tu Krzëżôcë. Tedë wedle renesansowégò szëkù pòstawionô òsta ksążãcô rezydencjô i kancelariô, sąd ë bióra pòdatkòwëch ùrzãdników a téż Dodóm Gdowów. Tak zómk òstôł jedną z sedzbów, gdze mieszkałë ksążãcé gdowë (òd nich pòzwa jednégò dzélu). Równak òb czas szwédzczégò pòtopù w 1656 rokù festinga òsta baro mòcno zniszczonô i nigdë nie wrócëła do dôwny pësznotë. Szwédzë m.jin. wësadzëlë prochòwą tormã, znikwilë Ksążãcy Dodóm, kancelariã, Dodóm Gdowów, brómną wieżã i podzómczé. W 1661 rokù rozpòczãtô òsta òdbùdowa zómkù, ale robòtë zakùńczëłë sã dopiérze w 1991 rokù.<ref>''Bëtowskô zemia. Ùczbòwnik.'', Cezari Óbracht-Prondzyńsczi, Pioter Dzekanowsczi: Bëtowsczi Part Kaszëbskô-Pòmòrsczégò Zrzeszniô, Betowò 2013, s.89.</ref> Nié wszëtczé bùdinczi òstałë òdbùdowóné nazôd. Terôczasny sztôłt to zôwdzãka wiôldżégò remontu, jaczi zaczął sã w 60. latach XX w. Wczasni, w 30. latach XX w. òdbùdowã zaczãlë Niemcë – ùdało sã jima przëwrócëc Prochòwą Wieżã, jakô òsta znikwionô przez Szwédów w XVII w. Pò [[II swiatowô wòjna|II swiatowi wòjnie]], ju w Pòlsce, remóntë rëgnãłë w 1964 rokù i warałë do 1991 rokù. == Zómk dzysdnia == [[Òbrôzk:Zamek w Bytowie (2018).jpg|mały|Sedzba Zôpadnôkaszëbsczégò Mùzeùm]] Dzysô w zómkù mô swòją sedzbã [[Zôpadnokaszëbsczé Mùzeùm w Bëtowie|Zôpadnokaszëbsczé Mùzeùm]] a téż [[Bëtowskô Bibliotekô]]. Òd 2018 rokù w zómkù to dô téż nowi gòscyńc i restauracjã. W zómkù òdbiwają sã kòncertë, ricersczé pòkôzczi i wëstôwczi. Dzysô je to nôwiãkszô turisticznô i kùlturalnô atrakcjô Bëtowa. == Lëteratura == * ''Bëtowskô zemia. Ùczbòwnik.'', Red. Cezari Òbracht-Prondzyńsczi, Pioter Dzekanowsczi: Wëd. Bëtowsczi Part Kaszëbskô-Pòmòrsczégò Zrzeszeniô, Bëtowò 2013. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Bëtowò]] 9o05kt4donnuse69vjry6894kk27usw 0 11474 215971 210763 2026-09-30T02:02:29Z Iketsi 3254 òbrôzk do nôgłówka 215971 wikitext text/x-wiki {{Do werifikacje}} [[Òbrôzk:Marilyn Monroe in How to Marry a Millionaire (crop 2000×3000 px).jpg|mały|]] '''Marilyn Monroe''', włascewié '''Norma Jeane Mortenson''' ùrodzóna 1 czerwińca 1926 w [[Los Angeles]], ùmarła 5 zélnika – amerykańsczi aktórka, kapeluszniczka, piosenkôrka, prodùcentka filmòwa, gwiôzda filmôwa, jikòna kùltury pópularny<ref>Marcel Danesi, Popular Culture: Introductory Perspectives, 2008, s. 111.</ref>. American Film Institute ùmiesciéł ją na szóstim mólu na lisce nówiãkszich aktórek wszech czasów. Monroe swòjã karierã zaczãła w lëtach 40 jakno pin-up gir. Pózni trafiła do swiata filmu, gdze rabòtała dlô [[Columbia Pictures]] [https://web.archive.org/web/20130729145809/http://columbia/ pictures]. W 1951 r. zwiãzała sã z wytwórniã Fox, pò czim wkrótce zyskała pòpùlarnosc dzãką filmom ''Małpia kuracja'', ''Niagara'', ''Mężczyźni wolą blondynki'' czë ''Słomiany wdowiec.'' Zasłynãła z ról stereòtypòwych blondnków, ale wcelała sã również w pãstaceje baro złożóné i dramatéczné. W 1955 r. sztuderowała aktórstwô metodiczne w Actors Studio, założiła swòjã wytwórnię Marilyn Monroe Productions. Żëcë prywatné Monroe bëło pełne pertùrbaceji. Aktórka zmagała sã z ùzależnieniama i problemama psychicznyma. Bëła trzykrôtnie białkã, nie miała dzëcë. Film ''Skłóceni z życiem'' był òstatnim w jej żëcowô drodze, chtërã przerwała nieòczekiwóna smierc w 1962 r. == Żëcë == [[Òbrôzk:Portrait of Marilyn Monroe.jpg|mały|]] === Młodosc === Norma Jeane Mortenson ùrodzéła sã w County Hospital w [[Los Angeles]], 1 czerwińca 1926 r., jakno trzece dzeckò [[Gladys Pearl Baker]]<ref> Jaka była prawdziwa Marilyn Monroe?. naobcasach.pl, 2014-09-22. [dostęp 2017-01-21].</ref>. Gladys nié mògła zrezygnowac z rabòty na rzecz òpieczi nad swòją córkã, òddała Normã rodzeznie zastãpczéj. Pò 7 lôtach ôdebrała jã i razã zamieszkały w Hollywood. Rok pózni Gladys zachòrowała na schizofrenię paranoidalną. Òstatk żëca przeżëwała w izolaceji i rzôdkò miôła òkazjã pòtkac sã z córkã. Òstatecznié trafiła do serocinca. Pò lótach tak wspòminała tén czas: „Rodzice wszystkich dzieci w Domu (sierocińcu) umarli. Ja miałam co najmniej jednego rodzica – matkę. Ale ona mnie nie chciała. Zbyt się wstydziłam, aby próbować wyjaśnić to innym dzieciom. Szczęśliwa byłam tylko gdy zabierano nas do kina. Jeane w òkrese dzëctwa miôła bec òfiarã mòlestowanié seksualnégò. Przyznawôła, że w wieku 8 lat była mòlestowóna seksualnié przez lokatóra, ale nié ùjawniła tożsamosce napastnika. Jakno dzëckò jãkała sã i beła dosc wstëdléwa. Szesnastôletnié Norma Jeane wyszła za dwudzestojednoletniégô chłopa, robòtnika. === Droga do sławë === W łżëkwiatë 1944 r. rabòtała pô 10 gòdzënów w Radioplane Munitions Factory. Tam pòtkała fotografa, chterën wykonôł òdjimczi pracownicom fabryczi. Chòcaż niżôdne z jej òdjimków nié òstało òpublikowónych, Norma Jean zdecydowała sã òdejsc z fabryczi i rozpòczãc rabòtã jakno mòdelka. W zélniku 1945 r. wyprowadzëła sã i pòdpisała kontrakt z Blue Book Model Agency. Pòdjãła decyzjã ò zmianié swòjégò wizerënczi – wyprostowała i farbòwanié włosë na blond. Ùważóna bëła za jedną z najcãżej robòtnych mòdelek, a jej òdjimki zdobiły òkładczi taczich cządników, jak „Pageant” czë „Peek”. Dzãkã pòmòcë, swòjej pracodawczyni, wkroczëła do swiata filmu w 1946 r. Jed Aktórka wraz z wpływowym Benem Lyonem wëbrała Marilyn Monroe jakno swòj pseudonim artisticzny. Miono Marilyn nawiãzëwało do gwiôzdy Broadwayu - Marilyn Miller, natomiast Monroe bëło nôzwëskã panieńsczim memki aktórki. Pòczãtkòwò Monroe statistowała w filmach i tak jak inszi niedoswiadczeni aktorzy brała ùdzël w ùczbach spirwu, tuńca, pantomimy i jinszich sesjach òdjimkòwych, a także wzyrała rabòtã na planié filmòwym. Òsobisce marzëła ò karierze pòkroju Jean Harlow. Jej pierszé role gôdóne to ''Dangerous Years'', ''Scudda Hoo! Scudda Hay!''. Pòd wildżim wrażeniém ambicji Monroe beł Sidney Skolsky, dzennikôrz „New York Post“, jaczi prowadzéł pòczytnã kolumnã rozrywkòwã: „To bëło jasne, że Monroe jest gòtowô cãżkò pracowac. Chcëła byc aktorkã i gwizdã filmòwã. Wiedzałem, że nick jej nie pòwsztëma“. Dzãki òżywionôm kòntaktom towarzysczim i domniemanemu romansòwi z Josephem Schenckiem w strëmianniku 1948 r. pòdpisała kòntrakt z Columbia Pictures. Pòd kierunkiem Natashy Lytess rozwijała aktorsczé ùmiejãtnosce, a pònadto przeszła kòlejnã zmianã swòjégò wizerunkù – jej włosë miały òd tej pòry kòlór platynowégò blondu, przeszła również kòrekcjã wady zgryzu. W Columbii zagrała bardziej znaczãcã rolã w niskobùdżetãwëm musicalu ''Dziewczęta z chóru'', jaczi równak nie bëł sukcesem kòmercyjnym. Monroe stracëła kòntrakt w wytwórni. W òmawianym òkrese zwiãzała sã z łowcã talentów Johnnym Hydem, chterën prawdopòdobnie wtedy sfinansował jej òperacje plastéczne pòdbródka i knëra. Pòzbawióna zródła dochodu w 1949 r. pòzowała nagò do òdjimków, chterë w 1953 r. ùkazały sã w pierwszém numerze ''Playboya''. Za sesjã òdjimkòwã ù Toma Kelleya dostôwała zaledwie 50 dolarów, a pò latach gôdała, że zdecydowała sã na tã sesjã bò bëła zdesperowóna, chòc ùważała, że „porządne dziewczyny nie pozują nago”. === Lata 50. Kariera w Hollywood === Wprôwdze Monroe próbowała zdjãc së òdium seksbomby i pragnęła bardziej ambitnych ról, to jednaka producenci pòstrzegali jã przede wszystczim przez pryzmat seksapilu, wskutek czegò występowała w dosc pòdobnych kreacjach aktorsczich m.in. sekretarczi w''Małpiej kuracji''czë w ''Uprzejmie informujemy, że nie są państwo małżeństwem''. Już wówczas aktorka znana bëła z tegò, że na planie zabëła tëkstu, òrãdzała sã, a czasã w ògóle nie stawiała sã na czas w rabòce. Zmagała sã z bezsennoscã, tremã i niskã samoòcenã. W 1953 r. zagrała femme fatale w ''Niagarze'', filmie nakrãcónym w Technicolorze. Sceny, w jaczich aktorka wystãpowała òwinięta tylko w przescieradło lub rãcznik, bëłë wówczas szokùjące i spòtkały sã z protestama srodowisk białczich. Sam film òkazał sã jednako wildżim sukcesem kasowym, ùtorował drogã do sławy Monroe, a także pòtwierdzëł jej status seksbomby. [[Òbrôzk:2017 Kruisherenhotel, Renaissancehuis, hotelkamer 2.jpg|mały]] === Filmë fabùlarné === * [[1947 w filmie|1947]]: ''[[Szokująca panna Pilgrim]]'' (''The Shocking Miss Pilgrim'') jako operatorka telefonu (niewymieniona w czołówce) * 1947: ''Dangerous Years'' jako Evie, kelnerka w Gopher Hole * [[1948 w filmie|1948]]: ''You Were Meant for Me'' (niewymieniona w czołówce) * 1948: ''Scudda-Hoo! Scudda-Hay!'' jako dziewczyna w kajaku (niewymieniona w czołówce) * 1948: ''Green Grass of Wyoming'' jako Epizod z Square Dance (niewymieniona w czołówce) * 1948: ''Dziewczęta z chóru'' (''Ladies of the Chorus'') jako Peggy Martin * [[1949 w filmie|1949]]: ''Szczęśliwa miłość'' (''Love Happy'') jako klientka * [[1950 w filmie|1950]]: ''Błyskawica'' (''The Fireball'') jako Polly * 1950: ''Podróż do Tomahawk'' (''A Ticket to Tomahawk'') jako Clara (niewymieniona w czołówce) * 1950: ''Right Cross'' jako Dusky Ledoux (niewymieniona w czołówce) * 1950: ''[[Asfaltowa dżungla]]'' (''The Asphalt Jungle'') jako Angela Phinlay * 1950: ''[[Wszystko o Ewie]]'' (''All About Eve'') jako panna Claudia Casswell * [[1951 w filmie|1951]]: ''Opowieść z rodzinnych stron'' (''Home Town Story'') jako Iris Martin * 1951: ''As Young as You Feel'' jako Harriet * 1951: ''Pamiętniki Don Giovanniego'' (''Love Nest'') jako Roberta 'Bobbie' Stevens * 1951: ''Pobierzmy się'' (''Let's Make It Legal'') jako Joyce * [[1952 w filmie|1952]]: ''[[Proszę nie pukać]]'' (''Don't Bother to Knock'') jako Nell Forbes * 1952: ''O. Henry przy pełnej widowni'' (''Full House'') jako prostytutka (fragment „The Cop and the Anthem”) * 1952: ''Uprzejmie informujemy, że nie są państwo małżeństwem'' (''We're Not Married!'') jako Annabel Jones Norris * 1952: ''Na krawędzi'' (''Clash by Night'') jako Peggy * 1952: ''[[Małpia kuracja]]'' (''Monkey Business'') jako panna Lois Laurel * [[1953 w filmie|1953]]: ''[[Niagara (film)|Niagara]]'' jako Rose Loomis * 1953: ''[[Mężczyźni wolą blondynki]]'' (''Gentlemen Prefer Blondes'') jako Lorelei Lee * 1953: ''[[Jak poślubić milionera]]'' (''How to Marry a Millionaire'') jako Pola Debevoise * [[1954 w filmie|1954]]: ''[[Nie ma jak show]]'' (''There's No Business Like Show Business'') jako Vicky * 1954: ''[[Rzeka bez powrotu]]'' (''River of No Return'') jako Kay Weston * [[1955 w filmie|1955]]: ''[[Słomiany wdowiec]]'' (''The Seven Year Itch'') jako dziewczyna * [[1956 w filmie|1956]]: ''[[Przystanek autobusowy (film)|Przystanek autobusowy]]'' (''Bus Stop'') jako Cherie * [[1957 w filmie|1957]]: ''[[Książę i aktoreczka]]'' (''The Prince and the Showgirl'') jako Elsie Marina * [[1959 w filmie|1959]]: ''[[Pół żartem, pół serio]]'' (''Some Like It Hot'') jako Sugar Kane Kowalczyk * [[1960 w filmie|1960]]: ''[[Pokochajmy się]]'' (''Let's Make Love'') jako Amanda Dell * [[1961 w filmie|1961]]: ''[[Skłóceni z życiem]]'' (''The Misfits'') jako Roslyn Taber * [[1962 w filmie|1962]]: ''Something's Got to Give'' jako Ellen Wagstaff Arden == Nagrody i nominacje == ; [[César (nagroda filmowa)|'''César''']] * 1959 – najlepsza aktorka zagraniczna – ''[[Książę i aktoreczka]]'' ; [[Złoty Glob|Złote Globy]] * 1957 – nominacja: [[Złoty Glob dla najlepszej aktorki w filmie komediowym lub musicalu|najlepsza aktorka w filmie komediowym lub musicalu]] – ''[[Przystanek autobusowy (film)|Przystanek autobusowy]]'' * 1960 – [[Złoty Glob dla najlepszej aktorki w filmie komediowym lub musicalu|najlepsza aktorka w filmie komediowym lub musicalu]] – ''[[Pół żartem, pół serio]]'' == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} {{SORTUJ:Monroe, Marilyn}} [[Kategòrëjô:Amerikańsczé aktórczi]] e0f5z4xctth08k9hvyequzwk5df9lii 215973 215971 2026-09-30T02:06:36Z Iketsi 3254 òpisënk òdjimka 215973 wikitext text/x-wiki {{Do werifikacje}} [[Òbrôzk:Marilyn Monroe in How to Marry a Millionaire (crop 2000×3000 px).jpg|mały|Marilyn Monroe (1953)]] '''Marilyn Monroe''', włascewié '''Norma Jeane Mortenson''' ùrodzóna 1 czerwińca 1926 w [[Los Angeles]], ùmarła 5 zélnika – amerykańsczi aktórka, kapeluszniczka, piosenkôrka, prodùcentka filmòwa, gwiôzda filmôwa, jikòna kùltury pópularny<ref>Marcel Danesi, Popular Culture: Introductory Perspectives, 2008, s. 111.</ref>. American Film Institute ùmiesciéł ją na szóstim mólu na lisce nówiãkszich aktórek wszech czasów. Monroe swòjã karierã zaczãła w lëtach 40 jakno pin-up gir. Pózni trafiła do swiata filmu, gdze rabòtała dlô [[Columbia Pictures]] [https://web.archive.org/web/20130729145809/http://columbia/ pictures]. W 1951 r. zwiãzała sã z wytwórniã Fox, pò czim wkrótce zyskała pòpùlarnosc dzãką filmom ''Małpia kuracja'', ''Niagara'', ''Mężczyźni wolą blondynki'' czë ''Słomiany wdowiec.'' Zasłynãła z ról stereòtypòwych blondnków, ale wcelała sã również w pãstaceje baro złożóné i dramatéczné. W 1955 r. sztuderowała aktórstwô metodiczne w Actors Studio, założiła swòjã wytwórnię Marilyn Monroe Productions. Żëcë prywatné Monroe bëło pełne pertùrbaceji. Aktórka zmagała sã z ùzależnieniama i problemama psychicznyma. Bëła trzykrôtnie białkã, nie miała dzëcë. Film ''Skłóceni z życiem'' był òstatnim w jej żëcowô drodze, chtërã przerwała nieòczekiwóna smierc w 1962 r. == Żëcë == [[Òbrôzk:Portrait of Marilyn Monroe.jpg|mały|]] === Młodosc === Norma Jeane Mortenson ùrodzéła sã w County Hospital w [[Los Angeles]], 1 czerwińca 1926 r., jakno trzece dzeckò [[Gladys Pearl Baker]]<ref> Jaka była prawdziwa Marilyn Monroe?. naobcasach.pl, 2014-09-22. [dostęp 2017-01-21].</ref>. Gladys nié mògła zrezygnowac z rabòty na rzecz òpieczi nad swòją córkã, òddała Normã rodzeznie zastãpczéj. Pò 7 lôtach ôdebrała jã i razã zamieszkały w Hollywood. Rok pózni Gladys zachòrowała na schizofrenię paranoidalną. Òstatk żëca przeżëwała w izolaceji i rzôdkò miôła òkazjã pòtkac sã z córkã. Òstatecznié trafiła do serocinca. Pò lótach tak wspòminała tén czas: „Rodzice wszystkich dzieci w Domu (sierocińcu) umarli. Ja miałam co najmniej jednego rodzica – matkę. Ale ona mnie nie chciała. Zbyt się wstydziłam, aby próbować wyjaśnić to innym dzieciom. Szczęśliwa byłam tylko gdy zabierano nas do kina. Jeane w òkrese dzëctwa miôła bec òfiarã mòlestowanié seksualnégò. Przyznawôła, że w wieku 8 lat była mòlestowóna seksualnié przez lokatóra, ale nié ùjawniła tożsamosce napastnika. Jakno dzëckò jãkała sã i beła dosc wstëdléwa. Szesnastôletnié Norma Jeane wyszła za dwudzestojednoletniégô chłopa, robòtnika. === Droga do sławë === W łżëkwiatë 1944 r. rabòtała pô 10 gòdzënów w Radioplane Munitions Factory. Tam pòtkała fotografa, chterën wykonôł òdjimczi pracownicom fabryczi. Chòcaż niżôdne z jej òdjimków nié òstało òpublikowónych, Norma Jean zdecydowała sã òdejsc z fabryczi i rozpòczãc rabòtã jakno mòdelka. W zélniku 1945 r. wyprowadzëła sã i pòdpisała kontrakt z Blue Book Model Agency. Pòdjãła decyzjã ò zmianié swòjégò wizerënczi – wyprostowała i farbòwanié włosë na blond. Ùważóna bëła za jedną z najcãżej robòtnych mòdelek, a jej òdjimki zdobiły òkładczi taczich cządników, jak „Pageant” czë „Peek”. Dzãkã pòmòcë, swòjej pracodawczyni, wkroczëła do swiata filmu w 1946 r. Jed Aktórka wraz z wpływowym Benem Lyonem wëbrała Marilyn Monroe jakno swòj pseudonim artisticzny. Miono Marilyn nawiãzëwało do gwiôzdy Broadwayu - Marilyn Miller, natomiast Monroe bëło nôzwëskã panieńsczim memki aktórki. Pòczãtkòwò Monroe statistowała w filmach i tak jak inszi niedoswiadczeni aktorzy brała ùdzël w ùczbach spirwu, tuńca, pantomimy i jinszich sesjach òdjimkòwych, a także wzyrała rabòtã na planié filmòwym. Òsobisce marzëła ò karierze pòkroju Jean Harlow. Jej pierszé role gôdóne to ''Dangerous Years'', ''Scudda Hoo! Scudda Hay!''. Pòd wildżim wrażeniém ambicji Monroe beł Sidney Skolsky, dzennikôrz „New York Post“, jaczi prowadzéł pòczytnã kolumnã rozrywkòwã: „To bëło jasne, że Monroe jest gòtowô cãżkò pracowac. Chcëła byc aktorkã i gwizdã filmòwã. Wiedzałem, że nick jej nie pòwsztëma“. Dzãki òżywionôm kòntaktom towarzysczim i domniemanemu romansòwi z Josephem Schenckiem w strëmianniku 1948 r. pòdpisała kòntrakt z Columbia Pictures. Pòd kierunkiem Natashy Lytess rozwijała aktorsczé ùmiejãtnosce, a pònadto przeszła kòlejnã zmianã swòjégò wizerunkù – jej włosë miały òd tej pòry kòlór platynowégò blondu, przeszła również kòrekcjã wady zgryzu. W Columbii zagrała bardziej znaczãcã rolã w niskobùdżetãwëm musicalu ''Dziewczęta z chóru'', jaczi równak nie bëł sukcesem kòmercyjnym. Monroe stracëła kòntrakt w wytwórni. W òmawianym òkrese zwiãzała sã z łowcã talentów Johnnym Hydem, chterën prawdopòdobnie wtedy sfinansował jej òperacje plastéczne pòdbródka i knëra. Pòzbawióna zródła dochodu w 1949 r. pòzowała nagò do òdjimków, chterë w 1953 r. ùkazały sã w pierwszém numerze ''Playboya''. Za sesjã òdjimkòwã ù Toma Kelleya dostôwała zaledwie 50 dolarów, a pò latach gôdała, że zdecydowała sã na tã sesjã bò bëła zdesperowóna, chòc ùważała, że „porządne dziewczyny nie pozują nago”. === Lata 50. Kariera w Hollywood === Wprôwdze Monroe próbowała zdjãc së òdium seksbomby i pragnęła bardziej ambitnych ról, to jednaka producenci pòstrzegali jã przede wszystczim przez pryzmat seksapilu, wskutek czegò występowała w dosc pòdobnych kreacjach aktorsczich m.in. sekretarczi w''Małpiej kuracji''czë w ''Uprzejmie informujemy, że nie są państwo małżeństwem''. Już wówczas aktorka znana bëła z tegò, że na planie zabëła tëkstu, òrãdzała sã, a czasã w ògóle nie stawiała sã na czas w rabòce. Zmagała sã z bezsennoscã, tremã i niskã samoòcenã. W 1953 r. zagrała femme fatale w ''Niagarze'', filmie nakrãcónym w Technicolorze. Sceny, w jaczich aktorka wystãpowała òwinięta tylko w przescieradło lub rãcznik, bëłë wówczas szokùjące i spòtkały sã z protestama srodowisk białczich. Sam film òkazał sã jednako wildżim sukcesem kasowym, ùtorował drogã do sławy Monroe, a także pòtwierdzëł jej status seksbomby. [[Òbrôzk:2017 Kruisherenhotel, Renaissancehuis, hotelkamer 2.jpg|mały]] === Filmë fabùlarné === * [[1947 w filmie|1947]]: ''[[Szokująca panna Pilgrim]]'' (''The Shocking Miss Pilgrim'') jako operatorka telefonu (niewymieniona w czołówce) * 1947: ''Dangerous Years'' jako Evie, kelnerka w Gopher Hole * [[1948 w filmie|1948]]: ''You Were Meant for Me'' (niewymieniona w czołówce) * 1948: ''Scudda-Hoo! Scudda-Hay!'' jako dziewczyna w kajaku (niewymieniona w czołówce) * 1948: ''Green Grass of Wyoming'' jako Epizod z Square Dance (niewymieniona w czołówce) * 1948: ''Dziewczęta z chóru'' (''Ladies of the Chorus'') jako Peggy Martin * [[1949 w filmie|1949]]: ''Szczęśliwa miłość'' (''Love Happy'') jako klientka * [[1950 w filmie|1950]]: ''Błyskawica'' (''The Fireball'') jako Polly * 1950: ''Podróż do Tomahawk'' (''A Ticket to Tomahawk'') jako Clara (niewymieniona w czołówce) * 1950: ''Right Cross'' jako Dusky Ledoux (niewymieniona w czołówce) * 1950: ''[[Asfaltowa dżungla]]'' (''The Asphalt Jungle'') jako Angela Phinlay * 1950: ''[[Wszystko o Ewie]]'' (''All About Eve'') jako panna Claudia Casswell * [[1951 w filmie|1951]]: ''Opowieść z rodzinnych stron'' (''Home Town Story'') jako Iris Martin * 1951: ''As Young as You Feel'' jako Harriet * 1951: ''Pamiętniki Don Giovanniego'' (''Love Nest'') jako Roberta 'Bobbie' Stevens * 1951: ''Pobierzmy się'' (''Let's Make It Legal'') jako Joyce * [[1952 w filmie|1952]]: ''[[Proszę nie pukać]]'' (''Don't Bother to Knock'') jako Nell Forbes * 1952: ''O. Henry przy pełnej widowni'' (''Full House'') jako prostytutka (fragment „The Cop and the Anthem”) * 1952: ''Uprzejmie informujemy, że nie są państwo małżeństwem'' (''We're Not Married!'') jako Annabel Jones Norris * 1952: ''Na krawędzi'' (''Clash by Night'') jako Peggy * 1952: ''[[Małpia kuracja]]'' (''Monkey Business'') jako panna Lois Laurel * [[1953 w filmie|1953]]: ''[[Niagara (film)|Niagara]]'' jako Rose Loomis * 1953: ''[[Mężczyźni wolą blondynki]]'' (''Gentlemen Prefer Blondes'') jako Lorelei Lee * 1953: ''[[Jak poślubić milionera]]'' (''How to Marry a Millionaire'') jako Pola Debevoise * [[1954 w filmie|1954]]: ''[[Nie ma jak show]]'' (''There's No Business Like Show Business'') jako Vicky * 1954: ''[[Rzeka bez powrotu]]'' (''River of No Return'') jako Kay Weston * [[1955 w filmie|1955]]: ''[[Słomiany wdowiec]]'' (''The Seven Year Itch'') jako dziewczyna * [[1956 w filmie|1956]]: ''[[Przystanek autobusowy (film)|Przystanek autobusowy]]'' (''Bus Stop'') jako Cherie * [[1957 w filmie|1957]]: ''[[Książę i aktoreczka]]'' (''The Prince and the Showgirl'') jako Elsie Marina * [[1959 w filmie|1959]]: ''[[Pół żartem, pół serio]]'' (''Some Like It Hot'') jako Sugar Kane Kowalczyk * [[1960 w filmie|1960]]: ''[[Pokochajmy się]]'' (''Let's Make Love'') jako Amanda Dell * [[1961 w filmie|1961]]: ''[[Skłóceni z życiem]]'' (''The Misfits'') jako Roslyn Taber * [[1962 w filmie|1962]]: ''Something's Got to Give'' jako Ellen Wagstaff Arden == Nagrody i nominacje == ; [[César (nagroda filmowa)|'''César''']] * 1959 – najlepsza aktorka zagraniczna – ''[[Książę i aktoreczka]]'' ; [[Złoty Glob|Złote Globy]] * 1957 – nominacja: [[Złoty Glob dla najlepszej aktorki w filmie komediowym lub musicalu|najlepsza aktorka w filmie komediowym lub musicalu]] – ''[[Przystanek autobusowy (film)|Przystanek autobusowy]]'' * 1960 – [[Złoty Glob dla najlepszej aktorki w filmie komediowym lub musicalu|najlepsza aktorka w filmie komediowym lub musicalu]] – ''[[Pół żartem, pół serio]]'' == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} {{SORTUJ:Monroe, Marilyn}} [[Kategòrëjô:Amerikańsczé aktórczi]] e8lzt9v8phezz8tfg7a8zvctyf6qo7h 0 11476 215902 210806 2026-09-29T13:07:31Z Iketsi 3254 ({{jãz.|pl}} ''Szkoła Podstawowa im. Władysława Konefki w Starzynie'') 215902 wikitext text/x-wiki {{Do werifikacje}} {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} [[Òbrôzk:Spòdlecznô Szkòla w Starzënie.jpg|mały|Spòdlecznô Szkòla w Starzënie]] '''Spòdleczno Szkòła w Starzënie''' ({{jãz.|pl}} ''Szkoła Podstawowa im. Władysława Konefki w Starzynie'') do chtërny nôleżą dzecë ze: [[Starzëno|Starzëna]], [[ Pôrszkòwo|Pôrszkòwa]], [[Kłanino |Kłanina]], [[Môłé Starzëno |Môłégò Starzëna]], [[Redoszewo|Redoszewa]]. == Historiô szkòłë == [[Òbrôzk:Bùdink stôri Szkòlë w Starzënie.jpg|mały|Bùdink stôri Szkòlë w Starzënie]] * W czasach zarabczeniô gôdanié pò pòlskù wënôszałò sã z dodomù. Czas germanizacji òstawiôł znamiona pò se na Pùcczi Zëmie. Piérszé zmiónczi ò szkòłowiznié pòchòdzą z 1718 r. Wëdowiôdómë sã z nich, że pierszô szkòła wëbùdowónô w Radoszewie w drëdzé pòłowie XIX wiekù. Do ti szkòłë chòdzëłë dzecë z Radëszewa i Pôrszkówa. W szkòle bëła jedna szkólnô Wanda Brelowskô. * W 1868 r. w Redoszewié wëbùdowónô nowô szkòła, w chtërny ùczëłë sã dzecë z Redoszewa, Pôrszkòwa i Kłanina. Miéwcowie òkòlnëch miectwów ùgôdelë sã, że do ti szkòlë mdą chòdzëłë dzecë z nëch wsów. W szkòlë ti robilë szkólny: * òd 1920 r. Tadeùsz Kùlik * 1922r. Téòfil Nierzwiczi, Marta Nierzwickô, jich córka Téòfila Sieg. * W Starzënie òrganizowanim òswiatë, juwerno jak w jinszich pòmòrszczich wsach zajimalë sã szkólny: Hipiòlit Górsczi i Tóna Chabòwsczi. Przez pierszé lata Górszczi robił sóm, miôł pòd dozérënkã 145 szkòłowników i robił baro cãżkò. Dopiérze w 1922 r. dostôł drëdżégò szkólnégò – TónaãChabòwsczégo. Hipòlit Górszczi sprôwiôł òbòwiązczi prowadnika starzińnsczi szkòłë, chtërnã przejmął pò prusczim szkólnym Janie Splett. Ùroczëzna przejimniãcô môla òdbëła sã 24 lëstopadnika 1920r. Z krôgam òbrzezków òbeznôł gò òbzérnik szkòlny w bëcé miestnëch wëszëznôw. Pò nim òbrzézczi te sprôwielë Paweł Jakùbek i Jan Grenda. *Jan Grenda béł prowadnikã szkłlë w Stërzenie do wëbùchù II Wòjnë Swiatowi. Władisłôw Kònefka béł przëczińcą i òrganizatorã bùdowë sëtmëklasowi szkòłë spòdleczny w Starzënië. Zbiérôł pieniãdze, òrganizowôł chłopów do robòtë przy ji bùdowie. Dzãka temù w 1936 rokù bëło òtemknienié sédmë klasowi szkòłë z trzëma mieszkaniama dlô szkólnëch. W tim czasu Kònefka béł radnym szkòłë i òkòlnégò òddzéla pòùczënë. Òstatnym dniã jegò żëcô béł 16 lëstopadnik 1939 rokù. Tegô dnia pò apelu wieczórnym òstôł przewiozłi do lasów Piôsnicë i rozstrzélóny. Òb czas wòjnë w szkòle w Starzënie dzecë ùczëłë sã w niemiecczim jãzëkù. Pò skùńczony wòjnie niemiecczich szkòlnëch zastąpiono pòlsczima: Tadeùsz i Wiktoria Wierzbiccë, Janina Pòdjaskô, Heléna Kùlik, Józef Główczewsczi, Francyszek Szëmikowsczi, Paweł Hejnowsczi, Jan Piepka i Téòfila Sieg z dòdomù Nierzwickô. Prowadnika szkłë béł Tadeùsz Kùlik. W pierszich latach chòwaniégò dzecë pisałë na grifie, a póznié w zesziwkach. * W latach 1950–1968 direkorã szkòłë w Starzënie béł Władisłôw Zwiewka, a szkólnyma: Renata John pò slëbnikù Bòhl, Jadwiga Fikùs pò slëbnikù Zielke, Téòfila Sieg, Lidwinia Stefanowskô, Janina Wróblewskô, Łucja Bizewskô, Tadeùsz Bëczkòwsczi i Zbigniew Mòskalenkò. W nëch latach szkólny co sztërk sã zmienielë. Dwiérnikã béł Józef Gaffke. * W 1969 r. direktorã òstôł Marian Szulc, chtëren béł direktorã do 1978r. Pò nim bëlë: Maria Reszke, Renata Bòhl, Henrik Jakùbczik. * W latach 1981–2003 direktorã szkòłé bëła Eléònora Sołtësińska, chtërna w 1989 r. zacziłã stôwianié nôwi szkòłë, ale z felënkù dëtków robòtë przerwelë. Pò czile latach nowi bùdink béł ùkuńczony. W 1996 r. bëło swiãto òtemknieniô nowi szkòłë w Starzënie. Bùdink stôri szkòłë pò ùprawienim òddelë nazôt dzecòm 01 séwnika 2001 rokù i dzejô do dzys dnia. * Òd 1999 do 2019 w Starzënie dzejało gimnazjum. * W séwnikù 2003 r. direkorã òstôł Artur Surmaj i je nim do dzys dnia. * W 2006 r. [[Gimnazjum]] dostało miono [[Władysław Konefka|Władisława Kònefczi]]. * W séwniku 2016 r. òbchôdóny béł jubleùsz stôri szkòłë – 80 lat i 20 lat nowi szkòłë. == Òbaczë téż == * [[Wësztôłcenié]] == Lëteratura == * Tekst Marzena Redlin szkólnô ze Spòdleczni Szkòlë w Starzënie * Òdjimczi autorka Marzena Redlin, Maciej Wesołowski == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Spòdlecznô Szkòła w Starzënie| ]] p7grum7094acblc1tenxe5whost2coq 215903 215902 2026-09-29T13:11:32Z Iketsi 3254 {{Òficjalnô starna}} 215903 wikitext text/x-wiki {{Do werifikacje}} {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} [[Òbrôzk:Spòdlecznô Szkòla w Starzënie.jpg|mały|Spòdlecznô Szkòla w Starzënie]] '''Spòdleczno Szkòła w Starzënie''' ({{jãz.|pl}} ''Szkoła Podstawowa im. Władysława Konefki w Starzynie'') do chtërny nôleżą dzecë ze: [[Starzëno|Starzëna]], [[ Pôrszkòwo|Pôrszkòwa]], [[Kłanino |Kłanina]], [[Môłé Starzëno |Môłégò Starzëna]], [[Redoszewo|Redoszewa]]. == Historiô szkòłë == [[Òbrôzk:Bùdink stôri Szkòlë w Starzënie.jpg|mały|Bùdink stôri Szkòlë w Starzënie]] * W czasach zarabczeniô gôdanié pò pòlskù wënôszałò sã z dodomù. Czas germanizacji òstawiôł znamiona pò se na Pùcczi Zëmie. Piérszé zmiónczi ò szkòłowiznié pòchòdzą z 1718 r. Wëdowiôdómë sã z nich, że pierszô szkòła wëbùdowónô w Radoszewie w drëdzé pòłowie XIX wiekù. Do ti szkòłë chòdzëłë dzecë z Radëszewa i Pôrszkówa. W szkòle bëła jedna szkólnô Wanda Brelowskô. * W 1868 r. w Redoszewié wëbùdowónô nowô szkòła, w chtërny ùczëłë sã dzecë z Redoszewa, Pôrszkòwa i Kłanina. Miéwcowie òkòlnëch miectwów ùgôdelë sã, że do ti szkòlë mdą chòdzëłë dzecë z nëch wsów. W szkòlë ti robilë szkólny: * òd 1920 r. Tadeùsz Kùlik * 1922r. Téòfil Nierzwiczi, Marta Nierzwickô, jich córka Téòfila Sieg. * W Starzënie òrganizowanim òswiatë, juwerno jak w jinszich pòmòrszczich wsach zajimalë sã szkólny: Hipiòlit Górsczi i Tóna Chabòwsczi. Przez pierszé lata Górszczi robił sóm, miôł pòd dozérënkã 145 szkòłowników i robił baro cãżkò. Dopiérze w 1922 r. dostôł drëdżégò szkólnégò – TónaãChabòwsczégo. Hipòlit Górszczi sprôwiôł òbòwiązczi prowadnika starzińnsczi szkòłë, chtërnã przejmął pò prusczim szkólnym Janie Splett. Ùroczëzna przejimniãcô môla òdbëła sã 24 lëstopadnika 1920r. Z krôgam òbrzezków òbeznôł gò òbzérnik szkòlny w bëcé miestnëch wëszëznôw. Pò nim òbrzézczi te sprôwielë Paweł Jakùbek i Jan Grenda. *Jan Grenda béł prowadnikã szkłlë w Stërzenie do wëbùchù II Wòjnë Swiatowi. Władisłôw Kònefka béł przëczińcą i òrganizatorã bùdowë sëtmëklasowi szkòłë spòdleczny w Starzënië. Zbiérôł pieniãdze, òrganizowôł chłopów do robòtë przy ji bùdowie. Dzãka temù w 1936 rokù bëło òtemknienié sédmë klasowi szkòłë z trzëma mieszkaniama dlô szkólnëch. W tim czasu Kònefka béł radnym szkòłë i òkòlnégò òddzéla pòùczënë. Òstatnym dniã jegò żëcô béł 16 lëstopadnik 1939 rokù. Tegô dnia pò apelu wieczórnym òstôł przewiozłi do lasów Piôsnicë i rozstrzélóny. Òb czas wòjnë w szkòle w Starzënie dzecë ùczëłë sã w niemiecczim jãzëkù. Pò skùńczony wòjnie niemiecczich szkòlnëch zastąpiono pòlsczima: Tadeùsz i Wiktoria Wierzbiccë, Janina Pòdjaskô, Heléna Kùlik, Józef Główczewsczi, Francyszek Szëmikowsczi, Paweł Hejnowsczi, Jan Piepka i Téòfila Sieg z dòdomù Nierzwickô. Prowadnika szkłë béł Tadeùsz Kùlik. W pierszich latach chòwaniégò dzecë pisałë na grifie, a póznié w zesziwkach. * W latach 1950–1968 direkorã szkòłë w Starzënie béł Władisłôw Zwiewka, a szkólnyma: Renata John pò slëbnikù Bòhl, Jadwiga Fikùs pò slëbnikù Zielke, Téòfila Sieg, Lidwinia Stefanowskô, Janina Wróblewskô, Łucja Bizewskô, Tadeùsz Bëczkòwsczi i Zbigniew Mòskalenkò. W nëch latach szkólny co sztërk sã zmienielë. Dwiérnikã béł Józef Gaffke. * W 1969 r. direktorã òstôł Marian Szulc, chtëren béł direktorã do 1978r. Pò nim bëlë: Maria Reszke, Renata Bòhl, Henrik Jakùbczik. * W latach 1981–2003 direktorã szkòłé bëła Eléònora Sołtësińska, chtërna w 1989 r. zacziłã stôwianié nôwi szkòłë, ale z felënkù dëtków robòtë przerwelë. Pò czile latach nowi bùdink béł ùkuńczony. W 1996 r. bëło swiãto òtemknieniô nowi szkòłë w Starzënie. Bùdink stôri szkòłë pò ùprawienim òddelë nazôt dzecòm 01 séwnika 2001 rokù i dzejô do dzys dnia. * Òd 1999 do 2019 w Starzënie dzejało gimnazjum. * W séwnikù 2003 r. direkorã òstôł Artur Surmaj i je nim do dzys dnia. * W 2006 r. [[Gimnazjum]] dostało miono [[Władysław Konefka|Władisława Kònefczi]]. * W séwniku 2016 r. òbchôdóny béł jubleùsz stôri szkòłë – 80 lat i 20 lat nowi szkòłë. == Òbaczë téż == * [[Wësztôłcenié]] == Lëteratura == * Tekst Marzena Redlin szkólnô ze Spòdleczni Szkòlë w Starzënie * Òdjimczi autorka Marzena Redlin, Maciej Wesołowski == Bùtnowé lënczi == {{Òficjalnô starna}} {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Spòdlecznô Szkòła w Starzënie| ]] 2xazdfjrw2hzxu2tptulmfnrna44yv7 215904 215903 2026-09-29T13:33:14Z Iketsi 3254 òbrôzk do nôgłówka 215904 wikitext text/x-wiki {{Do werifikacje}} {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} [[Òbrôzk:Spòdlecznô Szkòla w Starzënie (3.1 ratio)|mały|Spòdlecznô Szkòla w Starzënie]] '''Spòdleczno Szkòła w Starzënie''' ({{jãz.|pl}} ''Szkoła Podstawowa im. Władysława Konefki w Starzynie'') do chtërny nôleżą dzecë ze: [[Starzëno|Starzëna]], [[ Pôrszkòwo|Pôrszkòwa]], [[Kłanino |Kłanina]], [[Môłé Starzëno |Môłégò Starzëna]], [[Redoszewo|Redoszewa]]. == Historiô szkòłë == [[Òbrôzk:Bùdink stôri Szkòlë w Starzënie.jpg|mały|Bùdink stôri Szkòlë w Starzënie]] * W czasach zarabczeniô gôdanié pò pòlskù wënôszałò sã z dodomù. Czas germanizacji òstawiôł znamiona pò se na Pùcczi Zëmie. Piérszé zmiónczi ò szkòłowiznié pòchòdzą z 1718 r. Wëdowiôdómë sã z nich, że pierszô szkòła wëbùdowónô w Radoszewie w drëdzé pòłowie XIX wiekù. Do ti szkòłë chòdzëłë dzecë z Radëszewa i Pôrszkówa. W szkòle bëła jedna szkólnô Wanda Brelowskô. * W 1868 r. w Redoszewié wëbùdowónô nowô szkòła, w chtërny ùczëłë sã dzecë z Redoszewa, Pôrszkòwa i Kłanina. Miéwcowie òkòlnëch miectwów ùgôdelë sã, że do ti szkòlë mdą chòdzëłë dzecë z nëch wsów. W szkòlë ti robilë szkólny: * òd 1920 r. Tadeùsz Kùlik * 1922r. Téòfil Nierzwiczi, Marta Nierzwickô, jich córka Téòfila Sieg. * W Starzënie òrganizowanim òswiatë, juwerno jak w jinszich pòmòrszczich wsach zajimalë sã szkólny: Hipiòlit Górsczi i Tóna Chabòwsczi. Przez pierszé lata Górszczi robił sóm, miôł pòd dozérënkã 145 szkòłowników i robił baro cãżkò. Dopiérze w 1922 r. dostôł drëdżégò szkólnégò – TónaãChabòwsczégo. Hipòlit Górszczi sprôwiôł òbòwiązczi prowadnika starzińnsczi szkòłë, chtërnã przejmął pò prusczim szkólnym Janie Splett. Ùroczëzna przejimniãcô môla òdbëła sã 24 lëstopadnika 1920r. Z krôgam òbrzezków òbeznôł gò òbzérnik szkòlny w bëcé miestnëch wëszëznôw. Pò nim òbrzézczi te sprôwielë Paweł Jakùbek i Jan Grenda. *Jan Grenda béł prowadnikã szkłlë w Stërzenie do wëbùchù II Wòjnë Swiatowi. Władisłôw Kònefka béł przëczińcą i òrganizatorã bùdowë sëtmëklasowi szkòłë spòdleczny w Starzënië. Zbiérôł pieniãdze, òrganizowôł chłopów do robòtë przy ji bùdowie. Dzãka temù w 1936 rokù bëło òtemknienié sédmë klasowi szkòłë z trzëma mieszkaniama dlô szkólnëch. W tim czasu Kònefka béł radnym szkòłë i òkòlnégò òddzéla pòùczënë. Òstatnym dniã jegò żëcô béł 16 lëstopadnik 1939 rokù. Tegô dnia pò apelu wieczórnym òstôł przewiozłi do lasów Piôsnicë i rozstrzélóny. Òb czas wòjnë w szkòle w Starzënie dzecë ùczëłë sã w niemiecczim jãzëkù. Pò skùńczony wòjnie niemiecczich szkòlnëch zastąpiono pòlsczima: Tadeùsz i Wiktoria Wierzbiccë, Janina Pòdjaskô, Heléna Kùlik, Józef Główczewsczi, Francyszek Szëmikowsczi, Paweł Hejnowsczi, Jan Piepka i Téòfila Sieg z dòdomù Nierzwickô. Prowadnika szkłë béł Tadeùsz Kùlik. W pierszich latach chòwaniégò dzecë pisałë na grifie, a póznié w zesziwkach. * W latach 1950–1968 direkorã szkòłë w Starzënie béł Władisłôw Zwiewka, a szkólnyma: Renata John pò slëbnikù Bòhl, Jadwiga Fikùs pò slëbnikù Zielke, Téòfila Sieg, Lidwinia Stefanowskô, Janina Wróblewskô, Łucja Bizewskô, Tadeùsz Bëczkòwsczi i Zbigniew Mòskalenkò. W nëch latach szkólny co sztërk sã zmienielë. Dwiérnikã béł Józef Gaffke. * W 1969 r. direktorã òstôł Marian Szulc, chtëren béł direktorã do 1978r. Pò nim bëlë: Maria Reszke, Renata Bòhl, Henrik Jakùbczik. * W latach 1981–2003 direktorã szkòłé bëła Eléònora Sołtësińska, chtërna w 1989 r. zacziłã stôwianié nôwi szkòłë, ale z felënkù dëtków robòtë przerwelë. Pò czile latach nowi bùdink béł ùkuńczony. W 1996 r. bëło swiãto òtemknieniô nowi szkòłë w Starzënie. Bùdink stôri szkòłë pò ùprawienim òddelë nazôt dzecòm 01 séwnika 2001 rokù i dzejô do dzys dnia. * Òd 1999 do 2019 w Starzënie dzejało gimnazjum. * W séwnikù 2003 r. direkorã òstôł Artur Surmaj i je nim do dzys dnia. * W 2006 r. [[Gimnazjum]] dostało miono [[Władysław Konefka|Władisława Kònefczi]]. * W séwniku 2016 r. òbchôdóny béł jubleùsz stôri szkòłë – 80 lat i 20 lat nowi szkòłë. == Òbaczë téż == * [[Wësztôłcenié]] == Lëteratura == * Tekst Marzena Redlin szkólnô ze Spòdleczni Szkòlë w Starzënie * Òdjimczi autorka Marzena Redlin, Maciej Wesołowski == Bùtnowé lënczi == {{Òficjalnô starna}} {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Spòdlecznô Szkòła w Starzënie| ]] 2eeux03fh9k0v68t6i26gvfhucvw48p 215905 215904 2026-09-29T13:33:43Z Iketsi 3254 .jpg 215905 wikitext text/x-wiki {{Do werifikacje}} {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} [[Òbrôzk:Spòdlecznô Szkòla w Starzënie (3.1 ratio).jpg|mały|Spòdlecznô Szkòla w Starzënie]] '''Spòdleczno Szkòła w Starzënie''' ({{jãz.|pl}} ''Szkoła Podstawowa im. Władysława Konefki w Starzynie'') do chtërny nôleżą dzecë ze: [[Starzëno|Starzëna]], [[ Pôrszkòwo|Pôrszkòwa]], [[Kłanino |Kłanina]], [[Môłé Starzëno |Môłégò Starzëna]], [[Redoszewo|Redoszewa]]. == Historiô szkòłë == [[Òbrôzk:Bùdink stôri Szkòlë w Starzënie.jpg|mały|Bùdink stôri Szkòlë w Starzënie]] * W czasach zarabczeniô gôdanié pò pòlskù wënôszałò sã z dodomù. Czas germanizacji òstawiôł znamiona pò se na Pùcczi Zëmie. Piérszé zmiónczi ò szkòłowiznié pòchòdzą z 1718 r. Wëdowiôdómë sã z nich, że pierszô szkòła wëbùdowónô w Radoszewie w drëdzé pòłowie XIX wiekù. Do ti szkòłë chòdzëłë dzecë z Radëszewa i Pôrszkówa. W szkòle bëła jedna szkólnô Wanda Brelowskô. * W 1868 r. w Redoszewié wëbùdowónô nowô szkòła, w chtërny ùczëłë sã dzecë z Redoszewa, Pôrszkòwa i Kłanina. Miéwcowie òkòlnëch miectwów ùgôdelë sã, że do ti szkòlë mdą chòdzëłë dzecë z nëch wsów. W szkòlë ti robilë szkólny: * òd 1920 r. Tadeùsz Kùlik * 1922r. Téòfil Nierzwiczi, Marta Nierzwickô, jich córka Téòfila Sieg. * W Starzënie òrganizowanim òswiatë, juwerno jak w jinszich pòmòrszczich wsach zajimalë sã szkólny: Hipiòlit Górsczi i Tóna Chabòwsczi. Przez pierszé lata Górszczi robił sóm, miôł pòd dozérënkã 145 szkòłowników i robił baro cãżkò. Dopiérze w 1922 r. dostôł drëdżégò szkólnégò – TónaãChabòwsczégo. Hipòlit Górszczi sprôwiôł òbòwiązczi prowadnika starzińnsczi szkòłë, chtërnã przejmął pò prusczim szkólnym Janie Splett. Ùroczëzna przejimniãcô môla òdbëła sã 24 lëstopadnika 1920r. Z krôgam òbrzezków òbeznôł gò òbzérnik szkòlny w bëcé miestnëch wëszëznôw. Pò nim òbrzézczi te sprôwielë Paweł Jakùbek i Jan Grenda. * Jan Grenda béł prowadnikã szkłlë w Stërzenie do wëbùchù II Wòjnë Swiatowi. Władisłôw Kònefka béł przëczińcą i òrganizatorã bùdowë sëtmëklasowi szkòłë spòdleczny w Starzënië. Zbiérôł pieniãdze, òrganizowôł chłopów do robòtë przy ji bùdowie. Dzãka temù w 1936 rokù bëło òtemknienié sédmë klasowi szkòłë z trzëma mieszkaniama dlô szkólnëch. W tim czasu Kònefka béł radnym szkòłë i òkòlnégò òddzéla pòùczënë. Òstatnym dniã jegò żëcô béł 16 lëstopadnik 1939 rokù. Tegô dnia pò apelu wieczórnym òstôł przewiozłi do lasów Piôsnicë i rozstrzélóny. Òb czas wòjnë w szkòle w Starzënie dzecë ùczëłë sã w niemiecczim jãzëkù. Pò skùńczony wòjnie niemiecczich szkòlnëch zastąpiono pòlsczima: Tadeùsz i Wiktoria Wierzbiccë, Janina Pòdjaskô, Heléna Kùlik, Józef Główczewsczi, Francyszek Szëmikowsczi, Paweł Hejnowsczi, Jan Piepka i Téòfila Sieg z dòdomù Nierzwickô. Prowadnika szkłë béł Tadeùsz Kùlik. W pierszich latach chòwaniégò dzecë pisałë na grifie, a póznié w zesziwkach. * W latach 1950–1968 direkorã szkòłë w Starzënie béł Władisłôw Zwiewka, a szkólnyma: Renata John pò slëbnikù Bòhl, Jadwiga Fikùs pò slëbnikù Zielke, Téòfila Sieg, Lidwinia Stefanowskô, Janina Wróblewskô, Łucja Bizewskô, Tadeùsz Bëczkòwsczi i Zbigniew Mòskalenkò. W nëch latach szkólny co sztërk sã zmienielë. Dwiérnikã béł Józef Gaffke. * W 1969 r. direktorã òstôł Marian Szulc, chtëren béł direktorã do 1978r. Pò nim bëlë: Maria Reszke, Renata Bòhl, Henrik Jakùbczik. * W latach 1981–2003 direktorã szkòłé bëła Eléònora Sołtësińska, chtërna w 1989 r. zacziłã stôwianié nôwi szkòłë, ale z felënkù dëtków robòtë przerwelë. Pò czile latach nowi bùdink béł ùkuńczony. W 1996 r. bëło swiãto òtemknieniô nowi szkòłë w Starzënie. Bùdink stôri szkòłë pò ùprawienim òddelë nazôt dzecòm 01 séwnika 2001 rokù i dzejô do dzys dnia. * Òd 1999 do 2019 w Starzënie dzejało gimnazjum. * W séwnikù 2003 r. direkorã òstôł Artur Surmaj i je nim do dzys dnia. * W 2006 r. [[Gimnazjum]] dostało miono [[Władysław Konefka|Władisława Kònefczi]]. * W séwniku 2016 r. òbchôdóny béł jubleùsz stôri szkòłë – 80 lat i 20 lat nowi szkòłë. == Òbaczë téż == * [[Wësztôłcenié]] == Lëteratura == * Tekst Marzena Redlin szkólnô ze Spòdleczni Szkòlë w Starzënie * Òdjimczi autorka Marzena Redlin, Maciej Wesołowski == Bùtnowé lënczi == {{Òficjalnô starna}} {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Spòdlecznô Szkòła w Starzënie| ]] 6ezb2j2m8zxml4cmjavxtm6ijl458zj 215907 215905 2026-09-29T13:36:45Z Iketsi 3254 [[Władisłôw Kònefka]] 215907 wikitext text/x-wiki {{Do werifikacje}} {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} [[Òbrôzk:Spòdlecznô Szkòla w Starzënie (3.1 ratio).jpg|mały|Spòdlecznô Szkòla w Starzënie]] '''Spòdleczno Szkòła w Starzënie''' ({{jãz.|pl}} ''Szkoła Podstawowa im. Władysława Konefki w Starzynie'') do chtërny nôleżą dzecë ze: [[Starzëno|Starzëna]], [[ Pôrszkòwo|Pôrszkòwa]], [[Kłanino |Kłanina]], [[Môłé Starzëno |Môłégò Starzëna]], [[Redoszewo|Redoszewa]]. == Historiô szkòłë == [[Òbrôzk:Bùdink stôri Szkòlë w Starzënie.jpg|mały|Bùdink stôri Szkòlë w Starzënie]] * W czasach zarabczeniô gôdanié pò pòlskù wënôszałò sã z dodomù. Czas germanizacji òstawiôł znamiona pò se na Pùcczi Zëmie. Piérszé zmiónczi ò szkòłowiznié pòchòdzą z 1718 r. Wëdowiôdómë sã z nich, że pierszô szkòła wëbùdowónô w Radoszewie w drëdzé pòłowie XIX wiekù. Do ti szkòłë chòdzëłë dzecë z Radëszewa i Pôrszkówa. W szkòle bëła jedna szkólnô Wanda Brelowskô. * W 1868 r. w Redoszewié wëbùdowónô nowô szkòła, w chtërny ùczëłë sã dzecë z Redoszewa, Pôrszkòwa i Kłanina. Miéwcowie òkòlnëch miectwów ùgôdelë sã, że do ti szkòlë mdą chòdzëłë dzecë z nëch wsów. W szkòlë ti robilë szkólny: * òd 1920 r. Tadeùsz Kùlik * 1922r. Téòfil Nierzwiczi, Marta Nierzwickô, jich córka Téòfila Sieg. * W Starzënie òrganizowanim òswiatë, juwerno jak w jinszich pòmòrszczich wsach zajimalë sã szkólny: Hipiòlit Górsczi i Tóna Chabòwsczi. Przez pierszé lata Górszczi robił sóm, miôł pòd dozérënkã 145 szkòłowników i robił baro cãżkò. Dopiérze w 1922 r. dostôł drëdżégò szkólnégò – TónaãChabòwsczégo. Hipòlit Górszczi sprôwiôł òbòwiązczi prowadnika starzińnsczi szkòłë, chtërnã przejmął pò prusczim szkólnym Janie Splett. Ùroczëzna przejimniãcô môla òdbëła sã 24 lëstopadnika 1920r. Z krôgam òbrzezków òbeznôł gò òbzérnik szkòlny w bëcé miestnëch wëszëznôw. Pò nim òbrzézczi te sprôwielë Paweł Jakùbek i Jan Grenda. * Jan Grenda béł prowadnikã szkłlë w Stërzenie do wëbùchù II Wòjnë Swiatowi. Władisłôw Kònefka béł przëczińcą i òrganizatorã bùdowë sëtmëklasowi szkòłë spòdleczny w Starzënië. Zbiérôł pieniãdze, òrganizowôł chłopów do robòtë przy ji bùdowie. Dzãka temù w 1936 rokù bëło òtemknienié sédmë klasowi szkòłë z trzëma mieszkaniama dlô szkólnëch. W tim czasu Kònefka béł radnym szkòłë i òkòlnégò òddzéla pòùczënë. Òstatnym dniã jegò żëcô béł 16 lëstopadnik 1939 rokù. Tegô dnia pò apelu wieczórnym òstôł przewiozłi do lasów Piôsnicë i rozstrzélóny. Òb czas wòjnë w szkòle w Starzënie dzecë ùczëłë sã w niemiecczim jãzëkù. Pò skùńczony wòjnie niemiecczich szkòlnëch zastąpiono pòlsczima: Tadeùsz i Wiktoria Wierzbiccë, Janina Pòdjaskô, Heléna Kùlik, Józef Główczewsczi, Francyszek Szëmikowsczi, Paweł Hejnowsczi, Jan Piepka i Téòfila Sieg z dòdomù Nierzwickô. Prowadnika szkłë béł Tadeùsz Kùlik. W pierszich latach chòwaniégò dzecë pisałë na grifie, a póznié w zesziwkach. * W latach 1950–1968 direkorã szkòłë w Starzënie béł Władisłôw Zwiewka, a szkólnyma: Renata John pò slëbnikù Bòhl, Jadwiga Fikùs pò slëbnikù Zielke, Téòfila Sieg, Lidwinia Stefanowskô, Janina Wróblewskô, Łucja Bizewskô, Tadeùsz Bëczkòwsczi i Zbigniew Mòskalenkò. W nëch latach szkólny co sztërk sã zmienielë. Dwiérnikã béł Józef Gaffke. * W 1969 r. direktorã òstôł Marian Szulc, chtëren béł direktorã do 1978r. Pò nim bëlë: Maria Reszke, Renata Bòhl, Henrik Jakùbczik. * W latach 1981–2003 direktorã szkòłé bëła Eléònora Sołtësińska, chtërna w 1989 r. zacziłã stôwianié nôwi szkòłë, ale z felënkù dëtków robòtë przerwelë. Pò czile latach nowi bùdink béł ùkuńczony. W 1996 r. bëło swiãto òtemknieniô nowi szkòłë w Starzënie. Bùdink stôri szkòłë pò ùprawienim òddelë nazôt dzecòm 01 séwnika 2001 rokù i dzejô do dzys dnia. * Òd 1999 do 2019 w Starzënie dzejało gimnazjum. * W séwnikù 2003 r. direkorã òstôł Artur Surmaj i je nim do dzys dnia. * W 2006 r. [[Gimnazjum]] dostało miono [[Władisłôw Kònefka|Władisława Kònefczi]]. * W séwniku 2016 r. òbchôdóny béł jubleùsz stôri szkòłë – 80 lat i 20 lat nowi szkòłë. == Òbaczë téż == * [[Wësztôłcenié]] * [[Władisłôw Kònefka]] == Lëteratura == * Tekst Marzena Redlin szkólnô ze Spòdleczni Szkòlë w Starzënie * Òdjimczi autorka Marzena Redlin, Maciej Wesołowski == Bùtnowé lënczi == {{Òficjalnô starna}} {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Spòdlecznô Szkòła w Starzënie| ]] cnnnq9sgbudvr9x803q4a3mzmalyan4 0 11637 215964 215858 2026-09-29T21:11:02Z Terrus38 14026 215964 wikitext text/x-wiki <center>[[2018]] « [[2019]] « '''2020''' » [[2021]] » 2022</center> {{Rok w jinszich kalãdôrzach|2020}} '''2020''' / MMXX – [[Przestãpny rok|przestãpny]] rok, pòczątk chtërnégò przëpôdł na [[wtórk]] pòdług [[Gregòriańsczi kalãdôrz|gregòriańsczégò kalãdarza]]. Béł to 2020 rok naji erë (pò narodzenim [[Jezës Christus|Christusa]]), 20. rok trzecégò tësąclecô, 20. rok XXI stolatégò, 10. rok 2-égò dzesãcolecô XXI stolatégò. === Ùmarlë === *[[27 rujana]] - [[Róman Skwiercz]] *[[11 lëstopadnika]] - [[Blanche Krbechek]] <br> <hr> <center>'''↓''' '''Gregòriańsczi kalãdôrz na hewòtny rok''' '''↓'''</center> <center>[[2018]] « [[2019]] « '''2020''' » [[2021]] » 2022</center> {{Kalãdôrz roczny|2|1|3}} <br> <hr> <center>[[2018]] « [[2019]] « '''2020''' » [[2021]] » 2022</center> [[Kategòrëjô:XXI stalaté]] 4703xj89aqnjq5c80so4cttra1shxle 0 11957 215895 202672 2026-09-29T12:58:32Z Iketsi 3254 Logòtip 215895 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Wszystko dla Gdańska logo.png|mały|Logòtip]] '''Wszëtkò dlô Gduńska (WdG)''' (pòl. ''Wszystko dla Gdańska'') – pòliticzné karno z sëdzëbą we Gduńskù. == Historjô == Karno Wszëtkò dlô Gduńska mióło ùsôdzënié w 2018 przez bùrméstera Paweła Adamowicza. W tim samim rokù òdczas samòrządnich wëbòrów 2018 karno wëstôwiło kandidatów do gardowéj radzëznë ë Paweła Adamowicza na bùrméstera. Òbczas drëdżij tërë nen kandidat miół dobëté z 64,8%. 22 stëcznika 2019 pò zabójstwié bùrméstera Adamowicza ògłoszono kandydaturã Aleksanrdë Dulkiewicz w wëbòrach 3 stëmiannika 2019 chtëra mióła dobëté z 82,2% pòparcé. == Strukturô ë aktiwistë == === Òrganizacjô === W skład władz karna wchodzą 3 òrganë: Zarząd (reprézénatcjô), Radzëznô (nadzór), ë Komisjô Réwizijnô (nadzór), na czele stoji Przédnik. === Władze gardu === ==== Bùrméstrë ==== [[Òbrôzk:Paweł Adamowicz prezydent miasta 2018.jpg|mały|Paweł Adamowicz – bùrméster Gduńska 1998–2019 (z WdG 2018–2019)]] {| class="wikitable" |+ !Miono Nôzwëskò !òd !do |- |[[Paweł Adamòwicz|Paweł Adamowicz]] |26 rujana 1998 |14 stëcznika 2019 |- |[[Aleksandra Dulkiewicz]] |11 marca 2019 |pełni fùnkcjã |} ==== Vicebùrméstrë ==== [[Òbrôzk:Piotr Grzelak.JPG|mały|Piotr Grzelak – przédnik WdG]] {| class="wikitable" |+ !Miono Nôzwëskò !òd !do |- |[[Aleksandra Dulkiewicz]] |20 strëmiannika 2017 |14 stëcznika 2019 |- |[[Piotr Kowalczuk]] |11 gòdnika 2014 |9 smùtana 2020 |- |[[Piotr Grzelak]] |1 stëcznika 2015 |pełni fùnkcjã |} ==== Radzëni ==== {| class="wikitable" |+ !Miono Nôzwëskò !òd !do |- |Beata Dunajewska |2 grudnia 2010 |pełni fùnkcjã |- |Teresa Wasilewska |29 stycznia 2015 |pełni fùnkcjã |- |Andrzej Stelmasiewicz |19 listopada 2018 |pełni fùnkcjã |- |Piotr Dzik |2002 |pełni fùnkcjã |- |Wojciech Błaszkowski |2006 |pełni fùnkcjã |- |Katarzyna Czerniewska |22 listopada 2018 |pełni fùnkcjã |- |Bogdan Oleszek |1998 |pełni fùnkcjã |} == Koalicjô w Radzëznié Gardu Gduńska == [[Òbrôzk:Poland Gdansk Parliament 2018.svg|mały|Skład Radzëznë 2018–2023<br>KO – żółti<br>PiS – mòdri<br>WdG – czerwòni]] 17 gòdnika 2018 w Ùrzãdzé Gardu Gduńska mióła pòdpisône "Deklaracjô ò koòpòracji dlô miészczanék ë miészkańców Gduńska" (pòl. ''„Deklaracji o współpracy dla mieszkanek i mieszkańców Gdańska”''), midzë karnã Wszëtkò dlô Gduńska ë Òbòwôtélską Koalicją (KO). Deklaracjô je céchã midzë karnã WdG ë KO w Radzëznié. Na céch koòpòracji Paweł Adamowicz pòwółał na sztelã vicebùrméstra Piotra Borawsczégò, radzëzniégò KO. == Politëczné mëslë == Wiele nôleżników karna bëło czëdës nôleżnikamë PO. Karno pòarło kandidatów Eùropejsczéj Koalicji w wëbòrach do Eùropejsczégò Parlamentù 2019, w tim kandidaturã Magdaleny Admowicz. Pòparcé òtrzimôł téż Piotr Adamowicz w wëbòrach do pòlsczégò parlamentù 2019. Òdczas czérwcòwich wëbòrrów prezidencczich 2020 karno zbierało pòdpisë dlô Rafała Trzaskowsczégò. == Pòparcé w wëbòrach == [[Òbrôzk:Aleksandra Dulkiewicz.JPG|mały|120px|Aleksandra Dulkiewicz – bùrméstrzëni Gduńska òd 2019]] === Radzëznô === {| class="wikitable" |+ ! rowspan="2" |Wëbòrë ! colspan="2" |Głosë ! rowspan="2" |mandatë |- |'''Lëczbô''' |'''%''' |- |2018 |39 612 |19.13% |6/43 |} === Bùrméster === {| class="wikitable" |+ ! rowspan="2" |Wëbòrë ! rowspan="2" |Kandidat ! colspan="2" |I tëra ! colspan="2" |II tëra ! rowspan="2" |Mandat ! rowspan="2" |Bôczënczi |- |'''Głosów''' |% |'''Głosów''' |% |- |2018 |[[Paweł Adamòwicz|Paweł Bogdan Adamowicz]] |77966 |36.97% |129683 |64.80% |Jo |Dobëta z Kacprã Płażyńsczim (PiS) |- |2019 |[[Aleksandra Dulkiewicz|Aleksandra Maria Dulkiewicz]] |139 790 |82,22% | colspan="2" |'''fëlenk''' |Jo |Dobëta z Grzegorzã Braunã i Markã Skibą |} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòliticzné partie]] lakjlouf595le7qr1j5l1z1nn1b2gjb 215896 215895 2026-09-29T12:59:31Z Iketsi 3254 (pòl. →({{jãz.|pl}}; Òbaczë téż 215896 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Wszystko dla Gdańska logo.png|mały|Logòtip]] '''Wszëtkò dlô Gduńska''' ('''WdG''') ({{jãz.|pl}} ''Wszystko dla Gdańska'') – pòliticzné karno z sëdzëbą we [[Gduńsk|Gduńskù]]. == Historjô == Karno Wszëtkò dlô Gduńska mióło ùsôdzënié w 2018 przez bùrméstera Paweła Adamowicza. W tim samim rokù òdczas samòrządnich wëbòrów 2018 karno wëstôwiło kandidatów do gardowéj radzëznë ë Paweła Adamowicza na bùrméstera. Òbczas drëdżij tërë nen kandidat miół dobëté z 64,8%. 22 stëcznika 2019 pò zabójstwié bùrméstera Adamowicza ògłoszono kandydaturã Aleksanrdë Dulkiewicz w wëbòrach 3 stëmiannika 2019 chtëra mióła dobëté z 82,2% pòparcé. == Strukturô ë aktiwistë == === Òrganizacjô === W skład władz karna wchodzą 3 òrganë: Zarząd (reprézénatcjô), Radzëznô (nadzór), ë Komisjô Réwizijnô (nadzór), na czele stoji Przédnik. === Władze gardu === ==== Bùrméstrë ==== [[Òbrôzk:Paweł Adamowicz prezydent miasta 2018.jpg|mały|Paweł Adamowicz – bùrméster Gduńska 1998–2019 (z WdG 2018–2019)]] {| class="wikitable" |+ !Miono Nôzwëskò !òd !do |- |[[Paweł Adamòwicz|Paweł Adamowicz]] |26 rujana 1998 |14 stëcznika 2019 |- |[[Aleksandra Dulkiewicz]] |11 marca 2019 |pełni fùnkcjã |} ==== Vicebùrméstrë ==== [[Òbrôzk:Piotr Grzelak.JPG|mały|Piotr Grzelak – przédnik WdG]] {| class="wikitable" |+ !Miono Nôzwëskò !òd !do |- |[[Aleksandra Dulkiewicz]] |20 strëmiannika 2017 |14 stëcznika 2019 |- |[[Piotr Kowalczuk]] |11 gòdnika 2014 |9 smùtana 2020 |- |[[Piotr Grzelak]] |1 stëcznika 2015 |pełni fùnkcjã |} ==== Radzëni ==== {| class="wikitable" |+ !Miono Nôzwëskò !òd !do |- |Beata Dunajewska |2 grudnia 2010 |pełni fùnkcjã |- |Teresa Wasilewska |29 stycznia 2015 |pełni fùnkcjã |- |Andrzej Stelmasiewicz |19 listopada 2018 |pełni fùnkcjã |- |Piotr Dzik |2002 |pełni fùnkcjã |- |Wojciech Błaszkowski |2006 |pełni fùnkcjã |- |Katarzyna Czerniewska |22 listopada 2018 |pełni fùnkcjã |- |Bogdan Oleszek |1998 |pełni fùnkcjã |} == Koalicjô w Radzëznié Gardu Gduńska == [[Òbrôzk:Poland Gdansk Parliament 2018.svg|mały|Skład Radzëznë 2018–2023<br>KO – żółti<br>PiS – mòdri<br>WdG – czerwòni]] 17 gòdnika 2018 w Ùrzãdzé Gardu Gduńska mióła pòdpisône "Deklaracjô ò koòpòracji dlô miészczanék ë miészkańców Gduńska" ({{jãz.|pl}} ''„Deklaracji o współpracy dla mieszkanek i mieszkańców Gdańska”''), midzë karnã Wszëtkò dlô Gduńska ë Òbòwôtélską Koalicją (KO). Deklaracjô je céchã midzë karnã WdG ë KO w Radzëznié. Na céch koòpòracji Paweł Adamowicz pòwółał na sztelã vicebùrméstra Piotra Borawsczégò, radzëzniégò KO. == Politëczné mëslë == Wiele nôleżników karna bëło czëdës nôleżnikamë PO. Karno pòarło kandidatów Eùropejsczéj Koalicji w wëbòrach do Eùropejsczégò Parlamentù 2019, w tim kandidaturã Magdaleny Admowicz. Pòparcé òtrzimôł téż Piotr Adamowicz w wëbòrach do pòlsczégò parlamentù 2019. Òdczas czérwcòwich wëbòrrów prezidencczich 2020 karno zbierało pòdpisë dlô Rafała Trzaskowsczégò. == Pòparcé w wëbòrach == [[Òbrôzk:Aleksandra Dulkiewicz.JPG|mały|120px|Aleksandra Dulkiewicz – bùrméstrzëni Gduńska òd 2019]] === Radzëznô === {| class="wikitable" |+ ! rowspan="2" |Wëbòrë ! colspan="2" |Głosë ! rowspan="2" |mandatë |- |'''Lëczbô''' |'''%''' |- |2018 |39 612 |19.13% |6/43 |} === Bùrméster === {| class="wikitable" |+ ! rowspan="2" |Wëbòrë ! rowspan="2" |Kandidat ! colspan="2" |I tëra ! colspan="2" |II tëra ! rowspan="2" |Mandat ! rowspan="2" |Bôczënczi |- |'''Głosów''' |% |'''Głosów''' |% |- |2018 |[[Paweł Adamòwicz|Paweł Bogdan Adamowicz]] |77966 |36.97% |129683 |64.80% |Jo |Dobëta z Kacprã Płażyńsczim (PiS) |- |2019 |[[Aleksandra Dulkiewicz|Aleksandra Maria Dulkiewicz]] |139 790 |82,22% | colspan="2" |'''fëlenk''' |Jo |Dobëta z Grzegorzã Braunã i Markã Skibą |} == Òbaczë téż == {{Col2 |col1= === Sparłãczoné témë === * [[Gduńsk]] |col2= === Pòliticzné partie === {{#categorytree:Pòliticzné partie|hideroot=on|mode=pages}} }} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòliticzné partie]] 3hyt8tyft2bu05i4m7700uzpcuiaie6 0 12279 215898 212764 2026-09-29T13:00:53Z Iketsi 3254 /* Òbaczë téż */ + 215898 wikitext text/x-wiki {{Pòliticznô partiô |miono=Partiô Razã |òriginalné miono=Partia Razem |logo=Razem.png |krôj=[[Òbrôzk:Flag of Poland.svg|border|20px]] [[Pòlskô]] |skrócënk=Razã |przédnik1=[[Adrian Zandberg]],<br>[[Aleksandra Owca]] |adrésa=sz. Nowi Swiat 27/1, 00-029 [[Warszawa]] |ùsôdztwò=21 maja 2015<ref>[https://bip.warszawa.so.gov.pl Partiô Razã w BIPie], bip.warszawa.so.gov.pl.</ref> |farwë= {{Legéńda|#720546|alizarinowi karmin}} |deja = [[Socjaldemòkracjô|socjaldemòkracjô]], [[Egalitaryzm|egalitaryzm]], spòlëznowô sprawiedlëwòta |ékònomiczni pòzdrzatk= [[Socjaldemòkracjô|socjaldemòkracjô]] |wielnota = 6915 (gòdnik 2025)<ref>Łukasz Szpyrka: [https://wydarzenia.interia.pl/kraj/news-partia-razem-w-pol-roku-podwoila-liczbe-czlonkow-mamy-najnow,nId,22464847 Partia Razem w pół roku podwoiła liczbę członków. Mamy najnowsze dane], interia.pl</ref> |midzënôrôdné = [[CEEGLA]], [[ELA]] |młodzëznówkô = Młodzi Razã<br>({{jãz.|pl}} ''Młodzi Razem'') |mańdatë= jo |mańdatë1={{Ùdzél|4|460|#720546}} |mańdatë1_titël=Sejm |mańdatë2={{Ùdzél|0|460|#720546}} |mańdatë2_titël=Senat |mańdatë3={{Ùdzél|0|53|#720546}} |mańdatë3_titël=Eùropejsczi Parlament |mańdatë4={{Ùdzél|0|552|#720546}} |mańdatë4_titël=Wòjewódzcczé sejmiczi |jinternetowô starna=https://partiarazem.pl |pòzwa przédnika1=Wespółprzédnicë}} '''Partiô Razã''' ({{jãz.|pl}} '''''Partia Razem''''') – pòlskô lewicowô pòliticznô partiô. Ùsadzonô w 2015 rokù. Òd czerwińca 2019 do rujana 2024 rokù fùnksjonowa jakno '''Lewica Razã'''. Òd 2019 mô reprezentacjã w [[Sejm|Sejmie]], w latach 2023–2024 mia ją téż w [[Senat|Senace]]. W latach 2016–2022 bëła sparłãczonô z midzënôrodną òrganizacją [[DiEM25]] (Rëch Demòkracje w Eùropie 2025), a òd 2024 wespółtwòrzi òrganizacje [[CEEGLA]] (Zdrëszëna Zelony Lewicë Westrzédno-Pòrénkòwi Eùropë) i [[ELA]] (Eùropejskô Zdrëszëna Lewicë dlô Lëdzy i Planétë) == Historiô == Partiô pòwsta jakno òdpòwiédz na apel ò pòspólny sztart spòlëznowi lewicë w welacje do parlamentu<ref>[https://web.archive.org/web/20250513114730/https://www.tokfm.pl/Tokfm/7,103454,17291240,apel-chcemy-wspolnego-startu-lewicy-spolecznej-lewicy-w-sejmie.html Apel: Chcemy wspólnego startu lewicy społecznej. "Lewicy w Sejmie teraz nie ma. Jest Anna Grodzka"], tokfm.pl, 21 stëcznika 2015.</ref>. Ùsôdzcama bëlë m.jin. dzejarze [[Młodi Socjalëscë|Młodëch Socjalëstów]] i ùszłi dzejarze [[Zeloni|Zelonëch]]. W welowanim do parlamentu w 2015 rokù Razã wëstawiła samòstójné lëstë we wszëtczich welacjowëch òbéńdach do Sejmu. Wënik partie to 3,62% – nie zagwësniło to reprezentacje w parlamence, le dało to subwencjã<ref>[https://parlament2015.pkw.gov.pl/pliki/1445898069_Komunikat-pkw-zbiorcze-wyniki-glosowania.pdf Komunikat Państwowej Komisji Wyborczej z dnia 26 października 2015 r. o zbiorczych wynikach głosowania na listy kandydatów na posłów w skali kraju], pkw.gov.pl, 26 rujana 2015.</ref>. W 2016 rokù Razã rozpòczãła "czôrny protest", pò sczerowanim do dalszi robòtë projektu ò zaòstrzenim abòrcjowëch prawów i òdrzucenim projektu jich liberalizacje<ref>[https://lodz.wyborcza.pl/lodz/7,35136,20738514,czarny-protest-partia-razem-przeciw-zaostrzeniu-prawa-aborcyjnego.html Czarny protest. Partia Razem przeciw zaostrzeniu prawa aborcyjnego], wyborcza.pl, 24 séwnika 2016.</ref>. W 2018 rokù partiô wprowadzëła do pùbliczny dyskùsje skrodzënã czasu robòtë do 35 gòdzënów w tidzeniu<ref>[https://www.newsweek.pl/biznes/mniejszy-stres-i-wieksza-efektywnosc-po-wprowadzeniu-4-dniowego-tygodnia-pracy/ckg4qvq Mniejszy stres i większa efektywność po wprowadzeniu 4-dniowego tygodnia pracy], newsweek.pl, 20 lëpińca 2018.</ref>. W samòrządowi welacje w 2018 rokù partiô wëstawiła lëstë do sejmików, bez rejestracje lëst do radzëznów niżi<ref>[https://wybory2018.pkw.gov.pl/pl/delegatury/panstwowa-komisja-wyborcza/komitet-wyborczy-partii-razem-3216#candidates_stat Wybory Samorządowe 2018], pkw.gov.pl.</ref>. Nôleżnicë partie sztartowalë na prezydentów [[Krakòwò|Krakòwa]], [[Gdiniô|Gdinie]], [[Częstochowa|Czãstochòwë]] i na burméstra [[Lesna|Lesny]]. W welacje do sejmików partiô òtrzimała 1,57%. W welacje na prezydentów nôleżnicë Razã zajmòwalë slédny abò przedslédny plac; w welacje na bùrméstra Lesny Szëmón Surmacz dobëł w II turze, równak pózni wëstąpił z partie<ref>Szëmón Surmacz, [https://www.facebook.com/notes/377106210110551/ Razem dla Niepodległej!], facebook.com, 7 smùtana 2018.</ref>. W gromicznikù 2019 pòwstakòalicjô Razã, [[Ùniô Robòtë|Ùnie Robòtë]] i [[Rëch Spòlëznowi Sprawiedlëwòtë|Rëchù Spòlëznowi Sprawiedlëwòtë]], Lewica Razã, na welacjô do [[Eùropejsczi Parlament|Eùropejsczégò Parlamentu]]<ref>[https://wiadomosci.onet.pl/kraj/adrian-zandberg-oglaszamy-powstanie-koalicyjnego-komitetu-wyborczego-lewica-razem/dzrsp5f?utm_source=pl.wikipedia.org_viasg_wiadomosci&utm_medium=referal&utm_campaign=leo_automatic&srcc=undefined&utm_v=2 Adrian Zandberg: ogłaszamy powstanie Koalicyjnego Komitetu Wyborczego Lewica Razem], onet.pl 28 gromicznika 2019.</ref>. Lësta òtrzëma 1,24% głosów, nie przechòdzącë przez welacjowi próg. W czerwińcu negò rokù partiô zmieniła pòzwã na "Lewica Razã"<ref>[https://web.archive.org/web/20230411115921/https://strajk.eu/partia-razem-zmienia-nazwe-i-nie-sklada-broni-robimy-to-dla-ludzi-nie-mozemy-ich-zostawic/ Partia Razem zmienia nazwę i nie składa broni. „Robimy to dla ludzi, nie możemy ich zostawić”], strajk.eu, 2 czerwińca 2019.</ref>. [[Òbrôzk:Koalicja Lewicy - Lewica Razem, Wiosna, SLD, Zieloni 19.07.2019 (48322142521).jpg|mały|Zandberg na kònferencje Lewicë (2019)]] 19 lëpińca 2019 na prasowi kònferencje SLD, Zymk i Razã przédnicë tëch partiów Włodzimierz Czarzasty, Robert Biedroń i Adrian Zandberg dalë wiadło ò pòspólnym sztarce w welacje do parlamentu negò samégò rokù<ref>[https://www.pap.pl/aktualnosci/news,485767,biedron-chcemy-odrobic-lekcje-ze-lewica-wygrywa-kiedy-jest-zjednoczona.html SLD, Wiosna i Lewica Razem idą do wyborów parlamentarnych razem], pap.pl, 19 lëpińca 2019.</ref>. Do kòalicje dołãczëłë téż m.jin. [[Pòlskô Socjalisticznô Partiô]] i [[Twój Ruch]]. Kòalicjô òsta pòzwónô "Lewica", żebë nie bëło brëkòwnotë przeńscô przez welacjowi próg 8%, SLD zmieniło swòją skrodzënã na tã pòzwã. Rejestracjô nowi skrodzënë sã nie ùdała w czasu, tej kòalicjô sztartowa jakno "KW Sojusz Lewicy Demokratycznej". Na lëstach bëło wiãcy jak 200 dzejarzów Razã, w tim 6 na pierwszich placach, m.jin. [[Adrian Zandberg]] w warszawsczi òbéńdze<ref>[https://sejmsenat2019.pkw.gov.pl/sejmsenat2019/pl/komitety/26063 Informacje o Komitecie Wyborczym], pkw.gov.pl.</ref>. Przez kòalicjowi sztart, w zélnikù 2019 rokù karno kòl 40 dzejarzów, w tim 12 z 35 nôleżników Krajowi Radzëznë, ògłosëło òdéńscé z partie – przédnym pòwòdã miał bëc sztart z lëstów SLD<ref>[https://wiadomosci.dziennik.pl/polityka/artykuly/604744,lewica-razem-lewica-sld-partia-razem.html Rozłam na lewicy. Część działaczy partii Razem nie chce startować z list SLD i odchodzi z partii], dziennik.pl, 9 zélnika 2019.</ref>. W ti welacje za kandidatama Razã zawelowało krótkò 510 tës. òsób, co dało 6 mandatów (przë 49 mandatach dlô kòmitetu i wënikù 12,56%)<ref>[https://sejmsenat2019.pkw.gov.pl/sejmsenat2019/pl/wyniki/komitet/26063/sejm/pl Wyniki wyborów 2019 do Sejmu RP – KOMITET WYBORCZY SOJUSZ LEWICY DEMOKRATYCZNEJ], pkw.gov.pl.</ref>. Pòsélcama òstalë: [[Magdaléna Biejat|Magdalena Biejat]], [[Daria Gosek-Popiołek]], [[Maciej Konieczny]], [[Paulina Matysiak]], [[Adrian Zandberg]] i [[Marcelina Zawisza]]<ref>[https://www.facebook.com/partiarazem/photos/a.430709850430410/1403968276437891/?type=3 Poznaj posłanki i posłów Razem!], facebook.com, 14 rujana 2019.</ref>. 6 stëcznika 2020 rokù Krajowi Zarząd pòstanowił ò pòparcym przédnika partie Zymk Roberta Biedronia, jakno kandidata Lewicë, w prezydencczi welacje<ref>[https://www.wprost.pl/wybory-prezydenckie-2020/10287008/partia-razem-popiera-kandydature-biedronia-na-prezydenta-bedzie-gwarantem-polski-nowoczesnej.html Partia Razem popiera kandydaturę Biedronia na prezydenta. „Będzie gwarantem Polski nowoczesnej”], wprost.pl, 6 stëcznika 2020.</ref>. W welacje zajął 6. plac, z wënikã 2,22%<ref>[https://prezydent20200628.pkw.gov.pl/prezydent20200628/pl/wyniki/1/pl Wybory Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej 2020 – Wyniki głosowania w pierwszej turze], pkw.gov.pl.</ref>. Partiô Razã w kòalicje "Lewica" sztartowa jesz w welacjach w 2023 i 2024 rokù. W welacje do parlamentu w 2023 rokù na lësztach znôù bëło wiãcy jak 200 dzejarzów Razã, w tim dwie ([[Magdaléna Biejat|Magdalena Biejat]] i [[Ana Górskô]]) sztartowałë do Senatu<ref>[https://sejmsenat2023.pkw.gov.pl/sejmsenat2023/pl/komitet/29617 KOMITET WYBORCZY NOWA LEWICA w wyborach do Sejmu i Senatu w 2023 r.], pkw.gov.pl.</ref>. Reprezentacjô Razã sã w Sejmie zwikszëła, przë równoczasnym zmniészenim sã reprezentacje Lewicë<ref>Daniel Flis: [https://oko.press/na-zywo/wybory-na-zywo-oko-press/wyniki-wyborow-mniej-poslow-lewicy-wiecej-partii-razem Wyniki wyborów. Mniej posłów Lewicy. Więcej partii Razem], oko.press, 17 rujana 2023.</ref> – na 26 mandatów kòmitetu, partiô òtrzëma 7. Reelekcjã dostalë wszëtcë pòsélcowie Razã, chtërni sztartowalë do Sejmù (Gosek-Popiołek, Konieczny, Matysiak, Zandberg i Zawisza), òkróm tegò mandatë dostałë [[Dorota Òlkò|Dorota Olko]] i [[Joanna Wicha]]<ref>[https://sejmsenat2023.pkw.gov.pl/sejmsenat2023/pl/sejm/wynik/pl Wyniki głosowania w wyborach do Sejmu w 2023 r.], pkw.gov.pl.</ref>. Senatórkama òstałë òbie kandidatczi partie, Magdalena Biejat i Ana Górskô<ref>[https://sejmsenat2023.pkw.gov.pl/sejmsenat2023/pl/senat/wynik/pl Wyniki głosowania w wyborach do Senatu w 2023 r.], pkw.gov.pl.</ref>. Parlamentarziscë òstalë nôleżnikama klubù Lewicë. Parlamentarziscë welowalë za ùtwòrzenim rządu [[Donôld Tusk|Donalda Tuska]], równak nie delegòwalë przedstawicélów do rządu, ze wzglãdu na felënk nôwôżniészëch dlô partie pónktów w kòalicjowi ùgòdze<ref>[https://www.pap.pl/aktualnosci/partia-razem-bez-ministerstw-zandberg-nie-udalo-sie-wynegocjowac-gwarancji-realizacji Partia Razem bez ministerstw. Zandberg: nie udało się wynegocjować gwarancji realizacji naszych postulatów], pap.pl, 17 smùtana 2023.</ref>. 24 rujana 2024 rokù z partie òdeszłë òbie senatorczi i 3 pòsélcczi (Gosek-Popiołek, Olko i Wicha), òstającë w KKP Lewicë<ref>[https://www.onet.pl/informacje/onetwiadomosci/zwrot-akcji-na-lewicy-zaskakujaca-decyzja-polityczek-razem/qfwcqec,79cfc278 Wielki rozłam w partii Razem. Grupa polityczek opuszcza szeregi], onet.pl, 24 rujana 2024.</ref>. Trzë dni pózni, kòngres Razã pòdjął decyzjã ò òpùszczenim KKP Lewicë i założënim włôsnégò pòselsczégò kòła<ref>[https://www.onet.pl/informacje/onetwiadomosci/partia-razem-podjela-kluczowa-decyzje-rzad-donalda-tuska-zawiodl-ludzi/jkq3ze5,79cfc278 Partia Razem podjęła kluczową decyzję. "Rząd Donalda Tuska zawiódł ludzi"], onet.pl, 27 rujana 2024.</ref>. Nen kòngres wrócył téż do pòzwë "Partiô Razã"<ref>Dzél 1. Òglowé pòstanowienia, [w:] [https://static.partiarazem.pl/razem-static/docu/Statut.pdf Statut Partii Razem], partiarazem.pl, 27 rujana 2024.</ref>. 3 gòdnika partiô ògłosëła, że w welacje na wiceprzédników dobëlë [[Adrian Zandberg]] (reelekcjô) i [[Aleksandra Owca]]<ref name=":0" />.[[Òbrôzk:Adrian zandberg-0942.jpg|mały|Przedwelacjowé pòtkanié Zandberga w Lubartowie (2025)|330x330px]]11 stëcznika 2025 rokù partiô ògłosëła kandidaturã Adriana Zandberga w prezydencczi welacje w maju negò samégò rokù<ref>[https://tvn24.pl/polska/adrian-zandberg-kolejnym-kandydatem-na-prezydenta-jest-gotow-szarpac-sie-z-tym-koniem-st8255887 Adrian Zandberg kolejnym kandydatem na prezydenta. Jest gotów "szarpać się z tym koniem"], tvn24.pl, 11 stëcznika 2025.</ref>. Zajął 6. plac, z wënikã 4,86%<ref>[https://prezydent2025.pkw.gov.pl/prezydent2025/statics/PKW_OBWIESZCZENIA/uploaded_files/1747706738_obwieszczenie-pkw-wyniki.pdf OBWIESZCZENIE PAŃSTWOWEJ KOMISJI WYBORCZEJ z dnia 19 maja 2025 r. o wynikach głosowania i wyniku wyborów Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej zarządzonych na dzień 18 maja 2025 r.], pkw.gov.pl, 19 maja 2025.</ref>. W II turze nie ùdzelił pòpiarcô niżódnémù kandidatowi<ref>[https://tvn24.pl/plus/programy/czas-decyzji-prezydent-2025/wybory-prezydenckie-2025-adrian-zandberg-komentuje-wynik-sondazowni-ipsos-vc8467454 Zandberg nie poprze nikogo. "Wyborcy to nie puchar przechodni"], tvn24.pl, 18 maja 2025.</ref>. 12 smùtana 2025 rokù Paulina Matysiak òstała ùsëniãtô z partie decyzją Krajowégò Zarządu<ref name=":1" />. 29 smùtana 2025 rokù partiô ògłosëła nową turã przédników, pòzwónô "Turbo Polska"<ref>[https://media.partiarazem.pl/p/rusza-turbo-polska-z-zandbergiem-i-owca-odwiedzimy-49-byych-mias-25 Rusza Turbo Polska z Zandbergiem i Owcą: odwiedzimy 49 byłych miast wojewódzkich], media.partiarazem.pl, 29 smùtana 2025.</ref>. Òdwiedzëc mają 49 ùszłëch stolëców wòjewództw. Pòstulatama turë są: pòlsczi wëróbk robòtów, cyfrowô suwerenizna, inwesticjô w nôùkã i fabriczi léków. == Program == Kòngres Razã 8-9 smùtana 2025 przëjął nową programòwą deklaracjã<ref>[https://media.partiarazem.pl/p/koniec-swietych-krow-nowy-program-razem-likwidacja-senatu-koniec-20 Koniec świętych krów! Nowy program Razem: likwidacja Senatu, koniec z KRUS i rozdawnictwem dla bogatych.], media.partiarazem.pl, 9 smùtana 2025</ref>. Westrzód nôwôżniészëch pónktów je likwidacjô Senatu i KRUS, bùdowa 8 jądrowëch bloków, czë fabrik léków. Program dzeli sã na 13 partów<ref>Côłô programòwô deklaracjô dostãpnô je (pò pòlskù) na starnie partie. Niżi leno wëbróné pónktë. [https://partiarazem.pl/deklaracja-programowa Deklaracja programowa], partiarazem.pl</ref>. === Pòlskô z atomù, krzemù i stalë === * Òpiarcé pòlsczi energeticzi ò jądrowé sztrómòwnie i òdnôwialné zdrzódła energie. * Programë dlô warków òpiartëch na kònwencjonalnych zdrzódłach energie. * Jinwesticjô w banã, òdbùdowa państwòwëch przewòzów aùtobùsowëch. === Państwò pò starnie robiącëch === * Ùproszczenié prowadzeniô zbiérnëch spòrów, ùmòżebnienié solidarnoscowëch sztrajków. * Dofinansowanié Państwowi Inszpekcje Robòtë, nadanié ji prawa do zmianë ùmòwë na ùmòwã ò robòtã, w przëpôdkù scwierdzeniô stosënkù robòtë. * Wprowadzenié 32-gòdzynnégò tidzénia robòtë przë zachòwanim wënôdgrodë. * Pòdniesenié minimalnégò zôróbkù do rówiznë ⅔ strzédny wënôdgrodë. * Regulacjô warkòwégò sztatusu personów, jaczé zajimają sã profesjonalno artisticzną dzejalnotą. === Gòspòdarka dlô lëdzy === * Wprowadzenié progresywnëch pòdatków. * Znikwienié m.jin. rëczałtu, lëniowégò pòdatkù, szpecjalnëch stôwków dlô dëchòwnëch, KRUS. * Wprowadzenié cyfrowégò pòdatkù dlô wiôldżich firm. [[Òbrôzk:Ani jednej wiecej 2023 - Adrian Zandberg.jpg|mały|Adrian Zandberg i dzejarze Razã na demònstracje "Ani jedny wiãcy" w Warszawie (2023)]] === Zdrowié pònad zwësczi === * Zwikszenié dofinansowaniô pòwszechny òchronë zdrowiô do 8% PKB. * Wprowadzenié òbrzészkù wëbòru placu robòtë: lékarze robiący w pòwszechny òchronie zdrowiô nie bãdą mòglë równoczasno prowadzëc priwatnëch lékarsczich praktików. * Wprowadzenié legalny, dostãpny i bezpłatny abòrcje na żądanié do conômni 12 tidzénia cążë. * Pòprawa dostãpnoscë wkółpòrodowi, psychiatriczny i psychòlogiczny òpieczi. === Ùtcëwô pòlitika === * Zmniészenié limitu wpłôcënków na kampaniã do 5000 złotëch òd persónë. * Òstawienié dwakadencjowòscë wójtów, bùrméstrów i prezydentów gardów. * Wprowadzenié limitu kadencje w parlamence. * Likwidacjô Senatu. === Prawò do mieszkaniô === * Przeznaczenié 1% PKB na programã bùdacje mieszkaniów na arãdã. * Wprowadzenié m.jin. antispekulacjowégò pòdatkù òd trzecégò mieszkaniô. * Òpòdatkòwanié inwesticyjnëch pùstostanów. * Skùńczenié z tpzw. patodeweloperką. === Państwò, na jaczé mòżesz sã spùscëc === * Likwidacjô KRUS. * Zrównanié emeritalnégò wiekù dlô białk i chłopów. * Wprowadzenié 480-dniowégò urlopu rodzëcelsczégò. === Nôùka – warënk rozwiju === * Zwikszenié nakładów na badérowania i nôùkã – do 3% PKB na rok. * Wprowadzenié òbrzészkù walorizacje zôróbkù na wëższich ùczbòwniach. * Zwikszenié finansowaniô bùdowë i remòntów akademików. === Szkòła równëch mòżebnosców === * Zagwarantowanié bezpłatnégò, cepłégò jestkù w szkòle, przedszkòlim i żłóbkù. * Zatrzimanié priwatizacje systemù edukacje. * Òdbùdowanié prestiżu warkù szkólnégò. * Wspieranié przez państwòwą szkòłã nôùczi w regionalnëch jãzëkach i òchronë môlowi kùlturowi spôdkòwiznë. === Pòlskô wòlnoscë, równoscë i solidarnoscë === * Wprowadzenié rozdzélu państwa òd kòscoła. * Wprowadzenié fùl równoscë małżeńsczi, bez wzglãdu na pëłc. * Wprowadzenié bezpłatny i dostãpny prawny i medyczny tranzycje. * Zakôzanié tpzw. kònwersjowi terapie. * Ùznanié Szlązôków i [[Kaszëbi|Kaszëbów]] za etniczné mniészëznë. * Legalizacjô marihuanë. === Roda – spôdkòwizna, nié zôsóbk === * Założenié nowëch i pòwikszenié jistniejących nôrodnëch parków. * Refòrma Pòlsczich Wód i Państwòwëch Lasów. === Mòcnô Pòlskô w sprawiedlëwi Eùropie === * Òbgôdanié na nowò ùnijnëch ùgòdów. * Pògłãbienié eùropejsczi wespółrobòtë przë sztrategicznëch jinwesticjach, energetice, transpòrce, spòlëznowi pòlitice, mieszkalnictwie i zdrowim. * Wspiarcé òbronë i òdbùdowë Ùkrajinë. * Regùlacjô rënkù robòtë cëzyńców. === Òdpòrnô spòlëzna, bezpiecznô Pòlskô === * Wprowadzenié ùstawù ò Pòlsczi Doktrinie Òbronny. * Refòrma systemù cywilny òbronë. * Zagwësnienié lékòwi suwereniznë. == Sztruktura == Krajowima òrganama partie są Kòngres, Krajewô Radzëzna, Krajewi Zarząd, Krajewô Rewizjowô Kòmisjô, Krajewô Welacjowô Kòmisjô i Partiowi Sąd Drëszny<ref>Dzél 3. Krajowé Òragnë, [w:] [https://static.partiarazem.pl/razem-static/docu/Statut.pdf Statut Partii Razem], partiarazem.pl, 9 smùtana 2025, s.16.</ref>. Krajewi Zarząd twòrzi dwùch wespółprzédników, wëbiérónëch w bënëpartiowi welacje i gabinet, zacwierdzony przez Krajową Radzëznã<ref>Dzél 3. Krajowé Òragnë, [w:] [https://static.partiarazem.pl/razem-static/docu/Statut.pdf Statut Razem], partiarazem.pl, 9 smùtana 2025, s. 24.</ref>. Na zôczątkù gòdnika 2024 wespółprzédnikama òstalë [[Adrian Zandberg]] (na pòstãpną kadencjã) i [[Aleksandra Owca]]<ref name=":0">[https://wydarzenia.interia.pl/kraj/news-zmiany-w-partii-razem-sa-nowe-wladze-znamy-nazwiska-liderow,nId,7868068#google_vignette Zmiany w partii Razem. Są nowe władze, znamy nazwiska liderów], wydarzenia.interia.pl, 3 gòdnika 2024</ref>. Zarząd mët to 6 personów, òkróm wespółprzédników je w nim Mateusz Merta, Marcelina Zawisza, Anna Pieciul i Chrystian Talik<ref>[https://partiarazem.pl/struktura Struktura Partii], partiarazem.pl</ref>. {| class="wikitable" ! colspan="4"|Wespółprzédnik ! colspan="4"|Wespółprzédniczka |- !Òdjimk !Miono !Òd !Do !Òdjimk !Miono !Òd !Do |- | rowspan="2"|[[Òbrôzk:Adrian Zandberg Sejm 2020.jpg|bezramki|345x345px]] | rowspan="2"|[[Adrian Zandberg]] | rowspan="2"|27 smùtana 2022 | rowspan="2"|''wcyg'' |[[Òbrôzk:Magdalena Biejat 2023 (cropped).jpg|bezramki|173x173px]] |[[Magdaléna Biejat|Magdalena Biejat]] |27 smùtana 2022 |24 rujana 2024 |- |[[Òbrôzk:Aleksandra-owca-2025 (cropped2).jpg|bezramki|173x173px]] |[[Aleksandra Owca]] |3 gòdnika 2024 |''wcyg'' |} == Reprezentacjô w Parlamence == [[Òbrôzk:Politycy Razem Sejm 2023.jpg|mały|300x300px|Parlamentarziscë Razã krótkò pò welacje w 2023 rokù. Òd lewi starnë: (dólnô réga): Marcelina Zawisza, Daria Gosek-Popiołek, Paulina Matysiak, Joanna Wicha i Dorota Olko; (gòrnô réga): Magdalena Biejat, Maciej Konieczny, Adrian Zandberg i Ana Górskô]] === Pòsélcowie na Sejm X kadencje (òd 2023) === * Maciej Konieczny * [[Marta Stożek]]<ref>weszła na plac Krësztofa Smiszka, jaczi òstół wëbróny do Parlamentu Eùropejsczégò.</ref> * [[Adrian Zandberg]] * '''[[Marcelina Zawisza]] – przédniczka kòła''' ==== Ùszłi pòsélcowie X kadencje ==== * Daria Gosek-Popiołek * [[Dorota Olko]] * [[Joanna Wicha]] * [[Paulina Matysiak]] Pòsélcowie òstalë wëbróny z lëst Nowi Lewicë i na zôczątkù bëlë nôleżnikama Kòalicjowégò Klubù Parlamentarnégò Lewicë. W rujanie 2024, zakładającë pòselsczé kòło Razã, klub òpùscëlë pòsélcowie, jaczi òstalë w partie – Gosek-Popiołek, Olko i Wicha òstałë w KKP i òpùscëłë Razã<ref>[https://oko.press/rozlam-w-razem-polityczki-odchodza-z-partii-jak-do-tego-doszlo Rozłam w Razem. Polityczki odchodzą z partii. Jak do tego doszło?], oko.press, 24 rujana 2024</ref>. Paulina Matysiak òstała ùsëniãtô z partie 12 smùtana 2025<ref name=":1">[https://pl.wikinews.org/wiki/Paulina_Matysiak_wykluczona_z_Partii_Razem Paulina Matysiak wykluczona z Partii Razem], pl.wikinews.org, 12 smùtana 2025</ref>. ==== Ùszłé senatorczi XI kadencje (òd 2023) ==== * [[Magdaléna Biejat|Magdalena Biejat]] – wicemarszôłczëni Senatu * [[Ana Górskô]] Senatorczi òstałë wëbróné z lëst Nowi Lewicë i òstałë nôleżniczkama KKP Lewicë. W rujanie 2024 òpùscëłë Razã. === Pòsélcowie na Sejm IX kadencje (2019–2023) === * Magdalena Biejat * Daria Gosek-Popiołek * Maciej Konieczny * Paulina Matysiak * Adrian Zandberg * Marcelina Zawisza Pòsélcowie òstalë wëbróny z lëst Zdrzëszëznë Demòkratyczny Lewicë (SLD) i bëlë nôleżnikama KKP Lewicë. == Welacjowé wëniczi == === Welacjô do Parlamentu === {| class="wikitable" style="text-align: center;" ! rowspan="3"|Welacjô ! colspan="5"|Sejm ! colspan="2"|Senat ! rowspan="3"|Rząd |- ! colspan="3"|Głosë ! colspan="2"|Mandatë ! colspan="2"|Mandatë |- !Lëczba !% !+/− !Lëczba !+/− !Lëczba !+/− |- !2015 |550 349 |3,62 (8.) | style="text-align: center;"|– | style="text-align: center;"|{{Ùdzél|0|460|#720546}} | style="text-align: center;"|– | style="text-align: center;"|{{Ùdzél|0|100|#720546}} | style="text-align: center;"|– | style="background:coral;"|Brak |- !2019 | colspan="3" style="text-align: center;"|<small>''S''</small><small>''ztart z lëstów SLD''</small> | style="text-align: center;"|{{Ùdzél|6|460|#720546}} | style="text-align: center;"| +6 | style="text-align: center;"|{{Ùdzél|0|100|#720546}} | style="text-align: center;"|– | style="background:pink;"|Òpòzycjô |- ! rowspan="2"|2023 | colspan="3" rowspan="2" style="text-align: center;"|''<small>Sztart z lëstów NL</small>'' | rowspan="2" style="text-align: center;"|{{Ùdzél|7|460|#720546}} | rowspan="2" style="text-align: center;"| +1 | rowspan="2" style="text-align: center;"|{{Ùdzél|2|100|#720546}} | rowspan="2" style="text-align: center;"| +2 | style="background:pink;"|Òpòzycjô<ref>òd 2024</ref> |} === Samòrządowô welacjô === {| class="wikitable" !Welacjô !Lëczba głosów !% (do sejmików) !Lëczba mandatów !+/− |- !2018 | style="text-align: center;"|242 511 | style="text-align: center;"|1,57 (8.) | style="text-align: center;"|{{Ùdzél|0|552|#720546}} | style="text-align: center;"|– |- !2024 | colspan="2" style="text-align: center;"|<small>''S''</small><small>''ztart w kòalicje Lewica (z NL, PPS i UP)''</small> | style="text-align: center;"|{{Ùdzél|1|552|#720546}} | style="text-align: center;"| +1 |}[[Òbrôzk:Adrian Zandberg plakat minimalistyczny 2025.png|mały|Welacjowi plakat Adriana Zandberga w 2025]] === Welacjô do Eùropejsczégò Parlamentu === {| class="wikitable" !Welacjô !Lëczba głosów !% !Lëczba mandatów !+/- |- !2019 | colspan="2" style="text-align: center;"|''<small>Sztart w kòalicje Lewica Razã (z UP i RSS)</small>'' | style="text-align: center;"|{{Ùdzél|0|51|#720546}} |– |- !2024 | colspan="2" style="text-align: center;"|''<small>Sztart w kòalicje Lewica (z NL, PPS i UP)</small>'' | style="text-align: center;"|{{Ùdzél|0|53|#720546}} |– |} === Prezydenckô welacjô === {| class="wikitable" style="text-align: right;" ! rowspan="2"|Welacjô ! rowspan="2"|Kandidat ! rowspan="2"|Òdjimk ! colspan="2"|I tura |- !Głosów !% |- !2020 | style="text-align: left;"|[[Robert Biedroń|Róbert Biedroń]]<ref>Przédnik partie Zymk, pòspólny kandidat SLD, partie Zymk i Razã.</ref> |[[Òbrôzk:JKRUK 20190219 ROBERT BIEDROŃ KIELCE DSCN2269 (cropped).jpg|bezramki|115x115px]] |''432 129'' |''2,22 (6.)'' |- !2025 | style="text-align: left;"|[[Adrian Zandberg]] |[[Òbrôzk:Adrian Zandberg Sejm 2020.jpg|bezramki|119x119px]] |''952 832'' |''4,86 (6.)'' |} == Òbaczë téż == {{Col2 |col1= === Sparłãczoné témë === * [[Adrian Zandberg]] * [[Magdaléna Biejat]] * [[Głosowanié]] |col2= === Pòliticzné partie === {{#categorytree:Pòliticzné partie|hideroot=on|mode=pages}} }} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Òficjalnô starna}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòliticzné partie]] 7v4bgyc37cbwoe6i1l12o2l8safbh7s 215899 215898 2026-09-29T13:01:24Z Iketsi 3254 /* Òbaczë téż */ [[Magdaléna Biejat]] → [[Magdalena Biejat]] 215899 wikitext text/x-wiki {{Pòliticznô partiô |miono=Partiô Razã |òriginalné miono=Partia Razem |logo=Razem.png |krôj=[[Òbrôzk:Flag of Poland.svg|border|20px]] [[Pòlskô]] |skrócënk=Razã |przédnik1=[[Adrian Zandberg]],<br>[[Aleksandra Owca]] |adrésa=sz. Nowi Swiat 27/1, 00-029 [[Warszawa]] |ùsôdztwò=21 maja 2015<ref>[https://bip.warszawa.so.gov.pl Partiô Razã w BIPie], bip.warszawa.so.gov.pl.</ref> |farwë= {{Legéńda|#720546|alizarinowi karmin}} |deja = [[Socjaldemòkracjô|socjaldemòkracjô]], [[Egalitaryzm|egalitaryzm]], spòlëznowô sprawiedlëwòta |ékònomiczni pòzdrzatk= [[Socjaldemòkracjô|socjaldemòkracjô]] |wielnota = 6915 (gòdnik 2025)<ref>Łukasz Szpyrka: [https://wydarzenia.interia.pl/kraj/news-partia-razem-w-pol-roku-podwoila-liczbe-czlonkow-mamy-najnow,nId,22464847 Partia Razem w pół roku podwoiła liczbę członków. Mamy najnowsze dane], interia.pl</ref> |midzënôrôdné = [[CEEGLA]], [[ELA]] |młodzëznówkô = Młodzi Razã<br>({{jãz.|pl}} ''Młodzi Razem'') |mańdatë= jo |mańdatë1={{Ùdzél|4|460|#720546}} |mańdatë1_titël=Sejm |mańdatë2={{Ùdzél|0|460|#720546}} |mańdatë2_titël=Senat |mańdatë3={{Ùdzél|0|53|#720546}} |mańdatë3_titël=Eùropejsczi Parlament |mańdatë4={{Ùdzél|0|552|#720546}} |mańdatë4_titël=Wòjewódzcczé sejmiczi |jinternetowô starna=https://partiarazem.pl |pòzwa przédnika1=Wespółprzédnicë}} '''Partiô Razã''' ({{jãz.|pl}} '''''Partia Razem''''') – pòlskô lewicowô pòliticznô partiô. Ùsadzonô w 2015 rokù. Òd czerwińca 2019 do rujana 2024 rokù fùnksjonowa jakno '''Lewica Razã'''. Òd 2019 mô reprezentacjã w [[Sejm|Sejmie]], w latach 2023–2024 mia ją téż w [[Senat|Senace]]. W latach 2016–2022 bëła sparłãczonô z midzënôrodną òrganizacją [[DiEM25]] (Rëch Demòkracje w Eùropie 2025), a òd 2024 wespółtwòrzi òrganizacje [[CEEGLA]] (Zdrëszëna Zelony Lewicë Westrzédno-Pòrénkòwi Eùropë) i [[ELA]] (Eùropejskô Zdrëszëna Lewicë dlô Lëdzy i Planétë) == Historiô == Partiô pòwsta jakno òdpòwiédz na apel ò pòspólny sztart spòlëznowi lewicë w welacje do parlamentu<ref>[https://web.archive.org/web/20250513114730/https://www.tokfm.pl/Tokfm/7,103454,17291240,apel-chcemy-wspolnego-startu-lewicy-spolecznej-lewicy-w-sejmie.html Apel: Chcemy wspólnego startu lewicy społecznej. "Lewicy w Sejmie teraz nie ma. Jest Anna Grodzka"], tokfm.pl, 21 stëcznika 2015.</ref>. Ùsôdzcama bëlë m.jin. dzejarze [[Młodi Socjalëscë|Młodëch Socjalëstów]] i ùszłi dzejarze [[Zeloni|Zelonëch]]. W welowanim do parlamentu w 2015 rokù Razã wëstawiła samòstójné lëstë we wszëtczich welacjowëch òbéńdach do Sejmu. Wënik partie to 3,62% – nie zagwësniło to reprezentacje w parlamence, le dało to subwencjã<ref>[https://parlament2015.pkw.gov.pl/pliki/1445898069_Komunikat-pkw-zbiorcze-wyniki-glosowania.pdf Komunikat Państwowej Komisji Wyborczej z dnia 26 października 2015 r. o zbiorczych wynikach głosowania na listy kandydatów na posłów w skali kraju], pkw.gov.pl, 26 rujana 2015.</ref>. W 2016 rokù Razã rozpòczãła "czôrny protest", pò sczerowanim do dalszi robòtë projektu ò zaòstrzenim abòrcjowëch prawów i òdrzucenim projektu jich liberalizacje<ref>[https://lodz.wyborcza.pl/lodz/7,35136,20738514,czarny-protest-partia-razem-przeciw-zaostrzeniu-prawa-aborcyjnego.html Czarny protest. Partia Razem przeciw zaostrzeniu prawa aborcyjnego], wyborcza.pl, 24 séwnika 2016.</ref>. W 2018 rokù partiô wprowadzëła do pùbliczny dyskùsje skrodzënã czasu robòtë do 35 gòdzënów w tidzeniu<ref>[https://www.newsweek.pl/biznes/mniejszy-stres-i-wieksza-efektywnosc-po-wprowadzeniu-4-dniowego-tygodnia-pracy/ckg4qvq Mniejszy stres i większa efektywność po wprowadzeniu 4-dniowego tygodnia pracy], newsweek.pl, 20 lëpińca 2018.</ref>. W samòrządowi welacje w 2018 rokù partiô wëstawiła lëstë do sejmików, bez rejestracje lëst do radzëznów niżi<ref>[https://wybory2018.pkw.gov.pl/pl/delegatury/panstwowa-komisja-wyborcza/komitet-wyborczy-partii-razem-3216#candidates_stat Wybory Samorządowe 2018], pkw.gov.pl.</ref>. Nôleżnicë partie sztartowalë na prezydentów [[Krakòwò|Krakòwa]], [[Gdiniô|Gdinie]], [[Częstochowa|Czãstochòwë]] i na burméstra [[Lesna|Lesny]]. W welacje do sejmików partiô òtrzimała 1,57%. W welacje na prezydentów nôleżnicë Razã zajmòwalë slédny abò przedslédny plac; w welacje na bùrméstra Lesny Szëmón Surmacz dobëł w II turze, równak pózni wëstąpił z partie<ref>Szëmón Surmacz, [https://www.facebook.com/notes/377106210110551/ Razem dla Niepodległej!], facebook.com, 7 smùtana 2018.</ref>. W gromicznikù 2019 pòwstakòalicjô Razã, [[Ùniô Robòtë|Ùnie Robòtë]] i [[Rëch Spòlëznowi Sprawiedlëwòtë|Rëchù Spòlëznowi Sprawiedlëwòtë]], Lewica Razã, na welacjô do [[Eùropejsczi Parlament|Eùropejsczégò Parlamentu]]<ref>[https://wiadomosci.onet.pl/kraj/adrian-zandberg-oglaszamy-powstanie-koalicyjnego-komitetu-wyborczego-lewica-razem/dzrsp5f?utm_source=pl.wikipedia.org_viasg_wiadomosci&utm_medium=referal&utm_campaign=leo_automatic&srcc=undefined&utm_v=2 Adrian Zandberg: ogłaszamy powstanie Koalicyjnego Komitetu Wyborczego Lewica Razem], onet.pl 28 gromicznika 2019.</ref>. Lësta òtrzëma 1,24% głosów, nie przechòdzącë przez welacjowi próg. W czerwińcu negò rokù partiô zmieniła pòzwã na "Lewica Razã"<ref>[https://web.archive.org/web/20230411115921/https://strajk.eu/partia-razem-zmienia-nazwe-i-nie-sklada-broni-robimy-to-dla-ludzi-nie-mozemy-ich-zostawic/ Partia Razem zmienia nazwę i nie składa broni. „Robimy to dla ludzi, nie możemy ich zostawić”], strajk.eu, 2 czerwińca 2019.</ref>. [[Òbrôzk:Koalicja Lewicy - Lewica Razem, Wiosna, SLD, Zieloni 19.07.2019 (48322142521).jpg|mały|Zandberg na kònferencje Lewicë (2019)]] 19 lëpińca 2019 na prasowi kònferencje SLD, Zymk i Razã przédnicë tëch partiów Włodzimierz Czarzasty, Robert Biedroń i Adrian Zandberg dalë wiadło ò pòspólnym sztarce w welacje do parlamentu negò samégò rokù<ref>[https://www.pap.pl/aktualnosci/news,485767,biedron-chcemy-odrobic-lekcje-ze-lewica-wygrywa-kiedy-jest-zjednoczona.html SLD, Wiosna i Lewica Razem idą do wyborów parlamentarnych razem], pap.pl, 19 lëpińca 2019.</ref>. Do kòalicje dołãczëłë téż m.jin. [[Pòlskô Socjalisticznô Partiô]] i [[Twój Ruch]]. Kòalicjô òsta pòzwónô "Lewica", żebë nie bëło brëkòwnotë przeńscô przez welacjowi próg 8%, SLD zmieniło swòją skrodzënã na tã pòzwã. Rejestracjô nowi skrodzënë sã nie ùdała w czasu, tej kòalicjô sztartowa jakno "KW Sojusz Lewicy Demokratycznej". Na lëstach bëło wiãcy jak 200 dzejarzów Razã, w tim 6 na pierwszich placach, m.jin. [[Adrian Zandberg]] w warszawsczi òbéńdze<ref>[https://sejmsenat2019.pkw.gov.pl/sejmsenat2019/pl/komitety/26063 Informacje o Komitecie Wyborczym], pkw.gov.pl.</ref>. Przez kòalicjowi sztart, w zélnikù 2019 rokù karno kòl 40 dzejarzów, w tim 12 z 35 nôleżników Krajowi Radzëznë, ògłosëło òdéńscé z partie – przédnym pòwòdã miał bëc sztart z lëstów SLD<ref>[https://wiadomosci.dziennik.pl/polityka/artykuly/604744,lewica-razem-lewica-sld-partia-razem.html Rozłam na lewicy. Część działaczy partii Razem nie chce startować z list SLD i odchodzi z partii], dziennik.pl, 9 zélnika 2019.</ref>. W ti welacje za kandidatama Razã zawelowało krótkò 510 tës. òsób, co dało 6 mandatów (przë 49 mandatach dlô kòmitetu i wënikù 12,56%)<ref>[https://sejmsenat2019.pkw.gov.pl/sejmsenat2019/pl/wyniki/komitet/26063/sejm/pl Wyniki wyborów 2019 do Sejmu RP – KOMITET WYBORCZY SOJUSZ LEWICY DEMOKRATYCZNEJ], pkw.gov.pl.</ref>. Pòsélcama òstalë: [[Magdaléna Biejat|Magdalena Biejat]], [[Daria Gosek-Popiołek]], [[Maciej Konieczny]], [[Paulina Matysiak]], [[Adrian Zandberg]] i [[Marcelina Zawisza]]<ref>[https://www.facebook.com/partiarazem/photos/a.430709850430410/1403968276437891/?type=3 Poznaj posłanki i posłów Razem!], facebook.com, 14 rujana 2019.</ref>. 6 stëcznika 2020 rokù Krajowi Zarząd pòstanowił ò pòparcym przédnika partie Zymk Roberta Biedronia, jakno kandidata Lewicë, w prezydencczi welacje<ref>[https://www.wprost.pl/wybory-prezydenckie-2020/10287008/partia-razem-popiera-kandydature-biedronia-na-prezydenta-bedzie-gwarantem-polski-nowoczesnej.html Partia Razem popiera kandydaturę Biedronia na prezydenta. „Będzie gwarantem Polski nowoczesnej”], wprost.pl, 6 stëcznika 2020.</ref>. W welacje zajął 6. plac, z wënikã 2,22%<ref>[https://prezydent20200628.pkw.gov.pl/prezydent20200628/pl/wyniki/1/pl Wybory Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej 2020 – Wyniki głosowania w pierwszej turze], pkw.gov.pl.</ref>. Partiô Razã w kòalicje "Lewica" sztartowa jesz w welacjach w 2023 i 2024 rokù. W welacje do parlamentu w 2023 rokù na lësztach znôù bëło wiãcy jak 200 dzejarzów Razã, w tim dwie ([[Magdaléna Biejat|Magdalena Biejat]] i [[Ana Górskô]]) sztartowałë do Senatu<ref>[https://sejmsenat2023.pkw.gov.pl/sejmsenat2023/pl/komitet/29617 KOMITET WYBORCZY NOWA LEWICA w wyborach do Sejmu i Senatu w 2023 r.], pkw.gov.pl.</ref>. Reprezentacjô Razã sã w Sejmie zwikszëła, przë równoczasnym zmniészenim sã reprezentacje Lewicë<ref>Daniel Flis: [https://oko.press/na-zywo/wybory-na-zywo-oko-press/wyniki-wyborow-mniej-poslow-lewicy-wiecej-partii-razem Wyniki wyborów. Mniej posłów Lewicy. Więcej partii Razem], oko.press, 17 rujana 2023.</ref> – na 26 mandatów kòmitetu, partiô òtrzëma 7. Reelekcjã dostalë wszëtcë pòsélcowie Razã, chtërni sztartowalë do Sejmù (Gosek-Popiołek, Konieczny, Matysiak, Zandberg i Zawisza), òkróm tegò mandatë dostałë [[Dorota Òlkò|Dorota Olko]] i [[Joanna Wicha]]<ref>[https://sejmsenat2023.pkw.gov.pl/sejmsenat2023/pl/sejm/wynik/pl Wyniki głosowania w wyborach do Sejmu w 2023 r.], pkw.gov.pl.</ref>. Senatórkama òstałë òbie kandidatczi partie, Magdalena Biejat i Ana Górskô<ref>[https://sejmsenat2023.pkw.gov.pl/sejmsenat2023/pl/senat/wynik/pl Wyniki głosowania w wyborach do Senatu w 2023 r.], pkw.gov.pl.</ref>. Parlamentarziscë òstalë nôleżnikama klubù Lewicë. Parlamentarziscë welowalë za ùtwòrzenim rządu [[Donôld Tusk|Donalda Tuska]], równak nie delegòwalë przedstawicélów do rządu, ze wzglãdu na felënk nôwôżniészëch dlô partie pónktów w kòalicjowi ùgòdze<ref>[https://www.pap.pl/aktualnosci/partia-razem-bez-ministerstw-zandberg-nie-udalo-sie-wynegocjowac-gwarancji-realizacji Partia Razem bez ministerstw. Zandberg: nie udało się wynegocjować gwarancji realizacji naszych postulatów], pap.pl, 17 smùtana 2023.</ref>. 24 rujana 2024 rokù z partie òdeszłë òbie senatorczi i 3 pòsélcczi (Gosek-Popiołek, Olko i Wicha), òstającë w KKP Lewicë<ref>[https://www.onet.pl/informacje/onetwiadomosci/zwrot-akcji-na-lewicy-zaskakujaca-decyzja-polityczek-razem/qfwcqec,79cfc278 Wielki rozłam w partii Razem. Grupa polityczek opuszcza szeregi], onet.pl, 24 rujana 2024.</ref>. Trzë dni pózni, kòngres Razã pòdjął decyzjã ò òpùszczenim KKP Lewicë i założënim włôsnégò pòselsczégò kòła<ref>[https://www.onet.pl/informacje/onetwiadomosci/partia-razem-podjela-kluczowa-decyzje-rzad-donalda-tuska-zawiodl-ludzi/jkq3ze5,79cfc278 Partia Razem podjęła kluczową decyzję. "Rząd Donalda Tuska zawiódł ludzi"], onet.pl, 27 rujana 2024.</ref>. Nen kòngres wrócył téż do pòzwë "Partiô Razã"<ref>Dzél 1. Òglowé pòstanowienia, [w:] [https://static.partiarazem.pl/razem-static/docu/Statut.pdf Statut Partii Razem], partiarazem.pl, 27 rujana 2024.</ref>. 3 gòdnika partiô ògłosëła, że w welacje na wiceprzédników dobëlë [[Adrian Zandberg]] (reelekcjô) i [[Aleksandra Owca]]<ref name=":0" />.[[Òbrôzk:Adrian zandberg-0942.jpg|mały|Przedwelacjowé pòtkanié Zandberga w Lubartowie (2025)|330x330px]]11 stëcznika 2025 rokù partiô ògłosëła kandidaturã Adriana Zandberga w prezydencczi welacje w maju negò samégò rokù<ref>[https://tvn24.pl/polska/adrian-zandberg-kolejnym-kandydatem-na-prezydenta-jest-gotow-szarpac-sie-z-tym-koniem-st8255887 Adrian Zandberg kolejnym kandydatem na prezydenta. Jest gotów "szarpać się z tym koniem"], tvn24.pl, 11 stëcznika 2025.</ref>. Zajął 6. plac, z wënikã 4,86%<ref>[https://prezydent2025.pkw.gov.pl/prezydent2025/statics/PKW_OBWIESZCZENIA/uploaded_files/1747706738_obwieszczenie-pkw-wyniki.pdf OBWIESZCZENIE PAŃSTWOWEJ KOMISJI WYBORCZEJ z dnia 19 maja 2025 r. o wynikach głosowania i wyniku wyborów Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej zarządzonych na dzień 18 maja 2025 r.], pkw.gov.pl, 19 maja 2025.</ref>. W II turze nie ùdzelił pòpiarcô niżódnémù kandidatowi<ref>[https://tvn24.pl/plus/programy/czas-decyzji-prezydent-2025/wybory-prezydenckie-2025-adrian-zandberg-komentuje-wynik-sondazowni-ipsos-vc8467454 Zandberg nie poprze nikogo. "Wyborcy to nie puchar przechodni"], tvn24.pl, 18 maja 2025.</ref>. 12 smùtana 2025 rokù Paulina Matysiak òstała ùsëniãtô z partie decyzją Krajowégò Zarządu<ref name=":1" />. 29 smùtana 2025 rokù partiô ògłosëła nową turã przédników, pòzwónô "Turbo Polska"<ref>[https://media.partiarazem.pl/p/rusza-turbo-polska-z-zandbergiem-i-owca-odwiedzimy-49-byych-mias-25 Rusza Turbo Polska z Zandbergiem i Owcą: odwiedzimy 49 byłych miast wojewódzkich], media.partiarazem.pl, 29 smùtana 2025.</ref>. Òdwiedzëc mają 49 ùszłëch stolëców wòjewództw. Pòstulatama turë są: pòlsczi wëróbk robòtów, cyfrowô suwerenizna, inwesticjô w nôùkã i fabriczi léków. == Program == Kòngres Razã 8-9 smùtana 2025 przëjął nową programòwą deklaracjã<ref>[https://media.partiarazem.pl/p/koniec-swietych-krow-nowy-program-razem-likwidacja-senatu-koniec-20 Koniec świętych krów! Nowy program Razem: likwidacja Senatu, koniec z KRUS i rozdawnictwem dla bogatych.], media.partiarazem.pl, 9 smùtana 2025</ref>. Westrzód nôwôżniészëch pónktów je likwidacjô Senatu i KRUS, bùdowa 8 jądrowëch bloków, czë fabrik léków. Program dzeli sã na 13 partów<ref>Côłô programòwô deklaracjô dostãpnô je (pò pòlskù) na starnie partie. Niżi leno wëbróné pónktë. [https://partiarazem.pl/deklaracja-programowa Deklaracja programowa], partiarazem.pl</ref>. === Pòlskô z atomù, krzemù i stalë === * Òpiarcé pòlsczi energeticzi ò jądrowé sztrómòwnie i òdnôwialné zdrzódła energie. * Programë dlô warków òpiartëch na kònwencjonalnych zdrzódłach energie. * Jinwesticjô w banã, òdbùdowa państwòwëch przewòzów aùtobùsowëch. === Państwò pò starnie robiącëch === * Ùproszczenié prowadzeniô zbiérnëch spòrów, ùmòżebnienié solidarnoscowëch sztrajków. * Dofinansowanié Państwowi Inszpekcje Robòtë, nadanié ji prawa do zmianë ùmòwë na ùmòwã ò robòtã, w przëpôdkù scwierdzeniô stosënkù robòtë. * Wprowadzenié 32-gòdzynnégò tidzénia robòtë przë zachòwanim wënôdgrodë. * Pòdniesenié minimalnégò zôróbkù do rówiznë ⅔ strzédny wënôdgrodë. * Regulacjô warkòwégò sztatusu personów, jaczé zajimają sã profesjonalno artisticzną dzejalnotą. === Gòspòdarka dlô lëdzy === * Wprowadzenié progresywnëch pòdatków. * Znikwienié m.jin. rëczałtu, lëniowégò pòdatkù, szpecjalnëch stôwków dlô dëchòwnëch, KRUS. * Wprowadzenié cyfrowégò pòdatkù dlô wiôldżich firm. [[Òbrôzk:Ani jednej wiecej 2023 - Adrian Zandberg.jpg|mały|Adrian Zandberg i dzejarze Razã na demònstracje "Ani jedny wiãcy" w Warszawie (2023)]] === Zdrowié pònad zwësczi === * Zwikszenié dofinansowaniô pòwszechny òchronë zdrowiô do 8% PKB. * Wprowadzenié òbrzészkù wëbòru placu robòtë: lékarze robiący w pòwszechny òchronie zdrowiô nie bãdą mòglë równoczasno prowadzëc priwatnëch lékarsczich praktików. * Wprowadzenié legalny, dostãpny i bezpłatny abòrcje na żądanié do conômni 12 tidzénia cążë. * Pòprawa dostãpnoscë wkółpòrodowi, psychiatriczny i psychòlogiczny òpieczi. === Ùtcëwô pòlitika === * Zmniészenié limitu wpłôcënków na kampaniã do 5000 złotëch òd persónë. * Òstawienié dwakadencjowòscë wójtów, bùrméstrów i prezydentów gardów. * Wprowadzenié limitu kadencje w parlamence. * Likwidacjô Senatu. === Prawò do mieszkaniô === * Przeznaczenié 1% PKB na programã bùdacje mieszkaniów na arãdã. * Wprowadzenié m.jin. antispekulacjowégò pòdatkù òd trzecégò mieszkaniô. * Òpòdatkòwanié inwesticyjnëch pùstostanów. * Skùńczenié z tpzw. patodeweloperką. === Państwò, na jaczé mòżesz sã spùscëc === * Likwidacjô KRUS. * Zrównanié emeritalnégò wiekù dlô białk i chłopów. * Wprowadzenié 480-dniowégò urlopu rodzëcelsczégò. === Nôùka – warënk rozwiju === * Zwikszenié nakładów na badérowania i nôùkã – do 3% PKB na rok. * Wprowadzenié òbrzészkù walorizacje zôróbkù na wëższich ùczbòwniach. * Zwikszenié finansowaniô bùdowë i remòntów akademików. === Szkòła równëch mòżebnosców === * Zagwarantowanié bezpłatnégò, cepłégò jestkù w szkòle, przedszkòlim i żłóbkù. * Zatrzimanié priwatizacje systemù edukacje. * Òdbùdowanié prestiżu warkù szkólnégò. * Wspieranié przez państwòwą szkòłã nôùczi w regionalnëch jãzëkach i òchronë môlowi kùlturowi spôdkòwiznë. === Pòlskô wòlnoscë, równoscë i solidarnoscë === * Wprowadzenié rozdzélu państwa òd kòscoła. * Wprowadzenié fùl równoscë małżeńsczi, bez wzglãdu na pëłc. * Wprowadzenié bezpłatny i dostãpny prawny i medyczny tranzycje. * Zakôzanié tpzw. kònwersjowi terapie. * Ùznanié Szlązôków i [[Kaszëbi|Kaszëbów]] za etniczné mniészëznë. * Legalizacjô marihuanë. === Roda – spôdkòwizna, nié zôsóbk === * Założenié nowëch i pòwikszenié jistniejących nôrodnëch parków. * Refòrma Pòlsczich Wód i Państwòwëch Lasów. === Mòcnô Pòlskô w sprawiedlëwi Eùropie === * Òbgôdanié na nowò ùnijnëch ùgòdów. * Pògłãbienié eùropejsczi wespółrobòtë przë sztrategicznëch jinwesticjach, energetice, transpòrce, spòlëznowi pòlitice, mieszkalnictwie i zdrowim. * Wspiarcé òbronë i òdbùdowë Ùkrajinë. * Regùlacjô rënkù robòtë cëzyńców. === Òdpòrnô spòlëzna, bezpiecznô Pòlskô === * Wprowadzenié ùstawù ò Pòlsczi Doktrinie Òbronny. * Refòrma systemù cywilny òbronë. * Zagwësnienié lékòwi suwereniznë. == Sztruktura == Krajowima òrganama partie są Kòngres, Krajewô Radzëzna, Krajewi Zarząd, Krajewô Rewizjowô Kòmisjô, Krajewô Welacjowô Kòmisjô i Partiowi Sąd Drëszny<ref>Dzél 3. Krajowé Òragnë, [w:] [https://static.partiarazem.pl/razem-static/docu/Statut.pdf Statut Partii Razem], partiarazem.pl, 9 smùtana 2025, s.16.</ref>. Krajewi Zarząd twòrzi dwùch wespółprzédników, wëbiérónëch w bënëpartiowi welacje i gabinet, zacwierdzony przez Krajową Radzëznã<ref>Dzél 3. Krajowé Òragnë, [w:] [https://static.partiarazem.pl/razem-static/docu/Statut.pdf Statut Razem], partiarazem.pl, 9 smùtana 2025, s. 24.</ref>. Na zôczątkù gòdnika 2024 wespółprzédnikama òstalë [[Adrian Zandberg]] (na pòstãpną kadencjã) i [[Aleksandra Owca]]<ref name=":0">[https://wydarzenia.interia.pl/kraj/news-zmiany-w-partii-razem-sa-nowe-wladze-znamy-nazwiska-liderow,nId,7868068#google_vignette Zmiany w partii Razem. Są nowe władze, znamy nazwiska liderów], wydarzenia.interia.pl, 3 gòdnika 2024</ref>. Zarząd mët to 6 personów, òkróm wespółprzédników je w nim Mateusz Merta, Marcelina Zawisza, Anna Pieciul i Chrystian Talik<ref>[https://partiarazem.pl/struktura Struktura Partii], partiarazem.pl</ref>. {| class="wikitable" ! colspan="4"|Wespółprzédnik ! colspan="4"|Wespółprzédniczka |- !Òdjimk !Miono !Òd !Do !Òdjimk !Miono !Òd !Do |- | rowspan="2"|[[Òbrôzk:Adrian Zandberg Sejm 2020.jpg|bezramki|345x345px]] | rowspan="2"|[[Adrian Zandberg]] | rowspan="2"|27 smùtana 2022 | rowspan="2"|''wcyg'' |[[Òbrôzk:Magdalena Biejat 2023 (cropped).jpg|bezramki|173x173px]] |[[Magdaléna Biejat|Magdalena Biejat]] |27 smùtana 2022 |24 rujana 2024 |- |[[Òbrôzk:Aleksandra-owca-2025 (cropped2).jpg|bezramki|173x173px]] |[[Aleksandra Owca]] |3 gòdnika 2024 |''wcyg'' |} == Reprezentacjô w Parlamence == [[Òbrôzk:Politycy Razem Sejm 2023.jpg|mały|300x300px|Parlamentarziscë Razã krótkò pò welacje w 2023 rokù. Òd lewi starnë: (dólnô réga): Marcelina Zawisza, Daria Gosek-Popiołek, Paulina Matysiak, Joanna Wicha i Dorota Olko; (gòrnô réga): Magdalena Biejat, Maciej Konieczny, Adrian Zandberg i Ana Górskô]] === Pòsélcowie na Sejm X kadencje (òd 2023) === * Maciej Konieczny * [[Marta Stożek]]<ref>weszła na plac Krësztofa Smiszka, jaczi òstół wëbróny do Parlamentu Eùropejsczégò.</ref> * [[Adrian Zandberg]] * '''[[Marcelina Zawisza]] – przédniczka kòła''' ==== Ùszłi pòsélcowie X kadencje ==== * Daria Gosek-Popiołek * [[Dorota Olko]] * [[Joanna Wicha]] * [[Paulina Matysiak]] Pòsélcowie òstalë wëbróny z lëst Nowi Lewicë i na zôczątkù bëlë nôleżnikama Kòalicjowégò Klubù Parlamentarnégò Lewicë. W rujanie 2024, zakładającë pòselsczé kòło Razã, klub òpùscëlë pòsélcowie, jaczi òstalë w partie – Gosek-Popiołek, Olko i Wicha òstałë w KKP i òpùscëłë Razã<ref>[https://oko.press/rozlam-w-razem-polityczki-odchodza-z-partii-jak-do-tego-doszlo Rozłam w Razem. Polityczki odchodzą z partii. Jak do tego doszło?], oko.press, 24 rujana 2024</ref>. Paulina Matysiak òstała ùsëniãtô z partie 12 smùtana 2025<ref name=":1">[https://pl.wikinews.org/wiki/Paulina_Matysiak_wykluczona_z_Partii_Razem Paulina Matysiak wykluczona z Partii Razem], pl.wikinews.org, 12 smùtana 2025</ref>. ==== Ùszłé senatorczi XI kadencje (òd 2023) ==== * [[Magdaléna Biejat|Magdalena Biejat]] – wicemarszôłczëni Senatu * [[Ana Górskô]] Senatorczi òstałë wëbróné z lëst Nowi Lewicë i òstałë nôleżniczkama KKP Lewicë. W rujanie 2024 òpùscëłë Razã. === Pòsélcowie na Sejm IX kadencje (2019–2023) === * Magdalena Biejat * Daria Gosek-Popiołek * Maciej Konieczny * Paulina Matysiak * Adrian Zandberg * Marcelina Zawisza Pòsélcowie òstalë wëbróny z lëst Zdrzëszëznë Demòkratyczny Lewicë (SLD) i bëlë nôleżnikama KKP Lewicë. == Welacjowé wëniczi == === Welacjô do Parlamentu === {| class="wikitable" style="text-align: center;" ! rowspan="3"|Welacjô ! colspan="5"|Sejm ! colspan="2"|Senat ! rowspan="3"|Rząd |- ! colspan="3"|Głosë ! colspan="2"|Mandatë ! colspan="2"|Mandatë |- !Lëczba !% !+/− !Lëczba !+/− !Lëczba !+/− |- !2015 |550 349 |3,62 (8.) | style="text-align: center;"|– | style="text-align: center;"|{{Ùdzél|0|460|#720546}} | style="text-align: center;"|– | style="text-align: center;"|{{Ùdzél|0|100|#720546}} | style="text-align: center;"|– | style="background:coral;"|Brak |- !2019 | colspan="3" style="text-align: center;"|<small>''S''</small><small>''ztart z lëstów SLD''</small> | style="text-align: center;"|{{Ùdzél|6|460|#720546}} | style="text-align: center;"| +6 | style="text-align: center;"|{{Ùdzél|0|100|#720546}} | style="text-align: center;"|– | style="background:pink;"|Òpòzycjô |- ! rowspan="2"|2023 | colspan="3" rowspan="2" style="text-align: center;"|''<small>Sztart z lëstów NL</small>'' | rowspan="2" style="text-align: center;"|{{Ùdzél|7|460|#720546}} | rowspan="2" style="text-align: center;"| +1 | rowspan="2" style="text-align: center;"|{{Ùdzél|2|100|#720546}} | rowspan="2" style="text-align: center;"| +2 | style="background:pink;"|Òpòzycjô<ref>òd 2024</ref> |} === Samòrządowô welacjô === {| class="wikitable" !Welacjô !Lëczba głosów !% (do sejmików) !Lëczba mandatów !+/− |- !2018 | style="text-align: center;"|242 511 | style="text-align: center;"|1,57 (8.) | style="text-align: center;"|{{Ùdzél|0|552|#720546}} | style="text-align: center;"|– |- !2024 | colspan="2" style="text-align: center;"|<small>''S''</small><small>''ztart w kòalicje Lewica (z NL, PPS i UP)''</small> | style="text-align: center;"|{{Ùdzél|1|552|#720546}} | style="text-align: center;"| +1 |}[[Òbrôzk:Adrian Zandberg plakat minimalistyczny 2025.png|mały|Welacjowi plakat Adriana Zandberga w 2025]] === Welacjô do Eùropejsczégò Parlamentu === {| class="wikitable" !Welacjô !Lëczba głosów !% !Lëczba mandatów !+/- |- !2019 | colspan="2" style="text-align: center;"|''<small>Sztart w kòalicje Lewica Razã (z UP i RSS)</small>'' | style="text-align: center;"|{{Ùdzél|0|51|#720546}} |– |- !2024 | colspan="2" style="text-align: center;"|''<small>Sztart w kòalicje Lewica (z NL, PPS i UP)</small>'' | style="text-align: center;"|{{Ùdzél|0|53|#720546}} |– |} === Prezydenckô welacjô === {| class="wikitable" style="text-align: right;" ! rowspan="2"|Welacjô ! rowspan="2"|Kandidat ! rowspan="2"|Òdjimk ! colspan="2"|I tura |- !Głosów !% |- !2020 | style="text-align: left;"|[[Robert Biedroń|Róbert Biedroń]]<ref>Przédnik partie Zymk, pòspólny kandidat SLD, partie Zymk i Razã.</ref> |[[Òbrôzk:JKRUK 20190219 ROBERT BIEDROŃ KIELCE DSCN2269 (cropped).jpg|bezramki|115x115px]] |''432 129'' |''2,22 (6.)'' |- !2025 | style="text-align: left;"|[[Adrian Zandberg]] |[[Òbrôzk:Adrian Zandberg Sejm 2020.jpg|bezramki|119x119px]] |''952 832'' |''4,86 (6.)'' |} == Òbaczë téż == {{Col2 |col1= === Sparłãczoné témë === * [[Adrian Zandberg]] * [[Magdalena Biejat]] * [[Głosowanié]] |col2= === Pòliticzné partie === {{#categorytree:Pòliticzné partie|hideroot=on|mode=pages}} }} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Òficjalnô starna}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòliticzné partie]] 4jdxiqeqycptz4iv3ptzttqjgyokyn5 215936 215899 2026-09-29T18:57:24Z Iketsi 3254 kat. 215936 wikitext text/x-wiki {{Pòliticznô partiô |miono=Partiô Razã |òriginalné miono=Partia Razem |logo=Razem.png |krôj=[[Òbrôzk:Flag of Poland.svg|border|20px]] [[Pòlskô]] |skrócënk=Razã |przédnik1=[[Adrian Zandberg]],<br>[[Aleksandra Owca]] |adrésa=sz. Nowi Swiat 27/1, 00-029 [[Warszawa]] |ùsôdztwò=21 maja 2015<ref>[https://bip.warszawa.so.gov.pl Partiô Razã w BIPie], bip.warszawa.so.gov.pl.</ref> |farwë= {{Legéńda|#720546|alizarinowi karmin}} |deja = [[Socjaldemòkracjô|socjaldemòkracjô]], [[Egalitaryzm|egalitaryzm]], spòlëznowô sprawiedlëwòta |ékònomiczni pòzdrzatk= [[Socjaldemòkracjô|socjaldemòkracjô]] |wielnota = 6915 (gòdnik 2025)<ref>Łukasz Szpyrka: [https://wydarzenia.interia.pl/kraj/news-partia-razem-w-pol-roku-podwoila-liczbe-czlonkow-mamy-najnow,nId,22464847 Partia Razem w pół roku podwoiła liczbę członków. Mamy najnowsze dane], interia.pl</ref> |midzënôrôdné = [[CEEGLA]], [[ELA]] |młodzëznówkô = Młodzi Razã<br>({{jãz.|pl}} ''Młodzi Razem'') |mańdatë= jo |mańdatë1={{Ùdzél|4|460|#720546}} |mańdatë1_titël=Sejm |mańdatë2={{Ùdzél|0|460|#720546}} |mańdatë2_titël=Senat |mańdatë3={{Ùdzél|0|53|#720546}} |mańdatë3_titël=Eùropejsczi Parlament |mańdatë4={{Ùdzél|0|552|#720546}} |mańdatë4_titël=Wòjewódzcczé sejmiczi |jinternetowô starna=https://partiarazem.pl |pòzwa przédnika1=Wespółprzédnicë}} '''Partiô Razã''' ({{jãz.|pl}} '''''Partia Razem''''') – pòlskô lewicowô pòliticznô partiô. Ùsadzonô w 2015 rokù. Òd czerwińca 2019 do rujana 2024 rokù fùnksjonowa jakno '''Lewica Razã'''. Òd 2019 mô reprezentacjã w [[Sejm|Sejmie]], w latach 2023–2024 mia ją téż w [[Senat|Senace]]. W latach 2016–2022 bëła sparłãczonô z midzënôrodną òrganizacją [[DiEM25]] (Rëch Demòkracje w Eùropie 2025), a òd 2024 wespółtwòrzi òrganizacje [[CEEGLA]] (Zdrëszëna Zelony Lewicë Westrzédno-Pòrénkòwi Eùropë) i [[ELA]] (Eùropejskô Zdrëszëna Lewicë dlô Lëdzy i Planétë) == Historiô == Partiô pòwsta jakno òdpòwiédz na apel ò pòspólny sztart spòlëznowi lewicë w welacje do parlamentu<ref>[https://web.archive.org/web/20250513114730/https://www.tokfm.pl/Tokfm/7,103454,17291240,apel-chcemy-wspolnego-startu-lewicy-spolecznej-lewicy-w-sejmie.html Apel: Chcemy wspólnego startu lewicy społecznej. "Lewicy w Sejmie teraz nie ma. Jest Anna Grodzka"], tokfm.pl, 21 stëcznika 2015.</ref>. Ùsôdzcama bëlë m.jin. dzejarze [[Młodi Socjalëscë|Młodëch Socjalëstów]] i ùszłi dzejarze [[Zeloni|Zelonëch]]. W welowanim do parlamentu w 2015 rokù Razã wëstawiła samòstójné lëstë we wszëtczich welacjowëch òbéńdach do Sejmu. Wënik partie to 3,62% – nie zagwësniło to reprezentacje w parlamence, le dało to subwencjã<ref>[https://parlament2015.pkw.gov.pl/pliki/1445898069_Komunikat-pkw-zbiorcze-wyniki-glosowania.pdf Komunikat Państwowej Komisji Wyborczej z dnia 26 października 2015 r. o zbiorczych wynikach głosowania na listy kandydatów na posłów w skali kraju], pkw.gov.pl, 26 rujana 2015.</ref>. W 2016 rokù Razã rozpòczãła "czôrny protest", pò sczerowanim do dalszi robòtë projektu ò zaòstrzenim abòrcjowëch prawów i òdrzucenim projektu jich liberalizacje<ref>[https://lodz.wyborcza.pl/lodz/7,35136,20738514,czarny-protest-partia-razem-przeciw-zaostrzeniu-prawa-aborcyjnego.html Czarny protest. Partia Razem przeciw zaostrzeniu prawa aborcyjnego], wyborcza.pl, 24 séwnika 2016.</ref>. W 2018 rokù partiô wprowadzëła do pùbliczny dyskùsje skrodzënã czasu robòtë do 35 gòdzënów w tidzeniu<ref>[https://www.newsweek.pl/biznes/mniejszy-stres-i-wieksza-efektywnosc-po-wprowadzeniu-4-dniowego-tygodnia-pracy/ckg4qvq Mniejszy stres i większa efektywność po wprowadzeniu 4-dniowego tygodnia pracy], newsweek.pl, 20 lëpińca 2018.</ref>. W samòrządowi welacje w 2018 rokù partiô wëstawiła lëstë do sejmików, bez rejestracje lëst do radzëznów niżi<ref>[https://wybory2018.pkw.gov.pl/pl/delegatury/panstwowa-komisja-wyborcza/komitet-wyborczy-partii-razem-3216#candidates_stat Wybory Samorządowe 2018], pkw.gov.pl.</ref>. Nôleżnicë partie sztartowalë na prezydentów [[Krakòwò|Krakòwa]], [[Gdiniô|Gdinie]], [[Częstochowa|Czãstochòwë]] i na burméstra [[Lesna|Lesny]]. W welacje do sejmików partiô òtrzimała 1,57%. W welacje na prezydentów nôleżnicë Razã zajmòwalë slédny abò przedslédny plac; w welacje na bùrméstra Lesny Szëmón Surmacz dobëł w II turze, równak pózni wëstąpił z partie<ref>Szëmón Surmacz, [https://www.facebook.com/notes/377106210110551/ Razem dla Niepodległej!], facebook.com, 7 smùtana 2018.</ref>. W gromicznikù 2019 pòwstakòalicjô Razã, [[Ùniô Robòtë|Ùnie Robòtë]] i [[Rëch Spòlëznowi Sprawiedlëwòtë|Rëchù Spòlëznowi Sprawiedlëwòtë]], Lewica Razã, na welacjô do [[Eùropejsczi Parlament|Eùropejsczégò Parlamentu]]<ref>[https://wiadomosci.onet.pl/kraj/adrian-zandberg-oglaszamy-powstanie-koalicyjnego-komitetu-wyborczego-lewica-razem/dzrsp5f?utm_source=pl.wikipedia.org_viasg_wiadomosci&utm_medium=referal&utm_campaign=leo_automatic&srcc=undefined&utm_v=2 Adrian Zandberg: ogłaszamy powstanie Koalicyjnego Komitetu Wyborczego Lewica Razem], onet.pl 28 gromicznika 2019.</ref>. Lësta òtrzëma 1,24% głosów, nie przechòdzącë przez welacjowi próg. W czerwińcu negò rokù partiô zmieniła pòzwã na "Lewica Razã"<ref>[https://web.archive.org/web/20230411115921/https://strajk.eu/partia-razem-zmienia-nazwe-i-nie-sklada-broni-robimy-to-dla-ludzi-nie-mozemy-ich-zostawic/ Partia Razem zmienia nazwę i nie składa broni. „Robimy to dla ludzi, nie możemy ich zostawić”], strajk.eu, 2 czerwińca 2019.</ref>. [[Òbrôzk:Koalicja Lewicy - Lewica Razem, Wiosna, SLD, Zieloni 19.07.2019 (48322142521).jpg|mały|Zandberg na kònferencje Lewicë (2019)]] 19 lëpińca 2019 na prasowi kònferencje SLD, Zymk i Razã przédnicë tëch partiów Włodzimierz Czarzasty, Robert Biedroń i Adrian Zandberg dalë wiadło ò pòspólnym sztarce w welacje do parlamentu negò samégò rokù<ref>[https://www.pap.pl/aktualnosci/news,485767,biedron-chcemy-odrobic-lekcje-ze-lewica-wygrywa-kiedy-jest-zjednoczona.html SLD, Wiosna i Lewica Razem idą do wyborów parlamentarnych razem], pap.pl, 19 lëpińca 2019.</ref>. Do kòalicje dołãczëłë téż m.jin. [[Pòlskô Socjalisticznô Partiô]] i [[Twój Ruch]]. Kòalicjô òsta pòzwónô "Lewica", żebë nie bëło brëkòwnotë przeńscô przez welacjowi próg 8%, SLD zmieniło swòją skrodzënã na tã pòzwã. Rejestracjô nowi skrodzënë sã nie ùdała w czasu, tej kòalicjô sztartowa jakno "KW Sojusz Lewicy Demokratycznej". Na lëstach bëło wiãcy jak 200 dzejarzów Razã, w tim 6 na pierwszich placach, m.jin. [[Adrian Zandberg]] w warszawsczi òbéńdze<ref>[https://sejmsenat2019.pkw.gov.pl/sejmsenat2019/pl/komitety/26063 Informacje o Komitecie Wyborczym], pkw.gov.pl.</ref>. Przez kòalicjowi sztart, w zélnikù 2019 rokù karno kòl 40 dzejarzów, w tim 12 z 35 nôleżników Krajowi Radzëznë, ògłosëło òdéńscé z partie – przédnym pòwòdã miał bëc sztart z lëstów SLD<ref>[https://wiadomosci.dziennik.pl/polityka/artykuly/604744,lewica-razem-lewica-sld-partia-razem.html Rozłam na lewicy. Część działaczy partii Razem nie chce startować z list SLD i odchodzi z partii], dziennik.pl, 9 zélnika 2019.</ref>. W ti welacje za kandidatama Razã zawelowało krótkò 510 tës. òsób, co dało 6 mandatów (przë 49 mandatach dlô kòmitetu i wënikù 12,56%)<ref>[https://sejmsenat2019.pkw.gov.pl/sejmsenat2019/pl/wyniki/komitet/26063/sejm/pl Wyniki wyborów 2019 do Sejmu RP – KOMITET WYBORCZY SOJUSZ LEWICY DEMOKRATYCZNEJ], pkw.gov.pl.</ref>. Pòsélcama òstalë: [[Magdaléna Biejat|Magdalena Biejat]], [[Daria Gosek-Popiołek]], [[Maciej Konieczny]], [[Paulina Matysiak]], [[Adrian Zandberg]] i [[Marcelina Zawisza]]<ref>[https://www.facebook.com/partiarazem/photos/a.430709850430410/1403968276437891/?type=3 Poznaj posłanki i posłów Razem!], facebook.com, 14 rujana 2019.</ref>. 6 stëcznika 2020 rokù Krajowi Zarząd pòstanowił ò pòparcym przédnika partie Zymk Roberta Biedronia, jakno kandidata Lewicë, w prezydencczi welacje<ref>[https://www.wprost.pl/wybory-prezydenckie-2020/10287008/partia-razem-popiera-kandydature-biedronia-na-prezydenta-bedzie-gwarantem-polski-nowoczesnej.html Partia Razem popiera kandydaturę Biedronia na prezydenta. „Będzie gwarantem Polski nowoczesnej”], wprost.pl, 6 stëcznika 2020.</ref>. W welacje zajął 6. plac, z wënikã 2,22%<ref>[https://prezydent20200628.pkw.gov.pl/prezydent20200628/pl/wyniki/1/pl Wybory Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej 2020 – Wyniki głosowania w pierwszej turze], pkw.gov.pl.</ref>. Partiô Razã w kòalicje "Lewica" sztartowa jesz w welacjach w 2023 i 2024 rokù. W welacje do parlamentu w 2023 rokù na lësztach znôù bëło wiãcy jak 200 dzejarzów Razã, w tim dwie ([[Magdaléna Biejat|Magdalena Biejat]] i [[Ana Górskô]]) sztartowałë do Senatu<ref>[https://sejmsenat2023.pkw.gov.pl/sejmsenat2023/pl/komitet/29617 KOMITET WYBORCZY NOWA LEWICA w wyborach do Sejmu i Senatu w 2023 r.], pkw.gov.pl.</ref>. Reprezentacjô Razã sã w Sejmie zwikszëła, przë równoczasnym zmniészenim sã reprezentacje Lewicë<ref>Daniel Flis: [https://oko.press/na-zywo/wybory-na-zywo-oko-press/wyniki-wyborow-mniej-poslow-lewicy-wiecej-partii-razem Wyniki wyborów. Mniej posłów Lewicy. Więcej partii Razem], oko.press, 17 rujana 2023.</ref> – na 26 mandatów kòmitetu, partiô òtrzëma 7. Reelekcjã dostalë wszëtcë pòsélcowie Razã, chtërni sztartowalë do Sejmù (Gosek-Popiołek, Konieczny, Matysiak, Zandberg i Zawisza), òkróm tegò mandatë dostałë [[Dorota Òlkò|Dorota Olko]] i [[Joanna Wicha]]<ref>[https://sejmsenat2023.pkw.gov.pl/sejmsenat2023/pl/sejm/wynik/pl Wyniki głosowania w wyborach do Sejmu w 2023 r.], pkw.gov.pl.</ref>. Senatórkama òstałë òbie kandidatczi partie, Magdalena Biejat i Ana Górskô<ref>[https://sejmsenat2023.pkw.gov.pl/sejmsenat2023/pl/senat/wynik/pl Wyniki głosowania w wyborach do Senatu w 2023 r.], pkw.gov.pl.</ref>. Parlamentarziscë òstalë nôleżnikama klubù Lewicë. Parlamentarziscë welowalë za ùtwòrzenim rządu [[Donôld Tusk|Donalda Tuska]], równak nie delegòwalë przedstawicélów do rządu, ze wzglãdu na felënk nôwôżniészëch dlô partie pónktów w kòalicjowi ùgòdze<ref>[https://www.pap.pl/aktualnosci/partia-razem-bez-ministerstw-zandberg-nie-udalo-sie-wynegocjowac-gwarancji-realizacji Partia Razem bez ministerstw. Zandberg: nie udało się wynegocjować gwarancji realizacji naszych postulatów], pap.pl, 17 smùtana 2023.</ref>. 24 rujana 2024 rokù z partie òdeszłë òbie senatorczi i 3 pòsélcczi (Gosek-Popiołek, Olko i Wicha), òstającë w KKP Lewicë<ref>[https://www.onet.pl/informacje/onetwiadomosci/zwrot-akcji-na-lewicy-zaskakujaca-decyzja-polityczek-razem/qfwcqec,79cfc278 Wielki rozłam w partii Razem. Grupa polityczek opuszcza szeregi], onet.pl, 24 rujana 2024.</ref>. Trzë dni pózni, kòngres Razã pòdjął decyzjã ò òpùszczenim KKP Lewicë i założënim włôsnégò pòselsczégò kòła<ref>[https://www.onet.pl/informacje/onetwiadomosci/partia-razem-podjela-kluczowa-decyzje-rzad-donalda-tuska-zawiodl-ludzi/jkq3ze5,79cfc278 Partia Razem podjęła kluczową decyzję. "Rząd Donalda Tuska zawiódł ludzi"], onet.pl, 27 rujana 2024.</ref>. Nen kòngres wrócył téż do pòzwë "Partiô Razã"<ref>Dzél 1. Òglowé pòstanowienia, [w:] [https://static.partiarazem.pl/razem-static/docu/Statut.pdf Statut Partii Razem], partiarazem.pl, 27 rujana 2024.</ref>. 3 gòdnika partiô ògłosëła, że w welacje na wiceprzédników dobëlë [[Adrian Zandberg]] (reelekcjô) i [[Aleksandra Owca]]<ref name=":0" />.[[Òbrôzk:Adrian zandberg-0942.jpg|mały|Przedwelacjowé pòtkanié Zandberga w Lubartowie (2025)|330x330px]]11 stëcznika 2025 rokù partiô ògłosëła kandidaturã Adriana Zandberga w prezydencczi welacje w maju negò samégò rokù<ref>[https://tvn24.pl/polska/adrian-zandberg-kolejnym-kandydatem-na-prezydenta-jest-gotow-szarpac-sie-z-tym-koniem-st8255887 Adrian Zandberg kolejnym kandydatem na prezydenta. Jest gotów "szarpać się z tym koniem"], tvn24.pl, 11 stëcznika 2025.</ref>. Zajął 6. plac, z wënikã 4,86%<ref>[https://prezydent2025.pkw.gov.pl/prezydent2025/statics/PKW_OBWIESZCZENIA/uploaded_files/1747706738_obwieszczenie-pkw-wyniki.pdf OBWIESZCZENIE PAŃSTWOWEJ KOMISJI WYBORCZEJ z dnia 19 maja 2025 r. o wynikach głosowania i wyniku wyborów Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej zarządzonych na dzień 18 maja 2025 r.], pkw.gov.pl, 19 maja 2025.</ref>. W II turze nie ùdzelił pòpiarcô niżódnémù kandidatowi<ref>[https://tvn24.pl/plus/programy/czas-decyzji-prezydent-2025/wybory-prezydenckie-2025-adrian-zandberg-komentuje-wynik-sondazowni-ipsos-vc8467454 Zandberg nie poprze nikogo. "Wyborcy to nie puchar przechodni"], tvn24.pl, 18 maja 2025.</ref>. 12 smùtana 2025 rokù Paulina Matysiak òstała ùsëniãtô z partie decyzją Krajowégò Zarządu<ref name=":1" />. 29 smùtana 2025 rokù partiô ògłosëła nową turã przédników, pòzwónô "Turbo Polska"<ref>[https://media.partiarazem.pl/p/rusza-turbo-polska-z-zandbergiem-i-owca-odwiedzimy-49-byych-mias-25 Rusza Turbo Polska z Zandbergiem i Owcą: odwiedzimy 49 byłych miast wojewódzkich], media.partiarazem.pl, 29 smùtana 2025.</ref>. Òdwiedzëc mają 49 ùszłëch stolëców wòjewództw. Pòstulatama turë są: pòlsczi wëróbk robòtów, cyfrowô suwerenizna, inwesticjô w nôùkã i fabriczi léków. == Program == Kòngres Razã 8-9 smùtana 2025 przëjął nową programòwą deklaracjã<ref>[https://media.partiarazem.pl/p/koniec-swietych-krow-nowy-program-razem-likwidacja-senatu-koniec-20 Koniec świętych krów! Nowy program Razem: likwidacja Senatu, koniec z KRUS i rozdawnictwem dla bogatych.], media.partiarazem.pl, 9 smùtana 2025</ref>. Westrzód nôwôżniészëch pónktów je likwidacjô Senatu i KRUS, bùdowa 8 jądrowëch bloków, czë fabrik léków. Program dzeli sã na 13 partów<ref>Côłô programòwô deklaracjô dostãpnô je (pò pòlskù) na starnie partie. Niżi leno wëbróné pónktë. [https://partiarazem.pl/deklaracja-programowa Deklaracja programowa], partiarazem.pl</ref>. === Pòlskô z atomù, krzemù i stalë === * Òpiarcé pòlsczi energeticzi ò jądrowé sztrómòwnie i òdnôwialné zdrzódła energie. * Programë dlô warków òpiartëch na kònwencjonalnych zdrzódłach energie. * Jinwesticjô w banã, òdbùdowa państwòwëch przewòzów aùtobùsowëch. === Państwò pò starnie robiącëch === * Ùproszczenié prowadzeniô zbiérnëch spòrów, ùmòżebnienié solidarnoscowëch sztrajków. * Dofinansowanié Państwowi Inszpekcje Robòtë, nadanié ji prawa do zmianë ùmòwë na ùmòwã ò robòtã, w przëpôdkù scwierdzeniô stosënkù robòtë. * Wprowadzenié 32-gòdzynnégò tidzénia robòtë przë zachòwanim wënôdgrodë. * Pòdniesenié minimalnégò zôróbkù do rówiznë ⅔ strzédny wënôdgrodë. * Regulacjô warkòwégò sztatusu personów, jaczé zajimają sã profesjonalno artisticzną dzejalnotą. === Gòspòdarka dlô lëdzy === * Wprowadzenié progresywnëch pòdatków. * Znikwienié m.jin. rëczałtu, lëniowégò pòdatkù, szpecjalnëch stôwków dlô dëchòwnëch, KRUS. * Wprowadzenié cyfrowégò pòdatkù dlô wiôldżich firm. [[Òbrôzk:Ani jednej wiecej 2023 - Adrian Zandberg.jpg|mały|Adrian Zandberg i dzejarze Razã na demònstracje "Ani jedny wiãcy" w Warszawie (2023)]] === Zdrowié pònad zwësczi === * Zwikszenié dofinansowaniô pòwszechny òchronë zdrowiô do 8% PKB. * Wprowadzenié òbrzészkù wëbòru placu robòtë: lékarze robiący w pòwszechny òchronie zdrowiô nie bãdą mòglë równoczasno prowadzëc priwatnëch lékarsczich praktików. * Wprowadzenié legalny, dostãpny i bezpłatny abòrcje na żądanié do conômni 12 tidzénia cążë. * Pòprawa dostãpnoscë wkółpòrodowi, psychiatriczny i psychòlogiczny òpieczi. === Ùtcëwô pòlitika === * Zmniészenié limitu wpłôcënków na kampaniã do 5000 złotëch òd persónë. * Òstawienié dwakadencjowòscë wójtów, bùrméstrów i prezydentów gardów. * Wprowadzenié limitu kadencje w parlamence. * Likwidacjô Senatu. === Prawò do mieszkaniô === * Przeznaczenié 1% PKB na programã bùdacje mieszkaniów na arãdã. * Wprowadzenié m.jin. antispekulacjowégò pòdatkù òd trzecégò mieszkaniô. * Òpòdatkòwanié inwesticyjnëch pùstostanów. * Skùńczenié z tpzw. patodeweloperką. === Państwò, na jaczé mòżesz sã spùscëc === * Likwidacjô KRUS. * Zrównanié emeritalnégò wiekù dlô białk i chłopów. * Wprowadzenié 480-dniowégò urlopu rodzëcelsczégò. === Nôùka – warënk rozwiju === * Zwikszenié nakładów na badérowania i nôùkã – do 3% PKB na rok. * Wprowadzenié òbrzészkù walorizacje zôróbkù na wëższich ùczbòwniach. * Zwikszenié finansowaniô bùdowë i remòntów akademików. === Szkòła równëch mòżebnosców === * Zagwarantowanié bezpłatnégò, cepłégò jestkù w szkòle, przedszkòlim i żłóbkù. * Zatrzimanié priwatizacje systemù edukacje. * Òdbùdowanié prestiżu warkù szkólnégò. * Wspieranié przez państwòwą szkòłã nôùczi w regionalnëch jãzëkach i òchronë môlowi kùlturowi spôdkòwiznë. === Pòlskô wòlnoscë, równoscë i solidarnoscë === * Wprowadzenié rozdzélu państwa òd kòscoła. * Wprowadzenié fùl równoscë małżeńsczi, bez wzglãdu na pëłc. * Wprowadzenié bezpłatny i dostãpny prawny i medyczny tranzycje. * Zakôzanié tpzw. kònwersjowi terapie. * Ùznanié Szlązôków i [[Kaszëbi|Kaszëbów]] za etniczné mniészëznë. * Legalizacjô marihuanë. === Roda – spôdkòwizna, nié zôsóbk === * Założenié nowëch i pòwikszenié jistniejących nôrodnëch parków. * Refòrma Pòlsczich Wód i Państwòwëch Lasów. === Mòcnô Pòlskô w sprawiedlëwi Eùropie === * Òbgôdanié na nowò ùnijnëch ùgòdów. * Pògłãbienié eùropejsczi wespółrobòtë przë sztrategicznëch jinwesticjach, energetice, transpòrce, spòlëznowi pòlitice, mieszkalnictwie i zdrowim. * Wspiarcé òbronë i òdbùdowë Ùkrajinë. * Regùlacjô rënkù robòtë cëzyńców. === Òdpòrnô spòlëzna, bezpiecznô Pòlskô === * Wprowadzenié ùstawù ò Pòlsczi Doktrinie Òbronny. * Refòrma systemù cywilny òbronë. * Zagwësnienié lékòwi suwereniznë. == Sztruktura == Krajowima òrganama partie są Kòngres, Krajewô Radzëzna, Krajewi Zarząd, Krajewô Rewizjowô Kòmisjô, Krajewô Welacjowô Kòmisjô i Partiowi Sąd Drëszny<ref>Dzél 3. Krajowé Òragnë, [w:] [https://static.partiarazem.pl/razem-static/docu/Statut.pdf Statut Partii Razem], partiarazem.pl, 9 smùtana 2025, s.16.</ref>. Krajewi Zarząd twòrzi dwùch wespółprzédników, wëbiérónëch w bënëpartiowi welacje i gabinet, zacwierdzony przez Krajową Radzëznã<ref>Dzél 3. Krajowé Òragnë, [w:] [https://static.partiarazem.pl/razem-static/docu/Statut.pdf Statut Razem], partiarazem.pl, 9 smùtana 2025, s. 24.</ref>. Na zôczątkù gòdnika 2024 wespółprzédnikama òstalë [[Adrian Zandberg]] (na pòstãpną kadencjã) i [[Aleksandra Owca]]<ref name=":0">[https://wydarzenia.interia.pl/kraj/news-zmiany-w-partii-razem-sa-nowe-wladze-znamy-nazwiska-liderow,nId,7868068#google_vignette Zmiany w partii Razem. Są nowe władze, znamy nazwiska liderów], wydarzenia.interia.pl, 3 gòdnika 2024</ref>. Zarząd mët to 6 personów, òkróm wespółprzédników je w nim Mateusz Merta, Marcelina Zawisza, Anna Pieciul i Chrystian Talik<ref>[https://partiarazem.pl/struktura Struktura Partii], partiarazem.pl</ref>. {| class="wikitable" ! colspan="4"|Wespółprzédnik ! colspan="4"|Wespółprzédniczka |- !Òdjimk !Miono !Òd !Do !Òdjimk !Miono !Òd !Do |- | rowspan="2"|[[Òbrôzk:Adrian Zandberg Sejm 2020.jpg|bezramki|345x345px]] | rowspan="2"|[[Adrian Zandberg]] | rowspan="2"|27 smùtana 2022 | rowspan="2"|''wcyg'' |[[Òbrôzk:Magdalena Biejat 2023 (cropped).jpg|bezramki|173x173px]] |[[Magdaléna Biejat|Magdalena Biejat]] |27 smùtana 2022 |24 rujana 2024 |- |[[Òbrôzk:Aleksandra-owca-2025 (cropped2).jpg|bezramki|173x173px]] |[[Aleksandra Owca]] |3 gòdnika 2024 |''wcyg'' |} == Reprezentacjô w Parlamence == [[Òbrôzk:Politycy Razem Sejm 2023.jpg|mały|300x300px|Parlamentarziscë Razã krótkò pò welacje w 2023 rokù. Òd lewi starnë: (dólnô réga): Marcelina Zawisza, Daria Gosek-Popiołek, Paulina Matysiak, Joanna Wicha i Dorota Olko; (gòrnô réga): Magdalena Biejat, Maciej Konieczny, Adrian Zandberg i Ana Górskô]] === Pòsélcowie na Sejm X kadencje (òd 2023) === * Maciej Konieczny * [[Marta Stożek]]<ref>weszła na plac Krësztofa Smiszka, jaczi òstół wëbróny do Parlamentu Eùropejsczégò.</ref> * [[Adrian Zandberg]] * '''[[Marcelina Zawisza]] – przédniczka kòła''' ==== Ùszłi pòsélcowie X kadencje ==== * Daria Gosek-Popiołek * [[Dorota Olko]] * [[Joanna Wicha]] * [[Paulina Matysiak]] Pòsélcowie òstalë wëbróny z lëst Nowi Lewicë i na zôczątkù bëlë nôleżnikama Kòalicjowégò Klubù Parlamentarnégò Lewicë. W rujanie 2024, zakładającë pòselsczé kòło Razã, klub òpùscëlë pòsélcowie, jaczi òstalë w partie – Gosek-Popiołek, Olko i Wicha òstałë w KKP i òpùscëłë Razã<ref>[https://oko.press/rozlam-w-razem-polityczki-odchodza-z-partii-jak-do-tego-doszlo Rozłam w Razem. Polityczki odchodzą z partii. Jak do tego doszło?], oko.press, 24 rujana 2024</ref>. Paulina Matysiak òstała ùsëniãtô z partie 12 smùtana 2025<ref name=":1">[https://pl.wikinews.org/wiki/Paulina_Matysiak_wykluczona_z_Partii_Razem Paulina Matysiak wykluczona z Partii Razem], pl.wikinews.org, 12 smùtana 2025</ref>. ==== Ùszłé senatorczi XI kadencje (òd 2023) ==== * [[Magdaléna Biejat|Magdalena Biejat]] – wicemarszôłczëni Senatu * [[Ana Górskô]] Senatorczi òstałë wëbróné z lëst Nowi Lewicë i òstałë nôleżniczkama KKP Lewicë. W rujanie 2024 òpùscëłë Razã. === Pòsélcowie na Sejm IX kadencje (2019–2023) === * Magdalena Biejat * Daria Gosek-Popiołek * Maciej Konieczny * Paulina Matysiak * Adrian Zandberg * Marcelina Zawisza Pòsélcowie òstalë wëbróny z lëst Zdrzëszëznë Demòkratyczny Lewicë (SLD) i bëlë nôleżnikama KKP Lewicë. == Welacjowé wëniczi == === Welacjô do Parlamentu === {| class="wikitable" style="text-align: center;" ! rowspan="3"|Welacjô ! colspan="5"|Sejm ! colspan="2"|Senat ! rowspan="3"|Rząd |- ! colspan="3"|Głosë ! colspan="2"|Mandatë ! colspan="2"|Mandatë |- !Lëczba !% !+/− !Lëczba !+/− !Lëczba !+/− |- !2015 |550 349 |3,62 (8.) | style="text-align: center;"|– | style="text-align: center;"|{{Ùdzél|0|460|#720546}} | style="text-align: center;"|– | style="text-align: center;"|{{Ùdzél|0|100|#720546}} | style="text-align: center;"|– | style="background:coral;"|Brak |- !2019 | colspan="3" style="text-align: center;"|<small>''S''</small><small>''ztart z lëstów SLD''</small> | style="text-align: center;"|{{Ùdzél|6|460|#720546}} | style="text-align: center;"| +6 | style="text-align: center;"|{{Ùdzél|0|100|#720546}} | style="text-align: center;"|– | style="background:pink;"|Òpòzycjô |- ! rowspan="2"|2023 | colspan="3" rowspan="2" style="text-align: center;"|''<small>Sztart z lëstów NL</small>'' | rowspan="2" style="text-align: center;"|{{Ùdzél|7|460|#720546}} | rowspan="2" style="text-align: center;"| +1 | rowspan="2" style="text-align: center;"|{{Ùdzél|2|100|#720546}} | rowspan="2" style="text-align: center;"| +2 | style="background:pink;"|Òpòzycjô<ref>òd 2024</ref> |} === Samòrządowô welacjô === {| class="wikitable" !Welacjô !Lëczba głosów !% (do sejmików) !Lëczba mandatów !+/− |- !2018 | style="text-align: center;"|242 511 | style="text-align: center;"|1,57 (8.) | style="text-align: center;"|{{Ùdzél|0|552|#720546}} | style="text-align: center;"|– |- !2024 | colspan="2" style="text-align: center;"|<small>''S''</small><small>''ztart w kòalicje Lewica (z NL, PPS i UP)''</small> | style="text-align: center;"|{{Ùdzél|1|552|#720546}} | style="text-align: center;"| +1 |}[[Òbrôzk:Adrian Zandberg plakat minimalistyczny 2025.png|mały|Welacjowi plakat Adriana Zandberga w 2025]] === Welacjô do Eùropejsczégò Parlamentu === {| class="wikitable" !Welacjô !Lëczba głosów !% !Lëczba mandatów !+/- |- !2019 | colspan="2" style="text-align: center;"|''<small>Sztart w kòalicje Lewica Razã (z UP i RSS)</small>'' | style="text-align: center;"|{{Ùdzél|0|51|#720546}} |– |- !2024 | colspan="2" style="text-align: center;"|''<small>Sztart w kòalicje Lewica (z NL, PPS i UP)</small>'' | style="text-align: center;"|{{Ùdzél|0|53|#720546}} |– |} === Prezydenckô welacjô === {| class="wikitable" style="text-align: right;" ! rowspan="2"|Welacjô ! rowspan="2"|Kandidat ! rowspan="2"|Òdjimk ! colspan="2"|I tura |- !Głosów !% |- !2020 | style="text-align: left;"|[[Robert Biedroń|Róbert Biedroń]]<ref>Przédnik partie Zymk, pòspólny kandidat SLD, partie Zymk i Razã.</ref> |[[Òbrôzk:JKRUK 20190219 ROBERT BIEDROŃ KIELCE DSCN2269 (cropped).jpg|bezramki|115x115px]] |''432 129'' |''2,22 (6.)'' |- !2025 | style="text-align: left;"|[[Adrian Zandberg]] |[[Òbrôzk:Adrian Zandberg Sejm 2020.jpg|bezramki|119x119px]] |''952 832'' |''4,86 (6.)'' |} == Òbaczë téż == {{Col2 |col1= === Sparłãczoné témë === * [[Adrian Zandberg]] * [[Magdalena Biejat]] * [[Głosowanié]] |col2= === Pòliticzné partie === {{#categorytree:Pòliticzné partie|hideroot=on|mode=pages}} }} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Òficjalnô starna}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Partiô Razã| ]] g0qvvuux91vep664o6xk2so6lxmna0f 0 12280 215942 214018 2026-09-29T19:10:39Z Iketsi 3254 /* Òbaczë téż */ + 215942 wikitext text/x-wiki {{Infobox pòlitik |jimiã= Adrión Zandberg |gwôsné jimiã=Adrian Zandberg |Òbrôzk= Adrian Zandberg Sejm 2020.jpg |òpis= Adrión Zandberg (2020) |Data_ùrodzeniô= 4 gòdnika 1979 |Môl_ùrodzeniô= [[Aalborg]], [[Duńskô]] |Data_smierci= |Mol_smierci= |1. fónkcjô= Wespółprzédnik [[Partiô Razã|Partie Razã]] |1. Òd= 27 smùtana 2022 |1. Do= |1. Pierszô_dama= |1. Pòprzédca= |1. Nastãpnik= |1. partiô= [[Partiô Razã]] |2. fónkcjô= Pòsélc na Sejm Pòlsczi Repùbliczi |2. Òd= 12 smùtana 2019 |2. Do= |2. Pierszô_dama= |2. Pòprzédca= |2. Nastãpnik= |2. partiô= [[Partiô Razã]] }} '''Adrión Tadeùsz Zandberg''' ({{Jãz.|pl}} ''Adrian Tadeusz Zandberg'', ùr. [[4 gòdnika]] [[1979]] w [[Aalborg|Aalbòrgù]]) – pòlsczi pòlitik, programista, historyk, doktór hùmanistycznëch nôùk, pòsélc na Sejm IX i X kadencje (òd 2019). Współùsôdzca [[Partiô Razã|Partie Razã]] i ji wespółprzédnik òd 2022 rokù. Kandidat na [[Prezydeńt|prezydenta]] [[Pòlskô|Pòlsczi Repùbliczi]] w welacje w 2025 rokù. Sztudérowôł prawò i historiã. Pierszégò czerënkù nie skùńcził<ref>Jakób Majmùrek: [https://krytykapolityczna.pl/kraj/wnuki-przesnionej-rewolucji-ida-do-sejmu/ Wnuki prześnionej rewolucji idą do Sejmu], krytykapolityczna.pl, 4 rujana 2015.</ref>, absolwentã historicznëch sztudiów òstôł w 2002 rokù. W 2008 ùzwëskôł stãpień doktora hùmanistycznëch nôùków na Warszawsczim Ùniwersytece na spòdlim dokazu pt. ''Organizacje i ruchy społeczne wokół partii socjaldemokratycznych w Niemczech i w Wielkiej Brytanii przed pierwszą wojną światową'', napisóną pòd czerënkã Anë Żarnowsczi<ref name=":0">[https://ludzie.nauka.gov.pl/ln/profiles/whyAJS5uZq8 dr Adrian Tadeusz Zandberg], ludzie.nauka.gov.pl.</ref>. W latach 2007–2014 robił w Wëższi Szkòle Kòmùnikòwaniô, Pòlitologie i Midzënôrodnëch Stosënków, a w latach 2007–2017 w Pòlskò-Japòńsczi Wëższi Szkòle Kòmpùtrowëch Techników<ref name=":0" />. == Wëniczi w welacjach == {| class="wikitable unsortable" align="center" |- ! Welacjô ! colspan=2 | Welacjowi kòmitet ! Òrgan ! Òbéńda ! Wënik |- | 2015 | style="background:#A50B5E;" | | [[Partiô Razã]] | Sejm VIII kadencje | nr 19 | style=" background:pink;" | 49 711 (4,54%) '''✘'''<ref>[https://parlament2015.pkw.gov.pl/349_Wyniki_Sejm/0/0/19.html Wybory do Sejmu i Senatu Rzeczypospolitej Polskiej 2015], pkw.gov.pl.</ref> |- | 2019 | style="background:#A50B5E;" | | [[Partiô Razã|Lewica Razã]] | Eùropejsczi Parlament IX kadencje | nr 4 | style=" background:pink;" | 17 108 (1,23%) ✘<ref>[https://pe2019.pkw.gov.pl/pe2019/pl/wyniki/pl Wybory do Parlamentu Europejskiego 2019], pkw.gov.pl.</ref> |- | 2019 | style="background:#DE3163;" | | SLD | Sejm IX kadencje | rowspan="2" |nr 19 | style=" background:palegreen;" | 140 898 (10,20%) '''✓'''<ref>[https://sejmsenat2019.pkw.gov.pl/sejmsenat2019/pl/wyniki/komitet/26063/sejm/okr/19 Wybory do Sejmu i Senatu Rzeczypospolitej Polskiej 2019], pkw.gov.pl.</ref> |- | 2023 | style="background:#BB3385;" | |Lewica |Sejm X kadencje |style=" background:palegreen;" | 64 435 (3,75%) '''✓'''<ref>[https://sejmsenat2023.pkw.gov.pl/sejmsenat2023/pl/komitet/29617?elections=sejm Wybory do Sejmu i Senatu Rzeczypospolitej Polskiej 15 października 2023], pkw.gov.pl.</ref> |- | 2025 | | |KW Kandidata na Prezydenta Pòlsczi Repùbliczi Adriana Zandberga | colspan="2" |Prezydent RP | style=" background:pink;" |952 832 (4,86%) ✘<ref>[https://prezydent2025.pkw.gov.pl/prezydent2025/ Wybory Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej 18 maja 2025], pkw.gov.pl.</ref> |} == Òbaczë téż == {{Col2 |col1= === Sparłãczoné témë === * [[Aalborg]] |col2= === Partiô Razã === {{#categorytree:Partiô Razã|hideroot=on|mode=pages}} }} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Pòlsczi pòliticë]] co94nm66guprlmb7pgpx9faeqe5vyts 0 12292 215927 215894 2026-09-29T15:32:28Z Iketsi 3254 Anielsczi→Angelsczi; u 215927 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò |gwôsné miono=‏الإمارات العربيّة المتّحدة <br> al-Imārāt al-’arabijja al-Muttaḥida |miono=Zjednóné Arabsczé Emiratë |fana=Flag of the United Arab Emirates.svg |herb=Emblem of the United Arab Emirates.svg |na karce=United Arab Emirates on the globe (Afro-Eurasia centered).svg |jãzëk=arabsczi |stolëca=Abu Zabi |fòrma państwa=[[mònarchiô]] |wiéchrzëzna=83,600 |procent-wòdë=0 |rok=2024 |lëdztwò=10,032,213 |dëtk=dirham |kòd dëtka=AED |czasowô cona=+4 |Internet=.ae |telefón=971 |himn=‏عيشي بلادي <br> (Żij, mój kraju) <center>[[Òbrôzk:UAE national anthem.ogg]]</center> |kòd=UAE |miono-genitiw=Zjednónëch Arabsczich Emiratów |swiãto=2 gòdnika |Prezydeńt=Muhammad ibn Zajid Al Nahajjan |Premiéra=Muhammad ibn Raszid Al Maktum |data ùsôdzenia=2 gòdnika 1971 |aùtowi kòd=UAE }} '''Zjednóné Arabsczé Emiratë''' ({{jãz.|ar}} ‏الإمارات العربيّة المتّحدة‎, trb. ''al-Imārāt al-’arabijja al-Muttaḥida'') je państwã w [[Azjô|Azji]], na pòłniowim brzegù [[Perskô Hôwinga|Persczi Hôwindżi]], ze stolëcznym gardã [[Abu Zabi]]. Grańczi z [[Òman|Òmanã]] i [[Saudijskô Arabiô|Saudijską Arabią]]<ref>[https://www.britannica.com/place/United-Arab-Emirates United Arab Emirates, Encyclopedia Britannica] [2025-07-04]</ref><ref name=":0">[https://web.archive.org/web/20231210120853/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/united-arab-emirates/ United Arab Emirates, CIA World Factbook] [2025-07-04]</ref>. Nôrodné swiãto je 2 gòdnika, je to dzéń samòstójnoty (2 gòdnika 1971)<ref>[https://gulfnews.com/uae/uae-national-day-december-2-1971-the-start-of-historic-breakthrough-mansour-bin-zayed-1.92414546 UAE National Day: December 2, 1971, the start of historic breakthrough: Mansour bin Zayed] Gulf News [2025-07-04]</ref>. Dëtkã Zjednónëch Arabsczich Emiratów je dirham, chtëren dzelë sã na 100 filsów<ref>[https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/Zjednoczone-Emiraty-Arabskie;4169183.html Zjednoczone Emiraty Arabskie, Encyklopedia PWN] [2025-07-04]</ref>. == Geografiô == === Pòłożenié === Blisczi Wschód, greńczë z Òmańską ë Perską roztoką, lezë midzë Òmanã ë Saudijską Arabią. === Wiéchrzëzna === * całownô: 83,600 km² * wiéchrzëzna lądu: 83,600 km² * wiéchrzëzna wòdów: 0 km² (0%) === Lądowé grańce === * òglowô długòsc wszëtczich grańców: 1,066 km * państwa, z jaczima mô grańce: Òman 609 km; Saudijskô Arabiô 457 km === Brzegòwô liniô === 1,318 km === Klimat === Piôszczësti, chłodny w wschòdnëch górach. === Ùsztôłcenié terenu === płaskô, jałowô nadmòrskô nizinô, co przechodzy w falësté piôskòwé dënë wiôldżi pustini; górë na wschodze === Wësokòsc terenu === * strzédnô wësokòsc: 149 m. n.r.m. * nôniższô wësokòsc: 0 m. n.r.m. (Perskô Roztoka) * nôwëższi czëp: 1,905 m. n.r.m. (góra Dżabal al-Dżajs) === Gruńtë wedle ùżiwaniô === * rolné gruńtë 4.6% (w tim 0.5% òrnëch gruńtów) * lasë 3.8% (w 2018) == Sprôwné pòdzelenié == Zjednóné Arabsczé Emiratë to [[federacëjô]] emiratów – kòżdi mô swòjégò emira (ksążã), a wszëtczi tworzą radã z prezydentã na czele (mést je to emir z Abu Zabi)<ref>[https://web.archive.org/web/20260208210800/https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/Zjednoczone-Emiraty-Arabskie-Ustroj-polityczny;4575768.html Zjednoczone Emiraty Arabskie. Ustrój polityczny], Encyklopedia PWN (Pòlsczi) [2025-04-07]</ref>. Dzysészim prezydeńtã je [[Muhammad ibn Zajid Al Nahajjan]] <small>([[Angelsczi jãzëk|en]]. Mohamed bin Zayed Al Nahyan)</small>, òstôł welowany 14 maja 2022<ref>[https://www.uae-embassy.org/discover-uae/governance/about-uae-president-sheikh-mohamed-bin-zayed About UAE president Mohamed bin Zayed] UAE Embassy, Washington DC [2025-07-04]</ref>. Krôj òbejmuje siedëm emiratów, ich stolëcama są gardë o tëch samëch mionach: <gallery> Òbrôzk:Abu Dhabi in United Arab Emirates.svg|[[Abu Zabi (emirat)|Abu Zabi]] Òbrôzk:Ajman in United Arab Emirates.svg|[[Adżman (emirat)|Adżman]] Òbrôzk:Dubai in United Arab Emirates.svg|[[Dubaj (emirat)|Dubaj]] Òbrôzk:Fujairah in United Arab Emirates.svg|[[Fudżajra (emirat)|Fudżajra]] Òbrôzk:Ras al-Khaimah in United Arab Emirates.svg|[[Ras al-Chajma (emirat)|Ras al-Chajma]] Òbrôzk:Sharjah in United Arab Emirates.svg|[[Szardżô (emirat)|Szardżô]] Òbrôzk:Umm al-Quwain in United Arab Emirates.svg|[[Umm al-Kajwajn (emirat)|Umm al-Kajwajn]] </gallery> == Demografiô == === Pòpùlacjô === * wielëna lëdztwa: 9,973,449 (2023) === Etniczné karna === Emiratczicë 11.6%, Pôłniowi Azjacë 59.4% (w tim Hindusë 38.2%, Bengalczicë 9.5%, Pakistańczicë 9.4%, jinszi 2.3%), Egipcjanowie 10.2%, Filipińczicë 6.1%, jinsi 12.8% (2015 est.) === Jãzëczi === Arabsczi (państwòwi), Angelsczi, Hindi, Malajalam, Urdu, Paszto, Tagalog, Persczi === Religijné karna === Mùzułmanie 76%, chrzescëjanowie 9%, jinszé (w wikszoscë hindùiscë ë bùddiscë, mni niż 5% pòpùlacji to parsowé, bahaicë, druzowie, sikhowie, ahmadowie, mùzułmanie Dawoodi ë Żëdzë) 15% (òk. 2005) === Ùrbanizacjô === * mieskô pòpùlacjô: 87.8% * wikszé miesczé westrzódczi: 3.008 milionów mieszkańców Dubaj, 1.831 milionów Szardża, 1.567 milionów Abu Zabi (stolëca) (2023) == Pòliticzny system == * òficjalnô pòzwa: Zjednóné Arabsczé Emiratë (ar. ''‏الإمارات العربيّة المتّحدة'') * pòliticzny ùstôw: federacëjô mònarchii * stolëca: Abu Zabi * czasowô cona: UTC+4 * państwowé swiãto: [[2 gòdnika]] (Dzéń samòstójnotë) === Wëkònôwczô władza === * prezydent [[Muhammad ibn Zajid Al Nahajjan]] (òd 2022) * premier [[Muhammad ibn Rasheed al-Maktoum]] (òd 2006) === Ùstawòdôwczô władza === Władzã ùstawòdôwczą sprôwiô jednojizbòwi parlament – Federalnô Nôrodnô Radzëzna ({{jãz.|ar}} ''المجلس الوطني الإتحادي''), jaczi skłôdô sã z 40 nôleżników wëbiérónëch na sztërëlatną kadencjã. == Òbaczë téż == * [[Òman]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Azjô}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Azjatëcczé państwa]] mdzy5s7g2fvr69xh1bg6c4l03av5xm1 0 12397 215947 212919 2026-09-29T20:08:54Z Iketsi 3254 [[Wiłóz Reduni]] → [[Wiłóz Rzéczi Redëni]] 215947 wikitext text/x-wiki {{Do werifikacje}} [[Òbrôzk:Jar Rzeki Raduni.jpg|mały]] '''Wiłóz Rzéczi Redëni''' ({{jãz.|pl}} ''Jar Rzeki Raduni'') – [[krôjmalënkòwi rezerwat przirodë]] na [[Kaszëbsczé Pòjezerzé|Kaszëbsczim Pòjezerzù]] w [[Kartësczi kréz|kartësczim krézu]], ùsadzóny w 1972 rokù kòl Babiégò Dołu. Zajimô òbrëmienié 84,24 [[Hektar|ha]] (akt namieniający pòdôwôł 74,26 ha). Najdiwô sã w fùlnoscë w [[Òbrëmienié Chronionégò Krôjòbrazù|Òbrëmieniu Chronionégò Krôjòbrazù]] Dolënë Redëni, je téż włączóny do secë [[Nôtëra 2000]]. Tu nad brzegama [[Reduniô|Reduni]] rosce wiele drzéwiãtów np. [[drobnolëstnô lëpa]], [[sosna]] i dosc tëli krzów, a téż żëją np. [[Wëdra|wëdrë]]. == Charakteristika == Rezerwat òbjimô stolemny dzél przełomu [[Reduniô|Redëni]], zwónégò Babidolsczim Przełomã, bez mòrenowé grzëpë (zjawiszcze erozjë) z pòrosniãtima grądã i łãgã stokama. Je to jedno z nôbògatniszich na niżu stanowiszczów florë i roscënnoscë ò charakterze pòdgórsczim. Wiłóz Reduni bëł fragmeńtã [[Turistny szlach|turisticznégò szlachù]] czółnowich spłiwów (decyzją Regionalné Direkcjë Òchronë Strzodowiszcza we [[Gduńsk|Gduńsku]], zgodno z òbòwiązującym planã òchronë: „Czółnowi ruch rzeką Rëdunią w dzélu pòkriwającëm sã z obrëmienim rezerwatu Wiłóz Rzeki Raduni jest niedozwòlóny”). Nôblëższé môlëznë to Babi Dół, [[Bòrowò (Gmina Kartuzë)|Bòrowò]] i [[Bòrkòwò]]. Znajduje sã na turisticznym szlachu Kartësczim. * Òbrëmienié: 84,24 ha * Minimalny wësok 122 m n.p.m. * Nôwikszi wësok 172 m n.p.m. * Klasë sedlësków i % pòkrëcô: iglasté lasë 24%; miészané lasë 76% == Nôtëra 2000 == Rezerwat leżi w grańcach òbrëmieniô Nôtëra 2000 Wiłóz Rzéczi Redëni PLH220011. Na taczi ôrt definiujã òbrëmienié ''Fòrmùlarz pòdôwków Nôtëra 2000'':<blockquote>„Òbrëmienié objimô przełómòwi dzél rzéczi [[Reduniô|Redëni]]. Rzéka płinié dnã kamowégò wiłozu, twòrząc meandrë. Dolëzna i przëtczé zbòcza (do 45 st. nachileniô) ò wësokòscë do 40 m, poroscãté są lescowim lasã (grądë, łãdżi); placama na dnie wądołu wëstãpùją pòdmòkłé łączi. Rosce tuwò zacht górsczich roscënów a téż jinszich rzôdczich gatënków. Òstoja mô òsoblëwi mikroklimat, ò wësoczé wilgòtnoscë i niższich temperaturach w porównanim z prziległima terenama. Przełóm rzéczi rozcyna rozległi lesny kòmpleks, w chtërnym wastowują grądowé sedlëszcza”.</blockquote> == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:DW211 Bòròwò - Wiłóz Reduni.JPG| Òbrôzk:Wiłóz_Reduni_(23).JPG| </gallery> == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * http://powiatkartuski.wkraj.pl/#/49735/198 {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Babi Dół]] [[Kategòrëjô:Reduniô]] [[Kategòrëjô:Aleksãdr Majkòwsczi]] [[Kategòrëjô:Kartësczi kréz]] [[Kategòrëjô:Gmina Żukòwò]] tt8usl06rv4chqy1wm2qfgyt5ra4ybj 215950 215947 2026-09-29T20:13:37Z Iketsi 3254 Òbaczë téż 215950 wikitext text/x-wiki {{Do werifikacje}} [[Òbrôzk:Jar Rzeki Raduni.jpg|mały]] '''Wiłóz Rzéczi Redëni''' ({{jãz.|pl}} ''Jar Rzeki Raduni'') – [[krôjmalënkòwi rezerwat przirodë]] na [[Kaszëbsczé Pòjezerzé|Kaszëbsczim Pòjezerzù]] w [[Kartësczi kréz|kartësczim krézu]], ùsadzóny w 1972 rokù kòl Babiégò Dołu. Zajimô òbrëmienié 84,24 [[Hektar|ha]] (akt namieniający pòdôwôł 74,26 ha). Najdiwô sã w fùlnoscë w [[Òbrëmienié Chronionégò Krôjòbrazù|Òbrëmieniu Chronionégò Krôjòbrazù]] Dolënë Redëni, je téż włączóny do secë [[Nôtëra 2000]]. Tu nad brzegama [[Reduniô|Reduni]] rosce wiele drzéwiãtów np. [[drobnolëstnô lëpa]], [[sosna]] i dosc tëli krzów, a téż żëją np. [[Wëdra|wëdrë]]. == Charakteristika == Rezerwat òbjimô stolemny dzél przełomu [[Reduniô|Redëni]], zwónégò Babidolsczim Przełomã, bez mòrenowé grzëpë (zjawiszcze erozjë) z pòrosniãtima grądã i łãgã stokama. Je to jedno z nôbògatniszich na niżu stanowiszczów florë i roscënnoscë ò charakterze pòdgórsczim. Wiłóz Reduni bëł fragmeńtã [[Turistny szlach|turisticznégò szlachù]] czółnowich spłiwów (decyzją Regionalné Direkcjë Òchronë Strzodowiszcza we [[Gduńsk|Gduńsku]], zgodno z òbòwiązującym planã òchronë: „Czółnowi ruch rzeką Rëdunią w dzélu pòkriwającëm sã z obrëmienim rezerwatu Wiłóz Rzeki Raduni jest niedozwòlóny”). Nôblëższé môlëznë to Babi Dół, [[Bòrowò (Gmina Kartuzë)|Bòrowò]] i [[Bòrkòwò]]. Znajduje sã na turisticznym szlachu Kartësczim. * Òbrëmienié: 84,24 ha * Minimalny wësok 122 m n.p.m. * Nôwikszi wësok 172 m n.p.m. * Klasë sedlësków i % pòkrëcô: iglasté lasë 24%; miészané lasë 76% == Nôtëra 2000 == Rezerwat leżi w grańcach òbrëmieniô Nôtëra 2000 Wiłóz Rzéczi Redëni PLH220011. Na taczi ôrt definiujã òbrëmienié ''Fòrmùlarz pòdôwków Nôtëra 2000'':<blockquote>„Òbrëmienié objimô przełómòwi dzél rzéczi [[Reduniô|Redëni]]. Rzéka płinié dnã kamowégò wiłozu, twòrząc meandrë. Dolëzna i przëtczé zbòcza (do 45 st. nachileniô) ò wësokòscë do 40 m, poroscãté są lescowim lasã (grądë, łãdżi); placama na dnie wądołu wëstãpùją pòdmòkłé łączi. Rosce tuwò zacht górsczich roscënów a téż jinszich rzôdczich gatënków. Òstoja mô òsoblëwi mikroklimat, ò wësoczé wilgòtnoscë i niższich temperaturach w porównanim z prziległima terenama. Przełóm rzéczi rozcyna rozległi lesny kòmpleks, w chtërnym wastowują grądowé sedlëszcza”.</blockquote> == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:DW211 Bòròwò - Wiłóz Reduni.JPG| Òbrôzk:Wiłóz_Reduni_(23).JPG| </gallery> == Òbaczë téż == {{Col3 |col1= {{Pòdobnô pòzwa|Stolem (wiele znaczeniów)}} |col2= === Sparłãczoné témë === * [[Zdroje Raduni]] |col3= === Jiné MÙZEA === {{#categorytree:MÙZEA|hideroot=on|mode=pages}} }} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * http://powiatkartuski.wkraj.pl/#/49735/198 {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Babi Dół]] [[Kategòrëjô:Reduniô]] [[Kategòrëjô:Aleksander Majkòwsczi]] [[Kategòrëjô:Kartësczi kréz]] [[Kategòrëjô:Gmina Żukòwò]] 42j3edtqaozyn9q8t7nl1gnqmqc2l9a 215951 215950 2026-09-29T20:15:58Z Iketsi 3254 Rezerwatë przirodë 215951 wikitext text/x-wiki {{Do werifikacje}} [[Òbrôzk:Jar Rzeki Raduni.jpg|mały]] '''Wiłóz Rzéczi Redëni''' ({{jãz.|pl}} ''Jar Rzeki Raduni'') – [[krôjmalënkòwi rezerwat przirodë]] na [[Kaszëbsczé Pòjezerzé|Kaszëbsczim Pòjezerzù]] w [[Kartësczi kréz|kartësczim krézu]], ùsadzóny w 1972 rokù kòl Babiégò Dołu. Zajimô òbrëmienié 84,24 [[Hektar|ha]] (akt namieniający pòdôwôł 74,26 ha). Najdiwô sã w fùlnoscë w [[Òbrëmienié Chronionégò Krôjòbrazù|Òbrëmieniu Chronionégò Krôjòbrazù]] Dolënë Redëni, je téż włączóny do secë [[Nôtëra 2000]]. Tu nad brzegama [[Reduniô|Reduni]] rosce wiele drzéwiãtów np. [[drobnolëstnô lëpa]], [[sosna]] i dosc tëli krzów, a téż żëją np. [[Wëdra|wëdrë]]. == Charakteristika == Rezerwat òbjimô stolemny dzél przełomu [[Reduniô|Redëni]], zwónégò Babidolsczim Przełomã, bez mòrenowé grzëpë (zjawiszcze erozjë) z pòrosniãtima grądã i łãgã stokama. Je to jedno z nôbògatniszich na niżu stanowiszczów florë i roscënnoscë ò charakterze pòdgórsczim. Wiłóz Reduni bëł fragmeńtã [[Turistny szlach|turisticznégò szlachù]] czółnowich spłiwów (decyzją Regionalné Direkcjë Òchronë Strzodowiszcza we [[Gduńsk|Gduńsku]], zgodno z òbòwiązującym planã òchronë: „Czółnowi ruch rzeką Rëdunią w dzélu pòkriwającëm sã z obrëmienim rezerwatu Wiłóz Rzeki Raduni jest niedozwòlóny”). Nôblëższé môlëznë to Babi Dół, [[Bòrowò (Gmina Kartuzë)|Bòrowò]] i [[Bòrkòwò]]. Znajduje sã na turisticznym szlachu Kartësczim. * Òbrëmienié: 84,24 ha * Minimalny wësok 122 m n.p.m. * Nôwikszi wësok 172 m n.p.m. * Klasë sedlësków i % pòkrëcô: iglasté lasë 24%; miészané lasë 76% == Nôtëra 2000 == Rezerwat leżi w grańcach òbrëmieniô Nôtëra 2000 Wiłóz Rzéczi Redëni PLH220011. Na taczi ôrt definiujã òbrëmienié ''Fòrmùlarz pòdôwków Nôtëra 2000'':<blockquote>„Òbrëmienié objimô przełómòwi dzél rzéczi [[Reduniô|Redëni]]. Rzéka płinié dnã kamowégò wiłozu, twòrząc meandrë. Dolëzna i przëtczé zbòcza (do 45 st. nachileniô) ò wësokòscë do 40 m, poroscãté są lescowim lasã (grądë, łãdżi); placama na dnie wądołu wëstãpùją pòdmòkłé łączi. Rosce tuwò zacht górsczich roscënów a téż jinszich rzôdczich gatënków. Òstoja mô òsoblëwi mikroklimat, ò wësoczé wilgòtnoscë i niższich temperaturach w porównanim z prziległima terenama. Przełóm rzéczi rozcyna rozległi lesny kòmpleks, w chtërnym wastowują grądowé sedlëszcza”.</blockquote> == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:DW211 Bòròwò - Wiłóz Reduni.JPG| Òbrôzk:Wiłóz_Reduni_(23).JPG| </gallery> == Òbaczë téż == {{Col2 |col1= {{Pòdobnô pòzwa|Stolem (wiele znaczeniów)}} |col2= === Sparłãczoné témë === * [[Zdroje Raduni]] |col3= === Rezerwatë przirodë === {{#categorytree:Rezerwatë przirodë|hideroot=on|mode=pages}} }} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * http://powiatkartuski.wkraj.pl/#/49735/198 {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Babi Dół]] [[Kategòrëjô:Reduniô]] [[Kategòrëjô:Aleksander Majkòwsczi]] [[Kategòrëjô:Kartësczi kréz]] [[Kategòrëjô:Gmina Żukòwò]] [[Kategòrëjô:Rezerwatë przirodë]] cqe27hgkj2wxb5gcw8yottw8wa49seg 215953 215951 2026-09-29T20:16:50Z Iketsi 3254 /* Òbaczë téż */ Col3 215953 wikitext text/x-wiki {{Do werifikacje}} [[Òbrôzk:Jar Rzeki Raduni.jpg|mały]] '''Wiłóz Rzéczi Redëni''' ({{jãz.|pl}} ''Jar Rzeki Raduni'') – [[krôjmalënkòwi rezerwat przirodë]] na [[Kaszëbsczé Pòjezerzé|Kaszëbsczim Pòjezerzù]] w [[Kartësczi kréz|kartësczim krézu]], ùsadzóny w 1972 rokù kòl Babiégò Dołu. Zajimô òbrëmienié 84,24 [[Hektar|ha]] (akt namieniający pòdôwôł 74,26 ha). Najdiwô sã w fùlnoscë w [[Òbrëmienié Chronionégò Krôjòbrazù|Òbrëmieniu Chronionégò Krôjòbrazù]] Dolënë Redëni, je téż włączóny do secë [[Nôtëra 2000]]. Tu nad brzegama [[Reduniô|Reduni]] rosce wiele drzéwiãtów np. [[drobnolëstnô lëpa]], [[sosna]] i dosc tëli krzów, a téż żëją np. [[Wëdra|wëdrë]]. == Charakteristika == Rezerwat òbjimô stolemny dzél przełomu [[Reduniô|Redëni]], zwónégò Babidolsczim Przełomã, bez mòrenowé grzëpë (zjawiszcze erozjë) z pòrosniãtima grądã i łãgã stokama. Je to jedno z nôbògatniszich na niżu stanowiszczów florë i roscënnoscë ò charakterze pòdgórsczim. Wiłóz Reduni bëł fragmeńtã [[Turistny szlach|turisticznégò szlachù]] czółnowich spłiwów (decyzją Regionalné Direkcjë Òchronë Strzodowiszcza we [[Gduńsk|Gduńsku]], zgodno z òbòwiązującym planã òchronë: „Czółnowi ruch rzeką Rëdunią w dzélu pòkriwającëm sã z obrëmienim rezerwatu Wiłóz Rzeki Raduni jest niedozwòlóny”). Nôblëższé môlëznë to Babi Dół, [[Bòrowò (Gmina Kartuzë)|Bòrowò]] i [[Bòrkòwò]]. Znajduje sã na turisticznym szlachu Kartësczim. * Òbrëmienié: 84,24 ha * Minimalny wësok 122 m n.p.m. * Nôwikszi wësok 172 m n.p.m. * Klasë sedlësków i % pòkrëcô: iglasté lasë 24%; miészané lasë 76% == Nôtëra 2000 == Rezerwat leżi w grańcach òbrëmieniô Nôtëra 2000 Wiłóz Rzéczi Redëni PLH220011. Na taczi ôrt definiujã òbrëmienié ''Fòrmùlarz pòdôwków Nôtëra 2000'':<blockquote>„Òbrëmienié objimô przełómòwi dzél rzéczi [[Reduniô|Redëni]]. Rzéka płinié dnã kamowégò wiłozu, twòrząc meandrë. Dolëzna i przëtczé zbòcza (do 45 st. nachileniô) ò wësokòscë do 40 m, poroscãté są lescowim lasã (grądë, łãdżi); placama na dnie wądołu wëstãpùją pòdmòkłé łączi. Rosce tuwò zacht górsczich roscënów a téż jinszich rzôdczich gatënków. Òstoja mô òsoblëwi mikroklimat, ò wësoczé wilgòtnoscë i niższich temperaturach w porównanim z prziległima terenama. Przełóm rzéczi rozcyna rozległi lesny kòmpleks, w chtërnym wastowują grądowé sedlëszcza”.</blockquote> == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:DW211 Bòròwò - Wiłóz Reduni.JPG| Òbrôzk:Wiłóz_Reduni_(23).JPG| </gallery> == Òbaczë téż == {{Col3 |col1= {{Pòdobnô pòzwa|Stolem (wiele znaczeniów)}} |col2= === Sparłãczoné témë === * [[Zdroje Raduni]] |col3= === Rezerwatë przirodë === {{#categorytree:Rezerwatë przirodë|hideroot=on|mode=pages}} }} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * http://powiatkartuski.wkraj.pl/#/49735/198 {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Babi Dół]] [[Kategòrëjô:Reduniô]] [[Kategòrëjô:Aleksander Majkòwsczi]] [[Kategòrëjô:Kartësczi kréz]] [[Kategòrëjô:Gmina Żukòwò]] [[Kategòrëjô:Rezerwatë przirodë]] rviunfg6n37zjs2wezg68qw24iufyei 0 12650 215939 208853 2026-09-29T19:08:52Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Partiô Razã]] 215939 wikitext text/x-wiki {{Infobox pòlitik |jimiã= Magdalena Biejat |gwôsné jimiã= |Òbrôzk= Biejat 2025.jpg |òpis= Magdalena Biejat (2025) |Data_ùrodzeniô= 11 stëcznika 1982 |Môl_ùrodzeniô= [[Warszawa]], [[Pòlskô]] |Data_smierci= |Mol_smierci= |1. fónkcjô= Wicemarszôłczëni Senatu Pòlsczi Repùbliczi |1. Òd= 13 smùtana 2023 |1. Do= |1. Pierszô_dama= |1. Pòprzédca= |1. Nastãpnik= |1. partiô= [[Partiô Razã]] <small>(2023–2024)</small><br>''Bezpartijnô, KKP Lewica''<br><small>(òd 2024)</small> |2. fónkcjô= Wespółprzédniczka [[Partiô Razã|Partie Razã]] |2. Òd= 27 smùtana 2022 |2. Do= 24 rujana 2024 |2. Pierszô_dama= |2. Pòprzédca= |2. Nastãpnik= Aleksandra Owca |2. partiô= [[Partiô Razã]] |3. fónkcjô= Pòsélcka na Sejm Pòlsczi Repùbliczi |3. Òd= 12 smùtana 2019 |3. Do= 12 smùtana 2023 |3. Pierszô_dama= |3. Pòprzédca= |3. Nastãpnik= |3. partiô= [[Partiô Razã]] }} '''Magdalena Agnieszka Biejat''' (ùr. [[11 stëcznika]] [[1982]] w [[Warszawa|Warszawie]]<ref>[https://sejm.gov.pl/Sejm9.nsf/posel.xsp?id=022 Posłowie IX kadencji: Magdalena Biejat], sejm.gov.pl.</ref>) – pòlskô pòliticzkô, dolmaczéra szpańskòjãzëkòwi lëteraturë, pòsélcka na Sejm IX kadencje (2019-2023), senatórka XI kadencje (òd 2023), wespółprzédniczka [[Partiô Razã|partie Razã]] w latach 2022-2024. Wicemarszôłczëni Senatu XI kadencje (òd 2023). Kandidatka na [[Prezydeńt|prezydenta]] [[Pòlskô|Pòlsczi Repùbliczi]] w welacje w 2025 rokù. Do partie Razã dołãczëła w 2015 rokù. W 2019 òstała pòsélcką. Sztartowa z lësztë Zdrzëszëznë Demòkratyczny Lewicë (SLD) w warszawsczi òbéńdze. Dobëła 19 501 głosów<ref name=":0">[https://sejmsenat2019.pkw.gov.pl/sejmsenat2019/pl/wyniki/komitet/26063/sejm/okr/19 Wybory do Sejmu i Senatu Rzeczypospolitej Polskiej 2019], pkw.gov.pl.</ref>. W 2023 rokù sztartowa, w ramach senacczi ùgòdë, do Senatu z òbéńdë nr 45 (partë Warszawë: Bemòwò, Ùrsus, Wòla, Òchòta, Włochë). Dobëła, òtrzëmała 204 934 głosë<ref name=":1">[https://sejmsenat2023.pkw.gov.pl/sejmsenat2023/pl/senat/okreg/45 Wybory do Sejmu i Senatu Rzeczypospolitej Polskiej 15 października 2023], pkw.gov.pl. </ref>. 13 smùtana òsta wëbrónô na stanowiskò wicemarszôłka Senatu<ref>[https://web.archive.org/web/20240614012747/https://www.senat.gov.pl/sklad/senatorowie/senator,1065,11,magdalena-biejat.html Senatorowie / Sylwetki / Magdalena Biejat], senat.gov.pl.</ref>. 24 rujana 2024 rokù, mët z senatórką Aną Górską i pòsélckama Darią Gosek-Popiołek, Dorotą Olko i Joanną Wichą òdeszła z partie Razã<ref>[https://www.onet.pl/informacje/onetwiadomosci/zwrot-akcji-na-lewicy-zaskakujaca-decyzja-polityczek-razem/qfwcqec,79cfc278 Wielki rozłam w partii Razem. Grupa polityczek opuszcza szeregi], onet.pl, 24 rujana 2024.</ref>. == Wëniczi w welacjach == {| class="wikitable unsortable" align="center" !Welacjô ! colspan="2" |Welacjowi kòmitet !Òrgan !Òbéńda !Wënik |- |2018 | |KWW Jana Śpiewaka – Wygra Warszawa |Radzëzna Dzélnicë Praga-Północ |nr 1 | style=" background:pink;" |147 (1,49%) '''✘'''<ref>[https://wybory2018.pkw.gov.pl/pl/delegatury/komisarz-wyborczy-w-warszawie-i/komitet-wyborczy-wyborcow-jana-spiewaka---wygra-warszawa-3230/146508/72481/242557#results_wbp Wybory Samorządowe 2018], pkw.gov.pl.</ref> |- |2019 | style=" background:#d93458;" | |Lewica Razã |Eùropejsczi Parlament IX kadencje |nr 4 | style=" background:pink;" |616 (0,04%) '''✘'''<ref>[https://pe2019.pkw.gov.pl/pe2019/pl/wyniki/komitet/19907/okr/4 Wybory do Parlamentu Europejskiego 2019], pkw.gov.pl.</ref> |- |2019 | style=" background:#e2001a;" | |Zdrzëszëzna Demòkratyczny Lewicë |Sejm IX kadencje |nr 19 | style=" background:palegreen;" |19 501 (1,41%) '''✓'''<ref name=":0" /> |- |2023 | style=" background:#ac145a;" | |Nowô Lewica |Senat XI kadencje |nr 45 | style=" background:palegreen;" |204 934 (72,40%) '''✓'''<ref name=":1" /> |- |2024 | style=" background:#ac145a;" | |Lewica | colspan="2" |Prezydent stolëcznégò gardu Warszawë | style=" background:pink;" |99 442 (12,86%) '''✘'''<ref>[https://samorzad2024.pkw.gov.pl/samorzad2024/pl/wbp/okregi/146501 Wybory Samorządowe 7 kwietnia 2024], pkw.gov.pl. </ref> |- |2025 | |KW Kandidata na Prezydenta Pòlsczi Repùbliczi Magdaleny Biejat | colspan="2" |Prezydent RP | style=" background:pink;" |829 361 (4,23%) '''✘'''<ref>[https://prezydent2025.pkw.gov.pl/prezydent2025/pl/kandydat/4279702 Wybory Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej 18 maja 2025], pkw.gov.pl. </ref> |} == Òbaczë téż == * [[Partiô Razã]] * [[Adrian Zandberg]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòlsczé pòliticzczi]] [[Kategòrëjô:Partiô Razã]] gnhbxdn6bib3e46ezh3rvxhkdwqmy3d 215941 215939 2026-09-29T19:10:04Z Iketsi 3254 /* Òbaczë téż */ + 215941 wikitext text/x-wiki {{Infobox pòlitik |jimiã= Magdalena Biejat |gwôsné jimiã= |Òbrôzk= Biejat 2025.jpg |òpis= Magdalena Biejat (2025) |Data_ùrodzeniô= 11 stëcznika 1982 |Môl_ùrodzeniô= [[Warszawa]], [[Pòlskô]] |Data_smierci= |Mol_smierci= |1. fónkcjô= Wicemarszôłczëni Senatu Pòlsczi Repùbliczi |1. Òd= 13 smùtana 2023 |1. Do= |1. Pierszô_dama= |1. Pòprzédca= |1. Nastãpnik= |1. partiô= [[Partiô Razã]] <small>(2023–2024)</small><br>''Bezpartijnô, KKP Lewica''<br><small>(òd 2024)</small> |2. fónkcjô= Wespółprzédniczka [[Partiô Razã|Partie Razã]] |2. Òd= 27 smùtana 2022 |2. Do= 24 rujana 2024 |2. Pierszô_dama= |2. Pòprzédca= |2. Nastãpnik= Aleksandra Owca |2. partiô= [[Partiô Razã]] |3. fónkcjô= Pòsélcka na Sejm Pòlsczi Repùbliczi |3. Òd= 12 smùtana 2019 |3. Do= 12 smùtana 2023 |3. Pierszô_dama= |3. Pòprzédca= |3. Nastãpnik= |3. partiô= [[Partiô Razã]] }} '''Magdalena Agnieszka Biejat''' (ùr. [[11 stëcznika]] [[1982]] w [[Warszawa|Warszawie]]<ref>[https://sejm.gov.pl/Sejm9.nsf/posel.xsp?id=022 Posłowie IX kadencji: Magdalena Biejat], sejm.gov.pl.</ref>) – pòlskô pòliticzkô, dolmaczéra szpańskòjãzëkòwi lëteraturë, pòsélcka na Sejm IX kadencje (2019-2023), senatórka XI kadencje (òd 2023), wespółprzédniczka [[Partiô Razã|partie Razã]] w latach 2022-2024. Wicemarszôłczëni Senatu XI kadencje (òd 2023). Kandidatka na [[Prezydeńt|prezydenta]] [[Pòlskô|Pòlsczi Repùbliczi]] w welacje w 2025 rokù. Do partie Razã dołãczëła w 2015 rokù. W 2019 òstała pòsélcką. Sztartowa z lësztë Zdrzëszëznë Demòkratyczny Lewicë (SLD) w warszawsczi òbéńdze. Dobëła 19 501 głosów<ref name=":0">[https://sejmsenat2019.pkw.gov.pl/sejmsenat2019/pl/wyniki/komitet/26063/sejm/okr/19 Wybory do Sejmu i Senatu Rzeczypospolitej Polskiej 2019], pkw.gov.pl.</ref>. W 2023 rokù sztartowa, w ramach senacczi ùgòdë, do Senatu z òbéńdë nr 45 (partë Warszawë: Bemòwò, Ùrsus, Wòla, Òchòta, Włochë). Dobëła, òtrzëmała 204 934 głosë<ref name=":1">[https://sejmsenat2023.pkw.gov.pl/sejmsenat2023/pl/senat/okreg/45 Wybory do Sejmu i Senatu Rzeczypospolitej Polskiej 15 października 2023], pkw.gov.pl. </ref>. 13 smùtana òsta wëbrónô na stanowiskò wicemarszôłka Senatu<ref>[https://web.archive.org/web/20240614012747/https://www.senat.gov.pl/sklad/senatorowie/senator,1065,11,magdalena-biejat.html Senatorowie / Sylwetki / Magdalena Biejat], senat.gov.pl.</ref>. 24 rujana 2024 rokù, mët z senatórką Aną Górską i pòsélckama Darią Gosek-Popiołek, Dorotą Olko i Joanną Wichą òdeszła z partie Razã<ref>[https://www.onet.pl/informacje/onetwiadomosci/zwrot-akcji-na-lewicy-zaskakujaca-decyzja-polityczek-razem/qfwcqec,79cfc278 Wielki rozłam w partii Razem. Grupa polityczek opuszcza szeregi], onet.pl, 24 rujana 2024.</ref>. == Wëniczi w welacjach == {| class="wikitable unsortable" align="center" !Welacjô ! colspan="2" |Welacjowi kòmitet !Òrgan !Òbéńda !Wënik |- |2018 | |KWW Jana Śpiewaka – Wygra Warszawa |Radzëzna Dzélnicë Praga-Północ |nr 1 | style=" background:pink;" |147 (1,49%) '''✘'''<ref>[https://wybory2018.pkw.gov.pl/pl/delegatury/komisarz-wyborczy-w-warszawie-i/komitet-wyborczy-wyborcow-jana-spiewaka---wygra-warszawa-3230/146508/72481/242557#results_wbp Wybory Samorządowe 2018], pkw.gov.pl.</ref> |- |2019 | style=" background:#d93458;" | |Lewica Razã |Eùropejsczi Parlament IX kadencje |nr 4 | style=" background:pink;" |616 (0,04%) '''✘'''<ref>[https://pe2019.pkw.gov.pl/pe2019/pl/wyniki/komitet/19907/okr/4 Wybory do Parlamentu Europejskiego 2019], pkw.gov.pl.</ref> |- |2019 | style=" background:#e2001a;" | |Zdrzëszëzna Demòkratyczny Lewicë |Sejm IX kadencje |nr 19 | style=" background:palegreen;" |19 501 (1,41%) '''✓'''<ref name=":0" /> |- |2023 | style=" background:#ac145a;" | |Nowô Lewica |Senat XI kadencje |nr 45 | style=" background:palegreen;" |204 934 (72,40%) '''✓'''<ref name=":1" /> |- |2024 | style=" background:#ac145a;" | |Lewica | colspan="2" |Prezydent stolëcznégò gardu Warszawë | style=" background:pink;" |99 442 (12,86%) '''✘'''<ref>[https://samorzad2024.pkw.gov.pl/samorzad2024/pl/wbp/okregi/146501 Wybory Samorządowe 7 kwietnia 2024], pkw.gov.pl. </ref> |- |2025 | |KW Kandidata na Prezydenta Pòlsczi Repùbliczi Magdaleny Biejat | colspan="2" |Prezydent RP | style=" background:pink;" |829 361 (4,23%) '''✘'''<ref>[https://prezydent2025.pkw.gov.pl/prezydent2025/pl/kandydat/4279702 Wybory Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej 18 maja 2025], pkw.gov.pl. </ref> |} == Òbaczë téż == {{Col2 |col1= === Sparłãczoné témë === * [[Warszawa]] |col2= === Partiô Razã === {{#categorytree:Partiô Razã|hideroot=on|mode=pages}} }} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòlsczé pòliticzczi]] [[Kategòrëjô:Partiô Razã]] di5zd4sn0fntlorkpdkvvqf1ydgekqs 0 13158 215926 210147 2026-09-29T15:31:54Z Iketsi 3254 u 215926 wikitext text/x-wiki {{Spòrtowi Turniér infobox |gòspòdôrzë=[[Òbrôzk:Flag of Canada.svg|tło|22x22px]] [[Kanada]] [[Òbrôzk:Flag of Mexico.svg|tło|22x22px]] [[Meksyk]] [[Òbrôzk:Flag of the United States.svg|tło|22x22px]] [[Zjednóné Kraje Americzi]] |data=11 czerwińca – 19 lëpińca 2026 |pòzwa=Mésterstwò Swiata w fùsbalë 2026<br>FIFA World Cup 2026<br>Coupe du monde de football de 2026<br>Copa Mundial de Fútbol 2026 |òbrôzk=2026 FIFA World Cup emblem (with wordmark).svg |reprezentacje=48 |stadionë=16 |mecze=104 |gòle=308 |trzecy plac=[[Òbrôzk:Flag of England.svg|20px]] [[Anielskô]] |drëdżi plac=[[Òbrôzk:Flag of Argentina.svg|20px]] [[Argentina|Argentińskô]] |méster=[[Òbrôzk:Flag of Spain.svg|20px]] [[Szpańskô]] |ùszłô=[[Mésterstwò Swiata w fùsbalë 2022|2022]] |pòstãpnô=[[Mésterstwò Swiata w fùsbalë 2030|2030]] }} '''XXIII Mésterstwò Swiata w fùsbalë 2026''' – 23. edicjô mésterstwów swiata, jaczi béł òrganizowóny przez [[FIFA]]. Turniér òdbiwôł sã òd [[11 czerwińca]] do [[19 lëpińca]] 2026 rokù na stadionach w [[Kanada|Kanadze]], [[Meksyk|Meksykù]] a [[Zjednóné Kraje Americzi|Zjednónëch Krajach]]<ref>FIFA: ''[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026 FIFA World Cup 2026 Official Website]''. [przistãp 2026-06-29].</ref>. Béł to pierszi mùndial twòrzony wespólnie przez trzë kraje a téż pierszi w historie z ùdzélã 48 nôrodnëch reprezentacjów. Nowi fòrmat turniéru òbjimôł 12 grëp pò sztërë karna, z jaczich do czelëchòwi fazë awansowałë pò dwie nôlepszé reprezentacje z kòżdi grëpë a òsmë nôlepszich karnów z trzecëch placów. Òznôczô to rozegranié rekòrdowi lëczbë 104 zéńdzeniów<ref>FIFA:''[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/fifa-council-approves-international-match-calendar-new-format FIFA Council approves international match calendar and 104-match World Cup format]''. [przistãp 2026-06-29].</ref>. == Welënk gòspòdarzów == [[Òbrôzk:2026 world cup.svg|mały|Wëniczi w kònkretnëch krajach]] 13 czerwińca 2018 rokù òb czas Kòngresu FIFA w Mòskwie dobëła pòspólnô kandidatura Kanadë, Meksykù a Zjednónëch Krajów, przedobiwającë bédënk [[Marokò|Maroka]]<ref>FIFA: ''[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/united-2026-bid-wins-hosts-fifa-world-cup United 2026 bid voted hosts of the 2026 FIFA World Cup]''. [przistãp 2026-06-29].</ref>. Turniér béł historiczny z czile pòwòdów: * béł to pierszi mùndial òrganizowóny przez trzë kraje; * Meksyk òstôł pierszim krajã, jaczi béł za gòspòdarza mésterstwów swiata trzecy rôz; * Kanada pierszi rôz òrganizowała chłopsczé mésterstwa swiata; * Zjednóné Kraje òrganizowałë mùndial drëdżi rôz (pò 1994 rokù). Hewò wëniczi welowaniô: {| class="wikitable" style="text-align: center;" !Państwò !Głosë |- | align="left" |[[Òbrôzk:Flag of Canada.svg|tło|22x22px]] [[Kanada]] [[Òbrôzk:Flag of Mexico.svg|tło|22x22px]] [[Meksyk]] [[Òbrôzk:Flag of the United States.svg|tło|22x22px]] [[Zjednóné Kraje Americzi]] |'''134''' |- | align="left" | [[Òbrôzk:Flag of Morocco.svg|tło|22x22px]] [[Marokò]] |65 |} == Fòrmat rozgriwków == Pierszi rôz w historie w finałach wëstãpòwało 48 reprezentacjów. [[Òbrôzk:FIFA World Cup 2026 Draw Reception (54972845582).jpg|mały|Òficjalnô bala na mésterstwa, Trionda]] Fòrmat òbjimôł: * 12 grëp pò 4 karna, * Kòżdé karno rozgriwało 3 grëpòwé mecze, * awans zwëskiwałë: ** dobiwcë grëp, ** karna z drëdżich placów, ** òsmë nôlepszich reprezentacjów z trzecëch placów, * òd czelëchòwi fazë òbrzesziwôł czelëchòwi system rozpòczinający sã òd 1/16 finału (Round of 32). == Eliminacje == Eliminacje do Mésterstwów Swiata 2026 rozpòczãłë sã w séwniku 2023 rokù i trwałë do strëmiannika 2026 rokù. Ze wzglãdu na pòwikszenié lëczbë bëtników finałowégò turniéru z 32 do 48 reprezentacjów, Radzëzna FIFA zrobiła historiczny pòdzél placów dlô kòżdi kòntinentalny kònfederacje. Trzë reprezentacje krajów-gòspòdarzów – Kanadë, Meksykù a Zjednónëch Krajów – miałë zagwësniony aùtomaticzny awans bez nótu grë w eliminacjach. Pòòstałé 45 placów òstało rozdzeloné w 6-etapòwëch kòntinentalnëch kwalifikacjach a w relegacjowim turniérze. === Pòdzél placów a lëczba bëtników === {| class="wikitable" style="font-size:95%; border:1px solid var(--border-color-base, #a2a9b1); background-color: var(--background-color-base, #ffffff); color: var(--color-base, #202122);" ! style="background-color: var(--background-color-neutral, #eaecf0); color: var(--color-base, #202122); text-align:left; padding:5px;" | Kònfederacjô ! style="background-color: var(--background-color-neutral, #eaecf0); color: var(--color-base, #202122); text-align:center; padding:5px;" | Bezpòstrzédny awans ! style="background-color: var(--background-color-neutral, #eaecf0); color: var(--color-base, #202122); text-align:left; padding:5px;" | Relegacje (baraże) |- | [[Òbrôzk:UEFA logo.svg|20px]] '''UEFA''' <small>(Eùropa)</small> | style="text-align:center;" | '''16''' | style="color:#555;" | — |- | [[Òbrôzk:Caf_llogo.svg|20px]] '''CAF''' <small>(Afrika)</small> | style="text-align:center;" | '''9''' | 1 karno w midzëkòntinentalnëch relegacjach |- | [[Òbrôzk:AFC text logo.png|20px]] '''AFC''' <small>(Azjô)</small> | style="text-align:center;" | '''8''' | 1 karno w midzëkòntinentalnëch relegacjach |- | [[Òbrôzk:Concacaf logo.svg|20px]] '''CONCACAF''' <small>(Nordowô, Westrzédnô Amerika i Karajibë)</small> | style="text-align:center;" | '''6''' <small>(w tim 3 gòspòdôrzë)</small> | 2 karna w midzëkòntinentalnëch relegacjach |- | [[Òbrôzk:Conmebol text logo 2021.svg|20px]] '''CONMEBOL''' <small>(Pôłniowô Amerika)</small> | style="text-align:center;" | '''6''' | 1 karno w midzëkòntinentalnëch relegacjach |- | [[Òbrôzk:Oceania Football Confederation logo.svg|20px]] '''OFC''' <small>(Òceaniô)</small> | style="text-align:center;" | '''1''' | 1 karno w midzëkòntinentalnëch relegacjach |} === Midzëkòntinentalné relegacje === Slédné dwa place na finałowim turniérze òstałë wësztopòrczoné w relegacjowim turniérze, w jaczim wzãło ùdzél szesc karnów (pò jednym z kòżdi kònfederacje òkróm UEFA a dodatkòwò jedno karno z kònfederacje gòspòdarzów – CONCACAF). Relegacjowi turniér òdbéł sã w strëmiannikù 2026 rokù w krajach gòspòdarzów a béł téż bezpòstrzédnym testã przed samim mùndialã. == Stadionë a gardë == <div style="margin-bottom: 0.5em;"> 16 czerwińca 2022 òficjalno òstałë pòdóné stadionë, na jaczich bëłë rozgriwóné mecze turniéru. Zéńdzenia bëłë rozgriwóné na 16 stadionach w 16 gardach<ref>FIFA: ''[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/fifa-unveils-stellar-line-up-of-host-cities-for-2026-world-cup FIFA unveils stellar line-up of host cities for 2026 FIFA World Cup]''. [przistãp 2026-06-29].</ref>. </div> {{#invoke:TôflaKôrtaMS|render}} == Grëpòwô faza == Reprezentacje òstałë pòdzelóné na 12 grëp òznaczonëch lëtrama òd A do L. Kòżdé karno rozgriwało trzë zéńdzenia. === Grëpa A === {{#invoke:Grëpa MS |render |group=Grëpa A |1=[[Òbrôzk:Flag of Mexico.svg|20px]] Meksyk |1pkt=9 |1m=3 |1w=3 |1r=0 |1p=0 |1g+=6 |1g-=0 |1rg=+6 |2=[[Òbrôzk:Flag of South Africa.svg|20px]] Pôłniowô Afrika |2pkt=4 |2m=3 |2w=1 |2r=1 |2p=1 |2g+=2 |2g-=3 |2rg=-1 |3=[[Òbrôzk:Flag of South Korea.svg|20px]] Pôłniowô Kòreja |3pkt=3 |3m=3 |3w=1 |3r=0 |3p=2 |3g+=2 |3g-=3 |3rg=-1 |4=[[Òbrôzk:Flag of Czech Republic.svg|20px]] Czeskô |4pkt=1 |4m=3 |4w=0 |4r=1 |4p=2 |4g+=2 |4g-=4 |4rg=-2 }} {{fùsbalowi mecz |etap = Mecz 1 |data = 11 czerwińca 2026, 21:00 CEST |stadión = Estadio Azteca, Meksyk |druzyna1 = Meksyk |fana1 = Mexico |wënik1 = 2 |gòle1 = Quiñones 9’, Jiménez 67’ |druzyna2 = Pôłniowô Afrika |fana2 = South Africa |wënik2 = 0 |òbzérôcze = 80 824 |sãdza = Wilton Sampaio }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz |etap = Mecz 2 |data = 12 czerwińca 2026, 04:00 CEST |stadión = Estadio Akron, Guadalajara |druzyna1 = Pôłniowô Kòreja |fana1 = South Korea |wënik1 = 2 |gòle1 = Hwang In-beom 67', Oh Hyeon-gyu 80’ |druzyna2 = Czeskô |fana2 = Czech Republic |wënik2 = 1 |gòle2 = Krejčí 59’ |òbzérôcze = 44 985 |sãdza = Amin Mohamed Omar }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz |etap = Mecz 25 |data = 18 czerwińca 2026, 18:00 CEST |stadión = Mercedes-Benz Stadium, Atlanta |druzyna1 = Czeskô |fana1 = Czech Republic |wënik1 = 1 |gòle1 = Sadílek 6’ |druzyna2 = Pôłniowô Afrika |fana2 = South Africa |wënik2 = 1 |gòle2 = Mokoena 83’ (k) |òbzérôcze = 67 442 |sãdza = Tori Penso }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz |etap = Mecz 28 |data = 19 czerwińca 2026, 03:00 CEST |stadión = Estadio Akron, Guadalajara |druzyna1 = Meksyk |fana1 = Mexico |wënik1 = 1 |gòle1 = Romo 50' |druzyna2 = Pôłniowô Kòreja |fana2 = South Korea |wënik2 = 0 |òbzérôcze = 45 522 |sãdza = Gustavo Tejera }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz |etap = Mecz 53 |data = 25 czerwińca 2026, 03:00 CEST |stadión = Estadio Azteca, Meksyk |druzyna1 = Czeskô |fana1 = Czech Republic |wënik1 = 0 |druzyna2 = Meksyk |fana2 = Mexico |wënik2 = 3 |gòle2 = M. Chávez 55’, Quiñones 61’, Fidalgo 90+4' |òbzérôcze = 80 824 |sãdza = Yael Falcon Perez }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz |etap = Mecz 54 |data = 25 czerwińca 2026, 03:00 CEST |stadión = Estadio BBVA, Monterrey |druzyna1 = Pôłniowô Afrika |fana1 = South Africa |wënik1 = 1 |gòle1 = Maseko 63’ |druzyna2 = Pôłniowô Kòreja |fana2 = South Korea |wënik2 = 0 |òbzérôcze = 51 243 |sãdza = Facundo Tello }} === Grëpa B === {{#invoke:Grëpa MS |render |group=Grëpa B |advance=3 |1=[[Òbrôzk:Flag of Switzerland.svg|20px]] Szwajcarskô |1pkt=7 |1m=3 |1w=2 |1r=1 |1p=0 |1g+=6 |1g-=3 |1rg=+3 |2=[[Òbrôzk:Flag of Canada.svg|20px]] Kanada |2pkt=4 |2m=3 |2w=1 |2r=1 |2p=1 |2g+=5 |2g-=4 |2rg=+1 |3=[[Òbrôzk:Flag of Bosnia and Herzegovina.svg|20px]] Bòsniô a Hercegòwina |3pkt=4 |3m=3 |3w=1 |3r=1 |3p=1 |3g+=4 |3g-=5 |3rg=-1 |4=[[Òbrôzk:Flag of Qatar.svg|20px]] Katar |4pkt=1 |4m=3 |4w=0 |4r=1 |4p=2 |4g+=2 |4g-=9 |4rg=-7 }} {{fùsbalowi mecz |etap = Mecz 3 |data = 12 czerwińca 2026, 21:00 CEST |stadión = BMO Field, Toronto |druzyna1 = Kanada |fana1 = Canada |wënik1 = 1 |gòle1 = Larin 78’ |druzyna2 = Bòsniô a Hercegòwina |fana2 = Bosnia and Herzegovina |wënik2 = 1 |gòle2 = Lukić 21’ |òbzérôcze = 43 002 |sãdza = Facundo Tello }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz |etap = Mecz 8 |data = 13 czerwińca 2026, 21:00 CEST |stadión = Levi’s Stadium, San Francisco Bay Area |druzyna1 = Katar |fana1 = Qatar |wënik1 = 1 |gòle1 = Muheim 90+4’ (sam.) |druzyna2 = Szwajcarskô |fana2 = Switzerland |wënik2 = 1 |gòle2 = Embolo 17’ (k.) |òbzérôcze = 67 966 |sãdza = Said Martínez }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz |etap = Mecz 26 |data = 18 czerwińca 2026, 21:00 CEST |stadión = SoFi Stadium, Los Angeles |druzyna1 = Szwajcarskô |fana1 = Switzerland |wënik1 = 4 |gòle1 = Manzambi 74’, 90’; Vargas 84’; Xhaka 90+7’ (k.) |druzyna2 = Bòsniô a Hercegòwina |fana2 = Bosnia and Herzegovina |wënik2 = 1 |gòle2 = Mahmić 90+3’ |òbzérôcze = 70 026 |sãdza = João Pinheiro }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz |etap = Mecz 27 |data = 19 czerwińca 2026, 00:00 CEST |stadión = BC Place, Vancouver |druzyna1 = Kanada |fana1 = Canada |wënik1 = 6 |gòle1 = Larin 16’; J. David 29’, 45+3’, 90+2’; Saliba 64’; Manai 75’ (sam.) |druzyna2 = Katar |fana2 = Qatar |wënik2 = 0 |òbzérôcze = 52 497 |sãdza = Cristián Garay }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz |etap = Mecz 51 |data = 24 czerwińca 2026, 21:00 CEST |stadión = BC Place, Vancouver |druzyna1 = Szwajcarskô |fana1 = Switzerland |wënik1 = 2 |gòle1 = Vargas 46’, Manzambi 57’ |druzyna2 = Kanada |fana2 = Canada |wënik2 = 1 |gòle2 = P. David 76’ |òbzérôcze = 52 497 |sãdza = Ramon Abatti }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz |etap = Mecz 52 |data = 24 czerwińca 2026, 21:00 CEST |stadión = Lumen Field, Seattle |druzyna1 = Bòsniô a Hercegòwina |fana1 = Bosnia and Herzegovina |wënik1 = 3 |gòle1 = Alajbegović 29’, Abunada 34’ (sam.), Mahmić 80’ |druzyna2 = Katar |fana2 = Qatar |wënik2 = 1 |gòle2 = Al-Haydos 42’ |òbzérôcze = 66 925 |sãdza = Jesús Valenzuela }} === Grëpa C === {{#invoke:Grëpa MS |render |group=Grëpa C |1=[[Òbrôzk:Flag of Brazil.svg|20px]] Brazyliô |1pkt=7 |1m=3 |1w=2 |1r=1 |1p=0 |1g+=7 |1g-=1 |1rg=+6 |2=[[Òbrôzk:Flag of Morocco.svg|20px]] Marokò |2pkt=7 |2m=3 |2w=2 |2r=1 |2p=0 |2g+=6 |2g-=3 |2rg=+3 |3=[[Òbrôzk:Flag of Scotland.svg|20px]] Szkòckô |3pkt=3 |3m=3 |3w=1 |3r=0 |3p=2 |3g+=2 |3g-=5 |3rg=-3 |4=[[Òbrôzk:Flag of Haiti.svg|20px]] Hajiti |4pkt=0 |4m=3 |4w=0 |4r=0 |4p=3 |4g+=2 |4g-=8 |4rg=-6 }} {{fùsbalowi mecz |etap = Mecz 5 |data = 14 czerwińca 2026, 00:00 CEST |stadión = MetLife Stadium, Nowi Jork/New Jersey |druzyna1 = Brazyliô |fana1 = Brazil |wënik1 = 1 |gòle1 = Vinícius Jr. 32’ |druzyna2 = Marokò |fana2 = Morocco |wënik2 = 1 |gòle2 = Saibari 21’ |òbzérôcze = 80 663 |sãdza = Slavko Vinčić }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz |etap = Mecz 7 |data = 14 czerwińca 2026, 03:00 CEST |stadión = Gillette Stadium, Boston |druzyna1 = Hajiti |fana1 = Haiti |wënik1 = 0 |druzyna2 = Szkòckô |fana2 = Scotland |wënik2 = 1 |gòle2 = McGinn 28’ |òbzérôcze = 64 146 |sãdza = Mustapha Ghorbal }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz |etap = Mecz 29 |data = 20 czerwińca 2026, 00:00 CEST |stadión = Gillette Stadium, Boston |druzyna1 = Szkòckô |fana1 = Scotland |wënik1 = 0 |druzyna2 = Marokò |fana2 = Morocco |wënik2 = 1 |gòle2 = Saibari 2’ |òbzérôcze = 64 146 |sãdza = Ilgiz Tantashev }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz |etap = Mecz 30 |data = 20 czerwińca 2026, 02:30 CEST |stadión = Lincoln Financial Field, Filadelfiô |druzyna1 = Brazyliô |fana1 = Brazil |wënik1 = 3 |gòle1 = Cunha 23’, 36’; Vinícius Jr. 45+3’ |druzyna2 = Hajiti |fana2 = Haiti |wënik2 = 0 |òbzérôcze = 68 324 |sãdza = Alejandro José Hernández Hernández }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz |etap = Mecz 49 |data = 25 czerwińca 2026, 00:00 CEST |stadión = Hard Rock Stadium, Miami |druzyna1 = Szkòckô |fana1 = Scotland |wënik1 = 0 |druzyna2 = Brazyliô |fana2 = Brazil |wënik2 = 3 |gòle2 = Vinícius Jr. 7’, 45+3’; Cunha 60’ |òbzérôcze = 64 478 |sãdza = César Arturo Ramos }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz |etap = Mecz 50 |data = 25 czerwińca 2026, 00:00 CEST |stadión = Hard Rock Stadium, Miami |druzyna1 = Marokò |fana1 = Morocco |wënik1 = 4 |gòle1 = Hakimi 39’, Saibari 45+1’, Rahimi 78’, Yassine 89’ |druzyna2 = Hajiti |fana2 = Haiti |wënik2 = 2 |gòle2 = Bounou 10’ (sam.), Isidor 43’ |òbzérôcze = 64 478 |sãdza = César Arturo Ramos }} === Grëpa D === {{#invoke:Grëpa MS |render |group=Grëpa D |advance=3 |1=[[Òbrôzk:Flag of United States.svg|20px]] USA |1pkt=6 |1m=3 |1w=2 |1r=0 |1p=1 |1g+=8 |1g-=4 |1rg=+4 |2=[[Òbrôzk:Flag of Australia.svg|20px]] Aùstraliô |2pkt=4 |2m=3 |2w=1 |2r=1 |2p=1 |2g+=2 |2g-=2 |2rg=0 |3=[[Òbrôzk:Flag of Paraguay.svg|20px]] Paragwaj |3pkt=4 |3m=3 |3w=1 |3r=1 |3p=1 |3g+=3 |3g-=4 |3rg=-1 |4=[[Òbrôzk:Flag of Turkey.svg|20px]] Tëreckô |4pkt=3 |4m=3 |4w=1 |4r=0 |4p=2 |4g+=3 |4g-=5 |4rg=-2 }} {{fùsbalowi mecz |etap = Mecz 4 |data = 13 czerwińca 2026, 03:00 CEST |stadión = SoFi Stadium, Los Angeles |druzyna1 = USA |fana1 = USA |wënik1 = 4 |gòle1 = Bobadilla 7’ (sam.), Balogun 31’, 45+5’; Reyna 90+8’ |druzyna2 = Paragwaj |fana2 = Paraguay |wënik2 = 1 |gòle2 = Maurício 73’ |òbzérôcze = 70 492 |sãdza = Danny Makkelie }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz |etap = Mecz 6 |data = 14 czerwińca 2026, 06:00 CEST |stadión = BC Place, Vancouver |druzyna1 = Aùstraliô |fana1 = Australia |wënik1 = 2 |gòle1 = Irankunda 27’, Metcalfe 75’ |druzyna2 = Tëreckô |fana2 = Turkey |wënik2 = 0 |òbzérôcze = 52 497 |sãdza = Jesús Valenzuela }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz |etap = Mecz 32 |data = 19 czerwińca 2026, 21:00 CEST |stadión = Lumen Field, Seattle |druzyna1 = USA |fana1 = USA |wënik1 = 2 |gòle1 = Burgess 11’ (sam.), Freeman 43’ |druzyna2 = Aùstraliô |fana2 = Australia |wënik2 = 0 |òbzérôcze = 66 925 |sãdza = Felix Zwayer }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz |etap = Mecz 31 |data = 20 czerwińca 2026, 05:00 CEST |stadión = Levi’s Stadium, San Francisco Bay Area |druzyna1 = Tëreckô |fana1 = Turkey |wënik1 = 0 |druzyna2 = Paragwaj |fana2 = Paraguay |wënik2 = 1 |gòle2 = Galarza 2’ |òbzérôcze = 68 827 |sãdza = Iván Barton }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz |etap = Mecz 59 |data = 26 czerwińca 2026, 04:00 CEST |stadión = SoFi Stadium, Los Angeles |druzyna1 = Tëreckô |fana1 = Turkey |wënik1 = 3 |gòle1 = Güler 9’, B. A. Yılmaz 31’, Ayhan 90+8’ |druzyna2 = USA |fana2 = USA |wënik2 = 2 |gòle2 = Trusty 3’, Berhalter 49’ |òbzérôcze = 70 492 |sãdza = Mustapha Ghorbal }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz |etap = Mecz 60 |data = 26 czerwińca 2026, 04:00 CEST |stadión = Levi’s Stadium, San Francisco Bay Area |druzyna1 = Paragwaj |fana1 = Paraguay |wënik1 = 0 |druzyna2 = Aùstraliô |fana2 = Australia |wënik2 = 0 |òbzérôcze = 68 827 |sãdza = Clément Turpin }} === Grëpa E === {{#invoke:Grëpa MS |render |group=Grëpa E |advance=3 |1=[[Òbrôzk:Flag of Germany.svg|20px]] Niemieckô |1pkt=6 |1m=3 |1w=2 |1r=0 |1p=1 |1g+=10 |1g-=4 |1rg=+6 |2=[[Òbrôzk:Flag of Ivory Coast.svg|20px]] Ùbrzég Słoniowëch Kłów |2pkt=6 |2m=3 |2w=2 |2r=0 |2p=1 |2g+=4 |2g-=2 |2rg=+2 |3=[[Òbrôzk:Flag of Ecuador.svg|20px]] Ekwadór |3pkt=4 |3m=3 |3w=1 |3r=1 |3p=1 |3g+=2 |3g-=2 |3rg=0 |4=[[Òbrôzk:Flag of Curaçao.svg|20px]] Curaçao |4pkt=1 |4m=3 |4w=0 |4r=1 |4p=2 |4g+=1 |4g-=9 |4rg=-8 }} {{fùsbalowi mecz |etap = Mecz 9 |data = 14 czerwińca 2026, 19:00 CEST |stadión = NRG Stadium, Houston |druzyna1 = Niemieckô |fana1 = Germany |wënik1 = 7 |gòle1 = Nmecha 6’, Schlotterbeck 38’, Havertz 45+5’ (k.), 88’, Musiala 47’, Brown 68’, Undav 78’ |druzyna2 = Curaçao |fana2 = Curaçao |wënik2 = 1 |gòle2 = Comenencia 21’ |òbzérôcze = 68 021 |sãdza = Jalal Jayed }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz |etap = Mecz 11 |data = 15 czerwińca 2026, 01:00 CEST |stadión = Lincoln Financial Field, Filadelfiô |druzyna1 = Ùbrzég Słoniowëch Kłów |fana1 = Ivory Coast |wënik1 = 1 |gòle1 = Diallo 90’ |druzyna2 = Ekwadór |fana2 = Ecuador |wënik2 = 0 |òbzérôcze = 68 274 |sãdza = François Letexier }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz |etap = Mecz 33 |data = 20 czerwińca 2026, 22:00 CEST |stadión = BMO Field, Toronto |druzyna1 = Niemieckô |fana1 = Germany |wënik1 = 2 |gòle1 = Undav 68’, 90+4’ |druzyna2 = Ùbrzég Słoniowëch Kłów |fana2 = Ivory Coast |wënik2 = 1 |gòle2 = Kessié 30’ |òbzérôcze = 43 036 |sãdza = Juan Gabriel Benítez }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz |etap = Mecz 34 |data = 21 czerwińca 2026, 02:00 CEST |stadión = Arrowhead Stadium, Kansas City |druzyna1 = Ekwadór |fana1 = Ecuador |wënik1 = 0 |druzyna2 = Curaçao |fana2 = Curaçao |wënik2 = 0 |òbzérôcze = 68 598 |sãdza = Ma Ning }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz |etap = Mecz 55 |data = 25 czerwińca 2026, 22:00 CEST |stadión = Lincoln Financial Field, Filadelfiô |druzyna1 = Ekwadór |fana1 = Ecuador |wënik1 = 2 |gòle1 = Angulo 9’, Plata 77’ |druzyna2 = Niemieckô |fana2 = Germany |wënik2 = 1 |gòle2 = Sané 2’ |òbzérôcze = 80 663 |sãdza = Tori Penso }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz |etap = Mecz 56 |data = 25 czerwińca 2026, 22:00 CEST |stadión = MetLife Stadium, Nowi Jork/New Jersey |druzyna1 = Curaçao |fana1 = Curaçao |wënik1 = 0 |druzyna2 = Ùbrzég Słoniowëch Kłów |fana2 = Ivory Coast |wënik2 = 2 |gòle2 = N. Pépé 7’, 64’ |òbzérôcze = 68 324 |sãdza = Glenn Nyberg }} === Grëpa F === {{#invoke:Grëpa MS |render |group=Grëpa F |advance=3 |1=[[Òbrôzk:Flag of Netherlands.svg|20px]] Néderlandzkô |1pkt=7 |1m=3 |1w=2 |1r=1 |1p=0 |1g+=10 |1g-=4 |1rg=+6 |2=[[Òbrôzk:Flag of Japan.svg|20px]] Japóńskô |2pkt=5 |2m=3 |2w=1 |2r=2 |2p=0 |2g+=7 |2g-=3 |2rg=+4 |3=[[Òbrôzk:Flag of Sweden.svg|20px]] Szwédzkô |3pkt=4 |3m=3 |3w=1 |3r=1 |3p=1 |3g+=7 |3g-=7 |3rg=0 |4=[[Òbrôzk:Flag of Tunisia.svg|20px]] Tunezjô |4pkt=0 |4m=3 |4w=0 |4r=0 |4p=3 |4g+=2 |4g-=12 |4rg=-10 }} {{fùsbalowi mecz |etap = Mecz 10 |data = 14 czerwińca 2026, 22:00 CEST |stadión = AT&T Stadium, Dallas |druzyna1 = Néderlandzkô |fana1 = Netherlands |wënik1 = 2 |gòle1 = van Dijk 50’, Summerville 64’ |druzyna2 = Japóńskô |fana2 = Japan |wënik2 = 2 |gòle2 = Nakamura 57’, Kamada 88’ |òbzérôcze = 69 285 |sãdza = Ismail Elfath }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz |etap = Mecz 12 |data = 15 czerwińca 2026, 04:00 CEST |stadión = Estadio BBVA, Monterrey |druzyna1 = Szwédzkô |fana1 = Sweden |wënik1 = 5 |gòle1 = Ayari 7’, 90+6’; Isak 30’; Gyökeres 59’; Svanberg 84’ |druzyna2 = Tunezjô |fana2 = Tunisia |wënik2 = 1 |gòle2 = Rekik 43’ |òbzérôcze = 50 987 |sãdza = Yael Falcon }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz |etap = Mecz 35 |data = 20 czerwińca 2026, 19:00 CEST |stadión = NRG Stadium, Houston |druzyna1 = Néderlandzkô |fana1 = Netherlands |wënik1 = 5 |gòle1 = Brobbey 5’, 17’; Gakpo 47’, 54’; Summerville 89’ |druzyna2 = Szwédzkô |fana2 = Sweden |wënik2 = 1 |gòle2 = Elanga 59’ |òbzérôcze = 68 777 |sãdza = Michael Oliver }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz |etap = Mecz 36 |data = 21 czerwińca 2026, 06:00 CEST |stadión = Estadio BBVA, Monterrey |druzyna1 = Tunezjô |fana1 = Tunisia |wënik1 = 0 |druzyna2 = Japóńskô |fana2 = Japan |wënik2 = 4 |gòle2 = Kamada 4’, Ueda 31’, 83’; Itō 69’ |òbzérôcze = 51 243 |sãdza = István Kovács }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz |etap = Mecz 57 |data = 26 czerwińca 2026, 01:00 CEST |stadión = AT&T Stadium, Dallas |druzyna1 = Japóńskô |fana1 = Japan |wënik1 = 1 |gòle1 = Maeda 56’ |druzyna2 = Szwédzkô |fana2 = Sweden |wënik2 = 1 |gòle2 = Elanga 62’ |òbzérôcze = 70 137 |sãdza = Ivan Barton }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz |etap = Mecz 58 |data = 26 czerwińca 2026, 01:00 CEST |stadión = Arrowhead Stadium, Kansas City |druzyna1 = Tunezjô |fana1 = Tunisia |wënik1 = 1 |gòle1 = Mastouri 54’ |druzyna2 = Néderlandzkô |fana2 = Netherlands |wënik2 = 3 |gòle2 = Skhiri 3’ (sam.), Brobbey 7’, van Hecke 62’ |òbzérôcze = 68 391 |sãdza = Katia Garcia }} === Grëpa G === {{#invoke:Grëpa MS |render |group=Grëpa G |1=[[Òbrôzk:Flag of Belgium.svg|20px]] Belgiô |1pkt=5 |1m=3 |1w=1 |1r=2 |1p=0 |1g+=6 |1g-=2 |1rg=+4 |2=[[Òbrôzk:Flag of Egypt.svg|20px]] Egipt |2pkt=5 |2m=3 |2w=1 |2r=2 |2p=0 |2g+=5 |2g-=3 |2rg=+2 |3=[[Òbrôzk:Flag of Iran.svg|20px]] Iran |3pkt=3 |3m=3 |3w=0 |3r=3 |3p=0 |3g+=3 |3g-=3 |3rg=0 |4=[[Òbrôzk:Flag of New Zealand.svg|20px]] Nowô Zélandiô |4pkt=1 |4m=3 |4w=0 |4r=1 |4p=2 |4g+=4 |4g-=10 |4rg=-6 }} {{fùsbalowi mecz |etap = Mecz 16 |data = 15 czerwińca 2026, 21:00 CEST |stadión = Lumen Field, Seattle |druzyna1 = Belgiô |fana1 = Belgium |wënik1 = 1 |gòle1 = Hany 66’ (sam.) |druzyna2 = Egipt |fana2 = Egypt |wënik2 = 1 |gòle2 = Ashour 19’ |òbzérôcze = 66 775 |sãdza = Ramon Abatti }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz |etap = Mecz 15 |data = 16 czerwińca 2026, 03:00 CEST |stadión = SoFi Stadium, Los Angeles |druzyna1 = Iran |fana1 = Iran |wënik1 = 2 |gòle1 = Rezajijan 32’, Mohebbi 64’ |druzyna2 = Nowô Zélandiô |fana2 = New Zealand |wënik2 = 2 |gòle2 = Just 7’, 54’ |òbzérôcze = 70 108 |sãdza = César Arturo Ramos }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz |etap = Mecz 39 |data = 21 czerwińca 2026, 21:00 CEST |stadión = SoFi Stadium, Los Angeles |druzyna1 = Belgiô |fana1 = Belgium |wënik1 = 0 |druzyna2 = Iran |fana2 = Iran |wënik2 = 0 |òbzérôcze = 70 317 |sãdza = Dario Herrera }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz |etap = Mecz 40 |data = 22 czerwińca 2026, 03:00 CEST |stadión = BC Place, Vancouver |druzyna1 = Nowô Zélandiô |fana1 = New Zealand |wënik1 = 1 |gòle1 = Surman 15’ |druzyna2 = Egipt |fana2 = Egypt |wënik2 = 3 |gòle2 = Ziko 58’, Salah 67’, Trézéguet 82’ |òbzérôcze = 52 497 |sãdza = Omar Al Ali }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz |etap = Mecz 63 |data = 27 czerwińca 2026, 05:00 CEST |stadión = Lumen Field, Seattle |druzyna1 = Egipt |fana1 = Egypt |wënik1 = 1 |gòle1 = M. Saber 5’ |druzyna2 = Iran |fana2 = Iran |wënik2 = 1 |gòle2 = Rezajijan 14’ |òbzérôcze = 66 925 |sãdza = Szymon Marciniak }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz |etap = Mecz 64 |data = 27 czerwińca 2026, 05:00 CEST |stadión = BC Place, Vancouver |druzyna1 = Nowô Zélandiô |fana1 = New Zealand |wënik1 = 1 |gòle1 = Just 84’ |druzyna2 = Belgiô |fana2 = Belgium |wënik2 = 5 |gòle2 = Trossard 28’, 50’; De Bruyne 66’; Lukaku 86’; Saelemaekers 90+4’ |òbzérôcze = 52 497 |sãdza = Adham Makhadmeh }} === Grëpa H === {{#invoke:Grëpa MS |render |group=Grëpa H |1=[[Òbrôzk:Flag of Spain.svg|20px]] Szpańskô |1pkt=7 |1m=3 |1w=2 |1r=1 |1p=0 |1g+=5 |1g-=0 |1rg=+5 |2=[[Òbrôzk:Flag of Cape Verde (10-17).svg|20px]] Cabo Verde |2pkt=3 |2m=3 |2w=0 |2r=3 |2p=0 |2g+=2 |2g-=2 |2rg=0 |3=[[Òbrôzk:Flag of Uruguay.svg|20px]] Ùrugwaj |3pkt=2 |3m=3 |3w=0 |3r=2 |3p=1 |3g+=3 |3g-=4 |3rg=-1 |4=[[Òbrôzk:Flag of Saudi Arabia.svg|20px]] Saudijskô Arabiô |4pkt=2 |4m=3 |4w=0 |4r=2 |4p=1 |4g+=1 |4g-=5 |4rg=-4 }} {{fùsbalowi mecz |etap = Mecz 14 |data = 15 czerwińca 2026, 18:00 CEST |stadión = Mercedes-Benz Stadium, Atlanta |druzyna1 = Szpańskô |fana1 = Spain |wënik1 = 0 |druzyna2 = Cabo Verde |fana2 = Cape Verde |wënik2 = 0 |òbzérôcze = 67 640 |sãdza = Adham Makhadmeh }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz |etap = Mecz 13 |data = 16 czerwińca 2026, 00:00 CEST |stadión = Hard Rock Stadium, Miami |druzyna1 = Saudijskô Arabiô |fana1 = Saudi Arabia |wënik1 = 1 |gòle1 = Al-Amri 41’ |druzyna2 = Ùrugwaj |fana2 = Uruguay |wënik2 = 1 |gòle2 = M. Araújo 80’ |òbzérôcze = 62 764 |sãdza = Maurizio Mariani }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz |etap = Mecz 38 |data = 21 czerwińca 2026, 18:00 CEST |stadión = Mercedes-Benz Stadium, Atlanta |druzyna1 = Szpańskô |fana1 = Spain |wënik1 = 4 |gòle1 = Yamal 10’, Oyarzabal 21’, 24’, H. Tambakti 49’ (sam.) |druzyna2 = Saudijskô Arabiô |fana2 = Saudi Arabia |wënik2 = 0 |òbzérôcze = 68 239 |sãdza = Raphael Claus }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz |etap = Mecz 37 |data = 22 czerwińca 2026, 00:00 CEST |stadión = Hard Rock Stadium, Miami |druzyna1 = Ùrugwaj |fana1 = Uruguay |wënik1 = 2 |gòle1 = M. Araújo 44’, Canobbio 45+6’ |druzyna2 = Cabo Verde |fana2 = Cape Verde |wënik2 = 2 |gòle2 = Pina 21’, Varela 61’ |òbzérôcze = 64 003 |sãdza = Espen Eskas }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz |etap = Mecz 65 |data = 27 czerwińca 2026, 02:00 CEST |stadión = NRG Stadium, Houston |druzyna1 = Cabo Verde |fana1 = Cape Verde |wënik1 = 0 |druzyna2 = Saudijskô Arabiô |fana2 = Saudi Arabia |wënik2 = 0 |òbzérôcze = 68 278 |sãdza = François Letexier }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz |etap = Mecz 66 |data = 27 czerwińca 2026, 02:00 CEST |stadión = Estadio Akron, Guadalajara |druzyna1 = Ùrugwaj |fana1 = Uruguay |wënik1 = 0 |druzyna2 = Szpańskô |fana2 = Spain |wënik2 = 1 |gòle2 = Á. Baena 42’ |òbzérôcze = 45 065 |sãdza = Ismail Elfath }} === Grëpa I === {{#invoke:Grëpa MS |render |group=Grëpa I |advance=3 |1=[[Òbrôzk:Flag of France.svg|20px]] Francëskô |1pkt=9 |1m=3 |1w=3 |1r=0 |1p=0 |1g+=10 |1g-=2 |1rg=+8 |2=[[Òbrôzk:Flag of Norway.svg|20px]] Norweskô |2pkt=6 |2m=3 |2w=2 |2r=0 |2p=1 |2g+=8 |2g-=7 |2rg=+1 |3=[[Òbrôzk:Flag of Senegal.svg|20px]] Senegal |3pkt=3 |3m=3 |3w=1 |3r=0 |3p=2 |3g+=8 |3g-=6 |3rg=+2 |4=[[Òbrôzk:Flag of Iraq.svg|20px]] Irak |4pkt=0 |4m=3 |4w=0 |4r=0 |4p=3 |4g+=1 |4g-=12 |4rg=-11 }} {{fùsbalowi mecz |etap = Mecz 17 |data = 16 czerwińca 2026, 21:00 CEST |stadión = MetLife Stadium, East Rutherford |druzyna1 = Francëskô |fana1 = France |wënik1 = 3 |gòle1 = Mbappé 66’, 90+6’; Barcola 82’ |druzyna2 = Senegal |fana2 = Senegal |wënik2 = 1 |gòle2 = Mbaye 90+5’ |òbzérôcze = 80 545 |sãdza = Alireza Faghani }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz |etap = Mecz 18 |data = 17 czerwińca 2026, 00:00 CEST |stadión = Gillette Stadium, Boston |druzyna1 = Irak |fana1 = Iraq |wënik1 = 1 |gòle1 = A. Hussein 39’ |druzyna2 = Norweskô |fana2 = Norway |wënik2 = 4 |gòle2 = Haaland 29’, 43’; Østigård 76’; A. Hussein 90+6’ (sam.) |òbzérôcze = 63 106 |sãdza = Pierre Atcho }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz |etap = Mecz 41 |data = 22 czerwińca 2026, 23:00 CEST |stadión = MetLife Stadium, Nowi Jork/New Jersey |druzyna1 = Francëskô |fana1 = France |wënik1 = 3 |gòle1 = Mbappé 14’, 54’; Dembélé 66’ |druzyna2 = Irak |fana2 = Iraq |wënik2 = 0 |òbzérôcze = 68 324 |sãdza = Drew Fischer }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz |etap = Mecz 42 |data = 23 czerwińca 2026, 02:00 CEST |stadión = Lincoln Financial Field, Filadelfiô |druzyna1 = Norweskô |fana1 = Norway |wënik1 = 3 |gòle1 = M. H. Pedersen 43’, Haaland 48’, 58’ |druzyna2 = Senegal |fana2 = Senegal |wënik2 = 2 |gòle2 = I. Sarr 53’, 90+3’ |òbzérôcze = 80 663 |sãdza = Wilton Sampaio }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz |etap = Mecz 61 |data = 26 czerwińca 2026, 21:00 CEST |stadión = Gillette Stadium, Boston |druzyna1 = Norweskô |fana1 = Norway |wënik1 = 1 |gòle1 = Aasgaard 21’ |druzyna2 = Francëskô |fana2 = France |wënik2 = 4 |gòle2 = Dembélé 7’, 20’, 32’; D. Doué 90+4’ |òbzérôcze = 64 146 |sãdza = Michael Oliver }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz |etap = Mecz 62 |data = 26 czerwińca 2026, 21:00 CEST |stadión = BMO Field, Toronto |druzyna1 = Senegal |fana1 = Senegal |wënik1 = 5 |gòle1 = H. Diarra 4’, I. Sarr 56’, P. Gueye 59’, 71’, I. Ndiaye 82’ |druzyna2 = Irak |fana2 = Iraq |wënik2 = 0 |òbzérôcze = 43 036 |sãdza = Anthony Taylor }} === Grëpa J === {{#invoke:Grëpa MS |render |group=Grëpa J |advance=3 |1=[[Òbrôzk:Flag of Argentina.svg|20px]] Argentińskô |1pkt=9 |1m=3 |1w=3 |1r=0 |1p=0 |1g+=8 |1g-=1 |1rg=+7 |2=[[Òbrôzk:Flag of Austria.svg|20px]] Aùstriackô |2pkt=4 |2m=3 |2w=1 |2r=1 |2p=1 |2g+=7 |2g-=7 |2rg=0 |3=[[Òbrôzk:Flag of Algeria.svg|20px]] Algerskô |3pkt=4 |3m=3 |3w=1 |3r=1 |3p=1 |3g+=5 |3g-=7 |3rg=-2 |4=[[Òbrôzk:Flag of Jordan.svg|20px]] Jordańskô |4pkt=0 |4m=3 |4w=0 |4r=0 |4p=3 |4g+=3 |4g-=8 |4rg=-5 }} {{fùsbalowi mecz |etap = Mecz 19 |data = 17 czerwińca 2026, 03:00 CEST |stadión = Arrowhead Stadium, Kansas City |druzyna1 = Argentińskô |fana1 = Argentina |wënik1 = 3 |gòle1 = Messi 17’, 60’, 76’ |druzyna2 = Algerskô |fana2 = Algeria |wënik2 = 0 |òbzérôcze = 69 045 |sãdza = Szymon Marciniak }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz |etap = Mecz 20 |data = 17 czerwińca 2026, 06:00 CEST |stadión = Levi’s Stadium, San Francisco Bay Area |druzyna1 = Aùstriackô |fana1 = Austria |wënik1 = 3 |gòle1 = Schmid 20’, Abu Arab 77’ (sam.), Arnautović 90+12’ (k.) |druzyna2 = Jordańskô |fana2 = Jordan |wënik2 = 1 |gòle2 = Olwan 50’ |òbzérôcze = 68 527 |sãdza = Dahane Beida }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz |etap = Mecz 43 |data = 22 czerwińca 2026, 19:00 CEST |stadión = AT&T Stadium, Dallas |druzyna1 = Argentińskô |fana1 = Argentina |wënik1 = 2 |gòle1 = Messi 38’, 90+5’ |druzyna2 = Aùstriackô |fana2 = Austria |wënik2 = 0 |òbzérôcze = 70 649 |sãdza = Amin Mohamed Omar }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz |etap = Mecz 44 |data = 23 czerwińca 2026, 05:00 CEST |stadión = Levi’s Stadium, San Francisco Bay Area |druzyna1 = Jordańskô |fana1 = Jordan |wënik1 = 1 |gòle1 = Al-Rashdan 36’ |druzyna2 = Algerskô |fana2 = Algeria |wënik2 = 2 |gòle2 = Benbouali 69’, Gouiri 82’ |òbzérôcze = 68 371 |sãdza = Slavko Vinčić }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz |etap = Mecz 69 |data = 28 czerwińca 2026, 04:00 CEST |stadión = Arrowhead Stadium, Kansas City |druzyna1 = Jordańskô |fana1 = Jordan |wënik1 = 1 |gòle1 = Al-Taamari 55’ |druzyna2 = Argentińskô |fana2 = Argentina |wënik2 = 3 |gòle2 = Lo Celso 19’, Martínez 31’ (k.), Messi 80’ |òbzérôcze = 70 649 |sãdza = István Kovács }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz |etap = Mecz 70 |data = 28 czerwińca 2026, 04:00 CEST |stadión = AT&T Stadium, Dallas |druzyna1 = Algerskô |fana1 = Algeria |wënik1 = 3 |gòle1 = Belghali 45’, Mahrez 60’, 90+3’ |druzyna2 = Aùstriackô |fana2 = Austria |wënik2 = 3 |gòle2 = Arnautović 28’, Sabitzer 55’, Kalajdžić 90+6’ |òbzérôcze = 69 045 |sãdza = Ilgiz Tantashev }} === Grëpa K === {{#invoke:Grëpa MS |render |group=Grëpa K |advance=3 |1=[[Òbrôzk:Flag of Colombia.svg|20px]] Kòlumbiô |1pkt=7 |1m=3 |1w=2 |1r=1 |1p=0 |1g+=4 |1g-=1 |1rg=+3 |2=[[Òbrôzk:Flag of Portugal.svg|20px]] Pòrtugalskô |2pkt=5 |2m=3 |2w=1 |2r=2 |2p=0 |2g+=6 |2g-=1 |2rg=+5 |3=[[Òbrôzk:Flag of Democratic Republic of the Congo.svg|20px]] DRK |3pkt=4 |3m=3 |3w=1 |3r=1 |3p=1 |3g+=4 |3g-=3 |3rg=+1 |4=[[Òbrôzk:Flag of Uzbekistan.svg|20px]] Ùzbekistan |4pkt=0 |4m=3 |4w=0 |4r=0 |4p=3 |4g+=2 |4g-=11 |4rg=-9 }} {{fùsbalowi mecz |etap = Mecz 23 |data = 17 czerwińca 2026, 19:00 CEST |stadión = NRG Stadium, Houston |druzyna1 = Pòrtugalskô |fana1 = Portugal |wënik1 = 1 |gòle1 = J. Neves 6’ |druzyna2 = Demòkraticznô Repùblika Kònga |fana2 = the Democratic Republic of the Congo |wënik2 = 1 |gòle2 = Wissa 45+5’ |òbzérôcze = 68 777 |sãdza = Abdulrahman Al-Jassim }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz |etap = Mecz 24 |data = 18 czerwińca 2026, 04:00 CEST |stadión = Estadio Azteca, Meksyk |druzyna1 = Ùzbekistan |fana1 = Uzbekistan |wënik1 = 1 |gòle1 = Fayzullayev 60’ |druzyna2 = Kòlumbiô |fana2 = Colombia |wënik2 = 3 |gòle2 = Muñoz 40’, Díaz 65’, Campaz 90+9’ |òbzérôcze = 80 824 |sãdza = Anthony Taylor }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz |etap = Mecz 47 |data = 23 czerwińca 2026, 19:00 CEST |stadión = NRG Stadium, Houston |druzyna1 = Pòrtugalskô |fana1 = Portugal |wënik1 = 5 |gòle1 = Ronaldo 6’, 39’; N. Mendes 17’; Nematov 60’ (sam.); Rafa Leão 87’ |druzyna2 = Ùzbekistan |fana2 = Uzbekistan |wënik2 = 0 |òbzérôcze = 68 777 |sãdza = Jalal Jayed }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz |etap = Mecz 48 |data = 24 czerwińca 2026, 04:00 CEST |stadión = Estadio Akron, Guadalajara |druzyna1 = Kòlumbiô |fana1 = Colombia |wënik1 = 1 |gòle1 = Muñoz 76’ |druzyna2 = Demòkraticznô Repùblika Kònga |fana2 = the Democratic Republic of the Congo |wënik2 = 0 |òbzérôcze = 45 358 |sãdza = Maurizio Mariani }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz |etap = Mecz 71 |data = 28 czerwińca 2026, 01:30 CEST |stadión = Hard Rock Stadium, Miami Gardens |druzyna1 = Kòlumbiô |fana1 = Colombia |wënik1 = 0 |druzyna2 = Pòrtugalskô |fana2 = Portugal |wënik2 = 0 |òbzérôcze = 64 478 |sãdza = Alireza Faghani }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz |etap = Mecz 72 |data = 28 czerwińca 2026, 01:30 CEST |stadión = Mercedes-Benz Stadium, Atlanta |druzyna1 = Demòkraticznô Repùblika Konga |fana1 = the Democratic Republic of the Congo |wënik1 = 3 |gòle1 = Wissa 68’ (k.), 90+1’; Mayele 78’ |druzyna2 = Ùzbekistan |fana2 = Uzbekistan |wënik2 = 1 |gòle2 = Shomurodov 10’ |òbzérôcze = 68 239 |sãdza = Felix Zwayer }} === Grëpa L === {{#invoke:Grëpa MS |render |group=Grëpa L |advance=3 |1=[[Òbrôzk:Flag of England.svg|20px]] Anielskô |1pkt=7 |1m=3 |1w=2 |1r=1 |1p=0 |1g+=6 |1g-=2 |1rg=+4 |2=[[Òbrôzk:Flag of Croatia.svg|20px]] Chòrwackô |2pkt=6 |2m=3 |2w=2 |2r=0 |2p=1 |2g+=5 |2g-=5 |2rg=0 |3=[[Òbrôzk:Flag of Ghana.svg|20px]] Ghana |3pkt=4 |3m=3 |3w=1 |3r=1 |3p=1 |3g+=2 |3g-=2 |3rg=0 |4=[[Òbrôzk:Flag of Panama.svg|20px]] Panama |4pkt=0 |4m=3 |4w=0 |4r=0 |4p=3 |4g+=0 |4g-=4 |4rg=-4 }} {{fùsbalowi mecz |etap = Mecz 21 |data = 17 czerwińca 2026, 22:00 CEST |stadión = AT&T Stadium, Dallas |druzyna1 = Anielskô |fana1 = England |wënik1 = 4 |gòle1 = Kane 12’ (k.), 42’; Bellingham 47’; Rashford 85’ |druzyna2 = Chòrwackô |fana2 = Croatia |wënik2 = 2 |gòle2 = Baturina 36’, Musa 45+5’ |òbzérôcze = 70 389 |sãdza = Clément Turpin }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz |etap = Mecz 22 |data = 18 czerwińca 2026, 01:00 CEST |stadión = BMO Field, Toronto |druzyna1 = Ghana |fana1 = Ghana |wënik1 = 1 |gòle1 = Yirenkyi 90+5’ |druzyna2 = Panama |fana2 = Panama |wënik2 = 0 |òbzérôcze = 42 942 |sãdza = Glenn Nyberg }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz |etap = Mecz 45 |data = 23 czerwińca 2026, 22:00 CEST |stadión = Gillette Stadium, Boston |druzyna1 = Anielskô |fana1 = England |wënik1 = 0 |druzyna2 = Ghana |fana2 = Ghana |wënik2 = 0 |òbzérôcze = 63 983 |sãdza = Saíd Martínez }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz |etap = Mecz 46 |data = 24 czerwińca 2026, 01:00 CEST |stadión = BMO Field, Toronto |druzyna1 = Panama |fana1 = Panama |wënik1 = 0 |druzyna2 = Chòrwackô |fana2 = Croatia |wënik2 = 1 |gòle2 = Budimir 54’ |òbzérôcze = 43 036 |sãdza = Pierre Atcho }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz |etap = Mecz 67 |data = 27 czerwińca 2026, 23:00 CEST |stadión = MetLife Stadium, Nowi Jork/New Jersey |druzyna1 = Panama |fana1 = Panama |wënik1 = 0 |druzyna2 = Anielskô |fana2 = England |wënik2 = 2 |gòle2 = Bellingham 62’, Kane 67’ |òbzérôcze = 80 663 |sãdza = Abdulrahman Al-Jassim }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz |etap = Mecz 68 |data = 27 czerwińca 2026, 23:00 CEST |stadión = Lincoln Financial Field, Filadelfiô |druzyna1 = Chòrwackô |fana1 = Croatia |wënik1 = 2 |gòle1 = Sučić 31’, Vlašić 83’ |druzyna2 = Ghana |fana2 = Ghana |wënik2 = 1 |gòle2 = Luckassen 73’ |òbzérôcze = 68 324 |sãdza = Drew Fischer }} === Ranking karnów z trzecëch placów === {| class="wikitable" style="width:100%; table-layout:fixed; text-align:center; font-family:system-ui, Arial;" <tr style="background-color: var(--background-color-neutral, #f8f9fa); color: var(--color-base, #202122);"> <th style="width:6%;">M.</th> <th style="width:40%;">Reprezentacjô</th> <th style="width:15%;">Grëpa</th> <th style="width:9%;">Pkt</th> <th style="width:6%;">M</th> <th style="width:6%;">W</th> <th style="width:6%;">R</th> <th style="width:6%;">P</th> <th style="width:6%;">+</th> <th style="width:6%;">–</th> <th style="width:6%;">±</th> </tr> |- style="background-color: var(--background-color-success-subtle, #dff6df); color: var(--color-base, #202122); font-weight:bold;" | 1 | style="text-align:left;" | [[Òbrôzk:Flag of Democratic Republic of the Congo.svg|20px]] DRK | K || 4 || 3 || 1 || 1 || 1 || 4 || 3 || +1 |- style="background-color: var(--background-color-success-subtle, #dff6df); color: var(--color-base, #202122); font-weight:bold;" | 2 | style="text-align:left;" | [[Òbrôzk:Flag of Ecuador.svg|20px]] Ekwadór | E || 4 || 3 || 1 || 1 || 1 || 2 || 2 || 0 |- style="background-color: var(--background-color-success-subtle, #dff6df); color: var(--color-base, #202122); font-weight:bold;" | 3 | style="text-align:left;" | [[Òbrôzk:Flag of Sweden.svg|20px]] Szwédzkô | F || 4 || 3 || 1 || 1 || 1 || 7 || 7 || 0 |- style="background-color: var(--background-color-success-subtle, #dff6df); color: var(--color-base, #202122); font-weight:bold;" | 4 | style="text-align:left;" | [[Òbrôzk:Flag of Bosnia and Herzegovina.svg|20px]] Bòsniô a Hercegòwina | B || 4 || 3 || 1 || 1 || 1 || 4 || 5 || −1 |- style="background-color: var(--background-color-success-subtle, #dff6df); color: var(--color-base, #202122); font-weight:bold;" | 5 | style="text-align:left;" | [[Òbrôzk:Flag of Paraguay.svg|20px]] Paragwaj | D || 4 || 3 || 1 || 1 || 1 || 3 || 4 || −1 |- style="background-color: var(--background-color-success-subtle, #dff6df); color: var(--color-base, #202122); font-weight:bold;" | 6 | style="text-align:left;" | [[Òbrôzk:Flag of Ghana.svg|20px]] Ghana | L || 4 || 3 || 1 || 1 || 1 || 2 || 2 || 0 |- style="background-color: var(--background-color-success-subtle, #dff6df); color: var(--color-base, #202122); font-weight:bold;" | 7 | style="text-align:left;" | [[Òbrôzk:Flag of Algeria.svg|20px]] Algerskô | J || 4 || 3 || 1 || 1 || 1 || 5 || 7 || −2 |- style="background-color: var(--background-color-success-subtle, #dff6df); color: var(--color-base, #202122); font-weight:bold;" | 8 | style="text-align:left;" | [[Òbrôzk:Flag of Senegal.svg|20px]] Senegal | I || 3 || 3 || 1 || 0 || 2 || 8 || 6 || +2 |- | 9 | style="text-align:left;" | [[Òbrôzk:Flag of Iran.svg|20px]] Iran | G || 3 || 3 || 0 || 3 || 0 || 3 || 3 || 0 |- | 10 | style="text-align:left;" | [[Òbrôzk:Flag of South Korea.svg|20px]] Pôłniowô Kòreja | A || 3 || 3 || 1 || 0 || 2 || 2 || 3 || −1 |- | 11 | style="text-align:left;" | [[Òbrôzk:Flag of Scotland.svg|20px]] Szkòckô | C || 3 || 3 || 1 || 0 || 2 || 2 || 5 || −3 |- | 12 | style="text-align:left;" | [[Òbrôzk:Flag of Uruguay.svg|20px]] Ùrugwaj | H || 2 || 3 || 0 || 2 || 1 || 3 || 4 || −1 |} == Czelëchòwô faza == === Drôbka === {{Turniérowô drôbka |boldwinner=y |RD1= 1/16 finału |RD2= 1/8 finału |RD1-text01=29 czerwińca – [[Gillette Stadium|Foxborough]] |RD1-team01=[[Òbrôzk:Flag of Germany.svg|20px]] Niemieckô |RD1-score01=1 (3) |RD1-team02=[[Òbrôzk:Flag of Paraguay.svg|20px]] Paragwaj |RD1-score02=1 (4) |RD1-text03=28 czerwińca – [[SoFi Stadium|Inglewood]] |RD1-team03=[[Òbrôzk:Flag of France.svg|20px]] Francëskô |RD1-score03=3 |RD1-team04=[[Òbrôzk:Flag of Sweden.svg|20px]] Szwédzkô |RD1-score04=0 |RD1-text05=3 lëpińca – [[BMO Field|Toronto]] |RD1-team05=[[Òbrôzk:Flag of South Africa.svg|20px]] Pôłniowô Afrika |RD1-team06=[[Òbrôzk:Flag of Canada.svg|20px]] Kanada |RD1-score05=0 |RD1-score06=1 |RD1-text07=2 lëpińca – [[Levi’s Stadium|Santa Clara]] |RD1-team07=[[Òbrôzk:Flag of Netherlands.svg|20px]] Néderlandzkô |RD1-team08=[[Òbrôzk:Flag of Morocco.svg|20px]] Marokò |RD1-score07=1 (2) |RD1-score08=1 (3) |RD1-text09=29 czerwińca – [[NRG Stadium|Houston]] |RD1-team09=[[Òbrôzk:Flag of Portugal.svg|20px]] Pòrtugalskô |RD1-team10=[[Òbrôzk:Flag of Croatia.svg|20px]] Chòrwackô |RD1-score09=2 |RD1-score10=1 |RD1-text11=1 lëpińca – [[Estadio Azteca|Meksyk]] |RD1-team11=[[Òbrôzk:Flag of Spain.svg|20px]] Szpańskô |RD1-team12=[[Òbrôzk:Flag of Austria.svg|20px]] Aùstriackô |RD1-score11=3 |RD1-score12=0 |RD1-text13=4 lëpińca – [[Hard Rock Stadium|Miami Gardens]] |RD1-team13=[[Òbrôzk:Flag of United States.svg|20px]] USA |RD1-team14=[[Òbrôzk:Flag of Bosnia and Herzegovina.svg|20px]] Bòsniô a Hercegòwina |RD1-score13=2 |RD1-score14=0 |RD1-text15=3 lëpińca – [[BC Place Stadium|Vancouver]] |RD1-team15=[[Òbrôzk:Flag of Belgium.svg|20px]] Belgiô |RD1-team16=[[Òbrôzk:Flag of Senegal.svg|20px]] Senegal |RD1-score15=3 |RD1-score16=2 |RD1-text17= |RD1-team17=[[Òbrôzk:Flag of Brazil.svg|20px]] Brazyliô |RD1-team18=[[Òbrôzk:Flag of Japan.svg|20px]] Japóńskô |RD1-score17=2 |RD1-score18=1 |RD1-text19= |RD1-team19=[[Òbrôzk:Flag of Ivory Coast.svg|20px]] Ùbrzég Słoniowëch Kłów |RD1-team20=[[Òbrôzk:Flag of Norway.svg|20px]] Norweskô |RD1-score19=1 |RD1-score20=2 |RD1-text21= |RD1-team21=[[Òbrôzk:Flag of Mexico.svg|20px]] Meksyk |RD1-team22=[[Òbrôzk:Flag of Ecuador.svg|20px]] Ekwadór |RD1-score21=2 |RD1-score22=0 |RD1-text23= |RD1-team23=[[Òbrôzk:Flag of England.svg|20px]] Anielskô |RD1-team24=[[Òbrôzk:Flag of the Democratic Republic of the Congo.svg|20px]] DRK |RD1-score23=2 |RD1-score24=1 |RD1-text25= |RD1-team25=[[Òbrôzk:Flag of Argentina.svg|20px]] Argentińskô |RD1-team26=[[Òbrôzk:Flag of Cape Verde (10-17).svg|20px]] Cabo Verde |RD1-score25=3 |RD1-score26=2 |RD1-text27= |RD1-team27=[[Òbrôzk:Flag of Australia.svg|20px]] Aùstraliô |RD1-team28=[[Òbrôzk:Flag of Egypt.svg|20px]] Egipt |RD1-score27=1 (2) |RD1-score28=1 (4) |RD1-text29= |RD1-team29=[[Òbrôzk:Flag of Switzerland.svg|20px]] Szwajcarskô |RD1-team30=[[Òbrôzk:Flag of Algeria.svg|20px]] Algerskô |RD1-score29=2 |RD1-score30=0 |RD1-text31= |RD1-team31=[[Òbrôzk:Flag of Colombia.svg|20px]] Kòlumbiô |RD1-team32=[[Òbrôzk:Flag of Ghana.svg|20px]] Ghana |RD1-score31=1 |RD1-score32=0 |RD2-text01=4 lëpińca – [[Lincoln Financial Field|Filadelfia]] |RD2-team01=[[Òbrôzk:Flag of Paraguay.svg|20px]] Paragwaj |RD2-team02=[[Òbrôzk:Flag of France.svg|20px]] Francëskô |RD2-score01=0 |RD2-score02=1 |RD2-text02=4 lëpińca – [[NRG Stadium|Houston]] |RD2-team03=[[Òbrôzk:Flag of Canada.svg|20px]] Kanada |RD2-team04=[[Òbrôzk:Flag of Morocco.svg|20px]] Marokò |RD2-score03=0 |RD2-score04=3 |RD2-text03=6 lëpińca – [[AT&T Stadium|Arlington]] |RD2-team05=[[Òbrôzk:Flag of Portugal.svg|20px]] Pòrtugalskô |RD2-team06=[[Òbrôzk:Flag of Spain.svg|20px]] Szpańskô |RD2-score05=0 |RD2-score06=1 |RD2-text04=7 lëpińca – [[CenturyLink Field|Seattle]] |RD2-team07=[[Òbrôzk:Flag of USA.svg|20px]] USA |RD2-team08=[[Òbrôzk:Flag of Belgium.svg|20px]] Belgiô |RD2-score07=1 |RD2-score08=4 |RD2-text05=5 lëpińca – [[MetLife Stadium|East Rutherford]] |RD2-team09=[[Òbrôzk:Flag of Brazil.svg|20px]] Brazyliô |RD2-team10=[[Òbrôzk:Flag of Norway.svg|20px]] Norweskô |RD2-score09=1 |RD2-score10=2 |RD2-text06=6 lëpińca – [[Estadio Azteca|Meksyk]] |RD2-team11=[[Òbrôzk:Flag of Mexico.svg|20px]] Meksyk |RD2-team12=[[Òbrôzk:Flag of England.svg|20px]] Anielskô |RD2-score11=2 |RD2-score12=3 |RD2-text07=7 lëpińca – [[Mercedes-Benz Stadium|Atlanta]] |RD2-team13=[[Òbrôzk:Flag of Argentina.svg|20px]] Argentińskô |RD2-team14=[[Òbrôzk:Flag of Egypt.svg|20px]] Egipt |RD2-score13=3 |RD2-score14=2 |RD2-text08=7 lëpińca – [[BC Place Stadium|Vancouver]] |RD2-team15=[[Òbrôzk:Flag of Switzerland.svg|20px]] Szwajcarskô |RD2-team16=[[Òbrôzk:Flag of Colombia.svg|20px]] Kòlumbiô |RD2-score15=0 (4) |RD2-score16=0 (3) |RD3-text01=9 lëpińca – [[Gillette Stadium|Foxborough]] |RD3-team01=[[Òbrôzk:Flag of France.svg|20px]] Francëskô |RD3-team02=[[Òbrôzk:Flag of Morocco.svg|20px]] Marokò |RD3-score01=2 |RD3-score02=0 |RD3-text02=10 lëpińca – [[SoFi Stadium|Inglewood]] |RD3-team03=[[Òbrôzk:Flag of Spain.svg|20px]] Szpańskô |RD3-team04=[[Òbrôzk:Flag of Belgium.svg|20px]] Belgiô |RD3-score03=2 |RD3-score04=1 |RD3-text03=11 lëpińca – [[Hard Rock Stadium|Miami Gardens]] |RD3-team05=[[Òbrôzk:Flag of Norway.svg|20px]] Norweskô |RD3-team06=[[Òbrôzk:Flag of England.svg|20px]] Anielskô |RD3-score05=1 |RD3-score06=2 |RD3-text04=12 lëpińca – [[Arrowhead Stadium|Kansas City]] |RD3-team07=[[Òbrôzk:Flag of Argentina.svg|20px]] Argentińskô |RD3-team08=[[Òbrôzk:Flag of Switzerland.svg|20px]] Szwajcarskô |RD3-score07=3 |RD3-score08=1 |RD4-text01=14 lëpińca – [[AT&T Stadium|Arlington]] |RD4-team01=[[Òbrôzk:Flag of France.svg|20px]] Francëskô |RD4-team02=[[Òbrôzk:Flag of Spain.svg|20px]] Szpańskô |RD4-score01=0 |RD4-score02=2 |RD4-text02=15 lëpińca – [[Mercedes-Benz Stadium|Atlanta]] |RD4-team03=[[Òbrôzk:Flag of England.svg|20px]] Anielskô |RD4-team04=[[Òbrôzk:Flag of Argentina.svg|20px]] Argentińskô |RD4-score03=1 |RD4-score04=2 |RD5-text01=19 lëpińca – [[MetLife Stadium|East Rutherford]] |RD5-team01=[[Òbrôzk:Flag of Spain.svg|20px]] Szpańskô |RD5-team02=[[Òbrôzk:Flag of Argentina.svg|20px]] Argentińskô |RD5-score01=1 |RD5-score02=0 |RD5b-text01=18 lëpińca – [[Hard Rock Stadium|Miami Gardens]] |RD5b-team01=[[Òbrôzk:Flag of France.svg|20px]] Francëskô |RD5b-team02=[[Òbrôzk:Flag of England.svg|20px]] Anielskô |RD5b-score01=4 |RD5b-score02=6 }} === 1/16 finału === {{fùsbalowi mecz |etap = Mecz 73 |data = 28 czerwińca 2026, 21:00 |stadión = SoFi Stadium, Los Angeles |druzyna1 = Pôłniowô Afrika |fana1 = RSA |wënik1 = 0 |druzyna2 = Kanada |fana2 = Canada |wënik2 = 1 |gòle2 = Eustáquio 90+2 |òbzérôcze = 69 237 |sãdza = João Pinheiro }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz |etap = Mecz 74 |data = 29 czerwińca 2026, 19:00 |stadión = NRG Stadium, Houston |druzyna1 = Brazyliô |fana1 = Brazil |wënik1 = 2 |druzyna2 = Japóńskô |fana2 = Japan |wënik2 = 1 |gòle1 = Casemiro 56’, Martinelli 90+5 |gòle2 = Sano 29’ |òbzérôcze = 68 777 |sãdza = Maurizio Mariani }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz |etap = Mecz 75 |data = 29 czerwińca 2026, 22:30 |stadión = Gillette Stadium, Boston |druzyna1 = Niemieckô |fana1 = Germany |wënik1 = 1 |druzyna2 = Paragwaj |fana2 = Paraguay |wënik2 = 1 |karné = 3-4 |gòle1 = Havertz 54’ |gòle2 = Enciso 42’ |òbzérôcze = 63 945 |sãdza = Jalal Jayed }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz |etap = Mecz 76 |data = 30 czerwińca 2026, 03:00 |stadión = Estadio BBVA, Monterrey |druzyna1 = Néderlandzkô |fana1 = Netherlands |wënik1 = 1 |gòle1 = Gakpo 72’ |druzyna2 = Marokò |fana2 = Morocco |wënik2 = 1 |karné = 2-3 |gòle2 = Diop 90+1 |òbzérôcze = 68 777 |sãdza = Wilton Sampaio }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz |etap = Mecz 77 |data = 30 czerwińca 2026, 19:00 |stadión = AT&T Stadium, Arlington |druzyna1 = Ùbrzég Słoniowëch Kłów |fana1 = Ivory Coast |wënik1 = 1 |gòle1 = Diallo 74’ |druzyna2 = Norweskô |fana2 = Norway |wënik2 = 2 |gòle2 = Nusa 39’, Haaland 86’ |òbzérôcze = 69 665 |sãdza = Jesús Valenzuela }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz |etap = Mecz 78 |data = 30 czerwińca 2026, 23:00 |stadión = MetLife Stadium, East Rutherford |druzyna1 = Francëskô |fana1 = France |wënik1 = 3 |druzyna2 = Szwédzkô |fana2 = Sweden |wënik2 = 0 |gòle1 = Mbappé 45’, 74’; Barcola 53’ |òbzérôcze = 80 663 |sãdza = Danny Makkelie }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz |etap = Mecz 79 |data = 1 lëpińca 2026, 03:00 |stadión = Estadio Azteca, Meksyk |druzyna1 = Meksyk |fana1 = Mexico |wënik1 = 2 |druzyna2 = Ekwadór |fana2 = Ecuador |wënik2 = 0 |gòle1 = Quiñones 22’, Jiménez 31’ |òbzérôcze = 80 824 |sãdza = Slavko Vinčić }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz |etap = Mecz 80 |data = 1 lëpińca 2026, 18:00 |stadión = Mercedes-Benz Stadium, Atlanta |druzyna1 = Anielskô |fana1 = England |wënik1 = 2 |druzyna2 = Demòkraticznô Repùblika Kònga |fana2 = Democratic Republic of the Congo |wënik2 = 1 |gòle1 = Kane 75’, 86’ |gòle2 = Cipenga 7’ |òbzérôcze = 68 239 |sãdza = Adham Makhadmeh }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz |etap = Mecz 81 |data = 1 lëpińca 2026, 22:00 |stadión = Lumen Field, Seattle |druzyna1 = Belgiô |fana1 = Belgium |wënik1 = 3 |gòle1 = Lukaku 86’; Tielemans 89’, 120+5' |druzyna2 = Senegal |fana2 = Senegal |wënik2 = 2 |gòle2 = Diarra 24’, Sarr 51’ |òbzérôcze = 66 925 |sãdza = Said Martínez }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz |etap = Mecz 82 |data = 2 lëpińca 2026, 02:00 |stadión = Levi’s Stadium, Santa Clara |druzyna1 = USA |fana1 = USA |wënik1 = 2 |gòle1 = Balogun 78’, Tillman 82' |druzyna2 = Bòsniô a Hercegòwina |fana2 = Bosnia and Herzegovina |wënik2 = 0 |òbzérôcze = 68 827 |sãdza = Raphael Claus }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz |etap = Mecz 83 |data = 2 lëpińca 2026, 22:00 |stadión = SoFi Stadium, Los Angeles |druzyna1 = Szpańskô |fana1 = Spain |wënik1 = 3 |gòle1 = Oyarzabal 36', 89'; Porro 66' |druzyna2 = Aùstriackô |fana2 = Austria |wënik2 = 0 |òbzérôcze = 70 492 |sãdza = Glenn Nyberg }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz |etap = Mecz 84 |data = 2 lëpińca 2026, 18:00 |stadión = GEHA Field at Arrowhead Stadium, Kansas City |druzyna1 = Pòrtugalskô |fana1 = Portugal |wënik1 = 2 |gòle1 = Cristiano Ronaldo 68' (k.), Gonçalo Ramos 90+4' |druzyna2 = Chòrwackô |fana2 = Croatia |wënik2 = 1 |gòle2 = Perišić 41' |òbzérôcze = 43 036 |sãdza = Espen Eskas }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz |etap = Mecz 85 |data = 3 lëpińca 2026, 02:00 |stadión = BC Place, Vancouver |druzyna1 = Szwajcarskô |fana1 = Switzerland |wënik1 = 2 |gòle1 = Embolo 10'; Ndoye 46' |druzyna2 = Algerskô |fana2 = Algeria |wënik2 = 0 |òbzérôcze = 52 497 |sãdza = Yael Falcon Perez }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz |etap = Mecz 86 |data = 3 lëpińca 2026, 20:00 |stadión = AT&T Stadium, Arlington |druzyna1 = Aùstraliô |fana1 = Australia |wënik1 = 1 |druzyna2 = Egipt |fana2 = Egypt |wënik2 = 1 |karné = 2-4 |gòle1 = Hany 55' |gòle2 = Ashour 13' |òbzérôcze = 70 244 |sãdza = Gustavo Tejera }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz |etap = Mecz 87 |data = 3 lëpińca 2026, 22:00 |stadión = Hard Rock Stadium, Miami Gardens |druzyna1 = Argentińskô |fana1 = Argentina |wënik1 = 3 |gòle1 = Messi 29'; Lautaro Martínez 92'; Diney 111' |druzyna2 = Cabo Verde |fana2 = Cape Verde |wënik2 = 2 |gòle2 = D. Duarte 59'; Lopes Cabral 103' |òbzérôcze = 64 478 |sãdza = Drew Fischer }} <br> ------- {{fùsbalowi mecz |etap = Mecz 88 |data = 4 lëpińca 2026, 02:30 |stadión = GEHA Field at Arrowhead Stadium, Kansas City |druzyna1 = Kòlumbiô |fana1 = Colombia |wënik1 = 1 |gòle1 = J. Arias 14' |druzyna2 = Ghana |fana2 = Ghana |wënik2 = 0 |òbzérôcze = 69 045 |sãdza = Clément Turpin }} === 1/8 finału === {{fùsbalowi mecz |etap = Mecz 89 |data = 4 lëpińca 2026, 13:00 |stadión = NRG Stadium, Houston |druzyna1 = Kanada |fana1 = Canada |wënik1 = 0 |druzyna2 = Marokò |fana2 = Morocco |wënik2 = 3 |gòle2 = Ounahi 50’, 82’; Rahimi 90+8’ |òbzérôcze = 68 777 |sãdza = Michael Oliver }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz |etap = Mecz 90 |data = 4 lëpińca 2026, 21:00 |stadión = MetLife Stadium, East Rutherford |druzyna1 = Paragwaj |fana1 = Paraguay |wënik1 = 0 |druzyna2 = Francëskô |fana2 = France |wënik2 = 1 |gòle2 = Mbappé 70' (k.) |òbzérôcze = 68 324 |sãdza = Ilgiz Tantashev }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz |etap = Mecz 91 |data = 5 lëpińca 2026, 22:00 |stadión = Lincoln Financial Field, Philadelphia |druzyna1 = Brazyliô |fana1 = Brazil |wënik1 = 1 |gòle1 = Neymar 90+10' |druzyna2 = Norweskô |fana2 = Norway |wënik2 = 2 |gòle2 = Haaland 79', 90' |òbzérôcze = 80 663 |sãdza = Ismail Elfath }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz |etap = Mecz 92 |data = 6 lëpińca 2026, 02:00 |stadión = Estadio Azteca, Meksyk |druzyna1 = Meksyk |fana1 = Mexico |wënik1 = 2 |gòle1 = Quiñones 42'; Jiménez 69' |druzyna2 = Anielskô |fana2 = England |wënik2 = 3 |gòle2 = Bellingham 36', 38'; Kane 60' |òbzérôcze = 80 824 |sãdza = Alireza Faghani }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz |etap = Mecz 93 |data = 6 lëpińca 2026, 20:00 |stadión = AT&T Stadium, Arlington |druzyna1 = Pòrtugalskô |fana1 = Portugal |wënik1 = 0 |druzyna2 = Szpańskô |fana2 = Spain |wënik2 = 1 |gòle2 = Merino 90+1' |òbzérôcze = 70 649 |sãdza = Anthony Taylor }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz |etap = Mecz 94 |data = 6 lëpińca 2026, 23:00 |stadión = Lumen Field, Seattle |druzyna1 = USA |fana1 = USA |wënik1 = 1 |druzyna2 = Belgiô |fana2 = Belgium |wënik2 = 4 |gòle1 = Tillman 31' |gòle2 = De Ketelaere 9', 33'; Vanaken 57'; Lukaku 90+3' |òbzérôcze = 66 925 |sãdza = Adham Makhadmeh }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz |etap = Mecz 95 |data = 7 lëpińca 2026, 20:00 |stadión = Mercedes-Benz Stadium, Atlanta |druzyna1 = Argentińskô |fana1 = Argentina |wënik1 = 3 |gòle1 = Romero 79', Messi 83', Fernández 90+2' |druzyna2 = Egipt |fana2 = Egypt |wënik2 = 2 |gòle2 = Ibrahim 15', Ziko 67' |òbzérôcze = 68 239 |sãdza = François Letexier }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz |etap = Mecz 96 |data = 7 lëpińca 2026, 23:00 |stadión = BC Place, Vancouver |druzyna1 = Szwajcarskô |fana1 = Switzerland |wënik1 = 0 |druzyna2 = Kòlumbiô |fana2 = Colombia |wënik2 = 0 |karné = 4-3 |òbzérôcze = 52 497 |sãdza = Iván Barton }} === Czwircfinałë === {{fùsbalowi mecz |etap = Mecz 97 |data = 10 lëpińca 2026, 21:00 |stadión = Gillette Stadium, Boston |druzyna1 = Francëskô |fana1 = France |wënik1 = 2 |gòle1 = Mbappé 60', Dembélé 66' |druzyna2 = Marokò |fana2 = Morocco |wënik2 = 0 |òbzérôcze = 63 811 |sãdza = Facundo Tello }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz |etap = Mecz 98 |data = 10 lëpińca 2026, 12:00 |stadión = SoFi Stadium, Inglewood |druzyna1 = Szpańskô |fana1 = Spain |wënik1 = 2 |gòle1 = Fabián 30', Merino 88' |druzyna2 = Belgiô |fana2 = Belgium |wënik2 = 1 |gòle2 = De Ketelaere 41' |òbzérôcze = 70 492 |sãdza = Michael Oliver }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz |etap = Mecz 99 |data = 11 lëpińca 2026, 17:00 |stadión = Hard Rock Stadium, Miami Gardens |druzyna1 = Norweskô |fana1 = Norway |wënik1 = 1 |gòle1 = Schjelderup 36' |druzyna2 = Anielskô |fana2 = England |wënik2 = 2 |gòle2 = Bellingham 45+2', 93' |òbzérôcze = 64 478 |sãdza = Clément Turpin }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz |etap = Mecz 100 |data = 11 lëpińca 2026, 20:00 |stadión = Arrowhead Stadium, Kansas City |druzyna1 = Argentińskô |fana1 = Argentina |wënik1 = 3 |gòle1 = Mac Allister 10', Alvarez 112', La. Martínez 120+1' |druzyna2 = Szwajcarskô |fana2 = Switzerland |wënik2 = 1 |gòle2 = Ndoye 67' |òbzérôcze = 69 045 |sãdza = João Pinheiro }} === Półfinałë === {{fùsbalowi mecz |etap = Mecz 101 |data = 14 lëpińca 2026, 14:00 |stadión = AT&T Stadium, Arlington |druzyna1 = Francëskô |fana1 = France |wënik1 = 0 |gòle1 = |druzyna2 = Szpańskô |fana2 = Spain |wënik2 = 2 |gòle2 = Oyarzabal 22' (kar.), Porro 58' |òbzérôcze = 70 176 |sãdza = Iván Barton }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz |etap = Mecz 102 |data = 15 lëpińca 2026, 15:00 |stadión = Mercedes-Benz Stadium, Atlanta |druzyna1 = Anielskô |fana1 = England |wënik1 = 1 |gòle1 = Gordon 55' |druzyna2 = Argentińskô |fana2 = Argentina |wënik2 = 2 |gòle2 = Fernández 85', La. Martínez 90+2' |òbzérôcze = 68 239 |sãdza = Ismail Elfath }} === Mecz ò trzecy plac === {{fùsbalowi mecz |etap = Mecz 103 |data = 18 lëpińca 2026, 17:00 |stadión = Hard Rock Stadium, Miami Gardens |druzyna1 = Francëskô |fana1 = France |wënik1 = 4 |gòle1 = Mbappé 48', 66', Barcola 54', Dembélé 90+6' |druzyna2 = Anielskô |fana2 = England |wënik2 = 6 |gòle2 = Rice 3', Konsa 18', Saka 37', 45+1', 87' (pen.), Bellingham 90+8' |òbzérôcze = 64 478 |sãdza = Jesús Valenzuela }} === Finał === {{fùsbalowi mecz |etap = Mecz 104 |data = 19 lëpińca 2026, 15:00 |stadión = MetLife Stadium, East Rutherford |druzyna1 = Szpańskô |fana1 = Spain |wënik1 = 1 |gòle1 = Torres 106' (a.e.t.) |druzyna2 = Argentińskô |fana2 = Argentina |wënik2 = 0 |òbzérôcze = 80 663 |sãdza = Slavko Vinčić }} == Òbaczë téż == {{#categorytree:Nożnô bala|hideroot=on|mode=pages}} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Nożnô bala]] [[Kategòrëjô:Rozegracje]] abpeovcj4e5qjzucpp9n7meszeiq77v 828 13432 215963 215886 2026-09-29T21:09:16Z Iketsi 3254 [[Kòrejańsczi jãzëk]] 215963 Scribunto text/plain return { "Archikatedralny sobór sw. Jurë we Lwòwie", "Armeniô", "Barwice", "Biały Bór", "Bladi lës", "Cedynia", "Chełmno", "Chociwel", "Czarnków", "Drawsko Pomorskie", "Goleniów", "Gorzów Wielkopolski", "Gościno", "Greifswald", "Gryfice", "Gryfino", "Ińsko", "Jarmen", "Kaszëbsczi Òdpùst na Swiãti Górze Pòlanowsczi", "Kòrejańsczi jãzëk", "Kùbańsczi krokòdil", "Liechtenstein", "Lës", "Michôł Piéper", "Mrzeżyno", "Narwówka dzarnówc", "Nowe Warpno", "Nowy Staw", "Petersbùrg", "Putbus", "Rëbë", "Recz", "Richtenberg", "Rodnô mòwa (kònkùrs)", "Sniégòwi kòzeł", "Stepòwi lës", "Suchań", "Syjamsczi biôtkòwnik", "Syjamsczi òkùlôrnik", "Szczecinek", "Torgelow", "Trzcińsko-Zdrój", "Wilno (Ontario)", "Wëdôwizna „Region”", "Zwëkłi zélińt" } b26xi2lffylrae9i5h0epnad0wxjqtj 0 13588 215975 209573 2026-09-30T02:28:35Z Iketsi 3254 stowôra 215975 wikitext text/x-wiki {{Wiele znaczeniów|Mòje Stronë}} * {{Link if not current|Mòje Stronë (mojestrone.com)|| – pòrtal}} * {{Link if not current|Mòje Stronë (mojestrone.pl)|| – stowôra}} * {{Link if not current|Mòje Stronë (piesń)|| }} * {{Link if not current|Mòje Kaszëbë (wiele znaczeniów)|| [[Òbrôzk:Disambig_gray.svg|20px|link=]]}}<!-- (wiele znaczeniów) --> 3lvpy9a9azj7ddhrl9wefd1a9mqcbjv 0 14138 215966 215803 2026-09-29T21:43:55Z Iketsi 3254 /* Téma: Kaszëbë */ + 215966 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Szymbark hotel - panoramio.jpg|mały|Hòtel]] '''Centrum Edukacje i Promòcje Regionu w Szimbarkù'''<ref>https://mojestrone.com/artykul/stzca-palac-krolewionczi-n2181834</ref> (w skrodzëni '''CEPR''', {{jãz.|pl}} ''Centrum Edukacji i Promocji Regionu w Szymbarku'') – priwatny [[skansen]] w [[Szimbark|Szimbarkù]]. == Stałë ekspòzycje == === Téma: [[Kaszëbë]] === <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Szymbark dom szlachecki 07.07.10 p.jpg|Dwór (replika) Òbrôzk:Szymbark (Szimbark), Kościół św. Rafała Kalinowskiego - fotopolska.eu (160705).jpg|Kòscół (replika) Òbrôzk:Szymbark chata traperów 31.12.09 p.jpg|Chëcz Kaszëbów z Kanadë w Szimbarkù Òbrôzk:SZYMBARK (woj.pomorskie), AB - 067.JPG|Piec chlebowy – miejsce wypieku tradycyjnego chleba kaszubskiego Òbrôzk:SZYMBARK (woj.pomorskie), AB - 079.JPG|Wystawa osprzętu życia codziennego regionu Òbrôzk:Szymbark (Szimbark), Statua Świętowida Kaszuba - fotopolska.eu (180814).jpg|Statua „Świętowida Kaszubskiego” </gallery> === Téma: [[Sybiriô]] === <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Dom sybiraka.jpg|({{jãz.|pl}} Dom sybiraka) </gallery> === Téma: [[Pòmòrsczi Grif]] === <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Ptasia Wola.jpg|Bunker – rekonstrukcëjô </gallery> === Téma: [[Ceselstwò]] === <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Kaszubska deska.jpg| </gallery> === Jiné ekspòzycje === <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Dom do góry nogami 2013.jpg| </gallery> == Òbaczë téż == {{Col2 |col1= === Sparłãczoné témë === * [[Kaszëbsczé Pòjezerzé]] * [[Szimbark]] |col2= === Skansenë === {{#categorytree:Skansenë|hideroot=on|mode=pages}} }} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Òficjalnô starna}} {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Skansenë]] [[Kategòrëjô:Firmë]] libv5abjdzhrwklohyf6tmwyx10exhd 14 14150 215912 2026-09-29T13:54:59Z Iketsi 3254 N 215912 wikitext text/x-wiki __HIDDENCAT__ __EXPECTUNUSEDCATEGORY__ {{Translatewiki.net|MediaWiki:Kartographer-tracking-category}} [[Kategòrëjô:Zataconé kategòrie]] luu8t9tjpuvk49ha5bbvqnec9m6nqd6 0 14151 215934 2026-09-29T18:11:16Z Rzadtymczasowy 19437 ùsadzenié starnë na spòdlim plwiki 215934 wikitext text/x-wiki {{Infobox pòlitik |jimiã= Aleksandra Owca |gwôsné jimiã= |Òbrôzk= Aleksandra-owca-2025 (cropped2).jpg |òpis= Aleksandra Owca (2025) |Data_ùrodzeniô= 25 czerwińca 1992 |Môl_ùrodzeniô= [[Krakòwò]] |Data_smiercë= |Môl_smiercë= |1. fónkcjô= Wespółprzédniczka [[Partiô Razã|Partie Razã]] |1. Òd= 3 gòdnika 2024 |1. Pòprzédca= [[Magdalena Biejat|Magdaléna Biejat]] |1. Nastãpnik= |1. partiô= [[Partiô Razã]] |2. fónkcjô= Radna Radzëznë Gardu Krakòwa |2. Òd= 7 maja 2024 |2. Do= |2. Pòprzédca= |2. Nastãpnik= |2. partiô= Kraków dla Mieszkańców<br><small>''(do 5 stëcznika 2026)''</small> |Pòdpis= }} Aleksandra Katarzëna Owca ({{Jãz.|pl}} ''Aleksandra Katarzyna Owca'', ùr. [[25 czerwińca]] [[1992]] w [[Krakòwò|Krakòwie]]<ref>[https://www.bip.krakow.pl/oswiadczenia/osw_25960.pdf Oświadczenie majątkowe radnego gminy], bip.krakow.pl [dost. 29 séwnika 2026].</ref>) – pòlskô pòliticzkô, prawniczka i samòrządówcka. Radna Radzëznë Gardu Krakòwa IX kadencje i kandidatka na prezydenta gardu w dofùlowny welacje w 2026 rokù. Òd 2024 wespółprzédniczka [[Partiô Razã|Partie Razã]]. == Wëniczi w welacjach == {| class="wikitable unsortable" align="center" |- ! Welacjô ! colspan=2 | Welacjowi kòmitet ! Òrgan ! Òbéńda ! Wënik |- | 2023 | style="background:#BB3385;" | | Lewica | Sejm X kadencje | nr 13 | style=" background:pink;" | 5595 (0,74%) '''✘'''<ref>[https://sejmsenat2023.pkw.gov.pl/sejmsenat2023/pl/komitet/29617?elections=sejm Wybory do Sejmu i Senatu Rzeczypospolitej Polskiej 15 października 2023], pkw.gov.pl [dost. 29 séwnika 2026].</ref> |- | 2024 | style="background:#003e21;" | | KKW Łukasza Gibały "Kraków dla Mieszkańców" | Radzëzna Miasta Krakòwa IX kadencje | nr 2 | style=" background:palegreen;" | 3630 (8,16%) '''✓'''<ref>[https://samorzad2024.pkw.gov.pl/samorzad2024/pl/rada_gminy/kandydat/3211116 OWCA Aleksandra Katarzyna. Kandydatka do Rady Miasta Krakowa. Wybory Samorządowe 7 kwietnia 2024], pkw.gov.pl [dost. 29 séwnika 2026].</ref> |- | 2026 | style="background:#870f57;" | | Razã | colspan="2" |Prezydent Gardu Krakòwa | style=" background:pink;" |17 684 (6,91%) ✘<ref>[https://wybory.gov.pl/wojtburmistrz_2024_2029/pl/4485/wyniki Wybory Przedterminowe na Prezydenta Miasta Krakowa 26 września 2026], pkw.gov.pl [dost. 29 séwnika 2026].</ref> |} == Przëpisë == 8xbvnhbvls2bdyx5um6g8hbr1hz2sqp 215938 215934 2026-09-29T18:58:13Z Iketsi 3254 {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Partiô Razã]] [[Kategòrëjô:Pòlsczé pòliticzczi]] 215938 wikitext text/x-wiki {{Infobox pòlitik |jimiã= Aleksandra Owca |gwôsné jimiã= |Òbrôzk= Aleksandra-owca-2025 (cropped2).jpg |òpis= Aleksandra Owca (2025) |Data_ùrodzeniô= 25 czerwińca 1992 |Môl_ùrodzeniô= [[Krakòwò]] |Data_smiercë= |Môl_smiercë= |1. fónkcjô= Wespółprzédniczka [[Partiô Razã|Partie Razã]] |1. Òd= 3 gòdnika 2024 |1. Pòprzédca= [[Magdalena Biejat|Magdaléna Biejat]] |1. Nastãpnik= |1. partiô= [[Partiô Razã]] |2. fónkcjô= Radna Radzëznë Gardu Krakòwa |2. Òd= 7 maja 2024 |2. Do= |2. Pòprzédca= |2. Nastãpnik= |2. partiô= Kraków dla Mieszkańców<br><small>''(do 5 stëcznika 2026)''</small> |Pòdpis= }} Aleksandra Katarzëna Owca ({{jãz.|pl}} ''Aleksandra Katarzyna Owca'', ùr. [[25 czerwińca]] [[1992]] w [[Krakòwò|Krakòwie]]<ref>[https://www.bip.krakow.pl/oswiadczenia/osw_25960.pdf Oświadczenie majątkowe radnego gminy], bip.krakow.pl [dost. 29 séwnika 2026].</ref>) – pòlskô pòliticzkô, prawniczka i samòrządówcka. Radna Radzëznë Gardu Krakòwa IX kadencje i kandidatka na prezydenta gardu w dofùlowny welacje w 2026 rokù. Òd 2024 wespółprzédniczka [[Partiô Razã|Partie Razã]]. == Wëniczi w welacjach == {| class="wikitable unsortable" align="center" |- ! Welacjô ! colspan=2 | Welacjowi kòmitet ! Òrgan ! Òbéńda ! Wënik |- | 2023 | style="background:#BB3385;" | | Lewica | Sejm X kadencje | nr 13 | style=" background:pink;" | 5595 (0,74%) '''✘'''<ref>[https://sejmsenat2023.pkw.gov.pl/sejmsenat2023/pl/komitet/29617?elections=sejm Wybory do Sejmu i Senatu Rzeczypospolitej Polskiej 15 października 2023], pkw.gov.pl [dost. 29 séwnika 2026].</ref> |- | 2024 | style="background:#003e21;" | | KKW Łukasza Gibały "Kraków dla Mieszkańców" | Radzëzna Miasta Krakòwa IX kadencje | nr 2 | style=" background:palegreen;" | 3630 (8,16%) '''✓'''<ref>[https://samorzad2024.pkw.gov.pl/samorzad2024/pl/rada_gminy/kandydat/3211116 OWCA Aleksandra Katarzyna. Kandydatka do Rady Miasta Krakowa. Wybory Samorządowe 7 kwietnia 2024], pkw.gov.pl [dost. 29 séwnika 2026].</ref> |- | 2026 | style="background:#870f57;" | | Razã | colspan="2" |Prezydent Gardu Krakòwa | style=" background:pink;" |17 684 (6,91%) ✘<ref>[https://wybory.gov.pl/wojtburmistrz_2024_2029/pl/4485/wyniki Wybory Przedterminowe na Prezydenta Miasta Krakowa 26 września 2026], pkw.gov.pl [dost. 29 séwnika 2026].</ref> |} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Partiô Razã]] [[Kategòrëjô:Pòlsczé pòliticzczi]] ie056q53ufl1t5g00lygvj44zeaurn8 215940 215938 2026-09-29T19:09:28Z Iketsi 3254 {{Òficjalnô starna}} 215940 wikitext text/x-wiki {{Infobox pòlitik |jimiã= Aleksandra Owca |gwôsné jimiã= |Òbrôzk= Aleksandra-owca-2025 (cropped2).jpg |òpis= Aleksandra Owca (2025) |Data_ùrodzeniô= 25 czerwińca 1992 |Môl_ùrodzeniô= [[Krakòwò]] |Data_smiercë= |Môl_smiercë= |1. fónkcjô= Wespółprzédniczka [[Partiô Razã|Partie Razã]] |1. Òd= 3 gòdnika 2024 |1. Pòprzédca= [[Magdalena Biejat|Magdaléna Biejat]] |1. Nastãpnik= |1. partiô= [[Partiô Razã]] |2. fónkcjô= Radna Radzëznë Gardu Krakòwa |2. Òd= 7 maja 2024 |2. Do= |2. Pòprzédca= |2. Nastãpnik= |2. partiô= Kraków dla Mieszkańców<br><small>''(do 5 stëcznika 2026)''</small> |Pòdpis= }} '''Aleksandra Katarzëna Owca''' ({{jãz.|pl}} ''Aleksandra Katarzyna Owca'', ùr. [[25 czerwińca]] [[1992]] w [[Krakòwò|Krakòwie]]<ref>[https://www.bip.krakow.pl/oswiadczenia/osw_25960.pdf Oświadczenie majątkowe radnego gminy], bip.krakow.pl [dost. 29 séwnika 2026].</ref>) – pòlskô pòliticzkô, prawniczka i samòrządówcka. Radna Radzëznë Gardu Krakòwa IX kadencje i kandidatka na prezydenta gardu w dofùlowny welacje w 2026 rokù. Òd 2024 wespółprzédniczka [[Partiô Razã|Partie Razã]]. == Wëniczi w welacjach == {| class="wikitable unsortable" align="center" |- ! Welacjô ! colspan=2 | Welacjowi kòmitet ! Òrgan ! Òbéńda ! Wënik |- | 2023 | style="background:#BB3385;" | | Lewica | Sejm X kadencje | nr 13 | style=" background:pink;" | 5595 (0,74%) '''✘'''<ref>[https://sejmsenat2023.pkw.gov.pl/sejmsenat2023/pl/komitet/29617?elections=sejm Wybory do Sejmu i Senatu Rzeczypospolitej Polskiej 15 października 2023], pkw.gov.pl [dost. 29 séwnika 2026].</ref> |- | 2024 | style="background:#003e21;" | | KKW Łukasza Gibały "Kraków dla Mieszkańców" | Radzëzna Miasta Krakòwa IX kadencje | nr 2 | style=" background:palegreen;" | 3630 (8,16%) '''✓'''<ref>[https://samorzad2024.pkw.gov.pl/samorzad2024/pl/rada_gminy/kandydat/3211116 OWCA Aleksandra Katarzyna. Kandydatka do Rady Miasta Krakowa. Wybory Samorządowe 7 kwietnia 2024], pkw.gov.pl [dost. 29 séwnika 2026].</ref> |- | 2026 | style="background:#870f57;" | | Razã | colspan="2" |Prezydent Gardu Krakòwa | style=" background:pink;" |17 684 (6,91%) ✘<ref>[https://wybory.gov.pl/wojtburmistrz_2024_2029/pl/4485/wyniki Wybory Przedterminowe na Prezydenta Miasta Krakowa 26 września 2026], pkw.gov.pl [dost. 29 séwnika 2026].</ref> |} == Òbaczë téż == {{Col2 |col1= === Sparłãczoné témë === * [[Krakòwò]] |col2= === Partiô Razã === {{#categorytree:Partiô Razã|hideroot=on|mode=pages}} }} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Òficjalnô starna}} {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Partiô Razã]] [[Kategòrëjô:Pòlsczé pòliticzczi]] 3p1ufxvs5ix7nbr87qpzu2jbjjcjwh9 215946 215940 2026-09-29T19:55:01Z Iketsi 3254 Galeriô 215946 wikitext text/x-wiki {{Infobox pòlitik |jimiã= Aleksandra Owca |gwôsné jimiã= |Òbrôzk= Aleksandra-owca-2025-cropped.jpg |òpis= Aleksandra Owca (2025) |Data_ùrodzeniô= 25 czerwińca 1992 |Môl_ùrodzeniô= [[Krakòwò]] |Data_smiercë= |Môl_smiercë= |1. fónkcjô= Wespółprzédniczka [[Partiô Razã|Partie Razã]] |1. Òd= 3 gòdnika 2024 |1. Pòprzédca= [[Magdalena Biejat|Magdaléna Biejat]] |1. Nastãpnik= |1. partiô= [[Partiô Razã]] |2. fónkcjô= Radna Radzëznë Gardu Krakòwa |2. Òd= 7 maja 2024 |2. Do= |2. Pòprzédca= |2. Nastãpnik= |2. partiô= Kraków dla Mieszkańców<br><small>''(do 5 stëcznika 2026)''</small> |Pòdpis= }} '''Aleksandra Katarzëna Owca''' ({{jãz.|pl}} ''Aleksandra Katarzyna Owca'', ùr. [[25 czerwińca]] [[1992]] w [[Krakòwò|Krakòwie]]<ref>[https://www.bip.krakow.pl/oswiadczenia/osw_25960.pdf Oświadczenie majątkowe radnego gminy], bip.krakow.pl [dost. 29 séwnika 2026].</ref>) – pòlskô pòliticzkô, prawniczka i samòrządówcka. Radna Radzëznë Gardu Krakòwa IX kadencje i kandidatka na prezydenta gardu w dofùlowny welacje w 2026 rokù. Òd 2024 wespółprzédniczka [[Partiô Razã|Partie Razã]]. == Wëniczi w welacjach == {| class="wikitable unsortable" align="center" |- ! Welacjô ! colspan=2 | Welacjowi kòmitet ! Òrgan ! Òbéńda ! Wënik |- | 2023 | style="background:#BB3385;" | | Lewica | Sejm X kadencje | nr 13 | style=" background:pink;" | 5595 (0,74%) '''✘'''<ref>[https://sejmsenat2023.pkw.gov.pl/sejmsenat2023/pl/komitet/29617?elections=sejm Wybory do Sejmu i Senatu Rzeczypospolitej Polskiej 15 października 2023], pkw.gov.pl [dost. 29 séwnika 2026].</ref> |- | 2024 | style="background:#003e21;" | | KKW Łukasza Gibały "Kraków dla Mieszkańców" | Radzëzna Miasta Krakòwa IX kadencje | nr 2 | style=" background:palegreen;" | 3630 (8,16%) '''✓'''<ref>[https://samorzad2024.pkw.gov.pl/samorzad2024/pl/rada_gminy/kandydat/3211116 OWCA Aleksandra Katarzyna. Kandydatka do Rady Miasta Krakowa. Wybory Samorządowe 7 kwietnia 2024], pkw.gov.pl [dost. 29 séwnika 2026].</ref> |- | 2026 | style="background:#870f57;" | | Razã | colspan="2" |Prezydent Gardu Krakòwa | style=" background:pink;" |17 684 (6,91%) ✘<ref>[https://wybory.gov.pl/wojtburmistrz_2024_2029/pl/4485/wyniki Wybory Przedterminowe na Prezydenta Miasta Krakowa 26 września 2026], pkw.gov.pl [dost. 29 séwnika 2026].</ref> |} == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Aleksandra Owca 2023.jpg|2023 Òbrôzk:Aleksandra Owca (2025) (cropped).jpg|2025 </gallery> == Òbaczë téż == {{Col2 |col1= === Sparłãczoné témë === * [[Krakòwò]] |col2= === Partiô Razã === {{#categorytree:Partiô Razã|hideroot=on|mode=pages}} }} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Òficjalnô starna}} {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Partiô Razã]] [[Kategòrëjô:Pòlsczé pòliticzczi]] 7htnlwue8dxhb4sux6pl90zazs547c2 14 14152 215937 2026-09-29T18:57:44Z Iketsi 3254 N 215937 wikitext text/x-wiki {{Commons}} [[Kategòrëjô:Pòliticzné partie]] ofrypiq9as6fr73z80qhexdhlle6f02 0 14153 215949 2026-09-29T20:13:14Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Ksążczi]] 215949 wikitext text/x-wiki #TAM [[Aleksander Majkòwsczi#Ùsôdztwò (wëjimczi)]] [[Kategòrëjô:Ksążczi]] 3seo4kosygd751uxyq0te62m9oypajw 2 14154 215957 2026-09-29T20:55:31Z Iketsi 3254 N 215957 css text/css .mw-redirect { color: green; } .mw-redirect:visited { color: green; } .mw-redirect:hover { color: green; } .mw-redirect:active { color: green; } p89p5gujzl7pova4c0znqko9eqn1zz8 0 14155 215969 2026-09-30T01:22:06Z Iketsi 3254 N 215969 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} {{Jiné znaczënczi}} '''Mojestrone.pl''' ({{jãz.|pl}} '''Stowarzyszenie Mòje Stronë''') – stowôra<ref>https://www.mojestrone.pl/start/</ref>. == Òbaczë téż == {{Col3 |col1= {{Pòdobnô pòzwa|Mòje Stronë}} |col2= === Pòłączoné témë === * [[Kaszëbë]] |col3= === Internetowé starnë === {{#categorytree:Internetowé starnë|hideroot=on|mode=pages}} }} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Òficjalnô starna}} {{Commons}} * {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Internetowé stronë]] [[Kategòrëjô:Kaszëbskô rësznota]] 1h3hmvkj242ddhlovi6benx53q4l6ks 215970 215969 2026-09-30T01:34:22Z Iketsi 3254 kat. 215970 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} {{Jiné znaczënczi}} '''Mojestrone.pl''' ({{jãz.|pl}} ''Stowarzyszenie Mòje Stronë'') – stowôra<ref>https://www.mojestrone.pl/start/</ref>. == Òbaczë téż == {{Col3 |col1= {{Pòdobnô pòzwa|Mòje Stronë}} |col2= === Pòłączoné témë === * [[Kaszëbë]] |col3= === Internetowé starnë === {{#categorytree:Internetowé starnë|hideroot=on|mode=pages}} }} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Òficjalnô starna}} {{Commons}} * {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Internetowé starnë]] [[Kategòrëjô:Kaszëbskô rësznota]] r8g08b6d8tybmsm2s9hajqyv17vvmbs 215974 215970 2026-09-30T02:28:10Z Iketsi 3254 + 215974 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} {{Jiné znaczënczi}} '''Mojestrone.pl''' ({{jãz.|pl}} ''Stowarzyszenie Mòje Stronë'', P.T. ''Stowarzyszenie Promocji Kultury Kaszubskiej, Aktywizacji Obywatelskiej i Ekologicznej Mòje Stronë'') – stowôra<ref>https://www.mojestrone.pl/start/</ref>. == Projektë == * ({{jãz.|pl}} ''„Poznajmy i chrońmy swoje zwierzęta i rośliny – filmy z animacjami, gawędy i kolorowanka o ochronie przyrody w gminach Gniewino i Wejherowo”'')<ref>https://www.mojestrone.pl/o-przyrodzie-wokol-nas-2/</ref> * Projekt „Kaszëbsczé nótë” ({{jãz.|pl}} ''„Kaszubskie nuty”,'')<ref>https://www.mojestrone.pl/kaszubskie-nuty/</ref> * ({{jãz.|pl}} ''Kaszuby w pigułce'')<ref>https://www.mojestrone.pl/kaszuby-w-pigulce/</ref> == Wëstôwk „Wyjątkowy obiekt na mapie Europy”<ref>https://www.mojestrone.pl/wyjatkowy-obiekt-na-mapie-europy/</ref> == === Dofinansowanié === * „Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich: Europa inwestująca w obszary wiejskie” * Instytucja zarządzająca PROW 2014–2020 – [[Minysterstwo Gbùrzeniô i Rozwiju Wsë]]. * Materiał współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach działania: Wsparcie dla rozwoju lokalnego w ramach inicjatywy LEADER objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014–2020. * Materiał opracowany przez Stowarzyszenie Pomocni Kultury Kaszubskiej, Aktywizacji Obywatelskiej i Ekologicznej Mòje Stronë. == Òbaczë téż == {{Col3 |col1= {{Pòdobnô pòzwa|Mòje Stronë}} |col2= === Pòłączoné témë === * [[Kaszëbë]] * [[Gniéwino]] |col3= === Internetowé starnë === {{#categorytree:Internetowé starnë|hideroot=on|mode=pages}} }} == Przëpisë == {{Przëpisë|2}} == Bùtnowé lënczi == {{Òficjalnô starna}} {{Commons}} * [https://www.mojestrone.pl/wp-content/uploads/2023/07/Ksiazka_Obraza-i-slowa_Obrazem-i-slowem.pdf Òbrazã i słowã. Kaszebskô we wierzeniach, òpòwiôdaniach, reportażach i malënkach.] ({{jãz.|csb}}) {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Internetowé starnë]] [[Kategòrëjô:Kaszëbskô rësznota]] 8l6ahpr77w085ffcp0gtjb79xhu3xq4 215976 215974 2026-09-30T02:31:42Z Iketsi 3254 /* Òbaczë téż */ * [[Dariusz Majkowski]] 215976 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} {{Jiné znaczënczi}} '''Mojestrone.pl''' ({{jãz.|pl}} ''Stowarzyszenie Mòje Stronë'', P.T. ''Stowarzyszenie Promocji Kultury Kaszubskiej, Aktywizacji Obywatelskiej i Ekologicznej Mòje Stronë'') – stowôra<ref>https://www.mojestrone.pl/start/</ref>. == Projektë == * ({{jãz.|pl}} ''„Poznajmy i chrońmy swoje zwierzęta i rośliny – filmy z animacjami, gawędy i kolorowanka o ochronie przyrody w gminach Gniewino i Wejherowo”'')<ref>https://www.mojestrone.pl/o-przyrodzie-wokol-nas-2/</ref> * Projekt „Kaszëbsczé nótë” ({{jãz.|pl}} ''„Kaszubskie nuty”,'')<ref>https://www.mojestrone.pl/kaszubskie-nuty/</ref> * ({{jãz.|pl}} ''Kaszuby w pigułce'')<ref>https://www.mojestrone.pl/kaszuby-w-pigulce/</ref> == Wëstôwk „Wyjątkowy obiekt na mapie Europy”<ref>https://www.mojestrone.pl/wyjatkowy-obiekt-na-mapie-europy/</ref> == === Dofinansowanié === * „Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich: Europa inwestująca w obszary wiejskie” * Instytucja zarządzająca PROW 2014–2020 – [[Minysterstwo Gbùrzeniô i Rozwiju Wsë]]. * Materiał współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach działania: Wsparcie dla rozwoju lokalnego w ramach inicjatywy LEADER objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014–2020. * Materiał opracowany przez Stowarzyszenie Pomocni Kultury Kaszubskiej, Aktywizacji Obywatelskiej i Ekologicznej Mòje Stronë. == Òbaczë téż == {{Col3 |col1= {{Pòdobnô pòzwa|Mòje Stronë}} |col2= === Pòłączoné témë === * [[Kaszëbë]] * [[Gniéwino]] * [[Dariusz Majkowski]] |col3= === Internetowé starnë === {{#categorytree:Internetowé starnë|hideroot=on|mode=pages}} }} == Przëpisë == {{Przëpisë|2}} == Bùtnowé lënczi == {{Òficjalnô starna}} {{Commons}} * [https://www.mojestrone.pl/wp-content/uploads/2023/07/Ksiazka_Obraza-i-slowa_Obrazem-i-slowem.pdf Òbrazã i słowã. Kaszebskô we wierzeniach, òpòwiôdaniach, reportażach i malënkach.] ({{jãz.|csb}}) {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Internetowé starnë]] [[Kategòrëjô:Kaszëbskô rësznota]] 3g8g08c6uxnrsixboeyzeqn85yn8115 215980 215976 2026-09-30T03:24:15Z Iketsi 3254 òbrôzk do nôgłówka 215980 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} [[File:Mòje Stronë.svg|thumb|Mòje Stronë]] {{Jiné znaczënczi}} '''Mojestrone.pl''' ({{jãz.|pl}} ''Stowarzyszenie Mòje Stronë'', P.T. ''Stowarzyszenie Promocji Kultury Kaszubskiej, Aktywizacji Obywatelskiej i Ekologicznej Mòje Stronë'') – stowôra<ref>https://www.mojestrone.pl/start/</ref>. == Projektë == * ({{jãz.|pl}} ''„Poznajmy i chrońmy swoje zwierzęta i rośliny – filmy z animacjami, gawędy i kolorowanka o ochronie przyrody w gminach Gniewino i Wejherowo”'')<ref>https://www.mojestrone.pl/o-przyrodzie-wokol-nas-2/</ref> * Projekt „Kaszëbsczé nótë” ({{jãz.|pl}} ''„Kaszubskie nuty”,'')<ref>https://www.mojestrone.pl/kaszubskie-nuty/</ref> * ({{jãz.|pl}} ''Kaszuby w pigułce'')<ref>https://www.mojestrone.pl/kaszuby-w-pigulce/</ref> == Wëstôwk „Wyjątkowy obiekt na mapie Europy”<ref>https://www.mojestrone.pl/wyjatkowy-obiekt-na-mapie-europy/</ref> == === Dofinansowanié === * „Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich: Europa inwestująca w obszary wiejskie” * Instytucja zarządzająca PROW 2014–2020 – [[Minysterstwo Gbùrzeniô i Rozwiju Wsë]]. * Materiał współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach działania: Wsparcie dla rozwoju lokalnego w ramach inicjatywy LEADER objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014–2020. * Materiał opracowany przez Stowarzyszenie Pomocni Kultury Kaszubskiej, Aktywizacji Obywatelskiej i Ekologicznej Mòje Stronë. == Òbaczë téż == {{Col3 |col1= {{Pòdobnô pòzwa|Mòje Stronë}} |col2= === Pòłączoné témë === * [[Kaszëbë]] * [[Gniéwino]] * [[Dariusz Majkowski]] |col3= === Internetowé starnë === {{#categorytree:Internetowé starnë|hideroot=on|mode=pages}} }} == Przëpisë == {{Przëpisë|2}} == Bùtnowé lënczi == {{Òficjalnô starna}} {{Commons}} * [https://www.mojestrone.pl/wp-content/uploads/2023/07/Ksiazka_Obraza-i-slowa_Obrazem-i-slowem.pdf Òbrazã i słowã. Kaszebskô we wierzeniach, òpòwiôdaniach, reportażach i malënkach.] ({{jãz.|csb}}) {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Internetowé starnë]] [[Kategòrëjô:Kaszëbskô rësznota]] diod1p23ftlg3dj3pcnv51hd9rjlwmp 0 14156 215978 2026-09-30T03:10:46Z Iketsi 3254 N 215978 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Lamborghini Reventón coloring.jpg|mały|]] '''Farwòwónka'''<ref>{{sloworz.org|26936|31403}}</ref> – céchùnk do farwieniô, nôczãscy dlô [[Dzeckò|dzecë]]. == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:St David's Day at the Senedd - Dydd Gŵyl Dewi yn y Senedd 2014 (12949567535).jpg Òbrôzk:Coloring (5489203817).jpg Òbrôzk:Colouring pencils.jpg </gallery> == Przëkładë == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Pachydiscus hazzardi.jpg Òbrôzk:Miracinonyx trumani 2.jpg Òbrôzk:"Equus simplicidens" is an extinct species of horse known as the “Hagerman Horse”. This animal lived during the Pliocene (c4d639db-7f48-427d-913a-2d02e602fd48) (cropped).jpg Òbrôzk:"Eurhinodelphis longirostrus" is a primitive long nosed dolphin. This animal lived during the Miocene. Fossils of (c1e13b57-e8db-44a5-acbc-595bc89185c1) (cropped).jpg Òbrôzk:"Hypertragulus hesperius" is a small deer like, plant eating mammal. This animal lived during the Oligocene Fossils of (216a585e-6539-4851-b16e-84471347d17d) (cropped).jpg Òbrôzk:"Mcqueenoceras cariniferum" is an extinct cephalopod (a member of the group including squids and octopi) that lived during the (12feda3c-f838-4f3e-984c-eadb8cb13e7f) (cropped).png Òbrôzk:Bison latifrons life restoration National Park Service (cropped).jpg Òbrôzk:"Diplomystus dentatsus" is a prehistoric herring like fish. It lived in fresh water lakes during the Eocene Fossils of (d6ada6b2-c8de-4fc3-841c-4dcafe8b4c49) (cropped).jpg Òbrôzk:Archimedes species life restoration National Park Service (cropped).png Òbrôzk:Arctodus simus National Parks Coloring Book.png Òbrôzk:Chazy Fossil Reef animals.png Òbrôzk:Palaeovespa florissantia life restoration - National Park service (cropped).jpg Òbrôzk:Red checker hot air balloon color by number.jpg </gallery> == Òbaczë téż == {{Col2 |col1= === Pòłączoné témë === * [[Farwa]] |col2= === Dzecyństwò === {{#categorytree:Dzecyństwò|hideroot=on|mode=pages}} }} == Przëpisë == {{Przëpisë|2}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * https://www.mojestrone.pl/wp-content/uploads/2023/01/Kolorowanka_pod-wielkim-drzewem.pdf {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Dzecyństwò]] fs3gfmhhykuhs1q0vgow4fwgxfbdm3v 215979 215978 2026-09-30T03:13:30Z Iketsi 3254 + Dorosłi 215979 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Lamborghini Reventón coloring.jpg|mały|]] '''Farwòwónka'''<ref>{{sloworz.org|26936|31403}}</ref> – céchùnk do farwieniô, nôczãscy dlô [[Dzeckò|dzecë]]. == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:St David's Day at the Senedd - Dydd Gŵyl Dewi yn y Senedd 2014 (12949567535).jpg Òbrôzk:Coloring (5489203817).jpg Òbrôzk:Adult Coloring program.jpg|Dorosłi Òbrôzk:Colouring pencils.jpg </gallery> == Przëkładë == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Pachydiscus hazzardi.jpg Òbrôzk:Miracinonyx trumani 2.jpg Òbrôzk:"Equus simplicidens" is an extinct species of horse known as the “Hagerman Horse”. This animal lived during the Pliocene (c4d639db-7f48-427d-913a-2d02e602fd48) (cropped).jpg Òbrôzk:"Eurhinodelphis longirostrus" is a primitive long nosed dolphin. This animal lived during the Miocene. Fossils of (c1e13b57-e8db-44a5-acbc-595bc89185c1) (cropped).jpg Òbrôzk:"Hypertragulus hesperius" is a small deer like, plant eating mammal. This animal lived during the Oligocene Fossils of (216a585e-6539-4851-b16e-84471347d17d) (cropped).jpg Òbrôzk:"Mcqueenoceras cariniferum" is an extinct cephalopod (a member of the group including squids and octopi) that lived during the (12feda3c-f838-4f3e-984c-eadb8cb13e7f) (cropped).png Òbrôzk:Bison latifrons life restoration National Park Service (cropped).jpg Òbrôzk:"Diplomystus dentatsus" is a prehistoric herring like fish. It lived in fresh water lakes during the Eocene Fossils of (d6ada6b2-c8de-4fc3-841c-4dcafe8b4c49) (cropped).jpg Òbrôzk:Archimedes species life restoration National Park Service (cropped).png Òbrôzk:Arctodus simus National Parks Coloring Book.png Òbrôzk:Chazy Fossil Reef animals.png Òbrôzk:Palaeovespa florissantia life restoration - National Park service (cropped).jpg Òbrôzk:Red checker hot air balloon color by number.jpg </gallery> == Òbaczë téż == {{Col2 |col1= === Pòłączoné témë === * [[Farwa]] |col2= === Dzecyństwò === {{#categorytree:Dzecyństwò|hideroot=on|mode=pages}} }} == Przëpisë == {{Przëpisë|2}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * https://www.mojestrone.pl/wp-content/uploads/2023/01/Kolorowanka_pod-wielkim-drzewem.pdf {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Dzecyństwò]] i8ty3q09plo20nqrw9jbhc257wrhqee 14 14157 215981 2026-09-30T03:30:05Z Iketsi 3254 N 215981 wikitext text/x-wiki {{Commons}} [[Kategòrëjô:Spòlëzna]] [[Kategòrëjô:Ekònomiô]] qpvemn7yjy8oealueohryz8hneel9a3