Main Page

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="csb">
  <siteinfo>
    <sitename>Wikipedia</sitename>
    <dbname>csbwiki</dbname>
    <base>https://csb.wikipedia.org/wiki/Prz%C3%A9dn%C3%B4_starna</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.24</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Media</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Specjalnô</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Diskùsëjô</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Brëkòwnik</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Diskùsëjô brëkòwnika</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Wiki</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Diskùsëjô Wiki</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Òbrôzk</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Diskùsëjô òbrôzków</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">Diskùsëjô MediaWiki</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Szablóna</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Diskùsëjô Szablónë</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Pòmòc</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Diskùsëjô Pòmòcë</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Kategòrëjô</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Diskùsëjô Kategòrëji</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Moduł</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Dyskusja modułu</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Wydarzenie</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Dyskusja wydarzenia</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Main Page</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3</id>
    <redirect title="Przédnô starna" />
    <revision>
      <id>218970</id>
      <parentid>214614</parentid>
      <timestamp>2026-10-16T11:46:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Iketsi</username>
        <id>3254</id>
      </contributor>
      <comment>±[[Kategòrëjô:Przeczerowania z jinégò jãzëka/en]]→[[Kategòrëjô:Przeczerowania z przédny starnë w jinszim jãzëkù/en]]</comment>
      <origin>218970</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="100" sha1="n8z13pvufcmum7jzhbc2ze6p1repgrz" xml:space="preserve">#TAM [[Przédnô_starna]]
[[Kategòrëjô:Przeczerowania z przédny starnë w jinszim jãzëkù/en]]</text>
      <sha1>n8z13pvufcmum7jzhbc2ze6p1repgrz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Strona główna</title>
    <ns>0</ns>
    <id>30</id>
    <redirect title="Przédnô starna" />
    <revision>
      <id>218971</id>
      <parentid>6649</parentid>
      <timestamp>2026-10-16T11:48:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Iketsi</username>
        <id>3254</id>
      </contributor>
      <comment>kat.</comment>
      <origin>218971</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="100" sha1="9m3slf4xg9eh2r6msqfhpobf1kw9txk" xml:space="preserve">#TAM [[Przédnô_starna]]
[[Kategòrëjô:Przeczerowania z przédny starnë w jinszim jãzëkù/pl]]</text>
      <sha1>9m3slf4xg9eh2r6msqfhpobf1kw9txk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>4 maja</title>
    <ns>0</ns>
    <id>113</id>
    <revision>
      <id>218913</id>
      <parentid>214413</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T23:15:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Terrus38</username>
        <id>14026</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>218913</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="438" sha1="egz2rnjq8ggcbqutz0dbm0bsramg6tj" xml:space="preserve">{{Kalãdôrzk}}
=== Swiãta ë ùroczëznë ===
* [[Mionowi dzéń]] òbchòdzą: Antonina, Florión, Wespazjón

=== Wëdarzenia ===
*

=== Ùrodzëlë sã ===
* [[1817]]- [[Florión Cenôwa]], [[Kaszëbi|kaszëbsczi]] dzejôrz, prekùrsór kaszëbsczi lëteraturë. (ùm. [[26 strëmiannika]] [[1881]])

=== Ùmarlë ===
*

== Bùtnowé lënczi ==
{{Commons}}
{{Roczëzna}}
{{Kalãdarium}}
{{Kòntrola}}

{{Aùtokat/Kalãdarium/Dzéń}}</text>
      <sha1>egz2rnjq8ggcbqutz0dbm0bsramg6tj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>1 strëmiannika</title>
    <ns>0</ns>
    <id>985</id>
    <revision>
      <id>218758</id>
      <parentid>210590</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T12:11:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Iketsi</username>
        <id>3254</id>
      </contributor>
      <comment>„Walijô”→„Waliô”</comment>
      <origin>218758</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5275" sha1="nt24yvrrtnsdi84imov9qmsnie46jsi" xml:space="preserve">{{Kalãdôrzk}}
&lt;TABLE WIDTH=&quot;175&quot; align=right bgcolor=&quot;honeydew&quot;&gt;
&lt;caption&gt;STRËMIANNIK&lt;/caption&gt;
&lt;TR VALIGN=&quot;TOP&quot;&gt;
&lt;TD WIDTH=&quot;25&quot;&gt;&lt;P ALIGN=&quot;RIGHT&quot;&gt;[[1 strëmiannika|1]]&lt;/TD&gt;
&lt;TD WIDTH=&quot;25&quot;&gt;&lt;P ALIGN=&quot;RIGHT&quot;&gt;[[2 strëmiannika|2]]&lt;/TD&gt;
&lt;TD WIDTH=&quot;25&quot;&gt;&lt;P ALIGN=&quot;RIGHT&quot;&gt;[[3 strëmiannika|3]]&lt;/TD&gt;
&lt;TD WIDTH=&quot;25&quot;&gt;&lt;P ALIGN=&quot;RIGHT&quot;&gt;[[4 strëmiannika|4]]&lt;/TD&gt;
&lt;TD WIDTH=&quot;25&quot;&gt;&lt;P ALIGN=&quot;RIGHT&quot;&gt;[[5 strëmiannika|5]]&lt;/TD&gt;
&lt;TD WIDTH=&quot;25&quot;&gt;&lt;P ALIGN=&quot;RIGHT&quot;&gt;[[6 strëmiannika|6]]&lt;/TD&gt;
&lt;TD WIDTH=&quot;25&quot;&gt;&lt;P ALIGN=&quot;RIGHT&quot;&gt;[[7 strëmiannika|7]]&lt;/TD&gt;
&lt;TD WIDTH=&quot;25&quot;&gt;&lt;/TD&gt;
&lt;/TR&gt;&lt;TR VALIGN=&quot;TOP&quot;&gt;
&lt;TD WIDTH=&quot;25&quot;&gt;&lt;P ALIGN=&quot;RIGHT&quot;&gt;[[8 strëmiannika|8]]&lt;/TD&gt;
&lt;TD WIDTH=&quot;25&quot;&gt;&lt;P ALIGN=&quot;RIGHT&quot;&gt;[[9 strëmiannika|9]]&lt;/TD&gt;
&lt;TD WIDTH=&quot;25&quot;&gt;&lt;P ALIGN=&quot;RIGHT&quot;&gt;[[10 strëmiannika|10]]&lt;/TD&gt;
&lt;TD WIDTH=&quot;25&quot;&gt;&lt;P ALIGN=&quot;RIGHT&quot;&gt;[[11 strëmiannika|11]]&lt;/TD&gt;
&lt;TD WIDTH=&quot;25&quot;&gt;&lt;P ALIGN=&quot;RIGHT&quot;&gt;[[12 strëmiannika|12]]&lt;/TD&gt;
&lt;TD WIDTH=&quot;25&quot;&gt;&lt;P ALIGN=&quot;RIGHT&quot;&gt;[[13 strëmiannika|13]]&lt;/TD&gt;
&lt;TD WIDTH=&quot;25&quot;&gt;&lt;P ALIGN=&quot;RIGHT&quot;&gt;[[14 strëmiannika|14]]&lt;/TD&gt;
&lt;TD WIDTH=&quot;25&quot;&gt;&lt;/TD&gt;
&lt;/TR&gt;&lt;TR VALIGN=&quot;TOP&quot;&gt;
&lt;TD WIDTH=&quot;25&quot;&gt;&lt;P ALIGN=&quot;RIGHT&quot;&gt;[[15 strëmiannika|15]]&lt;/TD&gt;
&lt;TD WIDTH=&quot;25&quot;&gt;&lt;P ALIGN=&quot;RIGHT&quot;&gt;[[16 strëmiannika|16]]&lt;/TD&gt;
&lt;TD WIDTH=&quot;25&quot;&gt;&lt;P ALIGN=&quot;RIGHT&quot;&gt;[[17 strëmiannika|17]]&lt;/TD&gt;
&lt;TD WIDTH=&quot;25&quot;&gt;&lt;P ALIGN=&quot;RIGHT&quot;&gt;[[18 strëmiannika|18]]&lt;/TD&gt;
&lt;TD WIDTH=&quot;25&quot;&gt;&lt;P ALIGN=&quot;RIGHT&quot;&gt;[[19 strëmiannika|19]]&lt;/TD&gt;
&lt;TD WIDTH=&quot;25&quot;&gt;&lt;P ALIGN=&quot;RIGHT&quot;&gt;[[20 strëmiannika|20]]&lt;/TD&gt;
&lt;TD WIDTH=&quot;25&quot;&gt;&lt;P ALIGN=&quot;RIGHT&quot;&gt;[[21 strëmiannika|21]]&lt;/TD&gt;
&lt;TD WIDTH=&quot;25&quot;&gt;&lt;/TD&gt;
&lt;/TR&gt;&lt;TR VALIGN=&quot;TOP&quot;&gt;
&lt;TD WIDTH=&quot;25&quot;&gt;&lt;P ALIGN=&quot;RIGHT&quot;&gt;[[22 strëmiannika|22]]&lt;/TD&gt;
&lt;TD WIDTH=&quot;25&quot;&gt;&lt;P ALIGN=&quot;RIGHT&quot;&gt;[[23 strëmiannika|23]]&lt;/TD&gt;
&lt;TD WIDTH=&quot;25&quot;&gt;&lt;P ALIGN=&quot;RIGHT&quot;&gt;[[24 strëmiannika|24]]&lt;/TD&gt;
&lt;TD WIDTH=&quot;25&quot;&gt;&lt;P ALIGN=&quot;RIGHT&quot;&gt;[[25 strëmiannika|25]]&lt;/TD&gt;
&lt;TD WIDTH=&quot;25&quot;&gt;&lt;P ALIGN=&quot;RIGHT&quot;&gt;[[26 strëmiannika|26]]&lt;/TD&gt;
&lt;TD WIDTH=&quot;25&quot;&gt;&lt;P ALIGN=&quot;RIGHT&quot;&gt;[[27 strëmiannika|27]]&lt;/TD&gt;
&lt;TD WIDTH=&quot;25&quot;&gt;&lt;P ALIGN=&quot;RIGHT&quot;&gt;[[28 strëmiannika|28]]&lt;/TD&gt;
&lt;TD WIDTH=&quot;25&quot;&gt;&lt;/TD&gt;
&lt;/TR&gt;&lt;TR VALIGN=&quot;TOP&quot;&gt;
&lt;TD WIDTH=&quot;25&quot;&gt;&lt;P ALIGN=&quot;RIGHT&quot;&gt;[[29 strëmiannika|29]]&lt;/TD&gt;
&lt;TD WIDTH=&quot;25&quot;&gt;&lt;P ALIGN=&quot;RIGHT&quot;&gt;[[30 strëmiannika|30]]&lt;/TD&gt;
&lt;TD WIDTH=&quot;25&quot;&gt;&lt;P ALIGN=&quot;RIGHT&quot;&gt;[[31 strëmiannika|31]]&lt;/TD&gt;
&lt;TD WIDTH=&quot;25&quot;&gt;&lt;/TD&gt;
&lt;TD WIDTH=&quot;25&quot;&gt;&lt;/TD&gt;
&lt;TD WIDTH=&quot;25&quot;&gt;&lt;/TD&gt;
&lt;TD WIDTH=&quot;25&quot;&gt;&lt;/TD&gt;
&lt;/TR&gt;
&lt;/TABLE&gt;

== Strëmiannik ==
'''1. strëmiannika''' to je 60. dzéń rokù gregòriańsczego kalãdôrza (61. dzéń w rokù przestãpnem). Òstało 305 dniów do kùńca rokù.

W stôrożëtnëm Rzimë 1. strëmiannika béł pierszim dném Nowégò Rokù, czemu numerowe miona miesącow w [[Łacyńsczi_jãzëk|łacëznë]] to september (setmy) na 9. miesąc, october (8.) na 10. miesąc, november (9.) na 11. miesąc i december (10.) na 12. miesąc gregòriańsczego kalãdôrza.

=== Swiãta ë ùroczëznë ===
[[Òbrôzk:Martenitsa_E3.jpg|mały|Martenica, bùlgarsczi amulet zymkù]]

* [[Mionowi dzéń]] (Jimieninë): Antonégò, Albina, Dawida
* Midzënôrodné: Pierwszi Dzéń [[Zymk|Zymkù]].
* Balearscze Òstrowë: Swiãto Balearów 
* [[Bòsniô i Hercegòwina]]: Swiãto Samòstójnotë
* [[Bùlgarskô]]: [[Martenica]] (pierszi dzéń zymkù i swiãto Baby Marty (Nenka Marta), bòżëny zëme i zymkù).
* Marshalla Òstrowë: Dzéń Ofiar Bomby Atomòwôj
* [[Rumùńskô]] i [[Mòłdawiô]]: Mărțișor, pierwszi dzen zymkù.
* [[Waliô]]: Dzéń sw. Dawida, patrona Waliji

* Stôrożëtnë Rzim: [[Matronalia]], swiãto bòżëny Junone, rzimsczich białek i mëmek; pierszi dzéń [[Nowi Rok|Nowégò Rokù]]; pierszi dzéń miesąca rzimsczego boga wòjnë i gburzenia Marsa, od chternego usadzono miono stremiannika &quot;Martius&quot;, marc w jinszech jazekach.

=== Wëdarzenia ===
* [[45]] p.n.e. – [[Juliusz Czezer]] wprowodza julijansczi kalãdôrz w czezerstwe rzimsczem. Nen kalãdôrz spózdzał sã 1 dzéń na 128 lat w òdnieseniu do zwrotnikòwégò rokù.
* [[1863]] – W USA je to oficjalny kùńc niewolnictwa, le rasizm procëm Afroamerikanom dali baro stolemny w prawie i zwëkach jako rasowo segregacëjô do 1960ech let.
* [[1872]] – Park Nôrodny Yellowstone ùsadzony w USA.
* [[1896]] – W biotcze przy Adowa w Africe Etiopëjô zweceża Italsko i obarna samòstójnotë.
* [[1982]] – Premiera polscziego filmu &quot;Vabank&quot;, reżiserowanego przez Juliusza Machulscziego.

=== Ùrodzëlë sã ===
* [[1445]] – [[Sandro Botticelli]], italsczi malôrz (ùm. 1510)
* [[1927]] – [[Harry Belafonte]], amerikańsczi spiewôrz, teatrownik, dzejôrz afroamerikańsczi

=== Ùmarlë ===
* [[589]] – sw. Dawid z Menewiji, walijsczi biskùp, patron Waliji (ùr. 500)
* [[1877]] – [[Antoni Patek]], polsczi zedżërmester, werobnik i ùsadzca zedżërkow, dzejôrz emigracëjny (ùr. 1812)
* [[1912]] – [[Emma Ostaszewskô]], polskô pianistka, dzejôrka (ùr. 1831)
* [[1943]] – [[Stefania Adamaszkównô]], polskô dzejôrka antihitlerowskô (ùr. 1914)
* [[1943]] – [[Alexandre Yersin]], francësczi bakteriolog, odkrewca bakterëji [[pesta|dżumë]], z mionã od jigo nozwestka ''Yersinii pestis''(ùr. 1863)

== Przësłowié ==
* Marc mówi do gromicznika: czej bë jô miôł tã mòc, co të môsz, to bë jô w krowie celã ùmrozył, taczi jô móm nierôz górz.

== Bùtnowé pòwrózczi ==
{{Commons}}
{{Roczëzna}}
{{Kalãdarium}}
{{Aùtokat/Kalãdarium/Dzéń}}</text>
      <sha1>nt24yvrrtnsdi84imov9qmsnie46jsi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>26 strëmiannika</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1010</id>
    <revision>
      <id>218914</id>
      <parentid>207677</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T23:16:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Terrus38</username>
        <id>14026</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>218914</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="429" sha1="aoyns8deu8pyubv6h1q6imleq7811f9" xml:space="preserve">{{Kalãdôrzk}}
=== Swiãta ë ùroczëznë ===
* [[Mionowi dzéń]] (Jimieninë): Émanuela, Larisë, Tédora

=== Wëdarzenia ===
*

=== Ùrodzëlë sã ===
*

=== Ùmarlë ===
* [[1881]] - * [[Florión Cenôwa]], [[Kaszëbi|kaszëbsczi]] dzejôrz, prekùrsora kaszëbsczi lëteraturë. (ùr. [[4 maja]] [[1817]])

== Bùtnowé lënczi ==
{{Commons}}
{{Roczëzna}}
{{Kalãdarium}}
{{Kòntrola}}

{{Aùtokat/Kalãdarium/Dzéń}}</text>
      <sha1>aoyns8deu8pyubv6h1q6imleq7811f9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Zestôwk europejsczich państw</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1157</id>
    <redirect title="Lësta eùropejsczich państw" />
    <revision>
      <id>218950</id>
      <parentid>7740</parentid>
      <timestamp>2026-10-16T04:30:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Iketsi</username>
        <id>3254</id>
      </contributor>
      <comment>[[Kategòriô:Przeczerowania]] òsta dodónô za pòmòcą gadżetu [[c:Help:Gadget-Cat-a-lot/csb|Cat-a-lot]]</comment>
      <origin>218950</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="77" sha1="kdjxqlfcqqg2ufoqq9dy0clja6cfw4e" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Lësta eùropejsczich państw]]

[[Kategòrëjô:Przeczerowania]]</text>
      <sha1>kdjxqlfcqqg2ufoqq9dy0clja6cfw4e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kartuzë</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1447</id>
    <revision>
      <id>218792</id>
      <parentid>214887</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T14:29:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Terrus38</username>
        <id>14026</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>218792</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3386" sha1="ojks2qsfkjwdlmkha7vd5xrlkgl7f26" xml:space="preserve">{{Gard-infobox|
Gard=Kartuzë|
rodzôcz=Kartuzów|
adjektiw_mask=Kartësczi|
adjektiw_fem=Kartuskô|
céch=POL_Kartuzy_COA.svg|
fana=POL Kartuzy flag.svg|
karta=Kartuzy_location_map.svg|
wòjewództwò=Pòmòrsczé|
kréz=Kartësczi|
grodzki=|
rodzaj_gminy=gardnô -wieskô|
gmina=|
miejska=|
bùrméster=Mieczysław Grzegorz Gołuński|
adres_um=Hallera 1|
kod_poczt_um=83-300|
tel_um=|
fax_um=|
mail_um=|
wiéchrzëzna=6,8|
stopniN=54|minutN=20'6|stopniE=18|minutE=12'5|
wysokość=202,3-254|
rok=2016|
lëdztwò=14.611&lt;ref name=&quot;populacja2016&quot;&gt;[http://www.polskawliczbach.pl/Kartuzy Kartuzy] polskawliczbach.pl, pôdawki GUS.&lt;/ref&gt;| 
gęstość=|
aglomeracja=|
czerënkòwi numer=(+48)58 |
pòcztowi kòd=83-300|
registracëjné tôfle=GKA|
TERYT=2205024|
SIMC=09345|
www=http://www.kartuzy.pl|
}}
'''Kartuzë''' (téż: '''Kartëzë'''; we zdrojach: ''Kartuzé'' (Cenôwa); {{jãz.|pl}} ''Kartuzy'', {{jãz.|de}} ''Karthaus'') – [[Kartësczi kréz|krézewi gard]] w [[Pòmòrsczé wòjewództwò|Pòmòrsczim wòjewództwie]]. Je to wôżny òstrzódk kaszëbsczi kùlturë. Gard pòłożony je nad jezorama: Karczemném i Klôsztórném. Kartuzë mają jeden ùrząd dlô gardu ë wiesczi gminë. Tu òd 1380 rokù béł klôsztór kartëzanów.

== Pòłożenié ==
Kòòrdinatë: szérzô - 54°20' N, dôłgòta - 18°12' E.

== Pòdôwczi ==
=== Gard ===
[[Òbrôzk:Kartuzy (Kartuzë), Starostwo Powiatowe - fotopolska.eu (236605).jpg|mały|left|Bùdink przédnictwa krézu w Kartuzach]]
[[Òbrôzk:Plac_w_Kartuzach.jpg|mały|left|Kartuzë]]

* Lëdztwò gardu: 16 000 mieszkańców
* Wiéchrzëzna gardu: 6 km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;

=== Gmina ===
* Lëdztwò gminë: 13 600 mieszkańców
* Wiéchrzëzna gminë: 199 km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;

=== Gard ë gmina ===
* Bùdżetowé wzątczi (2004 plan): mln zł
* Bùdżetowé wëdôwczi (2004 plan): mln zł

== Historiô ==
* W [[1907]] rokù założëlë tuwò, m.jin [[Izydór Gùlgòwsczi]] ë [[Friedrich Lorentz]], [[Kaszëbsczé Lëdoznawczé Zrzeszenié]] (''Verein für kaschubische Volkskunde'')
* W [[1929]] rokù doszło tuwò do założeniô [[Regionalné Zrzeszenié Kaszëbów|Regionalnégò Zrzeszeniô Kaszëbów]] (''Zrzeszenie Regionalne Kaszubów'')
* W [[1961]] rokù tu szkólna rzekła, żebë starszi doma nie gôdelë do dzecy w rodny [[Kaszëbsczi jãzëk|mòwie]], bò dzecë nie naùczą sã dobrze gadac pò [[Pòlsczi jãzëk|pòlskù]].

== Słôwny lëdze ==
* [[Aleksander Majkòwsczi]]
* [[Jan Rómpsczi]]

== Stôrodôwnotë ==
* Pòklôsztórnô z XIV stalata.

== Kùltura ==
* [[Kaszëbsczé Mùzeùm miona Frãcëszka Trédra]]
* [[Kaszëbsczé Karno Piesni i Tuńca Kaszëbë|Kaszëbsczé Karno Piesni i Tuńca &quot;Kaszëbë&quot;]]

== Przëpisë ==
{{Przëpisë}}

== Lëteratura ==
* Kropidłowska, Teodora [https://zpe.gov.pl/kronika/701515 ''Z dziejów Kartuz i Klasztoru Kartuzjanów w Kartuzach'']

== Bùtnowé lënczi ==
{{Òficjalnô starna}}
{{Commons}}
* [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_III/883 Kartuzy w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów” ]
* [https://web.archive.org/web/20160305100352/http://www.dmoz.org/search?q=kartuzy&amp;cat=all&amp;all=no Kategòrëjô Kartuzë w Open Directory Project (pòlskòjãzëkòwi dzél)]

{{Kòntrola}}

[[Kategòrëjô:Gmina Kartuzë]]
[[Kategòrëjô:Kartësczi kréz]]
[[Kategòrëjô:Kaszëbë]]</text>
      <sha1>ojks2qsfkjwdlmkha7vd5xrlkgl7f26</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kaszëbi</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1467</id>
    <revision>
      <id>218915</id>
      <parentid>218623</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T23:16:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Terrus38</username>
        <id>14026</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>218915</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11634" sha1="hel04x0l4n5ea46438v0y8vc2hsqi75" xml:space="preserve">[[Òbrôzk:POL Kaszuby flag.svg|mały|Kaszëbskô fana]]
[[Òbrôzk:Coat of arms of Kaszubians.png|mały|Kaszëbsczi Grif]]
[[Òbrôzk:POL województwo pomorskie COA.svg|mały|Kaszëbsczi herb]]

'''Kaszëbi''' ({{jãz.|pl}} ''Kaszubi'', {{jãz.|de}} ''Kaschuben'', {{jãz.|en}} ''Kashubians'', ''Cassubians'', abò ''Kashubs'') są zôpadnosłowiańską etniczną grëpã, aùtochtonicznym lëdztwã [[Pòmòrskô|Pòmòrsczi]]. W dzysdniowim czasu Kaszëbi są jedurnyma bezpòstrzédnyma òtrokama [[Pòmòrzani|Pòmòrzanów]]. Przédną òrganizacëją, zrzeszającą Kaszëbów w [[Pòlskô|Pòlsce]] je [[Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié]]. Dzysdniowi Kaszëbi mieszkają przede wszëtczim w [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Pòrénkòwi Pòmòrsce]], w krézach [[pùcczi kréz|pùcczim]], [[wejrowsczi kréz|wejrowsczim]], [[kartësczi kréz|kartësczim]], [[lãbòrsczi kréz|lãbòrsczim]], [[bëtowsczi kréz|bëtowsczim]], [[kòscérsczi kréz|kòscérsczim]], nordowim dzélu [[Chònicczi kréz|chònicczégò krézu]] zôs pòrénkòwim dzélu [[stôłpsczi kréz|stôłpsczégò krézu]]. W krézach lãbòrsczim, bëtowsczim ë stôłpsczim na wnożëna mô pòwtórzny charakter - pò II swiatowi wòjnie Kaszëbi zamieszkale na môlach swòji pierwoszny wnożëny, po wëwiezeniu z ni miemiecczégò lëdztwa przez wëszëznë [[Pòlskô Lëdowô Repùblika|Pòlsczi Lëdowi Repùbliczi]]. Dzél Kaszëbów mieszkô téż na emigracëji, òsoblëwò w [[Kanada|Kanadze]], [[Zjednóné Stanë Americzi|USA]], [[Miemieckô|Miemiecce]], [[Brazyliô|Brazylii]].

Kaszëbi są w prosti rédze òtrokama [[Pòmòrzanie|Pòmòrzanów]] - wczasnych [[Słowianie|słowiańsczich]] plemion z òbéndë [[Pòmòrskô|Pòmòrsczi]], chtërnech miono wzã sã òd miona zemi (słowiańsczé ''Pomore'' - ''pò mòrze''). Ùznôwô sã, że przódkòwie Kaszëbów zjawile sã w ti òbéńdze midze [[Òdra|Òdrã]] a [[Wisła|Wisłą]] wicy jak 1500 lat nazôd. Nôstarsze zapisënczki miona są z XIII s. w sztãplu ksyża Pòmòrsczi [[Barnim I|Barnima I]], czéde panowale òni w òkòlim [[Sztetëno|Sztetëna]].
[[Òbrôzk:Kaszebsko familejo leba 200.jpg|left|mały|Kaszëbskô familëjô na Zéńdzeniém Kaszëbów w [[Leba|Lebie]] w 2005 r.]]
[[Òbrôzk:Dzewus w kaszebsczich ruchnach.jpg|left|mały|Dzewùs w kaszëbsczich ruchnach]]
W òglowim spisënkù lëdzy, chtëren sã òdbëł w Pòlsce w [[2002]] rokù, blós 5100 òsób zdeklarowało swòją apartną kaszëbską nôrodnosc, ale 51&amp;nbsp;000 pòdało [[kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczi]] jakò swòj rodny jãzëk. Wielu Kaszëbów chcało pòdac pòlską nôrodnosc ë przënôleżnotã do kaszëbsczégò etnicznegò karna, trzëmając sã za równo Pòlôchów ë Kaszëbów. Nié bëło równak taczi mòżnotë bë deklarowac jiną nôrodnosc ë przënôleżnotã do etnicznegò karna abò wicy nigle jedną nôrodnosc. Bëłë głosë, że spisënk bëł sfalszowany a wiele lëdzy nie mògło pòdac kaszëbsczi nôrodnoscë. Równak, blós pôrã taczich przëpôdków òsta ùdokôzanëch. W [[2011]] rokù 16&amp;nbsp;000 òsób pòdało blós kaszëbską nôrodnosc ë 228&amp;nbsp;000 za równo kaszëbską ë pòlską.

Kaszëbi są gwësnym lëdztwã przëgrańcza, chtëren w cządze stalat żëł w môlu zmieniającym krajową przënależnotã. Wielu z nich pòddôło sã germanizacëji czë pòlonizacëji, prawò to miało mùszowi abò nôtërny charakter. Wielu znónych prusczich czë miemiecczich wòjskòwich miało kaszëbsczi pòchòdzënk, ale nié czële sã do parłãczë z domôcą kùlturą abò pòddôwale sã òni całownemu zarwaniu w zôstnym pòkòleniu. Dlôte drãgò akùrôtno definiowac, chtërną z historëcznych sztatur mòże ùznac za Kaszëba, a chtërną za Miemca abò Pòlôcha kaszëbsczégò pòchòdzënkù.

[[Òbrôzk:Leba 2005 przemorsz.jpg|mały|Przemôrsz Kaszëbów na Zéńdzeniém w [[Leba|Lebie]], 2005]]
Dzél Kaszëbów ùtrzëmôł apartną kùlturã ë jãzëk. Dzysdniowò w socjologiji ë historëji panuje dba, że Kaszëbi są etnicznym karnã pòlsczégò nôrodu. Wikszosc Kaszëbów mô dëbeltną identifikacëjã - nôrodną pòlską ë etniczną kaszëbską. Wielu nôrodnëch dzejôrzy w Pòmòrsczi w czasie zarabczeniô zôs nôleżników samòstójnoscowiégò pòdzemiô miało kaszëbsczi pòchòdzënk.

Kaszëbskô nôrodnô rësznota, choc nié nôleżi do przédnégò żochù w kaszëbsko-pòmòrsczé rësznoce, mô równak wielelatną zwëcz. [[Florión Cenôwa]] bëł dbë, że Kaszëbi są apartnym słowiańsczim nôrodã. W midzewòjnowym cządze jegò ùdbã prowadzële dali dzejôrze z karna tzw. &quot;Zrzeszeńców&quot;, chtërni w PRL bëlë represjonowani òb [[UB]] a pózdni przez [[SB]] ë zepchniãcy na zberk òglowi dzejnotë. Pò [[1989]] rokù ną samą dbã w kaszëbsczi rësznoce reprezentowało pismiono ''[[Tatczëzna (cządnik, 1990–1991)|Tatczëzna]]'', a pò nim ''[[Òdroda|Kaszëbskô Òdroda]]''.

W ùszłoce dzelelë sã òni na wiele etnicznëch pòdkarnów, zjinaczonëch jãzëkòwò ë kùlturowò, midzë jinszima: [[Mòrzanie]], [[Rëbôcë]], [[Bëlôcë]], [[Lesôcë]], [[Józcë]] (jinaczi [[Mùcnicë]]), [[Gôchë]], [[Krëbanie]], [[Zabòrôcë]]. Za wëjimkã Bëlôków ë Gôchów rolô nëch bënowëch pòdzélënków je wiele miészô jak cziledzesąt lat nazôd.

Stolëcą Kaszëbów nazëwô sã [[Gduńsk]], le wiôldżim gardã z nôwikszim jich procentã je [[Gdiniô]].

[[Òbrôzk:Porenkowo Pomorsko 1.png|mały|Òbjim kaszëbiznë kòl kùńca XX wiekù]]

== Historiô ==
[[Òbrôzk:Szczecin Zamek Ksiazat Pomorskich plyta Barnima XI.jpg|mały|left|Tôblëca z herbem pòmòrsczégò ksyżëca Barnima XI (1501–1573)]]
Pierszi rôz miono kaszëbsczégò ôrtu wëstąpiło 19 strëmiannika [[1238]] ròku w dokùmeńce wëstawionym przez papieża [[Papiéż Grégòr IX|Gregòra IX]], gdze je nazwóné ksyżã Kaszëb [[Bògùsłôw I|Bògùsłôw]] ''dux Cassubie''. Pòtemù w titlu zôpadno-pòmòrsczich ksyżãtów bëło ''dux Slavorum et Cassubia''. [[Barnim III]] ([[1320]]–[[1368]]) nadôł so miono ''dux Cassuborum'' (&quot;ksyżã Kaszëbów&quot;). Na spòdlim mirni ùgòdë z Westfaliji w 1648 r., pò trzëdzestolatny wòjnie, dzél Zôpôdni Pòmòrsczi òstôł Szwecczi a szwecczi król ód 1648 do lat 20. XVIII s. titelowôł sã jakno &quot;Ksyż Kaszëbów&quot;.

Jak pisôł [[Aleksander Hilferding]] prësczi parlament (''Landtag'') w [[Króléwc]]u (''Königsberg'') w [[1843]] ùdbôł, bë zmienic jãzëk w kòscółach na miemiecczi, bo pò kaszëbsku nie je pisóné. Nen rozsądzënk nie béł równak długò w mòcë. Òd [[1846]] nôùka w kòscele mògła bëc w rodny mòwie (''Muttersprache'').

W latach 50. XIX s. czileset Kaszëbów wëwanożiło do [[Kanada|Kanadë]] dze założëlë jistniejącą do dzys kòloniã [[Wilno (Ontario)|Wilno]] w grôfiznié ({{jãz.|en}} ''county'') Renfrew w Ontario. W lata 70. XIX s. Kaszëbi ë Miemce założëlë rëbacką wies na Òstrowie Jones w Milwaukee. Nie mieli równak prawa miectwa do ti zemi, tej przédnicë Milwaukee eksmitowalë jich jakno bezprawnëch mieszkańców ë w latach 40. XX stalata zjinaczelë ną zemiã w jindurtriową òbéndã.

Pierszim pismionã w całosce pò [[kaszëbsczi jãzëk|kaszëbskù]] bëł katézmùs Lutera z 1643 rokù (dalszi edicëje w 1752 ë 1828). Ùczałô ùsadzelë kaszëbiznã Mrongovius w [[1823]] ë [[1828]], rusczi ùczałi [[Aleksander Hilferding|A. Hilferding]], a pózdni téż [[Léón Biskùpsczi|Biskupski]] (1883, 1891), [[Gotthelf Bronisch|G. Bronisch]] ([[1896]], [[1898]]), Mikkola ([[1897]]) ë Nitsch ([[1903]]). Wôżny ùsôdzk to słôwórz [[Stefan Ramùłt|Stefana Ramùłta]] ''Słownik języka pomorskiego, czyli kaszubskiego'' z 1893 a téż [[Friedrich Lorentz]] ''Slovinzische Grammatik'', 1903, ''Slovinzische Texte'', [[1905]], ë ''Slovinzisches Wörterbuch'', [[1908]].

Pierszim rësznikã kaszëbsko-pòmòrsczé nôrodowi rësznotë béł [[Florión Cenôwa]]. Òn zabédowôł kaszëbsczi alfabét, òpisôł kaszëbską gramatikã ([[1879]]), opùblikòwôł etnograficzną ë historëczną lëteraturã ò żëcim Kaszëbow (''Skórb kaszébsko-slovjnskjé mòvé'', [[1866]]–[[1868]]) a téż jinsze knéżczi. Jinym kaszëbsczim ùsôdzcą béł [[Hieronim Derdowsczi]]. Pózdni bëli ''Młodokaszëbi'' prowadzoni przez [[Aleksander Majkòwsczi|Aleksandra Majkòwsczégò]] ë ùsôdzcë piszącë w pismionie ''Zrzësz Kaszëbskô'' (grëpa ''Zrzëszincë''), chtërni wnioslë wiôldżi wkłôd w rozwicé kaszëbsczégò lëteracczégò jãzëka.

Do 1989 rokù mało Kaszëbów bëło w prowôdnëch stanach. W [[2005]] r. [[kaszëbsczi jãzëk]] pierszi rôz szło wëbrac na maturowim ekzaminie. Nie zdrzącë na môłe tim zainteresowanié (kaszëbszczi wëbrało blós 23 ùczniów), to je wôżny dzél òchróni kaszëbsczi kùlturë.
[[Òbrôzk:Jezyk kaszubski w gminach NSP2011.png|mały|[[Kaszëbsczi jãzëk]] w gminach]]

== Kaszëbskô kùchnia ==
Kaszëbsczé smaczczi to mòga bëc: [[brzadowô zupa]], [[czarwina]], [[plińce]], [[prażnica]] i jin. Niejedné restauracje, karczmë i gòscyńce pòdôwają dlô wanożników np.: [[wãgòrz]]ową zupã.

== Lëteratura ==
* [[Gerat Labùda]]: O Kaszubach, [[Gdiniô]] [[1991]], str. 18.
* [[Gerat Labùda]]: Historia Kaszubów w dziejach Pomorza t.1 Czasy średniowieczne, Gdańsk 2006.
* [[Aleksander Majkòwsczi]]: Przewodnik po Szwajcarji Kaszubskiej. Polskie Tow. Krajoznawcze, [[Warszawa]] [[1924]].
* [[Cezari Òbracht-Prondzyńsczi|Cezari Obracht-Prondzyńsczi]]: Kaszëbi dzys : kùltura, jãzëk, tożsamòsc [skaszëbił Eugeniusz Gòłąbk]. [[Gduńsk]]: [[Kaszëbsczi Institut]], 2007.
* Kamińska K., Kwiatkowska A.: &quot;Jesteśmy tacy sami. Sztuka w edukacji międzykulturowej&quot; (Kaszubi), 2009, s. 57 [http://books.google.pl/books?id=EEypDZU6Uu0C&amp;pg=PA57&amp;dq=kaszubi&amp;hl=pl&amp;sa=X&amp;ei=rso6U62WKdTwhQemuoHICA&amp;ved=0CEsQ6AEwBjge#v=onepage&amp;q=kaszubi&amp;f=false]
* [[Kazimierz Kleina]]; [[Cezari Òbracht-Prondzyńsczi|Cezary Obracht-Prondzyński]] (red.): Społeczność kaszubska w procesie przemian : kultura, tożsamość, język. Kancelaria Senatu, 2012.
* S. Orgelbranda Encyklopedyja Powszechna (1863), 14 tom, Warszawa, ss. 353–362 &quot;Kaszuby&quot;.
* [[Stefan Ramułt]]: Słownik języka pomorskiego czyli kaszubskiego. Scalił i znormalizował Jerzy Treder, Gdańsk 2003
* [[Bernat Zëchta]]: [[Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej]], Ossolineum, Wrocław - Warszawa - Kraków 1968, tom II, ss. 144–145.

== Òbaczë téż ==
{{Col2
|col1= === Sparłãczoné témë ===
* [[Kaszëbë]]
* [[Lësta słôwnëch Pòmòrzanów]]
|col2= === Etniczné grëpë ===
{{#categorytree:Etniczné grëpë|hideroot=on|mode=pages}}
}}

== Bùtnowé lënczi ==
{{Commons}}
* https://mac.gov.pl/wp-content/uploads/2011/12/Wykaz-gmin.pdf Gminë 2011r.
* http://www.thedailyobserver.ca/2015/05/20/kashubian-exchange-program-in-the-works — [[Kanada]]
* {{YouTube|tOgdT5Elwh8|Kaszubi (1990 r.) — Video Studio Gdańsk}}
* {{YouTube|QShOKIvG_B8|Jo jem kaszub {{!}} Jerzy Warczak}}
* {{YouTube|Tyd345GCbnE|Kaszubi – tożsamość obroniona. Rozmowa z prof. Cezarym Obrachtem-Prondzyńskim}}
* https://kaszebsko.com/historia
** https://kaszebsko.com/wp-content/uploads/2022/12/Internetowy-Podrecznik-Historii-Kaszubow.pdf
* https://histmag.org/Mowisz-Kaszubi-myslisz...-Kim-sa-ludzie-pogranicza-9219
* https://www.busemprzezswiat.pl/2019/01/kaszubi-tajemniczy-lud-polnocy-polski/

{{Kòntrola}}

[[Kategòrëjô:Kaszëbi| ]]
[[Kategòrëjô:Słowianie]]
[[Kategòrëjô:Etniczné grëpë]]</text>
      <sha1>hel04x0l4n5ea46438v0y8vc2hsqi75</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wiki:Pòrtal wëcmaniznë</title>
    <ns>4</ns>
    <id>1469</id>
    <revision>
      <id>218933</id>
      <parentid>217424</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T23:21:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Terrus38</username>
        <id>14026</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>218933</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1975" sha1="ekp1a0c2h3otau7ztdjnjx12y1gc3rm" xml:space="preserve">__NOTOC__
{{Col3
|col1= === 🚧 Werk ===
* [[:Wiki:1000|Wiki:1000]]
* [[:Kategòrëjô:Do werifikacje|Do werifikacje]]
* [[:Kategòrëjô:Dodac òpisënk òdjimka|Dodac òpisënk òdjimka]]
* [[Wiki:Starnë brëkùjącé doczënieniô|Starnë brëkùjącé doczënieniô]]
* [[:Kategòrëjô:Artikle, jaczé nót je napisac òd nowa|Artikle, jaczé nót je napisac òd nowa]]
* [[:Kategòrëjô:Starnë z nieprzezdrzanyma dolmaczënkama|Starnë z nieprzezdrzanyma dolmaczënkama]]
|col2= === [[Przédnô starna]] ===
* [[Szablóna:Wiész të]]
* [[Szablóna:Articzel tidzenia]] &lt;small&gt;(+[[Wiki:Articzel tidzenia]])&lt;/small&gt;
* [[Wiki:Dolmaczënczi tidzenia]]
* [[Moduł:Random stub/dane]]
|col3= === Diskùsëjô ===
* [[Wiki:Karczma]]
* [[Wiki:Tôfla ògłosów|Tôfla ògłosów]]
* diskùsëjnô lësta: ([http://mail.wikipedia.org/mailman/listinfo/wikipl-l pòlskô])
* [https://discord.gg/xquqbPC6Y4%7C kaszëbsczi serwer Wikimediów] na [[Discord|Discordze]]
}}

{{Col3
|col1= === 🔨Nôrzãdzé ===
* [[Wiki:Szablónë]]
* [[:Kategòrëjô:Do rëmniãcô]]
|col2= === [[Wikipediô|Ò Wikipedie]] ===
* [[Wiki:FAQ|FAQ]]
* [[Wiki:Czim Wikipedijô nie je|Czim Wikipedijô nie je]]
* [[Wiki:Terminologijô|Terminologijô]]
* [[Wiki:Werk ë deja Wiki|Co to je, ë jak fùnkcjonëje Wiki?]]
* [[Wiki:Neùtralny pùnkt zdrzeniégò|Neùtralny pùnkt zdrzeniégò]]
* [[Wiki:Midzëmòwnô kòòrdinacëjô|Midzëmòwnô kòòrdinacëjô]]
* [[Wiki:Zladënk całi Wikipediji|Zladënk całi Wikipediji]]
* [[Wiki:Normalizacjô kaszëbsczi terminologie]]
|col3= === Òbaczë téż ===
* [[Wiki:Statistika]]
* [[:Kategòrëjô:Nôpiérwi pò kaszëbskù]]
* ''[[m:List of articles all languages should have|List of articles all languages should have]]''
* ''[[m:Slavopedia/100 zapisis, ktor vse Slavju Vikipedias dolzx imat|100 zapisis, ktor vse Slavju Vikipedias dolzx imat]]''
}}

[[Kategòrëjô:Metastarnë Wikipedie]]

[[eu:Wikipedia:WikiMediari buruz gaurkotasun-albisteak]]</text>
      <sha1>ekp1a0c2h3otau7ztdjnjx12y1gc3rm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>8 séwnika</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1617</id>
    <revision>
      <id>218807</id>
      <parentid>213304</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T15:43:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Terrus38</username>
        <id>14026</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>218807</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="591" sha1="04xddoymo9dw79u98ilwvv8iq87mhky" xml:space="preserve">{{Kalãdôrzk}}
'''8 séwnika''' je 251. (252.) dzéń w [[gregorijansczi kalãdôrz|gregorijansczim kalãdôrzu]]. Do kùńca roku je 114 dniów.

=== Swiãta ë ùroczëznë ===
* Państwowé swiãto w [[Nordowô Macedoniô|Macedonie]] – Dzéń Samòstójnotë
* Ùroczëzna katolëcczégo kòscoła – [[Matczi Bòsczi Séwny]]
* [[Mionowi dzéń]] swiãtëją: Mariô

=== Wëdarzenia ===
*

=== Ùrodzëlë sã ===
*

=== Ùmarlë ===
* [[1975]] r. [[Ignac Szutenberg]]

== Bùtnowé lënczi ==
{{Commons}}
{{Roczëzna}}
{{Kalãdarium}}
{{Kòntrola}}

{{Aùtokat/Kalãdarium/Dzéń}}</text>
      <sha1>04xddoymo9dw79u98ilwvv8iq87mhky</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>21 séwnika</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1630</id>
    <revision>
      <id>218793</id>
      <parentid>213297</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T14:29:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Terrus38</username>
        <id>14026</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>218793</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="665" sha1="3sy9w5x2zwgyorw27icpki0kfpw5h98" xml:space="preserve">{{Kalãdôrzk}}
'''21 séwnika''' je 264. (265.) dzéń w [[gregorijansczi kalãdôrz|gregorijansczim kalãdôrzu]]. Do kùńca roku je 101 dniów.

=== Swiãta ë ùroczëznë ===
* [[Mionowi dzéń]] swiãtëją: Mark

=== Wëdarzenia ===
* W [[1907]] rokù założëlë w [[Kartuzë|Kartuzach]], m.jin [[Izydór Gùlgòwsczi]] ë [[Friedrich Lorentz]], [[Kaszëbsczé Lëdoznawczé Zrzeszenié]] (''Verein für kaschubische Volkskunde'').
* [[2004]] – było [[trzãsenié zemi]] téż na Kaszëbach.

=== Ùrodzëlë sã ===
*

=== Ùmarlë ===
*

== Bùtnowé lënczi ==
{{Commons}}
{{Roczëzna}}
{{Kalãdarium}}
{{Kòntrola}}

{{Aùtokat/Kalãdarium/Dzéń}}</text>
      <sha1>3sy9w5x2zwgyorw27icpki0kfpw5h98</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>1881</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1835</id>
    <revision>
      <id>218916</id>
      <parentid>177543</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T23:16:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Terrus38</username>
        <id>14026</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>218916</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1157" sha1="2708ivdv4aqxundfsto0lq2kdg4kkbh" xml:space="preserve">{{Rok w jinszich kalãdôrzach|1881}}
'''1881''' / MDCCCLXXXI – [[Przestãpny rok|rok nieprzestãpny]] (zwëczajny), pòczątk chtërnégò przëpôdł na [[sobòta|sobòtã]] pòdług [[Gregòriańsczi kalãdôrz|gregòriańsczégò kalãdôrza]]. Nót je równak pamiãtac, że jaż do [[1929]] w niechtërnëch krajach oficjalno ùżiwóny béł nié gregòriańsczi, a [[juliańsczi kalãdôrz]]. Pòdług [[Juliańsczi kalãdôrz|juliańsczégò kalãdôrza]] pòczątk 1881 rokù przëpôdł na [[czwiôrtk]] i béł to tak samò rok nieprzestãpny. W hewòtnym rokù rozeszłosc juliańsczégò i gregòriańsczégò kalãdôrza wënôszała 12 dni.

Je to 1881 rok naszi erë (pò narodzenim [[Jezës Christus|Christusa]]), 881. rok drëdżégò tësąclecô, 81.  rok  XIX stolatégò, 1. rok 9-égò dzesãcolecô XIX stolatégò.
=== Wëdarzenia ===
*

=== Ùrodzëlë sã ===
*

=== Ùmarlë ===
* 26 strëmiannika – [[Florión Cenôwa]]


&lt;center&gt;'''Gregòriańsczi kalãdôrz na hewòtny rok'''&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[1879]] « [[1880]] « '''1881''' » [[1882]] » [[1883]]&lt;/center&gt;
{{Kalãdôrz roczny|6|0|3}}

[[Kategòrëjô:XIX stolaté]]</text>
      <sha1>2708ivdv4aqxundfsto0lq2kdg4kkbh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Film</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1960</id>
    <revision>
      <id>218835</id>
      <parentid>215968</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T17:17:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Iketsi</username>
        <id>3254</id>
      </contributor>
      <comment>/* Bùtnowé lënczi */ +1</comment>
      <origin>218835</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2065" sha1="27wzfaxbuppo2jiqki3vfkhoh8ykl29" xml:space="preserve">[[Òbrôzk:Phénakistiscope Muybridge, animation.gif|mały|Film]]

'''Film''' je wizualnym dokôzã złożonym z dowòlno dłudżi serëji nastąpiającëch pò se òbrazów, jaczé wëwòłëją doznanié rësznotë ë bezùstónkòwòscë. Termin &quot;film&quot; pòchôdô òd [[Angelsczi jãzëk|anielsczégò]] słowa na fòtograficzną blewiązkã, jakô bëła pierszim wôżnym medium do jich zapisowaniô ë distribùcëji.

Pierszé filmë twòrzoné w XIX-im stolatim bëłë czôrno-biôłé ë bez zwãkù. Òd negò czasu we filmòwi technice miôł plac zacht pòkrok. Wikszosc filmów, jaczé pòwstôwają na zôczątkù XXI-gò stolatô je farwnô ë ze zwãkòwą stegną.

== Kaszëbizna w filmie ==
Kaszëbiznã i kaszëbską tematikã mòżna bëło widzec w rédżi filmów, w òsoblëwòscë w taczich dokazach, jak:
* [[Kaszëbë (film)|Kaszëbë]] (1970);
* [[Remus]] (1987);
* [[Testament]] (2006);
* [[Miasto z morza]] (2009);
* [[Kamerdyner]] (2017);
* [[Szkielet czasu]] (2026).

Co rokù w [[Gmina Żukòwò|gminie Żukòwò]] rëchtowóny je [[Festiwal Kaszëbsczich Filmów]].

Artikel 12, ùst. 1 pkt b) [[Eùropejskô Kôrta Regionalnëch abò Miészëznowëch Jãzëków|Eùropejsczi Kôrtë Regionalnëch abò Miészëznowëch Jãzëków]] (dlô [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczégò jãzëka]] wôżny òd 1 czerwińca 2009 rokù) tikô sã m. jin. rëchtowaniô filmòwëch nôdpisów pò kaszëbskù i rozwijaniô przełożënków.

== Galeriô ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Òbrôzk:BolexH16.jpg|Kaméra
Òbrôzk:Muybridge race horse animated.gif|[[Domôcy kóń]]
&lt;/gallery&gt;

== Òbaczë téż ==
* [[Fòtografiô]]
* [[YouTube]]
* [[Mickey Mësz]]

== Przëpisë ==
{{Przëpisë}}

== Bùtnowé lënczi ==
{{Commons}}
* https://www.youtube.com/@rodnyvoice
* https://www.akademiakaszubska.com/filmy
* https://pomorskie.eu/znani-polscy-aktorzy-mowia-po-kaszubsku-na-kamerdynera-czeka-nie-tylko-pomorze-wywiad-z-rezyserem/
* https://na-kaszuby.pl/Kaszuby/Kaszuby_informacje/filmy_o_kaszubach.html

{{Kòntrola}}

[[Kategòrëjô:Film| ]]</text>
      <sha1>27wzfaxbuppo2jiqki3vfkhoh8ykl29</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategòrëjô:Metastarnë Wikipedie</title>
    <ns>14</ns>
    <id>2488</id>
    <revision>
      <id>218772</id>
      <parentid>212988</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T12:30:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Iketsi</username>
        <id>3254</id>
      </contributor>
      <comment>Metastarnë MediaWiki / Metastarnë Wikipedie</comment>
      <origin>218772</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="346" sha1="6lbz8r8i7916r1718qgeuwz51k1p722" xml:space="preserve">{{Commons}}
* {{jãz.|pl}} Kategorie generowane przez nasze lokalne szablony – tłumaczenia w szablonach.
;Òbaczë téż
* [[:Kategòrëjô:Metastarnë MediaWiki]] – kategorie generowane automatycznie przez MediaWiki – tłumaczenia w translatewiki.net (przedrostek &lt;code&gt;MediaWiki:&lt;/code&gt;).

[[Kategòrëjô:Fùńdamentné kategòrëje|~]]</text>
      <sha1>6lbz8r8i7916r1718qgeuwz51k1p722</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wiki:Normalizacjô kaszëbsczi terminologie</title>
    <ns>4</ns>
    <id>2515</id>
    <revision>
      <id>218925</id>
      <parentid>82213</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T23:18:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Terrus38</username>
        <id>14026</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>218925</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2458" sha1="5yj1afuvq1zu2v2g9tfrsidybwtqcmt" xml:space="preserve">''Zgrôwã hewòtny starnë je wëprôcowanié òglowëch reglów ë do gwësnégò gradu znormalizowanié terminologiji brëkòwóny w kaszëbsczi Wikipediji. Tikô to wszëtczich nëch aspektów, dze wedle słowôrzów mómë dwie abò wicy mòżlëwòtów zapisaniégò negò samégò hasła. Kòżdi mòże ną starnã editowac ë brac part we wëprôcowëwanim reglów dlô kaszëbsczi Wikipediji. Ùzgòdnienia przëjãté na ti starnie mdą òbrzeszné w kaszëbsczi Wikipediji.''

==Miona ë nôzwëstka òsób==

* Miona '''Kaszëbek''' ë '''Kaszëbów''' mòże pisac tak jak je to bédowóné w &quot;2008 Biuletinie Radzëznë Kaszëbszégò Jãzëka&quot;, [[Gduńsk]] 2008. Co do nôzwësków to je wôrt òpasowac sã w dzélu na to jak dónô persona samô sa pisa - nie je wôrt trzëmac sã w tim przëtrôfkù casno kaszëbsczi gramaticzi, le wzérac na żëwé brëkòwanié fòrmë nôzwëska westrzód lëdzy.

* Miona ë nôzwëska lëdzy co '''nie są Kaszëbama''' wôrt je òstôwiac w swòji wersëji (kaszëbizacëjô na sëłã nie je dobrim rozwiązaniém) - jeżlë równak dónô persona samô pòdôwô kaszëbskòjãzëkòwą wersëjã to wôrt je taką w kaszëbsczi Wikipedijë przëjimac.

==Miona gardów ë wsów bùten Pòmòrsczi==

Miona gardów ë wsów bùten Pòmòrsczi zapisëjemë w òryginalnym, môlowim pisënkù.
Wëjimkã są miona niechtërnëch wôżnëch historëcznëch gardów (przede wszëtczim eùropejsczich) chtërné mają swòje apartné kaszëbsczé miona. Tikô sã to mion gardów chtërné wëstąpiwają w klasyczny lëteraturze do [[1989]] rokù ôs w słowôrzu [[Jan Trepczik|Jana Trepczika]].

Hewò je lësta tich gardów z apartnyma kaszëbsczima mionama razã ze zdrojama (wëmôgô doprôcowaniégò):

* [[Florión Cenôwa]]: [[Piotrogard]]
* [[Jan Trepczik]]: [[Atenë]], [[Brusel]], [[Kòblenc]], [[Kòpenhaga]], [[Kôln]], [[Krakòwò]], [[Kwidzëno]], [[Madrit]], [[Mnichòwò]], [[Mòskwa]], [[Nowi Jork]], [[Roztoka]], [[Rzim]], [[Widen]] 
* [[Aleksander Majkòwsczi]]: [[Mnichòwò]] (zdrzë: wiérzta z [[1912 rokù]] ''W Mnichòwie'')
* [[Stefan Ramułt]]: [[Berlëno]]

Redaktorzë Wikipediji mògą wëchôdac téż bùten ti lëstë, jeżlë nie są w sztãdze nalezc pòswiôdczeniô jaczégò miona w klasyczny lëteraturze, a dóny gard mô zacht historëczną rangã ë dóné miono nie je kòntrowersëjné, np. [[Praga]], [[Pòznań]], [[Bùdiszëno]].

==Miona państw==</text>
      <sha1>5yj1afuvq1zu2v2g9tfrsidybwtqcmt</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>218926</id>
      <parentid>218925</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T23:18:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Terrus38</username>
        <id>14026</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Terrus38 przeniós starnã [[Wiki:Normalizacëjô kaszëbsczi terminologiji]] do [[Wiki:Normalizacjô kaszëbsczi terminologie]]: pisënk</comment>
      <origin>218925</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2458" sha1="5yj1afuvq1zu2v2g9tfrsidybwtqcmt" xml:space="preserve">''Zgrôwã hewòtny starnë je wëprôcowanié òglowëch reglów ë do gwësnégò gradu znormalizowanié terminologiji brëkòwóny w kaszëbsczi Wikipediji. Tikô to wszëtczich nëch aspektów, dze wedle słowôrzów mómë dwie abò wicy mòżlëwòtów zapisaniégò negò samégò hasła. Kòżdi mòże ną starnã editowac ë brac part we wëprôcowëwanim reglów dlô kaszëbsczi Wikipediji. Ùzgòdnienia przëjãté na ti starnie mdą òbrzeszné w kaszëbsczi Wikipediji.''

==Miona ë nôzwëstka òsób==

* Miona '''Kaszëbek''' ë '''Kaszëbów''' mòże pisac tak jak je to bédowóné w &quot;2008 Biuletinie Radzëznë Kaszëbszégò Jãzëka&quot;, [[Gduńsk]] 2008. Co do nôzwësków to je wôrt òpasowac sã w dzélu na to jak dónô persona samô sa pisa - nie je wôrt trzëmac sã w tim przëtrôfkù casno kaszëbsczi gramaticzi, le wzérac na żëwé brëkòwanié fòrmë nôzwëska westrzód lëdzy.

* Miona ë nôzwëska lëdzy co '''nie są Kaszëbama''' wôrt je òstôwiac w swòji wersëji (kaszëbizacëjô na sëłã nie je dobrim rozwiązaniém) - jeżlë równak dónô persona samô pòdôwô kaszëbskòjãzëkòwą wersëjã to wôrt je taką w kaszëbsczi Wikipedijë przëjimac.

==Miona gardów ë wsów bùten Pòmòrsczi==

Miona gardów ë wsów bùten Pòmòrsczi zapisëjemë w òryginalnym, môlowim pisënkù.
Wëjimkã są miona niechtërnëch wôżnëch historëcznëch gardów (przede wszëtczim eùropejsczich) chtërné mają swòje apartné kaszëbsczé miona. Tikô sã to mion gardów chtërné wëstąpiwają w klasyczny lëteraturze do [[1989]] rokù ôs w słowôrzu [[Jan Trepczik|Jana Trepczika]].

Hewò je lësta tich gardów z apartnyma kaszëbsczima mionama razã ze zdrojama (wëmôgô doprôcowaniégò):

* [[Florión Cenôwa]]: [[Piotrogard]]
* [[Jan Trepczik]]: [[Atenë]], [[Brusel]], [[Kòblenc]], [[Kòpenhaga]], [[Kôln]], [[Krakòwò]], [[Kwidzëno]], [[Madrit]], [[Mnichòwò]], [[Mòskwa]], [[Nowi Jork]], [[Roztoka]], [[Rzim]], [[Widen]] 
* [[Aleksander Majkòwsczi]]: [[Mnichòwò]] (zdrzë: wiérzta z [[1912 rokù]] ''W Mnichòwie'')
* [[Stefan Ramułt]]: [[Berlëno]]

Redaktorzë Wikipediji mògą wëchôdac téż bùten ti lëstë, jeżlë nie są w sztãdze nalezc pòswiôdczeniô jaczégò miona w klasyczny lëteraturze, a dóny gard mô zacht historëczną rangã ë dóné miono nie je kòntrowersëjné, np. [[Praga]], [[Pòznań]], [[Bùdiszëno]].

==Miona państw==</text>
      <sha1>5yj1afuvq1zu2v2g9tfrsidybwtqcmt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Filozofiô</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2517</id>
    <revision>
      <id>218852</id>
      <parentid>210233</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T18:50:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Iketsi</username>
        <id>3254</id>
      </contributor>
      <comment>kat; historëji→historii</comment>
      <origin>218852</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="736" sha1="3fbblsbakeakjovo79vtds1i67mgizv" xml:space="preserve">Termin „filozofiô” pòchòdô òd grecczich słów ''philos'' (miłota) ë ''sophia'' (mądrosc), ë je dolmaczony jakno &quot;miłota mądroscë&quot;. To czim filozofijô dokładno je, abò czim darwô bëc, je samò w se filozoficzną problemą, jaką filozofòwie w historii rozmajice rozmieli ë traktowelë.

Filozofijô mòże bëc rozmiónô jakno discëplina, co òna zajimô sã nôbarżi òglowima ë fùndamentalnyma pëtaniama, chtërné mòże człowiek pòstawic, np.: 
* czim je jistnienié?
* czim je wiedzba?
* czim je dobro ë zło?
* jakô je nôtëra [[czas]]u ë [[rum|rëmù]]?
* czim je mëslenié ë swiąda?

== Bùtnowé pòwrózczi ==
{{Commons}}

{{Ùzémk artikla}}
{{Kòntrola}}

[[Kategòrëjô:Filozofiô| ]]</text>
      <sha1>3fbblsbakeakjovo79vtds1i67mgizv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>218855</id>
      <parentid>218852</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T18:50:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Iketsi</username>
        <id>3254</id>
      </contributor>
      <comment>kat.</comment>
      <origin>218855</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="787" sha1="jg18yullhu87lcyaqrtqmapjv8j70id" xml:space="preserve">Termin „filozofiô” pòchòdô òd grecczich słów ''philos'' (miłota) ë ''sophia'' (mądrosc), ë je dolmaczony jakno &quot;miłota mądroscë&quot;. To czim filozofijô dokładno je, abò czim darwô bëc, je samò w se filozoficzną problemą, jaką filozofòwie w historii rozmajice rozmieli ë traktowelë.

Filozofijô mòże bëc rozmiónô jakno discëplina, co òna zajimô sã nôbarżi òglowima ë fùndamentalnyma pëtaniama, chtërné mòże człowiek pòstawic, np.: 
* czim je jistnienié?
* czim je wiedzba?
* czim je dobro ë zło?
* jakô je nôtëra [[czas]]u ë [[rum|rëmù]]?
* czim je mëslenié ë swiąda?

== Bùtnowé pòwrózczi ==
{{Commons}}

{{Ùzémk artikla}}
{{Kòntrola}}

[[Kategòrëjô:Filozofiô| ]]
[[Kategòrëjô:1000 nôwôżniészich artiklów]]</text>
      <sha1>jg18yullhu87lcyaqrtqmapjv8j70id</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>218876</id>
      <parentid>218855</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T20:45:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Iketsi</username>
        <id>3254</id>
      </contributor>
      <comment>Òbrôzk</comment>
      <origin>218876</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="837" sha1="s33sjrvdlu9tfhl4kgw9qe9iiwp3pwc" xml:space="preserve">[[Òbrôzk:Sanzio 01 Plato Aristotle.jpg|mały]]

Termin „filozofiô” pòchòdô òd grecczich słów ''philos'' (miłota) ë ''sophia'' (mądrosc), ë je dolmaczony jakno &quot;miłota mądroscë&quot;. To czim filozofijô dokładno je, abò czim darwô bëc, je samò w se filozoficzną problemą, jaką filozofòwie w historii rozmajice rozmieli ë traktowelë.

Filozofijô mòże bëc rozmiónô jakno discëplina, co òna zajimô sã nôbarżi òglowima ë fùndamentalnyma pëtaniama, chtërné mòże człowiek pòstawic, np.: 
* czim je jistnienié?
* czim je wiedzba?
* czim je dobro ë zło?
* jakô je nôtëra [[czas]]u ë [[rum|rëmù]]?
* czim je mëslenié ë swiąda?

== Bùtnowé pòwrózczi ==
{{Commons}}

{{Ùzémk artikla}}
{{Kòntrola}}

[[Kategòrëjô:Filozofiô| ]]
[[Kategòrëjô:1000 nôwôżniészich artiklów]]</text>
      <sha1>s33sjrvdlu9tfhl4kgw9qe9iiwp3pwc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Diskùsëjô Wiki:Normalizacjô kaszëbsczi terminologie</title>
    <ns>5</ns>
    <id>2529</id>
    <revision>
      <id>218928</id>
      <parentid>12055</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T23:18:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Terrus38</username>
        <id>14026</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Terrus38 przeniós starnã [[Diskùsëjô Wiki:Normalizacëjô kaszëbsczi terminologiji]] do [[Diskùsëjô Wiki:Normalizacjô kaszëbsczi terminologie]]: pisënk</comment>
      <origin>12055</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8925" sha1="6dckttsipki3793g6qfe2s3kmgsdych" xml:space="preserve">Ta starna bëła ùdbónô dlô wëprôcowaniô '''òglowëch reglów''', np. 
* jaczé miona ë nôzwëstka kaszëbic a jaczé nié, ë eżle jo, tej jak
* jak zapisëwac miona gardów ë wsów bùten Pòmòrsczi
ëtd.

Indiwidualné przëtrôfczi nôlepi mdze diskùtowac na kònkretnëch starnach, bo jinaczi mdzemë mielë za jaczi sztót chaòs na ti starnie. Tekst ò Kòłczëgłowach móm przeniesłé [[Diskùsëjô:Pòmòrsczé gardë ë wsë|tu]]. Mëszlã, że tam mdze nôlepszi môl do diskùtowaniô ò kònkretnëch môlach w Pòmòrsce. 

Na starnie artikla [[Normalizacëjô kaszëbsczi terminologiji]] nôlepi mdze pòdôwac ju òglowé regle dlô aùtorów, a do wëprôcowaniô taczich reglów mòżemë wëzwëskac starnã diskùsëji (to je: hewòtną starnã). Pòzdrówk, [[Brëkòwnik:Ùczk|Ùczk]] 22:27, 13 zélnika 2005 (CEST)
: Przeprôszajã, jakòs za chùtkò (bezmëslno) jô to rëchli napisôł - môsz prôwda. --[[Brëkòwnik:Kaszeba|Kaszeba]] 22:50, 13 zélnika 2005 (CEST)

----
Ze starnë [[Wiki:Pòrtal wëcmaniznë]] je lënk do [[Wiki:Normalizacëjô kaszëbsczi terminologiji]], a nié do [[Normalizacëjô kaszëbsczi terminologiji]]. Jak mô to w kùńcu òstac? A mòże są to dwie apartné starnë? Pòmalińkù sã zaczënóm w tim wszëtczim gùbic ;-). Pòzdrówczi --[[Brëkòwnik:Kaszeba|Kaszeba]] 16:54, 14 zélnika 2005 (CEST)

: Jo, môsz recht, jô ni móm òpasowóné. Na starna darwô bëc w rëmnoce Wiki, bò doch tikô òrganizacëjnëch zajmów. Zarô ją przeniesã. Pòzdrówk, [[Brëkòwnik:Ùczk|Ùczk]] 02:27, 18 zélnika 2005 (CEST)

==Garde bùten Pòmòrsczi==
A miôna taczé jak: Tokio (gôdômë: Tokijo a pò prôwdze je Toukyou (東京、とうきょう)) Pekin (Beijing), Phenian (Phyongyang) ë jinsze chtërne pisane są w cëzych pismach (np. chinsczie ë arabsczie znaczi)? W Kòreji je wiãcy niż jeden spòsób pisanégò (romanizaceji), jinszi w Nordowi Kòreji jinszi w Pôłniowi. Japónë téż romanizeją na pôrã spòsobów (np. Fuji vs. Huzi). Piszemë jak na anielsczi czë pòlsczi wikipedji? --[[Brëkòwnik:Warszk|Warszk]] 08:38, 18 gromicznika 2006 (CET)

: Jo, z azjaticczima mionama to nie mdze letkò. Kòżdi przëtrôfk mdze nót traktowac indiwidualno. Mëslã, że:
: - më bë mùszëlë òrientowac sã za tim jak no miono pisze sã w jinëch zôpadnosłowiańsczich mòwach
: - nasz pisënk mùszi bëc bliskò òriginalny wëmòwë, ë równoczasno w zgòdze z naszą òrtografiją. (tak tej Tokio, a nié Tokyo)
: - nasz pisënk nie mòże za baro zmieniwac òriginalny wëmòwë, np. nié: ''Jokòhama'' (a Jokohama), nié: ''Peczin'' (a Pekin, abò Peking). 
: pòzdrówk, [[Brëkòwnik:Ùczk|Ùczk]] 00:56, 20 gromicznika 2006 (CET)

::Wnetka wszetczié słowiańsczie miôna azjatëcczich gardów są z rusczégò jãzëka. Mòżemë wiãc téż òrientowac sã z jinszech słowiańsczich jãzëków nié blós z zôpôdnosłowiańsczich. 
::- jô bëm béł za tim, bë të miôna chtërne są znóne, pisac zwëkòwo (Tokio - nié Tōkyō, Osaka - nié Ōsaka, Phenian - nié P'yŏngyang), a jinsze zgódnie z transkripcëjama czë tranlëteracjama, np. Shikoku (nié Sikoku), Nordowi Chungcheong (nié Nordowi Ciungciyng - prowincëjô w Pôłniowi Kòreji), Nordowi Hamgyŏng (nié Nordowi Hamgjung - prowincëjô w Nordowi Kòreji). To je pò prówdze wiôldżi problem rzëc czasã jaczies azjatëcczie miôno... 
::- dlô japónsczégó bédajã transkripcëjô Hepburna, dlô nordowòkòrejansczégò - transkripcëjô McCune-Reischauer, dlô pôłniowòkòrejansczégò - pòprawionô transkripcëjô, dlô chinsczégò - transkripcëjô pinyin
::- Pekin czë Peking - mnie sã zdôwô, że równak Peking, je to blëżi apartnej wëmòwë (Beijing)
::[[Brëkòwnik:Warszk|Warszk]] 19:10, 20 gromicznika 2006 (CET)

=== Krakòwò ===
Dlô mie to nie je do kùńca klôr bë pl. ''[[pl:Kraków|Kraków]]'' pisac w csb ''Krakòwò''.&lt;br&gt;
Dlôcz?&lt;br&gt;
To dô w Pòmòrsce kòl 4 môlów (jeden je n.p. kòl Sławna ë terô sã pò pòlskù przezëwô &quot;''Stary Kraków''&quot;) do jaczich je mòżno brëkòwac miona &quot;Krakòwò&quot; (z pòmòrsczim -òwò). Trepczik pòdôwô ''Krakòwò'' jakno ë ''Kraków'' ë jem ti dbë, że prawie dlôte ne dwie fòrme bò jedna mô sã do Pòmòrsczi a drëgô do Krakòwa w Małopòlsce. &lt;br&gt; Pòzdówczi Mark --[[Brëkòwnik:Kaszeba|Kaszeba]] 10:30, 18 gromicznika 2006 (CET)

: Wedle mie stolëca Môłopòlsczi je na tëli wôżnym historëcznym gardã, że zasługiwô na swòje gwôsné miono. Doch nawetka w EN je Cracow a w DE, NL - Krakau.
: Czejbë w Pòmòrsce nalazłë sã téż môlowòscë z mionã &quot;Krakòwò&quot;, to nie je problem, ani niżódnô przeszkòda. Mòżemë tej zrobic starnã ùjednoznacznieniô, abò na górze artikla &quot;Krakòwò&quot; dac lënczi do jinëch môlowòsców z tim miona, np. Krakòwò_(...... kréz).
: Òkróm tegò, té miona mùszôłbë përznã zbadérowac, bò niechtërné bëłë wëmësliwóné pò 1945 rokù.
: pòzdrówk, [[Brëkòwnik:Ùczk|Ùczk]] 00:45, 20 gromicznika 2006 (CET)

::@1 - Tak do kùńca nie rozmiã co z tim Krakòwã mëszlisz. &quot;Swòje miono&quot; - Karkòwò, czë Kraków? Jô wiem pò se, że chãtno gôdôm ''-òwò'' dze je pòlsczi ''-ów'', le nié wiem, czë nié lepi je, czej òstawi sã ''-òwò'' dlô pòmòrsczich gardów ë wsów. (Do dzysô móm jiwer z pòlsczim mionã ''Bytów'' ë wiedno wprzód mëszlã, że to jidze ò ''Bytom'' ë mòże stądka bëm òstôł przë ''-òwò'' dlô Pòmòrsczi). Ù Trepczika to nie je pò prôwdze klôr jak to mô bëc, a nie wiem téż jak baro pózni redakcëjô integrowa w jegò (słowôrza) dostónczi.
::@2-  W Pòmòrsce dô na gwës jedno Krakòwò w Pòlsce, ë dwa w Miemcach. ''(Ksążka Hinzégò môsz, òbôczë sóm :-) )''
::@3 - Jo, blós jô sã za tim nié czerëjã, a przëmiôr bëł jaczi bëł, bò sã nen môl tak wejle pò pòlskù tërô przeziwô.
:: Mark --[[Brëkòwnik:Kaszeba|Kaszeba]] 21:31, 22 gromicznika 2006 (CET)

:::Ad. 1 - Swòje miono, to znaczi apartné miono, to je ''Krakòwò''. Stolëca Môłopòlsczi je historëczno wôżnym gardã ë dlôtë np. pò anielskù je Cracow, pò miemieckù ë néderlandzkù je Krakau. Taczi érë nie dostąpiwô np. Rzeszów abò nawetka Łódź. Dlôtë mëszlã, że mòżemë spòkòjno pisac &quot;Krakòwò&quot;, bò w tim je sens ë mô to ùzasadnienié.
::: Analogiczno, miono stolëcë Czechów je Praha, ale piszemë Praga, bò czesczé ''h'' przeszło w pòmòrsczim ë pòlsczim w ''g''. To je leno dlôte, bò Praga je wôżny gard, zato nie stosëjemë tegò np. dlô mni wôżnëch czesczich gardów, np. ''Lázně Bělohrad, Horšovský Týn, ëtd.
::: Tak samò, pôłniowépòlsczé ''-ów'' przechôdô w pòmòrsczé ''-òwò'', a miono taczégò wôżnégò gardu jak Kraków mòżemë pisac pò swòjemù. pzdr, [[Brëkòwnik:Tuvok|Tuvok]] 01:08, 28 gromicznika 2006 (CET)

== Berlëno / Berolina ==

'''Berolina''' na [[Berlëno]] pisôł A. Majkòwsczi:&lt;br&gt;
''Przëwitała Berolina''&lt;br&gt;
''Mnie sztudańta - wandra''
&lt;br&gt;--[[Brëkòwnik:Kaszeba|Kaszeba]] 21:40, 25 gromicznika 2006 (CET)

: Në, jo, ale to je wiérzta, a pòéce wszëtkò je wòlno.
: Berolina pòchôdô z łacëznë, òbaczë w google'u.
: Nie wiész zato bez przëtrôfk jak Majkòwsczi pisôł ò Greifswaldze? To bë bëło baro zajimné. pzdr, [[Brëkòwnik:Tuvok|Tuvok]] 00:53, 28 gromicznika 2006 (CET)

== Niecka, kotlina ==
W słowôrzu Trepczika dolmaczenk pòlsczich słów ''niecka'' ë ''kotlina'' je ''wlëga''. Wedle mie, ''wlëga'' (wierã, że nóblëżi je do pòl. ''wklęsłość'') je blëżi słowu ''niecka'' (jinszy dolmaczenk ''niecka'' to: ''skrzënówka'', ''stãpa'', ''kòpónka''), leno nie jem tegò gwësny. ''Kotlina'' to króm ''wlëga'' je téż ''wlëdżëna'', ''kòcełkò'', ''przëdolé'', ''pòdolé''. Chtërnëch mion ùżëc? Np. pisac ''Kłodzkô Kòtlëna'' (nawetka nié jem gwësny jak to zapisac, mòże ''Kòtlina'' abò nié kaszëbic - Kotlina?) , ''Kłodzkô Wlëdżëna'', czë jesz jinaczi? Abò ''Niecka Nidziańska'' to mdze ''Nidziańskô Niecka'' czë ''Nidziańskô Wlëga''? (To sã tikô téż niepòlsczich mion). Króm geògrafnych mion, słowa ''kotlina'' ë ''niecka'' mają téż swoje znaczenié, mùszą sã wiãc nôlezc w wikipedji, le mùszã w pierszi rédze wiedzec jak je nazwac pò kaszëbskù.

Mëszlã, że nim mdã pisôł artikle ò państwach czë gardach, to mùszi bëc jaczi geògrafny słowôrz (jakno w pòlsczi wikipedji: ''[http://pl.wikipedia.org/wiki/Przegląd_zagadnień_z_zakresu_geografii Przegląd zagadnień z zakresu geografii]'') - mùszi bëc jednoznaczeniowòsc, czéj jidze ò geògrafne miona ë téż miona problemów. Héwò je zôczątk taczégò słowôrza geògrafnych spraw: [[Brëkòwnik:Warszk/Artikle]]. --[[Brëkòwnik:Warszk|Warszk]] 13:41, 5 strumiannika 2006 (CET)</text>
      <sha1>6dckttsipki3793g6qfe2s3kmgsdych</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Diskùsëjô:Normalizacëjô kaszëbsczi terminologiji</title>
    <ns>1</ns>
    <id>2533</id>
    <redirect title="Diskùsëjô Wiki:Normalizacjô kaszëbsczi terminologie" />
    <revision>
      <id>218959</id>
      <parentid>9791</parentid>
      <timestamp>2026-10-16T05:50:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>EmausBot</username>
        <id>2697</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bòt: Pòprôwiô dëbeltné przeczerowania do [[Diskùsëjô Wiki:Normalizacjô kaszëbsczi terminologie]]</comment>
      <origin>218959</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="67" sha1="7qf6tbsx1btdd0vu8yqa6zkhow6zdqv" xml:space="preserve">#PATRZ [[Diskùsëjô Wiki:Normalizacjô kaszëbsczi terminologie]]</text>
      <sha1>7qf6tbsx1btdd0vu8yqa6zkhow6zdqv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Magnified Plaid</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2609</id>
    <redirect title="MxPx" />
    <revision>
      <id>218953</id>
      <parentid>10177</parentid>
      <timestamp>2026-10-16T04:30:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Iketsi</username>
        <id>3254</id>
      </contributor>
      <comment>[[Kategòriô:Przeczerowania]] òsta dodónô za pòmòcą gadżetu [[c:Help:Gadget-Cat-a-lot/csb|Cat-a-lot]]</comment>
      <origin>218953</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="52" sha1="htohrswsk0e1jsnh04y4bmqbsfsgjl7" xml:space="preserve">#REDIRECT [[MxPx]]

[[Kategòrëjô:Przeczerowania]]</text>
      <sha1>htohrswsk0e1jsnh04y4bmqbsfsgjl7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>218964</id>
      <parentid>218953</parentid>
      <timestamp>2026-10-16T11:24:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Iketsi</username>
        <id>3254</id>
      </contributor>
      <comment>To òstało przeniosłé z kategòrie [[Kategòriô:Przeczerowania|Przeczerowania]] do kategòrie [[Kategòriô:Przeczerowania z alternatiwny pòzwë karn|Przeczerowania z alternatiwny pòzwë karn]] za pòmòcą gadżetu [[c:Help:Gadget-Cat-a-lot/csb|Cat-a-lot]]</comment>
      <origin>218964</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="80" sha1="hoveab49zpu0mjd58bzgqtz27viszkt" xml:space="preserve">#REDIRECT [[MxPx]]

[[Kategòrëjô:Przeczerowania z alternatiwny pòzwë karn]]</text>
      <sha1>hoveab49zpu0mjd58bzgqtz27viszkt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Nomeansno</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2699</id>
    <redirect title="No Means No" />
    <revision>
      <id>218947</id>
      <parentid>10601</parentid>
      <timestamp>2026-10-16T04:30:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Iketsi</username>
        <id>3254</id>
      </contributor>
      <comment>[[Kategòriô:Przeczerowania]] òsta dodónô za pòmòcą gadżetu [[c:Help:Gadget-Cat-a-lot/csb|Cat-a-lot]]</comment>
      <origin>218947</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="59" sha1="e53roxm3mcanzuc3bfr7m8gru0xnuvg" xml:space="preserve">#redirect [[No Means No]]

[[Kategòrëjô:Przeczerowania]]</text>
      <sha1>e53roxm3mcanzuc3bfr7m8gru0xnuvg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Piwò</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2930</id>
    <revision>
      <id>218887</id>
      <parentid>216763</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T22:02:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Iketsi</username>
        <id>3254</id>
      </contributor>
      <comment>Bùtnowé pòwrózczi: +1</comment>
      <origin>218887</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8032" sha1="9po7iw30880g2hcfr83aetx48zwgq4v" xml:space="preserve">{{Do werifikacje}}
[[Òbrôzk:Porter zywiec.jpg|mały|]]

'''Piwò''' (arch. ''bërsz'') to [[alkòholowi napitk]] ò nisczi zamkłoscë [[alkòhol]]u (zwiksza do 6%), zwëskóny bez [[destilacëjô|destilacjã]] òb [[alkòholowô fermentacëjô|alkòholową fermentacjã]] piwną [[soczëzna|soczëznie]], chtërna je dostónô ze [[zbòżé|zbòżégò]] (nòbarzi [[jãczmiéń|jãczmienia]]).

== Historiô ==
Wszëtczé zbòża, chtërné mają w se cëczer mògą pòddac sã ùrmòwi fermentacëje dzãka dzëczim młodzóm w lëfce. Wic czej znóné bëłë ju zbòża, piwò mògło samòstójno pòwstac w rozmajitëch kùlturach na swiece. Nôstarszé szlache browarzeniô mają nie przëmiérzającë sétme tësąców lat, co je wiedzec z chemicznëch testów dôwnëch grónków z dzysdniowégò môlu Jiranu. Antropòloga Alan Eamesje dbë, że &quot;piwò bëło ną mòcą, chtërna naczerowa plemiã Nomadów do żëcô we wsach...&quot;

Je wiedzec, że w kraju Sumerów, Mezopòtamie, chtëren béł midzë Tigrisã a Eùfratã, warzëlë nen napitk, le nie je wiedzec na jaczi spòsób Sumerowie ùsadzële receptë. Sumerowie baro wenerowale piwò. Przódëczasny tekst, znóny jakno &quot;Himn do Nikasi&quot; (Nikasi béła bóżëną piwa) mô w se receptã na wërobk negò napitkù.

:Ninkasi, të jes tą, chtërna piecze ''bappir'' w wiôldżim piekarkã,
:Wkłôda w szëkù górë łëzganych zôren,
:Të jes tą, chtërna mòkrzë malc ùstôwiony na zemi...

:Të jest tą, chtërna trzëma w rãkach baro słodkã soczëznã...

:Ninkasi, të jes tą, chtërna wëlewa przefiltrowane piwò z browarni bùte,
:To je [jakno] nacercé Tigrisu ë Eùfratu.

Z niegò wiéme, że to nôstarszé piwò zwëskiwóné bëło z chleba fermeńtowónégò w wòdze. Wic mòże bëc, że no piwò szlachòwało barżi za chlébòwim kwasã.

Czej krôj Sumerów ùpôdł, jich spòsobiôrzë, Babilończicë, rozwinelë warzenié piwa. W epòpeje &quot;Gilgamesz&quot;, czëtómë, że ''Enkidu'', primitiwny stwór, półczłowiek-półzwiérz, pò wëpicém sétmë grónuszków piwa stôł sã człowiekã. Babilończicë rozmielë warzëc 20 zortów piwa. Wëwòżelë je nawetka do Egiptu. Babilońsczi król Hammùrabi, w swòji zbérnice praw miôł téż ùstawë tikające sã piwa. Midzë jinszima, jegò pòddóny mielë do wëpicégò wedle sztatusu, òd 2 do 5 litròw negò napitkù òb dzéń ë piwòwarë mielë nakôzóne, żëbë nie falszowac piwa (np. nié dolewac do niegò wòdë). Białczi piłë piwò z miodã czë jinszima lëbiodczima (daktëlama czë miodnyma jagòdama).

Technologiã prodùkòwaniô piwa rozwijalë téż Egipcjanowie, chtërny naczãle rozmajitima dodôwkama pòprôwiac jegò szmakã. Piwò bëło dlô nich na tëli wôżné, że ùsadzële apartną heroglifã na jegò òznaczenié.

Rzëmianowie ë Grekòwie są znóny colemało z robieniô wina. Leno òni téż, nigle wino sã nié rozkòscerzëło, pilë piwò. W Rzimsczim Jimperium piwò bëło wszãdze tam, dze bëłë jiwrë w dostanim wina. Równak Rzëmianowie trzimële je za napitk barbarzińców.

Wiele nôrodów robiło swòje piwò. Ò rozlubianiu sã Germanów do negò napitkù pisze, z gwësnym lëchim wseczëcim, Tacët (Germania 23,1: ''potui humor ex hordeo aut frumento, in quandam similitudinem vini corruptus'', co nie przëmiérzającë òznôcza &quot;do picégò mają sczënioną z jiczmã czë pszenicã, skażonã ceklënã, chtërna ùdaje wino&quot;). Dzysdniowi Miemce znają piwò òb nômni 800 rokù przed nają erą.

Samòbëtno, techologijô wërobkù piwa pòwstała téż na jinszëch kòntinentach. W Americe òd òkolim IX stalata p.n.e. robi sã m.jn. kùkùridzane piwò ''chibche'', chtërne brało sã ze zwëkòwi fermentacëji kùkùridzanej soczëznë z dodôwkã ptialinë.

Napitk nen miôł wiôldżą rolã na nordze Eùropë. Fińskô pòéma ''Kalewala'' pòswiãcô jemù jaż 400 réżków, czej stwòrzeniu swiata blós ò połowã mni. W nordicczim epòse ''Edda'' je mòżna przeczëtac, że wino to je napitk nieùmiérnych bògów a piwò słëchającë je do swiata smiertelnych.

W przódeczasnym swiece warzniém piwa zajëmiwałe sã białczi. W prawach wielu nôrodów bëło, że statczi do warzeniégò piwa nôleżą do białków. Stojizna na naczãła sã zmieniwac w strzédnych stalatach, czej warzeniém zajãłe sã klôsztornicë. Do swòji biédni, òsoblëwi w pòsce, dietë brëkòwale òni lubnegò w szmakù, ful bògatégò w witaminë ë mineralne dzélëczi napitkù. Prawa tikające sã pòstu nié tikałe piwa, tedë òno mògło bëc pite òb całi rok. W niechtërnëch klôsztorach klôsztornikom przëpôdało nawetka 5 litrów negò napitkù òb dzéń. Z czasã klôsztorë robilë wiãcy piwa niż gò brëkòwelë, tedë naczãlë je przedôwac. Ùlepszalë przë tim technologijã ë ùsadzalë nowe receptë. Niechtërne klôsztorë dzãka warzeniu piwa zebrałë zacht wiôldżi kapitał.

== Zortë dzysdniowégò piwa ==
=== Piwa wiérzchni fermentacëji ===
[[Òbrôzk:Real Ale 2004-05-09 cropped.jpg|150px|mały|Piwò zortu [[ale]] ]]

* [[stout]] – cemne, bez mała czôrnë piwò, chtërne je zwëskóne ze scëkrzënégò [[malc]]u z dôdówkã pszenicznégò malcu, ò cãżczim, słodkò-gòrzczim szmakù. Nôsłôwniészim piwem negò zortu je [[Guinness]].
* [[ale]] – cemnobrune abò jasnobrune piwa zwëskóne z kaszpùtu (miészónczi) strzédnégò ë scëkrzënégò malcu, ò szmakach ód gòrzczégò do słodkòwégò.
* [[bitter]] – szlach piwa ale ò cemnojantarowi farwe ë gòrzczim a bez słodczégò szmakù, je zwëkòwi piwã w [[Angliô|angelsczich]] pùbach.
* [[porter]] – zwëkòwi kaszpùt piw ''ale'', ''bittera'' ë ''stouta'' z dôdówkã [[szpirtus]]u ë przëprawë.
* [[piwò trapistów]] – klôsztorne piwò, zwëskòne z cemnegò malcu, baro mòcno chmielóne. Terô warzone blós w piãcu browarniach w [[Belgijô|Beldżji]] ë jedny w [[Holandijô|Holandji]].
* [[czerwòne piwò]] – widzałë piwò w Beldżji, [[Australëjô|Australëji]] ë [[Frańcëjô|Frańcëji]], letkò słodczé piwò z niescëkrzënégò malcu le zwëskóne metodama wiérzchni fermentacëji.
* [[weizen]] – jasne, mòckò szëmùjące piwò, përznã chmielóne, pôch bananowò-granôtczi. Mô przenômni 50% pszenégò malcu, pòchodzi z [[Bawarskô]]. Jegò przedstôwcë to: Paulaner, Franziskaner, Schneider

=== Piwa niżny fermentacëji ===
* [[pilsner]] (pils) – zwëkòwe piwò, zwëskóne z jiczmòwégò malcu, chmélu, wòdë ë młodze. Pilsner to gòrzczé piwò ò jasnojantarowé farwë, szmaka òstrô a pòznôwnô. Miôno pòchodzi òd gardu w [[Czeskô]], [[Pilzno]]. Gwësny przëkłôd to [[Pilsner Urquell]] (Plzensky Prazdroj).
* [[lager]] – piwò zwëskone tak jak pilsner, leno z dôdówkã cëkru ë czasã pszenégò ë kùkùridzowégò malcu. Gwësny przëkłôd to amerikańsczi [[Budweiser]].
* [[Ice lager]] – piwò fermentowane ë filtrowane w baro môłich temperaturach z môłim dôdówkã chmélu. Piwò baro przezérne, chtërne trzëmac mòżna w biôłich sklónkach. Piwa te sã bez mała bez szmaka. Baro widzałë w [[USA]] ë [[Meksyk|Meksykù]]. Gwësny przëkłôd to [[Corona]] ë [[Ice Bud]].

=== Piwa ùrmòwi fermentacëji ===
* [[lambic]]
* [[gueuze]]
* [[faro]]
* [[kriek]]

=== Warzenié dzysdniowégò piwa ===
Dzysdniowò warzenie piwa òdbiwô sã w apartnych ùstôwach – [[browarniô|browaniach]]. Mòżna téż warzec piwo domôwama spòsobama (domôce browarzenie).

Na proces robieniô piwa skłôda sã:
* produkcëjô malcu,
* przësztelowanié soczëznë,
* fermentacë soczëznë,
* léganié piwa,
* filtracjëjô,
* òbcëg pòszëkòwanégò piwa

== Bùtnowé pòwrózczi ==
{{Commons}}
* http://piwomani.blogspot.com/2012/10/kartesczi-mnich-kaszubski-mnich-i.html Kartësczi Mnich (Kaszubski Mnich) i Szimbarsci Smók (Szymbarski Smok)/Kaszëbskô Kóruna (minibrowar Kaszubska Korona)

{{Kòntrola}}

[[Kategòrëjô:Pitczi]]</text>
      <sha1>9po7iw30880g2hcfr83aetx48zwgq4v</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>218889</id>
      <parentid>218887</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T22:04:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Iketsi</username>
        <id>3254</id>
      </contributor>
      <comment>{{skr.|arch.}}</comment>
      <origin>218889</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8041" sha1="kc4sn4qotbhyszueaxnzpygo404h8ft" xml:space="preserve">{{Do werifikacje}}
[[Òbrôzk:Porter zywiec.jpg|mały|]]

'''Piwò''' ({{skr.|arch.}} ''bërsz'') to [[alkòholowi napitk]] ò nisczi zamkłoscë [[alkòhol]]u (zwiksza do 6%), zwëskóny bez [[destilacëjô|destilacjã]] òb [[alkòholowô fermentacëjô|alkòholową fermentacjã]] piwną [[soczëzna|soczëznie]], chtërna je dostónô ze [[zbòżé|zbòżégò]] (nòbarzi [[jãczmiéń|jãczmienia]]).

== Historiô ==
Wszëtczé zbòża, chtërné mają w se cëczer mògą pòddac sã ùrmòwi fermentacëje dzãka dzëczim młodzóm w lëfce. Wic czej znóné bëłë ju zbòża, piwò mògło samòstójno pòwstac w rozmajitëch kùlturach na swiece. Nôstarszé szlache browarzeniô mają nie przëmiérzającë sétme tësąców lat, co je wiedzec z chemicznëch testów dôwnëch grónków z dzysdniowégò môlu Jiranu. Antropòloga Alan Eamesje dbë, że &quot;piwò bëło ną mòcą, chtërna naczerowa plemiã Nomadów do żëcô we wsach...&quot;

Je wiedzec, że w kraju Sumerów, Mezopòtamie, chtëren béł midzë Tigrisã a Eùfratã, warzëlë nen napitk, le nie je wiedzec na jaczi spòsób Sumerowie ùsadzële receptë. Sumerowie baro wenerowale piwò. Przódëczasny tekst, znóny jakno &quot;Himn do Nikasi&quot; (Nikasi béła bóżëną piwa) mô w se receptã na wërobk negò napitkù.

:Ninkasi, të jes tą, chtërna piecze ''bappir'' w wiôldżim piekarkã,
:Wkłôda w szëkù górë łëzganych zôren,
:Të jes tą, chtërna mòkrzë malc ùstôwiony na zemi...

:Të jest tą, chtërna trzëma w rãkach baro słodkã soczëznã...

:Ninkasi, të jes tą, chtërna wëlewa przefiltrowane piwò z browarni bùte,
:To je [jakno] nacercé Tigrisu ë Eùfratu.

Z niegò wiéme, że to nôstarszé piwò zwëskiwóné bëło z chleba fermeńtowónégò w wòdze. Wic mòże bëc, że no piwò szlachòwało barżi za chlébòwim kwasã.

Czej krôj Sumerów ùpôdł, jich spòsobiôrzë, Babilończicë, rozwinelë warzenié piwa. W epòpeje &quot;Gilgamesz&quot;, czëtómë, że ''Enkidu'', primitiwny stwór, półczłowiek-półzwiérz, pò wëpicém sétmë grónuszków piwa stôł sã człowiekã. Babilończicë rozmielë warzëc 20 zortów piwa. Wëwòżelë je nawetka do Egiptu. Babilońsczi król Hammùrabi, w swòji zbérnice praw miôł téż ùstawë tikające sã piwa. Midzë jinszima, jegò pòddóny mielë do wëpicégò wedle sztatusu, òd 2 do 5 litròw negò napitkù òb dzéń ë piwòwarë mielë nakôzóne, żëbë nie falszowac piwa (np. nié dolewac do niegò wòdë). Białczi piłë piwò z miodã czë jinszima lëbiodczima (daktëlama czë miodnyma jagòdama).

Technologiã prodùkòwaniô piwa rozwijalë téż Egipcjanowie, chtërny naczãle rozmajitima dodôwkama pòprôwiac jegò szmakã. Piwò bëło dlô nich na tëli wôżné, że ùsadzële apartną heroglifã na jegò òznaczenié.

Rzëmianowie ë Grekòwie są znóny colemało z robieniô wina. Leno òni téż, nigle wino sã nié rozkòscerzëło, pilë piwò. W Rzimsczim Jimperium piwò bëło wszãdze tam, dze bëłë jiwrë w dostanim wina. Równak Rzëmianowie trzimële je za napitk barbarzińców.

Wiele nôrodów robiło swòje piwò. Ò rozlubianiu sã Germanów do negò napitkù pisze, z gwësnym lëchim wseczëcim, Tacët (Germania 23,1: ''potui humor ex hordeo aut frumento, in quandam similitudinem vini corruptus'', co nie przëmiérzającë òznôcza &quot;do picégò mają sczënioną z jiczmã czë pszenicã, skażonã ceklënã, chtërna ùdaje wino&quot;). Dzysdniowi Miemce znają piwò òb nômni 800 rokù przed nają erą.

Samòbëtno, techologijô wërobkù piwa pòwstała téż na jinszëch kòntinentach. W Americe òd òkolim IX stalata p.n.e. robi sã m.jn. kùkùridzane piwò ''chibche'', chtërne brało sã ze zwëkòwi fermentacëji kùkùridzanej soczëznë z dodôwkã ptialinë.

Napitk nen miôł wiôldżą rolã na nordze Eùropë. Fińskô pòéma ''Kalewala'' pòswiãcô jemù jaż 400 réżków, czej stwòrzeniu swiata blós ò połowã mni. W nordicczim epòse ''Edda'' je mòżna przeczëtac, że wino to je napitk nieùmiérnych bògów a piwò słëchającë je do swiata smiertelnych.

W przódeczasnym swiece warzniém piwa zajëmiwałe sã białczi. W prawach wielu nôrodów bëło, że statczi do warzeniégò piwa nôleżą do białków. Stojizna na naczãła sã zmieniwac w strzédnych stalatach, czej warzeniém zajãłe sã klôsztornicë. Do swòji biédni, òsoblëwi w pòsce, dietë brëkòwale òni lubnegò w szmakù, ful bògatégò w witaminë ë mineralne dzélëczi napitkù. Prawa tikające sã pòstu nié tikałe piwa, tedë òno mògło bëc pite òb całi rok. W niechtërnëch klôsztorach klôsztornikom przëpôdało nawetka 5 litrów negò napitkù òb dzéń. Z czasã klôsztorë robilë wiãcy piwa niż gò brëkòwelë, tedë naczãlë je przedôwac. Ùlepszalë przë tim technologijã ë ùsadzalë nowe receptë. Niechtërne klôsztorë dzãka warzeniu piwa zebrałë zacht wiôldżi kapitał.

== Zortë dzysdniowégò piwa ==
=== Piwa wiérzchni fermentacëji ===
[[Òbrôzk:Real Ale 2004-05-09 cropped.jpg|150px|mały|Piwò zortu [[ale]] ]]

* [[stout]] – cemne, bez mała czôrnë piwò, chtërne je zwëskóne ze scëkrzënégò [[malc]]u z dôdówkã pszenicznégò malcu, ò cãżczim, słodkò-gòrzczim szmakù. Nôsłôwniészim piwem negò zortu je [[Guinness]].
* [[ale]] – cemnobrune abò jasnobrune piwa zwëskóne z kaszpùtu (miészónczi) strzédnégò ë scëkrzënégò malcu, ò szmakach ód gòrzczégò do słodkòwégò.
* [[bitter]] – szlach piwa ale ò cemnojantarowi farwe ë gòrzczim a bez słodczégò szmakù, je zwëkòwi piwã w [[Angliô|angelsczich]] pùbach.
* [[porter]] – zwëkòwi kaszpùt piw ''ale'', ''bittera'' ë ''stouta'' z dôdówkã [[szpirtus]]u ë przëprawë.
* [[piwò trapistów]] – klôsztorne piwò, zwëskòne z cemnegò malcu, baro mòcno chmielóne. Terô warzone blós w piãcu browarniach w [[Belgijô|Beldżji]] ë jedny w [[Holandijô|Holandji]].
* [[czerwòne piwò]] – widzałë piwò w Beldżji, [[Australëjô|Australëji]] ë [[Frańcëjô|Frańcëji]], letkò słodczé piwò z niescëkrzënégò malcu le zwëskóne metodama wiérzchni fermentacëji.
* [[weizen]] – jasne, mòckò szëmùjące piwò, përznã chmielóne, pôch bananowò-granôtczi. Mô przenômni 50% pszenégò malcu, pòchodzi z [[Bawarskô]]. Jegò przedstôwcë to: Paulaner, Franziskaner, Schneider

=== Piwa niżny fermentacëji ===
* [[pilsner]] (pils) – zwëkòwe piwò, zwëskóne z jiczmòwégò malcu, chmélu, wòdë ë młodze. Pilsner to gòrzczé piwò ò jasnojantarowé farwë, szmaka òstrô a pòznôwnô. Miôno pòchodzi òd gardu w [[Czeskô]], [[Pilzno]]. Gwësny przëkłôd to [[Pilsner Urquell]] (Plzensky Prazdroj).
* [[lager]] – piwò zwëskone tak jak pilsner, leno z dôdówkã cëkru ë czasã pszenégò ë kùkùridzowégò malcu. Gwësny przëkłôd to amerikańsczi [[Budweiser]].
* [[Ice lager]] – piwò fermentowane ë filtrowane w baro môłich temperaturach z môłim dôdówkã chmélu. Piwò baro przezérne, chtërne trzëmac mòżna w biôłich sklónkach. Piwa te sã bez mała bez szmaka. Baro widzałë w [[USA]] ë [[Meksyk|Meksykù]]. Gwësny przëkłôd to [[Corona]] ë [[Ice Bud]].

=== Piwa ùrmòwi fermentacëji ===
* [[lambic]]
* [[gueuze]]
* [[faro]]
* [[kriek]]

=== Warzenié dzysdniowégò piwa ===
Dzysdniowò warzenie piwa òdbiwô sã w apartnych ùstôwach – [[browarniô|browaniach]]. Mòżna téż warzec piwo domôwama spòsobama (domôce browarzenie).

Na proces robieniô piwa skłôda sã:
* produkcëjô malcu,
* przësztelowanié soczëznë,
* fermentacë soczëznë,
* léganié piwa,
* filtracjëjô,
* òbcëg pòszëkòwanégò piwa

== Bùtnowé pòwrózczi ==
{{Commons}}
* http://piwomani.blogspot.com/2012/10/kartesczi-mnich-kaszubski-mnich-i.html Kartësczi Mnich (Kaszubski Mnich) i Szimbarsci Smók (Szymbarski Smok)/Kaszëbskô Kóruna (minibrowar Kaszubska Korona)

{{Kòntrola}}

[[Kategòrëjô:Pitczi]]</text>
      <sha1>kc4sn4qotbhyszueaxnzpygo404h8ft</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>The Oppressed</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3157</id>
    <revision>
      <id>218759</id>
      <parentid>211765</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T12:11:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Iketsi</username>
        <id>3254</id>
      </contributor>
      <comment>„Walijô”→„Waliô”</comment>
      <origin>218759</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="845" sha1="58xeh0czqkbcyq4vd83nrrikzgm2vey" xml:space="preserve">[[Òbrôzk:The Oppressed.jpg|mały|The Oppressed (2024)]]

'''The Oppressed''' je [[skinhead]]owim ë [[punk|punkòwim]] karnã z [[Waliô|Waliji]]. Mùzykã jaką gra ne karno òpisëje sã mionem [[oi!]]. The Oppressed są wiôldżima procëmnikama [[rasizm]]u òd czasu pòwstaniô ë są mòcno sparłãczeni z rësznotã [[Skinheads Against Racial Prejudice|SHARP]] (''Skinheads Against Racial Prejudice'' – Skinheadowie Procëm Rasowim Ùrëchlenim).

== Diskògrafiô ==
* ''Oi! Oi! Music'' (1984)
* ''Music for Hooligans'' (2000)
* ''More Noize for the Boys'' (2001)
* ''We Can Do Anything'' (2002)
* ''Live 1984'' (2002)

== Bùtnowé pòwrózczi ==
{{Commons}}
* [https://web.archive.org/web/20171101191538/http://www.theoppressed.co.uk/ Òficjalnô starna karna]

{{Ùzémk artikla}}
{{Kòntrola}}

[[Kategòrëjô:Punkòwé karna]]</text>
      <sha1>58xeh0czqkbcyq4vd83nrrikzgm2vey</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>218765</id>
      <parentid>218759</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T12:13:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Iketsi</username>
        <id>3254</id>
      </contributor>
      <comment>Walie</comment>
      <origin>218765</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="844" sha1="kzhwlc2ivwwqhf33xo508dexgt0ucau" xml:space="preserve">[[Òbrôzk:The Oppressed.jpg|mały|The Oppressed (2024)]]

'''The Oppressed''' je [[skinhead]]owim ë [[punk|punkòwim]] karnã z [[Waliô|Walie]]. Mùzykã jaką gra ne karno òpisëje sã mionem [[oi!]]. The Oppressed są wiôldżima procëmnikama [[rasizm]]u òd czasu pòwstaniô ë są mòcno sparłãczeni z rësznotã [[Skinheads Against Racial Prejudice|SHARP]] (''Skinheads Against Racial Prejudice'' – Skinheadowie Procëm Rasowim Ùrëchlenim).

== Diskògrafiô ==
* ''Oi! Oi! Music'' (1984)
* ''Music for Hooligans'' (2000)
* ''More Noize for the Boys'' (2001)
* ''We Can Do Anything'' (2002)
* ''Live 1984'' (2002)

== Bùtnowé pòwrózczi ==
{{Commons}}
* [https://web.archive.org/web/20171101191538/http://www.theoppressed.co.uk/ Òficjalnô starna karna]

{{Ùzémk artikla}}
{{Kòntrola}}

[[Kategòrëjô:Punkòwé karna]]</text>
      <sha1>kzhwlc2ivwwqhf33xo508dexgt0ucau</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Blag Linux and Gnu</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3631</id>
    <redirect title="BLAG" />
    <revision>
      <id>218946</id>
      <parentid>18342</parentid>
      <timestamp>2026-10-16T04:30:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Iketsi</username>
        <id>3254</id>
      </contributor>
      <comment>[[Kategòriô:Przeczerowania]] òsta dodónô za pòmòcą gadżetu [[c:Help:Gadget-Cat-a-lot/csb|Cat-a-lot]]</comment>
      <origin>218946</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="52" sha1="qrpc1c8iq4r61y2umhy1sftwudrnx9w" xml:space="preserve">#REDIRECT [[BLAG]]

[[Kategòrëjô:Przeczerowania]]</text>
      <sha1>qrpc1c8iq4r61y2umhy1sftwudrnx9w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Estoniô</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3669</id>
    <revision>
      <id>218872</id>
      <parentid>218265</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T20:19:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Martin Macha 2111</username>
        <id>13394</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>218872</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6136" sha1="1o4ovfyl1my9h6hnluo2vuv40vqvdcb" xml:space="preserve">{{Infobox-państwò
|gwôsné miono = Eesti Vabariik
|miono = Repùblika Estonie
|miono-genitiw = Estonie
|fana = Flag_of_Estonia.svg
|herb = Coat of arms of Estonia.svg
|na karce = EU-Estonia.svg
|jãzëk = [[Estońsczi jãzëk|estońsczi]]
|stolëca = Tallin
|fòrma państwa = repùblika
|wiéchrzëzna = 45 335
|procent-wòdë = 4,6
|lëdztwò = 1 362 954|rok = 2026
|dëtk = [[eùro]]|kòd dëtka = EUR
|czasowô cona = +2
|swiãto = [[24 gromicznika]]
|himn = „Mu isamaa, mu õnn ja rõõm”&lt;br&gt;Mòja domôcëzna, mòje szczescé ë redota &lt;center&gt;[[Òbrôzk:US Navy band - National anthem of Estonia.ogg]]
&lt;/center&gt;
|kòd = EE
|Internet = .ee
|telefón = +372
|Prezydeńt=Ülle Madise
|Premiéra=Kristen Michal
|aùtowi kòd=EST
}}
'''Estoniô''' ({{jãz.|et}} ''Eesti''; òficjalnô pòzwa: Repùblika Estonie, {{jãz.|et}} ''Eesti Vabariik'') – państwò w nordowi [[Eùropa|Eùropie]]. Òd zôpadu i nordë (przez Fińską Hôwingã) mô przistãp do [[Bôłt|Bôłtëcczégò Mòrza]] i brzegòwą liniã ò długòscë kòl 3 794 km. Òd pôłniégò grańczi z [[Łotwa|Łotewską]], a ód pòrénkù – z [[Ruskô|Ruską]] (przez grańczné jezoro Pejpùs). Stolëcą i nôwikszim gardã je [[Tallin|Tallin]]. Na teritorium Estonie ò wiéchrzëznie 45 335 km² to dô 2 317 òstrowë&lt;ref&gt;[https://news.err.ee/1609260713/estonia-gains-95-islands-but-loses-4-square-kilometers-with-updated-map]&lt;/ref&gt;. Etniczny Estończicë są lëdã ùgrofińsczégò pòchòdzeniô, kùlturowo blësczim do mieszkańców [[Fińskô|Finlandie]], z chtërną Estoniô grańczi przez [[Bôłt]].

Òd 2004 Estoniô nôleżi do [[NATO]] i [[Eùropejskô Ùniô|Eùropejsczi Ùnie]].

== Geògrafiô ==
=== Pòłożenié ===
[[Òbrôzk:Estonia_1999_CIA_map.jpg|mały|Kôrta Estonie]]
Leżi w nordowò-zôpadnym dzélu Eùropë. Òd zôpadu i nordë (przez Fińską Hôwingã) mô przistãp do [[Bôłt|Bôłtu]]. Grańczi z [[Łotwa|Łotewską]] òd pôłniégò i [[Ruskô|Ruską]] ód pòrénkù.

=== Wiéchrzëzna ===
[[Òbrôzk:Luftbild Finnischer Meerbusen.jpg|mały|Satelitarny òdjimk Estonii]]
* całownô: 45 228 km²
* wiéchrzëzna lądu: 42 388 km²
* wiéchrzëzna wòdów: 2,840 km²
* môl na swiece wedle wiéchrzëznë: 133.

=== Lądowé grańce ===
* òglowô długòsc wszëtczich grańców: 657 km
* państwa, z jaczima mô grańce: [[Łotewskô]] 333 km, [[Ruskô]] 324 km

=== Brzegòwô liniô ===
3 794 km (przistãp do [[Bôłt|Bôłtu]])

=== Klimat ===
[[Òbrôzk:Koppen-Geiger Map EST present.svg|mały|Klimat Estonie w skalë Köppena]]
Klimat przechódny midzë ùmiarkòwónym kòntinentalnym i ùmiarkòwónym mòrsczim, z łagódną zëmą i chłodnym latã. Wiôldżi cësk na klimat mają atlanticczé cyklonë. Z przëczënë blëskòscë mòrza sërosc lëftu je wiedno wësokô.

=== Ùsztôłcenié terenu ===
Zdrzącë na ùsztôłcenié terenu, Estoniô je plaskatim krajã. Mô baro długą brzegòwą liniã wedle Bôłtu z wiãcy jak 2 tës. òstrowów. Nôwiãkszé z nich to [[Saaremaa]] ò wiéchrzëznie 2 673 km² i [[Hiiumaa]] (989 km²).

=== Wësokòsc terenu ===
[[Òbrôzk:Haanja_k%C3%BCla.jpg|mały|Widoczi z grzëpë Suur Munamägi]]
* strzédnô wësokòsc: 61 m. {{skr.|n.r.m.}}
* nôniższô wësokòsc: 0 m. {{skr.|n.r.m.}} ([[Bôłt]])
* nôwëższi czëp: 318 m. {{skr.|n.r.m.}} (Suur Munamägi)

=== Gruńtë wedle ùżiwaniô ===
* rolné gruńtë 22,2% (w tim 14,9% òrnëch gruńtów)
* lasë: 52,1%

== Lëdze i spòlëzna ==
=== Pòpùlacjô ===
* wielëna lëdztwa: 1 251 581 (na lëpińc 2017)
* môl na swiece wedle wielënë lëdztwa: 158.
=== Etniczné grëpë ===
[[Òbrôzk:Viljandi folkdanslag på Hedemora gammelgård 2014 01.jpg|mały|Estończicë]] 
[[Estończicë]] 68,7%, [[Ruskòwie]] 24,8%, [[Ùkrajińcë]] 1,7%, [[Biôłorusënowie]] 1%, [[Finowie]] 0,6%, (wôrtnoscë taksowóné na 2011)

=== Ùżiwóné jãzëczi ===
[[estońsczi jãzëk|estońsczi]] (òficjalny) 68,5%, [[rusczi jãzëk|rusczi]] 29,6%, [[Ùkrajińsczi jãzëk|ùkrajińsczi]] 0,6%

=== Religijné grëpë ===
[[prawòsławié]] 16,2%, [[lëterstwò]] 9,9% (pòdôwczi òglowégò spisënkù z 2011)

=== Ùrbanizacjô ===
[[Òbrôzk:Vistas panorámicas desde la iglesia de San Olaf, Tallinn, Estonia, 2012-08-05, DD 31.JPG|mały|Panorama Tallëna]]
* mieskô pòpùlacjô: 67,4% (w 2017)
* wikszé miesczé òstrzódczi: Tallin (stolëca) – 426 538 mieszkańców, Tartu – 93 124, Narwa – 57 130&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20191213223814/http://pub.stat.ee/px-web.2001/Dialog/varval.asp?ma=RV0241&amp;ti=RAHVASTIK+SOO%2C+VANUSE+JA+HALDUS%DCKSUSE+V%D5I+ASUSTUS%DCKSUSE+LIIGI+J%C4RGI%2C+1.+JAANUAR&amp;path=..%2FDatabase%2FRahvastik%2F01Rahvastikunaitajad_ja_koosseis%2F04Rahvaarv_ja_rahvastiku_koosseis%2F&amp;lang=2 ''RV0241: rahvastik soo, vanuse ja haldusüksuse või asustusüksuse liigi järgi, 1. jaanuar'']&lt;/ref&gt;

== Pòliticzny system ==
* òficjalnô pòzwa: Repùblika Estonie ({{jãz.|et}} ''Eesti Vabariik'')
* pòliticzny system: parlamentarnô repùblika
* stolëca: [[Tallin|Tallin]]
* czasowô cona: UTC +2 (òb zëmã), UTC+3 (òb lato)
* państwowé swiãto: [[24 gromicznika]] – Dzéń Samòstójnotë
* nôrodny himn: „Mu isamaa, mu õnn ja rõõm” (''Mòja domôcëzna, mòje szczescé ë redota'')

=== Wëkònôwczô władza ===
* prezydent Ülle Madise (òd [[12 pajicznika]] [[2026]])
* premiéra Kristen Michal (òd [[23 lëpińca]] [[2024]])

=== Ùstawòdôwczô władza ===
[[Òbrôzk:Riigikogu Parliament of Estonia (47623229042).jpg|mały|Parlament]]
jednojizbòwi parlament ({{jãz.|et}} ''Riigikogu'' – 101 nôleżników na sztërëlatną kadencjã)

== Òbaczë téż ==
{{Col2
|col1= === Sparłãczoné témë ===
* [[Eùropejskô Ùniô]]
|col2= === Estoniô ===
{{#categorytree:Estoniô|hideroot=on|mode=pages}}
}}

== Przëpisë ==
{{Przëpisë}}

== Bibliografiô ==
* [https://web.archive.org/web/20090412064347/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/en.html Estoniô w „The World Factbook”]

== Bùtnowé pòwrózczi ==
{{Commons}}

{{Eùropa}}
{{Eùro}}

{{Kòntrola}}

[[Kategòrëjô:Estoniô| ]]</text>
      <sha1>1o4ovfyl1my9h6hnluo2vuv40vqvdcb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wdzydze</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3915</id>
    <revision>
      <id>218778</id>
      <parentid>213756</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T14:21:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Terrus38</username>
        <id>14026</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>218778</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2076" sha1="8lfanbwquncrzhq7gn2nr1v6g4usayd" xml:space="preserve">{{Wies infobox
|Wies=Wdzydze
|rodzôcz_wsë=
|céch_wsë=
|ôrt_gminë=
|fana_wsë=
|kôrta_wsë=
|Kôrta={{Lokalizacyjnô kôrta|mapa=PL|rozmiar=250|rodzaj=inline|punkty mapy={{Lokalizacyjnô kôrta/pónkt|54°00'46&quot;N 17°56'01&quot;E|pòzycjô=right|merk=Red pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Wdzydze]]}}}}
|wòjewództwò=pòmòrsczé
|kréz=kòscérsczi
|gmina=Kòscérzëna
|szôłtëstwò=Wdzydze
|miejskô=
|wiechrzëzna=
|gradëN=54
|minutëN=00
|sekùndëN=45
|gradëE=17
|minutëE=55
|sekùndëE=52
|wiżô=140 m n.p.m.
|rok=
|lëdztwò=188
|gãscëzna=
|nr_czér=58
|pòcztowi_kòd=83-408
|reg_tôfla=GKS
|SIMC=
|szôłtës=
|www=
|òdjimk=Wdzydze zagroda 7.jpg
|galerëjô_commons=Category:Wdzydze Kiszewskie
|
}}
'''Wdzydze''' – wies w [[gmina Kòscérzna|gminie Kòscérzna]], w [[Kòscérsczi kréz|kòscérsczim krézu]], w [[Pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]], pòłożonô nad Wdzydzczim Jezorã, kòl 13 km òd krézowégò gardu [[Kòscérzna]]. Wdzydze są wôżnym [[turistika|turistnym]] òstrzódkã z wiele penzjónatama, wczasowima chëczama i [[agrokwatéra|agrokwatérama]]. Tu je [[Mùzeùm – Kaszëbsczi Etnograficzny Park m. Tédorë i Izydora Gùlgòwsczich we Wdzydzach|Mùzeùm – Kaszëbsczi Etnograficzny Park]].

Òficjalnô kaszëbskô pòzwa wsë w pòstacje „Wdzydze” òsta wprowadzónô 4 lëpińca 2013&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20160427004859/http://mniejszosci.narodowe.mac.gov.pl/download/86/19883/ListagminwpisanychdoRejestrugmin-stanna5IV16.pdf ''Lista gmin wpisanych do Rejestru gmin, na których obszarze używane są nazwy w języku mniejszości'']&lt;/ref&gt;. Pòzwa wsë brzëmi tak samò pò pòlskù.

== Òbaczë téż ==
* [[Mùzeùm – Kaszëbsczi Etnograficzny Park m. Tédorë i Izydora Gùlgòwsczich we Wdzydzach]]

== Przëpisë ==
{{Przëpisë}}

== Bùtnowé lënczi ==
{{Commons}}
* [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_XIII/185 Wdzydze Kiszewskie]

{{Kòntrola}}

[[Kategòrëjô:Pòmòrsczé wsë]]
[[Kategòrëjô:Gmina Kòscérzna]]
[[Kategòrëjô:Kaszëbë]]</text>
      <sha1>8lfanbwquncrzhq7gn2nr1v6g4usayd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Irlandiô</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4328</id>
    <revision>
      <id>218776</id>
      <parentid>218269</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T14:01:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Iketsi</username>
        <id>3254</id>
      </contributor>
      <comment>Galeriô</comment>
      <origin>218776</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8013" sha1="r790bj6lw7nc6w7ww2wv84si3puikpf" xml:space="preserve">{{Infobox-państwò|
gwôsné miono = Éire|
miono = Irlandiô |
miono-genitiw = Irlandie |
fana = Flag of Ireland.svg|
herb = Coat of arms of Ireland.svg |
na karce = EU-Ireland.svg|
jãzëk = [[Irlandzczi jãzëk|irlandzczi]]&lt;br&gt;[[Angelsczi jãzëk|angelsczi]]|
stolëca = Dublin|
fòrma państwa = repùblika |
wiéchrzëzna = 70 273|
procent-wòdë = 2,0 |
lëdztwò = 5 380 300| rok = 2024 |
dëtk = [[Eùro]]| kòd dëtka = EUR |
czasowô cona = +0 |
swiãto = 17 strëmiannika |
himn = Amhrán na bhFiann&lt;br&gt; (Żôłnérskô spiéwa) &lt;center&gt;[[Òbrôzk:United States Navy Band - Amhrán na bhFiann.ogg]]&lt;/center&gt; |
kòd = IE |
Internet = .ie |
telefón = +353 |Prezydeńt=Catherine Connolly|Premiéra=Micheál Martin|aùtowi kòd=IRL}}
'''Irlandiô''' – państwò w zôpadny [[Eùropa|Eùropie]], nôleżącé do [[Eùropejskô Ùniô|Eùropejsczi Ùnie]]. Zajimô piãc szóstich òstrowù ò ti sami pòzwie. Grańczi leno z [[Nordowô Irlandiô]], chtërna je dzélã [[Wiôlgô Britaniô|Zjednónégò Królestwa]]. Stolëcą i nôwikszim gardã je [[Dublin]].

== Geògrafiô ==
=== Pòłożenié ===
Leżi w zôpadny [[Eùropa|Eùropie]], na òstrowie Irlandiô. Òtôczô ją [[Atlanticczi Òcean]] (Celticczé Mòrze na pôłnim, Irlandzczé Mòrze na pòrénkù).
=== Wiéchrzëzna ===
*całownô: 70,273 km²
*wiéchrzëzna lądu: 68,883 km²
*wiéchrzëzna wòdów: 1,390 km²
*môl na swiece wedle wiéchrzëznë: 121.
=== Lądowé grańce ===
*òglowô długòsc wszëtczich grańców: 443 km
*państwa, z jaczima mô grańce: [[Wiôlgô Britaniô]] (Repùblika Irlandie grańczi leno z [[Nordowô Irlandiô|Nordową Irlandią]], chtërna je dzélã Zjednónégò Królestwa).
=== Brzegòwô liniô ===
1,448 km 
=== Klimat ===
Klimat ùmiarkòwóny nadmòrsczi, pòd wpłiwã Nordowòatlanticczégò Prądu. Łagódné zëmë, dosc chłodno òb lato. Czãsté ùblónowienié, znacznô serosc lëftu.
=== Ùsztôłcenié terenu ===
[[Òbrôzk:Cliffs of Moher bei bestem Wetter (2007).jpg|mały|Mòrsczé klifë nad Atlanticczim Òceanã]]
Centralnô równizna òbrëmiónô dosc niewësoczima górama; przez òstrów bieżi czile spłôwnëch rzék. Mòrsczé klifë na zôpadnym ùbrzégù.
=== Wësokòsc terenu ===
[[Òbrôzk:Ireland_physical_medium.png|mały|Fizycznô kôrta Irlandii]]
*strzédnô wësokòsc: 118 m. n.r.m.
*nôniższô wësokòsc: 0 m. n.r.m. (Atlanticczi Òcean)
*nôwëższi czëp: 1,041 m. n.r.m. (Carrauntoohil / Corrán Tuathail)
=== Gruńtë wedle ùżiwaniô ===
*rolné gruńtë 66,1 % (w tim 15,4 % òrnëch gruńtów)
*lasë 10,9% (wôrtoscë szacowóné na 2011)
== Lëdze i spòlëzna ==
=== Pòpùlacjô ===
*wielëna lëdztwa: 5,011,102 (wôrtosc szacowónô na lëpińc 2017)
*môl na swiece wedle wielënë lëdztwa: 121.
=== Etniczné karna ===
Irlandczicë 82,2% (w 2016)
=== Jãzëczi ===
[[Òbrôzk:Percentage stating they speak Irish daily outside the education system in the 2011 census.png|mały|Procent lëdzy, jaczi w codniowim żëcym pòsługùją sã irlandzczim jãzëkã]]
Òglowò ùżiwónym jãzëkã je angelsczi, 94% pòpulacje òkresliwô gò jakò swój rodny jãzëk. 11% lëdzy pòdôwô, że jich rodnym jãzëkã je [[Irlandzczi jãzëk|irlandzczi]]. Irlandzczi dominëje w dzélu państwa pòzéwónym ''Gaeltacht'', w jaczim mieszkô 96,628 lëdzy.
=== Religijné karna ===
[[Katolëcczi Kòscół|katolëcë]] 78.3%, Kóscół Irlandie (anglikańsczi) 2.7%, [[prawòsławié]] 1.3%, mùzułmanie 1.3%,
=== Ùrbanizacjô ===
*mieskô pòpùlacjô: 63.8%
*wikszé miesczé westrzódczi: Dublin (stolëca) – 1,173,179 mieszkańców; Cork – 125,622 mieszkańców.
== Pòliticzny system ==
*òficjalnô pòzwa: Irlandiô (irl. Éire)
*pòliticzny ùstôw: parlamentarnô repùblika
*czasowô cona: UTC 0 
*państwowé swiãto: 17 strëmiannika – Dzéń sw. Patrika
=== Wëkònôwczô władza ===
* pezydent Catherine Connolly (òd 11 lëstopadnika 2025)
* premier Micheál Martin (òd 23 stëcznika 2025)
=== Ùstawòdôwczô władza ===
Dwùjizbowi parlament, w skłôd jaczégò wchôdô niższô jizba Dáil Éireann (''Zéńdzenié Irlandie'', 158 nôleżników na piãcolatną kadencjã) i wëższô jizba Seanad Éireann (''Senat Irlandie'', 60 nôleżników).

== Historiô ==
[[Òbrôzk:Irishness.jpg|mały|Celticczi Krziż]]
Pierszé znôné szlachë wnożënë na môlach Irlandii szacowané są na 8000 p.n.e. i bëłë to przecążczi jachtôrzów z [[Eùropa|eùropejsczégò kòntinentu]]. Zaostałoscą pò tëch ludach są serie grobniców (np. Newgrange). Òd V wiekù òstrów béł chrystianizowóni przez swiãtégò Patrika. W VIII wiekù zaczął sã nôbiég wikingów, jaczi w 1014 w kùńcu òstôł òdparti przez armiã króla Briana Zuchternégò.

Òd 1169 zaczãłë sã anielsczé wëkùstrzënczi, zaczinającë wielelatné òbsadzenié [[òstrów|òstrowa]]. W tim cządzé òdbëłë sã zwielono różné pòwstania i wòjnë procëm Anielczików. W 1542 pòwstało Królestwò Irlandie, jegò mònarchą òstał Henrik VIII, ùstało jistniec, czede òstało zjednóne z Wiôlgą Britaniją na mòcë aktu unije z 1801. W 1916 òbczas wiôlgònocnegò pòwstania obznôjmiono samòstójnotã Irlandzczi Repùbliczi&lt;ref&gt;''[https://cain.ulster.ac.uk/issues/politics/docs/pir24416.htm CAIN: Proclamation of the Irish Republic, 24 April 1916]'' [online], cain.ulster.ac.uk [dost. 2026-03-22]. ({{jãz.|en}})&lt;/ref&gt;, też w 1919 pòsélcowie Nôrôdny Gromady z partie ''Sinn Féin'' obznôjmili niezanôleżnosc repùbliczi&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20160413120940/http://portalwiedzy.onet.pl/22323,,,,sinn_fein,haslo.html#selection-513.0-513.9 Sinn Fein]&lt;/ref&gt;. Na mòcë traktatu Anielsko-Irlandzczégò w 1922 ùsôdzôno Wòlne Irlandzczé Państwò, chtërëgo królã bëł mònarcha [[Wiôlgô Britaniô|Wiôldżi Britanie]]&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;''[https://www.ebsco.com/research-starters/history/irish-free-state-proclaimed Irish Free State Is Proclaimed| Research Starters | EBSCO Research]'' [online], EBSCO [dost 2025-11-02] ({{jãz.|en}}).&lt;/ref&gt;. W tim cządze pòwstôł pierszi irlandzczi rząd z [[Éamon de Valera|Éamonã de Valerą]] w przódkù, co sprawiło początk irlandzczi domôcy wòjnë (1922–1923&lt;ref&gt;[https://www.britannica.com/event/Irish-Civil-War ''Irish Civil War''] Encyclopedia Britannica [dost. 2026-03-22] ({{jãz.|en}})&lt;/ref&gt;). W 1937 zjinaczônô miono kraju na Irlandiô&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;, a w 1949 Irlandiô stała sã repùbliką&lt;ref&gt;Nelsson R., ''[https://www.theguardian.com/world/from-the-archive-blog/2020/apr/08/ireland-becomes-a-republic-april-1949 The day Ireland became a republic - archive, April 1949]'', „The Guardian”, 8 łżëkwiata 2020, s. -, ISSN 0261-3077 [dost. 2025-11-02] ({{jãz.|en}}).&lt;/ref&gt;.

W 1955 rokù Irlandiô stała sã nôleżnikã [[ONZ|ONZ]], w 1973 wstąpiła do [[Eùropejskô Ùniô|Eùropejsczi Wspólnotë]].

== Galeriô ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Òbrôzk:Cliffs-Of-Moher-OBriens-From-South.JPG|
Òbrôzk:Dry stone walls at the Connemara coast near Carna (2014).jpg|
Òbrôzk:2019-07-20-Dingle Lighthouse-0673.jpg|
Òbrôzk:Oscar Wilde portrait by Napoleon Sarony - albumen.jpg|
Òbrôzk:U2 on Joshua Tree Tour 2017 Brussels 8-1-17.jpg|
Òbrôzk:St Patricks Parade 2013 - Dublin (8565317951).jpg|
Òbrôzk:County Cork - St Colman's Cathedral - 20141123175422.jpg|
Òbrôzk:Drive on left in australia.jpg|
Òbrôzk:Enya - The Orlando Sentinel (1989) (cropped).jpg|
&lt;/gallery&gt;

== Òbaczë téż ==
{{Col2
|col1= === Sparłãczoné témë ===
* [[Eùropejskô Ùniô]]
|col2= === Irlandiô ===
{{#categorytree:Irlandiô|hideroot=on|mode=pages}}
}}

== Przëpisë ==
{{Przëpisë}}

== Bibliografiô ==
* [https://web.archive.org/web/20190506104239/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ei.html Irlandiô w „The World Factbook”]

== Bùtnowé lënczi ==
{{Commons}}

{{Eùropa}}
{{Eùro}}

{{Kòntrola}}

[[Kategòrëjô:Irlandiô| ]]
[[Kategòrëjô:Eùropejsczé państwa]]</text>
      <sha1>r790bj6lw7nc6w7ww2wv84si3puikpf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>218777</id>
      <parentid>218776</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T14:03:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Iketsi</username>
        <id>3254</id>
      </contributor>
      <comment>/* Galeriô */ -1</comment>
      <origin>218777</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7972" sha1="3kp3jd051px7ljx7qjagin0s4n2sb59" xml:space="preserve">{{Infobox-państwò|
gwôsné miono = Éire|
miono = Irlandiô |
miono-genitiw = Irlandie |
fana = Flag of Ireland.svg|
herb = Coat of arms of Ireland.svg |
na karce = EU-Ireland.svg|
jãzëk = [[Irlandzczi jãzëk|irlandzczi]]&lt;br&gt;[[Angelsczi jãzëk|angelsczi]]|
stolëca = Dublin|
fòrma państwa = repùblika |
wiéchrzëzna = 70 273|
procent-wòdë = 2,0 |
lëdztwò = 5 380 300| rok = 2024 |
dëtk = [[Eùro]]| kòd dëtka = EUR |
czasowô cona = +0 |
swiãto = 17 strëmiannika |
himn = Amhrán na bhFiann&lt;br&gt; (Żôłnérskô spiéwa) &lt;center&gt;[[Òbrôzk:United States Navy Band - Amhrán na bhFiann.ogg]]&lt;/center&gt; |
kòd = IE |
Internet = .ie |
telefón = +353 |Prezydeńt=Catherine Connolly|Premiéra=Micheál Martin|aùtowi kòd=IRL}}
'''Irlandiô''' – państwò w zôpadny [[Eùropa|Eùropie]], nôleżącé do [[Eùropejskô Ùniô|Eùropejsczi Ùnie]]. Zajimô piãc szóstich òstrowù ò ti sami pòzwie. Grańczi leno z [[Nordowô Irlandiô]], chtërna je dzélã [[Wiôlgô Britaniô|Zjednónégò Królestwa]]. Stolëcą i nôwikszim gardã je [[Dublin]].

== Geògrafiô ==
=== Pòłożenié ===
Leżi w zôpadny [[Eùropa|Eùropie]], na òstrowie Irlandiô. Òtôczô ją [[Atlanticczi Òcean]] (Celticczé Mòrze na pôłnim, Irlandzczé Mòrze na pòrénkù).
=== Wiéchrzëzna ===
*całownô: 70,273 km²
*wiéchrzëzna lądu: 68,883 km²
*wiéchrzëzna wòdów: 1,390 km²
*môl na swiece wedle wiéchrzëznë: 121.
=== Lądowé grańce ===
*òglowô długòsc wszëtczich grańców: 443 km
*państwa, z jaczima mô grańce: [[Wiôlgô Britaniô]] (Repùblika Irlandie grańczi leno z [[Nordowô Irlandiô|Nordową Irlandią]], chtërna je dzélã Zjednónégò Królestwa).
=== Brzegòwô liniô ===
1,448 km 
=== Klimat ===
Klimat ùmiarkòwóny nadmòrsczi, pòd wpłiwã Nordowòatlanticczégò Prądu. Łagódné zëmë, dosc chłodno òb lato. Czãsté ùblónowienié, znacznô serosc lëftu.
=== Ùsztôłcenié terenu ===
[[Òbrôzk:Cliffs of Moher bei bestem Wetter (2007).jpg|mały|Mòrsczé klifë nad Atlanticczim Òceanã]]
Centralnô równizna òbrëmiónô dosc niewësoczima górama; przez òstrów bieżi czile spłôwnëch rzék. Mòrsczé klifë na zôpadnym ùbrzégù.
=== Wësokòsc terenu ===
[[Òbrôzk:Ireland_physical_medium.png|mały|Fizycznô kôrta Irlandii]]
*strzédnô wësokòsc: 118 m. n.r.m.
*nôniższô wësokòsc: 0 m. n.r.m. (Atlanticczi Òcean)
*nôwëższi czëp: 1,041 m. n.r.m. (Carrauntoohil / Corrán Tuathail)
=== Gruńtë wedle ùżiwaniô ===
*rolné gruńtë 66,1 % (w tim 15,4 % òrnëch gruńtów)
*lasë 10,9% (wôrtoscë szacowóné na 2011)
== Lëdze i spòlëzna ==
=== Pòpùlacjô ===
*wielëna lëdztwa: 5,011,102 (wôrtosc szacowónô na lëpińc 2017)
*môl na swiece wedle wielënë lëdztwa: 121.
=== Etniczné karna ===
Irlandczicë 82,2% (w 2016)
=== Jãzëczi ===
[[Òbrôzk:Percentage stating they speak Irish daily outside the education system in the 2011 census.png|mały|Procent lëdzy, jaczi w codniowim żëcym pòsługùją sã irlandzczim jãzëkã]]
Òglowò ùżiwónym jãzëkã je angelsczi, 94% pòpulacje òkresliwô gò jakò swój rodny jãzëk. 11% lëdzy pòdôwô, że jich rodnym jãzëkã je [[Irlandzczi jãzëk|irlandzczi]]. Irlandzczi dominëje w dzélu państwa pòzéwónym ''Gaeltacht'', w jaczim mieszkô 96,628 lëdzy.
=== Religijné karna ===
[[Katolëcczi Kòscół|katolëcë]] 78.3%, Kóscół Irlandie (anglikańsczi) 2.7%, [[prawòsławié]] 1.3%, mùzułmanie 1.3%,
=== Ùrbanizacjô ===
*mieskô pòpùlacjô: 63.8%
*wikszé miesczé westrzódczi: Dublin (stolëca) – 1,173,179 mieszkańców; Cork – 125,622 mieszkańców.
== Pòliticzny system ==
*òficjalnô pòzwa: Irlandiô (irl. Éire)
*pòliticzny ùstôw: parlamentarnô repùblika
*czasowô cona: UTC 0 
*państwowé swiãto: 17 strëmiannika – Dzéń sw. Patrika
=== Wëkònôwczô władza ===
* pezydent Catherine Connolly (òd 11 lëstopadnika 2025)
* premier Micheál Martin (òd 23 stëcznika 2025)
=== Ùstawòdôwczô władza ===
Dwùjizbowi parlament, w skłôd jaczégò wchôdô niższô jizba Dáil Éireann (''Zéńdzenié Irlandie'', 158 nôleżników na piãcolatną kadencjã) i wëższô jizba Seanad Éireann (''Senat Irlandie'', 60 nôleżników).

== Historiô ==
[[Òbrôzk:Irishness.jpg|mały|Celticczi Krziż]]
Pierszé znôné szlachë wnożënë na môlach Irlandii szacowané są na 8000 p.n.e. i bëłë to przecążczi jachtôrzów z [[Eùropa|eùropejsczégò kòntinentu]]. Zaostałoscą pò tëch ludach są serie grobniców (np. Newgrange). Òd V wiekù òstrów béł chrystianizowóni przez swiãtégò Patrika. W VIII wiekù zaczął sã nôbiég wikingów, jaczi w 1014 w kùńcu òstôł òdparti przez armiã króla Briana Zuchternégò.

Òd 1169 zaczãłë sã anielsczé wëkùstrzënczi, zaczinającë wielelatné òbsadzenié [[òstrów|òstrowa]]. W tim cządzé òdbëłë sã zwielono różné pòwstania i wòjnë procëm Anielczików. W 1542 pòwstało Królestwò Irlandie, jegò mònarchą òstał Henrik VIII, ùstało jistniec, czede òstało zjednóne z Wiôlgą Britaniją na mòcë aktu unije z 1801. W 1916 òbczas wiôlgònocnegò pòwstania obznôjmiono samòstójnotã Irlandzczi Repùbliczi&lt;ref&gt;''[https://cain.ulster.ac.uk/issues/politics/docs/pir24416.htm CAIN: Proclamation of the Irish Republic, 24 April 1916]'' [online], cain.ulster.ac.uk [dost. 2026-03-22]. ({{jãz.|en}})&lt;/ref&gt;, też w 1919 pòsélcowie Nôrôdny Gromady z partie ''Sinn Féin'' obznôjmili niezanôleżnosc repùbliczi&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20160413120940/http://portalwiedzy.onet.pl/22323,,,,sinn_fein,haslo.html#selection-513.0-513.9 Sinn Fein]&lt;/ref&gt;. Na mòcë traktatu Anielsko-Irlandzczégò w 1922 ùsôdzôno Wòlne Irlandzczé Państwò, chtërëgo królã bëł mònarcha [[Wiôlgô Britaniô|Wiôldżi Britanie]]&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;''[https://www.ebsco.com/research-starters/history/irish-free-state-proclaimed Irish Free State Is Proclaimed| Research Starters | EBSCO Research]'' [online], EBSCO [dost 2025-11-02] ({{jãz.|en}}).&lt;/ref&gt;. W tim cządze pòwstôł pierszi irlandzczi rząd z [[Éamon de Valera|Éamonã de Valerą]] w przódkù, co sprawiło początk irlandzczi domôcy wòjnë (1922–1923&lt;ref&gt;[https://www.britannica.com/event/Irish-Civil-War ''Irish Civil War''] Encyclopedia Britannica [dost. 2026-03-22] ({{jãz.|en}})&lt;/ref&gt;). W 1937 zjinaczônô miono kraju na Irlandiô&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;, a w 1949 Irlandiô stała sã repùbliką&lt;ref&gt;Nelsson R., ''[https://www.theguardian.com/world/from-the-archive-blog/2020/apr/08/ireland-becomes-a-republic-april-1949 The day Ireland became a republic - archive, April 1949]'', „The Guardian”, 8 łżëkwiata 2020, s. -, ISSN 0261-3077 [dost. 2025-11-02] ({{jãz.|en}}).&lt;/ref&gt;.

W 1955 rokù Irlandiô stała sã nôleżnikã [[ONZ|ONZ]], w 1973 wstąpiła do [[Eùropejskô Ùniô|Eùropejsczi Wspólnotë]].

== Galeriô ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Òbrôzk:Cliffs-Of-Moher-OBriens-From-South.JPG|
Òbrôzk:Dry stone walls at the Connemara coast near Carna (2014).jpg|
Òbrôzk:2019-07-20-Dingle Lighthouse-0673.jpg|
Òbrôzk:Oscar Wilde portrait by Napoleon Sarony - albumen.jpg|
Òbrôzk:U2 on Joshua Tree Tour 2017 Brussels 8-1-17.jpg|
Òbrôzk:St Patricks Parade 2013 - Dublin (8565317951).jpg|
Òbrôzk:County Cork - St Colman's Cathedral - 20141123175422.jpg|
Òbrôzk:Enya - The Orlando Sentinel (1989) (cropped).jpg|
&lt;/gallery&gt;

== Òbaczë téż ==
{{Col2
|col1= === Sparłãczoné témë ===
* [[Eùropejskô Ùniô]]
|col2= === Irlandiô ===
{{#categorytree:Irlandiô|hideroot=on|mode=pages}}
}}

== Przëpisë ==
{{Przëpisë}}

== Bibliografiô ==
* [https://web.archive.org/web/20190506104239/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ei.html Irlandiô w „The World Factbook”]

== Bùtnowé lënczi ==
{{Commons}}

{{Eùropa}}
{{Eùro}}

{{Kòntrola}}

[[Kategòrëjô:Irlandiô| ]]
[[Kategòrëjô:Eùropejsczé państwa]]</text>
      <sha1>3kp3jd051px7ljx7qjagin0s4n2sb59</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Szkòckô</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4594</id>
    <revision>
      <id>218760</id>
      <parentid>216766</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T12:12:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Iketsi</username>
        <id>3254</id>
      </contributor>
      <comment>„Walijô”→„Waliô”</comment>
      <origin>218760</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1438" sha1="qi7fqdx7v8xu9o2wmnx4n86hofvohqa" xml:space="preserve">{{Infobox-państwò|gwôsné miono=Scotland|miono=Szkockô|fana=Flag of Scotland.svg|miono-genitiw=Szkocczi|herb=Royal Arms of the Kingdom of Scotland.svg|mòtto=In My Defens God Me Defend&lt;br&gt;(Bóg mie òbroni)|na karce=Europe location SCO2.png|jãzëk=szkocczi gaelicczi, scots, angelsczi|stolëca=Edinbùrg|fòrma państwa=[[mònarchiô]]|wiéchrzëzna=78 772|rok=2008|lëdztwò=5 168 500|dëtk=Angelsczi funt szterling ₤|kòd dëtka=GBP|czasowô cona=0|swiãto=30 lëstopadnika|himn=felënk, nieòficjalne Flouer o Scotland, Auld Lang Syne, Scotland the Brave|telefón=44|Internet=.uk|Premiéra=John Swinney|Prezydeńt=|Mònarcha=Karól III}}

'''Szkòckô''' ([[Szkocczi gaelicczi jãzëk|gael]]. ''Alba'', [[Jãzëk scots|sco]]. i [[Angelsczi jãzëk|an]]. ''Scotland'') je historëczny krôj w Nordowi [[Eùropa|Eùropie]]. Dzél [[Wiôlgô Britaniô|Wiôldżé Britanije]], a dôwni samòstójne królestwò. Stolecznym miastã Szkòcczi je [[Edinburgh|Edinbùrg]].

* stoleczné miasto: Edinbùrg
* lëdztwò: 5 168 500 (2008)
* wiéchrzëzna: 78 772 km²

Tak tej przëpôdô tu leno 66 lëdzy na 1 km². Przë tim 1,7 mln Szkòtów mieszkô w aglomeracje Glasgòw ë 0,5 mln w Edinbùrgù, to tak òglowò je to dosc pùsti krôj.

== Òbaczë téż ==
* [[Angliô]]
* [[Waliô]]

== Przëpisë ==
{{Przëpisë}}

== Bùtnowé pòwrózczi ==
{{Commons}}

{{Ùzémk artikla}}
{{Kòntrola}}

[[Kategòrëjô:Wiôlgô Britaniô]]</text>
      <sha1>qi7fqdx7v8xu9o2wmnx4n86hofvohqa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Iran</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4637</id>
    <revision>
      <id>218842</id>
      <parentid>217048</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T17:28:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DawnyTest</username>
        <id>14843</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>infobox</comment>
      <origin>218842</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9660" sha1="okuelvo5wp654nup5s0j0b0d095jezw" xml:space="preserve">{{Infobox-państwò
|gwôsné miono=‏جمهوری اسلامی ایران‎
|miono=Islamskô Repùblika Iranu
|fana=Flag of Iran.svg
|miono-genitiw=Iranu
|herb=Emblem of Iran.svg
|mòtto=استقلال، آزادی، جمهوری اسلامی&lt;br /&gt; Esteghlâl, âzâdi, dżomhuri-je eslâmi&lt;br&gt;(Samòstójnota, Wòlnosc, Islamskô Repùblika)
|na karce=Iran in its region.svg
|jãzëk=[[Persczi jãzëk|persczi]]
|stolëca=Teheran
|fòrma państwa=repùblika
|wiéchrzëzna=1 628 771
|procent-wòdë=0,7
|rok=2015
|lëdztwò=81 423 000
|dëtk=Rial
|kòd dëtka=IRR
|czasowô cona= +3:30
|swiãto=1 łżëkwiata
|himn=Sorud-e Melli-e Dżomhuri-je Eslāmi-je Irān &lt;center&gt;[[Òbrôzk:Sorud-e Mellí-e Yomhurí-e Eslamí-e Irán (instrumental).oga]]&lt;/center&gt;
|kòd=IR
|Internet=.ir
|telefón=+98
|Prezydeńt=Masud Pezeszkian
|Mònarcha=[[Modżtaba Chamenei]]
|aùtowi kòd=IR
|kònstitucjô=Kònstitucjô Iranu z 3 gòdnika 1979
}}
'''Iran''' ({{jãz.|fa}} ایران) je państwã w [[Azjô|Azji]], na Blësczim Wschòdze, midzë Kaspijsczim Mòrzã ë Perską, a téż Òmańską Hôwingą. Stolecznym gardã je [[Teheran]]. Państwòwą religią je [[islam]].

== Historiô ==
Perskô to jednô z nôstarszich cywilizacji na swiece. Stôrożëtnô Perskô bëłô rządzonô bez {{skr.|m.jin.}} dinastiã Achemenidów, z jaczi pòchòdzëlë Cërus II Wiôldżi ë Dark I Wiôldżi, chtërni stwòrzëlë stolëmné persczé państwò. Pò ti państwã włôdôlë Partë ë Sasónidë&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20250827224504/https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/Iran-Historia;4270155.html Iran. Historia] Encyklopedia PWN&lt;/ref&gt;. Religią Stôrożëtny Persczi béł zaratùsztriónizm.

W VII stalata zemie òstałë zdobëte przez [[Arabòwie|Arabów]], chtërni zapròwadzëlë w krôju [[islam]]&lt;ref&gt;[https://www.britannica.com/place/Iran/History History of Iran] Encyclopedia Britannica&lt;/ref&gt;.

Pònemù Perskô przechôdzëłô wszelejaczé dinastie, midzë jinszima: Safawidów (1501–1722)&lt;ref&gt;[https://www.iranicaonline.org/articles/safavids/ Safavids] Encyclopedia Iranica&lt;/ref&gt;, chtërni ùcwiérdzëlë szyicczi islam, czedë ùczënëlë gò państwòwą religią&lt;ref&gt;[https://www.theguardian.com/world/2016/sep/29/iran-shia-islam-matter-of-state Removal of the heart: how Islam became a matter of state in Iran] The Guardian&lt;/ref&gt;, a téż Afszaridów (1736–1796&lt;ref&gt;[https://www.oxfordreference.com/display/10.1093/oi/authority.20110803095355440 Afsharid dynasty] Oxford Reference&lt;/ref&gt;), Zandów (1750–1794&lt;ref&gt;[https://www.oxfordreference.com/display/10.1093/oi/authority.20110803133352463 Zand dynasty] Oxford Reference&lt;/ref&gt;), Kadżarów (1794–1925), za jich rządów Iran przëjął swòją pierszą kònstitucjã ë wpròwôdzono parlamentarny system&lt;ref&gt;''[https://projekty.ncn.gov.pl/opisy/459713-pl.pdf Protokoły pierwszego parlamentu Iranu 1906-1908. Tłumaczenie i analiza językowo-literacka i historyczna.]'' [online], Narodowe Centrum Nauki [dost. 2025-07-17] ({{jãz.|pl}}).&lt;/ref&gt;, ë slédnô dinastiô Pahlawi (1925–1979)&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;. W 1935 Perskô zmieniłô miono na Iran&lt;ref&gt;[https://en.majalla.com/node/288096/documents-memoirs/day-history-persia-renamed-%E2%80%98iran%E2%80%99 This day in history: Persia renamed ‘Iran’] Al Majalla&lt;/ref&gt;. W 1979 z przëczënë islamsczi rewòlucje dinastiô Pahlawi òstała òbôlonô ë 1 łżëkwiata Iran stôł sã islamską repùbliką&lt;ref&gt;[https://www.ebsco.com/research-starters/politics-and-government/iran-becomes-islamic-republic Iran Becomes an Islamic Republic] EBSCO&lt;/ref&gt;. 3 gòdnika 1979 z przëczënë referendum przëjãto nową kònstitucjã&lt;ref&gt;''Historia Powszechna – Świat po upadku ZSRR. Czasy współczesne. Indeksy'', Biblioteka Gazety Wyborczej, 2008, s. 64, ISBN&amp;#x20;978-84-9819-827-0 ({{jãz.|pl}}).&lt;/ref&gt;.

== Geògrafiô ==
=== Pòłożenié ===
Leżi na Blësczim Pòrénkù ù brzégu Òmańsczi Roztoczi, Persczi Roztoczi (na pôłniu) ë [[Kaspijsczé Mòrzé|Kaspijsczégò Mòrza]] (na nordze).

=== Wiéchrzëzna ===
* całownô: 1,648,195 km²
* wiéchrzëzna lądu: 1,531,595 km²
* wiéchrzëzna wòdów: 116,600 km²
* môl na swiece wedle wiéchrzëznë: 19.

=== Lądowé grańce ===
* òglowô długòsc wszëtczich grańców: 5,894 km
* państwa, z jaczima mô grańce: [[Afganistan|Afganistan]] 921 km; [[Armeniô]] 44 km; [[Azerbejdżan]] 689 km; [[Irak]] 1,599 km; [[Pakistan]] 959 km; [[Tëreckô]] 534 km; [[Turkmenistan]] 1,148 km

=== Brzegòwô liniô ===
12,440 km, grańca z Kaspijsczim Mòrzã (740 km)

=== Klimat ===
Klimat sëchi lub półsëchi, subtropikalny zdłuż ùbrzégù Kaspijsczégò Mòrza

=== Ùsztôłcenié terenu ===
Teren je nierówny, brzeg je wësoczi, centralny basén z piôszczëznami ë górama; môłé, nieprzeriwne równinë zdłuż òbù brzégów.

=== Wësokòsc terenu ===
* strzédnô wësokòsc: 1,305 m. n.r.m.
* nôniższô wësokòsc: -28 m. n.r.m. (Kaspijsczé Mòrze)
* nôwëższi czëp: 5,625 m. n.r.m. (Demawend)

=== Gruńtë wedle ùżiwaniô ===
* rolné gruńtë 29% (w tim 9.7% òrnëch gruńtów)
* lasë 6.6% (wôrtoscë szacowóné na 2023)

== Sprôwné pòdzelenié ==
Iran dzeli sã na 31 prowincjów (''ostán''), jaczimi rządzą gùbernatorzë (استاندار, ''ostándár''). Prowincje dzelą sã na pòdprowincje (''šahrestán''), te zôs na gminë miesczé (''bachš'') i wiesczé (''dehestán'').

[[Òbrôzk:IranNumbered.png|330px|center|Iransczé prowincje.]]

{| style=&quot;background:transparent;&quot;
|- valign=&quot;top&quot;
|
{| style=&quot;background:transparent; font-size:90%;&quot;
| 1. || Teheran (تهران Tehrān)
|-
| 2. || Kom (قم Qom)
|-
| 3. || Markazi (مرکزی Markazī)
|-
| 4. || Kazwin (قزوین Qazvīn)
|-
| 5. || Gilan (گیلان Gīlān)
|-
| 6. || Ardabil (اردبیل Ardabīl)
|-
| 7. || Zandżan (زنجان Zanjān)
|-
| 8. || Pòrénkòwi Azerbejdżan (آذربایجان شرقی Āzarbāījān-e Sharqī)
|-
| 9. || Zôpadny Azerbejdżan (آذربایجان غربی Āzarbāījān-e Gharbī)
|-
| 10. || Kùrdistan (کردستان Kordestān)
|}
|
{| style=&quot;background:transparent; font-size:90%;&quot;
| 11. || Hamadan (همدان Hamadān)
|-
| 12. || Kermanszach (کرمانشاه Kermānshāh)
|-
| 13. || Ilam (ایلام Īlām)
|-
| 14. || Lorestan (لرستان Lorestān)
|-
| 15. || Chùzestan (خوزستان Khūzestān)
|-
| 16. || Czahar Mahal wa Bachtijari (چهارمحال و بختیاری Chahārmahāl va Bakhtiyārī)
|-
| 17. || Kohgiluje wa Bujerahmad (کهگیلویه و بویراحمد Kohgīluyeh va Bōyer-Ahmad)
|-
| 18. || Buszehr (بوشهر Būshehr)
|-
| 19. || Fars (فارس Fārs)
|-
| 20. || Hòrmozgan (هرمزگان Hormozgān)
|}
|
{| style=&quot;background:transparent; font-size:90%;&quot;
| 21. || Sistan i Beludżistan (سیستان و بلوچستان Sīstān va Balūchestān)
|-
| 22. || Kerman (کرمان Kermān)
|-
| 23. || Jazd (یزد Yazd)
|-
| 24. || Isfahan (اصفهان Esfahān)
|-
| 25. || Semnan (سمنان Semnān)
|-
| 26. || Mazandaran (مازندران Māzandarān)
|-
| 27. || Gòlestan (گلستان Golestān)
|-
| 28. || Nordowi Chòrasan (خراسان شمالی Khorāsān Shamālī)
|-
| 29. || Chòrasan Razawi (خراسان رضوی Khorāsān Razavī)
|-
| 30. || Pôłniowi Chòrasan (خراسان جنوبی Khorāsān Janūbī)
|-
| 31. || Albòrz (استان البرز Alborz)
|}
|
|}

== Demografiô ==
=== Pòpùlacjô ===
* wielëna lëdztwa: 92,417,681 (2025)&lt;ref&gt;[https://www.worldometers.info/world-population/iran-population/ Iran Population &lt;small&gt;(LIVE)&lt;/small&gt;] Worldometer&lt;/ref&gt;

=== Etniczné karna ===
Persowie, Azerowie, Kurdowie, Lurowie, Balochowie, Arabòwie, Turkmeni ë Tërkuci

=== Jãzëczi ===
Òglowò ùżiwónym jãzëkã je persczi, le brëkòwane sã też azersczi jinsze tërkuccze dialektë, kurdijsczi, gilaki, mazandarani, luri, balochi, arabsczi

=== Religijné karna ===
[[Islam|Mùzułmanie]] (państwòwô religiô) 98.5%, [[Chrzescëjaństwò|chrzescëjani]] 0.7%, bahaici 0.3%, agnosticë 0.3%, jinszi (w tim zaratusztrianie, żëdzë, hinduiści) 0.2% (2020)

=== Ùrbanizacjô ===
* mieskô pòpùlacjô: 77.3%

== Pòliticzny system ==
Iran to [[teokracëjô]] ë islamskô repùblika z systemã prezydencczim. Przédnikã kraju je Nôweższi Wódca, wëbierany je przez Gromadã Ekspertów. Przédnikã rządu je prezydent, wëbierany na 4 lata. Parlament Islamskô Konsultatywnô Gromada je jednojizbowi ë mô 290 członków&lt;ref&gt;[https://www.asianparliament.org/parliament/information/majles-shoraye-eslami--islamic-parliament-of-iran-/3/1/view/ Majles Shoraye Eslami (Islamic Parliament of Iran)] Asian Parliamentary Assembly&lt;/ref&gt;, wëbierany je na sztërëlatną kadencjã&lt;ref&gt;[https://commonslibrary.parliament.uk/irans-2024-elections/ Iran’s 2024 elections] House of Commons Library&lt;/ref&gt;.

* Nôweższi Wódca: Modżtaba Chamenei
* Prezydent: Masud Pezeszkian

== Galeriô ==
&lt;gallery&gt;
Òbrôzk:Gate of All Nations, Persepolis.jpg|
Òbrôzk:Hafez 880714 095.jpg|
Òbrôzk:981012-Damavand-South-IMG 9861-2.jpg|
Òbrôzk:Kish beach 02.jpg|
Òbrôzk:Naghshe Jahan Square Isfahan modified.jpg|
Òbrôzk:Ferdowsi tomb4.jpg|
Òbrôzk:Aerial View of Tehran 26.11.2008 04-35-03.JPG|
Òbrôzk:Rasht Municipality Mansion in an Autumn night.jpg|
Òbrôzk:Towers in Tehran City at night.jpg|
Òbrôzk:RezaShrine.jpg|
Òbrôzk:Mozaffariyeh, Grand Bazzar of Tabriz, IRAN.jpg|
Òbrôzk:The misty mountains.jpg|
&lt;/gallery&gt;

== Òbaczë téż ==
* [[Nôweższi Wódca Iranu]]

== Przëpisë ==
{{Przëpisë}}

== Bùtnowé pòwrózczi ==
{{Commons}}

{{Azjô}}

{{Kòntrola}}

[[Kategòrëjô:Iran| ]]</text>
      <sha1>okuelvo5wp654nup5s0j0b0d095jezw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>218844</id>
      <parentid>218842</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T18:13:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Iketsi</username>
        <id>3254</id>
      </contributor>
      <comment>&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;</comment>
      <origin>218844</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9674" sha1="39gu41qm36w0ew2yxxcb1f43sbl1m1v" xml:space="preserve">{{Infobox-państwò
|gwôsné miono=‏جمهوری اسلامی ایران‎
|miono=Islamskô Repùblika Iranu
|fana=Flag of Iran.svg
|miono-genitiw=Iranu
|herb=Emblem of Iran.svg
|mòtto=استقلال، آزادی، جمهوری اسلامی&lt;br /&gt; Esteghlâl, âzâdi, dżomhuri-je eslâmi&lt;br&gt;(Samòstójnota, Wòlnosc, Islamskô Repùblika)
|na karce=Iran in its region.svg
|jãzëk=[[Persczi jãzëk|persczi]]
|stolëca=Teheran
|fòrma państwa=repùblika
|wiéchrzëzna=1 628 771
|procent-wòdë=0,7
|rok=2015
|lëdztwò=81 423 000
|dëtk=Rial
|kòd dëtka=IRR
|czasowô cona= +3:30
|swiãto=1 łżëkwiata
|himn=Sorud-e Melli-e Dżomhuri-je Eslāmi-je Irān &lt;center&gt;[[Òbrôzk:Sorud-e Mellí-e Yomhurí-e Eslamí-e Irán (instrumental).oga]]&lt;/center&gt;
|kòd=IR
|Internet=.ir
|telefón=+98
|Prezydeńt=Masud Pezeszkian
|Mònarcha=[[Modżtaba Chamenei]]
|aùtowi kòd=IR
|kònstitucjô=Kònstitucjô Iranu z 3 gòdnika 1979
}}
'''Iran''' ({{jãz.|fa}} ایران) je państwã w [[Azjô|Azji]], na Blësczim Wschòdze, midzë Kaspijsczim Mòrzã ë Perską, a téż Òmańską Hôwingą. Stolecznym gardã je [[Teheran]]. Państwòwą religią je [[islam]].

== Historiô ==
Perskô to jednô z nôstarszich cywilizacji na swiece. Stôrożëtnô Perskô bëłô rządzonô bez {{skr.|m.jin.}} dinastiã Achemenidów, z jaczi pòchòdzëlë Cërus II Wiôldżi ë Dark I Wiôldżi, chtërni stwòrzëlë stolëmné persczé państwò. Pò ti państwã włôdôlë Partë ë Sasónidë&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20250827224504/https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/Iran-Historia;4270155.html Iran. Historia] Encyklopedia PWN&lt;/ref&gt;. Religią Stôrożëtny Persczi béł zaratùsztriónizm.

W VII stalata zemie òstałë zdobëte przez [[Arabòwie|Arabów]], chtërni zapròwadzëlë w krôju [[islam]]&lt;ref&gt;[https://www.britannica.com/place/Iran/History History of Iran] Encyclopedia Britannica&lt;/ref&gt;.

Pònemù Perskô przechôdzëłô wszelejaczé dinastie, midzë jinszima: Safawidów (1501–1722)&lt;ref&gt;[https://www.iranicaonline.org/articles/safavids/ Safavids] Encyclopedia Iranica&lt;/ref&gt;, chtërni ùcwiérdzëlë szyicczi islam, czedë ùczënëlë gò państwòwą religią&lt;ref&gt;[https://www.theguardian.com/world/2016/sep/29/iran-shia-islam-matter-of-state Removal of the heart: how Islam became a matter of state in Iran] The Guardian&lt;/ref&gt;, a téż Afszaridów (1736–1796&lt;ref&gt;[https://www.oxfordreference.com/display/10.1093/oi/authority.20110803095355440 Afsharid dynasty] Oxford Reference&lt;/ref&gt;), Zandów (1750–1794&lt;ref&gt;[https://www.oxfordreference.com/display/10.1093/oi/authority.20110803133352463 Zand dynasty] Oxford Reference&lt;/ref&gt;), Kadżarów (1794–1925), za jich rządów Iran przëjął swòją pierszą kònstitucjã ë wpròwôdzono parlamentarny system&lt;ref&gt;''[https://projekty.ncn.gov.pl/opisy/459713-pl.pdf Protokoły pierwszego parlamentu Iranu 1906-1908. Tłumaczenie i analiza językowo-literacka i historyczna.]'' [online], Narodowe Centrum Nauki [dost. 2025-07-17] ({{jãz.|pl}}).&lt;/ref&gt;, ë slédnô dinastiô Pahlawi (1925–1979)&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;. W 1935 Perskô zmieniłô miono na Iran&lt;ref&gt;[https://en.majalla.com/node/288096/documents-memoirs/day-history-persia-renamed-%E2%80%98iran%E2%80%99 This day in history: Persia renamed ‘Iran’] Al Majalla&lt;/ref&gt;. W 1979 z przëczënë islamsczi rewòlucje dinastiô Pahlawi òstała òbôlonô ë 1 łżëkwiata Iran stôł sã islamską repùbliką&lt;ref&gt;[https://www.ebsco.com/research-starters/politics-and-government/iran-becomes-islamic-republic Iran Becomes an Islamic Republic] EBSCO&lt;/ref&gt;. 3 gòdnika 1979 z przëczënë referendum przëjãto nową kònstitucjã&lt;ref&gt;''Historia Powszechna – Świat po upadku ZSRR. Czasy współczesne. Indeksy'', Biblioteka Gazety Wyborczej, 2008, s. 64, ISBN&amp;#x20;978-84-9819-827-0 ({{jãz.|pl}}).&lt;/ref&gt;.

== Geògrafiô ==
=== Pòłożenié ===
Leżi na Blësczim Pòrénkù ù brzégu Òmańsczi Roztoczi, Persczi Roztoczi (na pôłniu) ë [[Kaspijsczé Mòrzé|Kaspijsczégò Mòrza]] (na nordze).

=== Wiéchrzëzna ===
* całownô: 1,648,195 km²
* wiéchrzëzna lądu: 1,531,595 km²
* wiéchrzëzna wòdów: 116,600 km²
* môl na swiece wedle wiéchrzëznë: 19.

=== Lądowé grańce ===
* òglowô długòsc wszëtczich grańców: 5,894 km
* państwa, z jaczima mô grańce: [[Afganistan|Afganistan]] 921 km; [[Armeniô]] 44 km; [[Azerbejdżan]] 689 km; [[Irak]] 1,599 km; [[Pakistan]] 959 km; [[Tëreckô]] 534 km; [[Turkmenistan]] 1,148 km

=== Brzegòwô liniô ===
12,440 km, grańca z Kaspijsczim Mòrzã (740 km)

=== Klimat ===
Klimat sëchi lub półsëchi, subtropikalny zdłuż ùbrzégù Kaspijsczégò Mòrza

=== Ùsztôłcenié terenu ===
Teren je nierówny, brzeg je wësoczi, centralny basén z piôszczëznami ë górama; môłé, nieprzeriwne równinë zdłuż òbù brzégów.

=== Wësokòsc terenu ===
* strzédnô wësokòsc: 1,305 m. n.r.m.
* nôniższô wësokòsc: -28 m. n.r.m. (Kaspijsczé Mòrze)
* nôwëższi czëp: 5,625 m. n.r.m. (Demawend)

=== Gruńtë wedle ùżiwaniô ===
* rolné gruńtë 29% (w tim 9.7% òrnëch gruńtów)
* lasë 6.6% (wôrtoscë szacowóné na 2023)

== Sprôwné pòdzelenié ==
Iran dzeli sã na 31 prowincjów (''ostán''), jaczimi rządzą gùbernatorzë (استاندار, ''ostándár''). Prowincje dzelą sã na pòdprowincje (''šahrestán''), te zôs na gminë miesczé (''bachš'') i wiesczé (''dehestán'').

[[Òbrôzk:IranNumbered.png|330px|center|Iransczé prowincje.]]

{| style=&quot;background:transparent;&quot;
|- valign=&quot;top&quot;
|
{| style=&quot;background:transparent; font-size:90%;&quot;
| 1. || Teheran (تهران Tehrān)
|-
| 2. || Kom (قم Qom)
|-
| 3. || Markazi (مرکزی Markazī)
|-
| 4. || Kazwin (قزوین Qazvīn)
|-
| 5. || Gilan (گیلان Gīlān)
|-
| 6. || Ardabil (اردبیل Ardabīl)
|-
| 7. || Zandżan (زنجان Zanjān)
|-
| 8. || Pòrénkòwi Azerbejdżan (آذربایجان شرقی Āzarbāījān-e Sharqī)
|-
| 9. || Zôpadny Azerbejdżan (آذربایجان غربی Āzarbāījān-e Gharbī)
|-
| 10. || Kùrdistan (کردستان Kordestān)
|}
|
{| style=&quot;background:transparent; font-size:90%;&quot;
| 11. || Hamadan (همدان Hamadān)
|-
| 12. || Kermanszach (کرمانشاه Kermānshāh)
|-
| 13. || Ilam (ایلام Īlām)
|-
| 14. || Lorestan (لرستان Lorestān)
|-
| 15. || Chùzestan (خوزستان Khūzestān)
|-
| 16. || Czahar Mahal wa Bachtijari (چهارمحال و بختیاری Chahārmahāl va Bakhtiyārī)
|-
| 17. || Kohgiluje wa Bujerahmad (کهگیلویه و بویراحمد Kohgīluyeh va Bōyer-Ahmad)
|-
| 18. || Buszehr (بوشهر Būshehr)
|-
| 19. || Fars (فارس Fārs)
|-
| 20. || Hòrmozgan (هرمزگان Hormozgān)
|}
|
{| style=&quot;background:transparent; font-size:90%;&quot;
| 21. || Sistan i Beludżistan (سیستان و بلوچستان Sīstān va Balūchestān)
|-
| 22. || Kerman (کرمان Kermān)
|-
| 23. || Jazd (یزد Yazd)
|-
| 24. || Isfahan (اصفهان Esfahān)
|-
| 25. || Semnan (سمنان Semnān)
|-
| 26. || Mazandaran (مازندران Māzandarān)
|-
| 27. || Gòlestan (گلستان Golestān)
|-
| 28. || Nordowi Chòrasan (خراسان شمالی Khorāsān Shamālī)
|-
| 29. || Chòrasan Razawi (خراسان رضوی Khorāsān Razavī)
|-
| 30. || Pôłniowi Chòrasan (خراسان جنوبی Khorāsān Janūbī)
|-
| 31. || Albòrz (استان البرز Alborz)
|}
|
|}

== Demografiô ==
=== Pòpùlacjô ===
* wielëna lëdztwa: 92,417,681 (2025)&lt;ref&gt;[https://www.worldometers.info/world-population/iran-population/ Iran Population &lt;small&gt;(LIVE)&lt;/small&gt;] Worldometer&lt;/ref&gt;

=== Etniczné karna ===
Persowie, Azerowie, Kurdowie, Lurowie, Balochowie, Arabòwie, Turkmeni ë Tërkuci

=== Jãzëczi ===
Òglowò ùżiwónym jãzëkã je persczi, le brëkòwane sã też azersczi jinsze tërkuccze dialektë, kurdijsczi, gilaki, mazandarani, luri, balochi, arabsczi

=== Religijné karna ===
[[Islam|Mùzułmanie]] (państwòwô religiô) 98.5%, [[Chrzescëjaństwò|chrzescëjani]] 0.7%, bahaici 0.3%, agnosticë 0.3%, jinszi (w tim zaratusztrianie, żëdzë, hinduiści) 0.2% (2020)

=== Ùrbanizacjô ===
* mieskô pòpùlacjô: 77.3%

== Pòliticzny system ==
Iran to [[teokracëjô]] ë islamskô repùblika z systemã prezydencczim. Przédnikã kraju je Nôweższi Wódca, wëbierany je przez Gromadã Ekspertów. Przédnikã rządu je prezydent, wëbierany na 4 lata. Parlament Islamskô Konsultatywnô Gromada je jednojizbowi ë mô 290 członków&lt;ref&gt;[https://www.asianparliament.org/parliament/information/majles-shoraye-eslami--islamic-parliament-of-iran-/3/1/view/ Majles Shoraye Eslami (Islamic Parliament of Iran)] Asian Parliamentary Assembly&lt;/ref&gt;, wëbierany je na sztërëlatną kadencjã&lt;ref&gt;[https://commonslibrary.parliament.uk/irans-2024-elections/ Iran’s 2024 elections] House of Commons Library&lt;/ref&gt;.

* Nôweższi Wódca: Modżtaba Chamenei
* Prezydent: Masud Pezeszkian

== Galeriô ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Òbrôzk:Gate of All Nations, Persepolis.jpg|
Òbrôzk:Hafez 880714 095.jpg|
Òbrôzk:981012-Damavand-South-IMG 9861-2.jpg|
Òbrôzk:Kish beach 02.jpg|
Òbrôzk:Naghshe Jahan Square Isfahan modified.jpg|
Òbrôzk:Ferdowsi tomb4.jpg|
Òbrôzk:Aerial View of Tehran 26.11.2008 04-35-03.JPG|
Òbrôzk:Rasht Municipality Mansion in an Autumn night.jpg|
Òbrôzk:Towers in Tehran City at night.jpg|
Òbrôzk:RezaShrine.jpg|
Òbrôzk:Mozaffariyeh, Grand Bazzar of Tabriz, IRAN.jpg|
Òbrôzk:The misty mountains.jpg|
&lt;/gallery&gt;

== Òbaczë téż ==
* [[Nôweższi Wódca Iranu]]

== Przëpisë ==
{{Przëpisë}}

== Bùtnowé pòwrózczi ==
{{Commons}}

{{Azjô}}

{{Kòntrola}}

[[Kategòrëjô:Iran| ]]</text>
      <sha1>39gu41qm36w0ew2yxxcb1f43sbl1m1v</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>218845</id>
      <parentid>218844</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T18:14:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Iketsi</username>
        <id>3254</id>
      </contributor>
      <comment>/* Òbaczë téż */ * [[Teheran]]</comment>
      <origin>218845</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9771" sha1="oc0vtto6i1vlwi27jbkdwoff2pfd0yh" xml:space="preserve">{{Infobox-państwò
|gwôsné miono=‏جمهوری اسلامی ایران‎
|miono=Islamskô Repùblika Iranu
|fana=Flag of Iran.svg
|miono-genitiw=Iranu
|herb=Emblem of Iran.svg
|mòtto=استقلال، آزادی، جمهوری اسلامی&lt;br /&gt; Esteghlâl, âzâdi, dżomhuri-je eslâmi&lt;br&gt;(Samòstójnota, Wòlnosc, Islamskô Repùblika)
|na karce=Iran in its region.svg
|jãzëk=[[Persczi jãzëk|persczi]]
|stolëca=Teheran
|fòrma państwa=repùblika
|wiéchrzëzna=1 628 771
|procent-wòdë=0,7
|rok=2015
|lëdztwò=81 423 000
|dëtk=Rial
|kòd dëtka=IRR
|czasowô cona= +3:30
|swiãto=1 łżëkwiata
|himn=Sorud-e Melli-e Dżomhuri-je Eslāmi-je Irān &lt;center&gt;[[Òbrôzk:Sorud-e Mellí-e Yomhurí-e Eslamí-e Irán (instrumental).oga]]&lt;/center&gt;
|kòd=IR
|Internet=.ir
|telefón=+98
|Prezydeńt=Masud Pezeszkian
|Mònarcha=[[Modżtaba Chamenei]]
|aùtowi kòd=IR
|kònstitucjô=Kònstitucjô Iranu z 3 gòdnika 1979
}}
'''Iran''' ({{jãz.|fa}} ایران) je państwã w [[Azjô|Azji]], na Blësczim Wschòdze, midzë Kaspijsczim Mòrzã ë Perską, a téż Òmańską Hôwingą. Stolecznym gardã je [[Teheran]]. Państwòwą religią je [[islam]].

== Historiô ==
Perskô to jednô z nôstarszich cywilizacji na swiece. Stôrożëtnô Perskô bëłô rządzonô bez {{skr.|m.jin.}} dinastiã Achemenidów, z jaczi pòchòdzëlë Cërus II Wiôldżi ë Dark I Wiôldżi, chtërni stwòrzëlë stolëmné persczé państwò. Pò ti państwã włôdôlë Partë ë Sasónidë&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20250827224504/https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/Iran-Historia;4270155.html Iran. Historia] Encyklopedia PWN&lt;/ref&gt;. Religią Stôrożëtny Persczi béł zaratùsztriónizm.

W VII stalata zemie òstałë zdobëte przez [[Arabòwie|Arabów]], chtërni zapròwadzëlë w krôju [[islam]]&lt;ref&gt;[https://www.britannica.com/place/Iran/History History of Iran] Encyclopedia Britannica&lt;/ref&gt;.

Pònemù Perskô przechôdzëłô wszelejaczé dinastie, midzë jinszima: Safawidów (1501–1722)&lt;ref&gt;[https://www.iranicaonline.org/articles/safavids/ Safavids] Encyclopedia Iranica&lt;/ref&gt;, chtërni ùcwiérdzëlë szyicczi islam, czedë ùczënëlë gò państwòwą religią&lt;ref&gt;[https://www.theguardian.com/world/2016/sep/29/iran-shia-islam-matter-of-state Removal of the heart: how Islam became a matter of state in Iran] The Guardian&lt;/ref&gt;, a téż Afszaridów (1736–1796&lt;ref&gt;[https://www.oxfordreference.com/display/10.1093/oi/authority.20110803095355440 Afsharid dynasty] Oxford Reference&lt;/ref&gt;), Zandów (1750–1794&lt;ref&gt;[https://www.oxfordreference.com/display/10.1093/oi/authority.20110803133352463 Zand dynasty] Oxford Reference&lt;/ref&gt;), Kadżarów (1794–1925), za jich rządów Iran przëjął swòją pierszą kònstitucjã ë wpròwôdzono parlamentarny system&lt;ref&gt;''[https://projekty.ncn.gov.pl/opisy/459713-pl.pdf Protokoły pierwszego parlamentu Iranu 1906-1908. Tłumaczenie i analiza językowo-literacka i historyczna.]'' [online], Narodowe Centrum Nauki [dost. 2025-07-17] ({{jãz.|pl}}).&lt;/ref&gt;, ë slédnô dinastiô Pahlawi (1925–1979)&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;. W 1935 Perskô zmieniłô miono na Iran&lt;ref&gt;[https://en.majalla.com/node/288096/documents-memoirs/day-history-persia-renamed-%E2%80%98iran%E2%80%99 This day in history: Persia renamed ‘Iran’] Al Majalla&lt;/ref&gt;. W 1979 z przëczënë islamsczi rewòlucje dinastiô Pahlawi òstała òbôlonô ë 1 łżëkwiata Iran stôł sã islamską repùbliką&lt;ref&gt;[https://www.ebsco.com/research-starters/politics-and-government/iran-becomes-islamic-republic Iran Becomes an Islamic Republic] EBSCO&lt;/ref&gt;. 3 gòdnika 1979 z przëczënë referendum przëjãto nową kònstitucjã&lt;ref&gt;''Historia Powszechna – Świat po upadku ZSRR. Czasy współczesne. Indeksy'', Biblioteka Gazety Wyborczej, 2008, s. 64, ISBN&amp;#x20;978-84-9819-827-0 ({{jãz.|pl}}).&lt;/ref&gt;.

== Geògrafiô ==
=== Pòłożenié ===
Leżi na Blësczim Pòrénkù ù brzégu Òmańsczi Roztoczi, Persczi Roztoczi (na pôłniu) ë [[Kaspijsczé Mòrzé|Kaspijsczégò Mòrza]] (na nordze).

=== Wiéchrzëzna ===
* całownô: 1,648,195 km²
* wiéchrzëzna lądu: 1,531,595 km²
* wiéchrzëzna wòdów: 116,600 km²
* môl na swiece wedle wiéchrzëznë: 19.

=== Lądowé grańce ===
* òglowô długòsc wszëtczich grańców: 5,894 km
* państwa, z jaczima mô grańce: [[Afganistan|Afganistan]] 921 km; [[Armeniô]] 44 km; [[Azerbejdżan]] 689 km; [[Irak]] 1,599 km; [[Pakistan]] 959 km; [[Tëreckô]] 534 km; [[Turkmenistan]] 1,148 km

=== Brzegòwô liniô ===
12,440 km, grańca z Kaspijsczim Mòrzã (740 km)

=== Klimat ===
Klimat sëchi lub półsëchi, subtropikalny zdłuż ùbrzégù Kaspijsczégò Mòrza

=== Ùsztôłcenié terenu ===
Teren je nierówny, brzeg je wësoczi, centralny basén z piôszczëznami ë górama; môłé, nieprzeriwne równinë zdłuż òbù brzégów.

=== Wësokòsc terenu ===
* strzédnô wësokòsc: 1,305 m. n.r.m.
* nôniższô wësokòsc: -28 m. n.r.m. (Kaspijsczé Mòrze)
* nôwëższi czëp: 5,625 m. n.r.m. (Demawend)

=== Gruńtë wedle ùżiwaniô ===
* rolné gruńtë 29% (w tim 9.7% òrnëch gruńtów)
* lasë 6.6% (wôrtoscë szacowóné na 2023)

== Sprôwné pòdzelenié ==
Iran dzeli sã na 31 prowincjów (''ostán''), jaczimi rządzą gùbernatorzë (استاندار, ''ostándár''). Prowincje dzelą sã na pòdprowincje (''šahrestán''), te zôs na gminë miesczé (''bachš'') i wiesczé (''dehestán'').

[[Òbrôzk:IranNumbered.png|330px|center|Iransczé prowincje.]]

{| style=&quot;background:transparent;&quot;
|- valign=&quot;top&quot;
|
{| style=&quot;background:transparent; font-size:90%;&quot;
| 1. || Teheran (تهران Tehrān)
|-
| 2. || Kom (قم Qom)
|-
| 3. || Markazi (مرکزی Markazī)
|-
| 4. || Kazwin (قزوین Qazvīn)
|-
| 5. || Gilan (گیلان Gīlān)
|-
| 6. || Ardabil (اردبیل Ardabīl)
|-
| 7. || Zandżan (زنجان Zanjān)
|-
| 8. || Pòrénkòwi Azerbejdżan (آذربایجان شرقی Āzarbāījān-e Sharqī)
|-
| 9. || Zôpadny Azerbejdżan (آذربایجان غربی Āzarbāījān-e Gharbī)
|-
| 10. || Kùrdistan (کردستان Kordestān)
|}
|
{| style=&quot;background:transparent; font-size:90%;&quot;
| 11. || Hamadan (همدان Hamadān)
|-
| 12. || Kermanszach (کرمانشاه Kermānshāh)
|-
| 13. || Ilam (ایلام Īlām)
|-
| 14. || Lorestan (لرستان Lorestān)
|-
| 15. || Chùzestan (خوزستان Khūzestān)
|-
| 16. || Czahar Mahal wa Bachtijari (چهارمحال و بختیاری Chahārmahāl va Bakhtiyārī)
|-
| 17. || Kohgiluje wa Bujerahmad (کهگیلویه و بویراحمد Kohgīluyeh va Bōyer-Ahmad)
|-
| 18. || Buszehr (بوشهر Būshehr)
|-
| 19. || Fars (فارس Fārs)
|-
| 20. || Hòrmozgan (هرمزگان Hormozgān)
|}
|
{| style=&quot;background:transparent; font-size:90%;&quot;
| 21. || Sistan i Beludżistan (سیستان و بلوچستان Sīstān va Balūchestān)
|-
| 22. || Kerman (کرمان Kermān)
|-
| 23. || Jazd (یزد Yazd)
|-
| 24. || Isfahan (اصفهان Esfahān)
|-
| 25. || Semnan (سمنان Semnān)
|-
| 26. || Mazandaran (مازندران Māzandarān)
|-
| 27. || Gòlestan (گلستان Golestān)
|-
| 28. || Nordowi Chòrasan (خراسان شمالی Khorāsān Shamālī)
|-
| 29. || Chòrasan Razawi (خراسان رضوی Khorāsān Razavī)
|-
| 30. || Pôłniowi Chòrasan (خراسان جنوبی Khorāsān Janūbī)
|-
| 31. || Albòrz (استان البرز Alborz)
|}
|
|}

== Demografiô ==
=== Pòpùlacjô ===
* wielëna lëdztwa: 92,417,681 (2025)&lt;ref&gt;[https://www.worldometers.info/world-population/iran-population/ Iran Population &lt;small&gt;(LIVE)&lt;/small&gt;] Worldometer&lt;/ref&gt;

=== Etniczné karna ===
Persowie, Azerowie, Kurdowie, Lurowie, Balochowie, Arabòwie, Turkmeni ë Tërkuci

=== Jãzëczi ===
Òglowò ùżiwónym jãzëkã je persczi, le brëkòwane sã też azersczi jinsze tërkuccze dialektë, kurdijsczi, gilaki, mazandarani, luri, balochi, arabsczi

=== Religijné karna ===
[[Islam|Mùzułmanie]] (państwòwô religiô) 98.5%, [[Chrzescëjaństwò|chrzescëjani]] 0.7%, bahaici 0.3%, agnosticë 0.3%, jinszi (w tim zaratusztrianie, żëdzë, hinduiści) 0.2% (2020)

=== Ùrbanizacjô ===
* mieskô pòpùlacjô: 77.3%

== Pòliticzny system ==
Iran to [[teokracëjô]] ë islamskô repùblika z systemã prezydencczim. Przédnikã kraju je Nôweższi Wódca, wëbierany je przez Gromadã Ekspertów. Przédnikã rządu je prezydent, wëbierany na 4 lata. Parlament Islamskô Konsultatywnô Gromada je jednojizbowi ë mô 290 członków&lt;ref&gt;[https://www.asianparliament.org/parliament/information/majles-shoraye-eslami--islamic-parliament-of-iran-/3/1/view/ Majles Shoraye Eslami (Islamic Parliament of Iran)] Asian Parliamentary Assembly&lt;/ref&gt;, wëbierany je na sztërëlatną kadencjã&lt;ref&gt;[https://commonslibrary.parliament.uk/irans-2024-elections/ Iran’s 2024 elections] House of Commons Library&lt;/ref&gt;.

* Nôweższi Wódca: Modżtaba Chamenei
* Prezydent: Masud Pezeszkian

== Galeriô ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Òbrôzk:Gate of All Nations, Persepolis.jpg|
Òbrôzk:Hafez 880714 095.jpg|
Òbrôzk:981012-Damavand-South-IMG 9861-2.jpg|
Òbrôzk:Kish beach 02.jpg|
Òbrôzk:Naghshe Jahan Square Isfahan modified.jpg|
Òbrôzk:Ferdowsi tomb4.jpg|
Òbrôzk:Aerial View of Tehran 26.11.2008 04-35-03.JPG|
Òbrôzk:Rasht Municipality Mansion in an Autumn night.jpg|
Òbrôzk:Towers in Tehran City at night.jpg|
Òbrôzk:RezaShrine.jpg|
Òbrôzk:Mozaffariyeh, Grand Bazzar of Tabriz, IRAN.jpg|
Òbrôzk:The misty mountains.jpg|
&lt;/gallery&gt;

== Òbaczë téż ==
{{Col2
|col1= === Sparłãczoné témë ===
* [[Teheran]]
|col2= === Iran ===
{{#categorytree:Iran|hideroot=on|mode=pages}}
}}

== Przëpisë ==
{{Przëpisë}}

== Bùtnowé pòwrózczi ==
{{Commons}}

{{Azjô}}

{{Kòntrola}}

[[Kategòrëjô:Iran| ]]</text>
      <sha1>oc0vtto6i1vlwi27jbkdwoff2pfd0yh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>218900</id>
      <parentid>218845</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T22:53:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Terrus38</username>
        <id>14026</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>218900</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9775" sha1="540xdcpx6wimk0sj2bxqh6iy812qa3d" xml:space="preserve">{{Infobox-państwò
|gwôsné miono=‏جمهوری اسلامی ایران‎
|miono=Islamskô Repùblika Iranu
|fana=Flag of Iran.svg
|miono-genitiw=Iranu
|herb=Emblem of Iran.svg
|mòtto=استقلال، آزادی، جمهوری اسلامی&lt;br /&gt; Esteghlâl, âzâdi, dżomhuri-je eslâmi&lt;br&gt;(Samòstójnota, Wòlnosc, Islamskô Repùblika)
|na karce=Iran in its region.svg
|jãzëk=[[Persczi jãzëk|persczi]]
|stolëca=Teheran
|fòrma państwa=repùblika
|wiéchrzëzna=1 628 771
|procent-wòdë=0,7
|rok=2015
|lëdztwò=81 423 000
|dëtk=Rial
|kòd dëtka=IRR
|czasowô cona= +3:30
|swiãto=1 łżëkwiata
|himn=Sorud-e Melli-e Dżomhuri-je Eslāmi-je Irān &lt;center&gt;[[Òbrôzk:Sorud-e Mellí-e Yomhurí-e Eslamí-e Irán (instrumental).oga]]&lt;/center&gt;
|kòd=IR
|Internet=.ir
|telefón=+98
|Prezydeńt=Masud Pezeszkian
|Mònarcha=[[Mòdżtaba Chameneji]]
|aùtowi kòd=IR
|kònstitucjô=Kònstitucjô Iranu z 3 gòdnika 1979
}}
'''Iran''' ({{jãz.|fa}} ایران) je państwã w [[Azjô|Azji]], na Blësczim Wschòdze, midzë Kaspijsczim Mòrzã ë Perską, a téż Òmańską Hôwingą. Stolecznym gardã je [[Teheran]]. Państwòwą religią je [[islam]].

== Historiô ==
Perskô to jednô z nôstarszich cywilizacji na swiece. Stôrożëtnô Perskô bëłô rządzonô bez {{skr.|m.jin.}} dinastiã Achemenidów, z jaczi pòchòdzëlë Cërus II Wiôldżi ë Dark I Wiôldżi, chtërni stwòrzëlë stolëmné persczé państwò. Pò ti państwã włôdôlë Partë ë Sasónidë&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20250827224504/https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/Iran-Historia;4270155.html Iran. Historia] Encyklopedia PWN&lt;/ref&gt;. Religią Stôrożëtny Persczi béł zaratùsztriónizm.

W VII stalata zemie òstałë zdobëte przez [[Arabòwie|Arabów]], chtërni zapròwadzëlë w krôju [[islam]]&lt;ref&gt;[https://www.britannica.com/place/Iran/History History of Iran] Encyclopedia Britannica&lt;/ref&gt;.

Pònemù Perskô przechôdzëłô wszelejaczé dinastie, midzë jinszima: Safawidów (1501–1722)&lt;ref&gt;[https://www.iranicaonline.org/articles/safavids/ Safavids] Encyclopedia Iranica&lt;/ref&gt;, chtërni ùcwiérdzëlë szyicczi islam, czedë ùczënëlë gò państwòwą religią&lt;ref&gt;[https://www.theguardian.com/world/2016/sep/29/iran-shia-islam-matter-of-state Removal of the heart: how Islam became a matter of state in Iran] The Guardian&lt;/ref&gt;, a téż Afszaridów (1736–1796&lt;ref&gt;[https://www.oxfordreference.com/display/10.1093/oi/authority.20110803095355440 Afsharid dynasty] Oxford Reference&lt;/ref&gt;), Zandów (1750–1794&lt;ref&gt;[https://www.oxfordreference.com/display/10.1093/oi/authority.20110803133352463 Zand dynasty] Oxford Reference&lt;/ref&gt;), Kadżarów (1794–1925), za jich rządów Iran przëjął swòją pierszą kònstitucjã ë wpròwôdzono parlamentarny system&lt;ref&gt;''[https://projekty.ncn.gov.pl/opisy/459713-pl.pdf Protokoły pierwszego parlamentu Iranu 1906-1908. Tłumaczenie i analiza językowo-literacka i historyczna.]'' [online], Narodowe Centrum Nauki [dost. 2025-07-17] ({{jãz.|pl}}).&lt;/ref&gt;, ë slédnô dinastiô Pahlawi (1925–1979)&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;. W 1935 Perskô zmieniłô miono na Iran&lt;ref&gt;[https://en.majalla.com/node/288096/documents-memoirs/day-history-persia-renamed-%E2%80%98iran%E2%80%99 This day in history: Persia renamed ‘Iran’] Al Majalla&lt;/ref&gt;. W 1979 z przëczënë islamsczi rewòlucje dinastiô Pahlawi òstała òbôlonô ë 1 łżëkwiata Iran stôł sã islamską repùbliką&lt;ref&gt;[https://www.ebsco.com/research-starters/politics-and-government/iran-becomes-islamic-republic Iran Becomes an Islamic Republic] EBSCO&lt;/ref&gt;. 3 gòdnika 1979 z przëczënë referendum przëjãto nową kònstitucjã&lt;ref&gt;''Historia Powszechna – Świat po upadku ZSRR. Czasy współczesne. Indeksy'', Biblioteka Gazety Wyborczej, 2008, s. 64, ISBN&amp;#x20;978-84-9819-827-0 ({{jãz.|pl}}).&lt;/ref&gt;.

== Geògrafiô ==
=== Pòłożenié ===
Leżi na Blësczim Pòrénkù ù brzégu Òmańsczi Roztoczi, Persczi Roztoczi (na pôłniu) ë [[Kaspijsczé Mòrzé|Kaspijsczégò Mòrza]] (na nordze).

=== Wiéchrzëzna ===
* całownô: 1,648,195 km²
* wiéchrzëzna lądu: 1,531,595 km²
* wiéchrzëzna wòdów: 116,600 km²
* môl na swiece wedle wiéchrzëznë: 19.

=== Lądowé grańce ===
* òglowô długòsc wszëtczich grańców: 5,894 km
* państwa, z jaczima mô grańce: [[Afganistan|Afganistan]] 921 km; [[Armeniô]] 44 km; [[Azerbejdżan]] 689 km; [[Irak]] 1,599 km; [[Pakistan]] 959 km; [[Tëreckô]] 534 km; [[Turkmenistan]] 1,148 km

=== Brzegòwô liniô ===
12,440 km, grańca z Kaspijsczim Mòrzã (740 km)

=== Klimat ===
Klimat sëchi lub półsëchi, subtropikalny zdłuż ùbrzégù Kaspijsczégò Mòrza

=== Ùsztôłcenié terenu ===
Teren je nierówny, brzeg je wësoczi, centralny basén z piôszczëznami ë górama; môłé, nieprzeriwne równinë zdłuż òbù brzégów.

=== Wësokòsc terenu ===
* strzédnô wësokòsc: 1,305 m. n.r.m.
* nôniższô wësokòsc: -28 m. n.r.m. (Kaspijsczé Mòrze)
* nôwëższi czëp: 5,625 m. n.r.m. (Demawend)

=== Gruńtë wedle ùżiwaniô ===
* rolné gruńtë 29% (w tim 9.7% òrnëch gruńtów)
* lasë 6.6% (wôrtoscë szacowóné na 2023)

== Sprôwné pòdzelenié ==
Iran dzeli sã na 31 prowincjów (''ostán''), jaczimi rządzą gùbernatorzë (استاندار, ''ostándár''). Prowincje dzelą sã na pòdprowincje (''šahrestán''), te zôs na gminë miesczé (''bachš'') i wiesczé (''dehestán'').

[[Òbrôzk:IranNumbered.png|330px|center|Iransczé prowincje.]]

{| style=&quot;background:transparent;&quot;
|- valign=&quot;top&quot;
|
{| style=&quot;background:transparent; font-size:90%;&quot;
| 1. || Teheran (تهران Tehrān)
|-
| 2. || Kom (قم Qom)
|-
| 3. || Markazi (مرکزی Markazī)
|-
| 4. || Kazwin (قزوین Qazvīn)
|-
| 5. || Gilan (گیلان Gīlān)
|-
| 6. || Ardabil (اردبیل Ardabīl)
|-
| 7. || Zandżan (زنجان Zanjān)
|-
| 8. || Pòrénkòwi Azerbejdżan (آذربایجان شرقی Āzarbāījān-e Sharqī)
|-
| 9. || Zôpadny Azerbejdżan (آذربایجان غربی Āzarbāījān-e Gharbī)
|-
| 10. || Kùrdistan (کردستان Kordestān)
|}
|
{| style=&quot;background:transparent; font-size:90%;&quot;
| 11. || Hamadan (همدان Hamadān)
|-
| 12. || Kermanszach (کرمانشاه Kermānshāh)
|-
| 13. || Ilam (ایلام Īlām)
|-
| 14. || Lorestan (لرستان Lorestān)
|-
| 15. || Chùzestan (خوزستان Khūzestān)
|-
| 16. || Czahar Mahal wa Bachtijari (چهارمحال و بختیاری Chahārmahāl va Bakhtiyārī)
|-
| 17. || Kohgiluje wa Bujerahmad (کهگیلویه و بویراحمد Kohgīluyeh va Bōyer-Ahmad)
|-
| 18. || Buszehr (بوشهر Būshehr)
|-
| 19. || Fars (فارس Fārs)
|-
| 20. || Hòrmozgan (هرمزگان Hormozgān)
|}
|
{| style=&quot;background:transparent; font-size:90%;&quot;
| 21. || Sistan i Beludżistan (سیستان و بلوچستان Sīstān va Balūchestān)
|-
| 22. || Kerman (کرمان Kermān)
|-
| 23. || Jazd (یزد Yazd)
|-
| 24. || Isfahan (اصفهان Esfahān)
|-
| 25. || Semnan (سمنان Semnān)
|-
| 26. || Mazandaran (مازندران Māzandarān)
|-
| 27. || Gòlestan (گلستان Golestān)
|-
| 28. || Nordowi Chòrasan (خراسان شمالی Khorāsān Shamālī)
|-
| 29. || Chòrasan Razawi (خراسان رضوی Khorāsān Razavī)
|-
| 30. || Pôłniowi Chòrasan (خراسان جنوبی Khorāsān Janūbī)
|-
| 31. || Albòrz (استان البرز Alborz)
|}
|
|}

== Demografiô ==
=== Pòpùlacjô ===
* wielëna lëdztwa: 92,417,681 (2025)&lt;ref&gt;[https://www.worldometers.info/world-population/iran-population/ Iran Population &lt;small&gt;(LIVE)&lt;/small&gt;] Worldometer&lt;/ref&gt;

=== Etniczné karna ===
Persowie, Azerowie, Kurdowie, Lurowie, Balochowie, Arabòwie, Turkmeni ë Tërkuci

=== Jãzëczi ===
Òglowò ùżiwónym jãzëkã je persczi, le brëkòwane sã też azersczi jinsze tërkuccze dialektë, kurdijsczi, gilaki, mazandarani, luri, balochi, arabsczi

=== Religijné karna ===
[[Islam|Mùzułmanie]] (państwòwô religiô) 98.5%, [[Chrzescëjaństwò|chrzescëjani]] 0.7%, bahaici 0.3%, agnosticë 0.3%, jinszi (w tim zaratusztrianie, żëdzë, hinduiści) 0.2% (2020)

=== Ùrbanizacjô ===
* mieskô pòpùlacjô: 77.3%

== Pòliticzny system ==
Iran to [[teokracëjô]] ë islamskô repùblika z systemã prezydencczim. Przédnikã kraju je Nôweższi Wódca, wëbierany je przez Gromadã Ekspertów. Przédnikã rządu je prezydent, wëbierany na 4 lata. Parlament Islamskô Konsultatywnô Gromada je jednojizbowi ë mô 290 członków&lt;ref&gt;[https://www.asianparliament.org/parliament/information/majles-shoraye-eslami--islamic-parliament-of-iran-/3/1/view/ Majles Shoraye Eslami (Islamic Parliament of Iran)] Asian Parliamentary Assembly&lt;/ref&gt;, wëbierany je na sztërëlatną kadencjã&lt;ref&gt;[https://commonslibrary.parliament.uk/irans-2024-elections/ Iran’s 2024 elections] House of Commons Library&lt;/ref&gt;.

* Nôweższi Wódca: Mòdżtaba Chameneji
* Prezydent: Masud Pezeszkian

== Galeriô ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Òbrôzk:Gate of All Nations, Persepolis.jpg|
Òbrôzk:Hafez 880714 095.jpg|
Òbrôzk:981012-Damavand-South-IMG 9861-2.jpg|
Òbrôzk:Kish beach 02.jpg|
Òbrôzk:Naghshe Jahan Square Isfahan modified.jpg|
Òbrôzk:Ferdowsi tomb4.jpg|
Òbrôzk:Aerial View of Tehran 26.11.2008 04-35-03.JPG|
Òbrôzk:Rasht Municipality Mansion in an Autumn night.jpg|
Òbrôzk:Towers in Tehran City at night.jpg|
Òbrôzk:RezaShrine.jpg|
Òbrôzk:Mozaffariyeh, Grand Bazzar of Tabriz, IRAN.jpg|
Òbrôzk:The misty mountains.jpg|
&lt;/gallery&gt;

== Òbaczë téż ==
{{Col2
|col1= === Sparłãczoné témë ===
* [[Teheran]]
|col2= === Iran ===
{{#categorytree:Iran|hideroot=on|mode=pages}}
}}

== Przëpisë ==
{{Przëpisë}}

== Bùtnowé pòwrózczi ==
{{Commons}}

{{Azjô}}

{{Kòntrola}}

[[Kategòrëjô:Iran| ]]</text>
      <sha1>540xdcpx6wimk0sj2bxqh6iy812qa3d</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>218907</id>
      <parentid>218900</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T23:04:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Terrus38</username>
        <id>14026</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>218907</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9777" sha1="6y7440vxgik2v4aw3kxar2rj846fxzf" xml:space="preserve">{{Infobox-państwò
|gwôsné miono=‏جمهوری اسلامی ایران‎
|miono=Islamskô Repùblika Iranu
|fana=Flag of Iran.svg
|miono-genitiw=Iranu
|herb=Emblem of Iran.svg
|mòtto=استقلال، آزادی، جمهوری اسلامی&lt;br /&gt; Esteghlâl, âzâdi, dżomhuri-je eslâmi&lt;br&gt;(Samòstójnota, Wòlnosc, Islamskô Repùblika)
|na karce=Iran in its region.svg
|jãzëk=[[Persczi jãzëk|persczi]]
|stolëca=Teheran
|fòrma państwa=repùblika
|wiéchrzëzna=1 628 771
|procent-wòdë=0,7
|rok=2015
|lëdztwò=81 423 000
|dëtk=Rial
|kòd dëtka=IRR
|czasowô cona= +3:30
|swiãto=1 łżëkwiata
|himn=Sorud-e Melli-e Dżomhuri-je Eslāmi-je Irān &lt;center&gt;[[Òbrôzk:Sorud-e Mellí-e Yomhurí-e Eslamí-e Irán (instrumental).oga]]&lt;/center&gt;
|kòd=IR
|Internet=.ir
|telefón=+98
|Prezydeńt=Masud Pezeszkian
|Mònarcha=[[Mòdżtaba Chameneji]]
|aùtowi kòd=IR
|kònstitucjô=Kònstitucjô Iranu z 3 gòdnika 1979
}}
'''Iran''' ({{jãz.|fa}} ایران) je państwã w [[Azjô|Azji]], na Blësczim Wschòdze, midzë Kaspijsczim Mòrzã ë Perską, a téż Òmańską Hôwingą. Stolecznym gardã je [[Teheran]]. Państwòwą religią je [[islam]].

== Historiô ==
Perskô to jednô z nôstarszich cywilizacji na swiece. Stôrożëtnô Perskô bëłô rządzonô bez {{skr.|m.jin.}} dinastiã Achemenidów, z jaczi pòchòdzëlë Cërus II Wiôldżi ë Dark I Wiôldżi, chtërni stwòrzëlë stolëmné persczé państwò. Pò ti państwã włôdôlë Partë ë Sasónidë&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20250827224504/https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/Iran-Historia;4270155.html Iran. Historia] Encyklopedia PWN&lt;/ref&gt;. Religią Stôrożëtny Persczi béł zaratùsztriónizm.

W VII stalata zemie òstałë zdobëte przez [[Arabòwie|Arabów]], chtërni zapròwadzëlë w krôju [[islam]]&lt;ref&gt;[https://www.britannica.com/place/Iran/History History of Iran] Encyclopedia Britannica&lt;/ref&gt;.

Pònemù Perskô przechôdzëłô wszelejaczé dinastie, midzë jinszima: Safawidów (1501–1722)&lt;ref&gt;[https://www.iranicaonline.org/articles/safavids/ Safavids] Encyclopedia Iranica&lt;/ref&gt;, chtërni ùcwiérdzëlë szyicczi islam, czedë ùczënëlë gò państwòwą religią&lt;ref&gt;[https://www.theguardian.com/world/2016/sep/29/iran-shia-islam-matter-of-state Removal of the heart: how Islam became a matter of state in Iran] The Guardian&lt;/ref&gt;, a téż Afszaridów (1736–1796&lt;ref&gt;[https://www.oxfordreference.com/display/10.1093/oi/authority.20110803095355440 Afsharid dynasty] Oxford Reference&lt;/ref&gt;), Zandów (1750–1794&lt;ref&gt;[https://www.oxfordreference.com/display/10.1093/oi/authority.20110803133352463 Zand dynasty] Oxford Reference&lt;/ref&gt;), Kadżarów (1794–1925), za jich rządów Iran przëjął swòją pierszą kònstitucjã ë wpròwôdzono parlamentarny system&lt;ref&gt;''[https://projekty.ncn.gov.pl/opisy/459713-pl.pdf Protokoły pierwszego parlamentu Iranu 1906-1908. Tłumaczenie i analiza językowo-literacka i historyczna.]'' [online], Narodowe Centrum Nauki [dost. 2025-07-17] ({{jãz.|pl}}).&lt;/ref&gt;, ë slédnô dinastiô Pahlawi (1925–1979)&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;. W 1935 Perskô zmieniłô miono na Iran&lt;ref&gt;[https://en.majalla.com/node/288096/documents-memoirs/day-history-persia-renamed-%E2%80%98iran%E2%80%99 This day in history: Persia renamed ‘Iran’] Al Majalla&lt;/ref&gt;. W 1979 z przëczënë islamsczi rewòlucje dinastiô Pahlawi òstała òbôlonô ë 1 łżëkwiata Iran stôł sã islamską repùbliką&lt;ref&gt;[https://www.ebsco.com/research-starters/politics-and-government/iran-becomes-islamic-republic Iran Becomes an Islamic Republic] EBSCO&lt;/ref&gt;. 3 gòdnika 1979 z przëczënë referendum przëjãto nową kònstitucjã&lt;ref&gt;''Historia Powszechna – Świat po upadku ZSRR. Czasy współczesne. Indeksy'', Biblioteka Gazety Wyborczej, 2008, s. 64, ISBN&amp;#x20;978-84-9819-827-0 ({{jãz.|pl}}).&lt;/ref&gt;.

== Geògrafiô ==
=== Pòłożenié ===
Leżi na Blësczim Pòrénkù ù brzégu Òmańsczi Roztoczi, Persczi Roztoczi (na pôłniu) ë [[Kaspijsczé Mòrzé|Kaspijsczégò Mòrza]] (na nordze).

=== Wiéchrzëzna ===
* całownô: 1,648,195 km²
* wiéchrzëzna lądu: 1,531,595 km²
* wiéchrzëzna wòdów: 116,600 km²
* môl na swiece wedle wiéchrzëznë: 19.

=== Lądowé grańce ===
* òglowô długòsc wszëtczich grańców: 5,894 km
* państwa, z jaczima mô grańce: [[Afganistan|Afganistan]] 921 km; [[Armeniô]] 44 km; [[Azerbejdżan]] 689 km; [[Irak]] 1,599 km; [[Pakistan]] 959 km; [[Tëreckô]] 534 km; [[Turkmenistan]] 1,148 km

=== Brzegòwô liniô ===
12,440 km, grańca z Kaspijsczim Mòrzã (740 km)

=== Klimat ===
Klimat sëchi lub półsëchi, subtropikalny zdłuż ùbrzégù Kaspijsczégò Mòrza

=== Ùsztôłcenié terenu ===
Teren je nierówny, brzeg je wësoczi, centralny basén z piôszczëznami ë górama; môłé, nieprzeriwne równinë zdłuż òbù brzégów.

=== Wësokòsc terenu ===
* strzédnô wësokòsc: 1,305 m. n.r.m.
* nôniższô wësokòsc: -28 m. n.r.m. (Kaspijsczé Mòrze)
* nôwëższi czëp: 5,625 m. n.r.m. (Demawend)

=== Gruńtë wedle ùżiwaniô ===
* rolné gruńtë 29% (w tim 9.7% òrnëch gruńtów)
* lasë 6.6% (wôrtoscë szacowóné na 2023)

== Sprôwné pòdzelenié ==
Iran dzeli sã na 31 prowincjów (''ostán''), jaczimi rządzą gùbernatorzë (استاندار, ''ostándár''). Prowincje dzelą sã na pòdprowincje (''šahrestán''), te zôs na gminë miesczé (''bachš'') i wiesczé (''dehestán'').

[[Òbrôzk:IranNumbered.png|330px|center|Iransczé prowincje.]]

{| style=&quot;background:transparent;&quot;
|- valign=&quot;top&quot;
|
{| style=&quot;background:transparent; font-size:90%;&quot;
| 1. || Teheran (تهران Tehrān)
|-
| 2. || Kom (قم Qom)
|-
| 3. || Markazi (مرکزی Markazī)
|-
| 4. || Kazwin (قزوین Qazvīn)
|-
| 5. || Gilan (گیلان Gīlān)
|-
| 6. || Ardabil (اردبیل Ardabīl)
|-
| 7. || Zandżan (زنجان Zanjān)
|-
| 8. || Pòrénkòwi Azerbejdżan (آذربایجان شرقی Āzarbāījān-e Sharqī)
|-
| 9. || Zôpadny Azerbejdżan (آذربایجان غربی Āzarbāījān-e Gharbī)
|-
| 10. || Kùrdistan (کردستان Kordestān)
|}
|
{| style=&quot;background:transparent; font-size:90%;&quot;
| 11. || Hamadan (همدان Hamadān)
|-
| 12. || Kermanszach (کرمانشاه Kermānshāh)
|-
| 13. || Ilam (ایلام Īlām)
|-
| 14. || Lorestan (لرستان Lorestān)
|-
| 15. || Chùzestan (خوزستان Khūzestān)
|-
| 16. || Czahar Mahal wa Bachtijari (چهارمحال و بختیاری Chahārmahāl va Bakhtiyārī)
|-
| 17. || Kohgiluje wa Bujerahmad (کهگیلویه و بویراحمد Kohgīluyeh va Bōyer-Ahmad)
|-
| 18. || Buszehr (بوشهر Būshehr)
|-
| 19. || Fars (فارس Fārs)
|-
| 20. || Hòrmozgan (هرمزگان Hormozgān)
|}
|
{| style=&quot;background:transparent; font-size:90%;&quot;
| 21. || Sistan i Beludżistan (سیستان و بلوچستان Sīstān va Balūchestān)
|-
| 22. || Kerman (کرمان Kermān)
|-
| 23. || Jazd (یزد Yazd)
|-
| 24. || Isfahan (اصفهان Esfahān)
|-
| 25. || Semnan (سمنان Semnān)
|-
| 26. || Mazandaran (مازندران Māzandarān)
|-
| 27. || Gòlestan (گلستان Golestān)
|-
| 28. || Nordowi Chòrasan (خراسان شمالی Khorāsān Shamālī)
|-
| 29. || Chòrasan Razawi (خراسان رضوی Khorāsān Razavī)
|-
| 30. || Pôłniowi Chòrasan (خراسان جنوبی Khorāsān Janūbī)
|-
| 31. || Albòrz (استان البرز Alborz)
|}
|
|}

== Demografiô ==
=== Pòpùlacjô ===
* wielëna lëdztwa: 92,417,681 (2025)&lt;ref&gt;[https://www.worldometers.info/world-population/iran-population/ Iran Population &lt;small&gt;(LIVE)&lt;/small&gt;] Worldometer&lt;/ref&gt;

=== Etniczné karna ===
Persowie, Azerowie, Kurdowie, Lurowie, Balochowie, Arabòwie, Turkmeni ë Tërkuci

=== Jãzëczi ===
Òglowò ùżiwónym jãzëkã je persczi, le brëkòwane sã też azersczi jinsze tërkuccze dialektë, kurdijsczi, gilaki, mazandarani, luri, balochi, arabsczi

=== Religijné karna ===
[[Islam|Mùzułmanie]] (państwòwô religiô) 98.5%, [[Chrzescëjaństwò|chrzescëjani]] 0.7%, bahaici 0.3%, agnosticë 0.3%, jinszi (w tim zaratusztrianie, żëdzë, hinduiści) 0.2% (2020)

=== Ùrbanizacjô ===
* mieskô pòpùlacjô: 77.3%

== Pòliticzny system ==
Iran to [[teokracëjô]] ë islamskô repùblika z systemã prezydencczim. Przédnikã kraju je Nôwëższi Wódca, wëbierany je przez Gromadã Ekspertów. Przédnikã rządu je prezydent, wëbierany na 4 lata. Parlament Islamskô Konsultatywnô Gromada je jednojizbowi ë mô 290 członków&lt;ref&gt;[https://www.asianparliament.org/parliament/information/majles-shoraye-eslami--islamic-parliament-of-iran-/3/1/view/ Majles Shoraye Eslami (Islamic Parliament of Iran)] Asian Parliamentary Assembly&lt;/ref&gt;, wëbierany je na sztërëlatną kadencjã&lt;ref&gt;[https://commonslibrary.parliament.uk/irans-2024-elections/ Iran’s 2024 elections] House of Commons Library&lt;/ref&gt;.

* Nôwëższi Wódca: Mòdżtaba Chameneji
* Prezydent: Masud Pezeszkian

== Galeriô ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Òbrôzk:Gate of All Nations, Persepolis.jpg|
Òbrôzk:Hafez 880714 095.jpg|
Òbrôzk:981012-Damavand-South-IMG 9861-2.jpg|
Òbrôzk:Kish beach 02.jpg|
Òbrôzk:Naghshe Jahan Square Isfahan modified.jpg|
Òbrôzk:Ferdowsi tomb4.jpg|
Òbrôzk:Aerial View of Tehran 26.11.2008 04-35-03.JPG|
Òbrôzk:Rasht Municipality Mansion in an Autumn night.jpg|
Òbrôzk:Towers in Tehran City at night.jpg|
Òbrôzk:RezaShrine.jpg|
Òbrôzk:Mozaffariyeh, Grand Bazzar of Tabriz, IRAN.jpg|
Òbrôzk:The misty mountains.jpg|
&lt;/gallery&gt;

== Òbaczë téż ==
{{Col2
|col1= === Sparłãczoné témë ===
* [[Teheran]]
|col2= === Iran ===
{{#categorytree:Iran|hideroot=on|mode=pages}}
}}

== Przëpisë ==
{{Przëpisë}}

== Bùtnowé pòwrózczi ==
{{Commons}}

{{Azjô}}

{{Kòntrola}}

[[Kategòrëjô:Iran| ]]</text>
      <sha1>6y7440vxgik2v4aw3kxar2rj846fxzf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Aùstraliô</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4893</id>
    <revision>
      <id>218761</id>
      <parentid>216744</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T12:12:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Iketsi</username>
        <id>3254</id>
      </contributor>
      <comment>„Walijô”→„Waliô”</comment>
      <origin>218761</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6049" sha1="7d6ldwv13qw7e0xd779wuc49k7sgi8n" xml:space="preserve">{{Infobox-państwò|miono=Wspólnota Aùstralii|gwôsné miono=Commonwealth of Australia|fana=Flag of Australia (converted).svg|miono-genitiw=Aùstralii|herb=Coat of arms of the Commonwealth of Australia.svg|mòtto=fëlëje òficjalné rzëczenié (dôwni Advance Australia)|himn=[[Himn Aùstralii|Advance Australia Fair]] (Prosperuj, Snożno Aùstraliô)|na karce=Australia with AAT (orthographic projection).svg|jãzëk=[[Angelsczi jãzëk|angelsczi]] (de facto)|stolëca=Canberra|fòrma państwa=kònstitucëjnô mònarchijô|Mònarcha=[[Karól III]]|Prezydeńt=Samantha Mostyn|Premiéra=Anthony Albanese|wiéchrzëzna=7.692.024 835|procent-wòdë=0,76%|rok=2017|lëdztwò=23.401.892|dëtk=aùstralijsczi dolar|kòd dëtka=AUD|czasowô cona=+8 do +11|kòd=AU|Internet=.au|aùtowi kòd=AU|telefón=+61
}}

'''Aùstraliô''' ({{jãz.|en}} Commonwealth of Australia) je państwã na [[Aùstraliô_(kòntinent)|Aùstralijsczim kòntinence]], Tasmanji i jin. òstrowach Spòkójnégò Òceanu, Aùstraliô ma też teritoria w Azeji: Òstrów Gòdów i Kòkòsowe Òstrowë i teritorium na Antarktidze).
Stolëcą Aùstralii je gard [[Canberra]], a nôwikszi gard to [[Sydney]]. Jine wiksze gardë Aùstralii to [[Melbourne]], [[Brisbane]], [[Perth]] i [[Adelaide]].

Aùstraliô òkrążają dwa òceanë: òd nordë i pòrénkù [[Spòkójny Òcean]], a òd pôłniô i zôpadu [[Jindijsczi Òcean]]. W pòblëżim kraju to dô ne hewò państwa: [[Papua-Nowô Gwineja]], [[Indonezjô]] i [[Pòrénczny Timór]] na nordze; [[Òstrowë Salomòna]] i [[Vanuatu]] na nordowim pòrénkù; i [[Nowô Zélandiô|Nowô Zélandiô]] na pôłniowim pòrénkù. Dzele Aùstralii to krezowe teritoria: Nowô Pôłniôwô Waliô, Wiktoria, Pôłniôwô Aùstraliô, Queensland, Zôpadnô Aùstraliô, Nordowe Teritorium, Òstrowë Tasmanija i Arnhem Land.

Pòpùlacjô wielëna lëdztwa to 23.401.892 (stój na 2017)&lt;ref&gt;[http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2016/quickstat/ Census AUS id 036]&lt;/ref&gt;. Australejo to dawni beła kolonija [[Wiôlgô Britaniô|Wiôldżi Britaniji]], z chtërną dali ma dzysdnowo Commonwealth (gòspòdarczô spóldnota), i temu przédnik kraju to formalnie je dali angelsczi mònarcha i generalni gubernator anielskiej monarchii na Australije, le wëkònôwczô władza to demokratecznë welowanë aùstralijsczi premiera i parlament.&lt;ref&gt;[http://www.comlaw.gov.au/Details/C2005Q00193/0332ed71-e2d9-4451-b6d1-33ec4b570e9f Constitution of Australia 2011: It shall be lawful for the Queen, with the advice of the Privy Council, to declare by proclamation that, on and after a day therein appointed, not being later than one year after the passing of this Act, the people of New South Wales, Victoria, South Australia, Queensland, and Tasmania, and also, if Her Majesty is satisfied that the people of Western Australia have agreed thereto, of Western Australia, shall be united in a Federal Commonwealth under the name of the Commonwealth of Australia.]&lt;/ref&gt; 

Aùstraliô je zameszkana przez Abòrigenów, starożetnech aùstralijsczich lëdzë, od kól 60.000 lat pre kolonizacëjo niderlandzkô i britijskô.
Aborigeni brëkuja barni do jagowania [[bumerang]] i mùzycznego jinstrumentu dmùsznego yirdaki ([[didgeridoo]]). Brëkowale tez 250 apartnech karnów jãzekowech. Swiãtô góra abòrigeńskô to czerwiona góra Uluru, po anielsczemu Ayers Rock.

== Fauna i flora ==
W Aùstralii je baro wiela apartnech zwierzãtów, jako [[koala]], [[kangur]]ë, [[dingo]], [[dzëbôl]], kookaburra (dacelo), [[tasmansczi purtk]] i jin. &lt;br&gt;
Z roslen je eukaliptus i tea-tree: herbaciane drzewo.

== Miono ==
Pierszi rezownik europejsczi w Aùstraliô to beł Abel Tasman z Niderlandzkô, chtëren w 1646 dawa kontinentowi miono Nieuw Holland - Nowo Niderlandzko, i ostrowe Tasmaniji jigo miono.&lt;br&gt; 
Wiolgô Britanijô dawa kolonji miono Aùstraliô z łacyńsczego jãzeka ''Terra Australis Incognito'', Zemia Półniowô Nieznanô.

== Galeriô ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Òbrôzk:Uluru,_helicopter_view,_cropped.jpg|Uluru (Ayers Rock), swiãtô góra abòrigeńskô
Òbrôzk:Didgeridoo_(Imagicity_1070).jpg|Abòrigeńsczi chłop z yirdaki (didgeridoo)
Òbrôzk:Sydney_Opera_House_Sails_edit02.jpg|Opera w Sydney
Òbrôzk:Koala_and_joey.jpg|[[Koala]] mema i koala dzec
Òbrôzk:Sarcophilus_harrisii_taranna.jpg|[[Tasmansczi purtk]]
Òbrôzk:Gold_Coast_skyline.jpg|Gard Queensland
Òbrôzk:Platypus.jpg|[[Dzëbôl]]
Òbrôzk:Kangaroo-in-flight.jpg|Kangur 
Òbrôzk:Brisbane_May_2013.jpg|Brisbane
Òbrôzk:Australia_Cairns_Boomerang.jpg|Bumerangi aborigenscze w Cairns
&lt;/gallery&gt;

== Miona Abòrigeńsczëch plemion w Aùstraliô ==
* Murrawarri
* Koori (abò Koorie) w New South Wales i Wiktoria (Abòrigeńsczi Wiktoriônie);
* Ngunnawal w Aùstralijsczim Stolecznem Teritorium i New South Wales;
* Goorie w South East Queensland i nordowe dzele New South Wales;
* Murrdi w Southwest &amp; Central Queensland;
* Nyungar w polniowej Western Australia;
* Yamatji w centralnej Western Australia;
* Wangai w Western Australian Goldfields;
* Nunga w polniowej South Australia;
* Anangu w nordowej South Australia, i bleze dzele Western Australia i Northern Territorium;
* Yapa w zôpadnim Northern Territory;
* Arrernte w centralnej Australia;
* Yolngu w pòrënkòwim Arnhem Land (NT);
* Bininj w zôpadnim Arnhem Land (NT);
* Tiwi na òstrów Tiwi kol Arnhem Land.
* Anindilyakwa na òstrów Groote Eylandt kol Arnhem Land;
* Palawah (abò Pallawah) na Tasmanji

== Òbaczë téż ==
* [[Nowô Zelandzkô]]

== Przëpisë ==
{{Przëpisë}}

== Bùtnowé pòwrózczi ==
{{Commons}}
* [http://www.australia.com/ Tourism Australia]
* [http://www.gov.au/ Governments of Australia website] (federal, states and territories)
* [https://web.archive.org/web/20201111201936/https://www.cia.gov/library/publications/resources/the-world-factbook/geos/as.html Australia in the World Factbook]

{{Aùstraliô i Òceaniô}}

{{Kòntrola}}

[[Kategòrëjô:Aùstraliô]]
[[Kategòrëjô:Państwa w Aùstralie i Òceanie]]</text>
      <sha1>7d6ldwv13qw7e0xd779wuc49k7sgi8n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Róman Drzéżdżón</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5052</id>
    <revision>
      <id>218917</id>
      <parentid>217324</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T23:16:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Terrus38</username>
        <id>14026</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>218917</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3809" sha1="id7fvpchx5qgjc8a4d3zp2jo3varpt6" xml:space="preserve">{{Biogram infobox|miono=Róman Drzéżdżón|fùl miono=Róman Drzéżdżón|pòlsczé miono=Roman Drzeżdżon|data narodzeniégò=1972|môl narodzeniégò=[[Starzëno]]|wark=satirik, pisôrz, pòeta, felietonista, mùzealnik, badôcz, spòlëznowi dzejôrz|ùczbòwniô=[[Gduńsczi Ùniwersytet]]|starszi=[[Jón Drzéżdżón (rogôrz)|Jón Drzéżdżón]]|internetowô starna=https://mojestrone.com/belok}}

{{Bez òdjimka}}

'''Róman Drzéżdżón''' ({{skr.|ùr.}} 1972 w [[Starzëno|Starzënie]]) – [[Kaszëbi|kaszëbsczi]] pòéta, felietonista, mùzealnik ë satirik. Wespółzakłôdôrz [[Kaszëbsczi Kabaret Fif|Kaszëbsczégò Kabaretu Fif]] ë kaszëbsczégò [[Kaszëbskô lëteratura|lëteracczégò]] karna [[Zéńdzenié Młodëch Ùtwórców Kaszëbsczich|Zéńdzenié Młodëch Ùtwórców Kaszëbsczich ZYMK]]. Je absolwenta Gbùrsczégò Technikùm w [[Kłanino|Kłaninie]] a wëdzélu gazétnictwa i spòlëznowi kòmùnikacji na Gduńsczim Ùniwersytece. Òd 1996 robi w [[Mùzeùm Pùcczi Zemi m. Floriana Cenôwë|Mùzeùm Pùcczi Zemi]] {{skr.|m.}} [[Florión Cenôwa|Floriana Cenôwë]], a òd 2012 w Mùzeùm Kaszëbskò-Pòmòrsczi Pismieniznë i Mùzyczi we Wejrowie. Wespółrobi z cządnikã „Pomerania”, piszącë felietonë a artiklë.

== Ùsôdztwò ==
* ''@laże! @lano! : wiérztczi do smiéchù a ùsmiéchù'', [[Gdiniô]], {{skr.|wëdôwizna}} ''[[Region (wëdôwizna)|Region]]'', [[2008]], ISBN 9788375910018
* ''Czile slów'', [[Gdiniô]], {{skr.|wëdôwizna}} ''[[Region (wëdôwizna)|Region]]'', [[2004]], ISBN 8389178478
* ''Dzëczé gãsë'' – Antalogijô kaszëbsczi pòezëji do 1990 rokù, przërëchtowelë: [[Róman Drzéżdżón]] i [[Grégòr Jarosłôw Schramke]], [[Gdiniô]], {{skr.|wëdôwizna}} ''[[Region (wëdôwizna)|Region]]'', [[2004]], ISBN 8389178559
* ''Klëka albo kaszubskie ABC'',[[Gdiniô]], {{skr.|wëdôwizna}} ''[[Region (wëdôwizna)|Region]]'', [[2007]], ISBN 9788360437568
* ''Pióro do gilgania'' / ''Pióro do gëldzëniô'', współùsôdzca: [[Pioter Cëskòwsczi]], [[Gdiniô]], {{skr.|wëdôwizna}} ''[[Region (wëdôwizna)|Region]]'', [[2004]], ISBN 83-89178-29-X
* ''Puck – stolica Nordowych Kaszub'', wespółùsôdzcë: [[Joanna Grochowska]], [[Barbara Kos-Dąbrowska]], [[Gdiniô]], {{skr.|wëdôwizna}} ''[[Region (wëdôwizna)|Region]]'', [[2007]], ISBN 9788360437698
* ''Słowniczek polsko-kaszubski'', wpsółautor: [[Grégòr Jarosłôw Schramke]], [[Gdiniô]], {{skr.|wëdôwizna}} ''[[Region (wëdôwizna)|Region]]'', [[2006]], ISBN 8360437033
* ''Kaszubskie tabaka i rogarstwo'', [[Gdynia]], {{skr.|wëdôwizna}} ''[[Region (wëdôwizna)|Region]]'', [[2009]], ISBN 9788375910308
* ''Kòmpùtrowé krôsniã. Pòwiôstczi i wiérztczi dlô dzecy'', Gduniô 2010
* ''Rómka&amp;Tómka kôrbiónka. Z felietónowi pòlëcë'', Kaszëbë 2010
* ''To je krótczé, to je dłudżé… Wędrówki szlakiem obrazkowych nut'', Gdańsk-Wejherowo 2014 (pòpùlarnonôùkòwi dokôz ò piesni ''[[Kaszëbsczé nótë]]'' i ''[[Schnitzelbank]]'')
* ''Rómka &amp; Tómka przecywiónka. Felietónë pòzebróné'', Gdańsk-Wejherowo-Chwaszczyno 2017
* ''Mariolka i ji przigòdë'', Gdańsk 2017 (bôjka dlô dzecy)
* ''[[Kaszëbsczi slowôrzk rëbacczi]]'', Puck 2025

== Bùtnowé pòwrózczi ==
{{Commons}}
* [https://web.archive.org/web/20090307021502/http://zymk.net/noleznice/roman-drzezdzon Róman Drzéżdżón – wëjimczi z ùsôdztwa]
* [https://web.archive.org/web/20131208021800/http://belok.kaszubia.com/ Bëlôk – czôrno na biôłim] – blog R. Drzéżdżona
* https://web.archive.org/web/20070809120910/http://www.czetnica.org/roman-drzezdzon/

{{Ùzémk artikla}}
{{Kòntrola}}

{{SORTUJ:Drzéżdżón Róman}}
[[Kategòrëjô:Kaszëbsczi pisarze]]
[[Kategòrëjô:Kaszëbi]]
[[Kategòrëjô:ZYMKówcë]]</text>
      <sha1>id7fvpchx5qgjc8a4d3zp2jo3varpt6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Nowô Hëta</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5110</id>
    <revision>
      <id>218817</id>
      <parentid>206368</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T16:53:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Iketsi</username>
        <id>3254</id>
      </contributor>
      <comment>== Òbaczë téż == * [[Alpaki na Kaszubach]]</comment>
      <origin>218817</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1465" sha1="347n3u0770vo2hxpmwugwfiuiqoplt8" xml:space="preserve">{{Wies infobox
|Wies=Nowô Hëta
|rodzôcz_wsë=
|céch_wsë=
|ôrt_gminë=
|fana_wsë=
|kôrta_wsë=
|wòjewództwò=pòmòrsczé
|kréz=kartësczi
|gmina=Kartuzë
|szôłtëstwò=Nowô Hëta
|miejskô=
|wiechrzëzna=
|gradëN=54
|minutëN=24
|sekùndëN=52
|gradëE=18
|minutëE=01
|sekùndëE=23
|wiżô=
|rok=2005
|lëdztwò=282
|gãscëzna=
|nr_czér=58
|pòcztowi_kòd=83-328
|reg_tôfla=GKA
|SIMC=
|szôłtës=	 Andrzéj Kòbiela
|www=
|òdjimk=
|galerëjô_commons=
}}

'''Nowô Hëta''' (pol. ''Nowa Huta'') – [[Kaszëbë|kaszëbskô]] [[wies]] w [[Pòlskô|Pòlsce]] w òbéńdze [[Kaszëbsczé Pòjezerzé |Kaszëbsczégò Pòjezerzô]], pòłożonô w [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]], w [[kartësczi kréz|kartësczim krézu]], w [[gmina Kartuzë|gminie Kartuzë]]. Tu ùrodzył sã [[Gerat Labùda]]. Niedalek òd ti wsë je pamiątka przërodë – [[Diôbli kam|Diôbli Kam]] ë [[Trulôczowé Błota]]. Dzélã ti wsë je [[Kamiannô Góra (Nowô Hëta)|Kamiannô Góra]].

== Galeriô ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Òbrôzk:Nowô Hëta (3).JPG|
&lt;/gallery&gt;

== Òbaczë téż ==
* [[Alpaki na Kaszubach]]

== Bùtnowé pòwrózczi ==
{{Commons}}
* [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_VII/194 Nowa Huta w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”]

{{Kòntrola}}

[[Kategòrëjô:Pòmòrsczé wsë]]
[[Kategòrëjô:Gmina Kartuzë]]
[[Kategòrëjô:Kaszëbë]]</text>
      <sha1>347n3u0770vo2hxpmwugwfiuiqoplt8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>218818</id>
      <parentid>218817</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T16:53:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Iketsi</username>
        <id>3254</id>
      </contributor>
      <comment>{{jãz.|pl}}</comment>
      <origin>218818</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1473" sha1="bztm4d7e89qaeqk8jk02bx5cc5zgpof" xml:space="preserve">{{Wies infobox
|Wies=Nowô Hëta
|rodzôcz_wsë=
|céch_wsë=
|ôrt_gminë=
|fana_wsë=
|kôrta_wsë=
|wòjewództwò=pòmòrsczé
|kréz=kartësczi
|gmina=Kartuzë
|szôłtëstwò=Nowô Hëta
|miejskô=
|wiechrzëzna=
|gradëN=54
|minutëN=24
|sekùndëN=52
|gradëE=18
|minutëE=01
|sekùndëE=23
|wiżô=
|rok=2005
|lëdztwò=282
|gãscëzna=
|nr_czér=58
|pòcztowi_kòd=83-328
|reg_tôfla=GKA
|SIMC=
|szôłtës=	 Andrzéj Kòbiela
|www=
|òdjimk=
|galerëjô_commons=
}}

'''Nowô Hëta''' ({{jãz.|pl}} ''Nowa Huta'') – [[Kaszëbë|kaszëbskô]] [[wies]] w [[Pòlskô|Pòlsce]] w òbéńdze [[Kaszëbsczé Pòjezerzé |Kaszëbsczégò Pòjezerzô]], pòłożonô w [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]], w [[kartësczi kréz|kartësczim krézu]], w [[gmina Kartuzë|gminie Kartuzë]]. Tu ùrodzył sã [[Gerat Labùda]]. Niedalek òd ti wsë je pamiątka przërodë – [[Diôbli kam|Diôbli Kam]] ë [[Trulôczowé Błota]]. Dzélã ti wsë je [[Kamiannô Góra (Nowô Hëta)|Kamiannô Góra]].

== Galeriô ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Òbrôzk:Nowô Hëta (3).JPG|
&lt;/gallery&gt;

== Òbaczë téż ==
* [[Alpaki na Kaszubach]]

== Bùtnowé pòwrózczi ==
{{Commons}}
* [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_VII/194 Nowa Huta w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”]

{{Kòntrola}}

[[Kategòrëjô:Pòmòrsczé wsë]]
[[Kategòrëjô:Gmina Kartuzë]]
[[Kategòrëjô:Kaszëbë]]</text>
      <sha1>bztm4d7e89qaeqk8jk02bx5cc5zgpof</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Karol Linneùsz</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5240</id>
    <revision>
      <id>218860</id>
      <parentid>217060</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T18:52:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Iketsi</username>
        <id>3254</id>
      </contributor>
      <comment>kat.</comment>
      <origin>218860</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1370" sha1="1ir0c6aumga0q7oqiltxo6ckqlqzdlj" xml:space="preserve">[[Òbrôzk:Carl von Linné.png|mały|Karol Linneùsz (1775)]]

'''Karól Linneùsz''' (ùr. 1707 rokù – ùm. 1778 rokù) słôwny szwédzczi bòtanik. Òn pierszi dôł dëbeltną pòzwã chòcbë [[kaszëbsczi jastrownik|kaszëbsczimù jastrownikòwi]] (''Ranunculus cassubicus'' L.) czë [[kaszëbskô wika|kaszëbsczi wice]] (''Vicia cassubica'' L.). Òn napisôł {{skr.|m. jin.}} ''Species plantarum''. Òn jinaczi dzelił òrganizmë – jegò klasyfikacjô òrganizmów bëła jinô jak dzysô je. Jegò dëbeltné pòzwë nie są równak do dzysô zmienioné i kòżdi nowòòdkrëti òrganizm taką dostôwô.
W 1732 rokù òn béł dłëgszi czas w [[Lapòniô|Lapònii]].

== Galeriô ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Òbrôzk:Carolus Linnaeus by Hendrik Hollander 1853.jpg|Karol Linneùsz w Lapònii
Òbrôzk:Species plantarum 001.jpg|''Species plantarum'' (1753)
Òbrôzk:Linne CoA.jpg|
Òbrôzk:Karte Linne.png|
Òbrôzk:CarlvonLinne house.jpg|
&lt;/gallery&gt;

== Òbaczë téż ==
* [[Jakùb Breyne]]

== Bùtnowé pòwrózczi ==
{{Commons}}
* [http://www.biodiversitylibrary.org/page/358570 ''Ranunculus cassubicus'' (pò łacëznie)]
* [http://www.biodiversitylibrary.org/page/358756#page/177/mode/1up ''Vicia cassubica'' (pò łacëznie)]

{{Kòntrola}}

[[Kategòrëjô:Bòtanika]]
[[Kategòrëjô:Lëdzë]]
[[Kategòrëjô:1000 nôwôżniészich artiklów]]</text>
      <sha1>1ir0c6aumga0q7oqiltxo6ckqlqzdlj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sławòszëno</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5259</id>
    <revision>
      <id>218918</id>
      <parentid>210405</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T23:16:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Terrus38</username>
        <id>14026</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>218918</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1382" sha1="c8t2ts0hqqrf8s9u294t6emf9q0exuy" xml:space="preserve">{{Wies infobox
 | Wies=Sławòszëno
 | rodzôcz_wsë=
 | céch_wsë=
 | ôrt_gminë=
 | fana_wsë=
 | kôrta_wsë=
 | wòjewództwò=pòmòrsczé
 | kréz=pùcczi 
 | gmina=Krokòwò
 | szôłtëstwò=Sławòszëno
 | miejskô=
 | wiechrzëzna=
 | gradëN=54
 | minutëN=47
 | sekùndëN=11
 | gradëE=18
 | minutëE=11
 | sekùndëE=50
 | wiżô=
 | rok=2006
 | lëdztwò=652
 | gãscëzna=
 | nr_czér=58
 | pòcztowi_kòd=84-110
 | reg_tôfla=GPU
 | SIMC=
 | szôłtës= 
 | www=
 | òdjimk=
 | galerëjô_commons=
|}}

'''Sławòszëno''' to je [[Kaszëbë|kaszëbskô]] wies w [[Gmina Krokòwò|gminie Krokòwò]]&lt;ref&gt;Biuletin Radzëznë Kaszëbszégò Jãzëka 2010, K-PZ Gduńsk 2010, s. 90&lt;/ref&gt;, w [[Pùcczi kréz|pùcczim krézu]] [[Pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczégò wòjewództwa]]. Tu ùrodzył sã 4 maja 1817 rokù [[Florión Cenôwa]].

== Galeriô ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Òbrôzk:Sławoszyno - dom kultury i biblioteka.jpg|[[Dodóm kùlturë]] m. [[Florión Cenôwa|Floriona Cenôwë]]
Òbrôzk:Slawoszyno, kapliczka.jpg|
&lt;/gallery&gt;

== Przëpisë ==
{{Przëpisë}}

== Bùtnowé lënczi ==
{{Commons}}
* [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_X/791 Sławoszyn w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”]

{{Kòntrola}}

[[Kategòrëjô:Gmina Krokòwò]]
[[Kategòrëjô:Pòmòrsczé wsë]]</text>
      <sha1>c8t2ts0hqqrf8s9u294t6emf9q0exuy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kaszëbsczi Etnograficzny Park we Wdzydzach</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5272</id>
    <revision>
      <id>218794</id>
      <parentid>218753</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T14:30:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Terrus38</username>
        <id>14026</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>218794</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2587" sha1="l1ddm8reenwmai6wfth24661b68jfzz" xml:space="preserve">[[Òbrôzk:WdzydzeKiszewskie-skansen7.jpg|mały|Widzënk z Parkù miona Téòdorë i Izydora Gùlgòwsczich we Wdzydzach]]

'''Mùzeùm – Kaszëbsczi Etnograficzny Park miona Téòdorë i Izydora Gùlgòwsczich''' we [[Wdzydze|Wdzydzach]] ({{jãz.|pl}} ''Muzeum – Kaszubski Park Etnograficzny im. Teodory i Izydora Gulgowskich we Wdzydzach'') – Nôprzód Gùlgòwscë ùrządzelë w stôri chëczi mùzeùm. Dzys we wdzydzczim skansenie je kaszëbsczi dwór z XIX stalata, wiele stôrëch bùdinków, kòscółk, wietrzni młin, stôri szkòła i jin. [[Kaszëbsczi wësziwk]] mô we Wdzydzach swòją apartnosc. Tu w mùzeùm mòże zamówic lekcjã [[kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczégò jãzëka]].

== Galeriô ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Òbrôzk:Rebacko checz.jpg|[[Rëbackô chëcz]]
Òbrôzk:Wdzydze zagroda 7.jpg|
Òbrôzk:Wdzydze skansen kufer.jpg|
Òbrôzk:Wdzydze strach.jpg|[[Strôszk]]
Òbrôzk:WdzydzeKiszewskie-skansen4.jpg|[[Kaplëczka]]
Òbrôzk:WdzydzeKiszewskie-skansen1.jpg|Karno mùzykańtów w lëdowëch kaszëbsczich ruchnach, Kiszewsczé Wdzëdzé
&lt;/gallery&gt;

== Òbaczë téż ==
{{Col3
|col1= === Sparłãczoné témë ===
* [[Teodora Gulgowska]]
* [[Izydór Gùlgòwsczi]]
|col2= === Jiné skansenë ===
{{#categorytree:Skansenë|hideroot=on|mode=pages}}
|col3= === Jiné kaszëbsczé mùzea ===
{{#categorytree:Kaszëbsczé mùzea|hideroot=on|mode=pages}}
}}

== Bùtnowé lënczi ==
{{Commons}}
* [http://www.muzeum-wdzydze.gda.pl/ Domôcô starna Mùzeùm]
* [http://www.pbc.rzeszow.pl/publication/9256 Acta Scansenologica. 1980, T. 1, s. 190]
* [http://www.youtube.com/watch?v=9-aPkA3Px-U ''Skansen na Kaszubach'']
* [http://katalogznaczkow.net/index.php?pokaz=znaczki/szczegoly&amp;id=1596 ''Kaszubska chałupa podcieniowa'' 1986]
* {{#invoke:ArchivePrefix|full|https://web.archive.org/web/20260712034733/https://www.tiktok.com/@kaszubska.edu/video/7349553524511984929|prosto=https://web.archive.org/web/20260712054352/https://v16-webapp-prime.us.tiktok.com/video/tos/no1a/tos-no1a-ve-68c710-no/oco79FGLgLAaRTEf8AI8D3RSNpbAeGTeXzAfAv/?a=1988&amp;bti=ODszNWYuMDE6&amp;&amp;bt=1026&amp;ft=4KJMyMzm8Zmo0Ga_qa4jVwSldpWrKsd.&amp;mime_type=video_mp4&amp;rc=ZjNnOjY5ZmY6ODw3aTk7OkBpanVtNnQ5cmtncTMzZjczM0AtL2BiYzRjNTMxMmFgLi8xYSNzcTNhMmRjanNgLS1kMWNzcw%3D%3D&amp;expire=1784007863&amp;l=20260712054347643DA10C7D7BDA867CAA&amp;ply_type=2&amp;policy=2&amp;signature=f62391ced6aed9d6350d8bc40b536f76&amp;tk=tt_chain_token&amp;btag=e000c8000|jaz=zxx}}

{{Kòntrola}}

[[Kategòrëjô:Kaszëbsczé mùzea]]
[[Kategòrëjô:Gmina Kòscérzna]]
[[Kategòrëjô:Skansenë]]
[[Kategòrëjô:Rzeczë nazwóné òd òsób]]</text>
      <sha1>l1ddm8reenwmai6wfth24661b68jfzz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>218795</id>
      <parentid>218794</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T14:30:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Terrus38</username>
        <id>14026</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>218795</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2590" sha1="559xgmnf8xwjphgfdsz6ykzw0acynz5" xml:space="preserve">[[Òbrôzk:WdzydzeKiszewskie-skansen7.jpg|mały|Widzënk z Parkù miona Téòdorë i Izydora Gùlgòwsczich we Wdzydzach]]

'''Mùzeùm – Kaszëbsczi Etnograficzny Park miona Téòdorë i Izydora Gùlgòwsczich''' we [[Wdzydze|Wdzydzach]] ({{jãz.|pl}} ''Muzeum – Kaszubski Park Etnograficzny im. Teodory i Izydora Gulgowskich we Wdzydzach'') – Nôprzód Gùlgòwscë ùrządzelë w stôri chëczi mùzeùm. Dzys we wdzydzczim skansenie je kaszëbsczi dwór z XIX stalata, wiele stôrëch bùdinków, kòscółk, wietrzni młin, stôri szkòła i jin. [[Kaszëbsczi wësziwk]] mô we Wdzydzach swòją apartnosc. Tu w mùzeùm mòże zamówic lekcjã [[kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczégò jãzëka]].

== Galeriô ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Òbrôzk:Rebacko checz.jpg|[[Rëbackô chëcz]]
Òbrôzk:Wdzydze zagroda 7.jpg|
Òbrôzk:Wdzydze skansen kufer.jpg|
Òbrôzk:Wdzydze strach.jpg|[[Strôszk]]
Òbrôzk:WdzydzeKiszewskie-skansen4.jpg|[[Kaplëczka]]
Òbrôzk:WdzydzeKiszewskie-skansen1.jpg|Karno mùzykańtów w lëdowëch kaszëbsczich ruchnach, Kiszewsczé Wdzëdzé
&lt;/gallery&gt;

== Òbaczë téż ==
{{Col3
|col1= === Sparłãczoné témë ===
* [[Tédora Gùlgòwskô]]
* [[Izydór Gùlgòwsczi]]
|col2= === Jiné skansenë ===
{{#categorytree:Skansenë|hideroot=on|mode=pages}}
|col3= === Jiné kaszëbsczé mùzea ===
{{#categorytree:Kaszëbsczé mùzea|hideroot=on|mode=pages}}
}}

== Bùtnowé lënczi ==
{{Commons}}
* [http://www.muzeum-wdzydze.gda.pl/ Domôcô starna Mùzeùm]
* [http://www.pbc.rzeszow.pl/publication/9256 Acta Scansenologica. 1980, T. 1, s. 190]
* [http://www.youtube.com/watch?v=9-aPkA3Px-U ''Skansen na Kaszubach'']
* [http://katalogznaczkow.net/index.php?pokaz=znaczki/szczegoly&amp;id=1596 ''Kaszubska chałupa podcieniowa'' 1986]
* {{#invoke:ArchivePrefix|full|https://web.archive.org/web/20260712034733/https://www.tiktok.com/@kaszubska.edu/video/7349553524511984929|prosto=https://web.archive.org/web/20260712054352/https://v16-webapp-prime.us.tiktok.com/video/tos/no1a/tos-no1a-ve-68c710-no/oco79FGLgLAaRTEf8AI8D3RSNpbAeGTeXzAfAv/?a=1988&amp;bti=ODszNWYuMDE6&amp;&amp;bt=1026&amp;ft=4KJMyMzm8Zmo0Ga_qa4jVwSldpWrKsd.&amp;mime_type=video_mp4&amp;rc=ZjNnOjY5ZmY6ODw3aTk7OkBpanVtNnQ5cmtncTMzZjczM0AtL2BiYzRjNTMxMmFgLi8xYSNzcTNhMmRjanNgLS1kMWNzcw%3D%3D&amp;expire=1784007863&amp;l=20260712054347643DA10C7D7BDA867CAA&amp;ply_type=2&amp;policy=2&amp;signature=f62391ced6aed9d6350d8bc40b536f76&amp;tk=tt_chain_token&amp;btag=e000c8000|jaz=zxx}}

{{Kòntrola}}

[[Kategòrëjô:Kaszëbsczé mùzea]]
[[Kategòrëjô:Gmina Kòscérzna]]
[[Kategòrëjô:Skansenë]]
[[Kategòrëjô:Rzeczë nazwóné òd òsób]]</text>
      <sha1>559xgmnf8xwjphgfdsz6ykzw0acynz5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hieronim Derdowsczi</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5286</id>
    <revision>
      <id>218919</id>
      <parentid>217558</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T23:16:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Terrus38</username>
        <id>14026</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>218919</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5783" sha1="dz3i4tuke0wzi2a9x90wbg38ou8205f" xml:space="preserve">[[Òbrôzk:50 Jahre Stadtrechte.JPG|mały|]]
[[Òbrôzk:O panu Czôrlińscim Hieronim Derdowski 1880.png|mały|[http://polona.pl/item/804950/6/]]]
[[Òbrôzk:Testament Piotra Wielkiego czyli zamiary Moskali zawojowania całego świata.djvu|mały|]]

'''Hieronim (Jarosz) Derdowsczi''' ùrôdzëł sã 9 strëmiannika 1852 r w [[Wiele|Wielu]], a ùmarł 13 zélnika 1902 w môlowosce [[Winona (Minnesota)|Winona]], w stónie [[Minnesota]] w [[Zjednóné Stanë Americzi|Zjednónëch Stanach Americzi]]. Elementarną szkòłã skùńcził w swòji wsë, a w progimnazjum béł w Kùrzãtnikù kòl Lubawë. Béł ùczniã szterech gimnazjów. Z trzech pierszich: w [[Chònice|Chònicach]], Braniewie ë Chełmnie, mùszôł jic précz. Edukacją skùńcził w 1870 r. w Òlsztënkù, dze wierã téż miôł zdac maturã (ni ma równak jegò swiôdectwa). Pò skùńczenim szkòłë nôprzód robił w ksãgarni w [[Pòznań|Pòznanim]] (1870-1872), pózni jakno priwatny szkólny (m.jin w [[Kòbùsewò|Kòbùsewie]] w latach 1875-77). Tej zaczął téż pisac do cządników. W 1877 rokù òn jachôł do [[Pariz]]a, a przëczëną wanodżi bëła wierã chãc òbezdrzeniô wiôldżégò parisczégò wëstôwkù (1877-1878). W Pariżu najmòwôł sã do rozmajitëch robòtów. Òn rôbiôł m.jin. jakno tołmacz, priwatny szkólny miemiecczégò, a nawetka jakno kùczer w kóńsczich czë mechanik w pneumaticznëch elektriszach.
Òd 1879 r. béł najãti jakno redaktor ''Gazety Toruńskiej'', gdze, z przerwą (1882-1883) òb jaką szukôł robòtë w cządnikach w jinszich gardach, m.jin. Warszawie, Ceszënie, [[Krakòwò|Krakòwie]] czë nawetka Lwòwie, robił do 1885 r. W tim czasu zaczãłë ùkôzëwac sã jegò ksążkòwé lëteracczé dokôzë. W 1885 r. bez nôdzeji na sztabilné dëtkòwò żëcé, wëjachôł do [[Nordowô Amerika|Nordowô Americzi]]. Na zaczątkù [[gromicznik]]a 1886 r. dojachôł do môlowosce Winona. Tam òn béł redaktorã pismiona ''Wiarus''. Wnet włącził sã w kùlturowé ë pòliticzné żëcé môłégò wnenczas gardu (Winona mia tedë kòl 9 tës. lëdzy, z czegò kòl 3 tës. to bëlë [[Kaszëbi]].
Dnia 21 smùtana 1887 r. w La Crosse w stónie Wisconsin òn sã òżenił z Joanną Lubòwiecką – dôwną ùkòchóną, chtërna pò smiercë òjca (béł procem ti żeńbë), na rôczbã swégò mùlka przëjacha do Americzi (19 smùtana 1887 r.). Z tegò małżeństwa ùrodzëlë sã: Tadeusz Hieronim (ùr. 1889 r.), Felicja Halka (ùr. 1891 r.), Helena (ùr. 1892 r.) ë Maria Hieronima (ùr. 1895 r.). Dwòje pierszich wnetka ùmarło, a Maria Hieronima ùmarła w 1928 r. W 1888 r. òn kùpił ''Wiarusa'' ë drëkarniã. Òd 1889 r. zaczął téż wëdawac kalãdôrze, ksążeczczi do nôbòżéństwa, lëteraturã &quot;jôrmarkòwą&quot;. Òtemknął téż ksãgarniã. Pò ùdarze mùskù w 1897 r. corôz barżi psëło sã jegò zdrowié.
Béł jednym z nôwôżniszich pòétów [[Kaszëbë|Kaszëbsczi]]. Jegò pòémat &quot;O panu Czorlińscim co do Pucka po sece jachoł&quot;, béł wëdóné w 1880 r. (1. ksãga dokôzu ùkôza sã w toruńsczim pismionie ''Przyjaciel'' w cządze òd gòdnika 1879 do strëmiannika 1880; do dzysô bëło szesc wëdaniów &quot;O Panu Czorlińscim...&quot;, z czegò òstatné je reprintã 1. wëd.). Je òpublikòwóny tołmaczënk [[Alojzy Rekowski|Rekowsczégò]] z kaszëbsczégò na angelsczi &quot;O Panu Czorlińścim co do Pucka po sece jachoł&quot;. Pò anielskù to je ''An 1880 Journey through Kashub, Poland by Hieronim Derdowski. An English translation from the original Kashub by Fr. Aloysius Rekowski'', a téż Hieronim Derdowski: ''Kaszubes at Vienna'' (Kaszëbë pod Widnem) translated from the Kaszubian by [[Blanche Krbechek]] and Stanisław Frymark. Pózni ùkôzałë sã: ''Walek na jarmarku'' (1883; pò pòlskù), &quot;Kaszuba pod Widnem&quot; (1883; pò kaszëbskù; titel zmieniony w 1929 na &quot;Kaszube pod Widnem&quot;[http://kpbc.umk.pl/dlibra/docmetadata?id=73028&amp;from=publication], a òd 1971 na &quot;Kaszubë pod Widnem&quot;), zwielonô w pôrãnôsce egzemplarzach &quot;Oracyjo pożegnalno dlo Pana Feliksa Czorlińściego na banciecie wieczornym u Mazura w Toruniu w wiliją Zwodzyjosza, w roku Pańścim 1884&quot; (1884; pò kaszëbskù), hùmòreska ''Wracanie żydów do Palestyny i wejście do obiecanej ziemi'' (1884; pò pòlskù z elemeńtama żëdowsczi gôdczi), ''Jasiek z knieji'' (całosc 1885; pò pòlskù), a téż zbiér kaszëbsczich przësłowiów &quot;Nórcyk kaszubści abo koruszk i jedna maca jędrnyj prowde&quot; (Winona : drekował Jarosz Derdowści, 1897).
Jegò dokôzë (przede wszëtczim wëjimczi z &quot;O Panu Czôrlińsczim co do Pucka po sece jachoł&quot;) są téż w antologiach, m.jin. ''Modrej strunie'' (zbiorowim dokôzu pòd przédnictwã W. Czedrowsczégò, 1973) czë J.Sampa ''Poezji rodnej mowy'' (1985). Pò [[Florión Cenôwa|Florianie Cenôwie]] òn dali twòrził pò kaszëbskù, ale w [[Nordowô Amerika|Nordowi Americe]] tegò dali nicht nie prowadzył. Grób Hieronima Derdowsczégò je w Zjednónëch Krajach Americzi.
Òn ùżiwôł rozmajitëch przezwëstków, m. jin. Kaszuba, Jarosz Derdowsczi.

To jegò je:
&quot;Chto le/ [[kaszëbsczi jãzëk]]/ dobrze znaje/ ten z nim/ òbjachac mòże/ wszëtczé kraje.&quot;, a téż: &quot;Nigdze ju nie nalézesz dzys na swiecie kątka, Gdze bë po nôs Kaszubach nie bëła pamniątka.&quot;

== Lëteratura ==
* Wiktor Czajewski: Kaszubi: kilka słów o ich życiu i poezyi, Skład Główny w Księgarni Teodora Paprockiego, 1883 [http://www.polona.pl/item/945406/26/ m.jin. &quot;O Panu Czôrlińsczim...&quot;]

== Òbaczë téż ==
* [[Wielewsczi Turniér Gadëszów]]

== Bùtnowé lënczi ==
{{Commons}}

{{Ùzémk artikla}}
{{Kòntrola}}

{{SORTUJ:Derdowsczi Hieronim}}
[[Kategòrëjô:Kaszëbsczi pisarze]]
[[Kategòrëjô:Kaszëbi]]</text>
      <sha1>dz3i4tuke0wzi2a9x90wbg38ou8205f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Friedrich Lorentz</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5315</id>
    <revision>
      <id>218796</id>
      <parentid>217198</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T14:31:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Terrus38</username>
        <id>14026</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>218796</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5028" sha1="gs2d0385z2qgavruscexsjhswq5kyos" xml:space="preserve">[[Òbrôzk:Kaszuby - dialekty wg F.Lorentza.png|mały|Kaszëbsczé dialektë pg Friedricha Lorentza (pòczątk XX w.)]]
'''Friedrich Lorentz''' (ùr. [[18 gòdnika]] [[1870]] rokù w [[Güstrow]] w [[Meczelbòrskô|Meczelbòrsce]], ùm. [[29 strëmiannika]] [[1937]] rokù w [[Sopòt|Sopòce]]) – miemiecczi [[Slawistika|slawista]] i [[Historiô|dzejopisôrz]], wôżny badéra [[Kaszëbsczi jãzëk|jãzëka]], materialny kùlturë i historie [[Kaszëbi|Kaszëbów]] òrôz jich [[Lëterstwò|lëterańsczégò]] rozstajënkù z [[Zôpadnô Pòmòrskô|Zôpadnégò]] [[Zôpadnô Pòmòrskô|Pòmòrzô]] tzw. [[Słowińcë|Słowińców]]. 

== Żëcòrës ==
[[Òbrôzk:Grób Friedricha Lorentza.jpg|mały|Grób Friedricha Lorentza na Kòmùnalnym Smãtôrzu w Sopòce]]
Ùrodzony w [[Güstrow]] w Meczelbòrsce. Gimnazjô dokùńczył w 1890 r. w Wismarze. [[Lingwistika|Mòwnoznajemnotë]] i slawistikã sztudérowôł w [[Heidelberg|Heidelbergù]] i w [[Lipskò|Lipskù]]. Doktorat zdobéł w 1894. Òd 1894 rokù doktór, chtëren kaszëbiznã rozdzelił wedle 21 dialektalnëch gromadów z 76 gwarama. Mieszkôł w: [[Gduńsk]]ù, [[Wejrowò|Wejrowie]], [[Kartuzë|Kartuzach]] i [[Sopòt|Sopòce]]. W 1907 rokù założëlë w Kartuzach, m.jin [[Izydór Gùlgòwsczi]] ë òn [[Kaszëbsczé Lëdoznawczé Zrzeszenié]] ''Verein für kaschubische Volkskunde'', chtërno wëdôwało pismiono ''Mitteilungen des Vereins für Kaschubische Volkskunde''. Lorentz je ùsôdzcą: ''Die kaschubischen Ortsnamen nebst Ableitungen, Slovinizische Grammatik, Slovinizische Texte, Slovinizisches Wörterbuch, Teksty pomorskie, Zarys ogólnej pisowni i składni pomorsko-kaszubskiej, Zarys etnografii kaszubskiej, Polskie i kaszubskie nazwy miejscowości na Pomorzu Kaszubskim, Kaschubische Grammatik, Gramatyka pomorska'' i jin., a wespółautorã ''Kaszubi : kultura ludowa i język''. Nôùkòwé dzejanié tegò meklembùrzczégò lingwistë miało znaczënk dlô szerszégò pòdjimniãcô przez młodą inteligencjã deji [[Florian Cenôwa|Floriana Cenôwë]].

Pòchòwóny na [[Kòmùnalny smãtôrz w Sopòce|Kòmùnalnym Smãtôrzu]] w Sopòce (kwatéra L2-7-2)&lt;ref&gt;[https://sopot.grobonet.com/grobonet/start.php?id=detale&amp;idg=8092&amp;inni=0&amp;cinki=1 ''GROBONET 2.6 – wyszukiwarka osób pochowanych – Cmentarz komunalny w Sopocie''] (pòl.) [online], sopot.grobonet.com [przëstãp 2020-02-07].&lt;/ref&gt;.

W 1919 rokù jegò [[kaszëbsczi alfabét]] béł taczi:
{| style=&quot;font-family:Microsoft Sans Serif; font-size:1.4em; border-width:1px; border-style:solid; border-collapse:collapse; text-align:center;&quot;
| style=&quot;width:3.5em;&quot; |A a
| style=&quot;width:3.5em;&quot; |[[Ą|Ą ą]]
| style=&quot;width:3.5em;&quot; |B b
| style=&quot;width:3.5em;&quot; |C c
| style=&quot;width:3.5em;&quot; |[[Č|Č č]]
| style=&quot;width:3.5em;&quot; |D d
| style=&quot;width:3.5em;&quot; |E e
|-
|[[É|É é]]
|[[Ë|Ë ë]]
|F f
|G g
|H h
|I i
|J j
|-
|K k
|L l
|[[Ł|Ł ł]]
|M m
|N n
|[[Ń|Ń ń]]
|O o
|-
|[[Ó|Ó ó]]
|[[Ô|Ô ô]]
|[[Œ|Œ œ]]
|[[Ǫ|Ǫ ǫ]]
|P p
|R r
|[[Ř|Ř ř]]
|-
|S s
|[[Š|Š š]]
|T t
|U u
|V v
|W w
|Z z
|-
|[[Ž|Ž ž]]
|
|
|
|
|
|
|}

== Dzeła ==

* 1903, [[Slovinzische Grammatik]] (''Słowińskô òrtografiô'')
* 1905, Slovinzische Texte (''Słowińsczé tekstë'')
* 1908-12, Slovinzisches Wörterbuch (''Słowińsczi słowôrz'')
* 1911, Zarys ogólnej pisowni i składni pomorsko-kaszubskiej (''Zôrzk òglowié pisënkù i karna kaszëbsczégò jãzëka'')
* 1919, Kaschubische Grammatik (''Kaszëbskô'' ''òrtografiô'')
* 1923, [https://polona.pl/item-view/65b44fc8-ee45-447a-a5e1-10d34c30b21c?page=4 Polskie i kaszubskie nazwy miejscowości na Pomorzu Kaszubskiem] (''Pòlsczé i kaszëbsczé miona môlëznów na Kaszëbsczi Pòmòrsce'') ({{ISBN|83-60437-22-X}}) ({{ISBN|978-83-60437-22-3}})
* 1924, Teksty pomorskie (''Pòmòrsczé'' ''tekstë'')
* 1925, Geschichte der pomeranischen Sprache (''Historiô pòmòrsczégò jãzëka'')
* 1926, Geschichte der Kaschuben (''Historiô Kaszëbów'')
* 1934, Kaszubi – kultura ludowa i język (''Kaszëbi'' ''– lëdowô kùltura i jãzëk'') [z: [[Adam Fischer]], [[Tadeusz Lehr-Spławiński]]
* Gramatyka pomorska, t. 1-3, [[Wrocław]] 1958-1962

== Lëteratura ==
* [[Jerzi Tréder]]: Spòdlowô wiédzô ò kaszëbiznie - [[Gduńsk]] 2014, s. 35

== Przëpisë ==
&lt;references /&gt;

== Bùtnowé pòwrózczi ==
{{Commons}}
* [http://www.archive.org/stream/archivfrslavis20berluoft#page/556/mode/2up ''Archiv für slavische Philologie'']
* [http://biblioteka.wejherowo.pl/dlibra/dlibra/docmetadata?id=2801 Kaszubi : kultura ludowa i język]
* [https://archive.org/details/bub_gb_-ZEWAAAAYAAJ ''Mitteilungen des Vereins für Kaschubische Volkskunde'' 1908]
* [http://pbc.gda.pl/dlibra/docmetadata?id=4791 Teksty pomorskie czyli słowińsko-kaszubskie. Z. 2, Pomorszczyzna południowa: A. Kaszubszczyzna Południowa, B. Dyalekty przejściowe kaszubsko-zaborskie / zebrał F. Lorentz, 1914]
* https://archive.org/details/SlovinzischeGrammatik

{{DEFAULTSORT:Lorentz Friedrich}}
[[Kategòrëjô:Lingwistika]]</text>
      <sha1>gs2d0385z2qgavruscexsjhswq5kyos</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>218920</id>
      <parentid>218796</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T23:16:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Terrus38</username>
        <id>14026</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>218920</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5029" sha1="mfld3cd0exbvswizlmi9b2vypz4uf8z" xml:space="preserve">[[Òbrôzk:Kaszuby - dialekty wg F.Lorentza.png|mały|Kaszëbsczé dialektë pg Friedricha Lorentza (pòczątk XX w.)]]
'''Friedrich Lorentz''' (ùr. [[18 gòdnika]] [[1870]] rokù w [[Güstrow]] w [[Meczelbòrskô|Meczelbòrsce]], ùm. [[29 strëmiannika]] [[1937]] rokù w [[Sopòt|Sopòce]]) – miemiecczi [[Slawistika|slawista]] i [[Historiô|dzejopisôrz]], wôżny badéra [[Kaszëbsczi jãzëk|jãzëka]], materialny kùlturë i historie [[Kaszëbi|Kaszëbów]] òrôz jich [[Lëterstwò|lëterańsczégò]] rozstajënkù z [[Zôpadnô Pòmòrskô|Zôpadnégò]] [[Zôpadnô Pòmòrskô|Pòmòrzô]] tzw. [[Słowińcë|Słowińców]]. 

== Żëcòrës ==
[[Òbrôzk:Grób Friedricha Lorentza.jpg|mały|Grób Friedricha Lorentza na Kòmùnalnym Smãtôrzu w Sopòce]]
Ùrodzony w [[Güstrow]] w Meczelbòrsce. Gimnazjô dokùńczył w 1890 r. w Wismarze. [[Lingwistika|Mòwnoznajemnotë]] i slawistikã sztudérowôł w [[Heidelberg|Heidelbergù]] i w [[Lipskò|Lipskù]]. Doktorat zdobéł w 1894. Òd 1894 rokù doktór, chtëren kaszëbiznã rozdzelił wedle 21 dialektalnëch gromadów z 76 gwarama. Mieszkôł w: [[Gduńsk]]ù, [[Wejrowò|Wejrowie]], [[Kartuzë|Kartuzach]] i [[Sopòt|Sopòce]]. W 1907 rokù założëlë w Kartuzach, m.jin [[Izydór Gùlgòwsczi]] ë òn [[Kaszëbsczé Lëdoznawczé Zrzeszenié]] ''Verein für kaschubische Volkskunde'', chtërno wëdôwało pismiono ''Mitteilungen des Vereins für Kaschubische Volkskunde''. Lorentz je ùsôdzcą: ''Die kaschubischen Ortsnamen nebst Ableitungen, Slovinizische Grammatik, Slovinizische Texte, Slovinizisches Wörterbuch, Teksty pomorskie, Zarys ogólnej pisowni i składni pomorsko-kaszubskiej, Zarys etnografii kaszubskiej, Polskie i kaszubskie nazwy miejscowości na Pomorzu Kaszubskim, Kaschubische Grammatik, Gramatyka pomorska'' i jin., a wespółautorã ''Kaszubi : kultura ludowa i język''. Nôùkòwé dzejanié tegò meklembùrzczégò lingwistë miało znaczënk dlô szerszégò pòdjimniãcô przez młodą inteligencjã deji [[Florión Cenôwa|Floriana Cenôwë]].

Pòchòwóny na [[Kòmùnalny smãtôrz w Sopòce|Kòmùnalnym Smãtôrzu]] w Sopòce (kwatéra L2-7-2)&lt;ref&gt;[https://sopot.grobonet.com/grobonet/start.php?id=detale&amp;idg=8092&amp;inni=0&amp;cinki=1 ''GROBONET 2.6 – wyszukiwarka osób pochowanych – Cmentarz komunalny w Sopocie''] (pòl.) [online], sopot.grobonet.com [przëstãp 2020-02-07].&lt;/ref&gt;.

W 1919 rokù jegò [[kaszëbsczi alfabét]] béł taczi:
{| style=&quot;font-family:Microsoft Sans Serif; font-size:1.4em; border-width:1px; border-style:solid; border-collapse:collapse; text-align:center;&quot;
| style=&quot;width:3.5em;&quot; |A a
| style=&quot;width:3.5em;&quot; |[[Ą|Ą ą]]
| style=&quot;width:3.5em;&quot; |B b
| style=&quot;width:3.5em;&quot; |C c
| style=&quot;width:3.5em;&quot; |[[Č|Č č]]
| style=&quot;width:3.5em;&quot; |D d
| style=&quot;width:3.5em;&quot; |E e
|-
|[[É|É é]]
|[[Ë|Ë ë]]
|F f
|G g
|H h
|I i
|J j
|-
|K k
|L l
|[[Ł|Ł ł]]
|M m
|N n
|[[Ń|Ń ń]]
|O o
|-
|[[Ó|Ó ó]]
|[[Ô|Ô ô]]
|[[Œ|Œ œ]]
|[[Ǫ|Ǫ ǫ]]
|P p
|R r
|[[Ř|Ř ř]]
|-
|S s
|[[Š|Š š]]
|T t
|U u
|V v
|W w
|Z z
|-
|[[Ž|Ž ž]]
|
|
|
|
|
|
|}

== Dzeła ==

* 1903, [[Slovinzische Grammatik]] (''Słowińskô òrtografiô'')
* 1905, Slovinzische Texte (''Słowińsczé tekstë'')
* 1908-12, Slovinzisches Wörterbuch (''Słowińsczi słowôrz'')
* 1911, Zarys ogólnej pisowni i składni pomorsko-kaszubskiej (''Zôrzk òglowié pisënkù i karna kaszëbsczégò jãzëka'')
* 1919, Kaschubische Grammatik (''Kaszëbskô'' ''òrtografiô'')
* 1923, [https://polona.pl/item-view/65b44fc8-ee45-447a-a5e1-10d34c30b21c?page=4 Polskie i kaszubskie nazwy miejscowości na Pomorzu Kaszubskiem] (''Pòlsczé i kaszëbsczé miona môlëznów na Kaszëbsczi Pòmòrsce'') ({{ISBN|83-60437-22-X}}) ({{ISBN|978-83-60437-22-3}})
* 1924, Teksty pomorskie (''Pòmòrsczé'' ''tekstë'')
* 1925, Geschichte der pomeranischen Sprache (''Historiô pòmòrsczégò jãzëka'')
* 1926, Geschichte der Kaschuben (''Historiô Kaszëbów'')
* 1934, Kaszubi – kultura ludowa i język (''Kaszëbi'' ''– lëdowô kùltura i jãzëk'') [z: [[Adam Fischer]], [[Tadeusz Lehr-Spławiński]]
* Gramatyka pomorska, t. 1-3, [[Wrocław]] 1958-1962

== Lëteratura ==
* [[Jerzi Tréder]]: Spòdlowô wiédzô ò kaszëbiznie - [[Gduńsk]] 2014, s. 35

== Przëpisë ==
&lt;references /&gt;

== Bùtnowé pòwrózczi ==
{{Commons}}
* [http://www.archive.org/stream/archivfrslavis20berluoft#page/556/mode/2up ''Archiv für slavische Philologie'']
* [http://biblioteka.wejherowo.pl/dlibra/dlibra/docmetadata?id=2801 Kaszubi : kultura ludowa i język]
* [https://archive.org/details/bub_gb_-ZEWAAAAYAAJ ''Mitteilungen des Vereins für Kaschubische Volkskunde'' 1908]
* [http://pbc.gda.pl/dlibra/docmetadata?id=4791 Teksty pomorskie czyli słowińsko-kaszubskie. Z. 2, Pomorszczyzna południowa: A. Kaszubszczyzna Południowa, B. Dyalekty przejściowe kaszubsko-zaborskie / zebrał F. Lorentz, 1914]
* https://archive.org/details/SlovinzischeGrammatik

{{DEFAULTSORT:Lorentz Friedrich}}
[[Kategòrëjô:Lingwistika]]</text>
      <sha1>mfld3cd0exbvswizlmi9b2vypz4uf8z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Aleksander Hilferding</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5337</id>
    <revision>
      <id>218921</id>
      <parentid>206897</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T23:17:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Terrus38</username>
        <id>14026</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>218921</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2820" sha1="epyzv9799jwkcey2acb6re5snj70l6p" xml:space="preserve">[[Òbrôzk:Aleksandr Hilferding.jpg|mały|Aleksander Hilferding]]
'''Aleksander Hilferding''' (1831-1872) béł rusczim ùczałim, slawistim i fòlkloristą. Òn wiele zrobił dlô [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczégò jãzëka]], bò napisôł ksążkã ''Остатки славян на южном берегу Балтийского Моря'', Sankt-Petersburg (1862) - „Nëdżi Słowianów na pôłniowym brzegù Bôłtu”. 

Òb lato 1856 rokù òn i [[Florión Cenôwa]] jachalë òd [[Gduńsk|Gduńska]] przez [[Wejrowò]] i [[Lãbórg]] do Główczëc i do [[Bëtowò|Bëtowa]]. Stądka Ceynowa òdjachôł, a Hilferding sóm robił badania na [[Kaszëbë|Kaszëbach]]. Òn òpisôł téż [[Słowińcë|Słowińców]].

Hilferding w pòłowie XIX stalata pòdzelił kaszëbiznã „pôłnikòwò” na: 

1. gwarã [[Pòmrë|pòmerańsczich]] Słowińców i Kaszëbów: a) Słowińców, np. [[Wiôlgô Gardna]], [[Klëczi]], [[Smôłdzëno]]; b) Kabôtków, np. [[Główczëce]], [[Rowë]]; dzys ji ju ni ma;

2. gwarã [[Pòmrë|pòmerańsczich]] Kaszëbów: 2.1) nad jez. [[Łebskò]], np. [[Jizbica]] i [[Łeba]], 2.2) za Jezorem Łebsczim, np. [[Charbrowò]], [[Sôrbsk]], [[Òseczi]], c) w Bëtowsczém, np. [[Bëtowò]], [[Grzmiącô]]; slédnô dzélã je zachòwónô, np. w Czôrny Dąbrowie i [[Rekòwò|Rekòwie]];

3. gwarã kaszëbską w [[Zôpadné Prësë|Zôpadnëch Prësach]], np. [[Żarnówc]], [[Swôrzewò]], [[Chałëpë]], [[Wejrowò]], [[Kartuzë]], [[Stãżëca]], [[Kòscérzëna]], [[Lésno]] i [[Skarszewò]].

== Ùsôdztwò (wëjimk) ==
* ''[[commons:File:Гильфердинг А.Ф. - Остатки славян на южном берегу Балтийского моря.djvu|Остатки славян на южном берегу Балтийского моря]] Sankt-Petersburg 1862 (wyd. polskie Resztki Słowian na południowym wybrzeżu Morza Bałtyckiego, tłum. Nina Perczyńska, oprac. Jerzy Treder, Gdańsk'' 1989, ISBN 83-85011-57-9
* [https://books.google.de/books?id=B1wtAAAAYAAJ&amp;pg=PA81&amp;hl=fr#v=onepage&amp;q&amp;f=false ''Die Ueberreste der Slawen auf der Südküste des baltischen Meeres''] Zeitschrift für slavische Literatur, Kunst und Wissenschaft, 1862 ; Google
* О сродстве языка Славянского с Санскритским. Санктперербург, 1853 (''Ò rëdze słowiańsczégò jãzëka z sanskrytem'')
* История балтийских славян (''Historiô bôłtëcczich Słowión'') 1855
* Борьба славян с немцами на Балтийском поморье в средние века (''Wòjnë Słowión z Miemcama na ùbrzegù bôłtëcczim w strzédnowiekù'') 1861

== Bùtnowé lënczi ==
{{Commons}}

{{Kòntrola}}

{{DEFAULTSORT:Hilferding Aleksander}}
[[Kategòrëjô:Lingwistika]]</text>
      <sha1>epyzv9799jwkcey2acb6re5snj70l6p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Izydór Gùlgòwsczi</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5378</id>
    <revision>
      <id>218779</id>
      <parentid>217069</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T14:24:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Terrus38</username>
        <id>14026</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>218779</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1548" sha1="evgyfk4yevrdy3osmj6y62wq9i6f7sw" xml:space="preserve">[[Òbrôzk:Teodora Izydor Gulgowski.jpg|mały|Z slëbną – Tédorą]]

'''Jizydór Gùlgòwsczi''', téż '''Érnest Seefried-Gùlgòwsczi''' (ùr. [[4 łżëkwiata]] [[1874]] w [[Iwiczno|Iwicznie]], ùm. [[22 séwnika]] [[1925]], pòchòwóny we [[Wdzydze|Wdzydzach]]) – szkólny, etnografa. Założëł, do grëpë z białką, we Wdzydzach pierszi na òdzwëskónëch pòlsczich zemiach, skansen. W 1907 rokù m.jin I. Gùlgòwsczi ë [[Friedrich Lorentz]] założëlë w [[Kartuzë|Kartuzach]] ''Verein für kaschubische Volkskunde'' ([[Kaszëbsczé Lëdoznawczé Zrzeszenié]]). Gùlgòwsczi napisôł {{skr.|m. jin.}} ksążeczkã ''Kaszubi'' (1924).

== Ùsôdztwò (wëjimk) ==
[[Òbrôzk:Gulgowsczi grob.jpg|mały|Grób Jizydora Gùlgòwsczégò ë jegò białczi najdujący sã w [[Mùzeùm – Kaszëbsczi Etnograficzny Park m. Tédorë i Izydora Gùlgòwsczich we Wdzydzach|skansenie]] we Wdzydzach]]
* Ernst Seefried-Gulgowski, Von einem unbekannten Volke in Deutschland. Ein Beitrag zur Volks- und Landeskunde der Kaschubei, Berlin 1911 

== Òbaczë téż ==
* [[Tédora Gùlgòwskô]]
* [[Mùzeùm – Kaszëbsczi Etnograficzny Park m. Tédorë i Izydora Gùlgòwsczich we Wdzydzach]]

== Lëteratura ==
* G. Stone, ''Slav outposts in Central European history : the Wends, Sorbs and Kashubs, London'', UK : Bloomsbury Academic, an imprint of Bloomsbury Publishing Plc, 2016, s. 286.

== Bùtnowé pòwrózczi ==
{{Commons}}

{{Kòntrola}}

{{SORTUJ:Gùlgòwsczi Izydor}}
[[Kategòrëjô:Etnografòwie]]
[[Kategòrëjô:Kaszëbi]]</text>
      <sha1>evgyfk4yevrdy3osmj6y62wq9i6f7sw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>218789</id>
      <parentid>218779</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T14:28:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Terrus38</username>
        <id>14026</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Terrus38 przeniós starnã [[Jizydór Gùlgòwsczi]] do [[Izydór Gùlgòwsczi]]: pisënk</comment>
      <origin>218779</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1548" sha1="evgyfk4yevrdy3osmj6y62wq9i6f7sw" xml:space="preserve">[[Òbrôzk:Teodora Izydor Gulgowski.jpg|mały|Z slëbną – Tédorą]]

'''Jizydór Gùlgòwsczi''', téż '''Érnest Seefried-Gùlgòwsczi''' (ùr. [[4 łżëkwiata]] [[1874]] w [[Iwiczno|Iwicznie]], ùm. [[22 séwnika]] [[1925]], pòchòwóny we [[Wdzydze|Wdzydzach]]) – szkólny, etnografa. Założëł, do grëpë z białką, we Wdzydzach pierszi na òdzwëskónëch pòlsczich zemiach, skansen. W 1907 rokù m.jin I. Gùlgòwsczi ë [[Friedrich Lorentz]] założëlë w [[Kartuzë|Kartuzach]] ''Verein für kaschubische Volkskunde'' ([[Kaszëbsczé Lëdoznawczé Zrzeszenié]]). Gùlgòwsczi napisôł {{skr.|m. jin.}} ksążeczkã ''Kaszubi'' (1924).

== Ùsôdztwò (wëjimk) ==
[[Òbrôzk:Gulgowsczi grob.jpg|mały|Grób Jizydora Gùlgòwsczégò ë jegò białczi najdujący sã w [[Mùzeùm – Kaszëbsczi Etnograficzny Park m. Tédorë i Izydora Gùlgòwsczich we Wdzydzach|skansenie]] we Wdzydzach]]
* Ernst Seefried-Gulgowski, Von einem unbekannten Volke in Deutschland. Ein Beitrag zur Volks- und Landeskunde der Kaschubei, Berlin 1911 

== Òbaczë téż ==
* [[Tédora Gùlgòwskô]]
* [[Mùzeùm – Kaszëbsczi Etnograficzny Park m. Tédorë i Izydora Gùlgòwsczich we Wdzydzach]]

== Lëteratura ==
* G. Stone, ''Slav outposts in Central European history : the Wends, Sorbs and Kashubs, London'', UK : Bloomsbury Academic, an imprint of Bloomsbury Publishing Plc, 2016, s. 286.

== Bùtnowé pòwrózczi ==
{{Commons}}

{{Kòntrola}}

{{SORTUJ:Gùlgòwsczi Izydor}}
[[Kategòrëjô:Etnografòwie]]
[[Kategòrëjô:Kaszëbi]]</text>
      <sha1>evgyfk4yevrdy3osmj6y62wq9i6f7sw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Zrzeszińcë</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5442</id>
    <revision>
      <id>218922</id>
      <parentid>215346</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T23:17:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Terrus38</username>
        <id>14026</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>218922</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3832" sha1="ntw9am7rpt8h191smque6mvzbvbv6l4" xml:space="preserve">'''Zrzeszińcë''' to pòétné karno, zebróné wkół cządnika &quot;[[Zrzesz Kaszëbskô]]&quot; (1933–1939): [[Aleksander Labùda]] (1902–1981) ze Strëszi Bùdë, [[Jan Trepczik]] (1907–1989), [[Jan Rómpsczi]] (1913–1969) z [[Kartuzë|Kartuz]], [[Francyszk Grucza|Francëszk Grëcza]] (1911–1993) z Pòmieczińsczi Hëtë. Cządnik – z gòdłã ''W imię Boga – odrodzenie Kaszub'' – miôł za zgrôwã &quot;òdrodã Wiôldżégò Pòmòrzô na spòdlim kaszëbiznë, w nôbëlniészëch ùdbach z pòmòcą i wespółbëcym Pòlsczi, dlô ji dobra&quot;. Kaszëbiznã ùznôwelë za apartny słowiańsczi jãzëk. Jich teòretik [[Sztefón Bieszk]] (1895–1964), ùrodzony we Fribùrgù (Badenia), ale jegò tatk wëszedł z Kòleczkòwa w Wejrowsczém, pisôł – z ekwiwaleńtama pòlsczima – słôwiącé snôżotã swòji tatczëznë ''Sonety kaszubskie'', a w 1959 r. ùsadzył gwôsny pisënk. 

Debiutë Zrzeszińców przëpadłë na zôczątk trzëdzestëch lat XX stalata. Długò naznôczalë czerënk rozwiju kaszëbsczégò lëteracczégò jãzëka, mającë wërazny cësk na stanowiszcze Młodokaszëbów, òd chtërnëch sã dowiedzelë ò pòzdrzatkach [[Florión Cenôwa|Cenôwë]] i Ramùłta na kaszëbiznã. Òstawilë dosc tëlé wôżnëch dokôzów, np. zbiérk widzałëch i aktualnëch felietónów lëdzkò-pòliticznëch Labùdë (Guczów Mack gôdô), melodné piesnie (&quot;Kaszebskji Pjesnjôk&quot;) i snôżé wiérztë (np. zbiérk &quot;Odecknienié&quot; 1977) J. Trepczika, dolmaczenié Biblëji kaszëbsczi Grëczë (1992), òsoblëwò słowôrze Labùdë (1960, 1981) i ''Słownik polsko-kaszubski'' Trepczika (1994). 

Zbiérk Labùdë &quot;Kaszëbsczim jesma lëdã&quot; przënôszô cziledzesąt tekstów-manifestów z mòttã: &quot;Chto dzys nie chce mòwë òjców tczëc, mùszi witro słëgą cëzëch bëc&quot;. Szlachã felietónistë Labùdë szedł A. Hirsz. Wiérztë Trepczika tikają trzech témów: historii (np. Piesniô Wendów), jãzëka (np. Tczëwôrtnô jes jak dzejów duch) i miłotë do rodny zemi (np. piesniô Hej mòrze, mòrze, lubòtné mòrze...).
Labùda tak ùjął ewòlucjã jãzëka: &quot;...mòże gadac ò lëteracczi kaszëbiznie dzelący sã na baro gwarową i òglową. Pierszô jinaczi sã òd drëdżi tim, że przëjimô wszëtczé dodôwné swòjiznë wszëtczich gwar [...] Znaczącą znanką ti drëdżi je téż ji wikszô apartnota w ùprocëmnienim do lëteracczi pòlaszëznë[...] Jini pisôrze bëlë w sztãdze sã ùniesc nad domôcą gwarã i ùsôdzają w òglowy kaszëbiznie, czemù zôczątk delë znóny lëteratowie [...] Dokôz Majkòwsczégò pt. &quot;Żëcé i przigodë Remusa&quot; je klasykòwym przëmiôrã prozë gwôsno lëteracczi, a &quot;Nowotné spiéwë&quot; Bùdzësza – pòezji. Òdezdrzëwają jich pisôrze młodszégò pòkòleniô, jak Jan Trepczik, Jan Rómpsczi i jini, zbiérający sã wkół cządnika &quot;[[Zrzesz Kaszëbskô]]&quot;, jaczi tekstë zasługiwają na miono kaszëbiznë òglowy, tj. gwôsno lëteracczi...&quot; (1937).

Zrzeszińcowie ùznelë zasłëdżi Cenôwë, dzãka chtërnémù lud &quot;przëbôcziwô mowę tatków przódë&quot; i [[Aleksander Majkòwsczi|Majkòwsczégò]], że &quot;skażonô gôdka sta sã nama sjãtô&quot; – słowama Bieszka, co pisôł téż: &quot;Dzél poétów z Labudą i Trepczikę przédnyma ([[Jan Karnowsczi|Karnowsczim]], [[Jan Bilot|Bilotã]], [[Alojzy Bùdzësz|Bùdzëszã]], Patokã) stworzëlë jistnô dlô se mowę lëteracką o dobëtnëch céchach swojsczëch. Proces zéńdzeniô kaszëbsczich dijalektów w jednę oglowokaszëbską mowę ni mógł jesz dóńc. Bo element rëbacczi (nordowy), nôwôżniészi bodôj, mô chdze môl&quot; (1937). Strach ò kawel jãzëka przewijô sã ù [[Jan Rómpsczi|Rómpsczégò]].

== Òbaczë téż ==
* [[Młodokaszëbi]]
* [[ZYMKówcë]]

[[Kategòrëjô:Kaszëbskô lëteratura]]</text>
      <sha1>ntw9am7rpt8h191smque6mvzbvbv6l4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Qin Shi Huang</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5466</id>
    <revision>
      <id>218862</id>
      <parentid>216500</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T18:52:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Iketsi</username>
        <id>3254</id>
      </contributor>
      <comment>kat.</comment>
      <origin>218862</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="766" sha1="oxnt94piet7jzvhz55npjrmw180anee" xml:space="preserve">[[Òbrôzk:Qinshihuangdi3.jpg|mały|Qin Shi Huang]]

'''Qin Shi Huang''' (ùr. [[260 p.n.e.]], ùm. [[210 p.n.e.]]) – zwóny czasã zwëczajno '''Pierszim Czezerã''' – pierszi czezer [[Chińsczé Czezerstwò|Chińsczégò Czezerstwa]], chtëren w [[221]] {{skr.|r.}} p.n.e. sparłãcził sëłą biôtkùjącé sã królestwa w òbéńdze [[Chinë|Chinów]]&lt;ref&gt;[https://www.national-geographic.pl/historia/qin-shi-huang-kim-byl-i-z-czego-zaslynal-pierwszy-cesarz-chin/ Qin Shi Huang – kim był pierwszy cesarz Chin?] National Geographic&lt;/ref&gt;.

== Przëpisë ==
{{Przëpisë}}

== Bùtnowé pòwrózczi ==
{{Commons}}

{{Ùzémk artikla}}
{{Kòntrola}}

[[Kategòrëjô:Chinë]]
[[Kategòrëjô:Pòliticë]]
[[Kategòrëjô:1000 nôwôżniészich artiklów]]</text>
      <sha1>oxnt94piet7jzvhz55npjrmw180anee</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>218867</id>
      <parentid>218862</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T18:54:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Iketsi</username>
        <id>3254</id>
      </contributor>
      <comment>rokù</comment>
      <origin>218867</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="769" sha1="a6sx7dpi1qxmgbzin1a7t5kafwzk7pr" xml:space="preserve">[[Òbrôzk:Qinshihuangdi3.jpg|mały|Qin Shi Huang]]

'''Qin Shi Huang''' (ùr. [[260 p.n.e.]], ùm. [[210 p.n.e.]]) – zwóny czasã zwëczajno '''Pierszim Czezerã''' – pierszi czezer [[Chińsczé Czezerstwò|Chińsczégò Czezerstwa]], chtëren w [[221]] {{skr.|rokù}} p.n.e. sparłãcził sëłą biôtkùjącé sã królestwa w òbéńdze [[Chinë|Chinów]]&lt;ref&gt;[https://www.national-geographic.pl/historia/qin-shi-huang-kim-byl-i-z-czego-zaslynal-pierwszy-cesarz-chin/ Qin Shi Huang – kim był pierwszy cesarz Chin?] National Geographic&lt;/ref&gt;.

== Przëpisë ==
{{Przëpisë}}

== Bùtnowé pòwrózczi ==
{{Commons}}

{{Ùzémk artikla}}
{{Kòntrola}}

[[Kategòrëjô:Chinë]]
[[Kategòrëjô:Pòliticë]]
[[Kategòrëjô:1000 nôwôżniészich artiklów]]</text>
      <sha1>a6sx7dpi1qxmgbzin1a7t5kafwzk7pr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Przëwidz</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5561</id>
    <revision>
      <id>218815</id>
      <parentid>198630</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T16:48:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Iketsi</username>
        <id>3254</id>
      </contributor>
      <comment>== Òbaczë téż == * [[Lawendowa Osada]]</comment>
      <origin>218815</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1608" sha1="lbxnxlexbgvp8nalq6ma9uc2nncod15" xml:space="preserve">{{Wies infobox
|Wies=Przëwidz
|rodzôcz_wsë=Przëwidza
|céch_wsë=
|ôrt_gminë=
|fana_wsë=
|kôrta_wsë=
|wòjewództwò=pòmòrsczé
|kréz=gduńsczi
|gmina=Przëwidz
|szôłtëstwò=Przëwidz
|miejskô=
|wiechrzëzna=
|gradëN=54
|minutëN=11
|sekùndëN=52.6
|gradëE=18
|minutëE=19
|sekùndëE=34.9
|wiżô=190
|rok=
|lëdztwò=1673
|gãscëzna=
|nr_czér=59
|pòcztowi_kòd=83-047
|reg_tôfla=GDA
|SIMC=
|szôłtës=Wojciech Teodorczyk
|www=
|òdjimk=
|galerëjô_commons=
}}
[[Òbrôzk:Przëwidz - kòscół pw. NMP (2).JPG|mały|160px|left|]]
[[Òbrôzk:Przëwidz - pw. św. Franciszka Ksawerego.JPG|mały|160px|left|]]

'''Przëwidz''' ({{jãz.|pl}} ''Przywidz'') – [[Kaszëbë|kaszëbskô]] [[wies]] w [[Pòlskô|Pòlsce]] w òbéńdze [[Kaszëbsczé Pòjezerzé|Kaszëbsczégò Pòjezerzô]], pòłożonô w [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]], w [[gduńsczi kréz|gduńsczim krézu]], w [[gmina Przëwidz|gminie Przëwidz]]. W òbéńdze [[szołtëstwò|szôłtëstwa]] pòłożoné sã mniészé kòlonie: [[Gròmadzënò]] ë Katrënczi. Wies je nad jezorã Przëwidzczim ë na szlachù wòjewódzczi dardżi [[Òbrôzk:Tabliczka DW221.svg|25px]]. Tu je kòscół.

== Òbaczë téż ==
* [[Lawendowa Osada]]

== Bùtnowé pòwrózczi ==
{{Commons}}
* [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_IX/241 Przywidz w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”]
* [http://zsprzywidz.edu.pl/articles.php?article_id=25 Szkòła]

{{Kòntrola}}

[[Kategòrëjô:Pòmòrsczé wsë]] 
[[Kategòrëjô:Gmina Przëwidz]]</text>
      <sha1>lbxnxlexbgvp8nalq6ma9uc2nncod15</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kaszëbsczé nótë</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5669</id>
    <revision>
      <id>218797</id>
      <parentid>204266</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T14:31:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Terrus38</username>
        <id>14026</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>218797</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4495" sha1="1nc3bd4x1ogodsjb6zn4n4wgb1xwnjq" xml:space="preserve">'''Kaszëbsczé nótë''' – jedna òd nôbarżi znónëch kaszëbsczich frantówków, zwónô téż „Kaszëbsczim alfabétã”. Dlô wëkònaniô ti frantówczi pòtrzébnô je charakteristicznô plansza z òbrôzkama. Piesniô je baro pòpùlarnô i w całi [[Pòlskô|Pòlsce]] kòjarzonô z kaszëbską kùlturą i ùznôwónô za ikonã kaszëbsczégò fòlkloru. Temù je czãsto wëzwëskiwónô do promòcje [[Kaszëbë|Kaszub]]. 

Za nôbarżi znóną spòdlëczną wersjã (wariant bez pòwtórzeniów) ùznôwô sã taczi tekst&lt;ref name=&quot;Drzéżdżón&quot;/&gt;: 
[[Òbrôzk:CEPR Kaszubskie Nuty.jpg|mały|330px|Plansza z òbrôzkama („heroglifama”) pòtrzébnô do wëkònaniô frantówczi]]
[[Òbrôzk:Kaszubskie nuty.ogg|prawo]]
 
::''To je krótczé, to je dłudżé, to kaszëbskô stolëca,''
::''to są basë, to są skrzëpczi, to òznôczô Kaszëba.''
::''To je ridel, to je ticz, to są chòjnë, widłë gnojné.''
::''To je prosté, to je krzëwé, to je slédné kòło wòzné.''
::''To są hôczi, to są ptôczi, to są prësczé półtorôczi.''
::''To je klëka, to je wół, to je całé, a to pół.''
::''To je môłé, a to wiôldżé, to są jinstrumenta wszelczé.''

Trzeba równak zmerkac, że tak pò prôwdze jistnieje wiele wariantów „Kaszëbsczich nótów”, jaczé apartnią sã kąsk tekstã, chòc spiéwô sã je na nã samą melodiã. W niechtërnëch môlach na Kaszëbach miast ''kaszëbskô stolëca'' spiéwô sã ''cesarza stolëca''; miast ''skrzëpczi'' je: ''skrzëpce''; miast ''Kaszëba'' je: ''szlachcëca'' abò ''rëbôka''; miast ''ridel'' je: ''ridla''; miast ''slédné kòło wòzné'' je: ''tilné kòło wòzné'' abò ''lózné kòło wòzné''; miast ''półtrojôczi'' je: ''półtorôczi''. W bëtowsczi òbéńdze znónô je wersjô, w jaczi dwa slédné wersë brzëmią tak&lt;ref name=&quot;Drzéżdżón&quot;/&gt;:
::''To je całé, to je pół, to je òseł, a to wół,''
::''To są bùlwë, to są wrëczi, to je nasza biôłô marchew.''

== Pòchòdzenié frantówczi ==
„Kaszëbsczé nótë” wëwòdzą sã prôwdopòdobnie òd miemiecczi rozegracje znóny jakò ''[[Schnitzelbank]]'' abò ''Hobelbank''. Zabawã tã znają òsoblëwie mieszkańcë Badenii-Wirtembergii, zôpadny [[Aùstriô|Aùstrie]] i nordowi [[Szwajcarskô|Szwajcarie]]. Ju w 1911 [[Izydór Gùlgòwsczi]] pisôł (w mònograficznym dokazu „Von einem unbekannten Volke in Deutschland”), że znaje aùtora, jaczi przełożił pierwòszny niemiecczi tekst rozegracje na [[kaszëbsczi jãzëk]]. Béł to Wilem Langòwsczi, brat szôłtësa Gòłunia, Jakùba. Jakùb Langòwsczi òpòwiedzôł Gùlgòwsczémù, że jaczes 35 lat przódë (to je w 70. latach 19 stolatégò) pòznôł tã frantówkã nã zabawie w òkòlim Wislanëch Żuławów&lt;ref&gt;Jerzy Łukaszewski, ''Przyszły z Niemiec i Szwajcarii'', „Pomerania” 2012, nr 3, s. 39-41.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20170119173529/http://odroda.kaszubia.com/05-01/kaszebscze.htm Stanisłôw Geppert, ''Gdze je czëc Kaszëbsczé Nótë'']&lt;/ref&gt;.

== Kaszëbsczé nótë jakò turisticzny produkt ==
Lëdze, jaczi zajimają sã produkcją kaszëbsczich pamiątków, baro rôd wëzwëskiwùją planszã do „Kaszëbsczich nótów”, widzącë w ni bëlny, òsoblëwi i apartny turisticzny produkt, chtëren dobrze sã sprzedôwô. Kò prawie temù „Kaszëbsczé nótë” mòże nalezc na taskach, pòcztowëch kôrtkach, nalépkach, tédrach do mòbilków, kòszulkach czë téż na internetowëch starnach i fòlderach. Róman Drzéżdżón dôwô bôczënk na pòwôżny problem z bëlnym pisënkã tekstu frantówczi. Czãsto ju titël je zapisóny z felama, diakriticznëch znaków ni ma wcale abò są lëchò pòstawióné, a nie jedné słowa ùżëté są w niepòprawny gramaticzny fòrmie. W niechtërnëch przëtrôfkach mòże nalezc nawetka czilenôsce felów&lt;ref name=&quot;Drzéżdżón&quot;&gt;[[Róman Drzéżdżón]], ''Kaszëbsczé nótë – pamiątka z Kaszub z felama'', „Biuletin Radzëznë Kaszëbsczégò Jãzëka” 2009, s. 273-277.&lt;/ref&gt;.

== Òbaczë téż ==
* [[Mùzeùm Kaszëbskò-Pòmòrsczi Pismieniznë i Mùzyczi]]
* [[Schnitzelbank]]

== Przëpisë ==
{{Przëpisë}}

== Bùtnowé lënczi ==
{{Commons}}
* https://www.kartuzy.pl/strona/2007-kaszebscze-note-kaszubskie-nuty-abecadlo-kaszubskie
* [https://mojestrone.com/galerie/kamw-quotkaszbscz-g468681 Zdjęcia Kamòwé &quot;Kaszëbsczé nótë&quot; - fotorelacja]

[[Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura]]</text>
      <sha1>1nc3bd4x1ogodsjb6zn4n4wgb1xwnjq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Dëchòwô kùltura Kaszëb</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5763</id>
    <revision>
      <id>218798</id>
      <parentid>206102</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T14:31:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Terrus38</username>
        <id>14026</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>218798</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11279" sha1="e8j1pl9kqmq0ierml6b9ewn55ldt02d" xml:space="preserve">'''Kùltura dëchòwô i fòlklor Kaszëbów'''

W lëteraturze je òpis ny kùlturë i fòlkloru, m.jin. pisalë ò tim: [[Aleksander Hilferding|A. Hilferding]] ''Ostatki slavjan na jużnom bjerjegu Baltijskogo morja'' (1862), [[Florian Cenôwa|F. Cenôwa]] - Skôrb Kaszébskosłovjnskjè mòvé (1866-1868), [[Izydór Gùlgòwsczi|I. Gulgòwsczi]] ''Kaszubi'' (1924), A. Fischer ''Zarys etnograficzny Kaszub'' (1929), [[Friedrich Lorentz|F. Lorentz]] ''Zarys etnografii kaszubskiej'' (1934), R. Kukier ''Kaszubi bytowscy'' (1968), [[Bernat Zëchta|B. Zëchta]] ''Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej'' (1967-76); dosc wiele napisôł: L. Malicczi ''Rok obrzędowy na Kaszubach'' (1986), J. Perszón i jin.
Ji òsoblëwòta wëchôdô dzélama z dôwny izolacji pòliticzny i etniczno-jãzëkòwy krôjnë Kaszëbów. Mòże to zmerkac m.jin. w wierzeniach w czarzënã, mòce nadprzërodzoné, a téż w mitach. Tikô sã to òsoblëwie nôtërë (np. ùczestnienié słuńca; wëòbrazënk ë miona wiatru i mrozu). W wierzeniach o smiercë trzeba wspòmnąc np. ò wieszczim i zwëkù [[Pùstô noc|pùsti nocë]]. Biwało tak, że stôré pògańsczé wierzenia i òbrzãdë zléwałë sã z chrzescëjańsczima. Widzec to bëło w zwëkach wieselnëch (pisôł ò tim np. [[Bernat Zëchta|Zëchta]]) czë pògrzebòwëch. Dosc dobrze sã ùchòwôł rok òbrzãdowy (m.jin. w wëgónianiém stôrégò roku, a kòle Gód w gwiôzdkach), pôloné są ògnie na św. Jana (sobòtczi), a stôrim zwëkiem bëło scynanié kani, ò czim pisôł np. [[Jan Rómpsczi|Rómpsczi]].

Mòwny òbrôz „nôtërë”, móże pòkazac na stôrodôwné mòdłò - w przëblëżenim - jakno tzw. szterë bôłdze: zemia (z florą i faùną), wòda, òdżiń i wiodro (tu wiater).

=== Zemia ===
Na zemi rôz czedës żëlë [[stolem]]i, a òni bëlë jak lëdze, ale tak wiôldżi, że jich głowë przewiższałë nôwiãkszé [[sosna|chójczi]]. Przez jezora òni szlë naprost jak przez plëtã. Stolemi nosëlë dłudżi włosë, a mielë je jasné jak [[len]]. Jak jeden z nich sedzôł na jednym brzegù jezora, a jiny na drëdżim, to òni sobie mòglë letkò pòdac róg z [[tobaka|tobaką]]. Pòd nogama stolemów drżała zemia, że jaż w piekle bëło czëc. Nôwikszima kamieniama òni szmërgelë jak kòłôczama. Stolemi mielë taką mòc, bò jedlë kòńsczé miãso i pilë kòńsczé mlékò. Òni ùsëpele òstrowë i retczi na kaszëbsczëch jezorach, a nawetka całi je zasëpale i tam dzys są łączi. Z czasã stolemi wëmarlë.
Swiat roscën je wôżnô dlô lëdzy. Gbùrzë np. seją zôrna zbòżów, żebë bëło co jesc. Wiele Kaszëbów znało swiat roscën nad zwëk, a dokôzywô tego lëdowô bòtanicznô terminologia: a) z lëdowëch wierzeniów: [[kukówczëna kapùsta]], [[kukówczé rãkawice]], bò - jak gôdają - [[kukówka]] miała bëc czedësz białką; [[diôbli ògón]];
b) z chrzescëjańsczich wierzeniów np.: [[Krziżewé drzéwkò|bòżé drzéwkò]], [[czeliszczi Matczi Bòsczi]]; c) z żëcégò [[Katolëcczi Kòscół|Kòscoła]] np.: [[Pòkrãtnik|ksãżi kòlnérz]] itp.
Ò szczescym przepòwiôdô sã z [[Kòniczëna|kòniczënë]]. Jak na drzewach przed chëczama je [[gapié gniôzdo]] to panna mòże liczëc na chùtczé òżenienié bò: &quot;Gapié gniôzdo, młodé pannë gniôzdo&quot;. [[Mërta]] ùchôdô za znankã nieskalonégò zwëkù, skądka je: &quot;Gdze sã mërtë darzą, tam dzéwczãta próżno ò wieselim marzą&quot;. [[Òska]] je schòwą dlô złëch dëchów, temù lëstë ji dërżą ze strachù przed ùderzenim gromù.
Swiãconé zela òdgrôdzają przed czarama ë nieszczescym, a [[szatlach]] òdstrôszô złé dëchë i czarownice - bòjec sã jak czarownica, mòra, pùrtk szatlachù.  Roscënë bëłë wôżné w czarzënie i wróżbach, jak zeswiôdczô rzeczenié: tuńc na dobri [[len]]. Z zélama parłãczi sã rzeklëna: &quot;Pita [[Krzón|chrzón]] i [[biedrzón]], a ùstanie chòléra&quot; jak to miało bëc czëc „z nieba” òbczas epidemié w [[Gòwidlëno|Gòwidlënie]] (kòl pòł. XIX w.). Dzys roscënë fùnkcjónëją w chrzescëjańsczi òbrzãdowòscë bò: &quot;Brzózka, [[Wierzbòwô palma|wierzba]] i [[dana]] są w służbie ù niebiesczégò Pana&quot; –  jich znaczënk na Bòżé Cało, [[Palmòwô Niedzela|Palmòwą Niedzelã]] i [[Gòdé|Gòdë]]. Jak kôże stôri zwëk w Palmòwą Niedzelã katolëcczi Kaszëbi niosą wiétewczi wierzbë do kòscoła, a ksądz je swiãcy.

Prãdżi ùczestnieniô zwierzątów są w ùsôdztwie, wierzeniach i frazeòlogii, ùtrzëmywający pamiãc ò jich roli w czarzënie, wróżbach i òbrzãdach. Pòdług Kaszëbów wieżã niejednégò zapadłégò kòscoła òdgrzebôł rogami [[jeléń]]. Jak lëdze ùzdrzelë krziż òd wieżë mògle kòscół òdkòpac. W [[Kòt|kòce]] widzy sã sedlëszcze demónów: Nicht nie wié, co w òpôlonym kòce sedzy i rzeczenié miec/robic òczë jak kòt na grzmòt. [[Kùra]] je chëczą złégò dëcha abò czarownicë, skądka wësłôw diôbłowé pazurë - kùra, pòmòcné w rozmienim rzeczenia kùrë rozgrzebałë wieselé, tj. wieselé sã nie òdbëło.

Midzë zwierzãtama wieszczima je [[pies]], chtëren wëje. Tu nôlezi téż norzący przed chëczą [[kret]]. Wëchôdô to z rzeczeniów: pies wëje, żebë òn le kògòs nie wëwił, a téż z: wëniesc kògòs z chëczi i wëtoczëc kògòs z chëczi. Kret mô swój môl w procëmdzejanim bezżeńbie, ùmòcnionym w rzeczeniu deptac kreta. Diôbeł ùrobił  [[Kòza|kòzã]] i ùrwôł ji ògón, a wëchôdô to z rzeczeniô: Kòzé pòmôgalë, jaż jé ògón ùrwalë. Parłãczi sã z tim pòmòrzczé wierzenié, że dzéwczã, co sã nie òżeniło, bãdze mùszało pò smiercë kòzë pasc (przed piekłã). Frazeologizm nen czãscy zwëskiwôł [[Aleksander Labùda|A. Labùda]] w felietónach. 

Wëprowôdzonô z białczi [[kania]] (ptôch) wchôdô do przërównaniów: czekac, tesknic, zdrzec jak kania za deszczã ‘baro czegòs chcec’ i pragnąc jak kania deszczë òkòma wzdëchac jak kania za deszczã, jesz téż pic wòdã jak kania, piszczec jak kania abò czëc sã jak kania bez deszczu (czëc sã lëchò) i ceszëc sã jak kania na deszcz òkòma kania wòłô ò deszcz ‘czej sã czëje głos kani’. Z suszą sparłãczony je prognostik: Czej w ògrodze ùsadnie kania, bãdze lëchô [[Zwëczajnô bania|bania]]. Przerównanié bòjec sã jak kania na swiãtégò Jana ‘baro sã bòjec’ parłãczi sã z wësłôwã [[scynanié kanie]]. Bëło to téż lëdowé widzawiszcze z nordë Kaszëb. Lëterackò pòdskôcëłë òne m.jin. Rompsczégò.

Obëczajné widzawiszcze Rómpsczégò &quot;Roztrąbarch&quot; czë òpòwiôdanié Bùdzësza &quot;Roztrębôcz&quot; nawlékają do dôwny zabawë, ùmòcniony w rzeczenim roztrãba(r)cha, roztrãbôcze gònic. To bëło rëchòwónô na òbsmienié letkòwiérnëch, a zabawa pòléga na tim, że kùńsztôrze wmôwialë jim, że je zwierzątkò ò wôrtny i szukóny skórce. Òstôwielë letkòwiérnégò bùten òbczas sarcëstégò mrozu z òtemkłim miechã. Sami timczasã – z trzôskã jakno gònizna – szlë do cepłi chëcze. Ùczałi rozmajice objôsnialë słowò roztrãbôcz abò roztrãbarch. 
[[Òbrôzk:Gwiżdże - kolędowanie 024.JPG|mały|[[Gwiôzdka]]]]
Z dôwnymi praktikama w czarzënie móże parłãczëc do dzys żëwé chòdzenié - przed Gòdama  - gwiôzdczi. Westrzód tich przebiérańców są: [[bòcón]], chłop na kòniu, kòzeł i jiné. Niejedny gôdają, że òne są z żôłnérzów Heroda: W drodze żôłnérze zamienilë sã w rozmajité zwierzãta, chtërne sã zagrëzłë i tak Bòżé Dzecątkò ùszło smiercë. Gwiôzdczi bëłë rozmajité, m.jin. ze [[Gduńsk]]a.

=== Wòda ===
Ò ji bëcu w òbrôzkù Kaszëb je wiedzëc chòcbë z legeńdë ò stwòrzenim ti krôjnë. Òd stalat mòrzé ([[Bôłt]]), rzéczi, jezora i stawë są eksploatowóné, co sedzy głãbòk w swiądze Kaszëbów. Z sonetu Bieszka wëchôdô, że mòrzé „Kaszëbów żeglowną niwą”. Ùczestnienié wòdë w lëdowym ùsôdztwie òbjôwiô sã w strachù przed nią. Na dnie jezór leżą zatopioné zwònë czë miasta, żëją i manią czekawëch dëchë pòtopionëch dzéwczãt, zwóné redunice; jich ekwiwaleńtama w mòrzu są mòrzëce, a na błotach błotniczi, widzóné jakno czôrni chłopi z lãpą w rãce.

Ùprocëmnienié rëbôków do mòrza zastëgło w mnodżich i snôżich metafórach, jakno: mòrze mrëczi jak miedwiédz, rozpùszczô swòje diôblé òrganë, pałãżi sã jak kòt, bùdëje mòstë, pôrscze jak [[Domôcy kóń|kóń]], wërównywô sã jak płôchta. Bôłt zwią babą na pòkùce, bò gôdają tak, że mòrze długò nie pòkùtëje - &quot;mało je cëchò&quot;. Do [[Biblëjô|Biblie]] nawlékô zwanié mòrzëcë &quot;wòjskò Faraóna&quot;, a do Hómera &quot;mòrskô panna&quot;, m.jin. w przërównanim spiewac jak mòrzkô panna. Do wierzeniów sygô pòzwanié &quot;mòrsczi diôbeł&quot; abò kùr diôbeł (Myoxocephalus scorpius). Pòezjã mòrza ùbògacył [[Jan Trepczik|Trepczik]] m.jin. wiérztą Hej mòrze, mòrze. 

Do kaszëbsczi lëteraturë przeszłë téż jiné elemeńtë fòlkloru, np. krwawô Reduniô (1308) w kòlibiónce [[Hieronim Derdowsczi|Derdowsczégò]] z pòématu &quot;O panu Czorlińscim co do Pucka po sece jachoł&quot; czë òpisënk strasznëch Łebsczich Błotów w [[Aleksander Majkòwsczi|Majkòwsczégò]] &quot;[[Żëcé i przigòdë Remùsa]]&quot;. 

Rëbôcë pòzwelë apartné môle w ùbrzeżny linie i w ùsztôłcenim dna jezór, hôwing i mòrza, jak téż tzw. tonie, westrzód jaczich - na przëmiarze mionów z [[Pùckô Hôwinga|Pùcczi Hôwindżi]] - wëapartnic móże m.jin. miona: 1) czerënkòwé, tj. pòkôzëjącé cos na lądze, np. Lëtrôk na Pëtlôk(a), tj. jak kòscół lëtersczi w [[Pùck]]ù nałożił sã na młin; Nad Piotrã – pòkôzëjącô na pùcką farã pòd wezwanim sw. Piotra i Pawła; 2) òpisëjącé tóń, a wic ji topògrafiã, np. Zwònica – òd cwiardégò dna, ò jaczé jaż „zwòni” kòtwa, abò ji bòkadnosc, np. Kòmòra – bògatô w rëbë. Bòkadną ùłowinã [[Kaszëbi]] nazywają jakno swiãtégò Piotra toniô abò Piotrowô toniô.

Ùczestnienié wòdë stało sã òrãdzą zôkôzu ji zaczapaniô, m.jin. ze strachù przed pòmstwą demónów. Wòda miała wôżną rolą w czarzënie, òsoblëwò wiôlgônocnô i swiãconô na Trzech Królów, bò òna czëszcza. Tu przërównac mòże wësłôwë jastrowô wòda i trzejkrólewô wòda. Rzeczenié rzëcëc kòmùs żabã do stëdni &quot;ò môłi sztrôfie&quot; ùmòcniwô wierzenié, że żaba czëszczi wòdã. Gôdka Krôj ë mòrze wiedno są w spòrze przekôzywô wiédzã racjonalną, czej wiédzã irracjonalną wësłôwiô jinô gôdka: &quot;Swiãti Jack wstrzimôł mòrze, że sã dali pòsëwac ni mòże&quot;, wërôstającą z pòmòrzczich legeńd ò sw. Jackù, ò jaczé zadzéwô m.jin. [[Józef Ceynowa|J. Ceynowa]] w &quot;Òksëwsczi legeńdze ò Jacku swiãtim&quot;.

== Bùtnowé lënczi ==
{{Commons}}
* [http://enrd.ec.europa.eu/enrd-static/app_templates/enrd_assets/pdf/publications-and-media/enrd_magazine/ENRD_MAGAZINE_06_en.pdf Kaszëbsczi tuńc]

{{Kòntrola}}

[[Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura]]</text>
      <sha1>e8j1pl9kqmq0ierml6b9ewn55ldt02d</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>218923</id>
      <parentid>218798</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T23:17:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Terrus38</username>
        <id>14026</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>218923</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11280" sha1="s97vfmt95aha7ul960aj4yfj6sj0n81" xml:space="preserve">'''Kùltura dëchòwô i fòlklor Kaszëbów'''

W lëteraturze je òpis ny kùlturë i fòlkloru, m.jin. pisalë ò tim: [[Aleksander Hilferding|A. Hilferding]] ''Ostatki slavjan na jużnom bjerjegu Baltijskogo morja'' (1862), [[Florión Cenôwa|F. Cenôwa]] - Skôrb Kaszébskosłovjnskjè mòvé (1866-1868), [[Izydór Gùlgòwsczi|I. Gulgòwsczi]] ''Kaszubi'' (1924), A. Fischer ''Zarys etnograficzny Kaszub'' (1929), [[Friedrich Lorentz|F. Lorentz]] ''Zarys etnografii kaszubskiej'' (1934), R. Kukier ''Kaszubi bytowscy'' (1968), [[Bernat Zëchta|B. Zëchta]] ''Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej'' (1967-76); dosc wiele napisôł: L. Malicczi ''Rok obrzędowy na Kaszubach'' (1986), J. Perszón i jin.
Ji òsoblëwòta wëchôdô dzélama z dôwny izolacji pòliticzny i etniczno-jãzëkòwy krôjnë Kaszëbów. Mòże to zmerkac m.jin. w wierzeniach w czarzënã, mòce nadprzërodzoné, a téż w mitach. Tikô sã to òsoblëwie nôtërë (np. ùczestnienié słuńca; wëòbrazënk ë miona wiatru i mrozu). W wierzeniach o smiercë trzeba wspòmnąc np. ò wieszczim i zwëkù [[Pùstô noc|pùsti nocë]]. Biwało tak, że stôré pògańsczé wierzenia i òbrzãdë zléwałë sã z chrzescëjańsczima. Widzec to bëło w zwëkach wieselnëch (pisôł ò tim np. [[Bernat Zëchta|Zëchta]]) czë pògrzebòwëch. Dosc dobrze sã ùchòwôł rok òbrzãdowy (m.jin. w wëgónianiém stôrégò roku, a kòle Gód w gwiôzdkach), pôloné są ògnie na św. Jana (sobòtczi), a stôrim zwëkiem bëło scynanié kani, ò czim pisôł np. [[Jan Rómpsczi|Rómpsczi]].

Mòwny òbrôz „nôtërë”, móże pòkazac na stôrodôwné mòdłò - w przëblëżenim - jakno tzw. szterë bôłdze: zemia (z florą i faùną), wòda, òdżiń i wiodro (tu wiater).

=== Zemia ===
Na zemi rôz czedës żëlë [[stolem]]i, a òni bëlë jak lëdze, ale tak wiôldżi, że jich głowë przewiższałë nôwiãkszé [[sosna|chójczi]]. Przez jezora òni szlë naprost jak przez plëtã. Stolemi nosëlë dłudżi włosë, a mielë je jasné jak [[len]]. Jak jeden z nich sedzôł na jednym brzegù jezora, a jiny na drëdżim, to òni sobie mòglë letkò pòdac róg z [[tobaka|tobaką]]. Pòd nogama stolemów drżała zemia, że jaż w piekle bëło czëc. Nôwikszima kamieniama òni szmërgelë jak kòłôczama. Stolemi mielë taką mòc, bò jedlë kòńsczé miãso i pilë kòńsczé mlékò. Òni ùsëpele òstrowë i retczi na kaszëbsczëch jezorach, a nawetka całi je zasëpale i tam dzys są łączi. Z czasã stolemi wëmarlë.
Swiat roscën je wôżnô dlô lëdzy. Gbùrzë np. seją zôrna zbòżów, żebë bëło co jesc. Wiele Kaszëbów znało swiat roscën nad zwëk, a dokôzywô tego lëdowô bòtanicznô terminologia: a) z lëdowëch wierzeniów: [[kukówczëna kapùsta]], [[kukówczé rãkawice]], bò - jak gôdają - [[kukówka]] miała bëc czedësz białką; [[diôbli ògón]];
b) z chrzescëjańsczich wierzeniów np.: [[Krziżewé drzéwkò|bòżé drzéwkò]], [[czeliszczi Matczi Bòsczi]]; c) z żëcégò [[Katolëcczi Kòscół|Kòscoła]] np.: [[Pòkrãtnik|ksãżi kòlnérz]] itp.
Ò szczescym przepòwiôdô sã z [[Kòniczëna|kòniczënë]]. Jak na drzewach przed chëczama je [[gapié gniôzdo]] to panna mòże liczëc na chùtczé òżenienié bò: &quot;Gapié gniôzdo, młodé pannë gniôzdo&quot;. [[Mërta]] ùchôdô za znankã nieskalonégò zwëkù, skądka je: &quot;Gdze sã mërtë darzą, tam dzéwczãta próżno ò wieselim marzą&quot;. [[Òska]] je schòwą dlô złëch dëchów, temù lëstë ji dërżą ze strachù przed ùderzenim gromù.
Swiãconé zela òdgrôdzają przed czarama ë nieszczescym, a [[szatlach]] òdstrôszô złé dëchë i czarownice - bòjec sã jak czarownica, mòra, pùrtk szatlachù.  Roscënë bëłë wôżné w czarzënie i wróżbach, jak zeswiôdczô rzeczenié: tuńc na dobri [[len]]. Z zélama parłãczi sã rzeklëna: &quot;Pita [[Krzón|chrzón]] i [[biedrzón]], a ùstanie chòléra&quot; jak to miało bëc czëc „z nieba” òbczas epidemié w [[Gòwidlëno|Gòwidlënie]] (kòl pòł. XIX w.). Dzys roscënë fùnkcjónëją w chrzescëjańsczi òbrzãdowòscë bò: &quot;Brzózka, [[Wierzbòwô palma|wierzba]] i [[dana]] są w służbie ù niebiesczégò Pana&quot; –  jich znaczënk na Bòżé Cało, [[Palmòwô Niedzela|Palmòwą Niedzelã]] i [[Gòdé|Gòdë]]. Jak kôże stôri zwëk w Palmòwą Niedzelã katolëcczi Kaszëbi niosą wiétewczi wierzbë do kòscoła, a ksądz je swiãcy.

Prãdżi ùczestnieniô zwierzątów są w ùsôdztwie, wierzeniach i frazeòlogii, ùtrzëmywający pamiãc ò jich roli w czarzënie, wróżbach i òbrzãdach. Pòdług Kaszëbów wieżã niejednégò zapadłégò kòscoła òdgrzebôł rogami [[jeléń]]. Jak lëdze ùzdrzelë krziż òd wieżë mògle kòscół òdkòpac. W [[Kòt|kòce]] widzy sã sedlëszcze demónów: Nicht nie wié, co w òpôlonym kòce sedzy i rzeczenié miec/robic òczë jak kòt na grzmòt. [[Kùra]] je chëczą złégò dëcha abò czarownicë, skądka wësłôw diôbłowé pazurë - kùra, pòmòcné w rozmienim rzeczenia kùrë rozgrzebałë wieselé, tj. wieselé sã nie òdbëło.

Midzë zwierzãtama wieszczima je [[pies]], chtëren wëje. Tu nôlezi téż norzący przed chëczą [[kret]]. Wëchôdô to z rzeczeniów: pies wëje, żebë òn le kògòs nie wëwił, a téż z: wëniesc kògòs z chëczi i wëtoczëc kògòs z chëczi. Kret mô swój môl w procëmdzejanim bezżeńbie, ùmòcnionym w rzeczeniu deptac kreta. Diôbeł ùrobił  [[Kòza|kòzã]] i ùrwôł ji ògón, a wëchôdô to z rzeczeniô: Kòzé pòmôgalë, jaż jé ògón ùrwalë. Parłãczi sã z tim pòmòrzczé wierzenié, że dzéwczã, co sã nie òżeniło, bãdze mùszało pò smiercë kòzë pasc (przed piekłã). Frazeologizm nen czãscy zwëskiwôł [[Aleksander Labùda|A. Labùda]] w felietónach. 

Wëprowôdzonô z białczi [[kania]] (ptôch) wchôdô do przërównaniów: czekac, tesknic, zdrzec jak kania za deszczã ‘baro czegòs chcec’ i pragnąc jak kania deszczë òkòma wzdëchac jak kania za deszczã, jesz téż pic wòdã jak kania, piszczec jak kania abò czëc sã jak kania bez deszczu (czëc sã lëchò) i ceszëc sã jak kania na deszcz òkòma kania wòłô ò deszcz ‘czej sã czëje głos kani’. Z suszą sparłãczony je prognostik: Czej w ògrodze ùsadnie kania, bãdze lëchô [[Zwëczajnô bania|bania]]. Przerównanié bòjec sã jak kania na swiãtégò Jana ‘baro sã bòjec’ parłãczi sã z wësłôwã [[scynanié kanie]]. Bëło to téż lëdowé widzawiszcze z nordë Kaszëb. Lëterackò pòdskôcëłë òne m.jin. Rompsczégò.

Obëczajné widzawiszcze Rómpsczégò &quot;Roztrąbarch&quot; czë òpòwiôdanié Bùdzësza &quot;Roztrębôcz&quot; nawlékają do dôwny zabawë, ùmòcniony w rzeczenim roztrãba(r)cha, roztrãbôcze gònic. To bëło rëchòwónô na òbsmienié letkòwiérnëch, a zabawa pòléga na tim, że kùńsztôrze wmôwialë jim, że je zwierzątkò ò wôrtny i szukóny skórce. Òstôwielë letkòwiérnégò bùten òbczas sarcëstégò mrozu z òtemkłim miechã. Sami timczasã – z trzôskã jakno gònizna – szlë do cepłi chëcze. Ùczałi rozmajice objôsnialë słowò roztrãbôcz abò roztrãbarch. 
[[Òbrôzk:Gwiżdże - kolędowanie 024.JPG|mały|[[Gwiôzdka]]]]
Z dôwnymi praktikama w czarzënie móże parłãczëc do dzys żëwé chòdzenié - przed Gòdama  - gwiôzdczi. Westrzód tich przebiérańców są: [[bòcón]], chłop na kòniu, kòzeł i jiné. Niejedny gôdają, że òne są z żôłnérzów Heroda: W drodze żôłnérze zamienilë sã w rozmajité zwierzãta, chtërne sã zagrëzłë i tak Bòżé Dzecątkò ùszło smiercë. Gwiôzdczi bëłë rozmajité, m.jin. ze [[Gduńsk]]a.

=== Wòda ===
Ò ji bëcu w òbrôzkù Kaszëb je wiedzëc chòcbë z legeńdë ò stwòrzenim ti krôjnë. Òd stalat mòrzé ([[Bôłt]]), rzéczi, jezora i stawë są eksploatowóné, co sedzy głãbòk w swiądze Kaszëbów. Z sonetu Bieszka wëchôdô, że mòrzé „Kaszëbów żeglowną niwą”. Ùczestnienié wòdë w lëdowym ùsôdztwie òbjôwiô sã w strachù przed nią. Na dnie jezór leżą zatopioné zwònë czë miasta, żëją i manią czekawëch dëchë pòtopionëch dzéwczãt, zwóné redunice; jich ekwiwaleńtama w mòrzu są mòrzëce, a na błotach błotniczi, widzóné jakno czôrni chłopi z lãpą w rãce.

Ùprocëmnienié rëbôków do mòrza zastëgło w mnodżich i snôżich metafórach, jakno: mòrze mrëczi jak miedwiédz, rozpùszczô swòje diôblé òrganë, pałãżi sã jak kòt, bùdëje mòstë, pôrscze jak [[Domôcy kóń|kóń]], wërównywô sã jak płôchta. Bôłt zwią babą na pòkùce, bò gôdają tak, że mòrze długò nie pòkùtëje - &quot;mało je cëchò&quot;. Do [[Biblëjô|Biblie]] nawlékô zwanié mòrzëcë &quot;wòjskò Faraóna&quot;, a do Hómera &quot;mòrskô panna&quot;, m.jin. w przërównanim spiewac jak mòrzkô panna. Do wierzeniów sygô pòzwanié &quot;mòrsczi diôbeł&quot; abò kùr diôbeł (Myoxocephalus scorpius). Pòezjã mòrza ùbògacył [[Jan Trepczik|Trepczik]] m.jin. wiérztą Hej mòrze, mòrze. 

Do kaszëbsczi lëteraturë przeszłë téż jiné elemeńtë fòlkloru, np. krwawô Reduniô (1308) w kòlibiónce [[Hieronim Derdowsczi|Derdowsczégò]] z pòématu &quot;O panu Czorlińscim co do Pucka po sece jachoł&quot; czë òpisënk strasznëch Łebsczich Błotów w [[Aleksander Majkòwsczi|Majkòwsczégò]] &quot;[[Żëcé i przigòdë Remùsa]]&quot;. 

Rëbôcë pòzwelë apartné môle w ùbrzeżny linie i w ùsztôłcenim dna jezór, hôwing i mòrza, jak téż tzw. tonie, westrzód jaczich - na przëmiarze mionów z [[Pùckô Hôwinga|Pùcczi Hôwindżi]] - wëapartnic móże m.jin. miona: 1) czerënkòwé, tj. pòkôzëjącé cos na lądze, np. Lëtrôk na Pëtlôk(a), tj. jak kòscół lëtersczi w [[Pùck]]ù nałożił sã na młin; Nad Piotrã – pòkôzëjącô na pùcką farã pòd wezwanim sw. Piotra i Pawła; 2) òpisëjącé tóń, a wic ji topògrafiã, np. Zwònica – òd cwiardégò dna, ò jaczé jaż „zwòni” kòtwa, abò ji bòkadnosc, np. Kòmòra – bògatô w rëbë. Bòkadną ùłowinã [[Kaszëbi]] nazywają jakno swiãtégò Piotra toniô abò Piotrowô toniô.

Ùczestnienié wòdë stało sã òrãdzą zôkôzu ji zaczapaniô, m.jin. ze strachù przed pòmstwą demónów. Wòda miała wôżną rolą w czarzënie, òsoblëwò wiôlgônocnô i swiãconô na Trzech Królów, bò òna czëszcza. Tu przërównac mòże wësłôwë jastrowô wòda i trzejkrólewô wòda. Rzeczenié rzëcëc kòmùs żabã do stëdni &quot;ò môłi sztrôfie&quot; ùmòcniwô wierzenié, że żaba czëszczi wòdã. Gôdka Krôj ë mòrze wiedno są w spòrze przekôzywô wiédzã racjonalną, czej wiédzã irracjonalną wësłôwiô jinô gôdka: &quot;Swiãti Jack wstrzimôł mòrze, że sã dali pòsëwac ni mòże&quot;, wërôstającą z pòmòrzczich legeńd ò sw. Jackù, ò jaczé zadzéwô m.jin. [[Józef Ceynowa|J. Ceynowa]] w &quot;Òksëwsczi legeńdze ò Jacku swiãtim&quot;.

== Bùtnowé lënczi ==
{{Commons}}
* [http://enrd.ec.europa.eu/enrd-static/app_templates/enrd_assets/pdf/publications-and-media/enrd_magazine/ENRD_MAGAZINE_06_en.pdf Kaszëbsczi tuńc]

{{Kòntrola}}

[[Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura]]</text>
      <sha1>s97vfmt95aha7ul960aj4yfj6sj0n81</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Waliô</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5999</id>
    <revision>
      <id>218769</id>
      <parentid>211184</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T12:16:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Iketsi</username>
        <id>3254</id>
      </contributor>
      <comment>{{jãz.|cy}}</comment>
      <origin>218769</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2665" sha1="rbyi5lcq0bprrqrekzo3onxj7ehjgf4" xml:space="preserve">{{Infobox-państwò|na karce=Wales in the UK and Europe.svg|mòtto=Cymru am byth&lt;br&gt;(Waliô na wiedno)|herb=Royal Badge of Wales (2008-2024).svg|miono-genitiw=Walie|fana=Flag of Wales.svg|himn=Hen Wlad Fy Nhadau&lt;br&gt;(Stôri krôj mòjich òjców) &lt;center&gt;[[Òbrôzk:Hen Wlad fy Nhadau piano.ogg]]&lt;/center&gt;|dëtk=Angelsczi funt szterling|kòd dëtka=GBP|lëdztwò=3 164 000|stolëca=Cardiff|fòrma państwa=[[mònarchiô]]|wiéchrzëzna=20 779|jãzëk=[[angelsczi jãzëk|angelsczi]], [[walijsczi jãzëk|walijsczi]]|miono=Waliô|gwôsné miono=Cymru&lt;br&gt;Wales|rok=2023|czasowô cona=+0|telefón=+44|Internet=.wales|Premiéra=Rhun ap Iorwerth|Mònarcha=[[Karól III]]}}

'''Waliô''' ({{jãz.|cy}} ''Cymru'') – jeden òd sztërzech partów [[Wiôlgô Britaniô|Wiôldżi Britanie]], historicznô celtickô krôjna.

* stolëczny gard: Cardiff
* lëdztwò: 3 164 000 (2023)&lt;ref&gt;[https://www.gov.wales/mid-year-estimates-population-2023-html Mid year estimates of the population: 2023] Government of Wales&lt;/ref&gt;
* wiéchrzëzna: 20 779 km²
* Domena: .wales lub .cymru, òd 2015&lt;ref&gt;[https://businesswales.gov.wales/news-and-blog/discover-benefits-wales-and-cymru-domains Discover the benefits of .wales and .cymru domains] Business Wales&lt;/ref&gt;

== Historiô ==
Za rządów rzimsczégò cysarza Klaùdiusza Waliô bëła zamieszkiwónô bez Sylurów, Òrdowików ë Dekangów. Sylurowie przez dłudżi czas biôtkòwelë procëm Rzimianom; równak w roku 74 òstelë pòkònóny. We [[Strzédnowiek|strzédnëch wiekach]] na ny zemi jistniałë taczé państwa jak Królestwò Gwynedd czë Królestwò Powys. W XII stalatim król Gwynedd – Owain Gwynedd przëjął titel ksążëcã Walie&lt;ref&gt;Brockwell&amp;nbsp;V., ''[https://hattonsoflondon.co.uk/the-history-of-the-prince-and-princess-of-wales-titles/ The History of the Prince and Princess of Wales Titles]'' [online], Hattons of London, 17 gòdnika 2023 [przëst. 2026-07-07] ({{jãz.|en}}).&lt;/ref&gt;. Pò pòdbicym Walie bez anielsczégò króla Edwarda I w 1284, jegò syn zwëskôł titel ksążëca w 1301 jako nastãpnik trónu (titel ten do dzys słëchô britijsczim nastãpnikom trónu)&lt;ref&gt;''[https://www.bbc.co.uk/newsround/62928829 Prince of Wales: What does the title mean?]'', „BBC Newsround”, 16 séwnika 2022 [dost. 2026-07-07] ({{jãz.|en}}).&lt;/ref&gt;.

== Geografiô ==
=== Gardë ===
* Cardiff (stolëczny gard)
* Swansea
* Newport
* Rhondda
* Barry

=== Rzéczi ===
* Wye
* Usk
* Severn
* Tywi
* Dee

== Òbaczë téż ==
* [[Angliô]]
* [[Szkòckô]]

== Przëpisë ==
{{Przëpisë}}

== Bùtnowé pòwrózczi ==
{{Commons}}

{{Ùzémk artikla}}
{{Kòntrola}}

[[Kategòrëjô:Wiôlgô Britaniô]]</text>
      <sha1>rbyi5lcq0bprrqrekzo3onxj7ehjgf4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Òdżin w kaszëbsczi kùlturze</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6129</id>
    <revision>
      <id>218924</id>
      <parentid>201290</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T23:17:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Terrus38</username>
        <id>14026</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>218924</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2775" sha1="pnhlwagyi2d2n3u0f92yt046nne2bsa" xml:space="preserve">{{Nôpiérwi pò kaszëbskù}}

[[Òbrôzk:Firetora.jpg|mały|Òdżin]]

'''Òdżin w kaszëbsczi kùlturze''' béł témã kùltu, z chtërnym zestôwióné je [[tabù]], pierszim dzélem pòkôzóné w [[kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczim jãzëkù]] – dochôwałë sã wszelejaczé wësłôwë, taczé jak &quot;Òdżinkù, òdżinkù, nie bãdzkôj złi. Dzys jô ce gaszã, witro jô ce nazôd złożã&quot; jakno rzeklëna na przeproszenié abò &quot;Chto plwie w òdżin, tegò òdżin spôli&quot; jakno dokôzanié sztrôfë za splëgawienié ògnia. [[Kaszëbskô lëteratura]] a fòlklor znô dwa ôrtë ògnia – òbczëszczëwający (czë taczi, jaczégò brëkùje m.jin. diôbeł dozérający pieniãdzy (skarbów) w rzeczenim ò błãdnëch òdżinkach: &quot;(diôbeł) pieniãdze przesuszô&quot;) jakno téż niszczący (abò pòżar).

Òbczëszczëwający òdżin to béła [[sobòtka]]. Zło nieszkódnym ùdostôwało sã przez swiãty wid, czë swiãtojańsczé ògniszcze. Dolmaczi to rzeczenié ''beczczi palëc'' ‘palëc sobòtczi’, równé ''czarownice wëpôlac'', co przë tim robi zrozmiałé rzeczenié ''spalëc kògòs jak czarownicã'', chtërné to rzeczenié parłãczë sã z [[bòżé sądy|bòżima sądama]]. Stądka w tim dniu miôł plac òpisóny przez [[Florión Cenôwa|Cenôwã]] apartny lëdowy òbrzãd zwóny [[scynanié kanie]].

Òkòma tégò je òdżin pòznakã wëstãpùjących w [[kaszëbsczé wierzenia|kaszëbsczich wierzeniach]] błãdnëch òdżinków, czë zmienionëch w płomëk dzéwczãtów, chtërne tajemno spòtikałë sã z mùlkã. Mają òne wôżny môl w lëdowëch òpòwiescach. Kaszëbskô mòwa mô na jich pòzwanié całé karno wësłôwów, np. czôrny chłop (z latarnią) czë pùrtka z widã. Jiné przëmiarë kaszëbsczi [[frazeòlogijô|frazeòlogiji]] z témë ògnia są wësłôwë ''òdżin pãkô ze smiéchù'' ‘dobrze sã pôli’ òkòma ''òdżin/ wid zdichô'' ‘gasnie’, òdżin szedł na wãder ‘zgasł’ i ''òstawic òdżin przë żëcym'', tj. na [[noc]] – procëm ''ùsmircëc òdżin'' ‘zgasëc’. Ògniowi kùlt je téż pòswiôdczóny w tãgódce: ''Òjc sã rodzy, a syn pò dakù chòdzy'' (wëzgòdnienié je òdżin i dim).

== Biblografijô ==
* Wacław Odyniec, ''Kaszubskie obrzędy i obyczaje. Wstęp do etnografii historycznej Kaszub w XVI-XVIII wieku'', Gdańsk 1985, s. 47
* [[Jerzi Tréder]], ''Jãzëk, pismienizna i dëchòwô kùltura Kaszëbów'' [w:] ''Historia, geògrafia, jãzëk i pismienizna Kaszëbów'', pòd redakcëją Jana Mòrdawsczégò, Wëdowizna M. Rôżok przë wespółrobòce z Institutã Kaszëbsczim, [[Gduńsk]] [[1999]]

== Bùtnowé lënczi ==
{{Commons}}

{{Kòntrola}}

[[Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura]]
[[Kategòrëjô:Òdżin]]</text>
      <sha1>pnhlwagyi2d2n3u0f92yt046nne2bsa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Otto von Bismarck</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6412</id>
    <revision>
      <id>218864</id>
      <parentid>216499</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T18:52:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Iketsi</username>
        <id>3254</id>
      </contributor>
      <comment>kat.</comment>
      <origin>218864</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1122" sha1="qbochjq3k6o1pt5sg1p0vbhd7yu0c1l" xml:space="preserve">[[Òbrôzk:BismarckArbeitszimmer1886rest.jpg|mały|Otto von Bismarck]]

'''Otto von Bismarck''' (1815–1898) – prësczi kanclérz, ùtwórca sparłãczonégò państwa, Miemiecczi Rzeszë. Ten ksyżã miôł swòje priwatné zrzeszenia z [[Kaszëbi|Kaszëbama]] bò pisôł, że w Bëtowszczi [[Zemia|Zemi]] w rozcygający sã wkół pùstoce czëc je le „wëcé wilków i Kaszëbów”. Dzélã [[Prësowie|prësczégò]] i bismarckòwsczégò na [[Pòmòrskô|Pòmòrsce]] mitu béł ùrëchlony pò wòjnie freńcëskò-prësczi, dzãka złotu wëgrónëch, gòspòdarczi rozwij Prës, òsoblëwò jegò wschódnëch, junczerzczich prowincëji, do chtërnëch barżi nôleżała [[Zôpadnô Pòmòrskô]], miéj [[Zôpadné Prësë]]. Òn béł [[Junker|junkrem]].

Derdowsczi mòże pòd amerikańsczim cëskiem napisôł: &lt;blockquote&gt;&quot;Na wieczné czasë darząc gò fòlwarkã/Ònã pòsadłosc przezwalë Bismarkã&quot;&lt;/blockquote&gt;

== Bùtnowé pòwrózczi ==
{{Commons}}

{{Ùzémk artikla}}
{{Kòntrola}}

[[Kategòrëjô:Miemcë]]
[[Kategòrëjô:Pòliticë]]
[[Kategòrëjô:1000 nôwôżniészich artiklów]]</text>
      <sha1>qbochjq3k6o1pt5sg1p0vbhd7yu0c1l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kaszëbsczé Lëdoznôwczé Towarzëstwò</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6620</id>
    <revision>
      <id>218780</id>
      <parentid>210544</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T14:25:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Terrus38</username>
        <id>14026</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>218780</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2001" sha1="rn1fq9g625tpwqizan8z72yxm7jjbmg" xml:space="preserve">[[Òbrôzk:Gulgowsczi_grob.jpg|mały|Grób [[Izydór Gùlgòwsczi|Izydora Gulgòwsczégò]] ë jegò białczi [[Tédora Gùlgòwskô|Tédorë]] w [[Mùzeùm – Kaszëbsczi Etnograficzny Park m. Tédorë i Izydora Gùlgòwsczich we Wdzydzach|Kaszëbsczim Etnograficzny Parkù]] we [[Wdzydze|Wdzydzach]]]]

'''Kaszëbsczé Lëdoznôwczé Towarzëstwò''' (apartnô pòzwa '''Verein für kaschubische Volkskunde''', {{jãz.|pl}} ''Kaszubskie Towarzystwo Ludoznôwcze'') – stowôra ùsadzonô [[21 séwnika]] 1907 rokù w [[Kartuzë|Kartuzach]] przez [[Friedrich Lorentz|Friedricha Lorentza]] i [[Izydor Gùlgòwsczi|Izydora Gulgòwsczégò]], bë badac i nôùkòwò òbrabiac materiałë tikającé sã [[Kaszëbi|Kaszëbów]] i [[Kaszëbë|Kaszëbsczi]].

* Przédnikã Towarzëstwa bëł Lorentz, równak sekretarzã Jizydór Gùlgòwsczi.
* Prasowim òrganã stowôrë bëło pismo ''Mitteilungen des Vereins für Kaschubische Volkskunde'' ( Wiadła Kaszëbsczégò Lëdoznôwczégò Towarzëstwa).
* Sztatut Towarzëstwa głosył, że jegò célã je ''zbiéranié wszëtczich materiałów tikającëch sã wiedzë ò [[Kaszëbi|Kaszëbach]] w nôszerszim rozmienim, a téż ùprzëstãpnianié jich nôùce i òglowi spòlëznë''.
* Miemiecczi nacjonaliscë òbskôrżelë [[Friedrich Lorentz|Friedricha Lorentza]], że bez Towarzëstwò pòpiérô interesë Pòlôchów, chòc sóm je Miemcã. Cobë zatrzëmac dalszé ataczi, [[26 séwnika]] 1910 rokù òstôł zmieniony sztatut. Òdtądka wiédza ò Kaszëbach mia òznaczac wiadła ò wszelejaczich lëdach, chtërne czedëkòlwiek mieszkałë na kaszëbsczi zemi ([[Miemcë]], [[Pòlôszë]], [[Holendrzë]] czë Skandinawòwie).

== Bùtnowé lënczi ==
{{Commons}}
* [http://www.zapiskihistoryczne.pl/backend/uploads/ZH_2015_2_donetu_N.pdf Edmund Kizik, Verein für kaschubische Volkskunde w latach 1907–1914. Ludoznawstwo kaszubskie między niemieckością a polskością s. 31]

{{Kòntrola}}

[[Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura]]</text>
      <sha1>rn1fq9g625tpwqizan8z72yxm7jjbmg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>218799</id>
      <parentid>218780</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T14:31:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Terrus38</username>
        <id>14026</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>218799</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2001" sha1="c35nw4lm62y8244gd6n5me33poqjx16" xml:space="preserve">[[Òbrôzk:Gulgowsczi_grob.jpg|mały|Grób [[Izydór Gùlgòwsczi|Izydora Gulgòwsczégò]] ë jegò białczi [[Tédora Gùlgòwskô|Tédorë]] w [[Mùzeùm – Kaszëbsczi Etnograficzny Park m. Tédorë i Izydora Gùlgòwsczich we Wdzydzach|Kaszëbsczim Etnograficzny Parkù]] we [[Wdzydze|Wdzydzach]]]]

'''Kaszëbsczé Lëdoznôwczé Towarzëstwò''' (apartnô pòzwa '''Verein für kaschubische Volkskunde''', {{jãz.|pl}} ''Kaszubskie Towarzystwo Ludoznôwcze'') – stowôra ùsadzonô [[21 séwnika]] 1907 rokù w [[Kartuzë|Kartuzach]] przez [[Friedrich Lorentz|Friedricha Lorentza]] i [[Izydór Gùlgòwsczi|Izydora Gulgòwsczégò]], bë badac i nôùkòwò òbrabiac materiałë tikającé sã [[Kaszëbi|Kaszëbów]] i [[Kaszëbë|Kaszëbsczi]].

* Przédnikã Towarzëstwa bëł Lorentz, równak sekretarzã Izydór Gùlgòwsczi.
* Prasowim òrganã stowôrë bëło pismo ''Mitteilungen des Vereins für Kaschubische Volkskunde'' ( Wiadła Kaszëbsczégò Lëdoznôwczégò Towarzëstwa).
* Sztatut Towarzëstwa głosył, że jegò célã je ''zbiéranié wszëtczich materiałów tikającëch sã wiedzë ò [[Kaszëbi|Kaszëbach]] w nôszerszim rozmienim, a téż ùprzëstãpnianié jich nôùce i òglowi spòlëznë''.
* Miemiecczi nacjonaliscë òbskôrżelë [[Friedrich Lorentz|Friedricha Lorentza]], że bez Towarzëstwò pòpiérô interesë Pòlôchów, chòc sóm je Miemcã. Cobë zatrzëmac dalszé ataczi, [[26 séwnika]] 1910 rokù òstôł zmieniony sztatut. Òdtądka wiédza ò Kaszëbach mia òznaczac wiadła ò wszelejaczich lëdach, chtërne czedëkòlwiek mieszkałë na kaszëbsczi zemi ([[Miemcë]], [[Pòlôszë]], [[Holendrzë]] czë Skandinawòwie).

== Bùtnowé lënczi ==
{{Commons}}
* [http://www.zapiskihistoryczne.pl/backend/uploads/ZH_2015_2_donetu_N.pdf Edmund Kizik, Verein für kaschubische Volkskunde w latach 1907–1914. Ludoznawstwo kaszubskie między niemieckością a polskością s. 31]

{{Kòntrola}}

[[Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura]]</text>
      <sha1>c35nw4lm62y8244gd6n5me33poqjx16</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Skansen</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6730</id>
    <revision>
      <id>218781</id>
      <parentid>218746</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T14:25:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Terrus38</username>
        <id>14026</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>218781</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2793" sha1="p8105trwztho9w0e9cccnnx2jg9zbvi" xml:space="preserve">'''Skansen''' – pòtocznie pòzwa [[mùzeùm]] na wòlnym lëfcë, chtërnégò célem je zaprezentowanié kùlturë [[ludowô]] dóné òkòlë abò téż ekspozycëjô òbiektów stôrodôwnych (archeologowich, bùdownych, etnografnych). Pòlsczi mùzea skansenowsczi zrzeszają sã w ''Zrzeszeniu Mùzeów na Wòlnym Lëfcë''.

Nôstarszim skansenem w Pòlsce je '''''Kaszëbsczi [[Park]] Etnografny we [[Wdzydze Kiszewsczi|Wdzydzach Kiszewsczich]]'''''. Pòzwa tego tipù mùzeów pòchòdzy òd szwedzczi pòzwë własnô, parkù Skansen, ùżëtô dlô òdemkłi w 1891 przez Artura Hazeliusa ekspozycëji 150 przëkłôdów architekturë drewnionô z môlu całégò kraju, na wyspie Djurgården na terenie Sztokhòlmù, gdze pò rôz pierwszi przëgòtowano tego tipù zbiér stôrodôwnotów. Przeniesono tam z rozmajitich môlów kraju apartny dlô nich bùdynczi wiejsczi.

== Ôrte skansenów ==
[[Òbrôzk:Skansen.jpg|mały|Kaszëbsczi Park Etnografny we Wdzydzach]]
*'''Skansenë etnografny''': Przenôszi sã do nich tipòwé abò nadzwëkòwé przëkłôdë nôczãscô architekturë ludowô z dóné òkòlë, a wraz z bùdinkama jich wëpòsażenié, statczi, nôrzãdza, wëstrojenié, òbleczënk ludowé i jinszi elementë fòlkloru.

*'''Skansenë techniczi''': pòzwë ti terô ùżiwô sã téż dlô zebrónych pòd gòłim niebem stôrodôwnych òbiektów technicznych.
*'''Skansen przerobinë''': stôré czerpiskò i przëgòtowóné do zwanożënié fòrtyfikacëji np. Skansen Fòrtyfikacëjny – Oderstellung – Lesnô Góra, Skansen fòrtyfikacëjny w Dobieszowicach.
*'''Skansen górowny''': w Zabrzu (ùl. Wòlnoscë) – na môlu założoné w 1791 r. czerpiska kamianégò wãdżiela, w jegò skłôd wchôdają m.jin. dôwné wërobiska Königin Luise Grube (Pò II wòjnie swiatowé i pò zmianie państwowiznë Zabrza pòzwano &quot;Luizã&quot; KWK &quot;Zabrze&quot;)
*'''Skansen pòdzemny''': Stôrodôwny Czerpiskò Kamianégò Wãdżiela &quot;Guido&quot; zrobionô na terenie Zabrza

== Galeriô ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Òbrôzk:Sopot Grodzisko (1).JPG|Archeòlogiczny Skansen ''[[Gardzëszcze w Sopòce]]''
Òbrôzk:Nadole_-_museum 21.jpg|[[Mùzeùm Pùcczi Zemi miona Floriana Cenôwë]]
Òbrôzk:WdzydzeKiszewskie-skansen7.jpg|[[Mùzeùm – Kaszëbsczi Etnograficzny Park m. Tédorë i Izydora Gùlgòwsczich we Wdzydzach]]
&lt;/gallery&gt;

== Òbaczë téż ==
=== Pòłączoné témë ===
* [[Kùltura]]
* [[Mùzeùm]]
=== Skansenë ===
{{#categorytree:Skansenë|hideroot=on|mode=pages}}
=== Jiné ôrtë mùzeów ===
{{#categorytree:Ôrtë mùzeów|hideroot=on|mode=pages|namespace=0}}

== Lëteratura ==
* Małô Encyklopedia Pòwszechnô PWN

== Bùtnowé lënczi ==
{{Commons}}
* http://www.muzeum-wdzydze.gda.pl/

{{Kòntrola}}

[[Kategòrëjô:Ôrtë mùzeów| ]]</text>
      <sha1>p8105trwztho9w0e9cccnnx2jg9zbvi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Agroturistika</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6800</id>
    <revision>
      <id>218811</id>
      <parentid>210610</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T16:26:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Iketsi</username>
        <id>3254</id>
      </contributor>
      <comment>+Gòspòdarstwa agroturistné</comment>
      <origin>218811</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3790" sha1="9h4agm49op2ckyvawqzscxf4ayeaevr" xml:space="preserve">[[Òbrôzk:PioneerDay 65.jpg|mały|Agroturistika w Americe]]

'''Agroturistika''' – spòsób wëpòczinkù w leżnoscach, chtërne szlachùją za wiesczima. Wiejsczé terenë kòl nas to są snôżé widzënczi, czësti lëft, bògactwò nôtërë, architektoniczné stôrôdôwnotë, [[Kaszëbi|kaszëbskô]] kùchniô, lëdowi kùńszt i żëczny gòspòdôrze. Corôz wicy lëdzy chce òdpòczëwac na wsë, w agroturisticznëch gòspòdarstwach. Czej są na to chãtny tej corôz wicy gbùrów jidze na to, żebë dac swòjë jizbë gòscóm. Temù dërch rosce wielëna i baza agroturisticznëch gòspòdarstwów.

Agroturistika je ôrtã wiesczi turisticzi. Ji pierszą znanką je pòłączenié turisticznëch ùsłëżnotów z gbùrstwã. Ritm żëcégò gòspòdarstwa wëznôczają terminë robòtów w pòlach i czas òpòrządzaniô chòwë, przejôwiô sã òsoblëwą wònią, zwãkama {{skr.|np.}} zwãkã kanë przë dojenim krów, czë rëkã bëdła nëkónégò w pòle, kôrkanim kùrów, pôchą swiéżégò mléka abò miodu itp. To wszëtkò skłôdô sã na apartnosc agroturisticzi. Na wiérzk je bliskô łączba z gbùrską familią, ù jaczi mijô snôżi czas, mòżnosc pòznaniô zwëków i dzejów òkòlégò, gôdka z jinima lëdzama, dzelenié sã swòjima jiwrama ë doswiôdczenim. Serdecznô i gòscynnô atmòsfera chëczë colemało òstôwô dłëżi w pamiãcë niżlë anonimòwé wczasë w nôbarżi luksusowim hotelu.

Célã agroturisticzi je procemdzejanié wëlëdzaniu sã kaszëbsczich wsów i miastków, wërôbianié pamiątkòwëch rzeczi, rost atrakcyjnoscë wiejsczich terenów, jaczi je merkac w dwiganim prizu gruńtów, a przez to wôrtoscë gbùrsczich terenów i téż rozwij infrastrukturë, jakô wspiérô ekòlogiczné znanczi turisticzi. Założenié agroturisticznégò gòspòdarstwa je dosc prostą sprawą i to mòże dwigac wzątk môlowëch lëdzy. Rozpòczãcé taczégò dzejaniô wëmôgô le përznã fòrmalnosców w ùrzãdze gminë. Barżi rechùje sã ùdba na przëcygniãcé turistów i zafédrowanié jima atrakcjów. Òkróm kaszëbsczi kùchni colemało w taczich bédënkach są jazdë briczką, grillowanié, czë pôlenié ògnia, wòdné spòrtë abò pòżëczanié [[Kòło|kòła]]. Dosc wiôldżé znaczenié mô pòłożenié agroturisticznégò gòspòdarstwa. Czej sã mësli ò taczim dzejanim, tej dobrze je sã bëlno wezdrzec na snôżotã òkòlégò, chtërna mòże bëc &quot;magnétã&quot;, co przëcygnie wanożników.

Nômni fòrmalnosców, żlë jidze ò założenié agroturisticznégò gòspòdarstwa, mają gbùrzë, chtërny żëją z zemi abò chòwë, a chtërny w agroturistice widzą le dodôwkòwé zdrzódło wzątkù. W tim przëtrôfkù ùstôw ò swòbòdze gòspòdarczégò dzejaniégò z dnia 2 lëpińca 2004 rokù (Dz. U. Nr 173 poz. 1807 z pózniészima zmianama) nie kôże rejestrowac gòspòdarczégò dzejaniégò.

== Gòspòdarstwa agroturistné ==
{{Apartny artikel|Gòspòdarstwò agroturistné}}
&lt;mapframe width=&quot;330&quot; height=&quot;330&quot; text=&quot;Jôrmarczi sw. Dominika w Pòlsczi&quot;&gt;
[
{
&quot;type&quot;: &quot;ExternalData&quot;,
 &quot;service&quot;: &quot;geopoint&quot;,
 &quot;properties&quot;: {
 &quot;marker-symbol&quot;: &quot;building&quot;,
 &quot;marker-color&quot;: &quot;FFD700&quot; },
 &quot;query&quot;: &quot;SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P31 wd:Q56342284; wdt:P625 ?geo . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'csb,mul,pl'. } }&quot;
}
]
&lt;/mapframe&gt;
* [[Kaszëbskô Chëcz (gòspòdarstwò agroturistné)|Kaszëbskô Chëcz]]
* [[Lawendowa Osada]]
* [[U Kaszuby]]

== Bùtnowé pòwrózczi ==
{{Commons}}
* https://na-kaszuby.pl/
* https://web.archive.org/web/20131103220803/http://bip.minrol.gov.pl/DesktopDefault.aspx?TabOrgId=1708&amp;LangId=0 ({{jãz.|pl}})

{{Kòntrola}}

[[Kategòrëjô:Agroturistika| ]]</text>
      <sha1>9h4agm49op2ckyvawqzscxf4ayeaevr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>218812</id>
      <parentid>218811</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T16:28:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Iketsi</username>
        <id>3254</id>
      </contributor>
      <comment>Q141742101</comment>
      <origin>218812</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3791" sha1="fil1gydislwc80z6dcsti5gp0y5shx6" xml:space="preserve">[[Òbrôzk:PioneerDay 65.jpg|mały|Agroturistika w Americe]]

'''Agroturistika''' – spòsób wëpòczinkù w leżnoscach, chtërne szlachùją za wiesczima. Wiejsczé terenë kòl nas to są snôżé widzënczi, czësti lëft, bògactwò nôtërë, architektoniczné stôrôdôwnotë, [[Kaszëbi|kaszëbskô]] kùchniô, lëdowi kùńszt i żëczny gòspòdôrze. Corôz wicy lëdzy chce òdpòczëwac na wsë, w agroturisticznëch gòspòdarstwach. Czej są na to chãtny tej corôz wicy gbùrów jidze na to, żebë dac swòjë jizbë gòscóm. Temù dërch rosce wielëna i baza agroturisticznëch gòspòdarstwów.

Agroturistika je ôrtã wiesczi turisticzi. Ji pierszą znanką je pòłączenié turisticznëch ùsłëżnotów z gbùrstwã. Ritm żëcégò gòspòdarstwa wëznôczają terminë robòtów w pòlach i czas òpòrządzaniô chòwë, przejôwiô sã òsoblëwą wònią, zwãkama {{skr.|np.}} zwãkã kanë przë dojenim krów, czë rëkã bëdła nëkónégò w pòle, kôrkanim kùrów, pôchą swiéżégò mléka abò miodu itp. To wszëtkò skłôdô sã na apartnosc agroturisticzi. Na wiérzk je bliskô łączba z gbùrską familią, ù jaczi mijô snôżi czas, mòżnosc pòznaniô zwëków i dzejów òkòlégò, gôdka z jinima lëdzama, dzelenié sã swòjima jiwrama ë doswiôdczenim. Serdecznô i gòscynnô atmòsfera chëczë colemało òstôwô dłëżi w pamiãcë niżlë anonimòwé wczasë w nôbarżi luksusowim hotelu.

Célã agroturisticzi je procemdzejanié wëlëdzaniu sã kaszëbsczich wsów i miastków, wërôbianié pamiątkòwëch rzeczi, rost atrakcyjnoscë wiejsczich terenów, jaczi je merkac w dwiganim prizu gruńtów, a przez to wôrtoscë gbùrsczich terenów i téż rozwij infrastrukturë, jakô wspiérô ekòlogiczné znanczi turisticzi. Założenié agroturisticznégò gòspòdarstwa je dosc prostą sprawą i to mòże dwigac wzątk môlowëch lëdzy. Rozpòczãcé taczégò dzejaniô wëmôgô le përznã fòrmalnosców w ùrzãdze gminë. Barżi rechùje sã ùdba na przëcygniãcé turistów i zafédrowanié jima atrakcjów. Òkróm kaszëbsczi kùchni colemało w taczich bédënkach są jazdë briczką, grillowanié, czë pôlenié ògnia, wòdné spòrtë abò pòżëczanié [[Kòło|kòła]]. Dosc wiôldżé znaczenié mô pòłożenié agroturisticznégò gòspòdarstwa. Czej sã mësli ò taczim dzejanim, tej dobrze je sã bëlno wezdrzec na snôżotã òkòlégò, chtërna mòże bëc &quot;magnétã&quot;, co przëcygnie wanożników.

Nômni fòrmalnosców, żlë jidze ò założenié agroturisticznégò gòspòdarstwa, mają gbùrzë, chtërny żëją z zemi abò chòwë, a chtërny w agroturistice widzą le dodôwkòwé zdrzódło wzątkù. W tim przëtrôfkù ùstôw ò swòbòdze gòspòdarczégò dzejaniégò z dnia 2 lëpińca 2004 rokù (Dz. U. Nr 173 poz. 1807 z pózniészima zmianama) nie kôże rejestrowac gòspòdarczégò dzejaniégò.

== Gòspòdarstwa agroturistné ==
{{Apartny artikel|Gòspòdarstwò agroturistné}}
&lt;mapframe width=&quot;330&quot; height=&quot;330&quot; text=&quot;Jôrmarczi sw. Dominika w Pòlsczi&quot;&gt;
[
{
&quot;type&quot;: &quot;ExternalData&quot;,
 &quot;service&quot;: &quot;geopoint&quot;,
 &quot;properties&quot;: {
 &quot;marker-symbol&quot;: &quot;building&quot;,
 &quot;marker-color&quot;: &quot;FFD700&quot; },
 &quot;query&quot;: &quot;SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P31 wd:Q141742101; wdt:P625 ?geo . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'csb,mul,pl'. } }&quot;
}
]
&lt;/mapframe&gt;
* [[Kaszëbskô Chëcz (gòspòdarstwò agroturistné)|Kaszëbskô Chëcz]]
* [[Lawendowa Osada]]
* [[U Kaszuby]]

== Bùtnowé pòwrózczi ==
{{Commons}}
* https://na-kaszuby.pl/
* https://web.archive.org/web/20131103220803/http://bip.minrol.gov.pl/DesktopDefault.aspx?TabOrgId=1708&amp;LangId=0 ({{jãz.|pl}})

{{Kòntrola}}

[[Kategòrëjô:Agroturistika| ]]</text>
      <sha1>fil1gydislwc80z6dcsti5gp0y5shx6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>218813</id>
      <parentid>218812</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T16:29:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Iketsi</username>
        <id>3254</id>
      </contributor>
      <comment>/* Gòspòdarstwa agroturistné */ Gòspòdarstwa agroturistné na [[Kaszëbë|Kaszëbach]]</comment>
      <origin>218813</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3813" sha1="siltvmibwgbowd7b1tb0t5ny0vnn47l" xml:space="preserve">[[Òbrôzk:PioneerDay 65.jpg|mały|Agroturistika w Americe]]

'''Agroturistika''' – spòsób wëpòczinkù w leżnoscach, chtërne szlachùją za wiesczima. Wiejsczé terenë kòl nas to są snôżé widzënczi, czësti lëft, bògactwò nôtërë, architektoniczné stôrôdôwnotë, [[Kaszëbi|kaszëbskô]] kùchniô, lëdowi kùńszt i żëczny gòspòdôrze. Corôz wicy lëdzy chce òdpòczëwac na wsë, w agroturisticznëch gòspòdarstwach. Czej są na to chãtny tej corôz wicy gbùrów jidze na to, żebë dac swòjë jizbë gòscóm. Temù dërch rosce wielëna i baza agroturisticznëch gòspòdarstwów.

Agroturistika je ôrtã wiesczi turisticzi. Ji pierszą znanką je pòłączenié turisticznëch ùsłëżnotów z gbùrstwã. Ritm żëcégò gòspòdarstwa wëznôczają terminë robòtów w pòlach i czas òpòrządzaniô chòwë, przejôwiô sã òsoblëwą wònią, zwãkama {{skr.|np.}} zwãkã kanë przë dojenim krów, czë rëkã bëdła nëkónégò w pòle, kôrkanim kùrów, pôchą swiéżégò mléka abò miodu itp. To wszëtkò skłôdô sã na apartnosc agroturisticzi. Na wiérzk je bliskô łączba z gbùrską familią, ù jaczi mijô snôżi czas, mòżnosc pòznaniô zwëków i dzejów òkòlégò, gôdka z jinima lëdzama, dzelenié sã swòjima jiwrama ë doswiôdczenim. Serdecznô i gòscynnô atmòsfera chëczë colemało òstôwô dłëżi w pamiãcë niżlë anonimòwé wczasë w nôbarżi luksusowim hotelu.

Célã agroturisticzi je procemdzejanié wëlëdzaniu sã kaszëbsczich wsów i miastków, wërôbianié pamiątkòwëch rzeczi, rost atrakcyjnoscë wiejsczich terenów, jaczi je merkac w dwiganim prizu gruńtów, a przez to wôrtoscë gbùrsczich terenów i téż rozwij infrastrukturë, jakô wspiérô ekòlogiczné znanczi turisticzi. Założenié agroturisticznégò gòspòdarstwa je dosc prostą sprawą i to mòże dwigac wzątk môlowëch lëdzy. Rozpòczãcé taczégò dzejaniô wëmôgô le përznã fòrmalnosców w ùrzãdze gminë. Barżi rechùje sã ùdba na przëcygniãcé turistów i zafédrowanié jima atrakcjów. Òkróm kaszëbsczi kùchni colemało w taczich bédënkach są jazdë briczką, grillowanié, czë pôlenié ògnia, wòdné spòrtë abò pòżëczanié [[Kòło|kòła]]. Dosc wiôldżé znaczenié mô pòłożenié agroturisticznégò gòspòdarstwa. Czej sã mësli ò taczim dzejanim, tej dobrze je sã bëlno wezdrzec na snôżotã òkòlégò, chtërna mòże bëc &quot;magnétã&quot;, co przëcygnie wanożników.

Nômni fòrmalnosców, żlë jidze ò założenié agroturisticznégò gòspòdarstwa, mają gbùrzë, chtërny żëją z zemi abò chòwë, a chtërny w agroturistice widzą le dodôwkòwé zdrzódło wzątkù. W tim przëtrôfkù ùstôw ò swòbòdze gòspòdarczégò dzejaniégò z dnia 2 lëpińca 2004 rokù (Dz. U. Nr 173 poz. 1807 z pózniészima zmianama) nie kôże rejestrowac gòspòdarczégò dzejaniégò.

== Gòspòdarstwa agroturistné ==
{{Apartny artikel|Gòspòdarstwò agroturistné}}
&lt;mapframe width=&quot;330&quot; height=&quot;330&quot; text=&quot;Gòspòdarstwa agroturistné na [[Kaszëbë|Kaszëbach]]&quot;&gt;
[
{
&quot;type&quot;: &quot;ExternalData&quot;,
 &quot;service&quot;: &quot;geopoint&quot;,
 &quot;properties&quot;: {
 &quot;marker-symbol&quot;: &quot;building&quot;,
 &quot;marker-color&quot;: &quot;FFD700&quot; },
 &quot;query&quot;: &quot;SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P31 wd:Q141742101; wdt:P625 ?geo . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'csb,mul,pl'. } }&quot;
}
]
&lt;/mapframe&gt;
* [[Kaszëbskô Chëcz (gòspòdarstwò agroturistné)|Kaszëbskô Chëcz]]
* [[Lawendowa Osada]]
* [[U Kaszuby]]

== Bùtnowé pòwrózczi ==
{{Commons}}
* https://na-kaszuby.pl/
* https://web.archive.org/web/20131103220803/http://bip.minrol.gov.pl/DesktopDefault.aspx?TabOrgId=1708&amp;LangId=0 ({{jãz.|pl}})

{{Kòntrola}}

[[Kategòrëjô:Agroturistika| ]]</text>
      <sha1>siltvmibwgbowd7b1tb0t5ny0vnn47l</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>218819</id>
      <parentid>218813</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T16:54:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Iketsi</username>
        <id>3254</id>
      </contributor>
      <comment>/* Gòspòdarstwa agroturistné */ +</comment>
      <origin>218819</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3985" sha1="noqjqcqlzhrtgtoeqbsgqd8pp9vgrom" xml:space="preserve">[[Òbrôzk:PioneerDay 65.jpg|mały|Agroturistika w Americe]]

'''Agroturistika''' – spòsób wëpòczinkù w leżnoscach, chtërne szlachùją za wiesczima. Wiejsczé terenë kòl nas to są snôżé widzënczi, czësti lëft, bògactwò nôtërë, architektoniczné stôrôdôwnotë, [[Kaszëbi|kaszëbskô]] kùchniô, lëdowi kùńszt i żëczny gòspòdôrze. Corôz wicy lëdzy chce òdpòczëwac na wsë, w agroturisticznëch gòspòdarstwach. Czej są na to chãtny tej corôz wicy gbùrów jidze na to, żebë dac swòjë jizbë gòscóm. Temù dërch rosce wielëna i baza agroturisticznëch gòspòdarstwów.

Agroturistika je ôrtã wiesczi turisticzi. Ji pierszą znanką je pòłączenié turisticznëch ùsłëżnotów z gbùrstwã. Ritm żëcégò gòspòdarstwa wëznôczają terminë robòtów w pòlach i czas òpòrządzaniô chòwë, przejôwiô sã òsoblëwą wònią, zwãkama {{skr.|np.}} zwãkã kanë przë dojenim krów, czë rëkã bëdła nëkónégò w pòle, kôrkanim kùrów, pôchą swiéżégò mléka abò miodu itp. To wszëtkò skłôdô sã na apartnosc agroturisticzi. Na wiérzk je bliskô łączba z gbùrską familią, ù jaczi mijô snôżi czas, mòżnosc pòznaniô zwëków i dzejów òkòlégò, gôdka z jinima lëdzama, dzelenié sã swòjima jiwrama ë doswiôdczenim. Serdecznô i gòscynnô atmòsfera chëczë colemało òstôwô dłëżi w pamiãcë niżlë anonimòwé wczasë w nôbarżi luksusowim hotelu.

Célã agroturisticzi je procemdzejanié wëlëdzaniu sã kaszëbsczich wsów i miastków, wërôbianié pamiątkòwëch rzeczi, rost atrakcyjnoscë wiejsczich terenów, jaczi je merkac w dwiganim prizu gruńtów, a przez to wôrtoscë gbùrsczich terenów i téż rozwij infrastrukturë, jakô wspiérô ekòlogiczné znanczi turisticzi. Założenié agroturisticznégò gòspòdarstwa je dosc prostą sprawą i to mòże dwigac wzątk môlowëch lëdzy. Rozpòczãcé taczégò dzejaniô wëmôgô le përznã fòrmalnosców w ùrzãdze gminë. Barżi rechùje sã ùdba na przëcygniãcé turistów i zafédrowanié jima atrakcjów. Òkróm kaszëbsczi kùchni colemało w taczich bédënkach są jazdë briczką, grillowanié, czë pôlenié ògnia, wòdné spòrtë abò pòżëczanié [[Kòło|kòła]]. Dosc wiôldżé znaczenié mô pòłożenié agroturisticznégò gòspòdarstwa. Czej sã mësli ò taczim dzejanim, tej dobrze je sã bëlno wezdrzec na snôżotã òkòlégò, chtërna mòże bëc &quot;magnétã&quot;, co przëcygnie wanożników.

Nômni fòrmalnosców, żlë jidze ò założenié agroturisticznégò gòspòdarstwa, mają gbùrzë, chtërny żëją z zemi abò chòwë, a chtërny w agroturistice widzą le dodôwkòwé zdrzódło wzątkù. W tim przëtrôfkù ùstôw ò swòbòdze gòspòdarczégò dzejaniégò z dnia 2 lëpińca 2004 rokù (Dz. U. Nr 173 poz. 1807 z pózniészima zmianama) nie kôże rejestrowac gòspòdarczégò dzejaniégò.

== Gòspòdarstwa agroturistné ==
{{Apartny artikel|Gòspòdarstwò agroturistné}}
&lt;mapframe width=&quot;330&quot; height=&quot;330&quot; text=&quot;Gòspòdarstwa agroturistné na [[Kaszëbë|Kaszëbach]]&quot;&gt;
[
{
&quot;type&quot;: &quot;ExternalData&quot;,
 &quot;service&quot;: &quot;geopoint&quot;,
 &quot;properties&quot;: {
 &quot;marker-symbol&quot;: &quot;building&quot;,
 &quot;marker-color&quot;: &quot;FFD700&quot; },
 &quot;query&quot;: &quot;SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P31 wd:Q141742101; wdt:P625 ?geo . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'csb,mul'. } }&quot;
}
]
&lt;/mapframe&gt;
* [[Kaszëbskô Chëcz (gòspòdarstwò agroturistné)|Kaszëbskô Chëcz]] – [[Maks]]
* [[Alpaki na Kaszubach]] – [[Nowô Hëta]], gòspòdarstwò hòdowlo-agroturistné chtëren mô [[Alpaka|alpaczi]]
* [[Lawendowa Osada]] – [[Przëwidz]]
* [[U Kaszuby]] – [[Wiôldżi Klińcz]]

== Bùtnowé pòwrózczi ==
{{Commons}}
* https://na-kaszuby.pl/
* https://web.archive.org/web/20131103220803/http://bip.minrol.gov.pl/DesktopDefault.aspx?TabOrgId=1708&amp;LangId=0 ({{jãz.|pl}})

{{Kòntrola}}

[[Kategòrëjô:Agroturistika| ]]</text>
      <sha1>noqjqcqlzhrtgtoeqbsgqd8pp9vgrom</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>218826</id>
      <parentid>218819</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T17:08:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Iketsi</username>
        <id>3254</id>
      </contributor>
      <comment>/* Gòspòdarstwa agroturistné */ chtëré</comment>
      <origin>218826</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3985" sha1="m8i7vt70evtanang3urfbduah2c5hlf" xml:space="preserve">[[Òbrôzk:PioneerDay 65.jpg|mały|Agroturistika w Americe]]

'''Agroturistika''' – spòsób wëpòczinkù w leżnoscach, chtërne szlachùją za wiesczima. Wiejsczé terenë kòl nas to są snôżé widzënczi, czësti lëft, bògactwò nôtërë, architektoniczné stôrôdôwnotë, [[Kaszëbi|kaszëbskô]] kùchniô, lëdowi kùńszt i żëczny gòspòdôrze. Corôz wicy lëdzy chce òdpòczëwac na wsë, w agroturisticznëch gòspòdarstwach. Czej są na to chãtny tej corôz wicy gbùrów jidze na to, żebë dac swòjë jizbë gòscóm. Temù dërch rosce wielëna i baza agroturisticznëch gòspòdarstwów.

Agroturistika je ôrtã wiesczi turisticzi. Ji pierszą znanką je pòłączenié turisticznëch ùsłëżnotów z gbùrstwã. Ritm żëcégò gòspòdarstwa wëznôczają terminë robòtów w pòlach i czas òpòrządzaniô chòwë, przejôwiô sã òsoblëwą wònią, zwãkama {{skr.|np.}} zwãkã kanë przë dojenim krów, czë rëkã bëdła nëkónégò w pòle, kôrkanim kùrów, pôchą swiéżégò mléka abò miodu itp. To wszëtkò skłôdô sã na apartnosc agroturisticzi. Na wiérzk je bliskô łączba z gbùrską familią, ù jaczi mijô snôżi czas, mòżnosc pòznaniô zwëków i dzejów òkòlégò, gôdka z jinima lëdzama, dzelenié sã swòjima jiwrama ë doswiôdczenim. Serdecznô i gòscynnô atmòsfera chëczë colemało òstôwô dłëżi w pamiãcë niżlë anonimòwé wczasë w nôbarżi luksusowim hotelu.

Célã agroturisticzi je procemdzejanié wëlëdzaniu sã kaszëbsczich wsów i miastków, wërôbianié pamiątkòwëch rzeczi, rost atrakcyjnoscë wiejsczich terenów, jaczi je merkac w dwiganim prizu gruńtów, a przez to wôrtoscë gbùrsczich terenów i téż rozwij infrastrukturë, jakô wspiérô ekòlogiczné znanczi turisticzi. Założenié agroturisticznégò gòspòdarstwa je dosc prostą sprawą i to mòże dwigac wzątk môlowëch lëdzy. Rozpòczãcé taczégò dzejaniô wëmôgô le përznã fòrmalnosców w ùrzãdze gminë. Barżi rechùje sã ùdba na przëcygniãcé turistów i zafédrowanié jima atrakcjów. Òkróm kaszëbsczi kùchni colemało w taczich bédënkach są jazdë briczką, grillowanié, czë pôlenié ògnia, wòdné spòrtë abò pòżëczanié [[Kòło|kòła]]. Dosc wiôldżé znaczenié mô pòłożenié agroturisticznégò gòspòdarstwa. Czej sã mësli ò taczim dzejanim, tej dobrze je sã bëlno wezdrzec na snôżotã òkòlégò, chtërna mòże bëc &quot;magnétã&quot;, co przëcygnie wanożników.

Nômni fòrmalnosców, żlë jidze ò założenié agroturisticznégò gòspòdarstwa, mają gbùrzë, chtërny żëją z zemi abò chòwë, a chtërny w agroturistice widzą le dodôwkòwé zdrzódło wzątkù. W tim przëtrôfkù ùstôw ò swòbòdze gòspòdarczégò dzejaniégò z dnia 2 lëpińca 2004 rokù (Dz. U. Nr 173 poz. 1807 z pózniészima zmianama) nie kôże rejestrowac gòspòdarczégò dzejaniégò.

== Gòspòdarstwa agroturistné ==
{{Apartny artikel|Gòspòdarstwò agroturistné}}
&lt;mapframe width=&quot;330&quot; height=&quot;330&quot; text=&quot;Gòspòdarstwa agroturistné na [[Kaszëbë|Kaszëbach]]&quot;&gt;
[
{
&quot;type&quot;: &quot;ExternalData&quot;,
 &quot;service&quot;: &quot;geopoint&quot;,
 &quot;properties&quot;: {
 &quot;marker-symbol&quot;: &quot;building&quot;,
 &quot;marker-color&quot;: &quot;FFD700&quot; },
 &quot;query&quot;: &quot;SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P31 wd:Q141742101; wdt:P625 ?geo . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'csb,mul'. } }&quot;
}
]
&lt;/mapframe&gt;
* [[Kaszëbskô Chëcz (gòspòdarstwò agroturistné)|Kaszëbskô Chëcz]] – [[Maks]]
* [[Alpaki na Kaszubach]] – [[Nowô Hëta]], gòspòdarstwò hòdowlo-agroturistné chtëré mô [[Alpaka|alpaczi]]
* [[Lawendowa Osada]] – [[Przëwidz]]
* [[U Kaszuby]] – [[Wiôldżi Klińcz]]

== Bùtnowé pòwrózczi ==
{{Commons}}
* https://na-kaszuby.pl/
* https://web.archive.org/web/20131103220803/http://bip.minrol.gov.pl/DesktopDefault.aspx?TabOrgId=1708&amp;LangId=0 ({{jãz.|pl}})

{{Kòntrola}}

[[Kategòrëjô:Agroturistika| ]]</text>
      <sha1>m8i7vt70evtanang3urfbduah2c5hlf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>218840</id>
      <parentid>218826</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T17:25:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Iketsi</username>
        <id>3254</id>
      </contributor>
      <comment>/* Bùtnowé pòwrózczi */ +1</comment>
      <origin>218840</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4075" sha1="lvdfrc9qt0zsusckx4g3w0bank2wvwa" xml:space="preserve">[[Òbrôzk:PioneerDay 65.jpg|mały|Agroturistika w Americe]]

'''Agroturistika''' – spòsób wëpòczinkù w leżnoscach, chtërne szlachùją za wiesczima. Wiejsczé terenë kòl nas to są snôżé widzënczi, czësti lëft, bògactwò nôtërë, architektoniczné stôrôdôwnotë, [[Kaszëbi|kaszëbskô]] kùchniô, lëdowi kùńszt i żëczny gòspòdôrze. Corôz wicy lëdzy chce òdpòczëwac na wsë, w agroturisticznëch gòspòdarstwach. Czej są na to chãtny tej corôz wicy gbùrów jidze na to, żebë dac swòjë jizbë gòscóm. Temù dërch rosce wielëna i baza agroturisticznëch gòspòdarstwów.

Agroturistika je ôrtã wiesczi turisticzi. Ji pierszą znanką je pòłączenié turisticznëch ùsłëżnotów z gbùrstwã. Ritm żëcégò gòspòdarstwa wëznôczają terminë robòtów w pòlach i czas òpòrządzaniô chòwë, przejôwiô sã òsoblëwą wònią, zwãkama {{skr.|np.}} zwãkã kanë przë dojenim krów, czë rëkã bëdła nëkónégò w pòle, kôrkanim kùrów, pôchą swiéżégò mléka abò miodu itp. To wszëtkò skłôdô sã na apartnosc agroturisticzi. Na wiérzk je bliskô łączba z gbùrską familią, ù jaczi mijô snôżi czas, mòżnosc pòznaniô zwëków i dzejów òkòlégò, gôdka z jinima lëdzama, dzelenié sã swòjima jiwrama ë doswiôdczenim. Serdecznô i gòscynnô atmòsfera chëczë colemało òstôwô dłëżi w pamiãcë niżlë anonimòwé wczasë w nôbarżi luksusowim hotelu.

Célã agroturisticzi je procemdzejanié wëlëdzaniu sã kaszëbsczich wsów i miastków, wërôbianié pamiątkòwëch rzeczi, rost atrakcyjnoscë wiejsczich terenów, jaczi je merkac w dwiganim prizu gruńtów, a przez to wôrtoscë gbùrsczich terenów i téż rozwij infrastrukturë, jakô wspiérô ekòlogiczné znanczi turisticzi. Założenié agroturisticznégò gòspòdarstwa je dosc prostą sprawą i to mòże dwigac wzątk môlowëch lëdzy. Rozpòczãcé taczégò dzejaniô wëmôgô le përznã fòrmalnosców w ùrzãdze gminë. Barżi rechùje sã ùdba na przëcygniãcé turistów i zafédrowanié jima atrakcjów. Òkróm kaszëbsczi kùchni colemało w taczich bédënkach są jazdë briczką, grillowanié, czë pôlenié ògnia, wòdné spòrtë abò pòżëczanié [[Kòło|kòła]]. Dosc wiôldżé znaczenié mô pòłożenié agroturisticznégò gòspòdarstwa. Czej sã mësli ò taczim dzejanim, tej dobrze je sã bëlno wezdrzec na snôżotã òkòlégò, chtërna mòże bëc &quot;magnétã&quot;, co przëcygnie wanożników.

Nômni fòrmalnosców, żlë jidze ò założenié agroturisticznégò gòspòdarstwa, mają gbùrzë, chtërny żëją z zemi abò chòwë, a chtërny w agroturistice widzą le dodôwkòwé zdrzódło wzątkù. W tim przëtrôfkù ùstôw ò swòbòdze gòspòdarczégò dzejaniégò z dnia 2 lëpińca 2004 rokù (Dz. U. Nr 173 poz. 1807 z pózniészima zmianama) nie kôże rejestrowac gòspòdarczégò dzejaniégò.

== Gòspòdarstwa agroturistné ==
{{Apartny artikel|Gòspòdarstwò agroturistné}}
&lt;mapframe width=&quot;330&quot; height=&quot;330&quot; text=&quot;Gòspòdarstwa agroturistné na [[Kaszëbë|Kaszëbach]]&quot;&gt;
[
{
&quot;type&quot;: &quot;ExternalData&quot;,
 &quot;service&quot;: &quot;geopoint&quot;,
 &quot;properties&quot;: {
 &quot;marker-symbol&quot;: &quot;building&quot;,
 &quot;marker-color&quot;: &quot;FFD700&quot; },
 &quot;query&quot;: &quot;SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P31 wd:Q141742101; wdt:P625 ?geo . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'csb,mul'. } }&quot;
}
]
&lt;/mapframe&gt;
* [[Kaszëbskô Chëcz (gòspòdarstwò agroturistné)|Kaszëbskô Chëcz]] – [[Maks]]
* [[Alpaki na Kaszubach]] – [[Nowô Hëta]], gòspòdarstwò hòdowlo-agroturistné chtëré mô [[Alpaka|alpaczi]]
* [[Lawendowa Osada]] – [[Przëwidz]]
* [[U Kaszuby]] – [[Wiôldżi Klińcz]]

== Bùtnowé pòwrózczi ==
{{Commons}}
* https://na-kaszuby.pl/ ({{jãz.|pl}})
* https://web.archive.org/web/20131103220803/http://bip.minrol.gov.pl/DesktopDefault.aspx?TabOrgId=1708&amp;LangId=0 ({{jãz.|pl}})
* https://koronakaszub.com.pl/agroturystyka-ze-zwierzetami/ ({{jãz.|pl}})

{{Kòntrola}}

[[Kategòrëjô:Agroturistika| ]]</text>
      <sha1>lvdfrc9qt0zsusckx4g3w0bank2wvwa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Biblëjô</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6847</id>
    <revision>
      <id>218882</id>
      <parentid>215156</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T20:50:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Iketsi</username>
        <id>3254</id>
      </contributor>
      <comment>/* Òbaczë téż */ +</comment>
      <origin>218882</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8034" sha1="69pea45ciykm2kkovvhhrakfge19z8r" xml:space="preserve">{{Do werifikacje}}

'''Bibliô'''&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{sloworz.org|10033|11485}}&lt;/ref&gt;''', Biblëjô'''&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;''', Pismò Swiãté'''&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; abò '''Swiãté Pismò''' (z grecczégò βιβλιον ''biblion'' - zwój papirusu, ksãga, w.l. ''biblia'' - ksãdzi) - zbiér ksąg, spisany pierwoszno pò hebrjskù, aramejskù i greckù, ùznôny przez żëdów i chrzescëjôn za zôwzãti przez Bòga. Biblëjô i apartné ji dzéle mają jinszé znaczenié nôbòżné dlô różnëch wëznań. Na chrzescëjańskô Biblëjã składô sã [[Stôri Testameńt]] i [[Nowi Testameńt]]. 
Biblëjô hebrajskô - Tanach òbjimô ksãdzi Stôrégò Testameńtù.
[[Òbrôzk:Torah2.jpg|mały|prawo|Zwój [[Tora|Torë]] w jãzëkù hebrajsczim]]

== Kanón ==
Grecczi słowò ''kanón'' òznôczô strzëna, chternô służëła za miarã, stąd dalszé znaczenié - regla, prowadnik pòstãpòwania, wiarë. Kanón Swiãtégò Pisma òznôczô zbiérnik ksąg ùznônëch za zôwzãté i przez to za normã wiarë. Do IV staletégò n.e. nie bëło zadnégò kanonu Biblëji. Pierszé zmiónczi ò przëjãtim zestôwkù kanonicznich ksąg w antikòwim Kòscele pòkôzają sã w ùchòwônëch pismach chrzescëjansczich autorów IV s. - m.n. sw. Atanazégò, sw. Augustina, sw. Heronima, sw. Rufina. W tim czasù próbowano ùsztôłcëc òpòwiôdny kanón - m.jin. na synodach w Hippònie w 393r. i w Kartaginie w 397r. W kùńcu ùgòdzono kanón Biblëji na [[Sobór Trydencczi|sobòrze Trëdencczim]] w 1546r.
[[Òbrôzk:Lxx Minorprophets.gif|mały|prawo|Antikòwi dél [[manuskrypt]]u [[Septuaginta|Septuaginty]] (zwój ''Proroków miészich'') ok. [[I stalaté p.n.e.|I s. p.n.e.]]]]

=== Stôri Testameńt ===
Na Stôri Testameńt skłôdaô sã w leżnoscë òd ùznanégò kanonu:
* 39 ksąg - kanón hebrajsczi ùznôny przez żëdów i wëznania protestancczé;
* 46 ksąg - kanón katolicczi; 
* 49 ksąg - kanón prawosławnë.
Ksãdzi Stôrégò Testameńtu pòwstałë wedle różnich dzysdniowich badérów w cządze òd XII do II s. p.n e.. Zamkòscą Stôrégò Testameńtu je historëjô i spôdkòwizna żëdowsczégò narodu. Òne òstałë spisôné w jãzëkù hebrajsczim i aramejsczim.
[[Òbrôzk:Bible.malmesbury.arp.jpg|mały|prawo|Rãcznie przepisëwôny egzemplôrz Biblëji łacëzniané z [[1407]] r. do czëtani na głos w [[klôsztor]]ze]][[Òbrôzk:Gutenberg Bible.jpg|mały|prawo|[[Biblëja Gùtenberga]] pierszô ksążka drëkòwônô przë ùżëcim drëkarzczégò pisma]]
[[Òbrôzk:Hebrew Pentateuch (The S.S. Teacher's Edition-The Holy Bible - Plate VIII).jpg|mały|prawo|Dzél hebrajsczégò tekstu [[Ksãga Wińdzeniô|Ksãdzi Wińdzeniô]] rozdz. 20 ([[Dekalog|Dzesyńc Bòżëch Przëkôzaniów]])]]
[[Òbrôzk:Codex alexandrinus.jpg|mały|prawo|Dzęl [[Ewanielia Łukôsza|Ewanielii Łukôsza]] w [[Kòdeks Aleksandryjsczi|Kòdeksu Aleksandryjsczim]] z [[V stalaté]]gò]]
Ksãdzi Stôrégò Testameńtu chrzescëjanie dzelą na: 
* ksãdzi historëczné;
* ksãdzi profetëczné;
* ksãdzi didakticzné.
Wedle jinszégò pòdzélënkù, mającégò kòrzenie w żëdowiznie, są to Piãcoksąg Mòjżeszowi (żëd. [[Tora]]), Prorocy (żëd. Newiim) i Pisma (żëd. Ketuwim). Dlô Żëdów nôważniszô je nôstarszô czãsc Biblëji - Piãcoksąg Mòjżeszowi
* '''Na Piãcoksąg''' składają sã:
* Ksãga Pòczątków;
* Ksãga Wińdzeniô;
* Ksãga Kapłańskô;
* Ksãga Lëczbów;
* Ksãga Pòwtórzonégò Prawa.
* '''Ksãdzi [[Prorok|Proroków]]''' to:
* Ksãga Jozuégò;
* Ksãga Sãdzów;
* Ksãga Samùela 1 i 2;
* Ksãga Królewskô 1 i 2;
* Ksãga Izajôsza;
* Ksãga Jeremiôsza;
* Ksãga Ezechiela;
* 12 proroków miészich (Ozejôsza, Joela, Amòsa, Abdiôsza, Jónôsza, Micheôsza, Nahùma, Habakùka, Sofóniôsza, Aggeùsza, Zachariôsza, Malachiôsza).
* '''Ksãdzi hagiograficzné''' - dzelą sã na ksãdzi pòeticczi i na Ksãdzi ò charakterze historëczno - legendarnim.
* Ksãga Psalmów;
* Ksãga Przësłowiów;
* Ksãga Hioba; 
* Piesniô nad Piesniama;
* Ksãga Rut;
* Jamrotanié;
* Ksãga Kòheleta;
* Ksãga Esterë;
* Ksãga Daniela;
* Ksãga Ezdrôsza;
* Ksãga Nehemiôsza;
* Ksãga Kroników 1 i 2. 

=== Nowi Testameńt ===
Dlô chrzescëjôn, ùznającëch swiãtosc Stôrégò Testameńtu, spòdlowé znaczenié mô téż Nowi Testameńt, spisany w grecczim jãzëkù w latach 52-98 n.e.Zamkòscą Nowégò Testameńtu je [[Ewanielia]], abò &quot;Dobrô Nowina&quot;, ò Bòżim królestwie i ò zbawienim rozpòwiôdanô przez [[Jezës Christus|Jezësa Christusa]] i Jegò ùczniów, a téż dzeje pierszich gmin chrzescëjônsczich.
Żëdzë i jislam nie ùznają Nowégò Testameńtu za swiãté pisma, chòc jislam ùwôżô Jezësa za proroka.
Nowi Testameńt skłôdô sã z 27 ksąg:
* '''Sztërë Ewanielie''' - zôpis żëcégò i ùczenié Jezësa Christusa:
* Ewanieliô wedle sw. Mateùsza;
* Ewanieliô wedlw sw. Marka; 
* Ewanieliô wedle sw. Łukôsza;
* Ewanieliô wedle sw. Jana.
* '''Dzeje Apòstolsczi''' - ksãga ópisuje pòczątczi Kòscoła, pò wniebowstąpienim Jezësa, pòkôzoné na spódkù dzejnotë niechtërnech apòstołów (sw.Pioter, sw.Paweł, sw. Jakùb Starszi i Młodszi).
* '''Ksãdzi didakticzné''' - zbiér lëstów pisónych przez apostołów:
* 13 lëstów sw. Pawła z Tarsu;
* Lëst do Hebrajczików;
* 7 lëstów òglowich (sw. Jakùba, 1 i 2 sw. Piotra, 1,2 i 3 sw. Jana, sw. Judë Tadeusza).
* '''Apòkalipsa sw. Jana''' zwônô téż [[òbjawienié|Òbjawienim]] sw. Jana.
[[Òbrôzk:Podczas Targów Książki (10782459436).jpg|mały|Lekcjónôrz &quot;To je Słowò Bòżé&quot; (2007)]]
[[Eùgeniusz Gòłąbk]] przetołmacził na [[kaszëbsczi jãzëk]] &quot;Swiãté Pismiona Nowégò Testamentu&quot; (wédóné w 1993r.), Psalmë - &quot;Knéga psalmów&quot; (1999), a téż fragmentë ksãgów Stôrégò Testamentu, chtërne są w lekcjónôrzu &quot;To je Słowò Bòżé&quot; (2007). Z lekcjónarza kòrzëstają ùczãstnicë dosc pòpùlarnëch Mszi swiãtich z liturgią w jãzëkù kaszëbsczim.

== Òbaczë téż ==
{{Col2
|col1= === Sparłãczoné témë ===
* [[Adam Riszard Sykòra]]
* [[Zbigórz Jankòwsczi]]
|col2= === Bibliô ===
{{#categorytree:Bibliô|hideroot=on|mode=pages}}
}}

== Przëpisë ==
{{Przëpisë}}

== Lëteratura ==
* Encyklopediô Biblëjnô. Wyd. trzecé pòprôwioné. Warszawa: Òficëna Wëdawniczô &quot;Vocatio&quot;, 2004.
* Ewanielie na kaszëbsczi tołmaczoné, z greczi przełożił na [[kaszëbsczi jãzëk]] ò [[Adam Riszard Sykòra|Adam Ryszard Sikora]], Zarząd Główny Zrzeszenia Kaszubsko-Pomorskiego, Gdańsk 2010, ISBN 978-83-87258-39-9
* Jan Grodzëcczi. &quot;Kòscół dogmatów i tradëcëji&quot; 1963.
* Kaszëbskô Biblëjô; Nowi Testament; IV Ewanjelje, przełożëł [[Frãcëszk Grëcza|Francyszk Grucza]], Hlondianum Poznań 1992, ISBN 83-85203-06-0
* Ks. J. Karpecczi, &quot;Różnice wëznaniowé&quot;, Warszawa 1961
* Swięté Pismiona Nowégo Testameńtu, skaszëbił E. Gołąbk, Gdańsk : Zrzeszenie Kaszubsko-Pomorskie ; Pelplin : Wydawnictwo Diecezjalne, 1993, ISBN 83-85011-65-X[http://uu.diva-portal.org/smash/get/diva2:606396/FULLTEXT02]
* Witold Tëloch: Dzeje ksąg Starégò Testameńtu. Warszawa: Ksążka i Wiedza, 1985.

== Bùtnowé lënczi ==
{{Commons}}
* [https://web.archive.org/web/20110702132831/http://biblia.apologetyka.com/search/] Przëkładë Biblëji
* [http://bibliepolskie.pl/index.php?xid=1374857724&amp;tid=133] Ewanielie na kaszëbsczi tołmaczoné
* https://radiokaszebe.pl/news/tusk-podarowal-papiezowi-biblie-po-kaszubsku-historyczny-gest-1003
* https://www.kaszubi.pl/news/view/oswiadczenie-zarzadu-glownego-zrzeszenia-kaszubsko-pomorskiego
* https://www.kaszubi.pl/news/view/o-piecioksiegu-i-historii-jego-tlumaczenia-na-kaszubski-slow-kilka
* https://web.archive.org/web/20260513183359/https://kaszubskaksiazka.pl/szukaj?controller=search&amp;ticats=0&amp;s=pi%C4%99cioksi%C4%85g
* https://web.archive.org/web/20260513183348/https://drive.usercontent.google.com/download?id=1C7oQjv7Hm8H6lvVHeAVph9xdS3SC67Gr&amp;export=download

[[Kategòrëjô:Bibliô]]</text>
      <sha1>69pea45ciykm2kkovvhhrakfge19z8r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Jaskuleczka</title>
    <ns>0</ns>
    <id>7035</id>
    <redirect title="Jaskùleczka" />
    <revision>
      <id>218954</id>
      <parentid>174466</parentid>
      <timestamp>2026-10-16T04:30:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Iketsi</username>
        <id>3254</id>
      </contributor>
      <comment>[[Kategòriô:Przeczerowania]] òsta dodónô za pòmòcą gadżetu [[c:Help:Gadget-Cat-a-lot/csb|Cat-a-lot]]</comment>
      <origin>218954</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="60" sha1="ignet7pzxxy95jqhejda7g072f29xg7" xml:space="preserve">#redirect [[Jaskùleczka]]

[[Kategòrëjô:Przeczerowania]]</text>
      <sha1>ignet7pzxxy95jqhejda7g072f29xg7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Mùzeùm</title>
    <ns>0</ns>
    <id>7217</id>
    <revision>
      <id>218782</id>
      <parentid>218392</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T14:25:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Terrus38</username>
        <id>14026</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>218782</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1101" sha1="qmchytdpg3uwsfpgh6ku8o4hjphf7eb" xml:space="preserve">[[Òbrôzk:Muzeum Kaszubskie,Kaschubisches Museum Kartuzy.jpg|mały|[[Kaszëbsczé Mùzeum miona Frãcëszka Trédra|Kaszëbsczé Mùzeum w Kartuzach]]]]

'''Mùzeùm''' abò '''Mùzeum''' – institucjô pòwòłónô do zbiéraniô, badérowaniô, a téż òpieczi nad òbiektama, chtërne mają gwësną historiczną abô artisticzną wôrtosc. Pòzwa pòchôdô z [[Łacyńsczi jãzëk|łacëznianégò]] słowa ''musaeum'', chtërné samò pòwstało z grecczégò ''mouseion'' – plac abò swiãtnica, przeznaczony mùzóm (grecczim bòstwóm).

Fùnkcje mùzeùm:
[[Òbrôzk:Wdzydze zagroda 7.jpg|mały|[[Mùzeùm – Kaszëbsczi Etnograficzny Park m. Tédorë i Izydora Gùlgòwsczich we Wdzydzach|Mùzeùm we Wdzydzach]]]]
*òchrónné 
*didakticzné
*esteticzné

Pierszé mùzeùm w [[Pòlskô|Pòlsczi]] òstało założoné przez Izabelã Czartoryską w 1801 {{skr.|rokù}} w [[Puławy|Puławach]] i gromadzëło nôrodny pamiątczi.

== Òbaczë téż ==
{{#categorytree:Mùzea|mode=pages}}

== Bùtnowé pòwrózczi ==
{{Commons}}

[[Kategòrëjô:Mùzea| ]]
[[Kategòrëjô:Kùltura]]</text>
      <sha1>qmchytdpg3uwsfpgh6ku8o4hjphf7eb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Impresjonizm</title>
    <ns>0</ns>
    <id>7219</id>
    <revision>
      <id>218802</id>
      <parentid>209187</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T15:39:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Terrus38</username>
        <id>14026</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Terrus38 przeniós starnã [[Jimpresjonizm]] do [[Impresjonizm]]: pisënk</comment>
      <origin>209187</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2489" sha1="g5nkphgghlxmu9k5b3z5f93wedgdw0x" xml:space="preserve">[[Òbrôzk:Claude Monet, Impression, soleil levant.jpg|mały|]]

'''Jimpresjonizm''' – czierënk kùńszta jaczi sã uformował w XIX wiekù we Franceji. Jegò dokôzcë chcelë ùkôzac naturã, jak swòje subiektiwné òdczëca. Sztudérowôné zmienno wida ë farwë w zanôleżnocë dzéla dnia cze czadu rokù.

== Pòzstanié nurtu ==
Ôbrôz bëł malowany za pòmòcą czëstich farbów jaczi kładło sã prosto na płótno wszelejaczich czierënkach ë sztôłtach. Termin jimpresjonizm mô swój pòczątk od ôbrôza Claude’a Moneta „Jimpresja, porénk słuńca” (1872 r.) Pierwszi pòkôz jimpresjonisticzny miôł plac w 1874 rokù w Pariżu.

== Przedstôwcë ==
Bëtnictwò w pòkôzënkù mielë: 
* [[Claude Monet]],
* [[August Renoir]],
* [[Alfred Sisley]], 
* [[Camille Pissarro]],
* [[Paul Cézanne]],
* [[Edgar Degas]],
* [[Berthe Morist]].

== Tematika òbrazów ==
Jimpresjinisticzné ôbrôzë są baro „żëwi” malowôné jinstinktowno, w otemkłi kompozycji. Częsti téma to: krôjobrôz, scenë rozmajitégò ôrtu (postojec białczi, chłopa, dzecka, tuńcôrczi ë miónków na kòniach)

== Pòstjimpresjonizm ==
czësto jinszi kùńszt ùprôwiôlë [[pòstjimpresjoniscë]]; 
* [[Wincent Van Gogh]]
* [[ Paul Gauguin]]
* [[Paul Cézanne]].

'''Van Gogh''' òstôł legendã nié blós z tegò, że fejn malowôł, le temù,że miół barwné żëce zakłóńczoné tragedëjã.Jegò dynamiczné, ful ekspreseji óbrôzë ùderzywają wiôldzim napiãcym, jaczi przeżiwôł jakno malowôł.Kompozycëjã Van Gogha sã zdeformowôné sztôłtë, grëbô lëniô malarskô rozceskóné w rozmajitich czerënkach ë baro widzałi faktura.

'''Paul Gauguin''' w swòjim kuńszcezwrôcôł uwôgã na wspólny relacje człowieka z naturą, jinteresowałé gò znankòwn é zagadnienia lédzcziégò bëtowaniô.Wiôldzi znaczenié na jegò kùńszt miôl pobyt na osëchach [[Oceanii]], dokądka jachół z Franceji.malowôł jasné òbrôzë, bëło w nich ful jasny farwë z miãtczim konturem. Malowôł téż lëdzy z Oceanii,portretë autoportretë ë kompozëcëje znankòwné.

'''Paul Cézanne''' znô sã na dolëznie. Miôł swój styl, dobiérół jasné farwë ë rozmajiti bryłë. malowôł krôjobrôzë gdze mòżna nalezc zdeformowônë sztôłtë.

== Bibliografiô ==
* Uniwersalny leksykon sztuki Muza S.A., M. Bernhard i inni rok wyd. W-wa 2002 r.

== Bùtnowé lënczi ==
{{Commons}}

{{Kòntrola}}

[[Kategòrëjô:Kùńszt]]</text>
      <sha1>g5nkphgghlxmu9k5b3z5f93wedgdw0x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Angelsczi jãzëk</title>
    <ns>0</ns>
    <id>7278</id>
    <revision>
      <id>218890</id>
      <parentid>217569</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T22:06:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Iketsi</username>
        <id>3254</id>
      </contributor>
      <comment>m. jin. → {{skr.|m.jin.}};  np. → {{skr.|np.}}</comment>
      <origin>218890</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2599" sha1="7xkr020dw5zm57n6a72rfzhmkhw63ai" xml:space="preserve">{{Jãzëk
|farwa=000066
|farba=ffffff
|apartne miono=English
|kraj, òbénda1= ''de facto côłi swiat – [[lingua franca]]''
|lëczba= kòl kòl 400 milionów ([[rodnô mòwa]]), kòl 700 mln. ([[Drëdżi jãzëk|L2]])
|môl=-
|rodzëzna=
[[Jindoeùropejsczé jãzëczi]]
* [[Germańsczé jãzëczi]]
** [[Zôpadnogermańsczé jãzëczi]]
*** [[anglo-frizyjsczé jãzëczi]]
*** [[Angelsczé jãzëczi]]
**** Angelsczi jãzëk
|alfabét= łacyńsczi
|kraj, òbénda2= [[Wiôlgô Britaniô]], [[Zjednóné Stanë Americzi|USA]], [[Aùstraliô]], [[Kanada]] ë 55 jinszych
|agencëjô=
|iso1=en
|iso2=eng
|iso3=eng
|sil=ENG
|kòd=en
|znankównik=Angelskô
|jãzëk=angelsczi
|znankòwnik2=angelsczégò
}}
'''angelsczi jãzëk''', {{skr.|arch.}} '''anielsczi&lt;ref&gt;{{sloworz.org|24424|27988}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{YouTube|v=6ir6fMiRuTo|tit=Słowniki kaszubskie – 2013|k=Kaszubi PL (ZKP)|t=1228s}}&lt;/ref&gt;''' ({{jãz.|en}} ''English, the English language'') – jãzëk z zôpadnégò karna rodzëznë germańsczich jãzëków, rodny dlô kòl 370 miliónów lëdzy&lt;ref&gt;[https://www.ethnologue.com/language/eng ''English'' na starnie Ethnologue]&lt;/ref&gt;. Je ùrzãdnym jãzëkã w 59 państwach, {{skr.|m.jin.}} w [[Wiôlgô Britaniô|Wiôldżi Britanie]], [[Aùstraliô|Aùstralii]], [[Kanada|Kanadze]]. Nôwôżniészi dzysdzéń midzënôrodny jãzëk (''[[lingua franca]]''), co je skùtkã kòlonialny politiczi Britijsczégò Jimperium w XIX st. i wiôldżégò swiatowégò znaczënkù [[Zjednóné Stanë Americzi|USA]] w XX i XXI st.

== Bëtnota jãzëka ==
[[Òbrôzk:Anglospeak (subnational version).svg|mały|center|upright=2|Teritoria, w chtërnëch angelsczi je ùrzãdowim jãzëkã abò rodną mòwą wikszoscë lëdztwa]]

Angelsczi jãzëk pò II swiat. wòjnié òstôł globalnym jãzëkã. Je to jãzëk biznésòwych jinteresów ë midzënôrodnych relacëji. Je [[Robòczi jãzëk|robòczym jãzëkã]] wilu firm ë òrganizacëji {{skr.|np.}} [[Eùropejskô Ùniô|Eùropejsczéj Ùnii]] (''de facto''; de iure je 24 ùrzãdnych j.) 

== Òbaczë téż ==
{{Col2
|col1= === Sparłãczoné témë ===
* [[Wiôlgô Britaniô]]
* [[Francësczi jãzëk]]
* [[Łacyńsczi jãzëk]]
|col2= === Jiné germańsczé jãzëczi ===
{{#categorytree:Germańsczé jãzëczi|hideroot=on|mode=pages}}
}}

== Przëpisë ==
{{Przëpisë}}

== Bùtnowé pòwrózczi ==
{{Commons}}
* [[:en:List_of_countries_and_territories_where_English_is_an_official_language#Sovereign_states|Lësta państw z angelsczim jakò ùrzãdnym jãzëkã (pò angelskù)]]

{{Kòntrola}}

[[Kategòrëjô:Germańsczé jãzëczi]]</text>
      <sha1>7xkr020dw5zm57n6a72rfzhmkhw63ai</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>218892</id>
      <parentid>218890</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T22:09:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Iketsi</username>
        <id>3254</id>
      </contributor>
      <comment>{{skr.|j.}}... inne?</comment>
      <origin>218892</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2607" sha1="isfcks6wmj7pawenqr05ubetj41pbyo" xml:space="preserve">{{Jãzëk
|farwa=000066
|farba=ffffff
|apartne miono=English
|kraj, òbénda1= ''de facto côłi swiat – [[lingua franca]]''
|lëczba= kòl kòl 400 milionów ([[rodnô mòwa]]), kòl 700 mln. ([[Drëdżi jãzëk|L2]])
|môl=-
|rodzëzna=
[[Jindoeùropejsczé jãzëczi]]
* [[Germańsczé jãzëczi]]
** [[Zôpadnogermańsczé jãzëczi]]
*** [[anglo-frizyjsczé jãzëczi]]
*** [[Angelsczé jãzëczi]]
**** Angelsczi jãzëk
|alfabét= łacyńsczi
|kraj, òbénda2= [[Wiôlgô Britaniô]], [[Zjednóné Stanë Americzi|USA]], [[Aùstraliô]], [[Kanada]] ë 55 jinszych
|agencëjô=
|iso1=en
|iso2=eng
|iso3=eng
|sil=ENG
|kòd=en
|znankównik=Angelskô
|jãzëk=angelsczi
|znankòwnik2=angelsczégò
}}
'''angelsczi jãzëk''', {{skr.|arch.}} '''anielsczi&lt;ref&gt;{{sloworz.org|24424|27988}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{YouTube|v=6ir6fMiRuTo|tit=Słowniki kaszubskie – 2013|k=Kaszubi PL (ZKP)|t=1228s}}&lt;/ref&gt;''' ({{jãz.|en}} ''English, the English language'') – jãzëk z zôpadnégò karna rodzëznë germańsczich jãzëków, rodny dlô kòl 370 miliónów lëdzy&lt;ref&gt;[https://www.ethnologue.com/language/eng ''English'' na starnie Ethnologue]&lt;/ref&gt;. Je ùrzãdnym jãzëkã w 59 państwach, {{skr.|m.jin.}} w [[Wiôlgô Britaniô|Wiôldżi Britanie]], [[Aùstraliô|Aùstralii]], [[Kanada|Kanadze]]. Nôwôżniészi dzysdzéń midzënôrodny jãzëk (''[[lingua franca]]''), co je skùtkã kòlonialny politiczi Britijsczégò Jimperium w XIX st. i wiôldżégò swiatowégò znaczënkù [[Zjednóné Stanë Americzi|USA]] w XX i XXI st.

== Bëtnota jãzëka ==
[[Òbrôzk:Anglospeak (subnational version).svg|mały|center|upright=2|Teritoria, w chtërnëch angelsczi je ùrzãdowim jãzëkã abò rodną mòwą wikszoscë lëdztwa]]

Angelsczi jãzëk pò II swiat. wòjnié òstôł globalnym jãzëkã. Je to jãzëk biznésòwych jinteresów ë midzënôrodnych relacëji. Je [[Robòczi jãzëk|robòczym jãzëkã]] wilu firm ë òrganizacëji {{skr.|np.}} [[Eùropejskô Ùniô|Eùropejsczéj Ùnii]] (''de facto''; de iure je 24 ùrzãdnych {{skr.|j.}})

== Òbaczë téż ==
{{Col2
|col1= === Sparłãczoné témë ===
* [[Wiôlgô Britaniô]]
* [[Francësczi jãzëk]]
* [[Łacyńsczi jãzëk]]
|col2= === Jiné germańsczé jãzëczi ===
{{#categorytree:Germańsczé jãzëczi|hideroot=on|mode=pages}}
}}

== Przëpisë ==
{{Przëpisë}}

== Bùtnowé pòwrózczi ==
{{Commons}}
* [[:en:List_of_countries_and_territories_where_English_is_an_official_language#Sovereign_states|Lësta państw z angelsczim jakò ùrzãdnym jãzëkã (pò angelskù)]]

{{Kòntrola}}

[[Kategòrëjô:Germańsczé jãzëczi]]</text>
      <sha1>isfcks6wmj7pawenqr05ubetj41pbyo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Czinice</title>
    <ns>0</ns>
    <id>7597</id>
    <revision>
      <id>218810</id>
      <parentid>200414</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T16:12:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Terrus38</username>
        <id>14026</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>218810</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="559" sha1="2pkamqo9t69kh752lknz3tl8fjix5et" xml:space="preserve">[[Òbrôzk:Ciconia ciconia nest Kinice.jpg|mały|Czinice]]

'''Czinice''' ({{Jãz.|pl}} ''Kinice'', {{Jãz.|de}} ''Kienitz'') – kaszëbskô wies w [[Pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]], w [[Chònicczi kréz|chònicczim krézu]], w [[Gmina Brusë|gminie Brusë]]. 

== Bùtnowé lënczi ==
{{Commons}}
* [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_IV/100 Kinice w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”]

{{Kòntrola}}

[[Kategòrëjô:Kaszëbë]]
[[Kategòrëjô:Gmina Brusë]]</text>
      <sha1>2pkamqo9t69kh752lknz3tl8fjix5et</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>UEFS</title>
    <ns>0</ns>
    <id>7684</id>
    <redirect title="Universidade Estadual de Feira de Santana" />
    <revision>
      <id>218957</id>
      <parentid>218368</parentid>
      <timestamp>2026-10-16T04:32:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Iketsi</username>
        <id>3254</id>
      </contributor>
      <comment>To òstało przeniosłé z kategòrie [[Kategòriô:Przeczerowania|Przeczerowania]] do kategòrie [[Kategòriô:Przeczerowania z akronimów w jinszim jãzëkù/pt|Przeczerowania z akronimów w jinszim jãzëkù/pt]] (CatAlot)</comment>
      <origin>218957</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="124" sha1="f0xhwaotpo848ojr645r3aubcd61bhf" xml:space="preserve">#redirect[[Universidade Estadual de Feira de Santana]]

[[Kategòrëjô:Przeczerowania z akronimów w jinszim jãzëkù/pt]]</text>
      <sha1>f0xhwaotpo848ojr645r3aubcd61bhf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>UFBA</title>
    <ns>0</ns>
    <id>7686</id>
    <redirect title="Universidade Federal da Bahia" />
    <revision>
      <id>218945</id>
      <parentid>153954</parentid>
      <timestamp>2026-10-16T04:30:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Iketsi</username>
        <id>3254</id>
      </contributor>
      <comment>[[Kategòriô:Przeczerowania]] òsta dodónô za pòmòcą gadżetu [[c:Help:Gadget-Cat-a-lot/csb|Cat-a-lot]]</comment>
      <origin>218945</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="76" sha1="h8cko1bjsg2u67dc8bb7x74zoyxi0wc" xml:space="preserve">#redirect[[Universidade Federal da Bahia]]

[[Kategòrëjô:Przeczerowania]]</text>
      <sha1>h8cko1bjsg2u67dc8bb7x74zoyxi0wc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>218958</id>
      <parentid>218945</parentid>
      <timestamp>2026-10-16T04:32:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Iketsi</username>
        <id>3254</id>
      </contributor>
      <comment>To òstało przeniosłé z kategòrie [[Kategòriô:Przeczerowania|Przeczerowania]] do kategòrie [[Kategòriô:Przeczerowania z akronimów w jinszim jãzëkù/pt|Przeczerowania z akronimów w jinszim jãzëkù/pt]] (CatAlot)</comment>
      <origin>218958</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="112" sha1="rcgrwu0xr3sc5lje3ecos3cnta8zv3i" xml:space="preserve">#redirect[[Universidade Federal da Bahia]]

[[Kategòrëjô:Przeczerowania z akronimów w jinszim jãzëkù/pt]]</text>
      <sha1>rcgrwu0xr3sc5lje3ecos3cnta8zv3i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Cefet/RJ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>7691</id>
    <redirect title="Centro Federal de Educação Tecnológica Celso Suckow da Fonseca" />
    <revision>
      <id>218955</id>
      <parentid>153961</parentid>
      <timestamp>2026-10-16T04:30:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Iketsi</username>
        <id>3254</id>
      </contributor>
      <comment>[[Kategòriô:Przeczerowania]] òsta dodónô za pòmòcą gadżetu [[c:Help:Gadget-Cat-a-lot/csb|Cat-a-lot]]</comment>
      <origin>218955</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="112" sha1="1oct1fntiuolmy3fco607nfy4cyn1vf" xml:space="preserve">#redirect[[Centro Federal de Educação Tecnológica Celso Suckow da Fonseca]]

[[Kategòrëjô:Przeczerowania]]</text>
      <sha1>1oct1fntiuolmy3fco607nfy4cyn1vf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Argentina</title>
    <ns>0</ns>
    <id>7800</id>
    <revision>
      <id>218762</id>
      <parentid>212741</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T12:12:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Iketsi</username>
        <id>3254</id>
      </contributor>
      <comment>„Walijô”→„Waliô”</comment>
      <origin>218762</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2112" sha1="hl10w7419d6pvbo1x3ehmhy96k7s041" xml:space="preserve">{{Infobox-państwò
|gwôsné miono = República Argentina
|miono = Argentińskô Repùblika
|miono-genitiw = Argentinë
|fana = Flag of Argentina.svg
|herb = Coat of arms of Argentina.svg
|na karce = LocationArgentina.svg
|mòtto = &quot;En unión y libertad&quot;&lt;br&gt;(W jednotë ë wòlnotë)
|jãzëk = [[Szpańsczi jãzëk|Szpańsczi]], regionalné: [[guarani]], kom, mocowí, wichí, [[Waliô|walijsczi]]
|stolëca = [[Buenos Aires]]
|fòrma państwa = repùblika
|wiéchrzëzna = 2.780.400
|procent-wòdë = 
|lëdztwò = 40.091.000 | rok = 2018
|dëtk = Argentińsczé peso | kòd dëtka = ARS 
|czasowô cona = -3
|swiãto = 
|himn = Oíd, mortales, el grito sagrado: ¡Libertad!&lt;br&gt;(Doczëcze smiertelni swiãti krzëkwã: Wòlnota!) &lt;center&gt;[[Òbrôzk:Himno Nacional Argentino instrumental.ogg]]&lt;/center&gt; 
|kòd = AR
|Internet = .ar
|telefón = +54|Mònarcha=|Premiéra=|Prezydeńt=Javier Milei
|aùtowi kòd=RA|data ùsôdzenia=9 lëpińca 1816}}
'''Argentina''' abò '''Argentińskô Repùblika''' ({{jãz.|es}} ''República Argentina'') je stolëmnim państwã w [[Pôłniowô Amerika|Pôłniowi Americe]]. Stolëca ë nôwikszi gard to [[Buenos Aires]]. Bëła [[Szpańskô|szpańską]] kòlonią. Argentina je òsmim co do wiôlgòscë państwã swiata. Dôwni bëł prezydeńt Juan Peron ë jégò baro pòpùlarnô białka Evita Peron. A òd 1976 do 1983 rokù bëła tu òkrutnô diktatura wòjskòwich jenerôłów ë òficérów, chtërni zamòrdowôlë pònad 30.000 Argentińczików. Pòtemù né jenerôłowë bëlë zamknące w sôdzë. Òd 2013 do 2025 rokù papiéżã Watikanu bëł [[Frãcëszk (papiéż)|Frãcëszk]], chtërni pòchòdzył z Argentinë. 

== Galeriô Argentinë ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Òbrôzk:SantaCruz-CuevaManos-P2210651b.jpg|Cueva de Manos òd 13.000 lat
Òbrôzk:ViñedoCafayate.jpg|Salta
Òbrôzk:Condor_des_andes_immature.jpg|Kondor
Òbrôzk:Halbinsel_Valdes_Pinguine.jpg|Magelańsczé pingwinë
&lt;/gallery&gt;

== Bùtnowé pòwrózczi ==
{{Commons}}

{{Amerika}}

{{Ùzémk artikla}}
{{Kòntrola}}

[[Kategòrëjô:Argentina| ]]
[[Kategòrëjô:Pôłniowô Amerika]]</text>
      <sha1>hl10w7419d6pvbo1x3ehmhy96k7s041</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Czôrnô Dąbrowa</title>
    <ns>0</ns>
    <id>7914</id>
    <revision>
      <id>218783</id>
      <parentid>210546</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T14:25:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Terrus38</username>
        <id>14026</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>218783</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1001" sha1="pqd1b7i3zdwzln41progkb6bjji16ah" xml:space="preserve">[[Òbrôzk:Czarna Dąbrowa (pow bytowski)-domy.jpg|mały|]]

'''Czôrnô Dąbrowa''' ({{jãz.|pl}} ''Czarna Dąbrowa'', {{jãz.|de}} ''Czarndamerow'') – [[Kaszëbë|kaszëbskô]] [[wies]] w [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]], w [[bëtowsczi kréz|bëtowsczim krézu]], w [[gmina Stëdzéńce|gminie Stëdzéńce]]. W ti wsë tacył sã przed Miemcama ks. płk. [[Józef Wrëcza]], jeden z przédników òrganizacje - [[Krëjamnô Wòjskòwô Òrganizacëjô &quot;Pòmòrsczi Grif&quot;]]. Dzysô gbùrstwò Żmùda Trzebiatowsczich, ù chtërnich biwôł, stoji w [[Mùzeùm – Kaszëbsczi Etnograficzny Park m. Tédorë i Izydora Gùlgòwsczich we Wdzydzach|skansenie]] we [[Wdzydze|Wdzydzach]].

== Bùtnowé lënczi ==
{{Commons}}
* [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_I/738 2.) ''Czarna-dąbrowa'' w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”]

{{Ùzémk artikla}}
{{Kòntrola}}

[[Kategòrëjô:Gmina Stëdzéńce]]</text>
      <sha1>pqd1b7i3zdwzln41progkb6bjji16ah</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>IFBA</title>
    <ns>0</ns>
    <id>8166</id>
    <redirect title="Instituto Federal da Bahia" />
    <revision>
      <id>218948</id>
      <parentid>163924</parentid>
      <timestamp>2026-10-16T04:30:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Iketsi</username>
        <id>3254</id>
      </contributor>
      <comment>[[Kategòriô:Przeczerowania]] òsta dodónô za pòmòcą gadżetu [[c:Help:Gadget-Cat-a-lot/csb|Cat-a-lot]]</comment>
      <origin>218948</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="73" sha1="m19590k4z96h2wrtuh4qjgqarmbtilx" xml:space="preserve">#redirect[[Instituto Federal da Bahia]]

[[Kategòrëjô:Przeczerowania]]</text>
      <sha1>m19590k4z96h2wrtuh4qjgqarmbtilx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>218965</id>
      <parentid>218948</parentid>
      <timestamp>2026-10-16T11:25:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Iketsi</username>
        <id>3254</id>
      </contributor>
      <comment>To òstało przeniosłé z kategòrie [[Kategòriô:Przeczerowania|Przeczerowania]] do kategòrie [[Kategòriô:Przeczerowania z akronimów w jinszim jãzëkù/pt|Przeczerowania z akronimów w jinszim jãzëkù/pt]] (CatAlot)</comment>
      <origin>218965</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="109" sha1="ddhdg0ede3c88zw1od54nfwat5i0z2l" xml:space="preserve">#redirect[[Instituto Federal da Bahia]]

[[Kategòrëjô:Przeczerowania z akronimów w jinszim jãzëkù/pt]]</text>
      <sha1>ddhdg0ede3c88zw1od54nfwat5i0z2l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Psalm 130</title>
    <ns>0</ns>
    <id>8513</id>
    <revision>
      <id>218877</id>
      <parentid>205359</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T20:47:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Iketsi</username>
        <id>3254</id>
      </contributor>
      <comment>[[Kategòrëjô:Psalmë]]</comment>
      <origin>218877</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1024" sha1="sfb2bal9x1khownqrqj3xqshk2d8yp9" xml:space="preserve">'''Psalm 130''' (''De profundis'') je znóny w swiece, a pòchòdzy z ''Knédżi psalmów''.

&lt;center&gt;&lt;big&gt;&lt;big&gt;''PSALM 130''&lt;/big&gt;&lt;/big&gt;&lt;/center&gt;&lt;br /&gt;
&lt;center&gt;&lt;big&gt;&lt;big&gt;M&lt;/big&gt;ÒDLËTWA ŻALU I NÔDZEJI&lt;/center&gt;&lt;br /&gt;
&lt;poem&gt;''Piesń stãpni''.

Z głãbi jô do Was wòłóm, Panie,
Panie, wësłôchôjce mòjégò głosu!
Nakłóńce swòje ùsze
na głos mòjégò błaganiô,
Żele Wë mdzece pamiãtele ò grzéchach, Panie,
chtéż sã, Panie, òstoji?
Ale Wë ùdzeliwôce przebôczeniô,
żebë z bòjaznią bëło Wóm słùżoné.
Móm nôdzejã w Panu,
mòja dësza żeje nôdzeją,
jô żdżã na Jegò słowò,
Mòja dësza żdże na Pana,
Barżi niżle stróżowie na pòrénk,
{barżi niżle stróżowie na pòrénk}

Niech Izrael wëzérô za Panã,
Bò ù Pana je łaskawósc,
ù Niegò je bòkadosc òdkùpieniô.
Òn òdkùpi Izraela
ze wszëtczich jegò grzéchów.&lt;/poem&gt;

== Letëratura ==
''Knéga psalmów'' Gdańsk,1999, s. 233 – skaszëbił: [[Eùgeniusz Gòłąbk]] 

[[Kategòrëjô:Psalmë]]</text>
      <sha1>sfb2bal9x1khownqrqj3xqshk2d8yp9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>218879</id>
      <parentid>218877</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T20:48:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Iketsi</username>
        <id>3254</id>
      </contributor>
      <comment>{{Do werifikacje}}</comment>
      <origin>218879</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1043" sha1="rep9wsmwrms1qt9lnhiooyvodie6qp5" xml:space="preserve">{{Do werifikacje}}
'''Psalm 130''' (''De profundis'') je znóny w swiece, a pòchòdzy z ''Knédżi psalmów''.

&lt;center&gt;&lt;big&gt;&lt;big&gt;''PSALM 130''&lt;/big&gt;&lt;/big&gt;&lt;/center&gt;&lt;br /&gt;
&lt;center&gt;&lt;big&gt;&lt;big&gt;M&lt;/big&gt;ÒDLËTWA ŻALU I NÔDZEJI&lt;/center&gt;&lt;br /&gt;
&lt;poem&gt;''Piesń stãpni''.

Z głãbi jô do Was wòłóm, Panie,
Panie, wësłôchôjce mòjégò głosu!
Nakłóńce swòje ùsze
na głos mòjégò błaganiô,
Żele Wë mdzece pamiãtele ò grzéchach, Panie,
chtéż sã, Panie, òstoji?
Ale Wë ùdzeliwôce przebôczeniô,
żebë z bòjaznią bëło Wóm słùżoné.
Móm nôdzejã w Panu,
mòja dësza żeje nôdzeją,
jô żdżã na Jegò słowò,
Mòja dësza żdże na Pana,
Barżi niżle stróżowie na pòrénk,
{barżi niżle stróżowie na pòrénk}

Niech Izrael wëzérô za Panã,
Bò ù Pana je łaskawósc,
ù Niegò je bòkadosc òdkùpieniô.
Òn òdkùpi Izraela
ze wszëtczich jegò grzéchów.&lt;/poem&gt;

== Letëratura ==
''Knéga psalmów'' Gdańsk,1999, s. 233 – skaszëbił: [[Eùgeniusz Gòłąbk]] 

[[Kategòrëjô:Psalmë]]</text>
      <sha1>rep9wsmwrms1qt9lnhiooyvodie6qp5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>218880</id>
      <parentid>218879</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T20:49:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Iketsi</username>
        <id>3254</id>
      </contributor>
      <comment>{{Kòntrola}}</comment>
      <origin>218880</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1136" sha1="py766v4wjlltrlqzajvc1ed3twdavyj" xml:space="preserve">{{Do werifikacje}}
'''Psalm 130''' (''De profundis'') je znóny w swiece, a pòchòdzy z ''Knédżi psalmów''.

&lt;center&gt;&lt;big&gt;&lt;big&gt;''PSALM 130''&lt;/big&gt;&lt;/big&gt;&lt;/center&gt;&lt;br /&gt;
&lt;center&gt;&lt;big&gt;&lt;big&gt;M&lt;/big&gt;ÒDLËTWA ŻALU I NÔDZEJI&lt;/center&gt;&lt;br /&gt;
&lt;poem&gt;''Piesń stãpni''.

Z głãbi jô do Was wòłóm, Panie,
Panie, wësłôchôjce mòjégò głosu!
Nakłóńce swòje ùsze
na głos mòjégò błaganiô,
Żele Wë mdzece pamiãtele ò grzéchach, Panie,
chtéż sã, Panie, òstoji?
Ale Wë ùdzeliwôce przebôczeniô,
żebë z bòjaznią bëło Wóm słùżoné.
Móm nôdzejã w Panu,
mòja dësza żeje nôdzeją,
jô żdżã na Jegò słowò,
Mòja dësza żdże na Pana,
Barżi niżle stróżowie na pòrénk,
{barżi niżle stróżowie na pòrénk}

Niech Izrael wëzérô za Panã,
Bò ù Pana je łaskawósc,
ù Niegò je bòkadosc òdkùpieniô.
Òn òdkùpi Izraela
ze wszëtczich jegò grzéchów.&lt;/poem&gt;

== Òbaczë téż ==
* [[Bibliô]]

== Letëratura ==
''Knéga psalmów'' Gdańsk, 1999, s. 233 – skaszëbił: [[Eùgeniusz Gòłąbk]] 

== Bùtnowé pòwrózczi ==
{{Commons}}

{{Kòntrola}}

[[Kategòrëjô:Psalmë]]</text>
      <sha1>py766v4wjlltrlqzajvc1ed3twdavyj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>218881</id>
      <parentid>218880</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T20:49:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Iketsi</username>
        <id>3254</id>
      </contributor>
      <comment>/* Òbaczë téż */ * [[Biblëjô]]</comment>
      <origin>218881</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1138" sha1="c7m2tjr693qp5ia3smint1az7rpzdql" xml:space="preserve">{{Do werifikacje}}
'''Psalm 130''' (''De profundis'') je znóny w swiece, a pòchòdzy z ''Knédżi psalmów''.

&lt;center&gt;&lt;big&gt;&lt;big&gt;''PSALM 130''&lt;/big&gt;&lt;/big&gt;&lt;/center&gt;&lt;br /&gt;
&lt;center&gt;&lt;big&gt;&lt;big&gt;M&lt;/big&gt;ÒDLËTWA ŻALU I NÔDZEJI&lt;/center&gt;&lt;br /&gt;
&lt;poem&gt;''Piesń stãpni''.

Z głãbi jô do Was wòłóm, Panie,
Panie, wësłôchôjce mòjégò głosu!
Nakłóńce swòje ùsze
na głos mòjégò błaganiô,
Żele Wë mdzece pamiãtele ò grzéchach, Panie,
chtéż sã, Panie, òstoji?
Ale Wë ùdzeliwôce przebôczeniô,
żebë z bòjaznią bëło Wóm słùżoné.
Móm nôdzejã w Panu,
mòja dësza żeje nôdzeją,
jô żdżã na Jegò słowò,
Mòja dësza żdże na Pana,
Barżi niżle stróżowie na pòrénk,
{barżi niżle stróżowie na pòrénk}

Niech Izrael wëzérô za Panã,
Bò ù Pana je łaskawósc,
ù Niegò je bòkadosc òdkùpieniô.
Òn òdkùpi Izraela
ze wszëtczich jegò grzéchów.&lt;/poem&gt;

== Òbaczë téż ==
* [[Biblëjô]]

== Letëratura ==
''Knéga psalmów'' Gdańsk, 1999, s. 233 – skaszëbił: [[Eùgeniusz Gòłąbk]] 

== Bùtnowé pòwrózczi ==
{{Commons}}

{{Kòntrola}}

[[Kategòrëjô:Psalmë]]</text>
      <sha1>c7m2tjr693qp5ia3smint1az7rpzdql</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wiôldżi Klińcz</title>
    <ns>0</ns>
    <id>8623</id>
    <revision>
      <id>218816</id>
      <parentid>200174</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T16:50:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Iketsi</username>
        <id>3254</id>
      </contributor>
      <comment>– to je → – ; Òbaczë téż</comment>
      <origin>218816</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="558" sha1="3p2glmv29iyygjkrxuxlc6pp9myi07r" xml:space="preserve">{{Wies infobox}}

'''Wiôldżi Klińcz'''&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20210501024600/http://ksng.gugik.gov.pl/english/files/list_of_minority_names.pdf&lt;/ref&gt; – [[Kaszëbë|kaszëbskô]] wies w [[gmina Kòscérzna|gminie Kòscérzna]], w [[Kòscersczi kréz|kòscersczim krézu]] [[Pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczégò wòjewództwa]].

== Òbaczë téż ==
* [[U Kaszuby]]

== Przëpisë ==
{{Przëpisë}}

== Bùtnowé pòwrózczi ==
{{Commons}}

{{Ùzémk artikla}}
{{Kòntrola}}

[[Kategòrëjô:Gmina Kòscérzna]]
[[Kategòrëjô:Kaszëbë]]</text>
      <sha1>3p2glmv29iyygjkrxuxlc6pp9myi07r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Maks</title>
    <ns>0</ns>
    <id>8801</id>
    <revision>
      <id>218837</id>
      <parentid>202451</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T17:19:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Iketsi</username>
        <id>3254</id>
      </contributor>
      <comment>== Òbaczë téż == * [[Kaszëbskô Chëcz (gòspòdarstwò agroturistné)]]</comment>
      <origin>218837</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="889" sha1="q0utnwks3wfcxq9kbgdje4bq0oxw17k" xml:space="preserve">{{Wies infobox}}

'''Maks'''&lt;ref&gt;http://bip.chmielno.pl/upload/12302/UCHWALA_Nr_IV_popr_wniosek_o_wpis_do_rejestru.doc Uchwała nr IV/44/2007 Rady Gminy Chmielno z dnia 27.02.2007 roku zmieniająca uchwałę w sprawie wniosku o wpisanie Gminy Chmielno do rejestru gmin, na których obszarze używane są nazwy w języku mniejszości
&lt;/ref&gt;  ([[pòlsczi jãzëk|pl.]] ''Maks'') – to je [[Kaszëbë|kaszëbskô]] [[wnożëna]] w [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]], w [[kartësczi kréz|kartësczim krézu]], w [[gmina Chmielno|gminie Chmielno]]. Tu dlô turistów je &quot;Kaszëbskô chëcz&quot;[http://www.kaszuby-checz.pl/].

== Òbaczë téż ==
* [[Kaszëbskô Chëcz (gòspòdarstwò agroturistné)]]

== Przëpisë ==
{{Przëpisë}}

== Bùtnowé lënczi ==
{{Commons}}

{{Ùzémk artikla}}
{{Kòntrola}}

[[Kategòrëjô:Gmina Chmielno]]
[[Kategòrëjô:Kaszëbë]]</text>
      <sha1>q0utnwks3wfcxq9kbgdje4bq0oxw17k</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>218838</id>
      <parentid>218837</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T17:20:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Iketsi</username>
        <id>3254</id>
      </contributor>
      <comment>&lt;ref&gt;; [[pòlsczi jãzëk|pl.]]→{{jãz.|pl}};  – to je → –</comment>
      <origin>218838</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="883" sha1="gbixukepmrkx6h11019szjmqfacjvjo" xml:space="preserve">{{Wies infobox}}

'''Maks'''&lt;ref&gt;http://bip.chmielno.pl/upload/12302/UCHWALA_Nr_IV_popr_wniosek_o_wpis_do_rejestru.doc Uchwała nr IV/44/2007 Rady Gminy Chmielno z dnia 27.02.2007 roku zmieniająca uchwałę w sprawie wniosku o wpisanie Gminy Chmielno do rejestru gmin, na których obszarze używane są nazwy w języku mniejszości
&lt;/ref&gt; ({{jãz.|pl}} ''Maks'') – [[Kaszëbë|kaszëbskô]] [[wnożëna]] w [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]], w [[kartësczi kréz|kartësczim krézu]], w [[gmina Chmielno|gminie Chmielno]]. Tu dlô turistów je &quot;Kaszëbskô chëcz&quot;&lt;ref&gt;http://www.kaszuby-checz.pl/&lt;/ref&gt;.

== Òbaczë téż ==
* [[Kaszëbskô Chëcz (gòspòdarstwò agroturistné)]]

== Przëpisë ==
{{Przëpisë}}

== Bùtnowé pòwrózczi ==
{{Commons}}

{{Ùzémk artikla}}
{{Kòntrola}}

[[Kategòrëjô:Gmina Chmielno]]
[[Kategòrëjô:Kaszëbë]]</text>
      <sha1>gbixukepmrkx6h11019szjmqfacjvjo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Katalońskô</title>
    <ns>0</ns>
    <id>9020</id>
    <revision>
      <id>218763</id>
      <parentid>210466</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T12:12:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Iketsi</username>
        <id>3254</id>
      </contributor>
      <comment>„Walijô”→„Waliô”</comment>
      <origin>218763</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="882" sha1="07su858pbv30ep4zneedmp5p7eozab8" xml:space="preserve">{{Administracëjno jednostka infobox|miono=Katalóńskô|gwôsné miono=Catalunya&lt;br/&gt;Cataluña&lt;br/&gt;Catalonha|zort=autonomicznô zresz|fana=Flag of Catalonia.svg|miono-genitiw=Katalońsczi|herb=Coat_of_Arms_of_Catalonia.svg|himn=Els Segadors|karta=Localització de la CA de Catalunya.png|państwò=[[Szpańskô]]|Stolëca=Barcelona|Gùwernator=Pere Aragonès|lëdztwò=6&amp;nbsp;995&amp;nbsp;206|rok=2006|wiéchrzëzna=32&amp;nbsp;114|www=https://web.gencat.cat/ca/inici|ISO=E|jãzëk=[[katalońsczi jãzëk|katalońsczi]]}}

'''Katalońskô''' (abò '''Kataloniô'''; {{jãz.|ca}} ''Catalunya'', {{jãz.|es}} ''Cataluña'', [[Oksytańsczi jãzëk|oksytańsczi]] ''Catalonha'') – autonomicznô krôjna w [[Szpańskô|Szpańsczi]].

== Òbaczë téż ==
* [[Szkòckô]]
* [[Waliô]]

== Bùtnowé pòwrózczi ==
{{Commons}}

{{Ùzémk artikla}}
{{Kòntrola}}

[[Kategòrëjô:Katalońskô| ]]</text>
      <sha1>07su858pbv30ep4zneedmp5p7eozab8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kùjawskô</title>
    <ns>0</ns>
    <id>9096</id>
    <redirect title="Kùjawë" />
    <revision>
      <id>218949</id>
      <parentid>166657</parentid>
      <timestamp>2026-10-16T04:30:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Iketsi</username>
        <id>3254</id>
      </contributor>
      <comment>[[Kategòriô:Przeczerowania]] òsta dodónô za pòmòcą gadżetu [[c:Help:Gadget-Cat-a-lot/csb|Cat-a-lot]]</comment>
      <origin>218949</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="56" sha1="aktcb6iz2f1db3ezxjtar4b7iyrrtgx" xml:space="preserve">#redirect [[Kùjawë]]

[[Kategòrëjô:Przeczerowania]]</text>
      <sha1>aktcb6iz2f1db3ezxjtar4b7iyrrtgx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Noteć</title>
    <ns>0</ns>
    <id>9099</id>
    <redirect title="Notec" />
    <revision>
      <id>218936</id>
      <parentid>174546</parentid>
      <timestamp>2026-10-16T04:30:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Iketsi</username>
        <id>3254</id>
      </contributor>
      <comment>[[Kategòriô:Przeczerowania]] òsta dodónô za pòmòcą gadżetu [[c:Help:Gadget-Cat-a-lot/csb|Cat-a-lot]]</comment>
      <origin>218936</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53" sha1="5g3pb7urss7ov288p2iy9ao8bk2t0ps" xml:space="preserve">#redirect [[Notec]]

[[Kategòrëjô:Przeczerowania]]</text>
      <sha1>5g3pb7urss7ov288p2iy9ao8bk2t0ps</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gôchë</title>
    <ns>0</ns>
    <id>9183</id>
    <revision>
      <id>218934</id>
      <parentid>206318</parentid>
      <timestamp>2026-10-16T03:44:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Iketsi</username>
        <id>3254</id>
      </contributor>
      <comment>/* Òbôczë téż */ * [[Naji Gòchë]]</comment>
      <origin>218934</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2260" sha1="aaje3x5bmthoujufw41ikmsfxcib1ej" xml:space="preserve">[[Òbrôzk:Kaszuby - grupy lokalne.png|mały|Kôrta Kaszëb]]

'''Gôchë''' ([[pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Gochy'') – òbéńda w [[Pòlskô|Pòlsce]], bãdący dzélã [[Kaszëbë|Kaszëb]]. Òbéńda leżi na dôwnëch òbrëmieniëch historicznégò [[Człuchòwò|człëchòwsczégò]] krézu (Brzézno Szlachecczé, Bòrzëszkòwë ë [[Zôpcéń]]), tim sómym terminem òpisëjë sã téż mieszkańców tégò òbéńdze, chtërné zamiesczują téż kaszëbsczé wsë w [[Bëtowsczi kréz|bëtowsczim krézu]]&lt;ref&gt;zaborypark.eco.pl: [https://web.archive.org/web/20160304220325/http://zaborypark.eco.pl/html/dziedzictwo.htm Òbéndowi pòdzôł kaszëbsczich etnicznëch karn]. [przëstãp 2026-05-05]. [Zarchiwizowóné z tégò [http://zaborypark.eco.pl/html/dziedzictwo.htm adresu] (2012-11-01)] (pòl.).&lt;/ref&gt;. Gôchë grańczą na zôpôdze z miastkòwską zemią, na pôłniu z nordowima kréńcama dzysdniowégò [[Chònicczi kréz|chònicczégò krézu]], na pòrénkù z [[Zôbòrskô Zemia|Zôbòrama]] ë na pôłniu z [[Bëtowsczé Pòjezerzé|Bëtowsczim Pòjezerzém]]. Wëwòdzy sã stądka zacht kaszëbsczich rodów [[Zascankòwô szlachta|zascankòwi szlachtë]]&lt;ref&gt;Pioter Skërzëńsczi, ''Pomorze'', Warszawa: Wyd. Muza S.A., 2007, s. 187, [[Specjalnô:Książki/9788374951333|ISBN 978-83-7495-133-3]]. &lt;/ref&gt;. Na Gôchach gôdô sã, że bez Kaszëbów król Sobiesczi bë ni miôł dobëté Tërków.

Przédné môlëznë Gôchów to:

* [[Bòrowi Młin]]
* [[Brzézno Szlachecczé]]
* [[Bòrzëszkòwë]]
* [[Lëpińce]]

== Pòchòdzënk miona ==
Zgódno z kaszëbską lëdową etimòlodżą miono Gôchë pòchodzy òd słowa ''doch'', chtërnégò tamtészô lëdztwò miôła bòdôjno przewrazlëwioné nadùżiwac. W jawernotë kaszëbsczé słowò ''gòchë'' znankòwô nieòbrodné piôszczëté zemie z [[Mòrena|mòrenowyma]] kamyma, chtërné są znankòwné dlô ti dzéle Kaszëb.

== Òbôczë téż ==
* [[Gmina Lëpińce]]
* [[Naji Gòchë]]

== Przëpisë ==
{{Przëpisë}}

== Lëteratura ==
* [[Bernat Zëchta]]. Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej, Ossolineum, Wrocław - Warszawa - Kraków 1967, tom I, s. 298

== Bùtnowé lënczi ==
{{Commons}}

{{Kòntrola}}

[[Kategòrëjô:Kaszëbë]]</text>
      <sha1>aaje3x5bmthoujufw41ikmsfxcib1ej</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>UEMG</title>
    <ns>0</ns>
    <id>9340</id>
    <redirect title="Universidade do Estado de Minas Gerais" />
    <revision>
      <id>218956</id>
      <parentid>218389</parentid>
      <timestamp>2026-10-16T04:32:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Iketsi</username>
        <id>3254</id>
      </contributor>
      <comment>To òstało przeniosłé z kategòrie [[Kategòriô:Przeczerowania|Przeczerowania]] do kategòrie [[Kategòriô:Przeczerowania z akronimów w jinszim jãzëkù/pt|Przeczerowania z akronimów w jinszim jãzëkù/pt]] (CatAlot)</comment>
      <origin>218956</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="121" sha1="3ankrjtv3edv0bklcc7ebxwyb8ruou9" xml:space="preserve">#redirect[[Universidade do Estado de Minas Gerais]]

[[Kategòrëjô:Przeczerowania z akronimów w jinszim jãzëkù/pt]]</text>
      <sha1>3ankrjtv3edv0bklcc7ebxwyb8ruou9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Stodoła</title>
    <ns>0</ns>
    <id>9553</id>
    <revision>
      <id>218784</id>
      <parentid>218709</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T14:25:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Terrus38</username>
        <id>14026</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>218784</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="903" sha1="jcleal6uk4gmz8k3lscrrfwm7ydk3mg" xml:space="preserve">[[Òbrôzk:Kaszubski Park Etnograficzny, Wdzydze Kiszewskie (3).JPG|mały|Stodoła w [[Mùzeùm – Kaszëbsczi Etnograficzny Park m. Tédorë i Izydora Gùlgòwsczich we Wdzydzach|Mùzeùm – Kaszëbsczim Etnograficznim Parku m. Tédorë i Izydora Gùlgòwsczich]] we [[Wdzydze|Wdzydzach]]]]

'''Stodoła''' – gbùrsczi bùdink do zeżniwionégò zbòżégò ({{skr.|np.}} w snopach) abò słomë. Tu mòże bëc {{skr.|np.}} [[draszmaszina]].

== Galeriô ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Òbrôzk:Dülmen, Kirchspiel, Rödder, Mäusescheune -- 2024 -- 0110.jpg|Stodoła w [[Niemieckô|Niemiecce]]
&lt;/gallery&gt;

== Òbaczë téż ==
{{Col2
|col1= === Sparłãczoné témë ===
* [[Kaszëbë]]
|col2= === Bùdinczi ===
{{#categorytree:Bùdinczi|hideroot=on|mode=pages}}
}}

== Bùtnowé pòwrózczi ==
{{Commons}}

{{Ùzémk artikla}}
{{Kòntrola}}

[[Kategòrëjô:Gbùrzëzna]]
[[Kategòrëjô:Bùdinczi]]</text>
      <sha1>jcleal6uk4gmz8k3lscrrfwm7ydk3mg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Toruń</title>
    <ns>0</ns>
    <id>9892</id>
    <redirect title="Torń" />
    <revision>
      <id>218941</id>
      <parentid>170380</parentid>
      <timestamp>2026-10-16T04:30:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Iketsi</username>
        <id>3254</id>
      </contributor>
      <comment>[[Kategòriô:Przeczerowania]] òsta dodónô za pòmòcą gadżetu [[c:Help:Gadget-Cat-a-lot/csb|Cat-a-lot]]</comment>
      <origin>218941</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53" sha1="oi77eqvccmbu6gxm6tlmtkz4c3eknig" xml:space="preserve">#redirect [[Torń]]

[[Kategòrëjô:Przeczerowania]]</text>
      <sha1>oi77eqvccmbu6gxm6tlmtkz4c3eknig</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Òdnëczk</title>
    <ns>0</ns>
    <id>10161</id>
    <revision>
      <id>218785</id>
      <parentid>210547</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T14:26:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Terrus38</username>
        <id>14026</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>218785</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1198" sha1="elvwfv4fg009qtvxkmn4ngqt53j229z" xml:space="preserve">[[Òbrôzk:Wdzydze skansen dom 2.jpg|mały|Òdnëczk na gbùrsczi chëczi z [[Mùzeùm – Kaszëbsczi Etnograficzny Park m. Tédorë i Izydora Gùlgòwsczich we Wdzydzach|Kaszëbsczégò Etnograficznégò Parkù]] we Wdzydzach]]
'''Òdnëczk''' – to je knôdnô, drzewnianô òzdoba nad [[Dak|dakã]]. To mòże bëc wëkrajóny [[Kaszëbi|kaszëbsczi]] znak na stôri chëczi. 

== Lëteratura ==
* Ernst Seefried-Gulgowski, Von einem unbekannten Volke in Deutschland. Ein Beitrag zur Volks- und Landeskunde der Kaschubei /Izydor Gulgowski, O nieznanym ludzie w Niemczech. Przyczynek do ludoznawstwa i krajoznawstwa Kaszub, przekład M. Darska-Łogin, red. naukowa i wstęp J. Borzyszkowski, Berlin 1911 - Gdańsk 2012, ss. 57-58.

== Bùtnowé lënczi ==
{{Commons}}
* [http://heklowanazapaska.blogspot.com/2013/05/formy-budownictwa-kaszubskiego-w.html dane Bożeny Stelmachowskiej]
* [https://books.google.pl/books?id=NoARAwAAQBAJ&amp;pg=PA401&amp;lpg=PA401&amp;dq=cassubische+von+Dreger&amp;source=bl&amp;ots=hLvHfI1LhG&amp;sig=riBcmG8fRWhu5c5FGCM8-72HHCE&amp;hl=pl&amp;sa=X&amp;ved=0ahUKEwjco8edx5LMAhVMkCwKHeibCakQ6AEIQjAD#v=onepage&amp;q=Kaschuben&amp;f=true 1902 r.]

{{Ùzémk artikla}}
{{Kòntrola}}

[[Kategòrëjô:Bùdowizna]]</text>
      <sha1>elvwfv4fg009qtvxkmn4ngqt53j229z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ignac Szutenberg</title>
    <ns>0</ns>
    <id>10447</id>
    <revision>
      <id>218804</id>
      <parentid>205954</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T15:42:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Terrus38</username>
        <id>14026</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Terrus38 przeniós starnã [[Jignacy Szutenberg]] do [[Ignac Szutenberg]]: pisënk</comment>
      <origin>205954</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1113" sha1="ncmvt94drg7zax8huso6eelpucroxzs" xml:space="preserve">{{Nôpiérwi pò kaszëbskù}}
{{Bez òdjimka}}

'''Jignacy&lt;ref&gt;Biuletin Radzëznë Kaszëbszégò Jãzëka 2008, K-PZ Gduńsk 2008, s. 46&lt;/ref&gt; Szutenberg''' (ùr. [[22 lëpińca]] [[1901]] rokù w [[Kòżëczkòwò|Kòżëczkòwie]] – ùm. [[8 séwnika]] [[1975]] rokù – béł dzéjôrz kaszëbsczi. Òn béł redaktor w [[Zrzesz Kaszëbskô|Zrzeszë Kaszëbsczi]] òd [[12 lëpińca]] 1933 do 1939, a téż òd 1946 do 1947 rokù.

== Przëpisë ==
{{Przëpisë}}

== Lëteratura ==
* [[Ferdinand Neureiter|Neureiter F.]]: Historia literatury kaszubskiej. Próba zarysu. Pòlsczi dolmaczënk Maria Boduszyńska-Borowikowa, Wydawnictwo Morskie, Gdańsk 1982, ss. 199–200 
* Jabłoński A., Robotnik „Zrzeszë Kaszëbskji”. O życiu i działalności Ignacego Szutenberga, Gdynia: Wydawnictwo Region, 2020, ISBN 978-83-7591-752-9.

== Bùtnowé lënczi ==
{{Commons}}
* https://www.researchgate.net/publication/44705096_Zrzesz_Kaszebsko_Pismo_dla_ludu_kaszubskiego_W_imie_Boga_odrodzenie_Kaszub_nr11_1934

{{Ùzémk artikla}}
{{Kòntrola}}

{{DEFAULTSORT:Szutenberg Jignacy}}
[[Kategòrëjô:Kaszëbi]]</text>
      <sha1>ncmvt94drg7zax8huso6eelpucroxzs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Môrcën Lëter</title>
    <ns>0</ns>
    <id>10468</id>
    <revision>
      <id>218851</id>
      <parentid>214052</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T18:49:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Iketsi</username>
        <id>3254</id>
      </contributor>
      <comment>[[Kategòrëjô:1000 nôwôżniészich artiklów]]</comment>
      <origin>218851</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1248" sha1="bf8wyyoqgbdjknh70nz54fi74ddjr0w" xml:space="preserve">[[Òbrôzk:Martin Luther by Cranach-restoration.tif|mały|Môrcën Lëter]]

'''Môrcën Lëter''' ({{jãz.|de}} ''Martin Luther'') (1483–1546) – béł miemiecczim zôkònnikã, a pòtemù przédnym refòrmatorã, ni leno dlô Miemców, ale w swiece. Òn wspiéróné przez ksyżãt szerzwił deje refòrmacji.
Òn ùsadzył {{skr.|m.jin.}} ''Exegetica opera latina''. Dlô [[Lëterstwò|lëtersczi wiarë]] to jô baro wôżny człowiek.

== Galeriô ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Òbrôzk:Hans and Magrethe Luther.jpg|
Òbrôzk:Portrait of Martin Luther as an Augustinian Monk.jpg|Môrcën Lëter – zôkònnik
Òbrôzk:LutherPulpit.jpg|
Òbrôzk:Bulla-contra-errores.jpg|
Òbrôzk:Lutherbibel.jpg|
Òbrôzk:1543 On the Jews and Their Lies by Martin Luther.jpg|
Òbrôzk:Martin Luther's grave, Schlosskirche, Wittenburg.jpg|
Òbrôzk:Countries by percentage of Protestants (2010).svg|[[Protestantizm]]
&lt;/gallery&gt;

== Òbaczë téż ==
* [[Lëterstwò]]
* [[Protestantizm]]

== Bùtnowé pòwrózczi ==
{{Commons}}
* http://luter2017.pl/marcin-luter-nieco-odczarowany/

{{Ùzémk artikla}}
{{Kòntrola}}

{{SORTUJ:Lëter Môrcën}}
[[Kategòrëjô:Chrzescëjaństwò]]
[[Kategòrëjô:Miemcë]]
[[Kategòrëjô:1000 nôwôżniészich artiklów]]</text>
      <sha1>bf8wyyoqgbdjknh70nz54fi74ddjr0w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Szablóna:Miono</title>
    <ns>10</ns>
    <id>10527</id>
    <revision>
      <id>218932</id>
      <parentid>217791</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T23:21:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Terrus38</username>
        <id>14026</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>218932</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="603" sha1="o5efles98cxzt5zjafva01rafybu4z3" xml:space="preserve">&lt;br /&gt;&lt;div style=&quot;text-align: center; width: 60%; margin: auto; padding: 1em; border: {{{border|solid 2px black}}}; background-color: {{{bgcolor|gold}}}; color: {{{fgcolor|black}}}; font-weight: bold;&quot;&gt;[[File:Coat_of_arms_of_Kaszubians.png|50px|left]] Jeżlë wiész, że na môlëzna mô téż swòje [[Wiki:Normalizacjô kaszëbsczi terminologie|znormalizowóné kaszëbsczé miono]], òstawi òdkôz na starnie diskùsje. Nie zabôcz pòdac zdrzódło ti jinfòrmacje!&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;br /&gt;&lt;noinclude&gt;[[Kategòrëjô:Szablónë do artiklów]]
[[Kategòrëjô:Szablónë administratorsczé]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>o5efles98cxzt5zjafva01rafybu4z3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>C</title>
    <ns>0</ns>
    <id>10596</id>
    <revision>
      <id>218869</id>
      <parentid>213657</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T19:00:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Iketsi</username>
        <id>3254</id>
      </contributor>
      <comment>+</comment>
      <origin>218869</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1408" sha1="rogt07y5ycisgw77jnt44dfag7gpqmk" xml:space="preserve">{{Lëtra infobox}}
{{Jiné znaczënczi}}
'''C''', '''c''' – trzecô lëtra pòdstawòwégò [[Łacyńsczi alfabét|łacyńsczégò alfabétu]], ùżiwónô prakticzno w kòżdim alfabéce na łacyńsczim spòdlim. Lëtra ta pòchòdzy òd grecczi lëtrë ''gamma''

Przódë w [[Łacyńsczi jãzëk|łacëznie]] òznacziwała zwãk [k]. We wespółczasnëch jãzëkach mòże oznôczac regã jinëch zwãków, na przëmiôr [t͡s] (jak w [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbiznie]]), /t͡ʃ/, /d͡ʒ/. Czãsto wchodzy w skłôd [[Digraf|digrafów]] (nôstarszim i nôbarżi rozkòscérzónym je digraf '' ch'') abò je mòdifikòwónô diakriticznyma znakama (przikładã je m.jin. lëtra „[[ć]]”).

W [[Kaszëbsczi alfabét|kaszëbsczim alfabéce]] je piątą lëtrą&lt;ref&gt;{{RKJ|2010|115}}&lt;/ref&gt;.

== Galeriô ==
&lt;gallery widths=330 heights=330&gt;
Òbrôzk:Pronunciation of C in Europe.png|
&lt;/gallery&gt;

== Òbaczë téż ==
{{Col3
|col1= {{Pòdobnô pòzwa|C (wiele znaczeniów)}}
|col2= === Sparłãczoné témë ===
* [[Łacyńsczi alfabét]]
|col3= === Jiné lëtrë łacyńsczégò alfabétu ===
{{Kòlumnë|em=4|1=
{{#categorytree:Lëtrë łacyńsczégò alfabétu|hideroot=on|mode=pages}}
}}
}}

== Przëpisë ==
{{Przëpisë}}

== Bùtnowé lënczi ==
{{Commons}}

{{Ùzémk artikla}}
{{Kòntrola}}

[[Kategòrëjô:Lëtrë łacyńsczégò alfabétu]]
[[Kategòrëjô:Lëtrë kaszëbsczégò alfabétu]]</text>
      <sha1>rogt07y5ycisgw77jnt44dfag7gpqmk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Michael Jackson</title>
    <ns>0</ns>
    <id>11335</id>
    <revision>
      <id>218858</id>
      <parentid>217657</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T18:51:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Iketsi</username>
        <id>3254</id>
      </contributor>
      <comment>kat.</comment>
      <origin>218858</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6212" sha1="a0socsjatjsldaiojyu7uhr0dpm0zl9" xml:space="preserve">{{Biogram infobox|miono=Michael Jackson|òbrôzk=Michael Jackson 1983 (3x4 cropped) (contrast).jpg|fùl miono=Michael Joseph Jackson|data narodzeniégò=[[29 zélnika]] [[1958]]|môl narodzeniégò=[[Gary (Indiana)|Gary]]|data smiercë=[[25 czerwińca]] [[2009]]|môl smiercë=[[Los Angeles]]|przëczëna smiercë=przedôwkòwanié propòfòlu|wark=artista mùzyk, spiéwôrz, tuniôrz, aktór, ùsôdzca, filantrop|nôrodnosc=amerikańskô|wëznanié=[[chrzescëjaństwò]]|małżeństwò=[[Lisa Marie Presley]] (1994-1996), &lt;/br&gt;[[Deborah Jeanne Rowe]] (1996-1999)|dzecë=[[Michael Joseph Jackson Jr.]], [[Paris-Michael Katherine Jackson]], [[Prince Michael Jackson II]]|pòdpis=Michael Jackson signature.svg}}

'''Michael Joe Jackson''' (ùr. [[29 zélnika]] [[1958]] w [[Gary (Indiana)|Gary]], ùm. [[25 czerwińca]] [[2009]] w [[Los Angeles]]) – [[Zjednóné Stanë Americzi|amerikańsczi]] mùzyk a spiéwôrz mùzyczi pòp, R&amp;B, soul, rock i funk, aùtór tekstów, estradowi artista, tuniôrz, aktór, ùsôdzca i filantrop. Spiéwôł tenorã, dispònowôł głosã o skalë trzech i pół òktawë. Pòzéwóny „królã pòpù”, trzimóny je za jednã òd nôbarżi ikònicznëch pòstacjów swiata kùlture XX stalatégò.

Dzãka swòjim mùzycznym wëstãpóm ë telediskóm spòpùlarizowôł charakteristiczné tuńcowé rëchë, jaczé stałë sã jegò rozpòznôwczim céchã. Jegò głos a sztil wpłiwôł na artistów wielnëch mùzycznëch gatënków. Jackson je nôbarżi nôdgrôdzónym artistą w historie pòpùlarny mùzyczi.

== Żëcopis ==
Jackson zaczął wëstãpòwac we wiekù piãc lat. Pòd dozorã rigòristicznégò òjca, Josepha Jacksona, Michael i czwórka jegò starszich bracynów ùtwòrza karno [[The Jackson 5]], jaczé pózni òstało przemionowóné na The Jacksons. Jich nôwikszim szlagróm słëchało ''I Want You Back'' (1969), ''Dancing Machine'' (1973), ''Blame It on the Boogie'' (1978), ''ABC'' (1970), and ''Who's Lovin' You'' (1969). Pierszi solowi albùm Michaela, ''Off the Wall'', òstôł wëpùszczony w 1979 i zajãdrzniôł czile szlagrama, taczima jak ''Don't Stop 'Til You Get Enough'', ''Rock With You'', a ''Off the Wall''. W 1983 wëszedł albùm ''Thriller''. Nawetka pò wicy jak 40 latach, òstôwô nôlepi przedôwającym sã albùmã na swiece a zamikô w se zacht jegò nôwikszich szlagrów, w tim ''Billie Jean''. Za ''Thriller'' zdobéł òsmë [[Nôdgroda Grammy|nôdgrodów Grammy]]. Michael rëgnął w promòcyjną turã albùmù ze swòjima bracynama mët. Òb nen cząd òdkrił, że cerpi na bielactwò, chòrosc, jakô sprôwia, co tracył melaninã w skórze. W gwësnym sztóce pòniechtërne òbrëmia jegò skórë stałë sã na tëli jasné, co ùżiwanié pòcemniwającégò makijażu ju nie bëło prakticzné – doprowadzëło to do ne, co przëbrôł „biôłi” wëzdrzatk — ta decyzja przëcygnã wiele kriticzi òd pùbliczi a mediów. W dodôwkù z pòwòdu wëbùchù pirotechniczi òb czas nagriwaniô reklamë Pepsi doznôł pòpieczeniów drëdżegò ë trzecégò stãpienia na skórze głowë, dlôte mùszôł brëkòwac przedłużeniów włosów a cziszów. Jegò trzecy solowi albùm, ''Bad'', wëpùszczony òstôł w 1987 i stanowił nôwikszi rozkòlib w jegò kariérze. Stôł sã drëdżim nôlepi przedôwającym sã albùmã wszechczasów a towarzącô mù tura bëła jedną òd nôwikszich czedëkòlwiek. ''Dangerous'', wëdóné trzë lata pózni, bëło téż kòmercyjną zwënégą. Jackson òstôwôł na czëpie swiata mùzyczi przez pònad trzë dekadë, wëdôwającë trzë pòsobné albùmë w 1995, 1997 a 2001. Òb czas swòjich turów pò swiece òdwiedzywôł dzecë w szpitalach a w swòjim żëcym przekôzôł wicy jak 300 milionów dolarów na humanitarné céle. Dzãka charitatiwnym kampanióm a swòjim gwôsnym frańtówkóm (taczim jak ''We Are the World'' ë ''What More Can I Give''), ùdało mù sã zebrac milionë dolarów dlô pòtrzebùjącëch. Do dzysdnia òstôwô nôwikszim filantropã òd wszetczich celebritów{{Pòtrzébny przëpis}}.

Na swòji parcelë, Neverland, dze zbùdowôł, midzë jinyma, zoò a park zôbawów, gòscył wielné familie a chòré dzecë. Niechtërne dzecë spãdzywałë z nim całé dnie, nawetka zasypiającë w jegò łóżkù. Jegò dobrziństwò òstało ale zakwestionowóné pò 1993 przez òbskôrżenié ò seksualné wëkòrzëstiwanié dzecy. Pózni wëszło na jôw, co nie bëło dokazów pòcwierdzywającëch òbskôrdżi i że bëłë òne mòtiwòwóné chãcą financowégò zwëskù. Cobë òstawic za sobą nieprzijemné doswiôdczenia jak nôrëchli i ùchilëc sã òd dłudżégò procesu, Jackson zawiarł ùgôdënk na 20 milionów dolarów. Spòwòdowało to negatiwny pòmión westrzód pùbliczny òpinii, jakô ùzna to za próbã ùcëszeniô òfiarë. To dało pòsobné òbskôrżenia. Przez wnet dekadã béł pòd nadzorã FBI z ti przëczënë, ale niżóden dokôz na jegò winã nie òstôł nalazłi. Sąd ùznôł Jacksona niewinnym nëch pòstãpnëch zarzëtów ò seksualné wëkòrzistanié{{Pòtrzébny przëpis}}.

W 1994 rokù òżenił sã z [[Lisą Marie Presley]], córką [[Elvis Presley|Elvisa Presleya]], równak zdënk nie béł ùdóny. Rozlezlë sã pò dwùch latach ale pòtikelë sã jesz przez jaczis czas pózni. 14 lëstopadnika 1996 Jackson zdôł sã ze swòją dermatolożką, Deborah Jeanne Rowe, z jaką miôł sëna, Michaela „Prince’a” Josepha (ùr. 1997), i córkã, Paris-Michael Katherine (ùr. 1998), rozlezlë sã równak w 1999 rokù. W 2002 Jacksonowi ùrodzył sã drëdżi syn, Prince „Blankett” Michael, jaczégò ùrodza mù zastãpczô matka, jaczi juwernota nie òsta ùpùblicznionô.

25 czerwińca 2009 rokù zamiarł z pòwòdu przedôwkòwaniô propòfòlu (chtërnégò stosowanié w domôcëch warënkach je zakôzóné) pòdónégò mù przez Conrada Murraya, priwatnégò lékarza Jacksona.

== Òbaczë téż ==
* [[Mùzyka]]

== Bùtnowé pòwrózczi ==
{{Commons}}

{{Ùzémk artikla}}
{{Kòntrola}}

{{SORTUJ:Jackson, Michael}}
[[Kategòrëjô:Spiéwôcë]]
[[Kategòrëjô:1000 nôwôżniészich artiklów]]</text>
      <sha1>a0socsjatjsldaiojyu7uhr0dpm0zl9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Johann Wolfgang von Goethe</title>
    <ns>0</ns>
    <id>11453</id>
    <revision>
      <id>218853</id>
      <parentid>213797</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T18:50:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Iketsi</username>
        <id>3254</id>
      </contributor>
      <comment>kat</comment>
      <origin>218853</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6391" sha1="pgzl0u6tzba9h3307cycbtwjiwbojna" xml:space="preserve">{{Do werifikacje}}
[[Òbrôzk:Goethe (Stieler 1828).jpg|mały|Johann Wolfgang Goethe]]

'''Johann Wolfgang von Goethe''' – miemiecczi pòeta przełomù XVIII i XIX wiekù i jedén z nôbarżi znaczących w skali swiatowi, dramaturg, prozaik, ùczony, politik.

W tradycji [[Pòlskô|pòlsczi]] bywa mëlnie wiązany z romantyzmem, chòc w istoce bëł współtwórcą i jednym z głównëch (òbòk Fryderyka [[Schiller]] przedstawicelã esteticzi klasyczné (klasyka weimarskô ). Béł również mëslicelém i ùczonym, znawcą wielu dziedzin wiedzë oraz sztuczé. Studia prawniczé kończył w [[Lëpsk|Lëpskù]] i Strasburgu. W 1775 Goethe osadł w [[Weimar]]Weimarze w chternym mieszkôł do kuńca żecu. Pełnił różné funkcje na dworze księca sasko- weimarsczcego, dochodząc do randżi prezydénta Izby Finansów. W 1782 został nobilitowany. Od roku 1791 do 1817 kierował teatrém oraz wszestczima instytucjama oswiatowo-kulturalnymi ksiãstwa. W 1786 roku wyjechał na dwa lata do Włoch, co wywarło dużi wpływ na jego twórczosc. Najbliższa przyjazń łączyła go z Fryderykiem Schillerem.

Zmarł w Weimarze, w całkowitym òsamotnieniu, pò śmierci żony i jedynégo syna. Ostatnié słowa, chterné wëpowiedzôł przed śmiercą, brzmiałé : „Wiãci swiatła”.

== Pòchodzenie i òkres młodzeńczy (1749–1765) ==
[[Òbrôzk:Johann Wolfgang Goethe 1779.jpg|mały|]]
òjc Goethegò, [[Johann Gaspar]] Goethe (ùr. 1710, zm. 1782) żëł ze swòją rodzeną w przestronnym bùdinkù we Frankfurce przë sztrase Großer Hirschgraben. Jakò rentier pielęgnowôł różné zainteresowania, do chternëch należałë m.in. kòlekcjonowanie naturaliów i òbrazów.

Matinka Goethégò, Catharina Elisabeth (ùr. 1731, zm. 1808) z dodóm Textor, staré rodzëne razã fascynowôł gò na nowò. Pózni pisôł, że ''marzy, b''ë ''s''ã ''znajdowac jednoczesnie p''ò''sród'' ò''czarowywan''ë''ch i czarodzei''. Pòdczas òkupacji Frankfurtu przez wòjska francusczi w 1759 czãsto òdwiedzôł teatr francusczi w Junghòfie.

W 1763 dané mu bëło wësłuchac koncertù 7-letniégò wówczas Mozarta. W wiekù 14 lat starôł sã ò członkòstwo w cnotliwym ''Towarz''ë''stwie Arkadyjsczim prz''ë ''Phylandrii'' (''Arkadische Gesellschaft zu Phylandria''), òstôł jednak òdrzucony z powodu swòich ekscesów.

W wiekù15 lat flirtował z kelnerką, chternã późni nazywôł Gretchen, i znalôzł sã w pòdejrzanëch krãgach. ùciszono skandal, a Goethe ùcekł sã do chòrobë.

30 stremiannika1765 òpuscił na pòlecenie swoégò òjca [[Frankfurt]], bë w Lipskù pòdjąc studia prawniczé.

patrycjuszy, córka dzékana radë adwokacczi w wiekù 17 lat pòslubiała wówczas 38-letniégò radcã Goethégò. Nie òtrzimała w dzeciństwie żôdnégò wëkształceniô, jednak stała sã sławnô, dzãkia swemù żëczliwemù ùspòspòbieniu.

Z wëjątkiem sostrë Cornelii Friederiki Christiany ( ùr. 7 gòdnika 1750) rodzéństwò Goethégò zmarło wczesnie.

W 1758 Goethe zachòrowôł na òspã.

Edukacijã, na chtërnã składałë sã wszëstczi pòwszechné w tamtëch czasach przedmiotë i parã jãzëków òbcëch (łacena, greka, francusczi, angelsczi, hebrajsczi), zdobëł za pòsrednictwém òjca i priwatnëch szkólnëch.

Edukacija ta òbejmòwała również taczi descyplenë jak [[tuńc]], jazdã kònną i szermierkã (w tamtëch krãgach należałë òne do kanonu edukacyjnégò). Bëł raczei wzorowém ùczniém aniżeli zawadiaką – ùczëł sã z łatwoscą, jażle dôwało sã ùpùst jégò żëwi duszë. Długòtrwałą òdrazã do historii spòwòdowała stojąca w bibliotece òjca wielotomòwô historia papiestwa. Pózni Goethe òkreślał historiã mianém ''bezładn''é ''mieszanin''ë ''omyłek i przem''ò''c''ë. Wielkã przëjemnosc sprawiało mù rësowanie, mùzëka natomiast nie należała do jégò ùlubionëch dyscyplin.

Wczesnie zainteresowôł sã żywo literaturą, przë czim pòczątkòwò skupił swòją ùwagã na Friedrichù Gottliebie Klopstocku i Hëmerze.

Czedë Goethe bëł małim knôpim, zapòznano gò z teatrém: w domù rodzrnnym wëstawiano co rok teatr pupków, chtërny za kôżdym razã fascynowôł gò na nowò. Pózni pisôł, że ''marzy, b''ë ''s''ã ''znajdowac jednoczesnie p''ò''sród'' ò''czarowywan''ë''ch i czarodzei''. Pòdczas òkupacji Frankfurtu przez wòjska francusczi w 1759 czãsto òdwiedzôł teatr francusczi w Junghòfie.

W 1763 dané mu bëło wësłuchac koncertù 7-letniégò wówczas Mozarta|[[Mozart]]. W wiekù 14 lat starôł sã ò członkòstwo w cnotliwym ''Towarz''ë''stwie Arkadyjsczim prz''ë ''Phylandrii'' (''Arkadische Gesellschaft zu Phylandria''), òstôł jednak òdrzucony z powodu swòich ekscesów.

W wiekù15 lat flirtował z kelnerką, chternã późni nazywôł Gretchen, i znalôzł sã w pòdejrzanëch krãgach. ùciszono skandal, a Goethe ùcekł sã do chòrobë.

30 stremiannika1765 òpuscił na pòlecenie swoégò òjca Frankfurt[[, bë w Lipskù pòdjąc studia prawniczé.

# M. Ursel, „Więcej światła”. O ostatnich słowach wielkich romantyków polskich, [w:] Problemy współczesnej tanatologii. Medycyna – antropologia kultury – humanistyka, t. 6, pod red. J. Kolbuszewskiego, [[Wrocław]] 2002, s. 301–307.
# Corona Corona jako Ifigenia ({{jãz.|de}}). [dostęp 2008-10-31].
# Goethes Werke cz. IV. t. 1–50, Weimar 1887–1912, s.224n.
# 9/2834 List do Johanna Gottfrieda und Caroliny Herder; 9/2835 List do Christiana Gottloba Voigt.
# Maszyna parowa w Tarnowskich Górach.
# Wpis Goethego do księgi pamiątkowej kopalni ''Fryderyk'' w Tarnowskich Górach ({{jãz.|de}}).
# Ryszard Bednarczyk: ''Tarnogórski wiersz Goethego''.
# Goethe w Krakowie i Wieliczce.
# Stanisław Krzyżanowski: ''Goethe w Krakowie.'' w Rocznik Krakowski tom 13. (1911), s. 251–265.
# ohn Hennig: ''Goethes Europakunde: Goethes Kenntnisse des nichtdeutschsprachigen Europas'', Rodopi, 1987 ​[[Specjalna:Książki/9062036694|ISBN 90-6203-669-4]]​, 9789062036691.
# Goethe w Polsce str. 311.

== Galeriô ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Òbrôzk:Goethe Faust Fragment 1790.jpg|Goethe Faust
Òbrôzk:Goethe-Denkmal in Ilmenau retouched.jpg|Ilmenau-pòmnik Goethégò
&lt;/gallery&gt;

== Bùtnowé pòwrózczi ==
{{Commons}}

{{Kòntrola}}

[[Kategòrëjô:Lëteratura]]
[[Kategòrëjô:Miemcë]]</text>
      <sha1>pgzl0u6tzba9h3307cycbtwjiwbojna</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>218854</id>
      <parentid>218853</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T18:50:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Iketsi</username>
        <id>3254</id>
      </contributor>
      <comment>kat.</comment>
      <origin>218854</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6442" sha1="ac5yw20t1rsvzwd3d1faocn7xeb6pje" xml:space="preserve">{{Do werifikacje}}
[[Òbrôzk:Goethe (Stieler 1828).jpg|mały|Johann Wolfgang Goethe]]

'''Johann Wolfgang von Goethe''' – miemiecczi pòeta przełomù XVIII i XIX wiekù i jedén z nôbarżi znaczących w skali swiatowi, dramaturg, prozaik, ùczony, politik.

W tradycji [[Pòlskô|pòlsczi]] bywa mëlnie wiązany z romantyzmem, chòc w istoce bëł współtwórcą i jednym z głównëch (òbòk Fryderyka [[Schiller]] przedstawicelã esteticzi klasyczné (klasyka weimarskô ). Béł również mëslicelém i ùczonym, znawcą wielu dziedzin wiedzë oraz sztuczé. Studia prawniczé kończył w [[Lëpsk|Lëpskù]] i Strasburgu. W 1775 Goethe osadł w [[Weimar]]Weimarze w chternym mieszkôł do kuńca żecu. Pełnił różné funkcje na dworze księca sasko- weimarsczcego, dochodząc do randżi prezydénta Izby Finansów. W 1782 został nobilitowany. Od roku 1791 do 1817 kierował teatrém oraz wszestczima instytucjama oswiatowo-kulturalnymi ksiãstwa. W 1786 roku wyjechał na dwa lata do Włoch, co wywarło dużi wpływ na jego twórczosc. Najbliższa przyjazń łączyła go z Fryderykiem Schillerem.

Zmarł w Weimarze, w całkowitym òsamotnieniu, pò śmierci żony i jedynégo syna. Ostatnié słowa, chterné wëpowiedzôł przed śmiercą, brzmiałé : „Wiãci swiatła”.

== Pòchodzenie i òkres młodzeńczy (1749–1765) ==
[[Òbrôzk:Johann Wolfgang Goethe 1779.jpg|mały|]]
òjc Goethegò, [[Johann Gaspar]] Goethe (ùr. 1710, zm. 1782) żëł ze swòją rodzeną w przestronnym bùdinkù we Frankfurce przë sztrase Großer Hirschgraben. Jakò rentier pielęgnowôł różné zainteresowania, do chternëch należałë m.in. kòlekcjonowanie naturaliów i òbrazów.

Matinka Goethégò, Catharina Elisabeth (ùr. 1731, zm. 1808) z dodóm Textor, staré rodzëne razã fascynowôł gò na nowò. Pózni pisôł, że ''marzy, b''ë ''s''ã ''znajdowac jednoczesnie p''ò''sród'' ò''czarowywan''ë''ch i czarodzei''. Pòdczas òkupacji Frankfurtu przez wòjska francusczi w 1759 czãsto òdwiedzôł teatr francusczi w Junghòfie.

W 1763 dané mu bëło wësłuchac koncertù 7-letniégò wówczas Mozarta. W wiekù 14 lat starôł sã ò członkòstwo w cnotliwym ''Towarz''ë''stwie Arkadyjsczim prz''ë ''Phylandrii'' (''Arkadische Gesellschaft zu Phylandria''), òstôł jednak òdrzucony z powodu swòich ekscesów.

W wiekù15 lat flirtował z kelnerką, chternã późni nazywôł Gretchen, i znalôzł sã w pòdejrzanëch krãgach. ùciszono skandal, a Goethe ùcekł sã do chòrobë.

30 stremiannika1765 òpuscił na pòlecenie swoégò òjca [[Frankfurt]], bë w Lipskù pòdjąc studia prawniczé.

patrycjuszy, córka dzékana radë adwokacczi w wiekù 17 lat pòslubiała wówczas 38-letniégò radcã Goethégò. Nie òtrzimała w dzeciństwie żôdnégò wëkształceniô, jednak stała sã sławnô, dzãkia swemù żëczliwemù ùspòspòbieniu.

Z wëjątkiem sostrë Cornelii Friederiki Christiany ( ùr. 7 gòdnika 1750) rodzéństwò Goethégò zmarło wczesnie.

W 1758 Goethe zachòrowôł na òspã.

Edukacijã, na chtërnã składałë sã wszëstczi pòwszechné w tamtëch czasach przedmiotë i parã jãzëków òbcëch (łacena, greka, francusczi, angelsczi, hebrajsczi), zdobëł za pòsrednictwém òjca i priwatnëch szkólnëch.

Edukacija ta òbejmòwała również taczi descyplenë jak [[tuńc]], jazdã kònną i szermierkã (w tamtëch krãgach należałë òne do kanonu edukacyjnégò). Bëł raczei wzorowém ùczniém aniżeli zawadiaką – ùczëł sã z łatwoscą, jażle dôwało sã ùpùst jégò żëwi duszë. Długòtrwałą òdrazã do historii spòwòdowała stojąca w bibliotece òjca wielotomòwô historia papiestwa. Pózni Goethe òkreślał historiã mianém ''bezładn''é ''mieszanin''ë ''omyłek i przem''ò''c''ë. Wielkã przëjemnosc sprawiało mù rësowanie, mùzëka natomiast nie należała do jégò ùlubionëch dyscyplin.

Wczesnie zainteresowôł sã żywo literaturą, przë czim pòczątkòwò skupił swòją ùwagã na Friedrichù Gottliebie Klopstocku i Hëmerze.

Czedë Goethe bëł małim knôpim, zapòznano gò z teatrém: w domù rodzrnnym wëstawiano co rok teatr pupków, chtërny za kôżdym razã fascynowôł gò na nowò. Pózni pisôł, że ''marzy, b''ë ''s''ã ''znajdowac jednoczesnie p''ò''sród'' ò''czarowywan''ë''ch i czarodzei''. Pòdczas òkupacji Frankfurtu przez wòjska francusczi w 1759 czãsto òdwiedzôł teatr francusczi w Junghòfie.

W 1763 dané mu bëło wësłuchac koncertù 7-letniégò wówczas Mozarta|[[Mozart]]. W wiekù 14 lat starôł sã ò członkòstwo w cnotliwym ''Towarz''ë''stwie Arkadyjsczim prz''ë ''Phylandrii'' (''Arkadische Gesellschaft zu Phylandria''), òstôł jednak òdrzucony z powodu swòich ekscesów.

W wiekù15 lat flirtował z kelnerką, chternã późni nazywôł Gretchen, i znalôzł sã w pòdejrzanëch krãgach. ùciszono skandal, a Goethe ùcekł sã do chòrobë.

30 stremiannika1765 òpuscił na pòlecenie swoégò òjca Frankfurt[[, bë w Lipskù pòdjąc studia prawniczé.

# M. Ursel, „Więcej światła”. O ostatnich słowach wielkich romantyków polskich, [w:] Problemy współczesnej tanatologii. Medycyna – antropologia kultury – humanistyka, t. 6, pod red. J. Kolbuszewskiego, [[Wrocław]] 2002, s. 301–307.
# Corona Corona jako Ifigenia ({{jãz.|de}}). [dostęp 2008-10-31].
# Goethes Werke cz. IV. t. 1–50, Weimar 1887–1912, s.224n.
# 9/2834 List do Johanna Gottfrieda und Caroliny Herder; 9/2835 List do Christiana Gottloba Voigt.
# Maszyna parowa w Tarnowskich Górach.
# Wpis Goethego do księgi pamiątkowej kopalni ''Fryderyk'' w Tarnowskich Górach ({{jãz.|de}}).
# Ryszard Bednarczyk: ''Tarnogórski wiersz Goethego''.
# Goethe w Krakowie i Wieliczce.
# Stanisław Krzyżanowski: ''Goethe w Krakowie.'' w Rocznik Krakowski tom 13. (1911), s. 251–265.
# ohn Hennig: ''Goethes Europakunde: Goethes Kenntnisse des nichtdeutschsprachigen Europas'', Rodopi, 1987 ​[[Specjalna:Książki/9062036694|ISBN 90-6203-669-4]]​, 9789062036691.
# Goethe w Polsce str. 311.

== Galeriô ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Òbrôzk:Goethe Faust Fragment 1790.jpg|Goethe Faust
Òbrôzk:Goethe-Denkmal in Ilmenau retouched.jpg|Ilmenau-pòmnik Goethégò
&lt;/gallery&gt;

== Bùtnowé pòwrózczi ==
{{Commons}}

{{Kòntrola}}

[[Kategòrëjô:Lëteratura]]
[[Kategòrëjô:Miemcë]]
[[Kategòrëjô:1000 nôwôżniészich artiklów]]</text>
      <sha1>ac5yw20t1rsvzwd3d1faocn7xeb6pje</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wolfgang Amadeus Mozart</title>
    <ns>0</ns>
    <id>11454</id>
    <revision>
      <id>218857</id>
      <parentid>210753</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T18:51:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Iketsi</username>
        <id>3254</id>
      </contributor>
      <comment>kat.</comment>
      <origin>218857</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4359" sha1="55eofi6l8xd4g09twgbm98pr1wezhv5" xml:space="preserve">{{Do werifikacje}}
[[Òbrôzk:Wolfgang-amadeus-mozart 1.jpg|mały|Mozart]]

'''Wolfgang Amadeus Mozart''' (ùr. [[27 stëcznika]] [[1756]] w Salzbùrgù, zm. [[5 gòdnika]] [[1791]] we Wiedniu) – [[Aùstriô|aùstriacczi]] (czãsto spòtikô sã téż òkreslenie ''miemiecczi'') kòmpòzytór i wirtuoz grë na instrumentach klawiszowëch, chternégò twórczosc związanô bëła zwiksza z aùstriacczim Wiedniã. Razã z Haydnã i Beethovenã zaliczóny je do trójczi {{skr.|tpzw.}} „klasyków wiedeńsczich”.
[[Òbrôzk:Mozart SY06 Incipit.gif|mały]][[Òbrôzk:Mozart KV300i 3a.png|mały|Mozart KV300i]]
Ùrodzony w Salzbùrgù, jaczi béł wnenczas stolëcą samòstójnégò, w ramach Rzeszë, arcybiskùpstwa (dopierkù w latach 1805–1810 i zôs òd 1814 terenë te stałë sã czãscą Aùstriacczégò Césarstwa). Béł sódmim dzeckã miemiecczégò kòmpòzytora [[Leopold Mozart|Leopòlda Mozarta]] i [[Anna Maria Pertl|Anë Marii z dodomu Pertl]]. Miôł starszą ò piãc lat sostrã [[Maria Anna Mozart|Mariã i Annã pòzéwóną Nannerl]], chtërna téż przejawiała mùzyczné ùzdolnienia. Pòspół z nią, czedë miała 11 lat, małi Wolfgang grëwôł klawesynowé duetë na zasłoniãti jedwabistim materiałã klawiaturze. Òjc – Leopold Mozart – wòzył ich pò całi [[Eùropa|Eùropie]], przez co Wolfgang zaczął chòrowac. W rokù 1761 skòmpònowôł swój piérszi ùtwór – ''Menuet i Trio'' KV 1.

Pòzostała piątka rodzéństwa zmarła w dżibùlczënëch latach. W wiekù trzëch lat Wolfgang, słëszącë grã sostrë na klawesynie, zabawiał sã wëszukiwanim tercji na tim instrumence (jak wspòminô pózni jegò sostra). Òd piątégò rokù żëca ùcził sã grë na klawesynie pòd czerënkã swòjégò òjca.
[[Òbrôzk:Mozart SY06 Incipit.gif|mały|Mozart SY06 Incipit]]

== Miona Mozarta ==
Na chrzce nadano mù miona ''Joannes Chrysostomus Wolfgangus Theophilus'', pierszé na czesc swiãtégò katolicczégò patrona dnia ùrodzeniô Jana Chryzostoma, ''Wolfgang'' na pamiątkã dziadka ze stronë matczi, a ''Teofil'' na pamiątkã òjca chrzestnégò. Przez wiãkszosc żëca kompòzytor pòsługiwôł sã równak mionama ''Wolfgang Amadé''. ''Amadé'' to francëskô wersjô grecczégò
miona ''Teofil'' (''drëch Bòga'' abò ''ùmiłowany przez Bòga''). Czedës ùżiwôł także wersji włosczi (''Amadeo''). We wczesnëch dokùmentach wëstãpòwała téż fòrma [[Wolfgang Gottlieb]] (''Gottlieb'' to miemiecczé tłumaczenié dlô ''Teofil''). Natomiast nigdë nie ùżiwôł nôbarżi rozkòscérzóny dzysô [[Łacyńsczi jãzëk|łacyńsczi]] wersji ''Amadeus''. Za młodu starszi ùżywalë téż zdrobnień ''Wolferl'', ''Wolfgangerl'' i we wczesnëch czasach ''Wolfi'', ò czim je wiedzec z lëstów òjca.

== Kùńc żëcô ==
Mozart spãdzôł òstatné lata swòjégò żëcô we Wiedniù, gdze do dzysù mòżna zwiedzac jeden z jegò apartaméntów przë Domgasse 5, pòłożony w pòbliżu katedrë Sw. Szczepana. W bùdinkù tim Mozart skòmpònowôł w 1786 ''[[Weselé Figara]]''.

Jesz w rujanie 1791 nikt bë nie przëpùszczôł, że za dwa miesące Mozart ju nie bãdze żëł. Przez wiele lat nie bëło wiedzec, co bëło przëczëną smiercë kòmpòzytora, romanticznô tradicjô zas stwòrziła wkół tegò faktu wiele fantastycznëch legeńd. Pò długòtrwałi mediczni analize Antona Neumayra ùstalono równak dosc szczegółowi przebiég chòrobë Mozarta, w chterny òpise znajdują sã taczé òbjawë, jak: wësokô gòrączka, òbfité wëdzélanié pòtu i wësëpka, zapôliwny stón i nabrzëmienié w òbrãbie nogów.

Smiérc przerwała robòtã Mozarta nad mszą żałobną ''Requiem''. Na prosbã białczi Mozarta dzeło to dokòńczëlë jegò drëszë kòmpòzytorë, Joseph Eybler i Franz Xaver Süssmayr. W rãkopise Mozarta òstatné nutë pòstawioné jegò rãką przëpadają na 8 takt partii wòkalnëch ''Lacrimosa''. Długò wierzono, że Mozart zmarł w nãdzë i zapòmnieniu, pòchòwany w grobie dla ùbòdżich. Ale naprôwda, chòc jegò twórczosc nie bëła ju tak mòdnô we Wiedniu, dali òtrzimywôł równak znaczącé przëchòdë z rozmajitëch stron Eùropë.

== Bùtnowé pòwrózczi ==
{{Commons}}

{{SORTUJ:Mozart, Wolfgang}}
[[Kategòrëjô:Mùzyka]]
[[Kategòrëjô:1000 nôwôżniészich artiklów]]</text>
      <sha1>55eofi6l8xd4g09twgbm98pr1wezhv5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Marilyn Monroe</title>
    <ns>0</ns>
    <id>11474</id>
    <revision>
      <id>218856</id>
      <parentid>215973</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T18:51:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Iketsi</username>
        <id>3254</id>
      </contributor>
      <comment>kat.;  r. → {{skr.|r.}}</comment>
      <origin>218856</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10525" sha1="2hepczsaiztq7xkhl5tsalp3d2ugse5" xml:space="preserve">{{Do werifikacje}}
[[Òbrôzk:Marilyn Monroe in How to Marry a Millionaire (crop 2000×3000 px).jpg|mały|Marilyn Monroe (1953)]]

'''Marilyn Monroe''', włascewié '''Norma Jeane Mortenson''' ùrodzóna 1 czerwińca 1926 w [[Los Angeles]], ùmarła 5 zélnika – amerykańsczi aktórka, kapeluszniczka, piosenkôrka, prodùcentka filmòwa, gwiôzda filmôwa, jikòna kùltury pópularny&lt;ref&gt;Marcel Danesi, Popular Culture: Introductory Perspectives, 2008, s. 111.&lt;/ref&gt;. American Film Institute ùmiesciéł ją na szóstim mólu na lisce nówiãkszich aktórek wszech czasów.

Monroe swòjã karierã zaczãła w lëtach 40 jakno pin-up gir. Pózni trafiła do swiata filmu, gdze rabòtała dlô [[Columbia Pictures]] [https://web.archive.org/web/20130729145809/http://columbia/ pictures]. W 1951 {{skr.|r.}} zwiãzała sã z wytwórniã Fox, pò czim wkrótce zyskała pòpùlarnosc dzãką filmom ''Małpia kuracja'', ''Niagara'', ''Mężczyźni wolą blondynki'' czë ''Słomiany wdowiec.'' Zasłynãła z ról stereòtypòwych blondnków, ale wcelała sã również w pãstaceje baro złożóné i dramatéczné. W 1955 {{skr.|r.}} sztuderowała aktórstwô metodiczne w Actors Studio, założiła swòjã wytwórnię Marilyn Monroe Productions. Żëcë prywatné Monroe bëło pełne pertùrbaceji. Aktórka zmagała sã z ùzależnieniama i problemama psychicznyma. Bëła trzykrôtnie białkã, nie miała dzëcë. Film ''Skłóceni z życiem'' był òstatnim w jej żëcowô drodze, chtërã przerwała nieòczekiwóna smierc w 1962 r.

== Żëcë ==
[[Òbrôzk:Portrait of Marilyn Monroe.jpg|mały|]]

=== Młodosc ===
Norma Jeane Mortenson ùrodzéła sã w County Hospital w [[Los Angeles]], 1 czerwińca 1926 r., jakno trzece dzeckò [[Gladys Pearl Baker]]&lt;ref&gt; Jaka była prawdziwa Marilyn Monroe?. naobcasach.pl, 2014-09-22. [dostęp 2017-01-21].&lt;/ref&gt;.
Gladys nié mògła zrezygnowac z rabòty na rzecz òpieczi nad swòją córkã, òddała Normã rodzeznie zastãpczéj. Pò 7 lôtach ôdebrała jã i razã zamieszkały w Hollywood. Rok pózni Gladys zachòrowała na schizofrenię paranoidalną. Òstatk żëca przeżëwała w izolaceji i rzôdkò miôła òkazjã pòtkac sã z córkã. Òstatecznié trafiła do serocinca. Pò lótach tak wspòminała tén czas: „Rodzice wszystkich dzieci w Domu (sierocińcu) umarli. Ja miałam co najmniej jednego rodzica – matkę. Ale ona mnie nie chciała. Zbyt się wstydziłam, aby próbować wyjaśnić to innym dzieciom. Szczęśliwa byłam tylko gdy zabierano nas do kina. Jeane w òkrese dzëctwa miôła bec òfiarã mòlestowanié seksualnégò. Przyznawôła, że w wieku 8 lat była mòlestowóna seksualnié przez lokatóra, ale nié ùjawniła tożsamosce napastnika. Jakno dzëckò jãkała sã i beła dosc wstëdléwa. Szesnastôletnié Norma Jeane wyszła za dwudzestojednoletniégô chłopa, robòtnika.

=== Droga do sławë ===
W łżëkwiatë 1944 {{skr.|r.}} rabòtała pô 10 gòdzënów w Radioplane Munitions Factory. Tam pòtkała fotografa, chterën wykonôł òdjimczi pracownicom fabryczi. Chòcaż niżôdne z jej òdjimków nié òstało òpublikowónych, Norma Jean zdecydowała sã òdejsc z fabryczi i rozpòczãc rabòtã jakno mòdelka. W zélniku 1945 {{skr.|r.}} wyprowadzëła sã i pòdpisała kontrakt z Blue Book Model Agency. Pòdjãła decyzjã ò zmianié swòjégò wizerënczi – wyprostowała i farbòwanié włosë na blond. Ùważóna bëła za jedną z najcãżej robòtnych mòdelek, a jej òdjimki zdobiły òkładczi taczich cządników, jak „Pageant” czë „Peek”. Dzãkã pòmòcë, swòjej pracodawczyni, wkroczëła do swiata filmu w 1946 {{skr.|r.}} Jed Aktórka wraz z wpływowym Benem Lyonem wëbrała Marilyn Monroe jakno swòj pseudonim artisticzny. Miono Marilyn nawiãzëwało do gwiôzdy Broadwayu – Marilyn Miller, natomiast Monroe bëło nôzwëskã panieńsczim memki aktórki.
Pòczãtkòwò Monroe statistowała w filmach i tak jak inszi niedoswiadczeni aktorzy brała ùdzël w ùczbach spirwu, tuńca, pantomimy i jinszich sesjach òdjimkòwych, a także wzyrała rabòtã na planié filmòwym. Òsobisce marzëła ò karierze pòkroju Jean Harlow.
Jej pierszé role gôdóne to ''Dangerous Years'', ''Scudda Hoo! Scudda Hay!''. Pòd wildżim wrażeniém ambicji Monroe beł Sidney Skolsky, dzennikôrz „New York Post“, jaczi prowadzéł pòczytnã kolumnã rozrywkòwã: „To bëło jasne, że Monroe jest gòtowô cãżkò pracowac. Chcëła byc aktorkã i gwizdã filmòwã. Wiedzałem, że nick jej nie pòwsztëma“. Dzãki òżywionôm kòntaktom towarzysczim i domniemanemu romansòwi z Josephem Schenckiem w strëmianniku 1948 {{skr.|r.}} pòdpisała kòntrakt z Columbia Pictures. Pòd kierunkiem Natashy Lytess rozwijała aktorsczé ùmiejãtnosce, a pònadto przeszła kòlejnã zmianã swòjégò wizerunkù – jej włosë miały òd tej pòry kòlór platynowégò blondu, przeszła również kòrekcjã wady zgryzu.
W Columbii zagrała bardziej znaczãcã rolã w niskobùdżetãwëm musicalu ''Dziewczęta z chóru'', jaczi równak nie bëł sukcesem kòmercyjnym. Monroe stracëła kòntrakt w wytwórni. W òmawianym òkrese zwiãzała sã z łowcã talentów Johnnym Hydem, chterën prawdopòdobnie wtedy sfinansował jej òperacje plastéczne pòdbródka i knëra.
Pòzbawióna zródła dochodu w 1949 {{skr.|r.}} pòzowała nagò do òdjimków, chterë w 1953 {{skr.|r.}} ùkazały sã w pierwszém numerze ''Playboya''. Za sesjã òdjimkòwã ù Toma Kelleya dostôwała zaledwie 50 dolarów, a pò latach gôdała, że zdecydowała sã na tã sesjã bò bëła zdesperowóna, chòc ùważała, że „porządne dziewczyny nie pozują nago”.
=== Lata 50. Kariera w Hollywood ===
Wprôwdze Monroe próbowała zdjãc së òdium seksbomby i pragnęła bardziej ambitnych ról, to jednaka producenci pòstrzegali jã przede wszystczim przez pryzmat seksapilu, wskutek czegò występowała w dosc pòdobnych kreacjach aktorsczich m.in. sekretarczi w''Małpiej kuracji''czë w ''Uprzejmie informujemy, że nie są państwo małżeństwem''. Już wówczas aktorka znana bëła z tegò, że na planie zabëła tëkstu, òrãdzała sã, a czasã w ògóle nie stawiała sã na czas w rabòce.
Zmagała sã z bezsennoscã, tremã i niskã samoòcenã.
W 1953 {{skr.|r.}} zagrała femme fatale w ''Niagarze'', filmie nakrãcónym w Technicolorze. Sceny, w jaczich aktorka wystãpowała òwinięta tylko w przescieradło lub rãcznik, bëłë wówczas szokùjące i spòtkały sã z protestama srodowisk białczich. Sam film òkazał sã jednako wildżim sukcesem kasowym, ùtorował drogã do sławy Monroe, a także pòtwierdzëł jej status seksbomby.


[[Òbrôzk:2017 Kruisherenhotel, Renaissancehuis, hotelkamer 2.jpg|mały]]

=== Filmë fabùlarné ===
* [[1947 w filmie|1947]]: ''[[Szokująca panna Pilgrim]]'' (''The Shocking Miss Pilgrim'') jako operatorka telefonu (niewymieniona w czołówce)
* 1947: ''Dangerous Years'' jako Evie, kelnerka w Gopher Hole
* [[1948 w filmie|1948]]: ''You Were Meant for Me'' (niewymieniona w czołówce)
* 1948: ''Scudda-Hoo! Scudda-Hay!'' jako dziewczyna w kajaku (niewymieniona w czołówce)
* 1948: ''Green Grass of Wyoming'' jako Epizod z Square Dance (niewymieniona w czołówce)
* 1948: ''Dziewczęta z chóru'' (''Ladies of the Chorus'') jako Peggy Martin
* [[1949 w filmie|1949]]: ''Szczęśliwa miłość'' (''Love Happy'') jako klientka
* [[1950 w filmie|1950]]: ''Błyskawica'' (''The Fireball'') jako Polly
* 1950: ''Podróż do Tomahawk'' (''A Ticket to Tomahawk'') jako Clara (niewymieniona w czołówce)
* 1950: ''Right Cross'' jako Dusky Ledoux (niewymieniona w czołówce)
* 1950: ''[[Asfaltowa dżungla]]'' (''The Asphalt Jungle'') jako Angela Phinlay
* 1950: ''[[Wszystko o Ewie]]'' (''All About Eve'') jako panna Claudia Casswell
* [[1951 w filmie|1951]]: ''Opowieść z rodzinnych stron'' (''Home Town Story'') jako Iris Martin
* 1951: ''As Young as You Feel'' jako Harriet
* 1951: ''Pamiętniki Don Giovanniego'' (''Love Nest'') jako Roberta 'Bobbie' Stevens
* 1951: ''Pobierzmy się'' (''Let's Make It Legal'') jako Joyce
* [[1952 w filmie|1952]]: ''[[Proszę nie pukać]]'' (''Don't Bother to Knock'') jako Nell Forbes
* 1952: ''O. Henry przy pełnej widowni'' (''Full House'') jako prostytutka (fragment „The Cop and the Anthem”)
* 1952: ''Uprzejmie informujemy, że nie są państwo małżeństwem'' (''We're Not Married!'') jako Annabel Jones Norris
* 1952: ''Na krawędzi'' (''Clash by Night'') jako Peggy
* 1952: ''[[Małpia kuracja]]'' (''Monkey Business'') jako panna Lois Laurel
* [[1953 w filmie|1953]]: ''[[Niagara (film)|Niagara]]'' jako Rose Loomis
* 1953: ''[[Mężczyźni wolą blondynki]]'' (''Gentlemen Prefer Blondes'') jako Lorelei Lee
* 1953: ''[[Jak poślubić milionera]]'' (''How to Marry a Millionaire'') jako Pola Debevoise
* [[1954 w filmie|1954]]: ''[[Nie ma jak show]]'' (''There's No Business Like Show Business'') jako Vicky
* 1954: ''[[Rzeka bez powrotu]]'' (''River of No Return'') jako Kay Weston
* [[1955 w filmie|1955]]: ''[[Słomiany wdowiec]]'' (''The Seven Year Itch'') jako dziewczyna
* [[1956 w filmie|1956]]: ''[[Przystanek autobusowy (film)|Przystanek autobusowy]]'' (''Bus Stop'') jako Cherie
* [[1957 w filmie|1957]]: ''[[Książę i aktoreczka]]'' (''The Prince and the Showgirl'') jako Elsie Marina
* [[1959 w filmie|1959]]: ''[[Pół żartem, pół serio]]'' (''Some Like It Hot'') jako Sugar Kane Kowalczyk
* [[1960 w filmie|1960]]: ''[[Pokochajmy się]]'' (''Let's Make Love'') jako Amanda Dell
* [[1961 w filmie|1961]]: ''[[Skłóceni z życiem]]'' (''The Misfits'') jako Roslyn Taber
* [[1962 w filmie|1962]]: ''Something's Got to Give'' jako Ellen Wagstaff Arden

== Nagrody i nominacje ==
; [[César (nagroda filmowa)|'''César''']]
* 1959 – najlepsza aktorka zagraniczna – ''[[Książę i aktoreczka]]''

; [[Złoty Glob|Złote Globy]]
* 1957 – nominacja: [[Złoty Glob dla najlepszej aktorki w filmie komediowym lub musicalu|najlepsza aktorka w filmie komediowym lub musicalu]] – ''[[Przystanek autobusowy (film)|Przystanek autobusowy]]''
* 1960 – [[Złoty Glob dla najlepszej aktorki w filmie komediowym lub musicalu|najlepsza aktorka w filmie komediowym lub musicalu]] – ''[[Pół żartem, pół serio]]''

== Przëpisë ==
{{Przëpisë}}

== Bùtnowé pòwrózczi ==
{{Commons}}

{{Kòntrola}}

{{SORTUJ:Monroe, Marilyn}}
[[Kategòrëjô:Amerikańsczé aktórczi]]
[[Kategòrëjô:1000 nôwôżniészich artiklów]]</text>
      <sha1>2hepczsaiztq7xkhl5tsalp3d2ugse5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>218866</id>
      <parentid>218856</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T18:54:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Iketsi</username>
        <id>3254</id>
      </contributor>
      <comment>rokù</comment>
      <origin>218866</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10552" sha1="hrwdzenskkxws6wldpa22nwxom4ewfm" xml:space="preserve">{{Do werifikacje}}
[[Òbrôzk:Marilyn Monroe in How to Marry a Millionaire (crop 2000×3000 px).jpg|mały|Marilyn Monroe (1953)]]

'''Marilyn Monroe''', włascewié '''Norma Jeane Mortenson''' ùrodzóna 1 czerwińca 1926 w [[Los Angeles]], ùmarła 5 zélnika – amerykańsczi aktórka, kapeluszniczka, piosenkôrka, prodùcentka filmòwa, gwiôzda filmôwa, jikòna kùltury pópularny&lt;ref&gt;Marcel Danesi, Popular Culture: Introductory Perspectives, 2008, s. 111.&lt;/ref&gt;. American Film Institute ùmiesciéł ją na szóstim mólu na lisce nówiãkszich aktórek wszech czasów.

Monroe swòjã karierã zaczãła w lëtach 40 jakno pin-up gir. Pózni trafiła do swiata filmu, gdze rabòtała dlô [[Columbia Pictures]] [https://web.archive.org/web/20130729145809/http://columbia/ pictures]. W 1951 {{skr.|rokù}} zwiãzała sã z wytwórniã Fox, pò czim wkrótce zyskała pòpùlarnosc dzãką filmom ''Małpia kuracja'', ''Niagara'', ''Mężczyźni wolą blondynki'' czë ''Słomiany wdowiec.'' Zasłynãła z ról stereòtypòwych blondnków, ale wcelała sã również w pãstaceje baro złożóné i dramatéczné. W 1955 {{skr.|rokù}} sztuderowała aktórstwô metodiczne w Actors Studio, założiła swòjã wytwórnię Marilyn Monroe Productions. Żëcë prywatné Monroe bëło pełne pertùrbaceji. Aktórka zmagała sã z ùzależnieniama i problemama psychicznyma. Bëła trzykrôtnie białkã, nie miała dzëcë. Film ''Skłóceni z życiem'' był òstatnim w jej żëcowô drodze, chtërã przerwała nieòczekiwóna smierc w 1962 r.

== Żëcë ==
[[Òbrôzk:Portrait of Marilyn Monroe.jpg|mały|]]

=== Młodosc ===
Norma Jeane Mortenson ùrodzéła sã w County Hospital w [[Los Angeles]], 1 czerwińca 1926 r., jakno trzece dzeckò [[Gladys Pearl Baker]]&lt;ref&gt; Jaka była prawdziwa Marilyn Monroe?. naobcasach.pl, 2014-09-22. [dostęp 2017-01-21].&lt;/ref&gt;.
Gladys nié mògła zrezygnowac z rabòty na rzecz òpieczi nad swòją córkã, òddała Normã rodzeznie zastãpczéj. Pò 7 lôtach ôdebrała jã i razã zamieszkały w Hollywood. Rok pózni Gladys zachòrowała na schizofrenię paranoidalną. Òstatk żëca przeżëwała w izolaceji i rzôdkò miôła òkazjã pòtkac sã z córkã. Òstatecznié trafiła do serocinca. Pò lótach tak wspòminała tén czas: „Rodzice wszystkich dzieci w Domu (sierocińcu) umarli. Ja miałam co najmniej jednego rodzica – matkę. Ale ona mnie nie chciała. Zbyt się wstydziłam, aby próbować wyjaśnić to innym dzieciom. Szczęśliwa byłam tylko gdy zabierano nas do kina. Jeane w òkrese dzëctwa miôła bec òfiarã mòlestowanié seksualnégò. Przyznawôła, że w wieku 8 lat była mòlestowóna seksualnié przez lokatóra, ale nié ùjawniła tożsamosce napastnika. Jakno dzëckò jãkała sã i beła dosc wstëdléwa. Szesnastôletnié Norma Jeane wyszła za dwudzestojednoletniégô chłopa, robòtnika.

=== Droga do sławë ===
W łżëkwiatë 1944 {{skr.|rokù}} rabòtała pô 10 gòdzënów w Radioplane Munitions Factory. Tam pòtkała fotografa, chterën wykonôł òdjimczi pracownicom fabryczi. Chòcaż niżôdne z jej òdjimków nié òstało òpublikowónych, Norma Jean zdecydowała sã òdejsc z fabryczi i rozpòczãc rabòtã jakno mòdelka. W zélniku 1945 {{skr.|rokù}} wyprowadzëła sã i pòdpisała kontrakt z Blue Book Model Agency. Pòdjãła decyzjã ò zmianié swòjégò wizerënczi – wyprostowała i farbòwanié włosë na blond. Ùważóna bëła za jedną z najcãżej robòtnych mòdelek, a jej òdjimki zdobiły òkładczi taczich cządników, jak „Pageant” czë „Peek”. Dzãkã pòmòcë, swòjej pracodawczyni, wkroczëła do swiata filmu w 1946 {{skr.|rokù}} Jed Aktórka wraz z wpływowym Benem Lyonem wëbrała Marilyn Monroe jakno swòj pseudonim artisticzny. Miono Marilyn nawiãzëwało do gwiôzdy Broadwayu – Marilyn Miller, natomiast Monroe bëło nôzwëskã panieńsczim memki aktórki.
Pòczãtkòwò Monroe statistowała w filmach i tak jak inszi niedoswiadczeni aktorzy brała ùdzël w ùczbach spirwu, tuńca, pantomimy i jinszich sesjach òdjimkòwych, a także wzyrała rabòtã na planié filmòwym. Òsobisce marzëła ò karierze pòkroju Jean Harlow.
Jej pierszé role gôdóne to ''Dangerous Years'', ''Scudda Hoo! Scudda Hay!''. Pòd wildżim wrażeniém ambicji Monroe beł Sidney Skolsky, dzennikôrz „New York Post“, jaczi prowadzéł pòczytnã kolumnã rozrywkòwã: „To bëło jasne, że Monroe jest gòtowô cãżkò pracowac. Chcëła byc aktorkã i gwizdã filmòwã. Wiedzałem, że nick jej nie pòwsztëma“. Dzãki òżywionôm kòntaktom towarzysczim i domniemanemu romansòwi z Josephem Schenckiem w strëmianniku 1948 {{skr.|rokù}} pòdpisała kòntrakt z Columbia Pictures. Pòd kierunkiem Natashy Lytess rozwijała aktorsczé ùmiejãtnosce, a pònadto przeszła kòlejnã zmianã swòjégò wizerunkù – jej włosë miały òd tej pòry kòlór platynowégò blondu, przeszła również kòrekcjã wady zgryzu.
W Columbii zagrała bardziej znaczãcã rolã w niskobùdżetãwëm musicalu ''Dziewczęta z chóru'', jaczi równak nie bëł sukcesem kòmercyjnym. Monroe stracëła kòntrakt w wytwórni. W òmawianym òkrese zwiãzała sã z łowcã talentów Johnnym Hydem, chterën prawdopòdobnie wtedy sfinansował jej òperacje plastéczne pòdbródka i knëra.
Pòzbawióna zródła dochodu w 1949 {{skr.|rokù}} pòzowała nagò do òdjimków, chterë w 1953 {{skr.|rokù}} ùkazały sã w pierwszém numerze ''Playboya''. Za sesjã òdjimkòwã ù Toma Kelleya dostôwała zaledwie 50 dolarów, a pò latach gôdała, że zdecydowała sã na tã sesjã bò bëła zdesperowóna, chòc ùważała, że „porządne dziewczyny nie pozują nago”.
=== Lata 50. Kariera w Hollywood ===
Wprôwdze Monroe próbowała zdjãc së òdium seksbomby i pragnęła bardziej ambitnych ról, to jednaka producenci pòstrzegali jã przede wszystczim przez pryzmat seksapilu, wskutek czegò występowała w dosc pòdobnych kreacjach aktorsczich m.in. sekretarczi w''Małpiej kuracji''czë w ''Uprzejmie informujemy, że nie są państwo małżeństwem''. Już wówczas aktorka znana bëła z tegò, że na planie zabëła tëkstu, òrãdzała sã, a czasã w ògóle nie stawiała sã na czas w rabòce.
Zmagała sã z bezsennoscã, tremã i niskã samoòcenã.
W 1953 {{skr.|rokù}} zagrała femme fatale w ''Niagarze'', filmie nakrãcónym w Technicolorze. Sceny, w jaczich aktorka wystãpowała òwinięta tylko w przescieradło lub rãcznik, bëłë wówczas szokùjące i spòtkały sã z protestama srodowisk białczich. Sam film òkazał sã jednako wildżim sukcesem kasowym, ùtorował drogã do sławy Monroe, a także pòtwierdzëł jej status seksbomby.


[[Òbrôzk:2017 Kruisherenhotel, Renaissancehuis, hotelkamer 2.jpg|mały]]

=== Filmë fabùlarné ===
* [[1947 w filmie|1947]]: ''[[Szokująca panna Pilgrim]]'' (''The Shocking Miss Pilgrim'') jako operatorka telefonu (niewymieniona w czołówce)
* 1947: ''Dangerous Years'' jako Evie, kelnerka w Gopher Hole
* [[1948 w filmie|1948]]: ''You Were Meant for Me'' (niewymieniona w czołówce)
* 1948: ''Scudda-Hoo! Scudda-Hay!'' jako dziewczyna w kajaku (niewymieniona w czołówce)
* 1948: ''Green Grass of Wyoming'' jako Epizod z Square Dance (niewymieniona w czołówce)
* 1948: ''Dziewczęta z chóru'' (''Ladies of the Chorus'') jako Peggy Martin
* [[1949 w filmie|1949]]: ''Szczęśliwa miłość'' (''Love Happy'') jako klientka
* [[1950 w filmie|1950]]: ''Błyskawica'' (''The Fireball'') jako Polly
* 1950: ''Podróż do Tomahawk'' (''A Ticket to Tomahawk'') jako Clara (niewymieniona w czołówce)
* 1950: ''Right Cross'' jako Dusky Ledoux (niewymieniona w czołówce)
* 1950: ''[[Asfaltowa dżungla]]'' (''The Asphalt Jungle'') jako Angela Phinlay
* 1950: ''[[Wszystko o Ewie]]'' (''All About Eve'') jako panna Claudia Casswell
* [[1951 w filmie|1951]]: ''Opowieść z rodzinnych stron'' (''Home Town Story'') jako Iris Martin
* 1951: ''As Young as You Feel'' jako Harriet
* 1951: ''Pamiętniki Don Giovanniego'' (''Love Nest'') jako Roberta 'Bobbie' Stevens
* 1951: ''Pobierzmy się'' (''Let's Make It Legal'') jako Joyce
* [[1952 w filmie|1952]]: ''[[Proszę nie pukać]]'' (''Don't Bother to Knock'') jako Nell Forbes
* 1952: ''O. Henry przy pełnej widowni'' (''Full House'') jako prostytutka (fragment „The Cop and the Anthem”)
* 1952: ''Uprzejmie informujemy, że nie są państwo małżeństwem'' (''We're Not Married!'') jako Annabel Jones Norris
* 1952: ''Na krawędzi'' (''Clash by Night'') jako Peggy
* 1952: ''[[Małpia kuracja]]'' (''Monkey Business'') jako panna Lois Laurel
* [[1953 w filmie|1953]]: ''[[Niagara (film)|Niagara]]'' jako Rose Loomis
* 1953: ''[[Mężczyźni wolą blondynki]]'' (''Gentlemen Prefer Blondes'') jako Lorelei Lee
* 1953: ''[[Jak poślubić milionera]]'' (''How to Marry a Millionaire'') jako Pola Debevoise
* [[1954 w filmie|1954]]: ''[[Nie ma jak show]]'' (''There's No Business Like Show Business'') jako Vicky
* 1954: ''[[Rzeka bez powrotu]]'' (''River of No Return'') jako Kay Weston
* [[1955 w filmie|1955]]: ''[[Słomiany wdowiec]]'' (''The Seven Year Itch'') jako dziewczyna
* [[1956 w filmie|1956]]: ''[[Przystanek autobusowy (film)|Przystanek autobusowy]]'' (''Bus Stop'') jako Cherie
* [[1957 w filmie|1957]]: ''[[Książę i aktoreczka]]'' (''The Prince and the Showgirl'') jako Elsie Marina
* [[1959 w filmie|1959]]: ''[[Pół żartem, pół serio]]'' (''Some Like It Hot'') jako Sugar Kane Kowalczyk
* [[1960 w filmie|1960]]: ''[[Pokochajmy się]]'' (''Let's Make Love'') jako Amanda Dell
* [[1961 w filmie|1961]]: ''[[Skłóceni z życiem]]'' (''The Misfits'') jako Roslyn Taber
* [[1962 w filmie|1962]]: ''Something's Got to Give'' jako Ellen Wagstaff Arden

== Nagrody i nominacje ==
; [[César (nagroda filmowa)|'''César''']]
* 1959 – najlepsza aktorka zagraniczna – ''[[Książę i aktoreczka]]''

; [[Złoty Glob|Złote Globy]]
* 1957 – nominacja: [[Złoty Glob dla najlepszej aktorki w filmie komediowym lub musicalu|najlepsza aktorka w filmie komediowym lub musicalu]] – ''[[Przystanek autobusowy (film)|Przystanek autobusowy]]''
* 1960 – [[Złoty Glob dla najlepszej aktorki w filmie komediowym lub musicalu|najlepsza aktorka w filmie komediowym lub musicalu]] – ''[[Pół żartem, pół serio]]''

== Przëpisë ==
{{Przëpisë}}

== Bùtnowé pòwrózczi ==
{{Commons}}

{{Kòntrola}}

{{SORTUJ:Monroe, Marilyn}}
[[Kategòrëjô:Amerikańsczé aktórczi]]
[[Kategòrëjô:1000 nôwôżniészich artiklów]]</text>
      <sha1>hrwdzenskkxws6wldpa22nwxom4ewfm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Mariô Skłodowskô-Curie</title>
    <ns>0</ns>
    <id>11524</id>
    <revision>
      <id>218875</id>
      <parentid>216216</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T20:42:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Iketsi</username>
        <id>3254</id>
      </contributor>
      <comment>kat</comment>
      <origin>218875</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5072" sha1="rd7022l7u5d4nvzg8al4k7zmi61y9q0" xml:space="preserve">{{Nobel|Nôdgroda=Chemijô|Rok=1911}}
{{Nobel|Nôdgroda=Fizyka|Rok=1903}}

[[Òbrôzk:Marie Curie Tekniska museet.jpg|mały|Mariô Skłodowskô-Curie, rok 1900]]

'''Mariô Saloma Skłodowskô-Curie''' ({{jãz.|pl}} ''Maria Skłodowska-Curie'', {{jãz.|fr}} ''Marie Curie'' abò ''Madame Curie'', ùr. 7 [[Lëstopadnik|lëst]]. [[1867]] w [[Warszawa|Warszawie]] – ùm. 4 [[lëpińc]]a [[1934]] we Francji) – stolemnô pòlskô-francëskô ùczała; badérka [[fizyka|fizyczi]], [[Chemijô|chemii]], radioaktiwnoscë; dwa razë noblëstka. Mariô bëła pierszą białką, chtërna dobëła [[Nôdgroda_Nobla|nôdgrodë Nobla]] na swiece, pierszą òsobą z blós 4 na swiece, chtërna dobëła nôdgrodã Nobla dwa razë i blós jedną nôblëstką w 2 apartnëch òbrëmiach dokładnëch ùczbów. &lt;br&gt;Bëła téż pierszą białką-profesórką na [[Sorbóna|Sorbónie]] i pierszą białką we Francji, chtërna pò smiercë spòczëła za zasłëdżi w parisczim Panteònie.

Ùrodzëła sã w Zeńdzeniowi Warszawie pòd zôbòrã rusczim. Ji starszi bëlë ùbòdżëma szlachcicama ë szkòlnyma. Ji òjc, Władisłôw herbù Dołãga, bëł bezwiarniką, szkòlnym matematiczi ë fizyczi ë téż direktórã 2 gbùrsczich gimnazjów. Ji mëma, Barnisłôwa z dodoma Boguskô herbù Topór, bëła katolëczką ë prowadniczką warszawsczi płôce dlô dzéwczãt. Ji sostrë ë bracia òstëlë lékôrzama ë szkòlnyma. Czej Mariô bëłô môłô, ji ùmiłotonô sostra Zofiô ùmarła na tifus, pò czim ùmarła téż ji mëma na sëchòtë. Mariô dostała wiôlgą depresje, òstała sã bezwiarniczką ë pòswãcëła sã ùczbóm.

Mario chcała sã ùczëc, le w rusczim zôbòrze bëł zakôz ùczbë na ùniwersytece dlô pòlsczich białk. Ùczëła sã na krëjamnim pòlsczim Lôtającym Ùniwersytece, gdze pòznôła ruszczich badérów, jaknò szkòlôka [[Dmitrij Mendelejew|Mendelejewa]] i szkòlôka Bunsena, chtërni ji ùczëlë chemiczny analizë.

Mariô przecygnãła do [[Francëjô|Francji]] do [[Pariz]]a w 1890 z sostrą Barnisłôwą, abë sztudérowac na Sorbónie. Zamieszkôlë w Parizu, gdze Mariô òżeniła sã z francësczim chłopã, znônim fizykã i badérã piezoelektricznoscë, Pierrã Curie. Miëlë 2 córczi: Jiréna Joliot-Curie (téż badérka chemii i téż noblëstka z chemii) i Eve Curie.

We Francji Mariô dowiedzëła sã ò parmieniowaniu pierwiôstka ùranu, badérowanégò bez Henriégò Bacquerele. Ji chłop Pierre z jegò bratã Jacquesã Curie ùsôdzył baro dokłôdny, elektriczny pòmiernik. Mariô, chtërna miała nót dobëc temã do ji dochtorsczi tezë na Sorbónie, z miernikã chłopa zaczątkowała badérowac parmienienie [[Ùran_(pierwiôstk)|ùranu]] we dodomù i w stôri, lékarsczi szopie na ùniwersytece, bò ni miała labòratorium. Mariô badérowała ''pechblende'', zort zemi, w chtërny je ùran, i w rokù 1898 dzãka temù òdkrëła 2 nieznóné, radioaktiwné pierwiôstczi: [[Pòlón]] i [[Rôd]]. Mionowała pòlón na czesc Pòlsczi, a rôd – radiùm, bò ''radiacjô'' pò łacyńskù to parmienienie. Mariô ùsôdzyła téż słowò &quot;radioaktiwnosc&quot;. Za ji badérowania Mariô dobëła nôdgrodã Nobla z fizyczi razã z ji chłopã Pierre i Henri Bacquerelem w 1903. W 1911 dobëła téż nôdgrodã Nobla z chemii.

Pierre ùmarł tragiczno w wëpôdkù na parisczi szasë w rokù 1906. Mariô erbowała katédre Pierre'a na Sorbónie i bez to bëła pierszô białką-profesórką wëkładającą na Sorbónie. W pierszi swiatowi wòjnie Mariô robiła w leczeniù chòrëch z radioaktiwnim permenieniã i w mediczny radiolodżi. Ji córka Jiréna téż badérowała chemie i jaknò drëga białka na swiece (pò mëmie) dobëła nôdgrodã Nobla z chemii za òdkrëce jinni radioaktiwnoscë.

Mariô dobëła téż francësczi Noblëwi Order Ledżi i przëznôwóné noblëwé doktoratë na ùniwersytetach i pòlitechnikach w Pòlsce.

Mariô na kùńc żëcô zaczątkowała chòrowac, tracëc słëch i wezrok, i ùmarła w 1934 {{skr.|r.}} w sanatorium Passy we Francëji na jãdzé anemije i téż pòparminiennô chòrobë, chtërna dobëła bez côłké żëcé badérowania radioaktiwnoscë.

Pò smiercë Mariô i Pierre Curie òstalë ùnoblëwowóni w ùczbach i w kùlturze na swiece. Jednostka fizyczna mionowana ''Curie'' (CI) to je lëczba radioaktiwnoscë. W rokù 1946 nowo òdkrëty [[pierwiôstk]] [[Czur]] z lëczbą atomòwą 96 dostôł miono Curium (Cm) dlô pamiãcë Marii i Pierra.

== Galeriô ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Òbrôzk:Curieosity_marie_curie_2456753.jpg|Mariô na Sorbónie w Parizù (1890)
Òbrôzk:Pierre_and_Marie_Curie.jpg|Mariô i Pierre w labòratorium
Òbrôzk:Irene_and_Marie_Curie_1925.jpg|Córka Jiréna i mëma Mariô w labòratorium
&lt;/gallery&gt;

== Òbaczë téż ==
* [[Wisława Szymborska]]

== Bùtnowé pòwrózczi ==
{{Commons}}

{{Kòntrola}}

[[Kategòrëjô:Białczi]]
[[Kategòrëjô:Ùczba]]
[[Kategòrëjô:Fizyka]]
[[Kategòrëjô:Chemiô]]
[[Kategòrëjô:1000 nôwôżniészich artiklów]]</text>
      <sha1>rd7022l7u5d4nvzg8al4k7zmi61y9q0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wãdżel</title>
    <ns>0</ns>
    <id>11678</id>
    <revision>
      <id>218871</id>
      <parentid>216559</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T19:02:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Iketsi</username>
        <id>3254</id>
      </contributor>
      <comment>Òbaczë téż</comment>
      <origin>218871</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2192" sha1="82dg669okrc2kywr8j62hc22myd99fl" xml:space="preserve">[[Òbrôzk:Graphite-and-diamond-with-scale.jpg|mały|Grafit i diamańt to alotropowë, czëste fòrmë pierwiôstka wãgla]]
[[Òbrôzk:Liquefaction-charbon.jpg|mały|Kamowi wãdżel]]

{{Jiné znaczënczi}}

'''Wãdżel''' ({{jãz.|la}} ''Carbonium'', drzewiani wãdżel) – [[chemiczny pierwiôstk]], niemetal, chtëren baro łacno twòrzi wiele chemicznëch związków z jinemi pierwiôstczemi (na Zemi je 10 milionów badérowanëch związków wãgla) – i je we wszëtczich żiwech òrganizmëch, dzãka czimu wãdżel je baro wôżni dlô żëcégò na Zemi.
W nôtërë wëstãpùją baro wiele zortów, związków i òdmian wãgla, np:
* jakò czësti pierwiôstk wãdżla: baro mitczi [[grafit]], baro cwiardi [[diamańt]] i fuleren; 
* nieòrganiczné związczi wãgla jakò: wãglanë (np. wãglan [[kalcéń|kalcéńa]], marmor, dolomit i jin. minerałë), wãgliczi, tlenczi (krziseńczi {{skr.|np.}} CO i CO2), wãdżlowi kwas;
* òrganiczné związczi wãgla w żiwech òrganizmëch jakò: biôłtcza, tłuszcze, cëkrë, wãglowòdzëczi, aldehëdë, alkohole, aminë, aromatë, estrë, karboksële i jin;
* miészónczi òrganicznëch związków wãgla jakò kòpôlné òpôłë to są: zemny gaz (butan, propan i jin), naftowô ropa, kòpôlné wãdżle – [[torf]], bruny wãdżel, kamowi wãdżel i baro cwiardi a czësti kamowi [[antracët]]. Jakò òpôł wãdżel baro łacno sã pôli, le ma nôwikszã temperatura topnieniô ze wszëtczich pierwiôstków.

== Chemiczné pòdôwczi ==
* Symbòl: C
* Lëczba atomòwô: 6
* Temperatura topnieniô: 4440 °C (leno diamańt, w stolemnim cësku 122 tys. atm)
* Atomòwô masa 12,011

== Òbaczë téż ==
{{Col3
|col1= {{Pòdobnô pòzwa|C (wiele znaczeniów)}}
|col2= === Sparłãczoné témë ===
* [[Chemiô]]
|col3= === Chemiczné pierwiôstczi ===
{{#categorytree:Chemiczné pierwiôstczi|hideroot=on|mode=pages}}
}}

== Lëteratura ==
* [[Jerzi Nacel]] ({{jãz.|pl}} Jerzy Nacel): Chemiô òglowô i òrganicznô, [[Gduńsk]] 2013

== Bùtnowé pòwrózczi ==
{{Commons}}

{{Cządowi_ùstôw_pierwińcòw}}

{{Ùzémk artikla}}
{{Kòntrola}}

[[Kategòrëjô:Chemiczné pierwiôstczi]]
[[Kategòrëjô:Chemiô]]</text>
      <sha1>82dg669okrc2kywr8j62hc22myd99fl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kwiecéń</title>
    <ns>0</ns>
    <id>11830</id>
    <redirect title="Łżëkwiat" />
    <revision>
      <id>218937</id>
      <parentid>185198</parentid>
      <timestamp>2026-10-16T04:30:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Iketsi</username>
        <id>3254</id>
      </contributor>
      <comment>[[Kategòriô:Przeczerowania]] òsta dodónô za pòmòcą gadżetu [[c:Help:Gadget-Cat-a-lot/csb|Cat-a-lot]]</comment>
      <origin>218937</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="59" sha1="tkso5vy2wmwxjdd1f0gxx48loy6zn2n" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Łżëkwiat]]

[[Kategòrëjô:Przeczerowania]]</text>
      <sha1>tkso5vy2wmwxjdd1f0gxx48loy6zn2n</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>218966</id>
      <parentid>218937</parentid>
      <timestamp>2026-10-16T11:37:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Iketsi</username>
        <id>3254</id>
      </contributor>
      <comment>To òstało przeniosłé z kategòrie [[Kategòriô:Przeczerowania|Przeczerowania]] do kategòrie [[Kategòriô:Przeczerowania z alternatiwny pòzwë kaszëbsczi|Przeczerowania z alternatiwny pòzwë kaszëbsczi]] (CatAlot)</comment>
      <origin>218966</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="94" sha1="dl6812ma77qgc7tgno7d0o51ckzga44" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Łżëkwiat]]

[[Kategòrëjô:Przeczerowania z alternatiwny pòzwë kaszëbsczi]]</text>
      <sha1>dl6812ma77qgc7tgno7d0o51ckzga44</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Reżan</title>
    <ns>0</ns>
    <id>11835</id>
    <redirect title="Lëpińc" />
    <revision>
      <id>218951</id>
      <parentid>185203</parentid>
      <timestamp>2026-10-16T04:30:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Iketsi</username>
        <id>3254</id>
      </contributor>
      <comment>[[Kategòriô:Przeczerowania]] òsta dodónô za pòmòcą gadżetu [[c:Help:Gadget-Cat-a-lot/csb|Cat-a-lot]]</comment>
      <origin>218951</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="56" sha1="h2h6nagxu4lio5pmjb5mcj6w0evkcrh" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Lëpińc]]

[[Kategòrëjô:Przeczerowania]]</text>
      <sha1>h2h6nagxu4lio5pmjb5mcj6w0evkcrh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lipc</title>
    <ns>0</ns>
    <id>11836</id>
    <redirect title="Lëpińc" />
    <revision>
      <id>218939</id>
      <parentid>185204</parentid>
      <timestamp>2026-10-16T04:30:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Iketsi</username>
        <id>3254</id>
      </contributor>
      <comment>[[Kategòriô:Przeczerowania]] òsta dodónô za pòmòcą gadżetu [[c:Help:Gadget-Cat-a-lot/csb|Cat-a-lot]]</comment>
      <origin>218939</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="56" sha1="h2h6nagxu4lio5pmjb5mcj6w0evkcrh" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Lëpińc]]

[[Kategòrëjô:Przeczerowania]]</text>
      <sha1>h2h6nagxu4lio5pmjb5mcj6w0evkcrh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Zelan</title>
    <ns>0</ns>
    <id>11837</id>
    <redirect title="Zélnik" />
    <revision>
      <id>218942</id>
      <parentid>185205</parentid>
      <timestamp>2026-10-16T04:30:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Iketsi</username>
        <id>3254</id>
      </contributor>
      <comment>[[Kategòriô:Przeczerowania]] òsta dodónô za pòmòcą gadżetu [[c:Help:Gadget-Cat-a-lot/csb|Cat-a-lot]]</comment>
      <origin>218942</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="55" sha1="fesv363um3iqo7a1y81jvxvcfw5ddbn" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Zélnik]]

[[Kategòrëjô:Przeczerowania]]</text>
      <sha1>fesv363um3iqo7a1y81jvxvcfw5ddbn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>218975</id>
      <parentid>218942</parentid>
      <timestamp>2026-10-16T11:55:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Iketsi</username>
        <id>3254</id>
      </contributor>
      <comment>To òstało przeniosłé z kategòrie [[Kategòriô:Przeczerowania|Przeczerowania]] do kategòrie [[Kategòriô:Przeczerowania z alternatiwny pòzwë kaszëbsczi|Przeczerowania z alternatiwny pòzwë kaszëbsczi]] (CatAlot)</comment>
      <origin>218975</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="90" sha1="esf0f9v7qxm7dot0ew9cthbqihs6nsk" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Zélnik]]

[[Kategòrëjô:Przeczerowania z alternatiwny pòzwë kaszëbsczi]]</text>
      <sha1>esf0f9v7qxm7dot0ew9cthbqihs6nsk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Adolf Hitler</title>
    <ns>0</ns>
    <id>11864</id>
    <revision>
      <id>218863</id>
      <parentid>214069</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T18:52:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Iketsi</username>
        <id>3254</id>
      </contributor>
      <comment>kat.</comment>
      <origin>218863</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2605" sha1="0j2bdgez3z1nx37v1gqm1b30dg733zr" xml:space="preserve">{{Infobox pòlitik|jimiã=Adolf Hitler|gwôsné jimiã=Adolf Hitler|Òbrôzk=Hitler portrait crop.jpg|òpis=Òficjalny pòrtret Hitlera (1938)|Data_ùrodzeniô=20 łżëkwiata 1889|Môl_ùrodzeniô=Braunau am Inn|Data_smiercë=30 łżëkwiata 1945|Môl_smiercë=[[Berlëno]]|1. fónkcjô=Kanclérz Rzeszë|1. Òd=30 stëcznika 1933|1. Do=30 łżëkwiata 1945|1. Pòprzédca=[[Kurt von Schleicher]]|1. Nastãpnik=[[Joseph Goebbels]]|1. partiô=NSDAP|2. fónkcjô=Wódca Rzeszë|2. Òd=2 zélnika 1934|2. Do=30 łżëkwiata 1945|2. Pòprzédca=[[Paul von Hindenburg]] (jako prezydent)|2. Nastãpnik=[[Karl Dönitz]] (jako prezydent)|2. partiô=NSDAP|3. fónkcjô=Przédnik DAP/NSDAP|3. Òd=29 lëpińca 1921|3. Do=30 łżëkwiata 1945|3. Pòprzédca=Anton Drexler|3. Nastãpnik=Martin Bormann (jako minyster partie)}}

'''Adolf Hitler''' (ùr. 20 łżëkwiata 1889, zm. 30 łżëkwiata 1945) – miemiecczi pòlitikôrz pòchôdający z [[Aùstriô|Aùstrie]]. Hitler béł diktatorã [[Niemieckô|Miemiecczi]] òd 1933 do 1945. Òn téż je òdpòwiedzalny za przesprawë procëm lëdzkòscë, {{skr.|np.}} [[Holokaust]].

== Żëcé ==
Narodzënë Hitlera nastąpiłë 20 łżëkwiata 1889 w [[Bramau Am Inn]] w Aùstrio-Madżarsczi (dzysô Aùstriackô). Béł sztërë dzeckã [[Alois Hitler|Aloisa Hitlera]] i [[Klara Hitler|Klary z dodomu Pölzl]]. Miôł młodé ò sétmë lat sostrã [[Paula Hitler|Paulã]]&lt;ref&gt;''[https://encyclopedia.ushmm.org/content/en/article/adolf-hitler-early-years-1889-1921 Adolf Hitler: Early Years, 1889–1921]'' [online], Holocaust Encyclopedia [dost. 2026-04-26] ({{jãz.|en}}).&lt;/ref&gt;. Chòdzył nôprzódka do szkòłë w [[Linz]], a pózni – w [[Steyr]]&lt;ref&gt;Dinning&amp;nbsp;R., ''[https://www.historyextra.com/period/second-world-war/adolf-hitler-fuhrer-facts-guide-rise-nazi-dictator-biography-pictures/ Adolf Hitler: Biography, Facts, Rise To Power &amp; Photos | HistoryExtra]'' [online], www.historyextra.com [dost. 2026-04-26] ({{jãz.|en}}).&lt;/ref&gt;.

Pò [[Anschluss]]u i jinëch agresywnëch zrëchach Hitlera zaczãła sã [[II swiatowô wòjna]]. W 1945 Hitler zabił sã pò radzecczim przëjimniãcym [[Berlin]]a&lt;ref&gt;Helmig&amp;nbsp;L., ''[https://www.trumanlibraryinstitute.org/wwii-80-the-death-of-adolf-hitler/ WWII 80: The Death of Adolf Hitler]'' [online], Truman Library Institute, 30 łżëkwiata 2025 [dost. 2026-04-26].&lt;/ref&gt;.

== Òbaczë téż ==
* [[III Rzesza]]

== Przëpisë ==
{{Przëpisë}}

== Bùtnowé pòwrózczi ==
{{Commons}}

{{Ùzémk artikla}}
{{Kòntrola}}

[[Kategòrëjô:Pòliticë]]
[[Kategòrëjô:1000 nôwôżniészich artiklów]]</text>
      <sha1>0j2bdgez3z1nx37v1gqm1b30dg733zr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Izabella Trojanowskô</title>
    <ns>0</ns>
    <id>11896</id>
    <revision>
      <id>218786</id>
      <parentid>213927</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T14:26:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Terrus38</username>
        <id>14026</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>218786</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11801" sha1="s34nszlsso3yuwzxn0e413seom71huz" xml:space="preserve">[[Òbrôzk:Gdańsk Cmentarz Srebrzysko – Izabella Trojanowska i Aleksander Trojanowski.JPG|mały|Grób pisôrczi na gduńsczim Sébrzëskù]]

'''Izabella Trojanowskô''' (ùr. 10 lëpińca 1929 w [[Gdiniô|Gdini]], ùm. 21 łżëkwiata 1995 w [[Gduńsk|Gduńskù]]) – pòlskô gazétniczka i pisarka, zasłużonô dlô kaszëbsczi kùlturë, w latach 1980-1983 przédniczka Òglowégò Zarządu [[Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié|Kaszëbskò-Pòmòrsczégò Zrzeszeniô]].

== Biografiô ==
Ùrodzyła sã 10 lëpińca 1929 w [[Gdiniô|Gdini]] jakò jedurnô córka Michała Aleksandra i Zofii Wiktorii z Pòdkulińsczich. Ji òjc béł przed wòjną prôcownikã Generalnégò Kòmisariatu Rzeczpòspòliti Pòlsczi w [[Wòlny Gard Gduńsk|Wòlnym Gardze Gduńskù]]. W Gdini zaczãła nôùkã w pòwszechny szkòle, chtërną òb czas wòjnë kòntinuowa w [[Warszawa|Warszawie]], dze ji rodzëna szczestlëwie przeżëła òkùpacjã. Pòwszechną szkòłã ùkùńcziła w 1942, a tej brała ùdzél w krëjamnëch kómpletach. W 1944 ùkùńcziła drëgą klasã gimnazjum. Pò warszawsczim pòwstanim Trojanowsczi nalezlë sã w Nowim Sączu, skądka przez wëzwòlóną stolëcã wrócëlë do [[Gduńsk|Gdùnska]]. Zamieszkalë wnenczas we [[Wrzészcz|Wrzészczu]] na ùlicë Grunwaldzczi. Tuwò Izabella w 1948 zdała maturã w III Państwowim Gimnazjum i Liceùm w Gduńskù-Wrzészczu. W tim samim rokù zaczãła sztudérowanié w Wëższi Szkòle Mòrsczégò Handlu (WSHM) w [[Sopòt|Sopòce]], chtërné przerwa pò złożenim egzaminów I rokù z przëczënë chòroscë. W 1950 zaczãła kòntinuowac sztudérowanié w Wëższi Ekònomiczny Szkòle w [[Szczecëno|Szczecënie]]. Òd séwnika tegò rokù zaczãła robic jakò môlowô kòrespóndentka „Wieczórnégò Ekspresu” w Szczecënie i Gduńskù. Nie dała radë pòłączëc zôróbkòwi robòtë z nôùką i mùszała jesz raz przerwac sztudérowanié.

1 maja 1951 òsta etatowim prôcownikã-gazétnikã w redakcje Bôłtëcczégò Dzénnika, przódë w gòspòdarczo-mòrsczim dzélu, a z czasã w môlowim. Òdtąd na
dobré zaczãlë sã ji twórczé wanodżi pò [[Kaszëbë|Kaszëbach]] i jinëch regionach Gduńsczégò Pòmòrzô.

W 1964 òsta pùblicystką w kùlturalnym dzélu „Głosu Wëbrzeżô” (òrganu Wòjewódzczégò Kòmitetu Pòlsczi Zjednóny Robòtniczy Partie w Gduńskù), nôwôżniészi gazétë w [[Trzëgard|Trzëgardze]] i wòjewództwie. Trojanowskô robiła w ti gazece bez oprzestónkù jaż do 1981 rokù. Pò wëdarzeniach „Zélnika 1980” twòrziła tidzenik „Samorządność”, òglowòkrajowé pismiono gduńsczégò regionu [[Solidarnosc (warkòwô zrzesz)|NSZZ Solidarnosc]], w chtërnym przédnym redaktorã béł [[Lech Bądkòwsczi|Lech Bądkòwsczi]] (Trojanowskô bëła jegò zastãpniczką). Z przëczënë wprowadzeniô wòjnowégò stanu wëszlë leno sztërë numrë pismiona. Pòzbawiónô robòtë Trojanowskô przeszła na wczasniészą emeriturã. Nie przerwa równak robòtë twórczi, a tim barżi spòlëznowégò dzejaniô.

== Dzejanié dlô kaszëbsczi kùlturë ==
Izabella Trojanowskô mô wiôldżé zasłudżi dlô kaszëbsczi kùlturë. Òd lat 50. òdbiwa wanodżi pò Kaszëbach i Kòcewim. Drëszëła sã òsoblëwie z mieszkańcama [[Wdzydze|Wdzydz]] i [[Łątczińskô Hëta|Łątczińsczi Hëtë]]. W 1956 bëła wespółzałożëcelką [[Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié|Kaszëbskò-Pòmòrsczégò Zrzeszeniô]] i bëła na co dzéń zaangażowònô w różné sferë dzejaniégò ti òrganizacje. Wiedno bliskò wespółrobiła z „Pòmeranią” (a w 1963 bëła nawetka redaktorką ji pòprzédnika – „Biuletinu Kaszëbskò-Pòmòrsczégò Zrzeszeniô”). Kòl „Kaszëb” i „Pòmeranie” wespółrobiła téż z taczima pismionama, jak „Zemia i Mòrzé”, a téż „Pòmòrzé”, na starnach chtërnëch je wiele artiklów Trojanowsczi, tikającëch sã spraw Kaszëbów i Gduńsczi Pòlonie.

Do kùńca przënôléga do karna nôblëższich drëchów L. Bądkòwsczégò. W latach 70. sprôwiała fónkcjã przédnika gduńsczégò partu Zrzeszeniô. Wiôldżim dobëcym tegò partu bëło wëdowniczé dzejanié pòd merkã pieczãcë [[Swiãtopôłk II|Swiãtopôłka Wiôldżégò]], wbrew politiczi władz. Trojanowskô przënôléga do wąsczégò karna jinicjatorów tegò dzejaniô, a téż wespółtworziła pierszi wëdowniczy fùndusz i przez lata przédnikòwa Wëdowny Kòmisje. Miała blisczé, a czãsto przëjacelsczé kòntaktë z aùtorama i bëła redaktorką mnodżich tomików pòezji, bôjków, prozë, wspòminków. Ji ùdbą bëła seriô teczków kaszëbsczégò i kocewsczégò [[Kaszëbsczi wësziwk|wësziwkù]], chterné dôwałë zwësk na pòkrëcé kòsztów pòwôżniészi deficytowi lëteraturë. Dolmacziła z kaszëbsczégò na pòlsczi bôjczi [[Alojzy Nôgel|Alojzégò Nagla]] i [[Józef Ceynowa|Józefa Ceynowë]]. Pòdjãła téż próbã nowégò dolmaczenia na jazëk pólsczi ''[[Żëcé i przigòdë Remùsa|Remùsa]]''. To wszëtkò robiła òna mdącë baro aktiwną téż bùten Zrzeszeniô, wespółrobiącë z wòjewódzczima i môlowima jinstitucjama kùlturë, m.jin. z Wòjewódzczim Dodomã Kùlturë i Wòjewódzczim Kònserwatorã Zabëtków, dze promòwała bùdacjã i rozwij [[Mùzeùm – Kaszëbsczi Etnograficzny Park m. Tédorë i Izydora Gùlgòwsczich we Wdzydzach|Kaszëbsczégò Etnograficznégò Parkù]] i [[Mùzeùm Kaszëbskò-Pòmòrsczi Pismieniznë i Mùzyczi]]. W ji redaktorskò-editorsczim doróbkù baro wôżny môl zajimają wëdóné przez Mòrską Wëdowiznã „Wspòminczi z odbùdacje Głównégò Gardu Gduńska” (Gduńsk 1978). W ti sami wëdowiznie wëszła ji żeglarskô òpòwiesc dlô dzecë pt. „Order różë wiatrów” (Gduńsk 1974). Trojanowskô bëła téż aùtorką turisticznëch prowadników pò Pòmorzim. Razã z [[Róża Òstrowskô|Różą Òstrowską]] òbmësliła kòncepcjã ''kaszëbsczégò Bedekera'' – ksążczi chtërna do dzysô je wôrtnym zdrzódłã wiédzë ò Kaszëbach nié le dlô turistôw, a i dlô samich Kaszëbów.

Czej wëbuchnął sztrajk robòtników w zélniku 1980 rokù, ju na samim pòczątkò przëszła do redakcji „Pòmeranie&quot; z napisóną deklaracją sczerowóną do stoczniowców z pòpiarcym ti rësznotë i razã z red. Kristiną Pùzdrowską zbiérała pòdpisë pòd tim apelã. Trojanowskô przewòdzyła karnu, jaczé chcało zmianów w KP-Z. Na Zjezdze Delegatów Kaszëbskö-Pömörsczégö Zrzeszeniô w gòdnikù 1980 pòdczorchiwała, że órganizacjô na mùszi sã rozrechòwiwac ze swòją przeszłoscą, stac sã barżi masową, aktiwno parłączëc są w samòrządowé dzejania òbëwatelsczé. Jakò pierszô białka w historie Zrzeszeniô òstała tedë jegò przédniczką.

Wedle [[Stanisłôw Janka|Stanisława Janczi]] jakò przédniczka Kaszëbskò-Pòmòrsczégó Zrzeszeniô w latach 1980-1983 Izabella Trojanowskô pòkôzała bòhaterstwò i pòliticzną mésternotã&lt;ref&gt;[[Stanisłôw Janka]], ''Iza'', „Pomerania” 2016 nr 7-8, s. 14.&lt;/ref&gt;. Czej gen. Wòjcech Jaruzelsczi ògłosył wòjnowi stón, solidarno biôtkòwała razã z przédnym redaktorã „Pòmeranie&quot; [[Wòjcech Czedrowsczi|Wòjcechã Czedrowsczim]] ò òdwòłanie zawieszeniô wëdôwaniô miesãcznika. Ùdało sã to dopiérze na pòczątku 1983 rokù, równak przez cały rok 1982 ùdało sã ji wëbiôtkòwac wëdanié 20 ksążków przez KPZ. Zrzeszenie pòd przewòdnictwã Trojanowsczi nie chcało przestąpić do Patrioticzny Rësznotë Nôrodowégö Òdrodzeniô, chtërna pòpiérała dzejania władzë. Trojanowskô biôtkòwała ò sprawë Zrzeszeniô w Sejmie PRL i w rozmòwach ze Stanisławã Bejgerã, I sekreterą wòjewódzczi partie we Gduńsku. Mimo wiele ataków na òrganizacjã, Zrzeszeniu przëbëło 1500 nôleżników, a lëczba partów z 18 zwiakszëła sã jaż do 31, wiãcy niż donëchczôs bëło téż imprezów, roczëznów i uroczëstoscë. Zrzeszenie w tim czasu wëdało 60 ksążków w nakładze 263 tësący egzemplarzi. Na zjezdze 3 gòdnika 1983 roku, chtëren zamikôł cząd ji przédnictwa, dostała wiôldżi aplaùz.

W latach 90. pò zmianie ùstroju w Pòlsce, K-PZ namieniło Trojanowską na redaktora kaszëbsczégò magazynu „[[Rodnô Zemia (telewizyjny program)|Rodnô Zemia]]”. Trojanowskô rëchli ni mia wiele do ùczinkù z telewizyjnym dzénnikarstwã, równak bëlno znała region i lëdzy, co w nim mieszkelë. Dzãka temù ùdało ji sã ùrëchtowac program ò dosc szeroczim tematicznym òbjimie. W kòżdim dzélëkù bëłë relacje ze swiéżich wëdarzeniów, përznã historii, kaszëbskô wiérzta i pòkôzk dëcht le wëdónëch ksążków. Tej-sej prowadzëła wëwiadë z ùczałima i kaszëbsczima dzejarzama&lt;ref name= &quot;Biuletin&quot;&gt;[[Eùgeniusz Prëczkòwsczi]], ''Fùnkcjonowanié i kùńc telewizyjnégò magazynu „Rodnô Zemia” (1990-2010)'', „Biuletin Radzëznë Kaszëbsczégò Jãzëka” 2011, s. 126-135.&lt;/ref&gt;.

Na pòczątkù lat 90. Trojanowskô corôz barżi nie béła rôd z dzejaniégò niechtërnëch przédników KPZ. Òsoblëwie na sercu leżôł ji part we Gduńskù, z chtërnym bëła zrzeszonô òd lat. Z ji pòdskacënkù na przédnika wëstartowôł i dobéł w wëbòrach Zbiszk Jankòwsczi, a sama Trojanowskô weszła do zarządu. Trojanowskô widza, że dzejanié w Zrzeszenim mùszi bëc òpiarté na drżéniu kaszëbsczim z [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczim jäzekã]] jakò fuńdameńtã. Temù tak baro dba, żebë w „Rodny Zemi” bëło corôz wicy kaszëbiznë, chòc sama doch gadac pò kaszëbskù nie rozmia&lt;ref&gt;[[Eùgeniusz Prëczkòwsczi]], ''Talent i żëcé pòswiãca Kaszëbóm'', „Pomerania” 2013 nr 1, s. 16.&lt;/ref&gt;.

== Dzedzëctwò ==
Ùmarła na serce 21 łżëkwiata 1995. Ju w bòlnicowim łóżkù pisała scenarnik do òstatny swòji „Rodny Zemi”. Spòcziwô na smãtôrzu Srebrzysko we Gduńskù.

Jakò redaktórka „Rodny Zemi”, ju w nowich pòliticznëch realiach pò 1989, Trojanowskô zgromadzëła wkół se karno młodich Kaszëbów, jaczim ùdało sã stwòrzëc z czasã gwôsné medialné pòdjimiznë.

Swòje òblubienié kaszëbsczi zemi i zaangażowanié w kaszëbskò-pòmòrską rësznotã ùwiczlëła testamentowim zôpisã, w chtërnym całi swój doróbk (aùto, kaszëbską chëcz na [[Gôrcz|Dzéwczi Górze]] w [[Gmina Chmielno|gminie Chmielno]], ksãgòzbiór ò regionalny tematiczi, dzeła lëdowégò kùńsztu) przekôza na spòlëznowé céle, m.jin. na stipendialny fùndusz dlô młodëch gazétników, òsoblëwie kaszëbsczich&lt;ref&gt;[[Artur Jablonsczi|Artur Jabłoński]], ''Aukcja'', „Norda – Pismiono Kaszëbsczi Zemi 1995 nr 28, s.1.”&lt;/ref&gt;.

== Nôdgrodë ==
Jakò jedna z pierszich (ju w 1968 rokù) òsta wëprzédnionô [[Medal Stolema|Medalã Stolema]] za całowny doróbk pùblicysticzny&lt;ref&gt;''Uroczystość wręczenia Medalu Stolema, „Biuletyn Zrzeszenia Kaszubsko-Pomorskiego” 1968 nr 2, s.101.&lt;/ref&gt;. Bëła pierszą òsobą wëprzédnióną Złotą Znaką Pieczãcë [[Swiãtopôłk II|Swiãtopôłka Wiôldżégò]]. W ji dorobkù je téż m.jin. Kawalersczi Krziż Òrderu Òdrodzeniô Pòlsczi i hònorowé znaczi: „Za zasłudżi dlô gardu Gduńska” (1960), „Za starã ò zabëtczi” (1967), „Zasłużonym Gduńsczi Zemi” (1968), a téż titel „Òpiekùn môlów nôrodny pamiãcë” (1966).

== Òbaczë téż ==
* [[Medal Stolema]]

== Przëpisë ==
{{Przëpisë}}

== Bibliografiô ==
* [[Józef Bòrzëszkòwsczi]], ''Izabella Trojanowska – w 20. rocznicę śmierci'', Pomerania 2015 nr 4, s. 14-19.

== Bùtnowé lënczi ==
{{Commons}}

{{SORTUJ:Trojanowskô, Izabella}}
[[Kategòrëjô:Laùreacë Medalu Stolema]]</text>
      <sha1>s34nszlsso3yuwzxn0e413seom71huz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Józef Stalin</title>
    <ns>0</ns>
    <id>12369</id>
    <revision>
      <id>218861</id>
      <parentid>218177</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T18:52:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Iketsi</username>
        <id>3254</id>
      </contributor>
      <comment>kat.</comment>
      <origin>218861</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2048" sha1="3q0lqaefgis3mzk61k4a705jrk2qu9e" xml:space="preserve">{{Infobox pòlitik|jimiã=Józef Stalin|gwôsné jimiã=Иосиф Сталин&lt;br&gt;იოსებ ჯუღაშვილი|Òbrôzk=Joseph Stalin official portrait.jpg|òpis=Òficjalny pòrtret Stalina|Data_ùrodzeniô=18 gòdnika 1878|Môl_ùrodzeniô=Gori|Data_smiercë=5 strëmiannika 1953|Môl_smiercë=Kùncewò|1. fónkcjô=Òglowi Seczretôrz Centralnégò Kòmitetu Kòmùnisticzny Partie Radzecczégò Związku|1. Òd=3 łżëkwiata 1922|1. Do=5 strëmiannika 1953|1. Pòprzédca=Wiaczesław Mołotow (jakno òdpòwiedzalny seczretôrz)|1. Nastãpnik=Nikita Churszczow (jakno I seczretôrz)}}

'''Józef Stalin''', po prôwdze '''Ioseb Besarionis Dze Dżughaszwili''' ({{jãz.|ka}} იოსებ ბესარიონის ძე ჯუღაშვილი) abò '''Iosif Wissarionowicz Dżugaszwili''' ({{jãz.|ru}} Ио́сиф Виссарио́нович Джугашви́ли; ùr. [[6 gòdnika]]&lt;ref&gt;Wedle julióńsczégò kalãdôrza.&lt;/ref&gt;/12 gòdnika 1878 w [[Gori]], ùm. [[5 strëmiannika]] 1953) – [[Ruskô|rusczi]] i [[Związk Socjalisticznëch Sowiecczich Repùblików|radzecczi]] pòlitikôrz pòchòdzëniô [[Grëzóńskô|grëzóńsczégò]], diktatór Sowiecczégò Związkù w latach 1922–1953. Je òdpòwiedzalny {{skr.|m.jin.}} za czëstczi w ZSSR (1936–1938)&lt;ref&gt;K. Janicki [https://wielkahistoria.pl/wielki-terror-1936-1938-na-rozkaz-stalina-zabito-milion-ludzi/ Wielki terror 1936–1938. Na rozkaz Stalina zabito milion ludzi] WielkaHistoria&lt;/ref&gt; ë wiôldżi głód na [[Ùkrajina|Ùkrajinie]] (1932–1933)&lt;ref&gt;[https://lordslibrary.parliament.uk/ukrainian-holodomor/ Ukrainian Holodomor] House of Lords Library&lt;/ref&gt;.

== Òbaczë téż ==
{{Col2
|col1= === Sparłãczoné témë ===
* [[Związk Socjalisticznëch Sowiecczich Repùblików]]
|col2= === Pòliticë ===
{{#categorytree:Pòliticë|hideroot=on|mode=pages}}
}}

== Przëpisë ==
{{Przëpisë}}

== Bùtnowé pòwrózczi ==
{{Commons}}

{{Kòntrola}}

[[Kategòrëjô:Pòliticë]]
[[Kategòrëjô:1000 nôwôżniészich artiklów]]</text>
      <sha1>3q0lqaefgis3mzk61k4a705jrk2qu9e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gwinejô</title>
    <ns>0</ns>
    <id>12376</id>
    <redirect title="Gwineja" />
    <revision>
      <id>218940</id>
      <parentid>191107</parentid>
      <timestamp>2026-10-16T04:30:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Iketsi</username>
        <id>3254</id>
      </contributor>
      <comment>[[Kategòriô:Przeczerowania]] òsta dodónô za pòmòcą gadżetu [[c:Help:Gadget-Cat-a-lot/csb|Cat-a-lot]]</comment>
      <origin>218940</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="55" sha1="th3crl8dmggt362glvivbf5p81zrqem" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Gwineja]]

[[Kategòrëjô:Przeczerowania]]</text>
      <sha1>th3crl8dmggt362glvivbf5p81zrqem</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Angliô</title>
    <ns>0</ns>
    <id>12377</id>
    <revision>
      <id>218764</id>
      <parentid>216772</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T12:12:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Iketsi</username>
        <id>3254</id>
      </contributor>
      <comment>„Walijô”→„Waliô”</comment>
      <origin>218764</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1762" sha1="08giaupjak71ta8apg7uz37umkdcxz2" xml:space="preserve">{{Infobox-państwò|gwôsné miono=England|miono=Angliô|fana=Flag of England.svg|miono-genitiw=Angelsczi|herb=Royal arms of England.svg|mòtto=Dieu et mon droit&lt;br&gt;(Bóg i mòje prawò)|na karce=Europe location ENG2.png|jãzëk=Felënk, de facto [[Angelsczi jãzëk|angelsczi]]|stolëca=Londin|fòrma państwa=[[mònarchiô]]|wiéchrzëzna=130 279|rok=2021|lëdztwò=56,489,800&lt;ref&gt;''[https://www.ons.gov.uk/peoplepopulationandcommunity/populationandmigration/populationestimates/bulletins/populationandhouseholdestimatesenglandandwales/census2021/ Population and household estimates, England and Wales - Office for National Statistics]'' [online], www.ons.gov.uk [dost. 2026-04-04].&lt;/ref&gt; |dëtk=funt szterling|kòd dëtka=GBP|czasowô cona=0 (zëma)&lt;br&gt;
[[UTC]] +1 (lato)|himn=God Save the King|kòd=|Internet=.uk|telefón=44|Mònarcha=Karól III
}}
'''Angliô''' abò '''Anielskô''' ({{jãz.|en}} ''England'') – krôj w Eùropie, dzél [[Wiôlgô Britaniô|Wiôldżi Britanji]], stolëcznym gardã je [[Londin]], dôwni bëło to samòstójne królestwò, chtërnë sparłãczëło sã personalny ùniją z Królestwem Szkocczi&lt;ref&gt;[https://www.parliament.uk/about/living-heritage/evolutionofparliament/legislativescrutiny/act-of-union-1707/overview/union-of-the-crowns/ Union of the Crowns] UK Parliament&lt;/ref&gt; a pòtemù realny ùniją w 1707, czede pòwstało Zjednóne Królestwò Wiôldżi Britanji&lt;ref&gt;[https://www.parliament.uk/about/living-heritage/evolutionofparliament/legislativescrutiny/act-of-union-1707/ Act of Union 1707] UK Parliament&lt;/ref&gt;.

== Òbaczë téż ==
* [[Szkòckô]]
* [[Waliô]]

== Przëpisë ==
{{Przëpisë}}

== Bùtnowé pòwrózczi ==
{{Commons}}

{{Ùzémk artikla}}
{{Kòntrola}}

[[Kategòrëjô:Wiôlgô Britaniô]]</text>
      <sha1>08giaupjak71ta8apg7uz37umkdcxz2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Seùl</title>
    <ns>0</ns>
    <id>12380</id>
    <redirect title="Seul" />
    <revision>
      <id>218938</id>
      <parentid>191162</parentid>
      <timestamp>2026-10-16T04:30:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Iketsi</username>
        <id>3254</id>
      </contributor>
      <comment>[[Kategòriô:Przeczerowania]] òsta dodónô za pòmòcą gadżetu [[c:Help:Gadget-Cat-a-lot/csb|Cat-a-lot]]</comment>
      <origin>218938</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="52" sha1="2hhkx34m29fzfmt2co20v5t77j6lt7t" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Seul]]

[[Kategòrëjô:Przeczerowania]]</text>
      <sha1>2hhkx34m29fzfmt2co20v5t77j6lt7t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Friderik Chòpin</title>
    <ns>0</ns>
    <id>12438</id>
    <revision>
      <id>218859</id>
      <parentid>204771</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T18:52:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Iketsi</username>
        <id>3254</id>
      </contributor>
      <comment>kat.</comment>
      <origin>218859</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="892" sha1="ppq3kstj96nr0ipkg8hdirr0qodmmq2" xml:space="preserve">[[Òbrôzk:Frederic Chopin photo.jpeg|mały|Friderik Chòpin (1849)]]

'''Friderik Frãcëszk Chòpin''' ({{jãz.|pl}} ''Fryderyk Franciszek Chopin'', ''Fryderyk Chopin'', {{jãz.|fr}} ''Frédéric Chopin''; ùr. [[22 gromicznika]] abò [[1 strëmiannika]] 1810 w [[Żelazowô Wòlô|Żelazowi Wòli]], ùm. [[17 pazdzérznika]] [[1849]] w [[Pariz|Pariżu]]) – [[Pòlskô|pòlsczi]] [[kómpòzytór]] ë [[Mùzyka|mùzyk]], jeden z nôwëbitniészëch w dzejach. Nazëwóny bëł ''piesniodzeją klawiru''. Czerpôł z pòlsczi lëdowi mùzyczi. W 1831 rokù zamieszkôł w [[Francëjô|Francëji]].

== Òbaczë téż ==
* [[Państwòwô Mùzycznô Szkòła m. Friderika Chopina we Wejrowie]]

== Przëpisë ==
{{Przëpisë}}

== Bùtnowé pòwrózczi ==
{{Commons}}

{{Ùzémk artikla}}
{{Kòntrola}}

[[Kategòrëjô:Pòlsczi mùzycë]]
[[Kategòrëjô:1000 nôwôżniészich artiklów]]</text>
      <sha1>ppq3kstj96nr0ipkg8hdirr0qodmmq2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hłowna strona</title>
    <ns>0</ns>
    <id>12506</id>
    <redirect title="Przédnô starna" />
    <revision>
      <id>218972</id>
      <parentid>192436</parentid>
      <timestamp>2026-10-16T11:48:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Iketsi</username>
        <id>3254</id>
      </contributor>
      <comment>kat.</comment>
      <origin>218972</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="97" sha1="ogp8qsi5b3v6xykkiv2n1x6o10gvywf" xml:space="preserve">#TAM [[Przédnô_starna]]
[[Kategòrëjô:Przeczerowania z przédny starnë w jinszim jãzëkù]]</text>
      <sha1>ogp8qsi5b3v6xykkiv2n1x6o10gvywf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Głowny bok</title>
    <ns>0</ns>
    <id>12507</id>
    <redirect title="Przédnô starna" />
    <revision>
      <id>218973</id>
      <parentid>192437</parentid>
      <timestamp>2026-10-16T11:48:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Iketsi</username>
        <id>3254</id>
      </contributor>
      <comment>kat.</comment>
      <origin>218973</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="97" sha1="ogp8qsi5b3v6xykkiv2n1x6o10gvywf" xml:space="preserve">#TAM [[Przédnô_starna]]
[[Kategòrëjô:Przeczerowania z przédny starnë w jinszim jãzëkù]]</text>
      <sha1>ogp8qsi5b3v6xykkiv2n1x6o10gvywf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Szablóna:Jãz.</title>
    <ns>10</ns>
    <id>12522</id>
    <revision>
      <id>218766</id>
      <parentid>218636</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T12:14:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Iketsi</username>
        <id>3254</id>
      </contributor>
      <comment>+cy=wal.</comment>
      <origin>218766</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3412" sha1="6d1myvaoqkzt63u9wbuajx3y3a5fbws" xml:space="preserve">&lt;includeonly&gt;&lt;abbr title=&quot;{{jãz./starna|{{{1|}}}}}&quot;&gt;{{No self link|{{jãz./starna|{{{1|}}}}}|{{#switch: {{{1|}}}&lt;!----&gt;
|ar=arab.&lt;!--?--&gt;
|be=biôłor.&lt;!-- {{RKJ|2013|93}}, téż biôł. w RKJ 2014 s. 158--&gt;
|br=bret.&lt;!--?--&gt;
|bg=bùłg.&lt;!--{{RKJ|2013|93}}, téż bùł. w RKJ 2014 s. 158--&gt;
|bs=bòsn.&lt;!--?--&gt;
|ca=kat.&lt;!--?--&gt;
|cs=czes.&lt;!--{{RKJ|2020|31}}--&gt;
|csb|kaszëbsczi=kasz.&lt;!--{{RKJ|2014|153}}--&gt;
|cnr=czôrnog.&lt;!--?--&gt;
|cy=wal.&lt;!--?--&gt;
|da=duń.&lt;!--{{RKJ|2013|102}}--&gt;
|de=niem.&lt;!--{{RKJ|2014|187}}--&gt;
|dsb=dólnołuż.&lt;!--{{RKJ|2013|98}}--&gt;
|en=an.&lt;!--{{RKJ|2013|93}}, téż ang. {{RKJ|2015|198}}--&gt;
|es=szp.&lt;!--{{RKJ|2013|93}}--&gt;
|et=est.&lt;!--{{RKJ|2013|98}}--&gt;
|fa=pers.&lt;!--?--&gt;
|fi=fiń.&lt;!--fin. w {{RKJ|2013|98}}, ale fińsczi jãzëk--&gt;
|fr=fr.&lt;!--{{RKJ|2013|93}}--&gt;
|ga=irl.&lt;!--?--&gt;
|gl=galic.&lt;!--pl--&gt;
|gmh=strz.-wës.-miem.&lt;!--?--&gt;
|gr=gr.&lt;!--nowògr. w {{RKJ|2013|98}}; gr. w {{RKJ|2015|126}}--&gt;
|grc=stôrogr.&lt;!--{{RKJ|2015|126}}--&gt;
|gsw=gsw.&lt;!--?--&gt;
|hbs=serb.-chòrw.&lt;!--?--&gt;
|he=hebr.&lt;!--{{RKJ|2016|171}}--&gt;
|hr=chòrw.&lt;!--?--&gt;
|hsb=górnołuż.&lt;!--{{RKJ|2013|98}}--&gt;
|hu=wãg.&lt;!--{{RKJ|2013|102}}--&gt;
|hy=òrm.&lt;!--?--&gt;
|is=isl.&lt;!--?--&gt;
|it=ital.&lt;!--{{RKJ|2013|93}}--&gt;
|ja=jap.&lt;!--{{RKJ|2013|135}}--&gt;
|ka=grëz.&lt;!--?--&gt;
|kk=kaz.&lt;!--?--&gt;
|km=khm.&lt;!--?--&gt;
|kl=gren.&lt;!--?--&gt;
|ko=kòr.&lt;!--{{RKJ|2013|135}}--&gt;
|ky=kirg.&lt;!--?--&gt;
|la=łac.&lt;!--{{RKJ|2014|154}}--&gt;
|lt=lët.&lt;!--lit. w {{RKJ|2013|98}}, ale lit.=liturgiczno w {{RKJ|2012|66}} i jest Lëtwa i Lëtewsczi --&gt;
|lu=luks.&lt;!--?--&gt;
|lv=łot.&lt;!--{{RKJ|2013|98}}--&gt;
|lij-MC=mòn.&lt;!--?--&gt;
|mdf=mòksz.&lt;!--?--&gt;
|mk=mac.&lt;!--{{RKJ|2013|93}}--&gt;
|nds=dólnomiem.&lt;!--(RKJ|2014|149); téż dniem. {{RKJ|2014|187}}--&gt;
|nl=hòl.&lt;!--{{RKJ|2013|93}}; néderl?--&gt;
|no=nor.&lt;!--?--&gt;
|nb=nor. (''bok.'')&lt;!--? – bokmål --&gt;
|nn=nor. (''nyn.'')&lt;!--? – nynorsk --&gt;
|pl=pòl.&lt;!--{{RKJ|2014|149}}--&gt;
|pox=pòł.
|prg=prës.
|pt=pòrt.&lt;!--{{RKJ|2013|93}}--&gt;
|rm=romansz&lt;!--?--&gt;
|ro=rum.&lt;!--{{RKJ|2013|98}}--&gt;
|ru=rus.&lt;!--{{RKJ|2013|93}}--&gt;
&lt;!--|sh=sch. wëcopóny z ISO 639 → hbs --&gt;
|sk=słow.&lt;!--{{RKJ|2013|102}}--&gt;
|sl=słwn.&lt;!--{{RKJ|2013|102}}--&gt;
|sq=alb.&lt;!--?--&gt;
|sr=serb.&lt;!--{{RKJ|2014|158}}--&gt;
|sv=szw.&lt;!--{{RKJ|2013|104}}--&gt;
|szl=szl.&lt;!--ISO 639-3--&gt;
|tr=tër.&lt;!--?--&gt;
|tg=tadż.&lt;!--?--&gt;
|tk=turkm.&lt;!--ISO 639-2--&gt;
|uk=ùkr.&lt;!--{{RKJ|2014|158}}--&gt;
|wym=wël.&lt;!--?--&gt;
|vi=wiet.&lt;!--?--&gt;
|yi=jid.&lt;!--?--&gt;
|zh=chin.&lt;!--{{RKJ|2013|135}}--&gt;
&lt;!----------------------------------------------------------&gt;
|xpsi=prasł.&lt;!--{{RKJ|2008|109}}--&gt;
|pie=pie.&lt;!--?--&gt;
&lt;!--Skrócënczi i symbòle stosowóné w słowarzu Ramùłta (RKJ 2014 187)--&gt;
|#default=[[Category:Dodac jãzëk do Szablóna:jãz. i Szablóna:jãz./starna]]{{{1|}}}
}}}}&lt;!--
pom.-niem. – pomorsko-niemieckie //pl:Gwary pomorskie języka dolnoniemieckiego?
pr.-niem. – prusko-niemiecki     //?
śr.-łac. – średniołacińskie      //en:Medieval_Latin? Linguist List: lat-med
--&gt;&lt;/abbr&gt;&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;
* [[Szablóna:jãz./starna]]
&lt;pre&gt;
{{jãz.
|1|jãzëk = XX  ← kod ISO 639
}}
&lt;/pre&gt;
----
&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{jãz.|csb}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;
:{{jãz.|csb}}
----
&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{jãz.|pl}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;
:{{jãz.|pl}}
----
&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{jãz.|de}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;
:{{jãz.|de}}
----
&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{jãz.|en}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;
:{{jãz.|en}}
----
&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{jãz.|es}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;
:{{jãz.|es}}
----
&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{jãz.|la}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;
:{{jãz.|la}}
----
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6d1myvaoqkzt63u9wbuajx3y3a5fbws</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Chinë</title>
    <ns>0</ns>
    <id>12544</id>
    <redirect title="Chińskô Lëdowô Repùblika" />
    <revision>
      <id>218943</id>
      <parentid>193786</parentid>
      <timestamp>2026-10-16T04:30:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Iketsi</username>
        <id>3254</id>
      </contributor>
      <comment>[[Kategòriô:Przeczerowania]] òsta dodónô za pòmòcą gadżetu [[c:Help:Gadget-Cat-a-lot/csb|Cat-a-lot]]</comment>
      <origin>218943</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="77" sha1="2ctvcnxeiowqqfwp6komsoh35npwore" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Chińskô Lëdowô Repùblika]]

[[Kategòrëjô:Przeczerowania]]</text>
      <sha1>2ctvcnxeiowqqfwp6komsoh35npwore</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Nôwëższi Wódca Iranu</title>
    <ns>0</ns>
    <id>12803</id>
    <revision>
      <id>218901</id>
      <parentid>206964</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T22:53:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Terrus38</username>
        <id>14026</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>218901</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3784" sha1="mnz4j31wpmrc4kae2guhjc7miqhp09g" xml:space="preserve">[[Òbrôzk:Beit-e Rahbari logo.svg|mały|Logò Gabinetu Nôweższi Wódcowi Wëszëznë Jislamsczi Repùbliczi Iranu]]
'''Nôweższi Wódca Iranu''' ({{jãz.|fa}} رهبر جمهوری اسلامی ایران) – titel przédnika kraju w [[Iran|Iranie]] òd 1979, je òn wëbieróny bez Gromadã Znajôrzów.

Wódca mô szëroczé ùdowierzeniô, m.jin. mianowanié wësoczich ùrzãdników, w tim sãdzów, nôleżników Rewolucëjny Wachtë ë nôleżników Radzëznë Dozérców Kònstitucje&lt;ref&gt;''[https://charterforcompassion.org/arts/arts/seda-voices-of-iran/the-iranian-constitution-and-governing-structure.html The Iranian Constitution and Governing Structure : Seda: Voices of Iran : Arts : Arts : Charter for Compassion]'' [online], charterforcompassion.org [dost. 2025-06-23] ({{jãz.|en}}).&lt;/ref&gt;. Nôweższi Wódca wërzekł wòjnã, zwòni pòwszëchną mòbilizacjã, mòże dimisjonowac przédnika a téż je zwiérzchnikã ë przédnodowòdzącym zbrojnëch sëł&lt;ref&gt;''[https://pulaski.pl/analiza-iran-po-nieuchronnej-zmianie-najwyzszego-przywodcy/ Iran po nieuchronnej zmianie najwyższego przywódcy]'' [online], Fundacja im. Kazimierza Pułaskiego, 19 séwnika 2016 [dost. 2025-06-23] ({{jãz.|pl}}).&lt;/ref&gt;. Kòntroluje wëmiar sprawiedlëwòtë ë państwòwé media&lt;ref&gt;''[https://www.fakt.pl/polityka/przywodca-iranu-ajatollah-ali-chamenei-i-potega-finansowa-jego-rodziny/1ekkvxg?srcc=undefined&amp;utm_v=2 Kim jest ajatollah Ali Chamenei? Jego rodzina kontroluje gigantyczne bogactwa]'' [online], Fakt, 19 czerwińca 2025 [dost. 2025-06-23] ({{jãz.|pl}}).&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Nikołajew J., ''[https://bazhum.muzhp.pl/media/texts/nurt-svd/2015-tom-49-numer-2-138/nurt_svd-r2015-t49-n2_138-s191-212.pdf Konstytucja Islamskiej Republiki Iranu: zagadnienia wyznaniowe]'', Muzeum Historii Polski, 2015 [zarchiwizowane] ({{jãz.|pl}}).&lt;/ref&gt;.

Czedë w 2026 zdżinął Ali Chamenei do czasu welacje nowégò wódcë Iranã rządzëłô Timczasowô Przédniczô Radzëzna, w skłôd jaczi weszlë prezydeńt Masëd Pezeszkión, Aliréza Arafi, nôleżnik Gromadë Znajôrzów ë Gholamhosejn Mohseni-Eżei, przédnik brzadownictwa&lt;ref&gt;''[https://www.pap.pl/aktualnosci/rada-przywodcza-rozpoczela-prace-tymczasowo-przejmie-obowiazki-chameneia Rada Przywódcza rozpoczęła prace. Tymczasowo przejmie obowiązki Chameneia]'' [online], www.pap.pl, 1 strëmiannika 2026 [dost. 2026-04-26] ({{jãz.|pl}}).&lt;/ref&gt;.

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Lësta nôweższich wódców [[Iran|Jislamsczi Repùbliczi Iranu]]
! Lp.
! Òdjimk
! Persóna
! Òd
! Do
|-
| 1.
| [[Òbrôzk:Ruhollah Khomeini portrait 2.jpg|100px]]
| [[Ruhollah Chomejni]]&lt;br&gt;&lt;small&gt;(1902–1989)&lt;/small&gt;
| 3 gòdnika 1979
| 3 czerwińca 1989
|-
| 2.
| [[Òbrôzk:Ali Khamenei at IRGC Aerospace Force 2023.jpg|100px]]
| [[Ali Chamenei]]&lt;br&gt;&lt;small&gt;(1939–2026)&lt;/small&gt;
| 4 czerwińca 1989
| 28 gromicznika 2026
|-
|-style=&quot;background:#e6e6aa;&quot;
| −
| [[Òbrôzk:Masoud Pezeshkian 14040616 (cropped).jpg|33px]] [[Òbrôzk:Alireza Arafi 13990824 0146818 crop.jpg|33px]] [[Òbrôzk:Gholam Hossein Mohseni-Eje'i 2023 (Cropped).jpg|33px]]
|&lt;br /&gt;'''Timczasowô Przédniczô Radzëzna:'''&lt;br /&gt;[[Masëd Pezeszkión]] &lt;small&gt;(1954–)&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;[[Aliréza Arafi]] &lt;small&gt;(1959–)&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;[[Gholamhosejn Mohseni-Eżei]] &lt;small&gt;(1956–)&lt;/small&gt;
| 1 strëmiannika 2026
|8 strëmiannika 2026
|-
|3.
|[[Òbrôzk:Portrait of Mojtaba Khamenei.jpg|123x123px]]
|[[Mòdżtaba Chameneji]]&lt;br&gt;&lt;small&gt;(1969–)&lt;/small&gt;
|8 strëmiannika 2026
|''dali''
|}

== Òbaczë téż ==
* [[Iran]]

== Przëpisë ==
{{Przëpisë}}

== Bùtnowé lënczi ==
{{Commons}}
* https://mojestrone.com/artykul/zczba-smierc-lch-n2222734
* https://mojestrone.com/artykul/wildzi-pgrzb-ajatollaha-n2400087

[[Kategòrëjô:Iran]]
[[Kategòrëjô:Pòliticë]]</text>
      <sha1>mnz4j31wpmrc4kae2guhjc7miqhp09g</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>218902</id>
      <parentid>218901</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T22:58:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Terrus38</username>
        <id>14026</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>218902</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3825" sha1="e8f5oylqklwt7ifuz0hqqsaq4rnu7ri" xml:space="preserve">[[Òbrôzk:Beit-e Rahbari logo.svg|mały|Logò Gabinetu Nôweższi Wódcowsczi Wëszëznë Islamsczi Repùbliczi Iranu]]
'''Nôweższi Wódca Iranu''' ({{jãz.|fa}} رهبر جمهوری اسلامی ایران) – titel przédnika kraju w [[Iran|Iranie]] òd 1979, je òn wëbieróny bez Gromadã Znajarzów.

Wódca mô szëroczé ùdowierzenia, m.jin. mianowanié wësoczich ùrzãdników, w tim sãdzów, nôleżników Rewolucëjny Wachtë ë nôleżników Radzëznë Dozérców Kònstitucje&lt;ref&gt;''[https://charterforcompassion.org/arts/arts/seda-voices-of-iran/the-iranian-constitution-and-governing-structure.html The Iranian Constitution and Governing Structure : Seda: Voices of Iran : Arts : Arts : Charter for Compassion]'' [online], charterforcompassion.org [dost. 2025-06-23] ({{jãz.|en}}).&lt;/ref&gt;. Nôweższi Wódca wëpòwiôdô wòjnã, ògłôszô pòwszechną mòbilizacjã, mòże dimisjonowac przédnika a téż je zwiérzchnikã ë przédnodowòdzącym zbrojnëch sëłów&lt;ref&gt;''[https://pulaski.pl/analiza-iran-po-nieuchronnej-zmianie-najwyzszego-przywodcy/ Iran po nieuchronnej zmianie najwyższego przywódcy]'' [online], Fundacja im. Kazimierza Pułaskiego, 19 séwnika 2016 [dost. 2025-06-23] ({{jãz.|pl}}).&lt;/ref&gt;. Kòntrolëje wëmiôr sprawiedlëwòtë ë państwòwé media&lt;ref&gt;''[https://www.fakt.pl/polityka/przywodca-iranu-ajatollah-ali-chamenei-i-potega-finansowa-jego-rodziny/1ekkvxg?srcc=undefined&amp;utm_v=2 Kim jest ajatollah Ali Chamenei? Jego rodzina kontroluje gigantyczne bogactwa]'' [online], Fakt, 19 czerwińca 2025 [dost. 2025-06-23] ({{jãz.|pl}}).&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Nikołajew J., ''[https://bazhum.muzhp.pl/media/texts/nurt-svd/2015-tom-49-numer-2-138/nurt_svd-r2015-t49-n2_138-s191-212.pdf Konstytucja Islamskiej Republiki Iranu: zagadnienia wyznaniowe]'', Muzeum Historii Polski, 2015 [zarchiwizowane] ({{jãz.|pl}}).&lt;/ref&gt;.

Pò smiercë Alégò Chamenejégò w 2026 rokù do czasu welacje nowégò wódcë Iranã rządzëła Timczasowô Przédniczô Radzëzna, w skłôd jaczi weszlë: prezydeńt Masud Pezeszkian, Aliréza Arafi – nôleżnik Gromadë Znajarzów ë Gholamhosejn Mòhseny-Eżeji – przédnik wëmiaru sprawiedlëwòtë&lt;ref&gt;''[https://www.pap.pl/aktualnosci/rada-przywodcza-rozpoczela-prace-tymczasowo-przejmie-obowiazki-chameneia Rada Przywódcza rozpoczęła prace. Tymczasowo przejmie obowiązki Chameneia]'' [online], www.pap.pl, 1 strëmiannika 2026 [dost. 2026-04-26] ({{jãz.|pl}}).&lt;/ref&gt;.

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Lësta nôweższich wódców [[Iran|Islamsczi Repùbliczi Iranu]]
! Nr
! Òdjimk
! Persóna
! Òd
! Do
|-
| 1.
| [[Òbrôzk:Ruhollah Khomeini portrait 2.jpg|100px]]
| [[Ruhollah Chòmejni]]&lt;br&gt;&lt;small&gt;(1902–1989)&lt;/small&gt;
| 3 gòdnika 1979
| 3 czerwińca 1989
|-
| 2.
| [[Òbrôzk:Ali Khamenei at IRGC Aerospace Force 2023.jpg|100px]]
| [[Ali Chameneji]]&lt;br&gt;&lt;small&gt;(1939–2026)&lt;/small&gt;
| 4 czerwińca 1989
| 28 gromicznika 2026
|-
|-style=&quot;background:#e6e6aa;&quot;
| −
| [[Òbrôzk:Masoud Pezeshkian 14040616 (cropped).jpg|33px]] [[Òbrôzk:Alireza Arafi 13990824 0146818 crop.jpg|33px]] [[Òbrôzk:Gholam Hossein Mohseni-Eje'i 2023 (Cropped).jpg|33px]]
|&lt;br /&gt;'''Timczasowô Przédniczô Radzëzna:'''&lt;br /&gt;[[Masud Pezeszkian]] &lt;small&gt;(1954–)&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;[[Aliréza Arafi]] &lt;small&gt;(1959–)&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;[[Gholamhosejn Mòhseny-Eżeji]] &lt;small&gt;(1956–)&lt;/small&gt;
| 1 strëmiannika 2026
|8 strëmiannika 2026
|-
|3.
|[[Òbrôzk:Portrait of Mojtaba Khamenei.jpg|123x123px]]
|[[Mòdżtaba Chameneji]]&lt;br&gt;&lt;small&gt;(1969–)&lt;/small&gt;
|8 strëmiannika 2026
|''dali''
|}

== Òbaczë téż ==
* [[Iran]]

== Przëpisë ==
{{Przëpisë}}

== Bùtnowé lënczi ==
{{Commons}}
* https://mojestrone.com/artykul/zczba-smierc-lch-n2222734
* https://mojestrone.com/artykul/wildzi-pgrzb-ajatollaha-n2400087

[[Kategòrëjô:Iran]]
[[Kategòrëjô:Pòliticë]]</text>
      <sha1>e8f5oylqklwt7ifuz0hqqsaq4rnu7ri</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>218905</id>
      <parentid>218902</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T23:04:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Terrus38</username>
        <id>14026</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Terrus38 przeniós starnã [[Nôweższi Wódca Iranu]] do [[Nôwëższi Wódca Iranu]]: pisënk</comment>
      <origin>218902</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3825" sha1="e8f5oylqklwt7ifuz0hqqsaq4rnu7ri" xml:space="preserve">[[Òbrôzk:Beit-e Rahbari logo.svg|mały|Logò Gabinetu Nôweższi Wódcowsczi Wëszëznë Islamsczi Repùbliczi Iranu]]
'''Nôweższi Wódca Iranu''' ({{jãz.|fa}} رهبر جمهوری اسلامی ایران) – titel przédnika kraju w [[Iran|Iranie]] òd 1979, je òn wëbieróny bez Gromadã Znajarzów.

Wódca mô szëroczé ùdowierzenia, m.jin. mianowanié wësoczich ùrzãdników, w tim sãdzów, nôleżników Rewolucëjny Wachtë ë nôleżników Radzëznë Dozérców Kònstitucje&lt;ref&gt;''[https://charterforcompassion.org/arts/arts/seda-voices-of-iran/the-iranian-constitution-and-governing-structure.html The Iranian Constitution and Governing Structure : Seda: Voices of Iran : Arts : Arts : Charter for Compassion]'' [online], charterforcompassion.org [dost. 2025-06-23] ({{jãz.|en}}).&lt;/ref&gt;. Nôweższi Wódca wëpòwiôdô wòjnã, ògłôszô pòwszechną mòbilizacjã, mòże dimisjonowac przédnika a téż je zwiérzchnikã ë przédnodowòdzącym zbrojnëch sëłów&lt;ref&gt;''[https://pulaski.pl/analiza-iran-po-nieuchronnej-zmianie-najwyzszego-przywodcy/ Iran po nieuchronnej zmianie najwyższego przywódcy]'' [online], Fundacja im. Kazimierza Pułaskiego, 19 séwnika 2016 [dost. 2025-06-23] ({{jãz.|pl}}).&lt;/ref&gt;. Kòntrolëje wëmiôr sprawiedlëwòtë ë państwòwé media&lt;ref&gt;''[https://www.fakt.pl/polityka/przywodca-iranu-ajatollah-ali-chamenei-i-potega-finansowa-jego-rodziny/1ekkvxg?srcc=undefined&amp;utm_v=2 Kim jest ajatollah Ali Chamenei? Jego rodzina kontroluje gigantyczne bogactwa]'' [online], Fakt, 19 czerwińca 2025 [dost. 2025-06-23] ({{jãz.|pl}}).&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Nikołajew J., ''[https://bazhum.muzhp.pl/media/texts/nurt-svd/2015-tom-49-numer-2-138/nurt_svd-r2015-t49-n2_138-s191-212.pdf Konstytucja Islamskiej Republiki Iranu: zagadnienia wyznaniowe]'', Muzeum Historii Polski, 2015 [zarchiwizowane] ({{jãz.|pl}}).&lt;/ref&gt;.

Pò smiercë Alégò Chamenejégò w 2026 rokù do czasu welacje nowégò wódcë Iranã rządzëła Timczasowô Przédniczô Radzëzna, w skłôd jaczi weszlë: prezydeńt Masud Pezeszkian, Aliréza Arafi – nôleżnik Gromadë Znajarzów ë Gholamhosejn Mòhseny-Eżeji – przédnik wëmiaru sprawiedlëwòtë&lt;ref&gt;''[https://www.pap.pl/aktualnosci/rada-przywodcza-rozpoczela-prace-tymczasowo-przejmie-obowiazki-chameneia Rada Przywódcza rozpoczęła prace. Tymczasowo przejmie obowiązki Chameneia]'' [online], www.pap.pl, 1 strëmiannika 2026 [dost. 2026-04-26] ({{jãz.|pl}}).&lt;/ref&gt;.

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Lësta nôweższich wódców [[Iran|Islamsczi Repùbliczi Iranu]]
! Nr
! Òdjimk
! Persóna
! Òd
! Do
|-
| 1.
| [[Òbrôzk:Ruhollah Khomeini portrait 2.jpg|100px]]
| [[Ruhollah Chòmejni]]&lt;br&gt;&lt;small&gt;(1902–1989)&lt;/small&gt;
| 3 gòdnika 1979
| 3 czerwińca 1989
|-
| 2.
| [[Òbrôzk:Ali Khamenei at IRGC Aerospace Force 2023.jpg|100px]]
| [[Ali Chameneji]]&lt;br&gt;&lt;small&gt;(1939–2026)&lt;/small&gt;
| 4 czerwińca 1989
| 28 gromicznika 2026
|-
|-style=&quot;background:#e6e6aa;&quot;
| −
| [[Òbrôzk:Masoud Pezeshkian 14040616 (cropped).jpg|33px]] [[Òbrôzk:Alireza Arafi 13990824 0146818 crop.jpg|33px]] [[Òbrôzk:Gholam Hossein Mohseni-Eje'i 2023 (Cropped).jpg|33px]]
|&lt;br /&gt;'''Timczasowô Przédniczô Radzëzna:'''&lt;br /&gt;[[Masud Pezeszkian]] &lt;small&gt;(1954–)&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;[[Aliréza Arafi]] &lt;small&gt;(1959–)&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;[[Gholamhosejn Mòhseny-Eżeji]] &lt;small&gt;(1956–)&lt;/small&gt;
| 1 strëmiannika 2026
|8 strëmiannika 2026
|-
|3.
|[[Òbrôzk:Portrait of Mojtaba Khamenei.jpg|123x123px]]
|[[Mòdżtaba Chameneji]]&lt;br&gt;&lt;small&gt;(1969–)&lt;/small&gt;
|8 strëmiannika 2026
|''dali''
|}

== Òbaczë téż ==
* [[Iran]]

== Przëpisë ==
{{Przëpisë}}

== Bùtnowé lënczi ==
{{Commons}}
* https://mojestrone.com/artykul/zczba-smierc-lch-n2222734
* https://mojestrone.com/artykul/wildzi-pgrzb-ajatollaha-n2400087

[[Kategòrëjô:Iran]]
[[Kategòrëjô:Pòliticë]]</text>
      <sha1>e8f5oylqklwt7ifuz0hqqsaq4rnu7ri</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>218910</id>
      <parentid>218905</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T23:06:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Terrus38</username>
        <id>14026</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>218910</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3829" sha1="5440xya842p8riu2g8h6m4012lgexz0" xml:space="preserve">[[Òbrôzk:Beit-e Rahbari logo.svg|mały|Logò Gabinetu Nôwëższi Wódcowsczi Wëszëznë Islamsczi Repùbliczi Iranu]]
'''Nôwëższi Wódca Iranu''' ({{jãz.|fa}} رهبر جمهوری اسلامی ایران) – titel przédnika kraju w [[Iran|Iranie]] òd 1979, je òn wëbieróny bez Gromadã Znajarzów.

Wódca mô szëroczé ùdowierzenia, m.jin. mianowanié wësoczich ùrzãdników, w tim sãdzów, nôleżników Rewolucëjny Wachtë ë nôleżników Radzëznë Dozérców Kònstitucje&lt;ref&gt;''[https://charterforcompassion.org/arts/arts/seda-voices-of-iran/the-iranian-constitution-and-governing-structure.html The Iranian Constitution and Governing Structure : Seda: Voices of Iran : Arts : Arts : Charter for Compassion]'' [online], charterforcompassion.org [dost. 2025-06-23] ({{jãz.|en}}).&lt;/ref&gt;. Nôwëższi Wódca wëpòwiôdô wòjnã, ògłôszô pòwszechną mòbilizacjã, mòże dimisjonowac przédnika a téż je zwiérzchnikã ë przédnodowòdzącym zbrojnëch sëłów&lt;ref&gt;''[https://pulaski.pl/analiza-iran-po-nieuchronnej-zmianie-najwyzszego-przywodcy/ Iran po nieuchronnej zmianie najwyższego przywódcy]'' [online], Fundacja im. Kazimierza Pułaskiego, 19 séwnika 2016 [dost. 2025-06-23] ({{jãz.|pl}}).&lt;/ref&gt;. Kòntrolëje wëmiôr sprawiedlëwòtë ë państwòwé media&lt;ref&gt;''[https://www.fakt.pl/polityka/przywodca-iranu-ajatollah-ali-chamenei-i-potega-finansowa-jego-rodziny/1ekkvxg?srcc=undefined&amp;utm_v=2 Kim jest ajatollah Ali Chamenei? Jego rodzina kontroluje gigantyczne bogactwa]'' [online], Fakt, 19 czerwińca 2025 [dost. 2025-06-23] ({{jãz.|pl}}).&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Nikołajew J., ''[https://bazhum.muzhp.pl/media/texts/nurt-svd/2015-tom-49-numer-2-138/nurt_svd-r2015-t49-n2_138-s191-212.pdf Konstytucja Islamskiej Republiki Iranu: zagadnienia wyznaniowe]'', Muzeum Historii Polski, 2015 [zarchiwizowane] ({{jãz.|pl}}).&lt;/ref&gt;.

Pò smiercë Alégò Chamenejégò w 2026 rokù do czasu welacje nowégò wódcë Iranã rządzëła Timczasowô Przédniczô Radzëzna, w skłôd jaczi weszlë: prezydeńt Masud Pezeszkian, Aliréza Arafi – nôleżnik Gromadë Znajarzów ë Gholamhosejn Mòhseny-Eżeji – przédnik wëmiaru sprawiedlëwòtë&lt;ref&gt;''[https://www.pap.pl/aktualnosci/rada-przywodcza-rozpoczela-prace-tymczasowo-przejmie-obowiazki-chameneia Rada Przywódcza rozpoczęła prace. Tymczasowo przejmie obowiązki Chameneia]'' [online], www.pap.pl, 1 strëmiannika 2026 [dost. 2026-04-26] ({{jãz.|pl}}).&lt;/ref&gt;.

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Lësta nôwëższich wódców [[Iran|Islamsczi Repùbliczi Iranu]]
! Nr
! Òdjimk
! Persóna
! Òd
! Do
|-
| 1.
| [[Òbrôzk:Ruhollah Khomeini portrait 2.jpg|100px]]
| [[Ruhollah Chòmejni]]&lt;br&gt;&lt;small&gt;(1902–1989)&lt;/small&gt;
| 3 gòdnika 1979
| 3 czerwińca 1989
|-
| 2.
| [[Òbrôzk:Ali Khamenei at IRGC Aerospace Force 2023.jpg|100px]]
| [[Ali Chameneji]]&lt;br&gt;&lt;small&gt;(1939–2026)&lt;/small&gt;
| 4 czerwińca 1989
| 28 gromicznika 2026
|-
|-style=&quot;background:#e6e6aa;&quot;
| −
| [[Òbrôzk:Masoud Pezeshkian 14040616 (cropped).jpg|33px]] [[Òbrôzk:Alireza Arafi 13990824 0146818 crop.jpg|33px]] [[Òbrôzk:Gholam Hossein Mohseni-Eje'i 2023 (Cropped).jpg|33px]]
|&lt;br /&gt;'''Timczasowô Przédniczô Radzëzna:'''&lt;br /&gt;[[Masud Pezeszkian]] &lt;small&gt;(1954–)&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;[[Aliréza Arafi]] &lt;small&gt;(1959–)&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;[[Gholamhosejn Mòhseny-Eżeji]] &lt;small&gt;(1956–)&lt;/small&gt;
| 1 strëmiannika 2026
|8 strëmiannika 2026
|-
|3.
|[[Òbrôzk:Portrait of Mojtaba Khamenei.jpg|123x123px]]
|[[Mòdżtaba Chameneji]]&lt;br&gt;&lt;small&gt;(1969–)&lt;/small&gt;
|8 strëmiannika 2026
|''dali''
|}

== Òbaczë téż ==
* [[Iran]]

== Przëpisë ==
{{Przëpisë}}

== Bùtnowé lënczi ==
{{Commons}}
* https://mojestrone.com/artykul/zczba-smierc-lch-n2222734
* https://mojestrone.com/artykul/wildzi-pgrzb-ajatollaha-n2400087

[[Kategòrëjô:Iran]]
[[Kategòrëjô:Pòliticë]]</text>
      <sha1>5440xya842p8riu2g8h6m4012lgexz0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Diskùsëjô:Robert Lewandowski</title>
    <ns>1</ns>
    <id>12845</id>
    <redirect title="Diskùsëjô:Róbert Lewandowsczi" />
    <revision>
      <id>218960</id>
      <parentid>197036</parentid>
      <timestamp>2026-10-16T05:51:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>EmausBot</username>
        <id>2697</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bòt: Pòprôwiô dëbeltné przeczerowania do [[Diskùsëjô:Róbert Lewandowsczi]]</comment>
      <origin>218960</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44" sha1="5ytzx5avsd1e1nsnkfoos7es8v9ge7a" xml:space="preserve">#PATRZ [[Diskùsëjô:Róbert Lewandowsczi]]</text>
      <sha1>5ytzx5avsd1e1nsnkfoos7es8v9ge7a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Jezës Christus</title>
    <ns>0</ns>
    <id>12996</id>
    <revision>
      <id>218849</id>
      <parentid>210771</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T18:48:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Iketsi</username>
        <id>3254</id>
      </contributor>
      <comment>kat.</comment>
      <origin>218849</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2765" sha1="dl6rc2fxk2u3jffmdy6xtg7aan22hdr" xml:space="preserve">{{Do werifikacje}}
[[Òbrôzk:Jesus de Nazare.jpg|mały|Ikòna dotëgòwôjąca Jezësa z Nazaretu ]]

'''Jezës Christus'''&lt;ref&gt;Ewanielie na kaszëbsczi tołmaczoné, z greczi przełożił na [[kaszëbsczi jãzëk]] ò [[Adam Riszard Sykòra|Adam Ryszard Sikora]], Zarząd Główny Zrzeszenia Kaszubsko-Pomorskiego, Gdańsk 2010, ISBN 978-83-87258-39-9&lt;/ref&gt; – chłop dlô chrzescëjôn Bòżi sën. Nowi Testameńt, spisóny w grecczim jãzëkù w latach 52-98 n.e. Zamkòscą Nowégò Testameńtu je [[Ewanielia|Ewanieliô]]&lt;ref&gt;Kaszëbskô Biblëjô; Nowi Testament; IV Ewanjelje, przełożëł [[Frãcëszk Grëcza|Francyszk Grucza]], Hlondianum Poznań 1992, ISBN 83-85203-06-0&lt;/ref&gt;, abò &quot;Dobrô Nowina&quot;, ò Bòżim królestwie i ò zbawienim rozpòwiôdanô przez Jezësa Christusa i Jegò ùczniów, a téż dzeje pierszich chrzescëjônsczich gmin.
Żëdzë i jislam nie ùznają Nowégò Testameńtu za swiãté pisma, chòc jislam ùwôżô Jezësa za proroka.
Ewanielia skłôdô sã z 4 ksąg:
* '''Sztërë Ewanielie''' – zôpis żëcégò i ùczenié Jezësa Christusa:
** [[Ewanieliô wedle swiãtégò Mateùsza]];
** [[Ewanieliô wedle swiãtégò Marka]]; 
** [[Ewanieliô wedle swiãtégò Łukôsza]];
** [[Ewanieliô wedle swiãtégò Jana]].
[[Eùgeniusz Gòłąbk]] przetołmacził na [[kaszëbsczi jãzëk]] &quot;Swiãté Pismiona Nowégò Testamentu&quot; (wédóné w 1993r.), Psalmë – &quot;Knéga psalmów&quot; (1999), a téż fragmentë ksãgów Stôrégò Testamentu, chtërne są w lekcjónôrzu &quot;To je Słowò Bòżé&quot; (2007). Z lekcjónarza kòrzëstają ùczãstnicë dosc pòpùlarnëch Mszi swiãtich z liturgią w kaszëbsczim jãzëkù.

== Òbaczë téż ==
* [[Biblëjô]]

== Przëpisë ==
{{Przëpisë}}

== Lëteratura ==
* Encyklopediô Biblëjnô. Wyd. trzecé pòprôwioné. Warszawa: Òficëna Wëdawniczô &quot;Vocatio&quot;, 2004.
* Ewanielie na kaszëbsczi tołmaczoné, z greczi przełożił na [[kaszëbsczi jãzëk]] ò [[Adam Riszard Sykòra|Adam Ryszard Sikora]], Zarząd Główny Zrzeszenia Kaszubsko-Pomorskiego, Gdańsk 2010, ISBN 978-83-87258-39-9
* Jan Grodzëcczi. &quot;Kòscół dogmatów i tradëcëji&quot; 1963.
* Kaszëbskô Biblëjô; Nowi Testament; IV Ewanjelje, przełożëł [[Frãcëszk Grëcza|Francyszk Grucza]], Hlondianum Poznań 1992, ISBN 83-85203-06-0
* Ks. J. Karpecczi, &quot;Różnice wëznaniowé&quot;, Warszawa 1961
* Swięté Pismiona Nowégo Testameńtu, skaszëbił E. Gołąbk, Gdańsk : Zrzeszenie Kaszubsko-Pomorskie ; Pelplin : Wydawnictwo Diecezjalne, 1993, ISBN 83-85011-65-X[http://uu.diva-portal.org/smash/get/diva2:606396/FULLTEXT02]

== Bùtnowé pòwrózczi ==
{{Commons}}

{{Kòntrola}}

[[Kategòrëjô:Bibliô]]
[[Kategòrëjô:Chrzescëjaństwò]]
[[Kategòrëjô:1000 nôwôżniészich artiklów]]</text>
      <sha1>dl6rc2fxk2u3jffmdy6xtg7aan22hdr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wielewsczi Turniér Gadëszów</title>
    <ns>0</ns>
    <id>13045</id>
    <revision>
      <id>218893</id>
      <parentid>209975</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T22:13:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Iketsi</username>
        <id>3254</id>
      </contributor>
      <comment>/* Bùtnowé lënczi */ +YouTube</comment>
      <origin>218893</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13435" sha1="g7opge792kd6j86slt4qslyg4oamzqk" xml:space="preserve">{{Nôpiérwi pò kaszëbskù}}

'''Wielewsczi Turniér Gadëszów'''&lt;ref&gt;https://miesiecznikpomerania.pl/images/archiwum_pliki_pdf/pomerania/2022/POMERANIA_09_567_2022_net.pdf&lt;/ref&gt; ({{jãz.|pl}} ''Wielewski Turniej Gawędziarzy''&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;https://turniejgawedziarzy.pl/historia-i-wspomnienia/historia-wtg&lt;/ref&gt; abò ''Turniej Gawędziarzy w Wielu''&lt;ref&gt;https://dziennikbaltycki.pl/turniej-gawedziarzy-w-wielu-to-swieto-tradycji-i-regionalnej-kultury-wystepy-bawily-i-wzruszaly/ar/c13-18719023&lt;/ref&gt;), do 2018 r.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; '''Turniej Lëdowëch Gôdëszów Kaszëb i Kòcewiô we Wielu'''&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{RKJ|2017|63}}&lt;/ref&gt; ({{jãz.|pl}}''Turniej Gawędziarzy Ludowych Kaszub i Kociewia''&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;https://web.archive.org/web/20260729150950/https://weekendfm.pl/?n=4824&amp;slug=archiwum_-turniej_gawedziarzy_ludowych_kaszub_i_kociewia#&lt;/ref&gt;) – kòżdoroczny [[kònkùrs]] gadëszów òd 1978 rokù&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;. Wielewsczi Turniér Gôdëszów je jednym z nôstarszich kaszëbsczich kònkùrsów i bastionã kaszëbsczi gôdczi&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20260729124814/https://www.oke.poznan.pl/files/cms/680/emkk_r0_100_2105.pdf&lt;/ref&gt;.

== Kònkùrsë w rozmajitëch lat ==

=== 2002 (25. XXV) – [[27 lëpińca|27]]–[[28 lëpińca]] ===

&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;
=== 2012 (35. XXXV) – [[11 zélnika|11]]–[[12 zélnika]] ===
&lt;ref&gt;https://koscierzyna.naszemiasto.pl/juz-w-najblizszy-weekend-11-12-sierpnia-w-wielu-odbedzie/ar/c13-1503729&lt;/ref&gt;

=== 2013 (36. XXXVI) – [[10 zélnika|10]]–[[11 zélnika]] ===
&lt;ref&gt;https://koscierzyna.naszemiasto.pl/wiele-turniej-gawedziarzy-z-tradycjami/ar/c8-1952611&lt;/ref&gt;

=== 2017 (40.) ===
Ùczãstnicë bëli òceniwóny w trzech kategòriach:&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
* '''w kategorii ò nôdgrodã m. [[Hieronim Derdowsczi|H. Derdowsczégò]] – tekstë niepùblikòwóné''' ({{jãz.|pl}} ''im. Hieronima Derdowskiego – gawędy niepublikowane'')
* '''w kategorii ò nôdgrodã m. [[Józef Brusczi|J. Brusczégò]] – tekstë pùblikòwóné''' ({{jãz.|pl}} ''im. Józefa Bruskiego – gawędy publikowane'')
* '''w kategorii ò wëprzédnienié m. Wicka Rogalë – dlô gôdkarzów zeza grańców Kaszëb i Kòcewiô''' ({{jãz.|pl}} ''im. Wincentego Rogali – gawędy spoza Kaszub i Kociewia'')

=== 2018 (41.) ===
&lt;ref&gt;https://koscierzyna.naszemiasto.pl/41-wielewski-turniej-gawedziarzy-najlepsi-gawedziarze/ar/c13-4752709&lt;/ref&gt;

=== 2019 (42.) ===
==== Laùreacë ====
* '''Nôdgrodã Grand Prix''' dostała Òlga Kùklińskô ({{jãz.|pl}} ''Olga Kuklińska'')&lt;ref&gt;https://koscierski.info/artykul/laureaci-42-wielewskiego/782588&lt;/ref&gt;
* '''w kategorii m. [[Hieronim Derdowsczi|H. Derdowsczégò]] – tekstë niepùblikòwóné''' ({{jãz.|pl}} ''im. Hieronima Derdowskiego – gawędy niepublikowane'')
** 1. môl Józef Roszman; 2. môl Karolina Keller; 3. môl Halina Wreza
* '''w kategorii m. [[Józef Brusczi|J. Brusczégò]] – tekstë pùblikòwóné''' ({{jãz.|pl}} ''im. Józefa Bruskiego – gawędy publikowane'')
** 1. môl Anna Gliszczyńska; 2. môl Karolina Keller; 3. môl Joanna Jester; wëprzédnienié Kristina Kamińskô ({{jãz.|pl}} ''Krystyna Kamińska'')
* '''w kategorii m. Wicka Rogalë – dlô gôdkarzów zeza grańców Kaszëb i Kòcewiô''' ({{jãz.|pl}} ''im. Wincentego Rogali – gawędy spoza Kaszub i Kociewia'')
** 1. môl Mateusz Iżyński; 2. môl ''ex aequo'' Paulina Iżyńska i Hubert Sajdak; 3. môl Wiktoria Wąsik
* '''w kategorii m. J. Brzezyńsczégò''' ({{jãz.|pl}} ''im. Józefa Brzezińskiego'') – (dzecë)
** 1. môl Emilia Szyszka; 2. môl Patrycja Golimowska; 3. môl Andżelika Kamińskô ({{jãz.|pl}} ''Andżelika Kamińska'')

=== 2020 (43.) – [[22 zélnika|22]]–[[23 zélnika]] ===
* &lt;ref&gt;https://koscierzyna.naszemiasto.pl/wielewski-turniej-gawedziarzy-poznaj-zwyciezcow-43-edycji/ar/c1-7866097&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://koscierzyna.naszemiasto.pl/wielewski-turniej-gawedziarzy-wyjatkowe-opowiesci-jarmark/ar/c1-7862893&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://koscierzyna.naszemiasto.pl/ponad-20-gawedziarzy-zmierzy-sie-na-slowa-w-wielu-przed/ar/c13-7846601&lt;/ref&gt;
* Òbsãdzëcelama bëlë: Tadeùsz Lipsczi (przédnik), Felicjô Bôska-Bòrzëszkòwskô (członek), [[Bòżena Ùgòwskô]] (członek) i Grzegorz Schramke (członek)
==== Laùreacë ====
* '''Nôdgrodã Grand Prix''' dostała Òlga Kùklińskô ({{jãz.|pl}} ''Olga Kuklińska'')
* '''w kategorii m. [[Hieronim Derdowsczi|H. Derdowsczégò]] – tekstë niepùblikòwóné''' ({{jãz.|pl}} ''im. Hieronima Derdowskiego – gawędy niepublikowane'')
** 1. môl Karolina Keler; 2. môl Aleksandra Dzãcelskô-Jasnoch ({{jãz.|pl}} ''Aleksandra Dzięcielska-Jasnoch''); 3. môl Kazimierz Budziński; wëprzédnienié: Joanna Jester
* '''w kategorii m. [[Józef Brusczi|J. Brusczégò]] – tekstë pùblikòwóné''' ({{jãz.|pl}} ''im. Józefa Bruskiego – gawędy publikowane'')
** 1. môl Joanna Jester; 2. môl Kristina Kamińskô ({{jãz.|pl}} ''Krystyna Kamińska''); 3. môl Jan Pryczkowski
* '''w kategorii m. Wicka Rogalë – dlô gôdkarzów zeza grańców Kaszëb i Kòcewiô''' ({{jãz.|pl}} ''im. Wincentego Rogali – gawędy spoza Kaszub i Kociewia'')
** 1. môl Stefaniô Bùda ({{jãz.|pl}} ''Stefania Buda''); 2. môl ''ex aequo'' Kazimierz Wiśniowski i Wiktoria Wąsik; 3. môl ''ex aequo'' Mateusz Iżyński i Łucja Czudec; wëprzédnienia: Kazimierz Gajdek i Isabelle Bartusik
* '''w kategorii m. J. Brzezyńsczégò''' ({{jãz.|pl}} ''im. Józefa Brzezińskiego'') – (dzecë)
** 1. môl Emilia Szyszka; 2. môl (''ex aequo'') Andżelika Kamińskô ({{jãz.|pl}} ''Andżelika Kamińska'') i Maria Gosz; 3. môl Mónika Mòkwa ({{jãz.|pl}} ''Monika Mokwa''); wëprzédnienié: Emilia Sajdak

=== 2021 (44.) – [[7 zélnika|7]]–[[8 zélnika]] ===
* &lt;ref&gt;https://szkola-swornegacie.pl/44-wielewski-turniej-gawedziarzy,1320,pl&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://lot-sercekaszub.pl/wydarzenie/44-wielewski-turniej-gawedziarzy/&lt;/ref&gt;

=== 2022 (45.) – [[6 zélnika|6]]–[[7 zélnika]] ===
* &lt;ref&gt;https://koscierski.info/artykul/45-wielewski-turniej/1333807&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://koscierzyna.naszemiasto.pl/wielewski-turniej-gawedziarzy-juz-wkrotce-to-wakacyjna/ar/c1-8924859&lt;/ref&gt;

=== 2023 (46.) – [[5 zélnika|5]]–[[6 zélnika]] ===
* &lt;ref&gt;https://weekendfm.pl/?n=108410&amp;w-gminie-karsin-odbedzie-sie-wielewski-turniej-gawedziarzy=&lt;/ref&gt;
* Kategoriô 1: m. [[Hieronim Derdowsczi|H. Derdowsczégò]] – tekstë niepùblikòwóné ({{jãz.|pl}} ''im. Hieronima Derdowskiego – gawędy niepublikowane'')
* Kategoriô 2: m. [[Józef Brusczi|J. Brusczégò]] – tekstë pùblikòwóné ({{jãz.|pl}} ''im. Józefa Bruskiego – gawędy publikowane'')
* Kategoriô 3: m. Wicka Rogalë – dlô gôdkarzów zeza grańców Kaszëb i Kòcewiô ({{jãz.|pl}} ''im. Wincentego Rogali – gawędy spoza Kaszub i Kociewia'')
* Kategoriô 4: m. J. Brzezyńsczégò ({{jãz.|pl}} ''im. Józefa Brzezińskiego'') – (dzecë)

=== 2024 (47.) – [[3 zélnika|3]]–[[4 zélnika]] ===
* Òrganizatorzë: Dodóm Kùlturë we Wielu&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; ({{jãz.|pl}} ''Dom Kultury im. Hieronima Derdowskiego w Wielu''), [[Gmina Kôrsëno|Ùrząd Gminë Kôrsëno]], part Wiele-Kôrsëno [[Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié|Kaszëbskò-Pòmòrsczégò Zrzeszeniô]] i ({{jãz.|pl}} ''Ochotnicza straż pożarna w wielu (OSSP Wiele)'')&lt;ref&gt;https://www.kaszubi.pl/events/view/wielewski-turniej-gawedziarzy-2024&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://turniejgawedziarzy.pl/?view=article&amp;id=353:zaproszenie-na-47-edycje-wielewskiego-turnieju-gawedziarzy&amp;catid=82&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://dziennikbaltycki.pl/turniej-gawedziarzy-w-wielu-to-swieto-tradycji-i-regionalnej-kultury-wystepy-bawily-i-wzruszaly/ar/c13-18719023&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://koscierski.info/artykul/47-wielewski-turniej-n1586989&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20240908214349/https://turniejgawedziarzy.pl/353/zaproszenie-na-47-edycje-wielewskiego-turnieju-gawedziarzy&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://zkiw.com.pl/47-wielewski-turniej-gawedziarzy/&lt;/ref&gt;

==== Laùreacë ====
* '''Nôdgrodã Grand Prix''' dostała Aleksandra Dzãcelskô-Jasnoch ({{jãz.|pl}} ''Aleksandra Dzięcielska-Jasnoch'')&lt;ref&gt;https://kurierkaszubski.eu/wiele-dwudniowy-wielewski-turniej-gawedziarzy-grand-prix-dla-aleksandry-dziecielskiej-jasnoch/&lt;/ref&gt;
* '''w kategorii m. [[Hieronim Derdowsczi|H. Derdowsczégò]] – tekstë niepùblikòwóné''' ({{jãz.|pl}} ''im. Hieronima Derdowskiego – gawędy niepublikowane'')
** 1. môl Òlga Kùklińskô ({{jãz.|pl}} ''Olga Kuklińska''); 2. môl Tomôsz Fópka ({{jãz.|pl}} ''Tomasz Fopke''); 3. môl –;
* '''w kategorii m. [[Józef Brusczi|J. Brusczégò]] – tekstë pùblikòwóné''' ({{jãz.|pl}} ''im. Józefa Bruskiego – gawędy publikowane'')
** 1. môl Anna Gliszczyńska 2. môl Òlga Kùklińskô ({{jãz.|pl}} ''Olga Kuklińska''); 3. môl ''ex aequo'' Kristina Kamińskô ({{jãz.|pl}} ''Krystyna Kamińska'') i Mónika Mòkwa ({{jãz.|pl}} ''Monika Mokwa'');
* '''w kategorii m. Wicka Rogalë – dlô gôdkarzów zeza grańców Kaszëb i Kòcewiô''' ({{jãz.|pl}} ''im. Wincentego Rogali – gawędy spoza Kaszub i Kociewia'')
** 1. môl Stefania Buda; 2. môl Grażyna Cisek; 3. môl Kazimiera Gajdek;
* '''w kategorii m. J. Brzezyńsczégò''' ({{jãz.|pl}} ''im. Józefa Brzezińskiego'') – (dzecë)
** 1. môl Aleksandra Fierek; 2. môl Laura Brzezińska; 3. môl ''ex aequo'' Hanna Lipska i Szymon Szachta; wëprzédnienia: Karolina Albrecht, Weronika Żmuda Trzebiatowska i Ignacy Głodowski

=== 2025 (48.) – [[2 zélnika|2]]–[[3 zélnika]] ===
&lt;ref&gt;https://weekendfm.pl/?n=121251&amp;slug=niedzielny-308-turniej-gawedziarzy-w-wielu-przeniesiony-do-domu-kultury&lt;/ref&gt;
* Frekwencjô: 30&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20260729151035/https://weekendfm.pl/?n=121255&amp;slug=gawedziarze-z-kaszub-kociewia-i-rzeszowszczyzny-zjechali-w-miniony-weekend-na-turniej-gawedziarzy-do-wiela-foto-relacja#&lt;/ref&gt;
* Òrganizatorzë: Dodóm Kùlturë we Wielu&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; ({{jãz.|pl}} ''Dom Kultury im. Hieronima Derdowskiego w Wielu''), [[Gmina Kôrsëno|Ùrząd Gminë Kôrsëno]], part Wiele-Kôrsëno [[Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié|Kaszëbskò-Pòmòrsczégò Zrzeszeniô]] i ({{jãz.|pl}} ''Koło Gospodyń Wiejskich „Pozytywnie Zakręcone” w Wielu'')&lt;ref&gt;https://turniejgawedziarzy.pl/?view=article&amp;id=359:48-wielewski-turniej-gawedziarzy-dni-kultury-regionalnej-na-zaborach&amp;catid=82&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20251206002231/https://turniejgawedziarzy.pl/359/48-wielewski-turniej-gawedziarzy-dni-kultury-regionalnej-na-zaborach&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.facebook.com/OficjalnyFanpageGminyLubichowo/posts/pfbid02rZfzzZRDhANozCZPujtrLeNhAnw26j8N4Ne4nJA21yeD46yjPeTUiHaLkKtQc2r4l&lt;/ref&gt;

* Òbsãdzëcelama bëlë: Grégór Schramka (przédnik), [[Bòżena Ùgòwskô]], Felicjô Bôska-Bòrzëszkòwskô i Tadeùsz Lipsczi&lt;ref&gt;https://mojestrone.com/artykul/gadsze-rzadzl-n1763416&lt;/ref&gt;.
==== Laùreacë ====
* '''Nôdgrodã Grand Prix''' dostała Andżelika Kamińskô ({{jãz.|pl}} ''Andżelika Kamińska'')
* '''w kategorii m. [[Hieronim Derdowsczi|H. Derdowsczégò]] – tekstë niepùblikòwóné''' ({{jãz.|pl}} ''im. Hieronima Derdowskiego – gawędy niepublikowane'')
** 1. môl Aleksandra Dzãcelskô-Jasnoch ({{jãz.|pl}} ''Aleksandra Dzięcielska-Jasnoch''); 2. môl Òlga Kùklińskô ({{jãz.|pl}} ''Olga Kuklińska''); 3. môl Danuta Miszczëk
* '''w kategorii m. [[Józef Brusczi|J. Brusczégò]] – tekstë pùblikòwóné''' ({{jãz.|pl}} ''im. Józefa Bruskiego – gawędy publikowane'')
** 1. môl Stanisłôw Gòstomczik; 2. môl Mónika Mòkwa ({{jãz.|pl}} ''Monika Mokwa''); 3. môl Kristina Kamińskô ({{jãz.|pl}} ''Krystyna Kamińska'')
* '''w kategorii m. Wicka Rogalë – dlô gôdkarzów zeza grańców Kaszëb i Kòcewiô''' ({{jãz.|pl}} ''im. Wincentego Rogali – gawędy spoza Kaszub i Kociewia'')
** 1. môl Stefaniô Bùda ({{jãz.|pl}} ''Stefania Buda''); 2. môl Grażëna Cisek; 3. môl Wiktoriô Róg; wëprzédnienié: Kazmiera Bãbenk ({{jãz.|pl}} ''Bębenek'')
* '''w kategorii m. J. Brzezyńsczégò''' ({{jãz.|pl}} ''im. Józefa Brzezińskiego'') – (dzecë)
** 1. môl Aleksandra Fierek; 2. môl Paùlëna Kùjawskô; 3. môl Mirela Stiwe; wëprzédnienia: Hana Lipskô, Laùra Brzezyńskô, Karolëna Albrecht

=== 2026 (49.) – [[1 zélnika|1]]–[[2 zélnika]] ===
* Òrganizatorzë: Dodóm Kùlturë we Wielu&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; ({{jãz.|pl}} ''Dom Kultury im. Hieronima Derdowskiego w Wielu''), [[Gmina Kôrsëno|Ùrząd Gminë Kôrsëno]], part Wiele-Kôrsëno [[Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié|Kaszëbskò-Pòmòrsczégò Zrzeszeniô]] i ({{jãz.|pl}} ''Koło Gospodyń Wiejskich „Pozytywnie Zakręcone” w Wielu'')&lt;ref&gt;https://dkwiele.pl/wiadomosci/36068/49-wielewski-turniej-gawedziarzy&lt;/ref&gt;

{{Aktualizacjô|Òstatnô=2025-08-02|Nastãpnô=+1 rok}}

== Òbaczë téż ==
{{Col2
|col1= === Pòłączoné témë ===
* [[Kònkùrs]]
* [[Wielé]]
* [[Plesta]]&lt;ref&gt;{{sloworz.org|15482|17614}}&lt;/ref&gt;
|col2= === Jiné kònkùrsë na Kaszëbach ===
{{#categorytree:Kònkùrsë na Kaszëbach|hideroot=on|mode=pages}}
}}

== Przëpisë ==
{{Przëpisë|2}}

== Bùtnowé lënczi ==
{{Commons}}
{{Òficjalnô starna}}
* https://web.archive.org/web/20250522163010/http://www.bibliotekacyfrowa.eu//Content/78435/mPDF/84970-0002.pdf
* {{YouTube|v=r-rkQjEpSAg|tit=Wielewski Turniej Gawędziarzy|k=Brusy Enter|jãz=pl|dł=52:16}}

=== Szëkba ===
{{Szëkba}}

{{Kòntrola}}

[[Kategòrëjô:Kònkùrsë na Kaszëbach]]</text>
      <sha1>g7opge792kd6j86slt4qslyg4oamzqk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>218894</id>
      <parentid>218893</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T22:22:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Iketsi</username>
        <id>3254</id>
      </contributor>
      <comment>/* 2020 (43.) – 22–23 zélnika */  Òrganizator: [[Dodóm Kùlturë we Wielu]]</comment>
      <origin>218894</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13547" sha1="8b1pnygiv1ny2xf8136flmsumidp50w" xml:space="preserve">{{Nôpiérwi pò kaszëbskù}}

'''Wielewsczi Turniér Gadëszów'''&lt;ref&gt;https://miesiecznikpomerania.pl/images/archiwum_pliki_pdf/pomerania/2022/POMERANIA_09_567_2022_net.pdf&lt;/ref&gt; ({{jãz.|pl}} ''Wielewski Turniej Gawędziarzy''&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;https://turniejgawedziarzy.pl/historia-i-wspomnienia/historia-wtg&lt;/ref&gt; abò ''Turniej Gawędziarzy w Wielu''&lt;ref&gt;https://dziennikbaltycki.pl/turniej-gawedziarzy-w-wielu-to-swieto-tradycji-i-regionalnej-kultury-wystepy-bawily-i-wzruszaly/ar/c13-18719023&lt;/ref&gt;), do 2018 r.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; '''Turniej Lëdowëch Gôdëszów Kaszëb i Kòcewiô we Wielu'''&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{RKJ|2017|63}}&lt;/ref&gt; ({{jãz.|pl}}''Turniej Gawędziarzy Ludowych Kaszub i Kociewia''&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;https://web.archive.org/web/20260729150950/https://weekendfm.pl/?n=4824&amp;slug=archiwum_-turniej_gawedziarzy_ludowych_kaszub_i_kociewia#&lt;/ref&gt;) – kòżdoroczny [[kònkùrs]] gadëszów òd 1978 rokù&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;. Wielewsczi Turniér Gôdëszów je jednym z nôstarszich kaszëbsczich kònkùrsów i bastionã kaszëbsczi gôdczi&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20260729124814/https://www.oke.poznan.pl/files/cms/680/emkk_r0_100_2105.pdf&lt;/ref&gt;.

== Kònkùrsë w rozmajitëch lat ==

=== 2002 (25. XXV) – [[27 lëpińca|27]]–[[28 lëpińca]] ===

&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;
=== 2012 (35. XXXV) – [[11 zélnika|11]]–[[12 zélnika]] ===
&lt;ref&gt;https://koscierzyna.naszemiasto.pl/juz-w-najblizszy-weekend-11-12-sierpnia-w-wielu-odbedzie/ar/c13-1503729&lt;/ref&gt;

=== 2013 (36. XXXVI) – [[10 zélnika|10]]–[[11 zélnika]] ===
&lt;ref&gt;https://koscierzyna.naszemiasto.pl/wiele-turniej-gawedziarzy-z-tradycjami/ar/c8-1952611&lt;/ref&gt;

=== 2017 (40.) ===
Ùczãstnicë bëli òceniwóny w trzech kategòriach:&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
* '''w kategorii ò nôdgrodã m. [[Hieronim Derdowsczi|H. Derdowsczégò]] – tekstë niepùblikòwóné''' ({{jãz.|pl}} ''im. Hieronima Derdowskiego – gawędy niepublikowane'')
* '''w kategorii ò nôdgrodã m. [[Józef Brusczi|J. Brusczégò]] – tekstë pùblikòwóné''' ({{jãz.|pl}} ''im. Józefa Bruskiego – gawędy publikowane'')
* '''w kategorii ò wëprzédnienié m. Wicka Rogalë – dlô gôdkarzów zeza grańców Kaszëb i Kòcewiô''' ({{jãz.|pl}} ''im. Wincentego Rogali – gawędy spoza Kaszub i Kociewia'')

=== 2018 (41.) ===
&lt;ref&gt;https://koscierzyna.naszemiasto.pl/41-wielewski-turniej-gawedziarzy-najlepsi-gawedziarze/ar/c13-4752709&lt;/ref&gt;

=== 2019 (42.) ===
==== Laùreacë ====
* '''Nôdgrodã Grand Prix''' dostała Òlga Kùklińskô ({{jãz.|pl}} ''Olga Kuklińska'')&lt;ref&gt;https://koscierski.info/artykul/laureaci-42-wielewskiego/782588&lt;/ref&gt;
* '''w kategorii m. [[Hieronim Derdowsczi|H. Derdowsczégò]] – tekstë niepùblikòwóné''' ({{jãz.|pl}} ''im. Hieronima Derdowskiego – gawędy niepublikowane'')
** 1. môl Józef Roszman; 2. môl Karolina Keller; 3. môl Halina Wreza
* '''w kategorii m. [[Józef Brusczi|J. Brusczégò]] – tekstë pùblikòwóné''' ({{jãz.|pl}} ''im. Józefa Bruskiego – gawędy publikowane'')
** 1. môl Anna Gliszczyńska; 2. môl Karolina Keller; 3. môl Joanna Jester; wëprzédnienié Kristina Kamińskô ({{jãz.|pl}} ''Krystyna Kamińska'')
* '''w kategorii m. Wicka Rogalë – dlô gôdkarzów zeza grańców Kaszëb i Kòcewiô''' ({{jãz.|pl}} ''im. Wincentego Rogali – gawędy spoza Kaszub i Kociewia'')
** 1. môl Mateusz Iżyński; 2. môl ''ex aequo'' Paulina Iżyńska i Hubert Sajdak; 3. môl Wiktoria Wąsik
* '''w kategorii m. J. Brzezyńsczégò''' ({{jãz.|pl}} ''im. Józefa Brzezińskiego'') – (dzecë)
** 1. môl Emilia Szyszka; 2. môl Patrycja Golimowska; 3. môl Andżelika Kamińskô ({{jãz.|pl}} ''Andżelika Kamińska'')

=== 2020 (43.) – [[22 zélnika|22]]–[[23 zélnika]] ===
* Òrganizator: [[Dodóm Kùlturë we Wielu]] ({{jãz.|pl}} ''Dom Kultury im. Hieronima Derdowskiego w Wielu'')
* &lt;ref&gt;https://koscierzyna.naszemiasto.pl/wielewski-turniej-gawedziarzy-poznaj-zwyciezcow-43-edycji/ar/c1-7866097&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://koscierzyna.naszemiasto.pl/wielewski-turniej-gawedziarzy-wyjatkowe-opowiesci-jarmark/ar/c1-7862893&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://koscierzyna.naszemiasto.pl/ponad-20-gawedziarzy-zmierzy-sie-na-slowa-w-wielu-przed/ar/c13-7846601&lt;/ref&gt;
* Òbsãdzëcelama bëlë: Tadeùsz Lipsczi (przédnik), Felicjô Bôska-Bòrzëszkòwskô (członek), [[Bòżena Ùgòwskô]] (członek) i Grzegorz Schramke (członek)
==== Laùreacë ====
* '''Nôdgrodã Grand Prix''' dostała Òlga Kùklińskô ({{jãz.|pl}} ''Olga Kuklińska'')
* '''w kategorii m. [[Hieronim Derdowsczi|H. Derdowsczégò]] – tekstë niepùblikòwóné''' ({{jãz.|pl}} ''im. Hieronima Derdowskiego – gawędy niepublikowane'')
** 1. môl Karolina Keler; 2. môl Aleksandra Dzãcelskô-Jasnoch ({{jãz.|pl}} ''Aleksandra Dzięcielska-Jasnoch''); 3. môl Kazimierz Budziński; wëprzédnienié: Joanna Jester
* '''w kategorii m. [[Józef Brusczi|J. Brusczégò]] – tekstë pùblikòwóné''' ({{jãz.|pl}} ''im. Józefa Bruskiego – gawędy publikowane'')
** 1. môl Joanna Jester; 2. môl Kristina Kamińskô ({{jãz.|pl}} ''Krystyna Kamińska''); 3. môl Jan Pryczkowski
* '''w kategorii m. Wicka Rogalë – dlô gôdkarzów zeza grańców Kaszëb i Kòcewiô''' ({{jãz.|pl}} ''im. Wincentego Rogali – gawędy spoza Kaszub i Kociewia'')
** 1. môl Stefaniô Bùda ({{jãz.|pl}} ''Stefania Buda''); 2. môl ''ex aequo'' Kazimierz Wiśniowski i Wiktoria Wąsik; 3. môl ''ex aequo'' Mateusz Iżyński i Łucja Czudec; wëprzédnienia: Kazimierz Gajdek i Isabelle Bartusik
* '''w kategorii m. J. Brzezyńsczégò''' ({{jãz.|pl}} ''im. Józefa Brzezińskiego'') – (dzecë)
** 1. môl Emilia Szyszka; 2. môl (''ex aequo'') Andżelika Kamińskô ({{jãz.|pl}} ''Andżelika Kamińska'') i Maria Gosz; 3. môl Mónika Mòkwa ({{jãz.|pl}} ''Monika Mokwa''); wëprzédnienié: Emilia Sajdak

=== 2021 (44.) – [[7 zélnika|7]]–[[8 zélnika]] ===
* &lt;ref&gt;https://szkola-swornegacie.pl/44-wielewski-turniej-gawedziarzy,1320,pl&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://lot-sercekaszub.pl/wydarzenie/44-wielewski-turniej-gawedziarzy/&lt;/ref&gt;

=== 2022 (45.) – [[6 zélnika|6]]–[[7 zélnika]] ===
* &lt;ref&gt;https://koscierski.info/artykul/45-wielewski-turniej/1333807&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://koscierzyna.naszemiasto.pl/wielewski-turniej-gawedziarzy-juz-wkrotce-to-wakacyjna/ar/c1-8924859&lt;/ref&gt;

=== 2023 (46.) – [[5 zélnika|5]]–[[6 zélnika]] ===
* &lt;ref&gt;https://weekendfm.pl/?n=108410&amp;w-gminie-karsin-odbedzie-sie-wielewski-turniej-gawedziarzy=&lt;/ref&gt;
* Kategoriô 1: m. [[Hieronim Derdowsczi|H. Derdowsczégò]] – tekstë niepùblikòwóné ({{jãz.|pl}} ''im. Hieronima Derdowskiego – gawędy niepublikowane'')
* Kategoriô 2: m. [[Józef Brusczi|J. Brusczégò]] – tekstë pùblikòwóné ({{jãz.|pl}} ''im. Józefa Bruskiego – gawędy publikowane'')
* Kategoriô 3: m. Wicka Rogalë – dlô gôdkarzów zeza grańców Kaszëb i Kòcewiô ({{jãz.|pl}} ''im. Wincentego Rogali – gawędy spoza Kaszub i Kociewia'')
* Kategoriô 4: m. J. Brzezyńsczégò ({{jãz.|pl}} ''im. Józefa Brzezińskiego'') – (dzecë)

=== 2024 (47.) – [[3 zélnika|3]]–[[4 zélnika]] ===
* Òrganizatorzë: Dodóm Kùlturë we Wielu&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; ({{jãz.|pl}} ''Dom Kultury im. Hieronima Derdowskiego w Wielu''), [[Gmina Kôrsëno|Ùrząd Gminë Kôrsëno]], part Wiele-Kôrsëno [[Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié|Kaszëbskò-Pòmòrsczégò Zrzeszeniô]] i ({{jãz.|pl}} ''Ochotnicza straż pożarna w wielu (OSSP Wiele)'')&lt;ref&gt;https://www.kaszubi.pl/events/view/wielewski-turniej-gawedziarzy-2024&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://turniejgawedziarzy.pl/?view=article&amp;id=353:zaproszenie-na-47-edycje-wielewskiego-turnieju-gawedziarzy&amp;catid=82&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://dziennikbaltycki.pl/turniej-gawedziarzy-w-wielu-to-swieto-tradycji-i-regionalnej-kultury-wystepy-bawily-i-wzruszaly/ar/c13-18719023&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://koscierski.info/artykul/47-wielewski-turniej-n1586989&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20240908214349/https://turniejgawedziarzy.pl/353/zaproszenie-na-47-edycje-wielewskiego-turnieju-gawedziarzy&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://zkiw.com.pl/47-wielewski-turniej-gawedziarzy/&lt;/ref&gt;

==== Laùreacë ====
* '''Nôdgrodã Grand Prix''' dostała Aleksandra Dzãcelskô-Jasnoch ({{jãz.|pl}} ''Aleksandra Dzięcielska-Jasnoch'')&lt;ref&gt;https://kurierkaszubski.eu/wiele-dwudniowy-wielewski-turniej-gawedziarzy-grand-prix-dla-aleksandry-dziecielskiej-jasnoch/&lt;/ref&gt;
* '''w kategorii m. [[Hieronim Derdowsczi|H. Derdowsczégò]] – tekstë niepùblikòwóné''' ({{jãz.|pl}} ''im. Hieronima Derdowskiego – gawędy niepublikowane'')
** 1. môl Òlga Kùklińskô ({{jãz.|pl}} ''Olga Kuklińska''); 2. môl Tomôsz Fópka ({{jãz.|pl}} ''Tomasz Fopke''); 3. môl –;
* '''w kategorii m. [[Józef Brusczi|J. Brusczégò]] – tekstë pùblikòwóné''' ({{jãz.|pl}} ''im. Józefa Bruskiego – gawędy publikowane'')
** 1. môl Anna Gliszczyńska 2. môl Òlga Kùklińskô ({{jãz.|pl}} ''Olga Kuklińska''); 3. môl ''ex aequo'' Kristina Kamińskô ({{jãz.|pl}} ''Krystyna Kamińska'') i Mónika Mòkwa ({{jãz.|pl}} ''Monika Mokwa'');
* '''w kategorii m. Wicka Rogalë – dlô gôdkarzów zeza grańców Kaszëb i Kòcewiô''' ({{jãz.|pl}} ''im. Wincentego Rogali – gawędy spoza Kaszub i Kociewia'')
** 1. môl Stefania Buda; 2. môl Grażyna Cisek; 3. môl Kazimiera Gajdek;
* '''w kategorii m. J. Brzezyńsczégò''' ({{jãz.|pl}} ''im. Józefa Brzezińskiego'') – (dzecë)
** 1. môl Aleksandra Fierek; 2. môl Laura Brzezińska; 3. môl ''ex aequo'' Hanna Lipska i Szymon Szachta; wëprzédnienia: Karolina Albrecht, Weronika Żmuda Trzebiatowska i Ignacy Głodowski

=== 2025 (48.) – [[2 zélnika|2]]–[[3 zélnika]] ===
&lt;ref&gt;https://weekendfm.pl/?n=121251&amp;slug=niedzielny-308-turniej-gawedziarzy-w-wielu-przeniesiony-do-domu-kultury&lt;/ref&gt;
* Frekwencjô: 30&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20260729151035/https://weekendfm.pl/?n=121255&amp;slug=gawedziarze-z-kaszub-kociewia-i-rzeszowszczyzny-zjechali-w-miniony-weekend-na-turniej-gawedziarzy-do-wiela-foto-relacja#&lt;/ref&gt;
* Òrganizatorzë: Dodóm Kùlturë we Wielu&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; ({{jãz.|pl}} ''Dom Kultury im. Hieronima Derdowskiego w Wielu''), [[Gmina Kôrsëno|Ùrząd Gminë Kôrsëno]], part Wiele-Kôrsëno [[Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié|Kaszëbskò-Pòmòrsczégò Zrzeszeniô]] i ({{jãz.|pl}} ''Koło Gospodyń Wiejskich „Pozytywnie Zakręcone” w Wielu'')&lt;ref&gt;https://turniejgawedziarzy.pl/?view=article&amp;id=359:48-wielewski-turniej-gawedziarzy-dni-kultury-regionalnej-na-zaborach&amp;catid=82&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20251206002231/https://turniejgawedziarzy.pl/359/48-wielewski-turniej-gawedziarzy-dni-kultury-regionalnej-na-zaborach&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.facebook.com/OficjalnyFanpageGminyLubichowo/posts/pfbid02rZfzzZRDhANozCZPujtrLeNhAnw26j8N4Ne4nJA21yeD46yjPeTUiHaLkKtQc2r4l&lt;/ref&gt;

* Òbsãdzëcelama bëlë: Grégór Schramka (przédnik), [[Bòżena Ùgòwskô]], Felicjô Bôska-Bòrzëszkòwskô i Tadeùsz Lipsczi&lt;ref&gt;https://mojestrone.com/artykul/gadsze-rzadzl-n1763416&lt;/ref&gt;.
==== Laùreacë ====
* '''Nôdgrodã Grand Prix''' dostała Andżelika Kamińskô ({{jãz.|pl}} ''Andżelika Kamińska'')
* '''w kategorii m. [[Hieronim Derdowsczi|H. Derdowsczégò]] – tekstë niepùblikòwóné''' ({{jãz.|pl}} ''im. Hieronima Derdowskiego – gawędy niepublikowane'')
** 1. môl Aleksandra Dzãcelskô-Jasnoch ({{jãz.|pl}} ''Aleksandra Dzięcielska-Jasnoch''); 2. môl Òlga Kùklińskô ({{jãz.|pl}} ''Olga Kuklińska''); 3. môl Danuta Miszczëk
* '''w kategorii m. [[Józef Brusczi|J. Brusczégò]] – tekstë pùblikòwóné''' ({{jãz.|pl}} ''im. Józefa Bruskiego – gawędy publikowane'')
** 1. môl Stanisłôw Gòstomczik; 2. môl Mónika Mòkwa ({{jãz.|pl}} ''Monika Mokwa''); 3. môl Kristina Kamińskô ({{jãz.|pl}} ''Krystyna Kamińska'')
* '''w kategorii m. Wicka Rogalë – dlô gôdkarzów zeza grańców Kaszëb i Kòcewiô''' ({{jãz.|pl}} ''im. Wincentego Rogali – gawędy spoza Kaszub i Kociewia'')
** 1. môl Stefaniô Bùda ({{jãz.|pl}} ''Stefania Buda''); 2. môl Grażëna Cisek; 3. môl Wiktoriô Róg; wëprzédnienié: Kazmiera Bãbenk ({{jãz.|pl}} ''Bębenek'')
* '''w kategorii m. J. Brzezyńsczégò''' ({{jãz.|pl}} ''im. Józefa Brzezińskiego'') – (dzecë)
** 1. môl Aleksandra Fierek; 2. môl Paùlëna Kùjawskô; 3. môl Mirela Stiwe; wëprzédnienia: Hana Lipskô, Laùra Brzezyńskô, Karolëna Albrecht

=== 2026 (49.) – [[1 zélnika|1]]–[[2 zélnika]] ===
* Òrganizatorzë: Dodóm Kùlturë we Wielu&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; ({{jãz.|pl}} ''Dom Kultury im. Hieronima Derdowskiego w Wielu''), [[Gmina Kôrsëno|Ùrząd Gminë Kôrsëno]], part Wiele-Kôrsëno [[Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié|Kaszëbskò-Pòmòrsczégò Zrzeszeniô]] i ({{jãz.|pl}} ''Koło Gospodyń Wiejskich „Pozytywnie Zakręcone” w Wielu'')&lt;ref&gt;https://dkwiele.pl/wiadomosci/36068/49-wielewski-turniej-gawedziarzy&lt;/ref&gt;

{{Aktualizacjô|Òstatnô=2025-08-02|Nastãpnô=+1 rok}}

== Òbaczë téż ==
{{Col2
|col1= === Pòłączoné témë ===
* [[Kònkùrs]]
* [[Wielé]]
* [[Plesta]]&lt;ref&gt;{{sloworz.org|15482|17614}}&lt;/ref&gt;
|col2= === Jiné kònkùrsë na Kaszëbach ===
{{#categorytree:Kònkùrsë na Kaszëbach|hideroot=on|mode=pages}}
}}

== Przëpisë ==
{{Przëpisë|2}}

== Bùtnowé lënczi ==
{{Commons}}
{{Òficjalnô starna}}
* https://web.archive.org/web/20250522163010/http://www.bibliotekacyfrowa.eu//Content/78435/mPDF/84970-0002.pdf
* {{YouTube|v=r-rkQjEpSAg|tit=Wielewski Turniej Gawędziarzy|k=Brusy Enter|jãz=pl|dł=52:16}}

=== Szëkba ===
{{Szëkba}}

{{Kòntrola}}

[[Kategòrëjô:Kònkùrsë na Kaszëbach]]</text>
      <sha1>8b1pnygiv1ny2xf8136flmsumidp50w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Che Guevara</title>
    <ns>0</ns>
    <id>13089</id>
    <revision>
      <id>218865</id>
      <parentid>217638</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T18:52:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Iketsi</username>
        <id>3254</id>
      </contributor>
      <comment>kat.</comment>
      <origin>218865</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27413" sha1="j9waq7a060nye41g8mwvh8qoujcnb1i" xml:space="preserve">{{Infobox pòlitik
|jimiã = Che Guevara
|gwôsné jimiã = Comandante
|Òbrôzk = Che Guevara – Guerrillero Heroico by Alberto Korda.jpg
|òpis = ''Guerillero Heroico'', Alberto Korda, 1960
|Data_ùrodzeniô = 14 maja abò 14 czerwińca 1928
|Môl_ùrodzeniô = Rosario, Argentina
|Data_smiercë = 9 rujana 1967
|Môl_smiercë = La Higuera, Bòliwiô
|1. fónkcjô = Minyster Jindustrie Kùbë
|1. Òd = 11 gromnicznika 1961
|1. Do = 1 łżëkwiata 1965
|1. Pòprzédca = ''ùsadzenié ùrzãdu''
|1. Nastãpnik = Joel Domenech Benítez
|2. fónkcjô = Przédnik Nôrodnégò Bankù Kùbë
|2. Òd = 16 lëstopadnika 1961
|2. Do = 23 gromicznika 1961
|2. Pòprzédca = Felipe Pazos
|2. Nastãpnik = Raúl Cepero Bonilla
}}

'''Che Guevara''', pò prôwdze ''Ernesto &quot;Che&quot; Guevara de la Serna'' ([[14 maja]] abò [[14 czerwińca]]&lt;ref&gt;[https://snl.no/Che_Guevara] Sandvik, Underlid, E., ''Che Guevara'' w: ''Store norske leksikon''. [online] [przëstãp: 2026-06-11].&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.britannica.com/biography/Che-Guevara] ''Che Guevara'' w: ''Encyclopaedia Britannica'' [online] [przëstãp: 2026-06-11].&lt;/ref&gt; [[1928]] w [[Rosario]] – [[9 rujana]] [[1967]]&lt;ref&gt;[https://www.bbc.co.uk/history/historic_figures/guevara_che.shtml] ''Che Guevara'', w: ''BBC History'' [online] [przëstãp: 2026-06-11].&lt;/ref&gt; w [[La Higuera]]) – rewòlucjonista, pòliticzéra, pisôrz, warkòwi lékôrz z [[Łacëznowô Amerika|Łacëznowi Americzi]]. Jeden z przédników [[Kùbańskô Rewòlucjô|Kùbańsczi Rewòlucje]].

Ùrodzóny w [[Argentina|Argentinie]]. Pò sukcesu rewòlucje béł nôleżnikã kùbańsczégò rządu. Biôtkòwôł sã téż w [[Kòngò]] w [[1965]] {{skr.|r.}} a òd [[1966]] {{skr.|r.}} w [[Bòliwiô|Bòliwsce]], dze òrganizowôł partizantów a òstôł schwëtóny a ùbiti. Militarny teòretik, [[Kòntrkùltura|kòntrkùlturowi]] symbòl rewòlucje a bùntownictwa, jegò lëco przëszło do masowi kùlturë dzãka [[Fòtografiô|òdjimkòwi]] ''Guerillero Heroico'' jaczi zrobił w [[1960]] {{skr.|r.}} Alberto Korda.

== Wczesné żëcé ==
Ernesto ùrodzył sã jakno nôstarszé z piãc dzecy w strzédnoklasowi familii ò [[Szpańskô|szpańskò]]-[[Irlandiô|jirsczim]] pòchòdzenim a lewiznowëch pòzdrzatkach. Nimò że za dzecka chòrzôł na [[Dichawica|dichawicã]], miôł atleticzné sukcesë a béł òglowò dobrim szkòlôkã. Chòdzył do spòdlowi szkòłë w gardze [[San Martín (Mendoza)|San Martín]] w prowincji [[Mendoza_(Argentina)|Mendoza]] òd [[1937]] rokù, a do liceùm do [[1942]]. W [[1943]] rokù Guevarowie przëcygnãlë do [[Córdoba_(Argentina)|Córdobë]]. Chòdzącë do liceùm, Ernesto sóm ùcził sã [[Filozofiô|filozofii]]&lt;ref&gt;Anderson J.L., ''Che Guevara'', Warszawa 2008, s. 37.&lt;/ref&gt;. Rôd czetôł [[Karól Marks|Marksa]], [[William Faulkner|Faulknera]]&lt;ref&gt;Rich, H., Sanchez, C., ''The Legend of Cuba’s Revolutionary Heart'', New York 2005, s. 164.&lt;/ref&gt;, [[John Keats|Keatsa]], [[Federico García Lorca|Federico García Lorcã]], [[Walt Whitman|Walta Whitmana]]&lt;ref&gt;Hart, J., '' Che: The Life, Death, and Afterlife of a Revolutionary'', New York 2004, s. 98.&lt;/ref&gt;, a téż [[Franz Kafka|Kafkã]], [[Albert Camus|Camusa]], [[Włodzmiérz Lenin|Lenina]] a [[Jean-Paul Sartre|Sartre'a]]&lt;ref&gt;Anderson, J. L., ''Che Guevara: a revolutionary life'', New York 1997, s. 37-38.&lt;/ref&gt;. Bãdącë òsmënôsce lat stôri, Ernesto robił w labòratorium, pùzdni dostôł sã na wëdzél medicinë na ùniwersytece w [[Buenos Aires]]. Ju za młodoscë miôł lewiznowé pòzdrzatczi, w wiéldżim dzélu wëniosłé z dodomù, a béł w òpòzycji do [[Juan Perón|Juana Peróna]].

== Mòtocyklowô réza a emigracjô ==
W [[1951]] rokù Ernesto a jegò drëch Alberto Granado, òb czas rokù paùzë òd ùniwersytetu, pòjachalë na mòtocyklu w rézã przez [[Pôłniowô Amerika|Pôłniową Amerikã]]. Pòjachalë na [[Pôłnié|pôłnié]] przez Argentinã, a dali do [[Chile]], [[Peru]], [[Ekwador|Ekwadoru]], [[Kòlumbiô|Kòlumbii]], jaż do [[Wenezuelskô|Wenezueli]], skądka Guevara pòjachôł sóm przez [[Panama|Panamã]] do [[Miami]] a wrócył do Argentinë fligrã. Che òb czas ti rézë prowadzył dzénnik, jaczi òstôł pòsmiertno wëdóny jakno ''Mòtocyklowé dzénniczi'' ({{jãz.|es}} ''Diarios de motocicleta'').

Rézującë, Guevara a Granado ùzdrzëlë biédã a nãdzã lëdzy w prakticzno cawny Łacëznowi Americe: w Chile warënczi robòtë w kòpalni [[Kòper|kòpru]] a pôrã kòmùnistów na [[Pùstiniô Atacama|Pùstini Atacama]], jaczi nawetka nie mielë deczi&lt;ref&gt;Ibidem, s. 75-76.&lt;/ref&gt;, pò dardze do [[Machu Picchu]] bëła to biéda wsowi lëdnoscë pòdległi czile bòkadnëch zemianów &lt;ref&gt;Kellner, D., ''Ernesto &quot;Che&quot; Guevara (World Leaders Past &amp; Present)'', New York 1989, s. 27.&lt;/ref&gt;.

Guevara skùńcził mediczné sztudia w [[1953]] rokù a rézowôł jesz co, a pòtkôł sã z dzejanim [[United Fruit Company]]&lt;ref&gt;Anderson, J. L., ''Che Guevara: a revolutionary...'', s. 126&lt;/ref&gt;. W lëscë do swòji cotczi przësãgł na òdjimk niedôwno zmarłégò [[Józef Stalin|Józefa Stalina]], że nie pòcznie jaż te &quot;òsmiornicë [nie] òstaną znikwióné&quot;&lt;ref&gt;Taibo, P. I., II, ''Guevara, Also Known as Che'', 2-é wëd., New York 1999, s. 31.&lt;/ref&gt;. Pòd kùńc 1953 rokù Ernesto Guevara przëcygnął do [[Gwatemala|Gwatemali]], w jaczi niedôwno prezydencczé welacje dobéł [[Jacobo Árbenz]], lewiznowi pòliticzéra, jaczi chcôł przeprowadzëc {{skr.|m.jin.}} rolną refòrmã a skùńczëc wëzësk Gwatemalczików przez [[Kapitalizm|kapitalëstów]]. Árbenz òstôł równak rëchło òbalóny przë wspiarcym [[CIA]]&lt;ref&gt;Gleijeses, P., ''Shattered Hope: The Guatemalan Revolution and the United States, 1944-1954'', Princeton 1991, s. 345-349; 354-357.&lt;/ref&gt;, a Guevara, jaczi biôtkòwôł sã pò starnie rządu, mùszôł skrëc sã w argentińsczim kònsulace jaż nie pòzwòlono mù bespieczno wëjachac do [[Meksyk|Meksykù]]&lt;ref&gt;Taibo, P. I., II, ''op. cit.'', s. 39.&lt;/ref&gt;. Òbalenié Árbenza ùgwësniło Guevarã w jegò pòzdrzatkach na [[Zjednóné Stanë Americzi|USA]] a jich [[Imperializm|jimperialëznã]]&lt;ref&gt;Kellner, D., ''op. cit.'', s. 31.&lt;/ref&gt;.

Guevara docarł do Meksykù w [[1954]] rokù a robił w bòlëcë dlô dzëcy, wëkłôdôł na wëdzélu medicynë [[Nôrodny Aùtonomiczny Ùniwersitet Meksykù|UNAMù]] a béł fòtorepòrtérą&lt;ref&gt;Ibidem, s. 33.&lt;/ref&gt;. Jegò pierszô białka, Hilda Gadea, wspòminała w swòji biografie ''Mòje żëcé z Che'' ({{jãz.|en}} ''My Life with Che''), że Guevara mëslôł ò òstanim dochtorã w [[Afrika|Africe]] a wcyg miôł kòle serca a jiwrowôł sã biédą naòkòle&lt;ref&gt;Za: Gjelten, T., ''Rebel Wife, A Review of ''My Life With Che: The Making of a Revolutionary'' by Hilda Gadea'', &quot;The Washington post, 12 rujana 2008.&lt;/ref&gt;. W [[1955]] rokù Che Guevara pòznôł bracy [[Raúl Castro|Raúla]] a [[Fidel Castro|Fidela Castro]], jaczi stwòrził [[Rëch 26-égò Lëpińca]], chtëren planowôł òbalëc diktaturã [[Fulgencio Batista|Fùlgencia Batistë]]. Guevara jesz ti sami nocë doparłãcził sã do òrganizacje a deje jich biôtczi&lt;ref&gt;Taibo, P. I., II, ''op. cit.'', s. 55.&lt;/ref&gt;.

== Kùbańskô Rewòlucjô ==
[[25 lëstopadnika]] [[1956]] rokù Castro, Che a jiny biôtkarze Rëchù 26-égò Lëpińca rëszilë na [[Jacht|jachce]] ''Granma'' na [[Kùba|Kùbã]]. Niedługò pò dojachanim, armiô Batistë zaatakòwała rewòlucjonistów, zabijającë wiele z 82 lëdzy – òdnalazło sã nawzajemno leno 22&lt;ref&gt;Anderson, J. L., Che Guevara: a revolutionary..., s. 213&lt;/ref&gt;. Òb czas pierszi biôtczi Che miôł òdłożëc swój mediczny sprzãt a wząc barń nëkającégò towarzësza, chterën to mòment mòże czëtac jakno symbòliczny&lt;ref&gt;Ibidem, s. 211.&lt;/ref&gt;.

Guevara flot òstôł drëdżim pò Fidelu wódcą rewòlucji. Òrganizowôł fabriczi granatów, ale téż piéce do pieczeniégò chleba, szkòłë, bòlëcë, gazéta a militarné warkòwnie&lt;ref&gt;Kellner, D., ''op. cit.'' s. 45.&lt;/ref&gt;. Cządnik ''[[Time]]'' w [[1960]] rokù nazwôł Che Guevarã &quot;mùskã Castro&quot;&lt;ref&gt;''Castro's brain'', &quot;Time&quot;, 8 zélnika 1960 r.&lt;/ref&gt;.

[[Òbrôzk:ChePipe.jpg|mały|Che Guevara kùrzi pipã w baze ''guerilleros'' w [[Górë Escambray|Górach Escambray]], 1958 rok.]]

Che Guevara béł dowódcą ò cwiardi rãce, nie miôł strachù ani jiwru strzelac do dezerterów, szpiégów a zdrôjców, czasã słôł za taczimë swòjich ''guerilleros''&lt;ref&gt;Anderson, J. L., Che Guevara: a revolutionary..., s. 269-270.&lt;/ref&gt;, równak widzôł w se równak téż szkólnégò, jaczi rôd swòjim soldatóm czëtôł [[Robert Lous Stevenson|Roberta Louisa Stevensona]], [[Miguel de Cervantes|Cervantesa]] a szpańsczich pòétów &lt;ref&gt;Sandison, D., ''The Life &amp; Times of Che Guevara'', Bath 1996, s. 35.&lt;/ref&gt;.

Guevara flot òstôł ekspertã òd partizancczi wòjnë&lt;ref&gt;Kellner, D., ''op. cit.'', s. 40.&lt;/ref&gt;, a òdegrôł fùndamentalną rolã w [[Biôtka ò Las Mercedes|biôtce ò Las Mercedes]] w czerwińcu 1958 rokù ë w [[Biôtka ò Santa Clara|biôtce ò Santa Clara]], dobëcé w chtërny, nimò że na jednégò rewòlucjonistã przëpôdało dzesãc soldatów Batistë&lt;ref&gt;Sandison, D., ''op. cit.'', s. 39.&lt;/ref&gt;, prakticzno òznôczało dobëcé rewòlucje, kò czilenôsce gòdzënów pùzdni Fùlgencio Batista, biorącë ze sobą &quot;majątk wikszi jak 300 000 000 [[Dolar|dolarów]]&quot;&lt;ref&gt; Kellner, D., ''op. cit.'', s. 48.&lt;/ref&gt;, ùcekł z Kùbë do [[Dominikańskô Repùblika|Dominikanë]]. [[2 stëcznika]] [[1959]] rokù Che Guevara wjachôł do [[Hawana|Hawanë]], a Fidel Castro dojachôł [[8 stëcznika]] negò rokù, kùńczącë Kùbańską Rewòlucjã.

== Kùbańsczi pòliticzéra ==
Pierszé pòliticzné dzejanié Che pò dobëcym rewòlucje to bëła kwestiô karaniégò ùrzãdników administracji Batistë, jaczi represjonowalë lëdzy Kùbë. Fidel Castro zrobił Che przédnikã prizë w La Cabana, czim Guevara zajimôł sã przez pierszé piãc miesãców 1959 rokù. Do ny prizë trafialë dezerterowie, zdrôjcowie, jinfòrmatorzë reżimù a wòjnowi zbrodniarze&lt;ref&gt;Anderson, J. L., ''Che Guevara. A revolutionary...'', s. 372, 475.&lt;/ref&gt;. Niejeden rôz sztrofą bëła smierc przez rozstrzelanié, chòc historicë są dbë, że kùbańskô spòlëzna w tamtim czasu bëła chãtnô do linczowaniégò&lt;ref&gt;Taibo, P. I., II, ''op. cit'', s. 267.&lt;/ref&gt;. Je czile pòdrechòwaniów wëroków tamtégò czasë, le w prize La Cabana wëdano 55 do 105&lt;ref&gt;Anderson, J. L., Che Guevara. A revolutionary..., s. 387.&lt;/ref&gt;, a je téż wiedzec, że wiele lëdzy òstało òbjãtëch amnestią abò òczëszczónëch z zarzutów bezpòstrzédno przez Che&lt;ref&gt;Castañeda J.G., ''Companero. The Life and Death of Che Guevara'', New York 1998, s. 143-144.&lt;/ref&gt;.

Fidel Castro wësłôł Che w trzëmiesãczną trasã diplomaticzną do [[Marokò]], [[Sudan|Sudanu]], [[Egipt|Egiptu]], [[Syriô|Syrie]], [[Pakistan|Pakistanu]], [[Indie|Indiów]], [[Sri Lanka|Sri Lanczi]], [[Myanmar|Myanmë]], [[Tajlandiô|Tajlandie]], [[Indonezjô|Indonezje]], [[Japóńskô|Japònie]], [[Jugòsławiô|Jugòsławie]], [[Greckô|Grecje]], [[Syngapùr|Syngapùru]] a [[Hong Kòng|Hong Kòngù]]&lt;ref&gt;Taiblo, P. I., II, ''op. cit.'', s. 282-285.&lt;/ref&gt;. Bãdącë w Japóńsce, Guevara òdmówił òdwiedzeniégò tamtészégò Grobù Nieznónégò Soldata, co tłómacził tim, że &quot;japóńsczi jimperialëscë zabilë mëljónë Azjatów&quot;, za to òdwiedzył [[Hiroszima|Hiroszimã]], dze 14 lat chùdzy ZSA zrzucëło [[Little Boy|atomòwą bómbã]]&lt;ref&gt;Anderson, J. L., Che Guevara. A revolutionary..., s. 431.&lt;/ref&gt;.
&lt;gallery&gt;
Òbrôzk:Tito sa Ernestom Če Gevarom, 1959. godina.jpg|Che z [[Josip Broz Tito|Josipã Brozã Tito]]
Òbrôzk:Che Guevara in Gaza.jpg|Che w [[Gaza|Gaze]]
&lt;/gallery&gt;

Jakno przédnik narodnégò bankù a minyster finansów ë jindustrie, Che nalôzł sã na wierzchù swòji pòliticzny karierë, chòc rôd òkazywôł swòją niechãc do kapitalëznë a klasowëch pòdzélów, jaczé przënosy dëtk, pòdpisującë sã prosto &quot;Che&quot; na banknotach &lt;ref&gt;Crompton, S., ''Che Guevara: The Making of a Revolutionary'', Milwaukee 2009, s. 71&lt;/ref&gt;. Przeprowadzył agrarną refòrmã, znacjonalizowôł fabriczi a banczi. Wcyg biôtkòwôł téż z analfabetizną, dzãka Guevarze kùbańsczi rząd ògłosył rok [[1961]] &quot;rokã edukacji&quot; a zmòbilizowôł 100 000 wòlontariuszów, zebrónëch w &quot;brigadë alfabetizacji&quot;, a pòdjął akcjã, dzëka chtërny analfabetizna na Kùbie spôdła z 40-34% do 4%&lt;ref&gt;Kellner, D., ''op. cit.'', s. 61.&lt;/ref&gt;. Przez ùpôdk hańdlu z zôpadnyma krajama Guevara kòntinuòwôł swòje diplomaticzné misje, òdwiedzającë w 1960 rokù [[Czechòsłowackô|Czechòsłowacjã]], [[Związk Socjalisticznëch Sowiecczich Repùblików|ZSSR]], [[Kòrejańskô Lëdowò-Demokraticznô Repùblika|Nordową Kòreã]], [[Madżarskô|Madżarskã]] a [[Niemieckô Demòkratycznô Repùblika|NDR]].

[[17 łżëkwiata]] [[1961]] rokù 1400 lëdzy wëszkòlónëch przez CIA wëlądowało na sztrądze Kùbë w [[Inwazjô w Hôwindze Swiniów|inwazje w Hôwindze Swiniów]]. Sóm Guevara nie brôł ùdzélu w òbarnie przed tim atakã, kò wòjska, jaczé prowadzył, òstałë òdcygniãté przez ùdôwóną inwazjã, równak historicë przëpisëją Che tëli zasłëgów, że szefòwôł nad szkòlenim kùbańsczi armii&lt;ref&gt; Kellner, D., ''op. cit.'', s. 69-70.&lt;/ref&gt;.

W strëmiannikù [[1962]] rokù Guevara przëznôł w przemówienim, że jegò ekònomiczny plón béł pòrażką&lt;ref&gt;Farber, S., ''The politics of Che Guevara: theory and practice'', Chicago 2016, s. 20-25.&lt;/ref&gt;. Kùbańsczi rząd sprowadzył [[Marksyzna|marksystowsczich]] ekònomów abë pòmóc w przeńcym òd kapitalëznë do kòmùnisticzny gòspòdarczi. W [[1963]] rokù, wstrzód spôdający produkcji [[Cëczer|cëkru]], Che Guevara zrezygnowôł ze stanowiszcza Minystra Jindustrie&lt;ref&gt;''Encyclopedia of Politics: The Left and the Right'', Carlisle, R. P. (red), t. I, Thousand Oaks-London-New Delhi 2005, s. 204.&lt;/ref&gt;.

Che Guevara béł jednym z przédnëch architektów kùbańskò-sowiecczi drëszbë&lt;ref&gt;Anderson, J. L., Che Guevara: a revolutionary..., s. 492.&lt;/ref&gt;, a człowiekã òsoblëwie zaangażowónym w [[Kùbańsczi Raczetowi Krizys|sprowadzenié sowiecczich nuklearnëch raczetów na Kùbã]]&lt;ref&gt;Ibidem, s. 530.&lt;/ref&gt;, sóm pòdpisôł dogadënk midzë òbadwùma krajama&lt;ref&gt; Abrams, D., ''Ernesto &quot;Che&quot; Guevara'', New York 2013, s.&lt;/ref&gt;, równak béł dbë, że dogadënk nen mùszi bëc znóny swiatowi, jinaczi jak [[Niczita Chruszczow|Chruszczow]]&lt;ref&gt;Luther, E., Henken, T., ''Che Guevara'', Indianapolis 2001, s. 165.&lt;/ref&gt;. Guevara miôł pùzdni tã sytuacjã za sowiecką zdradã, béł dbë, że Sowiecë pòtraktowalë Kùbã jakno nôrzãdło swòji globalny pòliticzi&lt;ref&gt;Kellner, D., ''op. cit.'', s. 73.&lt;/ref&gt;.

Midzë [[1964]] a [[1965]] Che Guevara zajimôł sã przede wszëtczim diplomacją, le w strëmiannikù 1965 rokù zniknął z pùblicznégò żëcégò. [[16 czerwińca]] 1965 rokù Fidel Castro ògłosył, że Guevara zrezygnowôł z wszëtczich pùblicznëch fónksjów, a [[3 rujana]] pùbliczno òdczëtôł lëst, w jaczim Che deklarëje swòją solidarnotã z kùbańską rewòlucją, le równoczasno òpùszczô òstrów bë szerzëc rewòlucjã, a jednoczasno rezygnëje z nôleżnictwa w partie a kùbańsczégò òbëwatelstwa&lt;ref&gt;Guevara, E., ''Guevara's Farewell Letter'', 1 łżëkwiata 1965, za: ''Farewell letter from Che to Fidel Castro'' marxists.org, 2002. [online] [przëstãp: 2026-07-04] [https://www.marxists.org/archive/guevara/1965/04/01.htm]&lt;/ref&gt;.

== Rewòlucje w Kòngò a Bòliwii ==
=== Kòngò ===
Guevara wëjachôł do Kòngò, bë wspierac wiédzą a doswiadczenim marksystowską òrganizacjã &quot;Simba&quot;, chtërnô brała ùdzél w [[Kòngijsczi krizys|kòngijsczim krizysu]]. Brëkòwôł tedë pseùdonimù Ramón Benítez&lt;ref&gt;Anderson, J. L., ''Che Guevara. A revolutionary...'', s. 629.&lt;/ref&gt;. Biôtkòwôł sã pò starnie tëch, jaczi bëlë za zamòrdowónym czile lat chùdzy premierã [[Patrice Lumumba|Patrice'a Lumumbë]]&lt;ref&gt;Kellner, D., ''op. cit.'', s. 86.&lt;/ref&gt;. Midzë lëchą discypliną partizańtów&lt;ref&gt;Villafana, F., ''Cold War in the Congo: The Confrontation of Cuban Military Forces, 1960-1967'', New York 2017, s. 158, 160.&lt;/ref&gt; a wspiarcym CIA dlô procëmników Simbë&lt;ref&gt;Ibidem, s. 153, 161.&lt;/ref&gt;, rebeliô zaczãła ùpadac, a sóm Guevara, chòc krótkò nie zdżinął&lt;ref&gt;Ibidem, s. 164.&lt;/ref&gt;, w kùńcu dôł sã przekònac a wëcmanim z zaòstałima lëdzama ze swòjégò kùbańsczégò regimeńtu ewakùòwôł sã do Tanzanie&lt;ref&gt;Kellner, D., ''op. cit.'', s. 87.&lt;/ref&gt;.

Przez jaczis czas Guevara żił w [[Dar es Salaam]] a kòle [[Praga|Pradżi]]. W 1966 slédny rôz òdwiedzył Kùbã, bë pòtkac sã z Fidelã Castro, swòją białką a dzecama.

=== Bòliwiô ===
W Bòliwie Che Guevara prowadzył ELN, ''Ejército de Liberación Nacional de Bolivia'', Armijã Nôrodnégò Wëzwòleniégò Bòliwii, dobrze ùzbrojóną jednostkã, chtërna òdnosyła dosc sukcesów, bë rządowô armiô Bòliwii mëslała, że naprocëm ni je wikszô armiô jak pò prôwdze bëła&lt;ref&gt;Ibidem, s. 97.&lt;/ref&gt; – w ELN bëło kòle 50 lëdzy&lt;ref&gt;[https://www.latinamericanstudies.org/che/bolivia-guerrillas.htm]''Members of Che Guevara's Guerilla Movement in Bolivia'' [online] [przëstãp na 2026-06-11].&lt;/ref&gt;.

Kònfrontacjowô nôtera Che Guevarë przëczëniła sã do tegò, że drãgò bëło mù stwòrzëc dobré relacje z jinyma liderama rebelie, co òb czas kùbańsczi rewòlucje rozmiôł rozrzeszac Fidel Castro&lt;ref&gt;Castañeda J.G., ''op. cit.'', s. 107-112, 131-132.&lt;/ref&gt;. Niewiele lokalnëch lëdzy dôwało sã na pòmòc ELN-owi, colemało donosylë òni rządowi dze partizańcë są a co robią&lt;ref&gt;Wright, T. C., ''Latin America in the Era of the Cuban Revolution'', 2-é pòprawióné wëdanié, 2008, s. 68.&lt;/ref&gt;. Prawie dzãka jednémù infòrmańtowi Bòliwijsczé Specjalné Sëłë òkrążiłë jednostkã Guevarë 8 rujana 1967. Na skùtk biôtczi Guevara òstôł reniony a pòjmóny&lt;ref&gt; Anderson, J. L., ''Che Guevara. A revolutionary...'', s. 733.&lt;/ref&gt;.

Òb czas, jaczi béł przetrzimiwóny w szkòle w La Higuera Che pòtkôł sã z lokalną szkólną, a pòwiedzôł ji, że rëjina jaką béł bùdink je &quot;antipedagògiczny&quot;; że jak mają sã dzece ùczëc w taczich warënkach, czé &quot;nôleżnicë rządu jeżdżą Mercedesama&quot;&lt;ref&gt;Ray, M., ''In Cold Blood: The Execution of Che by the CIA'', &quot;Ramparts&quot; strëmiannik 1968, s. 21-37.&lt;/ref&gt;.

== Smierc ==
9 rujana 1967 bòliwijsczi prezydeńt [[René Barrientos]] kôzôł zabic Che Guevarã, abë nie mógł ùcec, a téż dlôte, bë ùniknąc sądowégò procesu, jaczi nie bëło gwës wiedzec, jak bë béł òdebróny przez lëdzy&lt;ref&gt;Almudevar, L., ''Bolivia marks capture, execution of 'Che' Guevara 40 years ago'', &quot;San Francisco Chronicle&quot; 9 rujana 2007.&lt;/ref&gt;. Do wëkònaniégò wërokù zgłosył sã Mario Terán, 27 lat stôri sarżeńt&lt;ref&gt;Taibo, P. I., II, ''op. cit.'', s. 267&lt;/ref&gt;.

Slédné słowa Che Guevarë bëłë adresowóné do Terána, a brzëmiałë: &quot;Wiém, że jes przëszedł mie zabic. Strzelôj, tchórzu! Zabijesz leno człowieka!&quot;&lt;ref&gt;&quot;I know you've come to kill me. Shoot, coward! You are only going to kill a man!&quot;, za: [https://nsarchive2.gwu.edu/NSAEBB/NSAEBB5/] ''The Death of Che Guevara: Declassified'', The National Security Archive [online] [przëstãp na 2026-06-11].&lt;/ref&gt;. Terán miôł sã zawahac zanima nie pòstrzelił Che, przódë w remiona a nodżi, jesz nie smiertelno. Guevara miôł wic sã na zemie a zagrëzc nôdgarstk, bë nie krzëczëc. Dopiérze drëdżé szosë trafiłë Che w piers a zabiłë, 9 rujana 1967 rokù ò 1:10 pò pôłnim&lt;ref&gt;Anderson, J.L., ''Che Guevara. A revolutionary...'', s. 739.&lt;/ref&gt;. Guevara òstôł pòstrzelóny dzewiãc razów: piãc w nodżi, rôz w prawé remiã a rãkã, rôz w piers ë rôz w gardło&lt;ref&gt;Ray, M., ''op. cit.'', s. 21-37.''&lt;/ref&gt;.

Czilë miesãców przed smiercą Che Guevara wësłôł na Trzëkòntinentową Kònferencjã lëst z bòliwsczi dżunglë, dze napisôł swòje gwôsné epitafium: &quot;Dze le bądz zaskòczi nas smierc, chcemë jã przëwitac, żlë leno nasz bòjowi òkrzik docarł do chãtnëch ùszów, a drëdżé rãce mògą sãgnąc pò naszą barń a drëdżi lëdze bãdą fardich zanócëc pògrzebòwą piesniã w staccato ritm maszinowëch giwerów a nowëch bòjowëch òkrzików wòjnë ë dobëcégò.&quot;&lt;ref&gt;òrg. &quot;Wherever death may surprise us, let it be welcome, provided that this, our battle cry, may have reached some receptive ear and another hand may be extended to wield our weapons and other men be ready to intone the funeral dirge with the staccato singing of the machine-guns and new battle cries of war and victory.&quot;. Guevara, E., ''Message to the Tricontinental'', za: ''Message to the Tricontinental'', marxists.org, 1999. [online] [przëstãp: 2026-07-04] [https://www.marxists.org/archive/guevara/1967/04/16.htm]&lt;/ref&gt;.

=== Pò smiercë ===
Cało Che Guevarë pò jegò egzekùcje òstało przërzeszóné do płozów helikòptera a przëwiozłé do môlëznë [[Vallagrande]] a złożóné w pralnie bòlëcë Nuestra Señora de Malta. Juwernotã cała pòcwierdzył {{skr.|m.jin.}} Richard Gott, jaczi bòdôj jedurny widzôł Che żëwégò&lt;ref&gt;Gott, R., ''Bolivia on the Day of the Death of Che Guevara'', &quot;Le Monde diplomatique&quot;, 11 zélnika 2005, za: mindfully.org, zarchiwizowóné przez [[Internet Archive]]. [online] [przëstãp: 2026-07-04] [https://web.archive.org/web/20051126071737/http://www.mindfully.org/Reform/2005/Che-Guevara-Gott11aug05.htm]&lt;/ref&gt;. Cało òstało wëstôwióné pùbliczno, a wiele lëdzy widzało w nim cos szlachùjącégò za [[Jezës Christus|Christusã]]; niejedny mielë òdcyc sztëczczi włosów Che jakbë bëłë relikwiama &lt;ref&gt;Casey, M. J., ''Che's Afterlife. The Legacy of an Image'', Nowi Jork 2009, s. 179.&lt;/ref&gt;. Kritik kùnsztu [[John Berger]] dwa tidzenie pò tim przërównôł ne òdjimczi do dwa òbrazów, ''Ùczbë anatomie Dra Nicolaesa Tulpë'' [[Rembrandt|Rembrandta]] a ''Miartwégò Christusa'' [[Andrea Mantegni|Andrea Mantegnégò]] &lt;ref&gt;Ibidem, s. 183.&lt;/ref&gt;.

[[Òbrôzk:1967 Morte Che Guevara photo by Freddy Alborta.jpg|mały|''Pasjô Che'', Freddy Alberto, 10 rujana 1967.]]

Dłonie Che Guevarë òstałë òdcãté òd cała a wësłóné przódë do [[Buenos Aires]] do identifikacje, a dali na Kùbã. Resztã cała òsta krëjamno pòchòwónô w nocë bez jinfòrmacje, dze. Dopiérze w 1995 rokù emeritowóny bòliwijsczi generôł, Mario Vargas Salinas, ùjawnił, dze béł pòchòwóny Che Guevara: w masowim grobie pòd fligerplacã w Vallegrande&lt;ref&gt;Garza, L., ''Bolivian General Reveals Che Guevara's Burial Site'', &quot;The Militant&quot;, vol.59/no.47&quot;, 18 gòdnika 1995, [online] [przëstãp: 2026-07-04] [https://www.themilitant.com/1995/5947/5947_9.html]&lt;/ref&gt;. Cała z negò grobù òstałë ekshumòwóné, a szczątczi Guevarë wrócyłë na Kùbã w 1997 rokù. Zark z jegò gnôtama òstôł przódë wëstôwióny na [[Plac Rewòlucje|Placu Rewòlucje]] w Hawanie, a pózni, 17 rujana 1997 rokù – 30 lat a 8 dniów pò smiercë – złożóny w [[Maùzoleùm Che Guevarë]] w Santa Clara, niedalek môlu, dze dobéł nad wòjskama diktatora Batistë &lt;ref&gt;''Che Guevara (1928-1967)'', serwis Find a Grave, [online] [przëstãp: 2026-07-04] [https://www.findagrave.com/memorial/4312/che-guevara]&lt;/ref&gt;.

Wstrzód rzeczów, jaczé òstałë wzãté Che, bél òdrãczno pisóny dzénnik dłudżi na 30 tës. słowów, czilë wiérztów a òpòwiôdanié ò młodim kòmùnisticznym partizance, jaczi dobiwô nad swòjim strachã&lt;ref&gt;''Bidding for Che'', &quot;Time&quot;, 17 gòdnika 1967, za: Internet Archive. [online] [przëstãp: 2026-07-04] [https://web.archive.org/web/20081208122004/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,837605,00.html]&lt;/ref&gt;. Bënë negò dzénnika, jaczi Guevara prowadzył òd 7 lëstopadnika 1966, bëłë òpisóné midzë jinszima rozmësliwania Che nad Kòmùnisticzną Partią Bòliwie a jiwrë, jaczé z nią miôł, a téż tôkle òddzélu Guevarë z rekrutacją wstrzód lokalnégò lëdztwa, jaczé wzãłë sã z tegò, że partizancë nôùczilë sã [[Jãzëk Quechua|jãzëka Quechua]], a dzejalë na òbrëmim, dze gôdô sã w [[Jãzëk Tupi-Guarani|jãzëkù Tupi-Guarani]]&lt;ref&gt;Ryan, H. B., ''The Fall of Che Guevara: A Story of Soldiers, Spies, and Diplomats'', Nowi Jork 1998, s. .45&lt;/ref&gt;. Je téż rzekłé, że Guevara béł w gòrszim a gòrszim zdrowim, midzë jinszima przez dëchawicã, przez co slédné akcje jegò òddzélu przede wszëtczim miałë za cél dostac mediczné zasobë a léczi&lt;ref&gt;Ibidem, s. 104.&lt;/ref&gt;.

== Wëbróné pùblikacje ==
* ''Partizanckô wòjna'', {{jãz.|es}} ''La Guerra de Guerrillas'', 1961.
* ''Wspòmnienia z Kùbańsczi Rewòlucje'', {{jãz.|es}} ''Pasajes de la guerra revolucionaria'', 1963. Na spòdlim ny kniżczi òpiarti je film ''Che'' z 2008 rokù, dze Guevarã zagrôł [[Benicio del Toro]].
* ''Mòtocyklowé dzénniczi'', {{jãz.|es}} ''Diarios di motocicleta'', 1995.

== Przëpisë ==
{{Przëpisë|2}}

== Bibliografiô ==
* Abrams, D., ''Ernesto &quot;Che&quot; Guevara'', Nowi Jork 2013.
* Anderson, J. L., ''Che Guevara'', Warszawa 2008.
* idem, ''Che Guevara. A revolutionary life'', Nowi Jork 2004.
* Almudevar, L., ''Bolivia marks capture, execution of 'Che' Guevara 40 years ago'', &quot;San Francisco Chronicle&quot; 9 rujana 2007.
* Casey, M. J., ''Che's Afterlife. The Legacy of an Image'', Nowi Jork 2009.
* Castañeda J.G., ''Companero. The Life and Death of Che Guevara'', Nowi Jork 1998.
* Garza, L., ''Bolivian General Reveals Che Guevara's Burial Site'', &quot;The Militant&quot;, vol.59/no.47&quot;, 18 gòdnika 1995.
* Glejten, T., ''Rebel Wife, A Review of ''My Life With Che: The Making of a Revolutionary ''by Hilda Gadea'', &quot;The Washington post, 12 rujana 2008.
* Gleijeses, P., ''Shattered Hope: The Guatemalan Revolution and the United States, 1944-1954'', Princeton 1991.
* Gott, R., ''Bolivia on the Day of the Death of Che Guevara'', &quot;Le Monde diplomatique&quot;, 11 zélnika 2005.
* Hart, J., ''Che: The Life, Death, and Afterlife of a Revolutionary'', Nowi Jork 2008.
* Kellner, D., ''Ernesto &quot;Che&quot; Guevara (World Leaders Past &amp; Present)'', Nowi Jork 1989.
* Luther, E., Henken, T., ''Che Guevara'', Indianapolis 2001.
* Ray, M., ''In Cold Blood: The Execution of Che by the CIA'', &quot;Ramparts&quot; strëmiannik 1968, s. 21-37.
* Ryan, H. B., ''The Fall of Che Guevara: A Story of Soldiers, Spies, and Diplomats'', Nowi Jork 1998.
* Sandison, D., ''The Life &amp; Times of Che Guevara'', Bath 1996.
* Taiblo, P.I., II, ''Guevara, Also Known as Che'', 2-é wëd., Nowi Jork 1999.
* Villafana F., ''Cold War in the Congo: The Confrontation of Cuban Military Forces, 1960-1967'', Nowi Jork 2017.
* Wright, T.C., ''Latin America in the Era of the Cuban Revolution'', 2-é pòprawióné wëdanié, 2008.

== Bùtnowé pòwrózczi ==
{{Commons}}

{{Kòntrola}}

[[Kategòrëjô:Pòliticë]]
[[Kategòrëjô:Marksyzna]]
[[Kategòrëjô:Kùba]]
[[Kategòrëjô:Argentina]]
[[Kategòrëjô:Pôłniowô Amerika]]
[[Kategòrëjô:1000 nôwôżniészich artiklów]]</text>
      <sha1>j9waq7a060nye41g8mwvh8qoujcnb1i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Szablóna:Jãz./starna</title>
    <ns>10</ns>
    <id>13164</id>
    <revision>
      <id>218767</id>
      <parentid>218637</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T12:14:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Iketsi</username>
        <id>3254</id>
      </contributor>
      <comment>|cy=walijsczi jãzëk&lt;!--?--&gt;</comment>
      <origin>218767</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3027" sha1="h6eaugg2twjhbhfmsqul8yyudfjyqnb" xml:space="preserve">&lt;includeonly&gt;{{#switch: {{{1|}}}&lt;!----&gt;
|ar=arabsczi jãzëk&lt;!--?--&gt;
|be=biôłorusczi jãzëk
|bg=bułgarsczi jãzëk
|br=bretońsczi jãzëk
|bs=bòsniacczi jãzëk
|ca=katalońsczi jãzëk
|cs=czesczi jãzëk
|csb=kaszëbsczi jãzëk
|cnr=czôrnogórsczi jãzëk
|cy=walijsczi jãzëk&lt;!--?--&gt;
|da=duńsczi jãzëk&lt;!--dëńsczi jãzëk--&gt;
|de=niemiecczi jãzëk
|dsb=dólnosorbsczi jãzëk&lt;!-- dólnołuż. --&gt;
|en=angelsczi jãzëk
|es=szpańsczi jãzëk
|et=estońsczi jãzëk
|fa=persczi jãzëk&lt;!--{{RKJ|2013|132}}--&gt;
|fi=fińsczi jãzëk
|fr=francësczi jãzëk
|gl=galisyjsczi jãzëk&lt;!--?--&gt;
|gmh=strzédno-wësok-niemiecczi&lt;!--{{RKJ|2007|50}}--&gt;
|gr=grecczi jãzëk&lt;!--{{RKJ|2014|153}}--&gt;
|grc=stôrogrecczi jãzëk&lt;!--{{RKJ|2014|153}}--&gt;
|gsw=szwajcarsczé gwarë&lt;!--?--&gt;
|hbs=serbòchòrwacczi jãzëk
|he=hebrajsczi jãzëk&lt;!--?--&gt;
|hr=chòrwacczi jãzëk&lt;!--?--&gt;
|hsb=górnosorbsczi jãzëk
|hu=wãdżersczi jãzëk
|hy=òrmiańsczi jãzëk&lt;!--{{RKJ|2013|132}}--&gt;
|ga=irlandzczi jãzëk&lt;!--?--&gt;
|is=islandzczi jãzëk&lt;!--?--&gt;
|it=italsczi jãzëk
|ja=japóńsczi jãzëk&lt;!--{{RKJ|2014|161}}, téż japòńsczi {{RKJ|2013|132}}--&gt;
|ka=grëzóńsczi jãzëk&lt;!--grëzyńsczi w {{RKJ|2013|132}}; grëzóńsczi w {{RKJ|2007|42}}--&gt;
|kl=grenlandzczi jãzëk&lt;!--?--&gt;
|kk=kazachsczi jãzëk&lt;!--?--&gt;
|ko=kòreańsczi jãzëk&lt;!--{{RKJ|2013|132}}--&gt;
|la=łacyńsczi jãzëk
|lt=lëtewsczi jãzëk
|lu=luksembùrsczi jãzëk&lt;!--?--&gt;
|lv=łotewsczi jãzëk
|lij-MC=mònegasczi dialekt&lt;!--?--&gt;
|mdf=mòkszańsczi jãzëk&lt;!--?--&gt;
|ky=kirgisczi jãzëk&lt;!--?--&gt;
|mk=macedońsczi jãzëk
|nds=dólnoniemiecczi jãzëk&lt;!--RKJ 2014 s. 92--&gt;
|nl=hòlendersczi jãzëk&lt;!--RKJ 2024 s.354; téż holandzczi, hòlandzczi, niderlandzczi&lt;ref&gt;RKJ 2015 s. 2016&lt;/ref&gt;, néderlandczi, néderlandzczi, òlendersczi? --&gt;
|no=norwesczi jãzëk
|nb=norwesczi jãzëk&lt;!-- bokmål --&gt;
|nn=norwesczi jãzëk&lt;!-- nynorsk --&gt;
|pl=pòlsczi jãzëk
|pox=pòłabsczi jãzëk
|prg=prësczi jãzëk
|pt=pòrtugalsczi jãzëk
|rm=jãzëk romansz&lt;!--?--&gt;
|ro=rumùńsczi jãzëk
|ru=rusczi jãzëk
|sk=słowacczi jãzëk
|sl=słoweńsczi jãzëk
|sq=albańsczi jãzëk&lt;!--{{RKJ|2021|264}}--&gt;
|sr=serbsczi jãzëk
|sv=szwédzczi jãzëk
|szl=szląsczi etnolekt
|tg=tadżicczi jãzëk&lt;!--?--&gt;
|tk=turkmeńsczi jãzëk&lt;!--?--&gt;
|tr=tërecczi jãzëk&lt;!--{{RKJ|2018|41}}--&gt;
|uk=ùkrajińsczi jãzëk
|vi=wietnamsczi jãzëk&lt;!--?--&gt;
|yi=jãzëk jidisz&lt;!--?--&gt;
|zh=chińsczi jãzëk&lt;!--{{RKJ|2024|354}}--&gt;
&lt;!----------------------------------------------------------&gt;
|xpsi=prasłowiańsczi jãzëk&lt;!--{{RKJ|2016|117}}--&gt;
|#default={{{1|}}}
}}&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;
----
&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{jãz./starna|csb}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;
:{{jãz./starna|csb}}
----
&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{jãz./starna|pl}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;
:{{jãz./starna|pl}}
----
&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{jãz./starna|de}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;
:{{jãz./starna|de}}
----
&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{jãz./starna|en}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;
:{{jãz./starna|en}}
----
&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{jãz./starna|es}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;
:{{jãz./starna|es}}
----
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>h6eaugg2twjhbhfmsqul8yyudfjyqnb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>218768</id>
      <parentid>218767</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T12:16:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Iketsi</username>
        <id>3254</id>
      </contributor>
      <comment>walëjsczi?</comment>
      <origin>218768</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3037" sha1="9suxgyyl034abwo4q43oomeh6zryc6k" xml:space="preserve">&lt;includeonly&gt;{{#switch: {{{1|}}}&lt;!----&gt;
|ar=arabsczi jãzëk&lt;!--?--&gt;
|be=biôłorusczi jãzëk
|bg=bułgarsczi jãzëk
|br=bretońsczi jãzëk
|bs=bòsniacczi jãzëk
|ca=katalońsczi jãzëk
|cs=czesczi jãzëk
|csb=kaszëbsczi jãzëk
|cnr=czôrnogórsczi jãzëk
|cy=walijsczi jãzëk&lt;!--walëjsczi?--&gt;
|da=duńsczi jãzëk&lt;!--dëńsczi jãzëk--&gt;
|de=niemiecczi jãzëk
|dsb=dólnosorbsczi jãzëk&lt;!-- dólnołuż. --&gt;
|en=angelsczi jãzëk
|es=szpańsczi jãzëk
|et=estońsczi jãzëk
|fa=persczi jãzëk&lt;!--{{RKJ|2013|132}}--&gt;
|fi=fińsczi jãzëk
|fr=francësczi jãzëk
|gl=galisyjsczi jãzëk&lt;!--?--&gt;
|gmh=strzédno-wësok-niemiecczi&lt;!--{{RKJ|2007|50}}--&gt;
|gr=grecczi jãzëk&lt;!--{{RKJ|2014|153}}--&gt;
|grc=stôrogrecczi jãzëk&lt;!--{{RKJ|2014|153}}--&gt;
|gsw=szwajcarsczé gwarë&lt;!--?--&gt;
|hbs=serbòchòrwacczi jãzëk
|he=hebrajsczi jãzëk&lt;!--?--&gt;
|hr=chòrwacczi jãzëk&lt;!--?--&gt;
|hsb=górnosorbsczi jãzëk
|hu=wãdżersczi jãzëk
|hy=òrmiańsczi jãzëk&lt;!--{{RKJ|2013|132}}--&gt;
|ga=irlandzczi jãzëk&lt;!--?--&gt;
|is=islandzczi jãzëk&lt;!--?--&gt;
|it=italsczi jãzëk
|ja=japóńsczi jãzëk&lt;!--{{RKJ|2014|161}}, téż japòńsczi {{RKJ|2013|132}}--&gt;
|ka=grëzóńsczi jãzëk&lt;!--grëzyńsczi w {{RKJ|2013|132}}; grëzóńsczi w {{RKJ|2007|42}}--&gt;
|kl=grenlandzczi jãzëk&lt;!--?--&gt;
|kk=kazachsczi jãzëk&lt;!--?--&gt;
|ko=kòreańsczi jãzëk&lt;!--{{RKJ|2013|132}}--&gt;
|la=łacyńsczi jãzëk
|lt=lëtewsczi jãzëk
|lu=luksembùrsczi jãzëk&lt;!--?--&gt;
|lv=łotewsczi jãzëk
|lij-MC=mònegasczi dialekt&lt;!--?--&gt;
|mdf=mòkszańsczi jãzëk&lt;!--?--&gt;
|ky=kirgisczi jãzëk&lt;!--?--&gt;
|mk=macedońsczi jãzëk
|nds=dólnoniemiecczi jãzëk&lt;!--RKJ 2014 s. 92--&gt;
|nl=hòlendersczi jãzëk&lt;!--RKJ 2024 s.354; téż holandzczi, hòlandzczi, niderlandzczi&lt;ref&gt;RKJ 2015 s. 2016&lt;/ref&gt;, néderlandczi, néderlandzczi, òlendersczi? --&gt;
|no=norwesczi jãzëk
|nb=norwesczi jãzëk&lt;!-- bokmål --&gt;
|nn=norwesczi jãzëk&lt;!-- nynorsk --&gt;
|pl=pòlsczi jãzëk
|pox=pòłabsczi jãzëk
|prg=prësczi jãzëk
|pt=pòrtugalsczi jãzëk
|rm=jãzëk romansz&lt;!--?--&gt;
|ro=rumùńsczi jãzëk
|ru=rusczi jãzëk
|sk=słowacczi jãzëk
|sl=słoweńsczi jãzëk
|sq=albańsczi jãzëk&lt;!--{{RKJ|2021|264}}--&gt;
|sr=serbsczi jãzëk
|sv=szwédzczi jãzëk
|szl=szląsczi etnolekt
|tg=tadżicczi jãzëk&lt;!--?--&gt;
|tk=turkmeńsczi jãzëk&lt;!--?--&gt;
|tr=tërecczi jãzëk&lt;!--{{RKJ|2018|41}}--&gt;
|uk=ùkrajińsczi jãzëk
|vi=wietnamsczi jãzëk&lt;!--?--&gt;
|yi=jãzëk jidisz&lt;!--?--&gt;
|zh=chińsczi jãzëk&lt;!--{{RKJ|2024|354}}--&gt;
&lt;!----------------------------------------------------------&gt;
|xpsi=prasłowiańsczi jãzëk&lt;!--{{RKJ|2016|117}}--&gt;
|#default={{{1|}}}
}}&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;
----
&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{jãz./starna|csb}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;
:{{jãz./starna|csb}}
----
&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{jãz./starna|pl}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;
:{{jãz./starna|pl}}
----
&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{jãz./starna|de}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;
:{{jãz./starna|de}}
----
&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{jãz./starna|en}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;
:{{jãz./starna|en}}
----
&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{jãz./starna|es}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;
:{{jãz./starna|es}}
----
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9suxgyyl034abwo4q43oomeh6zryc6k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kaszëbskô kùchnia</title>
    <ns>0</ns>
    <id>13189</id>
    <revision>
      <id>218836</id>
      <parentid>205286</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T17:17:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Iketsi</username>
        <id>3254</id>
      </contributor>
      <comment>/* Bùtnowé lënczi */ +1</comment>
      <origin>218836</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="571" sha1="obzimq1chmkptcsu0fs0x1w3d6zjmzt" xml:space="preserve">{{Nôpiérwi pò kaszëbskù}}

[[Òbrôzk:Czernina.zupa.jpg|mały]]
[[Òbrôzk:Kartoffelpuffer.jpg|mały]]

'''Kaszëbskô kùchnia''' ({{jãz.|pl}} ''kuchnia kaszubska'').

== Òbaczë téż ==
{{#categorytree:Kaszëbskô kùchnia|hideroot=on|mode=pages}}

== Przëpisë ==
{{Przëpisë}}

== Bùtnowé lënczi ==
{{Commons}}
* [https://plgr.pl/UserFiles/kuchnia_z_ikr_-_na_stron_1.pdf Kuchnia z ikrą]
* https://muzeumpuck.pl/product/wspolczesna-kuchnia-kaszubska/
* https://na-kaszuby.pl/Kuchnia_kaszubska.html

{{Kòntrola}}

[[Kategòrëjô:Kaszëbskô kùchnia| ]]</text>
      <sha1>obzimq1chmkptcsu0fs0x1w3d6zjmzt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Motoki Nomachi</title>
    <ns>0</ns>
    <id>13400</id>
    <redirect title="Mòtoki Nomaczi" />
    <revision>
      <id>218952</id>
      <parentid>206896</parentid>
      <timestamp>2026-10-16T04:30:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Iketsi</username>
        <id>3254</id>
      </contributor>
      <comment>[[Kategòriô:Przeczerowania]] òsta dodónô za pòmòcą gadżetu [[c:Help:Gadget-Cat-a-lot/csb|Cat-a-lot]]</comment>
      <origin>218952</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="63" sha1="s5srtpnjqdrvsl17n7ufme99w1nyv1h" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Mòtoki Nomaczi]]

[[Kategòrëjô:Przeczerowania]]</text>
      <sha1>s5srtpnjqdrvsl17n7ufme99w1nyv1h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Chëcz (wiele znaczeniów)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>13693</id>
    <revision>
      <id>218775</id>
      <parentid>217431</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T13:18:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Terrus38</username>
        <id>14026</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>218775</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="969" sha1="spaauoofryxhh6446j7lsx0s5kn564i" xml:space="preserve">{{Wiele znaczeniów|Chëcz (wiele znaczeniów)}}
* {{Link if not current|Chëcz|| – mieszkalny bùdink}}
* {{Link if not current|Chëcz (mùzyczné karno)|| – mùzyczné karno}}
* {{Link if not current|Chëcz Kaszëbskô (dodôwk, 1933)}}
* {{Link if not current|Chëcz (dodôwk, 1945–1947)}}
;Restaùracje
* {{Link if not current|Mùlk (restaùracjô)|| – „chëcz kaszëbskô”}}
* {{Link if not current|Chëcz u Kaszëbë|| – restaùracjô}}
;Chëcze kaszëbsczé
* {{Link if not current|Chata Kaszubska im. Józefa Chełmowskiego w Brusach-Jagliach|| }}
* {{Link if not current|Centrum Edukacje i Promòcje Regionu w Szimbarkù#Téma: Kaszëbë|Chëcz Kaszëbów z Kanadë w Szimbarkù|}}
* {{Link if not current|Rzucewò#Architektura|Kaszëbskô Chëcz w Kùlturowim Parku „Osada Łowców Fok” w Rzucewie|}}
* {{Link if not current|Chëcz w Łãtczińsczi Hëce|| karna Sztudérów „Pòmòraniô”}}
* {{Link if not current|Rëbackô chëcz|| }}</text>
      <sha1>spaauoofryxhh6446j7lsx0s5kn564i</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>218814</id>
      <parentid>218775</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T16:34:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Iketsi</username>
        <id>3254</id>
      </contributor>
      <comment>[[Kaszëbskô Chëcz (gòspòdarstwò agroturistné)]]</comment>
      <origin>218814</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1059" sha1="hmbge35eoirwd4rb0wf6kapc2xnvvp1" xml:space="preserve">{{Wiele znaczeniów|Chëcz (wiele znaczeniów)}}
* {{Link if not current|Chëcz|| – mieszkalny bùdink}}
* {{Link if not current|Chëcz (mùzyczné karno)|| – mùzyczné karno}}
* {{Link if not current|Chëcz Kaszëbskô (dodôwk, 1933)}}
* {{Link if not current|Chëcz (dodôwk, 1945–1947)}}
;Restaùracje
* {{Link if not current|Mùlk (restaùracjô)|| – „chëcz kaszëbskô”}}
* {{Link if not current|Chëcz u Kaszëbë|| – restaùracjô}}
;Chëcze kaszëbsczé
* {{Link if not current|Chata Kaszubska im. Józefa Chełmowskiego w Brusach-Jagliach|| }}
* {{Link if not current|Centrum Edukacje i Promòcje Regionu w Szimbarkù#Téma: Kaszëbë|Chëcz Kaszëbów z Kanadë w Szimbarkù|}}
* {{Link if not current|Rzucewò#Architektura|Kaszëbskô Chëcz w Kùlturowim Parku „Osada Łowców Fok” w Rzucewie|}}
* {{Link if not current|Chëcz w Łãtczińsczi Hëce|| karna Sztudérów „Pòmòraniô”}}
* {{Link if not current|Kaszëbskô Chëcz (gòspòdarstwò agroturistné)|| w [[Maks]]}}
* {{Link if not current|Rëbackô chëcz|| }}</text>
      <sha1>hmbge35eoirwd4rb0wf6kapc2xnvvp1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Dodóm kùlturë</title>
    <ns>0</ns>
    <id>13701</id>
    <revision>
      <id>218895</id>
      <parentid>212337</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T22:29:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Iketsi</username>
        <id>3254</id>
      </contributor>
      <comment>+</comment>
      <origin>218895</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2439" sha1="978qahj2xp7yr16eu8i3vgz0f4bwqf4" xml:space="preserve">[[Òbrôzk:Dom Kultury w Wilamowicach.jpg|mały]]

'''Dodóm kùlturë''' abò '''centrum kùlturë''' ({{jãz.|pl}} ''Dom kultury'', ''dom ludowy'', ''ośrodek kultury'', abò ''centrum kultury'') – kùlturalno-mùzealni môl. W [[Pòlskô|Pòlsce]] je 2229 dodomów kùlturë&lt;ref&gt;https://www.coig.com.pl/wykaz_lista_baza_domy-kultury.php&lt;/ref&gt;.

== Przikładë ==
* [[Akademicczé Centrum Kùlturë w Lublënie]]
* [[Chata Kaszubska im. Józefa Chełmowskiego w Brusach-Jagliach]]
* [[Bëtowsczé Centrum Kùlturë]]&lt;ref&gt;https://mojestrone.com/artykul/zbrza-btowscz-n2296296&lt;/ref&gt;
* [[Kartësczé Centrum Kùlturë]]&lt;ref&gt;https://mojestrone.com/artykul/knkrs-na-log-kaszbsczg-n1752431&lt;/ref&gt; (czedës '''Centrum Kùlturë „Kaszëbsczi Dwór”''')&lt;ref&gt;https://expresskaszubski.pl/pl/11_wiadomosci/27528_kartuzy-kaszubski-dw-r-odzyska-sw-j-dawny-blask.html&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://kartuzy.info/artykul/kartuskie-centrum-kultury/817791&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://kartuzy.info/artykul/kartuzy-centrum-kultury-n809363&lt;/ref&gt;
* ({{jãz.|pl}} ''Nadbałtyckie Centrum Kultury w Gdańsku'')&lt;ref&gt;https://www.nck.org.pl/&lt;/ref&gt;
* [[Wejrowsczé Centrum Kùlturë]]&lt;ref&gt;https://mojestrone.com/artykul/promcj-wejrowsczg-n2391539&lt;/ref&gt;

== Galeriô ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Òbrôzk:Felënk òdjimkù.svg|[[Dodóm Kùlturë m. Hieronima Derdowsczégo w Wielu]]
Òbrôzk:Milocin dom kultury.jpg|
Òbrôzk:Suchowola_-_dom kultury.jpg|
Òbrôzk:Nowogard_-_Nowogardzki Dom Kultury.jpg|
Òbrôzk:58 Wolności Square in Środa Śląska.jpg|
Òbrôzk:Remiza OSP i świetlica wiejska na Młyńczyskach.jpg|
Òbrôzk:Miejsce Piastowe, dům kultury.jpg|
Òbrôzk:Leszczyny dom kultury.jpg|
Òbrôzk:Bielsko-Biała, Kamienica, dom kultury 01.jpg|
Òbrôzk:2014 Kłodzko, pl. Jagiełły 01.JPG|
Òbrôzk:POL Bielsko-Biała Hałcnów Dom Kultury.JPG|
Òbrôzk:2024 Gorzanów, pl. Wolności 1 (2).jpg|
Òbrôzk:Sławoszyno - dom kultury i biblioteka.jpg|Dodóm kùlturë m. [[Florión Cenôwa|Floriona Cenôwë]] ([[Sławòszëno]])
&lt;/gallery&gt;

== Òbaczë téż ==
{{Col3
|col1= === Pòłączoné témë ===
* [[Kùltura]]
|col2= === Dodomë kùlturë ===
{{#categorytree:Dodomë kùlturë|hideroot=on|mode=pages}}
|col3= === Jiné ôrtë mùzeów ===
{{#categorytree:Ôrtë mùzeów|hideroot=on|mode=pages}}
}}

== Przëpisë ==
{{Przëpisë}}

== Bùtnowé lënczi ==
{{Commons}}
* https://kultura.um.warszawa.pl/domy-kultury

{{Kòntrola}}

[[Kategòrëjô:Ôrtë mùzeów]]</text>
      <sha1>978qahj2xp7yr16eu8i3vgz0f4bwqf4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>218911</id>
      <parentid>218895</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T23:14:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Terrus38</username>
        <id>14026</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>218911</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2461" sha1="nijjoddz09o8vx7pafj60udxpsoboly" xml:space="preserve">[[Òbrôzk:Dom Kultury w Wilamowicach.jpg|mały]]

'''Dodóm kùlturë''' abò '''centrum kùlturë''' ({{jãz.|pl}} ''Dom kultury'', ''ośrodek kultury'', abò ''centrum kultury'') – kùlturalno-mùzealny òstrzódk. W [[Pòlskô|Pòlsce]] je 2229 dodomów kùlturë&lt;ref&gt;https://www.coig.com.pl/wykaz_lista_baza_domy-kultury.php&lt;/ref&gt;.

== Przikładë ==
* [[Akademicczé Centrum Kùlturë w Lublënie]]
* [[Chata Kaszubska im. Józefa Chełmowskiego w Brusach-Jagliach]]
* [[Bëtowsczé Centrum Kùlturë]]&lt;ref&gt;https://mojestrone.com/artykul/zbrza-btowscz-n2296296&lt;/ref&gt;
* [[Kartësczé Centrum Kùlturë]]&lt;ref&gt;https://mojestrone.com/artykul/knkrs-na-log-kaszbsczg-n1752431&lt;/ref&gt; (czedës '''Centrum Kùlturë „Kaszëbsczi Dwór”''')&lt;ref&gt;https://expresskaszubski.pl/pl/11_wiadomosci/27528_kartuzy-kaszubski-dw-r-odzyska-sw-j-dawny-blask.html&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://kartuzy.info/artykul/kartuskie-centrum-kultury/817791&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://kartuzy.info/artykul/kartuzy-centrum-kultury-n809363&lt;/ref&gt;
* Nadbôłtowé Centrum Kùlturë ({{jãz.|pl}} ''Nadbałtyckie Centrum Kultury w Gdańsku'')&lt;ref&gt;https://www.nck.org.pl/&lt;/ref&gt;
* [[Wejrowsczé Centrum Kùlturë]]&lt;ref&gt;https://mojestrone.com/artykul/promcj-wejrowsczg-n2391539&lt;/ref&gt;

== Galeriô ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Òbrôzk:Felënk òdjimkù.svg|[[Dodóm Kùlturë m. Hieronima Derdowsczégo w Wielu]]
Òbrôzk:Milocin dom kultury.jpg|
Òbrôzk:Suchowola_-_dom kultury.jpg|
Òbrôzk:Nowogard_-_Nowogardzki Dom Kultury.jpg|
Òbrôzk:58 Wolności Square in Środa Śląska.jpg|
Òbrôzk:Remiza OSP i świetlica wiejska na Młyńczyskach.jpg|
Òbrôzk:Miejsce Piastowe, dům kultury.jpg|
Òbrôzk:Leszczyny dom kultury.jpg|
Òbrôzk:Bielsko-Biała, Kamienica, dom kultury 01.jpg|
Òbrôzk:2014 Kłodzko, pl. Jagiełły 01.JPG|
Òbrôzk:POL Bielsko-Biała Hałcnów Dom Kultury.JPG|
Òbrôzk:2024 Gorzanów, pl. Wolności 1 (2).jpg|
Òbrôzk:Sławoszyno - dom kultury i biblioteka.jpg|Dodóm kùlturë m. [[Florión Cenôwa|Floriana Cenôwë]] ([[Sławòszëno]])
&lt;/gallery&gt;

== Òbaczë téż ==
{{Col3
|col1= === Pòłączoné témë ===
* [[Kùltura]]
|col2= === Dodomë kùlturë ===
{{#categorytree:Dodomë kùlturë|hideroot=on|mode=pages}}
|col3= === Jiné ôrtë mùzeów ===
{{#categorytree:Ôrtë mùzeów|hideroot=on|mode=pages}}
}}

== Przëpisë ==
{{Przëpisë}}

== Bùtnowé lënczi ==
{{Commons}}
* https://kultura.um.warszawa.pl/domy-kultury

{{Kòntrola}}

[[Kategòrëjô:Ôrtë mùzeów]]</text>
      <sha1>nijjoddz09o8vx7pafj60udxpsoboly</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategòrëjô:Przeczerowania z alternatiwny pòzwë kaszëbsczi</title>
    <ns>14</ns>
    <id>13938</id>
    <revision>
      <id>218963</id>
      <parentid>213426</parentid>
      <timestamp>2026-10-16T11:24:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Iketsi</username>
        <id>3254</id>
      </contributor>
      <comment>|Alternatiwny, kaszëbsczi</comment>
      <origin>218963</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="71" sha1="dlrfo543fq93tydi5aqe77qh2p663da" xml:space="preserve">{{Commons}}

[[Kategòrëjô:Przeczerowania|Alternatiwny, kaszëbsczi]]</text>
      <sha1>dlrfo543fq93tydi5aqe77qh2p663da</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Rëbackô chëcz</title>
    <ns>0</ns>
    <id>14063</id>
    <revision>
      <id>218787</id>
      <parentid>216092</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T14:27:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Terrus38</username>
        <id>14026</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>218787</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1116" sha1="oeqx82k4d4vyclyzritexamzbpvoggz" xml:space="preserve">{{Nôpiérwi pò kaszëbskù}}

[[Òbrôzk:Rebacko checz.jpg|Rëbackô chëcz z Tuchòlsczich Wdzydzów (lato 2002) w [[Mùzeùm – Kaszëbsczi Etnograficzny Park m. Tédorë i Izydora Gùlgòwsczich we Wdzydzach|Kaszëbsczim Etnograficznym Parkù]] we [[Wdzydze|Wdzydzach]]|mały]]

{{Jiné znaczënczi}}

'''Rëbackô chëcz'''&lt;ref&gt;https://mojestrone.com/artykul/wremntja-rbaccz-n2438383&lt;/ref&gt; – chëcz dlô [[Rëbôk|rëbôków]].

== Galeriô ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Òbrôzk:ChatkaRybackaJastarnia.jpg|Stôrô rëbackô chëcz w [[Jastarniô|Jastarnie]] (PL-637072)
Òbrôzk:Ustka, ul. Czerwonych Kosynierów (HB1).jpg|Stôrô rëbackô òsada (XIX/XX w.) w [[Ùskô|Ùsczi]]
Òbrôzk:Chata rybacka w Świbnie.JPG|
Òbrôzk:Chata rybacka z wędzarnią w Górkach Wschodnich.JPG|
&lt;/gallery&gt;

== Òbaczë téż ==
{{Col2
|col1= {{Pòdobnô pòzwa|Chëcz (wiele znaczeniów)}}
|col2= === Sparłãczoné témë ===
* [[Rëbaczenié]]
* [[Lesyństwò (bùdink)]]
}}

== Przëpisë ==
{{Przëpisë}}

== Bùtnowé lënczi ==
{{Commons}}

{{Kòntrola}}

[[Kategòrëjô:Bùdinczi]]
[[Kategòrëjô:Rëbaczenié]]</text>
      <sha1>oeqx82k4d4vyclyzritexamzbpvoggz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>218788</id>
      <parentid>218787</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T14:27:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Terrus38</username>
        <id>14026</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>218788</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1116" sha1="gt6wtqec0eax8cjg2hwc5wbtwqsm7sb" xml:space="preserve">{{Nôpiérwi pò kaszëbskù}}

[[Òbrôzk:Rebacko checz.jpg|Rëbackô chëcz z Tëchòlsczich Wdzydzów (lato 2002) w [[Mùzeùm – Kaszëbsczi Etnograficzny Park m. Tédorë i Izydora Gùlgòwsczich we Wdzydzach|Kaszëbsczim Etnograficznym Parkù]] we [[Wdzydze|Wdzydzach]]|mały]]

{{Jiné znaczënczi}}

'''Rëbackô chëcz'''&lt;ref&gt;https://mojestrone.com/artykul/wremntja-rbaccz-n2438383&lt;/ref&gt; – chëcz dlô [[Rëbôk|rëbôków]].

== Galeriô ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Òbrôzk:ChatkaRybackaJastarnia.jpg|Stôrô rëbackô chëcz w [[Jastarniô|Jastarnie]] (PL-637072)
Òbrôzk:Ustka, ul. Czerwonych Kosynierów (HB1).jpg|Stôrô rëbackô òsada (XIX/XX w.) w [[Ùskô|Ùsce]]
Òbrôzk:Chata rybacka w Świbnie.JPG|
Òbrôzk:Chata rybacka z wędzarnią w Górkach Wschodnich.JPG|
&lt;/gallery&gt;

== Òbaczë téż ==
{{Col2
|col1= {{Pòdobnô pòzwa|Chëcz (wiele znaczeniów)}}
|col2= === Sparłãczoné témë ===
* [[Rëbaczenié]]
* [[Lesyństwò (bùdink)]]
}}

== Przëpisë ==
{{Przëpisë}}

== Bùtnowé lënczi ==
{{Commons}}

{{Kòntrola}}

[[Kategòrëjô:Bùdinczi]]
[[Kategòrëjô:Rëbaczenié]]</text>
      <sha1>gt6wtqec0eax8cjg2hwc5wbtwqsm7sb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Môłi Kaszëbsczi Trójgard</title>
    <ns>0</ns>
    <id>14107</id>
    <redirect title="Môłi Trzëgard" />
    <revision>
      <id>218967</id>
      <parentid>218386</parentid>
      <timestamp>2026-10-16T11:37:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Iketsi</username>
        <id>3254</id>
      </contributor>
      <comment>To òstało przeniosłé z kategòrie [[Kategòriô:Przeczerowania|Przeczerowania]] do kategòrie [[Kategòriô:Przeczerowania z alternatiwny pòzwë kaszëbsczi|Przeczerowania z alternatiwny pòzwë kaszëbsczi]] (CatAlot)</comment>
      <origin>218967</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="96" sha1="fpszfe0rfvcp4kjn884498s59y45ref" xml:space="preserve">#PATRZ [[Môłi Trzëgard]]

[[Kategòrëjô:Przeczerowania z alternatiwny pòzwë kaszëbsczi]]</text>
      <sha1>fpszfe0rfvcp4kjn884498s59y45ref</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategòrëjô:Metastarnë MediaWiki</title>
    <ns>14</ns>
    <id>14136</id>
    <revision>
      <id>218771</id>
      <parentid>216336</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T12:28:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Iketsi</username>
        <id>3254</id>
      </contributor>
      <comment>Metastarnë MediaWiki / Metastarnë Wikipedie</comment>
      <origin>218771</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="326" sha1="6hppdzb9wbdeiv8z8bsxq6eo3ixv917" xml:space="preserve">{{jãz.|pl}} Kategorie generowane automatycznie przez MediaWiki – tłumaczenia w translatewiki.net (przedrostek &lt;code&gt;MediaWiki:&lt;/code&gt;).
;Òbaczë téż
* [[:Kategòrëjô:Metastarnë Wikipedie]] – kategorie generowane przez nasze lokalne szablony – tłumaczenia w szablonach.

[[Kategòrëjô:Metastarnë Wikipedie| ]]</text>
      <sha1>6hppdzb9wbdeiv8z8bsxq6eo3ixv917</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Szablóna:Skr.</title>
    <ns>10</ns>
    <id>14169</id>
    <revision>
      <id>218868</id>
      <parentid>218665</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T18:56:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Iketsi</username>
        <id>3254</id>
      </contributor>
      <comment>+p.n.e.</comment>
      <origin>218868</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2659" sha1="opo87kmjc4d0sblt6nsm5wfyputejrn" xml:space="preserve">&lt;includeonly&gt;{{#switch: {{{1}}}
| dosł. = &lt;abbr title=&quot;dosłownié&quot;&gt;{{{1}}}&lt;/abbr&gt;
| m. = &lt;abbr title=&quot;miona&quot;&gt;{{{1}}}&lt;/abbr&gt;
| ùr. | ur. = &lt;abbr title=&quot;ùrodzëł(a) sã / ùrodzony / ùrodzonô&quot;&gt;ùr.&lt;/abbr&gt;
| itd. = &lt;abbr title=&quot;itd.&quot;&gt;{{{1}}}&lt;/abbr&gt;&lt;!-- ??? --&gt;
| itp. = &lt;abbr title=&quot;itp.&quot;&gt;{{{1}}}&lt;/abbr&gt;&lt;!-- ??? --&gt;
| ëtp. = &lt;abbr title=&quot;ëtp.&quot;&gt;{{{1}}}&lt;/abbr&gt;&lt;!-- ??? --&gt;
| np. = &lt;abbr title=&quot;na przëkłôd&quot;&gt;{{{1}}}&lt;/abbr&gt;
| m.jin. | m. jin. = &lt;abbr title=&quot;midzë jinszima&quot;&gt;m.jin.&lt;/abbr&gt;
| n.r.m. | n. r. m. | n.p.m. | nad rówizną mòrza = &lt;abbr title=&quot;nad rówizną mòrza&quot;&gt;n.r.m.&lt;/abbr&gt;
| òk. | ok. = &lt;abbr title=&quot;òkòło&quot;&gt;{{{1}}}&lt;/abbr&gt;
| p.n.e. = &lt;abbr title=&quot;p.n.e.&quot;&gt;{{{1}}}&lt;/abbr&gt;&lt;!-- ??? --&gt;
| ps. = &lt;abbr title=&quot;pseudonim&quot;&gt;{{{1}}}&lt;/abbr&gt;
| P.T. = &lt;abbr title=&quot;pleno titulo&quot;&gt;{{{1}}}&lt;/abbr&gt;
| r. = [[Kategòrëjô:Szablóna:skr. – rok czë rokù?]] !!!
| rok = &lt;abbr title=&quot;rok&quot;&gt;r.&lt;/abbr&gt;
| rokù = &lt;abbr title=&quot;rokù&quot;&gt;r.&lt;/abbr&gt;
| sz. = &lt;abbr title=&quot;sztrasa&quot;&gt;{{{1}}}&lt;/abbr&gt;
| tpzw. = &lt;abbr title=&quot;tpzw.&quot;&gt;{{{1}}}&lt;/abbr&gt;&lt;!-- ??? --&gt;
| wëd. | wyd. = [[Kategòrëjô:Szablóna:skr. – wëdanié czë wëdôwizna?]] !!!
| wëdanié | wydanie = &lt;abbr title=&quot;wëdanié&quot;&gt;wëd.&lt;/abbr&gt;
| wëdôwizna | wydawnictwo = &lt;abbr title=&quot;wëdôwizna&quot;&gt;wëd.&lt;/abbr&gt;
| #default = [[Kategòrëjô:Szablóna:skr. – !!!]]
}}&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;[[Kategòrëjô:Szablónë do artiklów]]
Skrót:
* &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{skr.|dosł.}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; → {{skr.|dosł.}}
* &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{skr.|m.}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; → {{skr.|m.}}
* &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{skr.|ùr.}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; → {{skr.|ùr.}}
* &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{skr.|np.}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; → {{skr.|np.}}
* &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{skr.|m.jin.}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; → {{skr.|m.jin.}}
* &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{skr.|n.r.m.}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; abò &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{skr.|nad rówizną mòrza}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; → {{skr.|n.r.m.}}
* &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{skr.|ps.}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; → {{skr.|ps.}}
* &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{skr.|P.T.}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; → {{skr.|P.T.}}
* &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{skr.|sz.}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; → {{skr.|sz.}}
----
* &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{skr.|r.}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; → [[:Kategòrëjô:Szablóna:skr. – rok czë rokù?]]
** &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{skr.|rok}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; → {{skr.|rok}}
** &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{skr.|rokù}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; → {{skr.|rokù}}
* &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{skr.|wëd.}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; → [[:Kategòrëjô:Szablóna:skr. – wëdanié czë wëdôwizna?]]
** &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{skr.|wëdanié}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; → {{skr.|wëdanié}}
** &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{skr.|wëdôwizna}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; → {{skr.|wëdôwizna}}
* &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{skr.|}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; → [[:Kategòrëjô:Szablóna:skr. – !!!]]
* pòj.l. ?
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>opo87kmjc4d0sblt6nsm5wfyputejrn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>218888</id>
      <parentid>218868</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T22:03:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Iketsi</username>
        <id>3254</id>
      </contributor>
      <comment>+arch.</comment>
      <origin>218888</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2784" sha1="s0w01ap0yiu4yo35suefblcttizy4jv" xml:space="preserve">&lt;includeonly&gt;{{#switch: {{{1}}}
| arch. = &lt;abbr title=&quot;archajicznô fòrma&quot;&gt;{{{1}}}&lt;/abbr&gt;
| dosł. = &lt;abbr title=&quot;dosłownié&quot;&gt;{{{1}}}&lt;/abbr&gt;
| m. = &lt;abbr title=&quot;miona&quot;&gt;{{{1}}}&lt;/abbr&gt;
| ùr. | ur. = &lt;abbr title=&quot;ùrodzëł(a) sã / ùrodzony / ùrodzonô&quot;&gt;ùr.&lt;/abbr&gt;
| itd. = &lt;abbr title=&quot;itd.&quot;&gt;{{{1}}}&lt;/abbr&gt;&lt;!-- ??? --&gt;
| itp. = &lt;abbr title=&quot;itp.&quot;&gt;{{{1}}}&lt;/abbr&gt;&lt;!-- ??? --&gt;
| ëtp. = &lt;abbr title=&quot;ëtp.&quot;&gt;{{{1}}}&lt;/abbr&gt;&lt;!-- ??? --&gt;
| np. = &lt;abbr title=&quot;na przëkłôd&quot;&gt;{{{1}}}&lt;/abbr&gt;
| m.jin. | m. jin. = &lt;abbr title=&quot;midzë jinszima&quot;&gt;m.jin.&lt;/abbr&gt;
| n.r.m. | n. r. m. | n.p.m. | nad rówizną mòrza = &lt;abbr title=&quot;nad rówizną mòrza&quot;&gt;n.r.m.&lt;/abbr&gt;
| òk. | ok. = &lt;abbr title=&quot;òkòło&quot;&gt;{{{1}}}&lt;/abbr&gt;
| p.n.e. = &lt;abbr title=&quot;p.n.e.&quot;&gt;{{{1}}}&lt;/abbr&gt;&lt;!-- ??? --&gt;
| ps. = &lt;abbr title=&quot;pseudonim&quot;&gt;{{{1}}}&lt;/abbr&gt;
| P.T. = &lt;abbr title=&quot;pleno titulo&quot;&gt;{{{1}}}&lt;/abbr&gt;
| r. = [[Kategòrëjô:Szablóna:skr. – rok czë rokù?]] !!!
| rok = &lt;abbr title=&quot;rok&quot;&gt;r.&lt;/abbr&gt;
| rokù = &lt;abbr title=&quot;rokù&quot;&gt;r.&lt;/abbr&gt;
| sz. = &lt;abbr title=&quot;sztrasa&quot;&gt;{{{1}}}&lt;/abbr&gt;
| tpzw. = &lt;abbr title=&quot;tpzw.&quot;&gt;{{{1}}}&lt;/abbr&gt;&lt;!-- ??? --&gt;
| wëd. | wyd. = [[Kategòrëjô:Szablóna:skr. – wëdanié czë wëdôwizna?]] !!!
| wëdanié | wydanie = &lt;abbr title=&quot;wëdanié&quot;&gt;wëd.&lt;/abbr&gt;
| wëdôwizna | wydawnictwo = &lt;abbr title=&quot;wëdôwizna&quot;&gt;wëd.&lt;/abbr&gt;
| #default = [[Kategòrëjô:Szablóna:skr. – !!!]]
}}&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;[[Kategòrëjô:Szablónë do artiklów]]
Skrót:
* &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{skr.|arch.}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; → {{skr.|arch.}}
* &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{skr.|dosł.}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; → {{skr.|dosł.}}
* &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{skr.|m.}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; → {{skr.|m.}}
* &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{skr.|ùr.}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; → {{skr.|ùr.}}
* &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{skr.|np.}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; → {{skr.|np.}}
* &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{skr.|m.jin.}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; → {{skr.|m.jin.}}
* &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{skr.|n.r.m.}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; abò &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{skr.|nad rówizną mòrza}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; → {{skr.|n.r.m.}}
* &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{skr.|ps.}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; → {{skr.|ps.}}
* &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{skr.|P.T.}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; → {{skr.|P.T.}}
* &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{skr.|sz.}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; → {{skr.|sz.}}
----
* &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{skr.|r.}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; → [[:Kategòrëjô:Szablóna:skr. – rok czë rokù?]]
** &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{skr.|rok}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; → {{skr.|rok}}
** &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{skr.|rokù}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; → {{skr.|rokù}}
* &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{skr.|wëd.}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; → [[:Kategòrëjô:Szablóna:skr. – wëdanié czë wëdôwizna?]]
** &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{skr.|wëdanié}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; → {{skr.|wëdanié}}
** &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{skr.|wëdôwizna}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; → {{skr.|wëdôwizna}}
* &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{skr.|}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; → [[:Kategòrëjô:Szablóna:skr. – !!!]]
* pòj.l. ?
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>s0w01ap0yiu4yo35suefblcttizy4jv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>218891</id>
      <parentid>218888</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T22:08:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Iketsi</username>
        <id>3254</id>
      </contributor>
      <comment>+ j.</comment>
      <origin>218891</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2838" sha1="rq6zgho3lvg6lnd562pvfm5gi6giiou" xml:space="preserve">&lt;includeonly&gt;{{#switch: {{{1}}}
| arch. = &lt;abbr title=&quot;archajicznô fòrma&quot;&gt;{{{1}}}&lt;/abbr&gt;
| dosł. = &lt;abbr title=&quot;dosłownié&quot;&gt;{{{1}}}&lt;/abbr&gt;
| m. = &lt;abbr title=&quot;miona&quot;&gt;{{{1}}}&lt;/abbr&gt;
| ùr. | ur. = &lt;abbr title=&quot;ùrodzëł(a) sã / ùrodzony / ùrodzonô&quot;&gt;ùr.&lt;/abbr&gt;
| itd. = &lt;abbr title=&quot;itd.&quot;&gt;{{{1}}}&lt;/abbr&gt;&lt;!-- ??? --&gt;
| itp. = &lt;abbr title=&quot;itp.&quot;&gt;{{{1}}}&lt;/abbr&gt;&lt;!-- ??? --&gt;
| ëtp. = &lt;abbr title=&quot;ëtp.&quot;&gt;{{{1}}}&lt;/abbr&gt;&lt;!-- ??? --&gt;
| np. = &lt;abbr title=&quot;na przëkłôd&quot;&gt;{{{1}}}&lt;/abbr&gt;
| m.jin. | m. jin. = &lt;abbr title=&quot;midzë jinszima&quot;&gt;m.jin.&lt;/abbr&gt;
| n.r.m. | n. r. m. | n.p.m. | nad rówizną mòrza = &lt;abbr title=&quot;nad rówizną mòrza&quot;&gt;n.r.m.&lt;/abbr&gt;
| òk. | ok. = &lt;abbr title=&quot;òkòło&quot;&gt;{{{1}}}&lt;/abbr&gt;
| p.n.e. = &lt;abbr title=&quot;p.n.e.&quot;&gt;{{{1}}}&lt;/abbr&gt;&lt;!-- ??? --&gt;
| ps. = &lt;abbr title=&quot;pseudonim&quot;&gt;{{{1}}}&lt;/abbr&gt;
| P.T. = &lt;abbr title=&quot;pleno titulo&quot;&gt;{{{1}}}&lt;/abbr&gt;
| j. = [[Kategòrëjô:Szablóna:skr. – j.=?]] j.
| r. = [[Kategòrëjô:Szablóna:skr. – r.=rok czë rokù?]] r.
| rok = &lt;abbr title=&quot;rok&quot;&gt;r.&lt;/abbr&gt;
| rokù = &lt;abbr title=&quot;rokù&quot;&gt;r.&lt;/abbr&gt;
| sz. = &lt;abbr title=&quot;sztrasa&quot;&gt;{{{1}}}&lt;/abbr&gt;
| tpzw. = &lt;abbr title=&quot;tpzw.&quot;&gt;{{{1}}}&lt;/abbr&gt;&lt;!-- ??? --&gt;
| wëd. | wyd. = [[Kategòrëjô:Szablóna:skr. – wëdanié czë wëdôwizna?]] !!!
| wëdanié | wydanie = &lt;abbr title=&quot;wëdanié&quot;&gt;wëd.&lt;/abbr&gt;
| wëdôwizna | wydawnictwo = &lt;abbr title=&quot;wëdôwizna&quot;&gt;wëd.&lt;/abbr&gt;
| #default = [[Kategòrëjô:Szablóna:skr. – !!!]]
}}&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;[[Kategòrëjô:Szablónë do artiklów]]
Skrót:
* &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{skr.|arch.}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; → {{skr.|arch.}}
* &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{skr.|dosł.}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; → {{skr.|dosł.}}
* &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{skr.|m.}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; → {{skr.|m.}}
* &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{skr.|ùr.}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; → {{skr.|ùr.}}
* &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{skr.|np.}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; → {{skr.|np.}}
* &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{skr.|m.jin.}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; → {{skr.|m.jin.}}
* &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{skr.|n.r.m.}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; abò &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{skr.|nad rówizną mòrza}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; → {{skr.|n.r.m.}}
* &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{skr.|ps.}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; → {{skr.|ps.}}
* &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{skr.|P.T.}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; → {{skr.|P.T.}}
* &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{skr.|sz.}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; → {{skr.|sz.}}
----
* &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{skr.|r.}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; → [[:Kategòrëjô:Szablóna:skr. – rok czë rokù?]]
** &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{skr.|rok}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; → {{skr.|rok}}
** &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{skr.|rokù}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; → {{skr.|rokù}}
* &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{skr.|wëd.}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; → [[:Kategòrëjô:Szablóna:skr. – wëdanié czë wëdôwizna?]]
** &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{skr.|wëdanié}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; → {{skr.|wëdanié}}
** &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{skr.|wëdôwizna}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; → {{skr.|wëdôwizna}}
* &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{skr.|}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; → [[:Kategòrëjô:Szablóna:skr. – !!!]]
* pòj.l. ?
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>rq6zgho3lvg6lnd562pvfm5gi6giiou</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wiki:1000</title>
    <ns>4</ns>
    <id>14191</id>
    <revision>
      <id>218873</id>
      <parentid>217232</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T20:40:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Iketsi</username>
        <id>3254</id>
      </contributor>
      <comment>* [[:Kategòrëjô:1000 nôwôżniészich artiklów]]</comment>
      <origin>218873</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46391" sha1="llzn2dbw0svphp5y02zzjcm004et5i8" xml:space="preserve">Wiki:1000 – tësąc nôwôżniészich artiklów:
* [[:Kategòrëjô:1000 nôwôżniészich artiklów]]

== {{Etikéta|preset=1kat|item=Q5640343}} == &lt;!-- Biography --&gt;

=== {{Etikéta|preset=1kat|item=Q4266974}} {{int:And}} {{lcfirst:{{Etikéta|preset=1kat|item=Q6460970}}}} === &lt;!-- Philosophers and social scientists --&gt;
{{Kòlumnë|em=16|1=
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q868}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q7197}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q9045}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q4604}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q9191}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q9215}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q9235}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q48301}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q9294}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q9312}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q9317}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q9333}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q9353}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q1399}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q9061}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q9358}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q859}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q6527}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q9364}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q9372}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q9381}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q913}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q9068}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q9387}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q9391}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q9397}}
}}

=== {{Etikéta|preset=1kat|item=Q7582881}} a {{lcfirst:{{Etikéta|preset=1kat|item=Q6997334}}}} === &lt;!--Religious figures and theologians--&gt;
{{Kòlumnë|em=16|1=
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q9181}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q9438}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q8018}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q9441}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q9546}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q302}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q9554}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q9077}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q9458}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q171195}}
}}

=== {{Etikéta|preset=1kat|item=Q5753390}} === &lt;!-- Politicians --&gt;
{{Kòlumnë|em=16|1=
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q8597}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q8409}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q8589}}&lt;!-- Great Indian monarch of antiquity; spread Buddhism --&gt;
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q5152}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q1405}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q8442}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q8605}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q1048}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q3044}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q8016}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q8413}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q8423}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q2042}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q7207}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q1001}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q720}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q5809}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q352}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q7226}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q8027}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q1394}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q91}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q7742}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q7231}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q517}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q8023}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q5816}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q1047}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q8620}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q8479}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q7192}}&lt;!-- Created first Chinese state and dynasty --&gt;
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q8007}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q8581}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q855}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q8474}}&lt;!-- Greatest Ottoman sultan --&gt;
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q8573}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q8462}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q8467}}&lt;!-- Conquered Persia, Syria, Palestine, and Egypt for Islam --&gt;
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q23}}
}}

=== {{Etikéta|preset=1kat|item=Q6528885}}, {{lcfirst:{{Etikéta|preset=1kat|item=Q7043111}}}} {{int:And}} {{lcfirst:{{Etikéta|preset=1kat|item=Q7217485}}}} === &lt;!-- Inventors, scientists and mathematicians --&gt;
{{Kòlumnë|em=16|1=
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q8739}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q8011}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q80}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q202943}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q619}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q7186}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q1035}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q8743}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q937}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q8747}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q7604}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q8750}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q8753}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q8768}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q8778}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q307}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q6722}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q8958}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q41585}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q8962}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q8963}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q9038}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q9047}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q1043}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q9095}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q9106}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q935}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q529}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q9021}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q9123}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q9130}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q9036}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q7251}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q9041}}
}}

=== {{Etikéta|preset=1kat|item=Q6442246}} {{int:And}} {{lcfirst:{{Etikéta|preset=1kat|item=Q6875304}}}} === &lt;!-- Artists and architects --&gt;
{{Kòlumnë|em=16|1=
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q4724}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q5577}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q5580}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q5582}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q5432}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q5586}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q5588}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q762}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q5589}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q5592}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q5593}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q5597}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q5598}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q5599}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q5600}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q297}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q5603}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q5604}}
}}

=== {{Etikéta|preset=1kat|item=Q8008937}} {{int:And}} {{lcfirst:{{Etikéta|preset=1kat|item=Q6606401}}}} === &lt;!-- Composers and musicians --&gt;
{{Kòlumnë|em=16|1=
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q1779}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q1339}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q1299}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q255}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q7294}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q1268}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q7298}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q7302}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q7349}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q2831}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q1110560}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q7304}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q254}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q179277}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q7311}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q7312}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q7314}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q7315}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q7317}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q1340}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q1511}}
}}

=== {{Etikéta|preset=1kat|item=Q3919997}}, {{lcfirst:{{Etikéta|preset=1kat|item=Q3920019}}}} {{int:And}} {{lcfirst:{{Etikéta|preset=1kat|item=Q3919792}}}} === &lt;!-- Film directors, screenwriters and actors --&gt;
{{Kòlumnë|em=16|1=
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q7546}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q4605}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q882}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q4612}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q8704}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q8003}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q7371}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q7374}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q2001}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q8006}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q4616}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q8873}}
}}

=== {{Etikéta|preset=1kat|item=Q5849863}}, {{lcfirst:{{Etikéta|preset=1kat|item=Q9702405}}}} {{int:And}} {{lcfirst:{{Etikéta|preset=1kat|item=Q6487149}}}} === &lt;!-- Authors, playwrights and poets --&gt;
{{Kòlumnë|em=16|1=
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q5670}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q5673}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q36322}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q5676}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q909}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q5679}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q5682}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q5683}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q5685}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q1067}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q5686}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q991}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q5878}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q5879}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q6240}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q6691}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q535}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q6882}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q905}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q7011}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q7071}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q7176}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q687}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q7198}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q7199}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q7200}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q692}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q7235}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q7241}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q7243}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q7245}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q1398}}
}}

=== {{Etikéta|preset=1kat|item=Q7043334}} {{int:And}} {{lcfirst:{{Etikéta|preset=1kat|item=Q7074786}}}} === &lt;!-- Explorers and travellers --&gt;
{{Kòlumnë|em=16|1=
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q926}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q1615}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q7321}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q7322}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q7324}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q7326}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q7327}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q7328}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q7331}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q1496}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q6101}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q7333}}
}}

== {{Etikéta|preset=1kat|item=Q1983674}} == &lt;!-- Philosophy --&gt;
{{Kòlumnë|em=16|1=
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q7066}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q7242}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q9581}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q9453}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q9465}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q9471}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q9476}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q9081}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q8078}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q7081}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q5891}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q9510}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q7949}}
}}

== {{Etikéta|preset=1kat|item=Q1457903}} == &lt;!-- Religion --&gt;
{{Kòlumnë|em=16|1=
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q9149}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q190}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q9159}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q9163}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q9134}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q128593}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q9174}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q9165}}
# {{Etikéta|preset=1kat|item=Q5881075}} &lt;!-- Specific religions --&gt;
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q748}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q5043}}
### {{Etikéta|preset=1k|item=Q9592}}
### {{Etikéta|preset=1k|item=Q23540}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q9089}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q432}}
### {{Etikéta|preset=1k|item=Q9585}}
### {{Etikéta|preset=1k|item=Q483654}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q9232}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q9268}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q812767}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q9316}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q9598}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q9601}}
}}

== {{Etikéta|preset=1kat|item=Q6577596}} == &lt;!-- Social sciences --&gt;
{{Kòlumnë|em=16|1=
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q8425}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q8432}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q8434}}

=== {{Etikéta|preset=1kat|item=Q1983760}} === &lt;!-- Psychology --&gt;
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q9332}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q9415}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q316}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q450}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q9418}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q9420}}

=== {{Etikéta|preset=1kat|item=Q7216461}} {{int:And}} {{lcfirst:{{Etikéta|preset=1kat|item=Q7237794}}}} === &lt;!-- Family and relationships --&gt;
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q8436}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q7569}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q8441}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q8445}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q467}}

=== {{Etikéta|preset=1kat|item=Q4103183}} === &lt;!-- Politics --&gt;
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q7163}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q7167}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q1889}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q7188}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q7174}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q317}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q7269}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q7270}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q7257}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q6199}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q6206}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q6186}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q7169}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q6223}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q6216}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q7264}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q6235}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q7272}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q7260}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q7275}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q7278}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q7281}}

=== {{Etikéta|preset=1kat|item=Q6353120}} {{int:And}} {{lcfirst:{{Etikéta|preset=1kat|item=Q4026633}}}} === &lt;!-- Business and economics --&gt;
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q8134}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q8137}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q8142}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q4916}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q4917}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q8148}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q1368}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q8161}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q601401}}

=== {{Etikéta|preset=1kat|item=Q4026563}} === &lt;!-- Law --&gt;
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q7748}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q7755}}

=== {{Etikéta|preset=1kat|item=Q6528085}} === &lt;!-- International organizations --&gt;
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q7159}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q7172}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q7768}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q7785}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q458}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q7178}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q7184}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q7191}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q7795}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q1065}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q7801}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q7804}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q7809}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q7817}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q7164}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q7825}}

=== {{Etikéta|preset=1kat|item=Q8394144}} {{int:And}} {{lcfirst:{{Etikéta|preset=1kat|item=Q5850187}}}} === &lt;!-- War and military --&gt;
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q8473}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q454}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q7283}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q198}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q8465}}

=== {{Etikéta|preset=1kat|item=Q7090668}} === &lt;!-- Social issues --&gt;
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q8452}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q8454}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q169207}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q8461}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q7252}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q7181}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q8458}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q10294}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q8463}}
}}

== {{Etikéta|preset=1kat|item=Q1458484}} {{int:And}} {{lcfirst:{{Etikéta|preset=1kat|item=Q8259}}}} == &lt;!-- Language and literature --&gt;
{{Kòlumnë|em=16|1=
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q315}}
# {{Etikéta|preset=1kat|item=Q4960490}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q13955}} &lt;!-- Technically, not a single language. --&gt;
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q9610}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q7850}} &lt;!-- Technically, not a single language. --&gt;
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q1860}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q150}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q188}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q9129}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q9288}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q11051}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q9176}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q5287}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q397}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q9168}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q5146}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q7737}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q11059}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q1321}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q7838}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q256}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q8162}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q8091}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q8171}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q8183}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q8188}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q8192}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q1828555}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q8201}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q8209}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q8216}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q8229}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q8236}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q7553}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q8242}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q676}}
### ''{{Etikéta|preset=1k|item=Q8251}}''
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q8253}}
### ''{{Etikéta|preset=1k|item=Q8258}}''
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q8261}}
### ''{{Etikéta|preset=1k|item=Q8269}}''
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q482}}
### ''{{Etikéta|preset=1k|item=Q8272}}''
### ''{{Etikéta|preset=1k|item=Q8275}}''
### ''{{Etikéta|preset=1k|item=Q8279}}''
## {{Etikéta|preset=1kat|item=Q9232453}} &lt;!-- Religious texts --&gt;
### ''{{Etikéta|preset=1k|item=Q1845}}''
### ''{{Etikéta|preset=1k|item=Q8276}}''
}}

== {{Etikéta|preset=1kat|item=Q8840652}} == &lt;!-- Measurements --&gt;
{{Kòlumnë|number=2|1=
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q12453}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q12457}}

=== {{Etikéta|preset=1kat|item=Q5828462}} ({{lcfirst:{{Etikéta|preset=1kat|item=Q105592638}}}}; {{lcfirst:{{Etikéta|preset=1kat|item=Q8175902}}}}; {{lcfirst:{{Etikéta|preset=1kat|item=Q9648275}}}}) === &lt;!-- Weight, volume and distance --&gt;
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q11570}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q11582}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q11573}}

=== {{Etikéta|preset=1kat|item=Q4049213}} === &lt;!-- Time --&gt;
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q12132}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q12138}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q376}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q11574}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q573}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q577}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q12143}}
}}

== {{Etikéta|preset=1kat|item=Q1458083}} == &lt;!-- Science --&gt;
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q336}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q7860}}

=== {{Etikéta|preset=1kat|item=Q6508}} === &lt;!-- Astronomy --&gt;
{{Kòlumnë|number=2|1=
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q333}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q3863}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q323}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q589}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q3559}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q318}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q321}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q405}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q634}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q308}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q313}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q2}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q111}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q319}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q193}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q324}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q332}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q544}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q5916}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q523}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q525}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q1}}
}}

=== {{Etikéta|preset=1kat|item=Q1457402}} === &lt;!-- Biology --&gt;
{{Kòlumnë|number=2|1=
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q420}}
# {{Etikéta|preset=1kat|item=Q6807119}} &lt;!-- Organic compounds --&gt;
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q7430}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q8047}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q11364}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q8054}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q441}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q4}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q10737}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q7150}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q11394}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q3}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q11398}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q7432}}
}}

==== {{Etikéta|preset=1kat|item=Q6226217}} ==== &lt;!-- Biological processes --&gt;
{{Kòlumnë|number=2|1=
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q1057}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q11978}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q11982}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q472287}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q1063}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q11990}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q11995}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q290}}
}}

==== {{Etikéta|preset=1kat|item=Q5626060}} ==== &lt;!-- Organisms --&gt;
{{Kòlumnë|number=1|1=
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q7239}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q729}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q5185}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q25326}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q1360}}
### {{Etikéta|preset=1k|item=Q1390}}
#### {{Etikéta|preset=1k|item=Q7386}}
#### {{Etikéta|preset=1k|item=Q7391}}
#### {{Etikéta|preset=1k|item=Q7367}}
### {{Etikéta|preset=1k|item=Q1357}}
## {{Etikéta|preset=1kat|item=Q8734609}} &lt;!-- Chordates --&gt;
### {{Etikéta|preset=1k|item=Q10908}}
### {{Etikéta|preset=1k|item=Q5113}}
#### {{Etikéta|preset=1k|item=Q780}}
#### {{Etikéta|preset=1k|item=Q10856}}
### {{Etikéta|preset=1k|item=Q152}}
#### {{Etikéta|preset=1k|item=Q7372}}
### {{Etikéta|preset=1k|item=Q7377}}
#### {{Etikéta|preset=1k|item=Q7375}}
#### {{Etikéta|preset=1k|item=Q146}}
#### {{Etikéta|preset=1k|item=Q830}}
#### {{Etikéta|preset=1k|item=Q160}}
#### {{Etikéta|preset=1k|item=Q144}}
#### {{Etikéta|preset=1k|item=Q726}}
#### {{Etikéta|preset=1k|item=Q7368}}
#### {{Etikéta|preset=1k|item=Q10850}}
#### {{Etikéta|preset=1k|item=Q787}}
#### {{Etikéta|preset=1k|item=Q7380}}
##### {{Etikéta|preset=1k|item=Q5}}
### {{Etikéta|preset=1k|item=Q10811}}
#### {{Etikéta|preset=1k|item=Q430}}
#### {{Etikéta|preset=1k|item=Q2102}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q37868}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q10872}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q10876}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q764}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q756}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q506}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q1364}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q10884}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q10892}}
}}

==== {{Etikéta|preset=1kat|item=Q4095469}} ==== &lt;!-- Anatomy --&gt;
{{Kòlumnë|number=2|1=
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q514}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q7868}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q11068}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q7873}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q1072}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q11078}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q9649}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q11083}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q11090}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q9368}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q7365}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q9404}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q1073}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q9620}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q11101}}
### {{Etikéta|preset=1k|item=Q7362}}
### {{Etikéta|preset=1k|item=Q7363}}
### {{Etikéta|preset=1k|item=Q7364}}
### {{Etikéta|preset=1k|item=Q124794}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q7895}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q7891}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q7881}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q1074}}
}}

=== {{Etikéta|preset=1kat|item=Q7486603}} {{int:And}} {{lcfirst:{{Etikéta|preset=1kat|item=Q4095812}}}} === &lt;!-- Health and medicine --&gt;
{{Kòlumnë|number=2|1=
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q11190}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q12128}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q12136}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q12140}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q12187}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q12147}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q1059}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q12171}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q12184}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q134808}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q808}}

==== {{Etikéta|preset=1kat|item=Q7215431}} ==== &lt;!-- Diseases/disorders --&gt;
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q12029}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q153}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q1566}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q11081}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q12078}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q199804}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q12125}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q12131}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q10874}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q12133}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q12135}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q41571}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q156103}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q86}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q12152}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q2840}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q12156}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q12167}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q12174}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q12192}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q12195}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q12198}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q12199}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q12214}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q12202}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q12204}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q12206}}
}}

=== {{Etikéta|preset=1kat|item=Q1457474}} === &lt;!-- Chemistry --&gt;
{{Kòlumnë|em=16|1=
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q2329}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q11165}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q7094}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q11173}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q11158}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q11193}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q12370}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q11344}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q10693}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q663}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q623}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q753}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q897}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q556}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q677}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q627}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q629}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q1090}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q1096}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q11351}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q156}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q11358}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q11367}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q11369}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q2346}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q11372}}
}}

=== {{Etikéta|preset=1kat|item=Q1457551}} === &lt;!-- Earth science --&gt;
{{Kòlumnë|em=16|1=
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q7937}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q81041}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q7939}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q7942}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q7944}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q1069}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q7946}}
### {{Etikéta|preset=1k|item=Q5283}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q7950}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q8063}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q8065}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q8068}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q8070}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q8072}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q11663}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q8074}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q7925}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q7561}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q8081}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q8092}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q8094}}
}}

=== {{Etikéta|preset=1kat|item=Q1457258}} === &lt;!-- Physics --&gt;
{{Kòlumnë|em=16|1=
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q413}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q11376}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q9121}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q11379}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q11382}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q12969754}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q11388}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q11391}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q9128}}
### {{Etikéta|preset=1k|item=Q1075}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q11397}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q11402}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q849919}}
### {{Etikéta|preset=1k|item=Q11408}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q11412}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q11415}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q11418}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q11421}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q11423}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q11426}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q11427}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q11429}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q11430}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q11432}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q11435}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q10251}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q11438}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q944}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q11448}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q11452}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q11455}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q11456}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q11461}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q11465}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q2111}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q11466}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q11471}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q11473}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q11475}}
}}

=== {{Etikéta|preset=1kat|item=Q4619}} === &lt;!-- Mathematics --&gt;
{{Kòlumnë|em=16|1=
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q395}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q11205}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q11197}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q11563}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q12479}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q3968}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q11567}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q11345}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q82571}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q8087}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q11352}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q11500}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q11210}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q167}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q11518}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q12485}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q8084}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q7754}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q11214}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q11216}}
# {{Etikéta|preset=1kat|item=Q7066183}} &lt;!-- Probability and statistics --&gt;
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q9492}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q12483}}
# {{Etikéta|preset=1kat|item=Q7217201}} {{int:And}} {{lcfirst:{{Etikéta|preset=1kat|item=Q7145042}}}} &lt;!-- Logic and foundations --&gt;
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q11348}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q205}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q11538}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q12482}}
}}

== {{Etikéta|preset=1kat|item=Q5611149}} {{int:And}} {{lcfirst:{{Etikéta|preset=1kat|item=Q5658978}}}} == &lt;!-- Food and agriculture --&gt;

=== {{Etikéta|preset=1kat|item=Q5658978}} === &lt;!-- Agriculture --&gt;
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q11451}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q11453}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q11464}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q11395}}

=== {{Etikéta|preset=1kat|item=Q5611149}} === &lt;!-- Food --&gt;
{{Kòlumnë|em=16|1=
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q2095}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q7802}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q12117}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q11577}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q11575}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q5090}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q332062}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q15645384}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q10943}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q195}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q10987}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q89}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q503}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q81513}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q10978}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q11009}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q11006}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q10990}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q11002}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q42527}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q11254}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q11004}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q10998}}
}}

=== {{Etikéta|preset=1kat|item=Q6543743}} === &lt;!-- Beverages --&gt;
{{Kòlumnë|em=16|1=
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q44}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q8486}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q8492}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q8495}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q6097}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q283}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q282}}
}}

== {{Etikéta|preset=1kat|item=Q4884546}} == &lt;!-- Technology --&gt;
{{Kòlumnë|number=2|1=
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q11016}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q7108}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q11460}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q11457}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q11023}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q11019}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q11012}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q11022}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q446}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q11467}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q11468}}

=== {{Etikéta|preset=1kat|item=Q1458498}} === &lt;!-- Communication --&gt;
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q11024}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q11028}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q5292}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q11030}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q11032}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q7075}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q571}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q11034}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q11035}}

=== {{Etikéta|preset=1kat|item=Q5460952}} === &lt;!-- Electronics --&gt;
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q11650}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q11651}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q11652}}
# {{Etikéta|preset=1kat|item=Q7493787}} &lt;!-- Components --&gt;
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q5322}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q5325}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q5339}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q11656}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q5321}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q11658}}

==== {{Etikéta|preset=1kat|item=Q6517860}} {{int:And}} {{lcfirst:{{Etikéta|preset=1kat|item=Q4049595}}}} ==== &lt;!-- Computer science and Internet --&gt;
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q68}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q4439}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q5300}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q11660}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q11661}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q8366}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q75}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q9158}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q466}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q9135}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q9143}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q7397}}

=== {{Etikéta|preset=1kat|item=Q8413436}} {{int:And}} {{lcfirst:{{Etikéta|preset=1kat|item=Q7214212}}}} === &lt;!-- Energy and fuels --&gt;
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q12705}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q12725}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q12739}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q12748}}
# {{Etikéta|preset=1kat|item=Q8414840}} &lt;!-- Engine --&gt;
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q12757}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q12760}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q3196}}

=== {{Etikéta|preset=1kat|item=Q4057308}} === &lt;!-- Materials --&gt;
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q11469}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q11472}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q11474}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q287}}

=== {{Etikéta|preset=1kat|item=Q7216108}} === &lt;!-- Transportation --&gt;
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q7590}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q11436}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q11442}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q1420}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q2811}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q11446}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q870}}

=== {{Etikéta|preset=1kat|item=Q7166566}} === &lt;!-- Weapons --&gt;
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q728}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q12791}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q12796}}
### {{Etikéta|preset=1k|item=Q12800}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q12802}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q12876}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q12870}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q12861}}
}}

== {{Etikéta|preset=1kat|item=Q4104783}} {{int:And}} {{lcfirst:{{Etikéta|preset=1kat|item=Q7045033}}}} == &lt;!-- Arts and recreation --&gt;
{{Kòlumnë|em=16|1=
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q11042}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q735}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q1004}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q11629}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q11633}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q11634}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q11642}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q11639}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q12684}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q11635}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q12681}}

=== {{Etikéta|preset=1kat|item=Q6204331}} {{int:And}} {{lcfirst:{{Etikéta|preset=1kat|item=Q6135934}}}} === &lt;!-- Architecture and civil engineering --&gt;
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q12271}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q12277}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q12280}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q12284}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q12323}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q12493}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q3947}}
# {{Etikéta|preset=1kat|item=Q1458429}} &lt;!-- Buildings and structures --&gt;
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q43473}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q10285}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q12501}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q243}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q9188}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q12506}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q10288}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q13217298}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q12512}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q9202}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q9141}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q12514}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q12516}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q12518}}

=== {{Etikéta|preset=1kat|item=Q1458269}}, {{lcfirst:{{Etikéta|preset=1kat|item=Q7153700}}}} {{int:And}} {{lcfirst:{{Etikéta|preset=1kat|item=Q7018418}}}} === &lt;!-- Film, radio and television --&gt;
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q11424}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q11425}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q872}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q289}}

=== {{Etikéta|preset=1kat|item=Q8255}} === &lt;!-- Music --&gt;
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q638}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q7366}}
# {{Etikéta|preset=1kat|item=Q6134246}} &lt;!-- Music genres --&gt;
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q9759}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q9730}}
### {{Etikéta|preset=1k|item=Q1344}}
### {{Etikéta|preset=1k|item=Q9734}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q9778}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q9764}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q11401}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q8341}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q9794}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q11399}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q11403}}
# {{Etikéta|preset=1kat|item=Q7212463}}&lt;!-- Musical instruments --&gt;
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q11404}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q11405}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q6607}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q5994}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q8338}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q8355}}

=== {{Etikéta|preset=1kat|item=Q7045033}} === &lt;!-- Recreation --&gt;
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q11410}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q11411}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q718}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q11413}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q7889}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q11416}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q11417}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q11420}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q5389}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q349}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q542}}
## {{Etikéta|preset=1kat|item=Q7379346}} &lt;!-- Ball games --&gt;
### {{Etikéta|preset=1k|item=Q5369}}
### {{Etikéta|preset=1k|item=Q5372}}
### {{Etikéta|preset=1k|item=Q5375}}
### {{Etikéta|preset=1k|item=Q2736}}
### {{Etikéta|preset=1k|item=Q5377}}
### {{Etikéta|preset=1k|item=Q5378}}
### {{Etikéta|preset=1k|item=Q847}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q6388}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q11422}}
}}

== {{Etikéta|preset=1kat|item=Q1457595}} == &lt;!-- History --&gt;
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q309}}

==== {{Etikéta|preset=1kat|item=Q9084370}} {{int:And}} {{lcfirst:{{Etikéta|preset=1kat|item=Q6499653}}}} ==== &lt;!-- Prehistoric and ancient history --&gt;
{{Kòlumnë|em=16|1=
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q11768}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q11772}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q11761}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q11774}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q7209}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q11764}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q28567}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q11767}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q11756}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q2277}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q35355}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q11759}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q9683}}
}}

==== {{Etikéta|preset=1kat|item=Q7461740}} {{int:And}} {{lcfirst:{{Etikéta|preset=1kat|item=Q8651924}}}} ==== &lt;!-- Medieval and Renaissance periods --&gt;
{{Kòlumnë|em=16|1=
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q12536}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q12542}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q12544}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q12546}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q12548}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q28573}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q184536}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q12554}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q9903}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q12557}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q12560}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q4692}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q12567}}
}}

==== {{Etikéta|preset=1kat|item=Q7473369}} {{int:And}} {{lcfirst:{{Etikéta|preset=1kat|item=Q6115583}}}} ==== &lt;!-- Early modern and modern periods --&gt;
{{Kòlumnë|em=16|1=
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q12539}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q8676}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q8669}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q11409}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q8680}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q8683}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q6534}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q8698}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q2763}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q2269}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q7318}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q8707}} &lt;!-- most significant event in Japanese history --&gt;
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q12562}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q8729}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q8733}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q15180}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q8740}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q361}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q362}}
}}

== {{Etikéta|preset=1kat|item=Q1457673}} == &lt;!-- Geography --&gt;
{{Kòlumnë|em=16|1=
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q1071}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q515}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q5107}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q4421}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q8502}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q8514}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q934}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q9430}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q4022}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q165}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q933}}

=== {{Etikéta|preset=1kat|item=Q2945667}} {{int:And}} {{lcfirst:{{Etikéta|preset=1kat|item=Q6581383}}}} === &lt;!-- Continents and major regions --&gt;
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q15}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q51}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q48}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q46}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q7204}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q49}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q55643}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q18}}
}}

=== {{Etikéta|preset=1kat|item=Q4026570}} === &lt;!-- Countries --&gt;
{{Kòlumnë|em=16|1=
Eventually, there should be articles on most or all of the countries listed at [[:w:en:List of sovereign states|List of countries]]. However, for the smaller Wikipedias, some of the more high-priority countries to have articles on are:

==== {{Etikéta|preset=1kat|item=Q6581695}} ==== &lt;!-- Africa --&gt;
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q262}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q974}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q79}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q115}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q1033}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q258}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q1049}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q924}}

==== {{Etikéta|preset=1kat|item=Q8055354}} ==== &lt;!-- Asia --&gt;
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q889}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q902}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q148}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q668}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q252}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q794}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q796}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q801}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q17}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q843}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q928}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q851}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q884}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q869}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q43}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q881}}

==== {{Etikéta|preset=1kat|item=Q4587626}} ==== &lt;!-- Europe --&gt;
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q40}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q142}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q183}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q38}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q55}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q36}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q45}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q159}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q29}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q39}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q212}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q145}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q237}}

==== {{Etikéta|preset=1kat|item=Q7131138}} ==== &lt;!-- North America --&gt;
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q16}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q241}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q96}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q30}}

==== {{Etikéta|preset=1kat|item=Q7185534}} ==== &lt;!-- South America --&gt;
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q414}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q155}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q739}}

==== {{Etikéta|preset=1kat|item=Q7130988}} ==== &lt;!-- Oceania --&gt;
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q408}}
}}

=== {{Etikéta|preset=1kat|item=Q9126476}} === &lt;!-- Cities --&gt;
{{Kòlumnë|em=16|1=

==== {{Etikéta|preset=1kat|item=Q7230788}} ==== &lt;!-- Africa --&gt;
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q85}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q5465}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q3838}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q8673}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q3870}}

==== {{Etikéta|preset=1kat|item=Q7229671}} ==== &lt;!-- Asia --&gt;
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q1530}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q1861}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q956}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q3766}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q1353}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q1354}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q612}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q8646}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q3630}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q1218}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q8660}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q1348}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q5806}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q1156}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q8684}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q8686}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q334}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q3616}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q1490}}

==== {{Etikéta|preset=1kat|item=Q4992948}} ==== &lt;!-- Europe --&gt;
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q727}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q1524}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q64}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q239}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q406}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q84}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q2807}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q649}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q90}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q220}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q656}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q1741}}

==== {{Etikéta|preset=1kat|item=Q7150911}} ==== &lt;!-- North America --&gt;
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q65}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q1489}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q60}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q61}}

==== {{Etikéta|preset=1kat|item=Q7228572}} ==== &lt;!-- South America --&gt;
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q2841}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q1486}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q8678}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q174}}

==== {{Etikéta|preset=1kat|item=Q9055844}} ==== &lt;!-- Oceania --&gt;
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q3130}}
}}

=== {{Etikéta|preset=1kat|item=Q5933994}} === &lt;!-- Bodies of water --&gt;
{{Kòlumnë|em=16|1=
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q3783}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q788}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q97}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q545}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q166}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q1247}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q5484}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q3503}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q1653}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q5089}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q7343}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q7347}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q1239}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q7348}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q5513}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q5505}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q4918}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q1497}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q3542}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q3392}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q1693}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q98}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q7350}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q584}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q37660}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q899}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q7354}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q626}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q5413}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q7355}}
}}

=== {{Etikéta|preset=1kat|item=Q5741923}} {{int:And}} {{lcfirst:{{Etikéta|preset=1kat|item=Q7217334}}}} === &lt;!-- Mountains and deserts --&gt;
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q1286}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q5456}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q5451}}
## {{Etikéta|preset=1k|item=Q513}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q7296}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q5463}}
# {{Etikéta|preset=1k|item=Q6583}}

[[Kategòrëjô:Metastarnë Wikipedie]]</text>
      <sha1>llzn2dbw0svphp5y02zzjcm004et5i8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategòrëjô:Starnë z pòwrózkama do niejistniejącëch lopków</title>
    <ns>14</ns>
    <id>14389</id>
    <revision>
      <id>218770</id>
      <parentid>218717</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T12:21:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Iketsi</username>
        <id>3254</id>
      </contributor>
      <comment>* {{Translatewiki.net|Broken-file-category}}; [[Kategòrëjô:Metastarnë MediaWiki]]</comment>
      <origin>218770</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="121" sha1="5w61wryqdkc8itrhjg40cfps4zw5zls" xml:space="preserve">* {{Translatewiki.net|Broken-file-category}}
[[Kategòrëjô:Niwizna ilustracji]]
[[Kategòrëjô:Metastarnë MediaWiki]]</text>
      <sha1>5w61wryqdkc8itrhjg40cfps4zw5zls</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>218773</id>
      <parentid>218770</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T12:38:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Iketsi</username>
        <id>3254</id>
      </contributor>
      <comment>{{Commons}}</comment>
      <origin>218773</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="133" sha1="tfnmkhxxoq2k1qnl31fybeacfg3xjcd" xml:space="preserve">{{Commons}}
* {{Translatewiki.net|Broken-file-category}}
[[Kategòrëjô:Niwizna ilustracji]]
[[Kategòrëjô:Metastarnë MediaWiki]]</text>
      <sha1>tfnmkhxxoq2k1qnl31fybeacfg3xjcd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Diskùsëjô Wiki:Dolmaczënczi tidzenia</title>
    <ns>5</ns>
    <id>14397</id>
    <revision>
      <id>218757</id>
      <timestamp>2026-10-15T12:07:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Iketsi</username>
        <id>3254</id>
      </contributor>
      <comment>/* Pòdobnô pòzwa czë Szlachòwnô pòzwa? */ nowa sekcja</comment>
      <origin>218757</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="424" sha1="butc75xrgeba8qy2s3nv9r79c5sgr4s" xml:space="preserve">== ''Pòdobnô pòzwa'' czë ''Szlachòwnô pòzwa''? ==
@[[Brëkòwnik:HaxelKaszëba|HaxelKaszëba]] @[[Brëkòwnik:Terrus38|Terrus38]] @[[Brëkòwnik:DawnyTest|DawnyTest]] – [https://csb.wikipedia.org/w/index.php?title=Szablóna%3AJiné_znaczënczi&amp;diff=210626&amp;oldid=208313 Tutaj] zmieniono z A na B. Ujednolicić? [[Brëkòwnik:Iketsi|Iketsi]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Iketsi|diskùsjô]]) 14:07, 15 ruj 2026 (CEST)</text>
      <sha1>butc75xrgeba8qy2s3nv9r79c5sgr4s</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>218774</id>
      <parentid>218757</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T13:15:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Terrus38</username>
        <id>14026</id>
      </contributor>
      <comment>/* Pòdobnô pòzwa czë Szlachòwnô pòzwa? */ Òdpòwiésc</comment>
      <origin>218774</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="608" sha1="prkinvpdfqg6feuk68rqurppppy02gr" xml:space="preserve">== ''Pòdobnô pòzwa'' czë ''Szlachòwnô pòzwa''? ==
@[[Brëkòwnik:HaxelKaszëba|HaxelKaszëba]] @[[Brëkòwnik:Terrus38|Terrus38]] @[[Brëkòwnik:DawnyTest|DawnyTest]] – [https://csb.wikipedia.org/w/index.php?title=Szablóna%3AJiné_znaczënczi&amp;diff=210626&amp;oldid=208313 Tutaj] zmieniono z A na B. Ujednolicić? [[Brëkòwnik:Iketsi|Iketsi]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Iketsi|diskùsjô]]) 14:07, 15 ruj 2026 (CEST)

:ja bym był za szlachòwną pòzwą, choć obie formy są w porządku [[Brëkòwnik:Terrus38|Terrus38]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Terrus38|diskùsjô]]) 15:15, 15 ruj 2026 (CEST)</text>
      <sha1>prkinvpdfqg6feuk68rqurppppy02gr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>218830</id>
      <parentid>218774</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T17:12:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DawnyTest</username>
        <id>14843</id>
      </contributor>
      <comment>/* Pòdobnô pòzwa czë Szlachòwnô pòzwa? */ Òdpòwiésc</comment>
      <origin>218830</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="764" sha1="6gtfq2dpgr4o5qrwxb8cr8x5z2j7e4n" xml:space="preserve">== ''Pòdobnô pòzwa'' czë ''Szlachòwnô pòzwa''? ==
@[[Brëkòwnik:HaxelKaszëba|HaxelKaszëba]] @[[Brëkòwnik:Terrus38|Terrus38]] @[[Brëkòwnik:DawnyTest|DawnyTest]] – [https://csb.wikipedia.org/w/index.php?title=Szablóna%3AJiné_znaczënczi&amp;diff=210626&amp;oldid=208313 Tutaj] zmieniono z A na B. Ujednolicić? [[Brëkòwnik:Iketsi|Iketsi]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Iketsi|diskùsjô]]) 14:07, 15 ruj 2026 (CEST)

:ja bym był za szlachòwną pòzwą, choć obie formy są w porządku [[Brëkòwnik:Terrus38|Terrus38]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Terrus38|diskùsjô]]) 15:15, 15 ruj 2026 (CEST)
:Nie mam zdania. Może zostać jak jest. [[Brëkòwnik:DawnyTest|DawnyTest]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:DawnyTest|diskùsjô]]) 19:12, 15 ruj 2026 (CEST)</text>
      <sha1>6gtfq2dpgr4o5qrwxb8cr8x5z2j7e4n</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>218839</id>
      <parentid>218830</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T17:20:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-55326-01</username>
        <id>20112</id>
      </contributor>
      <comment>/* Pòdobnô pòzwa czë Szlachòwnô pòzwa? */ Òdpòwiésc</comment>
      <origin>218839</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1042" sha1="2lua0uqwbpay4166gkhsa11j4th0zz5" xml:space="preserve">== ''Pòdobnô pòzwa'' czë ''Szlachòwnô pòzwa''? ==
@[[Brëkòwnik:HaxelKaszëba|HaxelKaszëba]] @[[Brëkòwnik:Terrus38|Terrus38]] @[[Brëkòwnik:DawnyTest|DawnyTest]] – [https://csb.wikipedia.org/w/index.php?title=Szablóna%3AJiné_znaczënczi&amp;diff=210626&amp;oldid=208313 Tutaj] zmieniono z A na B. Ujednolicić? [[Brëkòwnik:Iketsi|Iketsi]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Iketsi|diskùsjô]]) 14:07, 15 ruj 2026 (CEST)

:ja bym był za szlachòwną pòzwą, choć obie formy są w porządku [[Brëkòwnik:Terrus38|Terrus38]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Terrus38|diskùsjô]]) 15:15, 15 ruj 2026 (CEST)
:Nie mam zdania. Może zostać jak jest. [[Brëkòwnik:DawnyTest|DawnyTest]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:DawnyTest|diskùsjô]]) 19:12, 15 ruj 2026 (CEST)
:raczej jestem za szlachòwną pòzwą również ponieważ raczej przymiotnik pòdobny jest mniej używany i raczej jest wykorzystywany synonim [[Specjalnô:Wkład/~2026-55326-01|~2026-55326-01]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:~2026-55326-01|dyskusja]]) 19:20, 15 ruj 2026 (CEST)</text>
      <sha1>2lua0uqwbpay4166gkhsa11j4th0zz5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kaszëbskô Chëcz (gòspòdarstwò agroturistné)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>14401</id>
    <redirect title="Agroturistika" />
    <revision>
      <id>218809</id>
      <timestamp>2026-10-15T16:01:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Iketsi</username>
        <id>3254</id>
      </contributor>
      <comment>N</comment>
      <origin>218809</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="94" sha1="ac02wi12auh9jsdsfb6if3605wawy3u" xml:space="preserve">#TAM [[Agroturistika#Gòspòdarstwa agroturistné]]
[[Kategòrëjô:Przeczerowania do sekcji]]</text>
      <sha1>ac02wi12auh9jsdsfb6if3605wawy3u</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>218832</id>
      <parentid>218809</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T17:13:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Iketsi</username>
        <id>3254</id>
      </contributor>
      <comment>[[Kategòrëjô:Gòspòdarstwa agroturistné]]</comment>
      <origin>218832</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="141" sha1="gxnp2lybmy25tctvxzcwmqm8ow2up7q" xml:space="preserve">#TAM [[Agroturistika#Gòspòdarstwa agroturistné]]
[[Kategòrëjô:Przeczerowania do sekcji]]
[[Kategòrëjô:Gòspòdarstwa agroturistné]]</text>
      <sha1>gxnp2lybmy25tctvxzcwmqm8ow2up7q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gòspòdarstwò agroturistné</title>
    <ns>0</ns>
    <id>14402</id>
    <redirect title="Agroturistika" />
    <revision>
      <id>218820</id>
      <timestamp>2026-10-15T17:00:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Iketsi</username>
        <id>3254</id>
      </contributor>
      <comment>N</comment>
      <origin>218820</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="95" sha1="60gv90e0wdxnmma08lq75mndljy8oj2" xml:space="preserve">#TAM [[Agroturistika#Gòspòdarstwò agroturistné]]
[[Kategòrëjô:Przeczerowania do sekcji]]</text>
      <sha1>60gv90e0wdxnmma08lq75mndljy8oj2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>218821</id>
      <parentid>218820</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T17:00:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Iketsi</username>
        <id>3254</id>
      </contributor>
      <comment>Gòspòdarstwa agroturistné</comment>
      <origin>218821</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="94" sha1="ac02wi12auh9jsdsfb6if3605wawy3u" xml:space="preserve">#TAM [[Agroturistika#Gòspòdarstwa agroturistné]]
[[Kategòrëjô:Przeczerowania do sekcji]]</text>
      <sha1>ac02wi12auh9jsdsfb6if3605wawy3u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Alpaka</title>
    <ns>0</ns>
    <id>14403</id>
    <revision>
      <id>218822</id>
      <timestamp>2026-10-15T17:01:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Iketsi</username>
        <id>3254</id>
      </contributor>
      <comment>N</comment>
      <origin>218822</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="660" sha1="4ircun8yd7ovevcyhp1e0b0yu2cd51b" xml:space="preserve">[[Òbrôzk:Alpaca in Higashiyama Zoo - 1.jpg|mały|Alpaka w zoo w Japonii]]

'''Alpaka''' (''Lama pacos'') – szlach susków z rodzëznë kamélowatëch (''Camelidae''). Òne żëją w [[Pôłniowô Amerika|Pôłniowi Americe]].

== Òbaczë téż ==
{{Col2
|col1= === Sparłãczoné témë ===
* [[Alpaki na Kaszubach]] – [[Nowô Hëta]], gòspòdarstwò hòdowlo-agroturistné chtëren mô [[Alpaka|alpaczi]]
|col2= === Kamélowaté ===
{{#categorytree:Kamélowaté|hideroot=on|mode=pages}}
}}
{{#categorytree:Kamélowaté|hideroot=on|mode=pages}}

== Bùtnowé pòwrózczi ==
{{Commons}}

{{Ùzémk artikla}}
{{Kòntrola}}

[[Kategòrëjô:Kamélowaté]]</text>
      <sha1>4ircun8yd7ovevcyhp1e0b0yu2cd51b</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>218823</id>
      <parentid>218822</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T17:01:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Iketsi</username>
        <id>3254</id>
      </contributor>
      <comment>-</comment>
      <origin>218823</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="606" sha1="83msg4003habuzmggwpjeq5s7bw46dk" xml:space="preserve">[[Òbrôzk:Alpaca in Higashiyama Zoo - 1.jpg|mały|Alpaka w zoo w Japonii]]

'''Alpaka''' (''Lama pacos'') – szlach susków z rodzëznë kamélowatëch (''Camelidae''). Òne żëją w [[Pôłniowô Amerika|Pôłniowi Americe]].

== Òbaczë téż ==
{{Col2
|col1= === Sparłãczoné témë ===
* [[Alpaki na Kaszubach]] – [[Nowô Hëta]], gòspòdarstwò hòdowlo-agroturistné chtëren mô [[Alpaka|alpaczi]]
|col2= === Kamélowaté ===
{{#categorytree:Kamélowaté|hideroot=on|mode=pages}}
}}

== Bùtnowé pòwrózczi ==
{{Commons}}

{{Ùzémk artikla}}
{{Kòntrola}}

[[Kategòrëjô:Kamélowaté]]</text>
      <sha1>83msg4003habuzmggwpjeq5s7bw46dk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>218824</id>
      <parentid>218823</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T17:05:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Iketsi</username>
        <id>3254</id>
      </contributor>
      <comment>Galeriô</comment>
      <origin>218824</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1039" sha1="bbonp0vd3ncbbdwupbb6s8l32ozssxe" xml:space="preserve">[[Òbrôzk:Alpaca in Higashiyama Zoo - 1.jpg|mały|Alpaka w zoo w Japonii]]

'''Alpaka''' (''Lama pacos'') – szlach susków z rodzëznë kamélowatëch (''Camelidae''). Òne żëją w [[Pôłniowô Amerika|Pôłniowi Americe]].

== Galeriô ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Òbrôzk:14 millones para fortalecer la cadena de valor de la fibra de alpaca en Puno, Cusco y Arequipa.jpg|
Òbrôzk:LLamas (Lama glama in Peru), Laguna de Salinas, Arequipa, Perú, 2015-08-02, DD 41.jpg|
Òbrôzk:Alpacas.JPG|
Òbrôzk:Dülmen, Börnste, Alpakas -- 2020 -- 5362.jpg|
Òbrôzk:Dülmen, Börnste, Alpakas -- 2020 -- 5238.jpg|
Òbrôzk:Alpaca-tobudobutsuen-2012.ogv|
&lt;/gallery&gt;

== Òbaczë téż ==
{{Col2
|col1= === Sparłãczoné témë ===
* [[Alpaki na Kaszubach]] – [[Nowô Hëta]], gòspòdarstwò hòdowlo-agroturistné chtëren mô [[Alpaka|alpaczi]]
|col2= === Kamélowaté ===
{{#categorytree:Kamélowaté|hideroot=on|mode=pages}}
}}

== Bùtnowé pòwrózczi ==
{{Commons}}

{{Ùzémk artikla}}
{{Kòntrola}}

[[Kategòrëjô:Kamélowaté]]</text>
      <sha1>bbonp0vd3ncbbdwupbb6s8l32ozssxe</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>218825</id>
      <parentid>218824</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T17:07:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Iketsi</username>
        <id>3254</id>
      </contributor>
      <comment>chtëré; [[zoo]]</comment>
      <origin>218825</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1032" sha1="dflvtjmwkpdxokhlalvvufqx5xx74em" xml:space="preserve">[[Òbrôzk:Alpaca in Higashiyama Zoo - 1.jpg|mały|Alpaka w [[zoo]] w Japonii]]

'''Alpaka''' (''Lama pacos'') – szlach susków z rodzëznë kamélowatëch (''Camelidae''). Òne żëją w [[Pôłniowô Amerika|Pôłniowi Americe]].

== Galeriô ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Òbrôzk:14 millones para fortalecer la cadena de valor de la fibra de alpaca en Puno, Cusco y Arequipa.jpg|
Òbrôzk:LLamas (Lama glama in Peru), Laguna de Salinas, Arequipa, Perú, 2015-08-02, DD 41.jpg|
Òbrôzk:Alpacas.JPG|
Òbrôzk:Dülmen, Börnste, Alpakas -- 2020 -- 5362.jpg|
Òbrôzk:Dülmen, Börnste, Alpakas -- 2020 -- 5238.jpg|
Òbrôzk:Alpaca-tobudobutsuen-2012.ogv|
&lt;/gallery&gt;

== Òbaczë téż ==
{{Col2
|col1= === Sparłãczoné témë ===
* [[Alpaki na Kaszubach]] – [[Nowô Hëta]], gòspòdarstwò hòdowlo-agroturistné chtëré mô alpaczi
|col2= === Kamélowaté ===
{{#categorytree:Kamélowaté|hideroot=on|mode=pages}}
}}

== Bùtnowé pòwrózczi ==
{{Commons}}

{{Ùzémk artikla}}
{{Kòntrola}}

[[Kategòrëjô:Kamélowaté]]</text>
      <sha1>dflvtjmwkpdxokhlalvvufqx5xx74em</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategòrëjô:Gòspòdarstwa agroturistné</title>
    <ns>14</ns>
    <id>14404</id>
    <revision>
      <id>218827</id>
      <timestamp>2026-10-15T17:10:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Iketsi</username>
        <id>3254</id>
      </contributor>
      <comment>N</comment>
      <origin>218827</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="43" sha1="isd0ml6itu1ud170g0zer6z3e8r5725" xml:space="preserve">{{Commons}}
[[Kategòrëjô:Agroturistika]]</text>
      <sha1>isd0ml6itu1ud170g0zer6z3e8r5725</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>218828</id>
      <parentid>218827</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T17:12:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Iketsi</username>
        <id>3254</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Iketsi przeniós starnã [[Gòspòdarstwa agroturistné]] do [[Kategòrëjô:Gòspòdarstwa agroturistné]]: kat.</comment>
      <origin>218827</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="43" sha1="isd0ml6itu1ud170g0zer6z3e8r5725" xml:space="preserve">{{Commons}}
[[Kategòrëjô:Agroturistika]]</text>
      <sha1>isd0ml6itu1ud170g0zer6z3e8r5725</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lawendowa Osada</title>
    <ns>0</ns>
    <id>14406</id>
    <redirect title="Agroturistika" />
    <revision>
      <id>218833</id>
      <timestamp>2026-10-15T17:13:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Iketsi</username>
        <id>3254</id>
      </contributor>
      <comment>N</comment>
      <origin>218833</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="141" sha1="gxnp2lybmy25tctvxzcwmqm8ow2up7q" xml:space="preserve">#TAM [[Agroturistika#Gòspòdarstwa agroturistné]]
[[Kategòrëjô:Przeczerowania do sekcji]]
[[Kategòrëjô:Gòspòdarstwa agroturistné]]</text>
      <sha1>gxnp2lybmy25tctvxzcwmqm8ow2up7q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Alpaki na Kaszubach</title>
    <ns>0</ns>
    <id>14407</id>
    <redirect title="Agroturistika" />
    <revision>
      <id>218834</id>
      <timestamp>2026-10-15T17:13:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Iketsi</username>
        <id>3254</id>
      </contributor>
      <comment>N</comment>
      <origin>218834</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="141" sha1="gxnp2lybmy25tctvxzcwmqm8ow2up7q" xml:space="preserve">#TAM [[Agroturistika#Gòspòdarstwa agroturistné]]
[[Kategòrëjô:Przeczerowania do sekcji]]
[[Kategòrëjô:Gòspòdarstwa agroturistné]]</text>
      <sha1>gxnp2lybmy25tctvxzcwmqm8ow2up7q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Mòdżtaba Chameneji</title>
    <ns>0</ns>
    <id>14408</id>
    <revision>
      <id>218841</id>
      <timestamp>2026-10-15T17:27:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DawnyTest</username>
        <id>14843</id>
      </contributor>
      <comment>nowô starna, napisanô na pòdstawé artikla z pòlsczi wiki</comment>
      <origin>218841</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4046" sha1="jrkxj83ygxn1uhwlbs02wim2mypqelp" xml:space="preserve">{{Infobox pòlitik|jimiã=Modżtaba Chamenei|gwôsné jimiã=‏مجتبی خامنه‌ای‎|Òbrôzk=Portrait of Mojtaba Khamenei.jpg|òpis=Modżtaba Chamenei (2026)|Data_ùrodzeniô=8 séwnika 1969|Môl_ùrodzeniô=[[Meszhed]]|1. fónkcjô=[[Nôweższi Wódca Iranu]]|1. Òd=8 strëmiannika 2026|1. Pòprzédca=[[Ali Chamenei]]|Pòdpis=Mojtaba Khamenei Signature.svg}}

'''Modżtaba Chamenei''' ([[Persczi jãzëk|pers]]. ‏مجتبی خامنه‌ای‎; ur. 8 séwnika 1969 w [[Meszhed|Meszhedzé]]) – [[Iran|irańsczi]] dëszëwny, sajjid, [[hodżdżatoleslam]] ë pòlitik, syn bëłégò nôwëższégò wódcë Iranu [[Ali Chamenei|Alégò Chameneiegò]]. Òd 8 strëmiannika 2026 [[Nôweższi Wódca Iranu|nôwëższi wódca Iranu]]&lt;ref&gt;''[https://www.arabnews.com/middle-east/a-son-of-irans-late-supreme-leader-is-a-possible-candidate-to-replace-his-father-as-war-rages-2635219 A son of Iran’s late supreme leader is a possible candidate to replace his father as war rages]'' [online], Arab News, 4 strëmiannika 2026 [dost. 2026-03-08] ({{Jãz.|en}}).&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Kowalski A., ''[https://geopolityka.org/20260304/modztaba-chamenei-zostal-wybrany-nowym-najwyzszym-przywodca-iranu-co-o-nim-wiadomo-biografia-i-wplyw-polityczny/ Modżtaba Chamenei został wybrany nowym Najwyższym Przywódcą Iranu: co o nim wiadomo, biografia i wpływ polityczny]'' [online], geopolityka.org, 4 strëmiannika 2026 [dost. 2026-03-12] ({{Jãz.|en}}).&lt;/ref&gt;.

Modżtaba zdôł sã z Zahrą Haddad-Adel w 2004 roku&lt;ref&gt;Tait R., ''[https://www.theguardian.com/news/blog/2008/feb/26/ahmadinejadfavourhisrelativ1 Ahmadinejad favours his relatives]'', „[[The Guardian]]”, 26 gromicznika 2008, ISSN 0261-3077 [dost. 2026-03-08] ({{Jãz.|en}}).&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Bazoobandi S., [https://web.archive.org/web/20150925215736/http://www.mei.nus.edu.sg/wp-content/uploads/2013/01/Download-Insight-88-Bazoobandi-HERE.pdf ''The 2013 Presidential Election in Iran''] [online], Middle East Institute, National University of Singapore [dost. 2026-03-08] [zarchiwizowane z [http://www.mei.nus.edu.sg/wp-content/uploads/2013/01/Download-Insight-88-Bazoobandi-HERE.pdf adresù] 2015-09-25].&lt;/ref&gt;. Ich piersze dzeckò ùrodzëło sã w 2007&lt;ref&gt;''[https://www.telegraph.co.uk/news/wikileaks-files/london-wikileaks/8304719/IRAN-EXPAT-SOURCES-INFORMATION-AND-VIEWS-ON-MOJTABA-KHAMENEI-AND-THIS-SOURCES-PITCH-FOR-USG-FUNDS.html Iran: Expat source’s information and views on Mojtaba Khamenei, and this source’s pitch for USG Funds]'' [online], The Telegraph, 4 gromicznika 2011.&lt;/ref&gt;. Jegò białka ë òjc zdżinãli 28 gromicznika 2026 w nalotach USA ë Izraela&lt;ref&gt;Fassihi F.F., Iran, Decades H.C.t. C.T., Middle East for 15, [https://www.nytimes.com/2026/03/03/world/middleeast/iran-mojtaba-khamenei-successor.html Ayatollah Ali Khamenei’s Son Emerges as Leading Choice to Be His Successor], „The New York Times”, 3 strëmiannika 2026, ISSN 0362-4331 [dost. 2026-03-08] ({{Jãz.|en}}).&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;''[https://www.reuters.com/world/middle-east/daughter-grandchild-irans-khamenei-killed-us-israeli-strikes-state-media-says-2026-03-01/ Daughter and grandchild of Iran’s Khamenei killed in US-Israeli strikes, state media says]'' [online], Reuters, 1 strëmiannika 2026.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Błaszkiewicz K., ''[https://kobieta.onet.pl/wiadomosci/byla-zona-modztaby-chameneiego-zginela-z-tesciem/j3dld9n?srcc=undefined&amp;utm_v=2 Była żoną Modżtaby Chameneiego. Zginęła z teściem]'' [online], kobieta.onet.pl, 12 strëmiannika 2026 [dost. 2026-03-12] ({{Jãz.|pl}}).&lt;/ref&gt;.

4 lëstopadnika 2019 Departament Skarbù USA nałożëł sankcje na Modżtabã, cwierdząc, że bëł òn zaangażowóny we wspieranie sëł destabilizującëch region&lt;ref&gt;''[https://home.treasury.gov/news/press-releases/sm824 Treasury Designates Supreme Leader of Iran’s Inner Circle Responsible for Advancing Regime’s Domestic and Foreign Oppression]'' [online], U.S. Department of the Treasury, 23 gòdnika 2025 [dost. 2026-03-08] ({{Jãz.|en}}).&lt;/ref&gt;.

== Przëpisë ==
{{Przëpisë}}</text>
      <sha1>jrkxj83ygxn1uhwlbs02wim2mypqelp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>218843</id>
      <parentid>218841</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T18:13:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Iketsi</username>
        <id>3254</id>
      </contributor>
      <comment>[[Kategòrëjô:Pòliticë]] [[Kategòrëjô:Iran]]</comment>
      <origin>218843</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4155" sha1="jibvuyes9ql74sqoccca5vbixt3tsxs" xml:space="preserve">{{Infobox pòlitik|jimiã=Modżtaba Chamenei|gwôsné jimiã=‏مجتبی خامنه‌ای‎|Òbrôzk=Portrait of Mojtaba Khamenei.jpg|òpis=Modżtaba Chamenei (2026)|Data_ùrodzeniô=8 séwnika 1969|Môl_ùrodzeniô=[[Meszhed]]|1. fónkcjô=[[Nôweższi Wódca Iranu]]|1. Òd=8 strëmiannika 2026|1. Pòprzédca=[[Ali Chamenei]]|Pòdpis=Mojtaba Khamenei Signature.svg}}

'''Modżtaba Chamenei''' ([[Persczi jãzëk|pers]]. ‏مجتبی خامنه‌ای‎; ur. 8 séwnika 1969 w [[Meszhed|Meszhedzé]]) – [[Iran|irańsczi]] dëszëwny, sajjid, [[hodżdżatoleslam]] ë pòlitik, syn bëłégò nôwëższégò wódcë Iranu [[Ali Chamenei|Alégò Chameneiegò]]. Òd 8 strëmiannika 2026 [[Nôweższi Wódca Iranu|nôwëższi wódca Iranu]]&lt;ref&gt;''[https://www.arabnews.com/middle-east/a-son-of-irans-late-supreme-leader-is-a-possible-candidate-to-replace-his-father-as-war-rages-2635219 A son of Iran’s late supreme leader is a possible candidate to replace his father as war rages]'' [online], Arab News, 4 strëmiannika 2026 [dost. 2026-03-08] ({{jãz.|en}}).&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Kowalski A., ''[https://geopolityka.org/20260304/modztaba-chamenei-zostal-wybrany-nowym-najwyzszym-przywodca-iranu-co-o-nim-wiadomo-biografia-i-wplyw-polityczny/ Modżtaba Chamenei został wybrany nowym Najwyższym Przywódcą Iranu: co o nim wiadomo, biografia i wpływ polityczny]'' [online], geopolityka.org, 4 strëmiannika 2026 [dost. 2026-03-12] ({{jãz.|en}}).&lt;/ref&gt;.

Modżtaba zdôł sã z Zahrą Haddad-Adel w 2004 roku&lt;ref&gt;Tait R., ''[https://www.theguardian.com/news/blog/2008/feb/26/ahmadinejadfavourhisrelativ1 Ahmadinejad favours his relatives]'', „[[The Guardian]]”, 26 gromicznika 2008, ISSN 0261-3077 [dost. 2026-03-08] ({{jãz.|en}}).&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Bazoobandi S., [https://web.archive.org/web/20150925215736/http://www.mei.nus.edu.sg/wp-content/uploads/2013/01/Download-Insight-88-Bazoobandi-HERE.pdf ''The 2013 Presidential Election in Iran''] [online], Middle East Institute, National University of Singapore [dost. 2026-03-08] [zarchiwizowane z [http://www.mei.nus.edu.sg/wp-content/uploads/2013/01/Download-Insight-88-Bazoobandi-HERE.pdf adresù] 2015-09-25].&lt;/ref&gt;. Ich piersze dzeckò ùrodzëło sã w 2007&lt;ref&gt;''[https://www.telegraph.co.uk/news/wikileaks-files/london-wikileaks/8304719/IRAN-EXPAT-SOURCES-INFORMATION-AND-VIEWS-ON-MOJTABA-KHAMENEI-AND-THIS-SOURCES-PITCH-FOR-USG-FUNDS.html Iran: Expat source’s information and views on Mojtaba Khamenei, and this source’s pitch for USG Funds]'' [online], The Telegraph, 4 gromicznika 2011.&lt;/ref&gt;. Jegò białka ë òjc zdżinãli 28 gromicznika 2026 w nalotach USA ë Izraela&lt;ref&gt;Fassihi F.F., Iran, Decades H.C.t. C.T., Middle East for 15, [https://www.nytimes.com/2026/03/03/world/middleeast/iran-mojtaba-khamenei-successor.html Ayatollah Ali Khamenei’s Son Emerges as Leading Choice to Be His Successor], „The New York Times”, 3 strëmiannika 2026, ISSN 0362-4331 [dost. 2026-03-08] ({{jãz.|en}}).&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;''[https://www.reuters.com/world/middle-east/daughter-grandchild-irans-khamenei-killed-us-israeli-strikes-state-media-says-2026-03-01/ Daughter and grandchild of Iran’s Khamenei killed in US-Israeli strikes, state media says]'' [online], Reuters, 1 strëmiannika 2026.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Błaszkiewicz K., ''[https://kobieta.onet.pl/wiadomosci/byla-zona-modztaby-chameneiego-zginela-z-tesciem/j3dld9n?srcc=undefined&amp;utm_v=2 Była żoną Modżtaby Chameneiego. Zginęła z teściem]'' [online], kobieta.onet.pl, 12 strëmiannika 2026 [dost. 2026-03-12] ({{jãz.|pl}}).&lt;/ref&gt;.

4 lëstopadnika 2019 Departament Skarbù USA nałożëł sankcje na Modżtabã, cwierdząc, że bëł òn zaangażowóny we wspieranie sëł destabilizującëch region&lt;ref&gt;''[https://home.treasury.gov/news/press-releases/sm824 Treasury Designates Supreme Leader of Iran’s Inner Circle Responsible for Advancing Regime’s Domestic and Foreign Oppression]'' [online], U.S. Department of the Treasury, 23 gòdnika 2025 [dost. 2026-03-08] ({{jãz.|en}}).&lt;/ref&gt;.

== Przëpisë ==
{{Przëpisë}}

== Bùtnowé pòwrózczi ==
{{Commons}}

{{Kòntrola}}

[[Kategòrëjô:Pòliticë]]
[[Kategòrëjô:Iran]]</text>
      <sha1>jibvuyes9ql74sqoccca5vbixt3tsxs</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>218846</id>
      <parentid>218843</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T18:35:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Iketsi</username>
        <id>3254</id>
      </contributor>
      <comment>{{jãz.|fa}}</comment>
      <origin>218846</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4142" sha1="h10l5t453amebmdgvjhvqt06m959qsl" xml:space="preserve">{{Infobox pòlitik|jimiã=Modżtaba Chamenei|gwôsné jimiã=‏مجتبی خامنه‌ای‎|Òbrôzk=Portrait of Mojtaba Khamenei.jpg|òpis=Modżtaba Chamenei (2026)|Data_ùrodzeniô=8 séwnika 1969|Môl_ùrodzeniô=[[Meszhed]]|1. fónkcjô=[[Nôweższi Wódca Iranu]]|1. Òd=8 strëmiannika 2026|1. Pòprzédca=[[Ali Chamenei]]|Pòdpis=Mojtaba Khamenei Signature.svg}}

'''Modżtaba Chamenei''' ({{jãz.|fa}} ‏مجتبی خامنه‌ای‎; ur. 8 séwnika 1969 w [[Meszhed|Meszhedzé]]) – [[Iran|irańsczi]] dëszëwny, sajjid, [[hodżdżatoleslam]] ë pòlitik, syn bëłégò nôwëższégò wódcë Iranu [[Ali Chamenei|Alégò Chameneiegò]]. Òd 8 strëmiannika 2026 [[Nôweższi Wódca Iranu|nôwëższi wódca Iranu]]&lt;ref&gt;''[https://www.arabnews.com/middle-east/a-son-of-irans-late-supreme-leader-is-a-possible-candidate-to-replace-his-father-as-war-rages-2635219 A son of Iran’s late supreme leader is a possible candidate to replace his father as war rages]'' [online], Arab News, 4 strëmiannika 2026 [dost. 2026-03-08] ({{jãz.|en}}).&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Kowalski A., ''[https://geopolityka.org/20260304/modztaba-chamenei-zostal-wybrany-nowym-najwyzszym-przywodca-iranu-co-o-nim-wiadomo-biografia-i-wplyw-polityczny/ Modżtaba Chamenei został wybrany nowym Najwyższym Przywódcą Iranu: co o nim wiadomo, biografia i wpływ polityczny]'' [online], geopolityka.org, 4 strëmiannika 2026 [dost. 2026-03-12] ({{jãz.|en}}).&lt;/ref&gt;.

Modżtaba zdôł sã z Zahrą Haddad-Adel w 2004 roku&lt;ref&gt;Tait R., ''[https://www.theguardian.com/news/blog/2008/feb/26/ahmadinejadfavourhisrelativ1 Ahmadinejad favours his relatives]'', „[[The Guardian]]”, 26 gromicznika 2008, ISSN 0261-3077 [dost. 2026-03-08] ({{jãz.|en}}).&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Bazoobandi S., [https://web.archive.org/web/20150925215736/http://www.mei.nus.edu.sg/wp-content/uploads/2013/01/Download-Insight-88-Bazoobandi-HERE.pdf ''The 2013 Presidential Election in Iran''] [online], Middle East Institute, National University of Singapore [dost. 2026-03-08] [zarchiwizowane z [http://www.mei.nus.edu.sg/wp-content/uploads/2013/01/Download-Insight-88-Bazoobandi-HERE.pdf adresù] 2015-09-25].&lt;/ref&gt;. Ich piersze dzeckò ùrodzëło sã w 2007&lt;ref&gt;''[https://www.telegraph.co.uk/news/wikileaks-files/london-wikileaks/8304719/IRAN-EXPAT-SOURCES-INFORMATION-AND-VIEWS-ON-MOJTABA-KHAMENEI-AND-THIS-SOURCES-PITCH-FOR-USG-FUNDS.html Iran: Expat source’s information and views on Mojtaba Khamenei, and this source’s pitch for USG Funds]'' [online], The Telegraph, 4 gromicznika 2011.&lt;/ref&gt;. Jegò białka ë òjc zdżinãli 28 gromicznika 2026 w nalotach USA ë Izraela&lt;ref&gt;Fassihi F.F., Iran, Decades H.C.t. C.T., Middle East for 15, [https://www.nytimes.com/2026/03/03/world/middleeast/iran-mojtaba-khamenei-successor.html Ayatollah Ali Khamenei’s Son Emerges as Leading Choice to Be His Successor], „The New York Times”, 3 strëmiannika 2026, ISSN 0362-4331 [dost. 2026-03-08] ({{jãz.|en}}).&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;''[https://www.reuters.com/world/middle-east/daughter-grandchild-irans-khamenei-killed-us-israeli-strikes-state-media-says-2026-03-01/ Daughter and grandchild of Iran’s Khamenei killed in US-Israeli strikes, state media says]'' [online], Reuters, 1 strëmiannika 2026.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Błaszkiewicz K., ''[https://kobieta.onet.pl/wiadomosci/byla-zona-modztaby-chameneiego-zginela-z-tesciem/j3dld9n?srcc=undefined&amp;utm_v=2 Była żoną Modżtaby Chameneiego. Zginęła z teściem]'' [online], kobieta.onet.pl, 12 strëmiannika 2026 [dost. 2026-03-12] ({{jãz.|pl}}).&lt;/ref&gt;.

4 lëstopadnika 2019 Departament Skarbù USA nałożëł sankcje na Modżtabã, cwierdząc, że bëł òn zaangażowóny we wspieranie sëł destabilizującëch region&lt;ref&gt;''[https://home.treasury.gov/news/press-releases/sm824 Treasury Designates Supreme Leader of Iran’s Inner Circle Responsible for Advancing Regime’s Domestic and Foreign Oppression]'' [online], U.S. Department of the Treasury, 23 gòdnika 2025 [dost. 2026-03-08] ({{jãz.|en}}).&lt;/ref&gt;.

== Przëpisë ==
{{Przëpisë}}

== Bùtnowé pòwrózczi ==
{{Commons}}

{{Kòntrola}}

[[Kategòrëjô:Pòliticë]]
[[Kategòrëjô:Iran]]</text>
      <sha1>h10l5t453amebmdgvjhvqt06m959qsl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>218847</id>
      <parentid>218846</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T18:37:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Iketsi</username>
        <id>3254</id>
      </contributor>
      <comment>[[]]</comment>
      <origin>218847</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4188" sha1="ea9vlx13kgl2n59rp0hjaw53hoyk76v" xml:space="preserve">{{Infobox pòlitik|jimiã=Modżtaba Chamenei|gwôsné jimiã=‏مجتبی خامنه‌ای‎|Òbrôzk=Portrait of Mojtaba Khamenei.jpg|òpis=Modżtaba Chamenei (2026)|Data_ùrodzeniô=8 séwnika 1969|Môl_ùrodzeniô=[[Meszhed]]|1. fónkcjô=[[Nôweższi Wódca Iranu]]|1. Òd=8 strëmiannika 2026|1. Pòprzédca=[[Ali Chamenei]]|Pòdpis=Mojtaba Khamenei Signature.svg}}

'''Modżtaba Chamenei''' ({{jãz.|fa}} ‏مجتبی خامنه‌ای‎; ur. 8 séwnika 1969 w [[Meszhed|Meszhedzé]]) – [[Iran|irańsczi]] dëszëwny, sajjid, [[hodżdżatoleslam]] ë pòlitik, syn bëłégò nôwëższégò wódcë Iranu [[Ali Chamenei|Alégò Chameneiegò]]. Òd 8 strëmiannika 2026 [[Nôweższi Wódca Iranu|nôwëższi wódca Iranu]]&lt;ref&gt;''[https://www.arabnews.com/middle-east/a-son-of-irans-late-supreme-leader-is-a-possible-candidate-to-replace-his-father-as-war-rages-2635219 A son of Iran’s late supreme leader is a possible candidate to replace his father as war rages]'' [online], Arab News, 4 strëmiannika 2026 [dost. 2026-03-08] ({{jãz.|en}}).&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Kowalski A., ''[https://geopolityka.org/20260304/modztaba-chamenei-zostal-wybrany-nowym-najwyzszym-przywodca-iranu-co-o-nim-wiadomo-biografia-i-wplyw-polityczny/ Modżtaba Chamenei został wybrany nowym Najwyższym Przywódcą Iranu: co o nim wiadomo, biografia i wpływ polityczny]'' [online], geopolityka.org, 4 strëmiannika 2026 [dost. 2026-03-12] ({{jãz.|en}}).&lt;/ref&gt;.

Modżtaba zdôł sã z Zahrą Haddad-Adel w 2004 roku&lt;ref&gt;Tait R., ''[https://www.theguardian.com/news/blog/2008/feb/26/ahmadinejadfavourhisrelativ1 Ahmadinejad favours his relatives]'', „[[The Guardian]]”, 26 gromicznika 2008, ISSN 0261-3077 [dost. 2026-03-08] ({{jãz.|en}}).&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Bazoobandi S., [https://web.archive.org/web/20150925215736/http://www.mei.nus.edu.sg/wp-content/uploads/2013/01/Download-Insight-88-Bazoobandi-HERE.pdf ''The 2013 Presidential Election in Iran''] [online], Middle East Institute, National University of Singapore [dost. 2026-03-08] [zarchiwizowane z [http://www.mei.nus.edu.sg/wp-content/uploads/2013/01/Download-Insight-88-Bazoobandi-HERE.pdf adresù] 2015-09-25].&lt;/ref&gt;. Ich piersze dzeckò ùrodzëło sã w 2007&lt;ref&gt;''[https://www.telegraph.co.uk/news/wikileaks-files/london-wikileaks/8304719/IRAN-EXPAT-SOURCES-INFORMATION-AND-VIEWS-ON-MOJTABA-KHAMENEI-AND-THIS-SOURCES-PITCH-FOR-USG-FUNDS.html Iran: Expat source’s information and views on Mojtaba Khamenei, and this source’s pitch for USG Funds]'' [online], The Telegraph, 4 gromicznika 2011.&lt;/ref&gt;. Jegò [[białka]] ë òjc zdżinãli 28 gromicznika 2026 w nalotach [[Zjednóné Stanë Americzi|USA]] ë [[Izrael|Izraela]]&lt;ref&gt;Fassihi F.F., Iran, Decades H.C.t. C.T., Middle East for 15, [https://www.nytimes.com/2026/03/03/world/middleeast/iran-mojtaba-khamenei-successor.html Ayatollah Ali Khamenei’s Son Emerges as Leading Choice to Be His Successor], „The New York Times”, 3 strëmiannika 2026, ISSN 0362-4331 [dost. 2026-03-08] ({{jãz.|en}}).&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;''[https://www.reuters.com/world/middle-east/daughter-grandchild-irans-khamenei-killed-us-israeli-strikes-state-media-says-2026-03-01/ Daughter and grandchild of Iran’s Khamenei killed in US-Israeli strikes, state media says]'' [online], Reuters, 1 strëmiannika 2026.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Błaszkiewicz K., ''[https://kobieta.onet.pl/wiadomosci/byla-zona-modztaby-chameneiego-zginela-z-tesciem/j3dld9n?srcc=undefined&amp;utm_v=2 Była żoną Modżtaby Chameneiego. Zginęła z teściem]'' [online], kobieta.onet.pl, 12 strëmiannika 2026 [dost. 2026-03-12] ({{jãz.|pl}}).&lt;/ref&gt;.

4 lëstopadnika 2019 Departament Skarbù USA nałożëł sankcje na Modżtabã, cwierdząc, że bëł òn zaangażowóny we wspieranie sëł destabilizującëch region&lt;ref&gt;''[https://home.treasury.gov/news/press-releases/sm824 Treasury Designates Supreme Leader of Iran’s Inner Circle Responsible for Advancing Regime’s Domestic and Foreign Oppression]'' [online], U.S. Department of the Treasury, 23 gòdnika 2025 [dost. 2026-03-08] ({{jãz.|en}}).&lt;/ref&gt;.

== Przëpisë ==
{{Przëpisë}}

== Bùtnowé pòwrózczi ==
{{Commons}}

{{Kòntrola}}

[[Kategòrëjô:Pòliticë]]
[[Kategòrëjô:Iran]]</text>
      <sha1>ea9vlx13kgl2n59rp0hjaw53hoyk76v</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>218848</id>
      <parentid>218847</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T18:38:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Iketsi</username>
        <id>3254</id>
      </contributor>
      <comment>/* Bùtnowé pòwrózczi */ {{Òficjalnô starna}}</comment>
      <origin>218848</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4281" sha1="67ye34x6cof4gcmqyq6y6gqhe4xkhsq" xml:space="preserve">{{Infobox pòlitik|jimiã=Modżtaba Chamenei|gwôsné jimiã=‏مجتبی خامنه‌ای‎|Òbrôzk=Portrait of Mojtaba Khamenei.jpg|òpis=Modżtaba Chamenei (2026)|Data_ùrodzeniô=8 séwnika 1969|Môl_ùrodzeniô=[[Meszhed]]|1. fónkcjô=[[Nôweższi Wódca Iranu]]|1. Òd=8 strëmiannika 2026|1. Pòprzédca=[[Ali Chamenei]]|Pòdpis=Mojtaba Khamenei Signature.svg}}

'''Modżtaba Chamenei''' ({{jãz.|fa}} ‏مجتبی خامنه‌ای‎; ur. 8 séwnika 1969 w [[Meszhed|Meszhedzé]]) – [[Iran|irańsczi]] dëszëwny, sajjid, [[hodżdżatoleslam]] ë pòlitik, syn bëłégò nôwëższégò wódcë Iranu [[Ali Chamenei|Alégò Chameneiegò]]. Òd 8 strëmiannika 2026 [[Nôweższi Wódca Iranu|nôwëższi wódca Iranu]]&lt;ref&gt;''[https://www.arabnews.com/middle-east/a-son-of-irans-late-supreme-leader-is-a-possible-candidate-to-replace-his-father-as-war-rages-2635219 A son of Iran’s late supreme leader is a possible candidate to replace his father as war rages]'' [online], Arab News, 4 strëmiannika 2026 [dost. 2026-03-08] ({{jãz.|en}}).&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Kowalski A., ''[https://geopolityka.org/20260304/modztaba-chamenei-zostal-wybrany-nowym-najwyzszym-przywodca-iranu-co-o-nim-wiadomo-biografia-i-wplyw-polityczny/ Modżtaba Chamenei został wybrany nowym Najwyższym Przywódcą Iranu: co o nim wiadomo, biografia i wpływ polityczny]'' [online], geopolityka.org, 4 strëmiannika 2026 [dost. 2026-03-12] ({{jãz.|en}}).&lt;/ref&gt;.

Modżtaba zdôł sã z Zahrą Haddad-Adel w 2004 roku&lt;ref&gt;Tait R., ''[https://www.theguardian.com/news/blog/2008/feb/26/ahmadinejadfavourhisrelativ1 Ahmadinejad favours his relatives]'', „[[The Guardian]]”, 26 gromicznika 2008, ISSN 0261-3077 [dost. 2026-03-08] ({{jãz.|en}}).&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Bazoobandi S., [https://web.archive.org/web/20150925215736/http://www.mei.nus.edu.sg/wp-content/uploads/2013/01/Download-Insight-88-Bazoobandi-HERE.pdf ''The 2013 Presidential Election in Iran''] [online], Middle East Institute, National University of Singapore [dost. 2026-03-08] [zarchiwizowane z [http://www.mei.nus.edu.sg/wp-content/uploads/2013/01/Download-Insight-88-Bazoobandi-HERE.pdf adresù] 2015-09-25].&lt;/ref&gt;. Ich piersze dzeckò ùrodzëło sã w 2007&lt;ref&gt;''[https://www.telegraph.co.uk/news/wikileaks-files/london-wikileaks/8304719/IRAN-EXPAT-SOURCES-INFORMATION-AND-VIEWS-ON-MOJTABA-KHAMENEI-AND-THIS-SOURCES-PITCH-FOR-USG-FUNDS.html Iran: Expat source’s information and views on Mojtaba Khamenei, and this source’s pitch for USG Funds]'' [online], The Telegraph, 4 gromicznika 2011.&lt;/ref&gt;. Jegò [[białka]] ë òjc zdżinãli 28 gromicznika 2026 w nalotach [[Zjednóné Stanë Americzi|USA]] ë [[Izrael|Izraela]]&lt;ref&gt;Fassihi F.F., Iran, Decades H.C.t. C.T., Middle East for 15, [https://www.nytimes.com/2026/03/03/world/middleeast/iran-mojtaba-khamenei-successor.html Ayatollah Ali Khamenei’s Son Emerges as Leading Choice to Be His Successor], „The New York Times”, 3 strëmiannika 2026, ISSN 0362-4331 [dost. 2026-03-08] ({{jãz.|en}}).&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;''[https://www.reuters.com/world/middle-east/daughter-grandchild-irans-khamenei-killed-us-israeli-strikes-state-media-says-2026-03-01/ Daughter and grandchild of Iran’s Khamenei killed in US-Israeli strikes, state media says]'' [online], Reuters, 1 strëmiannika 2026.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Błaszkiewicz K., ''[https://kobieta.onet.pl/wiadomosci/byla-zona-modztaby-chameneiego-zginela-z-tesciem/j3dld9n?srcc=undefined&amp;utm_v=2 Była żoną Modżtaby Chameneiego. Zginęła z teściem]'' [online], kobieta.onet.pl, 12 strëmiannika 2026 [dost. 2026-03-12] ({{jãz.|pl}}).&lt;/ref&gt;.

4 lëstopadnika 2019 Departament Skarbù USA nałożëł sankcje na Modżtabã, cwierdząc, że bëł òn zaangażowóny we wspieranie sëł destabilizującëch region&lt;ref&gt;''[https://home.treasury.gov/news/press-releases/sm824 Treasury Designates Supreme Leader of Iran’s Inner Circle Responsible for Advancing Regime’s Domestic and Foreign Oppression]'' [online], U.S. Department of the Treasury, 23 gòdnika 2025 [dost. 2026-03-08] ({{jãz.|en}}).&lt;/ref&gt;.

== Przëpisë ==
{{Przëpisë}}

== Bùtnowé pòwrózczi ==
{{Òficjalnô starna}}
{{Commons}}
* https://www.cidob.org/lider-politico/mojtaba-jamenei ({{jãz.|es}})

{{Kòntrola}}

[[Kategòrëjô:Pòliticë]]
[[Kategòrëjô:Iran]]</text>
      <sha1>67ye34x6cof4gcmqyq6y6gqhe4xkhsq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>218883</id>
      <parentid>218848</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T21:34:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Iketsi</username>
        <id>3254</id>
      </contributor>
      <comment>Galeriô</comment>
      <origin>218883</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4553" sha1="fjdmf5o244990eyxcrqdfdmteewb914" xml:space="preserve">{{Infobox pòlitik|jimiã=Modżtaba Chamenei|gwôsné jimiã=‏مجتبی خامنه‌ای‎|Òbrôzk=Portrait of Mojtaba Khamenei.jpg|òpis=Modżtaba Chamenei (2026)|Data_ùrodzeniô=8 séwnika 1969|Môl_ùrodzeniô=[[Meszhed]]|1. fónkcjô=[[Nôweższi Wódca Iranu]]|1. Òd=8 strëmiannika 2026|1. Pòprzédca=[[Ali Chamenei]]|Pòdpis=Mojtaba Khamenei Signature.svg}}

'''Modżtaba Chamenei''' ({{jãz.|fa}} ‏مجتبی خامنه‌ای‎; ur. 8 séwnika 1969 w [[Meszhed|Meszhedzé]]) – [[Iran|irańsczi]] dëszëwny, sajjid, [[hodżdżatoleslam]] ë pòlitik, syn bëłégò nôwëższégò wódcë Iranu [[Ali Chamenei|Alégò Chameneiegò]]. Òd 8 strëmiannika 2026 [[Nôweższi Wódca Iranu|nôwëższi wódca Iranu]]&lt;ref&gt;''[https://www.arabnews.com/middle-east/a-son-of-irans-late-supreme-leader-is-a-possible-candidate-to-replace-his-father-as-war-rages-2635219 A son of Iran’s late supreme leader is a possible candidate to replace his father as war rages]'' [online], Arab News, 4 strëmiannika 2026 [dost. 2026-03-08] ({{jãz.|en}}).&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Kowalski A., ''[https://geopolityka.org/20260304/modztaba-chamenei-zostal-wybrany-nowym-najwyzszym-przywodca-iranu-co-o-nim-wiadomo-biografia-i-wplyw-polityczny/ Modżtaba Chamenei został wybrany nowym Najwyższym Przywódcą Iranu: co o nim wiadomo, biografia i wpływ polityczny]'' [online], geopolityka.org, 4 strëmiannika 2026 [dost. 2026-03-12] ({{jãz.|en}}).&lt;/ref&gt;.

Modżtaba zdôł sã z Zahrą Haddad-Adel w 2004 roku&lt;ref&gt;Tait R., ''[https://www.theguardian.com/news/blog/2008/feb/26/ahmadinejadfavourhisrelativ1 Ahmadinejad favours his relatives]'', „[[The Guardian]]”, 26 gromicznika 2008, ISSN 0261-3077 [dost. 2026-03-08] ({{jãz.|en}}).&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Bazoobandi S., [https://web.archive.org/web/20150925215736/http://www.mei.nus.edu.sg/wp-content/uploads/2013/01/Download-Insight-88-Bazoobandi-HERE.pdf ''The 2013 Presidential Election in Iran''] [online], Middle East Institute, National University of Singapore [dost. 2026-03-08] [zarchiwizowane z [http://www.mei.nus.edu.sg/wp-content/uploads/2013/01/Download-Insight-88-Bazoobandi-HERE.pdf adresù] 2015-09-25].&lt;/ref&gt;. Ich piersze dzeckò ùrodzëło sã w 2007&lt;ref&gt;''[https://www.telegraph.co.uk/news/wikileaks-files/london-wikileaks/8304719/IRAN-EXPAT-SOURCES-INFORMATION-AND-VIEWS-ON-MOJTABA-KHAMENEI-AND-THIS-SOURCES-PITCH-FOR-USG-FUNDS.html Iran: Expat source’s information and views on Mojtaba Khamenei, and this source’s pitch for USG Funds]'' [online], The Telegraph, 4 gromicznika 2011.&lt;/ref&gt;. Jegò [[białka]] ë òjc zdżinãli 28 gromicznika 2026 w nalotach [[Zjednóné Stanë Americzi|USA]] ë [[Izrael|Izraela]]&lt;ref&gt;Fassihi F.F., Iran, Decades H.C.t. C.T., Middle East for 15, [https://www.nytimes.com/2026/03/03/world/middleeast/iran-mojtaba-khamenei-successor.html Ayatollah Ali Khamenei’s Son Emerges as Leading Choice to Be His Successor], „The New York Times”, 3 strëmiannika 2026, ISSN 0362-4331 [dost. 2026-03-08] ({{jãz.|en}}).&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;''[https://www.reuters.com/world/middle-east/daughter-grandchild-irans-khamenei-killed-us-israeli-strikes-state-media-says-2026-03-01/ Daughter and grandchild of Iran’s Khamenei killed in US-Israeli strikes, state media says]'' [online], Reuters, 1 strëmiannika 2026.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Błaszkiewicz K., ''[https://kobieta.onet.pl/wiadomosci/byla-zona-modztaby-chameneiego-zginela-z-tesciem/j3dld9n?srcc=undefined&amp;utm_v=2 Była żoną Modżtaby Chameneiego. Zginęła z teściem]'' [online], kobieta.onet.pl, 12 strëmiannika 2026 [dost. 2026-03-12] ({{jãz.|pl}}).&lt;/ref&gt;.

4 lëstopadnika 2019 Departament Skarbù USA nałożëł sankcje na Modżtabã, cwierdząc, że bëł òn zaangażowóny we wspieranie sëł destabilizującëch region&lt;ref&gt;''[https://home.treasury.gov/news/press-releases/sm824 Treasury Designates Supreme Leader of Iran’s Inner Circle Responsible for Advancing Regime’s Domestic and Foreign Oppression]'' [online], U.S. Department of the Treasury, 23 gòdnika 2025 [dost. 2026-03-08] ({{jãz.|en}}).&lt;/ref&gt;.

== Galeriô ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Òbrôzk:Mojtaba Khamenei and his children in Quds Day 1397.jpg|
Òbrôzk:Ali Khamenei meets Qom Seminary's students 2016 (7).jpg|
Òbrôzk:The four sons of Ali Khamenei.jpg|
Òbrôzk:Mojtaba khamenei and his family.jpg|
&lt;/gallery&gt;

== Przëpisë ==
{{Przëpisë}}

== Bùtnowé pòwrózczi ==
{{Òficjalnô starna}}
{{Commons}}
* https://www.cidob.org/lider-politico/mojtaba-jamenei ({{jãz.|es}})

{{Kòntrola}}

[[Kategòrëjô:Pòliticë]]
[[Kategòrëjô:Iran]]</text>
      <sha1>fjdmf5o244990eyxcrqdfdmteewb914</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>218884</id>
      <parentid>218883</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T21:34:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Iketsi</username>
        <id>3254</id>
      </contributor>
      <comment>== Òbaczë téż == * [[Nôweższi Wódca Iranu]]</comment>
      <origin>218884</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4605" sha1="knegxo6o1ifoz5kitqg5zyi6dxmanb0" xml:space="preserve">{{Infobox pòlitik|jimiã=Modżtaba Chamenei|gwôsné jimiã=‏مجتبی خامنه‌ای‎|Òbrôzk=Portrait of Mojtaba Khamenei.jpg|òpis=Modżtaba Chamenei (2026)|Data_ùrodzeniô=8 séwnika 1969|Môl_ùrodzeniô=[[Meszhed]]|1. fónkcjô=[[Nôweższi Wódca Iranu]]|1. Òd=8 strëmiannika 2026|1. Pòprzédca=[[Ali Chamenei]]|Pòdpis=Mojtaba Khamenei Signature.svg}}

'''Modżtaba Chamenei''' ({{jãz.|fa}} ‏مجتبی خامنه‌ای‎; ur. 8 séwnika 1969 w [[Meszhed|Meszhedzé]]) – [[Iran|irańsczi]] dëszëwny, sajjid, [[hodżdżatoleslam]] ë pòlitik, syn bëłégò nôwëższégò wódcë Iranu [[Ali Chamenei|Alégò Chameneiegò]]. Òd 8 strëmiannika 2026 [[Nôweższi Wódca Iranu|nôwëższi wódca Iranu]]&lt;ref&gt;''[https://www.arabnews.com/middle-east/a-son-of-irans-late-supreme-leader-is-a-possible-candidate-to-replace-his-father-as-war-rages-2635219 A son of Iran’s late supreme leader is a possible candidate to replace his father as war rages]'' [online], Arab News, 4 strëmiannika 2026 [dost. 2026-03-08] ({{jãz.|en}}).&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Kowalski A., ''[https://geopolityka.org/20260304/modztaba-chamenei-zostal-wybrany-nowym-najwyzszym-przywodca-iranu-co-o-nim-wiadomo-biografia-i-wplyw-polityczny/ Modżtaba Chamenei został wybrany nowym Najwyższym Przywódcą Iranu: co o nim wiadomo, biografia i wpływ polityczny]'' [online], geopolityka.org, 4 strëmiannika 2026 [dost. 2026-03-12] ({{jãz.|en}}).&lt;/ref&gt;.

Modżtaba zdôł sã z Zahrą Haddad-Adel w 2004 roku&lt;ref&gt;Tait R., ''[https://www.theguardian.com/news/blog/2008/feb/26/ahmadinejadfavourhisrelativ1 Ahmadinejad favours his relatives]'', „[[The Guardian]]”, 26 gromicznika 2008, ISSN 0261-3077 [dost. 2026-03-08] ({{jãz.|en}}).&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Bazoobandi S., [https://web.archive.org/web/20150925215736/http://www.mei.nus.edu.sg/wp-content/uploads/2013/01/Download-Insight-88-Bazoobandi-HERE.pdf ''The 2013 Presidential Election in Iran''] [online], Middle East Institute, National University of Singapore [dost. 2026-03-08] [zarchiwizowane z [http://www.mei.nus.edu.sg/wp-content/uploads/2013/01/Download-Insight-88-Bazoobandi-HERE.pdf adresù] 2015-09-25].&lt;/ref&gt;. Ich piersze dzeckò ùrodzëło sã w 2007&lt;ref&gt;''[https://www.telegraph.co.uk/news/wikileaks-files/london-wikileaks/8304719/IRAN-EXPAT-SOURCES-INFORMATION-AND-VIEWS-ON-MOJTABA-KHAMENEI-AND-THIS-SOURCES-PITCH-FOR-USG-FUNDS.html Iran: Expat source’s information and views on Mojtaba Khamenei, and this source’s pitch for USG Funds]'' [online], The Telegraph, 4 gromicznika 2011.&lt;/ref&gt;. Jegò [[białka]] ë òjc zdżinãli 28 gromicznika 2026 w nalotach [[Zjednóné Stanë Americzi|USA]] ë [[Izrael|Izraela]]&lt;ref&gt;Fassihi F.F., Iran, Decades H.C.t. C.T., Middle East for 15, [https://www.nytimes.com/2026/03/03/world/middleeast/iran-mojtaba-khamenei-successor.html Ayatollah Ali Khamenei’s Son Emerges as Leading Choice to Be His Successor], „The New York Times”, 3 strëmiannika 2026, ISSN 0362-4331 [dost. 2026-03-08] ({{jãz.|en}}).&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;''[https://www.reuters.com/world/middle-east/daughter-grandchild-irans-khamenei-killed-us-israeli-strikes-state-media-says-2026-03-01/ Daughter and grandchild of Iran’s Khamenei killed in US-Israeli strikes, state media says]'' [online], Reuters, 1 strëmiannika 2026.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Błaszkiewicz K., ''[https://kobieta.onet.pl/wiadomosci/byla-zona-modztaby-chameneiego-zginela-z-tesciem/j3dld9n?srcc=undefined&amp;utm_v=2 Była żoną Modżtaby Chameneiego. Zginęła z teściem]'' [online], kobieta.onet.pl, 12 strëmiannika 2026 [dost. 2026-03-12] ({{jãz.|pl}}).&lt;/ref&gt;.

4 lëstopadnika 2019 Departament Skarbù USA nałożëł sankcje na Modżtabã, cwierdząc, że bëł òn zaangażowóny we wspieranie sëł destabilizującëch region&lt;ref&gt;''[https://home.treasury.gov/news/press-releases/sm824 Treasury Designates Supreme Leader of Iran’s Inner Circle Responsible for Advancing Regime’s Domestic and Foreign Oppression]'' [online], U.S. Department of the Treasury, 23 gòdnika 2025 [dost. 2026-03-08] ({{jãz.|en}}).&lt;/ref&gt;.

== Galeriô ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Òbrôzk:Mojtaba Khamenei and his children in Quds Day 1397.jpg|
Òbrôzk:Ali Khamenei meets Qom Seminary's students 2016 (7).jpg|
Òbrôzk:The four sons of Ali Khamenei.jpg|
Òbrôzk:Mojtaba khamenei and his family.jpg|
&lt;/gallery&gt;

== Òbaczë téż ==
* [[Nôweższi Wódca Iranu]]

== Przëpisë ==
{{Przëpisë}}

== Bùtnowé pòwrózczi ==
{{Òficjalnô starna}}
{{Commons}}
* https://www.cidob.org/lider-politico/mojtaba-jamenei ({{jãz.|es}})

{{Kòntrola}}

[[Kategòrëjô:Pòliticë]]
[[Kategòrëjô:Iran]]</text>
      <sha1>knegxo6o1ifoz5kitqg5zyi6dxmanb0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>218885</id>
      <parentid>218884</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T21:36:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Iketsi</username>
        <id>3254</id>
      </contributor>
      <comment>Òbrôzk</comment>
      <origin>218885</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4650" sha1="9bc65vc2w25mcbpude3u0z4u8ckg736" xml:space="preserve">{{Infobox pòlitik|jimiã=Modżtaba Chamenei|gwôsné jimiã=‏مجتبی خامنه‌ای‎|Òbrôzk=Portrait of Mojtaba Khamenei.jpg|òpis=Modżtaba Chamenei (2026)|Data_ùrodzeniô=8 séwnika 1969|Môl_ùrodzeniô=[[Meszhed]]|1. fónkcjô=[[Nôweższi Wódca Iranu]]|1. Òd=8 strëmiannika 2026|1. Pòprzédca=[[Ali Chamenei]]|Pòdpis=Mojtaba Khamenei Signature.svg}}

'''Modżtaba Chamenei''' ({{jãz.|fa}} ‏مجتبی خامنه‌ای‎; ur. 8 séwnika 1969 w [[Meszhed|Meszhedzé]]) – [[Iran|irańsczi]] dëszëwny, sajjid, [[hodżdżatoleslam]] ë pòlitik, syn bëłégò nôwëższégò wódcë Iranu [[Ali Chamenei|Alégò Chameneiegò]]. Òd 8 strëmiannika 2026 [[Nôweższi Wódca Iranu|nôwëższi wódca Iranu]]&lt;ref&gt;''[https://www.arabnews.com/middle-east/a-son-of-irans-late-supreme-leader-is-a-possible-candidate-to-replace-his-father-as-war-rages-2635219 A son of Iran’s late supreme leader is a possible candidate to replace his father as war rages]'' [online], Arab News, 4 strëmiannika 2026 [dost. 2026-03-08] ({{jãz.|en}}).&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Kowalski A., ''[https://geopolityka.org/20260304/modztaba-chamenei-zostal-wybrany-nowym-najwyzszym-przywodca-iranu-co-o-nim-wiadomo-biografia-i-wplyw-polityczny/ Modżtaba Chamenei został wybrany nowym Najwyższym Przywódcą Iranu: co o nim wiadomo, biografia i wpływ polityczny]'' [online], geopolityka.org, 4 strëmiannika 2026 [dost. 2026-03-12] ({{jãz.|en}}).&lt;/ref&gt;.

Modżtaba zdôł sã z Zahrą Haddad-Adel w 2004 roku&lt;ref&gt;Tait R., ''[https://www.theguardian.com/news/blog/2008/feb/26/ahmadinejadfavourhisrelativ1 Ahmadinejad favours his relatives]'', „[[The Guardian]]”, 26 gromicznika 2008, ISSN 0261-3077 [dost. 2026-03-08] ({{jãz.|en}}).&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Bazoobandi S., [https://web.archive.org/web/20150925215736/http://www.mei.nus.edu.sg/wp-content/uploads/2013/01/Download-Insight-88-Bazoobandi-HERE.pdf ''The 2013 Presidential Election in Iran''] [online], Middle East Institute, National University of Singapore [dost. 2026-03-08] [zarchiwizowane z [http://www.mei.nus.edu.sg/wp-content/uploads/2013/01/Download-Insight-88-Bazoobandi-HERE.pdf adresù] 2015-09-25].&lt;/ref&gt;. Ich piersze dzeckò ùrodzëło sã w 2007&lt;ref&gt;''[https://www.telegraph.co.uk/news/wikileaks-files/london-wikileaks/8304719/IRAN-EXPAT-SOURCES-INFORMATION-AND-VIEWS-ON-MOJTABA-KHAMENEI-AND-THIS-SOURCES-PITCH-FOR-USG-FUNDS.html Iran: Expat source’s information and views on Mojtaba Khamenei, and this source’s pitch for USG Funds]'' [online], The Telegraph, 4 gromicznika 2011.&lt;/ref&gt;. Jegò [[białka]] ë òjc zdżinãli 28 gromicznika 2026 w nalotach [[Zjednóné Stanë Americzi|USA]] ë [[Izrael|Izraela]]&lt;ref&gt;Fassihi F.F., Iran, Decades H.C.t. C.T., Middle East for 15, [https://www.nytimes.com/2026/03/03/world/middleeast/iran-mojtaba-khamenei-successor.html Ayatollah Ali Khamenei’s Son Emerges as Leading Choice to Be His Successor], „The New York Times”, 3 strëmiannika 2026, ISSN 0362-4331 [dost. 2026-03-08] ({{jãz.|en}}).&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;''[https://www.reuters.com/world/middle-east/daughter-grandchild-irans-khamenei-killed-us-israeli-strikes-state-media-says-2026-03-01/ Daughter and grandchild of Iran’s Khamenei killed in US-Israeli strikes, state media says]'' [online], Reuters, 1 strëmiannika 2026.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Błaszkiewicz K., ''[https://kobieta.onet.pl/wiadomosci/byla-zona-modztaby-chameneiego-zginela-z-tesciem/j3dld9n?srcc=undefined&amp;utm_v=2 Była żoną Modżtaby Chameneiego. Zginęła z teściem]'' [online], kobieta.onet.pl, 12 strëmiannika 2026 [dost. 2026-03-12] ({{jãz.|pl}}).&lt;/ref&gt;.

4 lëstopadnika 2019 Departament Skarbù USA nałożëł sankcje na Modżtabã, cwierdząc, że bëł òn zaangażowóny we wspieranie sëł destabilizującëch region&lt;ref&gt;''[https://home.treasury.gov/news/press-releases/sm824 Treasury Designates Supreme Leader of Iran’s Inner Circle Responsible for Advancing Regime’s Domestic and Foreign Oppression]'' [online], U.S. Department of the Treasury, 23 gòdnika 2025 [dost. 2026-03-08] ({{jãz.|en}}).&lt;/ref&gt;.

== Galeriô ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Òbrôzk:Mojtaba Khamenei and his children in Quds Day 1397.jpg|
Òbrôzk:Ali Khamenei meets Qom Seminary's students 2016 (7).jpg|
Òbrôzk:The four sons of Ali Khamenei.jpg|
Òbrôzk:Mojtaba khamenei and his family.jpg|
Òbrôzk:Mojtaba Khamenei wanted poster.jpg|
&lt;/gallery&gt;

== Òbaczë téż ==
* [[Nôweższi Wódca Iranu]]

== Przëpisë ==
{{Przëpisë}}

== Bùtnowé pòwrózczi ==
{{Òficjalnô starna}}
{{Commons}}
* https://www.cidob.org/lider-politico/mojtaba-jamenei ({{jãz.|es}})

{{Kòntrola}}

[[Kategòrëjô:Pòliticë]]
[[Kategòrëjô:Iran]]</text>
      <sha1>9bc65vc2w25mcbpude3u0z4u8ckg736</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>218886</id>
      <parentid>218885</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T21:37:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Iketsi</username>
        <id>3254</id>
      </contributor>
      <comment>/* Galeriô */ Modżtaba Chamenei i [[rodzëzna]]</comment>
      <origin>218886</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4684" sha1="2wwnd6qa06y9pvwjum4e0yuz3o9c10c" xml:space="preserve">{{Infobox pòlitik|jimiã=Modżtaba Chamenei|gwôsné jimiã=‏مجتبی خامنه‌ای‎|Òbrôzk=Portrait of Mojtaba Khamenei.jpg|òpis=Modżtaba Chamenei (2026)|Data_ùrodzeniô=8 séwnika 1969|Môl_ùrodzeniô=[[Meszhed]]|1. fónkcjô=[[Nôweższi Wódca Iranu]]|1. Òd=8 strëmiannika 2026|1. Pòprzédca=[[Ali Chamenei]]|Pòdpis=Mojtaba Khamenei Signature.svg}}

'''Modżtaba Chamenei''' ({{jãz.|fa}} ‏مجتبی خامنه‌ای‎; ur. 8 séwnika 1969 w [[Meszhed|Meszhedzé]]) – [[Iran|irańsczi]] dëszëwny, sajjid, [[hodżdżatoleslam]] ë pòlitik, syn bëłégò nôwëższégò wódcë Iranu [[Ali Chamenei|Alégò Chameneiegò]]. Òd 8 strëmiannika 2026 [[Nôweższi Wódca Iranu|nôwëższi wódca Iranu]]&lt;ref&gt;''[https://www.arabnews.com/middle-east/a-son-of-irans-late-supreme-leader-is-a-possible-candidate-to-replace-his-father-as-war-rages-2635219 A son of Iran’s late supreme leader is a possible candidate to replace his father as war rages]'' [online], Arab News, 4 strëmiannika 2026 [dost. 2026-03-08] ({{jãz.|en}}).&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Kowalski A., ''[https://geopolityka.org/20260304/modztaba-chamenei-zostal-wybrany-nowym-najwyzszym-przywodca-iranu-co-o-nim-wiadomo-biografia-i-wplyw-polityczny/ Modżtaba Chamenei został wybrany nowym Najwyższym Przywódcą Iranu: co o nim wiadomo, biografia i wpływ polityczny]'' [online], geopolityka.org, 4 strëmiannika 2026 [dost. 2026-03-12] ({{jãz.|en}}).&lt;/ref&gt;.

Modżtaba zdôł sã z Zahrą Haddad-Adel w 2004 roku&lt;ref&gt;Tait R., ''[https://www.theguardian.com/news/blog/2008/feb/26/ahmadinejadfavourhisrelativ1 Ahmadinejad favours his relatives]'', „[[The Guardian]]”, 26 gromicznika 2008, ISSN 0261-3077 [dost. 2026-03-08] ({{jãz.|en}}).&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Bazoobandi S., [https://web.archive.org/web/20150925215736/http://www.mei.nus.edu.sg/wp-content/uploads/2013/01/Download-Insight-88-Bazoobandi-HERE.pdf ''The 2013 Presidential Election in Iran''] [online], Middle East Institute, National University of Singapore [dost. 2026-03-08] [zarchiwizowane z [http://www.mei.nus.edu.sg/wp-content/uploads/2013/01/Download-Insight-88-Bazoobandi-HERE.pdf adresù] 2015-09-25].&lt;/ref&gt;. Ich piersze dzeckò ùrodzëło sã w 2007&lt;ref&gt;''[https://www.telegraph.co.uk/news/wikileaks-files/london-wikileaks/8304719/IRAN-EXPAT-SOURCES-INFORMATION-AND-VIEWS-ON-MOJTABA-KHAMENEI-AND-THIS-SOURCES-PITCH-FOR-USG-FUNDS.html Iran: Expat source’s information and views on Mojtaba Khamenei, and this source’s pitch for USG Funds]'' [online], The Telegraph, 4 gromicznika 2011.&lt;/ref&gt;. Jegò [[białka]] ë òjc zdżinãli 28 gromicznika 2026 w nalotach [[Zjednóné Stanë Americzi|USA]] ë [[Izrael|Izraela]]&lt;ref&gt;Fassihi F.F., Iran, Decades H.C.t. C.T., Middle East for 15, [https://www.nytimes.com/2026/03/03/world/middleeast/iran-mojtaba-khamenei-successor.html Ayatollah Ali Khamenei’s Son Emerges as Leading Choice to Be His Successor], „The New York Times”, 3 strëmiannika 2026, ISSN 0362-4331 [dost. 2026-03-08] ({{jãz.|en}}).&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;''[https://www.reuters.com/world/middle-east/daughter-grandchild-irans-khamenei-killed-us-israeli-strikes-state-media-says-2026-03-01/ Daughter and grandchild of Iran’s Khamenei killed in US-Israeli strikes, state media says]'' [online], Reuters, 1 strëmiannika 2026.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Błaszkiewicz K., ''[https://kobieta.onet.pl/wiadomosci/byla-zona-modztaby-chameneiego-zginela-z-tesciem/j3dld9n?srcc=undefined&amp;utm_v=2 Była żoną Modżtaby Chameneiego. Zginęła z teściem]'' [online], kobieta.onet.pl, 12 strëmiannika 2026 [dost. 2026-03-12] ({{jãz.|pl}}).&lt;/ref&gt;.

4 lëstopadnika 2019 Departament Skarbù USA nałożëł sankcje na Modżtabã, cwierdząc, że bëł òn zaangażowóny we wspieranie sëł destabilizującëch region&lt;ref&gt;''[https://home.treasury.gov/news/press-releases/sm824 Treasury Designates Supreme Leader of Iran’s Inner Circle Responsible for Advancing Regime’s Domestic and Foreign Oppression]'' [online], U.S. Department of the Treasury, 23 gòdnika 2025 [dost. 2026-03-08] ({{jãz.|en}}).&lt;/ref&gt;.

== Galeriô ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Òbrôzk:Mojtaba Khamenei and his children in Quds Day 1397.jpg|
Òbrôzk:Ali Khamenei meets Qom Seminary's students 2016 (7).jpg|
Òbrôzk:The four sons of Ali Khamenei.jpg|
Òbrôzk:Mojtaba khamenei and his family.jpg|Modżtaba Chamenei i [[rodzëzna]]
Òbrôzk:Mojtaba Khamenei wanted poster.jpg|
&lt;/gallery&gt;

== Òbaczë téż ==
* [[Nôweższi Wódca Iranu]]

== Przëpisë ==
{{Przëpisë}}

== Bùtnowé pòwrózczi ==
{{Òficjalnô starna}}
{{Commons}}
* https://www.cidob.org/lider-politico/mojtaba-jamenei ({{jãz.|es}})

{{Kòntrola}}

[[Kategòrëjô:Pòliticë]]
[[Kategòrëjô:Iran]]</text>
      <sha1>2wwnd6qa06y9pvwjum4e0yuz3o9c10c</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>218898</id>
      <parentid>218886</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T22:52:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Terrus38</username>
        <id>14026</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Terrus38 przeniós starnã [[Modżtaba Chamenei]] do [[Mòdżtaba Chameneji]]: pisënk</comment>
      <origin>218886</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4684" sha1="2wwnd6qa06y9pvwjum4e0yuz3o9c10c" xml:space="preserve">{{Infobox pòlitik|jimiã=Modżtaba Chamenei|gwôsné jimiã=‏مجتبی خامنه‌ای‎|Òbrôzk=Portrait of Mojtaba Khamenei.jpg|òpis=Modżtaba Chamenei (2026)|Data_ùrodzeniô=8 séwnika 1969|Môl_ùrodzeniô=[[Meszhed]]|1. fónkcjô=[[Nôweższi Wódca Iranu]]|1. Òd=8 strëmiannika 2026|1. Pòprzédca=[[Ali Chamenei]]|Pòdpis=Mojtaba Khamenei Signature.svg}}

'''Modżtaba Chamenei''' ({{jãz.|fa}} ‏مجتبی خامنه‌ای‎; ur. 8 séwnika 1969 w [[Meszhed|Meszhedzé]]) – [[Iran|irańsczi]] dëszëwny, sajjid, [[hodżdżatoleslam]] ë pòlitik, syn bëłégò nôwëższégò wódcë Iranu [[Ali Chamenei|Alégò Chameneiegò]]. Òd 8 strëmiannika 2026 [[Nôweższi Wódca Iranu|nôwëższi wódca Iranu]]&lt;ref&gt;''[https://www.arabnews.com/middle-east/a-son-of-irans-late-supreme-leader-is-a-possible-candidate-to-replace-his-father-as-war-rages-2635219 A son of Iran’s late supreme leader is a possible candidate to replace his father as war rages]'' [online], Arab News, 4 strëmiannika 2026 [dost. 2026-03-08] ({{jãz.|en}}).&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Kowalski A., ''[https://geopolityka.org/20260304/modztaba-chamenei-zostal-wybrany-nowym-najwyzszym-przywodca-iranu-co-o-nim-wiadomo-biografia-i-wplyw-polityczny/ Modżtaba Chamenei został wybrany nowym Najwyższym Przywódcą Iranu: co o nim wiadomo, biografia i wpływ polityczny]'' [online], geopolityka.org, 4 strëmiannika 2026 [dost. 2026-03-12] ({{jãz.|en}}).&lt;/ref&gt;.

Modżtaba zdôł sã z Zahrą Haddad-Adel w 2004 roku&lt;ref&gt;Tait R., ''[https://www.theguardian.com/news/blog/2008/feb/26/ahmadinejadfavourhisrelativ1 Ahmadinejad favours his relatives]'', „[[The Guardian]]”, 26 gromicznika 2008, ISSN 0261-3077 [dost. 2026-03-08] ({{jãz.|en}}).&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Bazoobandi S., [https://web.archive.org/web/20150925215736/http://www.mei.nus.edu.sg/wp-content/uploads/2013/01/Download-Insight-88-Bazoobandi-HERE.pdf ''The 2013 Presidential Election in Iran''] [online], Middle East Institute, National University of Singapore [dost. 2026-03-08] [zarchiwizowane z [http://www.mei.nus.edu.sg/wp-content/uploads/2013/01/Download-Insight-88-Bazoobandi-HERE.pdf adresù] 2015-09-25].&lt;/ref&gt;. Ich piersze dzeckò ùrodzëło sã w 2007&lt;ref&gt;''[https://www.telegraph.co.uk/news/wikileaks-files/london-wikileaks/8304719/IRAN-EXPAT-SOURCES-INFORMATION-AND-VIEWS-ON-MOJTABA-KHAMENEI-AND-THIS-SOURCES-PITCH-FOR-USG-FUNDS.html Iran: Expat source’s information and views on Mojtaba Khamenei, and this source’s pitch for USG Funds]'' [online], The Telegraph, 4 gromicznika 2011.&lt;/ref&gt;. Jegò [[białka]] ë òjc zdżinãli 28 gromicznika 2026 w nalotach [[Zjednóné Stanë Americzi|USA]] ë [[Izrael|Izraela]]&lt;ref&gt;Fassihi F.F., Iran, Decades H.C.t. C.T., Middle East for 15, [https://www.nytimes.com/2026/03/03/world/middleeast/iran-mojtaba-khamenei-successor.html Ayatollah Ali Khamenei’s Son Emerges as Leading Choice to Be His Successor], „The New York Times”, 3 strëmiannika 2026, ISSN 0362-4331 [dost. 2026-03-08] ({{jãz.|en}}).&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;''[https://www.reuters.com/world/middle-east/daughter-grandchild-irans-khamenei-killed-us-israeli-strikes-state-media-says-2026-03-01/ Daughter and grandchild of Iran’s Khamenei killed in US-Israeli strikes, state media says]'' [online], Reuters, 1 strëmiannika 2026.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Błaszkiewicz K., ''[https://kobieta.onet.pl/wiadomosci/byla-zona-modztaby-chameneiego-zginela-z-tesciem/j3dld9n?srcc=undefined&amp;utm_v=2 Była żoną Modżtaby Chameneiego. Zginęła z teściem]'' [online], kobieta.onet.pl, 12 strëmiannika 2026 [dost. 2026-03-12] ({{jãz.|pl}}).&lt;/ref&gt;.

4 lëstopadnika 2019 Departament Skarbù USA nałożëł sankcje na Modżtabã, cwierdząc, że bëł òn zaangażowóny we wspieranie sëł destabilizującëch region&lt;ref&gt;''[https://home.treasury.gov/news/press-releases/sm824 Treasury Designates Supreme Leader of Iran’s Inner Circle Responsible for Advancing Regime’s Domestic and Foreign Oppression]'' [online], U.S. Department of the Treasury, 23 gòdnika 2025 [dost. 2026-03-08] ({{jãz.|en}}).&lt;/ref&gt;.

== Galeriô ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Òbrôzk:Mojtaba Khamenei and his children in Quds Day 1397.jpg|
Òbrôzk:Ali Khamenei meets Qom Seminary's students 2016 (7).jpg|
Òbrôzk:The four sons of Ali Khamenei.jpg|
Òbrôzk:Mojtaba khamenei and his family.jpg|Modżtaba Chamenei i [[rodzëzna]]
Òbrôzk:Mojtaba Khamenei wanted poster.jpg|
&lt;/gallery&gt;

== Òbaczë téż ==
* [[Nôweższi Wódca Iranu]]

== Przëpisë ==
{{Przëpisë}}

== Bùtnowé pòwrózczi ==
{{Òficjalnô starna}}
{{Commons}}
* https://www.cidob.org/lider-politico/mojtaba-jamenei ({{jãz.|es}})

{{Kòntrola}}

[[Kategòrëjô:Pòliticë]]
[[Kategòrëjô:Iran]]</text>
      <sha1>2wwnd6qa06y9pvwjum4e0yuz3o9c10c</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>218904</id>
      <parentid>218898</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T23:03:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Terrus38</username>
        <id>14026</id>
      </contributor>
      <origin>218904</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4708" sha1="8xeni57kuzlrytw5wtc6zavdvvx2vih" xml:space="preserve">{{Infobox pòlitik|jimiã=Mòdżtaba Chameneji|gwôsné jimiã=‏مجتبی خامنه‌ای‎|Òbrôzk=Portrait of Mojtaba Khamenei.jpg|òpis=Mòdżtaba Chameneji (2026)|Data_ùrodzeniô=8 séwnika 1969|Môl_ùrodzeniô=[[Meszhed]]|1. fónkcjô=[[Nôweższi Wódca Iranu]]|1. Òd=8 strëmiannika 2026|1. Pòprzédca=[[Ali Chameneji]]|Pòdpis=Mojtaba Khamenei Signature.svg}}

'''Mòdżtaba Chameneji''' ({{jãz.|fa}} ‏مجتبی خامنه‌ای‎; ur. 8 séwnika 1969 w [[Meszhed|Meszhedze]]) – [[Iran|irańsczi]] dëchòwny, sajjid, [[hodżdżatoleslam]] ë pòlitik, syn ùszłégò nôwëższégò wódcë Iranu [[Ali Chameneji|Alégò Chamenejégò]]. Òd 8 strëmiannika 2026 [[Nôweższi Wódca Iranu|nôwëższi wódca Iranu]]&lt;ref&gt;''[https://www.arabnews.com/middle-east/a-son-of-irans-late-supreme-leader-is-a-possible-candidate-to-replace-his-father-as-war-rages-2635219 A son of Iran’s late supreme leader is a possible candidate to replace his father as war rages]'' [online], Arab News, 4 strëmiannika 2026 [dost. 2026-03-08] ({{jãz.|en}}).&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Kowalski A., ''[https://geopolityka.org/20260304/modztaba-chamenei-zostal-wybrany-nowym-najwyzszym-przywodca-iranu-co-o-nim-wiadomo-biografia-i-wplyw-polityczny/ Mòdżtaba Chameneji został wybrany nowym Najwyższym Przywódcą Iranu: co o nim wiadomo, biografia i wpływ polityczny]'' [online], geopolityka.org, 4 strëmiannika 2026 [dost. 2026-03-12] ({{jãz.|en}}).&lt;/ref&gt;.

Mòdżtaba zdôł sã z Zahrą Haddad-Adel w 2004 roku&lt;ref&gt;Tait R., ''[https://www.theguardian.com/news/blog/2008/feb/26/ahmadinejadfavourhisrelativ1 Ahmadinejad favours his relatives]'', „[[The Guardian]]”, 26 gromicznika 2008, ISSN 0261-3077 [dost. 2026-03-08] ({{jãz.|en}}).&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Bazoobandi S., [https://web.archive.org/web/20150925215736/http://www.mei.nus.edu.sg/wp-content/uploads/2013/01/Download-Insight-88-Bazoobandi-HERE.pdf ''The 2013 Presidential Election in Iran''] [online], Middle East Institute, National University of Singapore [dost. 2026-03-08] [zarchiwizowane z [http://www.mei.nus.edu.sg/wp-content/uploads/2013/01/Download-Insight-88-Bazoobandi-HERE.pdf adresù] 2015-09-25].&lt;/ref&gt;. Jich pierszé dzeckò ùrodzëło sã w 2007&lt;ref&gt;''[https://www.telegraph.co.uk/news/wikileaks-files/london-wikileaks/8304719/IRAN-EXPAT-SOURCES-INFORMATION-AND-VIEWS-ON-MOJTABA-KHAMENEI-AND-THIS-SOURCES-PITCH-FOR-USG-FUNDS.html Iran: Expat source’s information and views on Mojtaba Khamenei, and this source’s pitch for USG Funds]'' [online], The Telegraph, 4 gromicznika 2011.&lt;/ref&gt;. Jegò [[białka]] ë òjc zdżinãlë 28 gromicznika 2026 w atakach [[Zjednóné Stanë Americzi|USA]] ë [[Izrael|Izraela]]&lt;ref&gt;Fassihi F.F., Iran, Decades H.C.t. C.T., Middle East for 15, [https://www.nytimes.com/2026/03/03/world/middleeast/iran-mojtaba-khamenei-successor.html Ayatollah Ali Khamenei’s Son Emerges as Leading Choice to Be His Successor], „The New York Times”, 3 strëmiannika 2026, ISSN 0362-4331 [dost. 2026-03-08] ({{jãz.|en}}).&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;''[https://www.reuters.com/world/middle-east/daughter-grandchild-irans-khamenei-killed-us-israeli-strikes-state-media-says-2026-03-01/ Daughter and grandchild of Iran’s Khamenei killed in US-Israeli strikes, state media says]'' [online], Reuters, 1 strëmiannika 2026.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Błaszkiewicz K., ''[https://kobieta.onet.pl/wiadomosci/byla-zona-modztaby-chameneiego-zginela-z-tesciem/j3dld9n?srcc=undefined&amp;utm_v=2 Była żoną Modżtaby Chameneiego. Zginęła z teściem]'' [online], kobieta.onet.pl, 12 strëmiannika 2026 [dost. 2026-03-12] ({{jãz.|pl}}).&lt;/ref&gt;.

4 lëstopadnika 2019 Departament Skarbù USA nałożił sankcje na Chamenejégò, cwierdzącë, że béł òn zaangażowóny we wspiéranié sył destabilizëjącëch región&lt;ref&gt;''[https://home.treasury.gov/news/press-releases/sm824 Treasury Designates Supreme Leader of Iran’s Inner Circle Responsible for Advancing Regime’s Domestic and Foreign Oppression]'' [online], U.S. Department of the Treasury, 23 gòdnika 2025 [dost. 2026-03-08] ({{jãz.|en}}).&lt;/ref&gt;.

== Galeriô ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Òbrôzk:Mojtaba Khamenei and his children in Quds Day 1397.jpg|
Òbrôzk:Ali Khamenei meets Qom Seminary's students 2016 (7).jpg|
Òbrôzk:The four sons of Ali Khamenei.jpg|
Òbrôzk:Mojtaba khamenei and his family.jpg|Mòdżtaba Chameneji i [[rodzëzna]]
Òbrôzk:Mojtaba Khamenei wanted poster.jpg|
&lt;/gallery&gt;

== Òbaczë téż ==
* [[Nôwëższi Wódca Iranu]]

== Przëpisë ==
{{Przëpisë}}

== Bùtnowé pòwrózczi ==
{{Òficjalnô starna}}
{{Commons}}
* https://www.cidob.org/lider-politico/mojtaba-jamenei ({{jãz.|es}})

{{Kòntrola}}

[[Kategòrëjô:Pòliticë]]
[[Kategòrëjô:Iran]]</text>
      <sha1>8xeni57kuzlrytw5wtc6zavdvvx2vih</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>218908</id>
      <parentid>218904</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T23:05:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Terrus38</username>
        <id>14026</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>218908</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4710" sha1="t2k60ij1gi539rzz87xm5yai3a42p8f" xml:space="preserve">{{Infobox pòlitik|jimiã=Mòdżtaba Chameneji|gwôsné jimiã=‏مجتبی خامنه‌ای‎|Òbrôzk=Portrait of Mojtaba Khamenei.jpg|òpis=Mòdżtaba Chameneji (2026)|Data_ùrodzeniô=8 séwnika 1969|Môl_ùrodzeniô=[[Meszhed]]|1. fónkcjô=[[Nôwëższi Wódca Iranu]]|1. Òd=8 strëmiannika 2026|1. Pòprzédca=[[Ali Chameneji]]|Pòdpis=Mojtaba Khamenei Signature.svg}}

'''Mòdżtaba Chameneji''' ({{jãz.|fa}} ‏مجتبی خامنه‌ای‎; ur. 8 séwnika 1969 w [[Meszhed|Meszhedze]]) – [[Iran|irańsczi]] dëchòwny, sajjid, [[hodżdżatoleslam]] ë pòlitik, syn ùszłégò nôwëższégò wódcë Iranu [[Ali Chameneji|Alégò Chamenejégò]]. Òd 8 strëmiannika 2026 [[Nôwëższi Wódca Iranu|nôwëższi wódca Iranu]]&lt;ref&gt;''[https://www.arabnews.com/middle-east/a-son-of-irans-late-supreme-leader-is-a-possible-candidate-to-replace-his-father-as-war-rages-2635219 A son of Iran’s late supreme leader is a possible candidate to replace his father as war rages]'' [online], Arab News, 4 strëmiannika 2026 [dost. 2026-03-08] ({{jãz.|en}}).&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Kowalski A., ''[https://geopolityka.org/20260304/modztaba-chamenei-zostal-wybrany-nowym-najwyzszym-przywodca-iranu-co-o-nim-wiadomo-biografia-i-wplyw-polityczny/ Mòdżtaba Chameneji został wybrany nowym Najwyższym Przywódcą Iranu: co o nim wiadomo, biografia i wpływ polityczny]'' [online], geopolityka.org, 4 strëmiannika 2026 [dost. 2026-03-12] ({{jãz.|en}}).&lt;/ref&gt;.

Mòdżtaba zdôł sã z Zahrą Haddad-Adel w 2004 roku&lt;ref&gt;Tait R., ''[https://www.theguardian.com/news/blog/2008/feb/26/ahmadinejadfavourhisrelativ1 Ahmadinejad favours his relatives]'', „[[The Guardian]]”, 26 gromicznika 2008, ISSN 0261-3077 [dost. 2026-03-08] ({{jãz.|en}}).&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Bazoobandi S., [https://web.archive.org/web/20150925215736/http://www.mei.nus.edu.sg/wp-content/uploads/2013/01/Download-Insight-88-Bazoobandi-HERE.pdf ''The 2013 Presidential Election in Iran''] [online], Middle East Institute, National University of Singapore [dost. 2026-03-08] [zarchiwizowane z [http://www.mei.nus.edu.sg/wp-content/uploads/2013/01/Download-Insight-88-Bazoobandi-HERE.pdf adresù] 2015-09-25].&lt;/ref&gt;. Jich pierszé dzeckò ùrodzëło sã w 2007&lt;ref&gt;''[https://www.telegraph.co.uk/news/wikileaks-files/london-wikileaks/8304719/IRAN-EXPAT-SOURCES-INFORMATION-AND-VIEWS-ON-MOJTABA-KHAMENEI-AND-THIS-SOURCES-PITCH-FOR-USG-FUNDS.html Iran: Expat source’s information and views on Mojtaba Khamenei, and this source’s pitch for USG Funds]'' [online], The Telegraph, 4 gromicznika 2011.&lt;/ref&gt;. Jegò [[białka]] ë òjc zdżinãlë 28 gromicznika 2026 w atakach [[Zjednóné Stanë Americzi|USA]] ë [[Izrael|Izraela]]&lt;ref&gt;Fassihi F.F., Iran, Decades H.C.t. C.T., Middle East for 15, [https://www.nytimes.com/2026/03/03/world/middleeast/iran-mojtaba-khamenei-successor.html Ayatollah Ali Khamenei’s Son Emerges as Leading Choice to Be His Successor], „The New York Times”, 3 strëmiannika 2026, ISSN 0362-4331 [dost. 2026-03-08] ({{jãz.|en}}).&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;''[https://www.reuters.com/world/middle-east/daughter-grandchild-irans-khamenei-killed-us-israeli-strikes-state-media-says-2026-03-01/ Daughter and grandchild of Iran’s Khamenei killed in US-Israeli strikes, state media says]'' [online], Reuters, 1 strëmiannika 2026.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Błaszkiewicz K., ''[https://kobieta.onet.pl/wiadomosci/byla-zona-modztaby-chameneiego-zginela-z-tesciem/j3dld9n?srcc=undefined&amp;utm_v=2 Była żoną Modżtaby Chameneiego. Zginęła z teściem]'' [online], kobieta.onet.pl, 12 strëmiannika 2026 [dost. 2026-03-12] ({{jãz.|pl}}).&lt;/ref&gt;.

4 lëstopadnika 2019 Departament Skarbù USA nałożił sankcje na Chamenejégò, cwierdzącë, że béł òn zaangażowóny we wspiéranié sył destabilizëjącëch región&lt;ref&gt;''[https://home.treasury.gov/news/press-releases/sm824 Treasury Designates Supreme Leader of Iran’s Inner Circle Responsible for Advancing Regime’s Domestic and Foreign Oppression]'' [online], U.S. Department of the Treasury, 23 gòdnika 2025 [dost. 2026-03-08] ({{jãz.|en}}).&lt;/ref&gt;.

== Galeriô ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Òbrôzk:Mojtaba Khamenei and his children in Quds Day 1397.jpg|
Òbrôzk:Ali Khamenei meets Qom Seminary's students 2016 (7).jpg|
Òbrôzk:The four sons of Ali Khamenei.jpg|
Òbrôzk:Mojtaba khamenei and his family.jpg|Mòdżtaba Chameneji i [[rodzëzna]]
Òbrôzk:Mojtaba Khamenei wanted poster.jpg|
&lt;/gallery&gt;

== Òbaczë téż ==
* [[Nôwëższi Wódca Iranu]]

== Przëpisë ==
{{Przëpisë}}

== Bùtnowé pòwrózczi ==
{{Òficjalnô starna}}
{{Commons}}
* https://www.cidob.org/lider-politico/mojtaba-jamenei ({{jãz.|es}})

{{Kòntrola}}

[[Kategòrëjô:Pòliticë]]
[[Kategòrëjô:Iran]]</text>
      <sha1>t2k60ij1gi539rzz87xm5yai3a42p8f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategòrëjô:1000 nôwôżniészich artiklów</title>
    <ns>14</ns>
    <id>14409</id>
    <revision>
      <id>218850</id>
      <timestamp>2026-10-15T18:48:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Iketsi</username>
        <id>3254</id>
      </contributor>
      <comment>N</comment>
      <origin>218850</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="51" sha1="osmacpb09anqrvh1hwihtzyg8q9b1xl" xml:space="preserve">{{Commons}}
[[Kategòrëjô:Metastarnë Wikipedie]]</text>
      <sha1>osmacpb09anqrvh1hwihtzyg8q9b1xl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>218874</id>
      <parentid>218850</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T20:40:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Iketsi</username>
        <id>3254</id>
      </contributor>
      <comment>* [[WP:1000]]</comment>
      <origin>218874</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="65" sha1="8sk1lh3yzh38gm1a376u9h9ybwozmw4" xml:space="preserve">{{Commons}}
* [[WP:1000]]
[[Kategòrëjô:Metastarnë Wikipedie]]</text>
      <sha1>8sk1lh3yzh38gm1a376u9h9ybwozmw4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>C (wiele znaczeniów)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>14410</id>
    <revision>
      <id>218870</id>
      <timestamp>2026-10-15T19:01:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Iketsi</username>
        <id>3254</id>
      </contributor>
      <comment>N</comment>
      <origin>218870</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="135" sha1="fs1pwpafhoac4bpswyt5vvvi87q3jdx" xml:space="preserve">{{Wiele znaczeniów|C (wiele znaczeniów)}}
* {{Link if not current|C|| – lëtra}}
* {{Link if not current|Wãdżel|| – symbòl C}}</text>
      <sha1>fs1pwpafhoac4bpswyt5vvvi87q3jdx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategòrëjô:Psalmë</title>
    <ns>14</ns>
    <id>14411</id>
    <revision>
      <id>218878</id>
      <timestamp>2026-10-15T20:47:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Iketsi</username>
        <id>3254</id>
      </contributor>
      <comment>N</comment>
      <origin>218878</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="63" sha1="ddfl0if09aovvdn5qjvv954gmosx889" xml:space="preserve">{{Commons}}
[[Kategòrëjô:Mùzyka]]
[[Kategòrëjô:Bibliô]]</text>
      <sha1>ddfl0if09aovvdn5qjvv954gmosx889</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Naji Gòchë</title>
    <ns>0</ns>
    <id>14412</id>
    <revision>
      <id>218896</id>
      <timestamp>2026-10-15T22:35:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Iketsi</username>
        <id>3254</id>
      </contributor>
      <comment>N</comment>
      <origin>218896</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="748" sha1="7potb2msoqj0k9r5fb64o8us0wlgz9j" xml:space="preserve">{{Bez òdjimka}}

'''Fùndacjô Naji Gòchë''' ({{jãz.|pl}} ''Fundacja Naji Gòchë'') – fùndacjô kaszëbskò.

== Òbaczë téż ==
* [[Naji Gòchë (cządnik)]]
* [[Marión Selin]]

== Bùtnowé pòwrózczi ==
{{Commons}}
* https://bibliotekacyfrowa.eu/dlibra/publication/499#structure
* https://spis.ngo.pl/168567-fundacja-na-rzecz-rozwoju-spoleczno-kulturalnego-i-promocji-ziemi-slupskiej-zaborow-borow-i-gochow-naji-goche
* https://polskiemedia.org/p4634/
* https://www.gazetakaszubska.org/temat/naji-goche-2
** https://www.gazetakaszubska.org/53620/mozesz-wesprzec-fundacje-naji-goche
** https://www.gazetakaszubska.org/54191/uda-sie-wreszcie-godnie-upamietnic-gryfitow-2

{{Ùzémk artikla}}
{{Kòntrola}}

[[Kategòrëjô:Fùńdacje]]</text>
      <sha1>7potb2msoqj0k9r5fb64o8us0wlgz9j</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>218897</id>
      <parentid>218896</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T22:36:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Iketsi</username>
        <id>3254</id>
      </contributor>
      <comment>[[Kategòrëjô:Kaszëbskô rësznota]]</comment>
      <origin>218897</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="788" sha1="tdcyg44umxj8bt6vzevjfmmnaslnlpz" xml:space="preserve">{{Bez òdjimka}}

'''Fùndacjô Naji Gòchë''' ({{jãz.|pl}} ''Fundacja Naji Gòchë'') – fùndacjô kaszëbskò.

== Òbaczë téż ==
* [[Naji Gòchë (cządnik)]]
* [[Marión Selin]]

== Bùtnowé pòwrózczi ==
{{Commons}}
* https://bibliotekacyfrowa.eu/dlibra/publication/499#structure
* https://spis.ngo.pl/168567-fundacja-na-rzecz-rozwoju-spoleczno-kulturalnego-i-promocji-ziemi-slupskiej-zaborow-borow-i-gochow-naji-goche
* https://polskiemedia.org/p4634/
* https://www.gazetakaszubska.org/temat/naji-goche-2
** https://www.gazetakaszubska.org/53620/mozesz-wesprzec-fundacje-naji-goche
** https://www.gazetakaszubska.org/54191/uda-sie-wreszcie-godnie-upamietnic-gryfitow-2

{{Ùzémk artikla}}
{{Kòntrola}}

[[Kategòrëjô:Fùńdacje]]
[[Kategòrëjô:Kaszëbskô rësznota]]</text>
      <sha1>tdcyg44umxj8bt6vzevjfmmnaslnlpz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>218935</id>
      <parentid>218897</parentid>
      <timestamp>2026-10-16T03:44:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Iketsi</username>
        <id>3254</id>
      </contributor>
      <comment>/* Òbaczë téż */ * [[Gôchë]]</comment>
      <origin>218935</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="802" sha1="ab0i53tq6rs6raltp8sg8ff3c3bqii7" xml:space="preserve">{{Bez òdjimka}}

'''Fùndacjô Naji Gòchë''' ({{jãz.|pl}} ''Fundacja Naji Gòchë'') – fùndacjô kaszëbskò.

== Òbaczë téż ==
* [[Naji Gòchë (cządnik)]]
* [[Marión Selin]]
* [[Gôchë]]

== Bùtnowé pòwrózczi ==
{{Commons}}
* https://bibliotekacyfrowa.eu/dlibra/publication/499#structure
* https://spis.ngo.pl/168567-fundacja-na-rzecz-rozwoju-spoleczno-kulturalnego-i-promocji-ziemi-slupskiej-zaborow-borow-i-gochow-naji-goche
* https://polskiemedia.org/p4634/
* https://www.gazetakaszubska.org/temat/naji-goche-2
** https://www.gazetakaszubska.org/53620/mozesz-wesprzec-fundacje-naji-goche
** https://www.gazetakaszubska.org/54191/uda-sie-wreszcie-godnie-upamietnic-gryfitow-2

{{Ùzémk artikla}}
{{Kòntrola}}

[[Kategòrëjô:Fùńdacje]]
[[Kategòrëjô:Kaszëbskô rësznota]]</text>
      <sha1>ab0i53tq6rs6raltp8sg8ff3c3bqii7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wiki:Normalizacëjô kaszëbsczi terminologiji</title>
    <ns>4</ns>
    <id>14415</id>
    <revision>
      <id>218927</id>
      <timestamp>2026-10-15T23:18:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Terrus38</username>
        <id>14026</id>
      </contributor>
      <comment>Terrus38 przeniós starnã [[Wiki:Normalizacëjô kaszëbsczi terminologiji]] do [[Wiki:Normalizacjô kaszëbsczi terminologie]]: pisënk</comment>
      <origin>218927</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="54" sha1="8tavsv6tosu05wrnbnt1xlqorjz0a9k" xml:space="preserve">#PATRZ [[Wiki:Normalizacjô kaszëbsczi terminologie]]</text>
      <sha1>8tavsv6tosu05wrnbnt1xlqorjz0a9k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Diskùsëjô Wiki:Normalizacëjô kaszëbsczi terminologiji</title>
    <ns>5</ns>
    <id>14416</id>
    <redirect title="Diskùsëjô Wiki:Normalizacjô kaszëbsczi terminologie" />
    <revision>
      <id>218929</id>
      <timestamp>2026-10-15T23:18:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Terrus38</username>
        <id>14026</id>
      </contributor>
      <comment>Terrus38 przeniós starnã [[Diskùsëjô Wiki:Normalizacëjô kaszëbsczi terminologiji]] do [[Diskùsëjô Wiki:Normalizacjô kaszëbsczi terminologie]]: pisënk</comment>
      <origin>218929</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="67" sha1="7qf6tbsx1btdd0vu8yqa6zkhow6zdqv" xml:space="preserve">#PATRZ [[Diskùsëjô Wiki:Normalizacjô kaszëbsczi terminologie]]</text>
      <sha1>7qf6tbsx1btdd0vu8yqa6zkhow6zdqv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategòrëjô:Przeczerowania z alternatiwny pòzwë karn</title>
    <ns>14</ns>
    <id>14417</id>
    <revision>
      <id>218962</id>
      <timestamp>2026-10-16T11:24:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Iketsi</username>
        <id>3254</id>
      </contributor>
      <comment>N</comment>
      <origin>218962</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="64" sha1="bxzrv51couqi54k10nq4rtw3ybhpscv" xml:space="preserve">{{Commons}}

[[Kategòrëjô:Przeczerowania|Alternatiwny, karn]]</text>
      <sha1>bxzrv51couqi54k10nq4rtw3ybhpscv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategòrëjô:Przeczerowania z przédny starnë w jinszim jãzëkù</title>
    <ns>14</ns>
    <id>14418</id>
    <revision>
      <id>218968</id>
      <timestamp>2026-10-16T11:44:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Iketsi</username>
        <id>3254</id>
      </contributor>
      <comment>N</comment>
      <origin>218968</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="82" sha1="jsjb9baj8x593cexxwr68yi17zdoavx" xml:space="preserve">{{Commons}}
[[Kategòrëjô:Przeczerowania z jinégò jãzëka| Przédnô starna]]</text>
      <sha1>jsjb9baj8x593cexxwr68yi17zdoavx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategòrëjô:Przeczerowania z przédny starnë w jinszim jãzëkù/en</title>
    <ns>14</ns>
    <id>14419</id>
    <revision>
      <id>218969</id>
      <timestamp>2026-10-16T11:46:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Iketsi</username>
        <id>3254</id>
      </contributor>
      <comment>N</comment>
      <origin>218969</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="148" sha1="pp1nupg1xgnpufoaumcccbcemwoibwb" xml:space="preserve">[[Kategòrëjô:Przeczerowania z przédny starnë w jinszim jãzëkù|en]]
[[Kategòrëjô:Przeczerowania z jinégò jãzëka/en| Przédnô starna]]</text>
      <sha1>pp1nupg1xgnpufoaumcccbcemwoibwb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategòrëjô:Przeczerowania z przédny starnë w jinszim jãzëkù/pl</title>
    <ns>14</ns>
    <id>14420</id>
    <revision>
      <id>218974</id>
      <timestamp>2026-10-16T11:48:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Iketsi</username>
        <id>3254</id>
      </contributor>
      <comment>N</comment>
      <origin>218974</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="148" sha1="n5pnib1fc93x2cmdvpzmvq7op4uvqkb" xml:space="preserve">[[Kategòrëjô:Przeczerowania z przédny starnë w jinszim jãzëkù|pl]]
[[Kategòrëjô:Przeczerowania z jinégò jãzëka/pl| Przédnô starna]]</text>
      <sha1>n5pnib1fc93x2cmdvpzmvq7op4uvqkb</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>