Wikipedia csbwiki https://csb.wikipedia.org/wiki/Prz%C3%A9dn%C3%B4_starna MediaWiki 1.47.0-wmf.24 first-letter Media Specjalnô Diskùsëjô Brëkòwnik Diskùsëjô brëkòwnika Wiki Diskùsëjô Wiki Òbrôzk Diskùsëjô òbrôzków MediaWiki Diskùsëjô MediaWiki Szablóna Diskùsëjô Szablónë Pòmòc Diskùsëjô Pòmòcë Kategòrëjô Diskùsëjô Kategòrëji TimedText TimedText talk Moduł Dyskusja modułu Wydarzenie Dyskusja wydarzenia 0 1102 219072 207629 2026-10-18T08:33:34Z Niegodzisie 12069 /* Diskògrafiô karna U2 */ 219072 wikitext text/x-wiki '''U2''' – je [[Irlandiô|irlandzczim]] rockòwim karnã. Jegò nôleżnikama są: Bono (Paul David Hewson) – spiéw i tej-sej téż gitara; The Edge (David Howell Evans) – gitara, sztërkama klawisze, spiéw i basowô gitara; Adam Clayton – basowô gitara; Larry Mullen, Jr. – perkùsjô. == Diskògrafiô karna U2 == * 1980 ''Boy'' * 1981 ''October'' * 1983 ''War'' * 1983 ''Under a Blood Red Sky'' [live] * 1984 ''The Unforgettable Fire'' * 1985 ''Wide Awake in America'' [live] * 1987 ''The Joshua Tree'' * 1988 ''Rattle and Hum'' * 1991 ''Achtung Baby'' * 1993 ''Zooropa'' * 1997 ''Pop'' * 1998 ''The Best of 1980-1990'' * 2000 ''Million Dollar Hotel'' (soundtrack) * 2000 ''All That You Can't Leave Behind'' * 2002 ''The Best of 1990-2000'' * 2004 ''How to Dismantle an Atomic Bomb'' * 2009 ''No Line On The Horizon'' * 2014 ''Songs of Innocence'' * 2017 ''Songs of Experience'' * 2023 ''Songs of Surrender'' * 2026 ''Carnaval de Luz'' == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Rockòwé karna]] gmr9tp4mbh4t6f9uaehh8omt7ha80mm 0 1900 219045 218710 2026-10-17T12:54:42Z Iketsi 3254 abò Krajnô? 219045 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Polska-woj-krajna.png|mały]] '''Krôjna''' abò '''Krajnô'''{{Zdrzódło}} ({{jãz.|pl}} ''Krajna'', w historëcznëch dokùmeńtach téż jakno: Croja, Kroja, Crayen, Kraine i Kraina) je dzélã [[Pòmòrskô|Pòmòrsczi]] na grańcë z [[Wiôlgòpòlskô|Wiôlgòpòlską]]. Je zamkłô midzë rzekama: [[Dobrzinka|Dobrzinką]] ë [[Kamionka|Kamionką]] na północë, [[Niéc|Niecą]] na pôłnim, [[Brda|Brdą]] na pòrénkù ë [[Gwda|Gwdą]] na zôpadze. Nôstarszim znónym zdrojã w jaczim pòjôwiô sã miono "Krôjna" je ùkłôd midzë [[Mestwin II|Mestwinã II]] a [[Przemisław II|Przemisławã II]] z 1282 rokù, równak historicë ùznôwają, że no miono bëło brëkòwóné ju wiele wczasni. Słowò "Krôjna" òznôczało przëgrańczną òbéńdã, w tim przëtrôfkù midzë [[Pòlskô|Pòlską]] a [[Pòmòrskô|Pòmòrską]] (przër. pôłniowòsłowiańsczé "Krajina"). Przed [[II swiatowô wòjna|drëgą swiatową wòjną]] dzél Krôjnë (ze [[Złotowò|Złotowã]]) słëchôł do [[Miemieckô|miemiecczégò państwa]] ë béł wôżnym òstrzódkã pòlsczi mniészëznë, aktiwno dzejôł tam Związk Pòlôchów w Miemiecce. Na kònferencje w [[Jałta|Jałce]] Krôjna òsta przëznónô pòlsczémù państwù. Pò ùpôdkù kòmùnizmù w 1989 rokù w Krôjnie zaczãła òrganizowac sã miemieckô mniészëzna a dosc tëli mieszkańców wëjachało do Miemiecczi. Krôjna mô swój apartny, dżinący dialekt [[pòlsczi jãzëk|pòlaszëznë]], na jaczi w ùszłoce zacht cësk miôł [[pòmòrsczi jãzëk]]. == Geògrafiô ë historiô == [[Òbrôzk:Krajna landscape Poland.jpg|mały|Krôjna]] Krôjna leżi midzë rzékama Kamionką ë Dobrzinką òd północë, Niecą òd pôłniégò ë Gwdą òd zapôdu. Pòrénkòwą grańcã wëznacziwô dzél Brdë ë lëniô midzë Kòronowã a Nakłã (chòc w: ''Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich'' wëdónym w 1883 rokù ksądz Frydrychowicz (pelplińsczi dzejopisôrz) jakno pòrénkòwą grańcã Krôjnë pòkôzywô Wisłã). Dlôte, co Krôjna leża na zemiach wëstôwiónëch na czãsté wòjnë, nie rozwinãłë sã tuwò wikszé miastowé òstrzódczi. Miasta bëłë môłé, òsoblëwie gbùrskò-rzemiãsniczé. Nôbarżi znóné gardë to [[Nakło]] ({{jãz.|pl}} ''Nakło nad Notecią'') ë [[Złotowò]] ({{jãz.|pl}} ''Złotów''), Krajeńsczé Sãpólno, Łobżenica. Stolemną rolã do XIX st. miôł Krajeńsczi Kamiéń, co słëchôł gnieznieńsczim arcëbiskùpóm. Béł òn òstrzódkã tzw. Kamiéńsczégò Klucza, to je arcëbiskùpich dobrów na Krôjnie. No miasto bëło téż grańcowim gardã, w jaczim òstôł wëbùdowóny zatôrczny zómk. Czedës dało tuwò Dëchòwné Seminarium, jaczé miało przëszëkòwac ksãżi do robòtë na przëgrańcznëch zemiach. Òsoblëwi znaczënk mia téż Nakło, dze miałë plac biôtczi midzë Pòmòrzanama a Pòlôchama. Pòłożenié ny zemi na kraju Pòmòrsczi, abò w pózniészich stalatach na kraju pòlsczégò państwa prowadzył prawie do te, co òsoblëwie mòckò bëła òna wëstawionô na znikwienia ë nôpadë sąsadnëch państwów. Nôleżą do nich ataczi [[Bòlesłôw Krzëwògãbny|Bòlesława Krzëwògãbnégò]] (1121 – sparłãczenié Krôjnë z Pòlską), a w pózniészim czasu [[Krzëżacczi zôkón|Krzëżôków]] (w 1339 r. Krzëżôcë mielë swòjégò kòmtura w kamiéńsczim gardze). Krôjna ùcerpia téż òbczas "szwédzczégò pòtopù" ë napòléóńsczich wòjnów. Wszëtczé ne dzejowé wëdarzenia prowadzëłë do zachtnégò nikwieniégò lëdowi kùlturë Krôjnë. == Merczi lokalny kùlturë == [[Òbrôzk:PL Złotów Muzeum.JPG|mały|[[Złotowò]] - Mùzeùm Złotowsczi Zemi]] Nôbarżi dokôzónym dzélã lëdowi kùlturë Krôjnë je wieskô bùdowizna ë wëkùstrzenié krajeńsczi chëcze. Ùchowôł sã blós môłi (10 cm x 30 cm) dzélëk krajeńsczégò wësziwkù, jaczi przedstôwiô mòdré tëlpónë przeplotłé czôrnym òrnamentã. Je òn datowóny na dwadzesté lata XIX st. Gwësné wątplëwótë są wkół te, dlôcz krajińsczi wësziwk mô leno dwie farwë. Òdpòwiesce mòże tuwò szëkac w wëkùstrzenim krajeńsczi chëczë. A hewòtno w kòfrach ë skrzëniach. Bëłë òne tim spòsobã jaczi białka wnôsza do domù swòjégò chłopa. Bëłë òne tej, tak jak sã le dało, bòkadno zdobioné. I co je czekawé, farwë, jaczima òbstrojiwelë kòfrë zanôlégałë òd dostónkù, gwôscëcélów bòkadnotë, òd jegò spòlëznowégò stónu. Nôbòkadniészi stón (szlachta) miôł czerwioné skrzënie, mieszczani ë biédniészô szlachta czerwioné ë zeloné, a nôbiédniészi lud przëstrojiwôł kòfrë mòdrą farwą. Bëło tej tuwò gwësné stónowé wëapartnienié. Nie dzywi tej, że zachòwóné krajińsczé wësziwczi znankùją sã mòdrim (cemnym ë widnym) przëstrojã. Ni mòże dozdrzec na Krôjnie kaszëbsczégò baro farwnégò wësziwkù. Jistné zortowanié farwów bëło téż w krajińsczim òbleczënkù. Pisôł ò tim Òskar Kolberg: w krajińsczi "sëkni" zachòwôł sã nôdłëżi domôcy krój – doch, jak wiémë – sëknia bëła òdbicym przënôleżnotë ji gwôscëcéla do jaczégò spòlëznowégò stónu. Mòckò mòrzczoné sëknie gbùrów pòkôzywałë bòkadnotã, a „jasné”, „mòdré” młodëch chłopów jesz nieżeniałëch. Cemny mòdri òznôcziwôł chłopa żeniałégò w òstatnym rokù. Jasnô mòdrô farwa sëkni dôwa młodim chłopóm prawò do sedzeniégò w karczmie na ławie nieżeniałëch. Òstôwô pëtanié dlôcze nôwôżniészim przëstrojã na Krôjnie bëł tëlpón? Hewò w XVII st. tëlpón chùtkò rozkòscérził sã w Pòmòrsce dzãka nalecałémù lëdztwù z Niderlandów, jaczé przëbëło na Żuławë. Béł to kwiôt mało spòtikóny ë dlôte stôł sã znanką bòkadnotë. == Znóny lëdze pòchôdający z Krôjnë abò z nią zrzeszony == * [[Stanisław Staszic]] – pòlitikôrz * [[Rafał Blechacz]] – pianista == Òbaczë téż == * [[Wiôlgòpòlsczé wòjewództwò]] * [[Pòmòrskô]] == Lëteratura == * Artikle Maceja Stanke tikającé sã Krôjnë, "Zwónk Kaszëbsczi" nr. 2/2004 ë 3/2005 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20060924231523/http://www.kamienkrajenski.pl/html/krajna.htm Artikel ò historie ë tradicjach Krôjnë] * [https://web.archive.org/web/20060208234814/http://wdp.blox.pl/html Wojowie Gardu Welesa – blog pòmòrsczich ricerzów z Krôjnë] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Krajnô| ]] [[Kategòrëjô:Regionë Pòlsczi| ]] r04r6iveaonappubz7a82wrg14y4rpp 0 2577 219068 218285 2026-10-17T21:54:04Z DawnyTest 14843 /* Pòliticzny system */ 219068 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò |gwôsné miono = Lietuvos Respublika |miono = Lëtewskô Repùblika |miono-genitiw = Lëtwë |fana = Flag of Lithuania.svg |herb = Coat of Arms of Lithuania.svg |na karce = EU location LIT.png |jãzëk = [[lëtewsczi jãzëk|lëtewsczi]] |stolëca = Wilno |fòrma państwa = repùblika |Prezydeńt = Gitanas Nausėda |Premiéra = Mindaugas Sinkevičius |wiéchrzëzna = 65 303 |procent-wòdë = 1,35 |lëdztwò = 2 886 179 | rok = 2026 |dëtk = Eùro | kòd dëtka = EUR |czasowô cona = +2 |swiãto = [[16 gromicznika]] |himn = Tautiška Giesmė<br>(Nôrodnô spiéwa) <center>[[Òbrôzk:Tautiška giesme instrumental.oga]]</center> |kòd = LT |Internet = .lt |telefón = +370 |data ùsôdzenia=11 strëmiannika 1990|aùtowi kòd=LT}} '''Lëtwa''' (téż '''Lëtewskô''') – państwò w nordowòwestrzédny [[Eùropa|Eùropie]]. Stolëcą i nôwikszim gardã je [[Wilno]]. Òd nordë grańczi z [[Łotwa|Łotwą]], òd pôłniowégò pòrénkù z [[Biôłorus|Biôłorusą]], òd pôłniowégò zôpadu z [[Pòlskô|Pòlską]] i kaliningradzczim òbwodã (eksklawa [[Ruskô|Rusje]]). Mô przistãp do [[Bôłt|Bôłtëcczégò Mòrza]] i brzegòwą liniã ò długòscë kòl 99 km. Òd 2004 nôleżi do NATO i [[Eùropejskô Ùniô|Eùropejsczi Ùnie]]. == Geògrafiô == === Pòłożenié === [[Òbrôzk:Un-lithuania.png|mały|Kôrta Lëtwë]] Leżi w nordowòwestrzédny [[Eùropa|Eùropie]], na pòrénkòwim ùbrzegù [[Bôłt|Bôłtëcczégò Mòrza]]. === Wiéchrzëzna === * całownô: 65,300 km² * wiéchrzëzna lądu: 62,680 km² * wiéchrzëzna wòdów: 2,620 km² * môl na swiece wedle wiéchrzëznë: 124. === Lądowé grańce === *òglowô długòsc wszëtczich grańców: 1,549 km *państwa, z jaczima mô grańce: [[Biôłorus]] 640 km, [[Łotwa]] 544 km, [[Pòlskô]] 104 km, [[Ruskô]] (kaliningradzczi òbwód) 261 km === Brzegòwô liniô === 99 km (przistãp do [[Bôłt|Bôłtëcczégò Mòrza]]) === Klimat === [[Òbrôzk:Koppen-Geiger Map LTU present.svg|mały|Klimat Lëtwë w skalë Köppena]] Klimat przechódny midzë mòrsczim i kòntinentalnym. Strzédnô cepłota òb zëmã sygô minus 4,9 °С, òb lato – 17 °С. Wielëna òpadënków sygô 748 mm òb rok. === Ùsztôłcenié terenu === [[Òbrôzk:Lithuania-topo-en.png|mały|Fizyczno kôrta Lëtwë]] Pòwiérzchniã państwa zajimają równiznë ze szlachama dôwnégò zlodowaceniô. Pò kraju rozsónëch je wiele môłëch jezór. === Wësokòsc terenu === *strzédnô wësokòsc: 110 m. n.r.m. *nôniższô wësokòsc: 0 m. n.r.m. (Bôłt) *nôwëższi czëp: 294 m. n.r.m. (Aukštojas) === Gruńtë wedle ùżiwaniô === *rolné gruńtë 44,8 % (w tim 34,9 % òrnëch gruńtów) *lasë 34,6% == Lëdze i spòlëzna == === Pòpùlacjô === *wielëna lëdztwa: 2,823,859 (na lëpińc 2017) *môl na swiece wedle wielënë lëdztwa: 140. === Etniczné karna === Lëtwini 84.1%, Pòlôsze, 6.6%, Ruskòwie 5.8%, Biôłorusënowie 1.2% (wôrtoscë szacowóné na 2011) === Jãzëczi === [[lëtewsczi jãzëk|lëtewsczi]] (òficjalny) 82%, [[rusczi jãzëk|rusczi]] 8%, [[pòlsczi jãzëk|pòlsczi]] 5.6% (wôrtoscë szacowóné na 2011) === Religijné karna === [[Katolëcczi Kòscół|katolëcë]] 77,2%, [[Prawòsławié|Rusczi Prawòsławny Kòscół]] 4,1%, stôroòbrzãdowcë 0,8%, [[Lëterstwò|lëtrowie]] 0,6% === Ùrbanizacjô === [[Òbrôzk:Vilnus_Montage_(2016).png|mały|Widoczi z Wilna]] * mieskô pòpùlacjô: 66,5% * wikszé miesczé westrzódczi: [[Wilno]] (stolëca) – 542,990 mieszkańców, Kòwno – 299,466 mieszkańców, Kłajpeda – 155,032 mieszkańców<ref>[https://web.archive.org/web/20210501080015/https://osp.stat.gov.lt/en/statistiniu-rodikliu-analize?portletFormName=visualization&hash=73c1a737-2e38-4d0d-b308-e1f70c17da20= Statistics Lithuania — Population at the beginning of the year by city / town and year].</ref> == Pòliticzny system == * òficjalnô pòzwa: Lëtewskô Repùblika ({{jãz.|lt}} ''Lietuvos Respublika'') * pòliticzny ùstôw: parlamentarnô repùblika * stolëca: [[Wilno]] * czasowô cona: UTC +2 * państwowé swiãto: [[16 gromicznika]] – Dzéń Òdbùdowaniô Lëtewsczégò Państwa ({{jãz.|lt}} ''Lietuvos valstybės atkūrimo diena'') * nôrodny himn: „Tautiška giesmė” (''Nôrodnô spiéwa'') === Wëkònôwczô władza === * prezydent [[Gitanas Nausėda]] (òd 12 lëpińca 2019)<ref><nowiki>https://bnn-news.com/gitanas-nauseda-officially-becomes-president-of-lithuania-202923</nowiki> (stón z 2019-07-12)</ref> * premier [[Mindaugas Sinkevičius]] (òd 2026) === Ùstawòdôwczô władza === jednojizbòwi parlament – Sejm Lëtewsczi Repùbliczi ({{jãz.|lt}} ''Lietuvos Respublikos Seimas''; 141 nôleżników na sztërëlatną kadencjã) == Rozmajitoscë == Òd 15 do 17 maja 2013 rokù òdbiwało sã zéńdzenié parlameńtarzistów Delegacji Karna Sejmù Repùbliczi Litwë ds. Midzëparlameńtarnëch Kòntaktów z Rzeczpòspòlitą Pòlską i Litewskò-Pòlsczégò Parlameńtarnégò Karna Sejmù [[Pòlskô|RP]], òni chcele wiedzec ò ùczbie kaszëbsczégò jãzëka i dwajãzëkòwòsce na Kaszëbach. == Òbaczë téż == {{Col2 |col1= === Sparłãczoné témë === * [[Eùropejskô Ùniô]] |col2= === Lëtwa === {{#categorytree:Lëtwa|hideroot=on|mode=pages}} }} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bibliografiô == * [https://web.archive.org/web/20200513101013/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/lh.html Lëtwa w „The World Factbook”] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Òficjalnô starna}} * [https://web.archive.org/web/20250504103326/https://belok.kaszubia.com/ Litwin, co pò kaszëbskù pisôl – dofùlowanié] {{Eùropa}} {{Eùro}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Lëtwa| ]] [[Kategòrëjô:Eùropejsczé państwa]] 7s5wh0pe7ngzkcmxv4jyksqfgqis5xr 0 4344 219066 218199 2026-10-17T17:22:58Z DawnyTest 14843 komuś się chyba albański załączył ;) 219066 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò |gwôsné miono = Republika e Shqipërisë |miono = Repùblika Albańsczi |miono-genitiw = Albańsczi |fana = Flag of Albania.svg |herb = Coat of arms of Albania.svg |na karce = Albanie_carte.png |mòtto = Ti Shqipëri, më jep nder, më jep emrin Shqipëtar<br>(Të, Albanio, daj mie hònór, nazwi mie Albańczikã) |jãzëk = [[Albańsczi jãzëk|albańsczi]] |stolëca = Tirana |fòrma państwa = repùblika |wiéchrzëzna = 28 748 |lëdztwò = 2 876 591 |rok = 2017 |dëtk = Albańsczi lek |kòd dëtka = ALL |czasowô cona = +1 |swiãto = [[28 lëstopadnika|28 lëstopadnika – Swiãto Fanë]] |himn = Himni i Flamurit<br>(Himn do Fanë) <center>[[File:Hymni i Flamurit instrumental.ogg]]</center> |kòd = AL, ALB |Internet = .al |telefón = +355 |Prezydeńt=Bajram Begaj |Premiéra=Edi Rama |aùtowi kòd=AL }} '''Albaniô''' abò '''Albańskô'''<ref>https://mojestrone.com/artykul/piersz-albansk-cyberministerka-n2025986</ref> ({{jãz.|sq}} ''Shqipëria'') – môłé państwò w pôłniowo-pòrénkowi [[Eùropa|Eùropie]], na [[Bałkańsczi Półòstrów|Bałkańsczim Półòstrowie]], mô przistãp do [[Adriaticczé Mòrze|Adriaticczégò Mòrza]]. Stolëca i nôwikszi gard to [[Tirana]]. Albańskô zwëskała samòstójnotã òd [[Tëreckô|Tërecczi]] w 1912 roku. Òb czas II swiatowi wòjnë Albańskô bëłô pòd [[Italskô|italską]] (1939–1943), a pòtemù [[III Rzesza|miemiecką]] òkùpacją (1943-1944). Po wòjnie w kraju wëszeznã òbjãła kòmùnisticznô partiô, chtërna rządzëła do 1991<ref name=":1">''[https://2009-2017.state.gov/outofdate/bgn/albania/33653.htm Albania (10/03)]'' [online], U.S. Department of State [dost. 2026-10-13] ({{jãz.|en}}).</ref>. W 2026 Albańskô miała 2 751 025 mieszkańców<ref>[https://www.worldometers.info/world-population/albania-population/ ''Albania Population (2026)''] [online], Worldometer [dost. 2026-10-13] ({{jãz.|en}}).</ref>. Nôwikszą religią je sunnicczi [[islam]], wëznôwô gò 57% lëdztwa. Drëgą je [[Katolëcczi Kòscół|rzimsczi katolëcyzm]], jaczégò wëznôwcë stanowią 10% lëdztwa. Pòsobicą to dô Albańsczi Prawòsłôwny Kòscół (7%), zôkón bektaszitów (2%), ë jinszé (pòdôwczi z 2011)<ref>''[https://www.state.gov/reports/2023-report-on-international-religious-freedom/albania/ Albania]'' [online], United States Department of State [dost. 2026-06-04] ({{jãz.|en}}).</ref>. Wiéchrzëzna kraju wënosy 28,748 km². Krôj leżi w pôłniowo-zôpadnym regionie Bałkańsczégò Półòstrowù, teren je we wikszoscë górzësti, le je téż plaskati wzłuż brzegù z Adriaticczim Mòrzã<ref name=":1" />. == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:A traditional male folk group from Skrapar.JPG|Albańsczi chłopi w tradicyjnëch òbleczënkach Òbrôzk:Bunker in Albanian Alps.jpg|[[Bónker|Bùnker]] w Przeklãtëch Górach Òbrôzk:Gjipe beach, Albania.JPG|Gòłobrzég Gjipe Òbrôzk:Bukë kollomoqe, bukë misri.JPG|Albańsczi kùkùridzany [[chléb]] Òbrôzk:Krujë-KrujaAlbania 2016.jpg|Gard Kruja Òbrôzk:HODŽA druhá míza.jpg|Enver Hoxha, albańsczi kòmùnisticzny diktatór </gallery> == Òbaczë téż == {{Col2 |col1= === Sparłãczoné témë === * [[Kòsowò]] |col2= === Bałkańsczi Półòstrów === {{#categorytree:Bałkańsczi Półòstrów|hideroot=on|mode=pages}} }} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} {{Eùropa}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Albańskô| ]] [[Kategòrëjô:Bałkańsczi Półòstrów]] 7syo93hrzcfntccb5uf7lokz8blnutf 0 5315 219051 218920 2026-10-17T13:19:16Z Terrus38 14026 219051 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Kaszuby - dialekty wg F.Lorentza.png|mały|Kaszëbsczé dialektë pg Friedricha Lorentza (pòczątk XX w.)]] '''Friedrich Lorentz''' (ùr. [[18 gòdnika]] [[1870]] rokù w [[Güstrow]] w [[Meczelbòrskô|Meczelbòrsce]], ùm. [[29 strëmiannika]] [[1937]] rokù w [[Sopòt|Sopòce]]) – miemiecczi [[Slawistika|slawista]] i [[Historiô|dzejopisôrz]], wôżny badéra [[Kaszëbsczi jãzëk|jãzëka]], materialny kùlturë i historie [[Kaszëbi|Kaszëbów]] òrôz jich [[Lëterstwò|lëterańsczégò]] rozstajënkù z [[Zôpadnô Pòmòrskô|Zôpadnégò]] [[Zôpadnô Pòmòrskô|Pòmòrzô]] tzw. [[Słowińcë|Słowińców]]. == Żëcòrës == [[Òbrôzk:Grób Friedricha Lorentza.jpg|mały|Grób Friedricha Lorentza na Kòmùnalnym Smãtôrzu w Sopòce]] Ùrodzony w [[Güstrow]] w Meczelbòrsce. Gimnazjô dokùńczył w 1890 r. w Wismarze. [[Lingwistika|Mòwnoznajemnotë]] i slawistikã sztudérowôł w [[Heidelberg|Heidelbergù]] i w [[Lipskò|Lipskù]]. Doktorat zdobéł w 1894. Òd 1894 rokù doktór, chtëren kaszëbiznã rozdzelił wedle 21 dialektalnëch gromadów z 76 gwarama. Mieszkôł w: [[Gduńsk]]ù, [[Wejrowò|Wejrowie]], [[Kartuzë|Kartuzach]] i [[Sopòt|Sopòce]]. W 1907 rokù założëlë w Kartuzach, m.jin [[Izydór Gùlgòwsczi]] ë òn [[Kaszëbsczé Lëdoznawczé Zrzeszenié]] ''Verein für kaschubische Volkskunde'', chtërno wëdôwało pismiono ''Mitteilungen des Vereins für Kaschubische Volkskunde''. Lorentz je ùsôdzcą: ''Die kaschubischen Ortsnamen nebst Ableitungen, Slovinizische Grammatik, Slovinizische Texte, Slovinizisches Wörterbuch, Teksty pomorskie, Zarys ogólnej pisowni i składni pomorsko-kaszubskiej, Zarys etnografii kaszubskiej, Polskie i kaszubskie nazwy miejscowości na Pomorzu Kaszubskim, Kaschubische Grammatik, Gramatyka pomorska'' i jin., a wespółautorã ''Kaszubi : kultura ludowa i język''. Nôùkòwé dzejanié tegò meklembùrzczégò lingwistë miało znaczënk dlô szerszégò pòdjimniãcô przez młodą inteligencjã deji [[Florión Cenôwa|Floriana Cenôwë]]. Pòchòwóny na [[Kòmùnalny smãtôrz w Sopòce|Kòmùnalnym Smãtôrzu]] w Sopòce (kwatéra L2-7-2)<ref>[https://sopot.grobonet.com/grobonet/start.php?id=detale&idg=8092&inni=0&cinki=1 ''GROBONET 2.6 – wyszukiwarka osób pochowanych – Cmentarz komunalny w Sopocie''] (pòl.) [online], sopot.grobonet.com [przëstãp 2020-02-07].</ref>. W 1919 rokù jegò [[kaszëbsczi alfabét]] béł taczi: {| style="font-family:Microsoft Sans Serif; font-size:1.4em; border-width:1px; border-style:solid; border-collapse:collapse; text-align:center;" | style="width:3.5em;" |A a | style="width:3.5em;" |[[Ą|Ą ą]] | style="width:3.5em;" |B b | style="width:3.5em;" |C c | style="width:3.5em;" |[[Č|Č č]] | style="width:3.5em;" |D d | style="width:3.5em;" |E e |- |[[É|É é]] |[[Ë|Ë ë]] |F f |G g |H h |I i |J j |- |K k |L l |[[Ł|Ł ł]] |M m |N n |[[Ń|Ń ń]] |O o |- |[[Ó|Ó ó]] |[[Ô|Ô ô]] |[[Œ|Œ œ]] |[[Ǫ|Ǫ ǫ]] |P p |R r |[[Ř|Ř ř]] |- |S s |[[Š|Š š]] |T t |U u |V v |W w |Z z |- |[[Ž|Ž ž]] | | | | | | |} == Dzeła == * 1903, [[Slovinzische Grammatik]] (''Słowińskô òrtografiô'') * 1905, Slovinzische Texte (''Słowińsczé tekstë'') * 1908-12, Slovinzisches Wörterbuch (''Słowińsczi słowôrz'') * 1911, Zarys ogólnej pisowni i składni pomorsko-kaszubskiej (''Zôrzk òglowié pisënkù i karna kaszëbsczégò jãzëka'') * 1919, Kaschubische Grammatik (''Kaszëbskô'' ''òrtografiô'') * 1923, [https://polona.pl/item-view/65b44fc8-ee45-447a-a5e1-10d34c30b21c?page=4 Polskie i kaszubskie nazwy miejscowości na Pomorzu Kaszubskiem] (''Pòlsczé i kaszëbsczé miona môlëznów na Kaszëbsczi Pòmòrsce'') ({{ISBN|83-60437-22-X}}) ({{ISBN|978-83-60437-22-3}}) * 1924, Teksty pomorskie (''Pòmòrsczé'' ''tekstë'') * 1925, Geschichte der pomeranischen Sprache (''Historiô pòmòrsczégò jãzëka'') * 1926, Geschichte der Kaschuben (''Historiô Kaszëbów'') * 1934, Kaszubi – kultura ludowa i język (''Kaszëbi'' ''– lëdowô kùltura i jãzëk'') [z: [[Adam Fischer]], [[Tadeusz Lehr-Spławiński]] * Gramatyka pomorska, t. 1-3, [[Wrocław]] 1958-1962 == Lëteratura == * [[Jerzi Tréder]]: Spòdlowô wiédzô ò kaszëbiznie - [[Gduńsk]] 2014, s. 35 == Przëpisë == <references /> == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} * [http://www.archive.org/stream/archivfrslavis20berluoft#page/556/mode/2up ''Archiv für slavische Philologie''] * [http://biblioteka.wejherowo.pl/dlibra/dlibra/docmetadata?id=2801 Kaszubi : kultura ludowa i język] * [https://archive.org/details/bub_gb_-ZEWAAAAYAAJ ''Mitteilungen des Vereins für Kaschubische Volkskunde'' 1908] * [http://pbc.gda.pl/dlibra/docmetadata?id=4791 Teksty pomorskie czyli słowińsko-kaszubskie. Z. 2, Pomorszczyzna południowa: A. Kaszubszczyzna Południowa, B. Dyalekty przejściowe kaszubsko-zaborskie / zebrał F. Lorentz, 1914] * https://archive.org/details/SlovinzischeGrammatik {{DEFAULTSORT:Lorentz Friedrich}} [[Kategòrëjô:Jãzëkòznôwcë]] 0u5iexmrtkoa0em41ad6ml5lp4wsijf 0 6347 219058 209457 2026-10-17T14:03:10Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Turistné szlachë]] 219058 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} '''Pòczëj Kaszëbsczégò Dëcha''' – turistno-nôtërny [[szlach]] we [[Gmina Lëniô|gminie Lëniô]] jaczi òstół òdemkłi w môju 2010 rokù. Jinicjatorã béł wójt gminë Lëniô - ''Łukôsz Jabłońsczi'', chtëren przóde béł szkólnym kaszëbsczégò ë lubòwôł sã w kaszëbsczich lëteracczich dokôzach. Je to szlach midze 13 szôłtësczima wsama, dze pòstawióné są szlachòtë ''Kaszëbsczich Dëchów'', chtëne zrobił Jón Réckò z [[Niebãdzëno|Niebãdzëna]] (kòl [[Nowô Wies Lãbòrskô|Nowi Lãbòrsczi Wsë]]). == Galeriô == <gallery mode="packed" caption="We [[gmina Lëniô|gminie Lëniô]] najdzemë szlachòtë:"> File:Wëkrëkùs.JPG|[[Kãtrzëno]] → ''[[Wëkrëkùs]]'' File:Lubiczk.JPG|[[Kòbëlôsz-Pòtãgòwò]] → ''[[Lubiczk]]'' File:Pùrtk.JPG|[[Lewinkò]] → ''[[Pùrtk]]'' File:Pikón.JPG|[[Lewino]] → ''[[Pikón]]'' File:Lëniô2.JPG|[[Lëniô]] → ''[[Rétnik]]'' File:Damk.JPG|[[Miłoszewò]] → ''[[Damk]]'' File:Nëczk.JPG|[[Niepòczołejce]] → ''[[Nëczk]]'' File:Jablón.JPG|[[Òsek]] → ''[[Jablón]]'' File:Szëmich.JPG|[[Pòbłocé]] → ''[[Szëmich]]'' File:Bòrowô Cotka.JPG|[[Smażëno]] → ''[[Bòrowô Cotka]]'' File:Grzenia.JPG|[[Strzépcz]] → ''[[Grzenia]]'' File:Pólnica.JPG|[[Tłuczewò]] → ''[[Pólnica]]'' File:Jigrzan.JPG|[[Zakrzewò]] → ''[[Jigrzan]]'' </gallery> Jinszë ''Dëchë'' najdzemë w ksążce [[Aleksander Labùda|Aleksandra Labùdë]] – "''[[Bògòwie i dëchë naj przodków]]''". == Òbaczë téż == * [[Bògòwie i dëchë naj przodków]] * [[Eùropejsczi Szlach Ceglanégò Gòtikù]] * [[Kaszëbsczi Szlach]] * [[Kaszëbskô Droga]] == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} * https://kaszubskaksiazka.pl/wszystkie/1397-poczuj-kaszubskiego-ducha-kultura-kaszubska-w-gminach-linia-luzino-i-szemud.html {{Gmina Lëniô}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Turistné szlachë]] [[Kategòrëjô:Pòczuj Kaszëbsczégò Dëcha| ]] 0dkwuzo2ry47aud16nmcjppnmd0ckef 14 7827 219055 162640 2026-10-17T13:45:08Z Iketsi 3254 {{Commons}} 219055 wikitext text/x-wiki {{Commons}} [[Kategòrëjô:Antropòlogiô]] qdjtus7cz27dkj4dgqoctmxlnpirn8r 0 7850 219053 202453 2026-10-17T13:42:35Z Iketsi 3254 + 219053 wikitext text/x-wiki '''Mòra''' – jak wierzele [[Kaszëbi]] to je dësza, chtërna wëszła z cała człowieka w spikù i òbróca sã w jabkò, krëszkã, kòta, mësz, nocną mòrówkã abò jesz co jinégò, a pòtemù dłôwi lëdzy, jezdzy do ùpadłégò na kòniu abò młodim bëdle, wëpijô soczi z drzéwiãt, dëszi drëżónë i wòdã. Mòra wlôżô w jizbã dzurką òd klucza i kładze sã na człowieka jak miészk piôsku. Òna zaczinô mòrzëc òd nogów jaż pò gardło, do môłkù, a przë tim mrëczi: mër, mër, mër. Jak napisôł ks. Szulist téż Kaszëbi w [[Kanada|Kanadze]] wiedzele, że mòra wlôżô w jizbã dzurką òd klucza. == Lëteratura == * Sychta B.: Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej, Ossolineum, Wrocław – Warszawa – Kraków 1969, tom III, ss. 102–105 * [[Władisłôw Szulëst|Szulist W]].: Kaszubi kanadyjscy : okres pionierski i dzień dzisiejszy, „Arkun” Gdańsk 1992, s. 61 == Òbaczë téż == {{Òbaczë téż |Szlachòwnô pòzwa=Mòra (wiele znaczeniów) |Sparłãczoné témë= * [[Dësza]] |Kategoriô=Kaszëbskô mitologiô }} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbskô mitologiô]] plo1ettkgjkluah69zs6t2nsr0rik1n 0 8822 219063 212269 2026-10-17T15:04:00Z Terrus38 14026 219063 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} '''Brzadowô zupa''' – [[zupa]] ùgòtowónô z sëszonégò brzadu (np. [[krëszka|krëszków]], [[jabkò|jabków]], [[wisznia|wiszniów]]), do jaczi dodôwô sã [[klósczi]]. Je to tradicyjny môltëch na Kaszëbach, a téż w jinëch regionach, np. na [[Krôjna (región)|Krôjnie]] czë [[Kùjawë|Kùjawach]]. == Òbaczë téż == {{Col2 |col1= === Pòłączoné témë === * [[Zupa]] |col2= === Jiné zupë === {{#categorytree:Zupë|hideroot=on|mode=pages}} }} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://www.gov.pl/web/rolnictwo/kaszubska-zupa-brzadowa Kaszubska zupa brzadowa (pò pòlskù)] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Zupë]] [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] 78k5sgmk5fqmg4kh6ou7dugmukv4mqw 219064 219063 2026-10-17T15:05:02Z Terrus38 14026 219064 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} '''Brzadowô zupa''' – [[zupa]] ùgòtowónô z sëszonégò brzadu (np. [[krëszka|krëszków]], [[jabkò|jabków]], [[wisznia|wiszniów]]), do jaczi dodôwô sã [[klósczi]]. Je to tradicyjny môltëch na Kaszëbach, a téż w pòblësczich regionach, np. na [[Krôjna (región)|Krôjnie]] czë [[Kùjawë|Kùjawach]]. == Òbaczë téż == {{Col2 |col1= === Pòłączoné témë === * [[Zupa]] |col2= === Jiné zupë === {{#categorytree:Zupë|hideroot=on|mode=pages}} }} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://www.gov.pl/web/rolnictwo/kaszubska-zupa-brzadowa Kaszubska zupa brzadowa (pò pòlskù)] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Zupë]] [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] 9bl87vmz1i2olurl0u0d2cpfoji924s 0 9111 219050 214047 2026-10-17T13:19:05Z Terrus38 14026 219050 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Mrongovius portret.jpg|mały|Pòrtret Mrągòwiusza z XIX st.]] '''Krësztof Celestin Mróngòwiusz''' abò '''Mrągòwiusz'''<ref name= "Tréder"></ref> (''Christoph Cölestin Mrongovius''; ùr. 19 lëpińca 1764 w Dąbrównie pòd Òlsztinkã n Mazurach, ùm. 3 czerwińca 1855 we [[Gduńsk|Gduńskù]]) – [[Lëterstwò|ewangelëcczi]] dëchòwny, filolog, leksykògraf, wiôldżi hùmanista, pòliglota i pedagóga. Przeprowadzył pierszé wôżne w [[Slawistika|slawisticzi]] badania nad [[Kaszëbi|Kaszëbama]] i [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbizną]]. Jegò kaszëbskò-niemieckò-pòlsczi słowôrzk i nadczidniãca ò kaszëbskò-rusczich analogiach pòbùdzelë do badaniów rusczich ùczałëch, dzãka czémù zainteresowania Kaszëbama dostałë sã w krąg eùropejsczi pòliticzi. == Żëcé i zwënédżi == [[Òbrôzk:Gdańsk University 2928.JPG|mały|Pòmnik we Gduńskù, autor [[Giennadij Jerszow]]]] Kùńcził Ùniwersytet w Króléwcu, w tim miesce mieszkôł do 1798. Studiowôł teòlogiã i filozofiã. Całi czas pògłãbiwôł znajomòsc [[Pòlsczi jãzëk|pòlsczégò jãzëka]]. 11 maja 1798 òstôł mianowóny pòlskò-ewangelicczim kaznodzeją w kòscele sw. Anë i lektorã pòlsczégò jãzëka w Akademicczim Gimnazjum w Gduńsku. Òd 1812 béł òn téż szkòlnym pòlsczégò jãzëka w gduńsczi szkòle przë parafii sw. Jana<ref name= "Tréder">[[Jerzi Tréder]], ''Môl K.C. Mrągòwiusza w dzejach Kaszëbów i jich jazëka'', „[[Acta Cassubiana]]” 2015, s. 131–142.</ref>. Òkróm pòlsczégò i niemiecczégò znôł téż [[Łacyńsczi jãzëk|łacëznã]], grekã, hebrajsczi, francësczi i angelsczi. Ùcził sã téż rusczégò, czesczégò, łużëcczégò i lëtewsczégò. Mô niemôłé zwënédżi w pòlonisticzi. Wëdôwôł słowôrze pòlsczégò jãzëka (m.jin. {{jãz.|pl}} ''Dokładny słownik polsko-niemiecki'', {{jãz.|de}} ''Ausführliches polnisch-deutsches Wörterbuch''), do jaczich włącził régã pòmòrsczich regionalizmów. [[Kaszëbizm|Kaszëbizmë]] mòże nalezc ju w słowarzu wëdónym w 1803. Mrągòwiusz béł pòmësłodôwcą programù badaniów kaszëbsczich. W latach 1826-1827 òdbéł nôùkową wanogã do [[Cecenowò|Cecenowa]] i [[Główczëce|Główczëc]]. W ramach programù ùdało mù sã napisac skrómny kaszëbskò-niemieckò-pòlsczi słowôrzk z kòl 275 wërazama (ò titule ''Zbiérk wëbrónëch kaszëbsczich wërazów spisónëch pòlską òrtografią, apartnëch òd pòlsczich''). Słowiznã Mrągòwiusz zbiérôł w wikszoscë òd [[Kabôtkòwie|Kabôtków]], tj. z òkòlégò jezór [[Łebskò]] i [[Sarbskò]]. Rãkòpis słowôrza dostôł òd Mrągòwiusza rusczi badéra P.I. Prejs, jaczi w 1840 napisôł z niegò rapòrt (skrodzoną wersjã). Rapòrt stôł sã szerok znóny w nôùkowim swiece i béł zwëskóny w jinszich słowarzach (na przëmiôr w 1862 ù [[Aleksander Hilferding|Hilferdinga]], w 1875 ù [[Oskar Kolberg|Kolberga]], w 1881 ù [[Léón Biskùpsczi|Biskùpsczégò]], w 1893 ù [[Stefan Ramułt|Ramułta]])<ref name= "Tréder"></ref>. Całi program badaniów kaszëbsczich Mrągòwiusza realizowôł pózni [[Florión Cenôwa|F. Cenôwa]]. == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Krzysztof Mrongovius House in Olsztynek (2).jpg| Òbrôzk:Krzysztof Celestyn Mrongowiusz Kalendarz pruski polski Królewiec 1793.jpg| Òbrôzk:2024-07 Olsztynek (4).jpg| </gallery> == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://catalog.hathitrust.org/Record/011629623 ''Dokładny słownik polsko-niemiecki = Ausführliches polnisch-deutsches Wörterbuch, 1835''.] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Jãzëkòznôwcë]] [[Kategòrëjô:Dëchòwny]] [[Kategòrëjô:Filologiô]] [[Kategòrëjô:Filologiô]] j7h8rbq7ko2qa2leg9bsduamny50ssz 0 9299 219056 210569 2026-10-17T13:47:28Z Iketsi 3254 == Òbaczë téż == * [[Mòra]] 219056 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Schiavonetti Soul leaving body 1808.jpg|mały]] '''Dësza''' – pòdług nôpierszëch prôwdów wiarë w [[Katolëcczi Kòscół|Katolëcczim Kòscele]] lëdzkô dësza je niesmiertelnô. == Òbaczë téż == * [[Mòra]] * [[Smierc]] == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Trinity Church Cemetery NYC.jpg|Amerikańsczi smãtôrz. Lëdzkô stara ò grobë wskaziwô na wiarã, że dësza je niesmiertelnô Òbrôzk:Ba and mum.jpg| Òbrôzk:Meister von Heiligenkreuz 001.jpg| Òbrôzk:The wheel of life, Buddhism Bhavachakra.jpg| </gallery> == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Katolëcczi Kòscół]] [[Kategòrëjô:Smierc]] r9bvh6h2m0brl5698y1g4l9ip62afm9 0 9435 219062 198591 2026-10-17T15:02:08Z Terrus38 14026 kòrekta 219062 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Polskie pączki.jpg|mały|Pùrcle]] [[Òbrôzk:00409 paczki z serem, sanok.jpg|mały|Pùrcle ze sërã]] [[Òbrôzk:Paczek Samolez.JPG|mały|Donut]] '''Pùrcel''' – zort młodzewégò wëpiékù z pszény mączi. Mô spłaszczony sztôłt. Je bruniony na cemno-złotą farwã w głãbòczim sëtim. Tradicjô kôże je nadzewac przed brunienim. Czedë pùrcel je ùpiekłi, trzeba gò pòsmarowac roztopionym cëkrem pùdrem. Pierwi pùrclë nadzewało sã czasã migdałem abò òrzechem. Wierzono, że chto na taczi trafi, bãdze mieć szczescy w żëcém. Na Szląskù pùrclë znóny są pòd pòzwą kreple. Wedle wëdóny w 1714 r. we [[Frankfùrt nad Òdrą|Frankfùrce]] i [[Lipsk|Lipskù]] szląsczi kroniczi (Der Schlesischen Kern-Chronicke) òd dôwna jistniało słowò Kraeppel. W [[Niemiecczi jãzëk|miemiecczim jãzëkù]] ni ma jednégò pòchwôtu na nen wëpiék, a słowò Pfannkuchen mòże òznaczac równo pùrcel jak i plińc òd mączi. W Americe pùrcle sã zwónë ''doughnuts'' (''donuts''). Mają sztôłt piestrzenia z dzurą pòstrzódkù. Mniészé, barżi òkrągłë zwią sã ''holes''. === Tłësti Czwiôrtk === [[Tłësti Czwiôrtk]] to òstatny [[czwiôrtk]] przed Wiôldżim Pòstã. Rozpòczinô slédny tidzéń karnawału. Czedës tego dnia fejrowóny béł kùńc zëmë a pòczątk zymkù. Impreza rozpòczina sã òd tłëstégò jedzeniô: miãsa, kapùstë ze skwarkama, abò blós skwarkama. Pùrcle bëłë na òstatk. Tedë pùrcle miałë nadzenie ze słoninë, a sóm kùch nie bëł cëkrzony. Dzysdnia pùrcle na miodno stanowią nôczãscy jôdóną przekąskã òb nen dzéń. === Wôrtnoscë pùrcla === {| class="wikitable" |- | Energiô || 290 kcal |- | Biôłtkò || 5,3 g |- | Sëté || 10,9 g |- | Wãglowòdanë || 43,5 g |- | Błónnik || 1,1 g |} * == Bibliografia == * Czerwińska, T., Pająk A., Lucyna S. Z kaszëbsczim w szkòle, Gduńsk 2001, s. 173<br /> == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * https://web.archive.org/web/20150214032936/http://www.poradnikzdrowie.pl/zywienie/co-jesz/jak-spalic-kalorie-z-jednego-paczka_40548.html [dostęp 2014.11.17] * http://www.ilewazy.pl/paczek [dostęp 2014.11.17] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kùchniô]] bbsh8m8080gjbvnpthv5a5v9xabfu2z 0 10874 219070 200328 2026-10-17T23:22:32Z Kent Wang 20088 Refeitório, Convento de Cristo 91.jpg 219070 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Refeitório, Convento de Cristo 91.jpg|mały|Refektôrz]] '''Refektôrz''' – to je klôsztornô jôdnica. Òn mòże bëc w zómkù. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Architektura]] n8w11sxmoqbn3ud92xff8rw3o7zvofe 0 11571 219067 218217 2026-10-17T19:57:52Z DawnyTest 14843 () 219067 wikitext text/x-wiki {{Jiné znaczënczi}} {{Infobox-państwò|miono=Repùblika Kòsowa|gwôsné miono=Republika e Kosovës<br> Република Косово|fana=Flag of Kosovo.svg|miono-genitiw=Kòsowa|herb=Emblem of the Republic of Kosovo.svg|himn=[[Himn Repùbliczi Kòsowa|Himni i Republikës së Kosovës]] (Himn Repùbliczi Kòsowa)|na karce=Europe-Republic of Kosovo.svg|jãzëk=[[Albańsczi jãzëk|albańsczi]], [[Serbsczi jãzëk|serbsczi]]|stolëca=Prisztina|fòrma państwa=parlamentarnô repùblika|Prezydeńt=Albulena Haxhiu (p.ò.)|Premiéra=Albin Kurti|wiéchrzëzna=10.908|procent-wòdë=|rok=2011|lëdztwò=1.907.592|dëtk=[[euro]]|kòd dëtka=EUR|czasowô cona=+2|kòd=XK|Internet=.xk|aùtowi kòd=RKS|telefón=+383 }} '''Kòsowò''' ({{jãz.|sq}} Republika e Kosovës, Kosova, ''Kosovë'', {{jãz.|sr}} Република Косово) – [[Kòsowò je serbsczé|dzélowò ùznóné]] państwò w pôłniowi [[Eùropa|Eùropie]], na [[Bałkańsczi Półòstrów|Bałkańsczim Półòstrowie]]. Jegò stolëcą i nôwikszim gardã je [[Prisztina]] a historëczną stolëcą – gard [[Prizren]]. == Midzënôrodné ùznanié == {{Apartny artikel|Kòsowò je serbsczé}} Zamieszkóné w wikszoscë przez Albańczików Kòsowò ògłosëło samòstójnotã òd [[Serbiô|Serbsczi]] w 2008 rokù, po kòsowsczi wòjnie. Jegò samòstójnotã ùznało 102 ze 193 państwów nôleżącëch do [[Òrganizacjô Zjednónëch Nôrodów|ÒZN]], w tim [[Pòlskô]]. Samòstójnotë Kòsowa nie ùznôwô Serbiô, chtërna wcyg ùwôżô je za swòje teritorium ò pòzwie Kòsowò i Metochiô (serb. Косово и Метохија). == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Pristina_photo_montage_2013.png|[[Prisztina]] Òbrôzk:Manastir_Visoki_Dečani_(Манастир_Високи_Дечани)_-_by_Pudelek..jpg|Mònastér Visoki Dečani Òbrôzk:Palacio_de_Juventud_y_Deportes,_Pristina,_Kosovo,_2014-04-16,_DD_21.JPG|Pałac Spòrtu, Prisztina Òbrôzk:Puente_de_Piedra,_Prizren,_Kosovo,_2014-04-16,_DD_13.JPG|Mòst w Prizrenie </gallery> == Òbaczë téż == {{Col2 |col1= {{Pòdobnô pòzwa|Kòsowò (wiele znaczeniów)}} |col2= === Sparłãczoné témë === * [[Kòsowò je serbsczé]] * [[Serbiô]] * [[Albańskô]] }} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Eùropa}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kòsowò| ]] [[Kategòrëjô:Eùropejsczé państwa]] [[Kategòrëjô:Bałkańsczi Półòstrów]] e1uvaq8lqj9tlvtkncs8b1ig7ay8twr 0 11850 219079 211844 2026-10-18T11:44:34Z Terrus38 14026 219079 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò|gwôsné miono=El Salvador|lëdztwò=6 825 935|telefón=503|Internet=.sv|kòd=SV|himn=Himno Nacional de el Salvador|swiãto=[[15 séwnika]]|czasowô cona=-6|kòd dëtka=USD|dëtk=dolar|rok=2021|procent-wòdë=1.5|miono=Salwadór|wiéchrzëzna=21 041|fòrma państwa=repùblika|stolëca=San Salvador|jãzëk=[[Szpańsczi jãzëk|szpańsczi]]|mòtto=Dios, Unión, Libertad|na karce=El Salvador (orthographic projection).svg|herb=Coat of arms of El Salvador.svg|fana=Flag of El Salvador.svg|miono-genitiw=Salwadoru||Mònarcha=|Premiéra=|Prezydeńt=Nayib Bukele}} '''Salwadór''' ([[Szpańsczi jãzëk|szp.]] ''El Salvador'') – [[Państwò]] we Westrzédny Americe. Òficjalnym jãzëkã państwa je [[Szpańsczi jãzëk|szpańsczi]]. Salwadór leżi pòmidzë [[Gwatemala|Gwatemalą]] a [[Honduras|Hondurasã]] i mô przëstãp do òceanu. Stolëcą Salwadoru je [[San Salvador]]. Miono kraju òznôczô po szpańsku ''zbawicél''. == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:El_Salvador_Topography.png|Topògrafiô Salwadoru Òbrôzk:Koppen-Geiger Map SLV present.svg|Klimat Salwadoru w skalë Köppena Òbrôzk:Eumomota superciliosa.jpg| Òbrôzk:Catedral Nuestra Señora de La Paz, Ciudad de San Miguel, El Salvador..JPG|Katédra w San Miguel Òbrôzk:Festival para el Buen Vivir y Gobernando con la Gente-San Miguel (24561997210).jpg| Òbrôzk:Pupusas El Salvador Centro America.JPG| Òbrôzk:Chorros de La Calera.JPG| Òbrôzk:Lago de coatepeque de color.jpg| </gallery> == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Amerika}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pôłniowô Amerika]] r13vbueg6scd9zdk7065bnm1wcsd0jq 0 12325 219075 216756 2026-10-18T10:08:58Z DawnyTest 14843 219075 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò|gwôsné miono=‏جمهورية السودان|miono=Repùblika Sudanu|fana=Flag of Sudan.svg|miono-genitiw=Sudanu|herb=Emblem of Sudan.svg|himn=السلام الجمهوري<br> Nahnu Dżund Allah Dżund Al-watan|na karce=Sudan in its region (undisputed).svg|jãzëk=[[arabsczi jãzëk|arabsczi]], [[angelsczi jãzëk|angelsczi]]|stolëca=Chartum|fòrma państwa=repùblika|wiéchrzëzna=1 861 484|procent-wòdë=|rok=2025|lëdztwò=50 614 633|dëtk=funt sudańsczi|kòd dëtka=SDG|czasowô cona=+3|swiãto=1 stëcznika|kòd=SD|Internet=.sd|telefón=+249|Prezydeńt=Abd al-Fattah Abd ar-Rahman al-Burhan|Premiéra=Kamil Idris |aùtowi kòd=SUD}} '''Sudan''' je państwã w [[Afrika|Africe]]. Stolëcznym gardã je Chartum, greńcze z [[Egipt|Egiptem]], [[Eritrejô|Eritreją]], [[Etiopiô|Etiopią]], [[Pôłniowi Sudan|Pôłniowim Sudanem]], [[Repùblika Westrzódnoafrikańskô|Centralnô Afrikã]], [[Czad|Czadem]], [[Libiô|Libią]]. W anticznym czasu bëł dzélą [[Stôrożëtni Egipt|Stôrożëtniego Egiptu]], do dzys w Sudanie nachôdô sã piramidë nôlëcznisza je w gardze Meroe<ref>''[https://www.national-geographic.pl/traveler/kierunki/sudan-pachnie-kadzidlem/ Sudan pachnie kadzidłem | National Geographic]'' [online], www.national-geographic.pl [dost. 2026-07-15] ({{jãz.|pl}}).</ref>. Pò wiele zmianach w historii òstał sã dzélą jimperium òsmańsczégò<ref>[https://discoversudan.de/en/sudan/history/islamic-period Islamic period] Discover Sudan [2025-09-02]</ref>. W 1881 zaczãło sã tu pòwstanié Mahdistów, chtërzy biôtkòwali o samòstójnotã i o rozszérzenié [[Islam|islamu]] le w 1898 òdniesli stracenie z wòjskami [[Wiôlgô Britaniô|Wiôldżi Britanji]]<ref name=":0">[https://www.britannica.com/place/Sudan/The-British-conquest Sudan] Encyclopedia Britannica [2025-09-02]</ref><ref>[https://discoversudan.de/en/sudan/history/mahdiya Mahdiya] Discover Sudan [2025-09-02]</ref>. Sudan stał sã anielską kolonią (jakò Anglo-Egipsczi Sudan, kòndominiùm [[Wiôlgô Britaniô|Wiôldżi Britanji]] i [[Egipt|Egiptu]])<ref name=":0" /><ref name=":1">[https://www.bbc.com/news/world-africa-14094995 Sudan country profile] BBC News [2025-09-02]</ref>. 1 stëcznika 1956 Sudan zwëskał samòstójnotã<ref name=":0" />. Do 2011 Sudan bëł nôwikszim państwã w Africe, czedë [[Pôłniowi Sudan]] obznôjmił samòstójnotã<ref name=":1" />. Wiéchrzëzna 1 861 484 km&#xB2;<ref name=":0" />. Lëdztwò w 2025 bëło 50 614 633 mieszkańców. Długòsc żëcô dlô chłopów je 63 lata, a dlô białków 68<ref name=":1" />. Nôwikszą religiją je [[islam]], wëznaje go 91% lëdztwa, [[chrzescëjaństwò]] wëznaje 5,4% a 2,8% wëznaje religije rodne<ref>[https://www.state.gov/reports/2022-report-on-international-religious-freedom 2022 Report on International Religious Freedom] [2023-05-15] US Department of State [2025-09-02]</ref>. Ùrzãdowim jãzëkã je [[Arabsczi jãzëk|arabsczi]] i [[Angelsczi jãzëk|angelsczi]], ale mieszkańcy gôdoją téż w rodnych jãzëkach, na przëmiôr Beja i Hausa<ref>[https://www.worldatlas.com/articles/what-languages-are-spoken-in-sudan.html What Languages Are Spoken In Sudan?] World Atlas [2025-09-02]</ref>. == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:WN 06-0142-39 - Flickr - NZ Defence Force.jpg|Chartum, stolëczny gard Òbrôzk:Sudan Meroe Pyramids 2001.JPG|Piramide w Meroe, dôwnym gardã Egipsczim Òbrôzk:Omdurman Market.JPG|Omdurman, stolëczny gard òbczas pòwstania Mahdistów </gallery> == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Afrika}} [[Kategòrëjô:Afrika]] if3mu9h4w3jhho7fpaihsmdbpg8k9cq 0 12365 219073 216431 2026-10-18T08:56:58Z DawnyTest 14843 Dofùlowanié 219073 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò|gwôsné miono=Umbuso weSwatini<br> Kingdom of Eswatini|miono=Królestwo Eswatini|fana=Flag of Eswatini.svg|miono-genitiw=Eswatini|herb=Coat of arms of Eswatini.svg|mòtto=Siyinqaba<br>(Jesmë cwierdzą)|jãzëk=[[suazi jãzëk|suazi]], [[angelsczi jãzëk|angelsczi]]|stolëca=Mbabane|fòrma państwa=absolutna mònarchiô|wiéchrzëzna=17 363|procent-wòdë=-|dëtk=lilangeni|kòd dëtka=SZL|czasowô cona=+2|telefón=+268|Internet=.sz|himn=Nkulunkulu Mnikati wetibusiso temaSwati|swiãto=|kòd=SZ|lëdztwò=1,138,089|rok=2024|na karce=Eswatini in its region.svg|Mònarcha=Mswati III|Premiéra=Russell Dlamini }} '''Eswatini''' (dôwni Suazi) – môłë państwò w pôłniowi [[Afrika|Africe]], ze stolëcznemi gardami Mbabane i Lobamba. Greńcze z [[Repùblika Pôłniowi Africzi|Pôłniową Afriką]] (długosc grańcë 438 km) i [[Mòzambik|Mòzambikã]] (108 km). Nie mô przëstãpu do mòrza<ref name=":1" />. Krôj ten béł kòlonią [[Wiôlgô Britaniô|Wiôldżi Britanii]], zwëskôł samòstójnotã 6 séwnika 1968<ref>''[https://2017-2021.state.gov/eswatini-independence-day-2/ Eswatini Independence Day]'' [online], United States Department of State [dost. 2026-10-18] ({{Jãz.|en}}).</ref>. W 2018 król Mswati III zinaczëł miono ''Suazi'' kraju na Eswatini<ref>''[https://www.bbc.com/news/world-africa-14095303 Eswatini country profile]'', „BBC News”, 9 lëpińca 2011 [dost. 2026-10-18] ({{Jãz.|en}}).</ref>. Lëdztwo w 2024 bëło 1 138 089, z czegò 538,600 to chłopy a 599,489 białczi<ref name=":1">[https://web.archive.org/web/20181231101755/https://www.cia.gov/library/publications/resources/the-world-factbook/geos/wz.html Eswatini] The World Factbook</ref>. Długòsc żëcô w 2026 wënosëłô 64,5 lat dlô òbu pëłców, dlô białków 67,4, a dlô chłopów 61,6<ref>[https://www.worldometers.info/demographics/swaziland-demographics/ Eswatini Demographics] Worlometer [dost. 2026-10-18]</ref>. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Afrika}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Afrika]] m2eqazadnx2p3syxnco5rj2q9nfhr0a 219077 219073 2026-10-18T11:31:10Z Terrus38 14026 kòrekta 219077 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò|gwôsné miono=Umbuso weSwatini<br> Kingdom of Eswatini|miono=Królestwò Eswatini|fana=Flag of Eswatini.svg|miono-genitiw=Eswatini|herb=Coat of arms of Eswatini.svg|mòtto=Siyinqaba<br>(Jesmë cwierdzą)|jãzëk=[[jãzëk suazy|suazy]], [[angelsczi jãzëk|angelsczi]]|stolëca=Mbabane|fòrma państwa=absolutnô mònarchiô|wiéchrzëzna=17 363|procent-wòdë=-|dëtk=lilangeni|kòd dëtka=SZL|czasowô cona=+2|telefón=+268|Internet=.sz|himn=Nkulunkulu Mnikati wetibusiso temaSwati|swiãto=|kòd=SZ|lëdztwò=1,138,089|rok=2024|na karce=Eswatini in its region.svg|Mònarcha=Mswati III|Premiéra=Russell Dlamini }} '''Eswatini''' (dôwni Suazi) – môłé państwò w pôłniowi [[Afrika|Africe]], ze stolëcznyma gardama [[Mbabane]] i [[Lobamba|Lobambą]]. Grańczi z [[Repùblika Pôłniowi Africzi|Pôłniową Afriką]] (długòsc grańcë 438 km) i [[Mòzambik|Mòzambikã]] (108 km). Ni mô przëstãpu do mòrza<ref name=":1" />. Krôj ten béł kòlonią [[Wiôlgô Britaniô|Wiôldżi Britanii]], a samòstójnotã zwëskôł 6 séwnika 1968<ref>''[https://2017-2021.state.gov/eswatini-independence-day-2/ Eswatini Independence Day]'' [online], United States Department of State [dost. 2026-10-18] ({{Jãz.|en}}).</ref>. W 2018 król Mswati III zmienił miono kraju ze ''Suazi'' na ''Eswatini''<ref>''[https://www.bbc.com/news/world-africa-14095303 Eswatini country profile]'', „BBC News”, 9 lëpińca 2011 [dost. 2026-10-18] ({{Jãz.|en}}).</ref>. Lëdztwo w 2024 wënosëło 1 138 089 òsób, z czegò 538 600 to chłopi a 599 489 – białczi<ref name=":1">[https://web.archive.org/web/20181231101755/https://www.cia.gov/library/publications/resources/the-world-factbook/geos/wz.html Eswatini] The World Factbook</ref>. Długòsc żëcô w 2026 wënosëła 64,5 lat dlô òbu pëłców: dlô białków 67,4, a dlô chłopów 61,6<ref>[https://www.worldometers.info/demographics/swaziland-demographics/ Eswatini Demographics] Worlometer [dost. 2026-10-18]</ref>. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Afrika}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Afrika]] gem4ic5qvfl3lhy3pag8zej03intst7 0 12403 219074 217898 2026-10-18T10:07:33Z DawnyTest 14843 Dofùlowanié 219074 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò |gwôsné miono=‏جمهوريّة تشاد‎ Jumhuriyat Tashad<br> République du Tchad |fana=Flag of Chad.svg |herb=Coat of arms of Chad.svg |miono-genitiw=Czadu |miono=Repùblika Czadu |mòtto=Unité, Travail, Progrès<br>(Jednosc, Prôcô, Pòkrok) |na karce=Location Chad AU Africa.svg |jãzëk=[[francësczi jãzëk|francësczi]], [[arabsczi jãzëk|arabsczi]] |dëtk=CFAńsczi frank |kòd dëtka=CFA |kòd=TD |stolëca=Ndżamena |fòrma państwa=repùblika |wiéchrzëzna=1 284 000 |procent-wòdë=- |rok=2026 |lëdztwò=21,560,380 |czasowô cona=+1 |himn=La Tchadienne<br>Pieśń Czadu <center>[[Òbrôzk:La Tchadienne (instrumental).ogg]]</center> |Internet=.td |telefón=235 |Prezydeńt=Mahamat Idriss Deby |Premiéra=Allamaye Halina }} '''Czad''' ({{jãz.|fr}} ''Tchad'', {{jãz.|ar}} ‏'''تشاد‎''') – je państwã w centralny [[Afrika|Africe]], dzélowo na Saharze, bez przestãpù do mòrza. Greńczë z [[Niger|Nigrã]], [[Nigeriô|Nigerią]], [[Kamerùn|Kamerùnã]], [[Repùblika Westrzódnoafrikańskô|Centralą Afriką]], [[Sudan|Sudanã]] ë [[Libiô|Libią]]. == Geògrafiô == === Pòłożenié === Centralnô Afrika, na pôłnie òd Libie. === Wiéchrzëzna === * całownô: 1 284 000 km² * wiéchrzëzna lądu: 1,259,200 km² * wiéchrzëzna wòdów: 24,800 km² === Lądowé grańce === * òglowô długòsc wszëtczich grańców: 6,406 km * Państwa, z jaczimi ma grańce: Kamerùn 1,116 km; Repùblika Westrzódnoafrikańskô 1,556 km; Libiô 1,050 km; Niger 1,196 km; Nigeriô 85 km; Sudan 1,403 km === Klimat === Tropikalni na pôłniu, piôszczësti na nôrdze === Ùsztôłcenié terenu === szeroczé, sëche równinë w centrùm, piôszczëzna na nôrdze, górë na nordowim zôpôdze, nizënë na pôłniu === Wësokòsc terenu === * strzédnô wësokòsc: 543 m * nôniższô wësokòsc: piôszczëzna Djurab 160 m * nôwëższi czëp: Emi Kussi 3,445 m === Gruńtë wedle ùżiwaniô === * rolné gruńtë 39.6% (w tim 3.9% òrnëch gruńtów w 2011) * lasë: 9.1% == Demògrafiô == === Pòpulacjô === * lëdztwò: 21,560,380 (2026)<ref>[https://www.worldometers.info/world-population/chad-population/ Chad population] Worldometer</ref> === Etniczné karna === Sara (Ngambaye/Sara/Madjingaye/Mbaye) – 29,9%, Kanembu/Bornu/Buduma – 9,7%, Arabowie – 9,6%, Wadai/Maba/Masalit/Mimi – 7,5%, Gorane – 5,8%, Masa/Musseye/Musgum – 4,9%, Marba/Lele/Mesme – 3,7%, Bulala/Medogo/Kuka – 3,6%, ë jinszi. === Jãzëczi === Francësczi (òficjalny), Arabsczi (òficjalny), Sara (na pôłniu), wicy jak 120 jinszich jãzëków ë dialektów === Religijné karna === * religie<ref>[https://minorityrights.org/country/chad/ Chad – minority right groups]</ref>: ** [[Islam]]: 52.1% ** [[Chrzescëjaństwò]]: 44.2% *** [[Protestantizm]]: 23.9% *** [[Katolëcczi Kòscół]]: 20% *** jinsze chrzescëjańsczé: 0.3% **Animizm: 0.3% **brak: 2.8% **nieòpisóne 0.7% === Ùrbanizacjô === * mieskô pòpùlacjô: 22.7% (4,902,946 mieszkańców w 2026)<ref name=":1">''[https://www.worldometers.info/demographics/chad-demographics/ Chad Demographics 2026 (Population, Age, Sex, Trends)]'' [online], Worldometer [dost. 2026-10-18] ({{Jãz.|en}}).</ref> * wikszé miesczé òstrzódczi: Ndżamena (stolëca) – 1,934,909 mieszkańców; Abéché – 443,793 mieszkańców, Moundou – 281,943 mieszkańców<ref name=":1" /> == Pòliticzny system == === Wëkònôwczô władza === * prezydeńt: Mahamat Idriss Deby<ref>[https://www.aljazeera.com/news/2024/5/24/chads-deby-sworn-in-as-president-as-allamaye-halina-named-new-pm Chad’s Deby sworn in as president as Allamaye Halina named new PM] Al Jazeera</ref> * prémier: Allamaye Halina<ref>[https://chadembassy.in/prime-minister-of-the-chad-republic/ Prime Minister of The Chad Republic] Chad Embassy in India</ref> === Ùstawòdôwczô władza === jednojizbòwi parlament (Nôrôdnô Gromada – 188 nôleżników na sztërëlatną kadencjã) == Òbaczë téż == * [[Nigeriô]] * [[Afrika]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bibliografiô == * [https://web.archive.org/web/20200518164645/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cd.html ''Czad w „The World Factbook”''] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Afrika}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Afrika]] 3ap0bes5jhhjp2elpj9qlosd5zs8soy 219078 219074 2026-10-18T11:42:37Z Terrus38 14026 kòrekta 219078 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò |gwôsné miono=‏جمهوريّة تشاد‎ Jumhuriyat Tashad<br> République du Tchad |fana=Flag of Chad.svg |herb=Coat of arms of Chad.svg |miono-genitiw=Czadu |miono=Repùblika Czadu |mòtto=Unité, Travail, Progrès<br>(Jednosc, Prôca, Pòkrok) |na karce=Location Chad AU Africa.svg |jãzëk=[[francësczi jãzëk|francësczi]], [[arabsczi jãzëk|arabsczi]] |dëtk=frank CFA |kòd dëtka=CFA |kòd=TD |stolëca=Ndżamena |fòrma państwa=repùblika |wiéchrzëzna=1 284 000 |procent-wòdë=- |rok=2026 |lëdztwò=21,560,380 |czasowô cona=+1 |himn=La Tchadienne<br>Piesniô Czadu <center>[[Òbrôzk:La Tchadienne (instrumental).ogg]]</center> |Internet=.td |telefón=235 |Prezydeńt=Mahamat Idriss Deby |Premiéra=Allamaye Halina }} '''Czad''' ({{jãz.|fr}} ''Tchad'', {{jãz.|ar}} ‏'''تشاد‎''') – państwò w centralny [[Afrika|Africe]], pòłożoné dzélã na [[Sahara|Saharze]], bez przestãpù do mòrza. Grańczi z [[Niger|Nigrã]], [[Nigeriô|Nigerią]], [[Kamerun|Kamerunã]], [[Westrzédnoafrikańskô Repùblika|Westrzédnoafrikańską Repùbliką]], [[Sudan|Sudanã]] ë [[Libiô|Libią]]. == Geògrafiô == === Pòłożenié === Centralnô Afrika, na pôłnié òd Libie. === Wiéchrzëzna === * całownô: 1 284 000 km² * wiéchrzëzna lądu: 1 259 200 km² * wiéchrzëzna wòdów: 24 800 km² === Lądowé grańce === * òglowô długòsc wszëtczich grańców: 6 406 km * Państwa, z jaczimi mô grańce: Kamerun – 1 116 km; Westrzédnoafrikańskô Repùblika – 1 556 km; Libiô – 1 050 km; Niger – 1 196 km; Nigeriô – 85 km; Sudan – 1 403 km === Klimat === Tropikalny na pôłniu, piôszczëti na nôrdze === Ùsztôłcenié terenu === szeroczé, sëché rówiznë w centrum, pùstiniô na nôrdze, górë na nordowim zôpadze, niżawë na pôłniu === Wësokòsc terenu === * strzédnô wësokòsc: 543 m * nôniższô wësokòsc: pùstiniô Djurab 160 m * nôwëższi czëp: Emi Kussi 3 445 m === Gruńtë wedle ùżiwaniô === * rolné gruńtë 39.6% (w tim 3.9% òrnëch gruńtów w 2011) * lasë: 9.1% == Demògrafiô == === Pòpulacjô === * lëdztwò: 21 560 380 (2026)<ref>[https://www.worldometers.info/world-population/chad-population/ Chad population] Worldometer</ref> === Etniczné grëpë === Sara (Ngambaye/Sara/Madjingaye/Mbaye) – 29,9%, Kanembu/Bornu/Buduma – 9,7%, [[Arabòwie]] – 9,6%, Wadai/Maba/Masalit/Mimi – 7,5%, Gorane – 5,8%, Masa/Musseye/Musgum – 4,9%, Marba/Lele/Mesme – 3,7%, Bulala/Medogo/Kuka – 3,6%, ë jinszi. === Jãzëczi === Francësczi (òficjalny), Arabsczi (òficjalny), Sara (na pôłniu), wicy jak 120 jinszich jãzëków ë dialektów === Religijné karna === * religie<ref>[https://minorityrights.org/country/chad/ Chad – minority right groups]</ref>: ** [[Islam]]: 52,1% ** [[Chrzescëjaństwò]]: 44,2% *** [[Protestantizm]]: 23,9% *** [[Katolëcczi Kòscół|Katolëcyzm]]: 20% *** jinsze chrzescëjańsczé: 0,3% **Animizm: 0,3% **brak: 2,8% **nieòpisóne 0,7% === Ùrbanizacjô === * mieskô pòpùlacjô: 22,7% (4 902 946 mieszkańców w 2026)<ref name=":1">''[https://www.worldometers.info/demographics/chad-demographics/ Chad Demographics 2026 (Population, Age, Sex, Trends)]'' [online], Worldometer [dost. 2026-10-18] ({{Jãz.|en}}).</ref> * wikszé miesczé òstrzódczi: Ndżamena (stolëca) – 1 934 909 mieszkańców; Abéché – 443 793 mieszkańców, Moundou – 281 943 mieszkańców<ref name=":1" /> == Pòliticzny system == === Wëkònôwczô władza === * prezydeńt: Mahamat Idriss Deby<ref>[https://www.aljazeera.com/news/2024/5/24/chads-deby-sworn-in-as-president-as-allamaye-halina-named-new-pm Chad’s Deby sworn in as president as Allamaye Halina named new PM] Al Jazeera</ref> * premiéra: Allamaye Halina<ref>[https://chadembassy.in/prime-minister-of-the-chad-republic/ Prime Minister of The Chad Republic] Chad Embassy in India</ref> === Ùstawòdôwczô władza === jednojizbòwi parlament (Nôrodnô Gromada – 188 nôleżników na sztërëlatną kadencjã) == Òbaczë téż == * [[Nigeriô]] * [[Afrika]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bibliografiô == * [https://web.archive.org/web/20200518164645/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cd.html ''Czad w „The World Factbook”''] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Afrika}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Afrika]] dqanr6jdzwjipi2ayhibsn3lqj80ihp 10 12586 219040 217888 2026-10-17T12:22:06Z Iketsi 3254 __same_row=yes 219040 wikitext text/x-wiki <includeonly>style="position:relative;height:100%;{{#if:{{{cellwidth|}}}|width:{{{cellwidth}}};}}" |<span style="position:absolute;top:80%;left:0;width:{{{1|}}}%;height:20%;background:gold;z-index:0;"></span><span style="position:relative;z-index:1;">{{{2|{{{1|}}}}}}{{#if:{{{3|}}}|{{{sep|&#32;}}}}}{{{3|}}}</span></includeonly><noinclude> {| class="wikitable" |+ |- | <code><nowiki>{{%t|11}}</nowiki></code> || {{%t|11}} |- {{ExampleRow|__template=%t|__same_row=yes|11}} |- | <code><nowiki>{{%t|{{#expr: 100/3 round 2}}}}</nowiki></code> || {{%t|{{#expr: 100/3 round 2}}}} |- {{ExampleRow|__template=%t|__same_row=yes|<nowiki>{{#expr: 100/3 round 2}}</nowiki>}} |- {{ExampleRow|__template=%t|__same_row=yes|{{#expr: 100/3 round 2}}}} |- | <code><nowiki>{{%t|33|Test}}</nowiki></code> || {{%t|33|Test}} |- | <code><nowiki>{{%t|33|33!|Test}}</nowiki></code> || {{%t|33|33!|Test}} |- | <code><nowiki>{{%t|33||Test}}</nowiki></code> || {{%t|33||Test}} |- | <code><nowiki>{{%t|33|2=|3=Test}}</nowiki></code> || {{%t|33|2=|3=Test}} |- | <code><nowiki>{{%t|33|3=Test}}</nowiki></code> || {{%t|33|3=Test}} |- | <code><nowiki>{{%t|33|2=33|3=Test}}</nowiki></code> || {{%t|33|2=33|3=Test}} |- | <code><nowiki>{{%t|33|2=33|3=Test|sep=}}</nowiki></code> || {{%t|33|2=33|3=Test|sep=}} |- | <code><nowiki>{{%t|33|2=33|3=Test|sep={{!}}}}</nowiki></code> || {{%t|33|2=33|3=Test|sep={{!}}}} |- | <code><nowiki>{{%t|33|2=33|3=Test|sep=_}}</nowiki></code> || {{%t|33|2=33|3=Test|sep=_}} |- | <code><nowiki>{{%t|99|iii}}</nowiki></code> || {{%t|99|iii}} |} {| class="wikitable" |+ |- | <code><nowiki>{{%t|50|Test|cellwidth=200px}}</nowiki></code> || {{%t|50|Test|cellwidth=200px}} |} {| class="wikitable" |+ |- {{ExampleRow|__template=%t|__same_row=yes|50|Test|cellwidth=200px}} |} {| class="wikitable" |+ |- {{ExampleRow|__template=%t|__same_row=yes|95|Test|cellwidth={{#expr: {{NUMBEROFARTICLES:R}} / 10 round 2 }}px}} |} {| class="wikitable" |+ |- {{ExampleRow|__template=%t|__same_row=yes|50|Test|cellwidth=25%}} |} ---- {| class="wikitable" |+ |- | <code><nowiki>{{%t|50|Test|cellwidth=80%}}</nowiki></code> || {{%t|50|Test|cellwidth=80%}} |} {| class="wikitable" |+ |- | <code><nowiki>{{%t|50|Test|cellwidth={{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Wiele znaczeniów|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 round 2}}%}}</nowiki></code> || {{%t|50|Test|cellwidth={{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Wiele znaczeniów|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 round 2}}%}} |} {| class="wikitable" |+ |- | {{%t|50| "{{#expr: ({{NUMBEROFARTICLES:R}}-{{PAGESINCATEGORY:Wiele znaczeniów|R}})/{{NUMBEROFARTICLES:R}} * 100 round 2 }}%" |cellwidth={{#expr: ({{NUMBEROFARTICLES:R}}-{{PAGESINCATEGORY:Wiele znaczeniów|R}})/{{NUMBEROFARTICLES:R}} * 100 round 2 }}%}} || {{%t|50| |cellwidth={{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Wiele znaczeniów|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 round 2}}%}} |} {| class="wikitable" |+ |- | {{%t|50| "{{#expr: ({{NUMBEROFARTICLES:R}}-{{PAGESINCATEGORY:Wiele znaczeniów|R}}-({{PAGESINCATEGORY:Stëcznik|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Gromicznik|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Strëmiannik|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Łżëkwiat|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Môj|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Czerwińc|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Lëpińc|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Zélnik|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Séwnik|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Pazdzérznik|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Lëstopadnik|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Gòdnik|R}}))/{{NUMBEROFARTICLES:R}} * 100 round 2 }}px" |cellwidth={{#expr: ({{NUMBEROFARTICLES:R}}-{{PAGESINCATEGORY:Wiele znaczeniów|R}}-({{PAGESINCATEGORY:Stëcznik|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Gromicznik|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Strëmiannik|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Łżëkwiat|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Môj|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Czerwińc|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Lëpińc|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Zélnik|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Séwnik|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Pazdzérznik|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Lëstopadnik|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Gòdnik|R}}))/{{NUMBEROFARTICLES:R}} * 100 round 2 }}px}} | {{%t|99| |cellwidth={{%zTot|Wiele znaczeniów}} }} | {{%t|50| |cellwidth={{%zTot|Stëcznik}}}} | {{%t|50| |cellwidth={{%zTot|Gromicznik}}}} | {{%t|50| |cellwidth={{%zTot|Strëmiannik}}}} | {{%t|50| |cellwidth={{%zTot|Łżëkwiat}}}} | {{%t|50| |cellwidth={{%zTot|Môj}}}} | {{%t|50| |cellwidth={{%zTot|Czerwińc}}}} | {{%t|50| |cellwidth={{%zTot|Lëpińc}}}} | {{%t|50| |cellwidth={{%zTot|Zélnik}}}} | {{%t|50| |cellwidth={{%zTot|Séwnik}}}} | {{%t|50| |cellwidth={{%zTot|Pazdzérznik}}}} | {{%t|50| |cellwidth={{%zTot|Lëstopadnik}}}} | {{%t|50| |cellwidth={{%zTot|Gòdnik}}}} |} [[Kategòrëjô:Statisticzné szablónë]] </noinclude> t93zogovbwiltsbl56vzeaf5bc56o7s 219043 219040 2026-10-17T12:34:20Z Iketsi 3254 shorthand-row 219043 wikitext text/x-wiki <includeonly>style="position:relative;height:100%;{{#if:{{{cellwidth|}}}|width:{{{cellwidth}}};}}" |<span style="position:absolute;top:80%;left:0;width:{{{1|}}}%;height:20%;background:gold;z-index:0;"></span><span style="position:relative;z-index:1;">{{{2|{{{1|}}}}}}{{#if:{{{3|}}}|{{{sep|&#32;}}}}}{{{3|}}}</span></includeonly><noinclude> {| class="wikitable" |+ |- | <code><nowiki>{{%t|11}}</nowiki></code> || {{%t|11}} |- {{ExampleRow|__template=%t|__shorthand-row=yes|11}} |- | <code><nowiki>{{%t|{{#expr: 100/3 round 2}}}}</nowiki></code> || {{%t|{{#expr: 100/3 round 2}}}} |- {{ExampleRow|__template=%t|__shorthand-row=yes|<nowiki>{{#expr: 100/3 round 2}}</nowiki>}} |- {{ExampleRow|__template=%t|__shorthand-row=yes|{{#expr: 100/3 round 2}}}} |- | <code><nowiki>{{%t|33|Test}}</nowiki></code> || {{%t|33|Test}} |- | <code><nowiki>{{%t|33|33!|Test}}</nowiki></code> || {{%t|33|33!|Test}} |- | <code><nowiki>{{%t|33||Test}}</nowiki></code> || {{%t|33||Test}} |- | <code><nowiki>{{%t|33|2=|3=Test}}</nowiki></code> || {{%t|33|2=|3=Test}} |- | <code><nowiki>{{%t|33|3=Test}}</nowiki></code> || {{%t|33|3=Test}} |- | <code><nowiki>{{%t|33|2=33|3=Test}}</nowiki></code> || {{%t|33|2=33|3=Test}} |- | <code><nowiki>{{%t|33|2=33|3=Test|sep=}}</nowiki></code> || {{%t|33|2=33|3=Test|sep=}} |- | <code><nowiki>{{%t|33|2=33|3=Test|sep={{!}}}}</nowiki></code> || {{%t|33|2=33|3=Test|sep={{!}}}} |- | <code><nowiki>{{%t|33|2=33|3=Test|sep=_}}</nowiki></code> || {{%t|33|2=33|3=Test|sep=_}} |- | <code><nowiki>{{%t|99|iii}}</nowiki></code> || {{%t|99|iii}} |} {| class="wikitable" |+ |- | <code><nowiki>{{%t|50|Test|cellwidth=200px}}</nowiki></code> || {{%t|50|Test|cellwidth=200px}} |} {| class="wikitable" |+ |- {{ExampleRow|__template=%t|__shorthand-row=yes|50|Test|cellwidth=200px}} |} {| class="wikitable" |+ |- {{ExampleRow|__template=%t|__shorthand-row=yes|95|Test|cellwidth={{#expr: {{NUMBEROFARTICLES:R}} / 10 round 2 }}px}} |} {| class="wikitable" |+ |- {{ExampleRow|__template=%t|__shorthand-row=yes|50|Test|cellwidth=25%}} |} ---- {| class="wikitable" |+ |- | <code><nowiki>{{%t|50|Test|cellwidth=80%}}</nowiki></code> || {{%t|50|Test|cellwidth=80%}} |} {| class="wikitable" |+ |- | <code><nowiki>{{%t|50|Test|cellwidth={{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Wiele znaczeniów|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 round 2}}%}}</nowiki></code> || {{%t|50|Test|cellwidth={{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Wiele znaczeniów|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 round 2}}%}} |} {| class="wikitable" |+ |- | {{%t|50| "{{#expr: ({{NUMBEROFARTICLES:R}}-{{PAGESINCATEGORY:Wiele znaczeniów|R}})/{{NUMBEROFARTICLES:R}} * 100 round 2 }}%" |cellwidth={{#expr: ({{NUMBEROFARTICLES:R}}-{{PAGESINCATEGORY:Wiele znaczeniów|R}})/{{NUMBEROFARTICLES:R}} * 100 round 2 }}%}} || {{%t|50| |cellwidth={{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Wiele znaczeniów|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 round 2}}%}} |} {| class="wikitable" |+ |- | {{%t|50| "{{#expr: ({{NUMBEROFARTICLES:R}}-{{PAGESINCATEGORY:Wiele znaczeniów|R}}-({{PAGESINCATEGORY:Stëcznik|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Gromicznik|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Strëmiannik|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Łżëkwiat|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Môj|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Czerwińc|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Lëpińc|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Zélnik|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Séwnik|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Pazdzérznik|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Lëstopadnik|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Gòdnik|R}}))/{{NUMBEROFARTICLES:R}} * 100 round 2 }}px" |cellwidth={{#expr: ({{NUMBEROFARTICLES:R}}-{{PAGESINCATEGORY:Wiele znaczeniów|R}}-({{PAGESINCATEGORY:Stëcznik|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Gromicznik|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Strëmiannik|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Łżëkwiat|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Môj|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Czerwińc|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Lëpińc|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Zélnik|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Séwnik|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Pazdzérznik|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Lëstopadnik|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Gòdnik|R}}))/{{NUMBEROFARTICLES:R}} * 100 round 2 }}px}} | {{%t|99| |cellwidth={{%zTot|Wiele znaczeniów}} }} | {{%t|50| |cellwidth={{%zTot|Stëcznik}}}} | {{%t|50| |cellwidth={{%zTot|Gromicznik}}}} | {{%t|50| |cellwidth={{%zTot|Strëmiannik}}}} | {{%t|50| |cellwidth={{%zTot|Łżëkwiat}}}} | {{%t|50| |cellwidth={{%zTot|Môj}}}} | {{%t|50| |cellwidth={{%zTot|Czerwińc}}}} | {{%t|50| |cellwidth={{%zTot|Lëpińc}}}} | {{%t|50| |cellwidth={{%zTot|Zélnik}}}} | {{%t|50| |cellwidth={{%zTot|Séwnik}}}} | {{%t|50| |cellwidth={{%zTot|Pazdzérznik}}}} | {{%t|50| |cellwidth={{%zTot|Lëstopadnik}}}} | {{%t|50| |cellwidth={{%zTot|Gòdnik}}}} |} [[Kategòrëjô:Statisticzné szablónë]] </noinclude> kvxn9vs98bqwi6b98cs4hf76bjynvjw 0 12957 219059 209712 2026-10-17T14:04:04Z Iketsi 3254 kat. 219059 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Szlak_turystyczny.png|mały|Symbóle brëkòwóné przez [[Pòlsczé Turisticznò-Krajoznôwczé Towarzëstwò|PTKT]] przë céchòwònia piechòtnégò szlachù w [[Pòlskô|Pòlsce]]]] '''Turistny szlach''' – wëtëczònô w òbéńdze [[Darga (starna ùjednoznacznieniô)|darga]], dërch w przëmierny spòsób òcéchòwònô, namienionô do [[Turistika|wãdrownégò]] ruchu, piechòtnégò abò z ùżëcem strzodków przewòzënkù (kòło, wiérzchòwi kóń, pùrga, czôłen i jin.). Przebiég turistnëch szlachów je zaznaczóny na [[Turistnô kôrta|turistnëch kartach]] i òpisowóny w prowadnikach. Wëtëczónié i ùtrzëmòwónié turistnëch szlachów, òsoblëwò w przëgrańczich zonach, je biéżno przëbòrã [[Midzënôrodnô współrobòta|midzënôrodny]] [[Midzënôrodnô współrobòta|współrobòtë]]. == Pòdzôł szlachów == Przédny Zarząd [[Pòlsczé Turisticznò-Krajoznôwczé Towarzëstwò|PTKT]] wëapartniô pòsobné zortë szlachów z przëczënë na spòsób rëchaniô sã: * piechòtné szlachë (górsczé i nizyńsczé) * [[Kòłowi szlach|kòłowé szlachë]] (górsczé i nizyńsczé) * [[Czôłenkòwi szlach|czôłenkòwé]] [[Czôłenkòwi szlach|szlachë]] * [[Jazdowny szlach|jazdowné]] [[Jazdowny szlach|szlachë]] (górsczé i nizyńsczé) * [[Pùrgôrsczi szlach|pùrgôrsczé szlachë]] (górsczé i nizyńsczé). Nie je to jedinczny pòdzôł szlachów, np. z przëczënë na przëzéróné òbiektë i charakter szlachë mòże pòdzelëc na: * historiczné szlachë * kùlturowé szlachë * przërodniczé szlachë * pielgrzimkòwsczé szlachë * jinszé turistné szlachë. == Turistné szlachë Kaszëb == * [[Żukòwò]]:<ref>https://www.zukowo.pl/Mapa_szlakow_turystycznych_w_gminie_Zukowo,729</ref> ** Kartësczi szlach ({{jãz.|pl}} ''Szlak Kartuski'')<ref>https://www.zukowo.pl/Szlak_Kartuski,195#sub_mid</ref> ** Szlach Szëmbarsczich Ùrzm ({{jãz.|pl}} ''Szlak Wzgórz Szymbarskich'')<ref>https://www.zukowo.pl/Szlak_Wzgorz_Szymbarskich,196</ref> ** Szlach Zdroju Marie ({{jãz.|pl}} ''Szlak Źródła Marii'')<ref>https://www.zukowo.pl/Szlak_Zrodla_Marii,198</ref> ** Szlach m. Daniela Chòdowiecczégò ({{jãz.|pl}} ''Szlak im. Daniela Chodowieckiego'')<ref>https://www.zukowo.pl/Szlak_im_Daniela_Chodowieckiego,197</ref> ** Mòdri Kòłowi Szlach ({{jãz.|pl}} ''Błękitny Szlak Rowerowy'')<ref>https://www.zukowo.pl/Blekitny_Szlak_Rowerowy,199</ref> ** Szlach Zabëtków wòdnòtechniczi ({{jãz.|pl}} ''Szlak Zabytków hydrotechniki'')<ref>https://www.zukowo.pl/Szlak_Zabytkow_hydrotechniki,200</ref> ** Nordëczé piechtë ({{jãz.|en}} ''Nordic Walking'')<ref>https://www.zukowo.pl/Nordic_Walking,201</ref> ** Kòłowi szlach „''Żukòwskô Eska''” ({{jãz.|pl}} ''Szlak rowerowy „Żukowska Eska”'')<ref>https://www.zukowo.pl/Szlak_rowerowy_Zukowska_Eska,726#sub_mid</ref> == Òbaczë téż == * [[Turistné Karno „Wanożnik”]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} * https://www.zukowo.pl/Szlaki_turystyczne,38#sub_mid * https://www.dropbox.com/scl/fi/k5awes7ucvlpukrg0g8um/PASZPORT-TURYSTYCZNY-2021.pdf?rlkey=4s28m49auvaeu1quw2jsj0rmq&e=1&dl=0 {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Turistné szlachë| ]] [[Kategòrëjô:Turistika|Szlach]] [[Kategòrëjô:Szlachë| ]] g8dpvibbam9jpoufwax1alvpl5cboq3 14 13496 219054 208397 2026-10-17T13:44:03Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Etnologiô]] 219054 wikitext text/x-wiki {{Commons}} [[Kategòrëjô:Etnologiô]] [[Kategòrëjô:Religiô]] ipd56lceodhn7zahe4y1pqxuynymtju 10 13877 219039 217891 2026-10-17T12:20:55Z Iketsi 3254 __same_row=yes 219039 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{#invoke:ExampleRow|row}}</includeonly><noinclude> <syntaxhighlight lang="wikitext" copy> {| class="wikitable" ! A !! B |- {{ExampleRow|__template=%t|__same_row=yes|<nowiki>{{#expr: 100/3 round 0}}</nowiki>}} |- {{ExampleRow|__template=%t|__same_row=yes|{{#expr: 100/3 round 0}}}} |- {{ExampleRow|__template=%t|__same_row=yes|label=<nowiki>{{X}}</nowiki>}} |- {{ExampleRow|__template=%t|__same_row=yes|1=<nowiki>a=b</nowiki>}} |- {{ExampleRow|__template=%t|__same_row=yes|3=trzeci}} |} </syntaxhighlight> {| class="wikitable" ! A !! B |- {{ExampleRow|__template=%t|__same_row=yes|<nowiki>{{#expr: 100/3 round 0}}</nowiki>}} |- {{ExampleRow|__template=%t|__same_row=yes|{{#expr: 100/3 round 0}}}} |- {{ExampleRow|__template=%t|__same_row=yes|label=<nowiki>{{X}}</nowiki>}} |- {{ExampleRow|__template=%t|__same_row=yes|1=<nowiki>a=b</nowiki>}} |- {{ExampleRow|__template=%t|__same_row=yes|3=trzeci}} |} [[Kategòrëjô:Szablónë do dokùmentacje szablónów]] </noinclude> 55rhe1ttp6n7spr2sdf7sxqgoc29668 219042 219039 2026-10-17T12:33:53Z Iketsi 3254 shorthand-row 219042 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{#invoke:ExampleRow|row}}</includeonly><noinclude> <syntaxhighlight lang="wikitext" copy> {| class="wikitable" ! A !! B |- {{ExampleRow|__template=%t|__shorthand-row=yes|<nowiki>{{#expr: 100/3 round 0}}</nowiki>}} |- {{ExampleRow|__template=%t|__shorthand-row=yes|{{#expr: 100/3 round 0}}}} |- {{ExampleRow|__template=%t|__shorthand-row=yes|label=<nowiki>{{X}}</nowiki>}} |- {{ExampleRow|__template=%t|__shorthand-row=yes|1=<nowiki>a=b</nowiki>}} |- {{ExampleRow|__template=%t|__shorthand-row=yes|3=trzeci}} |} </syntaxhighlight> {| class="wikitable" ! A !! B |- {{ExampleRow|__template=%t|__shorthand-row=yes|<nowiki>{{#expr: 100/3 round 0}}</nowiki>}} |- {{ExampleRow|__template=%t|__shorthand-row=yes|{{#expr: 100/3 round 0}}}} |- {{ExampleRow|__template=%t|__shorthand-row=yes|label=<nowiki>{{X}}</nowiki>}} |- {{ExampleRow|__template=%t|__shorthand-row=yes|1=<nowiki>a=b</nowiki>}} |- {{ExampleRow|__template=%t|__shorthand-row=yes|3=trzeci}} |} [[Kategòrëjô:Szablónë do dokùmentacje szablónów]] </noinclude> 96ew7641j7h5d0ill0sgo3fbq3floug 828 13878 219038 218989 2026-10-17T12:17:39Z Iketsi 3254 +sameRow (Szablóna:%t i inne oczekują "||" zamiast "\n| \n") 219038 Scribunto text/plain local p = {} local function numericKey(key) local number = tonumber(key) if number and tostring(number) == tostring(key) then return number end return nil end local function sortedKeys(args) local keys = {} for key in pairs(args) do table.insert(keys, key) end table.sort(keys, function(a, b) local aNumber = numericKey(a) local bNumber = numericKey(b) if aNumber and bNumber then return aNumber < bNumber elseif aNumber then return true elseif bNumber then return false else return tostring(a) < tostring(b) end end) return keys end function p.row(frame) local parentArgs = frame:getParent().args local templateName = parentArgs["__template"] local sameRow = string.lower( mw.text.trim(tostring(parentArgs["__same_row"] or "")) ) == "yes" if not templateName or templateName == "" then return '<strong class="error">Missing __template argument</strong>' end -- Display the unwrapped source, without expanding protected contents. local displayArgs = {} local targetOnlyArgs = {} for key, value in pairs(parentArgs) do if key ~= "__template" and key ~= "__same_row" then local targetKey = type(key) == "string" and key:match("^__silent_(.+)$") if targetKey then targetOnlyArgs[targetKey] = value else displayArgs[key] = mw.text.unstripNoWiki(value) end end end local sourceParts = { "{{", templateName } local nextUnnamed = 1 for _, key in ipairs(sortedKeys(displayArgs)) do local value = displayArgs[key] local number = numericKey(key) -- Only omit the key when that would display the correct position. -- Use an explicit key if the value contains an equals sign. if number == nextUnnamed and not string.find(value, "=", 1, true) then table.insert(sourceParts, "|" .. value) nextUnnamed = nextUnnamed + 1 else table.insert(sourceParts, "|" .. tostring(key) .. "=" .. value) end end table.insert(sourceParts, "}}") local source = table.concat(sourceParts) -- Explicitly expand the displayed values before passing them to the target. -- Expand each value separately so literal pipes do not split arguments. local targetArgs = {} for key, value in pairs(displayArgs) do targetArgs[key] = frame:preprocess(value) end for key, value in pairs(targetOnlyArgs) do targetArgs[key] = frame:preprocess(value) end -- expandTemplate itself does not preprocess supplied argument strings. local rendered = frame:expandTemplate{ title = templateName, args = targetArgs } -- Invoke the extension explicitly instead of returning a raw tag. local highlighted = frame:extensionTag{ name = "syntaxhighlight", content = source, args = { lang = "wikitext", inline = "", copy = "" } } if sameRow then return '| <span style="font-size: 90%">' .. highlighted .. '</span> || ' .. rendered .. '\n' end return '| <span style="font-size: 90%">' .. highlighted .. '</span>\n| \n' .. rendered .. '\n' end return p ozeqijprgdfj2z5dctbkayrbxocphjk 219041 219038 2026-10-17T12:33:16Z Iketsi 3254 __shorthand-row (|| zamiast \n| \n) i __codeblock 219041 Scribunto text/plain local p = {} local function numericKey(key) local number = tonumber(key) if number and tostring(number) == tostring(key) then return number end return nil end local function sortedKeys(args) local keys = {} for key in pairs(args) do table.insert(keys, key) end table.sort(keys, function(a, b) local aNumber = numericKey(a) local bNumber = numericKey(b) if aNumber and bNumber then return aNumber < bNumber elseif aNumber then return true elseif bNumber then return false else return tostring(a) < tostring(b) end end) return keys end local function isYes(value) return string.lower(mw.text.trim(tostring(value or ""))) == "yes" end function p.row(frame) local parentArgs = frame:getParent().args local templateName = parentArgs["__template"] local shorthandRow = isYes(parentArgs["__shorthand-row"]) local codeBlock = isYes(parentArgs["__codeblock"]) if not templateName or templateName == "" then return '<strong class="error">Missing __template argument</strong>' end -- Display the unwrapped source, without expanding protected contents. local displayArgs = {} local targetOnlyArgs = {} for key, value in pairs(parentArgs) do if key ~= "__template" and key ~= "__shorthand-row" and key ~= "__codeblock" then local targetKey = type(key) == "string" and key:match("^__silent_(.+)$") if targetKey then targetOnlyArgs[targetKey] = value else displayArgs[key] = mw.text.unstripNoWiki(value) end end end local sourceParts = { "{{", templateName } local nextUnnamed = 1 for _, key in ipairs(sortedKeys(displayArgs)) do local value = displayArgs[key] local number = numericKey(key) -- Only omit the key when that would display the correct position. -- Use an explicit key if the value contains an equals sign. if number == nextUnnamed and not string.find(value, "=", 1, true) then table.insert(sourceParts, "|" .. value) nextUnnamed = nextUnnamed + 1 else table.insert(sourceParts, "|" .. tostring(key) .. "=" .. value) end end table.insert(sourceParts, "}}") local source = table.concat(sourceParts) -- Explicitly expand the displayed values before passing them to the target. -- Expand each value separately so literal pipes do not split arguments. local targetArgs = {} for key, value in pairs(displayArgs) do targetArgs[key] = frame:preprocess(value) end for key, value in pairs(targetOnlyArgs) do targetArgs[key] = frame:preprocess(value) end -- expandTemplate itself does not preprocess supplied argument strings. local rendered = frame:expandTemplate{ title = templateName, args = targetArgs } -- Inline is enabled by default. Omit the inline option for code-block output. local highlightArgs = { lang = "wikitext", copy = "" } if not codeBlock then highlightArgs.inline = "" end local highlighted = frame:extensionTag{ name = "syntaxhighlight", content = source, args = highlightArgs } if shorthandRow then return '| <span style="font-size: 90%">' .. highlighted .. '</span> || ' .. rendered .. '\n' end return '| <span style="font-size: 90%">' .. highlighted .. '</span>\n| \n' .. rendered .. '\n' end return p rd69wu11st0jyzouvci4ubml87x63ie 219044 219041 2026-10-17T12:43:54Z Iketsi 3254 test 219044 Scribunto text/plain local p = {} local function numericKey(key) local number = tonumber(key) if number and tostring(number) == tostring(key) then return number end return nil end local function sortedKeys(args) local keys = {} for key in pairs(args) do table.insert(keys, key) end table.sort(keys, function(a, b) local aNumber = numericKey(a) local bNumber = numericKey(b) if aNumber and bNumber then return aNumber < bNumber elseif aNumber then return true elseif bNumber then return false else return tostring(a) < tostring(b) end end) return keys end local function isYes(value) return string.lower(mw.text.trim(tostring(value or ""))) == "yes" end function p.row(frame) local parentArgs = frame:getParent().args local templateName = parentArgs["__template"] local shorthandRow = isYes(parentArgs["__shorthand-row"]) local codeBlock = isYes(parentArgs["__codeblock"]) if not templateName or templateName == "" then return '<strong class="error">Missing __template argument</strong>' end -- Display the unwrapped source, without expanding protected contents. local displayArgs = {} local targetOnlyArgs = {} for key, value in pairs(parentArgs) do if key ~= "__template" and key ~= "__shorthand-row" and key ~= "__codeblock" then local targetKey = type(key) == "string" and key:match("^__silent_(.+)$") if targetKey then targetOnlyArgs[targetKey] = value else displayArgs[key] = mw.text.unstripNoWiki(value) end end end local sourceParts = { "{{", templateName } local nextUnnamed = 1 for _, key in ipairs(sortedKeys(displayArgs)) do local value = displayArgs[key] local number = numericKey(key) -- Only omit the key when that would display the correct position. -- Use an explicit key if the value contains an equals sign. if number == nextUnnamed and not string.find(value, "=", 1, true) then table.insert(sourceParts, "|" .. value) nextUnnamed = nextUnnamed + 1 else table.insert(sourceParts, "|" .. tostring(key) .. "=" .. value) end end table.insert(sourceParts, "}}") local source = table.concat(sourceParts) -- Explicitly expand the displayed values before passing them to the target. -- Expand each value separately so literal pipes do not split arguments. local targetArgs = {} for key, value in pairs(displayArgs) do targetArgs[key] = frame:preprocess(value) end for key, value in pairs(targetOnlyArgs) do targetArgs[key] = frame:preprocess(value) end -- expandTemplate itself does not preprocess supplied argument strings. local rendered = frame:expandTemplate{ title = templateName, args = targetArgs } -- Invoke the extension explicitly instead of returning a raw tag. local highlightArgs = { lang = "wikitext", copy = "" } local highlightedCell if codeBlock then highlightArgs.style = "font-size: 90%" highlightedCell = frame:extensionTag{ name = "syntaxhighlight", content = source, args = highlightArgs } else highlightArgs.inline = "" local highlighted = frame:extensionTag{ name = "syntaxhighlight", content = source, args = highlightArgs } highlightedCell = '<span style="font-size: 90%">' .. highlighted .. '</span>' end if shorthandRow then return '| ' .. highlightedCell .. ' || ' .. rendered .. '\n' end return '| ' .. highlightedCell .. '\n| \n' .. rendered .. '\n' end return p 3h0d8zvlmwrhjrhg8m68gfrbavj476t 0 14064 219069 215164 2026-10-17T23:20:17Z Kent Wang 20088 Púlpito da Charola, Convento de Cristo 59.jpg 219069 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Oliva Kathedrale Kanzel.jpg|mały|Kôzalnica w [[Archikatédra gduńskô|archikatédrze gduńsczi]] w [[Òlëwa|Òlëwie]]]] '''Kazalnica''', '''kôzalnica''' abò '''ambona'''<ref>{{sloworz.org|18587|21070}}</ref> ({{jãz.|gr}} ἄμβων „szczët”; {{jãz.|la}} ''ambo'' abò ''ambon'') – môl w [[Kòscół|kòscele]] do jachtë. == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Ambona w kolegiacie wejherowskiej.jpg|[[Wejrowò]] Òbrôzk:Smołdzino (pow. słupski)-ambona.jpg|Stôrô kôzalnica w kòscele w [[Smôłdzëno|Smôłdzënie]] Òbrôzk:Eglise Notre-Dame de Revel - Interior - Pulpit.jpg| Òbrôzk:Canterbury Cathedral pulpit.jpg| Òbrôzk:St. Wendel - Wendalinusbasilika Innen Kanzel 01.JPG| Òbrôzk:Prato, duomo pulpito di donatello e michelozzo.JPG| Òbrôzk:Aachen Cathedral pulpit.jpg| Òbrôzk:Esztergom predikostol BÅn.JPG| Òbrôzk:Innsbruck 14.jpg| Òbrôzk:Púlpito da Charola, Convento de Cristo 59.jpg| Òbrôzk:Wien - Stephansdom, Kanzel (3).JPG| Òbrôzk:Chaire de la basilique saint Sauveur (Rennes, Ille-et-Vilaine, France).jpg| </gallery> == Òbaczë téż == * [[Balkón]] * [[Kòscół]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [[:s:pl:Encyklopedja Kościelna/Ambona|Encyklopedja Kościelna – ''Ambona'']] ({{jãz.|pl}}) {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Architektura]] [[Kategòrëjô:Rëbaczenié]] jovs4tqsfrk54r1o2tmves3sj5t2p4t 0 14408 219071 218908 2026-10-18T08:21:27Z DawnyTest 14843 + opisy 219071 wikitext text/x-wiki {{Infobox pòlitik|jimiã=Mòdżtaba Chameneji|gwôsné jimiã=‏مجتبی خامنه‌ای‎|Òbrôzk=Portrait of Mojtaba Khamenei.jpg|òpis=Mòdżtaba Chameneji (2026)|Data_ùrodzeniô=8 séwnika 1969|Môl_ùrodzeniô=[[Meszhed]]|1. fónkcjô=[[Nôwëższi Wódca Iranu]]|1. Òd=8 strëmiannika 2026|1. Pòprzédca=[[Ali Chameneji]]|Pòdpis=Mojtaba Khamenei Signature.svg}} '''Mòdżtaba Chameneji''' ({{jãz.|fa}} ‏مجتبی خامنه‌ای‎; ur. 8 séwnika 1969 w [[Meszhed|Meszhedze]]) – [[Iran|irańsczi]] dëchòwny, sajjid, [[hodżdżatoleslam]] ë pòlitik, syn ùszłégò nôwëższégò wódcë Iranu [[Ali Chameneji|Alégò Chamenejégò]]. Òd 8 strëmiannika 2026 [[Nôwëższi Wódca Iranu|nôwëższi wódca Iranu]]<ref>''[https://www.arabnews.com/middle-east/a-son-of-irans-late-supreme-leader-is-a-possible-candidate-to-replace-his-father-as-war-rages-2635219 A son of Iran’s late supreme leader is a possible candidate to replace his father as war rages]'' [online], Arab News, 4 strëmiannika 2026 [dost. 2026-03-08] ({{jãz.|en}}).</ref><ref>Kowalski A., ''[https://geopolityka.org/20260304/modztaba-chamenei-zostal-wybrany-nowym-najwyzszym-przywodca-iranu-co-o-nim-wiadomo-biografia-i-wplyw-polityczny/ Mòdżtaba Chameneji został wybrany nowym Najwyższym Przywódcą Iranu: co o nim wiadomo, biografia i wpływ polityczny]'' [online], geopolityka.org, 4 strëmiannika 2026 [dost. 2026-03-12] ({{jãz.|en}}).</ref>. Mòdżtaba zdôł sã z Zahrą Haddad-Adel w 2004 roku<ref>Tait R., ''[https://www.theguardian.com/news/blog/2008/feb/26/ahmadinejadfavourhisrelativ1 Ahmadinejad favours his relatives]'', „[[The Guardian]]”, 26 gromicznika 2008, ISSN 0261-3077 [dost. 2026-03-08] ({{jãz.|en}}).</ref><ref>Bazoobandi S., [https://web.archive.org/web/20150925215736/http://www.mei.nus.edu.sg/wp-content/uploads/2013/01/Download-Insight-88-Bazoobandi-HERE.pdf ''The 2013 Presidential Election in Iran''] [online], Middle East Institute, National University of Singapore [dost. 2026-03-08] [zarchiwizowane z [http://www.mei.nus.edu.sg/wp-content/uploads/2013/01/Download-Insight-88-Bazoobandi-HERE.pdf adresù] 2015-09-25].</ref>. Jich pierszé dzeckò ùrodzëło sã w 2007<ref>''[https://www.telegraph.co.uk/news/wikileaks-files/london-wikileaks/8304719/IRAN-EXPAT-SOURCES-INFORMATION-AND-VIEWS-ON-MOJTABA-KHAMENEI-AND-THIS-SOURCES-PITCH-FOR-USG-FUNDS.html Iran: Expat source’s information and views on Mojtaba Khamenei, and this source’s pitch for USG Funds]'' [online], The Telegraph, 4 gromicznika 2011.</ref>. Jegò [[białka]] ë òjc zdżinãlë 28 gromicznika 2026 w atakach [[Zjednóné Stanë Americzi|USA]] ë [[Izrael|Izraela]]<ref>Fassihi F.F., Iran, Decades H.C.t. C.T., Middle East for 15, [https://www.nytimes.com/2026/03/03/world/middleeast/iran-mojtaba-khamenei-successor.html Ayatollah Ali Khamenei’s Son Emerges as Leading Choice to Be His Successor], „The New York Times”, 3 strëmiannika 2026, ISSN 0362-4331 [dost. 2026-03-08] ({{jãz.|en}}).</ref><ref>''[https://www.reuters.com/world/middle-east/daughter-grandchild-irans-khamenei-killed-us-israeli-strikes-state-media-says-2026-03-01/ Daughter and grandchild of Iran’s Khamenei killed in US-Israeli strikes, state media says]'' [online], Reuters, 1 strëmiannika 2026.</ref><ref>Błaszkiewicz K., ''[https://kobieta.onet.pl/wiadomosci/byla-zona-modztaby-chameneiego-zginela-z-tesciem/j3dld9n?srcc=undefined&utm_v=2 Była żoną Modżtaby Chameneiego. Zginęła z teściem]'' [online], kobieta.onet.pl, 12 strëmiannika 2026 [dost. 2026-03-12] ({{jãz.|pl}}).</ref>. 4 lëstopadnika 2019 Departament Skarbù USA nałożił sankcje na Chamenejégò, cwierdzącë, że béł òn zaangażowóny we wspiéranié sył destabilizëjącëch región<ref>''[https://home.treasury.gov/news/press-releases/sm824 Treasury Designates Supreme Leader of Iran’s Inner Circle Responsible for Advancing Regime’s Domestic and Foreign Oppression]'' [online], U.S. Department of the Treasury, 23 gòdnika 2025 [dost. 2026-03-08] ({{jãz.|en}}).</ref>. == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Mojtaba Khamenei and his children in Quds Day 1397.jpg|Mòdżtaba Chameneji z dzecama Òbrôzk:Ali Khamenei meets Qom Seminary's students 2016 (7).jpg|Sztùdenci (m.jin. Mòdżtaba) z seminarium w Qom òb czas spòtkaniô z Alim Chameneim Òbrôzk:The four sons of Ali Khamenei.jpg|Mòdżtaba Chameneji z bratama Òbrôzk:Mojtaba khamenei and his family.jpg|Mòdżtaba Chameneji i [[rodzëzna]] Òbrôzk:Mojtaba Khamenei wanted poster.jpg|Gòńczi lëst za Mòdżtabą </gallery> == Òbaczë téż == * [[Nôwëższi Wódca Iranu]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Òficjalnô starna}} {{Commons}} * https://www.cidob.org/lider-politico/mojtaba-jamenei ({{jãz.|es}}) {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòliticë]] [[Kategòrëjô:Iran]] bcx7h4vbqzumijfz3822u04bymfv7w6 0 14423 219048 219021 2026-10-17T13:03:33Z Iketsi 3254 Òbaczë téż 219048 wikitext text/x-wiki '''Mòra''' ({{Jãz.|la}} ''mora'') – nômniészô [[Prozodiô|prozodicznô]] jednostka brëkòwónô w [[Stopa (metrika)|metrice]]<ref name=":0">Dłuska&nbsp;M. i jiny red., ''Poetyka: zarys encyklopedyczny'', t. Dział 3, T. 4: Wersyfikacja. Sylabotonizm, Wrocław: Zakł. Nar. im. Ossolińskich, 1957, s. 148.</ref> i [[Fònologiô|fònologie]], mdącô nosëcelã prozodicznëch znanków<ref>Kazimierz Polański (red.)'', Encyklopedia językoznawstwa ogólnego'', wyd. 2, Wrocław: Ossolineum, 1999, <nowiki>ISBN 83-04-04445-5</nowiki>, OCLC 835934897 ({{Jãz.|pl}})</ref>. Òdpòwiôdô dłużawie brzëmieniô jednégò krótczégò zwãkù długości<ref>Zbigniew Gołąb, Adam Heinz, Kazimierz Polański, ''Słownik terminologii językoznawczej,'' Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1968, s. 356 ({{Jãz.|pl}})</ref>, i tim samim w pòniechtërnëch jãzëkach òpisëje „wôgã” [[Szlabiza|szlabizë]] (jakô decydëje ò czasowi synchronizacje i akcentowanim). Szlachùjącë za wiele jinyma [[Lingwistika|lingwisticznyma]] pòchwôtama, dokładnô definicjô ''mòrë'' jest diskùsyjnô. No pòjãcé (òznôczającé dosłowno „òdstãp czasu”) pòchôdô z [[Łacyńsczi jãzëk|łacëznë]], dze bëło ùżiwóné jakno ekwiwalent [[Stôrogrecczi jãzëk|grecczégò]] słowa χρόνος ''chronos'' (czas) w [[Metrum (pòetika)|metricznym]] kònteksce. W stôrożëtny dłużawny metrice pòjedinczô mòra òznôczô czas dérowaniô krótczégò samòzwãkù. Dłudżi samòzwãk (abò szlabiza) zajimô dwie mòrë. Ò szlabize warający jednã mòrã gôdô sã '''jednomòrowô''', ò warający dwie – '''dwamòrowô'''. == Òbaczë téż == {{Òbaczë téż |Szlachòwnô pòzwa=Mòra (wiele znaczeniów) |Sparłãczoné témë= * [[Japóńsczi jãzëk]] |Kategoriô=Lingwistika }} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Lingwistika]] fp83dt9i8brc9tlfqm3nwm60bvjsisc 0 14425 219049 219033 2026-10-17T13:07:27Z Iketsi 3254 format 219049 wikitext text/x-wiki {{Wiele znaczeniów|Mòra (wiele znaczeniów)}} '''Kùltura''' * {{Link if not current|Mòra|| – pòstacjô z kaszëbsczi demònologie}} '''Jãzëkòznajarstwò''' * {{Link if not current|Mòra (jãzëkòznajarstwò)|| – prozodicznô jednostka w metrice i fònologie}} nnpnwfluaqor08p7jkdxckp3y4rgggr 219052 219049 2026-10-17T13:30:20Z Iketsi 3254 Zakomentowałem sekcje, które mają mniej niż dwa elementy, bo to na razie prostsze niż dopisywanie dodatkowej logiki do warunkowego wyświetlania. 219052 wikitext text/x-wiki {{Wiele znaczeniów|Mòra (wiele znaczeniów)}} <!--'''Kùltura'''--> * {{Link if not current|Mòra|| – pòstacjô z kaszëbsczi demònologie}} <!--'''Jãzëkòznajarstwò'''--> * {{Link if not current|Mòra (jãzëkòznajarstwò)|| – prozodicznô jednostka w metrice i fònologie}} 896nq1frv7zqdajk25oowsgpgazl0wi 10 14426 219046 219035 2026-10-17T12:55:46Z Iketsi 3254 + 219046 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{#if:{{{Szlachòwnô pòzwa|}}} |{{Col3 |col1= {{Szlachòwnô pòzwa|{{{Szlachòwnô pòzwa}}}}} |col2= === Sparłãczoné témë === {{{Sparłãczoné témë}}} |col3= === {{{Kategoriô}}} === {{#categorytree:{{{Kategoriô}}}|hideroot=on|mode=pages}} }} |{{Col2 |col1= === Sparłãczoné témë === {{{Sparłãczoné témë}}} |col2= === {{{Kategoriô}}} === {{#categorytree:{{{Kategoriô}}}|hideroot=on|mode=pages}} }} }}</includeonly><noinclude> __NOTOC__ <syntaxhighlight lang="wikitext"> {{Òbaczë téż |Szlachòwnô pòzwa=Kaszëbë (wiele znaczeniów) |Sparłãczoné témë= * [[Pòmòrskô]], [[Zôpadnô Pòmòrskô]] * [[Gôchë]] * [[Kòcéwskô]] * [[Krôjna (región)]] * [[Bòrowiôcë]] * [[Zôbòrskô Zemia]] * [[Słowińcë]] |Kategoriô=Kaszëbizna }} </syntaxhighlight> {{Òbaczë téż |Szlachòwnô pòzwa=Kaszëbë (wiele znaczeniów) |Sparłãczoné témë= * [[Pòmòrskô]], [[Zôpadnô Pòmòrskô]] * [[Gôchë]] * [[Kòcéwskô]] * [[Krôjna (región)]] * [[Bòrowiôcë]] * [[Zôbòrskô Zemia]] * [[Słowińcë]] |Kategoriô=Kaszëbizna }} [[Kategòrëjô:Szablónë]] </noinclude> f5131486m91zvk1hkpttn3yju1yds1u 219047 219046 2026-10-17T12:57:43Z Iketsi 3254 <span class="navigation-not-searchable"> 219047 wikitext text/x-wiki <includeonly><span class="navigation-not-searchable">{{#if:{{{Szlachòwnô pòzwa|}}} |{{Col3 |col1= {{Szlachòwnô pòzwa|{{{Szlachòwnô pòzwa}}}}} |col2= === Sparłãczoné témë === {{{Sparłãczoné témë}}} |col3= === {{{Kategoriô}}} === {{#categorytree:{{{Kategoriô}}}|hideroot=on|mode=pages}} }} |{{Col2 |col1= === Sparłãczoné témë === {{{Sparłãczoné témë}}} |col2= === {{{Kategoriô}}} === {{#categorytree:{{{Kategoriô}}}|hideroot=on|mode=pages}} }} }}</span></includeonly><noinclude> __NOTOC__ <syntaxhighlight lang="wikitext" copy> {{Òbaczë téż |Szlachòwnô pòzwa=Kaszëbë (wiele znaczeniów) |Sparłãczoné témë= * [[Pòmòrskô]], [[Zôpadnô Pòmòrskô]] * [[Gôchë]] * [[Kòcéwskô]] * [[Krôjna (región)]] * [[Bòrowiôcë]] * [[Zôbòrskô Zemia]] * [[Słowińcë]] |Kategoriô=Kaszëbizna }} </syntaxhighlight> {{Òbaczë téż |Szlachòwnô pòzwa=Kaszëbë (wiele znaczeniów) |Sparłãczoné témë= * [[Pòmòrskô]], [[Zôpadnô Pòmòrskô]] * [[Gôchë]] * [[Kòcéwskô]] * [[Krôjna (región)]] * [[Bòrowiôcë]] * [[Zôbòrskô Zemia]] * [[Słowińcë]] |Kategoriô=Kaszëbizna }} ---- [[Kategòrëjô:Szablónë]] </noinclude> ntzxi2jbyfrdtw6umaotopiro1kg9cf 0 14427 219060 219037 2026-10-17T14:09:22Z Iketsi 3254 {{Òbaczë téż}} 219060 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Pazarski ćevapi - cevapcici from Novi Pazar (Serbia) 03.jpg|mały|Serbsczé ćevapi z lepinją, cëbùlą i kajmakã]] '''Ćevapi''' ({{jãz.|hbs}} ''ћевапи/ćevapi'', {{jãz.|sq}} ''qofte'', {{jãz.|ro}} ''mititei'', ''mici'', {{jãz.|bg}} ''кебапчета''/''kebapczeta'') – rozkòscerzony na [[Bałkanë|Bałkanach]] [[Miãso|miãsny]] môltëch, rëchtowóny we wiele lokalnëch òdmianach. Je pòchódną [[Tëreckô|tërecczégò]] [[Kebab|kebaba]]. Głównym produktã do zrëchtowaniégò ne môltëchù je [[Młoté miãso|młoté]] abò sekłé miãso, nôlepi mdącé miészónką miãsa z różnëch zwiérzãt. Dodóné do niegò biwają téż {{skr.|np.}} (do wëbiéru): niewiôlgô jilosc mączi, [[Zwëczajnô cëbùla|cëbula]], [[czosnik]], [[Przëprawa|przëprawë]] i [[zelé]]. Miãso je mést fòrmòwóné w ruloniczi i prażoné (grillowóné) abò brunioné. Môltëch serwùje sã {{skr.|m.jin.}} z chlebã lepinja, [[Kajmak (syr)|kajmakã]], ajwarã, [[Kwark|biôłim kwarkã]], grillowónyma (brunionyma) [[Warzëwa|warzëwama]] abò z piekłima [[Bùlwa|bùlwama]]<ref>{{Cytuj starnã|url=https://www.doradcasmaku.pl/przepis-cevapcici-kuchnia-balkanska-284296|titel=Ćevapčići - kuchnia bałkańska|òpùblikòwóny=DoradcaSmaku.pl|data przëstãpù=2026-10-17|jãzëk=pl}}</ref>. == Òbaczë téż == {{Òbaczë téż |Sparłãczoné témë= * [[Kebab]] |Kategoriô=Kùchniô }} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} * https://www.zukowo.pl/Szlaki_turystyczne,38#sub_mid * https://www.dropbox.com/scl/fi/k5awes7ucvlpukrg0g8um/PASZPORT-TURYSTYCZNY-2021.pdf?rlkey=4s28m49auvaeu1quw2jsj0rmq&e=1&dl=0 {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kùchniô]] 3yfbqrx745wivdobftpb1yluf6dqvxa 219061 219060 2026-10-17T14:18:03Z Iketsi 3254 - 219061 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Pazarski ćevapi - cevapcici from Novi Pazar (Serbia) 03.jpg|mały|Serbsczé ćevapi z lepinją, cëbùlą i kajmakã]] '''Ćevapi''' ({{jãz.|hbs}} ''ћевапи/ćevapi'', {{jãz.|sq}} ''qofte'', {{jãz.|ro}} ''mititei'', ''mici'', {{jãz.|bg}} ''кебапчета''/''kebapczeta'') – rozkòscerzony na [[Bałkanë|Bałkanach]] [[Miãso|miãsny]] môltëch, rëchtowóny we wiele lokalnëch òdmianach. Je pòchódną [[Tëreckô|tërecczégò]] [[Kebab|kebaba]]. Głównym produktã do zrëchtowaniégò ne môltëchù je [[Młoté miãso|młoté]] abò sekłé miãso, nôlepi mdącé miészónką miãsa z różnëch zwiérzãt. Dodóné do niegò biwają téż {{skr.|np.}} (do wëbiéru): niewiôlgô jilosc mączi, [[Zwëczajnô cëbùla|cëbula]], [[czosnik]], [[Przëprawa|przëprawë]] i [[zelé]]. Miãso je mést fòrmòwóné w ruloniczi i prażoné (grillowóné) abò brunioné. Môltëch serwùje sã {{skr.|m.jin.}} z chlebã lepinja, [[Kajmak (syr)|kajmakã]], ajwarã, [[Kwark|biôłim kwarkã]], grillowónyma (brunionyma) [[Warzëwa|warzëwama]] abò z piekłima [[Bùlwa|bùlwama]]<ref>{{Cytuj starnã|url=https://www.doradcasmaku.pl/przepis-cevapcici-kuchnia-balkanska-284296|titel=Ćevapčići - kuchnia bałkańska|òpùblikòwóny=DoradcaSmaku.pl|data przëstãpù=2026-10-17|jãzëk=pl}}</ref>. == Òbaczë téż == {{Òbaczë téż |Sparłãczoné témë= * [[Kebab]] |Kategoriô=Kùchniô }} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kùchniô]] 0etx6bgydfabumih8fk1idp6dc6kylu 14 14428 219057 2026-10-17T13:51:20Z Iketsi 3254 N 219057 wikitext text/x-wiki {{Commons}} [[Kategòrëjô:Turistika|Szlach]] [[Kategòrëjô:Szlachë| ]] h3ofkbl8xnicz3dxryn5iqz5ishnko4 1 14429 219065 2026-10-17T15:49:49Z Iketsi 3254 /* Produkt wpisany na listę produktów tradycyjnych */ nowa sekcja 219065 wikitext text/x-wiki == Produkt wpisany na listę produktów tradycyjnych == @[[Brëkòwnik:Terrus38|Terrus38]] – Czy nie warto wspomnieć, że zupa została wpisana na listę produktów tradycyjnych przez Mnisterstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi jako ''Kaszubska zupa brzadowa''?: https://www.gov.pl/web/rolnictwo/kaszubska-zupa-brzadowa –[[Brëkòwnik:Iketsi|Iketsi]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Iketsi|diskùsjô]]) 17:49, 17 ruj 2026 (CEST) 0j4lbf63hkq6irci251c070auveo6d3 219076 219065 2026-10-18T11:25:57Z Terrus38 14026 /* Produkt wpisany na listę produktów tradycyjnych */ Òdpòwiésc 219076 wikitext text/x-wiki == Produkt wpisany na listę produktów tradycyjnych == @[[Brëkòwnik:Terrus38|Terrus38]] – Czy nie warto wspomnieć, że zupa została wpisana na listę produktów tradycyjnych przez Mnisterstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi jako ''Kaszubska zupa brzadowa''?: https://www.gov.pl/web/rolnictwo/kaszubska-zupa-brzadowa –[[Brëkòwnik:Iketsi|Iketsi]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Iketsi|diskùsjô]]) 17:49, 17 ruj 2026 (CEST) :jasne, dobrze by było to dodać, ale na razie nie planowałem się zabierać za pisanie dłuższego tekstu o zupie brzadowej [[Brëkòwnik:Terrus38|Terrus38]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Terrus38|diskùsjô]]) 13:25, 18 ruj 2026 (CEST) hmgtjw39zczm1gbutk8e38wk40zeigu