Wikipedia csbwiki https://csb.wikipedia.org/wiki/Prz%C3%A9dn%C3%B4_starna MediaWiki 1.47.0-wmf.24 first-letter Media Specjalnô Diskùsëjô Brëkòwnik Diskùsëjô brëkòwnika Wiki Diskùsëjô Wiki Òbrôzk Diskùsëjô òbrôzków MediaWiki Diskùsëjô MediaWiki Szablóna Diskùsëjô Szablónë Pòmòc Diskùsëjô Pòmòcë Kategòrëjô Diskùsëjô Kategòrëji TimedText TimedText talk Moduł Dyskusja modułu Wydarzenie Dyskusja wydarzenia Wiki:FAQ 4 9 219746 171432 2026-10-19T17:10:18Z Terrus38 14026 219746 wikitext text/x-wiki Hewò je zestôwk czãsto zadôwónëch spòdlowich pëtaniów ë òdpòwiesców na témã kaszëbsczi Wikipediji. Jeżle nie jes w sztãdze nalezc òdpòwiescë na swòjé pëtanié na ti starnie, pòszëkôj ji tuwò: [[Wiki:Pòmòc]], [[Wiki:Regle]] ôs tuwò: [[Wiki:Terminologijô]]. Mòżesz téż na starnie: [[Wiki:Pëtania zaczinajków]] zadac nama jaczé pëtanié, na chtërné jindze grãdo Cë bëło nalezc òdpòwiesc. Mdzemë mielë starã òdpòwiedzec na to nôlepi jak le rozmiejemë. == Òglowé pëtania == === Co to je Wiki? === [[Wiki]] je zbiérnicą internetowëch starnów, chtërné kòżdi internaùta mòże òbzerac ë editowac. Sygnie kliknąc [[Wiki:lënk|lënk]] ''Edicëjô'' abò ''Edicëjô tekstu ti starnë'' abò jaczi jińszi chtëren sugerëje òtemkniãcé òkna edicëji. [[Wikipedia]] je jednym z przikładów [[Wiki]].<br />Zdrzë téż: [[Wiki:Dlô kògò namienionô je Wiki]], ôs [[Wiki:Czim Wikipedia nie je]]. === Jaczi je zgrôw Wikipediji? === Ùtwòrzenié darmòwi encyklopediji przez wespółrobòtã wszëtczich dobrowòlników. [[Wikipedia]] w zamëszlënkù mô bëc nôwikszą w historëji encyklopediją, chtërnô mdze wiarëwôrtnym ë akùrôtnym zdrojã informacëji. Zdrzë téż: [[Wiki:Ò Wikipediji]] === Czedë Wikipedia wësztartowa? === Pierszô [[Wikipedia]] (anielskòjãzëkòwô) wësztartowa 15 stëcznika w 2001 rokù. Wczasniészô wersëjô [[Wiki]] bëła przez krótczi czas przëstãpnô na serwérze Nupedia.com (òd 10 stëcznika). Pòmòrskô /kaszëbskô Wikipedijô òsta zrëszónô 1 łżëkwiata w 2004 rokù. === Chto je majicelã [[Wikipedia|Wikipediji]]? === To je richtich zajimné pëtanié. Majicelã serwera, domenë ôs ùstawù starnów je [[Bomis]], Inc. Artikle [[Wiki:Aùtorowie Kaszëbsczi Wikipediji|wikipedistów]] są pùblikòwóné wedle licencëji [[GNU FDL]] ë słëchają materiałóm ôrtu [[Open Content]] ''(Ôpen-zamkłosc)''. Ni mòże tej rzec, że majicelã artiklów [[Wikipedia|Wikipediji]] je [[Bomis]]. Zdrzë téż [[Wikimedia]], [[Wiki: Aùtorsczé prawa]]. === Chto je òdpòwiedzalny za artikle pùblikòwóné w Wikipediji? === Wszëtczé wikipediscë! Jinaczi mówiącë, je to òdpòwiedzalnota zdrëszënë. Gwësnô wielëna autorów rozwijô różné partë ti ùdbë ë kòżdi mòże zrobic to, co trzimô za pasowné. Nie wëłączającë Ce! Przede wszëtczim je wôrt wiedzec [[Wiki:Werk ë deja Wiki|jak pisac artikle]] (dobrze je téż miec swiądã tegò, co sã pisze). Mòżesz ùzdrzec, chto slédnô pòprôwiał jaczi tekst, przez klikniãcé lënkù ''Historëjô starnë'' w dole kòżdégò artikla. Wdôrzë, że jeżle ùzdrzesz zmiłczi w pòslédny aktualny wersëji artikla ë jich nie pòprôwisz, tej bierzesz na se wespółòdpòwiedzalnotã za jich jistnienié! Jeżle nie jes gwës materiału, chtëren pùblikùjesz, dodôj kòmentar na diskùsjowi starnie redagòwónégò przez Ce artikla - do te je nót wëbrac ''Diskùsëjô'' z menu z bokù abò z górë starnë. Kòżdô starna mô swòją diskùsjową "pòdstarnã" (gwësno, że diskùsjowé starnë ni mają ju swòjëch "pòdstarnów"), bë ùmożlëwic przediskùtowanié problemë z jińszima wikipedistama. To baro pòmôgô w rëchłim rëmòwanim zmiłków, niedokładnotów ôs nieakùrôtnëch sfòrmùłowaniów ë je wenerowóné przez jińszëch [[Specjaln%C3%B4:Listusers|wikipedistów]]. == Pëtania ò brëkòwanim Wikipediji == === Chto mòże brëkòwac Wikipedijã? === Kòżdi ë do te darmôk. === Czë jô mògã cëtowac artikle Wikipediji? === Jo, pòd warënkã pòdaniégò zdroju. Dejade, je nót wdôrzëc, że cëtowanié nie òznacziwô przepisëwaniô całich artiklów, a leno jich krótczich wëjimków. Zdrzë téż: [[Wiki:Aùtorsczé prawa]] === A jeżle jô chcã wëzwëskac całi artikel? === Tedë mùszisz gò òbjic licencëją [[GNU FDL]]. === Jak mòże nalezc jaczi artikel w Wikipediji? === Brëkùjącë pòle ''Szëkba'', ù górë ë w dole kòżdi starnë. Barżi pòdrobno na: [[Wiki:Szëkba]] == Pëtania ò bëtnictwie w prôcë Wikipediji == === Chto mòże bëtnic w pisanim artiklów do Wikipediji === Kòżdi chto chce, pod warënkã, że mdze to robił rozëmno ë mdze trzëmôł sã [[Wiki:Regle|reglów]]. === Na jaczi ôrt jô mògã wniesc swój dokłôdk? === Przez zakładanié nowëch ôs editowanié ju jistniejącëch artiklów (pòdrobné informacëje nalézesz [[Wiki:Radzëszk autora Wikipediji|tuwò]]), reklamã ë promocëjã (zdrzë: [[Wiki:Promocëjô Wikipediji]]) ë na wiele jińszëch ôrtów. === Dlôcze jô bë miôł chcec wnosëc swój dokłôdk? === Bò jednym z nôprostszëch spòsobów zwëskóniégò wikszi tëlkòscë informacëji z Wikipediji je wpisanié tegò, co sã wié. Czãsto sygnie jedno (leno rozëmné) zdanié, bë kòmù jińszémù zachcało sã rozwic nã témã. Zdrzë téż: [[Wiki:Dlôcze Wikipedia je nadzwëkòwô]]. === Dze mòże pòdiskùtowac ò [[Wikipedia|Wikipediji]]? === Nôlepi na starnie [[Diskùsëjô:Przédnô starna]]. A jeżle chcesz diskùtowac ò jaczim gwësnym artiklu, to nôlepi na diskùsjowi pòdstarnie tegò prawie artikla. === Jô móm miliónë trëchlënów jeżle jidze ò koncepcëjã [[Wikipedia|Wikipediji]]. Ë nie wiém czë móm traktowac ną ùdbã pòwôżno? === Mómë na to parôt òdpòwiesc, le je òna dosc òbsyżnô. Zdrzë: [[Wiki:Najô òdpòwiesc na kritikã]] == Zaòstałé pëtania == === Jak brëkòwac kaszëbsczé nôrodné lëtrë (sztriszczi)? === To je dosc skòmplikòwónô problema. * Òglowò: to zanôlégô òd [[òperacyjny system|òperacyjnégò systemù]] Twòjégò kómpùtra ë òd [[Przezérnik internetowi|przezérnika]] jaczégò Të brëkùjesz. Driver ''(czerownô programa)'' do kaszëbsczi klawiaturë dlô Windows NT4/2000/XP je do zladowaniégò z pòdstarnë [http://www.naszekaszuby.pl/modules/mydownloads/visit.php?cid=1&lid=2 "Zasoby Kaszubsko-Pomorskie"]. Wicy ò pisanim w kòmpùtrach pò kaszëbskù przëczëtôsz w bùtnowëch dostónkach: http://www.kaszubia.com/kasz/komputre/kaszebsczi_html.htm === Jak ilustrowac artikle? === '''''Métel 1:'''''<br /> Jeżle òbrôzk je na bùtnowim serwerze, je nót pòdac leno jegò [[URL|URL-adresã]]. Na przëmiar òbrôzk: :http://meta.wikipedia.org/upload/e/eb/Fentanyl.png; òstôł tuwò ùmôlóny przez wpisanié: :'''<nowiki>http://meta.wikipedia.org/upload/e/eb/Fentanyl.png</nowiki>''' ''Merk'' * '''''Nie darwómë''''' lënkòwac do bùtnowëch dostónków na jińszëch serwerach jeżle ni mómë tam dopùscënkù ôs prawa do nëch lopków! '''''Métel 2:'''''<br /> Da téż mòżlëwòtã wladowac òbrôzk na wiki-serwer z pòmòcą przërëchtënkù na sztremelkù z lewi starnë: [[Specjalna:Upload|Wladënk lopka]], a nôslédno ùmôlëc gò na starnie przez wpisanié na zôczątkù np.:<br /> <pre> <table align=right><tr><td> [[òbrôzk:Moj_lopk.jpg]]</td></tr> <tr><td><center>'''Òpisënk'''</center> </td></tr></table> </pre> ''Merk'' * Òbrôzczi ë wszelajaczé lopczi wladowëwóné na serwer Wikipediji ni mògą naruszëwac nikògò [[Wiki:Aùtorsczé prawa|aùtorsczich praw]]. * Wiedno mòże wëzwëskac [[Wiki:Dostónczi Public Domain|lëstã graficznëch dostónków Public Domain]]. * Wdôrzë ò òpisanim zdroju pòchòdzënkù ilustracëji na starnie òpisënkù òbrôzka (w pòlu "òpisënk òbrôzka" òbczôs wladënkù abò pòzni przez edicëjã starnë chtërnô òtmëkô sã pò klikniãcym na òbrôzk). === Ni mògã zapisëwac starnów === '''Pëtanié''': nie jem w sztãdze zapisëwac starnów (abò starnów wëżi gwësny wiôlgòscë), chòc nie jem zablokòwóny. Króm te, móm bezproblemòwi dopùscënk do internetu. Mogã czëtac starnë, òbzerac òbrôzczi, sélac pòcztã, brëkòwac FTP ëtd.<br /> '''Òdpòwiesc''': Jiwer mòże bëc sprôwką Twòjegò dowòznika internetu, wëslë mù lëst z zapëtanim. Spëtôj gò czë ni mô òn ùstawioné [[proxy]] na taczi ôrt, że blokùje wësélanié wikszëch tëlkòsców pòdôwków metodą [[POST]]. Jeżle brëkùje òn serwera proxy '''[[squid]]''' tedë paraméter kònfigùracëji nazéwô sã [http://squid.visolve.com/squid24s1/tuning.htm#request_body_max_size request_body_max_size]. Jeżle pòkazéwô sã jakô informacëjô ò fele, tej wstôw jã całą do lëstu, òsoblëwò tedë, czej zamëkô w se słowò '''''squid'''''. === Móm pëtanié, na chtërné nie jem dostôł òdpòwiescë we FAQ === Mòżesz je zadac na starnie [[Wiki:Pëtania zaczinajków]], a më gwësno chtos spróbùje Cë òdpòwiedzec. '''Merk! Jeżle jes zaczinajk, przeczëtôj téż:''' * [[Wiki:Przëwitanié_zaczinajków]] * [[Wiki:Werk_ë_deja_Wiki]] * [[Wiki:Radzëszk autora Wikipediji]] * [[Wiki:Wiki-etikieta]] * [[Wiki:Terminologijô]] 9iqbnywlvn95e74i4kg53a1q7ohxldg Diskùsëjô:Przédnô starna 1 17 219752 217211 2026-10-19T17:22:35Z Terrus38 14026 /* Wikipediô w jinszich jãzëkach */ nowa sekcja 219752 wikitext text/x-wiki <div class="toccolours" style="text-align:center; margin: 1em 0"> '''Archiwa:''' [[Diskùsëjô:Przédnô starna/Archiwa do 2006|do kùńca 2006. rokù]] • [[Diskùsëjô:Przédnô starna/Archiwa 2007-2011|2007-2011]]</div> ''' → [[Wiki:Karczma]] ([[Wiki:Karczma|Village pump]]) ''' == Richtich òrtografiô == [[Brëkòwnik:Tsca|Tsca]] nawiązując do tego co napisałeś w wątku niżej to, z najważniejszych rzeczy, bardzo Ciebie proszę o zmianę samej nazwy csbwiki na (chociażby) stronie głównej na zgodną ze standardem wypracowanym przez Radę Języka Kaszubskiego ([https://rjk.org.pl/resolutions/uchwaly-2007/ uchwała 3/2007]) na "Wikipediô. Wòlnô encyklopediô"; plik z poprawnie zapisaną nazwą jest też już od dawna dostępny w zasobach wikimedia ([https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Wikipedia-logo-v2-csb-new%20ort.svg Wikipedia-logo-v2-csb-new ort.svg]). P.S. podobna prośba została zgłoszona na translatewiki ([https://translatewiki.net/wiki/Support link]) przez [[Brëkòwnik:Terrus38|Terrus38]]. [[Brëkòwnik:Rzadtymczasowy|Rzadtymczasowy]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Rzadtymczasowy|diskùsëjô]]) 11:03, 13 cze 2026 (CEST) : Jak widzę, wniosek został zgłoszony do Phabricatora ([[phab:T429126]]), zob. też [[Wiki:Karczma#Zmiana nazwy z Wikipedijô na Wikipediô]]. [[Brëkòwnik:Tsca|tsca]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Tsca|diskùsëjô]]) 14:12, 15 cze 2026 (CEST) == Statisticzi na przédny starnie? == imo na ti przédny starnie (jakô je kąsynk zmùdnô) dobrze bë bëło dac statisticzi z nôdłëgszima artiklama (np. pôrã taczich) i nônowszima, trochã jak na [[:pl:Wikipedia:Strona_główna|pòlsczi wikipedie]] ''Artykuł na medal'' i ''Dobry artykuł'', co bë miało zachãcëwac do pisaniô dłëgszich artiklów, a nié taczich na trzë zdania. [[Brëkòwnik:Rzadtymczasowy|Rzadtymczasowy]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Rzadtymczasowy|diskùsëjô]]) 17:30, 11 cze 2026 (CEST) :Nie leno statisticzi na przédny starnie, le téż sztilu i dzéle przédny starnie taczich jak roczëznë (''Rocznice'') i wëdarzeniô (''Wydarzenia''). Szkòda, że nie mòżemë editowac nają przédną starnã abò ni sfórtowôlismë wszëtczégò ògarnąc, bò sprôwnicë [[Brëkòwnik:Kaszeba|Kaszeba]], [[Brëkòwnik:Tsca|Tsca]] i [[Brëkòwnik:Kirsan|Kirsan]] ògrańczëlë prawa editowóniô dlô wszëtczich, leno sprôwnicë mògą zmienic. Nôpiérwi mùszimë stwòrzëc przënômni 1000+ edicje i bëc super prawòwiti, a pózni òdpòwiedzą, a pònemù stwòrzëc wpis ò wniosczi praw sprôwnika, le terô timczasã je niemòżebny z przëczënë niaktiwnoscë sprôwników i pòpsëtégò systemù. Pòzdrówczi, [[Brëkòwnik:Orbitminis|Orbitminis]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Orbitminis|diskùsëjô]]) 18:19, 11 cze 2026 (CEST) :: Piszcie w dyskusjach zabezpieczonych stron, wspominając mnie – wprowadzę wtedy zmiany ręcznie. [[Brëkòwnik:Tsca|tsca]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Tsca|diskùsëjô]]) 11:39, 12 cze 2026 (CEST) :::@[[Brëkòwnik:Tsca|Tsca]]: Moje przeprosiny/mój odpowiedź dotyczące o wklejanie automatyczne tłumaczenie maszynowe: [[Diskùsëjô brëkòwnika:Orbitminis#Automatycznie tłumaczone artykuły|tutaj]] (obu po kaszubsku i po polsku). [[Brëkòwnik:Orbitminis|Orbitminis]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Orbitminis|diskùsëjô]]) 13:25, 12 cze 2026 (CEST) == „NUMBEROFARTICLES” artiklów == @[[Brëkòwnik:Tsca|Tsca]]: Zamiast <code><nowiki>{{NUMBEROFARTICLES}}</nowiki></code> ({{NUMBEROFARTICLES}}) powinno być <code><nowiki>{{#expr:{{NUMBEROFARTICLES}}-({{PAGESINCATEGORY:Artikle do rëmniãcô|pages|R}})}}</nowiki></code> ({{#expr:{{NUMBEROFARTICLES}}-({{PAGESINCATEGORY:Artikle do rëmniãcô|pages|R}})}}). –[[Brëkòwnik:Iketsi|Iketsi]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Iketsi|diskùsjô]]) 13:19, 6 ruj 2026 (CEST) : Zaktualizowane. [[Brëkòwnik:Tsca|tsca]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Tsca|diskùsjô]]) 15:32, 8 ruj 2026 (CEST) ::Dzięki! Jeszcze [https://csb.wikipedia.org/w/index.php?title=Kateg%C3%B2r%C3%ABj%C3%B4%3ADo_r%C3%ABmni%C3%A3c%C3%B4&diff=217130 mała zmiana]: ::*Nie: <code><nowiki>{{#expr:{{NUMBEROFARTICLES}}-({{PAGESINCATEGORY:Artikle do rëmniãcô|pages|R}})}}</nowiki></code> ::*Tak: <code><nowiki>{{#expr:{{NUMBEROFARTICLES}}-({{PAGESINCATEGORY:Do rëmniãcô|pages|R}})}}</nowiki></code> ::–[[Brëkòwnik:Iketsi|Iketsi]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Iketsi|diskùsjô]]) 17:32, 8 ruj 2026 (CEST) ::: OK. [[Brëkòwnik:Tsca|tsca]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Tsca|diskùsjô]]) 23:56, 8 ruj 2026 (CEST) == Wikipediô w jinszich jãzëkach == W segmence ''Wikipediô w jinszich jãzëkach'' czesczi jãzëk je pòdpisóny na taczi ôrt: [[:cs:|&#x10C;esk&#xE1; (czesczi)]]. Timczasã ''czesczi (jãzëk)'' pò czeskù to nié ''česká'', le ''čeština'' abò ewentualno ''český (jazyk)''. To dô téż [[:nl:|Nederlands (néderlandzczi)]] – zgòdą z ùzusã w kaszëbsczim jãzëkù lepszą fòrmą béłbë ''niderlandzczi''. Mòże te dwie rzeczë ùprawic? Pòzdrówk [[Brëkòwnik:Terrus38|Terrus38]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Terrus38|diskùsjô]]) 19:22, 19 ruj 2026 (CEST) 62ys90gff85qgqosnds76ht0n4tegz6 GNU FDL 0 43 219548 219453 2026-10-19T12:46:01Z Iketsi 3254 To òstało przeniosłé z kategòrie [[Kategòriô:Przeczerowania do ùrëchtowaniô|Przeczerowania do ùrëchtowaniô]] do kategòrie [[Kategòriô:Przeczerowania z akronimów w jinszim jãzëkù/en|Przeczerowania z akronimów w jinszim jãzëkù/en]] (CatAlot) 219548 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[GNU Free Documentation License]] [[Kategòrëjô:Przeczerowania z akronimów w jinszim jãzëkù/en]] kzn4df5fxmf0rcxhg2r875d4o4859hz Pòmòrskô 0 48 219654 215077 2026-10-19T16:19:46Z Terrus38 14026 219654 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Zamek Ksiazat Pomorskich w Szczecinie (widok z wiezy).jpg|mały|[[Zómk Pòmòrsczich Ksążãtów w Szczecënie|Zómk Pòmòrsczich Ksążãtów]] w Szczecënie. Szczecëno je nôwikszim gardã, chtëren òbjimô równo pòlskô, jak téż miemieckô definicëjô grańców regionu.]] {{Jiné znaczënczi}} '''Pòmòrskô''' abò '''Pòmòrzé''' ({{jãz.|de}} ''Pommern''<ref>Miemieckô pòzwa ''Pommern'' ë słowiańsczé pòzwë ''Pòmòrskô'' abò ''Pomorze'' nie pòkrëwają sã całowno; òbaczë karno ''Geògrafiô'' pò wicë informacëji.</ref>, {{jãz.|pl}} ''Pomorze'', {{jãz.|la}} ''Pomerania'') je to [[historëcznô krôjna]] nad pôłniowim pòbrzegù [[Bôłt|Bôłtëcczégò Mòrzégò]]. Miono òbéńdë mô [[słowiańsczé jãzëczi|słowiańsczi wëprôwodzk]], pòchòdzy òd ''po more'' (< {{jãz.|xpsi}} *po morьje „(krôjna chtërnô sëgô) pò mòrze”)<ref name="Łab">Łabuda, G. et al., ''Historia Pomorza, tom I (do roku 1466), Wydawnictwo Poznańskie, Poznań 1969.</ref>. Mieszkańcë krôjnë zwią sã ''[[Pòmòrzanie]]''. Rozdzélonô midzë [[Miemieckô|Miemiecką]] ë [[Pòlskô|Pòlską]], Pòmòrskô rozcygô sã z grëbsza òd [[Reknica|Reknicë]] kòl [[Strzelewò|Strzelewa]] na zôpadze, przez ùscé [[Òdra|Òdrë]] kòl [[Szczecëno|Szczecëna]] do ùscégò [[Wisła|Wisłë]] w [[Gduńsk|Gduńskù]]. Nôwikszima pòmòrsczima òstrowama są [[Rana]], [[Ùznam (òstrów)|Ùznam]] ë [[Wòlin (òstrów)|Wòlin]]. Òbéńda słëchô do [[Westrzédnoeùropejskô Niżawa|Westrzédnoeùropejsczi Niżawë]]. Nôwikszé gardë krôjnë to [[Gduńsk]], [[Szczecëno]], [[Gdiniô]], [[Kòszalëno]], [[Stôłpskò]] ë [[Stôrgard]] w Pòlsczi, ë [[Strzelewò]] ë [[Grifiô]] w Miemiecczi. Pòdle miemiecczégò pòjimaniégò nie słëchają pòrénkòwé gardë Gduńsk ë Gdiniô do Pòmòrsczi, le do [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Pòmerelije]]. Òkróm gardów, charakterizëje sã Pòmòrskô bëlnym zalasenim ë rólnyma òbéńdama. Krôjna bëła mòckò dotkłô òbama swiatowima wòjnama ë wëmianama lëdztwa pò [[1945]]. Rolnictwò zajimô w pierszi rédze [[chów|chòwã bëdła]], [[lesnictwò|lestnictwã]], [[rëbaczenié|rëbaczenim]] ë [[ùprawa zbòżégò|ùprawã zbòżégò]]. Téż przemësłowé przerôbianié charnë zwëskiwô na wôżnoce. Òd XIX w. rozwijô sã [[turistika]], òsoblëwò w wëpòczinkòwich môlach wzdługą pòbrzegù. Kluczowé òbrëmia wërobnégò przemësłu to [[òkrãtownictwò]], [[mechanicznô jinżinierijô]], [[cëkrownictwò]] ë [[drzewny przemësł]]. Ùsłeżnotë ë sparłãczony z nimi przemësł stają sã wôżną czãscą òbéńdowi gòspòdarczi, nié bez wesprzënë wëższich szkòłów, z chtërnëch nôstarszi je [[Ùniwersitet w Grifji|Ùniwersitet w Grifii]] jim. Ernsta Moritza Arndta, założony w [[1457]]. == Geògrafiô == === Grańce === [[Òbrôzk:Provinz Pommern 1905.png|mały|Pòmrë w 1905 &mdash; Pòmòrskô pòdle „wąsczégò”, miemiecczégò pòjimaniégò.]] Pòlsczé pòjimanié grańców Pòmòrsczi je baro przëszerné. Żlë zôpadnô grańca miemiecczi czãscë céchëje sã samò, terôbëtnô pòlskô òbéńda zajimô bëlno wikszé òbrëmié, chtërno pòdle Miemców do Pòmòrsczi nie słëchô. Pòrénkòwą greńcã Pòmòrsczi wëznôcziwô rzéka [[Wisła]], pôłniową [[Niéc]] ë [[Warta]]. Region òbjimô tak [[Przédnô Pòmòrskô|Przedną Pòmòrskã]], [[Rana|Ranã]], pòlsczi pas pòbrzegów, [[Kaszëbë]], [[Pòmòrsczé Pòjezerzé]], [[Chełmëńskô Ziemia|Chełmëńskã]] ë [[Krajnô|Krajnã]], ë gardë taczé jak [[Gduńsk]], [[Bëdgòszcz]], [[Torń]], [[Piła]] czë [[Łącbarg]]. Pòdle miemiecczégò pòjimaniégò je Pòmòrskô jednaczô z [[Pòmrë|Pòmrami]], nierôz w nôszerszi sygù z [[1938]], le równo czãsto bez [[pielskô regencëjô|pielszczi regencëjé]]<ref>''Bertelsmann – Das Neue Universallexikon''. Wissen Media Verlag, Gütersloh/München 2007</ref>. Grańce na pôłniu ë pòrénkù są wic blós arbitralné ë òbstejają sã z objimã [[Pòmòrsczé Ksãżstwò|władztwa Grifitów]], tak tej tegò co w Pòlsczi sã rôzmieje jako [[Zôpadnô Pòmòrskô|Zôpadną Pòmòrskã]]. === Wëdrzatk ë struktura plónu === [[Òbrôzk:NP Vorp. Boddenlandschaft.JPG|mały|left|Brzég Bôłtu na pòrénk òd [[Zingst]].]] Pòmòrskô leżi w pasie pòbrzegów ë pòjezerzów. W regionie òdwôżëwają [[mòrena|mòrenné]] formacëje, wic je tu wiele jezorów a krôjòbrôz je grzëpòwati. Wiôlgô czãsc Pòmòrsczi ni je òdwòdnianô przez wikszé rzéczi, jak [[Òdra]], [[Wisła]] czë [[Łaba]], le przez krótczé rzéczi pòbrzegù, jak [[Reknica]], [[Ùkra]], [[Pôrsãta]], [[Słëpiô]] abò [[Łeba (rzéka)|Łeba]], chtërné wpôdają bezpòstrzédno do Bôłtu. Pòmòrskô brzegòwô liniô je naprocëm nierozwitô. Òbserwëje sã tendencëjã do ji ùprôszczaniégò, równo na skùtk dzejaniégò nôtëralnich jak ë antropògenicznëch czinników. Môłé zatoczi czãsto stają sã jezorama jakò nastãpstwò wërobieniégò sã sztremlëznë. Tak pòwstôłë jezora [[Łebskò]], [[Gardno]], [[Sôrbskò]], [[Wickò (jezoro)|Wickò]], [[Bùkòwò]] abò [[Jamno (jezoro)|Jamno]]. W [[Nôrodny Park Vorpommersche Boddenlandschaft|Nôrodnëm Parkù „Vorpommersche Boddenlandschaft”]] mòżnô òbaczëc ten proces: półòstrów [[Fischland-Darß-Zingst]] béł nonej trzema òstrowama Fischland, Darß ë Zingst, a terô stãpniowò zamëkô zatokã [[Darß-Zingster Boddenkette]]. Pòmòrskô je pòkrëtô lasama. [[Tëchòlsczé Bòrë]], [[Miasteckô Pùszczô]], [[Ùkrzańskô Pùszczô]] ë lasë dolënë [[Gwda|Gwdë]] kòl [[Piła|Piłë]] są to nowikszé lasné zgrëpinë regionu. Òbrobné òbéńdë leżą kòl wikszich gardów. Na terenie Pòmòrsczi je szesc nôrodnëch parków: [[Drawieńsczi Nôrodny Park]], [[Nôrodny Park Tëchòlsczé Bòrë|Nôrodny Park „Tëchòlsczé Bòrë”]], [[Słowinsczi Nôrodny Park]] ë [[Wòlinsczi Nôrodny Park]] w Pòlsczi ë [[Nôrodny Park Vorpommersche Boddenlandschaft|Nôrodny Park „Vorpommersche Boddenlandschaft”]] ë [[Nôrodny Park Jasmund|Nôrodny Park „Jasmund”]] w Miemiecczi. Òkróm tegò w regionie je widzec jinszé formë òchronë nôtëralnégò strzodowiska: krôjmalënkòwé parczi (np. [[Krôjmalënkòwi Park Dolëna Słëpié|Krôjmalënkòwi Park „Dolëna Słëpié”]] kòl [[Stôłpskò|Stôłpska]] abò [[Jińsczi Krôjmalënkòwi Park]] kòl [[Stôrgard]]u), rezerwatë, òbeńdë chronionégò krôjòbrazu „[[Natura 2000]]” itp. === Historëczné pòdzelenié === [[Òbrôzk:119 Ratusz Głównego Miasta, ob. Muzeum Historyczne ul. Długa 46 nocą Rafał Peplinski.JPG|mały|[[Rôtësz Przédnégò Gardu w Gduńskù|Rôtësz Przédnégò Gardu]] w Gduńskù. Gduńsk je historëczną stolëcą pòrénkòwi czãscë Pòmòrsczi.]] We [[strzédnowiek|strzédnowiekù]] ùsztôłcëł sã pòdzélënk Pòmòrsczi na dwa główné regionë: '''[[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Pòrénkòwą Pòmòrskã]]''' z [[Gduńsk]]iem, dze mòcni bëło widzec pòlszczé wpłiwë, ë '''[[Zôpadnô Pòmòrskô|Zôpadną Pòmòrskã]]''' ze [[Szczecëno|Szczecënem]], chtërna nalôzłô sã we conie wpłiwów [[Swiãté Césarstwò Rzimsczé|Swiãtégò Césarstwa Rzimsczégò]] ë pòzdze miemiecczich krajów. Òb czas co w Pòlsczi sã rozszlachëje te òbéńdë przë pòmòcë znankòwników, chtërné nacziwają abò jich leżnosc wedle sebie (''Pomorze Wschodnie'', ''Pomorze Zachodnie''), abò jich stolëczné gardë (''Pomorze Gdańskie'' „Gduńsczé Pòmòrzé”, ''Pomorze Szczecińskie'' „Szczecëńsczé Pòmòrzé”), w miemiecczi terminologijé je miono ''Pommern'' brëkòwané blós w òdniesenim do zôpadnégò cządu regionu. Pòrénkòwô Pòmòrskô nazéwô sã ''Pommerellen'', a wic „Môłé Pòmòrskô”. Taczé pòdzelenié rzeszi sã z geòpòliticzną situacëją we strzédnowiekù, czej Zôpadnô Pòmòrskô ùtrzëmała razną samòstójnotã jako '''[[Pòmòrsczé Ksãżstwò]]''', a Pòrénkòwô Pòmòrskô weszło nôprzódka do [[państwò krzëżacczégò zôkonu|państwa krzëżacczégò zôkonu]] a dali &mdash; jako '''[[Królewsczé Prësë]]''' &mdash; do Pòlsczi. Jinszé pòliticzné warënczi doprowadzëłë do ùsztôłceniégò sã różnëch wnitrznich pòdzélënków. W Zôpadny Pòmòrsce bëło długòtrwałé rozbicé na miészé ksãżstwa, chtërné dostôwałë miôna òd ksążëczich sedzbów, jak [[Szczecëńsczé Ksiãżstwò]] abò [[Wòłogòsczé Ksiãżstwò]]. Młodszé pòdzelenié na [[Przédné Pòmrë|Przédné]] ë [[Tilné Pòmrë]] rzeszi sã z rozdzelenim Pòmòrsczégò Ksãżstwa midzë [[Brambòrskô|Brambòrskã]] ë [[Szwedzkô|Szwedzkã]] w [[1637]]. Na pòrénkù rozwinãłë sã etnograficzné regionë, taczé jak [[Kaszëbë]], [[Bòrë (region)|Bòrë]], [[Gòchë]], abò [[Kòcéwskô]]. [[Lãbòrskò-bëtowskô Zemia]] na pògrańczim òbù czãscë Pòmòrsczi je cãżkô do zaklasyfikòwaniégò jako cząd chtërnykòlwiek z nich &ndash; mô dosc skòmplikòwóną historëjã ë wiele razë zmieniôła przënôleżnosc. Slédno òstała sã czãscą [[Pòmrë|Pòmrów]], le utrzëmała kùlturową apartnosc, przëblëżającą jã do Pòrénkòwi Pòmòrsczi. [[Krajnô]] òddzelô Pòmòrskã òd [[Wiôlgòpòlskô|Wiôlgòpòlsczi]] a [[Wiselné Zëławie]] òd [[Warmiô|Warmié]] ë [[Mazurë|Mazurów]]. Na pôłniowim zôpadze przechôdzô region w [[Lubùskô Zemia|Lubùskã]] ë [[Brambòrskô|Brambòrskã]], a na zôpadze w [[Meczelbòrskô|Meczelbòrskã]]. W miemiecczim pòjimanim, na pôłnié òd Pòmrów leżą [[Nowô Marchiô]] (na zôpadze, kòl [[Łącbarg]]a) ë [[Nôgrańcznô Marchiô Pòznóń-Zôpadnô Prëskô|Nôgrańcznô Marchiô]] (na pòrénkù, kòl [[Piła|Piłë]]). Drëgô nieczedë je wrechòwanô do Pòmòrsczi téż przez Miemców. === Sprôwné pòdzelenié === W dzysészëznie òdnoszą sã do miona Pòmòrsczi sztërë jednostczi [[sprôwné pòdzelenié|sprôwnégò pòdzeleniégò]] nôwëższégò stãpienia: trzë pòlszczé [[wòjewództwò|wòjewództwa]]: [[kùjawskò-pòmòrsczé wòjewództwò|kùjawskò-pòmòrsczé]], [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczé]] ë [[zôpadnopòmòrsczé wòjewództwò|zôpadnopòmòrsczé]], ë jeden [[stôworné kraje Miemiecczi|stôworny krôj]] w Miemiecczi: [[Meczelbòrskô-Przédné Pòmrë]], ë téż dwa miemiecczé [[kréz|krezë]]: [[kréz Vorpommern-Greifswald|Vorpommern-Greifswald]] ë [[kréz Vorpommern-Rügen|Vorpommern-Rügen]]. Sprôwné grańce nie pòkrëwają sã równak z historëcznyma ani w pòlsczim, ani w miemiecczim pòjimanim. Czãscë Pòmòrsczi leżą téż we [[wiôlgòpòlsczé wòjewództwò|wiôlgòpòlsczëm wòjewództwie]] ([[Piła]], [[Złotowò]] ë òkòla), [[lubùsczé wòjewództwò|lubùsczëm wòjewództwie]] (òkòlé [[Łącbarg]]a) ë w [[Brambòrskô|Brambòrsczi]] ([[Garc (nad Òdrą)|Garc]] ë [[Swiecé (nad Òdrą)|Swiecé]]). == Dzeje == === 1918–1945 === [[Òbrôzk:German losses after WWI.svg|mały|Terytorialné ùbiwczi Miemiecczi pò pierszi swiatowi wòjnie. [[Wòlny Gard Gduńsk]] je pòznakòwany na zelono.]] Pò [[pierszô swiatowô wòjna|pierszi swiatowi wòjnie]] pòmòrskô òbéńda, dotądka całowno pòd miemiecczim sprôwianim w ramach [[Prësczé Królestwò|Prësczégò Królestwa]], òstała pòdzelonô midzë [[Weimarskô Repùblika|Weimarską Repùblikã]] ë òdtwòrzoną [[Pòlskô Repùblika (1918-1945)|Pòlskã]], z [[Gduńsk|Gduńskã]] jakò [[Wòlny Gard Gduńsk|Wòlnym Gardã]] sprôwianym bezpòstrzédno przez [[Liga Nôrodów|Ligã Nôrodów]]. Taczé rozwiązanié problemù pòliticzni przënôleżnotë tegò gardu, równo jak pòwstanié tzw. „[[pòlsczi kòritôrz|pòlsczégò kòritarza]]” z Pòrénkòwi Pòmorsczi, chtëren òddzelôł [[Pòrénkòwé Prësë]] òd òstonëch miemiecczich zemiów, bëłë jednyma z przëczënów bùchù pòstãpny wòjnë dwadzescë lat pòzdze. [[Òbrôzk:Piła rejencja.JPG|mały|left|Dôwny gmach administracëjé prowincëjé [[Nôgrańcznô Marchiô Pòznóń-Zôpadnô Prëskô]] w Piele, dzys [[Szkòła Pòlicëjé w Piele|Szkòła Pòlicëjé]]. Stolëmnô architektura bùdinków w centrum gardu je pamiątka pò pòdwëżbie Piełë na òstrzodk lokalnegò sprôwianiégò.]] Prëskô prowincëjô [[Pòmrë]] zmiészëła sã përznã, ò 6,64 km² z krezów: [[bëtowsczi kréz (Prëskô)|bëtowsczégò]], [[lãbòrsczi kréz (Prëskô)|lãbòrsczégò]] ë [[stôłpsczi kréz (Prëskô)|stôłpsczégò]]. To, co òstało sã z prowincëjów [[Zôpadné Prësë]] ë [[pòznańskô prowincëjô|Pòznańsczé]], bëło sparłãczoné w [[1922]] w nową prowincëjã [[Nôgrańcznô Marchiô Pòznóń-Zôpadnô Prëskô]] ze stolëcą w [[Piła|Pile]], chtërnô bëła wcygnãtô do Pòmrów [[1 pazdzérznika]] [[1938]]. Òbéńdë chtërné przëpadłe Pòlsczi zdziejałë w [[1919]] [[pòmòrszczé wòjewództwò (1919–1939)|pòmòrsczé wòjewództwò]]. Jegò stolëcą béł [[Torń]]. Pòlskô czãsc Pòmòrsczi bëła w midzëwòjnowich latach jedną z nôdinamiczni rozwijającëch sã òbéńdów Drëdżi Repùbliczi. W [[1920]] rozsądzono ò bùdownié mòrsczégò pòrtu w [[Gdiniô|Gdinié]]. Ju w [[1923]] wpłënãł do timczasowi howindżi pierszi òceanowi òkrãt [[SS Kentucky]]. Dalszé etapë bùdownié òbjimałë założënk towôrowégò, rëbacczégò, pasażérnégò ë wòjnowégò pòrtu, a téż òkrãtownié. Zëdlënié konstrukcëjé [[wãdżelnô magistrala|wãdżelny magistralë]] w [[1933]], chtërnô sparłãczëła [[Górny Szląsk]] ë westrzédną Pòlskã z nowim pòrtã przecënając côłé pòmòrsczé wòjewództwò (dzys [[banowô liniô 201]]), dało mòżlëwòtã òbjachaniégò Gduńska ë przëczëniło sã do dalszégò rozwicégò gardu ë krôjnë. Ju w [[1934]] bëła Gdiniô nôwikszim pòrtã w Eùropie pòdle wialgoscë przekłôdënkù. [[Òbrôzk:Kazimierz Mastalerz.jpg|175px|mały|[[Kazimierz Mastalerz]] dokazëjący pòlską kònnicą w [[bitwa pòd Krojantama|bitwie pòd Krojantama]]. Nôjôzd w [[Krojantë|Krojantach]] béł brëkòwany w nazistowsczi propagandze dlô wësënieniégò technologòwi przemòdżi Miemiecczi nad Pòlską.]] Pòliticzni status Pòmrów wnitrzno Weimarsczi Repùbliczi nie różnił sã baro òd tegò sprzed wòjnë. Mimò abdikacëjé césarza, sprôwné pòdzelenié kraju òstało blós zdemòkratizowané, z piersza bez ingerencëjé w jistniejący pòrządk. Pòmrë bëłë wic cządã Prësczi, chtërnô bëła terô [[Wòlny Krôj Prëskô|Wòlnym Krajã]] w ramach Repùbliczi. W rezultace wòjnë pòlëchszëł sã równak gòspòdarczi stón i tak nié dëcht bògatégò regionu. Ògleswiatowi krizys miôł tu òsoblëwò cãżczi przechôdënk — wiele inwesticëjów òstało strzëmané a bezrobòcé ùrôstało. Pòrt w [[Szczecëno|Szczecënie]] pòzbéł na wôżnoce, a rozwicé prowincëjé scygnãło. Te czinniczi doprowadzëłë do wzrosceniégò pòdeprzeniégò dlô radikalnich partëjów — zwëkòwò mòcni w òbéńdze [[Miemieckô Nôrodnô Lëdowô Partëjô|DNVP]] ë pòzdze téż [[Nôrodnosocjalistnô Miemieckô Robòtnô Partëjô|NSDAP]], chtërnô w welowanim w [[1933]] zwënégòwała drudżi nôwëższi rezultat (55,3&nbsp;% wszëtczich głosów &mdash; wice bëło blós w Pòrénkòwich Prësach). Pòspół z ùdostanim władzë przez [[nazizm|nazistów]] napòczëłë sã w Pòmrach ùstëgòwania na [[Żëdzë|Żëdów]] ë przësztëlowania do wòjnë, chtërnô bùchła [[1 séwnika]] [[1945]]. „Pòlsczi kòritôrz” òstôł rëchło òpanowany na skùtk technologòwi ë ustôwny przemòdżi miemiecczich sëłów. [[Bitwa ò Hél]] bëła tej nôdłëgszô; [[1 pazdzérznika]] dokazëjący pòlsczima sëłama kòntradmirôł [[Józef Unrug]] rozpòsãdzëł ò pòddanim sã. Pòslédné pùnktë biôtczi strzëmałë jesz do [[3 pazdzérznika]]. Pò ti dace bëło biôtkòwané w Pòmòrsczi ju blós w tacënkù &mdash; jistniała m.in. [[partizana]] (òb. [[Krëjamnô Wòjskòwô Òrganizacëjô "Pòmòrsczi Grif"|Krëjamnô Wòjskòwô Òrganizacëjô „Pòmòrsczi Grif”]]). Na pòmòrsczi òbéńdze miałë môl lëczné masowé mòrdë, np. we [[Wiôlgô Piôsznica|Wiôldżi Piôsznicë]] ë w [[Bëdgòszcz]]ë (tzw. [[bëdgoskô krwawô niedzela]]). Ju [[2 séwnika]] béł zrëszony [[Stutthof|kòncentracëjny lager]] w [[Sztutowò|Sztutowie]] z wieloma filiama, m.jin. w Bëdgòszczë, òkolim [[Torń|Tornia]], le téż w [[Stôłpskò|Stôłpskù]] ë [[Szczecëno|Szczecënie]]. === Pò 1945 === [[Òbrôzk:0804 POL GER 0.JPG|mały|Pòlskò-miemieckô grańca na [[Ùznam|Ùznamie]]. Ji slédny sztôłt mô nalazłé w [[1951]].]] W [[1945]], pò [[drëgô swiatowô wòjna|drëdżi swiatowi wòjnie]] grańca midzë Pòlską ë Miemiecką zjinaczëła sã ë przesënãła ku zôpadowi. Nowô grańca òstała òpiartô na [[liniô Òdra-Nissa|linié Òdra-Nissa]] z niewiôldżim oddżëbanim, cobë [[Szczecëno]] ë [[Swina]] téż przëpadłë Pòlsczi<ref>''Encyklopedia Szczecina. T. I A-O''. Szczecin: Uniwersytet Szczeciński, 1999, s. 306-307.</ref>. Bezlëcha całô òbéńda dôwny prowincëjé Pòmrë zaczãła wic słëchac pòlsczim władzom &mdash; pò miemiecczi starnie òstał sã leno ji nôzôpadnéjszi cząd ze [[Strzelewò|Strzelewem]] ë [[Grifiô|Grifią]], sparłãczony z [[Meczelbòrskô|Meczelbòrskã]] w jeden [[kraje Miemiecczi Demòkraticzny Repùbliczi|krôj]] (rozrzeszony w [[1951]] w òkrãdżi [[òkrąg Neubrandenburg|Neubrandenburg]], [[òkrąg Rostock|Rostock]] ë [[òkrąg Schwerin|Schwerin]] ë przëwrócony w [[1990]]<ref>Mielke, H., ''Die Auflösung der Länder in der SBZ/DDR: Von der deutschen Selbstverwaltung zum sozialistisch-zentralistischen Einheitsstaat nach sowjetischem Modell 1945–1952'' (= Beiträge zur Wirtschafts- und Sozialgeschichte; Bd. 66), 1995.</ref>). Czãsc przejimniãtô przez Pòlskô òstała zòrganizowanô wprzódk w prowizoriczny [[Òkrąg III — Zôpadnô Pòmòrskô]] ë w [[1946]], z môłima zmianama, w [[szczecëńsczé wòjewództwò (1946-1950)|szczecëńsczé wòjewództwò]]<ref>[http://isap.sejm.gov.pl/Download;jsessionid=800B9A8AB2019090572BAD628C077E82?id=WDU19460280177&type=2 Dz.Ù. 46.28.177]</ref>. [[Òbrôzk:Muzeum koszalińskie..jpg|mały|left|Miesczé mùzeùm w Kòszalënie. Kòszalëno bëło w miemiecczich czasach stolëcą regencëjé, a pò wòjnie, midzë [[1950]] a [[1998]], stolëcą apartnégò wòjewództwa. [[Jerzy Buzek|Buzkòwô]] sprôwnô reforma rozrzeszëła równak [[kòszalëńsczé wòjewództwò|Kòszalëńscze]] mimò òpiérë lokalny wëcmaniznë.]] Pierszé lata pò wòjnie to czas wiôldżich przemieszczeniów lëdztwa. Wikszi cząd miemiecczich mieszkańców [[wënëkania Miemców pò drëdżi swiatowi wòjnie|òstôł wëwieziony za Òdrã]], temù zalëdzenié [[Przédné Pòmrë|Przédnich Pòmrów]] ùrosło dwùkrotno<ref>Buchholz, W. (red.), ''Pommern''. Siedler, 2002.</ref>. Do Pòmòrsczi doprzëszli zôs wnożniczi z westrzédni Pòlsczi ë [[Kresë|Kresów]], ë téż mùszowi prôcowniczi z òdpòjãtich [[mùszowô prôca|lôgrów prôcë]]<ref>Piskorski, J. M. (red.), ''Pomorze Zachodnie poprzez wieki'', Szczecin: Zamek Książąt Pomorskich, 1999.</ref>, a pòzdze, w ramach [[akcjô „Wisła”|akcjé „Wisła”]], [[Ukrajińcë]]<ref>Sowa, A.L., ''Stosunki polsko-ukraińskie 1939-1947'', Kraków 1998.</ref>, Mimò propagandowich pòstulatów ò pòwroce Pòmòrsczi do „Macerzi” (òb. [[Òdzwëskóné Zemie]]), òpiartich m.in. na bëtnosci w òbéńdze autochtonicznégò słowiańsczégò lëdztwa, wëcmanim z Miemcama wëwiezeni abò zmùszeni do wëjachaniégò bëli téż [[Słowińcë]]<ref>Filip, M., ''Od Kaszubów do Niemców. Tożsamość Słowińców z perspektywy antropologii historii'', Poznań 2012</ref>. Przemieszczenia zrëszëłë Pòrénkòwą Pòmòrskã w miészim stãpieniu ë rzeszëłë sã przede wszëtczim z zniesenim [[Wòlny Gard Gduńsk|Wòlnégò Gardu]] [[Gduńsk]]a<ref>Jankowski, T. ''Miasto na furmankach''. „30 dni”. 6 (32), czerwiec 2001.</ref>. Pòspół z pòdzelenim miemiecczégò państwa na apartną [[Miemieckô Federalnô Repùblika|Federalną Repùblikã]] na zôpadze ë [[Miemieckô Demòkraticznô Repùblika|Demòkraticzną Repùblikã]] na pòrénkù, wërobił sã nowi pòliticzny pòrządk, chtëren òbtaksowôł dalszé kawle regionu. Równo w [[Pòlskô Lëdowô Repùblika|Lëdowi Pòlsczi]], jak téż w MDR zaczãto spòsobë [[Józef Stalin|stalinowsczi]] sprôwny ë gòspòdarczi centralizacëjé, ze wszétczima nastãpstwama: ògrańczenim swòjiznë, òrganizacëją prôcë pòdle sowiecczich mùstrów (òsoblëwie w rolnictwie, òb. [[Landwirtschaftliche Produktionsgenossenschaft]] ë [[Państwowe Gospodarstwo Rolne]]), centralno planowanym rozbùdowanim [[cãżczi przemësł|cãżczégò przemësłu]], [[kùstrzenié|kùstrzeniama]], wprowadzenim państwòwégò mònopòlu w zamiedznëm hańdlu<ref>Grala, D. T.: Reformy gospodarcze w PRL (1982–1989). Warszawa 2005.</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20140331085308/http://www.faz.net/aktuell/wirtschaft/wirtschaftswissen/wirtschaftsgeschichte-der-weg-der-ddr-in-den-untergang-11043750.html Wirtschaftsgeschichte: er Weg der DDR in den Untergang]</ref>. Nisczi niw żëcégò doprowadził do oprzéczków ë sztrajków (1953 &ndash; MRD; [[1970]] &ndash; [[Gdyniô]], Gduńsk, Szczecëno) ë założeniégò w [[1980]] w Gduńsku [[Solidarnosc (warkòwô zrzesz)|Samòstójny Samòsprôwny Warkòwy Zrzeszë „Solidarnosc”]]. Ùstrojowé zjinaczi w Pòlsczi ë sparłãczenié Miemiecczi w jeden krôj a za régã pòliticzné przëkrodzenié òbù państwów, wësłowioné m.in. pòspòlnym nôleżenim do [[Eùropejskô Ùniô|Eùropejsczi Ùnie]] ë òtemkniãcym grańców pòzwôlô na ekònomiczną ë kùlturową współprôcã. Równo Przédné Pòmrë jak i pòlskô Pòmòrskô mùszą równak schwôcëc sã z pòwôżnyma problemama różnëch nôtërów, jak [[migracëjô|wëjéżdżanié młodich]] abò [[bezrobòcé]]. == Ekònomijô == [[Òbrôzk:Brosen_ContainerTerminaGdansk.jpg|mały|Kòntenerowi Terminal w Gduńskù]] Nôwôżniészima wietwiama gòspòdarzënkù w Pòmòrsce je mòrskô industrëjô (òkrãtownie ë pòrtë), turistika, rëbaczenié ë gbùrzëzna. Mòrskô industrëjô skòncentrowónô je przede wszëtczim w nôwikszëch gardach: Gduńskù, Gdini ë Sztetënie. Òkrãtë bùdowóné w pòmòrsczich òkrãtowniach są technologiczno nôbarżi zaawansowónyma produktama [[Ekspòrt|ekspòrtowónyma]] z Pòlsczi Repùbliczi. Turistika rozwijô sã przede wszëtczim nad sztrądã Bôłtu, ale wiele turistów przëcygają téż pòjezérza ë niechtërné gardë, np. Gduńsk. Do nôbarżi znónëch kùrortów ë wëpòczinkòwëch môlowòsców w Pòmòrsce słëchają: [[Chmielno]], [[Jastarniô]], [[Leba]], [[Mizëzdroje]], [[Sopòt]], [[Ùskô]]. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Òbaczë téż == {{Col3 |col1= {{Pòdobnô pòzwa|Pomerania (wiele znaczeniów)}} |col2= === Sparłãczoné témë === * [[Pòmòrsczé wòjewództwò]] * [[Pòmòrsczé gardë]] * [[Pòmòrsczé wsë]] * [[Pòmezaniô]] }} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://kpbc.umk.pl/dlibra/docmetadata?id=23486&from=publication Kôrta z 1775 rokù] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrskô| ]] i5f7mtq0e2h5l8gxtc2awlkkll2ld07 220011 219654 2026-10-20T07:24:10Z Terrus38 14026 220011 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Zamek Ksiazat Pomorskich w Szczecinie (widok z wiezy).jpg|mały|[[Zómk Pòmòrsczich Ksążãtów w Szczecënie|Zómk Pòmòrsczich Ksążãtów]] w Szczecënie. Szczecëno je nôwikszim gardã, chtëren òbjimô równo pòlskô, jak téż miemieckô definicëjô grańców regionu.]] {{Jiné znaczënczi}} '''Pòmòrskô''' abò '''Pòmòrzé''' ({{jãz.|de}} ''Pommern''<ref>Miemieckô pòzwa ''Pommern'' ë słowiańsczé pòzwë ''Pòmòrskô'' abò ''Pomorze'' nie pòkrëwają sã całowno; òbaczë karno ''Geògrafiô'' pò wicë informacëji.</ref>, {{jãz.|pl}} ''Pomorze'', {{jãz.|la}} ''Pomerania'') je to [[historëcznô krôjna]] nad pôłniowim pòbrzegù [[Bôłt|Bôłtëcczégò Mòrzégò]]. Miono òbéńdë mô [[słowiańsczé jãzëczi|słowiańsczi wëprôwodzk]], pòchòdzy òd ''po more'' (< {{jãz.|xpsi}} *po morьje „(krôjna chtërnô sëgô) pò mòrze”)<ref name="Łab">Łabuda, G. et al., ''Historia Pomorza, tom I (do roku 1466), Wydawnictwo Poznańskie, Poznań 1969.</ref>. Mieszkańcë krôjnë zwią sã ''[[Pòmòrzanie]]''. Rozdzélonô midzë [[Miemieckô|Miemiecką]] ë [[Pòlskô|Pòlską]], Pòmòrskô rozcygô sã z grëbsza òd [[Reknica|Reknicë]] kòl [[Strzelewò|Strzelewa]] na zôpadze, przez ùscé [[Òdra|Òdrë]] kòl [[Szczecëno|Szczecëna]] do ùscégò [[Wisła|Wisłë]] w [[Gduńsk|Gduńskù]]. Nôwikszima pòmòrsczima òstrowama są [[Rana]], [[Ùznam (òstrów)|Ùznam]] ë [[Wòlin (òstrów)|Wòlin]]. Òbéńda słëchô do [[Westrzédnoeùropejskô Niżawa|Westrzédnoeùropejsczi Niżawë]]. Nôwikszé gardë krôjnë to [[Gduńsk]], [[Szczecëno]], [[Gdiniô]], [[Kòszalëno]], [[Stôłpskò]] ë [[Stôrgard]] w Pòlsczi, ë [[Strzelewò]] ë [[Grifiô]] w Miemiecczi. Pòdle miemiecczégò pòjimaniégò nie słëchają pòrénkòwé gardë Gduńsk ë Gdiniô do Pòmòrsczi, le do [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Pòmerelije]]. Òkróm gardów, charakterizëje sã Pòmòrskô bëlnym zalasenim ë rólnyma òbéńdama. Krôjna bëła mòckò dotkłô òbama swiatowima wòjnama ë wëmianama lëdztwa pò [[1945]]. Rolnictwò zajimô w pierszi rédze [[chów|chòwã bëdła]], [[lesnictwò|lestnictwã]], [[rëbaczenié|rëbaczenim]] ë [[ùprawa zbòżégò|ùprawã zbòżégò]]. Téż przemësłowé przerôbianié charnë zwëskiwô na wôżnoce. Òd XIX w. rozwijô sã [[turistika]], òsoblëwò w wëpòczinkòwich môlach wzdługą pòbrzegù. Kluczowé òbrëmia wërobnégò przemësłu to [[òkrãtownictwò]], [[mechanicznô jinżinierijô]], [[cëkrownictwò]] ë [[drzewny przemësł]]. Ùsłeżnotë ë sparłãczony z nimi przemësł stają sã wôżną czãscą òbéńdowi gòspòdarczi, nié bez wesprzënë wëższich szkòłów, z chtërnëch nôstarszi je [[Ùniwersitet w Grifji|Ùniwersitet w Grifii]] jim. Ernsta Moritza Arndta, założony w [[1457]]. == Geògrafiô == === Grańce === [[Òbrôzk:Provinz Pommern 1905.png|mały|Pòmrë w 1905 &mdash; Pòmòrskô pòdle „wąsczégò”, miemiecczégò pòjimaniégò.]] Pòlsczé pòjimanié grańców Pòmòrsczi je baro przëszerné. Żlë zôpadnô grańca miemiecczi czãscë céchëje sã samò, terôbëtnô pòlskô òbéńda zajimô bëlno wikszé òbrëmié, chtërno pòdle Miemców do Pòmòrsczi nie słëchô. Pòrénkòwą greńcã Pòmòrsczi wëznôcziwô rzéka [[Wisła]], pôłniową [[Niéc]] ë [[Warta]]. Region òbjimô tak [[Przédnô Pòmòrskô|Przedną Pòmòrskã]], [[Rana|Ranã]], pòlsczi pas pòbrzegów, [[Kaszëbë]], [[Pòmòrsczé Pòjezerzé]], [[Chełmëńskô Ziemia|Chełmëńskã]] ë [[Krajnô|Krajnã]], ë gardë taczé jak [[Gduńsk]], [[Bëdgòszcz]], [[Torń]], [[Piła]] czë [[Łącbarg]]. Pòdle miemiecczégò pòjimaniégò je Pòmòrskô jednaczô z [[Pòmrë|Pòmrami]], nierôz w nôszerszi sygù z [[1938]], le równo czãsto bez [[pielskô regencëjô|pielszczi regencëjé]]<ref>''Bertelsmann – Das Neue Universallexikon''. Wissen Media Verlag, Gütersloh/München 2007</ref>. Grańce na pôłniu ë pòrénkù są wic blós arbitralné ë òbstejają sã z objimã [[Pòmòrsczé Ksãżstwò|władztwa Grifitów]], tak tej tegò co w Pòlsczi sã rôzmieje jako [[Zôpadnô Pòmòrskô|Zôpadną Pòmòrskã]]. === Wëdrzatk ë struktura plónu === [[Òbrôzk:NP Vorp. Boddenlandschaft.JPG|mały|left|Brzég Bôłtu na pòrénk òd [[Zingst]].]] Pòmòrskô leżi w pasie pòbrzegów ë pòjezerzów. W regionie òdwôżëwają [[mòrena|mòrenné]] formacëje, wic je tu wiele jezorów a krôjòbrôz je grzëpòwati. Wiôlgô czãsc Pòmòrsczi ni je òdwòdnianô przez wikszé rzéczi, jak [[Òdra]], [[Wisła]] czë [[Łaba]], le przez krótczé rzéczi pòbrzegù, jak [[Reknica]], [[Ùkra]], [[Pôrsãta]], [[Słëpiô]] abò [[Łeba (rzéka)|Łeba]], chtërné wpôdają bezpòstrzédno do Bôłtu. Pòmòrskô brzegòwô liniô je naprocëm nierozwitô. Òbserwëje sã tendencëjã do ji ùprôszczaniégò, równo na skùtk dzejaniégò nôtëralnich jak ë antropògenicznëch czinników. Môłé zatoczi czãsto stają sã jezorama jakò nastãpstwò wërobieniégò sã sztremlëznë. Tak pòwstôłë jezora [[Łebskò]], [[Gardno]], [[Sôrbskò]], [[Wickò (jezoro)|Wickò]], [[Bùkòwò]] abò [[Jamno (jezoro)|Jamno]]. W [[Nôrodny Park Vorpommersche Boddenlandschaft|Nôrodnëm Parkù „Vorpommersche Boddenlandschaft”]] mòżnô òbaczëc ten proces: półòstrów [[Fischland-Darß-Zingst]] béł nonej trzema òstrowama Fischland, Darß ë Zingst, a terô stãpniowò zamëkô zatokã [[Darß-Zingster Boddenkette]]. Pòmòrskô je pòkrëtô lasama. [[Tëchòlsczé Bòrë]], [[Miasteckô Pùszczô]], [[Ùkrzańskô Pùszczô]] ë lasë dolënë [[Gwda|Gwdë]] kòl [[Piła|Piłë]] są to nowikszé lasné zgrëpinë regionu. Òbrobné òbéńdë leżą kòl wikszich gardów. Na terenie Pòmòrsczi je szesc nôrodnëch parków: [[Drawieńsczi Nôrodny Park]], [[Nôrodny Park Tëchòlsczé Bòrë|Nôrodny Park „Tëchòlsczé Bòrë”]], [[Słowinsczi Nôrodny Park]] ë [[Wòlinsczi Nôrodny Park]] w Pòlsczi ë [[Nôrodny Park Vorpommersche Boddenlandschaft|Nôrodny Park „Vorpommersche Boddenlandschaft”]] ë [[Nôrodny Park Jasmund|Nôrodny Park „Jasmund”]] w Miemiecczi. Òkróm tegò w regionie je widzec jinszé formë òchronë nôtëralnégò strzodowiska: krôjmalënkòwé parczi (np. [[Krôjmalënkòwi Park Dolëna Słëpié|Krôjmalënkòwi Park „Dolëna Słëpié”]] kòl [[Stôłpskò|Stôłpska]] abò [[Jińsczi Krôjmalënkòwi Park]] kòl [[Stôrgard]]u), rezerwatë, òbeńdë chronionégò krôjòbrazu „[[Natura 2000]]” itp. === Historëczné pòdzelenié === [[Òbrôzk:119 Ratusz Głównego Miasta, ob. Muzeum Historyczne ul. Długa 46 nocą Rafał Peplinski.JPG|mały|[[Rôtësz Przédnégò Gardu w Gduńskù|Rôtësz Przédnégò Gardu]] w Gduńskù. Gduńsk je historëczną stolëcą pòrénkòwi czãscë Pòmòrsczi.]] We [[strzédnowiek|strzédnowiekù]] ùsztôłcëł sã pòdzélënk Pòmòrsczi na dwa główné regionë: '''[[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Pòrénkòwą Pòmòrskã]]''' z [[Gduńsk]]iem, dze mòcni bëło widzec pòlszczé wpłiwë, ë '''[[Zôpadnô Pòmòrskô|Zôpadną Pòmòrskã]]''' ze [[Szczecëno|Szczecënem]], chtërna nalôzłô sã we conie wpłiwów [[Swiãté Césarstwò Rzimsczé|Swiãtégò Césarstwa Rzimsczégò]] ë pòzdze miemiecczich krajów. Òb czas co w Pòlsczi sã rozszlachëje te òbéńdë przë pòmòcë znankòwników, chtërné nacziwają abò jich leżnosc wedle sebie (''Pomorze Wschodnie'', ''Pomorze Zachodnie''), abò jich stolëczné gardë (''Pomorze Gdańskie'' „Gduńsczé Pòmòrzé”, ''Pomorze Szczecińskie'' „Szczecëńsczé Pòmòrzé”), w miemiecczi terminologijé je miono ''Pommern'' brëkòwané blós w òdniesenim do zôpadnégò cządu regionu. Pòrénkòwô Pòmòrskô nazéwô sã ''Pommerellen'', a wic „Môłé Pòmòrskô”. Taczé pòdzelenié rzeszi sã z geòpòliticzną situacëją we strzédnowiekù, czej Zôpadnô Pòmòrskô ùtrzëmała razną samòstójnotã jako '''[[Pòmòrsczé Ksãżstwò]]''', a Pòrénkòwô Pòmòrskô weszło nôprzódka do [[państwò krzëżacczégò zôkonu|państwa krzëżacczégò zôkonu]] a dali &mdash; jako '''[[Królewsczé Prësë]]''' &mdash; do Pòlsczi. Jinszé pòliticzné warënczi doprowadzëłë do ùsztôłceniégò sã różnëch wnitrznich pòdzélënków. W Zôpadny Pòmòrsce bëło długòtrwałé rozbicé na miészé ksãżstwa, chtërné dostôwałë miôna òd ksążëczich sedzbów, jak [[Szczecëńsczé Ksiãżstwò]] abò [[Wòłogòsczé Ksiãżstwò]]. Młodszé pòdzelenié na [[Przédné Pòmrë|Przédné]] ë [[Tilné Pòmrë]] rzeszi sã z rozdzelenim Pòmòrsczégò Ksãżstwa midzë [[Brambòrskô|Brambòrskã]] ë [[Szwedzkô|Szwedzkã]] w [[1637]]. Na pòrénkù rozwinãłë sã etnograficzné regionë, taczé jak [[Kaszëbë]], [[Bòrë (region)|Bòrë]], [[Gòchë]], abò [[Kòcéwskô]]. [[Lãbòrskò-bëtowskô Zemia]] na pògrańczim òbù czãscë Pòmòrsczi je cãżkô do zaklasyfikòwaniégò jako cząd chtërnykòlwiek z nich &ndash; mô dosc skòmplikòwóną historëjã ë wiele razë zmieniôła przënôleżnosc. Slédno òstała sã czãscą [[Pòmrë|Pòmrów]], le utrzëmała kùlturową apartnosc, przëblëżającą jã do Pòrénkòwi Pòmòrsczi. [[Krajnô]] òddzelô Pòmòrskã òd [[Wiôlgòpòlskô|Wiôlgòpòlsczi]] a [[Wiselné Zëławie]] òd [[Warmiô|Warmié]] ë [[Mazurë|Mazurów]]. Na pôłniowim zôpadze przechôdzô region w [[Lubùskô Zemia|Lubùskã]] ë [[Brambòrskô|Brambòrskã]], a na zôpadze w [[Meczelbòrskô|Meczelbòrskã]]. W miemiecczim pòjimanim, na pôłnié òd Pòmrów leżą [[Nowô Marchiô]] (na zôpadze, kòl [[Łącbarg]]a) ë [[Nôgrańcznô Marchiô Pòznóń-Zôpadnô Prëskô|Nôgrańcznô Marchiô]] (na pòrénkù, kòl [[Piła|Piłë]]). Drëgô nieczedë je wrechòwanô do Pòmòrsczi téż przez Miemców. === Sprôwné pòdzelenié === W dzysészëznie òdnoszą sã do miona Pòmòrsczi sztërë jednostczi [[sprôwné pòdzelenié|sprôwnégò pòdzeleniégò]] nôwëższégò stãpienia: trzë pòlszczé [[wòjewództwò|wòjewództwa]]: [[kùjawskò-pòmòrsczé wòjewództwò|kùjawskò-pòmòrsczé]], [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczé]] ë [[zôpadnopòmòrsczé wòjewództwò|zôpadnopòmòrsczé]], ë jeden [[stôworné kraje Miemiecczi|stôworny krôj]] w Miemiecczi: [[Meczelbòrskô-Przédné Pòmrë]], ë téż dwa miemiecczé [[kréz|krezë]]: [[kréz Vorpommern-Greifswald|Vorpommern-Greifswald]] ë [[kréz Vorpommern-Rügen|Vorpommern-Rügen]]. Sprôwné grańce nie pòkrëwają sã równak z historëcznyma ani w pòlsczim, ani w miemiecczim pòjimanim. Czãscë Pòmòrsczi leżą téż we [[wiôlgòpòlsczé wòjewództwò|wiôlgòpòlsczëm wòjewództwie]] ([[Piła]], [[Złotowò]] ë òkòla), [[lubùsczé wòjewództwò|lubùsczëm wòjewództwie]] (òkòlé [[Łącbarg]]a) ë w [[Brambòrskô|Brambòrsczi]] ([[Garc (nad Òdrą)|Garc]] ë [[Swiecé (nad Òdrą)|Swiecé]]). == Dzeje == === 1918–1945 === [[Òbrôzk:German losses after WWI.svg|mały|Terytorialné ùbiwczi Miemiecczi pò pierszi swiatowi wòjnie. [[Wòlny Gard Gduńsk]] je pòznakòwany na zelono.]] Pò [[pierszô swiatowô wòjna|pierszi swiatowi wòjnie]] pòmòrskô òbéńda, dotądka całowno pòd miemiecczim sprôwianim w ramach [[Prësczé Królestwò|Prësczégò Królestwa]], òstała pòdzelonô midzë [[Weimarskô Repùblika|Weimarską Repùblikã]] ë òdtwòrzoną [[Pòlskô Repùblika (1918-1945)|Pòlskã]], z [[Gduńsk|Gduńskã]] jakò [[Wòlny Gard Gduńsk|Wòlnym Gardã]] sprôwianym bezpòstrzédno przez [[Liga Nôrodów|Ligã Nôrodów]]. Taczé rozwiązanié problemù pòliticzni przënôleżnotë tegò gardu, równo jak pòwstanié tzw. „[[pòlsczi kòritôrz|pòlsczégò kòritarza]]” z Pòrénkòwi Pòmorsczi, chtëren òddzelôł [[Pòrénkòwé Prësë]] òd òstonëch miemiecczich zemiów, bëłë jednyma z przëczënów bùchù pòstãpny wòjnë dwadzescë lat pòzdze. [[Òbrôzk:Piła rejencja.JPG|mały|left|Dôwny gmach administracëjé prowincëjé [[Nôgrańcznô Marchiô Pòznóń-Zôpadnô Prëskô]] w Piele, dzys [[Szkòła Pòlicëjé w Piele|Szkòła Pòlicëjé]]. Stolëmnô architektura bùdinków w centrum gardu je pamiątka pò pòdwëżbie Piełë na òstrzodk lokalnegò sprôwianiégò.]] Prëskô prowincëjô [[Pòmrë]] zmiészëła sã përznã, ò 6,64 km² z krezów: [[bëtowsczi kréz (Prëskô)|bëtowsczégò]], [[lãbòrsczi kréz (Prëskô)|lãbòrsczégò]] ë [[stôłpsczi kréz (Prëskô)|stôłpsczégò]]. To, co òstało sã z prowincëjów [[Zôpadné Prësë]] ë [[pòznańskô prowincëjô|Pòznańsczé]], bëło sparłãczoné w [[1922]] w nową prowincëjã [[Nôgrańcznô Marchiô Pòznóń-Zôpadnô Prëskô]] ze stolëcą w [[Piła|Pile]], chtërnô bëła wcygnãtô do Pòmrów [[1 pazdzérznika]] [[1938]]. Òbéńdë chtërné przëpadłe Pòlsczi zdziejałë w [[1919]] [[pòmòrszczé wòjewództwò (1919–1939)|pòmòrsczé wòjewództwò]]. Jegò stolëcą béł [[Torń]]. Pòlskô czãsc Pòmòrsczi bëła w midzëwòjnowich latach jedną z nôdinamiczni rozwijającëch sã òbéńdów Drëdżi Repùbliczi. W [[1920]] rozsądzono ò bùdownié mòrsczégò pòrtu w [[Gdiniô|Gdinié]]. Ju w [[1923]] wpłënãł do timczasowi howindżi pierszi òceanowi òkrãt [[SS Kentucky]]. Dalszé etapë bùdownié òbjimałë założënk towôrowégò, rëbacczégò, pasażérnégò ë wòjnowégò pòrtu, a téż òkrãtownié. Zëdlënié konstrukcëjé [[wãdżelnô magistrala|wãdżelny magistralë]] w [[1933]], chtërnô sparłãczëła [[Górny Szląsk]] ë westrzédną Pòlskã z nowim pòrtã przecënając côłé pòmòrsczé wòjewództwò (dzys [[banowô liniô 201]]), dało mòżlëwòtã òbjachaniégò Gduńska ë przëczëniło sã do dalszégò rozwicégò gardu ë krôjnë. Ju w [[1934]] bëła Gdiniô nôwikszim pòrtã w Eùropie pòdle wialgoscë przekłôdënkù. [[Òbrôzk:Kazimierz Mastalerz.jpg|175px|mały|[[Kazimierz Mastalerz]] dokazëjący pòlską kònnicą w [[bitwa pòd Krojantama|bitwie pòd Krojantama]]. Nôjôzd w [[Krojantë|Krojantach]] béł brëkòwany w nazistowsczi propagandze dlô wësënieniégò technologòwi przemòdżi Miemiecczi nad Pòlską.]] Pòliticzni status Pòmrów wnitrzno Weimarsczi Repùbliczi nie różnił sã baro òd tegò sprzed wòjnë. Mimò abdikacëjé césarza, sprôwné pòdzelenié kraju òstało blós zdemòkratizowané, z piersza bez ingerencëjé w jistniejący pòrządk. Pòmrë bëłë wic cządã Prësczi, chtërnô bëła terô [[Wòlny Krôj Prëskô|Wòlnym Krajã]] w ramach Repùbliczi. W rezultace wòjnë pòlëchszëł sã równak gòspòdarczi stón i tak nié dëcht bògatégò regionu. Ògleswiatowi krizys miôł tu òsoblëwò cãżczi przechôdënk — wiele inwesticëjów òstało strzëmané a bezrobòcé ùrôstało. Pòrt w [[Szczecëno|Szczecënie]] pòzbéł na wôżnoce, a rozwicé prowincëjé scygnãło. Te czinniczi doprowadzëłë do wzrosceniégò pòdeprzeniégò dlô radikalnich partëjów — zwëkòwò mòcni w òbéńdze [[Miemieckô Nôrodnô Lëdowô Partëjô|DNVP]] ë pòzdze téż [[Nôrodnosocjalistnô Miemieckô Robòtnô Partëjô|NSDAP]], chtërnô w welowanim w [[1933]] zwënégòwała drudżi nôwëższi rezultat (55,3&nbsp;% wszëtczich głosów &mdash; wice bëło blós w Pòrénkòwich Prësach). Pòspół z ùdostanim władzë przez [[nazizm|nazistów]] napòczëłë sã w Pòmrach ùstëgòwania na [[Żëdzë|Żëdów]] ë przësztëlowania do wòjnë, chtërnô bùchła [[1 séwnika]] [[1945]]. „Pòlsczi kòritôrz” òstôł rëchło òpanowany na skùtk technologòwi ë ustôwny przemòdżi miemiecczich sëłów. [[Bitwa ò Hél]] bëła tej nôdłëgszô; [[1 pazdzérznika]] dokazëjący pòlsczima sëłama kòntradmirôł [[Józef Unrug]] rozpòsãdzëł ò pòddanim sã. Pòslédné pùnktë biôtczi strzëmałë jesz do [[3 pazdzérznika]]. Pò ti dace bëło biôtkòwané w Pòmòrsczi ju blós w tacënkù &mdash; jistniała m.in. [[partizana]] (òb. [[Krëjamnô Wòjskòwô Òrganizacëjô "Pòmòrsczi Grif"|Krëjamnô Wòjskòwô Òrganizacëjô „Pòmòrsczi Grif”]]). Na pòmòrsczi òbéńdze miałë môl lëczné masowé mòrdë, np. we [[Wiôlgô Piôsznica|Wiôldżi Piôsznicë]] ë w [[Bëdgòszcz]]ë (tzw. [[bëdgoskô krwawô niedzela]]). Ju [[2 séwnika]] béł zrëszony [[Stutthof|kòncentracëjny lager]] w [[Sztutowò|Sztutowie]] z wieloma filiama, m.jin. w Bëdgòszczë, òkolim [[Torń|Tornia]], le téż w [[Stôłpskò|Stôłpskù]] ë [[Szczecëno|Szczecënie]]. === Pò 1945 === [[Òbrôzk:0804 POL GER 0.JPG|mały|Pòlskò-miemieckô grańca na [[Ùznam|Ùznamie]]. Ji slédny sztôłt mô nalazłé w [[1951]].]] W [[1945]], pò [[drëgô swiatowô wòjna|drëdżi swiatowi wòjnie]] grańca midzë Pòlską ë Miemiecką zjinaczëła sã ë przesënãła ku zôpadowi. Nowô grańca òstała òpiartô na [[liniô Òdra-Nissa|linié Òdra-Nissa]] z niewiôldżim oddżëbanim, cobë [[Szczecëno]] ë [[Swina]] téż przëpadłë Pòlsczi<ref>''Encyklopedia Szczecina. T. I A-O''. Szczecin: Uniwersytet Szczeciński, 1999, s. 306-307.</ref>. Bezlëcha całô òbéńda dôwny prowincëjé Pòmrë zaczãła wic słëchac pòlsczim władzom &mdash; pò miemiecczi starnie òstał sã leno ji nôzôpadnéjszi cząd ze [[Strzelewò|Strzelewem]] ë [[Grifiô|Grifią]], sparłãczony z [[Meczelbòrskô|Meczelbòrskã]] w jeden [[kraje Miemiecczi Demòkraticzny Repùbliczi|krôj]] (rozrzeszony w [[1951]] w òkrãdżi [[òkrąg Neubrandenburg|Neubrandenburg]], [[òkrąg Rostock|Rostock]] ë [[òkrąg Schwerin|Schwerin]] ë przëwrócony w [[1990]]<ref>Mielke, H., ''Die Auflösung der Länder in der SBZ/DDR: Von der deutschen Selbstverwaltung zum sozialistisch-zentralistischen Einheitsstaat nach sowjetischem Modell 1945–1952'' (= Beiträge zur Wirtschafts- und Sozialgeschichte; Bd. 66), 1995.</ref>). Czãsc przejimniãtô przez Pòlskô òstała zòrganizowanô wprzódk w prowizoriczny [[Òkrąg III — Zôpadnô Pòmòrskô]] ë w [[1946]], z môłima zmianama, w [[szczecëńsczé wòjewództwò (1946-1950)|szczecëńsczé wòjewództwò]]<ref>[http://isap.sejm.gov.pl/Download;jsessionid=800B9A8AB2019090572BAD628C077E82?id=WDU19460280177&type=2 Dz.Ù. 46.28.177]</ref>. [[Òbrôzk:Muzeum koszalińskie..jpg|mały|left|Miesczé mùzeùm w Kòszalënie. Kòszalëno bëło w miemiecczich czasach stolëcą regencëjé, a pò wòjnie, midzë [[1950]] a [[1998]], stolëcą apartnégò wòjewództwa. [[Jerzy Buzek|Buzkòwô]] sprôwnô reforma rozrzeszëła równak [[kòszalëńsczé wòjewództwò|Kòszalëńscze]] mimò òpiérë lokalny wëcmaniznë.]] Pierszé lata pò wòjnie to czas wiôldżich przemieszczeniów lëdztwa. Wikszi cząd miemiecczich mieszkańców [[wënëkania Miemców pò drëdżi swiatowi wòjnie|òstôł wëwieziony za Òdrã]], temù zalëdzenié [[Przédné Pòmrë|Przédnich Pòmrów]] ùrosło dwùkrotno<ref>Buchholz, W. (red.), ''Pommern''. Siedler, 2002.</ref>. Do Pòmòrsczi doprzëszli zôs wnożniczi z westrzédni Pòlsczi ë [[Kresë|Kresów]], ë téż mùszowi prôcowniczi z òdpòjãtich [[mùszowô prôca|lôgrów prôcë]]<ref>Piskorski, J. M. (red.), ''Pomorze Zachodnie poprzez wieki'', Szczecin: Zamek Książąt Pomorskich, 1999.</ref>, a pòzdze, w ramach [[akcjô „Wisła”|akcjé „Wisła”]], [[Ukrajińcë]]<ref>Sowa, A.L., ''Stosunki polsko-ukraińskie 1939-1947'', Kraków 1998.</ref>, Mimò propagandowich pòstulatów ò pòwroce Pòmòrsczi do „Macerzi” (òb. [[Òdzwëskóné Zemie]]), òpiartich m.in. na bëtnosci w òbéńdze autochtonicznégò słowiańsczégò lëdztwa, wëcmanim z Miemcama wëwiezeni abò zmùszeni do wëjachaniégò bëli téż [[Słowińcë]]<ref>Filip, M., ''Od Kaszubów do Niemców. Tożsamość Słowińców z perspektywy antropologii historii'', Poznań 2012</ref>. Przemieszczenia zrëszëłë Pòrénkòwą Pòmòrskã w miészim stãpieniu ë rzeszëłë sã przede wszëtczim z zniesenim [[Wòlny Gard Gduńsk|Wòlnégò Gardu]] [[Gduńsk]]a<ref>Jankowski, T. ''Miasto na furmankach''. „30 dni”. 6 (32), czerwiec 2001.</ref>. Pòspół z pòdzelenim miemiecczégò państwa na apartną [[Miemieckô Federalnô Repùblika|Federalną Repùblikã]] na zôpadze ë [[Miemieckô Demòkraticznô Repùblika|Demòkraticzną Repùblikã]] na pòrénkù, wërobił sã nowi pòliticzny pòrządk, chtëren òbtaksowôł dalszé kawle regionu. Równo w [[Pòlskô Lëdowô Repùblika|Lëdowi Pòlsczi]], jak téż w MDR zaczãto spòsobë [[Józef Stalin|stalinowsczi]] sprôwny ë gòspòdarczi centralizacëjé, ze wszétczima nastãpstwama: ògrańczenim swòjiznë, òrganizacëją prôcë pòdle sowiecczich mùstrów (òsoblëwie w rolnictwie, òb. [[Landwirtschaftliche Produktionsgenossenschaft]] ë [[Państwowe Gospodarstwo Rolne]]), centralno planowanym rozbùdowanim [[cãżczi przemësł|cãżczégò przemësłu]], [[kùstrzenié|kùstrzeniama]], wprowadzenim państwòwégò mònopòlu w zamiedznëm hańdlu<ref>Grala, D. T.: Reformy gospodarcze w PRL (1982–1989). Warszawa 2005.</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20140331085308/http://www.faz.net/aktuell/wirtschaft/wirtschaftswissen/wirtschaftsgeschichte-der-weg-der-ddr-in-den-untergang-11043750.html Wirtschaftsgeschichte: er Weg der DDR in den Untergang]</ref>. Nisczi niw żëcégò doprowadził do oprzéczków ë sztrajków (1953 &ndash; MRD; [[1970]] &ndash; [[Gdyniô]], Gduńsk, Szczecëno) ë założeniégò w [[1980]] w Gduńsku [[Solidarnosc (warkòwô zrzesz)|Samòstójny Samòsprôwny Warkòwy Zrzeszë „Solidarnosc”]]. Ùstrojowé zjinaczi w Pòlsczi ë sparłãczenié Miemiecczi w jeden krôj a za régã pòliticzné przëkrodzenié òbù państwów, wësłowioné m.in. pòspòlnym nôleżenim do [[Eùropejskô Ùniô|Eùropejsczi Ùnie]] ë òtemkniãcym grańców pòzwôlô na ekònomiczną ë kùlturową współprôcã. Równo Przédné Pòmrë jak i pòlskô Pòmòrskô mùszą równak schwôcëc sã z pòwôżnyma problemama różnëch nôtërów, jak [[migracëjô|wëjéżdżanié młodich]] abò [[bezrobòcé]]. == Ekònomijô == [[Òbrôzk:Brosen_ContainerTerminaGdansk.jpg|mały|Kòntenerowi Terminal w Gduńskù]] Nôwôżniészima wietwiama gòspòdarzënkù w Pòmòrsce je mòrskô industrëjô (òkrãtownie ë pòrtë), turistika, rëbaczenié ë gbùrzëzna. Mòrskô industrëjô skòncentrowónô je przede wszëtczim w nôwikszëch gardach: Gduńskù, Gdini ë Sztetënie. Òkrãtë bùdowóné w pòmòrsczich òkrãtowniach są technologiczno nôbarżi zaawansowónyma produktama [[Ekspòrt|ekspòrtowónyma]] z Pòlsczi Repùbliczi. Turistika rozwijô sã przede wszëtczim nad sztrądã Bôłtu, ale wiele turistów przëcygają téż pòjezérza ë niechtërné gardë, np. Gduńsk. Do nôbarżi znónëch kùrortów ë wëpòczinkòwëch môlowòsców w Pòmòrsce słëchają: [[Chmielno]], [[Jastarniô]], [[Leba]], [[Mizëzdroje]], [[Sopòt]], [[Ùskô]]. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Òbaczë téż == {{Col3 |col1= {{Pòdobnô pòzwa|Pomerania (wiele znaczeniów)}} |col2= === Sparłãczoné témë === * [[Pòmòrsczé wòjewództwò]] * [[Pòmòrsczé gardë]] * [[Pòmòrsczé wse]] * [[Pòmezaniô]] }} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://kpbc.umk.pl/dlibra/docmetadata?id=23486&from=publication Kôrta z 1775 rokù] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrskô| ]] 0olkf3sp0um8nvmox3sn9v1lqh27yse 220051 220011 2026-10-20T09:41:48Z Terrus38 14026 220051 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Zamek Ksiazat Pomorskich w Szczecinie (widok z wiezy).jpg|mały|[[Zómk Pòmòrsczich Ksążãtów w Szczecënie|Zómk Pòmòrsczich Ksążãtów]] w Szczecënie. Szczecëno je nôwikszim gardã, chtëren òbjimô równo pòlskô, jak téż miemieckô definicëjô grańców regionu.]] {{Jiné znaczënczi}} '''Pòmòrskô''' abò '''Pòmòrzé''' ({{jãz.|de}} ''Pommern''<ref>Miemieckô pòzwa ''Pommern'' ë słowiańsczé pòzwë ''Pòmòrskô'' abò ''Pomorze'' nie pòkrëwają sã całowno; òbaczë karno ''Geògrafiô'' pò wicë informacëji.</ref>, {{jãz.|pl}} ''Pomorze'', {{jãz.|la}} ''Pomerania'') je to [[historëcznô krôjna]] nad pôłniowim pòbrzegù [[Bôłt|Bôłtëcczégò Mòrzégò]]. Miono òbéńdë mô [[słowiańsczé jãzëczi|słowiańsczi wëprôwodzk]], pòchòdzy òd ''po more'' (< {{jãz.|xpsi}} *po morьje „(krôjna chtërnô sëgô) pò mòrze”)<ref name="Łab">Łabuda, G. et al., ''Historia Pomorza, tom I (do roku 1466), Wydawnictwo Poznańskie, Poznań 1969.</ref>. Mieszkańcë krôjnë zwią sã ''[[Pòmòrzanie]]''. Rozdzélonô midzë [[Miemieckô|Miemiecką]] ë [[Pòlskô|Pòlską]], Pòmòrskô rozcygô sã z grëbsza òd [[Reknica|Reknicë]] kòl [[Strzelewò|Strzelewa]] na zôpadze, przez ùscé [[Òdra|Òdrë]] kòl [[Szczecëno|Szczecëna]] do ùscégò [[Wisła|Wisłë]] w [[Gduńsk|Gduńskù]]. Nôwikszima pòmòrsczima òstrowama są [[Rana]], [[Ùznam (òstrów)|Ùznam]] ë [[Wòlin (òstrów)|Wòlin]]. Òbéńda słëchô do [[Westrzédnoeùropejskô Niżawa|Westrzédnoeùropejsczi Niżawë]]. Nôwikszé gardë krôjnë to [[Gduńsk]], [[Szczecëno]], [[Gdiniô]], [[Kòszalëno]], [[Stôłpskò]] ë [[Stôrgard]] w Pòlsczi, ë [[Strzelewò]] ë [[Grifiô]] w Miemiecczi. Pòdle miemiecczégò pòjimaniégò nie słëchają pòrénkòwé gardë Gduńsk ë Gdiniô do Pòmòrsczi, le do [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Pòmerelije]]. Òkróm gardów, charakterizëje sã Pòmòrskô bëlnym zalasenim ë rólnyma òbéńdama. Krôjna bëła mòckò dotkłô òbama swiatowima wòjnama ë wëmianama lëdztwa pò [[1945]]. Rolnictwò zajimô w pierszi rédze [[chów|chòwã bëdła]], [[lesnictwò|lestnictwã]], [[rëbaczenié|rëbaczenim]] ë [[ùprawa zbòżégò|ùprawã zbòżégò]]. Téż przemësłowé przerôbianié charnë zwëskiwô na wôżnoce. Òd XIX w. rozwijô sã [[turistika]], òsoblëwò w wëpòczinkòwich môlach wzdługą pòbrzegù. Kluczowé òbrëmia wërobnégò przemësłu to [[òkrãtownictwò]], [[mechanicznô jinżinierijô]], [[cëkrownictwò]] ë [[drzewny przemësł]]. Ùsłeżnotë ë sparłãczony z nimi przemësł stają sã wôżną czãscą òbéńdowi gòspòdarczi, nié bez wesprzënë wëższich szkòłów, z chtërnëch nôstarszi je [[Ùniwersitet w Grifji|Ùniwersitet w Grifii]] jim. Ernsta Moritza Arndta, założony w [[1457]]. == Geògrafiô == === Grańce === [[Òbrôzk:Provinz Pommern 1905.png|mały|Pòmrë w 1905 &mdash; Pòmòrskô pòdle „wąsczégò”, miemiecczégò pòjimaniégò.]] Pòlsczé pòjimanié grańców Pòmòrsczi je baro przëszerné. Żlë zôpadnô grańca miemiecczi czãscë céchëje sã samò, terôbëtnô pòlskô òbéńda zajimô bëlno wikszé òbrëmié, chtërno pòdle Miemców do Pòmòrsczi nie słëchô. Pòrénkòwą greńcã Pòmòrsczi wëznôcziwô rzéka [[Wisła]], pôłniową [[Niéc]] ë [[Warta]]. Region òbjimô tak [[Przédnô Pòmòrskô|Przedną Pòmòrskã]], [[Rana|Ranã]], pòlsczi pas pòbrzegów, [[Kaszëbë]], [[Pòmòrsczé Pòjezerzé]], [[Chełmëńskô Ziemia|Chełmëńskã]] ë [[Krajnô|Krajnã]], ë gardë taczé jak [[Gduńsk]], [[Bëdgòszcz]], [[Torń]], [[Piła]] czë [[Łącbarg]]. Pòdle miemiecczégò pòjimaniégò je Pòmòrskô jednaczô z [[Pòmrë|Pòmrami]], nierôz w nôszerszi sygù z [[1938]], le równo czãsto bez [[pielskô regencëjô|pielszczi regencëjé]]<ref>''Bertelsmann – Das Neue Universallexikon''. Wissen Media Verlag, Gütersloh/München 2007</ref>. Grańce na pôłniu ë pòrénkù są wic blós arbitralné ë òbstejają sã z objimã [[Pòmòrsczé Ksãżstwò|władztwa Grifitów]], tak tej tegò co w Pòlsczi sã rôzmieje jako [[Zôpadnô Pòmòrskô|Zôpadną Pòmòrskã]]. === Wëdrzatk ë struktura plónu === [[Òbrôzk:NP Vorp. Boddenlandschaft.JPG|mały|left|Brzég Bôłtu na pòrénk òd [[Zingst]].]] Pòmòrskô leżi w pasie pòbrzegów ë pòjezerzów. W regionie òdwôżëwają [[mòrena|mòrenné]] formacëje, wic je tu wiele jezorów a krôjòbrôz je grzëpòwati. Wiôlgô czãsc Pòmòrsczi ni je òdwòdnianô przez wikszé rzéczi, jak [[Òdra]], [[Wisła]] czë [[Łaba]], le przez krótczé rzéczi pòbrzegù, jak [[Reknica]], [[Ùkra]], [[Pôrsãta]], [[Słëpiô]] abò [[Łeba (rzéka)|Łeba]], chtërné wpôdają bezpòstrzédno do Bôłtu. Pòmòrskô brzegòwô liniô je naprocëm nierozwitô. Òbserwëje sã tendencëjã do ji ùprôszczaniégò, równo na skùtk dzejaniégò nôtëralnich jak ë antropògenicznëch czinników. Môłé zatoczi czãsto stają sã jezorama jakò nastãpstwò wërobieniégò sã sztremlëznë. Tak pòwstôłë jezora [[Łebskò]], [[Gardno]], [[Sôrbskò]], [[Wickò (jezoro)|Wickò]], [[Bùkòwò]] abò [[Jamno (jezoro)|Jamno]]. W [[Nôrodny Park Vorpommersche Boddenlandschaft|Nôrodnëm Parkù „Vorpommersche Boddenlandschaft”]] mòżnô òbaczëc ten proces: półòstrów [[Fischland-Darß-Zingst]] béł nonej trzema òstrowama Fischland, Darß ë Zingst, a terô stãpniowò zamëkô zatokã [[Darß-Zingster Boddenkette]]. Pòmòrskô je pòkrëtô lasama. [[Tëchòlsczé Bòrë]], [[Miasteckô Pùszczô]], [[Ùkrzańskô Pùszczô]] ë lasë dolënë [[Gwda|Gwdë]] kòl [[Piła|Piłë]] są to nowikszé lasné zgrëpinë regionu. Òbrobné òbéńdë leżą kòl wikszich gardów. Na terenie Pòmòrsczi je szesc nôrodnëch parków: [[Drawieńsczi Nôrodny Park]], [[Nôrodny Park Tëchòlsczé Bòrë|Nôrodny Park „Tëchòlsczé Bòrë”]], [[Słowinsczi Nôrodny Park]] ë [[Wòlinsczi Nôrodny Park]] w Pòlsczi ë [[Nôrodny Park Vorpommersche Boddenlandschaft|Nôrodny Park „Vorpommersche Boddenlandschaft”]] ë [[Nôrodny Park Jasmund|Nôrodny Park „Jasmund”]] w Miemiecczi. Òkróm tegò w regionie je widzec jinszé formë òchronë nôtëralnégò strzodowiska: krôjmalënkòwé parczi (np. [[Krôjmalënkòwi Park Dolëna Słëpié|Krôjmalënkòwi Park „Dolëna Słëpié”]] kòl [[Stôłpskò|Stôłpska]] abò [[Jińsczi Krôjmalënkòwi Park]] kòl [[Stôrgard]]u), rezerwatë, òbeńdë chronionégò krôjòbrazu „[[Natura 2000]]” itp. === Historëczné pòdzelenié === [[Òbrôzk:119 Ratusz Głównego Miasta, ob. Muzeum Historyczne ul. Długa 46 nocą Rafał Peplinski.JPG|mały|[[Rôtësz Przédnégò Gardu w Gduńskù|Rôtësz Przédnégò Gardu]] w Gduńskù. Gduńsk je historëczną stolëcą pòrénkòwi czãscë Pòmòrsczi.]] We [[strzédnowiek|strzédnowiekù]] ùsztôłcëł sã pòdzélënk Pòmòrsczi na dwa główné regionë: '''[[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Pòrénkòwą Pòmòrskã]]''' z [[Gduńsk]]iem, dze mòcni bëło widzec pòlszczé wpłiwë, ë '''[[Zôpadnô Pòmòrskô|Zôpadną Pòmòrskã]]''' ze [[Szczecëno|Szczecënem]], chtërna nalôzłô sã we conie wpłiwów [[Swiãté Césarstwò Rzimsczé|Swiãtégò Césarstwa Rzimsczégò]] ë pòzdze miemiecczich krajów. Òb czas co w Pòlsczi sã rozszlachëje te òbéńdë przë pòmòcë znankòwników, chtërné nacziwają abò jich leżnosc wedle sebie (''Pomorze Wschodnie'', ''Pomorze Zachodnie''), abò jich stolëczné gardë (''Pomorze Gdańskie'' „Gduńsczé Pòmòrzé”, ''Pomorze Szczecińskie'' „Szczecëńsczé Pòmòrzé”), w miemiecczi terminologijé je miono ''Pommern'' brëkòwané blós w òdniesenim do zôpadnégò cządu regionu. Pòrénkòwô Pòmòrskô nazéwô sã ''Pommerellen'', a wic „Môłé Pòmòrskô”. Taczé pòdzelenié rzeszi sã z geòpòliticzną situacëją we strzédnowiekù, czej Zôpadnô Pòmòrskô ùtrzëmała razną samòstójnotã jako '''[[Pòmòrsczé Ksãżstwò]]''', a Pòrénkòwô Pòmòrskô weszło nôprzódka do [[państwò krzëżacczégò zôkonu|państwa krzëżacczégò zôkonu]] a dali &mdash; jako '''[[Królewsczé Prësë]]''' &mdash; do Pòlsczi. Jinszé pòliticzné warënczi doprowadzëłë do ùsztôłceniégò sã różnëch wnitrznich pòdzélënków. W Zôpadny Pòmòrsce bëło długòtrwałé rozbicé na miészé ksãżstwa, chtërné dostôwałë miôna òd ksążëczich sedzbów, jak [[Szczecëńsczé Ksiãżstwò]] abò [[Wòłogòsczé Ksiãżstwò]]. Młodszé pòdzelenié na [[Przédné Pòmrë|Przédné]] ë [[Tilné Pòmrë]] rzeszi sã z rozdzelenim Pòmòrsczégò Ksãżstwa midzë [[Brambòrskô|Brambòrskã]] ë [[Szwédzkô|Szwédzkã]] w [[1637]]. Na pòrénkù rozwinãłë sã etnograficzné regionë, taczé jak [[Kaszëbë]], [[Bòrë (region)|Bòrë]], [[Gòchë]], abò [[Kòcéwskô]]. [[Lãbòrskò-bëtowskô Zemia]] na pògrańczim òbù czãscë Pòmòrsczi je cãżkô do zaklasyfikòwaniégò jako cząd chtërnykòlwiek z nich &ndash; mô dosc skòmplikòwóną historëjã ë wiele razë zmieniôła przënôleżnosc. Slédno òstała sã czãscą [[Pòmrë|Pòmrów]], le utrzëmała kùlturową apartnosc, przëblëżającą jã do Pòrénkòwi Pòmòrsczi. [[Krajnô]] òddzelô Pòmòrskã òd [[Wiôlgòpòlskô|Wiôlgòpòlsczi]] a [[Wiselné Zëławie]] òd [[Warmiô|Warmié]] ë [[Mazurë|Mazurów]]. Na pôłniowim zôpadze przechôdzô region w [[Lubùskô Zemia|Lubùskã]] ë [[Brambòrskô|Brambòrskã]], a na zôpadze w [[Meczelbòrskô|Meczelbòrskã]]. W miemiecczim pòjimanim, na pôłnié òd Pòmrów leżą [[Nowô Marchiô]] (na zôpadze, kòl [[Łącbarg]]a) ë [[Nôgrańcznô Marchiô Pòznóń-Zôpadnô Prëskô|Nôgrańcznô Marchiô]] (na pòrénkù, kòl [[Piła|Piłë]]). Drëgô nieczedë je wrechòwanô do Pòmòrsczi téż przez Miemców. === Sprôwné pòdzelenié === W dzysészëznie òdnoszą sã do miona Pòmòrsczi sztërë jednostczi [[sprôwné pòdzelenié|sprôwnégò pòdzeleniégò]] nôwëższégò stãpienia: trzë pòlszczé [[wòjewództwò|wòjewództwa]]: [[kùjawskò-pòmòrsczé wòjewództwò|kùjawskò-pòmòrsczé]], [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczé]] ë [[zôpadnopòmòrsczé wòjewództwò|zôpadnopòmòrsczé]], ë jeden [[stôworné kraje Miemiecczi|stôworny krôj]] w Miemiecczi: [[Meczelbòrskô-Przédné Pòmrë]], ë téż dwa miemiecczé [[kréz|krezë]]: [[kréz Vorpommern-Greifswald|Vorpommern-Greifswald]] ë [[kréz Vorpommern-Rügen|Vorpommern-Rügen]]. Sprôwné grańce nie pòkrëwają sã równak z historëcznyma ani w pòlsczim, ani w miemiecczim pòjimanim. Czãscë Pòmòrsczi leżą téż we [[wiôlgòpòlsczé wòjewództwò|wiôlgòpòlsczëm wòjewództwie]] ([[Piła]], [[Złotowò]] ë òkòla), [[lubùsczé wòjewództwò|lubùsczëm wòjewództwie]] (òkòlé [[Łącbarg]]a) ë w [[Brambòrskô|Brambòrsczi]] ([[Garc (nad Òdrą)|Garc]] ë [[Swiecé (nad Òdrą)|Swiecé]]). == Dzeje == === 1918–1945 === [[Òbrôzk:German losses after WWI.svg|mały|Terytorialné ùbiwczi Miemiecczi pò pierszi swiatowi wòjnie. [[Wòlny Gard Gduńsk]] je pòznakòwany na zelono.]] Pò [[pierszô swiatowô wòjna|pierszi swiatowi wòjnie]] pòmòrskô òbéńda, dotądka całowno pòd miemiecczim sprôwianim w ramach [[Prësczé Królestwò|Prësczégò Królestwa]], òstała pòdzelonô midzë [[Weimarskô Repùblika|Weimarską Repùblikã]] ë òdtwòrzoną [[Pòlskô Repùblika (1918-1945)|Pòlskã]], z [[Gduńsk|Gduńskã]] jakò [[Wòlny Gard Gduńsk|Wòlnym Gardã]] sprôwianym bezpòstrzédno przez [[Liga Nôrodów|Ligã Nôrodów]]. Taczé rozwiązanié problemù pòliticzni przënôleżnotë tegò gardu, równo jak pòwstanié tzw. „[[pòlsczi kòritôrz|pòlsczégò kòritarza]]” z Pòrénkòwi Pòmorsczi, chtëren òddzelôł [[Pòrénkòwé Prësë]] òd òstonëch miemiecczich zemiów, bëłë jednyma z przëczënów bùchù pòstãpny wòjnë dwadzescë lat pòzdze. [[Òbrôzk:Piła rejencja.JPG|mały|left|Dôwny gmach administracëjé prowincëjé [[Nôgrańcznô Marchiô Pòznóń-Zôpadnô Prëskô]] w Piele, dzys [[Szkòła Pòlicëjé w Piele|Szkòła Pòlicëjé]]. Stolëmnô architektura bùdinków w centrum gardu je pamiątka pò pòdwëżbie Piełë na òstrzodk lokalnegò sprôwianiégò.]] Prëskô prowincëjô [[Pòmrë]] zmiészëła sã përznã, ò 6,64 km² z krezów: [[bëtowsczi kréz (Prëskô)|bëtowsczégò]], [[lãbòrsczi kréz (Prëskô)|lãbòrsczégò]] ë [[stôłpsczi kréz (Prëskô)|stôłpsczégò]]. To, co òstało sã z prowincëjów [[Zôpadné Prësë]] ë [[pòznańskô prowincëjô|Pòznańsczé]], bëło sparłãczoné w [[1922]] w nową prowincëjã [[Nôgrańcznô Marchiô Pòznóń-Zôpadnô Prëskô]] ze stolëcą w [[Piła|Pile]], chtërnô bëła wcygnãtô do Pòmrów [[1 pazdzérznika]] [[1938]]. Òbéńdë chtërné przëpadłe Pòlsczi zdziejałë w [[1919]] [[pòmòrszczé wòjewództwò (1919–1939)|pòmòrsczé wòjewództwò]]. Jegò stolëcą béł [[Torń]]. Pòlskô czãsc Pòmòrsczi bëła w midzëwòjnowich latach jedną z nôdinamiczni rozwijającëch sã òbéńdów Drëdżi Repùbliczi. W [[1920]] rozsądzono ò bùdownié mòrsczégò pòrtu w [[Gdiniô|Gdinié]]. Ju w [[1923]] wpłënãł do timczasowi howindżi pierszi òceanowi òkrãt [[SS Kentucky]]. Dalszé etapë bùdownié òbjimałë założënk towôrowégò, rëbacczégò, pasażérnégò ë wòjnowégò pòrtu, a téż òkrãtownié. Zëdlënié konstrukcëjé [[wãdżelnô magistrala|wãdżelny magistralë]] w [[1933]], chtërnô sparłãczëła [[Górny Szląsk]] ë westrzédną Pòlskã z nowim pòrtã przecënając côłé pòmòrsczé wòjewództwò (dzys [[banowô liniô 201]]), dało mòżlëwòtã òbjachaniégò Gduńska ë przëczëniło sã do dalszégò rozwicégò gardu ë krôjnë. Ju w [[1934]] bëła Gdiniô nôwikszim pòrtã w Eùropie pòdle wialgoscë przekłôdënkù. [[Òbrôzk:Kazimierz Mastalerz.jpg|175px|mały|[[Kazimierz Mastalerz]] dokazëjący pòlską kònnicą w [[bitwa pòd Krojantama|bitwie pòd Krojantama]]. Nôjôzd w [[Krojantë|Krojantach]] béł brëkòwany w nazistowsczi propagandze dlô wësënieniégò technologòwi przemòdżi Miemiecczi nad Pòlską.]] Pòliticzni status Pòmrów wnitrzno Weimarsczi Repùbliczi nie różnił sã baro òd tegò sprzed wòjnë. Mimò abdikacëjé césarza, sprôwné pòdzelenié kraju òstało blós zdemòkratizowané, z piersza bez ingerencëjé w jistniejący pòrządk. Pòmrë bëłë wic cządã Prësczi, chtërnô bëła terô [[Wòlny Krôj Prëskô|Wòlnym Krajã]] w ramach Repùbliczi. W rezultace wòjnë pòlëchszëł sã równak gòspòdarczi stón i tak nié dëcht bògatégò regionu. Ògleswiatowi krizys miôł tu òsoblëwò cãżczi przechôdënk — wiele inwesticëjów òstało strzëmané a bezrobòcé ùrôstało. Pòrt w [[Szczecëno|Szczecënie]] pòzbéł na wôżnoce, a rozwicé prowincëjé scygnãło. Te czinniczi doprowadzëłë do wzrosceniégò pòdeprzeniégò dlô radikalnich partëjów — zwëkòwò mòcni w òbéńdze [[Miemieckô Nôrodnô Lëdowô Partëjô|DNVP]] ë pòzdze téż [[Nôrodnosocjalistnô Miemieckô Robòtnô Partëjô|NSDAP]], chtërnô w welowanim w [[1933]] zwënégòwała drudżi nôwëższi rezultat (55,3&nbsp;% wszëtczich głosów &mdash; wice bëło blós w Pòrénkòwich Prësach). Pòspół z ùdostanim władzë przez [[nazizm|nazistów]] napòczëłë sã w Pòmrach ùstëgòwania na [[Żëdzë|Żëdów]] ë przësztëlowania do wòjnë, chtërnô bùchła [[1 séwnika]] [[1945]]. „Pòlsczi kòritôrz” òstôł rëchło òpanowany na skùtk technologòwi ë ustôwny przemòdżi miemiecczich sëłów. [[Bitwa ò Hél]] bëła tej nôdłëgszô; [[1 pazdzérznika]] dokazëjący pòlsczima sëłama kòntradmirôł [[Józef Unrug]] rozpòsãdzëł ò pòddanim sã. Pòslédné pùnktë biôtczi strzëmałë jesz do [[3 pazdzérznika]]. Pò ti dace bëło biôtkòwané w Pòmòrsczi ju blós w tacënkù &mdash; jistniała m.in. [[partizana]] (òb. [[Krëjamnô Wòjskòwô Òrganizacëjô "Pòmòrsczi Grif"|Krëjamnô Wòjskòwô Òrganizacëjô „Pòmòrsczi Grif”]]). Na pòmòrsczi òbéńdze miałë môl lëczné masowé mòrdë, np. we [[Wiôlgô Piôsznica|Wiôldżi Piôsznicë]] ë w [[Bëdgòszcz]]ë (tzw. [[bëdgoskô krwawô niedzela]]). Ju [[2 séwnika]] béł zrëszony [[Stutthof|kòncentracëjny lager]] w [[Sztutowò|Sztutowie]] z wieloma filiama, m.jin. w Bëdgòszczë, òkolim [[Torń|Tornia]], le téż w [[Stôłpskò|Stôłpskù]] ë [[Szczecëno|Szczecënie]]. === Pò 1945 === [[Òbrôzk:0804 POL GER 0.JPG|mały|Pòlskò-miemieckô grańca na [[Ùznam|Ùznamie]]. Ji slédny sztôłt mô nalazłé w [[1951]].]] W [[1945]], pò [[drëgô swiatowô wòjna|drëdżi swiatowi wòjnie]] grańca midzë Pòlską ë Miemiecką zjinaczëła sã ë przesënãła ku zôpadowi. Nowô grańca òstała òpiartô na [[liniô Òdra-Nissa|linié Òdra-Nissa]] z niewiôldżim oddżëbanim, cobë [[Szczecëno]] ë [[Swina]] téż przëpadłë Pòlsczi<ref>''Encyklopedia Szczecina. T. I A-O''. Szczecin: Uniwersytet Szczeciński, 1999, s. 306-307.</ref>. Bezlëcha całô òbéńda dôwny prowincëjé Pòmrë zaczãła wic słëchac pòlsczim władzom &mdash; pò miemiecczi starnie òstał sã leno ji nôzôpadnéjszi cząd ze [[Strzelewò|Strzelewem]] ë [[Grifiô|Grifią]], sparłãczony z [[Meczelbòrskô|Meczelbòrskã]] w jeden [[kraje Miemiecczi Demòkraticzny Repùbliczi|krôj]] (rozrzeszony w [[1951]] w òkrãdżi [[òkrąg Neubrandenburg|Neubrandenburg]], [[òkrąg Rostock|Rostock]] ë [[òkrąg Schwerin|Schwerin]] ë przëwrócony w [[1990]]<ref>Mielke, H., ''Die Auflösung der Länder in der SBZ/DDR: Von der deutschen Selbstverwaltung zum sozialistisch-zentralistischen Einheitsstaat nach sowjetischem Modell 1945–1952'' (= Beiträge zur Wirtschafts- und Sozialgeschichte; Bd. 66), 1995.</ref>). Czãsc przejimniãtô przez Pòlskô òstała zòrganizowanô wprzódk w prowizoriczny [[Òkrąg III — Zôpadnô Pòmòrskô]] ë w [[1946]], z môłima zmianama, w [[szczecëńsczé wòjewództwò (1946-1950)|szczecëńsczé wòjewództwò]]<ref>[http://isap.sejm.gov.pl/Download;jsessionid=800B9A8AB2019090572BAD628C077E82?id=WDU19460280177&type=2 Dz.Ù. 46.28.177]</ref>. [[Òbrôzk:Muzeum koszalińskie..jpg|mały|left|Miesczé mùzeùm w Kòszalënie. Kòszalëno bëło w miemiecczich czasach stolëcą regencëjé, a pò wòjnie, midzë [[1950]] a [[1998]], stolëcą apartnégò wòjewództwa. [[Jerzy Buzek|Buzkòwô]] sprôwnô reforma rozrzeszëła równak [[kòszalëńsczé wòjewództwò|Kòszalëńscze]] mimò òpiérë lokalny wëcmaniznë.]] Pierszé lata pò wòjnie to czas wiôldżich przemieszczeniów lëdztwa. Wikszi cząd miemiecczich mieszkańców [[wënëkania Miemców pò drëdżi swiatowi wòjnie|òstôł wëwieziony za Òdrã]], temù zalëdzenié [[Przédné Pòmrë|Przédnich Pòmrów]] ùrosło dwùkrotno<ref>Buchholz, W. (red.), ''Pommern''. Siedler, 2002.</ref>. Do Pòmòrsczi doprzëszli zôs wnożniczi z westrzédni Pòlsczi ë [[Kresë|Kresów]], ë téż mùszowi prôcowniczi z òdpòjãtich [[mùszowô prôca|lôgrów prôcë]]<ref>Piskorski, J. M. (red.), ''Pomorze Zachodnie poprzez wieki'', Szczecin: Zamek Książąt Pomorskich, 1999.</ref>, a pòzdze, w ramach [[akcjô „Wisła”|akcjé „Wisła”]], [[Ukrajińcë]]<ref>Sowa, A.L., ''Stosunki polsko-ukraińskie 1939-1947'', Kraków 1998.</ref>, Mimò propagandowich pòstulatów ò pòwroce Pòmòrsczi do „Macerzi” (òb. [[Òdzwëskóné Zemie]]), òpiartich m.in. na bëtnosci w òbéńdze autochtonicznégò słowiańsczégò lëdztwa, wëcmanim z Miemcama wëwiezeni abò zmùszeni do wëjachaniégò bëli téż [[Słowińcë]]<ref>Filip, M., ''Od Kaszubów do Niemców. Tożsamość Słowińców z perspektywy antropologii historii'', Poznań 2012</ref>. Przemieszczenia zrëszëłë Pòrénkòwą Pòmòrskã w miészim stãpieniu ë rzeszëłë sã przede wszëtczim z zniesenim [[Wòlny Gard Gduńsk|Wòlnégò Gardu]] [[Gduńsk]]a<ref>Jankowski, T. ''Miasto na furmankach''. „30 dni”. 6 (32), czerwiec 2001.</ref>. Pòspół z pòdzelenim miemiecczégò państwa na apartną [[Miemieckô Federalnô Repùblika|Federalną Repùblikã]] na zôpadze ë [[Miemieckô Demòkraticznô Repùblika|Demòkraticzną Repùblikã]] na pòrénkù, wërobił sã nowi pòliticzny pòrządk, chtëren òbtaksowôł dalszé kawle regionu. Równo w [[Pòlskô Lëdowô Repùblika|Lëdowi Pòlsczi]], jak téż w MDR zaczãto spòsobë [[Józef Stalin|stalinowsczi]] sprôwny ë gòspòdarczi centralizacëjé, ze wszétczima nastãpstwama: ògrańczenim swòjiznë, òrganizacëją prôcë pòdle sowiecczich mùstrów (òsoblëwie w rolnictwie, òb. [[Landwirtschaftliche Produktionsgenossenschaft]] ë [[Państwowe Gospodarstwo Rolne]]), centralno planowanym rozbùdowanim [[cãżczi przemësł|cãżczégò przemësłu]], [[kùstrzenié|kùstrzeniama]], wprowadzenim państwòwégò mònopòlu w zamiedznëm hańdlu<ref>Grala, D. T.: Reformy gospodarcze w PRL (1982–1989). Warszawa 2005.</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20140331085308/http://www.faz.net/aktuell/wirtschaft/wirtschaftswissen/wirtschaftsgeschichte-der-weg-der-ddr-in-den-untergang-11043750.html Wirtschaftsgeschichte: er Weg der DDR in den Untergang]</ref>. Nisczi niw żëcégò doprowadził do oprzéczków ë sztrajków (1953 &ndash; MRD; [[1970]] &ndash; [[Gdyniô]], Gduńsk, Szczecëno) ë założeniégò w [[1980]] w Gduńsku [[Solidarnosc (warkòwô zrzesz)|Samòstójny Samòsprôwny Warkòwy Zrzeszë „Solidarnosc”]]. Ùstrojowé zjinaczi w Pòlsczi ë sparłãczenié Miemiecczi w jeden krôj a za régã pòliticzné przëkrodzenié òbù państwów, wësłowioné m.in. pòspòlnym nôleżenim do [[Eùropejskô Ùniô|Eùropejsczi Ùnie]] ë òtemkniãcym grańców pòzwôlô na ekònomiczną ë kùlturową współprôcã. Równo Przédné Pòmrë jak i pòlskô Pòmòrskô mùszą równak schwôcëc sã z pòwôżnyma problemama różnëch nôtërów, jak [[migracëjô|wëjéżdżanié młodich]] abò [[bezrobòcé]]. == Ekònomijô == [[Òbrôzk:Brosen_ContainerTerminaGdansk.jpg|mały|Kòntenerowi Terminal w Gduńskù]] Nôwôżniészima wietwiama gòspòdarzënkù w Pòmòrsce je mòrskô industrëjô (òkrãtownie ë pòrtë), turistika, rëbaczenié ë gbùrzëzna. Mòrskô industrëjô skòncentrowónô je przede wszëtczim w nôwikszëch gardach: Gduńskù, Gdini ë Sztetënie. Òkrãtë bùdowóné w pòmòrsczich òkrãtowniach są technologiczno nôbarżi zaawansowónyma produktama [[Ekspòrt|ekspòrtowónyma]] z Pòlsczi Repùbliczi. Turistika rozwijô sã przede wszëtczim nad sztrądã Bôłtu, ale wiele turistów przëcygają téż pòjezérza ë niechtërné gardë, np. Gduńsk. Do nôbarżi znónëch kùrortów ë wëpòczinkòwëch môlowòsców w Pòmòrsce słëchają: [[Chmielno]], [[Jastarniô]], [[Leba]], [[Mizëzdroje]], [[Sopòt]], [[Ùskô]]. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Òbaczë téż == {{Col3 |col1= {{Pòdobnô pòzwa|Pomerania (wiele znaczeniów)}} |col2= === Sparłãczoné témë === * [[Pòmòrsczé wòjewództwò]] * [[Pòmòrsczé gardë]] * [[Pòmòrsczé wse]] * [[Pòmezaniô]] }} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://kpbc.umk.pl/dlibra/docmetadata?id=23486&from=publication Kôrta z 1775 rokù] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrskô| ]] bz0gp2oleqgl6m25xtuh1witnoey8lp Pòmòrsczé gardë 0 49 219641 218609 2026-10-19T16:15:20Z Terrus38 14026 219641 wikitext text/x-wiki Niżi najdiwô sã lësta [[Pòmòrskô|pòmòrzczich]] gardów wedle jich aktualny administracëjny przënôleżnoscë. === [[Pòmòrzczé Wòjewództwò]] === <table><tr><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL_Bytów_COA.svg|24px]] [[Bëtowò]] * [[Òbrôzk:POL Brusy COA.svg|24px]] [[Brusë]] * [[Òbrôzk:POL Chojnice COA.svg|24px]] [[Chònice]] * [[Òbrôzk:POL Czersk COA.svg|24px]] [[Czersk]] * [[Òbrôzk:POL Człuchów COA.svg|24px]] [[Człuchòwò]] * [[Òbrôzk:POL Czarne COA.svg|24px]] [[Czôrné]] * [[Òbrôzk:POL Czarna Woda COA.svg|24px]] [[Czôrnô Wòda]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Tczew COA 1.svg|24px]] [[Dërszewò]] * [[Òbrôzk:POL Debrzno COA.svg|24px]] [[Frédląd]] * [[Òbrôzk:POL Gdynia COA.svg|24px]] [[Gdiniô]] * [[Òbrôzk:POL Gdańsk COA.svg|40px]] [[Gduńsk]] * [[Òbrôzk:POL Gniew COA.svg|24px]] [[Gméw]] * [[Òbrôzk:POL Hel COA.svg|24px]] [[Hél]] * [[Òbrôzk:POL Kępice COA.svg|24px]] [[Hąmer]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Jastarnia COA.svg|24px]] [[Jastarniô]] * [[Òbrôzk:POL Kartuzy COA.svg|24px]] [[Kartuzë]] * [[Òbrôzk:POL Kościerzyna COA.svg|24px]] [[Kòscérzna]] * [[Òbrôzk:POL Kwidzyn COA.svg|24px]] [[Kwidzëno]] * [[Òbrôzk:POL Lębork COA.svg|24px]] [[Lãbórg]] * [[Òbrôzk:POL Krynica Morska COA.svg|24px]] [[Krynica Morska]] * [[Òbrôzk:POL Łeba COA 1.svg|24px]] [[Łeba]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Malbork COA.svg|24px]] [[Malbórg]] * [[Òbrôzk:POL Miastko COA 1.svg|24px]] [[Miastkò]] * [[Òbrôzk:POL Nowy Dwór Gdański COA.svg|24px]] [[Nowi Dwór]] * [[Òbrôzk:POL Nowy Staw COA.svg|24px]] [[Nitëch]] * [[Òbrôzk:POL Pelplin COA.svg|24px]] [[Pelplëno]] * [[Òbrôzk:POL Prabuty COA.svg|24px]] [[Prabùtë]] * [[Òbrôzk:POL Pruszcz Gdański COA.svg|24px]] [[Pruszcz]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Puck COA.svg|32px]] [[Pùck]] * [[Òbrôzk:POL Reda COA.svg|24px]] [[Réda]] * [[Òbrôzk:POL Rumia COA.svg|24px]] [[Rëmiô]] * [[Òbrôzk:POL Skarszewy COA.svg|24px]] [[Skarszewë]] * [[Òbrôzk:POL Skórcz COA.svg|24px]] [[Skórcz]] * [[Òbrôzk:POL Sopot COA.svg|24px]] [[Sopòt]] * [[Òbrôzk:POL Starogard Gdański COA.svg|24px]] [[Starogarda]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Słupsk COA 1.svg|24px]] [[Stôłpsk]] * [[Òbrôzk:POL Sztum COA.svg|24px]] [[Sztëm]] * [[Òbrôzk:POL Ustka COA 1.svg|24px]] [[Ùskô]] * [[Òbrôzk:POL Wejherowo COA.svg|24px]] [[Wejrowò]] * [[Òbrôzk:POL Władysławowo COA.svg|32px]] [[Wiôlgô Wies]] * [[Òbrôzk:POL Żukowo COA.svg|24px]] [[Żukòwò]] * [[Òbrôzk:POL Dzierzgoń COA.svg|24px]] [[Dzërzgóń]] </td></tr></table> === [[Zôpadnopòmòrsczé wòjewództwò]] === <table><tr><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Barwice COA.svg|24px]] [[Bôrwica]] * [[Òbrôzk:POL Barlinek COA.svg|24px]] [[Berlënkò]] * [[Òbrôzk:POL Pełczyce COA.svg|24px]] [[Bersztén]] * [[Òbrôzk:POL Mieszkowice COA.svg|24px]] [[Berwôłd]] * [[Òbrôzk:POL Biały Bór COA.svg|24px]] [[Biôłô]] * [[Òbrôzk:POL Białogard COA 1.svg|24px]] [[Biôłogarda (gard)|Biôłogarda]] * [[Òbrôzk:POL Bobolice COA.svg|24px]] [[Bóbòlëce]] * [[Òbrôzk:POL Cedynia COA 1 (before 2004).svg|24px]] [[Cedzëniô]] * [[Òbrôzk:POL Karlino COA.svg|24px]] [[Chòrzelëno]] * [[Òbrôzk:POL Choszczno COA (by Shazz).svg|24px]] [[Chòszczno]] * [[Òbrôzk:POL Chojna COA.svg|24px]] [[Czińsbarg]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Człopa COA.svg|24px]] [[Człopa]] * [[Òbrôzk:POL Czaplinek COA old.svg|24px]] [[Czôplënkò]] * [[Òbrôzk:POL Darłowo COA 1.svg|24px]] [[Dërłowò]] * [[Òbrôzk:POL_Dobra_(powiat_łobeski)_COA.svg|24px]] [[Dobrô]] * [[Òbrôzk:POL Drawsko Pomorskie COA.svg|24px]] [[Drôwa]] * [[Òbrôzk:POL Dziwnów COA 1.svg|24px]] [[Dzywnowò]] * [[Òbrôzk:POL Mirosławiec COA.svg|24px]] [[Frédlądk]] * [[Òbrôzk:POL Chociwel COA.svg|24px]] [[Friwôłd]] * [[Òbrôzk:POL Golczewo 1 COA.svg|24px]] [[Gòlëszewò]] * [[Òbrôzk:POL Goleniów COA 1.svg|24px]] [[Gòłonóg]] * [[Òbrôzk:POL Gościno COA.svg|24px]] [[Gòscëno]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Gryfino COA 2.svg|24px]] [[Gripiewò]] * [[Òbrôzk:POL Gryfice COA 1.svg|24px]] [[Gripiewô Góra]] * [[Òbrôzk:POL Dobrzany COA (by Shazz).svg|24px]] [[Jakùbòwò]] * [[Òbrôzk:POL Kalisz Pomorski COA.svg|24px]] [[Kalisz (pòm.)|Kalisz]] * [[Òbrôzk:POL Kamień Pomorski COA.svg|24px]] [[Kamiéń]] * [[Òbrôzk:Herb_Kolobrzegu.svg|24px]] [[Kòlbrzég]] * [[Òbrôzk:POL Koszalin COA.svg|24px]] [[Kòszalëno]] * [[Òbrôzk:POL Borne Sulinowo COA.svg|24px]] [[Lëpa (gard)|Lëpa]] * [[Òbrôzk:POL Lipiany COA.svg|24px]] [[Lëpienié]] * [[Òbrôzk:POL Łobez COA.svg|24px]] [[Łobez]] * [[Òbrôzk:POL Maszewo COA.svg|24px]] [[Maszewò]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Międzyzdroje COA.svg|24px]] [[Mizëzdroje]] * [[Òbrôzk:POL Moryń COA.svg|24px]] [[Mòrzëno]] * [[Òbrôzk:POL Ińsko COA.svg|24px]] [[Nierbarg]] * [[Òbrôzk:POL Dębno COA 1.svg|24px]] [[Nowé Dãbé]] * [[Òbrôzk:POL Nowe Warpno COA 1.svg|24px]] [[Nowô Wôrpinô]] * [[Òbrôzk:POL Drawno COA.svg|24px]] [[Nowi Wedel]] * [[Òbrôzk:POL Nowogard COA.svg|24px]] [[Nowògard]] * [[Òbrôzk:POL Pyrzyce COA 1.svg|24px]] [[Përzëca]] * [[Òbrôzk:POL Płoty COA.svg|24px]] [[Płota]] * [[Òbrôzk:POL_Polanow_COA.svg|24px]] [[Pòlanowò]] * [[Òbrôzk:Police herb.svg|24px]] [[Pòlëca]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Połczyn-Zdrój COA.svg|24px]] [[Pôłczëno]] * [[Òbrôzk:POL Recz COA.svg|24px]] [[Rezecz]] * [[Òbrôzk:POL Resko COA.svg|24px]] [[Réga]] * [[Òbrôzk:POL Sianów COA.svg|24px]] [[Sanowò]] * [[Òbrôzk:POL Suchań COA.svg|24px]] [[Sëchąń]] * [[Òbrôzk:POL Świdwin COA.svg|24px]] [[Skwilbëno]] * [[Òbrôzk:POL Sławno COA 1.svg|24px]] [[Słôwno]] * [[Òbrôzk:POL gmina Stepnica COA.svg|24px]] [[Stobnica]] * [[Òbrôzk:POL Stargard COA.svg|24px]] [[Stôrgard]] * [[Òbrôzk:POL Świnoujście COA 1.svg|24px]] [[Swina]] * [[Òbrôzk:POL Szczecinek COA.svg|24px]] [[Szczecënkò]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Szczecin COA.svg|24px]] [[Szczecëno]] * [[Òbrôzk:POL Trzcińsko-Zdrój COA.svg|24px]] [[Szémflét]] * [[Òbrôzk:POL gmina Tychowo COA.svg|24px]] [[Tëchòwò]] * [[Òbrôzk:POL Tuczno COA.svg|24px]] [[Tëczno]] * [[Òbrôzk:POL Trzebiatów COA 1.svg|24px]] [[Trzébiatowò]] * [[Òbrôzk:POL Złocieniec COA new.svg|24px]] [[Walczembórg]] * [[Òbrôzk:POL Węgorzyno COA.svg|24px]] [[Wãgòrzëno]] * [[Òbrôzk:POL Wolin COA.svg|24px]] [[Wòlëń]] * [[Òbrôzk:POL Wałcz COA.svg|24px]] [[Wôłcz]] * [[Òbrôzk:POL Myślibórz 1 COA.svg|24px]] [[Żôłdzëno]] </td></tr></table> === [[Meczelbòrzkô-Przédné Pòmrë]] === <table><tr><td valign=top> * [[Òbrôzk:DEU Barth COA.svg|24px]] [[Biardo]] * [[Òbrôzk:DEU Eggesin COA.svg|24px]][[Chëczëno]] * [[Òbrôzk:DEU Gützkow COA.svg|24px]][[Chòckòwò]] * [[Òbrôzk:DEU Demmin COA.svg|24px]] [[Dëmino]] * [[Òbrôzk:DEU Garz (Rügen) COA.png|24px]] [[Garc (rujańsczi)|Garc]] * [[Òbrôzk:DEU Bergen auf Ruegen COA.svg|29x29px]] [[Góra (rujańskô)|Góra]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:Wappen Greifswald.svg|24px]][[Gripiew Las]] * [[Òbrôzk:DEU Grimmen COA.png|24px]][[Grzëmié]] * [[Òbrôzk:DEU Jarmen COA.svg|24px]][[Jeromino]] * [[Òbrôzk:Wappen Lassan.svg|24px]][[Leszónë]] * [[Òbrôzk:Wappen Loitz.svg|24px]][[Łosëce]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:Wappen_Franzburg.PNG|24px]][[Nowòpòle]] * [[Òbrôzk:Wappen Penkun.png|24px]][[Piéńkùń]] * [[Òbrôzk:Wappen Putbus.svg|24px]][[Pòdbądz]] * [[Òbrôzk:Wappen_Pasewalk.svg|24px]][[Pòzdzewôłk]] * [[Òbrôzk:Wappen Ribnitz-Damgarten.svg|24px]] [[Rëbnica-Dãbògóra]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:DE-MV 13-0-73-076 Richtenberg COA.svg|24px]] [[Richbarg]] * [[Òbrôzk:Wappen_Sassnitz.svg|24px]][[Sosnica]] * [[Òbrôzk:DEU Altentreptow COA.png|24px]][[Stôré Trzébiatowò|Stôré Trzébiatowò]] * [[Òbrôzk:Wappen Strasburg (Uckermark).svg|24px]] [[Sztrôcbórg]] * [[Òbrôzk:Wappen_Stralsund.svg|24px]][[Strzałowò]] * [[Òbrôzk:DEU Hansestadt Anklam COA.svg|24px]][[Tãglim]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:Wappen Tribsees.svg|24px]][[Trzebùza]] * [[Òbrôzk:DEU Torgelow COA.svg|24px]][[Turzogłowë]] * [[Òbrôzk:DEU Usedom COA.svg|24px]][[Ùznojmie]] * [[Òbrôzk:DEU Ueckermünde COA.svg|24px]][[Wkra]] * [[Òbrôzk:DEU Wolgast COA.svg|24px]][[Wòlëgòszcza]] </td></tr></table> === [[Kùjawskò-pòmòrsczé wòjewództwò]] === <table><tr><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Bydgoszcz COA.svg|24px]] [[Bëdgòszcz]] * [[Òbrôzk:POL Brodnica COA.svg|24px]] [[Brodnica]] * [[Òbrôzk:POL Chełmno COA.svg|24px]] [[Chôłmno]] * [[Òbrôzk:POL Chełmża COA.svg|24px]] [[Chôłmżô]] * [[Òbrôzk:POL Golub-Dobrzyń COA.svg|24px]] [[Gòlëb-Dobrziń]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Grudziądz COA.svg|24px]] [[Grëdządz]] * [[Òbrôzk:POL Jabłonowo Pomorskie COA.svg|24px]] [[Jabłónowò]] * [[Òbrôzk:POL Kamień Krajeński COA.svg|24px]] [[Kamień Krajeński|Kamiéń]] * [[Òbrôzk:POL Koronowo COA.svg|24px]] [[Kòrónowò]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Kowalewo Pomorskie COA.svg|24px]] [[Kòwôlewò (gard)|Kòwôlewò]] * [[Òbrôzk:POL Łasin COA.svg|24px]] [[Łôsëno]] * [[Òbrôzk:POL Mrocza COA.svg|24px]] [[Mrocza]] * [[Òbrôzk:POL Nakło nad Notecią COA.svg|24px]] [[Nakło]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Nowe COA.svg|24px]] [[Nowé]] * [[Òbrôzk:POL Radzyń Chełmiński COA.svg|24px]] [[Rôdzëno]] * [[Òbrôzk:POL Sępólno Krajeńskie COA.svg|24px]] [[Sãpólno]] * [[Òbrôzk:Świecie herb.svg|24px]] [[Swiecé]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Tuchola COA.svg|24px]] [[Tëchòlô]] * [[Òbrôzk:POL Toruń COA.svg|24px]] [[Torń]] * [[Òbrôzk:POL Wąbrzeźno COA.svg|24px]] [[Wąbrzézno]] * [[Òbrôzk:POL Więcbork COA.svg|24px]] [[Wiãcbórg]] </td></tr></table> === [[Wiôlgòpòlsczé wòjewództwò]] === <table><tr><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Jastrowie COA.svg|24px]] [[Jastrowié]] * [[Òbrôzk:Krajenka herb.svg|24px]] [[Krajenka]] * [[Òbrôzk:POL Krzyż Wielkopolski COA.svg|24px]] [[Krziż]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Łobżenica COA.svg|24px]] [[Łobżenica]] * [[Òbrôzk:POL Okonek COA 1.svg|24px]] [[Òkónk]] * [[Òbrôzk:POL Piła COA 1.svg|24px]] [[Piła]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Trzcianka COA.svg|24px]] [[Trzcónka]] * [[Òbrôzk:POL Ujście COA 1.svg|24px]] [[Ùscé]] * [[Òbrôzk:POL Wyrzysk COA 1.svg|24px]] [[Wërzëskò]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Wysoka COA.svg|24px]] [[Wësokô]] * [[Òbrôzk:POL Wieleń COA.svg|24px]] [[Wieléń]] * [[Òbrôzk:POL Złotów COA old.svg|24px]] [[Złotowò]] </td></tr></table> === [[Lubùsczé wòjewództwò]] === <table><tr><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Drezdenko COA.svg|24px]] [[Dërżéń]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Dobiegniew COA.svg|24px]] [[Dobiegniewò]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Kostrzyn nad Odrą COA.svg|24px]] [[Kòscérzëno]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Gorzów Wielkopolski COA.svg|24px]] [[Lãdzbarg]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Strzelce Krajeńskie COA.svg|24px]] [[Krajeńsczé Strzélce]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Witnica COA.svg|24px]] [[Wicno]] </td></tr></table> === [[Brandenbùrgiô]] === <table><tr><td valign=top> * [[Òbrôzk:DEU Gartz (Oder) COA.svg|24px]] [[Garc (nad Òdrą)|Garc]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:Wappen der Stadt Schwedt.svg|24px]] [[Swiecé (nad Òdrą)|Swiecé]] </td></tr></table> === [[Warmińskò-mazursczé wòjewództwò]] === <table><tr><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Kisielice COA.svg|24px]] [[Cziselëce]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Susz COA.svg|24px]] [[Sësz]] </td></tr></table> == Òbaczë téż == * [[Pòmòrsczé wsë]] * [[Gardë_w_Pòlsce|Pòlsczé gardë]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrzczé gardë| ]] hdxds5ulsostig6e6de83pqao0fzes9 219881 219641 2026-10-19T21:02:36Z Terrus38 14026 219881 wikitext text/x-wiki Niżi najdiwô sã lësta [[Pòmòrskô|pòmòrzczich]] gardów wedle jich aktualny administracëjny przënôleżnoscë. === [[Pòmòrzczé Wòjewództwò]] === <table><tr><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL_Bytów_COA.svg|24px]] [[Bëtowò]] * [[Òbrôzk:POL Brusy COA.svg|24px]] [[Brusë]] * [[Òbrôzk:POL Chojnice COA.svg|24px]] [[Chònice]] * [[Òbrôzk:POL Czersk COA.svg|24px]] [[Czersk]] * [[Òbrôzk:POL Człuchów COA.svg|24px]] [[Człuchòwò]] * [[Òbrôzk:POL Czarne COA.svg|24px]] [[Czôrné]] * [[Òbrôzk:POL Czarna Woda COA.svg|24px]] [[Czôrnô Wòda]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Tczew COA 1.svg|24px]] [[Dërszewò]] * [[Òbrôzk:POL Debrzno COA.svg|24px]] [[Frédląd]] * [[Òbrôzk:POL Gdynia COA.svg|24px]] [[Gdiniô]] * [[Òbrôzk:POL Gdańsk COA.svg|40px]] [[Gduńsk]] * [[Òbrôzk:POL Gniew COA.svg|24px]] [[Gméw]] * [[Òbrôzk:POL Hel COA.svg|24px]] [[Hél]] * [[Òbrôzk:POL Kępice COA.svg|24px]] [[Kãpice]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Jastarnia COA.svg|24px]] [[Jastarniô]] * [[Òbrôzk:POL Kartuzy COA.svg|24px]] [[Kartuzë]] * [[Òbrôzk:POL Kościerzyna COA.svg|24px]] [[Kòscérzna]] * [[Òbrôzk:POL Kwidzyn COA.svg|24px]] [[Kwidzëno]] * [[Òbrôzk:POL Lębork COA.svg|24px]] [[Lãbórg]] * [[Òbrôzk:POL Krynica Morska COA.svg|24px]] [[Krynica Morska]] * [[Òbrôzk:POL Łeba COA 1.svg|24px]] [[Łeba]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Malbork COA.svg|24px]] [[Malbórg]] * [[Òbrôzk:POL Miastko COA 1.svg|24px]] [[Miastkò]] * [[Òbrôzk:POL Nowy Dwór Gdański COA.svg|24px]] [[Nowi Dwór]] * [[Òbrôzk:POL Nowy Staw COA.svg|24px]] [[Nitëch]] * [[Òbrôzk:POL Pelplin COA.svg|24px]] [[Pelplëno]] * [[Òbrôzk:POL Prabuty COA.svg|24px]] [[Prabùtë]] * [[Òbrôzk:POL Pruszcz Gdański COA.svg|24px]] [[Pruszcz]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Puck COA.svg|32px]] [[Pùck]] * [[Òbrôzk:POL Reda COA.svg|24px]] [[Réda]] * [[Òbrôzk:POL Rumia COA.svg|24px]] [[Rëmiô]] * [[Òbrôzk:POL Skarszewy COA.svg|24px]] [[Skarszewë]] * [[Òbrôzk:POL Skórcz COA.svg|24px]] [[Skórcz]] * [[Òbrôzk:POL Sopot COA.svg|24px]] [[Sopòt]] * [[Òbrôzk:POL Starogard Gdański COA.svg|24px]] [[Starogarda]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Słupsk COA 1.svg|24px]] [[Stôłpsk]] * [[Òbrôzk:POL Sztum COA.svg|24px]] [[Sztëm]] * [[Òbrôzk:POL Ustka COA 1.svg|24px]] [[Ùskô]] * [[Òbrôzk:POL Wejherowo COA.svg|24px]] [[Wejrowò]] * [[Òbrôzk:POL Władysławowo COA.svg|32px]] [[Wiôlgô Wies]] * [[Òbrôzk:POL Żukowo COA.svg|24px]] [[Żukòwò]] * [[Òbrôzk:POL Dzierzgoń COA.svg|24px]] [[Dzërzgóń]] </td></tr></table> === [[Zôpadnopòmòrsczé wòjewództwò]] === <table><tr><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Barwice COA.svg|24px]] [[Bôrwica]] * [[Òbrôzk:POL Barlinek COA.svg|24px]] [[Berlënkò]] * [[Òbrôzk:POL Pełczyce COA.svg|24px]] [[Bersztén]] * [[Òbrôzk:POL Mieszkowice COA.svg|24px]] [[Berwôłd]] * [[Òbrôzk:POL Biały Bór COA.svg|24px]] [[Biôłô]] * [[Òbrôzk:POL Białogard COA 1.svg|24px]] [[Biôłogarda (gard)|Biôłogarda]] * [[Òbrôzk:POL Bobolice COA.svg|24px]] [[Bóbòlëce]] * [[Òbrôzk:POL Cedynia COA 1 (before 2004).svg|24px]] [[Cedzëniô]] * [[Òbrôzk:POL Karlino COA.svg|24px]] [[Chòrzelëno]] * [[Òbrôzk:POL Choszczno COA (by Shazz).svg|24px]] [[Chòszczno]] * [[Òbrôzk:POL Chojna COA.svg|24px]] [[Czińsbarg]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Człopa COA.svg|24px]] [[Człopa]] * [[Òbrôzk:POL Czaplinek COA old.svg|24px]] [[Czôplënkò]] * [[Òbrôzk:POL Darłowo COA 1.svg|24px]] [[Dërłowò]] * [[Òbrôzk:POL_Dobra_(powiat_łobeski)_COA.svg|24px]] [[Dobrô]] * [[Òbrôzk:POL Drawsko Pomorskie COA.svg|24px]] [[Drôwa]] * [[Òbrôzk:POL Dziwnów COA 1.svg|24px]] [[Dzywnowò]] * [[Òbrôzk:POL Mirosławiec COA.svg|24px]] [[Frédlądk]] * [[Òbrôzk:POL Chociwel COA.svg|24px]] [[Friwôłd]] * [[Òbrôzk:POL Golczewo 1 COA.svg|24px]] [[Gòlëszewò]] * [[Òbrôzk:POL Goleniów COA 1.svg|24px]] [[Gòłonóg]] * [[Òbrôzk:POL Gościno COA.svg|24px]] [[Gòscëno]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Gryfino COA 2.svg|24px]] [[Gripiewò]] * [[Òbrôzk:POL Gryfice COA 1.svg|24px]] [[Gripiewô Góra]] * [[Òbrôzk:POL Dobrzany COA (by Shazz).svg|24px]] [[Jakùbòwò]] * [[Òbrôzk:POL Kalisz Pomorski COA.svg|24px]] [[Kalisz (pòm.)|Kalisz]] * [[Òbrôzk:POL Kamień Pomorski COA.svg|24px]] [[Kamiéń]] * [[Òbrôzk:Herb_Kolobrzegu.svg|24px]] [[Kòlbrzég]] * [[Òbrôzk:POL Koszalin COA.svg|24px]] [[Kòszalëno]] * [[Òbrôzk:POL Borne Sulinowo COA.svg|24px]] [[Lëpa (gard)|Lëpa]] * [[Òbrôzk:POL Lipiany COA.svg|24px]] [[Lëpienié]] * [[Òbrôzk:POL Łobez COA.svg|24px]] [[Łobez]] * [[Òbrôzk:POL Maszewo COA.svg|24px]] [[Maszewò]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Międzyzdroje COA.svg|24px]] [[Mizëzdroje]] * [[Òbrôzk:POL Moryń COA.svg|24px]] [[Mòrzëno]] * [[Òbrôzk:POL Ińsko COA.svg|24px]] [[Nierbarg]] * [[Òbrôzk:POL Dębno COA 1.svg|24px]] [[Nowé Dãbé]] * [[Òbrôzk:POL Nowe Warpno COA 1.svg|24px]] [[Nowô Wôrpinô]] * [[Òbrôzk:POL Drawno COA.svg|24px]] [[Nowi Wedel]] * [[Òbrôzk:POL Nowogard COA.svg|24px]] [[Nowògard]] * [[Òbrôzk:POL Pyrzyce COA 1.svg|24px]] [[Përzëca]] * [[Òbrôzk:POL Płoty COA.svg|24px]] [[Płota]] * [[Òbrôzk:POL_Polanow_COA.svg|24px]] [[Pòlanowò]] * [[Òbrôzk:Police herb.svg|24px]] [[Pòlëca]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Połczyn-Zdrój COA.svg|24px]] [[Pôłczëno]] * [[Òbrôzk:POL Recz COA.svg|24px]] [[Rezecz]] * [[Òbrôzk:POL Resko COA.svg|24px]] [[Réga]] * [[Òbrôzk:POL Sianów COA.svg|24px]] [[Sanowò]] * [[Òbrôzk:POL Suchań COA.svg|24px]] [[Sëchąń]] * [[Òbrôzk:POL Świdwin COA.svg|24px]] [[Skwilbëno]] * [[Òbrôzk:POL Sławno COA 1.svg|24px]] [[Słôwno]] * [[Òbrôzk:POL gmina Stepnica COA.svg|24px]] [[Stobnica]] * [[Òbrôzk:POL Stargard COA.svg|24px]] [[Stôrgard]] * [[Òbrôzk:POL Świnoujście COA 1.svg|24px]] [[Swina]] * [[Òbrôzk:POL Szczecinek COA.svg|24px]] [[Szczecënkò]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Szczecin COA.svg|24px]] [[Szczecëno]] * [[Òbrôzk:POL Trzcińsko-Zdrój COA.svg|24px]] [[Szémflét]] * [[Òbrôzk:POL gmina Tychowo COA.svg|24px]] [[Tëchòwò]] * [[Òbrôzk:POL Tuczno COA.svg|24px]] [[Tëczno]] * [[Òbrôzk:POL Trzebiatów COA 1.svg|24px]] [[Trzébiatowò]] * [[Òbrôzk:POL Złocieniec COA new.svg|24px]] [[Walczembórg]] * [[Òbrôzk:POL Węgorzyno COA.svg|24px]] [[Wãgòrzëno]] * [[Òbrôzk:POL Wolin COA.svg|24px]] [[Wòlëń]] * [[Òbrôzk:POL Wałcz COA.svg|24px]] [[Wôłcz]] * [[Òbrôzk:POL Myślibórz 1 COA.svg|24px]] [[Żôłdzëno]] </td></tr></table> === [[Meczelbòrzkô-Przédné Pòmrë]] === <table><tr><td valign=top> * [[Òbrôzk:DEU Barth COA.svg|24px]] [[Biardo]] * [[Òbrôzk:DEU Eggesin COA.svg|24px]][[Chëczëno]] * [[Òbrôzk:DEU Gützkow COA.svg|24px]][[Chòckòwò]] * [[Òbrôzk:DEU Demmin COA.svg|24px]] [[Dëmino]] * [[Òbrôzk:DEU Garz (Rügen) COA.png|24px]] [[Garc (rujańsczi)|Garc]] * [[Òbrôzk:DEU Bergen auf Ruegen COA.svg|29x29px]] [[Góra (rujańskô)|Góra]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:Wappen Greifswald.svg|24px]][[Gripiew Las]] * [[Òbrôzk:DEU Grimmen COA.png|24px]][[Grzëmié]] * [[Òbrôzk:DEU Jarmen COA.svg|24px]][[Jeromino]] * [[Òbrôzk:Wappen Lassan.svg|24px]][[Leszónë]] * [[Òbrôzk:Wappen Loitz.svg|24px]][[Łosëce]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:Wappen_Franzburg.PNG|24px]][[Nowòpòle]] * [[Òbrôzk:Wappen Penkun.png|24px]][[Piéńkùń]] * [[Òbrôzk:Wappen Putbus.svg|24px]][[Pòdbądz]] * [[Òbrôzk:Wappen_Pasewalk.svg|24px]][[Pòzdzewôłk]] * [[Òbrôzk:Wappen Ribnitz-Damgarten.svg|24px]] [[Rëbnica-Dãbògóra]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:DE-MV 13-0-73-076 Richtenberg COA.svg|24px]] [[Richbarg]] * [[Òbrôzk:Wappen_Sassnitz.svg|24px]][[Sosnica]] * [[Òbrôzk:DEU Altentreptow COA.png|24px]][[Stôré Trzébiatowò|Stôré Trzébiatowò]] * [[Òbrôzk:Wappen Strasburg (Uckermark).svg|24px]] [[Sztrôcbórg]] * [[Òbrôzk:Wappen_Stralsund.svg|24px]][[Strzałowò]] * [[Òbrôzk:DEU Hansestadt Anklam COA.svg|24px]][[Tãglim]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:Wappen Tribsees.svg|24px]][[Trzebùza]] * [[Òbrôzk:DEU Torgelow COA.svg|24px]][[Turzogłowë]] * [[Òbrôzk:DEU Usedom COA.svg|24px]][[Ùznojmie]] * [[Òbrôzk:DEU Ueckermünde COA.svg|24px]][[Wkra]] * [[Òbrôzk:DEU Wolgast COA.svg|24px]][[Wòlëgòszcza]] </td></tr></table> === [[Kùjawskò-pòmòrsczé wòjewództwò]] === <table><tr><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Bydgoszcz COA.svg|24px]] [[Bëdgòszcz]] * [[Òbrôzk:POL Brodnica COA.svg|24px]] [[Brodnica]] * [[Òbrôzk:POL Chełmno COA.svg|24px]] [[Chôłmno]] * [[Òbrôzk:POL Chełmża COA.svg|24px]] [[Chôłmżô]] * [[Òbrôzk:POL Golub-Dobrzyń COA.svg|24px]] [[Gòlëb-Dobrziń]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Grudziądz COA.svg|24px]] [[Grëdządz]] * [[Òbrôzk:POL Jabłonowo Pomorskie COA.svg|24px]] [[Jabłónowò]] * [[Òbrôzk:POL Kamień Krajeński COA.svg|24px]] [[Kamień Krajeński|Kamiéń]] * [[Òbrôzk:POL Koronowo COA.svg|24px]] [[Kòrónowò]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Kowalewo Pomorskie COA.svg|24px]] [[Kòwôlewò (gard)|Kòwôlewò]] * [[Òbrôzk:POL Łasin COA.svg|24px]] [[Łôsëno]] * [[Òbrôzk:POL Mrocza COA.svg|24px]] [[Mrocza]] * [[Òbrôzk:POL Nakło nad Notecią COA.svg|24px]] [[Nakło]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Nowe COA.svg|24px]] [[Nowé]] * [[Òbrôzk:POL Radzyń Chełmiński COA.svg|24px]] [[Rôdzëno]] * [[Òbrôzk:POL Sępólno Krajeńskie COA.svg|24px]] [[Sãpólno]] * [[Òbrôzk:Świecie herb.svg|24px]] [[Swiecé]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Tuchola COA.svg|24px]] [[Tëchòlô]] * [[Òbrôzk:POL Toruń COA.svg|24px]] [[Torń]] * [[Òbrôzk:POL Wąbrzeźno COA.svg|24px]] [[Wąbrzézno]] * [[Òbrôzk:POL Więcbork COA.svg|24px]] [[Wiãcbórg]] </td></tr></table> === [[Wiôlgòpòlsczé wòjewództwò]] === <table><tr><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Jastrowie COA.svg|24px]] [[Jastrowié]] * [[Òbrôzk:Krajenka herb.svg|24px]] [[Krajenka]] * [[Òbrôzk:POL Krzyż Wielkopolski COA.svg|24px]] [[Krziż]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Łobżenica COA.svg|24px]] [[Łobżenica]] * [[Òbrôzk:POL Okonek COA 1.svg|24px]] [[Òkónk]] * [[Òbrôzk:POL Piła COA 1.svg|24px]] [[Piła]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Trzcianka COA.svg|24px]] [[Trzcónka]] * [[Òbrôzk:POL Ujście COA 1.svg|24px]] [[Ùscé]] * [[Òbrôzk:POL Wyrzysk COA 1.svg|24px]] [[Wërzëskò]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Wysoka COA.svg|24px]] [[Wësokô]] * [[Òbrôzk:POL Wieleń COA.svg|24px]] [[Wieléń]] * [[Òbrôzk:POL Złotów COA old.svg|24px]] [[Złotowò]] </td></tr></table> === [[Lubùsczé wòjewództwò]] === <table><tr><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Drezdenko COA.svg|24px]] [[Dërżéń]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Dobiegniew COA.svg|24px]] [[Dobiegniewò]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Kostrzyn nad Odrą COA.svg|24px]] [[Kòscérzëno]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Gorzów Wielkopolski COA.svg|24px]] [[Lãdzbarg]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Strzelce Krajeńskie COA.svg|24px]] [[Krajeńsczé Strzélce]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Witnica COA.svg|24px]] [[Wicno]] </td></tr></table> === [[Brandenbùrgiô]] === <table><tr><td valign=top> * [[Òbrôzk:DEU Gartz (Oder) COA.svg|24px]] [[Garc (nad Òdrą)|Garc]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:Wappen der Stadt Schwedt.svg|24px]] [[Swiecé (nad Òdrą)|Swiecé]] </td></tr></table> === [[Warmińskò-mazursczé wòjewództwò]] === <table><tr><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Kisielice COA.svg|24px]] [[Cziselëce]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Susz COA.svg|24px]] [[Sësz]] </td></tr></table> == Òbaczë téż == * [[Pòmòrsczé wsë]] * [[Gardë_w_Pòlsce|Pòlsczé gardë]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrzczé gardë| ]] 2p3jvhpn4bnm3r28eoufee7k8541pue 220003 219881 2026-10-20T07:22:36Z Terrus38 14026 220003 wikitext text/x-wiki Niżi najdiwô sã lësta [[Pòmòrskô|pòmòrzczich]] gardów wedle jich aktualny administracëjny przënôleżnoscë. === [[Pòmòrzczé Wòjewództwò]] === <table><tr><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL_Bytów_COA.svg|24px]] [[Bëtowò]] * [[Òbrôzk:POL Brusy COA.svg|24px]] [[Brusë]] * [[Òbrôzk:POL Chojnice COA.svg|24px]] [[Chònice]] * [[Òbrôzk:POL Czersk COA.svg|24px]] [[Czersk]] * [[Òbrôzk:POL Człuchów COA.svg|24px]] [[Człuchòwò]] * [[Òbrôzk:POL Czarne COA.svg|24px]] [[Czôrné]] * [[Òbrôzk:POL Czarna Woda COA.svg|24px]] [[Czôrnô Wòda]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Tczew COA 1.svg|24px]] [[Dërszewò]] * [[Òbrôzk:POL Debrzno COA.svg|24px]] [[Frédląd]] * [[Òbrôzk:POL Gdynia COA.svg|24px]] [[Gdiniô]] * [[Òbrôzk:POL Gdańsk COA.svg|40px]] [[Gduńsk]] * [[Òbrôzk:POL Gniew COA.svg|24px]] [[Gméw]] * [[Òbrôzk:POL Hel COA.svg|24px]] [[Hél]] * [[Òbrôzk:POL Kępice COA.svg|24px]] [[Kãpice]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Jastarnia COA.svg|24px]] [[Jastarniô]] * [[Òbrôzk:POL Kartuzy COA.svg|24px]] [[Kartuzë]] * [[Òbrôzk:POL Kościerzyna COA.svg|24px]] [[Kòscérzna]] * [[Òbrôzk:POL Kwidzyn COA.svg|24px]] [[Kwidzëno]] * [[Òbrôzk:POL Lębork COA.svg|24px]] [[Lãbórg]] * [[Òbrôzk:POL Krynica Morska COA.svg|24px]] [[Krynica Morska]] * [[Òbrôzk:POL Łeba COA 1.svg|24px]] [[Łeba]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Malbork COA.svg|24px]] [[Malbórg]] * [[Òbrôzk:POL Miastko COA 1.svg|24px]] [[Miastkò]] * [[Òbrôzk:POL Nowy Dwór Gdański COA.svg|24px]] [[Nowi Dwór]] * [[Òbrôzk:POL Nowy Staw COA.svg|24px]] [[Nitëch]] * [[Òbrôzk:POL Pelplin COA.svg|24px]] [[Pelplëno]] * [[Òbrôzk:POL Prabuty COA.svg|24px]] [[Prabùtë]] * [[Òbrôzk:POL Pruszcz Gdański COA.svg|24px]] [[Pruszcz]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Puck COA.svg|32px]] [[Pùck]] * [[Òbrôzk:POL Reda COA.svg|24px]] [[Réda]] * [[Òbrôzk:POL Rumia COA.svg|24px]] [[Rëmiô]] * [[Òbrôzk:POL Skarszewy COA.svg|24px]] [[Skarszewë]] * [[Òbrôzk:POL Skórcz COA.svg|24px]] [[Skórcz]] * [[Òbrôzk:POL Sopot COA.svg|24px]] [[Sopòt]] * [[Òbrôzk:POL Starogard Gdański COA.svg|24px]] [[Starogarda]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Słupsk COA 1.svg|24px]] [[Stôłpsk]] * [[Òbrôzk:POL Sztum COA.svg|24px]] [[Sztëm]] * [[Òbrôzk:POL Ustka COA 1.svg|24px]] [[Ùskô]] * [[Òbrôzk:POL Wejherowo COA.svg|24px]] [[Wejrowò]] * [[Òbrôzk:POL Władysławowo COA.svg|32px]] [[Wiôlgô Wies]] * [[Òbrôzk:POL Żukowo COA.svg|24px]] [[Żukòwò]] * [[Òbrôzk:POL Dzierzgoń COA.svg|24px]] [[Dzërzgóń]] </td></tr></table> === [[Zôpadnopòmòrsczé wòjewództwò]] === <table><tr><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Barwice COA.svg|24px]] [[Bôrwica]] * [[Òbrôzk:POL Barlinek COA.svg|24px]] [[Berlënkò]] * [[Òbrôzk:POL Pełczyce COA.svg|24px]] [[Bersztén]] * [[Òbrôzk:POL Mieszkowice COA.svg|24px]] [[Berwôłd]] * [[Òbrôzk:POL Biały Bór COA.svg|24px]] [[Biôłô]] * [[Òbrôzk:POL Białogard COA 1.svg|24px]] [[Biôłogarda (gard)|Biôłogarda]] * [[Òbrôzk:POL Bobolice COA.svg|24px]] [[Bóbòlëce]] * [[Òbrôzk:POL Cedynia COA 1 (before 2004).svg|24px]] [[Cedzëniô]] * [[Òbrôzk:POL Karlino COA.svg|24px]] [[Chòrzelëno]] * [[Òbrôzk:POL Choszczno COA (by Shazz).svg|24px]] [[Chòszczno]] * [[Òbrôzk:POL Chojna COA.svg|24px]] [[Czińsbarg]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Człopa COA.svg|24px]] [[Człopa]] * [[Òbrôzk:POL Czaplinek COA old.svg|24px]] [[Czôplënkò]] * [[Òbrôzk:POL Darłowo COA 1.svg|24px]] [[Dërłowò]] * [[Òbrôzk:POL_Dobra_(powiat_łobeski)_COA.svg|24px]] [[Dobrô]] * [[Òbrôzk:POL Drawsko Pomorskie COA.svg|24px]] [[Drôwa]] * [[Òbrôzk:POL Dziwnów COA 1.svg|24px]] [[Dzywnowò]] * [[Òbrôzk:POL Mirosławiec COA.svg|24px]] [[Frédlądk]] * [[Òbrôzk:POL Chociwel COA.svg|24px]] [[Friwôłd]] * [[Òbrôzk:POL Golczewo 1 COA.svg|24px]] [[Gòlëszewò]] * [[Òbrôzk:POL Goleniów COA 1.svg|24px]] [[Gòłonóg]] * [[Òbrôzk:POL Gościno COA.svg|24px]] [[Gòscëno]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Gryfino COA 2.svg|24px]] [[Gripiewò]] * [[Òbrôzk:POL Gryfice COA 1.svg|24px]] [[Gripiewô Góra]] * [[Òbrôzk:POL Dobrzany COA (by Shazz).svg|24px]] [[Jakùbòwò]] * [[Òbrôzk:POL Kalisz Pomorski COA.svg|24px]] [[Kalisz (pòm.)|Kalisz]] * [[Òbrôzk:POL Kamień Pomorski COA.svg|24px]] [[Kamiéń]] * [[Òbrôzk:Herb_Kolobrzegu.svg|24px]] [[Kòlbrzég]] * [[Òbrôzk:POL Koszalin COA.svg|24px]] [[Kòszalëno]] * [[Òbrôzk:POL Borne Sulinowo COA.svg|24px]] [[Lëpa (gard)|Lëpa]] * [[Òbrôzk:POL Lipiany COA.svg|24px]] [[Lëpienié]] * [[Òbrôzk:POL Łobez COA.svg|24px]] [[Łobez]] * [[Òbrôzk:POL Maszewo COA.svg|24px]] [[Maszewò]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Międzyzdroje COA.svg|24px]] [[Mizëzdroje]] * [[Òbrôzk:POL Moryń COA.svg|24px]] [[Mòrzëno]] * [[Òbrôzk:POL Ińsko COA.svg|24px]] [[Nierbarg]] * [[Òbrôzk:POL Dębno COA 1.svg|24px]] [[Nowé Dãbé]] * [[Òbrôzk:POL Nowe Warpno COA 1.svg|24px]] [[Nowô Wôrpinô]] * [[Òbrôzk:POL Drawno COA.svg|24px]] [[Nowi Wedel]] * [[Òbrôzk:POL Nowogard COA.svg|24px]] [[Nowògard]] * [[Òbrôzk:POL Pyrzyce COA 1.svg|24px]] [[Përzëca]] * [[Òbrôzk:POL Płoty COA.svg|24px]] [[Płota]] * [[Òbrôzk:POL_Polanow_COA.svg|24px]] [[Pòlanowò]] * [[Òbrôzk:Police herb.svg|24px]] [[Pòlëca]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Połczyn-Zdrój COA.svg|24px]] [[Pôłczëno]] * [[Òbrôzk:POL Recz COA.svg|24px]] [[Rezecz]] * [[Òbrôzk:POL Resko COA.svg|24px]] [[Réga]] * [[Òbrôzk:POL Sianów COA.svg|24px]] [[Sanowò]] * [[Òbrôzk:POL Suchań COA.svg|24px]] [[Sëchąń]] * [[Òbrôzk:POL Świdwin COA.svg|24px]] [[Skwilbëno]] * [[Òbrôzk:POL Sławno COA 1.svg|24px]] [[Słôwno]] * [[Òbrôzk:POL gmina Stepnica COA.svg|24px]] [[Stobnica]] * [[Òbrôzk:POL Stargard COA.svg|24px]] [[Stôrgard]] * [[Òbrôzk:POL Świnoujście COA 1.svg|24px]] [[Swina]] * [[Òbrôzk:POL Szczecinek COA.svg|24px]] [[Szczecënkò]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Szczecin COA.svg|24px]] [[Szczecëno]] * [[Òbrôzk:POL Trzcińsko-Zdrój COA.svg|24px]] [[Szémflét]] * [[Òbrôzk:POL gmina Tychowo COA.svg|24px]] [[Tëchòwò]] * [[Òbrôzk:POL Tuczno COA.svg|24px]] [[Tëczno]] * [[Òbrôzk:POL Trzebiatów COA 1.svg|24px]] [[Trzébiatowò]] * [[Òbrôzk:POL Złocieniec COA new.svg|24px]] [[Walczembórg]] * [[Òbrôzk:POL Węgorzyno COA.svg|24px]] [[Wãgòrzëno]] * [[Òbrôzk:POL Wolin COA.svg|24px]] [[Wòlëń]] * [[Òbrôzk:POL Wałcz COA.svg|24px]] [[Wôłcz]] * [[Òbrôzk:POL Myślibórz 1 COA.svg|24px]] [[Żôłdzëno]] </td></tr></table> === [[Meklembùrgiô-Przédné Pòmrë]] === <table><tr><td valign=top> * [[Òbrôzk:DEU Barth COA.svg|24px]] [[Biardo]] * [[Òbrôzk:DEU Eggesin COA.svg|24px]][[Chëczëno]] * [[Òbrôzk:DEU Gützkow COA.svg|24px]][[Chòckòwò]] * [[Òbrôzk:DEU Demmin COA.svg|24px]] [[Demmin]] * [[Òbrôzk:DEU Garz (Rügen) COA.png|24px]] [[Garc (rujańsczi)|Garc]] * [[Òbrôzk:DEU Bergen auf Ruegen COA.svg|29x29px]] [[Góra (rujańskô)|Góra]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:Wappen Greifswald.svg|24px]][[Gripiew Las]] * [[Òbrôzk:DEU Grimmen COA.png|24px]][[Grzëmié]] * [[Òbrôzk:DEU Jarmen COA.svg|24px]][[Jeromino]] * [[Òbrôzk:Wappen Lassan.svg|24px]][[Leszónë]] * [[Òbrôzk:Wappen Loitz.svg|24px]][[Łosëce]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:Wappen_Franzburg.PNG|24px]][[Nowòpòle]] * [[Òbrôzk:Wappen Penkun.png|24px]][[Piéńkùń]] * [[Òbrôzk:Wappen Putbus.svg|24px]][[Pòdbądz]] * [[Òbrôzk:Wappen_Pasewalk.svg|24px]][[Pòzdzewôłk]] * [[Òbrôzk:Wappen Ribnitz-Damgarten.svg|24px]] [[Rëbnica-Dãbògóra]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:DE-MV 13-0-73-076 Richtenberg COA.svg|24px]] [[Richbarg]] * [[Òbrôzk:Wappen_Sassnitz.svg|24px]][[Sosnica]] * [[Òbrôzk:DEU Altentreptow COA.png|24px]][[Stôré Trzébiatowò|Stôré Trzébiatowò]] * [[Òbrôzk:Wappen Strasburg (Uckermark).svg|24px]] [[Sztrôcbórg]] * [[Òbrôzk:Wappen_Stralsund.svg|24px]][[Strzałowò]] * [[Òbrôzk:DEU Hansestadt Anklam COA.svg|24px]][[Tãglim]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:Wappen Tribsees.svg|24px]][[Trzebùza]] * [[Òbrôzk:DEU Torgelow COA.svg|24px]][[Turzogłowë]] * [[Òbrôzk:DEU Usedom COA.svg|24px]][[Ùznojmie]] * [[Òbrôzk:DEU Ueckermünde COA.svg|24px]][[Wkra]] * [[Òbrôzk:DEU Wolgast COA.svg|24px]][[Wòlëgòszcza]] </td></tr></table> === [[Kùjawskò-pòmòrsczé wòjewództwò]] === <table><tr><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Bydgoszcz COA.svg|24px]] [[Bëdgòszcz]] * [[Òbrôzk:POL Brodnica COA.svg|24px]] [[Brodnica]] * [[Òbrôzk:POL Chełmno COA.svg|24px]] [[Chôłmno]] * [[Òbrôzk:POL Chełmża COA.svg|24px]] [[Chôłmżô]] * [[Òbrôzk:POL Golub-Dobrzyń COA.svg|24px]] [[Gòlëb-Dobrziń]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Grudziądz COA.svg|24px]] [[Grëdządz]] * [[Òbrôzk:POL Jabłonowo Pomorskie COA.svg|24px]] [[Jabłónowò]] * [[Òbrôzk:POL Kamień Krajeński COA.svg|24px]] [[Kamień Krajeński|Kamiéń]] * [[Òbrôzk:POL Koronowo COA.svg|24px]] [[Kòrónowò]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Kowalewo Pomorskie COA.svg|24px]] [[Kòwôlewò (gard)|Kòwôlewò]] * [[Òbrôzk:POL Łasin COA.svg|24px]] [[Łôsëno]] * [[Òbrôzk:POL Mrocza COA.svg|24px]] [[Mrocza]] * [[Òbrôzk:POL Nakło nad Notecią COA.svg|24px]] [[Nakło]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Nowe COA.svg|24px]] [[Nowé]] * [[Òbrôzk:POL Radzyń Chełmiński COA.svg|24px]] [[Rôdzëno]] * [[Òbrôzk:POL Sępólno Krajeńskie COA.svg|24px]] [[Sãpólno]] * [[Òbrôzk:Świecie herb.svg|24px]] [[Swiecé]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Tuchola COA.svg|24px]] [[Tëchòlô]] * [[Òbrôzk:POL Toruń COA.svg|24px]] [[Torń]] * [[Òbrôzk:POL Wąbrzeźno COA.svg|24px]] [[Wąbrzézno]] * [[Òbrôzk:POL Więcbork COA.svg|24px]] [[Wiãcbórg]] </td></tr></table> === [[Wiôlgòpòlsczé wòjewództwò]] === <table><tr><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Jastrowie COA.svg|24px]] [[Jastrowié]] * [[Òbrôzk:Krajenka herb.svg|24px]] [[Krajenka]] * [[Òbrôzk:POL Krzyż Wielkopolski COA.svg|24px]] [[Krziż]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Łobżenica COA.svg|24px]] [[Łobżenica]] * [[Òbrôzk:POL Okonek COA 1.svg|24px]] [[Òkónk]] * [[Òbrôzk:POL Piła COA 1.svg|24px]] [[Piła]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Trzcianka COA.svg|24px]] [[Trzcónka]] * [[Òbrôzk:POL Ujście COA 1.svg|24px]] [[Ùscé]] * [[Òbrôzk:POL Wyrzysk COA 1.svg|24px]] [[Wërzëskò]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Wysoka COA.svg|24px]] [[Wësokô]] * [[Òbrôzk:POL Wieleń COA.svg|24px]] [[Wieléń]] * [[Òbrôzk:POL Złotów COA old.svg|24px]] [[Złotowò]] </td></tr></table> === [[Lubùsczé wòjewództwò]] === <table><tr><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Drezdenko COA.svg|24px]] [[Dërżéń]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Dobiegniew COA.svg|24px]] [[Dobiegniewò]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Kostrzyn nad Odrą COA.svg|24px]] [[Kòscérzëno]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Gorzów Wielkopolski COA.svg|24px]] [[Lãdzbarg]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Strzelce Krajeńskie COA.svg|24px]] [[Krajeńsczé Strzélce]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Witnica COA.svg|24px]] [[Wicno]] </td></tr></table> === [[Brandenbùrgiô]] === <table><tr><td valign=top> * [[Òbrôzk:DEU Gartz (Oder) COA.svg|24px]] [[Garc (nad Òdrą)|Garc]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:Wappen der Stadt Schwedt.svg|24px]] [[Swiecé (nad Òdrą)|Swiecé]] </td></tr></table> === [[Warmińskò-mazursczé wòjewództwò]] === <table><tr><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Kisielice COA.svg|24px]] [[Cziselëce]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Susz COA.svg|24px]] [[Sësz]] </td></tr></table> == Òbaczë téż == * [[Pòmòrsczé wsë]] * [[Gardë_w_Pòlsce|Pòlsczé gardë]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrzczé gardë| ]] kylwtrhp581js6jbh17dj7uvcqvc73m 220005 220003 2026-10-20T07:23:05Z Terrus38 14026 220005 wikitext text/x-wiki Niżi najdiwô sã lësta [[Pòmòrskô|pòmòrzczich]] gardów wedle jich aktualny administracëjny przënôleżnoscë. === [[Pòmòrzczé Wòjewództwò]] === <table><tr><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL_Bytów_COA.svg|24px]] [[Bëtowò]] * [[Òbrôzk:POL Brusy COA.svg|24px]] [[Brusë]] * [[Òbrôzk:POL Chojnice COA.svg|24px]] [[Chònice]] * [[Òbrôzk:POL Czersk COA.svg|24px]] [[Czersk]] * [[Òbrôzk:POL Człuchów COA.svg|24px]] [[Człuchòwò]] * [[Òbrôzk:POL Czarne COA.svg|24px]] [[Czôrné]] * [[Òbrôzk:POL Czarna Woda COA.svg|24px]] [[Czôrnô Wòda]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Tczew COA 1.svg|24px]] [[Dërszewò]] * [[Òbrôzk:POL Debrzno COA.svg|24px]] [[Frédląd]] * [[Òbrôzk:POL Gdynia COA.svg|24px]] [[Gdiniô]] * [[Òbrôzk:POL Gdańsk COA.svg|40px]] [[Gduńsk]] * [[Òbrôzk:POL Gniew COA.svg|24px]] [[Gméw]] * [[Òbrôzk:POL Hel COA.svg|24px]] [[Hél]] * [[Òbrôzk:POL Kępice COA.svg|24px]] [[Kãpice]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Jastarnia COA.svg|24px]] [[Jastarniô]] * [[Òbrôzk:POL Kartuzy COA.svg|24px]] [[Kartuzë]] * [[Òbrôzk:POL Kościerzyna COA.svg|24px]] [[Kòscérzna]] * [[Òbrôzk:POL Kwidzyn COA.svg|24px]] [[Kwidzëno]] * [[Òbrôzk:POL Lębork COA.svg|24px]] [[Lãbórg]] * [[Òbrôzk:POL Krynica Morska COA.svg|24px]] [[Krynica Morska]] * [[Òbrôzk:POL Łeba COA 1.svg|24px]] [[Łeba]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Malbork COA.svg|24px]] [[Malbórg]] * [[Òbrôzk:POL Miastko COA 1.svg|24px]] [[Miastkò]] * [[Òbrôzk:POL Nowy Dwór Gdański COA.svg|24px]] [[Nowi Dwór]] * [[Òbrôzk:POL Nowy Staw COA.svg|24px]] [[Nitëch]] * [[Òbrôzk:POL Pelplin COA.svg|24px]] [[Pelplëno]] * [[Òbrôzk:POL Prabuty COA.svg|24px]] [[Prabùtë]] * [[Òbrôzk:POL Pruszcz Gdański COA.svg|24px]] [[Pruszcz]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Puck COA.svg|32px]] [[Pùck]] * [[Òbrôzk:POL Reda COA.svg|24px]] [[Réda]] * [[Òbrôzk:POL Rumia COA.svg|24px]] [[Rëmiô]] * [[Òbrôzk:POL Skarszewy COA.svg|24px]] [[Skarszewë]] * [[Òbrôzk:POL Skórcz COA.svg|24px]] [[Skórcz]] * [[Òbrôzk:POL Sopot COA.svg|24px]] [[Sopòt]] * [[Òbrôzk:POL Starogard Gdański COA.svg|24px]] [[Starogarda]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Słupsk COA 1.svg|24px]] [[Stôłpsk]] * [[Òbrôzk:POL Sztum COA.svg|24px]] [[Sztëm]] * [[Òbrôzk:POL Ustka COA 1.svg|24px]] [[Ùskô]] * [[Òbrôzk:POL Wejherowo COA.svg|24px]] [[Wejrowò]] * [[Òbrôzk:POL Władysławowo COA.svg|32px]] [[Wiôlgô Wies]] * [[Òbrôzk:POL Żukowo COA.svg|24px]] [[Żukòwò]] * [[Òbrôzk:POL Dzierzgoń COA.svg|24px]] [[Dzërzgóń]] </td></tr></table> === [[Zôpadnopòmòrsczé wòjewództwò]] === <table><tr><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Barwice COA.svg|24px]] [[Bôrwica]] * [[Òbrôzk:POL Barlinek COA.svg|24px]] [[Berlënkò]] * [[Òbrôzk:POL Pełczyce COA.svg|24px]] [[Bersztén]] * [[Òbrôzk:POL Mieszkowice COA.svg|24px]] [[Berwôłd]] * [[Òbrôzk:POL Biały Bór COA.svg|24px]] [[Biôłô]] * [[Òbrôzk:POL Białogard COA 1.svg|24px]] [[Biôłogarda (gard)|Biôłogarda]] * [[Òbrôzk:POL Bobolice COA.svg|24px]] [[Bóbòlëce]] * [[Òbrôzk:POL Cedynia COA 1 (before 2004).svg|24px]] [[Cedzëniô]] * [[Òbrôzk:POL Karlino COA.svg|24px]] [[Chòrzelëno]] * [[Òbrôzk:POL Choszczno COA (by Shazz).svg|24px]] [[Chòszczno]] * [[Òbrôzk:POL Chojna COA.svg|24px]] [[Czińsbarg]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Człopa COA.svg|24px]] [[Człopa]] * [[Òbrôzk:POL Czaplinek COA old.svg|24px]] [[Czôplënkò]] * [[Òbrôzk:POL Darłowo COA 1.svg|24px]] [[Dërłowò]] * [[Òbrôzk:POL_Dobra_(powiat_łobeski)_COA.svg|24px]] [[Dobrô]] * [[Òbrôzk:POL Drawsko Pomorskie COA.svg|24px]] [[Drôwa]] * [[Òbrôzk:POL Dziwnów COA 1.svg|24px]] [[Dzywnowò]] * [[Òbrôzk:POL Mirosławiec COA.svg|24px]] [[Frédlądk]] * [[Òbrôzk:POL Chociwel COA.svg|24px]] [[Friwôłd]] * [[Òbrôzk:POL Golczewo 1 COA.svg|24px]] [[Gòlëszewò]] * [[Òbrôzk:POL Goleniów COA 1.svg|24px]] [[Gòłonóg]] * [[Òbrôzk:POL Gościno COA.svg|24px]] [[Gòscëno]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Gryfino COA 2.svg|24px]] [[Gripiewò]] * [[Òbrôzk:POL Gryfice COA 1.svg|24px]] [[Gripiewô Góra]] * [[Òbrôzk:POL Dobrzany COA (by Shazz).svg|24px]] [[Jakùbòwò]] * [[Òbrôzk:POL Kalisz Pomorski COA.svg|24px]] [[Kalisz (pòm.)|Kalisz]] * [[Òbrôzk:POL Kamień Pomorski COA.svg|24px]] [[Kamiéń]] * [[Òbrôzk:Herb_Kolobrzegu.svg|24px]] [[Kòlbrzég]] * [[Òbrôzk:POL Koszalin COA.svg|24px]] [[Kòszalëno]] * [[Òbrôzk:POL Borne Sulinowo COA.svg|24px]] [[Lëpa (gard)|Lëpa]] * [[Òbrôzk:POL Lipiany COA.svg|24px]] [[Lëpienié]] * [[Òbrôzk:POL Łobez COA.svg|24px]] [[Łobez]] * [[Òbrôzk:POL Maszewo COA.svg|24px]] [[Maszewò]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Międzyzdroje COA.svg|24px]] [[Mizëzdroje]] * [[Òbrôzk:POL Moryń COA.svg|24px]] [[Mòrzëno]] * [[Òbrôzk:POL Ińsko COA.svg|24px]] [[Nierbarg]] * [[Òbrôzk:POL Dębno COA 1.svg|24px]] [[Nowé Dãbé]] * [[Òbrôzk:POL Nowe Warpno COA 1.svg|24px]] [[Nowô Wôrpinô]] * [[Òbrôzk:POL Drawno COA.svg|24px]] [[Nowi Wedel]] * [[Òbrôzk:POL Nowogard COA.svg|24px]] [[Nowògard]] * [[Òbrôzk:POL Pyrzyce COA 1.svg|24px]] [[Përzëca]] * [[Òbrôzk:POL Płoty COA.svg|24px]] [[Płota]] * [[Òbrôzk:POL_Polanow_COA.svg|24px]] [[Pòlanowò]] * [[Òbrôzk:Police herb.svg|24px]] [[Pòlëca]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Połczyn-Zdrój COA.svg|24px]] [[Pôłczëno]] * [[Òbrôzk:POL Recz COA.svg|24px]] [[Rezecz]] * [[Òbrôzk:POL Resko COA.svg|24px]] [[Réga]] * [[Òbrôzk:POL Sianów COA.svg|24px]] [[Sanowò]] * [[Òbrôzk:POL Suchań COA.svg|24px]] [[Sëchąń]] * [[Òbrôzk:POL Świdwin COA.svg|24px]] [[Skwilbëno]] * [[Òbrôzk:POL Sławno COA 1.svg|24px]] [[Słôwno]] * [[Òbrôzk:POL gmina Stepnica COA.svg|24px]] [[Stobnica]] * [[Òbrôzk:POL Stargard COA.svg|24px]] [[Stôrgard]] * [[Òbrôzk:POL Świnoujście COA 1.svg|24px]] [[Swina]] * [[Òbrôzk:POL Szczecinek COA.svg|24px]] [[Szczecënkò]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Szczecin COA.svg|24px]] [[Szczecëno]] * [[Òbrôzk:POL Trzcińsko-Zdrój COA.svg|24px]] [[Szémflét]] * [[Òbrôzk:POL gmina Tychowo COA.svg|24px]] [[Tëchòwò]] * [[Òbrôzk:POL Tuczno COA.svg|24px]] [[Tëczno]] * [[Òbrôzk:POL Trzebiatów COA 1.svg|24px]] [[Trzébiatowò]] * [[Òbrôzk:POL Złocieniec COA new.svg|24px]] [[Walczembórg]] * [[Òbrôzk:POL Węgorzyno COA.svg|24px]] [[Wãgòrzëno]] * [[Òbrôzk:POL Wolin COA.svg|24px]] [[Wòlëń]] * [[Òbrôzk:POL Wałcz COA.svg|24px]] [[Wôłcz]] * [[Òbrôzk:POL Myślibórz 1 COA.svg|24px]] [[Żôłdzëno]] </td></tr></table> === [[Meklembùrgiô-Przédné Pòmrë]] === <table><tr><td valign=top> * [[Òbrôzk:DEU Barth COA.svg|24px]] [[Biardo]] * [[Òbrôzk:DEU Eggesin COA.svg|24px]][[Chëczëno]] * [[Òbrôzk:DEU Gützkow COA.svg|24px]][[Chòckòwò]] * [[Òbrôzk:DEU Demmin COA.svg|24px]] [[Demmin]] * [[Òbrôzk:DEU Garz (Rügen) COA.png|24px]] [[Garc (rujańsczi)|Garc]] * [[Òbrôzk:DEU Bergen auf Ruegen COA.svg|29x29px]] [[Góra (rujańskô)|Góra]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:Wappen Greifswald.svg|24px]][[Gripiew Las]] * [[Òbrôzk:DEU Grimmen COA.png|24px]][[Grzëmié]] * [[Òbrôzk:DEU Jarmen COA.svg|24px]][[Jeromino]] * [[Òbrôzk:Wappen Lassan.svg|24px]][[Leszónë]] * [[Òbrôzk:Wappen Loitz.svg|24px]][[Łosëce]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:Wappen_Franzburg.PNG|24px]][[Nowòpòle]] * [[Òbrôzk:Wappen Penkun.png|24px]][[Piéńkùń]] * [[Òbrôzk:Wappen Putbus.svg|24px]][[Pòdbądz]] * [[Òbrôzk:Wappen_Pasewalk.svg|24px]][[Pòzdzewôłk]] * [[Òbrôzk:Wappen Ribnitz-Damgarten.svg|24px]] [[Rëbnica-Dãbògóra]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:DE-MV 13-0-73-076 Richtenberg COA.svg|24px]] [[Richbarg]] * [[Òbrôzk:Wappen_Sassnitz.svg|24px]][[Sosnica]] * [[Òbrôzk:DEU Altentreptow COA.png|24px]][[Stôré Trzébiatowò|Stôré Trzébiatowò]] * [[Òbrôzk:Wappen Strasburg (Uckermark).svg|24px]] [[Sztrôcbórg]] * [[Òbrôzk:Wappen_Stralsund.svg|24px]][[Strzałowò]] * [[Òbrôzk:DEU Hansestadt Anklam COA.svg|24px]][[Tãglim]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:Wappen Tribsees.svg|24px]][[Trzebùza]] * [[Òbrôzk:DEU Torgelow COA.svg|24px]][[Turzogłowë]] * [[Òbrôzk:DEU Usedom COA.svg|24px]][[Ùznojmie]] * [[Òbrôzk:DEU Ueckermünde COA.svg|24px]][[Wkra]] * [[Òbrôzk:DEU Wolgast COA.svg|24px]][[Wòlëgòszcza]] </td></tr></table> === [[Kùjawskò-pòmòrsczé wòjewództwò]] === <table><tr><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Bydgoszcz COA.svg|24px]] [[Bëdgòszcz]] * [[Òbrôzk:POL Brodnica COA.svg|24px]] [[Brodnica]] * [[Òbrôzk:POL Chełmno COA.svg|24px]] [[Chôłmno]] * [[Òbrôzk:POL Chełmża COA.svg|24px]] [[Chôłmżô]] * [[Òbrôzk:POL Golub-Dobrzyń COA.svg|24px]] [[Gòlëb-Dobrziń]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Grudziądz COA.svg|24px]] [[Grëdządz]] * [[Òbrôzk:POL Jabłonowo Pomorskie COA.svg|24px]] [[Jabłónowò]] * [[Òbrôzk:POL Kamień Krajeński COA.svg|24px]] [[Kamień Krajeński|Kamiéń]] * [[Òbrôzk:POL Koronowo COA.svg|24px]] [[Kòrónowò]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Kowalewo Pomorskie COA.svg|24px]] [[Kòwôlewò (gard)|Kòwôlewò]] * [[Òbrôzk:POL Łasin COA.svg|24px]] [[Łôsëno]] * [[Òbrôzk:POL Mrocza COA.svg|24px]] [[Mrocza]] * [[Òbrôzk:POL Nakło nad Notecią COA.svg|24px]] [[Nakło]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Nowe COA.svg|24px]] [[Nowé]] * [[Òbrôzk:POL Radzyń Chełmiński COA.svg|24px]] [[Rôdzëno]] * [[Òbrôzk:POL Sępólno Krajeńskie COA.svg|24px]] [[Sãpólno]] * [[Òbrôzk:Świecie herb.svg|24px]] [[Swiecé]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Tuchola COA.svg|24px]] [[Tëchòlô]] * [[Òbrôzk:POL Toruń COA.svg|24px]] [[Torń]] * [[Òbrôzk:POL Wąbrzeźno COA.svg|24px]] [[Wąbrzézno]] * [[Òbrôzk:POL Więcbork COA.svg|24px]] [[Wiãcbórg]] </td></tr></table> === [[Wiôlgòpòlsczé wòjewództwò]] === <table><tr><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Jastrowie COA.svg|24px]] [[Jastrowié]] * [[Òbrôzk:Krajenka herb.svg|24px]] [[Krajenka]] * [[Òbrôzk:POL Krzyż Wielkopolski COA.svg|24px]] [[Krziż]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Łobżenica COA.svg|24px]] [[Łobżenica]] * [[Òbrôzk:POL Okonek COA 1.svg|24px]] [[Òkónk]] * [[Òbrôzk:POL Piła COA 1.svg|24px]] [[Piła]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Trzcianka COA.svg|24px]] [[Trzcónka]] * [[Òbrôzk:POL Ujście COA 1.svg|24px]] [[Ùscé]] * [[Òbrôzk:POL Wyrzysk COA 1.svg|24px]] [[Wërzëskò]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Wysoka COA.svg|24px]] [[Wësokô]] * [[Òbrôzk:POL Wieleń COA.svg|24px]] [[Wieléń]] * [[Òbrôzk:POL Złotów COA old.svg|24px]] [[Złotowò]] </td></tr></table> === [[Lubùsczé wòjewództwò]] === <table><tr><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Drezdenko COA.svg|24px]] [[Dërżéń]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Dobiegniew COA.svg|24px]] [[Dobiegniewò]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Kostrzyn nad Odrą COA.svg|24px]] [[Kòscérzëno]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Gorzów Wielkopolski COA.svg|24px]] [[Lãdzbarg]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Strzelce Krajeńskie COA.svg|24px]] [[Krajeńsczé Strzélce]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Witnica COA.svg|24px]] [[Wicno]] </td></tr></table> === [[Brandenbùrgiô]] === <table><tr><td valign=top> * [[Òbrôzk:DEU Gartz (Oder) COA.svg|24px]] [[Garc (nad Òdrą)|Garc]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:Wappen der Stadt Schwedt.svg|24px]] [[Swiecé (nad Òdrą)|Swiecé]] </td></tr></table> === [[Warmińskò-mazursczé wòjewództwò]] === <table><tr><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Kisielice COA.svg|24px]] [[Cziselëce]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Susz COA.svg|24px]] [[Sësz]] </td></tr></table> == Òbaczë téż == * [[Pòmòrsczé wsë]] * [[Gardë_w_Pòlsce|Pòlsczé gardë]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé gardë| ]] s8nb9o0ciryxta0q2jk003thj854n0f 220012 220005 2026-10-20T07:24:15Z Terrus38 14026 220012 wikitext text/x-wiki Niżi najdiwô sã lësta [[Pòmòrskô|pòmòrzczich]] gardów wedle jich aktualny administracëjny przënôleżnoscë. === [[Pòmòrzczé Wòjewództwò]] === <table><tr><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL_Bytów_COA.svg|24px]] [[Bëtowò]] * [[Òbrôzk:POL Brusy COA.svg|24px]] [[Brusë]] * [[Òbrôzk:POL Chojnice COA.svg|24px]] [[Chònice]] * [[Òbrôzk:POL Czersk COA.svg|24px]] [[Czersk]] * [[Òbrôzk:POL Człuchów COA.svg|24px]] [[Człuchòwò]] * [[Òbrôzk:POL Czarne COA.svg|24px]] [[Czôrné]] * [[Òbrôzk:POL Czarna Woda COA.svg|24px]] [[Czôrnô Wòda]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Tczew COA 1.svg|24px]] [[Dërszewò]] * [[Òbrôzk:POL Debrzno COA.svg|24px]] [[Frédląd]] * [[Òbrôzk:POL Gdynia COA.svg|24px]] [[Gdiniô]] * [[Òbrôzk:POL Gdańsk COA.svg|40px]] [[Gduńsk]] * [[Òbrôzk:POL Gniew COA.svg|24px]] [[Gméw]] * [[Òbrôzk:POL Hel COA.svg|24px]] [[Hél]] * [[Òbrôzk:POL Kępice COA.svg|24px]] [[Kãpice]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Jastarnia COA.svg|24px]] [[Jastarniô]] * [[Òbrôzk:POL Kartuzy COA.svg|24px]] [[Kartuzë]] * [[Òbrôzk:POL Kościerzyna COA.svg|24px]] [[Kòscérzna]] * [[Òbrôzk:POL Kwidzyn COA.svg|24px]] [[Kwidzëno]] * [[Òbrôzk:POL Lębork COA.svg|24px]] [[Lãbórg]] * [[Òbrôzk:POL Krynica Morska COA.svg|24px]] [[Krynica Morska]] * [[Òbrôzk:POL Łeba COA 1.svg|24px]] [[Łeba]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Malbork COA.svg|24px]] [[Malbórg]] * [[Òbrôzk:POL Miastko COA 1.svg|24px]] [[Miastkò]] * [[Òbrôzk:POL Nowy Dwór Gdański COA.svg|24px]] [[Nowi Dwór]] * [[Òbrôzk:POL Nowy Staw COA.svg|24px]] [[Nitëch]] * [[Òbrôzk:POL Pelplin COA.svg|24px]] [[Pelplëno]] * [[Òbrôzk:POL Prabuty COA.svg|24px]] [[Prabùtë]] * [[Òbrôzk:POL Pruszcz Gdański COA.svg|24px]] [[Pruszcz]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Puck COA.svg|32px]] [[Pùck]] * [[Òbrôzk:POL Reda COA.svg|24px]] [[Réda]] * [[Òbrôzk:POL Rumia COA.svg|24px]] [[Rëmiô]] * [[Òbrôzk:POL Skarszewy COA.svg|24px]] [[Skarszewë]] * [[Òbrôzk:POL Skórcz COA.svg|24px]] [[Skórcz]] * [[Òbrôzk:POL Sopot COA.svg|24px]] [[Sopòt]] * [[Òbrôzk:POL Starogard Gdański COA.svg|24px]] [[Starogarda]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Słupsk COA 1.svg|24px]] [[Stôłpsk]] * [[Òbrôzk:POL Sztum COA.svg|24px]] [[Sztëm]] * [[Òbrôzk:POL Ustka COA 1.svg|24px]] [[Ùskô]] * [[Òbrôzk:POL Wejherowo COA.svg|24px]] [[Wejrowò]] * [[Òbrôzk:POL Władysławowo COA.svg|32px]] [[Wiôlgô Wies]] * [[Òbrôzk:POL Żukowo COA.svg|24px]] [[Żukòwò]] * [[Òbrôzk:POL Dzierzgoń COA.svg|24px]] [[Dzërzgóń]] </td></tr></table> === [[Zôpadnopòmòrsczé wòjewództwò]] === <table><tr><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Barwice COA.svg|24px]] [[Bôrwica]] * [[Òbrôzk:POL Barlinek COA.svg|24px]] [[Berlënkò]] * [[Òbrôzk:POL Pełczyce COA.svg|24px]] [[Bersztén]] * [[Òbrôzk:POL Mieszkowice COA.svg|24px]] [[Berwôłd]] * [[Òbrôzk:POL Biały Bór COA.svg|24px]] [[Biôłô]] * [[Òbrôzk:POL Białogard COA 1.svg|24px]] [[Biôłogarda (gard)|Biôłogarda]] * [[Òbrôzk:POL Bobolice COA.svg|24px]] [[Bóbòlëce]] * [[Òbrôzk:POL Cedynia COA 1 (before 2004).svg|24px]] [[Cedzëniô]] * [[Òbrôzk:POL Karlino COA.svg|24px]] [[Chòrzelëno]] * [[Òbrôzk:POL Choszczno COA (by Shazz).svg|24px]] [[Chòszczno]] * [[Òbrôzk:POL Chojna COA.svg|24px]] [[Czińsbarg]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Człopa COA.svg|24px]] [[Człopa]] * [[Òbrôzk:POL Czaplinek COA old.svg|24px]] [[Czôplënkò]] * [[Òbrôzk:POL Darłowo COA 1.svg|24px]] [[Dërłowò]] * [[Òbrôzk:POL_Dobra_(powiat_łobeski)_COA.svg|24px]] [[Dobrô]] * [[Òbrôzk:POL Drawsko Pomorskie COA.svg|24px]] [[Drôwa]] * [[Òbrôzk:POL Dziwnów COA 1.svg|24px]] [[Dzywnowò]] * [[Òbrôzk:POL Mirosławiec COA.svg|24px]] [[Frédlądk]] * [[Òbrôzk:POL Chociwel COA.svg|24px]] [[Friwôłd]] * [[Òbrôzk:POL Golczewo 1 COA.svg|24px]] [[Gòlëszewò]] * [[Òbrôzk:POL Goleniów COA 1.svg|24px]] [[Gòłonóg]] * [[Òbrôzk:POL Gościno COA.svg|24px]] [[Gòscëno]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Gryfino COA 2.svg|24px]] [[Gripiewò]] * [[Òbrôzk:POL Gryfice COA 1.svg|24px]] [[Gripiewô Góra]] * [[Òbrôzk:POL Dobrzany COA (by Shazz).svg|24px]] [[Jakùbòwò]] * [[Òbrôzk:POL Kalisz Pomorski COA.svg|24px]] [[Kalisz (pòm.)|Kalisz]] * [[Òbrôzk:POL Kamień Pomorski COA.svg|24px]] [[Kamiéń]] * [[Òbrôzk:Herb_Kolobrzegu.svg|24px]] [[Kòlbrzég]] * [[Òbrôzk:POL Koszalin COA.svg|24px]] [[Kòszalëno]] * [[Òbrôzk:POL Borne Sulinowo COA.svg|24px]] [[Lëpa (gard)|Lëpa]] * [[Òbrôzk:POL Lipiany COA.svg|24px]] [[Lëpienié]] * [[Òbrôzk:POL Łobez COA.svg|24px]] [[Łobez]] * [[Òbrôzk:POL Maszewo COA.svg|24px]] [[Maszewò]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Międzyzdroje COA.svg|24px]] [[Mizëzdroje]] * [[Òbrôzk:POL Moryń COA.svg|24px]] [[Mòrzëno]] * [[Òbrôzk:POL Ińsko COA.svg|24px]] [[Nierbarg]] * [[Òbrôzk:POL Dębno COA 1.svg|24px]] [[Nowé Dãbé]] * [[Òbrôzk:POL Nowe Warpno COA 1.svg|24px]] [[Nowô Wôrpinô]] * [[Òbrôzk:POL Drawno COA.svg|24px]] [[Nowi Wedel]] * [[Òbrôzk:POL Nowogard COA.svg|24px]] [[Nowògard]] * [[Òbrôzk:POL Pyrzyce COA 1.svg|24px]] [[Përzëca]] * [[Òbrôzk:POL Płoty COA.svg|24px]] [[Płota]] * [[Òbrôzk:POL_Polanow_COA.svg|24px]] [[Pòlanowò]] * [[Òbrôzk:Police herb.svg|24px]] [[Pòlëca]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Połczyn-Zdrój COA.svg|24px]] [[Pôłczëno]] * [[Òbrôzk:POL Recz COA.svg|24px]] [[Rezecz]] * [[Òbrôzk:POL Resko COA.svg|24px]] [[Réga]] * [[Òbrôzk:POL Sianów COA.svg|24px]] [[Sanowò]] * [[Òbrôzk:POL Suchań COA.svg|24px]] [[Sëchąń]] * [[Òbrôzk:POL Świdwin COA.svg|24px]] [[Skwilbëno]] * [[Òbrôzk:POL Sławno COA 1.svg|24px]] [[Słôwno]] * [[Òbrôzk:POL gmina Stepnica COA.svg|24px]] [[Stobnica]] * [[Òbrôzk:POL Stargard COA.svg|24px]] [[Stôrgard]] * [[Òbrôzk:POL Świnoujście COA 1.svg|24px]] [[Swina]] * [[Òbrôzk:POL Szczecinek COA.svg|24px]] [[Szczecënkò]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Szczecin COA.svg|24px]] [[Szczecëno]] * [[Òbrôzk:POL Trzcińsko-Zdrój COA.svg|24px]] [[Szémflét]] * [[Òbrôzk:POL gmina Tychowo COA.svg|24px]] [[Tëchòwò]] * [[Òbrôzk:POL Tuczno COA.svg|24px]] [[Tëczno]] * [[Òbrôzk:POL Trzebiatów COA 1.svg|24px]] [[Trzébiatowò]] * [[Òbrôzk:POL Złocieniec COA new.svg|24px]] [[Walczembórg]] * [[Òbrôzk:POL Węgorzyno COA.svg|24px]] [[Wãgòrzëno]] * [[Òbrôzk:POL Wolin COA.svg|24px]] [[Wòlëń]] * [[Òbrôzk:POL Wałcz COA.svg|24px]] [[Wôłcz]] * [[Òbrôzk:POL Myślibórz 1 COA.svg|24px]] [[Żôłdzëno]] </td></tr></table> === [[Meklembùrgiô-Przédné Pòmrë]] === <table><tr><td valign=top> * [[Òbrôzk:DEU Barth COA.svg|24px]] [[Biardo]] * [[Òbrôzk:DEU Eggesin COA.svg|24px]][[Chëczëno]] * [[Òbrôzk:DEU Gützkow COA.svg|24px]][[Chòckòwò]] * [[Òbrôzk:DEU Demmin COA.svg|24px]] [[Demmin]] * [[Òbrôzk:DEU Garz (Rügen) COA.png|24px]] [[Garc (rujańsczi)|Garc]] * [[Òbrôzk:DEU Bergen auf Ruegen COA.svg|29x29px]] [[Góra (rujańskô)|Góra]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:Wappen Greifswald.svg|24px]][[Gripiew Las]] * [[Òbrôzk:DEU Grimmen COA.png|24px]][[Grzëmié]] * [[Òbrôzk:DEU Jarmen COA.svg|24px]][[Jeromino]] * [[Òbrôzk:Wappen Lassan.svg|24px]][[Leszónë]] * [[Òbrôzk:Wappen Loitz.svg|24px]][[Łosëce]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:Wappen_Franzburg.PNG|24px]][[Nowòpòle]] * [[Òbrôzk:Wappen Penkun.png|24px]][[Piéńkùń]] * [[Òbrôzk:Wappen Putbus.svg|24px]][[Pòdbądz]] * [[Òbrôzk:Wappen_Pasewalk.svg|24px]][[Pòzdzewôłk]] * [[Òbrôzk:Wappen Ribnitz-Damgarten.svg|24px]] [[Rëbnica-Dãbògóra]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:DE-MV 13-0-73-076 Richtenberg COA.svg|24px]] [[Richbarg]] * [[Òbrôzk:Wappen_Sassnitz.svg|24px]][[Sosnica]] * [[Òbrôzk:DEU Altentreptow COA.png|24px]][[Stôré Trzébiatowò|Stôré Trzébiatowò]] * [[Òbrôzk:Wappen Strasburg (Uckermark).svg|24px]] [[Sztrôcbórg]] * [[Òbrôzk:Wappen_Stralsund.svg|24px]][[Strzałowò]] * [[Òbrôzk:DEU Hansestadt Anklam COA.svg|24px]][[Tãglim]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:Wappen Tribsees.svg|24px]][[Trzebùza]] * [[Òbrôzk:DEU Torgelow COA.svg|24px]][[Turzogłowë]] * [[Òbrôzk:DEU Usedom COA.svg|24px]][[Ùznojmie]] * [[Òbrôzk:DEU Ueckermünde COA.svg|24px]][[Wkra]] * [[Òbrôzk:DEU Wolgast COA.svg|24px]][[Wòlëgòszcza]] </td></tr></table> === [[Kùjawskò-pòmòrsczé wòjewództwò]] === <table><tr><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Bydgoszcz COA.svg|24px]] [[Bëdgòszcz]] * [[Òbrôzk:POL Brodnica COA.svg|24px]] [[Brodnica]] * [[Òbrôzk:POL Chełmno COA.svg|24px]] [[Chôłmno]] * [[Òbrôzk:POL Chełmża COA.svg|24px]] [[Chôłmżô]] * [[Òbrôzk:POL Golub-Dobrzyń COA.svg|24px]] [[Gòlëb-Dobrziń]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Grudziądz COA.svg|24px]] [[Grëdządz]] * [[Òbrôzk:POL Jabłonowo Pomorskie COA.svg|24px]] [[Jabłónowò]] * [[Òbrôzk:POL Kamień Krajeński COA.svg|24px]] [[Kamień Krajeński|Kamiéń]] * [[Òbrôzk:POL Koronowo COA.svg|24px]] [[Kòrónowò]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Kowalewo Pomorskie COA.svg|24px]] [[Kòwôlewò (gard)|Kòwôlewò]] * [[Òbrôzk:POL Łasin COA.svg|24px]] [[Łôsëno]] * [[Òbrôzk:POL Mrocza COA.svg|24px]] [[Mrocza]] * [[Òbrôzk:POL Nakło nad Notecią COA.svg|24px]] [[Nakło]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Nowe COA.svg|24px]] [[Nowé]] * [[Òbrôzk:POL Radzyń Chełmiński COA.svg|24px]] [[Rôdzëno]] * [[Òbrôzk:POL Sępólno Krajeńskie COA.svg|24px]] [[Sãpólno]] * [[Òbrôzk:Świecie herb.svg|24px]] [[Swiecé]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Tuchola COA.svg|24px]] [[Tëchòlô]] * [[Òbrôzk:POL Toruń COA.svg|24px]] [[Torń]] * [[Òbrôzk:POL Wąbrzeźno COA.svg|24px]] [[Wąbrzézno]] * [[Òbrôzk:POL Więcbork COA.svg|24px]] [[Wiãcbórg]] </td></tr></table> === [[Wiôlgòpòlsczé wòjewództwò]] === <table><tr><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Jastrowie COA.svg|24px]] [[Jastrowié]] * [[Òbrôzk:Krajenka herb.svg|24px]] [[Krajenka]] * [[Òbrôzk:POL Krzyż Wielkopolski COA.svg|24px]] [[Krziż]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Łobżenica COA.svg|24px]] [[Łobżenica]] * [[Òbrôzk:POL Okonek COA 1.svg|24px]] [[Òkónk]] * [[Òbrôzk:POL Piła COA 1.svg|24px]] [[Piła]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Trzcianka COA.svg|24px]] [[Trzcónka]] * [[Òbrôzk:POL Ujście COA 1.svg|24px]] [[Ùscé]] * [[Òbrôzk:POL Wyrzysk COA 1.svg|24px]] [[Wërzëskò]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Wysoka COA.svg|24px]] [[Wësokô]] * [[Òbrôzk:POL Wieleń COA.svg|24px]] [[Wieléń]] * [[Òbrôzk:POL Złotów COA old.svg|24px]] [[Złotowò]] </td></tr></table> === [[Lubùsczé wòjewództwò]] === <table><tr><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Drezdenko COA.svg|24px]] [[Dërżéń]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Dobiegniew COA.svg|24px]] [[Dobiegniewò]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Kostrzyn nad Odrą COA.svg|24px]] [[Kòscérzëno]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Gorzów Wielkopolski COA.svg|24px]] [[Lãdzbarg]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Strzelce Krajeńskie COA.svg|24px]] [[Krajeńsczé Strzélce]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Witnica COA.svg|24px]] [[Wicno]] </td></tr></table> === [[Brandenbùrgiô]] === <table><tr><td valign=top> * [[Òbrôzk:DEU Gartz (Oder) COA.svg|24px]] [[Garc (nad Òdrą)|Garc]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:Wappen der Stadt Schwedt.svg|24px]] [[Swiecé (nad Òdrą)|Swiecé]] </td></tr></table> === [[Warmińskò-mazursczé wòjewództwò]] === <table><tr><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Kisielice COA.svg|24px]] [[Cziselëce]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Susz COA.svg|24px]] [[Sësz]] </td></tr></table> == Òbaczë téż == * [[Pòmòrsczé wse]] * [[Gardë_w_Pòlsce|Pòlsczé gardë]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé gardë| ]] lazkqo4s60lglowvcp6g8corzhtdp6r 220054 220012 2026-10-20T09:42:57Z Terrus38 14026 220054 wikitext text/x-wiki Niżi najdiwô sã lësta [[Pòmòrskô|pòmòrzczich]] gardów wedle jich aktualny administracëjny przënôleżnoscë. === [[Pòmòrzczé Wòjewództwò]] === <table><tr><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL_Bytów_COA.svg|24px]] [[Bëtowò]] * [[Òbrôzk:POL Brusy COA.svg|24px]] [[Brusë]] * [[Òbrôzk:POL Chojnice COA.svg|24px]] [[Chònice]] * [[Òbrôzk:POL Czersk COA.svg|24px]] [[Czersk]] * [[Òbrôzk:POL Człuchów COA.svg|24px]] [[Człuchòwò]] * [[Òbrôzk:POL Czarne COA.svg|24px]] [[Czôrné]] * [[Òbrôzk:POL Czarna Woda COA.svg|24px]] [[Czôrnô Wòda]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Tczew COA 1.svg|24px]] [[Dërszewò]] * [[Òbrôzk:POL Debrzno COA.svg|24px]] [[Frédląd]] * [[Òbrôzk:POL Gdynia COA.svg|24px]] [[Gdiniô]] * [[Òbrôzk:POL Gdańsk COA.svg|40px]] [[Gduńsk]] * [[Òbrôzk:POL Gniew COA.svg|24px]] [[Gméw]] * [[Òbrôzk:POL Hel COA.svg|24px]] [[Hél]] * [[Òbrôzk:POL Kępice COA.svg|24px]] [[Kãpice]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Jastarnia COA.svg|24px]] [[Jastarniô]] * [[Òbrôzk:POL Kartuzy COA.svg|24px]] [[Kartuzë]] * [[Òbrôzk:POL Kościerzyna COA.svg|24px]] [[Kòscérzna]] * [[Òbrôzk:POL Kwidzyn COA.svg|24px]] [[Kwidzëno]] * [[Òbrôzk:POL Lębork COA.svg|24px]] [[Lãbórg]] * [[Òbrôzk:POL Krynica Morska COA.svg|24px]] [[Krynica Morska]] * [[Òbrôzk:POL Łeba COA 1.svg|24px]] [[Łeba]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Malbork COA.svg|24px]] [[Malbórg]] * [[Òbrôzk:POL Miastko COA 1.svg|24px]] [[Miastkò]] * [[Òbrôzk:POL Nowy Dwór Gdański COA.svg|24px]] [[Nowi Dwór]] * [[Òbrôzk:POL Nowy Staw COA.svg|24px]] [[Nitëch]] * [[Òbrôzk:POL Pelplin COA.svg|24px]] [[Pelplëno]] * [[Òbrôzk:POL Prabuty COA.svg|24px]] [[Prabùtë]] * [[Òbrôzk:POL Pruszcz Gdański COA.svg|24px]] [[Pruszcz]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Puck COA.svg|32px]] [[Pùck]] * [[Òbrôzk:POL Reda COA.svg|24px]] [[Réda]] * [[Òbrôzk:POL Rumia COA.svg|24px]] [[Rëmiô]] * [[Òbrôzk:POL Skarszewy COA.svg|24px]] [[Skarszewë]] * [[Òbrôzk:POL Skórcz COA.svg|24px]] [[Skórcz]] * [[Òbrôzk:POL Sopot COA.svg|24px]] [[Sopòt]] * [[Òbrôzk:POL Starogard Gdański COA.svg|24px]] [[Starogarda]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Słupsk COA 1.svg|24px]] [[Stôłpsk]] * [[Òbrôzk:POL Sztum COA.svg|24px]] [[Sztëm]] * [[Òbrôzk:POL Ustka COA 1.svg|24px]] [[Ùskô]] * [[Òbrôzk:POL Wejherowo COA.svg|24px]] [[Wejrowò]] * [[Òbrôzk:POL Władysławowo COA.svg|32px]] [[Wiôlgô Wies]] * [[Òbrôzk:POL Żukowo COA.svg|24px]] [[Żukòwò]] * [[Òbrôzk:POL Dzierzgoń COA.svg|24px]] [[Dzërzgóń]] </td></tr></table> === [[Zôpadnopòmòrsczé wòjewództwò]] === <table><tr><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Barwice COA.svg|24px]] [[Bôrwica]] * [[Òbrôzk:POL Barlinek COA.svg|24px]] [[Berlënkò]] * [[Òbrôzk:POL Pełczyce COA.svg|24px]] [[Bersztén]] * [[Òbrôzk:POL Mieszkowice COA.svg|24px]] [[Berwôłd]] * [[Òbrôzk:POL Biały Bór COA.svg|24px]] [[Biôłô]] * [[Òbrôzk:POL Białogard COA 1.svg|24px]] [[Biôłogarda (gard)|Biôłogarda]] * [[Òbrôzk:POL Bobolice COA.svg|24px]] [[Bóbòlëce]] * [[Òbrôzk:POL Cedynia COA 1 (before 2004).svg|24px]] [[Cedzëniô]] * [[Òbrôzk:POL Karlino COA.svg|24px]] [[Chòrzelëno]] * [[Òbrôzk:POL Choszczno COA (by Shazz).svg|24px]] [[Chòszczno]] * [[Òbrôzk:POL Chojna COA.svg|24px]] [[Czińsbarg]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Człopa COA.svg|24px]] [[Człopa]] * [[Òbrôzk:POL Czaplinek COA old.svg|24px]] [[Czôplënkò]] * [[Òbrôzk:POL Darłowo COA 1.svg|24px]] [[Dërłowò]] * [[Òbrôzk:POL_Dobra_(powiat_łobeski)_COA.svg|24px]] [[Dobrô]] * [[Òbrôzk:POL Drawsko Pomorskie COA.svg|24px]] [[Drôwa]] * [[Òbrôzk:POL Dziwnów COA 1.svg|24px]] [[Dzywnowò]] * [[Òbrôzk:POL Mirosławiec COA.svg|24px]] [[Frédlądk]] * [[Òbrôzk:POL Chociwel COA.svg|24px]] [[Friwôłd]] * [[Òbrôzk:POL Golczewo 1 COA.svg|24px]] [[Gòlëszewò]] * [[Òbrôzk:POL Goleniów COA 1.svg|24px]] [[Gòłonóg]] * [[Òbrôzk:POL Gościno COA.svg|24px]] [[Gòscëno]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Gryfino COA 2.svg|24px]] [[Gripiewò]] * [[Òbrôzk:POL Gryfice COA 1.svg|24px]] [[Gripiewô Góra]] * [[Òbrôzk:POL Dobrzany COA (by Shazz).svg|24px]] [[Jakùbòwò]] * [[Òbrôzk:POL Kalisz Pomorski COA.svg|24px]] [[Kalisz (pòm.)|Kalisz]] * [[Òbrôzk:POL Kamień Pomorski COA.svg|24px]] [[Kamiéń]] * [[Òbrôzk:Herb_Kolobrzegu.svg|24px]] [[Kòlbrzég]] * [[Òbrôzk:POL Koszalin COA.svg|24px]] [[Kòszalëno]] * [[Òbrôzk:POL Borne Sulinowo COA.svg|24px]] [[Lëpa (gard)|Lëpa]] * [[Òbrôzk:POL Lipiany COA.svg|24px]] [[Lëpienié]] * [[Òbrôzk:POL Łobez COA.svg|24px]] [[Łobez]] * [[Òbrôzk:POL Maszewo COA.svg|24px]] [[Maszewò]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Międzyzdroje COA.svg|24px]] [[Mizëzdroje]] * [[Òbrôzk:POL Moryń COA.svg|24px]] [[Mòrzëno]] * [[Òbrôzk:POL Ińsko COA.svg|24px]] [[Nierbarg]] * [[Òbrôzk:POL Dębno COA 1.svg|24px]] [[Nowé Dãbé]] * [[Òbrôzk:POL Nowe Warpno COA 1.svg|24px]] [[Nowô Wôrpinô]] * [[Òbrôzk:POL Drawno COA.svg|24px]] [[Nowi Wedel]] * [[Òbrôzk:POL Nowogard COA.svg|24px]] [[Nowògard]] * [[Òbrôzk:POL Pyrzyce COA 1.svg|24px]] [[Përzëca]] * [[Òbrôzk:POL Płoty COA.svg|24px]] [[Płota]] * [[Òbrôzk:POL_Polanow_COA.svg|24px]] [[Pòlanowò]] * [[Òbrôzk:Police herb.svg|24px]] [[Pòlëca]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Połczyn-Zdrój COA.svg|24px]] [[Pôłczëno]] * [[Òbrôzk:POL Recz COA.svg|24px]] [[Rezecz]] * [[Òbrôzk:POL Resko COA.svg|24px]] [[Réga]] * [[Òbrôzk:POL Sianów COA.svg|24px]] [[Sanowò]] * [[Òbrôzk:POL Suchań COA.svg|24px]] [[Sëchąń]] * [[Òbrôzk:POL Świdwin COA.svg|24px]] [[Skwilbëno]] * [[Òbrôzk:POL Sławno COA 1.svg|24px]] [[Słôwno]] * [[Òbrôzk:POL gmina Stepnica COA.svg|24px]] [[Stobnica]] * [[Òbrôzk:POL Stargard COA.svg|24px]] [[Stôrgard]] * [[Òbrôzk:POL Świnoujście COA 1.svg|24px]] [[Swina]] * [[Òbrôzk:POL Szczecinek COA.svg|24px]] [[Szczecënkò]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Szczecin COA.svg|24px]] [[Szczecëno]] * [[Òbrôzk:POL Trzcińsko-Zdrój COA.svg|24px]] [[Szémflét]] * [[Òbrôzk:POL gmina Tychowo COA.svg|24px]] [[Tëchòwò]] * [[Òbrôzk:POL Tuczno COA.svg|24px]] [[Tëczno]] * [[Òbrôzk:POL Trzebiatów COA 1.svg|24px]] [[Trzébiatowò]] * [[Òbrôzk:POL Złocieniec COA new.svg|24px]] [[Walczembórg]] * [[Òbrôzk:POL Węgorzyno COA.svg|24px]] [[Wãgòrzëno]] * [[Òbrôzk:POL Wolin COA.svg|24px]] [[Wòlëń]] * [[Òbrôzk:POL Wałcz COA.svg|24px]] [[Wôłcz]] * [[Òbrôzk:POL Myślibórz 1 COA.svg|24px]] [[Żôłdzëno]] </td></tr></table> === [[Meklembùrgiô-Przédné Pòmrë]] === <table><tr><td valign=top> * [[Òbrôzk:DEU Barth COA.svg|24px]] [[Biardo]] * [[Òbrôzk:DEU Eggesin COA.svg|24px]][[Chëczëno]] * [[Òbrôzk:DEU Gützkow COA.svg|24px]][[Chòckòwò]] * [[Òbrôzk:DEU Demmin COA.svg|24px]] [[Demmin]] * [[Òbrôzk:DEU Garz (Rügen) COA.png|24px]] [[Garc (rujańsczi)|Garc]] * [[Òbrôzk:DEU Bergen auf Ruegen COA.svg|29x29px]] [[Góra (rujańskô)|Góra]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:Wappen Greifswald.svg|24px]][[Gripiew Las]] * [[Òbrôzk:DEU Grimmen COA.png|24px]][[Grzëmié]] * [[Òbrôzk:DEU Jarmen COA.svg|24px]][[Jeromino]] * [[Òbrôzk:Wappen Lassan.svg|24px]][[Leszónë]] * [[Òbrôzk:Wappen Loitz.svg|24px]][[Łosëce]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:Wappen_Franzburg.PNG|24px]][[Nowòpòle]] * [[Òbrôzk:Wappen Penkun.png|24px]][[Piéńkùń]] * [[Òbrôzk:Wappen Putbus.svg|24px]][[Pòdbądz]] * [[Òbrôzk:Wappen_Pasewalk.svg|24px]][[Pòzdzewôłk]] * [[Òbrôzk:Wappen Ribnitz-Damgarten.svg|24px]] [[Rëbnica-Dãbògóra]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:DE-MV 13-0-73-076 Richtenberg COA.svg|24px]] [[Richbarg]] * [[Òbrôzk:Wappen_Sassnitz.svg|24px]][[Sosnica]] * [[Òbrôzk:DEU Altentreptow COA.png|24px]][[Stôré Trzébiatowò|Stôré Trzébiatowò]] * [[Òbrôzk:Wappen Strasburg (Uckermark).svg|24px]] [[Sztrôcbórg]] * [[Òbrôzk:Wappen_Stralsund.svg|24px]][[Strzałowò]] * [[Òbrôzk:DEU Hansestadt Anklam COA.svg|24px]][[Tãglim]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:Wappen Tribsees.svg|24px]][[Trzebùza]] * [[Òbrôzk:DEU Torgelow COA.svg|24px]][[Turzogłowë]] * [[Òbrôzk:DEU Usedom COA.svg|24px]][[Usedom]] * [[Òbrôzk:DEU Ueckermünde COA.svg|24px]][[Wkra]] * [[Òbrôzk:DEU Wolgast COA.svg|24px]][[Wòlëgòszcza]] </td></tr></table> === [[Kùjawskò-pòmòrsczé wòjewództwò]] === <table><tr><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Bydgoszcz COA.svg|24px]] [[Bëdgòszcz]] * [[Òbrôzk:POL Brodnica COA.svg|24px]] [[Brodnica]] * [[Òbrôzk:POL Chełmno COA.svg|24px]] [[Chôłmno]] * [[Òbrôzk:POL Chełmża COA.svg|24px]] [[Chôłmżô]] * [[Òbrôzk:POL Golub-Dobrzyń COA.svg|24px]] [[Gòlëb-Dobrziń]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Grudziądz COA.svg|24px]] [[Grëdządz]] * [[Òbrôzk:POL Jabłonowo Pomorskie COA.svg|24px]] [[Jabłónowò]] * [[Òbrôzk:POL Kamień Krajeński COA.svg|24px]] [[Kamień Krajeński|Kamiéń]] * [[Òbrôzk:POL Koronowo COA.svg|24px]] [[Kòrónowò]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Kowalewo Pomorskie COA.svg|24px]] [[Kòwôlewò (gard)|Kòwôlewò]] * [[Òbrôzk:POL Łasin COA.svg|24px]] [[Łôsëno]] * [[Òbrôzk:POL Mrocza COA.svg|24px]] [[Mrocza]] * [[Òbrôzk:POL Nakło nad Notecią COA.svg|24px]] [[Nakło]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Nowe COA.svg|24px]] [[Nowé]] * [[Òbrôzk:POL Radzyń Chełmiński COA.svg|24px]] [[Rôdzëno]] * [[Òbrôzk:POL Sępólno Krajeńskie COA.svg|24px]] [[Sãpólno]] * [[Òbrôzk:Świecie herb.svg|24px]] [[Swiecé]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Tuchola COA.svg|24px]] [[Tëchòlô]] * [[Òbrôzk:POL Toruń COA.svg|24px]] [[Torń]] * [[Òbrôzk:POL Wąbrzeźno COA.svg|24px]] [[Wąbrzézno]] * [[Òbrôzk:POL Więcbork COA.svg|24px]] [[Wiãcbórg]] </td></tr></table> === [[Wiôlgòpòlsczé wòjewództwò]] === <table><tr><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Jastrowie COA.svg|24px]] [[Jastrowié]] * [[Òbrôzk:Krajenka herb.svg|24px]] [[Krajenka]] * [[Òbrôzk:POL Krzyż Wielkopolski COA.svg|24px]] [[Krziż]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Łobżenica COA.svg|24px]] [[Łobżenica]] * [[Òbrôzk:POL Okonek COA 1.svg|24px]] [[Òkónk]] * [[Òbrôzk:POL Piła COA 1.svg|24px]] [[Piła]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Trzcianka COA.svg|24px]] [[Trzcónka]] * [[Òbrôzk:POL Ujście COA 1.svg|24px]] [[Ùscé]] * [[Òbrôzk:POL Wyrzysk COA 1.svg|24px]] [[Wërzëskò]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Wysoka COA.svg|24px]] [[Wësokô]] * [[Òbrôzk:POL Wieleń COA.svg|24px]] [[Wieléń]] * [[Òbrôzk:POL Złotów COA old.svg|24px]] [[Złotowò]] </td></tr></table> === [[Lubùsczé wòjewództwò]] === <table><tr><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Drezdenko COA.svg|24px]] [[Dërżéń]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Dobiegniew COA.svg|24px]] [[Dobiegniewò]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Kostrzyn nad Odrą COA.svg|24px]] [[Kòscérzëno]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Gorzów Wielkopolski COA.svg|24px]] [[Lãdzbarg]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Strzelce Krajeńskie COA.svg|24px]] [[Krajeńsczé Strzélce]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Witnica COA.svg|24px]] [[Wicno]] </td></tr></table> === [[Brandenbùrgiô]] === <table><tr><td valign=top> * [[Òbrôzk:DEU Gartz (Oder) COA.svg|24px]] [[Garc (nad Òdrą)|Garc]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:Wappen der Stadt Schwedt.svg|24px]] [[Swiecé (nad Òdrą)|Swiecé]] </td></tr></table> === [[Warmińskò-mazursczé wòjewództwò]] === <table><tr><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Kisielice COA.svg|24px]] [[Cziselëce]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Susz COA.svg|24px]] [[Sësz]] </td></tr></table> == Òbaczë téż == * [[Pòmòrsczé wse]] * [[Gardë_w_Pòlsce|Pòlsczé gardë]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé gardë| ]] 9cwbwhms7afv0r7tpgtcz4fzbkx1xpe Lësta eùropejsczich państw 0 67 219592 218394 2026-10-19T12:58:33Z Terrus38 14026 219592 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Europejsko Unijo CBS ubt2.png|frame|right|Dôwnô kôrta [[Eùropa|Eùropë]] ë Eùropejsczi Ùnie pò kaszëbskù (nieaktualny)]]'''Lësta [[Eùropa|eùropejsczich]] państw''' – lësta [[Państwò|państw]] ë zawiôzłëch teritoriów [[Eùropa|Eùropë]]. Na òbrëmienié Eùropë w całoscë abò dzélowô najdiwô sã 46 ùznônëch państw na midzënôrodny arenie. Knéż do Eùropë zalëczô sã sétmë [[Zawiôzłé teritorium|zawiôzłëch]] [[Zawiôzłé teritorium|teritoriów]] [[Dëńskô|Dëńsczi]], [[Norweskô|Norwesczi]] ë [[Wiôlgô Britaniô|Wiôldżi Britanie]]. W Eùropie fónkcjonëje téż jedno dzélowô ùznôwóné państwò ([[Kòsowò]]) a téż jedno [[nieùznôwóné państwò]] ([[Nadedniestrzé]]). Nôwiãkszim eùropejsczim państwã je [[Ruskô]] (17 098 242 km²), równak nôwiãkszim państwã najdiwëjącym sã w całoscë na teritorium Eùropë je [[Ùkrajina]] (603 550 km²). Nôlëdniészim państwã na eùropejsczim kòntinence równak je Ruskô (142 021 981 mieszkańców), a nôlëdniészim państwã pòłóżonym w całoscë w Eùropie są [[Niemieckô|Niemcë]] (84 316 622 mieszkańców). Nômniészim tak samò wedle wiôlgòscë wiéchrzëznë, jak ë lëczbë lëdztwa je [[Watikan]] (0,44 km²; 825 mieszkańców). {| class="wikitable" |+ ! !Artikel !Kategòrëjô !Też !sloworz.org |- | align="right" |1 |[[Albańskô]] |{{#categorytree:Albańskô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Albańskô →]: [[Albańskô]] |Albaniô<ref>{{sloworz.org|18433|20909}}</ref> |- | align="right" |2 |[[Andora]] |{{#categorytree:Andora|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Andora →]: – |– |- | align="right" |3 |[[Aùstriô]] - (''[[Eùropejskô Ùniô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Aùstriô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Aùstriô →]: Aùstriô |Aùstriô<ref>{{sloworz.org|19158|21683}}</ref>; |- | align="right" |4 |[[Belgijskô]] - (''[[Eùropejskô Ùniô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Belgijskô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Belgijskô →]: – |Belgiô<ref>{{sloworz.org|19593|22180}}</ref> |- | align="right" |5 |[[Biôłorus]] |{{#categorytree:Biôłorus|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Biôłorus →]: [[Biôłorëskô]]; [[Biôłorusjô]] |Biôłorusjô<ref>{{sloworz.org|19534|22109}}</ref> |- | align="right" |6 |[[Bòsniô i Hercegòwina]] |{{#categorytree:Bòsniô i Hercegòwina|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Bòsniô_i_Hercegòwina →]: [[Bòsnijô ë Hercegòwina]] |– |- | align="right" |7 |[[Bùłgariô]] - (''[[Eùropejskô Ùniô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Bùłgariô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Bùłgariô →]: [[Bùlgarskô]] |Bùłgariô<ref>{{sloworz.org|21053|23824}}</ref> |- | align="right" |8 |[[Cyper]] - (''[[Eùropejskô Ùniô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Cyper|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Cyper →]: – |Cyper<ref>{{sloworz.org|22463|25437}}</ref> |- | align="right" |9 |[[Chòrwackô]] - (''[[Eùropejskô Ùniô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Chòrwackô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Chòrwackô →]: [[Chòrwacjô]] |Chòrwacjô<ref>{{sloworz.org|21850|24722}}</ref> |- | align="right" |10 |[[Czeskô]] - (''[[Eùropejskô Ùniô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Czeskô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Czeskô →]: [[Czeskô Repùblika]] |Czeskô<ref>{{sloworz.org|16592|18963}}</ref> |- | align="right" |11 |[[Czôrnogóra]] |{{#categorytree:Czôrnogóra|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Czôrnogóra →]: [[Czôrnô Góra]] |Czôrnogóra<ref>{{sloworz.org|22515|25494}}</ref> |- | align="right" |12 |[[Duńskô]] - (''[[Eùropejskô Ùniô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Duńskô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Duńskô →]: [[Dëńskô]] |Duńskô<ref>{{sloworz.org|19811|22430}}</ref> |- | align="right" |13 |[[Estoniô]] - (''[[Eùropejskô Ùniô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Estoniô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Estoniô →]: [[Estónskô]]; [[Estoniô]] |Estoniô<ref>{{sloworz.org|25726|29718}}</ref> |- | align="right" |14 |[[Farersczé Òstrowë]] |{{#categorytree:Farersczé Òstrowë|mode=all|depth=0}} |– |– |- | align="right" |15 |[[Fińskô]] - (''[[Eùropejskô Ùniô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Fińskô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Fińskô →]: – |Finlandiô<ref>{{sloworz.org|26158|30313}}</ref> |- | align="right" |16 |[[Francjô]] - (''[[Eùropejskô Ùniô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Francjô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Francjô →]: [[Frańcëskô]]; [[Francjô]] |Francjô<ref>{{sloworz.org|26389|30647}}</ref>; Francëskô<ref>{{sloworz.org|26389|30647}}</ref> |- | align="right" |17 |[[Greckô]] - (''[[Eùropejskô Ùniô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Greckô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Greckô →]: [[Grecjô]] |Grecjô<ref>{{sloworz.org|27032|31520}}</ref> |- | align="right" |18 |[[Grëzóńskô]] |{{#categorytree:Grëzóńskô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Grëzóńskô →]: – |Gruzjô<ref name=":0">{{sloworz.org|27113|31612}}</ref>; Grëzjô<ref name=":0" />, Grëzóńskô<ref name=":0" /> |- | align="right" |19 |[[Irlandiô]] - (''[[Eùropejskô Ùniô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Irlandiô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Irlandiô →]: [[Irlandiô]] |Irlandiô<ref name=":1">{{sloworz.org|28225|33035}}</ref>; Irlandzkô<ref name=":1" />; Jirlandiô<ref name=":1" />; Jirlandzkô<ref name=":1" /> |- | align="right" |20 |[[Islandiô]] |{{#categorytree:Islandiô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Islandiô →]: [[Islandiô]] |Islandiô<ref name=":2">{{sloworz.org|28258|33076}}</ref> |- | align="right" |21 |[[Italskô]] - (''[[Eùropejskô Ùniô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Italskô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Italskô →]: – |Italiô<ref name=":3">{{sloworz.org|28276|36149}}</ref>; Italskô<ref name=":3" />; Włochë<ref>{{sloworz.org|7453|8433}}</ref> |- | align="right" |22 |[[Liechtenstein]] |{{#categorytree:Liechtenstein|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Liechtenstein →]: [[Liechtenstein]] |– |- | align="right" |23 |[[Lëtwa]] - (''[[Eùropejskô Ùniô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Lëtwa|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Lëtwa →]: [[Lëtewskô]] |Lëtwa<ref>{{sloworz.org|2304|2653}}</ref>; Lëtewskô<ref>{{sloworz.org|19533|22108}}</ref> |- | align="right" |24 |[[Luksembùrg]] - (''[[Eùropejskô Ùniô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Luksembùrg|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Luksembùrg →]: [[Luksembùrskô]] |– |- | align="right" |25 |[[Łotwa]] - (''[[Eùropejskô Ùniô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Łotwa|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Łotwa →]: [[Łotewskô]] |Łotwa<ref>{{sloworz.org|32931|40454}}</ref> |- | align="right" |26 |[[Madżarskô]] - (''[[Eùropejskô Ùniô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Madżarskô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Madżarskô →]: – |Wãgrë<ref>{{sloworz.org|5500|6163}}</ref> |- | align="right" |27 |[[Malta]] - (''[[Eùropejskô Ùniô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Malta|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Malta →]: – |Malta<ref>{{sloworz.org|33229|40996}}</ref> |- | align="right" |28 |[[Niemieckô]] - (''[[Eùropejskô Ùniô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Miemieckô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Niemieckô →]: [[Miemieckô]] |Niemieckô<ref>{{sloworz.org|19537|22112}}</ref>; Miemcë<ref name=":4">{{sloworz.org|6305|7069}}</ref>; Niemcë<ref name=":4" /> |- | align="right" |29 |[[Mònakò]] |{{#categorytree:Mònakò|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Mònakò →]: – |– |- | align="right" |30 |[[Niderlandë]] - (''[[Eùropejskô Ùniô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Niderlandë|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Niderlandë →]: – |Holandiô |- | align="right" |31 |[[Nordowô Macedoniô]] |{{#categorytree:Nordowô Macedoniô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Nordowô_Macedoniô →]: [[Macedońskô]]; [[Macedoniô]] |Macedoniô<ref name=":5">{{sloworz.org|33054|40686}}</ref>; téż Macedońskô<ref name=":5" /> |- | align="right" |32 |[[Norweskô]] |{{#categorytree:Norweskô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Norweskô →]: [[Norge]]; [[Noreg]]; [[Kongeriket Norge]]; [[Kongeriket Noreg]] |Norweskô<ref>{{sloworz.org|19815|22434}}</ref> |- | align="right" |33 |[[Pòlskô]] - (''[[Eùropejskô Ùniô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Pòlskô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Pòlskô →]: – |Pòlskô<ref>{{sloworz.org|13838|15813}}</ref> |- | align="right" |34 |[[Pòrtugalskô]] - (''[[Eùropejskô Ùniô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Pòrtugalskô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Pòrtugalskô →]: – |? |- | align="right" |35 |[[Rumùńskô]] - (''[[Eùropejskô Ùniô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Rumùńskô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Rumùńskô →]: [[Rumùniô]] |? |- | align="right" |36 |[[Ruskô]] |{{#categorytree:Ruskô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Ruskô →]: [[Ruskô Federacjô]] |Rusjô<ref>{{sloworz.org|19532|22107}}</ref>; Ruskô<ref>{{sloworz.org|3513|4008}}</ref> |- | align="right" |37 |[[San Marino]] |{{#categorytree:San Marino|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=San_Marino →]: – |– |- | align="right" |38 |[[Serbiô]] |{{#categorytree:Serbskô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Serbiô →]: [[Serbskô]] |? |- | align="right" |39 |[[Słowackô]] - (''[[Eùropejskô Ùniô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Słowackô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Słowackô →]: – |? |- | align="right" |40 |[[Słoweniô]] - (''[[Eùropejskô Ùniô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Słoweniô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Słoweniô →]: [[Sloweńskô]] |? |- | align="right" |41 |[[Watikan]] |{{#categorytree:Watikan|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Watikan →]: – |? |- | align="right" |42 |[[Szpańskô]] - (''[[Eùropejskô Ùniô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Szpańskô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Szpańskô →]: – |Hiszpaniô<ref name=":6">{{sloworz.org|27545|32152}}</ref>; téż Szpaniô<ref name=":6" />, Szpańskô<ref name=":6" /> |- | align="right" |43 |[[Szwajcariô]] |{{#categorytree:Szwajcarskô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Szwajcariô →]: [[Szwajcarskô]] |? |- | align="right" |44 |[[Szwédzkô]] - (''[[Eùropejskô Ùniô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Szwédzkô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Szwedzkô →]: – |Szwédzkô<ref>{{sloworz.org|9954|11397}}</ref> |- | align="right" |45 |[[Ùkrajina]] |{{#categorytree:Ùkrajina|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Ùkrajina →]: – |Ùkrajińskô<ref name=":7">{{sloworz.org|19528|22103}}</ref> / Ùkrajina<ref name=":7" /> |- | align="right" |46 |[[Wiôlgô Britaniô]] |{{#categorytree:Wiôlgô Britaniô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Wiôlgô_Britanijô →]: [[Wiôlgô Britaniô]] |Wiôlgô Britaniô<ref>{{sloworz.org|19866|22486}}</ref> |} {{Aktualizacjô|Òstatnô=2026-05-15|Nastãpnô=+1 rok}} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} [[Kategòrëjô:Eùropejsczé państwa|*]] [[Kategòrëjô:Lëstë|Eùropejsczich państw]] 5x7iz3pmuzvgg4zp2cdvgdjd7lviuk3 Òperacyjny system 0 81 219676 206190 2026-10-19T16:35:05Z Terrus38 14026 219676 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Ubuntu 11.04 (csb).png|mały|Òperacjowô sytema [[Linux]] na przëmiôrze distribùcëji [[Ubuntu Linux|Ubuntu]] z graficznëm òkrãżã [[GNOME]]]] '''Òperacyjny system''' ({{jãz.|en}} ''operating system'') – [[òprogramòwanié]], chtërno ùmòżlëwiô dzejanié [[kómpùter|kómpùtra]]: zarzãdzywô pamiãcą, czerëje wëkònywanim aplikacjów a kòntrolëje wszelejaczi [[kómpùtrowi sprzãt|sprzãt]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Òperacjowô systema| ]] chow1eieybgb4e4tbj9ns3xmvxnzy1q 219677 219676 2026-10-19T16:35:27Z Terrus38 14026 219677 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Ubuntu 11.04 (csb).png|mały|Òperacyjny system [[Linux]] na przëmiarze distribùcji [[Ubuntu Linux|Ubuntu]]]] '''Òperacyjny system''' ({{jãz.|en}} ''operating system'') – [[òprogramòwanié]], chtërno ùmòżlëwiô dzejanié [[kómpùter|kómpùtra]]: zarzãdzywô pamiãcą, czerëje wëkònywanim aplikacjów a kòntrolëje wszelejaczi [[kómpùtrowi sprzãt|sprzãt]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Òperacjowô systema| ]] kpkzqo6vxr0ycrnsz6ymsf8a9i8dxh6 219734 219677 2026-10-19T17:02:04Z Terrus38 14026 Terrus38 przeniós starnã [[Òperacjowô systema]] do [[Òperacyjny system]]: gramatika 219677 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Ubuntu 11.04 (csb).png|mały|Òperacyjny system [[Linux]] na przëmiarze distribùcji [[Ubuntu Linux|Ubuntu]]]] '''Òperacyjny system''' ({{jãz.|en}} ''operating system'') – [[òprogramòwanié]], chtërno ùmòżlëwiô dzejanié [[kómpùter|kómpùtra]]: zarzãdzywô pamiãcą, czerëje wëkònywanim aplikacjów a kòntrolëje wszelejaczi [[kómpùtrowi sprzãt|sprzãt]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Òperacjowô systema| ]] kpkzqo6vxr0ycrnsz6ymsf8a9i8dxh6 Hard-wôra 0 87 219721 219450 2026-10-19T16:54:43Z Terrus38 14026 Usunięto przekierowanie do [[Kòmpùtrowô hard-wôra]] 219721 wikitext text/x-wiki {{ADR|pisënk, dzywnô leksykalnô ùtwórczosc}} 6wt6d5rzeqsqdbqm7h7yx7jkhlspi53 24 maja 0 102 220052 214390 2026-10-20T09:42:05Z Terrus38 14026 220052 wikitext text/x-wiki {{Kalãdôrzk}} === Swiãta ë ùroczëznë === * [[Mionowi dzéń]] òbchòdzą: Dawid, Frãcëszk, Jón, Ludwik, Miléna, Wincãt * Bermude: Dzen Bermudow * [[Eritreja]]: Dzéń Samòstójnotë * Midzënôrodné: Eùropejsczi Dzéń [[Park_nôrodny|Parków Nôrodnëch]] (ùroczëzna ùsôdzenia 1. eùropejscziego parku narodnego Sarek) === Wëdarzenia === * [[1609]] – Król Zygmunt III Waza z rodzezna i dworem ostawia Wawel i przecyga do Warszawy. * [[1909]] – W [[Szwédzkô]] usadzony pirszy park nôrodny w obendze Sarek. * [[1944]] – W odwece za zastrzélënego Miemca w Szimbarkù, hitlerowcë pòmòrdowalë 10 nôleżniców [[Krëjamnô_Wòjskòwô_Òrganizacëjô_"Pòmòrsczi_Grif"|Krëjamni Wòjskòwi Òrganizacëji "Kaszëbsczi Grif"]]. * [[1945]] – Òdemkłë po wòjnë sã Gduńskô Pòlitechnika, Łódzczi Uniwersytet, Łódzkô Pòlitechnika i Szląskô Politechnika. * [[1992]] – Ibrahim Rugova ostał kòsowsczim prezydentem. * [[1993]] – Eritrea dostawa samòstójnotë od Etiopiji. === Ùrodzëlë sã === * [[1686]] – [[Gabriel Fahrenheit]], miemiecczi fizek, inżënër, ùsôdzca skali temperature Fahrenheita (ùm. 1736) * [[1743]] – Jean-Paul [[Marat]], francësczi rewolucjonësta (ùm. 1793) * [[1819]] – [[Królewô Wiktoria]] Hanowerskô, królewô Wiôldżi Britaniji i czezerowo Indiëch (ùm. 1901) * [[1878]] – Helena Mniszkówna, polskô runitka (zm. 1943) * [[1973]] – Ruslana, ukrainsko spiéwôrka === Ùmarlë === * [[1543]] – [[Mikòłôj Kòpernik]], wiôldżi pòlsczi astronom, matematik, ekònomista, wojskowi strateg, dolmacz (ùr. 1473) * 1996 – [[Marek Rostworowsczi]], polsczi historek kunsztu, muzeolog, politikorz, minister kultury i kunsztu (ùr. 1921) * [[2008]] – [[Jens Rosing]], grenlandsczi cechownik, runita, ùsôdzca grenlandscziego cechu nôrodnego (ùr. 1925) == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Roczëzna}} {{Kalãdarium}} {{Kòntrola}} {{Aùtokat/Kalãdarium/Dzéń}} 4vfxtpzaaxjhu4imsluc1eh3fqdy1pe 3 czerwińca 0 131 220041 213253 2026-10-20T09:35:26Z Terrus38 14026 220041 wikitext text/x-wiki {{Kalãdôrzk}} === Swiãta ë ùroczëznë === * [[Mionowi dzéń]] òbchòdzą: Ferdinônd, Joachim, Karól, Klotilda, Lészk, Macéj, Òwidiusz, Wawrzińc === Wëdarzenia === * === Ùrodzëlë sã === * === Ùmarlë === * [[1855]] – [[Krësztof Celestin Mrągòwiusz]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Roczëzna}} {{Kalãdarium}} {{Kòntrola}} {{Aùtokat/Kalãdarium/Dzéń}} 44b9lygbrznxemum1we8on1a8l06vlj Solidarnosc (warkowô zrzesz) 0 1072 219559 219392 2026-10-19T12:50:28Z Terrus38 14026 Usunięto przekierowanie do [[Solidarnosc (warkòwô zrzesz)]] 219559 wikitext text/x-wiki {{ADR|pisënk}} 4f2zqce1d18i5a6fp5gvl9vttadg2j5 Słowôrz 0 1091 219940 217045 2026-10-20T00:39:04Z Iketsi 3254 YouTube dł; np. → {{skr.|np.}} 219940 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Villa di castello, biblioteca dell'accademia della crusca, dizionario petrocchi 02 crusca.jpg|mały|{{PAGENAME}}]] '''Słowôrz''' je lëstą słów ë jich definicëji, abò jich równoznaczënów w jińszi mòwie (mòwach). Niechtërné słowôrze pòdôwają téż infòrmacëje ò wëmòwie, pòchòdzenim słowa ôs przëmiarë jegò brëkòwóniô w zdaniach. Jistnieją téż słowôrze ilustrowóné (òbrôzkòwé). == Pòsobica słów == [[Òbrôzk:Stefan Ramult-Pomeranian Dictionary.png|mały|Dzélëk słowôrza Ramułta]] == Tëlkòsc słowiznë == Z pòzdrzatkù na tëlkòsc słowiznë zamkłi we słowôrzu mòżemë wëapartnic dwa ôrtë słowôrzów: 1. tzw. ''maksymalizacëjné słowôrze'', chtërnëch zgrôwã je zaprezentérowónié całégò dostónkù słowiznë brëkòwóny przez gwësną jãzëkòwą spòlëznã. Taczé słowôrze mògą zamëkac w se rozmajité fòrmë ë wariantë negò sómégò słowa we wszëtczich dialektach, ôs słowa znóné blós z runitwë, czë téż pòdóné przez infòrmatorów. Przez swòją nôtërã maksymalizacëjny słowôrz ni mòże bëc słowôrzã normatiwnym (preskriptiwnym), równak mòże baro pòmòc przë twòrzenim taczégò słowôrza. Przëmiarã maksymalizacëjnégò słowôrza je ''[[Pomoranisches Wörterbuch]]'' ''(Słowôrz pòmòrsczi)'' [[Friedrich Lorentz|Friedricha Lorentza]]. 2. tzw. ''minimalizacëjné słowôrze'', chtërnëch autora pòdôwô blós dzél słowiznë jaczégò jãzëka (np. czile tësąców nôczãstszëch słów). Minimalizacëjnym słowôrzã je {{skr.|np.}} ''[[Słowniczek kaszubski]]'' ''(Słowôrzk kaszëbsczi)'' [[Aleksander Labùda|Aleksandra Labùdë]] czë ''Słowniczek polsko-kaszubski'' R. Drzeżdżona i G. J. Schramke, Gdynia 2006, a téż ''Pòlskò-anielskò-kaszëbsczi słowôrz'' Mariana Jelińskiego i [[David Shulist|Davida Shulista]], Żukowo 2010 i ''Môłi kaszëbskò-czeskò-pòlsczi słowôrz'', [[Żukòwò]] 2014[http://alpha.bn.org.pl/search~S5*pol?/aJeli{u0144}ski%2C+Marian/ajelin~aski+marian/1%2C1%2C9%2CB/frameset&FF=ajelin~aski+marian&1%2C%2C9]. == Specjalné słowôrze == * Stefan Ramułt: Słownik języka pomorskiego czyli kaszubskiego, [[Krakòwò]] 1893 * Stefan Ramułt: Słownik języka pomorskiego czyli kaszubskiego. Scalił i znormalizował Jerzy Treder, [[Gduńsk]] 2003 * [[Jan Trepczik]]: Słownik polsko-kaszubski, t. I-II, [[Gduńsk]] 1994. == Preskriptiwné a deskriptiwné słowôrze == == Òbaczë téż == * [[Wikisłowôrz]] (kòlokwialno „Słowôrz Wikipedie”) * [[Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej]] * [[Sloworz.org]] == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} * {{YouTube|6ir6fMiRuTo|Słowniki kaszubskie – 2013|dł=24:17}} ({{jãz.|csb}}) * [https://csb.wiktionary.org/wiki/Prz%C3%A9dn%C3%B4_starna Wikisłowôrz pò kaszëbskù] * [https://web.archive.org/web/20160909110356/http://catalogue.bnf.fr/ark:/12148/cb16242429g.public Dictionnaires kachoubes] * [https://web.archive.org/web/20150707045807/http://scholaris.pl/zasob/106924 scholaris.pl — Mój słowôrz – książka pomocnicza do nauki języka kaszubskiego] * [https://web.archive.org/web/20260413003104/https://www.zawszepomorze.pl/artykul/12759,slowniczek-polsko-kaszubski-czyli-kaszubszczyzna-bez-tajemnic Słowniczek polsko-kaszubski, czyli kaszubszczyzna bez tajemnic] * Słownik polsko-kaszubski — szkola.interklasa.pl: [https://web.archive.org/web/20200130224752/http://szkola.interklasa.pl/f019/strona/pol/pol_ac.html A–C], [https://web.archive.org/web/20200117115121/http://szkola.interklasa.pl/f019/strona/pol/pol_df.html D–F], [https://web.archive.org/web/20200128153948/http://szkola.interklasa.pl/f019/strona/pol/pol_jl.html J–L], [https://web.archive.org/web/20200218085625/http://szkola.interklasa.pl/f019/strona/pol/pol_mo.html M–O], [https://web.archive.org/web/20200117021913/http://szkola.interklasa.pl/f019/strona/pol/pol_pr.html P–R], [https://web.archive.org/web/20200121051226/http://szkola.interklasa.pl/f019/strona/pol/pol_su.html S–U] i [https://web.archive.org/web/20200130225216/http://szkola.interklasa.pl/f019/strona/pol/pol_wz.html W–Z] * https://kaszebi.rastko.net/?p=17#Słowniczek * https://muzeumpuck.pl/wp-content/uploads/2025/06/SLOWNIK-RYBACKI-WERSJA-UPROSZCZONA-1.pdf * https://www.wladyslawowo.com/atrakcje/slownik-kaszubski-dla-poczatkujacych-najwazniejsze-slowa-i-zwroty-1965 * [https://web.archive.org/web/20170223192011/http://www.zk-p.org/files/1704Trepczyk_slownik.pdf 1704Trepczyk_slownik.pdf] * [https://web.archive.org/web/20210228185456/http://www.kaszubi.pl/images/dodatkowe/aktualnosci/2014/NU_05_14_.pdf NAJÔ ÙCZBA, NUMER 5 (77), DODÔWK DO „PÒMERANII” – Pòdrãczny słowôrzk welownikaa] * https://web.archive.org/web/20250120062851/https://www.slowadopoprawki.com/post/j%C4%99zyki-regionalne-w-polsce * https://literat.ug.edu.pl/remus/0100.htm * https://tsp.org.pl/maly-slownik-kaszubsko-polsko-slowacki/ * https://www.ngo.lgrkaszuby.pl/downloads/Kaszubski-slownik-rybacki.pdf * https://naszekaszuby.pl/modules/artykuly/article.php?articleid=116 === Szëkba === {{Szëkba}} [[Kategòrëjô:Słowôrze| ]] ihfkk8ubmoj2w11bvyis546ugtipiz8 ODP 0 1117 219832 218385 2026-10-19T19:09:15Z Iketsi 3254 To òstało przeniosłé z kategòrie [[Kategòriô:Przeczerowania|Przeczerowania]] do kategòrie [[Kategòriô:Przeczerowania do ùrëchtowaniô|Przeczerowania do ùrëchtowaniô]] za pòmòcą gadżetu [[c:Help:Gadget-Cat-a-lot/csb|Cat-a-lot]] 219832 wikitext text/x-wiki #PATRZ [[DMOZ]] [[Kategòrëjô:Przeczerowania do ùrëchtowaniô]] 4qsl71lr8fdssot4b5gw8r9yn5xzwqq Wladislawòwò 0 1119 219847 218365 2026-10-19T19:09:18Z Iketsi 3254 To òstało przeniosłé z kategòrie [[Kategòriô:Przeczerowania|Przeczerowania]] do kategòrie [[Kategòriô:Przeczerowania do ùrëchtowaniô|Przeczerowania do ùrëchtowaniô]] za pòmòcą gadżetu [[c:Help:Gadget-Cat-a-lot/csb|Cat-a-lot]] 219847 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Wiôlgô Wies]] [[Kategòrëjô:Przeczerowania do ùrëchtowaniô]] eaozqzl3wm18q5lx9je0isgfgizuhnd 219887 219847 2026-10-19T21:08:02Z Terrus38 14026 Usunięto przekierowanie do [[Wiôlgô Wies]] 219887 wikitext text/x-wiki {{ADR}} juhndsjf960pqnvhxvkejmbkqugg6x1 Europa 0 1153 219809 219143 2026-10-19T19:09:11Z Iketsi 3254 To òstało przeniosłé z kategòrie [[Kategòriô:Przeczerowania|Przeczerowania]] do kategòrie [[Kategòriô:Przeczerowania do ùrëchtowaniô|Przeczerowania do ùrëchtowaniô]] za pòmòcą gadżetu [[c:Help:Gadget-Cat-a-lot/csb|Cat-a-lot]] 219809 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Eùropa]] [[Kategòrëjô:Przeczerowania do ùrëchtowaniô]] 16rzwr7kl4az2h903b28l0zt9273tup Zestôwk europejsczich państw 0 1157 219846 218950 2026-10-19T19:09:17Z Iketsi 3254 To òstało przeniosłé z kategòrie [[Kategòriô:Przeczerowania|Przeczerowania]] do kategòrie [[Kategòriô:Przeczerowania do ùrëchtowaniô|Przeczerowania do ùrëchtowaniô]] za pòmòcą gadżetu [[c:Help:Gadget-Cat-a-lot/csb|Cat-a-lot]] 219846 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Lësta eùropejsczich państw]] [[Kategòrëjô:Przeczerowania do ùrëchtowaniô]] 9ak2t0fwlsbzst7jr71nkufvghrg7tq 219877 219846 2026-10-19T20:57:30Z Terrus38 14026 Usunięto przekierowanie do [[Lësta eùropejsczich państw]] 219877 wikitext text/x-wiki {{ADR|słowizna, niepòtrzébné przeczerowanié}} bzvqh8rqxwgju1xecewuxafghukf4b2 Trzebiatkòwò 0 1380 219843 219152 2026-10-19T19:09:17Z Iketsi 3254 To òstało przeniosłé z kategòrie [[Kategòriô:Przeczerowania|Przeczerowania]] do kategòrie [[Kategòriô:Przeczerowania do ùrëchtowaniô|Przeczerowania do ùrëchtowaniô]] za pòmòcą gadżetu [[c:Help:Gadget-Cat-a-lot/csb|Cat-a-lot]] 219843 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Trzebiôtczi]] [[Kategòrëjô:Przeczerowania do ùrëchtowaniô]] iojwhghdf2qbazt7hvycpgvnkna5wfq Wikipedijô:Werk ë deja Wiki 0 1386 219562 219380 2026-10-19T12:50:52Z Terrus38 14026 Usunięto przekierowanie do [[Wiki:Werk ë deja Wiki]] 219562 wikitext text/x-wiki {{ADR|pisënk}} 4f2zqce1d18i5a6fp5gvl9vttadg2j5 Wikipedijô:Zapisownik 0 1387 219705 219405 2026-10-19T16:45:45Z Terrus38 14026 Usunięto przekierowanie do [[Wiki:Zapisownik]] 219705 wikitext text/x-wiki {{ADR|pisënk}} 4f2zqce1d18i5a6fp5gvl9vttadg2j5 Wikipedijô:Tôfla ògłosów 0 1389 219697 219379 2026-10-19T16:43:40Z Terrus38 14026 Usunięto przekierowanie do [[Wiki:Tôfla ògłosów]] 219697 wikitext text/x-wiki {{ADR|pisënk}} 4f2zqce1d18i5a6fp5gvl9vttadg2j5 Pòlskô 0 1393 219649 218271 2026-10-19T16:17:25Z Terrus38 14026 219649 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò |gwôsné miono = Rzeczpospolita Polska |miono = Pòlskô Repùblika |miono-genitiw = Pòlsczi |fana = Flag of Poland.svg |herb = Herb Polski.svg |na karce = LocationPoland.svg |jãzëk = [[Pòlsczi jãzëk|pòlsczi]] |stolëca = Warszawa |fòrma państwa = repùblika |wiéchrzëzna = 312&nbsp;696<ref>Główny Urząd Statystyczny, dane za rok 2018, stan na 01.01.2018. [https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/ludnosc/ludnosc/powierzchnia-i-ludnosc-w-przekroju-terytorialnym-w-2018-roku,7,15.html]</ref><ref>Bankier.pl, Powierzchnia Polski wzrosła o 1643 ha [https://m.bankier.pl/wiadomosc/Powierzchnia-Polski-wzrosla-o-1643-ha-7603883.html]</ref> |procent-wòdë = 3.07 |lëdztwò = 38&nbsp;483&nbsp;957 | rok = 2014 |dëtk = [[pòlsczi złoti]] | kòd dëtka = PLN |czasowô cona = +1 |swiãto = [[3 maja]], [[11 lëstopadnika]] |himn = Mazurek Dąbrowskiego (Mazurk Dąbrowsczégò) <center>[[Òbrôzk:Mazurek Dąbrowskiego (official instrumental).oga]]</center> |kòd = PL |Internet = .pl |telefón = +48|Mònarcha=|Prezydeńt=[[Karól Nawrocczi]]|Premiéra=[[Donôld Tusk]]|kònstitucjô=Kònstitucjô Pòlsczi Repùbliczi z 3 łżëkwiata 1997|aùtowi kòd=PL|lata jistnienia=}} '''Pòlskô Repùblika''' ({{jãz.|pl}} ''Rzeczpospolita Polska'') – państwò we Westrzédny [[Eùropa|Eùropie]], nad [[Bôłt|Bôłtã]]. Je nôleżnikã [[Eùropejskô Ùniô|Eùropejsczi Ùnie]] ë [[NATO]]. Grańczi z [[Miemieckô|Miemiecką]], [[Czeskô Repùblika|Czeską Repùbliką]], [[Słowackô|Słowacką]], [[Ùkrajina|Ùkrajiną]], [[Biôłorëskô|Biôłorëską]], [[Lëtewskô|Lëtewską]] ë [[Ruskô|Ruską]]. Stolëcznym gardã Pòlsczi Repùbliczi je [[Warszawa]]. == Miono państwa == === Etimologiô === Miono ''Pòlskô'' (''Polska'') wëprowôdzô sã òd [[plemiã|plemienia]] [[Pòlanie|Pòlanów]], chtërno mieszkało w dzysdniowi [[Wiôlgòpòlskô|Wiôlgòpòlsce]]. Słowò ''Pòlanie'' mòże dolmaczëc jakno „ti, co mieszkają na pòlach”. Mòże sã docëgac, że przédnym zajãcym Pòlanów béł òbróbk rolë, w rozróżnienim do jinszich plemionów, np. [[Wislanie|Wislanów]] ë [[Mazowszanie|Mazowszanów]], jaczi zamieszkiwelë lasowaté òbéńdë. Miono kraju pierszi rôz òstało òdnotowóné na przełómanim X i XI wiekù (lata 997–1003) w ''Pierszim żëwòce sw. Wòjcecha'' Jana Kanapariusza: „cum Bolizlauo Palaniorum duce” ({{jãz.|csb}} „z Bòlesławã pòlsczim ksyżëcã”). Jinszé miona Pòlsczi (''Lechia'', {{jãz.|fa}} ''Lahestân'', {{jãz.|lt}} ''Lenkija'') ë Pòlôchów ({{jãz.|ru}} ''lach'', {{jãz.|hu}} ''Lengyel'') pòchôdają òd plemienia Lãdzanów ({{jãz.|pl}} ''Lędzianie''), chtërny, jak sã ùznôwô, zamieszkiwelë dzysdniowi pôłniowò-pòrénkòwi dzél Pòlsczi. Słowò ''Rzeczpospolita'' je dosłowną kalką z łacyńsczégò ''res publica''. == Nôrodné symbòle == Zgòdą z Kònstitucją Pòlsczi Repùbliczi z [[3 łżëkwiata]] [[1997]] rokù nôrodnyma symbòlama Pòlsczi Repùbliczi są: * Herb Pòlsczi Repùbliczi – biôłi òrzeł w kòrónie w czerwionym pòlu. * Fana Pòlsczi Repùbliczi – farwë biôłô ë czerwionô * Himn Pòlsczi Repùbliczi – [[Mazurk Dąbrowsczegò]] == Religiô == Dominującą religią w Pòlsczi Repùblice je [[Katolëcyzm|rzimskòkatolëckô]] wiara. Kòl 95% lëdztwa je [[Rëchcënë|òrëchconëch]] w òbrządkù [[Katolëcczi Kòscół|rzimskòkatolëcczégò Kòscoła]]. Òkróm tégò w Pòlsczi Repùblice żëją {{skr.|m.jin.}}: [[Grekòkatolëcczi Kòscół|grekòkatolëcë]], [[Prawòsławié|prawòsłôwny]], [[Lëterstwò|lëtrowie (ewanielëcë)]], [[Islam|mùzelmanie]], [[Agnosticyzm|agnosticë]] ë [[Atejizm|atejiscë]]. == Geògrafiô == [[Òbrôzk:Pòlscziegrańce.png|mały|330px|Długòta grańców Pòlsczi]] [[Òbrôzk:Wisla-kolo-Torunia.jpg|mały|330px|Dolëzna nôdłëgszi rzeczi Pòlsczi (Wisła), kòle [[Toruń|Torunia]]]] [[Òbrôzk:Poland-satellite.jpeg|mały|Pòlskô na satelitarnim òdjimkù.]] [[Òbrôzk:Szczecin Zamek Ksiazat Pomorskich (od pln-wsch).jpg|mały|[[Szczecëno]], zómk ksążëcy]] === Administracyjny pòdzél / Sprôwné pòdzelenié === Òd [[1 stëcznika]] [[1999]] rokù w Pòlsce fónsknérëje trzëstãpieniowi administracyjny pòdzél na [[wòjewództwò|wòjewództwa]], [[kréz|krézë]] ë [[gmina|gminë]]. {| |- | {{Imagemap |image=Poland, administrative divisions_-_pl_-_colored.svg |size=500px |icon=Mouse-cursor-hand-pointer.svg |icon-link=Òbrôzk:Poland, administrative divisions_-_pl_-_colored.svg |icon-alt=Information about this map |map= poly 64 4 65 28 107 31 116 8 96 2 74 1 [[Duńskô]] poly 486 29 487 65 477 89 484 97 600 107 714 105 714 71 730 54 704 14 664 24 625 0 594 2 594 28 570 32 551 24 575 0 542 23 [[Ruskô]] poly 636 0 857 3 858 161 788 161 779 126 723 100 717 56 740 46 706 15 667 17 [[Lëtwa]] poly 786 165 801 248 809 260 816 322 775 340 757 377 791 405 785 461 792 476 797 457 811 456 817 468 850 453 852 420 858 420 859 162 [[Biôłorus]] poly 795 461 792 504 830 558 826 584 827 612 802 620 712 726 722 780 728 792 711 790 690 834 856 832 858 422 851 423 845 453 821 465 799 455 [[Ùkrajina]] poly 80 833 88 826 101 797 155 818 200 828 236 832 267 828 270 816 302 815 361 757 397 734 414 737 414 748 442 744 457 725 470 742 479 753 478 778 504 774 527 752 555 745 573 760 605 742 632 742 658 759 688 777 705 790 686 835 88 835 [[Słowackô]] poly 1 579 42 552 35 535 56 537 63 559 86 564 100 559 119 563 132 574 178 589 200 589 203 592 194 608 197 624 223 653 229 665 256 640 247 616 283 630 300 643 312 639 304 653 322 665 339 678 352 670 371 686 384 697 395 711 400 718 398 732 378 733 369 749 351 758 339 778 336 797 319 808 311 819 288 820 271 815 258 820 251 831 231 830 226 821 213 829 202 833 167 818 155 811 129 799 113 798 103 793 91 813 89 825 77 825 73 833 9 833 2 812 [[Czeskô]] poly 1 125 37 158 33 186 39 209 46 250 46 270 28 293 29 307 56 333 60 362 62 377 68 382 70 399 70 423 66 430 66 446 82 470 90 491 93 501 92 523 81 558 70 560 65 546 52 537 37 536 41 552 28 557 2 574 [[Niemieckô]] poly 36 161 36 198 51 254 28 291 29 305 66 334 85 308 113 299 162 276 171 265 179 280 203 277 233 244 215 220 254 196 240 120 246 117 237 78 200 109 193 118 113 137 [[zôpadnopòmòrsczé wòjewództwò|zôpadnopòmòrsczé]] poly 233 82 240 98 247 113 234 124 251 164 254 196 254 211 281 218 291 214 294 201 311 205 328 189 350 185 391 193 409 207 430 207 444 180 457 179 466 158 451 162 438 148 438 121 437 107 386 99 380 65 401 82 403 67 389 47 362 41 329 43 274 59 [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczé]] poly 446 128 482 98 514 102 562 108 600 111 643 113 722 107 708 119 698 125 712 157 718 179 711 190 685 201 666 213 635 219 613 224 594 230 533 257 524 266 480 259 473 240 460 235 447 228 436 216 434 199 444 178 459 182 466 160 448 159 443 144 [[warmińskò-mazursczé wòjewództwò|warmińskò-mazursczé]] poly 632 219 637 264 658 279 681 304 702 327 704 366 751 378 775 331 812 321 808 258 783 134 727 102 699 127 725 176 663 218 [[pòdlasczé wòjewództwò|pòdlasczé wòjewództwò]] poly 648 566 642 458 656 419 718 405 748 382 764 385 792 407 777 452 790 500 804 524 827 557 820 568 825 592 820 612 796 613 790 635 768 628 759 619 746 624 715 624 700 614 704 593 676 582 [[lubelsczé wòjewództwò|lubelsczé]] poly 611 743 589 627 652 572 668 570 673 586 697 598 695 612 697 629 729 632 752 623 771 621 779 631 772 650 712 726 720 777 732 792 726 795 708 789 666 766 641 743 [[pòdkarpacczé wòjewództwò|pòdkarpacczé]] poly 68 328 57 362 67 383 71 409 65 435 74 462 90 490 104 492 123 477 145 480 161 478 168 450 176 441 193 455 211 453 217 435 200 421 167 390 164 325 169 317 176 268 150 284 123 293 109 307 95 301 [[lubùsczé wòjewództwò|lubùsczé]] poly 83 555 102 502 98 490 126 484 139 473 151 481 171 456 182 435 199 460 223 438 241 459 265 469 295 453 306 475 321 503 318 521 305 522 295 556 261 609 247 612 254 632 239 652 196 617 212 591 197 579 176 583 151 568 125 564 116 541 101 541 98 557 [[dólnoszląsczé wòjewództwò|dólnoszląsczé]] poly 255 613 307 519 322 516 323 532 355 521 391 538 377 581 385 603 375 609 370 622 370 639 347 644 342 661 326 675 309 649 320 646 315 632 299 638 [[òpòlsczé wòjewództwò|òpòlsczé]] poly 341 666 341 649 373 640 375 609 382 595 378 579 388 557 395 534 420 534 444 544 473 555 482 562 484 578 492 597 493 609 463 616 447 633 443 657 428 673 443 695 455 715 449 727 435 735 428 749 418 745 414 733 402 727 398 707 389 702 389 682 [[szląsczé wòjewództwò|szląsczé]] poly 455 720 430 670 463 613 501 606 525 614 527 641 543 648 580 630 593 632 589 666 599 690 606 717 606 745 585 748 571 759 554 747 523 748 504 759 497 773 480 773 480 750 [[małopòlsczé wòjewództwò|małopòlsczé]] poly 212 221 232 243 226 255 202 274 182 278 173 291 166 335 170 368 171 399 181 414 204 433 219 445 231 455 247 467 269 471 278 462 304 461 305 472 309 485 319 492 321 505 319 520 326 526 350 526 347 511 345 494 363 478 371 485 371 451 377 430 393 434 397 421 400 398 416 397 419 385 424 377 415 361 406 364 383 353 361 343 347 343 316 326 294 316 299 305 297 290 286 282 280 258 287 249 284 238 284 222 271 214 258 213 247 199 236 212 [[wiôlgôpòlsczé wòjewództwò|wiôlgôpòlsczé]] poly 294 207 282 231 295 243 289 258 288 279 300 291 301 310 298 323 327 332 344 345 370 347 404 360 406 371 418 366 444 370 447 351 451 317 462 303 461 289 475 283 476 262 481 252 468 240 451 232 437 228 428 207 410 206 398 200 395 192 374 193 359 194 349 182 336 187 316 200 313 208 [[kùjawskò-pòmòrsczé wòjewództwò|kùjawskò-pòmòrsczé]] poly 356 520 351 488 366 482 369 459 375 430 397 428 398 407 417 403 421 388 433 367 463 371 488 380 503 376 512 395 517 413 538 421 550 434 549 449 533 450 539 467 530 497 526 510 502 517 502 538 502 543 489 534 481 553 476 563 465 554 444 539 432 529 430 541 414 529 398 535 [[łódzczé wòjewództwò|łódzczé]] poly 493 606 486 593 483 571 480 559 484 537 498 543 503 532 502 519 536 507 546 510 559 519 575 518 592 521 598 534 611 537 635 531 648 531 647 569 645 578 625 604 593 622 581 627 545 639 534 641 523 612 [[swiãtokrzësczé wòjewództwò|swiãtokrzësczé]] poly 475 266 473 286 463 296 457 329 451 347 449 369 464 373 474 377 490 371 514 385 519 402 531 424 549 426 550 440 551 453 533 455 537 488 542 510 566 519 590 515 598 526 616 534 639 534 642 521 643 481 633 468 629 455 642 453 652 434 649 414 659 409 694 408 717 401 734 398 748 383 749 370 728 362 710 363 699 352 693 324 693 313 684 312 679 308 672 300 660 296 652 274 638 265 632 236 627 221 580 240 543 253 519 268 [[mazowiecczé wòjewództwò|mazowiecczé]] }} | ==== Wòjewództwa ==== * [[dólnoszląsczé wòjewództwò]] * [[kùjawskò-pòmòrsczé wòjewództwò]] * [[lubelsczé wòjewództwò]] * [[lubùsczé wòjewództwò]] * [[łódzczé wòjewództwò]] * [[małopòlsczé wòjewództwò]] * [[mazowiecczé wòjewództwò]] * [[òpòlsczé wòjewództwò]] * [[pòdkarpacczé wòjewództwò]] * [[pòdlasczé wòjewództwò]] * [[pòmòrsczé wòjewództwò]] * [[szląsczé wòjewództwò]] * [[swiãtokrzësczé wòjewództwò]] * [[warmińskò-mazursczé wòjewództwò]] * [[wiôlgôpòlsczé wòjewództwò]] * [[zôpadnopòmòrsczé wòjewództwò]] |} Grańce dzysdniowi Pòlsczi ùsztôłconé òstałë w [[1945]] r., pò [[Drëgô swiatowô wòjna|drëdżi swiatòwi wòjnie]]. W przërównanim do [[1939]] rokù, grańcë òstałe przesënioné na zôpôd, kòsztã pòrénkòwich zemiów. Pò 1945 to dało dwie teritorialné kòrektë: * [[15 gromicznika]] [[1951]] – z [[Ùkrajińskô Socjalisticznô Sowieckô Repùblika|Ùkrajińską SSR]] 480&nbsp;km². Za gardë: [[Bełz]], [[Krystynopol|Kristinopòl]] ë [[Sokal]] ze zleżënama wãgla, Pòlskô dosta [[Ustrzyki Dolne|Dólné Ùstrzëczi]] ë [[Lutowiska]]<ref>Dz. U. 52.11.63 – [https://pl.wikisource.org/wiki/Umowa_o_zmianie_granic Tekst ùgodë ò zjinaczenim greńców z 1951] ''w pòlsczim jãzëkù''</ref> * [[1 stëcznika]] [[1959]] – z [[Czechòsłowackô|Czechòsłowacką]]. Za môlëznã [[Tkacze]] kòl [[Szklarska Poręba|Szklarsczi Pòrãbë]], banowiszcze ë sztrekã, Pòlskô dosta ùriwk lasnëch terenów. Długòta greńców Pòlsczi wënosy 3582&nbsp;km, z cze 528&nbsp;km to sztrąd Bôłtu. Pòlskô grańczi: * òd zôpadu z [[Miemieckô|Miemiecką]] (467&nbsp;km), * òd pôłniégò z [[Czeskô Repùblika|Czeską Repùbliką]] (790&nbsp;km) ë [[Słowackô|Słowacką]] (539&nbsp;km), * òd pòrénkù z [[Ùkrajina|Ùkrajiną]] (529&nbsp;km) ë [[Biôłorus|Biôłorusą]] (416&nbsp;km), * òd nordë z [[Lëtewskô|Lëtewską]] (103&nbsp;km) ë [[Ruskô|Ruską]] ([[Kaliningradzkô Òbéńda]]) (210&nbsp;km). Pòlskô je 9. nôwikszim krajã Eùropë wedle wiéchrzëznë ë 8. wedle lëdztwa. Z nordë na pôłnié Pòlskô rozcygô sã na długòtã 649&nbsp;km, a tej 5° ë 50'. Je to przëczëną nierównoscë długòtë dnia midze nordową ë pôłniową Pòlską. Òb lato na nordze dzéń je długszi ò wicy jak gòdzënã niż na pôłnim, òb zëmã na òdmianë. Z zôpadu na pòrénk Pòlskô rozcygô sã na 689&nbsp;km, a tej 10° 01'. Pòlskô je w conie westrzédnoeùropejsczégò czasu, je to słuńcowi czas pôłnika 15°. Geògrafné kòordinatë skrôwnëch môlów Pòlsczi: * 49°00' [[geògrafnô szérzô|N]] – Wëszińc [[Opołonek|Òpòłonek]], * 54°50' N – [[Rozëft]], * 14°07' [[geògrafnô długòtô|E]] – łãk [[Ódra|Ódrë]] kòle Dólnégò Òsënowa, * 24°08' E – kòlano [[Bùg|Bùga]] kòle Zosëna. Geòmétriczny westrzódk Pòlsczi je we wsë Balkòwò kòle gardu [[Łęczyca|Łãczëca]]. Nôstarszi ([[1775]]) òbrechowóny geòmétriczny westrzódk Eùropy je w Suchòwòlë kòl gardu [[Sokółka]], w [[Pòdlasczé wòjewództwò|pòdlasczim wòjewództwie]]. Nôdłëgszé rzeczi w Pòlsce to: * [[Wisła]] (1047&nbsp;km) * [[Ódra]] (854&nbsp;km, w Pòlsczim dzélu 742&nbsp;km) * [[Warta]] (808&nbsp;km) * [[Bùg]] (772&nbsp;km, w Pòlsczim dzélu 587&nbsp;km) === Geòlogicznô bùdacjô === W Pòlsce schòdzą sã 3 wiôldżé tektoniczné platfòrmë: # [[prekambrijskô platfòrma]] pòrénkòwi Eùropë (pòrénkòwô ë nordowò-pòrénkòwô Pòlskô), tak tej [[Pòrénkòwoeùropejskô Niżawa]]. # [[paleòzojicznô platfòrma]] westrzédny ë zôpadny Eùropë ([[Pòzaalpejskô Westrzédnô Eùropa]]). Spòd zwelë ny platfòrmë pòkazywają sã dzéle hercyńsczich ë kaledońsczich górotwòrów (Zôpadné ë Pòrénkòwé Sudetë, Swiãtokrzësczé Górë). # [[alpidë]] ([[Karpatë]] z Pòdkarpacym). === Klimat === <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Temperatura-roczna-Polski.png|1991–2020 Òbrôzk:1-Temperatura roczna 2001-2025.png|2001–2025 Òbrôzk:Roczna suma opadów.png|1991–2020 Òbrôzk:Okres wegetacyjny w Polsce.png|1991–2020 </gallery> === Wëdrzatk plonu === Wiôldżi dzél Pòlsczi zajimają niżawë pòrénkòwégò dzélu Westrzédnoeùropejsczi Niżawë, a strzédnô wiżawa wënosy 173&nbsp;m [[n.r.m.]] Nôwëższim môlã w Pòlsce są [[Rysy|Rësë]] w [[Tatrë|Tatrach]] (2499&nbsp;m n.r.m.), nôniższim je depresjô w Marzãcënie na Żëławach (2,2 m&nbsp;p.r.m.). == Lëdztwò == [[Òbrôzk:Poland-demography.png|330px|mały|Lëdztwò Pòlsczi w latach [[1961]]-[[2014]] (w tësącach)]] Pòlskô je zamieszkiwónô w zacht wikszoscë przez [[Pòlôsze|Pòlôchów]]. Są òni [[Słowiani|słowiańsczim lëdã]] ë mówią w [[pòlsczi jãzëk|pòlsczim jãzëkù]], jaczi słëchô do [[zôpadnosłowiańsczé jãzëczi|zôpadnosłowiańsczich]] jãzëkòw. Dlô dzéla òbëwatelów Pòlsczi rodną mòwą je krewny z nim [[kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczi]] a jiné mniészëznowé mòwë. Pòlsczi je ùrzãdowim jãzëkã państwa, le prawò dôwô [[Nôrodné i etniczné miészëznë w Pòlsce|nôrodnym, etnicznym mniészëznóm]] a spòlëznie pòsłëgiwający sã regionalnym jãzëkã mòżlëwòtã ògrańczonégò brëkòwaniô swòjëch jãzëków w ùrzãdach gminów, dze stanowią wicy jak 20% pòpùlacji. Wedle Nôrodnégò Òglowégò Spisënkù ([[2002]]), 97,8% mieszkańców Pòlsczi mówi na co dzéń w pòlsczim jãzëkù. Nôczãstszé jãzëczi miészëznów to: [[miemiecczi jãzëk|miemiecczi]], [[ùkrajińsczi jãzëk|ùkrajińsczi]], [[Biôłorusczi jãzëk|biôłorusczi]], [[Romsczi jãzëk|cëgańsczi]], [[rusczi jãzëk|rusczi]], [[lëtewsczi jãzëk|lëtewsczi]] ë [[rusyńsczi jãzëk|łemkòwsczi]]. Do ùznónëch w Pòlsce [[Nôrodné i etniczné miészëznë w Pòlsce|nôrodnëch i etnicznëch mniészëznów]] nôleżą ne hewò miészëznë: [[Armeńskô mniészëznã w Pòlsce|armeńskô]], [[Biôłoruskô mniészëzna w Pòlsce|biôłoruskô]], [[Czeskô mniészëzna w Pòlsce|czeskô]], [[Karajimskô mniészëzna w Pòlsce|karajimskô]], [[Lëtewskô mniészëzna w Pòlsce|lëtewskô]], [[Łemkòwskô mniészëzna w Pòlsce|łemkòwskô]], [[Miemieckô mniészëzna w Pòlsce|miemieckô]], [[Ruskô mniészëzna w Pòlsce|ruskô]], [[Romskô mniészëzna w Pòlsce|romskô]], [[Słowackô mniészëzna w Pòlsce|słowackô]], [[Tatarskô mniészëzna w Pòlsce|tatarskô]], [[Ùkrajińskô mniészëzna w Pòlsce|ùkrajińskô]] ë [[Żëdowskô mniészëzna w Pòlsce|żëdowskô]]. == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Gdansk Glowne Miasto.jpg|[[Gduńsk]] Òbrôzk:Muelle de Sopot, Polonia, 2013-05-22, DD 18.jpg|[[Sopòt]] Òbrôzk:Castillo de Malbork, Polonia, 2013-05-19, DD 04.jpg|[[Malbórg]] Òbrôzk:Wilanów Palace.jpg|[[Wilanowò]] Òbrôzk:Wawel_(4).jpg|[[Krakòwò]] Òbrôzk:20170815 Zalipie 5497 DxO.jpg|[[Stëdniô]] </gallery> == Òbaczë téż == {{Col2 |col1= === Sparłãczoné témë === * [[Eùropejskô Ùniô]] * [[Kaszëbë]] |col2= === Pòlskô === {{#categorytree:Pòlskô|hideroot=on|mode=pages}} }} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} * [http://www.polska.pl/ Polska.pl] * [https://web.archive.org/web/20180717145713/http://www.prezydent.pl/ Prezydent PR] {{Eùropa}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòlskô| ]] [[Kategòrëjô:Eùropejsczé państwa]] 4j5r19mmgl7afmc2x0opgu4ohzck90z Kaszebe 0 1409 219555 219491 2026-10-19T12:49:27Z Terrus38 14026 Usunięto przekierowanie do [[Kaszëbë]] 219555 wikitext text/x-wiki {{ADR|pisënk}} 4f2zqce1d18i5a6fp5gvl9vttadg2j5 Bôłt 0 1417 220053 205414 2026-10-20T09:42:14Z Terrus38 14026 220053 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:BalticSea March2000 NASA-S2000084115409.png|mały|Satelitarny òdjimk Bôłtu òb zëmã]] '''Bôłt''', '''Bôłtëcczé Mòrzé''' abò '''Bôłcczé Mòrzé''' ({{jãz.|pl}} ''Bałtyk'', ''Morze Bałtyckie'', {{jãz.|la}} ''Mare Balticum'', {{jãz.|de}} ''Ostsee'', {{jãz.|da}} ''Østersøen'', {{jãz.|sv}} ''Östersjön'', {{jãz.|et}} ''Läänemeri'', {{jãz.|fi}} ''Itämeri'', {{jãz.|lv}} ''Baltijas jūra'', {{jãz.|lt}} ''Baltijos jūra'', {{jãz.|ru}} ''Балтийское море'') – je [[mòrzé|mòrzã]], strzódlądowim partã [[Atlanticczi Òcean|Atlanticczégò Òceanu]] w Nordowi [[Eùropa|Eùropie]]. Mô wiéchrzëznã 422 300 km<sup>2</sup>, głãbòkòsc do 459 m. W mòwie rëbôków Bôłt je téż zwóny ''Wiôldżim Mòrzã'', w ùprocëmnienim do ''Môłégò Mòrza'', to je [[Pùckô Hôwinga|Pùcczi]] i [[Gduńskô Hôwinga|Gduńsczi Hôwindżi]]. == Przédné òstrowë == * [[Gòtlandiô]], ''Gotland '' – 3 200 km<sup>2</sup> ([[Szwédzkô]]), * [[Òzyliô]], ''Saaremaa'' – 2 650 km<sup>2</sup> ([[Estónskô]]), * [[Òlandiô]], ''Oland'' – 1 300 km<sup>2</sup> ([[Szwédzkô]]), * [[Dago]], ''Hiiumaa'' – 960 km<sup>2</sup> ([[Estónskô]]), * [[Rana]], ''Rügen'' – 926 km<sup>2</sup> ([[Miemieckô]]), * [[Bòrnhòlm]] – 588 km<sup>2</sup> ([[Dëńskô]]), * [[Ùznôm]], ''Usedom'' – 424 km<sup>2</sup> ([[Miemieckô]] i [[Pòlskô]]), * [[Wòlin]], ''Wolin'' – 245 km<sup>2</sup> ([[Pòlskô]]), * [[Alandzczé Òstrowë]], ''Åland'' – 1 505 km<sup>2</sup> ([[Fińskô]]). == Przédné roztoczi == * [[Bòtnickô Roztoka]], * [[Fińskô Roztoka]], * [[Gduńskô Hôwinga]], * [[Pòmòrskô Hôwinga]], * [[Riskô Roztoka]]. == Lëteratura == * Kaszëbskô lëteratura : wëzdrzënë / Daniél Kalinowsczi, Adela Kùik-Kalinowskô ; tłómaczenié na kaszëbsczi jãzëk Dariusz Majkòwsczi, Gduńsk : Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié : [[Kaszëbsczi Institut|Instytut Kaszubski]] w Gdańsku, 2017, s. 21 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Bôłt| ]] tkydiqo8mlbdq294n2xhcgpzhbdy1ng 220056 220053 2026-10-20T09:43:51Z Terrus38 14026 220056 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:BalticSea March2000 NASA-S2000084115409.png|mały|Satelitarny òdjimk Bôłtu òb zëmã]] '''Bôłt''', '''Bôłtëcczé Mòrzé''' abò '''Bôłcczé Mòrzé''' ({{jãz.|pl}} ''Bałtyk'', ''Morze Bałtyckie'', {{jãz.|la}} ''Mare Balticum'', {{jãz.|de}} ''Ostsee'', {{jãz.|da}} ''Østersøen'', {{jãz.|sv}} ''Östersjön'', {{jãz.|et}} ''Läänemeri'', {{jãz.|fi}} ''Itämeri'', {{jãz.|lv}} ''Baltijas jūra'', {{jãz.|lt}} ''Baltijos jūra'', {{jãz.|ru}} ''Балтийское море'') – je [[mòrzé|mòrzã]], strzódlądowim partã [[Atlanticczi Òcean|Atlanticczégò Òceanu]] w Nordowi [[Eùropa|Eùropie]]. Mô wiéchrzëznã 422 300 km<sup>2</sup>, głãbòkòsc do 459 m. W mòwie rëbôków Bôłt je téż zwóny ''Wiôldżim Mòrzã'', w ùprocëmnienim do ''Môłégò Mòrza'', to je [[Pùckô Hôwinga|Pùcczi]] i [[Gduńskô Hôwinga|Gduńsczi Hôwindżi]]. == Przédné òstrowë == * [[Gòtlandiô]], ''Gotland '' – 3 200 km<sup>2</sup> ([[Szwédzkô]]), * [[Òzyliô]], ''Saaremaa'' – 2 650 km<sup>2</sup> ([[Estónskô]]), * [[Òlandiô]], ''Oland'' – 1 300 km<sup>2</sup> ([[Szwédzkô]]), * [[Dago]], ''Hiiumaa'' – 960 km<sup>2</sup> ([[Estoniô]]), * [[Rana]], ''Rügen'' – 926 km<sup>2</sup> ([[Miemieckô]]), * [[Bòrnhòlma]] – 588 km<sup>2</sup> ([[Duńskô]]), * [[Ùznam]], ''Usedom'' – 424 km<sup>2</sup> ([[Miemieckô]] i [[Pòlskô]]), * [[Wòlëno]], ''Wolin'' – 245 km<sup>2</sup> ([[Pòlskô]]), * [[Alandzczé Òstrowë]], ''Åland'' – 1 505 km<sup>2</sup> ([[Fińskô]]). == Przédné roztoczi == * [[Bòtnickô Roztoka]], * [[Fińskô Roztoka]], * [[Gduńskô Hôwinga]], * [[Pòmòrskô Hôwinga]], * [[Riskô Roztoka]]. == Lëteratura == * Kaszëbskô lëteratura : wëzdrzënë / Daniél Kalinowsczi, Adela Kùik-Kalinowskô ; tłómaczenié na kaszëbsczi jãzëk Dariusz Majkòwsczi, Gduńsk : Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié : [[Kaszëbsczi Institut|Instytut Kaszubski]] w Gdańsku, 2017, s. 21 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Bôłt| ]] 8lqgqedfmgtp9lr9t6nw1m7hijihupz 220071 220056 2026-10-20T09:47:07Z Terrus38 14026 /* Przédné roztoczi */ 220071 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:BalticSea March2000 NASA-S2000084115409.png|mały|Satelitarny òdjimk Bôłtu òb zëmã]] '''Bôłt''', '''Bôłtëcczé Mòrzé''' abò '''Bôłcczé Mòrzé''' ({{jãz.|pl}} ''Bałtyk'', ''Morze Bałtyckie'', {{jãz.|la}} ''Mare Balticum'', {{jãz.|de}} ''Ostsee'', {{jãz.|da}} ''Østersøen'', {{jãz.|sv}} ''Östersjön'', {{jãz.|et}} ''Läänemeri'', {{jãz.|fi}} ''Itämeri'', {{jãz.|lv}} ''Baltijas jūra'', {{jãz.|lt}} ''Baltijos jūra'', {{jãz.|ru}} ''Балтийское море'') – je [[mòrzé|mòrzã]], strzódlądowim partã [[Atlanticczi Òcean|Atlanticczégò Òceanu]] w Nordowi [[Eùropa|Eùropie]]. Mô wiéchrzëznã 422 300 km<sup>2</sup>, głãbòkòsc do 459 m. W mòwie rëbôków Bôłt je téż zwóny ''Wiôldżim Mòrzã'', w ùprocëmnienim do ''Môłégò Mòrza'', to je [[Pùckô Hôwinga|Pùcczi]] i [[Gduńskô Hôwinga|Gduńsczi Hôwindżi]]. == Przédné òstrowë == * [[Gòtlandiô]], ''Gotland '' – 3 200 km<sup>2</sup> ([[Szwédzkô]]), * [[Òzyliô]], ''Saaremaa'' – 2 650 km<sup>2</sup> ([[Estónskô]]), * [[Òlandiô]], ''Oland'' – 1 300 km<sup>2</sup> ([[Szwédzkô]]), * [[Dago]], ''Hiiumaa'' – 960 km<sup>2</sup> ([[Estoniô]]), * [[Rana]], ''Rügen'' – 926 km<sup>2</sup> ([[Miemieckô]]), * [[Bòrnhòlma]] – 588 km<sup>2</sup> ([[Duńskô]]), * [[Ùznam]], ''Usedom'' – 424 km<sup>2</sup> ([[Miemieckô]] i [[Pòlskô]]), * [[Wòlëno]], ''Wolin'' – 245 km<sup>2</sup> ([[Pòlskô]]), * [[Alandzczé Òstrowë]], ''Åland'' – 1 505 km<sup>2</sup> ([[Fińskô]]). == Przédné hôwindżi == * [[Bòtnickô Hôwinga]], * [[Fińskô Hôwinga]], * [[Gduńskô Hôwinga]], * [[Pòmòrskô Hôwinga]], * [[Riskô Hôwinga]]. == Lëteratura == * Kaszëbskô lëteratura : wëzdrzënë / Daniél Kalinowsczi, Adela Kùik-Kalinowskô ; tłómaczenié na kaszëbsczi jãzëk Dariusz Majkòwsczi, Gduńsk : Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié : [[Kaszëbsczi Institut|Instytut Kaszubski]] w Gdańsku, 2017, s. 21 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Bôłt| ]] 0ihg8hjimfu6riwbtu3de6lmflw81s5 Dillo 0 1421 219737 207960 2026-10-19T17:02:49Z Terrus38 14026 219737 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Dillo_0.8.4.png|mały|Wëzdrzatk przezérnika – wersëjô 0.8.4]] '''Dillo''' je môłim ë chùtczim [[Internetowi przezérnik|przezérnikã]] zrechtowónym w programòwim [[jãzëk C|jãzëkù C]] na spòdlim biblioteczi [[GTK]]. Dillo chôdô przede wszëtczim na [[Unix|Unixu ë òdprowôdnëch]] platfòrmach ë òstôł zjiscony pòd licencëją [[GNU_General_Public_License|GPL]], dô równak téż ju jaczis czas wersëjã dlô [[Microsoft Windows|Windowsa]]. Dillo nie wspierô [[Cascading Style Sheets|CSS-u]], [[JavaScript]]u ë [[Java|Javë]], a jegò wspiarce dlô ramów je w nim baro ògrańczoné. Przez swòja "letkósc" je to dobri przezérnik dlô starszëch [[Òperacyjny system|òperacyjnëch systemów]]. == Òbaczë téż == {{#categorytree:Internetowé przezérniczi|hideroot=on|mode=pages}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Òficjalnô starna}} * [https://web.archive.org/web/20060710194544/http://dillo-win.sourceforge.jp/ Wersëjô dlô Windowsa] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Internetowé przezérniczi]] q8nnh61syf370pispd9k4tf3oo286ld Erik Pòmòrsczi 0 1423 220057 218598 2026-10-20T09:44:03Z Terrus38 14026 220057 wikitext text/x-wiki {{Historicznô pòstac|miono=Erik Pòmòrsczi|òbrôzk=ErichI.1500.JPG|òpisënk=Wëmalënk ksążëca (1500)|tytuł=Król Norwesczi, Król Duńsczi, Król Szwédzczi, słëpsczi ksążã, stôrgardzczi ksążã|dinastiô=Grificë|òjc=[[Wartësłôw VII|Warcësłôw VII]]|matka=Mariô Meklembùrskô|dzecë=Érik (młodszi)|data smiercë=przed 16 czerwińca 1459|data ùrodzeniô=przed 11 czerwińca 1382|titel1=Król Norwesczi|panowanié1=1389–1442|pòprzédca1=Małgòrzata I|nastãpnik1=Krësztof III Bajersczi|titel2=Król Duńsczi|panowanié2=1396–1439|pòprzédca2=Małgòrzata I|nastãpnik2=Krësztof III Bajersczi|titel3=Król Szwédzczi|panowanié3=1396–1434/1435–1439|pòprzédca3=Małgòrzata I|nastãpnik3=Karol VIII Knutsson Bonde (regent)|titel4=Słłëpsczi ksążã|panowanié4=1449–1459|pòprzédca4=Bògùsłôw IX|nastãpnik4=Erik II|titel5=Stôrgardzczi ksążã|panowanié5=1449–1459|pòprzédca5=Bògùsłôw IX|nastãpnik5=w skłôdze stôrgardzczégò ksãstwa}} '''Érik Pòmòrsczi''' (ùr. przed [[11 czerwińca]] 1382 w [[Dërłowò|Rëwałdze]], ùm. przed [[16 czerwińca]] [[1459]] tamò; ''Erik I'' – pòmòrsczi titel, ''Erik af Pommern'' – duńsczi titel, ''Erik av Pommern (Erik XIII)'' – szwédzczi titel, ''Erik av Pommern (Erik III)'' – norwesczi titel) béł sënã [[Warcësłôw VII|Warcësława VII-gò]] a Marie Meklembùrsczi. Przë rëchcënach dostôł miono Bògùsłôw, pò starkù [[Bògùsłôw V|Bògùsławie V]], bùdownikù zómkù w Rëwałdze. W [[1388]] rokù, wzãti za swòje przez swòjã cotkã, duńską królewą Małgòrzatã I, przëcygnął do [[Roskilde]] w Duńsczi. W [[1389]] erbòwôł òd ni Norwesczé Królestwò, w [[stëcznik|stëcznikù]] [[1396]] òstôł wëbróny królã Duńsczi, a w [[lëpińc]]u – Szwédzczi. [[20 czerwińca]] [[1397]], jakno rezultat starë Małgòrzatë I, na zómkù w Kalmarze ([[Szwédzkô|Szwédzkô]]) doszło do ùgôdënkù midzë [[Dëńskô|Duńską]], [[Szwédzkô|Szwédzką]] ë [[Norweskô|Norweską]], zwóny [[Kalmarskô Ùniô|Kalmarską Ùnią]]. Ji pierszim królã òstôł Érik Pòmòrsczi, równak jaż do smiercë Małgòrzatë w [[1412]] dzelił z nią włôdzã nad [[Skandinawiô|Skandinawią]]. W [[1405]] òdbéł sã zdënk Érika z Filipiną – córką angelsczégò króla [[Henrik IV|Henrika IV]]. Érik miôł abicje stwòrzëc wiôldżé skandinawsczé imperium z centrum w Duńsce. W [[1429]] rokù w gardze [[Helsingør]] nad cesniną [[Øresund]] wprowadzył mòrsczé [[Czło|czła]] dlô òkrãtów wpłiwającëch ë wëpłiwającëch z [[Bôłt]]u. Przez wicy jak 4 stalata no czło dôwało duńsczémù państwù zacht zwësk. Dejadë dosc chùtkò wdôł sã Érik w marachùjącé wòjnë z [[Hanza|Hanzą]], a przez to narôsta òpòzycjô procëm niemù. Òsoblëwò wiele procëmników miôł westrzód [[Szwédowie|Szwédów]], chtërny òbskôrżelë gò téż ò fawòrizowanié [[Dënowie|Dënów]] ë [[Pòmòrzanie|Pòmòrzanów]] przë òbsadzywanim ùrzãdów. W [[1439]] mùszôł ùstãpic z tronu ë wëcopôł sã do zómkù na [[Gòtlandiô|Gòtlandii]]. Stamtądka wiele razë napôdôł jakno pirata na òkrãtë, ë dlôte dostôł pòzwã „pòslédnégò wikinga Bôłtu”. W [[1449]] przebiwôł zôs w Rëwałdze, tu rozbùdowôł zómk ë jakno Érik I przëjimnął włôdzã nad słëpsczim dzélã [[Pòmòrskô|Pòmòrsczi]] òd [[Bògùsłôw IX|Bògùsława IX-gò]]. Ùmiarł [[3 maja]] [[1459]] rokù, pòchòwóny òstôł w mariacczim kòscele w Rëwałdze. == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Armoiries medievales d Eric de Poméranie 1382-1459.svg|Céch Érika: Pòle serca – céch Norwesczi; trzë lewë – céch Duńsczi; trzë kòrónë – céch Szwédzczi, lew – céch Szwédzczi; grif – céch Pòmòrzô Òbrôzk:Erik af Pommern.jpg|Kòrónowanié Érika Pòmòrsczégò na króla Duńsczi, Szwédzczi ë Norwesczi Òbrôzk:Erikafpommernsdanskeunionssegl.jpg|Sztãpel Érika Pòmòrsczégò brëkòwóny w latach 1398–1435 </gallery> == Òbaczë téż == {{Col3 |col1= === Sparłãczoné témë === * [[Pòmòrskô]] |col2= === Ksyżãta Zôpadny Pòmòrsczi === {{#categorytree:Ksyżãta Zôpadny Pòmòrsczi|hideroot=on|mode=pages}} |col3= === Mònarchòwie === {{#categorytree:Mònarchòwie|hideroot=on|mode=pages}} }} {| align="center" border="2" cellpadding="8" cellspacing="0" !Pòprzédca !Lësta panowników !Nôslédnik |----- |align="center" width="33%"|[[Małgòrzata I]] ''(Margrete 1.)'' |align="center" width="33%"|[[Lësta panowników Duńsczi]] |align="center" width="34%"|[[Krësztof III Bajersczi]] ''(Christoffer 3. af Bayern)'' |----- |align="center" width="33%"|[[Małgòrzata I]] ''(Margreta)'' |align="center" width="33%"|[[Lësta panowników Norwesczi]] |align="center" width="34%"|[[Krësztof III Bawarsczi]] ''(Christoffer af Bayern)'' |----- |align="center" width="33%"|[[Małgòrzata I]] ''(Margareta)'' |align="center" width="33%"|[[Lësta panowników Szwédzczi]] |align="center" width="34%"|[[Karol VIII]] ''(Karl Knutsson Bonde)'' |} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Ksyżãta Zôpadny Pòmòrsczi]] [[Kategòrëjô:Mònarchòwie Duńsczi]] [[Kategòrëjô:Mònarchòwie Norwesczi]] [[Kategòrëjô:Mònarchòwie Szwédzczi]] [[Kategòrëjô:Skandinawiô]] 2fvzfb1l7owcoadmg26jpbwcu76xgfn Eùropejskô Ùniô 0 1426 220058 218032 2026-10-20T09:44:14Z Terrus38 14026 220058 wikitext text/x-wiki {{Infobox pòliticznô òrganizacjô |miono= Eùropejskô Ùniô |gwôsné miono= <small><small>Европейски съюз, Europska unija, Unione europea, Evropská unie, Den Europæiske Union, Europese Unie, Euroopa Liit, Euroopan unioni, Union européenne, Europäische Union, Ευρωπαϊκή Ένωση, Európai Unió, An tAontas Eorpach, Eiropas Savienība, Europos Sąjunga, Unjoni Ewropea, Unia Europejska, União Europeia, Uniunea Europeană, Európska únia, Evropska unija, Unión Europea, Europeiska unionen</small></small> |lata jistnienia= |fana= Flag of Europe.svg |miono-genitiw= Eùropejsczi Ùnie |mòtto=In varietate concordia<ref name=":6">[https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/symbols/eu-motto_pl Motto UE], european-union.europa.eu.</ref> |himn= Òda do Redotë <center>[[Òbrôzk:European continental anthem, performed by the United States Navy Band.wav]]</center> |na karce= European Union main map.svg |jãzëk= [[Jãzëczi Eùropejsczi Ùnie|24 jãzëczi]] |stolëca= [[Òbrôzk:Flag of Belgium.svg|border|20px]] [[Bruksela]]<br>[[Òbrôzk:Flag of France.svg|border|20px]] [[Sztrasbùrg]]<br>[[Òbrôzk:Flag of Luxembourg.svg|border|20px]] [[Luksembùrg (gard)|Luksembùrg]]<br>[[Òbrôzk:Flag of Germany.svg|border|20px]] [[Frankfurt nad Menã|Frankfurt]] |fòrma państwa= midzënôdornô ùniô |kònstitucjô= [[Ùgòda z Maastricht]]<br>[[Ùgòda ò fùnksnérowanim Eùropejsczi Ùnie]]<br>[[Lizbóńskô Ùgòda]] |Mònarcha= [[Òbrôzk:Flag of Portugal.svg|border|20px]] António Costa |Prezydeńt= [[Òbrôzk:Flag of Germany.svg|border|20px]] Ursula von der Leyen |data ùsôdzenia= 1 smùtana 1993<ref>[https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/principles-and-values/founding-agreements%20pl Traktaty założycielskie], european-union.europa.eu</ref> |data lëkwidacji= |wiéchrzëzna= 4 mln |procent-wòdë= |lëdztwò= 450 646 971<ref>[https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/tps00001/default/table?lang=en Eurostat – Population on 1 January], ec.europa.eu.</ref> |rok= 2025 |dëtk= eùro |kòd dëtka= €, EUR |czasowô cona= |swiãto= 9 maja<ref>[https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/europe-day_pl Dzień Europy], european-union.europa.eu.</ref> |kòd= |Internet= .eu }} '''Eùropejskô Ùniô, EÙ''' – gòspòdarczô i pòliticznô zrzesz 27 państw [[Eùropa|Eùropë]]. Pòwsta 1 smùtana 1993 rokù na mòcë [[Ùgòda z Maastricht|Ùgòdë z Maastricht]], co bëło skùtkã wielelatny pòliticzny, gòspòdarczi i spòlëznowi integracje. Kòrzenie dzysdniowi eùropejsczi integracje sëgają pòwòjnowégò cządu – 1949 rokù pòwsta [[Radzëzna Eùropë]], a 1951 r. [[Eùropejskô Wspólnota Wãgla i Stalë]]<ref name=":0">[https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/history-eu/1945-59_pl Historia Unii Europejskiej: lata 1945–59], european-union.europa.eu.</ref>. W 1958 rokù pòwstôwô [[Eùropejskô Gòspòdarczô Wspólnota]] i to ji bezpòstrzédną pòsobnicą je Eùropejskô Ùniô. Fónksnérowanim ùnie zajimô sã {{skr.|m.jin.}} [[Eùropejsczi Parlament]] i [[Eùropejskô Radzëzna]]. Òd czasu weńscô w żëcé [[Lizbóńskô Ùgòda|Lizbóńsczi Ùgòdë]] 1 gòdnika 2009, prawnym spòdlim fónksnérowaniô Ùnie są [[Ùgòda z Maastricht|Ùgòda ò Eùropejsczi Ùnie]] i [[Traktat ò fùnksnérowanim Europejsczi Ùnii|Ùgòda ò fùnksnérowanim Eùropejsczi Ùnie]]. Wiôldżé znaczenié dlô ùnijnégò pòrządkù prawnégò mô téż [[Kôrta spòdlowich prôw Eùropejsczi Ùnie]]. W Eùropejsczi Ùnie żëje 449 milionów lëdzy, przë czim 66% pòpùlacje twòrzi 6 krajów<ref>[https://ec.europa.eu/eurostat/web/interactive-publications/demography-2025#about-publication Demography of Europe – 2025 edition], ec.europa.eu.</ref>. Wiérzchëzna to 4 mln km²<ref>[https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/facts-and-figures-european-union_pl Fakty i liczby dotyczące Unii Europejskiej], european-union.europa.eu.</ref>. Krajowô Wërobizna Brutto to 19423,32 mld USD (34859,60 UDB per capita)<ref>[https://pl.tradingeconomics.com/european-union/gdp PKB Unii Europejskiej], tradingeconomics.com.</ref>. {| class="wikitable" |+Pòpùlacjô Eùropejsczi Ùnie !Kraj !Pòpùlacjô (% pòpùlacje EÙ) |- |[[Òbrôzk:Flag of Europe.svg|border|20px]] '''Eùropejskô Ùniô''' | align="center" |'''449 milionów (100%)''' |- |[[Òbrôzk:Flag of Germany.svg|border|20px]] [[Niemieckô]] | align="center" |83,4 milionów (19%) |- |[[Òbrôzk:Flag of France.svg|border|20px]] [[Francjô|Francëskô]] | align="center" |68,4 milionów (15%) |- |[[Òbrôzk:Flag of Italy.svg|border|20px]] [[Italskô]] | align="center" |58,9 milionów (13%) |- |[[Òbrôzk:Flag of Spain.svg|border|20px]] [[Szpańskô]] | align="center" |48,6 milionów (11%) |- |[[Òbrôzk:Flag of Poland.svg|border|20px]] [[Pòlskô]] | align="center" |36,6 milionów (8%) |} == Historiô == === Eùropejsczé Wspólnotë === [[Òbrôzk:European Economic Community.svg|mały|Eùropejskô Gòspòdarczô Wspólnota {{Legéńda|#009900|pierwòszni nôleżnicë}} {{Legéńda|#33cc33|kraje, jaczé pózni dołãczëłë}}]]Pò [[II swiatowô wòjna|II swiatowi wòjnë]] bëła w Eùropie brëkòwnota zakùńczeniégò cządu krwawëch i czãstëch zwad. Eùropejsczi pòliticë naczãlë proces jintegracje, jaczégò pierszim krokã bëło pòwstanié [[NATO]] 4 łżëkwiata 1949 rokù<ref name=":0" />. Zdrëszëna mia zagwësnic bezpiek midzë [[Zjednóné Stanë Americzi|Zjednónyma Stanama]], [[Kanada|Kanadą]] i [[Eùropa|Eùropą]] (na zôczątkù bëło to 10 państw zôpôdny Eùropë<ref name=":0" />). Miesąc pózni, 5 maja 1949, ùsadzonô je Radzëzna Eùropë. 9 maja 1950 rokù minyster zagrańcowëch zachów Francësczi, [[Robert Schuman]], przedstôwiô [[Plan Schumana|plan jintegracje wëróbkù wãgla i stalë]]. Rok pózni, 18 łżëkwiata 1951, przez 6 krajów zôpôdny eùropë ([[Niemieckô]], [[Francjô|Francëskô]], [[Italskô|Italskô,]] [[Niderlandë]], [[Belgijskô|Belgiô]] i [[Luksembùrg]]) założónô je [[Eùropejskô Wspólnota Wãgla i Stalë]], jakô 1 stëcznika 1958 rokù rozkòscerzô sã w [[Eùropejskô Gòspòdarczô Wspólnota|Eùropejską Gòspòdarczą Wspólnotã]] i [[Eùropejskô Wspólnota Atomòwi Energie|Eùropejską Wspólnotã Atomòwi Energie (Eùratom)]]. 19 strëmiannika 1958 rokù pòwstôwô Eùropejskô Parlamentarnô Gromada, jakô 30 strëmiannika 1962 rokù przesztôłcô sã w [[Eùropejsczi Parlament]]<ref>[https://www.europarl.europa.eu/factsheets/pl/sheet/11/the-european-parliament-historical-background Parlament Europejski: geneza], europarl.europa.eu.</ref>. Lata 60. XX stalata bëłë dobrim dlô Wspólnotë gòspòdarczim cządã. Nôleżnikòwé państwa decidëją sã na pòspólną kòntrolã wëróbkù jestkù. 3 maja 1960 rokù pòwstôwô Eùropejskô Stowôra Wòlnégò Hańdlu, jakô mô wspierac wòlny hańdel i gòspòdarczą integracjã z krajama spòza Eùropejsczi Gòspòdarczi Wspólnotë: [[Aùstriô|Óstriacczi]], [[Dëńskô|Dëńsczi]], [[Norweskô|Norwesczi]], [[Pòrtugalsczi alfabét|Pòrtugalsczi]], [[Szwédzkô|Szwédzczi]], [[Szwajcariô|Szwajcarsczi]] i [[Wiôlgô Britaniô|Wiôldżi Britanie]]<ref name=":1">[https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/history-eu/1960-69_pl Historia Unii Europejskiej: lata 1960-69], european-union.europa.eu.</ref>. 8 łżëkwiata 1965 w Bruksele òstôł pòdpisóny taktat, jaczi sparłãcził wëkònawczé òrganë [[Eùropejskô Wspólnota Wãgla i Stalë|Eùropejsczi Wspólnotë Wãgla i Stalë]], [[Eùropejskô Gòspòdarczô Wspólnota|Eùropejsczi Gòspòdarczi Wspólnotë]] i [[Eùropejskô Wspólnota Atomòwi Energie|Eùroatomu]]<ref name=":1" />. 1 lëpińca 1968 rokù pòwstôwô cłowô ùniô midzë szescoma krajama EGW<ref name=":1" />. 1 stëcznika 1973 rokù wspólnota pòwikszô sã ò trzë państwa: [[Dëńskô]], [[Irlandiô|Irlandzkô]] i [[Wiôlgô Britaniô|Wiôlgô Britaniô]]<ref name=":2">[https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/history-eu/1970-79_pl Historia Unii Europejskiej: lata 1970–79], european-union.europa.eu.</ref>. Eùropejskô Gòspòdarczô Wspólnota pòwikszô sã pózni jesz ò trzë państwa: 1 stëcznika 1981 rokù dołãczô [[Greckô]], a 1 stëcznika 1986 [[Szpańskô]] i [[Pòrtugalskô]]<ref name=":3">[https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/history-eu/1980-89_pl Historia Unii Europejskiej: lata 1980–89], european-union.europa.eu.</ref>. W czerwińcu 1979 rokù do [[Eùropejsczi Parlament|Eùropejsczégò Parlamentu]], do chtërnégò dotąd pòsélcowie bëlë delegòwóny przez nôrodné parlamentë, mô plac pierszô bezpòstrzédnô welacjô<ref name=":2" />. Òbëwatele wëbierają 410 pòsélców, a przédniczką EP òstôwô francëskô pòliticzkô Simone Veil<ref>[https://www.europarl.europa.eu/infographic/european-parliament-timeline/index_pl.html#event-19790607 Pierwsze bezpośrednie wybory europejskie], europarl.europa.eu.</ref>. W latach 80. XX stalatégò eùropejskô jintegracjô i wespółrobòta jidze dali. 28 gromicznika 1984 rokù, bë ùtrzëmac pòzycjã w òbrëmim innowacje, pòwstôwô pierszi badérny program na eùropejsczi rówiznie – ESPRIT ({{jãz.|en}} ''European Strategic Programme for Research in Information Technologies'')<ref name=":3" />. 1 gromicznika 1987 rokù fónksnérowac naczinô jednorodny eùropejsczi akt, jaczi w cządze 6 lat mô stwòrzëc jednorodny eùropejsczi rënk. Dôwô to téż Eùropejsczémù Parlamentowi wikszi głos, a Eùropejsczé Wspólnotë mają wikszé mòżebnotë w òbrëmim òchronë strzodowiszcza. 13 czerwińca 1987 rokù pòwstôwô program "Erasmus", jaczi mô dac sztudéróm bënë zdrëszënë mòżebnotã sztudérowaniégò w jinszim eùropejsczim kraju. W rujanie 1990 rokù, rok pò znikwienim berlińsczégò mùru, pòrénkòwi part Miemców dołącza do Eùropejsczi Wspólnotë<ref name=":3" />. === Ùniô === [[Òbrôzk:GER — BY — Regensburg - Donaumarkt 1 (Museum der Bayerischen Geschichte; Vertrag von Maastricht) (cropped).JPG|mały|Ùgòda z Maastricht]] 7 gromicznika 1992 rokù w òlendersczim [[Maastricht]] je pòdpisónô [[Ùgòda z Maastricht|Ùgòda ò Eùropejsczi Ùnie]], jakô twòrzi regle tikającë sã przińdnégò pòspólnégò dëtka, zagrańcowi pòliticzi i bezpiekù, le téż wikszi wespółrobòtë w òbrëmim wëmiaru sprawiedlëwòtë i bënowëch zachów. 1 smùtana 1993 rokù òficjalno pòwstôwô Eùropejskô Ùniô<ref name=":4">[https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/history-eu/1990-99_pl Historia Unii Europejskiej: lata 1990–1999], european-union.europa.eu.</ref>. Pòwstôwô jednorodny rënk, jaczi fónksnérëje na spòdlim 4 wòlnot: wòlny przepłiw lëdzy, towarów, ùsłëgów i kapitału. 1 stëcznika 1993 rokù je jinaùgùracjô jednorodnégò rënkù, chòc part wòlnégò przepłiwù ùsłëgów pòtikô sã z opòzdzënkã<ref name=":4" />. Rok pózni w żëcé wchòdzy ùgòda, jakô ùsôdzô Eùropejską Gòspòdarczą Òbéńdã, rozkòscerzającô jednorodny rënk na kraje EFTA ([[Eùropejskô Stowôra Wòlnégò Hańdlu]]). 1 stëcznika 1995 rokù do Eùropejsczi Ùnie dołãczają [[Aùstriô|Óstriackô]], [[Fińskô]] i [[Szwédzkô|Szwédzkô]]. 26 strëmiannika 1995 rokù, na spòdlim ùgôdënkù z Schengen, midzë sétmoma krajama EÙ ([[Belgijskô|Belgiô]], [[Francjô|Francëskô]], [[Szpańskô]], [[Luksembùrg]], [[Niderlandë]], [[Niemieckô]], [[Pòrtugalskô]]) zniesonô je paszpòrtowô kòntrola. Do 2021 rokù strefa Schengen òbjimie 26 państw<ref name=":4" />. 2 rujana 1997 rokù pòdpisónô je ùgòda z Amsterdamu, jaczi refòrmë mają pòcwierdzëc pòzycjã EÙ na swiecie. 1 stëcznika 1999 rokù pòwstôwô [[eùro]]. Przódë ùżiwóné leno w transakcjach bezpieniãżnych w 11 krajach EÙ (bez Grecczi)<ref>[https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX%3A31998R2866 Council Regulation (EC) No 2866/98 of 31 December 1998 on the conversion rates between the euro and the currencies of the Member States adopting the euro], eur-lex.europa.eu, 31 gòdnika 1998.</ref>, a òd 2002 fónksnérëje jakno òficjalny dëtk – przë czim Wiôlgô Britaniô, Dëńskô i Szwédzkô rezygnëją z wprowadzeniô eùro. 26 gromicznika przédnicë EÙ pòdpisëją ùgòdã z Nicei, jakô mô zrefòrmowac jinstytucje, bë EÙ mògła fónksnérowac jakno ùniô 25 państw i przëjic pòstãpnëch nôleżników<ref name=":5">[https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/history-eu/2000-09_pl Historia Unii Europejskiej: lata 2000–2009], european-union.europa.eu.</ref>. [[Òbrôzk:Brexit Demonstrator (42485877015).jpg|mały|Demónstracjô procëm wëstãpieniu Wiôldżi Britanie z Ùnie (Brexitowi) w 2019 rokù]] 1 maja 2004 rokù mô plac nôwikszé rozrzeszwianié Eùropejsczi Ùnie. Dołãczô do ni mët 10 krajów: [[Cyper]], [[Czeskô Repùblika|Czeskô]], [[Estoniô]], [[Lëtwa|Lëtewskô]], [[Łotwa]], [[Malta]], [[Pòlskô]], [[Słowackô]], [[Słoweniô|Słoweńskô]] i [[Madżarskô]]<ref name=":5" />. W rujanie 2004 rokù 25 nôleżnikòwëch krajów EÙ pòdpisëje Ùgòdã ùsôdzającą Kònstitucjã dlô Eùropë, równak òbëwatele [[Francjô|Francësczi]] i [[Niderlandë|Niderlandów]] jã òdrzëcają; miast kònstitucje, Ùniô przëjimô [[Lizbóńskô Ùgòda|Lizbóńską Ùgòdã]], jakô zmieniwô ùszłé ùgòdë w célu zwikszeniô demòkracje bënë EÙ. Ùgòda wëszła w żëcé 1 gòdnika 2009 rokù<ref name=":5" />. Eùropejskô Ùniô pòwikszô sã jesz 2 razë: 1 stëcznika 2007 rokù dołãczô [[Bùłgariô|Bùłgarskô]] i [[Rumùńskô]]<ref name=":5" />, a 1 lëpińca 2013 rokù [[Chòrwackô]]<ref>[https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/history-eu/2010-19_pl Historia Unii Europejskiej: lata 2010-19], european-union.europa.eu.</ref>. 23 czerwińca 2016 rokù Britijczicë welëją za òpùszczenim Eùropejsczi Ùnie<ref name=":8" />. [[Wiôlgô Britaniô|Wiôlgô Britaniô]] òpùszczô wspólnotã 1 gromicznika 2020 rokù<ref name=":9" /> – je to pierszi krôj w historie, chterën z zrzeszë wëszedł. == Sztruktura == W Eùropejsczi Ùnie fónksnérëje 7 eùropejsczich jinstitucjów, 9 òrganów EÙ i wiãcy jak 30 zdecentralizowónëch agencjów<ref>[https://european-union.europa.eu/institutions-law-budget/institutions-and-bodies/types-institutions-and-bodies_pl Rodzaje instytucji i organów], european-union.europa.eu.</ref>. Jistnieją 4 główné jinstitucje, jaczé czerëją administracją EÙ: * [[Òbrôzk:European Parliament Strasbourg Hemicycle - Diliff.jpg|mały|Zala Òbradów Eùropejsczégò Parlamentu w [[Sztrasbùrg|Sztrasbùrgù]]]][[Eùropejsczi Parlament]] – reprezentëje òbëwatelów nôleżnikòwëch krajów EÙ. Pòsélcowie są wëbieróni w bezpòstrzédny welacje. EP rozsądzô w sprawie eùropejsczégò prawa mët z Radzëzną Eùropejsczi Ùnie. Zacwierdzëwô bùdżet Ùnie. Òbradë parlamentu prowadzy przédnik EP, jaczi je przez parlament wëbieróny na 2,5-latną kadencją, jaką mòże òdnowic rôz<ref>[https://ec.europa.eu/stories/eu-institutional-appointments/ How leaders of the EU institutions are elected and appointed], ec.europa.eu.</ref>. * [[Eùropejskô Radzëzna]] – przédnicë państw abò rządów krajów EÙ twòrzą radzëznã. Wskazëwô òglowi pòliticzny czerënk i prioritetë Ùnie. Przédnik radzëznë wëbieróny je na 2,5-latną kadencjã, chtërną mòże rôz òdnowic. Reprezentacją Pòlsczi w radzëznie je premiéra<ref>[https://www.consilium.europa.eu/pl/european-council/members/ Członkowie Rady Europejskiej], consilium.europa.eu.</ref>. * [[Radzëzna Eùropejsczi Ùnie]] – reprezentëje rządë krajów EÙ. Radzëzna je ògarnã, w jaczim minystrowie ze wszëtczich krajów pòtikają sã, bë twòrzëc prawò i kòòrdinowac pòlitikã w apartnych òbrëmiach. Prezydencjô nad radzëzną zmieniwô sã co pół rokù midzë krajama ùnie<ref>[https://www.consilium.europa.eu/pl/council-eu/presidency-council-eu/ Prezydencja w Radzie UE], consilium.europa.eu.</ref>. Òd 1 stëcznika 2026 rokù robòtą radzëznë czerëje [[Cyper]], chterën przëjął tã rolã òd [[Pòlskô|Pòlsczi]]<ref>[https://cyprus-presidency.consilium.europa.eu/en/presidency/presidency-of-the-council-of-the-eu/ Presidency of the Council of the EU], cyprus-presidency.consilium.europa.eu.</ref>. * [[Eùropejskô Kòmisjô]] – przédny òrgan wëkònawczi EÙ. Robòtą kòmisje czerëje przédnik EK. <gallery> Òbrôzk:Roberta Metsola 2022 (cropped).jpg|'''Roberta Metsola''', przédniczka Eùropejsczégò Parlamentu Òbrôzk:António Costa- 2017 - Web Summit - 24778904437 (cropped).jpg|'''António Costa''', przédnik Eùropejsczi Radzëznë Òbrôzk:2017-09-24 Ursula von der Leyen by Sandro Halank.jpg|'''Ursula von der Leyen''', przédniczka Eùropejsczi Kòmisje </gallery> == Geògrafiô == === Nôleżniczé kraje EÙ === {| class="wikitable" !Rok przëstãpieniô !Nôleżniczé kraje EÙ !Òrganizacjô |- | align="center" |1957 |[[Òbrôzk:Flag of Belgium (civil).svg|border|20px]][[Belgijskô|Belgiô]], [[Òbrôzk:Flag of France.svg|border|20px]][[Francjô|Francëskô]], [[Òbrôzk:Flag of the Netherlands.svg|border|20px]][[Niderlandë]], [[Òbrôzk:Flag of Luxembourg.svg|border|20px]][[Luksembùrg]], [[Òbrôzk:Flag of Germany.svg|border|20px]]RFN (òd 1990 jakno [[Niemieckô|zjednónô Niemieckô]]), [[Òbrôzk:Flag of Italy.svg|border|20px]][[Italskô]] | align="center" |Eùropejskô Gòspòdarczô Wespólnota |- | align="center" |1973 |[[Òbrôzk:Flag of Denmark.svg|border|20px]][[Duńskô]], [[Òbrôzk:Flag of Ireland.svg|border|20px]][[Irlandiô|Irlandzkô]], [[Òbrôzk:Flag of United Kingdom.svg|border|20px]][[Wiôlgô Britaniô|Wiôlgô Britaniô]]* | rowspan="3" align="center" |Eùropejskô Wespólnota |- | align="center" |1981 |[[Òbrôzk:Flag of Greece.svg|border|20px]][[Greckô]] |- | align="center" |1986 |[[Òbrôzk:Flag of Spain.svg|border|20px]][[Szpańskô]], [[Òbrôzk:Flag of Portugal.svg|border|20px]][[Pòrtugalskô]] |- | align="center" |1995 |[[Òbrôzk:Flag of Austria.svg|border|20px]][[Aùstriô|Óstriackô]], [[Òbrôzk:Flag of Finland.svg|border|20px]][[Fińskô]], [[Òbrôzk:Flag of Sweden.svg|border|20px]][[Szwédzkô|Szwédzkô]] | rowspan="4" align="center" |Eùropejskô Ùniô |- | align="center" |2004 |[[Òbrôzk:Flag of Cyprus.svg|border|20px]][[Cyper]], [[Òbrôzk:Flag of Czech Republic.svg|border|20px]][[Czeskô Repùblika|Czeskô]], [[Òbrôzk:Flag of Estonia.svg|border|20px]][[Estoniô]], [[Òbrôzk:Flag of Lithuania.svg|border|20px]][[Lëtwa|Lëtewskô]], [[Òbrôzk:Flag of Latvia.svg|border|20px]][[Łotwa]], [[Òbrôzk:Flag of Malta.svg|border|20px]][[Malta]], [[Òbrôzk:Flag of Poland.svg|border|20px]][[Pòlskô]], [[Òbrôzk:Flag of Slovakia.svg|border|20px]][[Słowackô]], [[Òbrôzk:Flag of Slovenia.svg|border|20px]][[Słoweniô|Słoweńskô]], [[Òbrôzk:Flag of Hungary.svg|border|20px]][[Madżarskô]] |- | align="center" |2007 |[[Òbrôzk:Flag of Bulgaria.svg|border|20px]][[Bùłgariô|Bùłgarskô]], [[Òbrôzk:Flag of Romania.svg|border|20px]][[Rumùńskô]] |- | align="center" |2013 |[[Òbrôzk:Flag of Croatia.svg|border|20px]][[Chòrwackô]] |}[[Òbrôzk:EC-EU-enlargement animation.gif|mały|250x250px|Rozkòscerzanié sã Eùropejsczi Ùnie w czasu]] === Kraje, jaczé òpùscëłë EÙ === 1 gromicznika 2020 rokù Wiôlgô Britaniô òpùscëła Eùropejską Ùniã<ref name=":9">Zawiadomienie o wejściu w życie Umowy o wystąpieniu Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej z Unii Europejskiej i Europejskiej Wspólnoty Energii Atomowej ([https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/PDF/?uri=OJ:L:2020:029:FULL&from=PL Dz. Urz. UE L 29 z 31 stëcznika 2020 r., s. 189]).</ref>, na spòdlim wënikù referendum z 23 czerwińca 2016 rokù. 51.9% òsób bëło za òpùszczenim Eùropejsczi Ùnie<ref name=":8">[https://www.electoralcommission.org.uk/research-reports-and-data/our-reports-and-data-past-elections-and-referendums/report-23-june-2016-referendum-uks-membership-european-union Report: 23 June 2016 referendum on the UK’s membership of the European Union], electoralcommission.org.uk, séwnik 2016.</ref>. {| class="wikitable" !Państwò !Rok przëstãpieniô !Rok wëstãpieniô !Referendum |- |[[Òbrôzk:Flag of United Kingdom.svg|border|15px]]Wiôlgô Britaniô | align="center" |1973 | align="center" |2020 |23 czerwińca 2016 |} === Kraje, jaczé kandidëją do EÙ === Pòdług Ùgòdë ò Eùropejsczi Ùnie, kòżdi demòkraticzny eùropejsczi kraj mòże złożëc pòdôw ò nôleżnictwò w ùnie<ref>[https://enlargement.ec.europa.eu/enlargement-policy/conditions-membership_en?prefLang=pl Conditions for membership], enlargement.ec.europa.eu.</ref>. Do EÙ mòże dołãczëc eùropejsczi kraj, jaczi spełni tpzw. kòpenhasczé kriteria. Kraj, jaczi chce weńsc do ùnie, mùszi na przëmiôr: * miec sztabil jinstytucje, jaczé gwarantëją demòkracjã, rządë prawa, przestrzeganié praw człowieka, * miec rënkòwą gòspòdarkã, jakô dobrze fónksnérëje, * miec mòżlëwòtã spełnic òbrzészczi, jaczé są wënikã nôleżnictwa w EÙ. Dzys warô akcesjowi proces dlô 10 krajów<ref>[https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/eu-enlargement_pl Rozszerzenie UE], european-union.europa.eu,</ref>. {| class="wikitable" !Państwò !Pòdôw ò nôleżnictwò w EÙ !Sztatus kandidata !Negòcjacje w sprawie nôleżnictwa |- |[[Òbrôzk:Flag of Albania.svg|border|20px]] [[Albańskô]] | align="center" |łżëkwiat 2009 | align="center" |czerwińc 2014 | align="center" |lëpińc 2022 |- |[[Òbrôzk:Flag of Bosnia and Herzegovina.svg|border|20px]] [[Bòsniô i Hercegòwina]] | align="center" |gromicznik 2016 | align="center" |gòdnik 2022 | |- |[[Òbrôzk:Flag of Georgia.svg|border|20px]] [[Grëzóńskô]] | align="center" |strëmiannik 2022 | align="center" |gòdnik 2023 | |- |[[Òbrôzk:Flag of Moldova.svg|border|20px]] [[Mòłdawiô]] | align="center" |strëmiannik 2022 | align="center" |czerwińc 2022 | align="center" |czerwińc 2024 |- |[[Òbrôzk:Flag of Montenegro.svg|border|20px]] [[Czôrnogóra]] | align="center" |gòdnik 2008 | align="center" |gòdnik 2010 | align="center" |czerwińc 2012 |- |[[Òbrôzk:Flag of North Macedonia.svg|border|20px]] [[Nordowô Macedoniô]] | align="center" |strëmiannik 2004 | align="center" |gòdnik 2005 | align="center" |lëpińc 2022 |- |[[Òbrôzk:Flag of Serbia.svg|border|20px]] [[Serbiô|Serbskô]] | align="center" |gòdnik 2009 | align="center" |strëmiannik 2012 | align="center" |stëcznik 2014 |- |[[Òbrôzk:Flag of Turkey.svg|border|20px]] [[Tëreckô]] | align="center" |łżëkwiat 1987 | align="center" |gòdnik 1999 | align="center" |rujan 2005 |- |[[Òbrôzk:Flag of Ukraine.svg|border|20px]] [[Ùkrajina]] | align="center" |gromicznik 2022 | align="center" |czerwińc 2022 | align="center" |czerwińc 2024 |- |[[Òbrôzk:Flag of Kosovo.svg|border|20px]] [[Kòsowò]]* | align="center" |gòdnik 2022 | | |} == Symbòle == [[Òbrôzk:Ninth Symphony original.png|mały|12 starna rãkòpisu IX Symfònie Beethovena|300x300px]] === Eùropejsczi himn === Himnã Eùropejsczi Ùnie (a téż [[Radzëzna Eùropë|Radzëznë Eùropë]]) je part IX Symfònie Ludwiga van Beethovena w 1823 rokù do tekstu pòematu Fridricha Schillera "Òda do redotë" z 1785 rokù<ref>[https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/symbols/european-anthem_pl Hymn europejski], european-union.europa.eu.</ref>. Przez wielejãzëkòwi charakter ùnie òficjalno himnã je jinstrumentalnô wersjô, chòc przez eùropejsczé spòlëznë je spiéwóny z dolmaczënkã, np. w [[Pòlsczi jãzëk|pòlsczim jãzëkù]] pòemat Schillera je spiéwóny w tłómaczenim Konstantégò Ildefònsa Gałczynsczégò. Himn ''(de facto "Òdã do redotë")'' na kaszëbsczi przedolmacził {{skr.|m.jin.}} [[Zbigórz Jankòwsczi]]<ref name=":7">J. Antonowicz, ''Manifestacja jedności. IV Zjazd Kaszubów w Kartuzach'', [w:] "NORDA. Pismiono Kaszëbsczi Zemi", [https://web.archive.org/web/20260425230127/https://bibliotekacyfrowa.eu/Content/67482/mPDF/74066-0001.pdf Hr 27/352].</ref>. ==== Òda do redotë (dolm. Z. Jankòwsczi)<ref name=":7" /><ref>z doprowadzenim do sztandardu.</ref><!-- ten tekst tak pò prôwdze tuwò nie pasëje i jô bë gò pózni przeniósł do apartnégò artikla ò Òdze do redotë, a tuwò dôł szablónã apartny artikel --> ==== :''Ò redoto, jiskro bògów,'' :''kwiece Elizejsczich Pól'' :''swiãtô, na twim swiãtim progù'' :''stôwô naj kaszëbsczi chùr.'' :''Widnosc twòja wszëtkò zacmi,'' :''złączi, co kawel nóm wzął.'' :''Mdą familią wszëtcë lëdze'' :''tam, gdze twój mdze mądri głos.'' :''Òna w sercu, w zbòżu, w spiéwie,'' :''òna w schwôce lëdzczich rąk,'' :''z ni nôlëchszi robôk bierze,'' :''w ni nôlepszi nieba krąg.'' :''Wstańta, lëdze, wstańta wszãdze,'' :''nowinã niesã dzysô wóm:'' :''na gwiôzdownym nieba skłonie'' :''ta redota łiskô nóm.'' === Mòtto EÙ === Mòttã Eùropejsczi Ùnie są słowa Zjednóny w wieleôrtnoscë ({{jãz.|la}} ''In varietate concordia''), jaczé mają pòdczorchiwac zgrôwanié do miru i dobrocëznë, a téż òchronã kùlturowi i jãzëkòwi bòkadnoscë Eùropë<ref name=":6" />. Mòtto mô swòją wersjã w kòżdim òficjalnym jãzëkù ùnie ({{jãz.|bg}} ''Единство в многообразието''; {{jãz.|en}} ''United in diversity''; {{jãz.|pl}} ''Zjednoczeni w różnorodności''; {{jãz.|cs}} ''Jednotná v rozmanitosti''; {{jãz.|gr}} ''Ενωμένη στην πολυμορφία'' i jin.).[[Òbrôzk:European Union Flag (4768764591).jpg|mały|Eùropejskô fana|300x300px]] === Eùropejskô fana === Eùropejskô fana je mòrdą płôchtą z dwanôstoma złotima gwiôzdama w òkrãgù<ref>[https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/symbols/european-flag_pl Flaga europejska], european-union.europa.eu.</ref>. Fana mô symbòlizowac jednotã, solidarnotã i harmóniã. [[Radzëzna Eùropë]] w gòdnikù 1955 rokù przëjãła projekt jakno swòją òficjalną fanã, a w łżëkwiace 1983 [[Eùropejsczi Parlament]] zabédowôł, bë bëła òna pòspólną faną Eùropejsczich Wspólnot. Mòrdô fana pierszi raz je wcygniãtô na pikc przed Berlaymont, sedzbą [[Eùropejskô Kòmisjô|Eùropejsczi Kòmisje]] w [[Bruksela|Bruksele]], w maju 1986 rokù. Eùropejskô fana wisy przed gardowima a rządowima bùdinkama, je na tôflach projektów a inicjatiw ùdëtkòwiónëch przez Ùniã, na pòlsczim prawie jazdë, a téż na rejestracjowëch tôflach w nôleżnikòwëch krajach EÙ (tpzw. [[eùroband]]). == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:European Parliament building Brussels 3.jpg|Bùdink Eùropejsczégò Parlamentu w Bruksele Òbrôzk:Belgique - Bruxelles - Schuman - Berlaymont - 01.jpg|Eùropejskô Kòmisjô Òbrôzk:4777 German-Poland border with view towards Germany.JPG|Greńca Pòlsczi i Niemiecczi Òbrôzk:European Parliament Brussels plenary sessions hemicycle.jpg|Plenarnô Zala Eùropejsczégò Parlamentu w Bruksele </gallery> == Òbaczë téż == * [[Jãzëczi Eùropejsczi Ùnie]] * [[Eùropa]] * [[Eùropejskô Radzëzna]][https://web.archive.org/web/20140909142901/http://european-council.europa.eu/home-page.aspx?lang=pl (pl)] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} * [https://european-union.europa.eu/index_pl Òficjalnô starna Eùropejsczi Ùnie (pl)] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Eùropa]] [[Kategòrëjô:Pòliticzné òrganizacje]] [[Kategòrëjô:Eùropejskô Ùniô]] 5kxipluijt5l3dzyfnd05vpeo91fp4j Gduńsk 0 1432 219661 218557 2026-10-19T16:25:55Z Iketsi 3254 „Kùjawskô”→„Kùjawskò” 219661 wikitext text/x-wiki {{Gard-infobox |Gard= Gduńsk |gwôsné miono= Gdańsk |céch= POL Gdańsk COA.svg |rodzôcz= Gduńska |fana= POL Gdańsk flag.svg |Kôrta={{Lokalizacyjnô kôrta |mapa= PL |rozmiar= 250 |rodzaj= inline |punkty mapy= {{Lokalizacyjnô kôrta/pónkt |54°22'N 18°38'E |pòzycjô=left |merk=Red pog.svg |rozmiôr merka=8 |òpisënk=[[Gduńsk]] }} }} |państwò= [[Pòlskô]] |wòjewództwò= [[Pòmòrsczé wòjewództwò|Pòmòrsczé]] |Kréz= |wiéchrzëzna= 258<ref>blós ląd; mët z partã Gduńsczi Hôwindżi 683 km² [[https://www.gdansk.pl/raport-o-stanie-miasta/2023/Ogolna-charakterystyka-miasta,a,265431 Ogólna charakterystyka miasta], gdansk.pl].</ref> |stopniN=54 |minutN=22 |stopniE=18 |minutE=38 |lëdztwò= 489 328<ref>[https://www.gdansk.pl/gdansk-w-liczbach Gdańsk w liczbach], gdansk.pl.</ref> |rok= 2025 |czerënkòwi numer= (+48) 58 |pòcztowi kòd= 80-009 do 80-958 |registracëjné tôfle= GD, XD<ref>Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 31 sierpnia 2022 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów, wymagań dla tablic rejestracyjnych oraz wzorów innych dokumentów związanych z rejestracją pojazdów ([https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20220001847 Dz.U. 2022 poz. 1847]).</ref> |bùrméster= [[Aleksandra Dulkiewicz]] |adres_um= Nowé Ògardë 8/12 |kod_poczt_um= 80-803 |www= http://www.gdansk.pl/ |commons= Gdańsk }} '''Gduńsk''' ({{jãz.|pl}} ''Gdańsk'', {{jãz.|la}} ''Gedania'' abò ''Dantiscum'', {{jãz.|de}} ''Danzig'', {{jãz.|nl}} ''Danswijk'') – je nôwikszim gardã ë historëczną stolëcą [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Pòrénkòwi Pòmòrsczi]] ôs [[Kaszëbi|kaszëbsczi miészëznë]]. Je pòłożony na pôłniowim sztrądze [[Bôłt]]u, przë ùbiedze rzeczi [[Wisła|Wisłë]]. Jegò pòrénkòwi part je na [[Wiselny Zëławë|Zëławach]] ë [[Wislónô Sztremlëzna|Wislóny Sztremlëznie]], a zôpadny na ùrzmach [[Kaszëbskô Wëżawa|Kaszëbsczi Wëżawë]]. Òd 1999-gò rokù Gduńsk mô sztatus gardu na prawach krézu ë je stolëcą [[Pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczégò wòjewództwa]]. Tu je Marszałkòwsczi Ùrząd Pòmòrsczégò Wòjewództwa. Wedle nôrodnégò spisënkù 2021, 1.533 lëdzy, w tim gardë, ùżiwô kaszëbsczégò jãzëka w dodomù. == Historiô == [[Òbrôzk:Johannes Canaparius (Jan Kanapariusz) Gyddanyzc Gdańsk Danzig.jpg|mały|Gyddanyzc]] * [[VII wiek]] – pòmòrsczé plemiona przëcygłë nad pôłniowi sztrąd [[Bôłt]]u * [[X wiek]] – pòwstôł [[òbarny gard]] [[Pòmòrzani|Pòmòrzanów]] * [[970]]-[[980]] – [[Mieszkò I]] òpanôwôł [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Pòrénkòwą Pòmòrską]] * [[997]] – [[Praga|prasczi]] biskùp Wòjcech zatrzimôł sã w gardze, z negò rokù pòchôdô pierszô zmiónka ò gardze ''Gyddanyzc'' w żëwòce [[Swiãti Wòjcech|swiãtégò Wòjcecha]] * [[1013]] ** [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczé Pòmòrzé]] òstało przëłączoné do [[Kùjawskò|kùjawsczégò]] [[Biskùpstwò|biskùpstwa]] ** [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczé Pòmòrzé]] òdzwëskało samòbëtnosc òd [[Pòlskô|Pòlsczi]] * [[1047]] – pòlsczi ksyżëc [[Kadzmiérz I Òdnowicél]] przëłączëł Pòrénkòwą Pòmòrską do swòjégò państwa * [[1093]] – pòlsczi ksyżëc [[Władisłôw I Herman]] wëdôł rozkôz spôleniô gardów w [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczi Pòmòrsce]] * [[1120]] – [[Bòlesłôw Krzëwògãbi]] dobéł w wòjnie z Pòmòrzanama * 1227 – Samòstójnosc [[Swiãtopôłk II|Swiãtopôłka II Wiôldżégò]] * [[1236]] – [[Lubecczé gardowé prawo]] * 1282 – Syn Swiãtopôłka, [[Mscëwòj II|Mscëwój II]], zawarł z wiôlgòpòlsczim ksyżëc [[Przemësłã II]] ùkłôd w Kãpnie. * [[1308]] – [[Krzëżôcë]] zajãlë gard * [[1361]], [[1378]], [[1411]], [[1416]] – rëchawë procëm Krzëżôkom * [[1454]] – Gduńsk òdpòjãti przez pòwstańców [[Prëskô Zrzesz|Prësczi Zrzeszë]] * [[1457]] – Wiôldżé Privilegium pòlsczégo króla [[Kadzmiérz|Kadzmierza]] ë miono ''Królewsczi Pòlsczi Gard Gduńsk'' * [[15 séwnika]] [[1463]] – gduńskò-jelbiąskô flota (25 òkrãtów) pòbiła krzëżôcką flotã (44 òkrãtów) na Wislanim Zôlóju * [[19 rujana]] [[1466]] – znôw w Pòlsce pò [[tornsczi spòkój|tornsczim spòkòju]] * 18 czerwińca [[1568]] – 13 frajbitrów z Gduńska napadło na [[Kaszëbi|kaszëbsczich]] lëdzy, a pòtemù bëło ùkôróné. W tim czasu mòcny béł tu mieszczónowi stón * [[1807]]–[[1815]] – [[Wòlny Gard Gduńsk]] Napòléòna * [[1904]] – [[Gduńskô Pòlitechnika]] * [[1920]]–[[1939]] – [[Wòlny Gard Gduńsk]] * [[1929]] rokù bëłë {{skr.|m.jin.}} tu sarcësté mrozë ([https://web.archive.org/web/20140222152410/http://mbc.malopolska.pl/dlibra/doccontent?id=65319 s. 4 Port gdański odcięty od komunikacji] ) * [[1 séwnika]] [[1939]] – òbarna [[Westerplatte]] ë zôczątk [[II Swiatowô Wojna|II Swiatowi Wòjnë]] * [[28 strëmiannika]] [[1945]] – przejãcé Gduńska przez pòlsczé ë sowiecczé wòjskò (gard znikwiony w 60 proc.) * [[1970]] – sztrajk robòtników w Gduńsku ë w całi Pòmòrsce ([[Gòdnik 1970]]) * [[22 séwnika]] [[1980]] – w Gduńsczi Zdrzëtni Lenina pòwsta samòstójnô samòsprôwnô warkòwô zrzesz "[[Solidarnosc (warkòwô zrzesz)|Solidarnosc]]" * [[2008]] – òb lato cuchem "Transcassubia" przëjachelë do Gduńska [[Kaszëbi]] z rozmajitich strón Nôstarszi kaszëbsczé knédżi: [[Szimón Krofey|Szymona Krofeja]] z [[1586]] rokù, jak téż [[Michôł Pontanus|Michôła Pontanusa]] z rokù [[1643]] bëłë wëdóné w Gduńskù. [[Bernat Zëchta]] {{skr.|m. jin.}} tu gôdôł z Kaszëbama zanim napisôł swój: ''Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej''. Tu zaczãła dzejac [[Solidarnosc (warkòwô zrzesz)|"Solidarnosc”]], a to stało sã pierszą kùglą lawinë nikwiący kòmùnizm w Eùropie, téż tu je stolëca eùropejsczégò miészëznowégò jãzëka – [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczégò]]. W [[strumiannik]]ù 2011 rokù przë drogach do Gdùńska mógł pòtkac nôpis: „Gduńsk – stolëca Kaszëb wito”. W gduńsczich szkòłach téż mòże sã ùczëc kaszëbsczégò. W 2013 r. w szesc spòdlecznëch szkòłach ùczëło sã kaszëbsczégò jãzëka 143 dzecy. Òd dłëgszégò czasu (2017) tu są bilietë ZTM z kòmùnikatã w kaszëbsczim jãzëkù. == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Monument of Swietopelk II the Great in Szeroka Street in Gdańsk.jpg|Szlachòta [[Swiãtopôłk II Bëlny|Swiãtopôłka II Wiôldżégò]] Òbrôzk:Gdunsk_5(30A).jpg|[[Dłudżi Tôrg]] ë [[Zelonô Bróma]] Òbrôzk:Gdunsk_4.jpg|Wiôlgô Kùstrzëca (Arsenal) Òbrôzk:Gdunsk_2.jpg|[[Dłudżi Ùbrzég]] ë bôt ''"Kaszubski brzeg"'' Òbrôzk:Gdunsk_1.jpg| Zrekònstruòwóné [[Wiązarka|wiązarkòwé]] spikrze nad [[Mòtława|Mòtławą]] Òbrôzk:Koscol_NMP_Gdunsk.jpg|[[Marijën Kòscół w Gduńsku]] Òbrôzk:Capilla Real, Gdansk, Polonia, 2013-05-20, DD 01.jpg|[[Królewskô kaplëca]] Òbrôzk:Danzig-Neptunbrunnen.jpg|[[Fòntana Neptuna]] Òbrôzk:Gdańsk. Bazylika Św. Mikołaja - panoramio.jpg|[[Bazylika sw. Mikòłôja w Gduńskù]] Òbrôzk:BRAMA JARMARKU (2024).jpg|[[Gduńsczi Jôrmark sw. Dominika]] </gallery> == Ekònomijô == * Bùdżetowé wzątczi (2004 plan): 1.157.854.849 [[złoty|zł]] * Bùdżetowé wëdôwczi (2004 plan): 1.097.405.739 zł Gduńsk je nôwikszim mòrsczim pòrtã w Pòlsczi<ref>http://www.gospodarkamorska.pl/Porty,Transport/raport---polskie-porty-morskie-w-pierwszym-p%C3%B3lroczu-2014-roku.html</ref>, hewò je téż wiôldżé latawiskò (Port lotniczy Gdańsk im. Lecha Wałęsy – kòd IATA: GDN, kòd ICAO: EPGD). == Słôwny lëdze == * [[Sambór I]] * [[Mscëwòj I]] * ksyżã [[Swiãtopôłk II|Swiãtopôłk II Wiôldżi]] * ksyżã [[Mscëwòj II]] * biskùp [[Moritz Ferber]] * malownik [[Vredemann de Fries]] (1527-[[1606]]) * pisôrz, teoreta lëteraturë [[Marcën Opitz]] (1597-[[1639]]) * architekta [[Ôbram van dem Block]] * architekta [[Antón van Obbergen]] * bòtanik, kùpc [[Jakùb Breyne]] (''Jacobus Breynius Gedanensis'' ùr. 1609 – ùm.[[1657]]) * astronóma [[Jan Heweliusz]] (1611-[[1687]]) * fizyk [[Gabriel Fahrenheit]] (1686-[[1736]]) * pisôrka [[Luiza Gottschedin]] (1713-1750?) * malownik [[Daniel Chodowiecki]] (1726-[[1801]]) * pisôrka [[Johanna Schopenhauer]] (1766-[[1838]]) * filozófa [[Artur Schopenhauer]] (1788-[[1860]]) * kòlekcjonéra dokôzów kùńsztu [[Lesser Giełdziński]] (1830-[[1910]]) * gazétnik, apartnik [[Fric Jaenicke]] (Poguttke) (1885-[[1945]]) * pisôrz, noblista [[Günter Grass]] (1927-[[2015]]) * pòlitikôrz, noblista [[Lech Wałęsa]] (1943) * pòlitikôrz, dzejopisôrz [[Donôld Tusk]] (1957) * wërzinôrz [[Jan de Weryha-Wysoczański]] (1950) * first lady [[Jolanta Kwasniewska]] (1955) * teatrownik [[Krzysztof Kolberger]] (1950-2011) * szportówca [[Dariusz Michalczewski]] (1968) * pisôrz, dzejopisôrz [[Jerzy Samp]] (1951) * òkrãtownik [[Ludwik Prądzyński]] (1956) == Stôrodôwnotë ë turistné atrakcëje == === Przédny Gard === <table><tr><td valign="top"> * [[Dwór Bratnicë Swiãtégò Jerzégò]] * [[Kòscół swiãtégò Jana w Gduńskù|kòscół swiãtégò Jana]] * [[Kòscół swiãtégò Miklosza w Gduńskù|Kòscół swiãtégò Niklasa]] * [[Królewskô Kapela w Gduńskù|Królewskô kapela]] * [[Rôtësz Przédnégò Gardu w Gduńskù|Rôtësz Przédnégò Gardu]] * [[Dwór Artusa w Gduńskù|Dwór Artusa]] * [[Wiôldżi Arsenal w Gduńskù|Wiôldżi Arsenal]] </td><td valign="top"> * [[Marijën Kòscół w Gduńskù|Marijën Kòscół]] * [[Fòntana Neptuna w Gduńskù|Fòntana Neptuna]] * [[Złoti Bùdink]] * [[Angelsczi Dodóm w Gduńskù|Angelsczi Dodóm]] * [[Katowniô w Gduńskù]] * bùdink Dłudżi Tôrg 20 * Dodóm Schlütera </td></tr></table> === Stôri Gard === <table><td valign="top"> * Kòscół swiãti Katarzënë * Kòscół swiãti Brigidë * Kòscół swiãtégò Bartłominia * Kòscół swiãtégò Jakùba </td><td valign="top"> * Kòscół swiãti Jelżbiétë * Rôtësz Starégò Gardu * Wiôldżi Młin </td></tr></table> === Stôré Przedmiescé === <table><td valign="top"> * kòscół swiãti Trójcë ë klôsztor pòfrancyszkańsczi * kòscół swiãtégò Piotra ë Pawła * [[Małô Kùstrzëca w Gduńsku|Małô Kùstrzëca]] </td></tr></table> === [[Òlëwô (dzél Gduńska)|Òlëwô]] === <table><td valign="top"> * Palast Òpatów * pòcystersczi klôsztór z kòscołã Swiãti Trójcë, NMP ë swiãtégò Bernata – [[Archikatédra gduńskô]] * kùzniô </td></tr></table> === Gardowé brómë === <table><tr><td valign="top"> * [[Chlebnickô Bróma w Gduńskù|Chlebnickô Bróma]] * [[bróma Żór w Gduńsku|Żór]] * [[Marijnô Bróma w Gduńsku|Marijnô Bróma]] </td><td valign="top"> * [[Niskô Bróma w Gduńsku|Niskô Bróma]] * [[Zelonô Bróma w Gduńsku|Zelonô Bróma]] * [[Wësokô Bróma w Gduńskù|Wësokô Bróma]] </td><td valign="top"> * [[Złotô Bróma w Gduńsku|Złotô Bróma]] </td></tr></table> === Jiné === * [[Minda]] * [[Fôrwôter]] * [[Nowô Bënowô Nierzejô]] '''Przësłowié''': Nié òd razu [[Krakòwò|Kraków]] zbùdowalë, ale Gduńsk òd razu zbùrzëlë. == Miona gardu w zdrojach == Jinsze miona gardu to téż: '''Gdańskò''', '''Gdańsk''', '''Gdôńsk''', '''Gdąńskò'''. We zdrojach: ''Gyddanyzc'' 1000; ''Kdanzc'' 1148; ''Danzko'' 1180; ''Gdanzc'' 1188; ''Gdantz'' 1198 (kòpijô z XIII w.); ''Danzk'', ''Gdanensis'' (adj.) 1209; ''Danzk'' 1209 (kòpijô z XIII w.), ''Danzc'' 1209 (kòpijô z XIII w.); ''Gdanizc'' kòl 1220; ''Dancek'' 1224, ''Danczk'' 1224, ''Gdanensis'' (adj.) 1224; ''Gedanensis'' (adj.) 1235, ''Gdancz'' 1235 (fals. z XIV w.); ''Gdansk'' 1235; ''Gdanzc'' 1238; ''Danzeke'' 1248; ''Danzk'' 1263; ''Danceke'' 1263; ''Gdanzke'' 1267; ''Dantzik'' 1268, ''Gedanck'' (3x) 1268; ''Gdansk'' 1268; ''Gedanensis'' (adj.) 1271; ''Danzceke'' (2x) 1272; ''Danczk'' 1279, ''Danense'' (adj.) 1279; ''Dancezc'' 1281; ''Gdanchek'' 1283 (kòpijô z XIII w.), ''Gdanchez'' 1283 (kòpijô z XIII w.); ''Danceke'' 1285; ''Gdanzeke'' 1285; ''Gedanensis'' (adj.) 1289, ''Gdancz'' 1289; ''Dantzk'' 1290, ''Gedanensis'' (adj.) 1290; ''Gdanzech'' 1291; ''Danzke'' 1292 (kòpijô z XVI w.), ''Dantzke'' 1292 (kòpijô z XVI w.), ''Danzig'' 1292 (kòpijô z XVI w.), ''Dantzig'' 1292 (kòpijô z XVI w.); ''Danzich'' 1294, ''Gdanensis'' (adj.) 1294; ''Gdantzik'' 1295; ''Gedansk'' 1298, ''Gdanensis'' (adj.) 1298; ''Dansk'' 1298; ''Gedanensy'' (adj.) 1298; ''Gedanensi'' (adj.) 1301; ''Gedani'' 1303; ''Gdansco'' 1310; ''Danzik'' 1310, ''Danzich'' 1310; ''Dancz'' 1323; ''Gdantczk'' 1325 (kòpijô z XV w.); ''Danth'' 1326–7; ''Gdans'' 1334 (kòpijô); ''Danzk'' 1342 (falsyfikat?); ''Danczc'' (1342, kòpijô z XV w.), ''Gdanczk'' (1342, kòpijô z XV w.), ''Gdanczc'' (1342, kòpijô z XV w.); ''zu Dantzke'' 1351 (kòpijô z XVII w.); ''zu Dantzigke'' 1357 (kòpijô), ''Dantzke'' 1357 (kòpijô); ''Danck'' kòl 1360; ''Danske'' 1387; ''Gdanczk'' 1434; ''Gdansk'' 1435; ''Gdansko'' 1457; ''Dantzigk'' 1471; ''w gdanszkv'' 1480; ''Gdana'' 1483; ''Gdanysk'' 1483; ''Gdanum'' 1510–29 ; ''Gdańsk'' 1565; ''do Gdańska'' 1565; ''Gedanum'' 1570; ''do Gdańska'' 1615; ''pode Gdańskiem'' 1615; ''Gedanensi'' (adj.) 1624; ''do Gdańska'' 1664; ''Danzig'' kòl 1790; ''Gdańsk, {{jãz.|de}} ''Danzig'' 1881; ''Gdańsk, {{jãz.|de}} ''Danzig'' 1951; ''Gdansk'' 1980; ''Gdąnsk, pòrébacku Gdunsk'' (Cenôwa); ''Gdônsk'' (Ramułt), ''Gdąnsk'' (Ramułt), ''Gdąńsk'' (Lorentz), ''Gdąńskò'' (Lorentz), ''Gdańsk'' (Lorentz), ''Gdańskò'' (Lorentz); ''Gduńskò'' (Rospond) 1984; ''Gdińsk'' (Zëchta), ''Gduńsk'' (Zëchta), ''Gdunsk'' (Zëchta), ''Gdóńsk'' (Zëchta). == Deklinacjô == * Nazéwôcz: '''Gduńsk ''' * Rodzôcz: * Dôwôcz: * Winowôcz: * Narzãdzôcz: * Môlnik: * Wòłiwôcz: == Òbaczë téż == * [[Gduńsczé Kaszëbsczé Dnie]] * [[Kòscół swiãtégò Jana w Gduńsku]] * [[Złotô Bróma w Gduńsku]] * [[Transcassubia]] * [[Gdiniô]] * [[Sopòt]] == Lëteratura == * L. Krzyżanowski: Gdańsk, Sopot, Gdynia. Przewodnik ("Sport i Turystyka", Warszawa 1970) * John Brown Mason, The Danzig Dilemma; a Study in Peacemaking by Compromise, 1946 [http://books.google.pl/books?hl=pl&id=njEYAAAAIAAJ&dq=Swantopolk+%2Bpomerania&q=kashubian#search_anchor] * G. Stone: Slav outposts in Central European history : the Wends, Sorbs and Kashubs, London, UK : Bloomsbury Academic, an imprint of Bloomsbury Publishing Plc, 2016, s. 289 * [[Bernat Zëchta]]. Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej, Ossolineum, Wrocław – Warszawa – Kraków 1967, tom I, s. XI == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} {{Òficjalnô starna}} * [https://web.archive.org/web/20170725015834/http://www.gdansk.pl/kaszebe/ Kaszëbskòjãzëkòwô domôcô starna gardu (2017)] * [https://zabytek.pl/public/upload/objects_media/5679c550a9530.pdf Gdańsk – miasto] {{Pòmòrsczé krézë}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gduńsk| ]] [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé gardë]] [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé wòjewództwò]] [[Kategòrëjô:Gardë w Pòlsce]] gtk79aknlytp15hbwpv6ocaujdizypo 219665 219661 2026-10-19T16:27:20Z Iketsi 3254 Anulowanié wersje [[Special:Diff/219661|219661]] aùtora [[Special:Contributions/Iketsi|Iketsi]] ([[User talk:Iketsi|diskùsjô]]) 219665 wikitext text/x-wiki {{Gard-infobox |Gard= Gduńsk |gwôsné miono= Gdańsk |céch= POL Gdańsk COA.svg |rodzôcz= Gduńska |fana= POL Gdańsk flag.svg |Kôrta={{Lokalizacyjnô kôrta |mapa= PL |rozmiar= 250 |rodzaj= inline |punkty mapy= {{Lokalizacyjnô kôrta/pónkt |54°22'N 18°38'E |pòzycjô=left |merk=Red pog.svg |rozmiôr merka=8 |òpisënk=[[Gduńsk]] }} }} |państwò= [[Pòlskô]] |wòjewództwò= [[Pòmòrsczé wòjewództwò|Pòmòrsczé]] |Kréz= |wiéchrzëzna= 258<ref>blós ląd; mët z partã Gduńsczi Hôwindżi 683 km² [[https://www.gdansk.pl/raport-o-stanie-miasta/2023/Ogolna-charakterystyka-miasta,a,265431 Ogólna charakterystyka miasta], gdansk.pl].</ref> |stopniN=54 |minutN=22 |stopniE=18 |minutE=38 |lëdztwò= 489 328<ref>[https://www.gdansk.pl/gdansk-w-liczbach Gdańsk w liczbach], gdansk.pl.</ref> |rok= 2025 |czerënkòwi numer= (+48) 58 |pòcztowi kòd= 80-009 do 80-958 |registracëjné tôfle= GD, XD<ref>Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 31 sierpnia 2022 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów, wymagań dla tablic rejestracyjnych oraz wzorów innych dokumentów związanych z rejestracją pojazdów ([https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20220001847 Dz.U. 2022 poz. 1847]).</ref> |bùrméster= [[Aleksandra Dulkiewicz]] |adres_um= Nowé Ògardë 8/12 |kod_poczt_um= 80-803 |www= http://www.gdansk.pl/ |commons= Gdańsk }} '''Gduńsk''' ({{jãz.|pl}} ''Gdańsk'', {{jãz.|la}} ''Gedania'' abò ''Dantiscum'', {{jãz.|de}} ''Danzig'', {{jãz.|nl}} ''Danswijk'') – je nôwikszim gardã ë historëczną stolëcą [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Pòrénkòwi Pòmòrsczi]] ôs [[Kaszëbi|kaszëbsczi miészëznë]]. Je pòłożony na pôłniowim sztrądze [[Bôłt]]u, przë ùbiedze rzeczi [[Wisła|Wisłë]]. Jegò pòrénkòwi part je na [[Wiselny Zëławë|Zëławach]] ë [[Wislónô Sztremlëzna|Wislóny Sztremlëznie]], a zôpadny na ùrzmach [[Kaszëbskô Wëżawa|Kaszëbsczi Wëżawë]]. Òd 1999-gò rokù Gduńsk mô sztatus gardu na prawach krézu ë je stolëcą [[Pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczégò wòjewództwa]]. Tu je Marszałkòwsczi Ùrząd Pòmòrsczégò Wòjewództwa. Wedle nôrodnégò spisënkù 2021, 1.533 lëdzy, w tim gardë, ùżiwô kaszëbsczégò jãzëka w dodomù. == Historiô == [[Òbrôzk:Johannes Canaparius (Jan Kanapariusz) Gyddanyzc Gdańsk Danzig.jpg|mały|Gyddanyzc]] * [[VII wiek]] – pòmòrsczé plemiona przëcygłë nad pôłniowi sztrąd [[Bôłt]]u * [[X wiek]] – pòwstôł [[òbarny gard]] [[Pòmòrzani|Pòmòrzanów]] * [[970]]-[[980]] – [[Mieszkò I]] òpanôwôł [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Pòrénkòwą Pòmòrską]] * [[997]] – [[Praga|prasczi]] biskùp Wòjcech zatrzimôł sã w gardze, z negò rokù pòchôdô pierszô zmiónka ò gardze ''Gyddanyzc'' w żëwòce [[Swiãti Wòjcech|swiãtégò Wòjcecha]] * [[1013]] ** [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczé Pòmòrzé]] òstało przëłączoné do [[Kùjawskô|kùjawsczégò]] [[Biskùpstwò|biskùpstwa]] ** [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczé Pòmòrzé]] òdzwëskało samòbëtnosc òd [[Pòlskô|Pòlsczi]] * [[1047]] – pòlsczi ksyżëc [[Kadzmiérz I Òdnowicél]] przëłączëł Pòrénkòwą Pòmòrską do swòjégò państwa * [[1093]] – pòlsczi ksyżëc [[Władisłôw I Herman]] wëdôł rozkôz spôleniô gardów w [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczi Pòmòrsce]] * [[1120]] – [[Bòlesłôw Krzëwògãbi]] dobéł w wòjnie z Pòmòrzanama * 1227 – Samòstójnosc [[Swiãtopôłk II|Swiãtopôłka II Wiôldżégò]] * [[1236]] – [[Lubecczé gardowé prawo]] * 1282 – Syn Swiãtopôłka, [[Mscëwòj II|Mscëwój II]], zawarł z wiôlgòpòlsczim ksyżëc [[Przemësłã II]] ùkłôd w Kãpnie. * [[1308]] – [[Krzëżôcë]] zajãlë gard * [[1361]], [[1378]], [[1411]], [[1416]] – rëchawë procëm Krzëżôkom * [[1454]] – Gduńsk òdpòjãti przez pòwstańców [[Prëskô Zrzesz|Prësczi Zrzeszë]] * [[1457]] – Wiôldżé Privilegium pòlsczégo króla [[Kadzmiérz|Kadzmierza]] ë miono ''Królewsczi Pòlsczi Gard Gduńsk'' * [[15 séwnika]] [[1463]] – gduńskò-jelbiąskô flota (25 òkrãtów) pòbiła krzëżôcką flotã (44 òkrãtów) na Wislanim Zôlóju * [[19 rujana]] [[1466]] – znôw w Pòlsce pò [[tornsczi spòkój|tornsczim spòkòju]] * 18 czerwińca [[1568]] – 13 frajbitrów z Gduńska napadło na [[Kaszëbi|kaszëbsczich]] lëdzy, a pòtemù bëło ùkôróné. W tim czasu mòcny béł tu mieszczónowi stón * [[1807]]–[[1815]] – [[Wòlny Gard Gduńsk]] Napòléòna * [[1904]] – [[Gduńskô Pòlitechnika]] * [[1920]]–[[1939]] – [[Wòlny Gard Gduńsk]] * [[1929]] rokù bëłë {{skr.|m.jin.}} tu sarcësté mrozë ([https://web.archive.org/web/20140222152410/http://mbc.malopolska.pl/dlibra/doccontent?id=65319 s. 4 Port gdański odcięty od komunikacji] ) * [[1 séwnika]] [[1939]] – òbarna [[Westerplatte]] ë zôczątk [[II Swiatowô Wojna|II Swiatowi Wòjnë]] * [[28 strëmiannika]] [[1945]] – przejãcé Gduńska przez pòlsczé ë sowiecczé wòjskò (gard znikwiony w 60 proc.) * [[1970]] – sztrajk robòtników w Gduńsku ë w całi Pòmòrsce ([[Gòdnik 1970]]) * [[22 séwnika]] [[1980]] – w Gduńsczi Zdrzëtni Lenina pòwsta samòstójnô samòsprôwnô warkòwô zrzesz "[[Solidarnosc (warkòwô zrzesz)|Solidarnosc]]" * [[2008]] – òb lato cuchem "Transcassubia" przëjachelë do Gduńska [[Kaszëbi]] z rozmajitich strón Nôstarszi kaszëbsczé knédżi: [[Szimón Krofey|Szymona Krofeja]] z [[1586]] rokù, jak téż [[Michôł Pontanus|Michôła Pontanusa]] z rokù [[1643]] bëłë wëdóné w Gduńskù. [[Bernat Zëchta]] {{skr.|m. jin.}} tu gôdôł z Kaszëbama zanim napisôł swój: ''Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej''. Tu zaczãła dzejac [[Solidarnosc (warkòwô zrzesz)|"Solidarnosc”]], a to stało sã pierszą kùglą lawinë nikwiący kòmùnizm w Eùropie, téż tu je stolëca eùropejsczégò miészëznowégò jãzëka – [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczégò]]. W [[strumiannik]]ù 2011 rokù przë drogach do Gdùńska mógł pòtkac nôpis: „Gduńsk – stolëca Kaszëb wito”. W gduńsczich szkòłach téż mòże sã ùczëc kaszëbsczégò. W 2013 r. w szesc spòdlecznëch szkòłach ùczëło sã kaszëbsczégò jãzëka 143 dzecy. Òd dłëgszégò czasu (2017) tu są bilietë ZTM z kòmùnikatã w kaszëbsczim jãzëkù. == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Monument of Swietopelk II the Great in Szeroka Street in Gdańsk.jpg|Szlachòta [[Swiãtopôłk II Bëlny|Swiãtopôłka II Wiôldżégò]] Òbrôzk:Gdunsk_5(30A).jpg|[[Dłudżi Tôrg]] ë [[Zelonô Bróma]] Òbrôzk:Gdunsk_4.jpg|Wiôlgô Kùstrzëca (Arsenal) Òbrôzk:Gdunsk_2.jpg|[[Dłudżi Ùbrzég]] ë bôt ''"Kaszubski brzeg"'' Òbrôzk:Gdunsk_1.jpg| Zrekònstruòwóné [[Wiązarka|wiązarkòwé]] spikrze nad [[Mòtława|Mòtławą]] Òbrôzk:Koscol_NMP_Gdunsk.jpg|[[Marijën Kòscół w Gduńsku]] Òbrôzk:Capilla Real, Gdansk, Polonia, 2013-05-20, DD 01.jpg|[[Królewskô kaplëca]] Òbrôzk:Danzig-Neptunbrunnen.jpg|[[Fòntana Neptuna]] Òbrôzk:Gdańsk. Bazylika Św. Mikołaja - panoramio.jpg|[[Bazylika sw. Mikòłôja w Gduńskù]] Òbrôzk:BRAMA JARMARKU (2024).jpg|[[Gduńsczi Jôrmark sw. Dominika]] </gallery> == Ekònomijô == * Bùdżetowé wzątczi (2004 plan): 1.157.854.849 [[złoty|zł]] * Bùdżetowé wëdôwczi (2004 plan): 1.097.405.739 zł Gduńsk je nôwikszim mòrsczim pòrtã w Pòlsczi<ref>http://www.gospodarkamorska.pl/Porty,Transport/raport---polskie-porty-morskie-w-pierwszym-p%C3%B3lroczu-2014-roku.html</ref>, hewò je téż wiôldżé latawiskò (Port lotniczy Gdańsk im. Lecha Wałęsy – kòd IATA: GDN, kòd ICAO: EPGD). == Słôwny lëdze == * [[Sambór I]] * [[Mscëwòj I]] * ksyżã [[Swiãtopôłk II|Swiãtopôłk II Wiôldżi]] * ksyżã [[Mscëwòj II]] * biskùp [[Moritz Ferber]] * malownik [[Vredemann de Fries]] (1527-[[1606]]) * pisôrz, teoreta lëteraturë [[Marcën Opitz]] (1597-[[1639]]) * architekta [[Ôbram van dem Block]] * architekta [[Antón van Obbergen]] * bòtanik, kùpc [[Jakùb Breyne]] (''Jacobus Breynius Gedanensis'' ùr. 1609 – ùm.[[1657]]) * astronóma [[Jan Heweliusz]] (1611-[[1687]]) * fizyk [[Gabriel Fahrenheit]] (1686-[[1736]]) * pisôrka [[Luiza Gottschedin]] (1713-1750?) * malownik [[Daniel Chodowiecki]] (1726-[[1801]]) * pisôrka [[Johanna Schopenhauer]] (1766-[[1838]]) * filozófa [[Artur Schopenhauer]] (1788-[[1860]]) * kòlekcjonéra dokôzów kùńsztu [[Lesser Giełdziński]] (1830-[[1910]]) * gazétnik, apartnik [[Fric Jaenicke]] (Poguttke) (1885-[[1945]]) * pisôrz, noblista [[Günter Grass]] (1927-[[2015]]) * pòlitikôrz, noblista [[Lech Wałęsa]] (1943) * pòlitikôrz, dzejopisôrz [[Donôld Tusk]] (1957) * wërzinôrz [[Jan de Weryha-Wysoczański]] (1950) * first lady [[Jolanta Kwasniewska]] (1955) * teatrownik [[Krzysztof Kolberger]] (1950-2011) * szportówca [[Dariusz Michalczewski]] (1968) * pisôrz, dzejopisôrz [[Jerzy Samp]] (1951) * òkrãtownik [[Ludwik Prądzyński]] (1956) == Stôrodôwnotë ë turistné atrakcëje == === Przédny Gard === <table><tr><td valign="top"> * [[Dwór Bratnicë Swiãtégò Jerzégò]] * [[Kòscół swiãtégò Jana w Gduńskù|kòscół swiãtégò Jana]] * [[Kòscół swiãtégò Miklosza w Gduńskù|Kòscół swiãtégò Niklasa]] * [[Królewskô Kapela w Gduńskù|Królewskô kapela]] * [[Rôtësz Przédnégò Gardu w Gduńskù|Rôtësz Przédnégò Gardu]] * [[Dwór Artusa w Gduńskù|Dwór Artusa]] * [[Wiôldżi Arsenal w Gduńskù|Wiôldżi Arsenal]] </td><td valign="top"> * [[Marijën Kòscół w Gduńskù|Marijën Kòscół]] * [[Fòntana Neptuna w Gduńskù|Fòntana Neptuna]] * [[Złoti Bùdink]] * [[Angelsczi Dodóm w Gduńskù|Angelsczi Dodóm]] * [[Katowniô w Gduńskù]] * bùdink Dłudżi Tôrg 20 * Dodóm Schlütera </td></tr></table> === Stôri Gard === <table><td valign="top"> * Kòscół swiãti Katarzënë * Kòscół swiãti Brigidë * Kòscół swiãtégò Bartłominia * Kòscół swiãtégò Jakùba </td><td valign="top"> * Kòscół swiãti Jelżbiétë * Rôtësz Starégò Gardu * Wiôldżi Młin </td></tr></table> === Stôré Przedmiescé === <table><td valign="top"> * kòscół swiãti Trójcë ë klôsztor pòfrancyszkańsczi * kòscół swiãtégò Piotra ë Pawła * [[Małô Kùstrzëca w Gduńsku|Małô Kùstrzëca]] </td></tr></table> === [[Òlëwô (dzél Gduńska)|Òlëwô]] === <table><td valign="top"> * Palast Òpatów * pòcystersczi klôsztór z kòscołã Swiãti Trójcë, NMP ë swiãtégò Bernata – [[Archikatédra gduńskô]] * kùzniô </td></tr></table> === Gardowé brómë === <table><tr><td valign="top"> * [[Chlebnickô Bróma w Gduńskù|Chlebnickô Bróma]] * [[bróma Żór w Gduńsku|Żór]] * [[Marijnô Bróma w Gduńsku|Marijnô Bróma]] </td><td valign="top"> * [[Niskô Bróma w Gduńsku|Niskô Bróma]] * [[Zelonô Bróma w Gduńsku|Zelonô Bróma]] * [[Wësokô Bróma w Gduńskù|Wësokô Bróma]] </td><td valign="top"> * [[Złotô Bróma w Gduńsku|Złotô Bróma]] </td></tr></table> === Jiné === * [[Minda]] * [[Fôrwôter]] * [[Nowô Bënowô Nierzejô]] '''Przësłowié''': Nié òd razu [[Krakòwò|Kraków]] zbùdowalë, ale Gduńsk òd razu zbùrzëlë. == Miona gardu w zdrojach == Jinsze miona gardu to téż: '''Gdańskò''', '''Gdańsk''', '''Gdôńsk''', '''Gdąńskò'''. We zdrojach: ''Gyddanyzc'' 1000; ''Kdanzc'' 1148; ''Danzko'' 1180; ''Gdanzc'' 1188; ''Gdantz'' 1198 (kòpijô z XIII w.); ''Danzk'', ''Gdanensis'' (adj.) 1209; ''Danzk'' 1209 (kòpijô z XIII w.), ''Danzc'' 1209 (kòpijô z XIII w.); ''Gdanizc'' kòl 1220; ''Dancek'' 1224, ''Danczk'' 1224, ''Gdanensis'' (adj.) 1224; ''Gedanensis'' (adj.) 1235, ''Gdancz'' 1235 (fals. z XIV w.); ''Gdansk'' 1235; ''Gdanzc'' 1238; ''Danzeke'' 1248; ''Danzk'' 1263; ''Danceke'' 1263; ''Gdanzke'' 1267; ''Dantzik'' 1268, ''Gedanck'' (3x) 1268; ''Gdansk'' 1268; ''Gedanensis'' (adj.) 1271; ''Danzceke'' (2x) 1272; ''Danczk'' 1279, ''Danense'' (adj.) 1279; ''Dancezc'' 1281; ''Gdanchek'' 1283 (kòpijô z XIII w.), ''Gdanchez'' 1283 (kòpijô z XIII w.); ''Danceke'' 1285; ''Gdanzeke'' 1285; ''Gedanensis'' (adj.) 1289, ''Gdancz'' 1289; ''Dantzk'' 1290, ''Gedanensis'' (adj.) 1290; ''Gdanzech'' 1291; ''Danzke'' 1292 (kòpijô z XVI w.), ''Dantzke'' 1292 (kòpijô z XVI w.), ''Danzig'' 1292 (kòpijô z XVI w.), ''Dantzig'' 1292 (kòpijô z XVI w.); ''Danzich'' 1294, ''Gdanensis'' (adj.) 1294; ''Gdantzik'' 1295; ''Gedansk'' 1298, ''Gdanensis'' (adj.) 1298; ''Dansk'' 1298; ''Gedanensy'' (adj.) 1298; ''Gedanensi'' (adj.) 1301; ''Gedani'' 1303; ''Gdansco'' 1310; ''Danzik'' 1310, ''Danzich'' 1310; ''Dancz'' 1323; ''Gdantczk'' 1325 (kòpijô z XV w.); ''Danth'' 1326–7; ''Gdans'' 1334 (kòpijô); ''Danzk'' 1342 (falsyfikat?); ''Danczc'' (1342, kòpijô z XV w.), ''Gdanczk'' (1342, kòpijô z XV w.), ''Gdanczc'' (1342, kòpijô z XV w.); ''zu Dantzke'' 1351 (kòpijô z XVII w.); ''zu Dantzigke'' 1357 (kòpijô), ''Dantzke'' 1357 (kòpijô); ''Danck'' kòl 1360; ''Danske'' 1387; ''Gdanczk'' 1434; ''Gdansk'' 1435; ''Gdansko'' 1457; ''Dantzigk'' 1471; ''w gdanszkv'' 1480; ''Gdana'' 1483; ''Gdanysk'' 1483; ''Gdanum'' 1510–29 ; ''Gdańsk'' 1565; ''do Gdańska'' 1565; ''Gedanum'' 1570; ''do Gdańska'' 1615; ''pode Gdańskiem'' 1615; ''Gedanensi'' (adj.) 1624; ''do Gdańska'' 1664; ''Danzig'' kòl 1790; ''Gdańsk, {{jãz.|de}} ''Danzig'' 1881; ''Gdańsk, {{jãz.|de}} ''Danzig'' 1951; ''Gdansk'' 1980; ''Gdąnsk, pòrébacku Gdunsk'' (Cenôwa); ''Gdônsk'' (Ramułt), ''Gdąnsk'' (Ramułt), ''Gdąńsk'' (Lorentz), ''Gdąńskò'' (Lorentz), ''Gdańsk'' (Lorentz), ''Gdańskò'' (Lorentz); ''Gduńskò'' (Rospond) 1984; ''Gdińsk'' (Zëchta), ''Gduńsk'' (Zëchta), ''Gdunsk'' (Zëchta), ''Gdóńsk'' (Zëchta). == Deklinacjô == * Nazéwôcz: '''Gduńsk ''' * Rodzôcz: * Dôwôcz: * Winowôcz: * Narzãdzôcz: * Môlnik: * Wòłiwôcz: == Òbaczë téż == * [[Gduńsczé Kaszëbsczé Dnie]] * [[Kòscół swiãtégò Jana w Gduńsku]] * [[Złotô Bróma w Gduńsku]] * [[Transcassubia]] * [[Gdiniô]] * [[Sopòt]] == Lëteratura == * L. Krzyżanowski: Gdańsk, Sopot, Gdynia. Przewodnik ("Sport i Turystyka", Warszawa 1970) * John Brown Mason, The Danzig Dilemma; a Study in Peacemaking by Compromise, 1946 [http://books.google.pl/books?hl=pl&id=njEYAAAAIAAJ&dq=Swantopolk+%2Bpomerania&q=kashubian#search_anchor] * G. Stone: Slav outposts in Central European history : the Wends, Sorbs and Kashubs, London, UK : Bloomsbury Academic, an imprint of Bloomsbury Publishing Plc, 2016, s. 289 * [[Bernat Zëchta]]. Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej, Ossolineum, Wrocław – Warszawa – Kraków 1967, tom I, s. XI == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} {{Òficjalnô starna}} * [https://web.archive.org/web/20170725015834/http://www.gdansk.pl/kaszebe/ Kaszëbskòjãzëkòwô domôcô starna gardu (2017)] * [https://zabytek.pl/public/upload/objects_media/5679c550a9530.pdf Gdańsk – miasto] {{Pòmòrsczé krézë}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gduńsk| ]] [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé gardë]] [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé wòjewództwò]] [[Kategòrëjô:Gardë w Pòlsce]] s982dtitu2naohjrhu9pi09unfibu3x Gdiniô 0 1433 220059 218145 2026-10-20T09:44:22Z Terrus38 14026 220059 wikitext text/x-wiki {{Gard-infobox |Gard=Gdiniô |rodzôcz=Gdinie |adjektiw_mask=gdińsczi |adjektiw_fem=gdińskô |céch=POL_Gdynia_COA.svg |fana=POL_Gdynia_flag.svg |karta=Pomorskie Gdynia.png |wòjewództwò=pòmòrsczé |kréz= |grodzki=tak |rodzaj_gminy=miejska |gmina= |miejska=tak |bùrméster=Aleksandra Kosiorek |adres_um=Al. Marszałka Piłsudskiego 52/54 |kod_poczt_um=81-382 |tel_um=(+48) 58 66 88 000 |fax_um=(+48) 58 62 09 798 |mail_um=umgdynia@gdynia.pl |wiéchrzëzna=135 |stopniN=54 |minutN=30 |stopniE=18 |minutE=32 |wysokość= |rok=2007 |lëdztwò=248 767 |gęstość=1844 |aglomeracja=1 030 000 |czerënkòwi numer=(+48) 58 |pòcztowi kòd=81-000 do 81-919 |registracëjné tôfle=GA |TERYT=2262011 |SIMC= |www=http://www.gdynia.pl |commons=Gdynia }} '''Gdiniô''' (téż: '''Gdinnô''', '''Gdina'''; {{jãz.|pl}} ''Gdynia'', {{jãz.|de}} ''Gdingen'', 1939–1945 ''Gotenhafen'') je dredżim nôwëkszim gardã całowno pòłożonëm na Kaszëbsczéj zëmë. Gard z wiôlgą hôwingą nad sztrądã [[Bôłt]]u, pòłożony w [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Pòrénkòwi Pòmòrsce]]. Razã z [[Gduńsk|Gduńskã]] ë [[Sopòt|Sopòtã]] twòrzi aglomeracëjã zwóną [[Trzëgard]]. Wedle nôrodnégò spisënkù 2021, 1.414 lëdzy, w tim gardë, ùżiwô kaszëbsczégò jãzëka w dodomù. Je nôwikszim gardã pòlsczim, jaczi nie je stolëcą wòjewództwa. [[Òbrôzk:Gdinio swiatojansko.jpg|mały|Swiãtojańskô]] [[Òbrôzk:Fontanna_na_skwerze_Kościuszki_w_Gdyni,_2004_ubt.jpeg|mały|[[Fòntana]], Kòscuszkòwsczi plac]] [[Òbrôzk:Red Bull Air Race Gdynia - 2014.JPG|mały|Red Bull Air Race Gdynia – 2014]] [[Òbrôzk:00 sea towers (April 2018).jpg|mały|[[Sea Towers]] – drëdżi nôwëższi [[chmùrnik]] w nordòwi Pòlsczi]] == Miona gardu w zdrojach == w zdrojach: ''Gdinam'' 1253 (kòpijô); ''Gdinno'' 1362 (kòpijô); ''Gdynyno'' 1365; ''Gedingen'' 1400; ''Gdingen'' 1414 (kòpijô); ''Gdinino'' 1534; ''Gdigna'' 1570; ''Gdynina'' 1583; ''Gdynge'' 1749; ''Gdingen'' kòl 1790; ''Gdingen'' 1879, ''Gdynia'' 1879; ''Gdynia, {{jãz.|de}} Gdingen'' 1881; ''Gdynia, {{jãz.|de}} Gdingen'' 1921; ''Gdynia Gdingen'' 1925; ''Gdynia,-i'' 1980 ; ''Gdinjô'' (Cenôwa), ''Gdiniô'' (Lorentz, Zëchta), ''Gdinnô'' (Lorentz), ''Gdina'' (Lorentz) == Deklinacjô == {| class="wikitable" |+ ! !{{jãz.|csb}}<ref>{{sloworz.org|8626|9829}}</ref> !{{jãz.|pl}} |- |[[Nazéwôcz]] |Gdiniô |Gdynia |- |[[Rodzôcz]] |Gdini / Gdinie |Gdyni |- |[[Dôwôcz]] |Gdini / Gdinie |Gdyni |- |[[Winowôcz]] |Gdiniã |Gdynię |- |[[Nôrzãdzôcz|Narzãdzôcz]] |Gdinią |Gdynią |- |[[Môlnik]] |Gdini / Gdiniô |Gdyni |- |[[Wòłôcz|Wòłiwôcz]] |Gdinio / Gdiniô |Gdynio |} == Pòłożenié == Geògrafné kòòrdinatë: szérzô – 54°32' N, dôłgòta – 18°32' E. Òd 1999-gò rokù Gdiniô mô sztatus gardu na prawach krézu w [[Pòmòrsczé wòjewództwò|Pòmòrsczim wòjewództwie]]. == Pòdôwczi == * Lëdztwò: 248 767 mieszkańców * Wiéchrzëzna: 135 km² * Budżetowé wzątczi (2004 plan): 467,3 mln zł * Budżetowé wëdôwczi (2004 plan): 469,0 mln zł == Historiô == * [[X stolaté]] – rëbackô [[wnôżëna]] * [[1253]] – Pierszô zmiónka o wsë ''Gdinam'' * [[1637]] – Pierszé zaslubinë [[Pòlskô|Pòlsczi]] z mòrzã w Redłowie na czesc króla Władisława IV ë jegò mòrsczi pòliticzi * [[10 gromicznika]] [[1926]] r. – Nadanié gardnëch prawów * [[séwnik]] [[1939]] – wzãcé gardu przez [[Miemieckô|Miemców]] ([[1939]]–[[1945]] – ''Gotenhafen'') * w nocë z 18 na [[19 gòdnika]] 1944 rokù anielsczé bómbówce pòtłëkłë bómbama òkrãtowniã i pòrt w Gdinie * [[28 strëmiannika]] [[1945]] r. – Wëzwòlenié gardu * [[11 czerwińca]] [[1987]] – [[Papież Jan Paweł II]] tu rzekł: „Drodzy bracia i siostry Kaszubi! Strzeżcie tych wartości i tego dziedzictwa, które stanowią o waszej tożsamości” [http://www.vatican.va/holy_father/john_paul_ii/homilies/1987/documents/hf_jp-ii_hom_19870611_gente-mare_pl.html]. (csb:„Drodżi Bratowie i Sostrë Kaszëbi! Strzeżëta tëch wôrtnotów i ti spôdkòwiznë, chtërné znaczą ò Waji juwernoce”). == Słôwny lëdze sparłãczëne z gardã == [[Òbrôzk:Antoni Abraham - pomnik.jpg|mały|[[Antón Ôbram]], [[Kaszëbsczi Plac]]]] [[Òbrôzk:Gdynia Pomnik Ofiar Grudnia 1970 w Gdyni przy al. Piłsudskiego.jpg|mały|Krziże pò [[gòdnik]]ù 1970]] [[Òbrôzk:Para Kaszubów na ławce - 003.JPG|mały|Kaszëbskô pôra na łôwce w Gdinie]] * [[Antón Ôbram]] ([[1869]]–[[1923]]) * Baduszkowa Danuta * Borchardt Karol Olgierd * Brzeski Maciej * Cegielska Franciszka * Dąbek Stanisław * Demel Kazimierz * Gall Iwo * Jastak Hilary * Jurkiewicz Kazimierz * Krauze Augustyn * Kwiatkowski Eugeniusz * Maciejewicz Konstanty * Mężnicki Witold * [[Marión Mòkwa]] * [[Jan Mòrdawsczi]] * Orlicz-Dreszer Gustaw * [[Justyna Plutowska]] * Polkowski Bolesław * Prohaska Włodzimierz * Radtke Jan * Remiszewska Teresa * Romanowski Bolesław * Rummel Julian * Sieradzki Juliusz * Sokół Franciszek * Stankiewicz Mamert * Suchanek Antoni * Śmidowicz Jan * Teliga Leonid * Unrug Józef * Wenda Tadeusz * Zaruski Mariusz * Zegarski Teofil * Żeromski Stefan == Stôrodôwnotë == * [[Westrzódgardzé (Gdiniô)|Westrzódgardzé]] ** [[Parafialny kòscół p.w. NMP Królewi Pòlsczi w Gdini]], dar. Świãtojańskô ** Klôsztor Zgromadzeniegò SS. Miłoserdza św. Wincentegò a Paolo, dar. Stôrowiejskô 2 ** Bùdink Òbeńdowégò Sądu, pl. Kònstitucëji 5 ** Bùdink Pòlsczégò Bankù, dar. 3 Maja 25/10 Gromicznika 22-22 ** [[Antón Ôbram|Ôbram'ów]] Chëcz, dar. Stôrowiejskô 30 ** Szredr'ów Chëcz, dar. Stôrowiejskô 10 a z kòl 1914 r. ** Chëcz wójta Radtkegò, dar. 10 Gromicznika 2 ** Dworzec Morski, dar. Polska 1 * [[Kamiannô Góra]] ** Hotel "Polska Riwiera", dar. Zawiszy Czarnego 1 ** Willa "Szczęść Boże", dar. I Armii Wojska Polskiego 6 * [[Chiloniô]] ** Willa z 1931 r., dar. Chylońska 112 a * [[Òrłowò]] ** Dôwny zajazd Adlerówka, dar. Orłowska 7 ** Dôwny Dom Kuracyjny, dar. Orłowska 2 ** Willa "Weneda", dar. Przebendowskich 1 ** Pensjonat "Gryf", dar. Przemysława 6 ** Zespół dworsko-parkowy Mały Kack ** Dôwnô osada rzemieślnicza Mały Kack ** Zespół pałacowo-parkowy Kolibki * [[Òksëwié]] ** Zespół dôwny wsë z kòscołã sw. Michała Archanioła * [[Grabówk]] ** Zespół budynków dawnej Szkoły Morskiej, obecnie Akademii Morskiej * [[Wiżawa Sw. Maksymiliana]] ** Willa, dar. Tetmajera 1 * [[Wiôldżi Kack]] ** Zespół dôwny wsë [[Wiôldżi Kack]] z kòscołã sw. Wawrzińca == Partnersczé gardë == Gdiniô je partnersczim gardã[http://www.gdynia.pl/bip/wspolpraca/5946_6634.html] {| class="wikitable sortable" ! Gard ! class="unsortable"| Państwò ! Datum |- | style="text-align:left"| [[Aalborg|Ôlbórg]] | style="text-align:left"| [[Dëńskô]] | style="text-align:center"| 4.8.1987 r. |- | style="text-align:left"| [[Baranowicze]] | style="text-align:left"| [[Biôłorëskô]] | style="text-align:center"| 6.2.1993 r. |- | style="text-align:left"| [[Brooklyn]] | style="text-align:left"| [[Zjednóné Stanë Americzi]] | style="text-align:center"| 14.2.1991 r. |- | style="text-align:left"| [[Haikoù]] | style="text-align:left"| [[Chińskô Lëdowô Repùblika]] | style="text-align:center"| 24.4.2006 r. |- | style="text-align:left"| [[Króléwc]] | style="text-align:left"| [[Ruskô]] | style="text-align:center"| 27.10.1994 r. |- | style="text-align:left"| [[Karlskróna]] | style="text-align:left"| [[Szwédzkô]] | style="text-align:center"| 29.3.1990 r. |- | style="text-align:left"| [[Kilóna]] | style="text-align:left"| [[Miemieckô]] | style="text-align:center"| 25.6.1985 r. |- | style="text-align:left"| [[Kłajpéda]] | style="text-align:left"| [[Lëtewskô]] | style="text-align:center"| 12.1.1993 r. |- | style="text-align:left"| [[Kòtka]] | style="text-align:left"| [[Fińskô]] | style="text-align:center"| 9.3.1988 r. |- | style="text-align:left"| [[Kristiansand]] | style="text-align:left"| [[Norweskô]] | style="text-align:center"| 21.9.1991 r. |- | style="text-align:left"| [[Kùnda]] | style="text-align:left"| [[Estoniô]] | style="text-align:center"| 24.2.2001 r. |- | style="text-align:left"| [[Lëpawô]] | style="text-align:left"| [[Łotewskô]] | style="text-align:center"| 12.10.1999 r. |- | style="text-align:left"| [[Plymouth]] | style="text-align:left"| [[Wiôlgô Britaniô]] | style="text-align:center"| 11.9.1976 r. |- | style="text-align:left"| [[Seattle]] | style="text-align:left"| [[Zjednóné Stanë Americzi]] | style="text-align:center"| 23.4.1994 r. |} == Òbaczë téż == {{Col2 |col1= === Sparłãczoné témë === * [[Trzëgard]] * [[Gduńsk]] * [[Sopòt]] * [[Òstrzódk Kaszëbskò-Pòmòrsczi Kùlturë]] |col2= === Dzéle Gdini === {{#categorytree:Dzéle Gdini|hideroot=on|mode=pages}} }} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Òficjalnô starna}} {{Commons}} * [https://muzeumgdynia.pl/2023/02/augustyn-krauze-pierwszy-burmistrz-miasta-gdynia/ Agùstin Krauze] * [https://www.gdynia.pl/spoleczenstwo,7580/dzik-w-wielkim-miescie,527232 Dzik w wielkim mieście] * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_II/533 Gdynia w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] * [http://www.nid.pl/upload/iblock/f1a/f1ad9a4dbde1800f6516155d2070b7f3.pdf Stôrodôwnotë] * [https://web.archive.org/web/20070529201526/http://dmoz.org/World/Polska/Regionalne/Pomorskie/Gdynia/ Kategòrëjô Gdiniô w Katalogù ODP] {{Pòmòrsczé krézë}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé gardë]] [[Kategòrëjô:Gardë w Pòlsce]] [[Kategòrëjô:Gdiniô]] onb110b4fs9q9l05r1syg7vauahvmwx Hél 0 1440 219762 214894 2026-10-19T18:41:48Z Iketsi 3254 {{jãz.|xx}} 219762 wikitext text/x-wiki {{Gard-infobox |Gard=Hél |rodzôcz=Hélu |adjektiw_mask=hélsczi |adjektiw_fem=hélskô |céch=POL Hel COA.svg |fana=POL Hel flag.svg |karta=Pucki_Hel.png |wòjewództwò=pòmòrsczé |kréz=pùcczi |grodzki= |rodzaj_gminy=miejska |gmina= |miejska=tak |bùrméster= |adres_um= |kod_poczt_um= |tel_um= |fax_um= |mail_um= |wiéchrzëzna= |stopniN=55 |minutN=44 |stopniE=11 |minutE=22 |wysokość=0 – 20 |rok=2016 |lëdztwò= |gęstość= |aglomeracja= |czerënkòwi numer=(+48) 58 |pòcztowi kòd= |registracëjné tôfle= |TERYT= |SIMC= |www=http://www.gohel.pl |commons=Category:Hel,_Poland }} '''Hél''' (we zdrojach: ''Hell'' <1454, ''do Helu'' 1490, ''Hele'' 1491, ''do Helia'' 1565, ''Hoel'' 1572, ''Hyl'' 1583, ''Chel'' 1583, ''Helam'' 1599, ''in Hill'' 1599, ''Hale'' (Langenes) 1612, ''do Helia'' 1627, ''ku Heliowi'' 1627, ''Höhl'' 1655, ''Heel'' 1655, ''Hela'' 1749, ''heyla'' 1749, ''Hela'' 1796, Hél (Lorentz, Treder); {{jãz.|pl}} ''Hel'', {{jãz.|de}} ''Hela'') – nadmòrzczé miasto ë kùrort na [[Hélskô Sztremlëzna|Hélsczi Sztremlëznie]] w [[Pùcczi Kréz|Pùcczim Krézu]] w [[Pòmòrzczé Wòjewództwò|Pòmòrzczim Wòjewództwie]]. Tuwò badérowaniém zelińtów zajimô sã [[Gduńsczi Ùniwersytet]]. == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Beach in Hel.jpg|Hél Òbrôzk:Lighthouse of Hel.jpg|[[Bliza]] w Hélu Òbrôzk:Hel Polska fokarium - panoramio.jpg|Hél – tuwò badérowaniém [[Zélińtë|zelińtów]] zajimô sã [[Gduńsczi Ùniwersytet]] Òbrôzk:Hel 2.jpg|Hél – rëbacczi pòrt Òbrôzk:Billingual map in Hel, Poland.jpg|Mapa Hélu Òbrôzk:Kashubian board on shop, Hel, Poland.jpg|Serdeczno witómë na Hélu Òbrôzk:Kopc Kaszebów.jpg|Kopc Kaszëbów w Hélu </gallery> == Òbaczë téż == * [[Mùzeùm Rëbaczeniô w Hélu]] == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_III/50 Hel w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] * [http://polona.pl/item/274007/44/ Hela] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé gardë]] [[Kategòrëjô:Pùcczi kréz]] n9xbmlj1aq1x50sbkf7j3x6jfonvxr5 Infòrmatika 0 1442 219679 204718 2026-10-19T16:36:38Z Terrus38 14026 219679 wikitext text/x-wiki <div class="thumb tright"> <div class="thumbinner" style="width:300px;"> {| style="border:1px solid #ccc;" |- | [[Òbrôzk:Lambda calculus-Church numerals.png|144px|alt=|Programowanie komputerów|link=]] | [[Òbrôzk:Sorting quicksort anim.gif|144px|alt=|Algorytmika|link=]] |- | [[Òbrôzk:Activemarker2.PNG|144px|alt=|Sztuczna inteligencja|link=]] | [[Òbrôzk:Half Adder.svg|144px|alt=|Architektura komputera|link=]] |} <div class="thumbcaption">Infòrmatika zajimô sã teòreticznyma pòspòdlama infòrmacji, algòritmama ë architekturama ùkłôdów jã przerôbiôjãcëch a téż praktëcznëma technikama jich brëkòwaniô.</div> </div> </div> '''Infòrmatika''' ({{jãz.|en}} ''computer science'', ''computing'', ''computer engineering'', ''IT'', ''ICT''; {{jãz.|de}} ''Informatik'') – òbremié [[ùczba|ùczbë]] ë techniczi zajimającé sã przerôbianim infòrmacji. W praktice, infòrmatika zamëkô w se pòwielbã témów tikającëch kòmpùtrów, òd czësto abstraktny analizë algòritmów do barżi kònkretnëch, taczich jak np. jãzëczi programòwaniégò, soft-wôra, ë kómpùtrowi sprzãt a jich implementacjã w codniowim żëcym.<blockquote>''"Infòrmatika je tak samò ò kòmpùtrach jak astronomiô ò dalekwzorach"'' - [[Edsger Dijkstra]]</blockquote> == Niechtërné gónë brëkòwaniégò infòrmaticzi == ==== [[Soft-wôra]] ==== * [[Òperacjowô systema]] * [[Przezérnik internetowi|Internetowi przezérnik]] * [[Editora tekstu]] * [[Kalkùlacjowô lëstnica]] * [[Firm-wôra]] * [[Share-wôra]] * [[Free-wôra]] * [[Ôpen zdrojowô soft-wôra]] * [[Driver]] ==== [[Kómpùtrowi sprzãt|Sprzãt]] ==== * [[Kòmpùter]] * [[CPU]] * [[Przédnô plata]] * [[Cwiardô plata]] * [[Òperacjowi wdôr]] * [[Nëk]] * [[Router]] * [[LAN|Môlowô séc (LAN)]] * [[W-LAN|Bezdrutnô môlowô séc (W-LAN)]] ==== [[Internet]] ==== * [[Internetowô starna]] == Historiô infòrmaticzi == Nôwprzódné pòspòdle tegò, co stało sã infòrmatiką, bëłë rëchlë jak wëmëslënk nowotnégò cyfrowégò kòmpùtra. Maszinë do robieniô stałëch lëczbòwëch zadaniów, taczi jak lëczbòwnica, bëłë znóné ju w stôrodôwnoscë i pòmôgôłë w rechòwaniu, na przikłôd w wieleniu ë dzeleniu. Algòritmë do robieniô òbrechòwónków bëłë brëkòwóné ju w stôrodôwnoscë, jesz przed rozwijã zaawansowonégò kòmpùtrowégò sprzãtu. == Òbaczë téż == {{#categorytree:Infòrmatika|mode=pages}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Infòrmatika| ]] hpnun4i3jln6hqf2aaehm2f4or82ydt 219738 219679 2026-10-19T17:04:04Z Terrus38 14026 219738 wikitext text/x-wiki <div class="thumb tright"> <div class="thumbinner" style="width:300px;"> {| style="border:1px solid #ccc;" |- | [[Òbrôzk:Lambda calculus-Church numerals.png|144px|alt=|Programowanie komputerów|link=]] | [[Òbrôzk:Sorting quicksort anim.gif|144px|alt=|Algorytmika|link=]] |- | [[Òbrôzk:Activemarker2.PNG|144px|alt=|Sztuczna inteligencja|link=]] | [[Òbrôzk:Half Adder.svg|144px|alt=|Architektura komputera|link=]] |} <div class="thumbcaption">Infòrmatika zajimô sã teòreticznyma pòspòdlama infòrmacji, algòritmama ë architekturama ùkłôdów jã przerôbiôjãcëch a téż praktëcznëma technikama jich brëkòwaniô.</div> </div> </div> '''Infòrmatika''' ({{jãz.|en}} ''computer science'', ''computing'', ''computer engineering'', ''IT'', ''ICT''; {{jãz.|de}} ''Informatik'') – òbremié [[ùczba|ùczbë]] ë techniczi zajimającé sã przerôbianim infòrmacji. W praktice, infòrmatika zamëkô w se pòwielbã témów tikającëch kòmpùtrów, òd czësto abstraktny analizë algòritmów do barżi kònkretnëch, taczich jak np. jãzëczi programòwaniégò, soft-wôra, ë kómpùtrowi sprzãt a jich implementacjã w codniowim żëcym.<blockquote>''"Infòrmatika je tak samò ò kòmpùtrach jak astronomiô ò dalekwzorach"'' - [[Edsger Dijkstra]]</blockquote> == Niechtërné gónë brëkòwaniégò infòrmaticzi == ==== [[Òprogramòwanié]] ==== * [[Òperacyjny system]] * [[Przezérnik internetowi|Internetowi przezérnik]] * [[Editora tekstu]] * [[Kalkùlacjowô lëstnica]] * [[Firm-wôra]] * [[Share-wôra]] * [[Free-wôra]] * [[Ôpen zdrojowô soft-wôra]] * [[Driver]] ==== [[Kómpùtrowi sprzãt|Sprzãt]] ==== * [[Kòmpùter]] * [[CPU]] * [[Przédnô plata]] * [[Cwiardô plata]] * [[Òperacjowi wdôr]] * [[Nëk]] * [[Router]] * [[LAN|Môlowô séc (LAN)]] * [[W-LAN|Bezdrutnô môlowô séc (W-LAN)]] ==== [[Internet]] ==== * [[Internetowô starna]] == Historiô infòrmaticzi == Nôwprzódné pòspòdle tegò, co stało sã infòrmatiką, bëłë rëchlë jak wëmëslënk nowotnégò cyfrowégò kòmpùtra. Maszinë do robieniô stałëch lëczbòwëch zadaniów, taczi jak lëczbòwnica, bëłë znóné ju w stôrodôwnoscë i pòmôgôłë w rechòwaniu, na przikłôd w wieleniu ë dzeleniu. Algòritmë do robieniô òbrechòwónków bëłë brëkòwóné ju w stôrodôwnoscë, jesz przed rozwijã zaawansowonégò kòmpùtrowégò sprzãtu. == Òbaczë téż == {{#categorytree:Infòrmatika|mode=pages}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Infòrmatika| ]] fdadnn513yndvfa8d1klalh3hh29p4c 219739 219738 2026-10-19T17:06:32Z Terrus38 14026 219739 wikitext text/x-wiki <div class="thumb tright"> <div class="thumbinner" style="width:300px;"> {| style="border:1px solid #ccc;" |- | [[Òbrôzk:Lambda calculus-Church numerals.png|144px|alt=|Programowanie komputerów|link=]] | [[Òbrôzk:Sorting quicksort anim.gif|144px|alt=|Algorytmika|link=]] |- | [[Òbrôzk:Activemarker2.PNG|144px|alt=|Sztuczna inteligencja|link=]] | [[Òbrôzk:Half Adder.svg|144px|alt=|Architektura komputera|link=]] |} <div class="thumbcaption">Infòrmatika zajimô sã teòreticznyma pòspòdlama infòrmacji, algòritmama ë architekturama ùkłôdów jã przerôbiôjãcëch a téż praktëcznëma technikama jich brëkòwaniô.</div> </div> </div> '''Infòrmatika''' ({{jãz.|en}} ''computer science'', ''computing'', ''computer engineering'', ''IT'', ''ICT''; {{jãz.|de}} ''Informatik'') – òbremié [[ùczba|ùczbë]] ë techniczi zajimającé sã przerôbianim infòrmacji. W praktice, infòrmatika zamëkô w se pòwielbã témów tikającëch kòmpùtrów, òd czësto abstraktny analizë algòritmów do barżi kònkretnëch, taczich jak np. jãzëczi programòwaniégò, soft-wôra, ë kómpùtrowi sprzãt a jich implementacjã w codniowim żëcym.<blockquote>''"Infòrmatika je tak samò ò kòmpùtrach jak astronomiô ò dalekwzorach"'' - [[Edsger Dijkstra]]</blockquote> == Niechtërné gónë brëkòwaniégò infòrmaticzi == ==== [[Òprogramòwanié]] ==== * [[Òperacyjny system]] * [[Przezérnik internetowi|Internetowi przezérnik]] * [[Editór tekstu]] * [[Firmware]] * [[Shareware]] * [[Freeware]] * [[Ôpen òprogramòwanié]] * [[Driver]] ==== [[Kómpùtrowi sprzãt|Sprzãt]] ==== * [[Kómpùter]] * [[CPU]] * [[Przédnô plata]] * [[Cwiardô plata]] * [[Òperacjowi wdôr]] * [[Nëk]] * [[Router]] * [[LAN]] * [[W-LAN]] ==== [[Internet]] ==== * [[Internetowô starna]] == Historiô infòrmaticzi == Nôwprzódné pòspòdle tegò, co stało sã infòrmatiką, bëłë rëchlë jak wëmëslënk nowotnégò cyfrowégò kòmpùtra. Maszinë do robieniô stałëch lëczbòwëch zadaniów, taczi jak lëczbòwnica, bëłë znóné ju w stôrodôwnoscë i pòmôgôłë w rechòwaniu, na przikłôd w wieleniu ë dzeleniu. Algòritmë do robieniô òbrechòwónków bëłë brëkòwóné ju w stôrodôwnoscë, jesz przed rozwijã zaawansowonégò kòmpùtrowégò sprzãtu. == Òbaczë téż == {{#categorytree:Infòrmatika|mode=pages}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Infòrmatika| ]] 4aar6sbvzqmw6mmv0jxk4pr6abrxicd Kaszëbë 0 1448 219566 218224 2026-10-19T12:52:44Z Terrus38 14026 219566 wikitext text/x-wiki {{Historiczny región infobox|Región=Kaszëbë|herb=POL Kaszuby COA.svg|fana=POL Kaszuby flag.svg|rodzôcz=Kaszëb|òdjimk=Wejrowo 2.jpg|opisënk_òdjimka=[[Wejrowò|Wejrowsczi]] rënk|kôrta=Kôrta Kraju Kaszëbów.jpg|państwa=[[Pòlskô]]|wôż_môl=[[Gduńsk]], [[Gdiniô]], [[Słëpsk]], [[Wejrowò]], [[Chònice]], [[Lãbórg]], [[Kòscérzna]], [[Bëtowò]], [[Kartuzë]], [[Pùck]]|czer_nr=+48 52, +48 58, +48 59}}{{Jiné znaczënczi}} '''Kaszëbë''' abò '''Kaszëbskô''' ({{jãz.|pl}} ''Kaszuby'', {{jãz.|la}} ''Cassubia''<ref>[http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_III/904 Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom III]</ref>, {{jãz.|de}} ''Kaschubei'' abò ''Kaschubien'') – kùlturowi i etnograficzny región leżący nad sztrądã pôłniowégò [[Bôłt]]u, part [[Pòmòrskô|Pòmòrsczi]]. Aùtochtonicznymi mieszkańcama ti zemi są [[Kaszëbi]] (pòtomkòwie [[Pòmòrzanie|Pòmòrzanów]]), chtërny ùżiwają [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczégò jãzëka]], jaczi mô w [[Pòlskô|Pòlsce]] òd 2005 rokù sztatus [[Òbéndowi jãzëk|regionalnégò jãzëka]]<ref>[https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20050170141 Ustawa z dnia 6 stycznia 2005 r. o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz o języku regionalnym]</ref>. Dzysdnia nen región òbjimô pòwiôtë: [[Kartësczi kréz|kartësczi]], [[Bëtowsczi kréz|bëtowsczi]], [[Lãbòrsczi kréz|lãbòrsczi]], [[Pùcczi kréz|pùcczi]], [[Gduńsczi kréz|gduńsczi]], [[Wejrowsczi kréz|wejrowsczi]], [[Stôłpsczi kréz|stôłpsczi]], [[Człëchòwsczi kréz|człëchòwsczi]], [[Kòscérsczi kréz|kòscérsczi]], [[Chònicczi kréz|chònicczi]] a téż gardë: [[Gdiniô|Gduńsk]], [[Gdiniô|Gdiniã]] i [[Sopòt]]<ref>[https://kaszebsko.com/mapa-kaszub ''Kôrta Kraju Kaszëbów / Mapa Kaszub | Kaszëbskô Jednota''] [online], kaszebsko.com [przëstãp 2021-03-23].</ref>. == Etimologiô miona == Òbstoją rozmajité hipòtezë na témie pòchòdzënkù pòzwë Kaszëbë. Mëslono sã nód tim ju w strzédnowiekù; z tegò cządu pòchòdzy hipòteza, nibë miono Kaszëbë (w fòrmie Casshubi) wëwòdzëło sã òd dłëdżich, szëroczich ruchnów, ùłożonëch w gùbë (hùbë), ztądka ''kasac hùbë'' mdzëło òznaczac ''ùkładac w gùbë''. Taczi przekôz pòjawił sã w [[Wiôlgòpòlskô kronika|wiôlgòpòlsczi kronice]], a za nią pòwtôrzôlë jã {{skr.|m.jin.}} [[Jón Dłëgòsz]] i [[Thomas Kantzow]]. Na hipòteza bëła jesz pòdtrzëmëwónô w XX wiekù. Jinszą wersjã zaczątkòwôł [[Krësztof Celestin Mróngòwiusz]], jaczi pòdôł w swòjim słowôrzu, że miono Kaszëbë pòchòdzy òd kòżëcha (szëba – kòżëch noszony na Kaszëbach). [[Wiktór Czajewsczi]] pòdôwôł, że ne miono pòchòdzy òd ''kòzô szëba'', równak na hipòteza ni nalazła pòpiarcô. [[Adóm Tadeùsz Narëszewicz]] wëwòdzył miono Kaszëbë òd Kizynów-Lutków ([[Chëżónie|Chëżónów]]), tj. Kiszëbów abò Kiszubów. Miemiecczi etnograf Franz Tetzner wëmienił czile bédënków pòchòdzënkù tegò miona, np. òd lëtewsczich słów ''kuzas'' (jup) i ''kuzabas'' (mô czile znaczënków: kòszik z òlszënowi kórë do zbiéraniégò jagòd, [[kłóda]] w wëtrëpie wëkùmòwónégò bóma i westrzédny dzél zôrna), małorusczégò ''kozub'' (òznaczenié ''kòsza'') i pòlsczich słów: ''kazub'', ''kozub'', ''kazubek'', ''kadłubek'' (kòsz z łëka abò kórë). [[Òbrôzk:Stanisław Kujot.png|mały|ks. [[Stanisłôw Kùjot]]|156x156px]] [[Szëmón Matuszôk]] wëprôwôdzył pòzwã ''Kaszëba'' z łacyńsczégò słowa ''casa'' (kasza), co z [[Miemiecczi jãzëk|miemiecką]] ''hubą'' miało dac ''kaszhuba''. Miało to òznaczac chëcz, le téż zemską własnotwò razã z chëczą kmiecô abò òbsadélcë. Zôs W. Hanow, jaczi na fòrmã ''Kaszëbów'' brëkòwôł miemiecczégò znankòwóniô ''die Kassabiten'', wëwòdzy jã òd tłëczeniô (bicô) kaszë, chtërna je jedurnym z przédnëch môltëchów Kaszëbów. Pònemù [[Hieronim Derdowsczi]] pòdôwô, że miono tej krajinë wëwòdzy sã òd kòzlënë, co roscë nad Łebą (''koszebe''). Jedną z nowòtnëch hipòtezów je bédënk, zaczątkowóny przez miemiecczégò slawistã [[Max Vasmer|Maxa]] [[Max Vasmer|Vasmera]], a rozwiniãti przez miemiecczégò badérë [[Heinrich Kunstmann|Heinricha Kunstmanna]]. Kunstmann zasugerowôł, że miono Kaszëbë wëwòdzy sã òd przódëczasnégò grecczégò lëdu Kasòpajów, chtërni zamieszcziwôlë Epir. Jegò zdaniã [[Słowianie]], co we wczasnym strzédnowiekù zasedlëlë [[Bałkańsczi Półòstrów]], zetknãlë sã z tą mionã, pò czim dzél z nich jã przejimnął i chlastnãła w wãdrówkã na nordã. Nôwiãkszą pòpùlarnotą westrzód badérów zwëskôł równak etimòlogiô zabédowônô przez ks. [[Stanisłôw Kùjot|Stanisława Kùjota]], gôdającô ò tim, że miono ti krajinë pòchòdzy òd jistnika ''kaszuby'', co znankòwôł „wòdë niebëno głãbòczé, wësoczą trawą òbrosłi”. === Òdmiana === {| class="wikitable" |+Òdmiana znankòwnika „kaszëbsczi” ! rowspan="2" | ! colspan="3" |Pòjedincznô lëczba ! colspan="2" |Wielnô lëczba |- !chłopsczi ôrt !białgłowsczi ôrt !dzecny ôrt !chłopskòpersónowi ôrt !niechłopskòpersónowi ôrt |- ![[Nazéwôcz]] |kaszëbsczi |kaszëbskô |kaszëbsczé |kaszëbsczi |kaszëbsczé |- ![[Rodzôcz]] |kaszëbsczégò |kaszëbsczi |kaszëbsczégò |kaszëbsczich |kaszëbsczich |- ![[Dôwôcz]] |kaszëbsczémù |kaszëbsczi |kaszëbsczémù |kaszëbsczim |kaszëbsczim |- ![[Winowôcz]] |kaszëbsczi / kaszëbsczégò |kaszëbską |kaszëbsczé |kaszëbsczich |kaszëbsczé |- ![[Nôrzãdzôcz]] |kaszëbsczim |kaszëbską |kaszëbsczim |kaszëbsczima |kaszëbsczima |- ![[Môlnik]] |kaszëbsczim |kaszëbsczi |kaszëbsczim |kaszëbsczich |kaszëbsczich |- ![[Wòłôcz]] |kaszëbsczi |kaszëbskô |kaszëbsczé |kaszëbsczi |kaszëbsczé |} == Symbòle == {{Apartny artikel|Nôrodny symból}} <gallery mode="packed"> Òbrôzk:CSB Flag.svg|[[Fana Kaszëbsczi|Kaszëbskô fana]] Òbrôzk:Kaszëbsczi Herb.png|Herb Kaszëb Òbrôzk:Traditional kashubian design example.png|[[Kaszëbsczi wësziwk]] </gallery> == Pòdzélënk Kaszëbsczi na regionë == Bënë dzysdniowi Kaszëbsczi je mòżlëwé wëapartnic 5 kùlturno-jãzëkòwëch regionów: # '''[[Norda]]''' – tradicyjnô òbéńda nordowòkaszëbsczich dialektów (krézë: pùcczi, wejrowsczi, lãbòrsczi) # '''Westrzódk''' – tradicyjnô òbéńda westrzédnokaszëbsczich dialektów ([[Kartësczi kréz]]) # '''Pôłnié''' – tradicëjnô òbéńda pôłniowòkaszëbsczich dialektów (dzélowò krézë: kòscersczi, chònicczi, tëchòlsczi) # '''Zôpôd''' – òbéńda chtërnô przed [[II swiatowô wòjna|II Swiatową Wòjną]] słëcha do Miemiecczi, a pò ny òsta przëznónô Pòlsczi Lëdowi Repùblice. Kaszëbi nie są tam procentowò tak trójną miészëzną jak na Nordze, Westrzódkù ë Pôłnim (dzélowò kréze: Lãbórg, Bëtowò) # '''Trzëgard''' – aglomeracëjô Gduńska, Gdini i Sopòtu. Jesz na zôczątkù XX-gò stolatégò jistniałë tam aùtochtoniczné dialektë kaszëbsczé: nordowòpòrénkòwé- wiôlgòkacczi, witomińsczi, sopòcczi; i pôłniowòpòrénkòwé: òlëwsczi, brzezënsczi, matarnsczi. == Grańcë Kaszëbsczi == [[Òbrôzk:Kôrta Kraju Kaszëbów.jpg|mały|300px|Kôrta Kraju Kaszëbów-aut.K.Ruda i M.Mayer]][[Òbrôzk:Porenkowo_Pomorsko_1.png|mały|Kôrta Pòrénkòwi Pòmòrsczi z zaznaczenim dzysdniowi kaszëbsczi òbéndë a zemi Słowińców]] Wëznaczenié greńców Kaszëbsczi je dosc problematiczną rzeczą, bò w ùszłoce Kaszëbskô nie bëła nigdë òbéńdą òkresloną administracyjno (w procëmnoce np. do Zôpadny czë Pòrénkòwi Pòmòrsczi). Drãgòscë dodôwô fakt, że greńce òbéndë zwóny "Kaszëbskô" przesëwałë sã w cygù stalatów na pòrénk. Czej w [[1238]] r. miono krôjnë "Cassubia" pòjawiło sã pierszi rôz w dokùmeńtach, òbjima òna dzél Zôpadny Pòmòrsczi. W tich czasach [[Słowianie]] z Pòrénkòwi Pòmòrsczi definitiwno nie mianowelë sã "Kaszëbama". Wespólnym mionã Nadbôłtowëch Słowianów midzë [[Wisła|Wisłą]] a [[Ódra|Ódrą]] bëło "Pòmòrzanie". [[Gerat Labùda]] (1991) napisôł równak, że na Pòmòrzu utwòrzëło są le jedno miono dlô zemi i lëdzy – Kaszëbë, ''Kaszuby''. Ten autor pisze téż, że na pòrénk wãdrowa dësza kaszëbiznë (jãzëk i zwëk), a nie kaszëbsczi lëdze, chòc tak niejedni to zmiłkòwò òpisywają. W 1880 rokù [[Wejrowò]] bëło ùznóny za stolëcã Kaszëbsczi Zemi. Dejade dzysô to prawie dzél Pòrénkòwi Pòmòrsczi je nôczãscy mianowóny "Kaszëbskô", sztërkama no miono je téż rozcygóné na pòrénkòwé zemie Zôpadny Pòmòrsczi (òkòlé [[Bëtowò|Bëtowa]], [[Lãbórg|Lãbòrga]], [[Łeba|Łebë]]). Dosc pòpùlarnym pòzdrzatkã je sfòrmùłowanié, że: "Kaszëbskô je tam, dze mieszkają (w grëpie) [[Kaszëbi]]". Próbë wëznaczeniô greńców Kaszëbsczi dokònôł [[Jan Mòrdawsczi]] w prôcë: "Geògrafia dzysészëch Kaszëbów" (1999). Do Kaszëbsczi zarechòwôł òn zemie, we chtërnëch wedle badérowaniów socjologów przënômni 1/3 lëdztwa są òsobë czëjącé sã Kaszëbama, abò dze mieszkô zacht wielëna Kaszëbów (je to przëtrôfk w trzech gardach: w [[Gduńsk|Gduńskù]], [[Gdiniô|Gdini]] ë [[Sopòt|Sopòtach]]). Wedle taczich kriteriów teritorium Kaszëbsczi òbjimô wiéchrzëznã kòl 6 200&nbsp;km<sup>2</sup> w [[gmina]]ch [[Wòjewództwo pòmòrsczé|pòmòrsczégò wòjewództwa]], a òsoblëwò: == Krézë == [[Òbrôzk:Gmina Stężyca, Poland - panoramio (60).jpg|mały|]] * '''[[Pùcczi kréz]]''': 1. Gard [[Hél]], 2. Gard [[Jastarniô]], 3. Gard [[Pùck]], 4. Gard [[Wiôlgô Wies]], 5. [[Gmina Kòsôkòwò]], 6. [[Gmina Krokòwa]], 7. [[Gmina Pùck]]. * '''[[Wejrowsczi kréz]]''': 1. Gard [[Réda]], 2. Gard [[Rëmiô]], 3. Gard [[Wejrowò]], 4. [[Gmina Chòczewò]] – part, 5. [[Gmina Gniewino]], 6. [[Gmina Lëniô]], 7. [[Gmina Lëzëno]], 8. [[Gmina Łãczëce]], 9. [[Gmina Szëmôłd]], 10. [[Gmina Wejrowò]]. * '''[[Lãbòrsczi kréz]]''' – part: 1. [[Gmina Céwice]] – part. 2. [[Nowô Wies]] 3. [[Gmina Wickò]] 4. [[Łeba|Gmina Łeba]] * '''[[Bëtowsczi kréz]]''' – part: 1. Gard [[Bëtowò]] ë [[Gmina Bëtowò]], 2. [[Gmina Czôrnô Dąbrówka]], 3. [[Gmina Lëpińce]], 4. [[Gmina Parchòwò]], 5. [[Gmina Tëchòmié]]. * '''[[Kartësczi kréz]]''': 1.Gard [[Kartuzë]] ë [[Gmina Kartuzë]], 2.Gard [[Żukòwò]] ë [[Gmina Żukòwò]], 3.[[Gmina Chmielno]], 4.[[Gmina Przedkòwò]], 5.[[Gmina Sëlëczëno]], 6.[[Gmina Srôkòjce]], 7.[[Gmina Somònino]]. * '''[[Kòscérsczi kréz]]''': 1. Gard [[Kòscérzëna]], 2. [[Gmina Kòscérzëna]], 3. [[Gmina Dzemiónë]], 4. [[Gmina Kôrsëno]] – part, 5. [[Gmina Lëpùsz]], 6. [[Gmina Nowô Karczma]] – part * '''[[Chònicczi kréz]]''' – part: 1. Gard [[Brusë]] ë [[Gmina Brusë]], 2. [[Gmina Chònice]] – nordowi part, 3. [[Gmina Kònarzënë]]. * [[Człëchòwsczi kréz]] – part: 1. [[Gmina Przechlewò]] – part. * '''Gard [[Gduńsk]]''', '''Gard [[Gdiniô]]''', '''Gard [[Sopòt]]''' Pòlemikã móże rodzëc sprawa teroczasnégò teritorialnégò òbjimù Kaszëbów. Òstało przëjãté, że: * drëżéń Kaszëbów robi na òbéńda Pòmòrzô, na chtërny na co dzéń, w miészim abò wikszim stãpniu, pòtrzebòwóny je [[kaszëbsczi jãzëk]]; * za Kaszëbë je przëjãtô òbéńda, na jaczi lëdze rechùjącé sã do ti spòlëznë robią przënômni trzecy dzél môlowégò lëdztwa i ten, dze nimò niewiôldżégò procenta w òbrëmienim dónégò zalëdzeniô wielota Kaszëbów je wiôlgô (np. we Gduńsku i Sopòce); No slédné kriterium pòzwòli, mòżebno, przesënąc greńce teroczasnëch Kaszëbów na zôchód, jakò że są znaczi, że w stronach pod [[Słëpsk]]iem procent [[Kaszëbi|Kaszëbów]] i swiąda kaszëbskòscë nëch terenów je znaczącô.[[Òbrôzk:Gdunsk_5.jpg|mały|Katédra w Gduńskù-Òlëwie, môl pòchòwaniô ksyżeców Pòrénkòwi Pòmòrsczi]] == Ekònomiô == [[Òbrôzk:Mechelinki, łódź rybacka.jpg|mały|left|[[Bôt]]]] Nôwicy lëdzy robi w sferze ùsłëgów. Wôżnéma wietwiama gòspòdarzënkù Kaszëb są: turistika, mòrskô industrëjô (òkrãtownie ë pòrtë),bùdowizna, rëbaczenié ë gbùrzëzna. Kaszëbi są téż bëlnyma stolôrzama i piekôrzama. Turistika rozwijô sã nad sztrądã [[Bôłt]]u, ale wiele turistów przëcygają téż pòjezérza i niechtërné gardë, np. [[Gduńsk]]. Do nôbarżi znónëch kùrortów ë wëpòczinkòwëch môlowòsców słëchają: [[Chmielno]], [[Jastarniô]], [[Leba]] i [[Sopòt]]. Niejedné rastauracëje, karczmë i gòscyńce pòdôwają dlô wanożników kaszëbsczé smaczczi: wãgòrzową zupã, [[czarwina|czarwinã]], [[plińce]] i jin. Mòże liczëc, że w przińdnëch latach wczasowëch chëczów ë agrokwatérów bãdze na Kaszëbach wicy. == Stón i òchróniô òkrãżégò == [[Òbrôzk:Phytoplankton bloom in the Baltic Sea (July 3, 2001).jpg|mały|Planktón na Bôłce òb lato 2001 rokù]] Jesz na zôczątkù lat dzewiãcdzesątych XX wiekù, z wëszłotë dzejnotë człowieka, na mòcno zagòspòdarzonëch òbéńdach Kaszëbów i przëlégłégò do nich [[Bôłt]]u bëłë w niebezpiekù wszëtczé dzélëczi òkrążégò, a òsoblëwò: hidrosfera, atmòsfera, wiérzk zemi, roscënizna i zwiérzãcy swiat. W wszelejaczich zakładach i chëczowëch gòspòdarztwach pòwstôwało wiele jindustriowégò i kòmùnalnégò sztokù, z chtërnégò znaczny dzél nie béł òbczëszcziwóné. Szkòdzało ùżëwanié w gbùrzenim wiôldzich miôrków szutów ë pestëcydów, ale téż z wëszłotë niegwôscëwégò zabezpieczeniô kòmùnalnégò i jindustriowégò sztokù doszło do tegò, że baro lëchi béł sanitarny stón rzéków, jezór a stëdni. W Stãgłi Wisle wszëtczé pòbiéróné próbczi wòdë bëłë za klasą czëstoscë fizykòchemiczné, a w 57% biologòwi. Mòcno zaczapóné bëłë: [[Reduniô]] a [[Wisła]] (Zgniłô Wisła), chtërné dotëgòwałë kòl 7000 hm³ sztokù na rok (100% wòdów III klasë czëstoscë fizykòchemiczné i 100% wòdów pòzaklasowëch biologòwò), a z jezór – Grabòwsczé, Karczemné, Klôsztórné, Garczin, Tëchómsczé i jinszi. Sanitarny stón wòdë pòbiéróné przez lëdztwò z wòdoprowôdników i ze stëdniów béł co sztërk lëchi. Stëdnie pùbliczné bëłë zaczapóné jaż w 80%. Trójmiescé, w chtërnym mieszkô wicy jak 750 000 lëdzy i mòcno rozwity je jindustrëjô, brëkùje baro wiele wòdë. Dłudżi czas bez ògrańczeniów bëłë wëzwëskiwónë pòdzémné wòdë. Przez przezmiarã eksploatacëji bëłë òne w znacznym gradze pòwëbieróné. Narëszonô bëła równowôga hidrologòwô. Pòd [[Gduńsk|Gduńskã]] i jegò òkòlém zrobił sã głãbòczi dół òbniżëniowi ò wiéchrzëznie bez mała 300&nbsp;km². Wòdë rzéków, chtërné mają wiele związków chemicznëch i w wiele za môłym gradze biologòwò òbczëszczoné kòmùnalné sztok, docérają do mòrza. Przez to òstała mòcno zatrëtô [[Gduńskô Hôwinga]]. Wiôldżi kwantum bakcylów glótowëch,chtërné ùnôszłë sã w wòdze ùniemòżniwało branié kąpiélë. We Władisławòwie – w czerënkù pôłniowò-pòrénszim òd pòrtu, w Nowim Pòrce i w [[Gdiniô|Gdini]] Òrłowie òd 64% do 92% pòbiérónëch próbków wòdë bëło za klasą abò w III klasë czëstoscë. Wiele kąpielëszczów mùszało bëc zamkłé. Tak bëło kòl [[Bôłt]]u w [[lëpińc]]u 2018 r. Òrganicznô materëjô a téż azot i fòsfór docérają do mòrza za pòstrzédzëzną rzéków. Ta rzôdzëzna, a téż wlewë òceanicznëch wòdów do [[Bôłt]]u i zmianë temperaturë wòdë prowadzą do periodnégò spôdaniégò abò rostu biomasë roscënów i zwiérzãtów w Gduńsczi Hôwindze i w ji sąsedztwie. W ùbògaconëch przez azot i fòsfór mòrzczich wòdach òsoblewò mòcno rozwijô sã planktón. Przez to na zôczątkù rosce kwantum òrganizmów, chtërné nim sã żëwią. Równak z czasã planktón sã tak rozrodzywô, że rëbë i jiné zwiérzãta nie są w sztãdze gò w całosce skònsumòwac. Nieżëwi planktón, chtëren òpôdô, przez dëgòwanié bakcylów rozkłôdô sã. Przez tã rzôdzëznã zmiésziwô sã kwantum krzisenia, a na dnie zjawiwô sã sarkòwòdzyk, chtëren trëje i wiele ôrtów rëbów mô ùniemòżlëwioné rozrodzywanié sã, a w skrôwnëch wëpôdkach to prowadzy do jich smiercy. Znaczny òbéńda Gduńsczi Głãbi bëła fùl sarkòwòdzyka. Na skùtk tich procesów w latach sédemdzesątëch i òsemdzesątëch nôwikszi zmianë nastałë w Pùcczi Hôwindze, nôsnôdszi i nôbarżi pòdajny na cësk zgnojeniów òbéńdze Gduńsczi Hôwindżi. [[Pùcczi kréz]] mô przë tim wësoczi wskôzywôcz zachòrzeniô lëdzy na reka. W Pùcczi Hôwindze nazebrało sã wiele trëjącëch związków to i jidealny czedës nierzchòwiszczé dlô wiele ôrtów rëbów stracëło swòją wôżnotã. Prawie ju nie bëło [[lasfòr]]a, [[Brzóna|brzónë]], [[wãgòrz]]a abò [[łosos]]a. Ù wiele rëbów bëło widzec znanczi chòrobów, do chtërnëch doprowadzało biwanié w zgnojonym òkrãżém. Wiôldzim zagrożeniém dlô mòrzczich wodów są wëcéczi sërégò òléju.Przëmiérno – 1 tona sërégò òléju pòòkriwô cenką légą wiéchrzëznã 12 km². Temù też nie dzëwi nas chùtkô jinterwencëjô przënôléżnëch mòrzczich służbów w wëpôdkù, wezmë na to awarëji przërëchtënków w bazé rzôdczëch òpôłów abò karëwôrtnégò zdrzëcaniô przez niejedné òkrãtë balastowëch wodów, w chtërnëch są resztczi sërégò òléju. W zurbanizowani conie gduńsczi krôjnë baro mòcno bëła zatrëtô atmòsféra. Przëłoziwałë sã do te wielny wërobné zakładë, a téż chëczowé gòspòdarztwa i tërlëkòwô rësznota. W pôrãdzesąt òsoblëwò ùprzikrzonëch dlô òkrążégò zakładach („Sarkòpòl”, rafinerëjô, elektrocepłowniô, cëkrowniô i jiné) pòwstôwało 264 000 ton parzënów i 59 000 ton gazowëch zaczapaniów na rok. Jindustria, gbùrzenié, transpòrt i jiné partë gòspòdarzënkù, a téż chëczowé gòspòdarztwa są pòczątkiem rozmaitégò szlachù òdpôdków, chtërné zgromadzoné w wëznaczonëch placach zajimają wiedno wikszi rëmie, a to przëłożiwô sã do degradacëji wiéchrzëznë zemi. Samé leno jindustriowé òdpôdczi, jak np. fòsfògipsë, sëpny pòpiołë ë szlaczi z energeticzi i cepłownictwa a téż mineralné parzënë nazebróné w wòjewództwie do 2003 rokù, wôżą przeszło 21 mln ton, a pòòkrëłë òbéńdã kòl 2,6&nbsp;km². Są stolemné òlérë z nalézeniém placów na wësëpiska smieców, bò na nich mòże żëc np. [[szpańsczi slënik]]. Té wësëpiska,chtërné jistnieją, są ju wnetka czësto wëzwëskóné, a na ùmôlowanié nowëch nié ma zgòdë lëdztwa, chtërno mieszkô w sąsedztwie bédowónëch môlów. Degradacëji òkrążégò, chtërna robi pòkroczi człowiek nie przëzérô sã pasywno, le podjimô corôz barzi skùtkòwné kroczi sparłãczoné z jegò óchrónią. Jinwesticjowé wëdôwczi na óchróniã òkrążégò i gòspòdarzënk wòdny pòstãpno rosną. Np. w 2005 rokù w całim pòmòrzczim wòjewództwie wëniosłë òglowò 2 329 mln zł, przë tim na óchróniã wiodra bëło przeznaczoné 34,2 mln zł, na sztokòwi gòspòdarzënk i óchróniô wòdów 1 624 mln zł,na gòspòdarzënk òdpôdkama, òchróniô i doprowadzenié wôrtnotë ùżëtny zemiów jak bëło przódë, a téż pòdzemnëch a wiéchrzëznowëch wòdów 27,7 mln zł, na wòdny gòspòdarzënk 50,6 mln zł. W latach 1990–2005 bëło rëszoné abò rozbùdwóné pôrãdzesąt kòmùnalnëch i jindustriowëch òbczëszczalniów sztokù. Jedna z nôwikszëch òbczëszczalniów – w Dãbògòrzim – zbiérô sztok z òbéńdë, na chtërné mieszkô kòl 400 000 lëdzy (z [[Gdiniô|Gdini]], [[Sopòt]]u, [[Rëmiô|Rëmi]], [[Réda|Rédë]], [[Wejrowò|Wejerowa]]). Òbczëszczalniô w [[Swôrzewò|Swôrzewie]] zbiérô i òbczëszcziwô sztok z [[Pùck]]a, [[Wiôlgô Wies|Wiôldżi Wsë]] i całégò Hélsczégò Półòstrowa. Pòdług [[Jan Mòrdawsczi|Jana Mòrdawsczégò]] (1999) òbéńda Kaszëbów je mało zatrëtô, òkòma przëmiérzno tamsamnëma jezorama i môlama, jak téż niechtërnëma kawałkama rzéków. Pòmôgô to rozwicu turisticzi. Bôczënk przërzesziwô sã tu do òchrónë przërodnégò òkrãżégò. Wërazã tegò je założenié parków i rezerwatów, ùznanié niechtërnëch òbiektów żëwy i miartwy przërodë za pamiątczi przërodë. Na Kaszëbach je cziledzesąt rezerwatów. Bliskò 1000 òbiektów pònazwóno mionama pamiątków przërodë (pòjedińczé drzewa, karna drzéw, aleje, [[Diôbli kam|eraticzi]] i jiné). == Media == [[Òbrôzk:Radio Kaszëbë.png|mały|[[Radio Kaszëbë]]]] [[Òbrôzk:Pomerania logo.svg|mały|cządnik spòlëznowò-kùlturalny [[Pomerania (cządnik)|Pomerania]]]] [[Òbrôzk:Mòje Stronë logo.png|mały|pòrtal internetowi [[Mòje Stronë (mojestrone.com)|Mòje Stronë]] (mojestrone.com)]] Niechtërné kaszëbsczé media: {{Kòlumnë|em=18|1= ;jistniejącé * [[Radio Kaszëbë]] – pierszô w dzejach [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbskòjãzëcznô]] radiowô rozsélnica, sprawny òd gòdnika 2004 rokù ** ''Na bôłtach ë w bòrach'' – kaszëbskòjãzëczny radiowi magazyn [[Pòlsczé Radio Gduńsk|Radia Gduńsk]] * [[Pomerania (cządnik)|Pomerania]] – spòlëzno-kùlturowi miesãcznik wëdôwóny òd 1963 rokù przez [[Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié]] * [[Mòje Stronë (mojestrone.com)]] – [[Internet|internetowi]] pòrtal czësto pò kaszëbskù * [[Kurierbytowski.com.pl]] – [[Internet|internetowi]] cządnik, czedës dzélã pò kaszëbskù * [[Gazetakaszubska.org]] – pòlskòjãzëkòwô internetowô starna o pòmòrsczich wiadomòscach * [[Magazynkaszuby.pl]] – jinternetowi magazyn ò regionie, wëdarzeniach i historie Kaszëb * Kartuzy.info – môlowi jinternetowi serwis kartësczégò krézu * Koscierski.info – môlowi jinternetowi serwis kòscérsczégò krézu * Express kaszubski ({{jãz.|csb}} ''Kaszëbsczi Ekspres'') – môlowi jinternetowi serwis w [[Kartuzë|Kartëzach]] * Kurier Kaszubski ({{jãz.|csb}} ''Kaszëbsczi Kùriéra'') – môlowi tidzenik wëdôwóny na terenie kartësczégò i kòscérsczégò krézu * [[TV Półwysep|Telewizja Półwysep]] ({{jãz.|csb}} ''Zdrzélnik Półòstrów'') – môlowi zdrzélnik przëstãpnô na całczich Kaszëbach. * [[Twoja Telewizja Morska]] ({{jãz.|csb}} ''Twójô Mòrskô Telewizjô'') – môlowi zdrzélnik emitującô prògramë w kaszëbsczim jãzëkù * Kościerski Express ({{jãz.|csb}} ''Kòscérsczi Ekspres'') – kòscérsczé internetowé pismiono tématiczno sparłãczonô z westrzédnëch Kaszëb * NordaInfo.pl – òbéndowi wëdowiédny pòrtal nordowëch Kaszëb. * Szwajcaria-Kaszubska.pl – serwis, jaczi zajmô sã regionã i wëdarzeniama z Kaszëb ;nijistniejącé * [[Gryf (cządnik, 1908–1934)]] * [[Klëka (cządnik, 1937–1939)]] * [[Gazeta Kartuska (1922–1939)]] – magazyn [[Kaszëbskô Szwajcariô|Kaszëbsczi Szwajcarii]] * [[CSB TV]] – pierszô w dzejach kaszëbskô telewizjô * ''[[Rodnô Zemia (telewizyjny program)|Rodnô zemia]]'', ''[[Farwë Kaszëb (TVP3 Gduńsk)|Farwë Kaszëb]]'' i ''[[Tedë jo]]'' (biéżno) – kaszëbskòjãzëczné magazynë nadôwôné na antenie [[TVP3 Gduńsk]]. * [[Òdroda (1999–2006)|Òdroda]] – kaszëbskòjãzëczné nieregùlarné pismiono, wëdôwóny w latach 1999–2006 * [[Głos Kaszub]] }} == Znóny lëdze == Lëdze pòchôdający z Kaszëbsczi (w dzysdniowëch grańcach), abò z nią zrzeszony: {{Kòlumnë|em=24|1= * [[Witóld Bòbrowsczi]] – pisôrz, artista, szkólny * [[Andrzéj Bronk]] – filozof * [[Jerzi Łisk]] – pòeta, mùzykańt i spiéwôk * [[Klémãs Bronk]] – pòlitikôrz, zakłôdôrz TOW Gryf Kaszubski/Gryf Pomorski * [[Arnóld Chrapkòwsczi]] – ksądz, generał Paulinów * [[Kónstantin Dominik]] – biskùp * [[Günter Grass]] – runita * [[Sylwiô Gruchała]] – florecëstka * [[Józef Jankòwsczi]] – ksądz, błogòsławiony Kòscoła rzimskòkatolëcczégò * [[Thomas Kantzow]] – pisôrz, pòeta * [[Benedikt Karczewsczi]] – chemik, doktor jinżinéra * [[Kadzmiérz Klawiter]] – pòlitikôrz * [[Riszard Kraùza]] – biznesman * [[Gerat Labùda]] – dzejownik * [[Czesłôw Lang]] – kòłownik * [[Aleksander Majkòwsczi]] – pisôrz, pòeta * [[Marión Majkòwsczi]] – architekt, pisôrz * [[Macéj Miecznikòwsczi]] – spiewôk * [[Rafał Mohr]] – aktór * [[Paul Nipkow]] – wënalôzôrz * [[Róman Paszka]] – żéglôrz * [[Janusz Reiter]] – diplomata * [[Józef Rogala Wëbicczi]] – ùsôdzca słowów pòlsczégò nôrodnégò himna * [[Jarosłôw Sellin]] – pòlitikôrz * [[Danuta Szténka]] – aktorka * [[Abdón Strëszôk]] – profesor weterinaryjnëch nôùków * [[Bruno Sënôk]] – socjologa, profesor * [[Władisłôw Szulëst]] – ksądz, dzejopisôrz * [[Donôld Tusk]] – pòlitikôrz * [[Edmùnd Wnuk-Lipińsczi]] – socjologa * [[Andrzéj Wrońsczi]] – biôtkôrz * [[Bernat Zëchta]] – ksądz, słowôrznik * [[Marta Żmùda-Trzebiatowskô]] – aktorka }} == Òbaczë téż == {{Col3 |col1= {{Pòdobnô pòzwa|Kaszëbë (wiele znaczeniów)}} |col2= === Sparłãczoné témë === * [[Pòmòrskô]], [[Zôpadnô Pòmòrskô]] * [[Gôchë]] * [[Kòcéwskô]] * [[Krajnô]] * [[Bòrowiôcë]] * [[Zôbòrskô Zemia]] * [[Słowińcë]] |col3= === Kaszëbizna === {{#categorytree:Kaszëbizna|hideroot=on|mode=pages}} }} == Lëteratura == * J. Borzyszkowski, J. Mordawski, J. Treder: Historia, geografia, język i piśmiennictwo Kaszubów; J. Bòrzëszkòwsczi, J. Mòrdawsczi, J. Tréder: Historia, geògrafia, jãzëk i pismienizna Kaszëbów, Wëdowizna M. Rôżok przë wespółrobòce z Institutã Kaszëbsczim, [[Gduńsk]] 1999. * Geograficzny atlas świata. 2 / [red. prowadz. Zofia Cukierska et al.]. Adres wydaw. Warszawa : Państ. Przedsiębiorstwo Wydaw. Kartograficznych im. Eugeniusza Romera, 1991. (Kaszuby) * [[Jan Mòrdawsczi]]: Geografia Kaszub/Geògrafia Kaszëb. dolmaczënk: Ida Czajinô, Róman Drzéżdżón, Marian Jelińsczi, Karól Rhode, Gdańsk Wydawn. Zrzeszenia Kaszubsko-Pomorskiego, Gduńsk 2008. * Kaszëbë: Pojezierze Kaszubskie 1:50 000 / red. Urszula Wojciechowska, Tomasz Płatek, Katarzyna Bischoff ; treść turyst. [oprac.] Michał Kucharski, Anna Dalida, Blanka Lach ; tekst Anna Klimko ; zdj. Jacek Sztolcman [et al.] ; nazewnictwo kasz. Jerzy Treder ; Pracownia Kartograficzna Carta Blanca, Warszawa 2002 (Napis: pierwsza mapa po kaszubsku). * Agnieszka Dobrowolska. ''O nazwie Kaszuby''. „Onomastica”. t. IV, 1958. * [[Bernat Zëchta]]: Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej, Ossolineum, Wrocław – Warszawa – Kraków 1968, tom II, ss. 145–146. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} * https://kaszubskidladzieci.pl/lekcja/mieszkamy_na_kaszubach/film/mieszkamy_na_kaszubach * https://forum.mountblade.info/threads/kaszuby-czyli-kasz%C3%ABb%C3%AB-chce-wam-przybli%C5%BCy%C4%87.19497/ * https://gospodyni.com.pl/dzialy/swiat-po-kaszubsku * https://moje-morze.pl/slow-kilka-o-regionie-kaszubskim/ * [http://www.gdynia.kaszubi.pl/images/dodatkowe/ZKP%20Szczecin/plansza_2.pdf Kaszuby ...] {{Kòntrola}} {{Pòrtal}} [[Kategòrëjô:Kaszëbë| ]] [[Kategòrëjô:Regionë Pòlsczi]] iwyeyb8mb2fwmtwr19p1gn0dg6rqojy 219699 219566 2026-10-19T16:44:06Z Terrus38 14026 219699 wikitext text/x-wiki {{Historiczny región infobox|Región=Kaszëbë|herb=POL Kaszuby COA.svg|fana=POL Kaszuby flag.svg|rodzôcz=Kaszëb|òdjimk=Wejrowo 2.jpg|opisënk_òdjimka=[[Wejrowò|Wejrowsczi]] rënk|kôrta=Kôrta Kraju Kaszëbów.jpg|państwa=[[Pòlskô]]|wôż_môl=[[Gduńsk]], [[Gdiniô]], [[Słëpsk]], [[Wejrowò]], [[Chònice]], [[Lãbórg]], [[Kòscérzna]], [[Bëtowò]], [[Kartuzë]], [[Pùck]]|czer_nr=+48 52, +48 58, +48 59}}{{Jiné znaczënczi}} '''Kaszëbë''' abò '''Kaszëbskô''' ({{jãz.|pl}} ''Kaszuby'', {{jãz.|la}} ''Cassubia''<ref>[http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_III/904 Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom III]</ref>, {{jãz.|de}} ''Kaschubei'' abò ''Kaschubien'') – kùlturowi i etnograficzny región leżący nad sztrądã pôłniowégò [[Bôłt]]u, part [[Pòmòrskô|Pòmòrsczi]]. Aùtochtonicznymi mieszkańcama ti zemi są [[Kaszëbi]] (pòtomkòwie [[Pòmòrzanie|Pòmòrzanów]]), chtërny ùżiwają [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczégò jãzëka]], jaczi mô w [[Pòlskô|Pòlsce]] òd 2005 rokù sztatus [[Òbéndowi jãzëk|regionalnégò jãzëka]]<ref>[https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20050170141 Ustawa z dnia 6 stycznia 2005 r. o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz o języku regionalnym]</ref>. Dzysdnia nen región òbjimô pòwiôtë: [[Kartësczi kréz|kartësczi]], [[Bëtowsczi kréz|bëtowsczi]], [[Lãbòrsczi kréz|lãbòrsczi]], [[Pùcczi kréz|pùcczi]], [[Gduńsczi kréz|gduńsczi]], [[Wejrowsczi kréz|wejrowsczi]], [[Stôłpsczi kréz|stôłpsczi]], [[Człëchòwsczi kréz|człëchòwsczi]], [[Kòscérsczi kréz|kòscérsczi]], [[Chònicczi kréz|chònicczi]] a téż gardë: [[Gdiniô|Gduńsk]], [[Gdiniô|Gdiniã]] i [[Sopòt]]<ref>[https://kaszebsko.com/mapa-kaszub ''Kôrta Kraju Kaszëbów / Mapa Kaszub | Kaszëbskô Jednota''] [online], kaszebsko.com [przëstãp 2021-03-23].</ref>. == Etimologiô miona == Òbstoją rozmajité hipòtezë na témie pòchòdzënkù pòzwë Kaszëbë. Mëslono sã nód tim ju w strzédnowiekù; z tegò cządu pòchòdzy hipòteza, nibë miono Kaszëbë (w fòrmie Casshubi) wëwòdzëło sã òd dłëdżich, szëroczich ruchnów, ùłożonëch w gùbë (hùbë), ztądka ''kasac hùbë'' mdzëło òznaczac ''ùkładac w gùbë''. Taczi przekôz pòjawił sã w [[Wiôlgòpòlskô kronika|wiôlgòpòlsczi kronice]], a za nią pòwtôrzôlë jã {{skr.|m.jin.}} [[Jón Dłëgòsz]] i [[Thomas Kantzow]]. Na hipòteza bëła jesz pòdtrzëmëwónô w XX wiekù. Jinszą wersjã zaczątkòwôł [[Krësztof Celestin Mróngòwiusz]], jaczi pòdôł w swòjim słowôrzu, że miono Kaszëbë pòchòdzy òd kòżëcha (szëba – kòżëch noszony na Kaszëbach). [[Wiktór Czajewsczi]] pòdôwôł, że ne miono pòchòdzy òd ''kòzô szëba'', równak na hipòteza ni nalazła pòpiarcô. [[Adóm Tadeùsz Narëszewicz]] wëwòdzył miono Kaszëbë òd Kizynów-Lutków ([[Chëżónie|Chëżónów]]), tj. Kiszëbów abò Kiszubów. Miemiecczi etnograf Franz Tetzner wëmienił czile bédënków pòchòdzënkù tegò miona, np. òd lëtewsczich słów ''kuzas'' (jup) i ''kuzabas'' (mô czile znaczënków: kòszik z òlszënowi kórë do zbiéraniégò jagòd, [[kłóda]] w wëtrëpie wëkùmòwónégò bóma i westrzédny dzél zôrna), małorusczégò ''kozub'' (òznaczenié ''kòsza'') i pòlsczich słów: ''kazub'', ''kozub'', ''kazubek'', ''kadłubek'' (kòsz z łëka abò kórë). [[Òbrôzk:Stanisław Kujot.png|mały|ks. [[Stanisłôw Kùjot]]|156x156px]] [[Szëmón Matuszôk]] wëprôwôdzył pòzwã ''Kaszëba'' z łacyńsczégò słowa ''casa'' (kasza), co z [[Miemiecczi jãzëk|miemiecką]] ''hubą'' miało dac ''kaszhuba''. Miało to òznaczac chëcz, le téż zemską własnotwò razã z chëczą kmiecô abò òbsadélcë. Zôs W. Hanow, jaczi na fòrmã ''Kaszëbów'' brëkòwôł miemiecczégò znankòwóniô ''die Kassabiten'', wëwòdzy jã òd tłëczeniô (bicô) kaszë, chtërna je jedurnym z przédnëch môltëchów Kaszëbów. Pònemù [[Hieronim Derdowsczi]] pòdôwô, że miono tej krajinë wëwòdzy sã òd kòzlënë, co roscë nad Łebą (''koszebe''). Jedną z nowòtnëch hipòtezów je bédënk, zaczątkowóny przez miemiecczégò slawistã [[Max Vasmer|Maxa]] [[Max Vasmer|Vasmera]], a rozwiniãti przez miemiecczégò badérë [[Heinrich Kunstmann|Heinricha Kunstmanna]]. Kunstmann zasugerowôł, że miono Kaszëbë wëwòdzy sã òd przódëczasnégò grecczégò lëdu Kasòpajów, chtërni zamieszcziwôlë Epir. Jegò zdaniã [[Słowianie]], co we wczasnym strzédnowiekù zasedlëlë [[Bałkańsczi Półòstrów]], zetknãlë sã z tą mionã, pò czim dzél z nich jã przejimnął i chlastnãła w wãdrówkã na nordã. Nôwiãkszą pòpùlarnotą westrzód badérów zwëskôł równak etimòlogiô zabédowônô przez ks. [[Stanisłôw Kùjot|Stanisława Kùjota]], gôdającô ò tim, że miono ti krajinë pòchòdzy òd jistnika ''kaszuby'', co znankòwôł „wòdë niebëno głãbòczé, wësoczą trawą òbrosłi”. === Òdmiana === {| class="wikitable" |+Òdmiana znankòwnika „kaszëbsczi” ! rowspan="2" | ! colspan="3" |Pòjedincznô lëczba ! colspan="2" |Wielnô lëczba |- !chłopsczi ôrt !białgłowsczi ôrt !dzecny ôrt !chłopskòpersónowi ôrt !niechłopskòpersónowi ôrt |- ![[Nazéwôcz]] |kaszëbsczi |kaszëbskô |kaszëbsczé |kaszëbsczi |kaszëbsczé |- ![[Rodzôcz]] |kaszëbsczégò |kaszëbsczi |kaszëbsczégò |kaszëbsczich |kaszëbsczich |- ![[Dôwôcz]] |kaszëbsczémù |kaszëbsczi |kaszëbsczémù |kaszëbsczim |kaszëbsczim |- ![[Winowôcz]] |kaszëbsczi / kaszëbsczégò |kaszëbską |kaszëbsczé |kaszëbsczich |kaszëbsczé |- ![[Nôrzãdzôcz]] |kaszëbsczim |kaszëbską |kaszëbsczim |kaszëbsczima |kaszëbsczima |- ![[Môlnik]] |kaszëbsczim |kaszëbsczi |kaszëbsczim |kaszëbsczich |kaszëbsczich |- ![[Wòłôcz]] |kaszëbsczi |kaszëbskô |kaszëbsczé |kaszëbsczi |kaszëbsczé |} == Symbòle == {{Apartny artikel|Nôrodny symból}} <gallery mode="packed"> Òbrôzk:CSB Flag.svg|[[Fana Kaszëbsczi|Kaszëbskô fana]] Òbrôzk:Kaszëbsczi Herb.png|Herb Kaszëb Òbrôzk:Traditional kashubian design example.png|[[Kaszëbsczi wësziwk]] </gallery> == Pòdzélënk Kaszëbsczi na regionë == Bënë dzysdniowi Kaszëbsczi je mòżlëwé wëapartnic 5 kùlturno-jãzëkòwëch regionów: # '''[[Norda]]''' – tradicyjnô òbéńda nordowòkaszëbsczich dialektów (krézë: pùcczi, wejrowsczi, lãbòrsczi) # '''Westrzódk''' – tradicyjnô òbéńda westrzédnokaszëbsczich dialektów ([[Kartësczi kréz]]) # '''Pôłnié''' – tradicëjnô òbéńda pôłniowòkaszëbsczich dialektów (dzélowò krézë: kòscersczi, chònicczi, tëchòlsczi) # '''Zôpôd''' – òbéńda chtërnô przed [[II swiatowô wòjna|II Swiatową Wòjną]] słëcha do Miemiecczi, a pò ny òsta przëznónô Pòlsczi Lëdowi Repùblice. Kaszëbi nie są tam procentowò tak trójną miészëzną jak na Nordze, Westrzódkù ë Pôłnim (dzélowò kréze: Lãbórg, Bëtowò) # '''Trzëgard''' – aglomeracëjô Gduńska, Gdini i Sopòtu. Jesz na zôczątkù XX-gò stolatégò jistniałë tam aùtochtoniczné dialektë kaszëbsczé: nordowòpòrénkòwé- wiôlgòkacczi, witomińsczi, sopòcczi; i pôłniowòpòrénkòwé: òlëwsczi, brzezënsczi, matarnsczi. == Grańcë Kaszëbsczi == [[Òbrôzk:Kôrta Kraju Kaszëbów.jpg|mały|300px|Kôrta Kraju Kaszëbów-aut.K.Ruda i M.Mayer]][[Òbrôzk:Porenkowo_Pomorsko_1.png|mały|Kôrta Pòrénkòwi Pòmòrsczi z zaznaczenim dzysdniowi kaszëbsczi òbéndë a zemi Słowińców]] Wëznaczenié greńców Kaszëbsczi je dosc problematiczną rzeczą, bò w ùszłoce Kaszëbskô nie bëła nigdë òbéńdą òkresloną administracyjno (w procëmnoce np. do Zôpadny czë Pòrénkòwi Pòmòrsczi). Drãgòscë dodôwô fakt, że greńce òbéndë zwóny "Kaszëbskô" przesëwałë sã w cygù stalatów na pòrénk. Czej w [[1238]] r. miono krôjnë "Cassubia" pòjawiło sã pierszi rôz w dokùmeńtach, òbjima òna dzél Zôpadny Pòmòrsczi. W tich czasach [[Słowianie]] z Pòrénkòwi Pòmòrsczi definitiwno nie mianowelë sã "Kaszëbama". Wespólnym mionã Nadbôłtowëch Słowianów midzë [[Wisła|Wisłą]] a [[Ódra|Ódrą]] bëło "Pòmòrzanie". [[Gerat Labùda]] (1991) napisôł równak, że na Pòmòrzu utwòrzëło są le jedno miono dlô zemi i lëdzy – Kaszëbë, ''Kaszuby''. Ten autor pisze téż, że na pòrénk wãdrowa dësza kaszëbiznë (jãzëk i zwëk), a nie kaszëbsczi lëdze, chòc tak niejedni to zmiłkòwò òpisywają. W 1880 rokù [[Wejrowò]] bëło ùznóny za stolëcã Kaszëbsczi Zemi. Dejade dzysô to prawie dzél Pòrénkòwi Pòmòrsczi je nôczãscy mianowóny "Kaszëbskô", sztërkama no miono je téż rozcygóné na pòrénkòwé zemie Zôpadny Pòmòrsczi (òkòlé [[Bëtowò|Bëtowa]], [[Lãbórg|Lãbòrga]], [[Łeba|Łebë]]). Dosc pòpùlarnym pòzdrzatkã je sfòrmùłowanié, że: "Kaszëbskô je tam, dze mieszkają (w grëpie) [[Kaszëbi]]". Próbë wëznaczeniô greńców Kaszëbsczi dokònôł [[Jan Mòrdawsczi]] w prôcë: "Geògrafia dzysészëch Kaszëbów" (1999). Do Kaszëbsczi zarechòwôł òn zemie, we chtërnëch wedle badérowaniów socjologów przënômni 1/3 lëdztwa są òsobë czëjącé sã Kaszëbama, abò dze mieszkô zacht wielëna Kaszëbów (je to przëtrôfk w trzech gardach: w [[Gduńsk|Gduńskù]], [[Gdiniô|Gdini]] ë [[Sopòt|Sopòtach]]). Wedle taczich kriteriów teritorium Kaszëbsczi òbjimô wiéchrzëznã kòl 6 200&nbsp;km<sup>2</sup> w [[gmina]]ch [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczégò wòjewództwa]], a òsoblëwò: == Krézë == [[Òbrôzk:Gmina Stężyca, Poland - panoramio (60).jpg|mały|]] * '''[[Pùcczi kréz]]''': 1. Gard [[Hél]], 2. Gard [[Jastarniô]], 3. Gard [[Pùck]], 4. Gard [[Wiôlgô Wies]], 5. [[Gmina Kòsôkòwò]], 6. [[Gmina Krokòwa]], 7. [[Gmina Pùck]]. * '''[[Wejrowsczi kréz]]''': 1. Gard [[Réda]], 2. Gard [[Rëmiô]], 3. Gard [[Wejrowò]], 4. [[Gmina Chòczewò]] – part, 5. [[Gmina Gniewino]], 6. [[Gmina Lëniô]], 7. [[Gmina Lëzëno]], 8. [[Gmina Łãczëce]], 9. [[Gmina Szëmôłd]], 10. [[Gmina Wejrowò]]. * '''[[Lãbòrsczi kréz]]''' – part: 1. [[Gmina Céwice]] – part. 2. [[Nowô Wies]] 3. [[Gmina Wickò]] 4. [[Łeba|Gmina Łeba]] * '''[[Bëtowsczi kréz]]''' – part: 1. Gard [[Bëtowò]] ë [[Gmina Bëtowò]], 2. [[Gmina Czôrnô Dąbrówka]], 3. [[Gmina Lëpińce]], 4. [[Gmina Parchòwò]], 5. [[Gmina Tëchòmié]]. * '''[[Kartësczi kréz]]''': 1.Gard [[Kartuzë]] ë [[Gmina Kartuzë]], 2.Gard [[Żukòwò]] ë [[Gmina Żukòwò]], 3.[[Gmina Chmielno]], 4.[[Gmina Przedkòwò]], 5.[[Gmina Sëlëczëno]], 6.[[Gmina Srôkòjce]], 7.[[Gmina Somònino]]. * '''[[Kòscérsczi kréz]]''': 1. Gard [[Kòscérzëna]], 2. [[Gmina Kòscérzëna]], 3. [[Gmina Dzemiónë]], 4. [[Gmina Kôrsëno]] – part, 5. [[Gmina Lëpùsz]], 6. [[Gmina Nowô Karczma]] – part * '''[[Chònicczi kréz]]''' – part: 1. Gard [[Brusë]] ë [[Gmina Brusë]], 2. [[Gmina Chònice]] – nordowi part, 3. [[Gmina Kònarzënë]]. * [[Człëchòwsczi kréz]] – part: 1. [[Gmina Przechlewò]] – part. * '''Gard [[Gduńsk]]''', '''Gard [[Gdiniô]]''', '''Gard [[Sopòt]]''' Pòlemikã móże rodzëc sprawa teroczasnégò teritorialnégò òbjimù Kaszëbów. Òstało przëjãté, że: * drëżéń Kaszëbów robi na òbéńda Pòmòrzô, na chtërny na co dzéń, w miészim abò wikszim stãpniu, pòtrzebòwóny je [[kaszëbsczi jãzëk]]; * za Kaszëbë je przëjãtô òbéńda, na jaczi lëdze rechùjącé sã do ti spòlëznë robią przënômni trzecy dzél môlowégò lëdztwa i ten, dze nimò niewiôldżégò procenta w òbrëmienim dónégò zalëdzeniô wielota Kaszëbów je wiôlgô (np. we Gduńsku i Sopòce); No slédné kriterium pòzwòli, mòżebno, przesënąc greńce teroczasnëch Kaszëbów na zôchód, jakò że są znaczi, że w stronach pod [[Słëpsk]]iem procent [[Kaszëbi|Kaszëbów]] i swiąda kaszëbskòscë nëch terenów je znaczącô.[[Òbrôzk:Gdunsk_5.jpg|mały|Katédra w Gduńskù-Òlëwie, môl pòchòwaniô ksyżeców Pòrénkòwi Pòmòrsczi]] == Ekònomiô == [[Òbrôzk:Mechelinki, łódź rybacka.jpg|mały|left|[[Bôt]]]] Nôwicy lëdzy robi w sferze ùsłëgów. Wôżnéma wietwiama gòspòdarzënkù Kaszëb są: turistika, mòrskô industrëjô (òkrãtownie ë pòrtë),bùdowizna, rëbaczenié ë gbùrzëzna. Kaszëbi są téż bëlnyma stolôrzama i piekôrzama. Turistika rozwijô sã nad sztrądã [[Bôłt]]u, ale wiele turistów przëcygają téż pòjezérza i niechtërné gardë, np. [[Gduńsk]]. Do nôbarżi znónëch kùrortów ë wëpòczinkòwëch môlowòsców słëchają: [[Chmielno]], [[Jastarniô]], [[Leba]] i [[Sopòt]]. Niejedné rastauracëje, karczmë i gòscyńce pòdôwają dlô wanożników kaszëbsczé smaczczi: wãgòrzową zupã, [[czarwina|czarwinã]], [[plińce]] i jin. Mòże liczëc, że w przińdnëch latach wczasowëch chëczów ë agrokwatérów bãdze na Kaszëbach wicy. == Stón i òchróniô òkrãżégò == [[Òbrôzk:Phytoplankton bloom in the Baltic Sea (July 3, 2001).jpg|mały|Planktón na Bôłce òb lato 2001 rokù]] Jesz na zôczątkù lat dzewiãcdzesątych XX wiekù, z wëszłotë dzejnotë człowieka, na mòcno zagòspòdarzonëch òbéńdach Kaszëbów i przëlégłégò do nich [[Bôłt]]u bëłë w niebezpiekù wszëtczé dzélëczi òkrążégò, a òsoblëwò: hidrosfera, atmòsfera, wiérzk zemi, roscënizna i zwiérzãcy swiat. W wszelejaczich zakładach i chëczowëch gòspòdarztwach pòwstôwało wiele jindustriowégò i kòmùnalnégò sztokù, z chtërnégò znaczny dzél nie béł òbczëszcziwóné. Szkòdzało ùżëwanié w gbùrzenim wiôldzich miôrków szutów ë pestëcydów, ale téż z wëszłotë niegwôscëwégò zabezpieczeniô kòmùnalnégò i jindustriowégò sztokù doszło do tegò, że baro lëchi béł sanitarny stón rzéków, jezór a stëdni. W Stãgłi Wisle wszëtczé pòbiéróné próbczi wòdë bëłë za klasą czëstoscë fizykòchemiczné, a w 57% biologòwi. Mòcno zaczapóné bëłë: [[Reduniô]] a [[Wisła]] (Zgniłô Wisła), chtërné dotëgòwałë kòl 7000 hm³ sztokù na rok (100% wòdów III klasë czëstoscë fizykòchemiczné i 100% wòdów pòzaklasowëch biologòwò), a z jezór – Grabòwsczé, Karczemné, Klôsztórné, Garczin, Tëchómsczé i jinszi. Sanitarny stón wòdë pòbiéróné przez lëdztwò z wòdoprowôdników i ze stëdniów béł co sztërk lëchi. Stëdnie pùbliczné bëłë zaczapóné jaż w 80%. Trójmiescé, w chtërnym mieszkô wicy jak 750 000 lëdzy i mòcno rozwity je jindustrëjô, brëkùje baro wiele wòdë. Dłudżi czas bez ògrańczeniów bëłë wëzwëskiwónë pòdzémné wòdë. Przez przezmiarã eksploatacëji bëłë òne w znacznym gradze pòwëbieróné. Narëszonô bëła równowôga hidrologòwô. Pòd [[Gduńsk|Gduńskã]] i jegò òkòlém zrobił sã głãbòczi dół òbniżëniowi ò wiéchrzëznie bez mała 300&nbsp;km². Wòdë rzéków, chtërné mają wiele związków chemicznëch i w wiele za môłym gradze biologòwò òbczëszczoné kòmùnalné sztok, docérają do mòrza. Przez to òstała mòcno zatrëtô [[Gduńskô Hôwinga]]. Wiôldżi kwantum bakcylów glótowëch,chtërné ùnôszłë sã w wòdze ùniemòżniwało branié kąpiélë. We Władisławòwie – w czerënkù pôłniowò-pòrénszim òd pòrtu, w Nowim Pòrce i w [[Gdiniô|Gdini]] Òrłowie òd 64% do 92% pòbiérónëch próbków wòdë bëło za klasą abò w III klasë czëstoscë. Wiele kąpielëszczów mùszało bëc zamkłé. Tak bëło kòl [[Bôłt]]u w [[lëpińc]]u 2018 r. Òrganicznô materëjô a téż azot i fòsfór docérają do mòrza za pòstrzédzëzną rzéków. Ta rzôdzëzna, a téż wlewë òceanicznëch wòdów do [[Bôłt]]u i zmianë temperaturë wòdë prowadzą do periodnégò spôdaniégò abò rostu biomasë roscënów i zwiérzãtów w Gduńsczi Hôwindze i w ji sąsedztwie. W ùbògaconëch przez azot i fòsfór mòrzczich wòdach òsoblewò mòcno rozwijô sã planktón. Przez to na zôczątkù rosce kwantum òrganizmów, chtërné nim sã żëwią. Równak z czasã planktón sã tak rozrodzywô, że rëbë i jiné zwiérzãta nie są w sztãdze gò w całosce skònsumòwac. Nieżëwi planktón, chtëren òpôdô, przez dëgòwanié bakcylów rozkłôdô sã. Przez tã rzôdzëznã zmiésziwô sã kwantum krzisenia, a na dnie zjawiwô sã sarkòwòdzyk, chtëren trëje i wiele ôrtów rëbów mô ùniemòżlëwioné rozrodzywanié sã, a w skrôwnëch wëpôdkach to prowadzy do jich smiercy. Znaczny òbéńda Gduńsczi Głãbi bëła fùl sarkòwòdzyka. Na skùtk tich procesów w latach sédemdzesątëch i òsemdzesątëch nôwikszi zmianë nastałë w Pùcczi Hôwindze, nôsnôdszi i nôbarżi pòdajny na cësk zgnojeniów òbéńdze Gduńsczi Hôwindżi. [[Pùcczi kréz]] mô przë tim wësoczi wskôzywôcz zachòrzeniô lëdzy na reka. W Pùcczi Hôwindze nazebrało sã wiele trëjącëch związków to i jidealny czedës nierzchòwiszczé dlô wiele ôrtów rëbów stracëło swòją wôżnotã. Prawie ju nie bëło [[lasfòr]]a, [[Brzóna|brzónë]], [[wãgòrz]]a abò [[łosos]]a. Ù wiele rëbów bëło widzec znanczi chòrobów, do chtërnëch doprowadzało biwanié w zgnojonym òkrãżém. Wiôldzim zagrożeniém dlô mòrzczich wodów są wëcéczi sërégò òléju.Przëmiérno – 1 tona sërégò òléju pòòkriwô cenką légą wiéchrzëznã 12 km². Temù też nie dzëwi nas chùtkô jinterwencëjô przënôléżnëch mòrzczich służbów w wëpôdkù, wezmë na to awarëji przërëchtënków w bazé rzôdczëch òpôłów abò karëwôrtnégò zdrzëcaniô przez niejedné òkrãtë balastowëch wodów, w chtërnëch są resztczi sërégò òléju. W zurbanizowani conie gduńsczi krôjnë baro mòcno bëła zatrëtô atmòsféra. Przëłoziwałë sã do te wielny wërobné zakładë, a téż chëczowé gòspòdarztwa i tërlëkòwô rësznota. W pôrãdzesąt òsoblëwò ùprzikrzonëch dlô òkrążégò zakładach („Sarkòpòl”, rafinerëjô, elektrocepłowniô, cëkrowniô i jiné) pòwstôwało 264 000 ton parzënów i 59 000 ton gazowëch zaczapaniów na rok. Jindustria, gbùrzenié, transpòrt i jiné partë gòspòdarzënkù, a téż chëczowé gòspòdarztwa są pòczątkiem rozmaitégò szlachù òdpôdków, chtërné zgromadzoné w wëznaczonëch placach zajimają wiedno wikszi rëmie, a to przëłożiwô sã do degradacëji wiéchrzëznë zemi. Samé leno jindustriowé òdpôdczi, jak np. fòsfògipsë, sëpny pòpiołë ë szlaczi z energeticzi i cepłownictwa a téż mineralné parzënë nazebróné w wòjewództwie do 2003 rokù, wôżą przeszło 21 mln ton, a pòòkrëłë òbéńdã kòl 2,6&nbsp;km². Są stolemné òlérë z nalézeniém placów na wësëpiska smieców, bò na nich mòże żëc np. [[szpańsczi slënik]]. Té wësëpiska,chtërné jistnieją, są ju wnetka czësto wëzwëskóné, a na ùmôlowanié nowëch nié ma zgòdë lëdztwa, chtërno mieszkô w sąsedztwie bédowónëch môlów. Degradacëji òkrążégò, chtërna robi pòkroczi człowiek nie przëzérô sã pasywno, le podjimô corôz barzi skùtkòwné kroczi sparłãczoné z jegò óchrónią. Jinwesticjowé wëdôwczi na óchróniã òkrążégò i gòspòdarzënk wòdny pòstãpno rosną. Np. w 2005 rokù w całim pòmòrzczim wòjewództwie wëniosłë òglowò 2 329 mln zł, przë tim na óchróniã wiodra bëło przeznaczoné 34,2 mln zł, na sztokòwi gòspòdarzënk i óchróniô wòdów 1 624 mln zł,na gòspòdarzënk òdpôdkama, òchróniô i doprowadzenié wôrtnotë ùżëtny zemiów jak bëło przódë, a téż pòdzemnëch a wiéchrzëznowëch wòdów 27,7 mln zł, na wòdny gòspòdarzënk 50,6 mln zł. W latach 1990–2005 bëło rëszoné abò rozbùdwóné pôrãdzesąt kòmùnalnëch i jindustriowëch òbczëszczalniów sztokù. Jedna z nôwikszëch òbczëszczalniów – w Dãbògòrzim – zbiérô sztok z òbéńdë, na chtërné mieszkô kòl 400 000 lëdzy (z [[Gdiniô|Gdini]], [[Sopòt]]u, [[Rëmiô|Rëmi]], [[Réda|Rédë]], [[Wejrowò|Wejerowa]]). Òbczëszczalniô w [[Swôrzewò|Swôrzewie]] zbiérô i òbczëszcziwô sztok z [[Pùck]]a, [[Wiôlgô Wies|Wiôldżi Wsë]] i całégò Hélsczégò Półòstrowa. Pòdług [[Jan Mòrdawsczi|Jana Mòrdawsczégò]] (1999) òbéńda Kaszëbów je mało zatrëtô, òkòma przëmiérzno tamsamnëma jezorama i môlama, jak téż niechtërnëma kawałkama rzéków. Pòmôgô to rozwicu turisticzi. Bôczënk przërzesziwô sã tu do òchrónë przërodnégò òkrãżégò. Wërazã tegò je założenié parków i rezerwatów, ùznanié niechtërnëch òbiektów żëwy i miartwy przërodë za pamiątczi przërodë. Na Kaszëbach je cziledzesąt rezerwatów. Bliskò 1000 òbiektów pònazwóno mionama pamiątków przërodë (pòjedińczé drzewa, karna drzéw, aleje, [[Diôbli kam|eraticzi]] i jiné). == Media == [[Òbrôzk:Radio Kaszëbë.png|mały|[[Radio Kaszëbë]]]] [[Òbrôzk:Pomerania logo.svg|mały|cządnik spòlëznowò-kùlturalny [[Pomerania (cządnik)|Pomerania]]]] [[Òbrôzk:Mòje Stronë logo.png|mały|pòrtal internetowi [[Mòje Stronë (mojestrone.com)|Mòje Stronë]] (mojestrone.com)]] Niechtërné kaszëbsczé media: {{Kòlumnë|em=18|1= ;jistniejącé * [[Radio Kaszëbë]] – pierszô w dzejach [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbskòjãzëcznô]] radiowô rozsélnica, sprawny òd gòdnika 2004 rokù ** ''Na bôłtach ë w bòrach'' – kaszëbskòjãzëczny radiowi magazyn [[Pòlsczé Radio Gduńsk|Radia Gduńsk]] * [[Pomerania (cządnik)|Pomerania]] – spòlëzno-kùlturowi miesãcznik wëdôwóny òd 1963 rokù przez [[Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié]] * [[Mòje Stronë (mojestrone.com)]] – [[Internet|internetowi]] pòrtal czësto pò kaszëbskù * [[Kurierbytowski.com.pl]] – [[Internet|internetowi]] cządnik, czedës dzélã pò kaszëbskù * [[Gazetakaszubska.org]] – pòlskòjãzëkòwô internetowô starna o pòmòrsczich wiadomòscach * [[Magazynkaszuby.pl]] – jinternetowi magazyn ò regionie, wëdarzeniach i historie Kaszëb * Kartuzy.info – môlowi jinternetowi serwis kartësczégò krézu * Koscierski.info – môlowi jinternetowi serwis kòscérsczégò krézu * Express kaszubski ({{jãz.|csb}} ''Kaszëbsczi Ekspres'') – môlowi jinternetowi serwis w [[Kartuzë|Kartëzach]] * Kurier Kaszubski ({{jãz.|csb}} ''Kaszëbsczi Kùriéra'') – môlowi tidzenik wëdôwóny na terenie kartësczégò i kòscérsczégò krézu * [[TV Półwysep|Telewizja Półwysep]] ({{jãz.|csb}} ''Zdrzélnik Półòstrów'') – môlowi zdrzélnik przëstãpnô na całczich Kaszëbach. * [[Twoja Telewizja Morska]] ({{jãz.|csb}} ''Twójô Mòrskô Telewizjô'') – môlowi zdrzélnik emitującô prògramë w kaszëbsczim jãzëkù * Kościerski Express ({{jãz.|csb}} ''Kòscérsczi Ekspres'') – kòscérsczé internetowé pismiono tématiczno sparłãczonô z westrzédnëch Kaszëb * NordaInfo.pl – òbéndowi wëdowiédny pòrtal nordowëch Kaszëb. * Szwajcaria-Kaszubska.pl – serwis, jaczi zajmô sã regionã i wëdarzeniama z Kaszëb ;nijistniejącé * [[Gryf (cządnik, 1908–1934)]] * [[Klëka (cządnik, 1937–1939)]] * [[Gazeta Kartuska (1922–1939)]] – magazyn [[Kaszëbskô Szwajcariô|Kaszëbsczi Szwajcarii]] * [[CSB TV]] – pierszô w dzejach kaszëbskô telewizjô * ''[[Rodnô Zemia (telewizyjny program)|Rodnô zemia]]'', ''[[Farwë Kaszëb (TVP3 Gduńsk)|Farwë Kaszëb]]'' i ''[[Tedë jo]]'' (biéżno) – kaszëbskòjãzëczné magazynë nadôwôné na antenie [[TVP3 Gduńsk]]. * [[Òdroda (1999–2006)|Òdroda]] – kaszëbskòjãzëczné nieregùlarné pismiono, wëdôwóny w latach 1999–2006 * [[Głos Kaszub]] }} == Znóny lëdze == Lëdze pòchôdający z Kaszëbsczi (w dzysdniowëch grańcach), abò z nią zrzeszony: {{Kòlumnë|em=24|1= * [[Witóld Bòbrowsczi]] – pisôrz, artista, szkólny * [[Andrzéj Bronk]] – filozof * [[Jerzi Łisk]] – pòeta, mùzykańt i spiéwôk * [[Klémãs Bronk]] – pòlitikôrz, zakłôdôrz TOW Gryf Kaszubski/Gryf Pomorski * [[Arnóld Chrapkòwsczi]] – ksądz, generał Paulinów * [[Kónstantin Dominik]] – biskùp * [[Günter Grass]] – runita * [[Sylwiô Gruchała]] – florecëstka * [[Józef Jankòwsczi]] – ksądz, błogòsławiony Kòscoła rzimskòkatolëcczégò * [[Thomas Kantzow]] – pisôrz, pòeta * [[Benedikt Karczewsczi]] – chemik, doktor jinżinéra * [[Kadzmiérz Klawiter]] – pòlitikôrz * [[Riszard Kraùza]] – biznesman * [[Gerat Labùda]] – dzejownik * [[Czesłôw Lang]] – kòłownik * [[Aleksander Majkòwsczi]] – pisôrz, pòeta * [[Marión Majkòwsczi]] – architekt, pisôrz * [[Macéj Miecznikòwsczi]] – spiewôk * [[Rafał Mohr]] – aktór * [[Paul Nipkow]] – wënalôzôrz * [[Róman Paszka]] – żéglôrz * [[Janusz Reiter]] – diplomata * [[Józef Rogala Wëbicczi]] – ùsôdzca słowów pòlsczégò nôrodnégò himna * [[Jarosłôw Sellin]] – pòlitikôrz * [[Danuta Szténka]] – aktorka * [[Abdón Strëszôk]] – profesor weterinaryjnëch nôùków * [[Bruno Sënôk]] – socjologa, profesor * [[Władisłôw Szulëst]] – ksądz, dzejopisôrz * [[Donôld Tusk]] – pòlitikôrz * [[Edmùnd Wnuk-Lipińsczi]] – socjologa * [[Andrzéj Wrońsczi]] – biôtkôrz * [[Bernat Zëchta]] – ksądz, słowôrznik * [[Marta Żmùda-Trzebiatowskô]] – aktorka }} == Òbaczë téż == {{Col3 |col1= {{Pòdobnô pòzwa|Kaszëbë (wiele znaczeniów)}} |col2= === Sparłãczoné témë === * [[Pòmòrskô]], [[Zôpadnô Pòmòrskô]] * [[Gôchë]] * [[Kòcéwskô]] * [[Krajnô]] * [[Bòrowiôcë]] * [[Zôbòrskô Zemia]] * [[Słowińcë]] |col3= === Kaszëbizna === {{#categorytree:Kaszëbizna|hideroot=on|mode=pages}} }} == Lëteratura == * J. Borzyszkowski, J. Mordawski, J. Treder: Historia, geografia, język i piśmiennictwo Kaszubów; J. Bòrzëszkòwsczi, J. Mòrdawsczi, J. Tréder: Historia, geògrafia, jãzëk i pismienizna Kaszëbów, Wëdowizna M. Rôżok przë wespółrobòce z Institutã Kaszëbsczim, [[Gduńsk]] 1999. * Geograficzny atlas świata. 2 / [red. prowadz. Zofia Cukierska et al.]. Adres wydaw. Warszawa : Państ. Przedsiębiorstwo Wydaw. Kartograficznych im. Eugeniusza Romera, 1991. (Kaszuby) * [[Jan Mòrdawsczi]]: Geografia Kaszub/Geògrafia Kaszëb. dolmaczënk: Ida Czajinô, Róman Drzéżdżón, Marian Jelińsczi, Karól Rhode, Gdańsk Wydawn. Zrzeszenia Kaszubsko-Pomorskiego, Gduńsk 2008. * Kaszëbë: Pojezierze Kaszubskie 1:50 000 / red. Urszula Wojciechowska, Tomasz Płatek, Katarzyna Bischoff ; treść turyst. [oprac.] Michał Kucharski, Anna Dalida, Blanka Lach ; tekst Anna Klimko ; zdj. Jacek Sztolcman [et al.] ; nazewnictwo kasz. Jerzy Treder ; Pracownia Kartograficzna Carta Blanca, Warszawa 2002 (Napis: pierwsza mapa po kaszubsku). * Agnieszka Dobrowolska. ''O nazwie Kaszuby''. „Onomastica”. t. IV, 1958. * [[Bernat Zëchta]]: Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej, Ossolineum, Wrocław – Warszawa – Kraków 1968, tom II, ss. 145–146. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} * https://kaszubskidladzieci.pl/lekcja/mieszkamy_na_kaszubach/film/mieszkamy_na_kaszubach * https://forum.mountblade.info/threads/kaszuby-czyli-kasz%C3%ABb%C3%AB-chce-wam-przybli%C5%BCy%C4%87.19497/ * https://gospodyni.com.pl/dzialy/swiat-po-kaszubsku * https://moje-morze.pl/slow-kilka-o-regionie-kaszubskim/ * [http://www.gdynia.kaszubi.pl/images/dodatkowe/ZKP%20Szczecin/plansza_2.pdf Kaszuby ...] {{Kòntrola}} {{Pòrtal}} [[Kategòrëjô:Kaszëbë| ]] [[Kategòrëjô:Regionë Pòlsczi]] pz6l2b55uwi9m1qbm8euwtql6v5574z 219708 219699 2026-10-19T16:47:51Z Terrus38 14026 219708 wikitext text/x-wiki {{Historiczny región infobox|Región=Kaszëbë|herb=POL Kaszuby COA.svg|fana=POL Kaszuby flag.svg|rodzôcz=Kaszëb|òdjimk=Wejrowo 2.jpg|opisënk_òdjimka=[[Wejrowò|Wejrowsczi]] rënk|kôrta=Kôrta Kraju Kaszëbów.jpg|państwa=[[Pòlskô]]|wôż_môl=[[Gduńsk]], [[Gdiniô]], [[Słëpsk]], [[Wejrowò]], [[Chònice]], [[Lãbórg]], [[Kòscérzna]], [[Bëtowò]], [[Kartuzë]], [[Pùck]]|czer_nr=+48 52, +48 58, +48 59}}{{Jiné znaczënczi}} '''Kaszëbë''' abò '''Kaszëbskô''' ({{jãz.|pl}} ''Kaszuby'', {{jãz.|la}} ''Cassubia''<ref>[http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_III/904 Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom III]</ref>, {{jãz.|de}} ''Kaschubei'' abò ''Kaschubien'') – kùlturowi i etnograficzny región leżący nad sztrądã pôłniowégò [[Bôłt]]u, part [[Pòmòrskô|Pòmòrsczi]]. Aùtochtonicznymi mieszkańcama ti zemi są [[Kaszëbi]] (pòtomkòwie [[Pòmòrzanie|Pòmòrzanów]]), chtërny ùżiwają [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczégò jãzëka]], jaczi mô w [[Pòlskô|Pòlsce]] òd 2005 rokù sztatus [[Òbéndowi jãzëk|regionalnégò jãzëka]]<ref>[https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20050170141 Ustawa z dnia 6 stycznia 2005 r. o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz o języku regionalnym]</ref>. Dzysdnia nen región òbjimô pòwiôtë: [[Kartësczi kréz|kartësczi]], [[Bëtowsczi kréz|bëtowsczi]], [[Lãbòrsczi kréz|lãbòrsczi]], [[Pùcczi kréz|pùcczi]], [[Gduńsczi kréz|gduńsczi]], [[Wejrowsczi kréz|wejrowsczi]], [[Stôłpsczi kréz|stôłpsczi]], [[Człëchòwsczi kréz|człëchòwsczi]], [[Kòscérsczi kréz|kòscérsczi]], [[Chònicczi kréz|chònicczi]] a téż gardë: [[Gdiniô|Gduńsk]], [[Gdiniô|Gdiniã]] i [[Sopòt]]<ref>[https://kaszebsko.com/mapa-kaszub ''Kôrta Kraju Kaszëbów / Mapa Kaszub | Kaszëbskô Jednota''] [online], kaszebsko.com [przëstãp 2021-03-23].</ref>. == Etimologiô miona == Òbstoją rozmajité hipòtezë na témie pòchòdzënkù pòzwë Kaszëbë. Mëslono sã nód tim ju w strzédnowiekù; z tegò cządu pòchòdzy hipòteza, nibë miono Kaszëbë (w fòrmie Casshubi) wëwòdzëło sã òd dłëdżich, szëroczich ruchnów, ùłożonëch w gùbë (hùbë), ztądka ''kasac hùbë'' mdzëło òznaczac ''ùkładac w gùbë''. Taczi przekôz pòjawił sã w [[Wiôlgòpòlskô kronika|wiôlgòpòlsczi kronice]], a za nią pòwtôrzôlë jã {{skr.|m.jin.}} [[Jón Dłëgòsz]] i [[Thomas Kantzow]]. Na hipòteza bëła jesz pòdtrzëmëwónô w XX wiekù. Jinszą wersjã zaczątkòwôł [[Krësztof Celestin Mróngòwiusz]], jaczi pòdôł w swòjim słowôrzu, że miono Kaszëbë pòchòdzy òd kòżëcha (szëba – kòżëch noszony na Kaszëbach). [[Wiktór Czajewsczi]] pòdôwôł, że ne miono pòchòdzy òd ''kòzô szëba'', równak na hipòteza ni nalazła pòpiarcô. [[Adóm Tadeùsz Narëszewicz]] wëwòdzył miono Kaszëbë òd Kizynów-Lutków ([[Chëżónie|Chëżónów]]), tj. Kiszëbów abò Kiszubów. Miemiecczi etnograf Franz Tetzner wëmienił czile bédënków pòchòdzënkù tegò miona, np. òd lëtewsczich słów ''kuzas'' (jup) i ''kuzabas'' (mô czile znaczënków: kòszik z òlszënowi kórë do zbiéraniégò jagòd, [[kłóda]] w wëtrëpie wëkùmòwónégò bóma i westrzédny dzél zôrna), małorusczégò ''kozub'' (òznaczenié ''kòsza'') i pòlsczich słów: ''kazub'', ''kozub'', ''kazubek'', ''kadłubek'' (kòsz z łëka abò kórë). [[Òbrôzk:Stanisław Kujot.png|mały|ks. [[Stanisłôw Kùjot]]|156x156px]] [[Szëmón Matuszôk]] wëprôwôdzył pòzwã ''Kaszëba'' z łacyńsczégò słowa ''casa'' (kasza), co z [[Miemiecczi jãzëk|miemiecką]] ''hubą'' miało dac ''kaszhuba''. Miało to òznaczac chëcz, le téż zemską własnotwò razã z chëczą kmiecô abò òbsadélcë. Zôs W. Hanow, jaczi na fòrmã ''Kaszëbów'' brëkòwôł miemiecczégò znankòwóniô ''die Kassabiten'', wëwòdzy jã òd tłëczeniô (bicô) kaszë, chtërna je jedurnym z przédnëch môltëchów Kaszëbów. Pònemù [[Hieronim Derdowsczi]] pòdôwô, że miono tej krajinë wëwòdzy sã òd kòzlënë, co roscë nad Łebą (''koszebe''). Jedną z nowòtnëch hipòtezów je bédënk, zaczątkowóny przez miemiecczégò slawistã [[Max Vasmer|Maxa]] [[Max Vasmer|Vasmera]], a rozwiniãti przez miemiecczégò badérë [[Heinrich Kunstmann|Heinricha Kunstmanna]]. Kunstmann zasugerowôł, że miono Kaszëbë wëwòdzy sã òd przódëczasnégò grecczégò lëdu Kasòpajów, chtërni zamieszcziwôlë Epir. Jegò zdaniã [[Słowianie]], co we wczasnym strzédnowiekù zasedlëlë [[Bałkańsczi Półòstrów]], zetknãlë sã z tą mionã, pò czim dzél z nich jã przejimnął i chlastnãła w wãdrówkã na nordã. Nôwiãkszą pòpùlarnotą westrzód badérów zwëskôł równak etimòlogiô zabédowônô przez ks. [[Stanisłôw Kùjot|Stanisława Kùjota]], gôdającô ò tim, że miono ti krajinë pòchòdzy òd jistnika ''kaszuby'', co znankòwôł „wòdë niebëno głãbòczé, wësoczą trawą òbrosłi”. === Òdmiana === {| class="wikitable" |+Òdmiana znankòwnika „kaszëbsczi” ! rowspan="2" | ! colspan="3" |Pòjedincznô lëczba ! colspan="2" |Wielnô lëczba |- !chłopsczi ôrt !białgłowsczi ôrt !dzecny ôrt !chłopskòpersónowi ôrt !niechłopskòpersónowi ôrt |- ![[Nazéwôcz]] |kaszëbsczi |kaszëbskô |kaszëbsczé |kaszëbsczi |kaszëbsczé |- ![[Rodzôcz]] |kaszëbsczégò |kaszëbsczi |kaszëbsczégò |kaszëbsczich |kaszëbsczich |- ![[Dôwôcz]] |kaszëbsczémù |kaszëbsczi |kaszëbsczémù |kaszëbsczim |kaszëbsczim |- ![[Winowôcz]] |kaszëbsczi / kaszëbsczégò |kaszëbską |kaszëbsczé |kaszëbsczich |kaszëbsczé |- ![[Nôrzãdzôcz]] |kaszëbsczim |kaszëbską |kaszëbsczim |kaszëbsczima |kaszëbsczima |- ![[Môlnik]] |kaszëbsczim |kaszëbsczi |kaszëbsczim |kaszëbsczich |kaszëbsczich |- ![[Wòłôcz]] |kaszëbsczi |kaszëbskô |kaszëbsczé |kaszëbsczi |kaszëbsczé |} == Symbòle == {{Apartny artikel|Nôrodny symból}} <gallery mode="packed"> Òbrôzk:CSB Flag.svg|[[Fana Kaszëbsczi|Kaszëbskô fana]] Òbrôzk:Kaszëbsczi Herb.png|Herb Kaszëb Òbrôzk:Traditional kashubian design example.png|[[Kaszëbsczi wësziwk]] </gallery> == Pòdzélënk Kaszëbsczi na regionë == Bënë dzysdniowi Kaszëbsczi je mòżlëwé wëapartnic 5 kùlturno-jãzëkòwëch regionów: # '''[[Norda]]''' – tradicyjnô òbéńda nordowòkaszëbsczich dialektów (krézë: pùcczi, wejrowsczi, lãbòrsczi) # '''Westrzódk''' – tradicyjnô òbéńda westrzédnokaszëbsczich dialektów ([[Kartësczi kréz]]) # '''Pôłnié''' – tradicëjnô òbéńda pôłniowòkaszëbsczich dialektów (dzélowò krézë: kòscersczi, chònicczi, tëchòlsczi) # '''Zôpôd''' – òbéńda chtërnô przed [[II swiatowô wòjna|II Swiatową Wòjną]] słëcha do Miemiecczi, a pò ny òsta przëznónô Pòlsczi Lëdowi Repùblice. Kaszëbi nie są tam procentowò tak trójną miészëzną jak na Nordze, Westrzódkù ë Pôłnim (dzélowò kréze: Lãbórg, Bëtowò) # '''Trzëgard''' – aglomeracëjô Gduńska, Gdini i Sopòtu. Jesz na zôczątkù XX-gò stolatégò jistniałë tam aùtochtoniczné dialektë kaszëbsczé: nordowòpòrénkòwé- wiôlgòkacczi, witomińsczi, sopòcczi; i pôłniowòpòrénkòwé: òlëwsczi, brzezënsczi, matarnsczi. == Grańcë Kaszëbsczi == [[Òbrôzk:Kôrta Kraju Kaszëbów.jpg|mały|300px|Kôrta Kraju Kaszëbów-aut.K.Ruda i M.Mayer]][[Òbrôzk:Porenkowo_Pomorsko_1.png|mały|Kôrta Pòrénkòwi Pòmòrsczi z zaznaczenim dzysdniowi kaszëbsczi òbéndë a zemi Słowińców]] Wëznaczenié greńców Kaszëbsczi je dosc problematiczną rzeczą, bò w ùszłoce Kaszëbskô nie bëła nigdë òbéńdą òkresloną administracyjno (w procëmnoce np. do Zôpadny czë Pòrénkòwi Pòmòrsczi). Drãgòscë dodôwô fakt, że greńce òbéndë zwóny "Kaszëbskô" przesëwałë sã w cygù stalatów na pòrénk. Czej w [[1238]] r. miono krôjnë "Cassubia" pòjawiło sã pierszi rôz w dokùmeńtach, òbjima òna dzél Zôpadny Pòmòrsczi. W tich czasach [[Słowianie]] z Pòrénkòwi Pòmòrsczi definitiwno nie mianowelë sã "Kaszëbama". Wespólnym mionã Nadbôłtowëch Słowianów midzë [[Wisła|Wisłą]] a [[Ódra|Ódrą]] bëło "Pòmòrzanie". [[Gerat Labùda]] (1991) napisôł równak, że na Pòmòrzu utwòrzëło są le jedno miono dlô zemi i lëdzy – Kaszëbë, ''Kaszuby''. Ten autor pisze téż, że na pòrénk wãdrowa dësza kaszëbiznë (jãzëk i zwëk), a nie kaszëbsczi lëdze, chòc tak niejedni to zmiłkòwò òpisywają. W 1880 rokù [[Wejrowò]] bëło ùznóny za stolëcã Kaszëbsczi Zemi. Dejade dzysô to prawie dzél Pòrénkòwi Pòmòrsczi je nôczãscy mianowóny "Kaszëbskô", sztërkama no miono je téż rozcygóné na pòrénkòwé zemie Zôpadny Pòmòrsczi (òkòlé [[Bëtowò|Bëtowa]], [[Lãbórg|Lãbòrga]], [[Łeba|Łebë]]). Dosc pòpùlarnym pòzdrzatkã je sfòrmùłowanié, że: "Kaszëbskô je tam, dze mieszkają (w grëpie) [[Kaszëbi]]". Próbë wëznaczeniô greńców Kaszëbsczi dokònôł [[Jan Mòrdawsczi]] w prôcë: "Geògrafia dzysészëch Kaszëbów" (1999). Do Kaszëbsczi zarechòwôł òn zemie, we chtërnëch wedle badérowaniów socjologów przënômni 1/3 lëdztwa są òsobë czëjącé sã Kaszëbama, abò dze mieszkô zacht wielëna Kaszëbów (je to przëtrôfk w trzech gardach: w [[Gduńsk|Gduńskù]], [[Gdiniô|Gdini]] ë [[Sopòt|Sopòtach]]). Wedle taczich kriteriów teritorium Kaszëbsczi òbjimô wiéchrzëznã kòl 6 200&nbsp;km<sup>2</sup> w [[gmina]]ch [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczégò wòjewództwa]], a òsoblëwò: == Krézë == [[Òbrôzk:Gmina Stężyca, Poland - panoramio (60).jpg|mały|]] * '''[[Pùcczi kréz]]''': 1. Gard [[Hél]], 2. Gard [[Jastarniô]], 3. Gard [[Pùck]], 4. Gard [[Wiôlgô Wies]], 5. [[Gmina Kòsôkòwò]], 6. [[Gmina Krokòwa]], 7. [[Gmina Pùck]]. * '''[[Wejrowsczi kréz]]''': 1. Gard [[Réda]], 2. Gard [[Rëmiô]], 3. Gard [[Wejrowò]], 4. [[Gmina Chòczewò]] – part, 5. [[Gmina Gniewino]], 6. [[Gmina Lëniô]], 7. [[Gmina Lëzëno]], 8. [[Gmina Łãczëce]], 9. [[Gmina Szëmôłd]], 10. [[Gmina Wejrowò]]. * '''[[Lãbòrsczi kréz]]''' – part: 1. [[Gmina Céwice]] – part. 2. [[Nowô Wies]] 3. [[Gmina Wickò]] 4. [[Łeba|Gmina Łeba]] * '''[[Bëtowsczi kréz]]''' – part: 1. Gard [[Bëtowò]] ë [[Gmina Bëtowò]], 2. [[Gmina Czôrnô Dąbrówka]], 3. [[Gmina Lëpińce]], 4. [[Gmina Parchòwò]], 5. [[Gmina Tëchòmié]]. * '''[[Kartësczi kréz]]''': 1.Gard [[Kartuzë]] ë [[Gmina Kartuzë]], 2.Gard [[Żukòwò]] ë [[Gmina Żukòwò]], 3.[[Gmina Chmielno]], 4.[[Gmina Przedkòwò]], 5.[[Gmina Sëlëczëno]], 6.[[Gmina Serakòjce]], 7.[[Gmina Somònino]]. * '''[[Kòscérsczi kréz]]''': 1. Gard [[Kòscérzëna]], 2. [[Gmina Kòscérzëna]], 3. [[Gmina Dzemiónë]], 4. [[Gmina Kôrsëno]] – part, 5. [[Gmina Lëpùsz]], 6. [[Gmina Nowô Karczma]] – part * '''[[Chònicczi kréz]]''' – part: 1. Gard [[Brusë]] ë [[Gmina Brusë]], 2. [[Gmina Chònice]] – nordowi part, 3. [[Gmina Kònarzënë]]. * [[Człëchòwsczi kréz]] – part: 1. [[Gmina Przechlewò]] – part. * '''Gard [[Gduńsk]]''', '''Gard [[Gdiniô]]''', '''Gard [[Sopòt]]''' Pòlemikã móże rodzëc sprawa teroczasnégò teritorialnégò òbjimù Kaszëbów. Òstało przëjãté, że: * drëżéń Kaszëbów robi na òbéńda Pòmòrzô, na chtërny na co dzéń, w miészim abò wikszim stãpniu, pòtrzebòwóny je [[kaszëbsczi jãzëk]]; * za Kaszëbë je przëjãtô òbéńda, na jaczi lëdze rechùjącé sã do ti spòlëznë robią przënômni trzecy dzél môlowégò lëdztwa i ten, dze nimò niewiôldżégò procenta w òbrëmienim dónégò zalëdzeniô wielota Kaszëbów je wiôlgô (np. we Gduńsku i Sopòce); No slédné kriterium pòzwòli, mòżebno, przesënąc greńce teroczasnëch Kaszëbów na zôchód, jakò że są znaczi, że w stronach pod [[Słëpsk]]iem procent [[Kaszëbi|Kaszëbów]] i swiąda kaszëbskòscë nëch terenów je znaczącô.[[Òbrôzk:Gdunsk_5.jpg|mały|Katédra w Gduńskù-Òlëwie, môl pòchòwaniô ksyżeców Pòrénkòwi Pòmòrsczi]] == Ekònomiô == [[Òbrôzk:Mechelinki, łódź rybacka.jpg|mały|left|[[Bôt]]]] Nôwicy lëdzy robi w sferze ùsłëgów. Wôżnéma wietwiama gòspòdarzënkù Kaszëb są: turistika, mòrskô industrëjô (òkrãtownie ë pòrtë),bùdowizna, rëbaczenié ë gbùrzëzna. Kaszëbi są téż bëlnyma stolôrzama i piekôrzama. Turistika rozwijô sã nad sztrądã [[Bôłt]]u, ale wiele turistów przëcygają téż pòjezérza i niechtërné gardë, np. [[Gduńsk]]. Do nôbarżi znónëch kùrortów ë wëpòczinkòwëch môlowòsców słëchają: [[Chmielno]], [[Jastarniô]], [[Leba]] i [[Sopòt]]. Niejedné rastauracëje, karczmë i gòscyńce pòdôwają dlô wanożników kaszëbsczé smaczczi: wãgòrzową zupã, [[czarwina|czarwinã]], [[plińce]] i jin. Mòże liczëc, że w przińdnëch latach wczasowëch chëczów ë agrokwatérów bãdze na Kaszëbach wicy. == Stón i òchróniô òkrãżégò == [[Òbrôzk:Phytoplankton bloom in the Baltic Sea (July 3, 2001).jpg|mały|Planktón na Bôłce òb lato 2001 rokù]] Jesz na zôczątkù lat dzewiãcdzesątych XX wiekù, z wëszłotë dzejnotë człowieka, na mòcno zagòspòdarzonëch òbéńdach Kaszëbów i przëlégłégò do nich [[Bôłt]]u bëłë w niebezpiekù wszëtczé dzélëczi òkrążégò, a òsoblëwò: hidrosfera, atmòsfera, wiérzk zemi, roscënizna i zwiérzãcy swiat. W wszelejaczich zakładach i chëczowëch gòspòdarztwach pòwstôwało wiele jindustriowégò i kòmùnalnégò sztokù, z chtërnégò znaczny dzél nie béł òbczëszcziwóné. Szkòdzało ùżëwanié w gbùrzenim wiôldzich miôrków szutów ë pestëcydów, ale téż z wëszłotë niegwôscëwégò zabezpieczeniô kòmùnalnégò i jindustriowégò sztokù doszło do tegò, że baro lëchi béł sanitarny stón rzéków, jezór a stëdni. W Stãgłi Wisle wszëtczé pòbiéróné próbczi wòdë bëłë za klasą czëstoscë fizykòchemiczné, a w 57% biologòwi. Mòcno zaczapóné bëłë: [[Reduniô]] a [[Wisła]] (Zgniłô Wisła), chtërné dotëgòwałë kòl 7000 hm³ sztokù na rok (100% wòdów III klasë czëstoscë fizykòchemiczné i 100% wòdów pòzaklasowëch biologòwò), a z jezór – Grabòwsczé, Karczemné, Klôsztórné, Garczin, Tëchómsczé i jinszi. Sanitarny stón wòdë pòbiéróné przez lëdztwò z wòdoprowôdników i ze stëdniów béł co sztërk lëchi. Stëdnie pùbliczné bëłë zaczapóné jaż w 80%. Trójmiescé, w chtërnym mieszkô wicy jak 750 000 lëdzy i mòcno rozwity je jindustrëjô, brëkùje baro wiele wòdë. Dłudżi czas bez ògrańczeniów bëłë wëzwëskiwónë pòdzémné wòdë. Przez przezmiarã eksploatacëji bëłë òne w znacznym gradze pòwëbieróné. Narëszonô bëła równowôga hidrologòwô. Pòd [[Gduńsk|Gduńskã]] i jegò òkòlém zrobił sã głãbòczi dół òbniżëniowi ò wiéchrzëznie bez mała 300&nbsp;km². Wòdë rzéków, chtërné mają wiele związków chemicznëch i w wiele za môłym gradze biologòwò òbczëszczoné kòmùnalné sztok, docérają do mòrza. Przez to òstała mòcno zatrëtô [[Gduńskô Hôwinga]]. Wiôldżi kwantum bakcylów glótowëch,chtërné ùnôszłë sã w wòdze ùniemòżniwało branié kąpiélë. We Władisławòwie – w czerënkù pôłniowò-pòrénszim òd pòrtu, w Nowim Pòrce i w [[Gdiniô|Gdini]] Òrłowie òd 64% do 92% pòbiérónëch próbków wòdë bëło za klasą abò w III klasë czëstoscë. Wiele kąpielëszczów mùszało bëc zamkłé. Tak bëło kòl [[Bôłt]]u w [[lëpińc]]u 2018 r. Òrganicznô materëjô a téż azot i fòsfór docérają do mòrza za pòstrzédzëzną rzéków. Ta rzôdzëzna, a téż wlewë òceanicznëch wòdów do [[Bôłt]]u i zmianë temperaturë wòdë prowadzą do periodnégò spôdaniégò abò rostu biomasë roscënów i zwiérzãtów w Gduńsczi Hôwindze i w ji sąsedztwie. W ùbògaconëch przez azot i fòsfór mòrzczich wòdach òsoblewò mòcno rozwijô sã planktón. Przez to na zôczątkù rosce kwantum òrganizmów, chtërné nim sã żëwią. Równak z czasã planktón sã tak rozrodzywô, że rëbë i jiné zwiérzãta nie są w sztãdze gò w całosce skònsumòwac. Nieżëwi planktón, chtëren òpôdô, przez dëgòwanié bakcylów rozkłôdô sã. Przez tã rzôdzëznã zmiésziwô sã kwantum krzisenia, a na dnie zjawiwô sã sarkòwòdzyk, chtëren trëje i wiele ôrtów rëbów mô ùniemòżlëwioné rozrodzywanié sã, a w skrôwnëch wëpôdkach to prowadzy do jich smiercy. Znaczny òbéńda Gduńsczi Głãbi bëła fùl sarkòwòdzyka. Na skùtk tich procesów w latach sédemdzesątëch i òsemdzesątëch nôwikszi zmianë nastałë w Pùcczi Hôwindze, nôsnôdszi i nôbarżi pòdajny na cësk zgnojeniów òbéńdze Gduńsczi Hôwindżi. [[Pùcczi kréz]] mô przë tim wësoczi wskôzywôcz zachòrzeniô lëdzy na reka. W Pùcczi Hôwindze nazebrało sã wiele trëjącëch związków to i jidealny czedës nierzchòwiszczé dlô wiele ôrtów rëbów stracëło swòją wôżnotã. Prawie ju nie bëło [[lasfòr]]a, [[Brzóna|brzónë]], [[wãgòrz]]a abò [[łosos]]a. Ù wiele rëbów bëło widzec znanczi chòrobów, do chtërnëch doprowadzało biwanié w zgnojonym òkrãżém. Wiôldzim zagrożeniém dlô mòrzczich wodów są wëcéczi sërégò òléju.Przëmiérno – 1 tona sërégò òléju pòòkriwô cenką légą wiéchrzëznã 12 km². Temù też nie dzëwi nas chùtkô jinterwencëjô przënôléżnëch mòrzczich służbów w wëpôdkù, wezmë na to awarëji przërëchtënków w bazé rzôdczëch òpôłów abò karëwôrtnégò zdrzëcaniô przez niejedné òkrãtë balastowëch wodów, w chtërnëch są resztczi sërégò òléju. W zurbanizowani conie gduńsczi krôjnë baro mòcno bëła zatrëtô atmòsféra. Przëłoziwałë sã do te wielny wërobné zakładë, a téż chëczowé gòspòdarztwa i tërlëkòwô rësznota. W pôrãdzesąt òsoblëwò ùprzikrzonëch dlô òkrążégò zakładach („Sarkòpòl”, rafinerëjô, elektrocepłowniô, cëkrowniô i jiné) pòwstôwało 264 000 ton parzënów i 59 000 ton gazowëch zaczapaniów na rok. Jindustria, gbùrzenié, transpòrt i jiné partë gòspòdarzënkù, a téż chëczowé gòspòdarztwa są pòczątkiem rozmaitégò szlachù òdpôdków, chtërné zgromadzoné w wëznaczonëch placach zajimają wiedno wikszi rëmie, a to przëłożiwô sã do degradacëji wiéchrzëznë zemi. Samé leno jindustriowé òdpôdczi, jak np. fòsfògipsë, sëpny pòpiołë ë szlaczi z energeticzi i cepłownictwa a téż mineralné parzënë nazebróné w wòjewództwie do 2003 rokù, wôżą przeszło 21 mln ton, a pòòkrëłë òbéńdã kòl 2,6&nbsp;km². Są stolemné òlérë z nalézeniém placów na wësëpiska smieców, bò na nich mòże żëc np. [[szpańsczi slënik]]. Té wësëpiska,chtërné jistnieją, są ju wnetka czësto wëzwëskóné, a na ùmôlowanié nowëch nié ma zgòdë lëdztwa, chtërno mieszkô w sąsedztwie bédowónëch môlów. Degradacëji òkrążégò, chtërna robi pòkroczi człowiek nie przëzérô sã pasywno, le podjimô corôz barzi skùtkòwné kroczi sparłãczoné z jegò óchrónią. Jinwesticjowé wëdôwczi na óchróniã òkrążégò i gòspòdarzënk wòdny pòstãpno rosną. Np. w 2005 rokù w całim pòmòrzczim wòjewództwie wëniosłë òglowò 2 329 mln zł, przë tim na óchróniã wiodra bëło przeznaczoné 34,2 mln zł, na sztokòwi gòspòdarzënk i óchróniô wòdów 1 624 mln zł,na gòspòdarzënk òdpôdkama, òchróniô i doprowadzenié wôrtnotë ùżëtny zemiów jak bëło przódë, a téż pòdzemnëch a wiéchrzëznowëch wòdów 27,7 mln zł, na wòdny gòspòdarzënk 50,6 mln zł. W latach 1990–2005 bëło rëszoné abò rozbùdwóné pôrãdzesąt kòmùnalnëch i jindustriowëch òbczëszczalniów sztokù. Jedna z nôwikszëch òbczëszczalniów – w Dãbògòrzim – zbiérô sztok z òbéńdë, na chtërné mieszkô kòl 400 000 lëdzy (z [[Gdiniô|Gdini]], [[Sopòt]]u, [[Rëmiô|Rëmi]], [[Réda|Rédë]], [[Wejrowò|Wejerowa]]). Òbczëszczalniô w [[Swôrzewò|Swôrzewie]] zbiérô i òbczëszcziwô sztok z [[Pùck]]a, [[Wiôlgô Wies|Wiôldżi Wsë]] i całégò Hélsczégò Półòstrowa. Pòdług [[Jan Mòrdawsczi|Jana Mòrdawsczégò]] (1999) òbéńda Kaszëbów je mało zatrëtô, òkòma przëmiérzno tamsamnëma jezorama i môlama, jak téż niechtërnëma kawałkama rzéków. Pòmôgô to rozwicu turisticzi. Bôczënk przërzesziwô sã tu do òchrónë przërodnégò òkrãżégò. Wërazã tegò je założenié parków i rezerwatów, ùznanié niechtërnëch òbiektów żëwy i miartwy przërodë za pamiątczi przërodë. Na Kaszëbach je cziledzesąt rezerwatów. Bliskò 1000 òbiektów pònazwóno mionama pamiątków przërodë (pòjedińczé drzewa, karna drzéw, aleje, [[Diôbli kam|eraticzi]] i jiné). == Media == [[Òbrôzk:Radio Kaszëbë.png|mały|[[Radio Kaszëbë]]]] [[Òbrôzk:Pomerania logo.svg|mały|cządnik spòlëznowò-kùlturalny [[Pomerania (cządnik)|Pomerania]]]] [[Òbrôzk:Mòje Stronë logo.png|mały|pòrtal internetowi [[Mòje Stronë (mojestrone.com)|Mòje Stronë]] (mojestrone.com)]] Niechtërné kaszëbsczé media: {{Kòlumnë|em=18|1= ;jistniejącé * [[Radio Kaszëbë]] – pierszô w dzejach [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbskòjãzëcznô]] radiowô rozsélnica, sprawny òd gòdnika 2004 rokù ** ''Na bôłtach ë w bòrach'' – kaszëbskòjãzëczny radiowi magazyn [[Pòlsczé Radio Gduńsk|Radia Gduńsk]] * [[Pomerania (cządnik)|Pomerania]] – spòlëzno-kùlturowi miesãcznik wëdôwóny òd 1963 rokù przez [[Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié]] * [[Mòje Stronë (mojestrone.com)]] – [[Internet|internetowi]] pòrtal czësto pò kaszëbskù * [[Kurierbytowski.com.pl]] – [[Internet|internetowi]] cządnik, czedës dzélã pò kaszëbskù * [[Gazetakaszubska.org]] – pòlskòjãzëkòwô internetowô starna o pòmòrsczich wiadomòscach * [[Magazynkaszuby.pl]] – jinternetowi magazyn ò regionie, wëdarzeniach i historie Kaszëb * Kartuzy.info – môlowi jinternetowi serwis kartësczégò krézu * Koscierski.info – môlowi jinternetowi serwis kòscérsczégò krézu * Express kaszubski ({{jãz.|csb}} ''Kaszëbsczi Ekspres'') – môlowi jinternetowi serwis w [[Kartuzë|Kartëzach]] * Kurier Kaszubski ({{jãz.|csb}} ''Kaszëbsczi Kùriéra'') – môlowi tidzenik wëdôwóny na terenie kartësczégò i kòscérsczégò krézu * [[TV Półwysep|Telewizja Półwysep]] ({{jãz.|csb}} ''Zdrzélnik Półòstrów'') – môlowi zdrzélnik przëstãpnô na całczich Kaszëbach. * [[Twoja Telewizja Morska]] ({{jãz.|csb}} ''Twójô Mòrskô Telewizjô'') – môlowi zdrzélnik emitującô prògramë w kaszëbsczim jãzëkù * Kościerski Express ({{jãz.|csb}} ''Kòscérsczi Ekspres'') – kòscérsczé internetowé pismiono tématiczno sparłãczonô z westrzédnëch Kaszëb * NordaInfo.pl – òbéndowi wëdowiédny pòrtal nordowëch Kaszëb. * Szwajcaria-Kaszubska.pl – serwis, jaczi zajmô sã regionã i wëdarzeniama z Kaszëb ;nijistniejącé * [[Gryf (cządnik, 1908–1934)]] * [[Klëka (cządnik, 1937–1939)]] * [[Gazeta Kartuska (1922–1939)]] – magazyn [[Kaszëbskô Szwajcariô|Kaszëbsczi Szwajcarii]] * [[CSB TV]] – pierszô w dzejach kaszëbskô telewizjô * ''[[Rodnô Zemia (telewizyjny program)|Rodnô zemia]]'', ''[[Farwë Kaszëb (TVP3 Gduńsk)|Farwë Kaszëb]]'' i ''[[Tedë jo]]'' (biéżno) – kaszëbskòjãzëczné magazynë nadôwôné na antenie [[TVP3 Gduńsk]]. * [[Òdroda (1999–2006)|Òdroda]] – kaszëbskòjãzëczné nieregùlarné pismiono, wëdôwóny w latach 1999–2006 * [[Głos Kaszub]] }} == Znóny lëdze == Lëdze pòchôdający z Kaszëbsczi (w dzysdniowëch grańcach), abò z nią zrzeszony: {{Kòlumnë|em=24|1= * [[Witóld Bòbrowsczi]] – pisôrz, artista, szkólny * [[Andrzéj Bronk]] – filozof * [[Jerzi Łisk]] – pòeta, mùzykańt i spiéwôk * [[Klémãs Bronk]] – pòlitikôrz, zakłôdôrz TOW Gryf Kaszubski/Gryf Pomorski * [[Arnóld Chrapkòwsczi]] – ksądz, generał Paulinów * [[Kónstantin Dominik]] – biskùp * [[Günter Grass]] – runita * [[Sylwiô Gruchała]] – florecëstka * [[Józef Jankòwsczi]] – ksądz, błogòsławiony Kòscoła rzimskòkatolëcczégò * [[Thomas Kantzow]] – pisôrz, pòeta * [[Benedikt Karczewsczi]] – chemik, doktor jinżinéra * [[Kadzmiérz Klawiter]] – pòlitikôrz * [[Riszard Kraùza]] – biznesman * [[Gerat Labùda]] – dzejownik * [[Czesłôw Lang]] – kòłownik * [[Aleksander Majkòwsczi]] – pisôrz, pòeta * [[Marión Majkòwsczi]] – architekt, pisôrz * [[Macéj Miecznikòwsczi]] – spiewôk * [[Rafał Mohr]] – aktór * [[Paul Nipkow]] – wënalôzôrz * [[Róman Paszka]] – żéglôrz * [[Janusz Reiter]] – diplomata * [[Józef Rogala Wëbicczi]] – ùsôdzca słowów pòlsczégò nôrodnégò himna * [[Jarosłôw Sellin]] – pòlitikôrz * [[Danuta Szténka]] – aktorka * [[Abdón Strëszôk]] – profesor weterinaryjnëch nôùków * [[Bruno Sënôk]] – socjologa, profesor * [[Władisłôw Szulëst]] – ksądz, dzejopisôrz * [[Donôld Tusk]] – pòlitikôrz * [[Edmùnd Wnuk-Lipińsczi]] – socjologa * [[Andrzéj Wrońsczi]] – biôtkôrz * [[Bernat Zëchta]] – ksądz, słowôrznik * [[Marta Żmùda-Trzebiatowskô]] – aktorka }} == Òbaczë téż == {{Col3 |col1= {{Pòdobnô pòzwa|Kaszëbë (wiele znaczeniów)}} |col2= === Sparłãczoné témë === * [[Pòmòrskô]], [[Zôpadnô Pòmòrskô]] * [[Gôchë]] * [[Kòcéwskô]] * [[Krajnô]] * [[Bòrowiôcë]] * [[Zôbòrskô Zemia]] * [[Słowińcë]] |col3= === Kaszëbizna === {{#categorytree:Kaszëbizna|hideroot=on|mode=pages}} }} == Lëteratura == * J. Borzyszkowski, J. Mordawski, J. Treder: Historia, geografia, język i piśmiennictwo Kaszubów; J. Bòrzëszkòwsczi, J. Mòrdawsczi, J. Tréder: Historia, geògrafia, jãzëk i pismienizna Kaszëbów, Wëdowizna M. Rôżok przë wespółrobòce z Institutã Kaszëbsczim, [[Gduńsk]] 1999. * Geograficzny atlas świata. 2 / [red. prowadz. Zofia Cukierska et al.]. Adres wydaw. Warszawa : Państ. Przedsiębiorstwo Wydaw. Kartograficznych im. Eugeniusza Romera, 1991. (Kaszuby) * [[Jan Mòrdawsczi]]: Geografia Kaszub/Geògrafia Kaszëb. dolmaczënk: Ida Czajinô, Róman Drzéżdżón, Marian Jelińsczi, Karól Rhode, Gdańsk Wydawn. Zrzeszenia Kaszubsko-Pomorskiego, Gduńsk 2008. * Kaszëbë: Pojezierze Kaszubskie 1:50 000 / red. Urszula Wojciechowska, Tomasz Płatek, Katarzyna Bischoff ; treść turyst. [oprac.] Michał Kucharski, Anna Dalida, Blanka Lach ; tekst Anna Klimko ; zdj. Jacek Sztolcman [et al.] ; nazewnictwo kasz. Jerzy Treder ; Pracownia Kartograficzna Carta Blanca, Warszawa 2002 (Napis: pierwsza mapa po kaszubsku). * Agnieszka Dobrowolska. ''O nazwie Kaszuby''. „Onomastica”. t. IV, 1958. * [[Bernat Zëchta]]: Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej, Ossolineum, Wrocław – Warszawa – Kraków 1968, tom II, ss. 145–146. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} * https://kaszubskidladzieci.pl/lekcja/mieszkamy_na_kaszubach/film/mieszkamy_na_kaszubach * https://forum.mountblade.info/threads/kaszuby-czyli-kasz%C3%ABb%C3%AB-chce-wam-przybli%C5%BCy%C4%87.19497/ * https://gospodyni.com.pl/dzialy/swiat-po-kaszubsku * https://moje-morze.pl/slow-kilka-o-regionie-kaszubskim/ * [http://www.gdynia.kaszubi.pl/images/dodatkowe/ZKP%20Szczecin/plansza_2.pdf Kaszuby ...] {{Kòntrola}} {{Pòrtal}} [[Kategòrëjô:Kaszëbë| ]] [[Kategòrëjô:Regionë Pòlsczi]] olfjp5dbj9sm4ob2rkb05stdhd5gbw8 220042 219708 2026-10-20T09:35:32Z Terrus38 14026 220042 wikitext text/x-wiki {{Historiczny región infobox|Región=Kaszëbë|herb=POL Kaszuby COA.svg|fana=POL Kaszuby flag.svg|rodzôcz=Kaszëb|òdjimk=Wejrowo 2.jpg|opisënk_òdjimka=[[Wejrowò|Wejrowsczi]] rënk|kôrta=Kôrta Kraju Kaszëbów.jpg|państwa=[[Pòlskô]]|wôż_môl=[[Gduńsk]], [[Gdiniô]], [[Słëpsk]], [[Wejrowò]], [[Chònice]], [[Lãbórg]], [[Kòscérzna]], [[Bëtowò]], [[Kartuzë]], [[Pùck]]|czer_nr=+48 52, +48 58, +48 59}}{{Jiné znaczënczi}} '''Kaszëbë''' abò '''Kaszëbskô''' ({{jãz.|pl}} ''Kaszuby'', {{jãz.|la}} ''Cassubia''<ref>[http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_III/904 Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom III]</ref>, {{jãz.|de}} ''Kaschubei'' abò ''Kaschubien'') – kùlturowi i etnograficzny región leżący nad sztrądã pôłniowégò [[Bôłt]]u, part [[Pòmòrskô|Pòmòrsczi]]. Aùtochtonicznymi mieszkańcama ti zemi są [[Kaszëbi]] (pòtomkòwie [[Pòmòrzanie|Pòmòrzanów]]), chtërny ùżiwają [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczégò jãzëka]], jaczi mô w [[Pòlskô|Pòlsce]] òd 2005 rokù sztatus [[Òbéndowi jãzëk|regionalnégò jãzëka]]<ref>[https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20050170141 Ustawa z dnia 6 stycznia 2005 r. o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz o języku regionalnym]</ref>. Dzysdnia nen región òbjimô pòwiôtë: [[Kartësczi kréz|kartësczi]], [[Bëtowsczi kréz|bëtowsczi]], [[Lãbòrsczi kréz|lãbòrsczi]], [[Pùcczi kréz|pùcczi]], [[Gduńsczi kréz|gduńsczi]], [[Wejrowsczi kréz|wejrowsczi]], [[Stôłpsczi kréz|stôłpsczi]], [[Człëchòwsczi kréz|człëchòwsczi]], [[Kòscérsczi kréz|kòscérsczi]], [[Chònicczi kréz|chònicczi]] a téż gardë: [[Gdiniô|Gduńsk]], [[Gdiniô|Gdiniã]] i [[Sopòt]]<ref>[https://kaszebsko.com/mapa-kaszub ''Kôrta Kraju Kaszëbów / Mapa Kaszub | Kaszëbskô Jednota''] [online], kaszebsko.com [przëstãp 2021-03-23].</ref>. == Etimologiô miona == Òbstoją rozmajité hipòtezë na témie pòchòdzënkù pòzwë Kaszëbë. Mëslono sã nód tim ju w strzédnowiekù; z tegò cządu pòchòdzy hipòteza, nibë miono Kaszëbë (w fòrmie Casshubi) wëwòdzëło sã òd dłëdżich, szëroczich ruchnów, ùłożonëch w gùbë (hùbë), ztądka ''kasac hùbë'' mdzëło òznaczac ''ùkładac w gùbë''. Taczi przekôz pòjawił sã w [[Wiôlgòpòlskô kronika|wiôlgòpòlsczi kronice]], a za nią pòwtôrzôlë jã {{skr.|m.jin.}} [[Jón Dłëgòsz]] i [[Thomas Kantzow]]. Na hipòteza bëła jesz pòdtrzëmëwónô w XX wiekù. Jinszą wersjã zaczątkòwôł [[Krësztof Celestin Mrągòwiusz]], jaczi pòdôł w swòjim słowôrzu, że miono Kaszëbë pòchòdzy òd kòżëcha (szëba – kòżëch noszony na Kaszëbach). [[Wiktór Czajewsczi]] pòdôwôł, że ne miono pòchòdzy òd ''kòzô szëba'', równak na hipòteza ni nalazła pòpiarcô. [[Adóm Tadeùsz Narëszewicz]] wëwòdzył miono Kaszëbë òd Kizynów-Lutków ([[Chëżónie|Chëżónów]]), tj. Kiszëbów abò Kiszubów. Miemiecczi etnograf Franz Tetzner wëmienił czile bédënków pòchòdzënkù tegò miona, np. òd lëtewsczich słów ''kuzas'' (jup) i ''kuzabas'' (mô czile znaczënków: kòszik z òlszënowi kórë do zbiéraniégò jagòd, [[kłóda]] w wëtrëpie wëkùmòwónégò bóma i westrzédny dzél zôrna), małorusczégò ''kozub'' (òznaczenié ''kòsza'') i pòlsczich słów: ''kazub'', ''kozub'', ''kazubek'', ''kadłubek'' (kòsz z łëka abò kórë). [[Òbrôzk:Stanisław Kujot.png|mały|ks. [[Stanisłôw Kùjot]]|156x156px]] [[Szëmón Matuszôk]] wëprôwôdzył pòzwã ''Kaszëba'' z łacyńsczégò słowa ''casa'' (kasza), co z [[Miemiecczi jãzëk|miemiecką]] ''hubą'' miało dac ''kaszhuba''. Miało to òznaczac chëcz, le téż zemską własnotwò razã z chëczą kmiecô abò òbsadélcë. Zôs W. Hanow, jaczi na fòrmã ''Kaszëbów'' brëkòwôł miemiecczégò znankòwóniô ''die Kassabiten'', wëwòdzy jã òd tłëczeniô (bicô) kaszë, chtërna je jedurnym z przédnëch môltëchów Kaszëbów. Pònemù [[Hieronim Derdowsczi]] pòdôwô, że miono tej krajinë wëwòdzy sã òd kòzlënë, co roscë nad Łebą (''koszebe''). Jedną z nowòtnëch hipòtezów je bédënk, zaczątkowóny przez miemiecczégò slawistã [[Max Vasmer|Maxa]] [[Max Vasmer|Vasmera]], a rozwiniãti przez miemiecczégò badérë [[Heinrich Kunstmann|Heinricha Kunstmanna]]. Kunstmann zasugerowôł, że miono Kaszëbë wëwòdzy sã òd przódëczasnégò grecczégò lëdu Kasòpajów, chtërni zamieszcziwôlë Epir. Jegò zdaniã [[Słowianie]], co we wczasnym strzédnowiekù zasedlëlë [[Bałkańsczi Półòstrów]], zetknãlë sã z tą mionã, pò czim dzél z nich jã przejimnął i chlastnãła w wãdrówkã na nordã. Nôwiãkszą pòpùlarnotą westrzód badérów zwëskôł równak etimòlogiô zabédowônô przez ks. [[Stanisłôw Kùjot|Stanisława Kùjota]], gôdającô ò tim, że miono ti krajinë pòchòdzy òd jistnika ''kaszuby'', co znankòwôł „wòdë niebëno głãbòczé, wësoczą trawą òbrosłi”. === Òdmiana === {| class="wikitable" |+Òdmiana znankòwnika „kaszëbsczi” ! rowspan="2" | ! colspan="3" |Pòjedincznô lëczba ! colspan="2" |Wielnô lëczba |- !chłopsczi ôrt !białgłowsczi ôrt !dzecny ôrt !chłopskòpersónowi ôrt !niechłopskòpersónowi ôrt |- ![[Nazéwôcz]] |kaszëbsczi |kaszëbskô |kaszëbsczé |kaszëbsczi |kaszëbsczé |- ![[Rodzôcz]] |kaszëbsczégò |kaszëbsczi |kaszëbsczégò |kaszëbsczich |kaszëbsczich |- ![[Dôwôcz]] |kaszëbsczémù |kaszëbsczi |kaszëbsczémù |kaszëbsczim |kaszëbsczim |- ![[Winowôcz]] |kaszëbsczi / kaszëbsczégò |kaszëbską |kaszëbsczé |kaszëbsczich |kaszëbsczé |- ![[Nôrzãdzôcz]] |kaszëbsczim |kaszëbską |kaszëbsczim |kaszëbsczima |kaszëbsczima |- ![[Môlnik]] |kaszëbsczim |kaszëbsczi |kaszëbsczim |kaszëbsczich |kaszëbsczich |- ![[Wòłôcz]] |kaszëbsczi |kaszëbskô |kaszëbsczé |kaszëbsczi |kaszëbsczé |} == Symbòle == {{Apartny artikel|Nôrodny symból}} <gallery mode="packed"> Òbrôzk:CSB Flag.svg|[[Fana Kaszëbsczi|Kaszëbskô fana]] Òbrôzk:Kaszëbsczi Herb.png|Herb Kaszëb Òbrôzk:Traditional kashubian design example.png|[[Kaszëbsczi wësziwk]] </gallery> == Pòdzélënk Kaszëbsczi na regionë == Bënë dzysdniowi Kaszëbsczi je mòżlëwé wëapartnic 5 kùlturno-jãzëkòwëch regionów: # '''[[Norda]]''' – tradicyjnô òbéńda nordowòkaszëbsczich dialektów (krézë: pùcczi, wejrowsczi, lãbòrsczi) # '''Westrzódk''' – tradicyjnô òbéńda westrzédnokaszëbsczich dialektów ([[Kartësczi kréz]]) # '''Pôłnié''' – tradicëjnô òbéńda pôłniowòkaszëbsczich dialektów (dzélowò krézë: kòscersczi, chònicczi, tëchòlsczi) # '''Zôpôd''' – òbéńda chtërnô przed [[II swiatowô wòjna|II Swiatową Wòjną]] słëcha do Miemiecczi, a pò ny òsta przëznónô Pòlsczi Lëdowi Repùblice. Kaszëbi nie są tam procentowò tak trójną miészëzną jak na Nordze, Westrzódkù ë Pôłnim (dzélowò kréze: Lãbórg, Bëtowò) # '''Trzëgard''' – aglomeracëjô Gduńska, Gdini i Sopòtu. Jesz na zôczątkù XX-gò stolatégò jistniałë tam aùtochtoniczné dialektë kaszëbsczé: nordowòpòrénkòwé- wiôlgòkacczi, witomińsczi, sopòcczi; i pôłniowòpòrénkòwé: òlëwsczi, brzezënsczi, matarnsczi. == Grańcë Kaszëbsczi == [[Òbrôzk:Kôrta Kraju Kaszëbów.jpg|mały|300px|Kôrta Kraju Kaszëbów-aut.K.Ruda i M.Mayer]][[Òbrôzk:Porenkowo_Pomorsko_1.png|mały|Kôrta Pòrénkòwi Pòmòrsczi z zaznaczenim dzysdniowi kaszëbsczi òbéndë a zemi Słowińców]] Wëznaczenié greńców Kaszëbsczi je dosc problematiczną rzeczą, bò w ùszłoce Kaszëbskô nie bëła nigdë òbéńdą òkresloną administracyjno (w procëmnoce np. do Zôpadny czë Pòrénkòwi Pòmòrsczi). Drãgòscë dodôwô fakt, że greńce òbéndë zwóny "Kaszëbskô" przesëwałë sã w cygù stalatów na pòrénk. Czej w [[1238]] r. miono krôjnë "Cassubia" pòjawiło sã pierszi rôz w dokùmeńtach, òbjima òna dzél Zôpadny Pòmòrsczi. W tich czasach [[Słowianie]] z Pòrénkòwi Pòmòrsczi definitiwno nie mianowelë sã "Kaszëbama". Wespólnym mionã Nadbôłtowëch Słowianów midzë [[Wisła|Wisłą]] a [[Ódra|Ódrą]] bëło "Pòmòrzanie". [[Gerat Labùda]] (1991) napisôł równak, że na Pòmòrzu utwòrzëło są le jedno miono dlô zemi i lëdzy – Kaszëbë, ''Kaszuby''. Ten autor pisze téż, że na pòrénk wãdrowa dësza kaszëbiznë (jãzëk i zwëk), a nie kaszëbsczi lëdze, chòc tak niejedni to zmiłkòwò òpisywają. W 1880 rokù [[Wejrowò]] bëło ùznóny za stolëcã Kaszëbsczi Zemi. Dejade dzysô to prawie dzél Pòrénkòwi Pòmòrsczi je nôczãscy mianowóny "Kaszëbskô", sztërkama no miono je téż rozcygóné na pòrénkòwé zemie Zôpadny Pòmòrsczi (òkòlé [[Bëtowò|Bëtowa]], [[Lãbórg|Lãbòrga]], [[Łeba|Łebë]]). Dosc pòpùlarnym pòzdrzatkã je sfòrmùłowanié, że: "Kaszëbskô je tam, dze mieszkają (w grëpie) [[Kaszëbi]]". Próbë wëznaczeniô greńców Kaszëbsczi dokònôł [[Jan Mòrdawsczi]] w prôcë: "Geògrafia dzysészëch Kaszëbów" (1999). Do Kaszëbsczi zarechòwôł òn zemie, we chtërnëch wedle badérowaniów socjologów przënômni 1/3 lëdztwa są òsobë czëjącé sã Kaszëbama, abò dze mieszkô zacht wielëna Kaszëbów (je to przëtrôfk w trzech gardach: w [[Gduńsk|Gduńskù]], [[Gdiniô|Gdini]] ë [[Sopòt|Sopòtach]]). Wedle taczich kriteriów teritorium Kaszëbsczi òbjimô wiéchrzëznã kòl 6 200&nbsp;km<sup>2</sup> w [[gmina]]ch [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczégò wòjewództwa]], a òsoblëwò: == Krézë == [[Òbrôzk:Gmina Stężyca, Poland - panoramio (60).jpg|mały|]] * '''[[Pùcczi kréz]]''': 1. Gard [[Hél]], 2. Gard [[Jastarniô]], 3. Gard [[Pùck]], 4. Gard [[Wiôlgô Wies]], 5. [[Gmina Kòsôkòwò]], 6. [[Gmina Krokòwa]], 7. [[Gmina Pùck]]. * '''[[Wejrowsczi kréz]]''': 1. Gard [[Réda]], 2. Gard [[Rëmiô]], 3. Gard [[Wejrowò]], 4. [[Gmina Chòczewò]] – part, 5. [[Gmina Gniewino]], 6. [[Gmina Lëniô]], 7. [[Gmina Lëzëno]], 8. [[Gmina Łãczëce]], 9. [[Gmina Szëmôłd]], 10. [[Gmina Wejrowò]]. * '''[[Lãbòrsczi kréz]]''' – part: 1. [[Gmina Céwice]] – part. 2. [[Nowô Wies]] 3. [[Gmina Wickò]] 4. [[Łeba|Gmina Łeba]] * '''[[Bëtowsczi kréz]]''' – part: 1. Gard [[Bëtowò]] ë [[Gmina Bëtowò]], 2. [[Gmina Czôrnô Dąbrówka]], 3. [[Gmina Lëpińce]], 4. [[Gmina Parchòwò]], 5. [[Gmina Tëchòmié]]. * '''[[Kartësczi kréz]]''': 1.Gard [[Kartuzë]] ë [[Gmina Kartuzë]], 2.Gard [[Żukòwò]] ë [[Gmina Żukòwò]], 3.[[Gmina Chmielno]], 4.[[Gmina Przedkòwò]], 5.[[Gmina Sëlëczëno]], 6.[[Gmina Serakòjce]], 7.[[Gmina Somònino]]. * '''[[Kòscérsczi kréz]]''': 1. Gard [[Kòscérzëna]], 2. [[Gmina Kòscérzëna]], 3. [[Gmina Dzemiónë]], 4. [[Gmina Kôrsëno]] – part, 5. [[Gmina Lëpùsz]], 6. [[Gmina Nowô Karczma]] – part * '''[[Chònicczi kréz]]''' – part: 1. Gard [[Brusë]] ë [[Gmina Brusë]], 2. [[Gmina Chònice]] – nordowi part, 3. [[Gmina Kònarzënë]]. * [[Człëchòwsczi kréz]] – part: 1. [[Gmina Przechlewò]] – part. * '''Gard [[Gduńsk]]''', '''Gard [[Gdiniô]]''', '''Gard [[Sopòt]]''' Pòlemikã móże rodzëc sprawa teroczasnégò teritorialnégò òbjimù Kaszëbów. Òstało przëjãté, że: * drëżéń Kaszëbów robi na òbéńda Pòmòrzô, na chtërny na co dzéń, w miészim abò wikszim stãpniu, pòtrzebòwóny je [[kaszëbsczi jãzëk]]; * za Kaszëbë je przëjãtô òbéńda, na jaczi lëdze rechùjącé sã do ti spòlëznë robią przënômni trzecy dzél môlowégò lëdztwa i ten, dze nimò niewiôldżégò procenta w òbrëmienim dónégò zalëdzeniô wielota Kaszëbów je wiôlgô (np. we Gduńsku i Sopòce); No slédné kriterium pòzwòli, mòżebno, przesënąc greńce teroczasnëch Kaszëbów na zôchód, jakò że są znaczi, że w stronach pod [[Słëpsk]]iem procent [[Kaszëbi|Kaszëbów]] i swiąda kaszëbskòscë nëch terenów je znaczącô.[[Òbrôzk:Gdunsk_5.jpg|mały|Katédra w Gduńskù-Òlëwie, môl pòchòwaniô ksyżeców Pòrénkòwi Pòmòrsczi]] == Ekònomiô == [[Òbrôzk:Mechelinki, łódź rybacka.jpg|mały|left|[[Bôt]]]] Nôwicy lëdzy robi w sferze ùsłëgów. Wôżnéma wietwiama gòspòdarzënkù Kaszëb są: turistika, mòrskô industrëjô (òkrãtownie ë pòrtë),bùdowizna, rëbaczenié ë gbùrzëzna. Kaszëbi są téż bëlnyma stolôrzama i piekôrzama. Turistika rozwijô sã nad sztrądã [[Bôłt]]u, ale wiele turistów przëcygają téż pòjezérza i niechtërné gardë, np. [[Gduńsk]]. Do nôbarżi znónëch kùrortów ë wëpòczinkòwëch môlowòsców słëchają: [[Chmielno]], [[Jastarniô]], [[Leba]] i [[Sopòt]]. Niejedné rastauracëje, karczmë i gòscyńce pòdôwają dlô wanożników kaszëbsczé smaczczi: wãgòrzową zupã, [[czarwina|czarwinã]], [[plińce]] i jin. Mòże liczëc, że w przińdnëch latach wczasowëch chëczów ë agrokwatérów bãdze na Kaszëbach wicy. == Stón i òchróniô òkrãżégò == [[Òbrôzk:Phytoplankton bloom in the Baltic Sea (July 3, 2001).jpg|mały|Planktón na Bôłce òb lato 2001 rokù]] Jesz na zôczątkù lat dzewiãcdzesątych XX wiekù, z wëszłotë dzejnotë człowieka, na mòcno zagòspòdarzonëch òbéńdach Kaszëbów i przëlégłégò do nich [[Bôłt]]u bëłë w niebezpiekù wszëtczé dzélëczi òkrążégò, a òsoblëwò: hidrosfera, atmòsfera, wiérzk zemi, roscënizna i zwiérzãcy swiat. W wszelejaczich zakładach i chëczowëch gòspòdarztwach pòwstôwało wiele jindustriowégò i kòmùnalnégò sztokù, z chtërnégò znaczny dzél nie béł òbczëszcziwóné. Szkòdzało ùżëwanié w gbùrzenim wiôldzich miôrków szutów ë pestëcydów, ale téż z wëszłotë niegwôscëwégò zabezpieczeniô kòmùnalnégò i jindustriowégò sztokù doszło do tegò, że baro lëchi béł sanitarny stón rzéków, jezór a stëdni. W Stãgłi Wisle wszëtczé pòbiéróné próbczi wòdë bëłë za klasą czëstoscë fizykòchemiczné, a w 57% biologòwi. Mòcno zaczapóné bëłë: [[Reduniô]] a [[Wisła]] (Zgniłô Wisła), chtërné dotëgòwałë kòl 7000 hm³ sztokù na rok (100% wòdów III klasë czëstoscë fizykòchemiczné i 100% wòdów pòzaklasowëch biologòwò), a z jezór – Grabòwsczé, Karczemné, Klôsztórné, Garczin, Tëchómsczé i jinszi. Sanitarny stón wòdë pòbiéróné przez lëdztwò z wòdoprowôdników i ze stëdniów béł co sztërk lëchi. Stëdnie pùbliczné bëłë zaczapóné jaż w 80%. Trójmiescé, w chtërnym mieszkô wicy jak 750 000 lëdzy i mòcno rozwity je jindustrëjô, brëkùje baro wiele wòdë. Dłudżi czas bez ògrańczeniów bëłë wëzwëskiwónë pòdzémné wòdë. Przez przezmiarã eksploatacëji bëłë òne w znacznym gradze pòwëbieróné. Narëszonô bëła równowôga hidrologòwô. Pòd [[Gduńsk|Gduńskã]] i jegò òkòlém zrobił sã głãbòczi dół òbniżëniowi ò wiéchrzëznie bez mała 300&nbsp;km². Wòdë rzéków, chtërné mają wiele związków chemicznëch i w wiele za môłym gradze biologòwò òbczëszczoné kòmùnalné sztok, docérają do mòrza. Przez to òstała mòcno zatrëtô [[Gduńskô Hôwinga]]. Wiôldżi kwantum bakcylów glótowëch,chtërné ùnôszłë sã w wòdze ùniemòżniwało branié kąpiélë. We Władisławòwie – w czerënkù pôłniowò-pòrénszim òd pòrtu, w Nowim Pòrce i w [[Gdiniô|Gdini]] Òrłowie òd 64% do 92% pòbiérónëch próbków wòdë bëło za klasą abò w III klasë czëstoscë. Wiele kąpielëszczów mùszało bëc zamkłé. Tak bëło kòl [[Bôłt]]u w [[lëpińc]]u 2018 r. Òrganicznô materëjô a téż azot i fòsfór docérają do mòrza za pòstrzédzëzną rzéków. Ta rzôdzëzna, a téż wlewë òceanicznëch wòdów do [[Bôłt]]u i zmianë temperaturë wòdë prowadzą do periodnégò spôdaniégò abò rostu biomasë roscënów i zwiérzãtów w Gduńsczi Hôwindze i w ji sąsedztwie. W ùbògaconëch przez azot i fòsfór mòrzczich wòdach òsoblewò mòcno rozwijô sã planktón. Przez to na zôczątkù rosce kwantum òrganizmów, chtërné nim sã żëwią. Równak z czasã planktón sã tak rozrodzywô, że rëbë i jiné zwiérzãta nie są w sztãdze gò w całosce skònsumòwac. Nieżëwi planktón, chtëren òpôdô, przez dëgòwanié bakcylów rozkłôdô sã. Przez tã rzôdzëznã zmiésziwô sã kwantum krzisenia, a na dnie zjawiwô sã sarkòwòdzyk, chtëren trëje i wiele ôrtów rëbów mô ùniemòżlëwioné rozrodzywanié sã, a w skrôwnëch wëpôdkach to prowadzy do jich smiercy. Znaczny òbéńda Gduńsczi Głãbi bëła fùl sarkòwòdzyka. Na skùtk tich procesów w latach sédemdzesątëch i òsemdzesątëch nôwikszi zmianë nastałë w Pùcczi Hôwindze, nôsnôdszi i nôbarżi pòdajny na cësk zgnojeniów òbéńdze Gduńsczi Hôwindżi. [[Pùcczi kréz]] mô przë tim wësoczi wskôzywôcz zachòrzeniô lëdzy na reka. W Pùcczi Hôwindze nazebrało sã wiele trëjącëch związków to i jidealny czedës nierzchòwiszczé dlô wiele ôrtów rëbów stracëło swòją wôżnotã. Prawie ju nie bëło [[lasfòr]]a, [[Brzóna|brzónë]], [[wãgòrz]]a abò [[łosos]]a. Ù wiele rëbów bëło widzec znanczi chòrobów, do chtërnëch doprowadzało biwanié w zgnojonym òkrãżém. Wiôldzim zagrożeniém dlô mòrzczich wodów są wëcéczi sërégò òléju.Przëmiérno – 1 tona sërégò òléju pòòkriwô cenką légą wiéchrzëznã 12 km². Temù też nie dzëwi nas chùtkô jinterwencëjô przënôléżnëch mòrzczich służbów w wëpôdkù, wezmë na to awarëji przërëchtënków w bazé rzôdczëch òpôłów abò karëwôrtnégò zdrzëcaniô przez niejedné òkrãtë balastowëch wodów, w chtërnëch są resztczi sërégò òléju. W zurbanizowani conie gduńsczi krôjnë baro mòcno bëła zatrëtô atmòsféra. Przëłoziwałë sã do te wielny wërobné zakładë, a téż chëczowé gòspòdarztwa i tërlëkòwô rësznota. W pôrãdzesąt òsoblëwò ùprzikrzonëch dlô òkrążégò zakładach („Sarkòpòl”, rafinerëjô, elektrocepłowniô, cëkrowniô i jiné) pòwstôwało 264 000 ton parzënów i 59 000 ton gazowëch zaczapaniów na rok. Jindustria, gbùrzenié, transpòrt i jiné partë gòspòdarzënkù, a téż chëczowé gòspòdarztwa są pòczątkiem rozmaitégò szlachù òdpôdków, chtërné zgromadzoné w wëznaczonëch placach zajimają wiedno wikszi rëmie, a to przëłożiwô sã do degradacëji wiéchrzëznë zemi. Samé leno jindustriowé òdpôdczi, jak np. fòsfògipsë, sëpny pòpiołë ë szlaczi z energeticzi i cepłownictwa a téż mineralné parzënë nazebróné w wòjewództwie do 2003 rokù, wôżą przeszło 21 mln ton, a pòòkrëłë òbéńdã kòl 2,6&nbsp;km². Są stolemné òlérë z nalézeniém placów na wësëpiska smieców, bò na nich mòże żëc np. [[szpańsczi slënik]]. Té wësëpiska,chtërné jistnieją, są ju wnetka czësto wëzwëskóné, a na ùmôlowanié nowëch nié ma zgòdë lëdztwa, chtërno mieszkô w sąsedztwie bédowónëch môlów. Degradacëji òkrążégò, chtërna robi pòkroczi człowiek nie przëzérô sã pasywno, le podjimô corôz barzi skùtkòwné kroczi sparłãczoné z jegò óchrónią. Jinwesticjowé wëdôwczi na óchróniã òkrążégò i gòspòdarzënk wòdny pòstãpno rosną. Np. w 2005 rokù w całim pòmòrzczim wòjewództwie wëniosłë òglowò 2 329 mln zł, przë tim na óchróniã wiodra bëło przeznaczoné 34,2 mln zł, na sztokòwi gòspòdarzënk i óchróniô wòdów 1 624 mln zł,na gòspòdarzënk òdpôdkama, òchróniô i doprowadzenié wôrtnotë ùżëtny zemiów jak bëło przódë, a téż pòdzemnëch a wiéchrzëznowëch wòdów 27,7 mln zł, na wòdny gòspòdarzënk 50,6 mln zł. W latach 1990–2005 bëło rëszoné abò rozbùdwóné pôrãdzesąt kòmùnalnëch i jindustriowëch òbczëszczalniów sztokù. Jedna z nôwikszëch òbczëszczalniów – w Dãbògòrzim – zbiérô sztok z òbéńdë, na chtërné mieszkô kòl 400 000 lëdzy (z [[Gdiniô|Gdini]], [[Sopòt]]u, [[Rëmiô|Rëmi]], [[Réda|Rédë]], [[Wejrowò|Wejerowa]]). Òbczëszczalniô w [[Swôrzewò|Swôrzewie]] zbiérô i òbczëszcziwô sztok z [[Pùck]]a, [[Wiôlgô Wies|Wiôldżi Wsë]] i całégò Hélsczégò Półòstrowa. Pòdług [[Jan Mòrdawsczi|Jana Mòrdawsczégò]] (1999) òbéńda Kaszëbów je mało zatrëtô, òkòma przëmiérzno tamsamnëma jezorama i môlama, jak téż niechtërnëma kawałkama rzéków. Pòmôgô to rozwicu turisticzi. Bôczënk przërzesziwô sã tu do òchrónë przërodnégò òkrãżégò. Wërazã tegò je założenié parków i rezerwatów, ùznanié niechtërnëch òbiektów żëwy i miartwy przërodë za pamiątczi przërodë. Na Kaszëbach je cziledzesąt rezerwatów. Bliskò 1000 òbiektów pònazwóno mionama pamiątków przërodë (pòjedińczé drzewa, karna drzéw, aleje, [[Diôbli kam|eraticzi]] i jiné). == Media == [[Òbrôzk:Radio Kaszëbë.png|mały|[[Radio Kaszëbë]]]] [[Òbrôzk:Pomerania logo.svg|mały|cządnik spòlëznowò-kùlturalny [[Pomerania (cządnik)|Pomerania]]]] [[Òbrôzk:Mòje Stronë logo.png|mały|pòrtal internetowi [[Mòje Stronë (mojestrone.com)|Mòje Stronë]] (mojestrone.com)]] Niechtërné kaszëbsczé media: {{Kòlumnë|em=18|1= ;jistniejącé * [[Radio Kaszëbë]] – pierszô w dzejach [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbskòjãzëcznô]] radiowô rozsélnica, sprawny òd gòdnika 2004 rokù ** ''Na bôłtach ë w bòrach'' – kaszëbskòjãzëczny radiowi magazyn [[Pòlsczé Radio Gduńsk|Radia Gduńsk]] * [[Pomerania (cządnik)|Pomerania]] – spòlëzno-kùlturowi miesãcznik wëdôwóny òd 1963 rokù przez [[Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié]] * [[Mòje Stronë (mojestrone.com)]] – [[Internet|internetowi]] pòrtal czësto pò kaszëbskù * [[Kurierbytowski.com.pl]] – [[Internet|internetowi]] cządnik, czedës dzélã pò kaszëbskù * [[Gazetakaszubska.org]] – pòlskòjãzëkòwô internetowô starna o pòmòrsczich wiadomòscach * [[Magazynkaszuby.pl]] – jinternetowi magazyn ò regionie, wëdarzeniach i historie Kaszëb * Kartuzy.info – môlowi jinternetowi serwis kartësczégò krézu * Koscierski.info – môlowi jinternetowi serwis kòscérsczégò krézu * Express kaszubski ({{jãz.|csb}} ''Kaszëbsczi Ekspres'') – môlowi jinternetowi serwis w [[Kartuzë|Kartëzach]] * Kurier Kaszubski ({{jãz.|csb}} ''Kaszëbsczi Kùriéra'') – môlowi tidzenik wëdôwóny na terenie kartësczégò i kòscérsczégò krézu * [[TV Półwysep|Telewizja Półwysep]] ({{jãz.|csb}} ''Zdrzélnik Półòstrów'') – môlowi zdrzélnik przëstãpnô na całczich Kaszëbach. * [[Twoja Telewizja Morska]] ({{jãz.|csb}} ''Twójô Mòrskô Telewizjô'') – môlowi zdrzélnik emitującô prògramë w kaszëbsczim jãzëkù * Kościerski Express ({{jãz.|csb}} ''Kòscérsczi Ekspres'') – kòscérsczé internetowé pismiono tématiczno sparłãczonô z westrzédnëch Kaszëb * NordaInfo.pl – òbéndowi wëdowiédny pòrtal nordowëch Kaszëb. * Szwajcaria-Kaszubska.pl – serwis, jaczi zajmô sã regionã i wëdarzeniama z Kaszëb ;nijistniejącé * [[Gryf (cządnik, 1908–1934)]] * [[Klëka (cządnik, 1937–1939)]] * [[Gazeta Kartuska (1922–1939)]] – magazyn [[Kaszëbskô Szwajcariô|Kaszëbsczi Szwajcarii]] * [[CSB TV]] – pierszô w dzejach kaszëbskô telewizjô * ''[[Rodnô Zemia (telewizyjny program)|Rodnô zemia]]'', ''[[Farwë Kaszëb (TVP3 Gduńsk)|Farwë Kaszëb]]'' i ''[[Tedë jo]]'' (biéżno) – kaszëbskòjãzëczné magazynë nadôwôné na antenie [[TVP3 Gduńsk]]. * [[Òdroda (1999–2006)|Òdroda]] – kaszëbskòjãzëczné nieregùlarné pismiono, wëdôwóny w latach 1999–2006 * [[Głos Kaszub]] }} == Znóny lëdze == Lëdze pòchôdający z Kaszëbsczi (w dzysdniowëch grańcach), abò z nią zrzeszony: {{Kòlumnë|em=24|1= * [[Witóld Bòbrowsczi]] – pisôrz, artista, szkólny * [[Andrzéj Bronk]] – filozof * [[Jerzi Łisk]] – pòeta, mùzykańt i spiéwôk * [[Klémãs Bronk]] – pòlitikôrz, zakłôdôrz TOW Gryf Kaszubski/Gryf Pomorski * [[Arnóld Chrapkòwsczi]] – ksądz, generał Paulinów * [[Kónstantin Dominik]] – biskùp * [[Günter Grass]] – runita * [[Sylwiô Gruchała]] – florecëstka * [[Józef Jankòwsczi]] – ksądz, błogòsławiony Kòscoła rzimskòkatolëcczégò * [[Thomas Kantzow]] – pisôrz, pòeta * [[Benedikt Karczewsczi]] – chemik, doktor jinżinéra * [[Kadzmiérz Klawiter]] – pòlitikôrz * [[Riszard Kraùza]] – biznesman * [[Gerat Labùda]] – dzejownik * [[Czesłôw Lang]] – kòłownik * [[Aleksander Majkòwsczi]] – pisôrz, pòeta * [[Marión Majkòwsczi]] – architekt, pisôrz * [[Macéj Miecznikòwsczi]] – spiewôk * [[Rafał Mohr]] – aktór * [[Paul Nipkow]] – wënalôzôrz * [[Róman Paszka]] – żéglôrz * [[Janusz Reiter]] – diplomata * [[Józef Rogala Wëbicczi]] – ùsôdzca słowów pòlsczégò nôrodnégò himna * [[Jarosłôw Sellin]] – pòlitikôrz * [[Danuta Szténka]] – aktorka * [[Abdón Strëszôk]] – profesor weterinaryjnëch nôùków * [[Bruno Sënôk]] – socjologa, profesor * [[Władisłôw Szulëst]] – ksądz, dzejopisôrz * [[Donôld Tusk]] – pòlitikôrz * [[Edmùnd Wnuk-Lipińsczi]] – socjologa * [[Andrzéj Wrońsczi]] – biôtkôrz * [[Bernat Zëchta]] – ksądz, słowôrznik * [[Marta Żmùda-Trzebiatowskô]] – aktorka }} == Òbaczë téż == {{Col3 |col1= {{Pòdobnô pòzwa|Kaszëbë (wiele znaczeniów)}} |col2= === Sparłãczoné témë === * [[Pòmòrskô]], [[Zôpadnô Pòmòrskô]] * [[Gôchë]] * [[Kòcéwskô]] * [[Krajnô]] * [[Bòrowiôcë]] * [[Zôbòrskô Zemia]] * [[Słowińcë]] |col3= === Kaszëbizna === {{#categorytree:Kaszëbizna|hideroot=on|mode=pages}} }} == Lëteratura == * J. Borzyszkowski, J. Mordawski, J. Treder: Historia, geografia, język i piśmiennictwo Kaszubów; J. Bòrzëszkòwsczi, J. Mòrdawsczi, J. Tréder: Historia, geògrafia, jãzëk i pismienizna Kaszëbów, Wëdowizna M. Rôżok przë wespółrobòce z Institutã Kaszëbsczim, [[Gduńsk]] 1999. * Geograficzny atlas świata. 2 / [red. prowadz. Zofia Cukierska et al.]. Adres wydaw. Warszawa : Państ. Przedsiębiorstwo Wydaw. Kartograficznych im. Eugeniusza Romera, 1991. (Kaszuby) * [[Jan Mòrdawsczi]]: Geografia Kaszub/Geògrafia Kaszëb. dolmaczënk: Ida Czajinô, Róman Drzéżdżón, Marian Jelińsczi, Karól Rhode, Gdańsk Wydawn. Zrzeszenia Kaszubsko-Pomorskiego, Gduńsk 2008. * Kaszëbë: Pojezierze Kaszubskie 1:50 000 / red. Urszula Wojciechowska, Tomasz Płatek, Katarzyna Bischoff ; treść turyst. [oprac.] Michał Kucharski, Anna Dalida, Blanka Lach ; tekst Anna Klimko ; zdj. Jacek Sztolcman [et al.] ; nazewnictwo kasz. Jerzy Treder ; Pracownia Kartograficzna Carta Blanca, Warszawa 2002 (Napis: pierwsza mapa po kaszubsku). * Agnieszka Dobrowolska. ''O nazwie Kaszuby''. „Onomastica”. t. IV, 1958. * [[Bernat Zëchta]]: Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej, Ossolineum, Wrocław – Warszawa – Kraków 1968, tom II, ss. 145–146. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} * https://kaszubskidladzieci.pl/lekcja/mieszkamy_na_kaszubach/film/mieszkamy_na_kaszubach * https://forum.mountblade.info/threads/kaszuby-czyli-kasz%C3%ABb%C3%AB-chce-wam-przybli%C5%BCy%C4%87.19497/ * https://gospodyni.com.pl/dzialy/swiat-po-kaszubsku * https://moje-morze.pl/slow-kilka-o-regionie-kaszubskim/ * [http://www.gdynia.kaszubi.pl/images/dodatkowe/ZKP%20Szczecin/plansza_2.pdf Kaszuby ...] {{Kòntrola}} {{Pòrtal}} [[Kategòrëjô:Kaszëbë| ]] [[Kategòrëjô:Regionë Pòlsczi]] a4bz3c2bgymlpqou75y82wn4xsa6vxe Kómpùtrowi sprzãt 0 1451 219672 199952 2026-10-19T16:33:26Z Terrus38 14026 Terrus38 przeniós starnã [[Kòmpùtrowô hard-wôra]] do [[Kómpùtrowi sprzãt]]: pisënk, słowizna 199952 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Personal computer, exploded 5.svg|mały|Kòmpùtrowô hard-wôra]] '''Hard-wôra''' je to zbiérny termin na wszëtczé fizyczné dzéle [[kòmpùter|kòmpùtra]], w ùprocëmnienim do: a) [[soft-wôra|soft-wôrë]], chtërnô wëdôwô hard-wôrze pòlétë wëkònawaniô nadôwków b) pòdôwków, chtërné kòmpùter w se zamëkô abò przerobiô. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Infòrmatika]] [[Kategòrëjô:Hard-wôra| ]] svrcpb0o9jgqweix9lgy7ic402ayitm Kòcéwskô 0 1452 219670 213189 2026-10-19T16:29:55Z Iketsi 3254 /* Òbaczë téż */ + 219670 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Kociewie na mapie adm. Polski.svg|mały]] '''Kòcéwskô''' ({{jãz.|pl}} ''Kociewie'') je kùlturno-etniczną òbéndą w pòrénkòwi [[Pòmòrskô|Pòmòrsce]], w dorzécznicë Wdë ë Wierzëcë. Za stolëcã Kòcéwsczi czãsto ùznôwónô je [[Gduńskô Starogarda|Gduńskô Starogarda]], równak nôwikszim gardã je [[Dërszewò]]. Kòcéwskô je zamieszkónô przez kòl 250 tës. lëdzy. ==== Znóny lëdze pòchôdający z Kòcéwsczi ==== * [[Kazimierz Deyna]] - szpòrtówca (fùtbala) * [[Andrzej Grubba]] - szpòrtówca (stołowi tenis) * [[Henryk Jankowski]] - ksądz * [[Wojciech Cejrowski]] - autora telewzérnikòwëch programów; wanożnik * [[Grzegorz Ciechowski]] - mùzyk * [[Bogdan Wenta]] - trenera pòlsczé reprezentacje w rãczną balã; dobëwca wicemésterstwa swiata w 2007 rokù == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:6. Panorama STG.jpg|[[Starogarda]] Òbrôzk:Northern frontage of the Market Square in Swiecie 02.jpg|[[Swiecé]] Òbrôzk:Zamek w Gniewie (cropped).jpg| Òbrôzk:Katedra w Pelplinie (2025).jpg| Òbrôzk:Tczew most panorama 1.jpg|[[Dërszewò]] </gallery> == Òbaczë téż == {{Òbaczë téż |Szlachòwnô pòzwa= |Sparłãczoné témë= * [[Pòmòrskô]] |Kategoriô=Regionë Pòlsczi }} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Regionë Pòlsczi]] [[Kategòrëjô:Kòcéwskô| ]] f25je797kkncon9c1hbk9e6sbx05igq Kaszëbi 0 1467 219541 218915 2026-10-19T12:40:24Z Iketsi 3254 {{Òbaczë téż}}; - → – ; r. → {{skr.|rokù}} ; historëji→historii 219541 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:POL Kaszuby flag.svg|mały|Kaszëbskô fana]] [[Òbrôzk:Coat of arms of Kaszubians.png|mały|Kaszëbsczi Grif]] [[Òbrôzk:POL województwo pomorskie COA.svg|mały|Kaszëbsczi herb]] '''Kaszëbi''' ({{jãz.|pl}} ''Kaszubi'', {{jãz.|de}} ''Kaschuben'', {{jãz.|en}} ''Kashubians'', ''Cassubians'', abò ''Kashubs'') są zôpadnosłowiańską etniczną grëpã, aùtochtonicznym lëdztwã [[Pòmòrskô|Pòmòrsczi]]. W dzysdniowim czasu Kaszëbi są jedurnyma bezpòstrzédnyma òtrokama [[Pòmòrzani|Pòmòrzanów]]. Przédną òrganizacëją, zrzeszającą Kaszëbów w [[Pòlskô|Pòlsce]] je [[Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié]]. Dzysdniowi Kaszëbi mieszkają przede wszëtczim w [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Pòrénkòwi Pòmòrsce]], w krézach [[pùcczi kréz|pùcczim]], [[wejrowsczi kréz|wejrowsczim]], [[kartësczi kréz|kartësczim]], [[lãbòrsczi kréz|lãbòrsczim]], [[bëtowsczi kréz|bëtowsczim]], [[kòscérsczi kréz|kòscérsczim]], nordowim dzélu [[Chònicczi kréz|chònicczégò krézu]] zôs pòrénkòwim dzélu [[stôłpsczi kréz|stôłpsczégò krézu]]. W krézach lãbòrsczim, bëtowsczim ë stôłpsczim na wnożëna mô pòwtórzny charakter – pò II swiatowi wòjnie Kaszëbi zamieszkale na môlach swòji pierwoszny wnożëny, po wëwiezeniu z ni miemiecczégò lëdztwa przez wëszëznë [[Pòlskô Lëdowô Repùblika|Pòlsczi Lëdowi Repùbliczi]]. Dzél Kaszëbów mieszkô téż na emigracëji, òsoblëwò w [[Kanada|Kanadze]], [[Zjednóné Stanë Americzi|USA]], [[Miemieckô|Miemiecce]], [[Brazyliô|Brazylii]]. Kaszëbi są w prosti rédze òtrokama [[Pòmòrzanie|Pòmòrzanów]] – wczasnych [[Słowianie|słowiańsczich]] plemion z òbéndë [[Pòmòrskô|Pòmòrsczi]], chtërnech miono wzã sã òd miona zemi (słowiańsczé ''Pomore'' – ''pò mòrze''). Ùznôwô sã, że przódkòwie Kaszëbów zjawile sã w ti òbéńdze midze [[Òdra|Òdrã]] a [[Wisła|Wisłą]] wicy jak 1500 lat nazôd. Nôstarsze zapisënczki miona są z XIII s. w sztãplu ksyża Pòmòrsczi [[Barnim I|Barnima I]], czéde panowale òni w òkòlim [[Sztetëno|Sztetëna]]. [[Òbrôzk:Kaszebsko familejo leba 200.jpg|left|mały|Kaszëbskô familëjô na Zéńdzeniém Kaszëbów w [[Leba|Lebie]] w 2005 r.]] [[Òbrôzk:Dzewus w kaszebsczich ruchnach.jpg|left|mały|Dzewùs w kaszëbsczich ruchnach]] W òglowim spisënkù lëdzy, chtëren sã òdbëł w Pòlsce w [[2002]] rokù, blós 5100 òsób zdeklarowało swòją apartną kaszëbską nôrodnosc, ale 51&nbsp;000 pòdało [[kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczi]] jakò swòj rodny jãzëk. Wielu Kaszëbów chcało pòdac pòlską nôrodnosc ë przënôleżnotã do kaszëbsczégò etnicznegò karna, trzëmając sã za równo Pòlôchów ë Kaszëbów. Nié bëło równak taczi mòżnotë bë deklarowac jiną nôrodnosc ë przënôleżnotã do etnicznegò karna abò wicy nigle jedną nôrodnosc. Bëłë głosë, że spisënk bëł sfalszowany a wiele lëdzy nie mògło pòdac kaszëbsczi nôrodnoscë. Równak, blós pôrã taczich przëpôdków òsta ùdokôzanëch. W [[2011]] rokù 16&nbsp;000 òsób pòdało blós kaszëbską nôrodnosc ë 228&nbsp;000 za równo kaszëbską ë pòlską. Kaszëbi są gwësnym lëdztwã przëgrańcza, chtëren w cządze stalat żëł w môlu zmieniającym krajową przënależnotã. Wielu z nich pòddôło sã germanizacëji czë pòlonizacëji, prawò to miało mùszowi abò nôtërny charakter. Wielu znónych prusczich czë miemiecczich wòjskòwich miało kaszëbsczi pòchòdzënk, ale nié czële sã do parłãczë z domôcą kùlturą abò pòddôwale sã òni całownemu zarwaniu w zôstnym pòkòleniu. Dlôte drãgò akùrôtno definiowac, chtërną z historëcznych sztatur mòże ùznac za Kaszëba, a chtërną za Miemca abò Pòlôcha kaszëbsczégò pòchòdzënkù. [[Òbrôzk:Leba 2005 przemorsz.jpg|mały|Przemôrsz Kaszëbów na Zéńdzeniém w [[Leba|Lebie]], 2005]] Dzél Kaszëbów ùtrzëmôł apartną kùlturã ë jãzëk. Dzysdniowò w socjologiji ë historii panuje dba, że Kaszëbi są etnicznym karnã pòlsczégò nôrodu. Wikszosc Kaszëbów mô dëbeltną identifikacëjã – nôrodną pòlską ë etniczną kaszëbską. Wielu nôrodnëch dzejôrzy w Pòmòrsczi w czasie zarabczeniô zôs nôleżników samòstójnoscowiégò pòdzemiô miało kaszëbsczi pòchòdzënk. Kaszëbskô nôrodnô rësznota, choc nié nôleżi do przédnégò żochù w kaszëbsko-pòmòrsczé rësznoce, mô równak wielelatną zwëcz. [[Florión Cenôwa]] bëł dbë, że Kaszëbi są apartnym słowiańsczim nôrodã. W midzewòjnowym cządze jegò ùdbã prowadzële dali dzejôrze z karna tzw. "Zrzeszeńców", chtërni w PRL bëlë represjonowani òb [[UB]] a pózdni przez [[SB]] ë zepchniãcy na zberk òglowi dzejnotë. Pò [[1989]] rokù ną samą dbã w kaszëbsczi rësznoce reprezentowało pismiono ''[[Tatczëzna (cządnik, 1990–1991)|Tatczëzna]]'', a pò nim ''[[Òdroda|Kaszëbskô Òdroda]]''. W ùszłoce dzelelë sã òni na wiele etnicznëch pòdkarnów, zjinaczonëch jãzëkòwò ë kùlturowò, midzë jinszima: [[Mòrzanie]], [[Rëbôcë]], [[Bëlôcë]], [[Lesôcë]], [[Józcë]] (jinaczi [[Mùcnicë]]), [[Gôchë]], [[Krëbanie]], [[Zabòrôcë]]. Za wëjimkã Bëlôków ë Gôchów rolô nëch bënowëch pòdzélënków je wiele miészô jak cziledzesąt lat nazôd. Stolëcą Kaszëbów nazëwô sã [[Gduńsk]], le wiôldżim gardã z nôwikszim jich procentã je [[Gdiniô]]. [[Òbrôzk:Porenkowo Pomorsko 1.png|mały|Òbjim kaszëbiznë kòl kùńca XX wiekù]] == Historiô == [[Òbrôzk:Szczecin Zamek Ksiazat Pomorskich plyta Barnima XI.jpg|mały|left|Tôblëca z herbem pòmòrsczégò ksyżëca Barnima XI (1501–1573)]] Pierszi rôz miono kaszëbsczégò ôrtu wëstąpiło 19 strëmiannika [[1238]] ròku w dokùmeńce wëstawionym przez papieża [[Papiéż Grégòr IX|Gregòra IX]], gdze je nazwóné ksyżã Kaszëb [[Bògùsłôw I|Bògùsłôw]] ''dux Cassubie''. Pòtemù w titlu zôpadno-pòmòrsczich ksyżãtów bëło ''dux Slavorum et Cassubia''. [[Barnim III]] ([[1320]]–[[1368]]) nadôł so miono ''dux Cassuborum'' ("ksyżã Kaszëbów"). Na spòdlim mirni ùgòdë z Westfaliji w 1648 r., pò trzëdzestolatny wòjnie, dzél Zôpôdni Pòmòrsczi òstôł Szwecczi a szwecczi król ód 1648 do lat 20. XVIII s. titelowôł sã jakno "Ksyż Kaszëbów". Jak pisôł [[Aleksander Hilferding]] prësczi parlament (''Landtag'') w [[Króléwc]]u (''Königsberg'') w [[1843]] ùdbôł, bë zmienic jãzëk w kòscółach na miemiecczi, bo pò kaszëbsku nie je pisóné. Nen rozsądzënk nie béł równak długò w mòcë. Òd [[1846]] nôùka w kòscele mògła bëc w rodny mòwie (''Muttersprache''). W latach 50. XIX s. czileset Kaszëbów wëwanożiło do [[Kanada|Kanadë]] dze założëlë jistniejącą do dzys kòloniã [[Wilno (Ontario)|Wilno]] w grôfiznié ({{jãz.|en}} ''county'') Renfrew w Ontario. W lata 70. XIX s. Kaszëbi ë Miemce założëlë rëbacką wies na Òstrowie Jones w Milwaukee. Nie mieli równak prawa miectwa do ti zemi, tej przédnicë Milwaukee eksmitowalë jich jakno bezprawnëch mieszkańców ë w latach 40. XX stalata zjinaczelë ną zemiã w jindurtriową òbéndã. Pierszim pismionã w całosce pò [[kaszëbsczi jãzëk|kaszëbskù]] bëł katézmùs Lutera z 1643 rokù (dalszi edicëje w 1752 ë 1828). Ùczałô ùsadzelë kaszëbiznã Mrongovius w [[1823]] ë [[1828]], rusczi ùczałi [[Aleksander Hilferding|A. Hilferding]], a pózdni téż [[Léón Biskùpsczi|Biskupski]] (1883, 1891), [[Gotthelf Bronisch|G. Bronisch]] ([[1896]], [[1898]]), Mikkola ([[1897]]) ë Nitsch ([[1903]]). Wôżny ùsôdzk to słôwórz [[Stefan Ramùłt|Stefana Ramùłta]] ''Słownik języka pomorskiego, czyli kaszubskiego'' z 1893 a téż [[Friedrich Lorentz]] ''Slovinzische Grammatik'', 1903, ''Slovinzische Texte'', [[1905]], ë ''Slovinzisches Wörterbuch'', [[1908]]. Pierszim rësznikã kaszëbsko-pòmòrsczé nôrodowi rësznotë béł [[Florión Cenôwa]]. Òn zabédowôł kaszëbsczi alfabét, òpisôł kaszëbską gramatikã ([[1879]]), opùblikòwôł etnograficzną ë historëczną lëteraturã ò żëcim Kaszëbow (''Skórb kaszébsko-slovjnskjé mòvé'', [[1866]]–[[1868]]) a téż jinsze knéżczi. Jinym kaszëbsczim ùsôdzcą béł [[Hieronim Derdowsczi]]. Pózdni bëli ''Młodokaszëbi'' prowadzoni przez [[Aleksander Majkòwsczi|Aleksandra Majkòwsczégò]] ë ùsôdzcë piszącë w pismionie ''Zrzësz Kaszëbskô'' (grëpa ''Zrzëszincë''), chtërni wnioslë wiôldżi wkłôd w rozwicé kaszëbsczégò lëteracczégò jãzëka. Do 1989 rokù mało Kaszëbów bëło w prowôdnëch stanach. W [[2005]] {{skr.|rokù}} [[kaszëbsczi jãzëk]] pierszi rôz szło wëbrac na maturowim ekzaminie. Nie zdrzącë na môłe tim zainteresowanié (kaszëbszczi wëbrało blós 23 ùczniów), to je wôżny dzél òchróni kaszëbsczi kùlturë. [[Òbrôzk:Jezyk kaszubski w gminach NSP2011.png|mały|[[Kaszëbsczi jãzëk]] w gminach]] == Kaszëbskô kùchnia == Kaszëbsczé smaczczi to mòga bëc: [[brzadowô zupa]], [[czarwina]], [[plińce]], [[prażnica]] i jin. Niejedné restauracje, karczmë i gòscyńce pòdôwają dlô wanożników np.: [[wãgòrz]]ową zupã. == Lëteratura == * [[Gerat Labùda]]: O Kaszubach, [[Gdiniô]] [[1991]], str. 18. * [[Gerat Labùda]]: Historia Kaszubów w dziejach Pomorza t.1 Czasy średniowieczne, Gdańsk 2006. * [[Aleksander Majkòwsczi]]: Przewodnik po Szwajcarji Kaszubskiej. Polskie Tow. Krajoznawcze, [[Warszawa]] [[1924]]. * [[Cezari Òbracht-Prondzyńsczi|Cezari Obracht-Prondzyńsczi]]: Kaszëbi dzys : kùltura, jãzëk, tożsamòsc [skaszëbił Eugeniusz Gòłąbk]. [[Gduńsk]]: [[Kaszëbsczi Institut]], 2007. * Kamińska K., Kwiatkowska A.: "Jesteśmy tacy sami. Sztuka w edukacji międzykulturowej" (Kaszubi), 2009, s. 57 [http://books.google.pl/books?id=EEypDZU6Uu0C&pg=PA57&dq=kaszubi&hl=pl&sa=X&ei=rso6U62WKdTwhQemuoHICA&ved=0CEsQ6AEwBjge#v=onepage&q=kaszubi&f=false] * [[Kazimierz Kleina]]; [[Cezari Òbracht-Prondzyńsczi|Cezary Obracht-Prondzyński]] (red.): Społeczność kaszubska w procesie przemian : kultura, tożsamość, język. Kancelaria Senatu, 2012. * S. Orgelbranda Encyklopedyja Powszechna (1863), 14 tom, Warszawa, ss. 353–362 "Kaszuby". * [[Stefan Ramułt]]: Słownik języka pomorskiego czyli kaszubskiego. Scalił i znormalizował Jerzy Treder, Gdańsk 2003 * [[Bernat Zëchta]]: [[Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej]], Ossolineum, Wrocław – Warszawa – Kraków 1968, tom II, ss. 144–145. == Òbaczë téż == {{Òbaczë téż |Szlachòwnô pòzwa= |Sparłãczoné témë= * [[Kaszëbë]] * [[Kaszëbskô diaspòra]] * [[Lësta słôwnëch Pòmòrzanów]] |Kategoriô=Etniczné grëpë }} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} * https://mac.gov.pl/wp-content/uploads/2011/12/Wykaz-gmin.pdf Gminë 2011r. * http://www.thedailyobserver.ca/2015/05/20/kashubian-exchange-program-in-the-works — [[Kanada]] * {{YouTube|tOgdT5Elwh8|Kaszubi (1990 r.) — Video Studio Gdańsk}} * {{YouTube|QShOKIvG_B8|Jo jem kaszub {{!}} Jerzy Warczak}} * {{YouTube|Tyd345GCbnE|Kaszubi – tożsamość obroniona. Rozmowa z prof. Cezarym Obrachtem-Prondzyńskim}} * https://kaszebsko.com/historia ** https://kaszebsko.com/wp-content/uploads/2022/12/Internetowy-Podrecznik-Historii-Kaszubow.pdf * https://histmag.org/Mowisz-Kaszubi-myslisz...-Kim-sa-ludzie-pogranicza-9219 * https://www.busemprzezswiat.pl/2019/01/kaszubi-tajemniczy-lud-polnocy-polski/ {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbi| ]] [[Kategòrëjô:Słowianie]] [[Kategòrëjô:Etniczné grëpë]] b13n43igus1uv3i2rkuglripknqpyus 219906 219541 2026-10-19T22:38:38Z Iketsi 3254 YouTube dł 219906 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:POL Kaszuby flag.svg|mały|Kaszëbskô fana]] [[Òbrôzk:Coat of arms of Kaszubians.png|mały|Kaszëbsczi Grif]] [[Òbrôzk:POL województwo pomorskie COA.svg|mały|Kaszëbsczi herb]] '''Kaszëbi''' ({{jãz.|pl}} ''Kaszubi'', {{jãz.|de}} ''Kaschuben'', {{jãz.|en}} ''Kashubians'', ''Cassubians'', abò ''Kashubs'') są zôpadnosłowiańską etniczną grëpã, aùtochtonicznym lëdztwã [[Pòmòrskô|Pòmòrsczi]]. W dzysdniowim czasu Kaszëbi są jedurnyma bezpòstrzédnyma òtrokama [[Pòmòrzani|Pòmòrzanów]]. Przédną òrganizacëją, zrzeszającą Kaszëbów w [[Pòlskô|Pòlsce]] je [[Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié]]. Dzysdniowi Kaszëbi mieszkają przede wszëtczim w [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Pòrénkòwi Pòmòrsce]], w krézach [[pùcczi kréz|pùcczim]], [[wejrowsczi kréz|wejrowsczim]], [[kartësczi kréz|kartësczim]], [[lãbòrsczi kréz|lãbòrsczim]], [[bëtowsczi kréz|bëtowsczim]], [[kòscérsczi kréz|kòscérsczim]], nordowim dzélu [[Chònicczi kréz|chònicczégò krézu]] zôs pòrénkòwim dzélu [[stôłpsczi kréz|stôłpsczégò krézu]]. W krézach lãbòrsczim, bëtowsczim ë stôłpsczim na wnożëna mô pòwtórzny charakter – pò II swiatowi wòjnie Kaszëbi zamieszkale na môlach swòji pierwoszny wnożëny, po wëwiezeniu z ni miemiecczégò lëdztwa przez wëszëznë [[Pòlskô Lëdowô Repùblika|Pòlsczi Lëdowi Repùbliczi]]. Dzél Kaszëbów mieszkô téż na emigracëji, òsoblëwò w [[Kanada|Kanadze]], [[Zjednóné Stanë Americzi|USA]], [[Miemieckô|Miemiecce]], [[Brazyliô|Brazylii]]. Kaszëbi są w prosti rédze òtrokama [[Pòmòrzanie|Pòmòrzanów]] – wczasnych [[Słowianie|słowiańsczich]] plemion z òbéndë [[Pòmòrskô|Pòmòrsczi]], chtërnech miono wzã sã òd miona zemi (słowiańsczé ''Pomore'' – ''pò mòrze''). Ùznôwô sã, że przódkòwie Kaszëbów zjawile sã w ti òbéńdze midze [[Òdra|Òdrã]] a [[Wisła|Wisłą]] wicy jak 1500 lat nazôd. Nôstarsze zapisënczki miona są z XIII s. w sztãplu ksyża Pòmòrsczi [[Barnim I|Barnima I]], czéde panowale òni w òkòlim [[Sztetëno|Sztetëna]]. [[Òbrôzk:Kaszebsko familejo leba 200.jpg|left|mały|Kaszëbskô familëjô na Zéńdzeniém Kaszëbów w [[Leba|Lebie]] w 2005 r.]] [[Òbrôzk:Dzewus w kaszebsczich ruchnach.jpg|left|mały|Dzewùs w kaszëbsczich ruchnach]] W òglowim spisënkù lëdzy, chtëren sã òdbëł w Pòlsce w [[2002]] rokù, blós 5100 òsób zdeklarowało swòją apartną kaszëbską nôrodnosc, ale 51&nbsp;000 pòdało [[kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczi]] jakò swòj rodny jãzëk. Wielu Kaszëbów chcało pòdac pòlską nôrodnosc ë przënôleżnotã do kaszëbsczégò etnicznegò karna, trzëmając sã za równo Pòlôchów ë Kaszëbów. Nié bëło równak taczi mòżnotë bë deklarowac jiną nôrodnosc ë przënôleżnotã do etnicznegò karna abò wicy nigle jedną nôrodnosc. Bëłë głosë, że spisënk bëł sfalszowany a wiele lëdzy nie mògło pòdac kaszëbsczi nôrodnoscë. Równak, blós pôrã taczich przëpôdków òsta ùdokôzanëch. W [[2011]] rokù 16&nbsp;000 òsób pòdało blós kaszëbską nôrodnosc ë 228&nbsp;000 za równo kaszëbską ë pòlską. Kaszëbi są gwësnym lëdztwã przëgrańcza, chtëren w cządze stalat żëł w môlu zmieniającym krajową przënależnotã. Wielu z nich pòddôło sã germanizacëji czë pòlonizacëji, prawò to miało mùszowi abò nôtërny charakter. Wielu znónych prusczich czë miemiecczich wòjskòwich miało kaszëbsczi pòchòdzënk, ale nié czële sã do parłãczë z domôcą kùlturą abò pòddôwale sã òni całownemu zarwaniu w zôstnym pòkòleniu. Dlôte drãgò akùrôtno definiowac, chtërną z historëcznych sztatur mòże ùznac za Kaszëba, a chtërną za Miemca abò Pòlôcha kaszëbsczégò pòchòdzënkù. [[Òbrôzk:Leba 2005 przemorsz.jpg|mały|Przemôrsz Kaszëbów na Zéńdzeniém w [[Leba|Lebie]], 2005]] Dzél Kaszëbów ùtrzëmôł apartną kùlturã ë jãzëk. Dzysdniowò w socjologiji ë historii panuje dba, że Kaszëbi są etnicznym karnã pòlsczégò nôrodu. Wikszosc Kaszëbów mô dëbeltną identifikacëjã – nôrodną pòlską ë etniczną kaszëbską. Wielu nôrodnëch dzejôrzy w Pòmòrsczi w czasie zarabczeniô zôs nôleżników samòstójnoscowiégò pòdzemiô miało kaszëbsczi pòchòdzënk. Kaszëbskô nôrodnô rësznota, choc nié nôleżi do przédnégò żochù w kaszëbsko-pòmòrsczé rësznoce, mô równak wielelatną zwëcz. [[Florión Cenôwa]] bëł dbë, że Kaszëbi są apartnym słowiańsczim nôrodã. W midzewòjnowym cządze jegò ùdbã prowadzële dali dzejôrze z karna tzw. "Zrzeszeńców", chtërni w PRL bëlë represjonowani òb [[UB]] a pózdni przez [[SB]] ë zepchniãcy na zberk òglowi dzejnotë. Pò [[1989]] rokù ną samą dbã w kaszëbsczi rësznoce reprezentowało pismiono ''[[Tatczëzna (cządnik, 1990–1991)|Tatczëzna]]'', a pò nim ''[[Òdroda|Kaszëbskô Òdroda]]''. W ùszłoce dzelelë sã òni na wiele etnicznëch pòdkarnów, zjinaczonëch jãzëkòwò ë kùlturowò, midzë jinszima: [[Mòrzanie]], [[Rëbôcë]], [[Bëlôcë]], [[Lesôcë]], [[Józcë]] (jinaczi [[Mùcnicë]]), [[Gôchë]], [[Krëbanie]], [[Zabòrôcë]]. Za wëjimkã Bëlôków ë Gôchów rolô nëch bënowëch pòdzélënków je wiele miészô jak cziledzesąt lat nazôd. Stolëcą Kaszëbów nazëwô sã [[Gduńsk]], le wiôldżim gardã z nôwikszim jich procentã je [[Gdiniô]]. [[Òbrôzk:Porenkowo Pomorsko 1.png|mały|Òbjim kaszëbiznë kòl kùńca XX wiekù]] == Historiô == [[Òbrôzk:Szczecin Zamek Ksiazat Pomorskich plyta Barnima XI.jpg|mały|left|Tôblëca z herbem pòmòrsczégò ksyżëca Barnima XI (1501–1573)]] Pierszi rôz miono kaszëbsczégò ôrtu wëstąpiło 19 strëmiannika [[1238]] ròku w dokùmeńce wëstawionym przez papieża [[Papiéż Grégòr IX|Gregòra IX]], gdze je nazwóné ksyżã Kaszëb [[Bògùsłôw I|Bògùsłôw]] ''dux Cassubie''. Pòtemù w titlu zôpadno-pòmòrsczich ksyżãtów bëło ''dux Slavorum et Cassubia''. [[Barnim III]] ([[1320]]–[[1368]]) nadôł so miono ''dux Cassuborum'' ("ksyżã Kaszëbów"). Na spòdlim mirni ùgòdë z Westfaliji w 1648 r., pò trzëdzestolatny wòjnie, dzél Zôpôdni Pòmòrsczi òstôł Szwecczi a szwecczi król ód 1648 do lat 20. XVIII s. titelowôł sã jakno "Ksyż Kaszëbów". Jak pisôł [[Aleksander Hilferding]] prësczi parlament (''Landtag'') w [[Króléwc]]u (''Königsberg'') w [[1843]] ùdbôł, bë zmienic jãzëk w kòscółach na miemiecczi, bo pò kaszëbsku nie je pisóné. Nen rozsądzënk nie béł równak długò w mòcë. Òd [[1846]] nôùka w kòscele mògła bëc w rodny mòwie (''Muttersprache''). W latach 50. XIX s. czileset Kaszëbów wëwanożiło do [[Kanada|Kanadë]] dze założëlë jistniejącą do dzys kòloniã [[Wilno (Ontario)|Wilno]] w grôfiznié ({{jãz.|en}} ''county'') Renfrew w Ontario. W lata 70. XIX s. Kaszëbi ë Miemce założëlë rëbacką wies na Òstrowie Jones w Milwaukee. Nie mieli równak prawa miectwa do ti zemi, tej przédnicë Milwaukee eksmitowalë jich jakno bezprawnëch mieszkańców ë w latach 40. XX stalata zjinaczelë ną zemiã w jindurtriową òbéndã. Pierszim pismionã w całosce pò [[kaszëbsczi jãzëk|kaszëbskù]] bëł katézmùs Lutera z 1643 rokù (dalszi edicëje w 1752 ë 1828). Ùczałô ùsadzelë kaszëbiznã Mrongovius w [[1823]] ë [[1828]], rusczi ùczałi [[Aleksander Hilferding|A. Hilferding]], a pózdni téż [[Léón Biskùpsczi|Biskupski]] (1883, 1891), [[Gotthelf Bronisch|G. Bronisch]] ([[1896]], [[1898]]), Mikkola ([[1897]]) ë Nitsch ([[1903]]). Wôżny ùsôdzk to słôwórz [[Stefan Ramùłt|Stefana Ramùłta]] ''Słownik języka pomorskiego, czyli kaszubskiego'' z 1893 a téż [[Friedrich Lorentz]] ''Slovinzische Grammatik'', 1903, ''Slovinzische Texte'', [[1905]], ë ''Slovinzisches Wörterbuch'', [[1908]]. Pierszim rësznikã kaszëbsko-pòmòrsczé nôrodowi rësznotë béł [[Florión Cenôwa]]. Òn zabédowôł kaszëbsczi alfabét, òpisôł kaszëbską gramatikã ([[1879]]), opùblikòwôł etnograficzną ë historëczną lëteraturã ò żëcim Kaszëbow (''Skórb kaszébsko-slovjnskjé mòvé'', [[1866]]–[[1868]]) a téż jinsze knéżczi. Jinym kaszëbsczim ùsôdzcą béł [[Hieronim Derdowsczi]]. Pózdni bëli ''Młodokaszëbi'' prowadzoni przez [[Aleksander Majkòwsczi|Aleksandra Majkòwsczégò]] ë ùsôdzcë piszącë w pismionie ''Zrzësz Kaszëbskô'' (grëpa ''Zrzëszincë''), chtërni wnioslë wiôldżi wkłôd w rozwicé kaszëbsczégò lëteracczégò jãzëka. Do 1989 rokù mało Kaszëbów bëło w prowôdnëch stanach. W [[2005]] {{skr.|rokù}} [[kaszëbsczi jãzëk]] pierszi rôz szło wëbrac na maturowim ekzaminie. Nie zdrzącë na môłe tim zainteresowanié (kaszëbszczi wëbrało blós 23 ùczniów), to je wôżny dzél òchróni kaszëbsczi kùlturë. [[Òbrôzk:Jezyk kaszubski w gminach NSP2011.png|mały|[[Kaszëbsczi jãzëk]] w gminach]] == Kaszëbskô kùchnia == Kaszëbsczé smaczczi to mòga bëc: [[brzadowô zupa]], [[czarwina]], [[plińce]], [[prażnica]] i jin. Niejedné restauracje, karczmë i gòscyńce pòdôwają dlô wanożników np.: [[wãgòrz]]ową zupã. == Lëteratura == * [[Gerat Labùda]]: O Kaszubach, [[Gdiniô]] [[1991]], str. 18. * [[Gerat Labùda]]: Historia Kaszubów w dziejach Pomorza t.1 Czasy średniowieczne, Gdańsk 2006. * [[Aleksander Majkòwsczi]]: Przewodnik po Szwajcarji Kaszubskiej. Polskie Tow. Krajoznawcze, [[Warszawa]] [[1924]]. * [[Cezari Òbracht-Prondzyńsczi|Cezari Obracht-Prondzyńsczi]]: Kaszëbi dzys : kùltura, jãzëk, tożsamòsc [skaszëbił Eugeniusz Gòłąbk]. [[Gduńsk]]: [[Kaszëbsczi Institut]], 2007. * Kamińska K., Kwiatkowska A.: "Jesteśmy tacy sami. Sztuka w edukacji międzykulturowej" (Kaszubi), 2009, s. 57 [http://books.google.pl/books?id=EEypDZU6Uu0C&pg=PA57&dq=kaszubi&hl=pl&sa=X&ei=rso6U62WKdTwhQemuoHICA&ved=0CEsQ6AEwBjge#v=onepage&q=kaszubi&f=false] * [[Kazimierz Kleina]]; [[Cezari Òbracht-Prondzyńsczi|Cezary Obracht-Prondzyński]] (red.): Społeczność kaszubska w procesie przemian : kultura, tożsamość, język. Kancelaria Senatu, 2012. * S. Orgelbranda Encyklopedyja Powszechna (1863), 14 tom, Warszawa, ss. 353–362 "Kaszuby". * [[Stefan Ramułt]]: Słownik języka pomorskiego czyli kaszubskiego. Scalił i znormalizował Jerzy Treder, Gdańsk 2003 * [[Bernat Zëchta]]: [[Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej]], Ossolineum, Wrocław – Warszawa – Kraków 1968, tom II, ss. 144–145. == Òbaczë téż == {{Òbaczë téż |Szlachòwnô pòzwa= |Sparłãczoné témë= * [[Kaszëbë]] * [[Kaszëbskô diaspòra]] * [[Lësta słôwnëch Pòmòrzanów]] |Kategoriô=Etniczné grëpë }} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} * https://mac.gov.pl/wp-content/uploads/2011/12/Wykaz-gmin.pdf Gminë 2011r. * http://www.thedailyobserver.ca/2015/05/20/kashubian-exchange-program-in-the-works — [[Kanada]] * {{YouTube|v=tOgdT5Elwh8|tit=Kaszubi (1990 r.) — Video Studio Gdańsk|dł=51:47}} * {{YouTube|v=QShOKIvG_B8|tit=Jo jem kaszub {{!}} Jerzy Warczak|dł=2:24}} * {{YouTube|v=Tyd345GCbnE|tit=Kaszubi – tożsamość obroniona. Rozmowa z prof. Cezarym Obrachtem-Prondzyńskim|dł=1:24:31}} * https://kaszebsko.com/historia ** https://kaszebsko.com/wp-content/uploads/2022/12/Internetowy-Podrecznik-Historii-Kaszubow.pdf * https://histmag.org/Mowisz-Kaszubi-myslisz...-Kim-sa-ludzie-pogranicza-9219 * https://www.busemprzezswiat.pl/2019/01/kaszubi-tajemniczy-lud-polnocy-polski/ {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbi| ]] [[Kategòrëjô:Słowianie]] [[Kategòrëjô:Etniczné grëpë]] c6vnl5d6cnbh2gzfg11orq0qc9o69j8 219990 219906 2026-10-20T04:25:37Z Iketsi 3254 YouTube 219990 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:POL Kaszuby flag.svg|mały|Kaszëbskô fana]] [[Òbrôzk:Coat of arms of Kaszubians.png|mały|Kaszëbsczi Grif]] [[Òbrôzk:POL województwo pomorskie COA.svg|mały|Kaszëbsczi herb]] '''Kaszëbi''' ({{jãz.|pl}} ''Kaszubi'', {{jãz.|de}} ''Kaschuben'', {{jãz.|en}} ''Kashubians'', ''Cassubians'', abò ''Kashubs'') są zôpadnosłowiańską etniczną grëpã, aùtochtonicznym lëdztwã [[Pòmòrskô|Pòmòrsczi]]. W dzysdniowim czasu Kaszëbi są jedurnyma bezpòstrzédnyma òtrokama [[Pòmòrzani|Pòmòrzanów]]. Przédną òrganizacëją, zrzeszającą Kaszëbów w [[Pòlskô|Pòlsce]] je [[Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié]]. Dzysdniowi Kaszëbi mieszkają przede wszëtczim w [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Pòrénkòwi Pòmòrsce]], w krézach [[pùcczi kréz|pùcczim]], [[wejrowsczi kréz|wejrowsczim]], [[kartësczi kréz|kartësczim]], [[lãbòrsczi kréz|lãbòrsczim]], [[bëtowsczi kréz|bëtowsczim]], [[kòscérsczi kréz|kòscérsczim]], nordowim dzélu [[Chònicczi kréz|chònicczégò krézu]] zôs pòrénkòwim dzélu [[stôłpsczi kréz|stôłpsczégò krézu]]. W krézach lãbòrsczim, bëtowsczim ë stôłpsczim na wnożëna mô pòwtórzny charakter – pò II swiatowi wòjnie Kaszëbi zamieszkale na môlach swòji pierwoszny wnożëny, po wëwiezeniu z ni miemiecczégò lëdztwa przez wëszëznë [[Pòlskô Lëdowô Repùblika|Pòlsczi Lëdowi Repùbliczi]]. Dzél Kaszëbów mieszkô téż na emigracëji, òsoblëwò w [[Kanada|Kanadze]], [[Zjednóné Stanë Americzi|USA]], [[Miemieckô|Miemiecce]], [[Brazyliô|Brazylii]]. Kaszëbi są w prosti rédze òtrokama [[Pòmòrzanie|Pòmòrzanów]] – wczasnych [[Słowianie|słowiańsczich]] plemion z òbéndë [[Pòmòrskô|Pòmòrsczi]], chtërnech miono wzã sã òd miona zemi (słowiańsczé ''Pomore'' – ''pò mòrze''). Ùznôwô sã, że przódkòwie Kaszëbów zjawile sã w ti òbéńdze midze [[Òdra|Òdrã]] a [[Wisła|Wisłą]] wicy jak 1500 lat nazôd. Nôstarsze zapisënczki miona są z XIII s. w sztãplu ksyża Pòmòrsczi [[Barnim I|Barnima I]], czéde panowale òni w òkòlim [[Sztetëno|Sztetëna]]. [[Òbrôzk:Kaszebsko familejo leba 200.jpg|left|mały|Kaszëbskô familëjô na Zéńdzeniém Kaszëbów w [[Leba|Lebie]] w 2005 r.]] [[Òbrôzk:Dzewus w kaszebsczich ruchnach.jpg|left|mały|Dzewùs w kaszëbsczich ruchnach]] W òglowim spisënkù lëdzy, chtëren sã òdbëł w Pòlsce w [[2002]] rokù, blós 5100 òsób zdeklarowało swòją apartną kaszëbską nôrodnosc, ale 51&nbsp;000 pòdało [[kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczi]] jakò swòj rodny jãzëk. Wielu Kaszëbów chcało pòdac pòlską nôrodnosc ë przënôleżnotã do kaszëbsczégò etnicznegò karna, trzëmając sã za równo Pòlôchów ë Kaszëbów. Nié bëło równak taczi mòżnotë bë deklarowac jiną nôrodnosc ë przënôleżnotã do etnicznegò karna abò wicy nigle jedną nôrodnosc. Bëłë głosë, że spisënk bëł sfalszowany a wiele lëdzy nie mògło pòdac kaszëbsczi nôrodnoscë. Równak, blós pôrã taczich przëpôdków òsta ùdokôzanëch. W [[2011]] rokù 16&nbsp;000 òsób pòdało blós kaszëbską nôrodnosc ë 228&nbsp;000 za równo kaszëbską ë pòlską. Kaszëbi są gwësnym lëdztwã przëgrańcza, chtëren w cządze stalat żëł w môlu zmieniającym krajową przënależnotã. Wielu z nich pòddôło sã germanizacëji czë pòlonizacëji, prawò to miało mùszowi abò nôtërny charakter. Wielu znónych prusczich czë miemiecczich wòjskòwich miało kaszëbsczi pòchòdzënk, ale nié czële sã do parłãczë z domôcą kùlturą abò pòddôwale sã òni całownemu zarwaniu w zôstnym pòkòleniu. Dlôte drãgò akùrôtno definiowac, chtërną z historëcznych sztatur mòże ùznac za Kaszëba, a chtërną za Miemca abò Pòlôcha kaszëbsczégò pòchòdzënkù. [[Òbrôzk:Leba 2005 przemorsz.jpg|mały|Przemôrsz Kaszëbów na Zéńdzeniém w [[Leba|Lebie]], 2005]] Dzél Kaszëbów ùtrzëmôł apartną kùlturã ë jãzëk. Dzysdniowò w socjologiji ë historii panuje dba, że Kaszëbi są etnicznym karnã pòlsczégò nôrodu. Wikszosc Kaszëbów mô dëbeltną identifikacëjã – nôrodną pòlską ë etniczną kaszëbską. Wielu nôrodnëch dzejôrzy w Pòmòrsczi w czasie zarabczeniô zôs nôleżników samòstójnoscowiégò pòdzemiô miało kaszëbsczi pòchòdzënk. Kaszëbskô nôrodnô rësznota, choc nié nôleżi do przédnégò żochù w kaszëbsko-pòmòrsczé rësznoce, mô równak wielelatną zwëcz. [[Florión Cenôwa]] bëł dbë, że Kaszëbi są apartnym słowiańsczim nôrodã. W midzewòjnowym cządze jegò ùdbã prowadzële dali dzejôrze z karna tzw. "Zrzeszeńców", chtërni w PRL bëlë represjonowani òb [[UB]] a pózdni przez [[SB]] ë zepchniãcy na zberk òglowi dzejnotë. Pò [[1989]] rokù ną samą dbã w kaszëbsczi rësznoce reprezentowało pismiono ''[[Tatczëzna (cządnik, 1990–1991)|Tatczëzna]]'', a pò nim ''[[Òdroda|Kaszëbskô Òdroda]]''. W ùszłoce dzelelë sã òni na wiele etnicznëch pòdkarnów, zjinaczonëch jãzëkòwò ë kùlturowò, midzë jinszima: [[Mòrzanie]], [[Rëbôcë]], [[Bëlôcë]], [[Lesôcë]], [[Józcë]] (jinaczi [[Mùcnicë]]), [[Gôchë]], [[Krëbanie]], [[Zabòrôcë]]. Za wëjimkã Bëlôków ë Gôchów rolô nëch bënowëch pòdzélënków je wiele miészô jak cziledzesąt lat nazôd. Stolëcą Kaszëbów nazëwô sã [[Gduńsk]], le wiôldżim gardã z nôwikszim jich procentã je [[Gdiniô]]. [[Òbrôzk:Porenkowo Pomorsko 1.png|mały|Òbjim kaszëbiznë kòl kùńca XX wiekù]] == Historiô == [[Òbrôzk:Szczecin Zamek Ksiazat Pomorskich plyta Barnima XI.jpg|mały|left|Tôblëca z herbem pòmòrsczégò ksyżëca Barnima XI (1501–1573)]] Pierszi rôz miono kaszëbsczégò ôrtu wëstąpiło 19 strëmiannika [[1238]] ròku w dokùmeńce wëstawionym przez papieża [[Papiéż Grégòr IX|Gregòra IX]], gdze je nazwóné ksyżã Kaszëb [[Bògùsłôw I|Bògùsłôw]] ''dux Cassubie''. Pòtemù w titlu zôpadno-pòmòrsczich ksyżãtów bëło ''dux Slavorum et Cassubia''. [[Barnim III]] ([[1320]]–[[1368]]) nadôł so miono ''dux Cassuborum'' ("ksyżã Kaszëbów"). Na spòdlim mirni ùgòdë z Westfaliji w 1648 r., pò trzëdzestolatny wòjnie, dzél Zôpôdni Pòmòrsczi òstôł Szwecczi a szwecczi król ód 1648 do lat 20. XVIII s. titelowôł sã jakno "Ksyż Kaszëbów". Jak pisôł [[Aleksander Hilferding]] prësczi parlament (''Landtag'') w [[Króléwc]]u (''Königsberg'') w [[1843]] ùdbôł, bë zmienic jãzëk w kòscółach na miemiecczi, bo pò kaszëbsku nie je pisóné. Nen rozsądzënk nie béł równak długò w mòcë. Òd [[1846]] nôùka w kòscele mògła bëc w rodny mòwie (''Muttersprache''). W latach 50. XIX s. czileset Kaszëbów wëwanożiło do [[Kanada|Kanadë]] dze założëlë jistniejącą do dzys kòloniã [[Wilno (Ontario)|Wilno]] w grôfiznié ({{jãz.|en}} ''county'') Renfrew w Ontario. W lata 70. XIX s. Kaszëbi ë Miemce założëlë rëbacką wies na Òstrowie Jones w Milwaukee. Nie mieli równak prawa miectwa do ti zemi, tej przédnicë Milwaukee eksmitowalë jich jakno bezprawnëch mieszkańców ë w latach 40. XX stalata zjinaczelë ną zemiã w jindurtriową òbéndã. Pierszim pismionã w całosce pò [[kaszëbsczi jãzëk|kaszëbskù]] bëł katézmùs Lutera z 1643 rokù (dalszi edicëje w 1752 ë 1828). Ùczałô ùsadzelë kaszëbiznã Mrongovius w [[1823]] ë [[1828]], rusczi ùczałi [[Aleksander Hilferding|A. Hilferding]], a pózdni téż [[Léón Biskùpsczi|Biskupski]] (1883, 1891), [[Gotthelf Bronisch|G. Bronisch]] ([[1896]], [[1898]]), Mikkola ([[1897]]) ë Nitsch ([[1903]]). Wôżny ùsôdzk to słôwórz [[Stefan Ramùłt|Stefana Ramùłta]] ''Słownik języka pomorskiego, czyli kaszubskiego'' z 1893 a téż [[Friedrich Lorentz]] ''Slovinzische Grammatik'', 1903, ''Slovinzische Texte'', [[1905]], ë ''Slovinzisches Wörterbuch'', [[1908]]. Pierszim rësznikã kaszëbsko-pòmòrsczé nôrodowi rësznotë béł [[Florión Cenôwa]]. Òn zabédowôł kaszëbsczi alfabét, òpisôł kaszëbską gramatikã ([[1879]]), opùblikòwôł etnograficzną ë historëczną lëteraturã ò żëcim Kaszëbow (''Skórb kaszébsko-slovjnskjé mòvé'', [[1866]]–[[1868]]) a téż jinsze knéżczi. Jinym kaszëbsczim ùsôdzcą béł [[Hieronim Derdowsczi]]. Pózdni bëli ''Młodokaszëbi'' prowadzoni przez [[Aleksander Majkòwsczi|Aleksandra Majkòwsczégò]] ë ùsôdzcë piszącë w pismionie ''Zrzësz Kaszëbskô'' (grëpa ''Zrzëszincë''), chtërni wnioslë wiôldżi wkłôd w rozwicé kaszëbsczégò lëteracczégò jãzëka. Do 1989 rokù mało Kaszëbów bëło w prowôdnëch stanach. W [[2005]] {{skr.|rokù}} [[kaszëbsczi jãzëk]] pierszi rôz szło wëbrac na maturowim ekzaminie. Nie zdrzącë na môłe tim zainteresowanié (kaszëbszczi wëbrało blós 23 ùczniów), to je wôżny dzél òchróni kaszëbsczi kùlturë. [[Òbrôzk:Jezyk kaszubski w gminach NSP2011.png|mały|[[Kaszëbsczi jãzëk]] w gminach]] == Kaszëbskô kùchnia == Kaszëbsczé smaczczi to mòga bëc: [[brzadowô zupa]], [[czarwina]], [[plińce]], [[prażnica]] i jin. Niejedné restauracje, karczmë i gòscyńce pòdôwają dlô wanożników np.: [[wãgòrz]]ową zupã. == Lëteratura == * [[Gerat Labùda]]: O Kaszubach, [[Gdiniô]] [[1991]], str. 18. * [[Gerat Labùda]]: Historia Kaszubów w dziejach Pomorza t.1 Czasy średniowieczne, Gdańsk 2006. * [[Aleksander Majkòwsczi]]: Przewodnik po Szwajcarji Kaszubskiej. Polskie Tow. Krajoznawcze, [[Warszawa]] [[1924]]. * [[Cezari Òbracht-Prondzyńsczi|Cezari Obracht-Prondzyńsczi]]: Kaszëbi dzys : kùltura, jãzëk, tożsamòsc [skaszëbił Eugeniusz Gòłąbk]. [[Gduńsk]]: [[Kaszëbsczi Institut]], 2007. * Kamińska K., Kwiatkowska A.: "Jesteśmy tacy sami. Sztuka w edukacji międzykulturowej" (Kaszubi), 2009, s. 57 [http://books.google.pl/books?id=EEypDZU6Uu0C&pg=PA57&dq=kaszubi&hl=pl&sa=X&ei=rso6U62WKdTwhQemuoHICA&ved=0CEsQ6AEwBjge#v=onepage&q=kaszubi&f=false] * [[Kazimierz Kleina]]; [[Cezari Òbracht-Prondzyńsczi|Cezary Obracht-Prondzyński]] (red.): Społeczność kaszubska w procesie przemian : kultura, tożsamość, język. Kancelaria Senatu, 2012. * S. Orgelbranda Encyklopedyja Powszechna (1863), 14 tom, Warszawa, ss. 353–362 "Kaszuby". * [[Stefan Ramułt]]: Słownik języka pomorskiego czyli kaszubskiego. Scalił i znormalizował Jerzy Treder, Gdańsk 2003 * [[Bernat Zëchta]]: [[Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej]], Ossolineum, Wrocław – Warszawa – Kraków 1968, tom II, ss. 144–145. == Òbaczë téż == {{Òbaczë téż |Szlachòwnô pòzwa= |Sparłãczoné témë= * [[Kaszëbë]] * [[Kaszëbskô diaspòra]] * [[Lësta słôwnëch Pòmòrzanów]] |Kategoriô=Etniczné grëpë }} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} * https://mac.gov.pl/wp-content/uploads/2011/12/Wykaz-gmin.pdf Gminë 2011r. * http://www.thedailyobserver.ca/2015/05/20/kashubian-exchange-program-in-the-works — [[Kanada]] * {{YouTube|v=tOgdT5Elwh8|tit=Kaszubi (1990 r.) — Video Studio Gdańsk|k=@VideoStudioGdansk1981|d=2020-03-25|dł=51:47}} * {{YouTube|v=QShOKIvG_B8|tit=Jo jem kaszub {{!}} Jerzy Warczak|dł=2:24}} * {{YouTube|v=Tyd345GCbnE|tit=Kaszubi – tożsamość obroniona. Rozmowa z prof. Cezarym Obrachtem-Prondzyńskim|k=@historiabezkitu1568|d=2024-03-13|dł=1:24:31}} * https://kaszebsko.com/historia ** https://kaszebsko.com/wp-content/uploads/2022/12/Internetowy-Podrecznik-Historii-Kaszubow.pdf * https://histmag.org/Mowisz-Kaszubi-myslisz...-Kim-sa-ludzie-pogranicza-9219 * https://www.busemprzezswiat.pl/2019/01/kaszubi-tajemniczy-lud-polnocy-polski/ {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbi| ]] [[Kategòrëjô:Słowianie]] [[Kategòrëjô:Etniczné grëpë]] 6404hom4ru4hijweu27yu88ihm6mear 219991 219990 2026-10-20T04:28:01Z Iketsi 3254 /* Bùtnowé pòwrózczi */ YouTube 219991 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:POL Kaszuby flag.svg|mały|Kaszëbskô fana]] [[Òbrôzk:Coat of arms of Kaszubians.png|mały|Kaszëbsczi Grif]] [[Òbrôzk:POL województwo pomorskie COA.svg|mały|Kaszëbsczi herb]] '''Kaszëbi''' ({{jãz.|pl}} ''Kaszubi'', {{jãz.|de}} ''Kaschuben'', {{jãz.|en}} ''Kashubians'', ''Cassubians'', abò ''Kashubs'') są zôpadnosłowiańską etniczną grëpã, aùtochtonicznym lëdztwã [[Pòmòrskô|Pòmòrsczi]]. W dzysdniowim czasu Kaszëbi są jedurnyma bezpòstrzédnyma òtrokama [[Pòmòrzani|Pòmòrzanów]]. Przédną òrganizacëją, zrzeszającą Kaszëbów w [[Pòlskô|Pòlsce]] je [[Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié]]. Dzysdniowi Kaszëbi mieszkają przede wszëtczim w [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Pòrénkòwi Pòmòrsce]], w krézach [[pùcczi kréz|pùcczim]], [[wejrowsczi kréz|wejrowsczim]], [[kartësczi kréz|kartësczim]], [[lãbòrsczi kréz|lãbòrsczim]], [[bëtowsczi kréz|bëtowsczim]], [[kòscérsczi kréz|kòscérsczim]], nordowim dzélu [[Chònicczi kréz|chònicczégò krézu]] zôs pòrénkòwim dzélu [[stôłpsczi kréz|stôłpsczégò krézu]]. W krézach lãbòrsczim, bëtowsczim ë stôłpsczim na wnożëna mô pòwtórzny charakter – pò II swiatowi wòjnie Kaszëbi zamieszkale na môlach swòji pierwoszny wnożëny, po wëwiezeniu z ni miemiecczégò lëdztwa przez wëszëznë [[Pòlskô Lëdowô Repùblika|Pòlsczi Lëdowi Repùbliczi]]. Dzél Kaszëbów mieszkô téż na emigracëji, òsoblëwò w [[Kanada|Kanadze]], [[Zjednóné Stanë Americzi|USA]], [[Miemieckô|Miemiecce]], [[Brazyliô|Brazylii]]. Kaszëbi są w prosti rédze òtrokama [[Pòmòrzanie|Pòmòrzanów]] – wczasnych [[Słowianie|słowiańsczich]] plemion z òbéndë [[Pòmòrskô|Pòmòrsczi]], chtërnech miono wzã sã òd miona zemi (słowiańsczé ''Pomore'' – ''pò mòrze''). Ùznôwô sã, że przódkòwie Kaszëbów zjawile sã w ti òbéńdze midze [[Òdra|Òdrã]] a [[Wisła|Wisłą]] wicy jak 1500 lat nazôd. Nôstarsze zapisënczki miona są z XIII s. w sztãplu ksyża Pòmòrsczi [[Barnim I|Barnima I]], czéde panowale òni w òkòlim [[Sztetëno|Sztetëna]]. [[Òbrôzk:Kaszebsko familejo leba 200.jpg|left|mały|Kaszëbskô familëjô na Zéńdzeniém Kaszëbów w [[Leba|Lebie]] w 2005 r.]] [[Òbrôzk:Dzewus w kaszebsczich ruchnach.jpg|left|mały|Dzewùs w kaszëbsczich ruchnach]] W òglowim spisënkù lëdzy, chtëren sã òdbëł w Pòlsce w [[2002]] rokù, blós 5100 òsób zdeklarowało swòją apartną kaszëbską nôrodnosc, ale 51&nbsp;000 pòdało [[kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczi]] jakò swòj rodny jãzëk. Wielu Kaszëbów chcało pòdac pòlską nôrodnosc ë przënôleżnotã do kaszëbsczégò etnicznegò karna, trzëmając sã za równo Pòlôchów ë Kaszëbów. Nié bëło równak taczi mòżnotë bë deklarowac jiną nôrodnosc ë przënôleżnotã do etnicznegò karna abò wicy nigle jedną nôrodnosc. Bëłë głosë, że spisënk bëł sfalszowany a wiele lëdzy nie mògło pòdac kaszëbsczi nôrodnoscë. Równak, blós pôrã taczich przëpôdków òsta ùdokôzanëch. W [[2011]] rokù 16&nbsp;000 òsób pòdało blós kaszëbską nôrodnosc ë 228&nbsp;000 za równo kaszëbską ë pòlską. Kaszëbi są gwësnym lëdztwã przëgrańcza, chtëren w cządze stalat żëł w môlu zmieniającym krajową przënależnotã. Wielu z nich pòddôło sã germanizacëji czë pòlonizacëji, prawò to miało mùszowi abò nôtërny charakter. Wielu znónych prusczich czë miemiecczich wòjskòwich miało kaszëbsczi pòchòdzënk, ale nié czële sã do parłãczë z domôcą kùlturą abò pòddôwale sã òni całownemu zarwaniu w zôstnym pòkòleniu. Dlôte drãgò akùrôtno definiowac, chtërną z historëcznych sztatur mòże ùznac za Kaszëba, a chtërną za Miemca abò Pòlôcha kaszëbsczégò pòchòdzënkù. [[Òbrôzk:Leba 2005 przemorsz.jpg|mały|Przemôrsz Kaszëbów na Zéńdzeniém w [[Leba|Lebie]], 2005]] Dzél Kaszëbów ùtrzëmôł apartną kùlturã ë jãzëk. Dzysdniowò w socjologiji ë historii panuje dba, że Kaszëbi są etnicznym karnã pòlsczégò nôrodu. Wikszosc Kaszëbów mô dëbeltną identifikacëjã – nôrodną pòlską ë etniczną kaszëbską. Wielu nôrodnëch dzejôrzy w Pòmòrsczi w czasie zarabczeniô zôs nôleżników samòstójnoscowiégò pòdzemiô miało kaszëbsczi pòchòdzënk. Kaszëbskô nôrodnô rësznota, choc nié nôleżi do przédnégò żochù w kaszëbsko-pòmòrsczé rësznoce, mô równak wielelatną zwëcz. [[Florión Cenôwa]] bëł dbë, że Kaszëbi są apartnym słowiańsczim nôrodã. W midzewòjnowym cządze jegò ùdbã prowadzële dali dzejôrze z karna tzw. "Zrzeszeńców", chtërni w PRL bëlë represjonowani òb [[UB]] a pózdni przez [[SB]] ë zepchniãcy na zberk òglowi dzejnotë. Pò [[1989]] rokù ną samą dbã w kaszëbsczi rësznoce reprezentowało pismiono ''[[Tatczëzna (cządnik, 1990–1991)|Tatczëzna]]'', a pò nim ''[[Òdroda|Kaszëbskô Òdroda]]''. W ùszłoce dzelelë sã òni na wiele etnicznëch pòdkarnów, zjinaczonëch jãzëkòwò ë kùlturowò, midzë jinszima: [[Mòrzanie]], [[Rëbôcë]], [[Bëlôcë]], [[Lesôcë]], [[Józcë]] (jinaczi [[Mùcnicë]]), [[Gôchë]], [[Krëbanie]], [[Zabòrôcë]]. Za wëjimkã Bëlôków ë Gôchów rolô nëch bënowëch pòdzélënków je wiele miészô jak cziledzesąt lat nazôd. Stolëcą Kaszëbów nazëwô sã [[Gduńsk]], le wiôldżim gardã z nôwikszim jich procentã je [[Gdiniô]]. [[Òbrôzk:Porenkowo Pomorsko 1.png|mały|Òbjim kaszëbiznë kòl kùńca XX wiekù]] == Historiô == [[Òbrôzk:Szczecin Zamek Ksiazat Pomorskich plyta Barnima XI.jpg|mały|left|Tôblëca z herbem pòmòrsczégò ksyżëca Barnima XI (1501–1573)]] Pierszi rôz miono kaszëbsczégò ôrtu wëstąpiło 19 strëmiannika [[1238]] ròku w dokùmeńce wëstawionym przez papieża [[Papiéż Grégòr IX|Gregòra IX]], gdze je nazwóné ksyżã Kaszëb [[Bògùsłôw I|Bògùsłôw]] ''dux Cassubie''. Pòtemù w titlu zôpadno-pòmòrsczich ksyżãtów bëło ''dux Slavorum et Cassubia''. [[Barnim III]] ([[1320]]–[[1368]]) nadôł so miono ''dux Cassuborum'' ("ksyżã Kaszëbów"). Na spòdlim mirni ùgòdë z Westfaliji w 1648 r., pò trzëdzestolatny wòjnie, dzél Zôpôdni Pòmòrsczi òstôł Szwecczi a szwecczi król ód 1648 do lat 20. XVIII s. titelowôł sã jakno "Ksyż Kaszëbów". Jak pisôł [[Aleksander Hilferding]] prësczi parlament (''Landtag'') w [[Króléwc]]u (''Königsberg'') w [[1843]] ùdbôł, bë zmienic jãzëk w kòscółach na miemiecczi, bo pò kaszëbsku nie je pisóné. Nen rozsądzënk nie béł równak długò w mòcë. Òd [[1846]] nôùka w kòscele mògła bëc w rodny mòwie (''Muttersprache''). W latach 50. XIX s. czileset Kaszëbów wëwanożiło do [[Kanada|Kanadë]] dze założëlë jistniejącą do dzys kòloniã [[Wilno (Ontario)|Wilno]] w grôfiznié ({{jãz.|en}} ''county'') Renfrew w Ontario. W lata 70. XIX s. Kaszëbi ë Miemce założëlë rëbacką wies na Òstrowie Jones w Milwaukee. Nie mieli równak prawa miectwa do ti zemi, tej przédnicë Milwaukee eksmitowalë jich jakno bezprawnëch mieszkańców ë w latach 40. XX stalata zjinaczelë ną zemiã w jindurtriową òbéndã. Pierszim pismionã w całosce pò [[kaszëbsczi jãzëk|kaszëbskù]] bëł katézmùs Lutera z 1643 rokù (dalszi edicëje w 1752 ë 1828). Ùczałô ùsadzelë kaszëbiznã Mrongovius w [[1823]] ë [[1828]], rusczi ùczałi [[Aleksander Hilferding|A. Hilferding]], a pózdni téż [[Léón Biskùpsczi|Biskupski]] (1883, 1891), [[Gotthelf Bronisch|G. Bronisch]] ([[1896]], [[1898]]), Mikkola ([[1897]]) ë Nitsch ([[1903]]). Wôżny ùsôdzk to słôwórz [[Stefan Ramùłt|Stefana Ramùłta]] ''Słownik języka pomorskiego, czyli kaszubskiego'' z 1893 a téż [[Friedrich Lorentz]] ''Slovinzische Grammatik'', 1903, ''Slovinzische Texte'', [[1905]], ë ''Slovinzisches Wörterbuch'', [[1908]]. Pierszim rësznikã kaszëbsko-pòmòrsczé nôrodowi rësznotë béł [[Florión Cenôwa]]. Òn zabédowôł kaszëbsczi alfabét, òpisôł kaszëbską gramatikã ([[1879]]), opùblikòwôł etnograficzną ë historëczną lëteraturã ò żëcim Kaszëbow (''Skórb kaszébsko-slovjnskjé mòvé'', [[1866]]–[[1868]]) a téż jinsze knéżczi. Jinym kaszëbsczim ùsôdzcą béł [[Hieronim Derdowsczi]]. Pózdni bëli ''Młodokaszëbi'' prowadzoni przez [[Aleksander Majkòwsczi|Aleksandra Majkòwsczégò]] ë ùsôdzcë piszącë w pismionie ''Zrzësz Kaszëbskô'' (grëpa ''Zrzëszincë''), chtërni wnioslë wiôldżi wkłôd w rozwicé kaszëbsczégò lëteracczégò jãzëka. Do 1989 rokù mało Kaszëbów bëło w prowôdnëch stanach. W [[2005]] {{skr.|rokù}} [[kaszëbsczi jãzëk]] pierszi rôz szło wëbrac na maturowim ekzaminie. Nie zdrzącë na môłe tim zainteresowanié (kaszëbszczi wëbrało blós 23 ùczniów), to je wôżny dzél òchróni kaszëbsczi kùlturë. [[Òbrôzk:Jezyk kaszubski w gminach NSP2011.png|mały|[[Kaszëbsczi jãzëk]] w gminach]] == Kaszëbskô kùchnia == Kaszëbsczé smaczczi to mòga bëc: [[brzadowô zupa]], [[czarwina]], [[plińce]], [[prażnica]] i jin. Niejedné restauracje, karczmë i gòscyńce pòdôwają dlô wanożników np.: [[wãgòrz]]ową zupã. == Lëteratura == * [[Gerat Labùda]]: O Kaszubach, [[Gdiniô]] [[1991]], str. 18. * [[Gerat Labùda]]: Historia Kaszubów w dziejach Pomorza t.1 Czasy średniowieczne, Gdańsk 2006. * [[Aleksander Majkòwsczi]]: Przewodnik po Szwajcarji Kaszubskiej. Polskie Tow. Krajoznawcze, [[Warszawa]] [[1924]]. * [[Cezari Òbracht-Prondzyńsczi|Cezari Obracht-Prondzyńsczi]]: Kaszëbi dzys : kùltura, jãzëk, tożsamòsc [skaszëbił Eugeniusz Gòłąbk]. [[Gduńsk]]: [[Kaszëbsczi Institut]], 2007. * Kamińska K., Kwiatkowska A.: "Jesteśmy tacy sami. Sztuka w edukacji międzykulturowej" (Kaszubi), 2009, s. 57 [http://books.google.pl/books?id=EEypDZU6Uu0C&pg=PA57&dq=kaszubi&hl=pl&sa=X&ei=rso6U62WKdTwhQemuoHICA&ved=0CEsQ6AEwBjge#v=onepage&q=kaszubi&f=false] * [[Kazimierz Kleina]]; [[Cezari Òbracht-Prondzyńsczi|Cezary Obracht-Prondzyński]] (red.): Społeczność kaszubska w procesie przemian : kultura, tożsamość, język. Kancelaria Senatu, 2012. * S. Orgelbranda Encyklopedyja Powszechna (1863), 14 tom, Warszawa, ss. 353–362 "Kaszuby". * [[Stefan Ramułt]]: Słownik języka pomorskiego czyli kaszubskiego. Scalił i znormalizował Jerzy Treder, Gdańsk 2003 * [[Bernat Zëchta]]: [[Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej]], Ossolineum, Wrocław – Warszawa – Kraków 1968, tom II, ss. 144–145. == Òbaczë téż == {{Òbaczë téż |Szlachòwnô pòzwa= |Sparłãczoné témë= * [[Kaszëbë]] * [[Kaszëbskô diaspòra]] * [[Lësta słôwnëch Pòmòrzanów]] |Kategoriô=Etniczné grëpë }} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} * https://mac.gov.pl/wp-content/uploads/2011/12/Wykaz-gmin.pdf Gminë 2011r. * http://www.thedailyobserver.ca/2015/05/20/kashubian-exchange-program-in-the-works — [[Kanada]] * {{YouTube|v=tOgdT5Elwh8|tit=Kaszubi (1990 r.)|k=@VideoStudioGdansk1981|d=2020-03-25|dł=51:47}} * {{YouTube|v=QShOKIvG_B8|tit=Jo jem kaszub {{!}} Jerzy Warczak|k=@Pilgrim07|d=2013-06-08|dł=2:24}} * {{YouTube|v=Tyd345GCbnE|tit=Kaszubi – tożsamość obroniona. Rozmowa z prof. Cezarym Obrachtem-Prondzyńskim|k=@historiabezkitu1568|d=2024-03-13|dł=1:24:31}} * https://kaszebsko.com/historia ** https://kaszebsko.com/wp-content/uploads/2022/12/Internetowy-Podrecznik-Historii-Kaszubow.pdf * https://histmag.org/Mowisz-Kaszubi-myslisz...-Kim-sa-ludzie-pogranicza-9219 * https://www.busemprzezswiat.pl/2019/01/kaszubi-tajemniczy-lud-polnocy-polski/ {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbi| ]] [[Kategòrëjô:Słowianie]] [[Kategòrëjô:Etniczné grëpë]] ntvg7iu212y0lrbe8fmfkza8yakanp2 Wiki:Pòrtal spòlëznë 4 1469 220019 219211 2026-10-20T07:27:01Z Terrus38 14026 220019 wikitext text/x-wiki __NOTOC__ {{Col3 |col1= === 🚧 Werk === * [[:Wiki:1000|Wiki:1000]] * [[:Kategòrëjô:Do werifikacje|Do werifikacje]] * [[:Kategòrëjô:Dodac òpisënk òdjimka|Dodac òpisënk òdjimka]] * [[Wiki:Starnë brëkùjącé doprôcowaniô|Starnë brëkùjącé doprôcowaniô]] * [[:Kategòrëjô:Artikle, jaczé nót je napisac òd nowa|Artikle, jaczé nót je napisac òd nowa]] * [[:Kategòrëjô:Starnë z nieprzezdrzanyma dolmaczënkama|Starnë z nieprzezdrzanyma dolmaczënkama]] |col2= === [[Przédnô starna]] === * [[Szablóna:Wiész të]] * [[Szablóna:Articzel tidzenia]] <small>(+[[Wiki:Articzel tidzenia]])</small> * [[Wiki:Dolmaczënczi tidzenia]] * [[Moduł:Random stub/dane]] |col3= === Diskùsëjô === * [[Wiki:Karczma]] * [[Wiki:Tôfla ògłosów|Tôfla ògłosów]] * diskùsëjnô lësta: ([http://mail.wikipedia.org/mailman/listinfo/wikipl-l pòlskô]) * [https://discord.gg/xquqbPC6Y4%7C kaszëbsczi serwer Wikimediów] na [[Discord|Discordze]] }} {{Col3 |col1= === 🔨Nôrzãdzé === * [[Wiki:Szablónë]] * [[:Kategòrëjô:Do rëmniãcô]] |col2= === [[Wikipediô|Ò Wikipedie]] === * [[Wiki:FAQ|FAQ]] * [[Wiki:Czim Wikipedijô nie je|Czim Wikipedijô nie je]] * [[Wiki:Terminologijô|Terminologijô]] * [[Wiki:Werk ë deja Wiki|Co to je, ë jak fùnkcjonëje Wiki?]] * [[Wiki:Neùtralny pùnkt zdrzeniégò|Neùtralny pùnkt zdrzeniégò]] * [[Wiki:Midzëjãzëkòwô kòòrdinacjô|Midzëjãzëkòwô kòòrdinacjô]] * [[Wiki:Zladënk całi Wikipediji|Zladënk całi Wikipediji]] * [[Wiki:Normalizacjô kaszëbsczi terminologie]] |col3= === Òbaczë téż === * [[Wiki:Statistika]] * [[:Kategòrëjô:Nôpiérwi pò kaszëbskù]] * ''[[m:List of articles all languages should have|List of articles all languages should have]]'' * ''[[m:Slavopedia/100 zapisis, ktor vse Slavju Vikipedias dolzx imat|100 zapisis, ktor vse Slavju Vikipedias dolzx imat]]'' }} [[Kategòrëjô:Metastarnë Wikipedie]] [[eu:Wikipedia:WikiMediari buruz gaurkotasun-albisteak]] nbeobl1qom980eekngfa572og3w72hx 220022 220019 2026-10-20T07:29:56Z Terrus38 14026 Terrus38 przeniós starnã [[Wiki:Pòrtal wëcmaniznë]] do [[Wiki:Pòrtal spòlëznë]]: słowizna; wëcmanizna to jinaczi spółka abò pòspólnota, anielsczé ''community'' to prãdzy spòlëzna 220019 wikitext text/x-wiki __NOTOC__ {{Col3 |col1= === 🚧 Werk === * [[:Wiki:1000|Wiki:1000]] * [[:Kategòrëjô:Do werifikacje|Do werifikacje]] * [[:Kategòrëjô:Dodac òpisënk òdjimka|Dodac òpisënk òdjimka]] * [[Wiki:Starnë brëkùjącé doprôcowaniô|Starnë brëkùjącé doprôcowaniô]] * [[:Kategòrëjô:Artikle, jaczé nót je napisac òd nowa|Artikle, jaczé nót je napisac òd nowa]] * [[:Kategòrëjô:Starnë z nieprzezdrzanyma dolmaczënkama|Starnë z nieprzezdrzanyma dolmaczënkama]] |col2= === [[Przédnô starna]] === * [[Szablóna:Wiész të]] * [[Szablóna:Articzel tidzenia]] <small>(+[[Wiki:Articzel tidzenia]])</small> * [[Wiki:Dolmaczënczi tidzenia]] * [[Moduł:Random stub/dane]] |col3= === Diskùsëjô === * [[Wiki:Karczma]] * [[Wiki:Tôfla ògłosów|Tôfla ògłosów]] * diskùsëjnô lësta: ([http://mail.wikipedia.org/mailman/listinfo/wikipl-l pòlskô]) * [https://discord.gg/xquqbPC6Y4%7C kaszëbsczi serwer Wikimediów] na [[Discord|Discordze]] }} {{Col3 |col1= === 🔨Nôrzãdzé === * [[Wiki:Szablónë]] * [[:Kategòrëjô:Do rëmniãcô]] |col2= === [[Wikipediô|Ò Wikipedie]] === * [[Wiki:FAQ|FAQ]] * [[Wiki:Czim Wikipedijô nie je|Czim Wikipedijô nie je]] * [[Wiki:Terminologijô|Terminologijô]] * [[Wiki:Werk ë deja Wiki|Co to je, ë jak fùnkcjonëje Wiki?]] * [[Wiki:Neùtralny pùnkt zdrzeniégò|Neùtralny pùnkt zdrzeniégò]] * [[Wiki:Midzëjãzëkòwô kòòrdinacjô|Midzëjãzëkòwô kòòrdinacjô]] * [[Wiki:Zladënk całi Wikipediji|Zladënk całi Wikipediji]] * [[Wiki:Normalizacjô kaszëbsczi terminologie]] |col3= === Òbaczë téż === * [[Wiki:Statistika]] * [[:Kategòrëjô:Nôpiérwi pò kaszëbskù]] * ''[[m:List of articles all languages should have|List of articles all languages should have]]'' * ''[[m:Slavopedia/100 zapisis, ktor vse Slavju Vikipedias dolzx imat|100 zapisis, ktor vse Slavju Vikipedias dolzx imat]]'' }} [[Kategòrëjô:Metastarnë Wikipedie]] [[eu:Wikipedia:WikiMediari buruz gaurkotasun-albisteak]] nbeobl1qom980eekngfa572og3w72hx NPOV 0 1473 219997 219377 2026-10-20T04:43:18Z Iketsi 3254 To òstało przeniosłé z kategòrie [[Kategòriô:Przeczerowania do ùrëchtowaniô|Przeczerowania do ùrëchtowaniô]] do kategòrie [[Kategòriô:Przeczerowania z akronimów w jinszim jãzëkù/en|Przeczerowania z akronimów w jinszim jãzëkù/en]] (CatAlot) 219997 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Wiki:Neùtralny pùnkt zdrzeniégò]] [[Kategòrëjô:Przeczerowania z akronimów w jinszim jãzëkù/en]] h5c8r1utryuq8vguhvzx7bubyz1l1cl Kategòrëjô:Pòmòrsczé wse 14 1486 220025 201917 2026-10-20T07:32:39Z Terrus38 14026 Terrus38 przeniós starnã [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé wsë]] do [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé wse]]: pisënk 201917 wikitext text/x-wiki [[Kategòrëjô:Pòmòrskô|Wsë]] [[Kategòrëjô:Wse]] iegq949ercfzbmnop19pw30qf45p3sh 28 gòdnika 0 1539 219740 216169 2026-10-19T17:06:49Z Terrus38 14026 219740 wikitext text/x-wiki {{Kalãdôrzk}} '''28 gòdnika''' je 362. (363.) dzéń w [[gregòriańsczi kalãdôrz|gregòriańsczim kalãdôrzu]]. Do kùńca roku je 3 dni. === Swiãta ë ùroczëznë === * [[Mionowi dzéń]] swiãtëją: Antón, Éma === Wëdarzenia === * === Ùrodzëlë sã === * [[1969]] – [[Linus Torvalds]], [[Fińskô|fińsczi]] infòrmatika , ùsôdzca [[Òperacyjny system|systemù]] [[Linux]] === Ùmarlë === * == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Roczëzna}} {{Kalãdarium}} {{Kòntrola}} {{Aùtokat/Kalãdarium/Dzéń}} a9woscrx63cn4nsm311hvbxrau65p3l 1855 0 1809 220043 177052 2026-10-20T09:35:38Z Terrus38 14026 220043 wikitext text/x-wiki {{Rok w jinszich kalãdôrzach|1855}} '''1855''' / MDCCCLV – [[Przestãpny rok|rok nieprzestãpny]] (zwëczajny), pòczątk chtërnégò przëpôdł na [[pòniedzôłk]] pòdług [[Gregòriańsczi kalãdôrz|gregòriańsczégò kalãdôrza]]. Nót je równak pamiãtac, że jaż do [[1929]] w niechtërnëch krajach oficjalno ùżiwóny béł nié gregòriańsczi, a [[juliańsczi kalãdôrz]]. Pòdług [[Juliańsczi kalãdôrz|juliańsczégò kalãdôrza]] pòczątk 1855 rokù przëpôdł na [[sobòta|sobòtã]] i béł to tak samò rok nieprzestãpny. W hewòtnym rokù rozeszłosc juliańsczégò i gregòriańsczégò kalãdôrza wënôszała 12 dni. Je to 1855 rok naszi erë (pò narodzenim [[Jezës Christus|Christusa]]), 855. rok drëdżégò tësąclecô, 55. rok XIX stolatégò, 5. rok 6-égò dzesãcolecô XIX stolatégò. === Wëdarzenia === * === Ùrodzëlë sã === * === Ùmarlë === *[[3 czerwińca]] – [[Krësztof Celestin Mrągòwiusz]] <center>'''Gregòriańsczi kalãdôrz na hewòtny rok'''</center> <center>[[1853]] « [[1854]] « '''1855''' » [[1856]] » [[1857]]</center> {{Kalãdôrz roczny|1|0|3}} [[Kategòrëjô:XIX stolaté]] gcpltu6ykj1a17k0520hjszsdq82qfv Krôjna (región) 0 1900 219607 219045 2026-10-19T14:41:55Z Iketsi 3254 kat. 219607 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Polska-woj-krajna.png|mały]] '''Krôjna''' abò '''Krajnô'''{{Zdrzódło}} ({{jãz.|pl}} ''Krajna'', w historëcznëch dokùmeńtach téż jakno: Croja, Kroja, Crayen, Kraine i Kraina) je dzélã [[Pòmòrskô|Pòmòrsczi]] na grańcë z [[Wiôlgòpòlskô|Wiôlgòpòlską]]. Je zamkłô midzë rzekama: [[Dobrzinka|Dobrzinką]] ë [[Kamionka|Kamionką]] na północë, [[Niéc|Niecą]] na pôłnim, [[Brda|Brdą]] na pòrénkù ë [[Gwda|Gwdą]] na zôpadze. Nôstarszim znónym zdrojã w jaczim pòjôwiô sã miono "Krôjna" je ùkłôd midzë [[Mestwin II|Mestwinã II]] a [[Przemisław II|Przemisławã II]] z 1282 rokù, równak historicë ùznôwają, że no miono bëło brëkòwóné ju wiele wczasni. Słowò "Krôjna" òznôczało przëgrańczną òbéńdã, w tim przëtrôfkù midzë [[Pòlskô|Pòlską]] a [[Pòmòrskô|Pòmòrską]] (przër. pôłniowòsłowiańsczé "Krajina"). Przed [[II swiatowô wòjna|drëgą swiatową wòjną]] dzél Krôjnë (ze [[Złotowò|Złotowã]]) słëchôł do [[Miemieckô|miemiecczégò państwa]] ë béł wôżnym òstrzódkã pòlsczi mniészëznë, aktiwno dzejôł tam Związk Pòlôchów w Miemiecce. Na kònferencje w [[Jałta|Jałce]] Krôjna òsta przëznónô pòlsczémù państwù. Pò ùpôdkù kòmùnizmù w 1989 rokù w Krôjnie zaczãła òrganizowac sã miemieckô mniészëzna a dosc tëli mieszkańców wëjachało do Miemiecczi. Krôjna mô swój apartny, dżinący dialekt [[pòlsczi jãzëk|pòlaszëznë]], na jaczi w ùszłoce zacht cësk miôł [[pòmòrsczi jãzëk]]. == Geògrafiô ë historiô == [[Òbrôzk:Krajna landscape Poland.jpg|mały|Krôjna]] Krôjna leżi midzë rzékama Kamionką ë Dobrzinką òd północë, Niecą òd pôłniégò ë Gwdą òd zapôdu. Pòrénkòwą grańcã wëznacziwô dzél Brdë ë lëniô midzë Kòronowã a Nakłã (chòc w: ''Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich'' wëdónym w 1883 rokù ksądz Frydrychowicz (pelplińsczi dzejopisôrz) jakno pòrénkòwą grańcã Krôjnë pòkôzywô Wisłã). Dlôte, co Krôjna leża na zemiach wëstôwiónëch na czãsté wòjnë, nie rozwinãłë sã tuwò wikszé miastowé òstrzódczi. Miasta bëłë môłé, òsoblëwie gbùrskò-rzemiãsniczé. Nôbarżi znóné gardë to [[Nakło]] ({{jãz.|pl}} ''Nakło nad Notecią'') ë [[Złotowò]] ({{jãz.|pl}} ''Złotów''), Krajeńsczé Sãpólno, Łobżenica. Stolemną rolã do XIX st. miôł Krajeńsczi Kamiéń, co słëchôł gnieznieńsczim arcëbiskùpóm. Béł òn òstrzódkã tzw. Kamiéńsczégò Klucza, to je arcëbiskùpich dobrów na Krôjnie. No miasto bëło téż grańcowim gardã, w jaczim òstôł wëbùdowóny zatôrczny zómk. Czedës dało tuwò Dëchòwné Seminarium, jaczé miało przëszëkòwac ksãżi do robòtë na przëgrańcznëch zemiach. Òsoblëwi znaczënk mia téż Nakło, dze miałë plac biôtczi midzë Pòmòrzanama a Pòlôchama. Pòłożenié ny zemi na kraju Pòmòrsczi, abò w pózniészich stalatach na kraju pòlsczégò państwa prowadzył prawie do te, co òsoblëwie mòckò bëła òna wëstawionô na znikwienia ë nôpadë sąsadnëch państwów. Nôleżą do nich ataczi [[Bòlesłôw Krzëwògãbny|Bòlesława Krzëwògãbnégò]] (1121 – sparłãczenié Krôjnë z Pòlską), a w pózniészim czasu [[Krzëżacczi zôkón|Krzëżôków]] (w 1339 {{skr.|rokù}} Krzëżôcë mielë swòjégò kòmtura w kamiéńsczim gardze). Krôjna ùcerpia téż òbczas "szwédzczégò pòtopù" ë napòléóńsczich wòjnów. Wszëtczé ne dzejowé wëdarzenia prowadzëłë do zachtnégò nikwieniégò lëdowi kùlturë Krôjnë. == Merczi lokalny kùlturë == [[Òbrôzk:PL Złotów Muzeum.JPG|mały|[[Złotowò]] – Mùzeùm Złotowsczi Zemi]] Nôbarżi dokôzónym dzélã lëdowi kùlturë Krôjnë je wieskô bùdowizna ë wëkùstrzenié krajeńsczi chëcze. Ùchowôł sã blós môłi (10 cm x 30 cm) dzélëk krajeńsczégò wësziwkù, jaczi przedstôwiô mòdré tëlpónë przeplotłé czôrnym òrnamentã. Je òn datowóny na dwadzesté lata XIX st. Gwësné wątplëwótë są wkół te, dlôcz krajińsczi wësziwk mô leno dwie farwë. Òdpòwiesce mòże tuwò szëkac w wëkùstrzenim krajeńsczi chëczë. A hewòtno w kòfrach ë skrzëniach. Bëłë òne tim spòsobã jaczi białka wnôsza do domù swòjégò chłopa. Bëłë òne tej, tak jak sã le dało, bòkadno zdobioné. I co je czekawé, farwë, jaczima òbstrojiwelë kòfrë zanôlégałë òd dostónkù, gwôscëcélów bòkadnotë, òd jegò spòlëznowégò stónu. Nôbòkadniészi stón (szlachta) miôł czerwioné skrzënie, mieszczani ë biédniészô szlachta czerwioné ë zeloné, a nôbiédniészi lud przëstrojiwôł kòfrë mòdrą farwą. Bëło tej tuwò gwësné stónowé wëapartnienié. Nie dzywi tej, że zachòwóné krajińsczé wësziwczi znankùją sã mòdrim (cemnym ë widnym) przëstrojã. Ni mòże dozdrzec na Krôjnie kaszëbsczégò baro farwnégò wësziwkù. Jistné zortowanié farwów bëło téż w krajińsczim òbleczënkù. Pisôł ò tim Òskar Kolberg: w krajińsczi "sëkni" zachòwôł sã nôdłëżi domôcy krój – doch, jak wiémë – sëknia bëła òdbicym przënôleżnotë ji gwôscëcéla do jaczégò spòlëznowégò stónu. Mòckò mòrzczoné sëknie gbùrów pòkôzywałë bòkadnotã, a „jasné”, „mòdré” młodëch chłopów jesz nieżeniałëch. Cemny mòdri òznôcziwôł chłopa żeniałégò w òstatnym rokù. Jasnô mòdrô farwa sëkni dôwa młodim chłopóm prawò do sedzeniégò w karczmie na ławie nieżeniałëch. Òstôwô pëtanié dlôcze nôwôżniészim przëstrojã na Krôjnie bëł tëlpón? Hewò w XVII st. tëlpón chùtkò rozkòscérził sã w Pòmòrsce dzãka nalecałémù lëdztwù z Niderlandów, jaczé przëbëło na Żuławë. Béł to kwiôt mało spòtikóny ë dlôte stôł sã znanką bòkadnotë. == Znóny lëdze pòchôdający z Krôjnë abò z nią zrzeszony == * [[Stanisław Staszic]] – pòlitikôrz * [[Rafał Blechacz]] – pianista == Òbaczë téż == * [[Wiôlgòpòlsczé wòjewództwò]] * [[Pòmòrskô]] == Lëteratura == * Artikle Maceja Stanke tikającé sã Krôjnë, "Zwónk Kaszëbsczi" nr. 2/2004 ë 3/2005 == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20060924231523/http://www.kamienkrajenski.pl/html/krajna.htm Artikel ò historie ë tradicjach Krôjnë] * [https://web.archive.org/web/20060208234814/http://wdp.blox.pl/html Wojowie Gardu Welesa – blog pòmòrsczich ricerzów z Krôjnë] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Krôjna| ]] [[Kategòrëjô:Regionë Pòlsczi| ]] em2opj9csyv7reuajjo5wdgu3dame8i Jón Trepczik 0 1902 219907 217038 2026-10-19T22:39:12Z Iketsi 3254 YouTube dł 219907 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Tablica przy pomniku Aleksandra Labudy i Jana Trepczyka w Stryszej Budzie.jpg|mały|Tôfla przë sztaturze Jana Trepczika razã z [[Aleksander Labùda|Aleksandrã Labùdë]] w [[Strëszô Bùda|Strëszi Bùdze]]]] '''Jón Trepczik''' ({{jãz.|pl}} ''Jan Trepczyk''; ùr. [[22 rujana]] [[1907]] w [[Strëszô Bùda|Strëszi Bùdze]] k. [[Mirochòwò|Mirochòwa]], ùm. [[3 séwnika]] [[1989]] we [[Wejrowò|Wejrowie]]) – jeden z nôwëbitniészich [[Kaszëbë|kaszëbsczich]] piesniodzejów, piesniôrz, nôleżnik [[Regionalné Zrzeszenié Kaszëbów|Regionalnégò Zrzeszeniô Kaszëbów]] w [[Kartuzë|Kartuzach]] ë grëpë [[Zrzeszińcë|Zrzeszińców]] a [[Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié|Kaszëbskò-Pòmòrsczégò Zrzeszeniô]], pedagóg, kaszëbsczi dejolog, leksykògraf – aùtór pòlskò-kaszëbsczégò słowôrza, wespółzałóżca [[Mùzeùm Kaszëbskò-Pòmòrsczi Pismieniznë i Mùzyczi w Wejrowie]], spòlëznowi dzejôrz, ùtwórca ë kòmpòzytór. == Żëcopis == === Dzectwò i młodosc === Jón Trepczik pòchòdzył z gbùrsczi familii ze [[Strëszô Bùda|Strëszi Bùdë]] midzë [[Stajszewò|Stajszewã]] a [[Mirochòwò|Mirochòwã]] ([[kartësczi kréz]]), dze przëszedł na swiat [[22 rujana]] [[1907]] rokù. Ùcził sã w seminarium dlô szkólnëch w [[Kòscérzna|Kòscérznie]], chtërno ùkùńcził w [[1926]] r. Zaczął robic jakno szkólny w [[Kartuzë|Kartuzach]], a pò krótczim czasu przeniósł sã do szkòłë w [[Miszewò|Miszewie]], gdze robił do [[1934]] r. Ju jakno młodi człowiek zainteresowôł sã òn [[Kaszëbizna|kaszëbizną]], òsoblëwie dzãka taczim lëdzóm jak [[Aleksander Majkòwsczi]] i [[Aleksander Labùda]]. W 1929 rokù doszło do stwòrzeniô [[Regionalné Zrzeszenié Kaszëbów|Regionalnégò Zrzeszeniô Kaszëbów]]<ref>Jan Trepczik (1958 – przepisóny przez Édmùnda Kamińsczégò), Pòzdrzatk na kaszëbiznã, rozwicé lëteraturë ë pòstulatë dlô Zrzeszeniégò Kaszëbsczégò, „Pomerania” 2019, nr 10, s. 36</ref>, a Trepczik przënôlégôł do karna załóżców ny òrganizacji. W [[1930]] r. òżenił sã z [[Aniela Rómpskô|Anielą Rómpską]], chtërna bëła sostrą jednégò z nôbarżi znónëch ùtwórców i dzejôrzów z karna [[Zrzeszińcë|Zrzeszińców]] [[Jan Rómpsczi|Jana Rómpsczégò]]. Trepczik zadebiutowôł w tim samim rokù w ''[[Chëcz Kaszëbskô|Chëczë Kaszëbsczi]]'' wëjimkã òpòwiôdaniégò pòd titlã ''Na szlachù zbrodnie''. Jakno pòeta pierszi rôz òbjawił sã w [[1931]] r. w [[Gryf (cządnik)|Gryfie]]. Pisôł do wëchôdający w trzëdzestëch latach uszłégò stalata [[Zrzesz Kaszëbskô|Zrzeszë Kaszëbsczi]]. Midzëwòjnowé wëszëznë [[Pòlskô|Pòlsczi]] nie bëło za baro żëczné temù, żebë [[kaszëbizna]] mògła sã richtich rozkòscerzac. Òsoblëwie doswiôdczëlë tegò lëdze, co przënôlégelë do karna [[Zrzeszińcë|Zrzeszińców]]. Baro pòdsztrëchiwelë òni midzë jinszima apartnotã kaszëbsczi òbéńdë i [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczégò jãzëka]], jaczi, na przék wëstãpùjącym tej pòzdrzatkóm, mielë nié za jedną z pòlsczich gwarów, le za apartny słowiańsczi jãzëk. Prawie to pòdsztrëchiwanié kaszëbsczi apartnotë sprawiło, że pòlsczé wëszëznë, tak przedwòjnowé, jak téż pózniészé pòwòjnowé, pòsãdzywało tej sej [[Kaszëbi|Kaszëbów]], a òsoblëwie prawie [[Zrzeszińcë|Zrzeszińców]] ò [[separatizm]], jaczégò célã miało bëc òddzelenié [[Kaszëbë|Kaszëb]] òd pòlsczégò państwa. Trepczik w [[1934]] r. przeniosłi òstôł do szkòłë w [[Rogòznô|Rogòznie]], leżącym w òbéńdze [[Wiôlgòpòlskô|Wiôlgòpòlsczi]]. Òb czas bëtnoscë w [[Wiôlgòpòlskô|Wiôlgòpòlsce]] w [[1935]] r. wëdóny òstôł jeden z bëlnëch dokôzów Jana Trepczika. Béł to ''Kaszebskji pjesnjôk. Dzél I'', w chtërnym Trepczik pòkôzôł sã nié leno jakno lëteracczi ùtwórca, ale téż kòmpòzytór twòrzący melodie do tekstów [[Aleksander Labùda|A. Labùdë]], [[Jan Rómpsczi|J. Rómpsczégò]] i swòjich gwôsnëch. Pò robòce w [[Rogòznô|Rogòznie]] jaż do wëbùchù [[Drëgô swiatowô wòjna|drëdżi swiatowi wòjnë]] Trepczik robił w [[Tłukawë|Tłukawach]]. === II swiatowô wòjna === W [[séwnik|séwnikù]] [[1939]] r. Méster Jón przebiwôł w [[Tłukawë|Tłukawach]], pò czim w [[1940]] rokù wrócył na [[Kaszëbë]]. Tam zaczął robic jakno kasjéra w ùrzãdze gminë we [[Sjónowò|Swiónowie]]. W [[1943]] r. òstôł wcelony do niemiecczégò wòjska, w [[Italskô|Italsce]] przeszedł do partizancczi, z chtërny dostôł sã do armii [[Władysław Anders|generała Andersa]]. === Kaszëbskô dzejnota, robòta i rodzëzna === Do kraju wrócył w [[1946]] r., dze nalôzł robòtã w Spòdleczny Szkòle nr 4 w [[Wejrowò|Wejrowie]]. Robił w ni jaż do [[Emeritura|emeriturë]], na jaką przeszedł w [[1967]] r. Krótkò pò wòjnie związôł sã téż z òdrodzoną „[[Zrzesz Kaszëbskô|Zrzeszą Kaszëbską]]”, chtërna wëchôda w latach [[1945]]-[[1947|47]]. W nôcãższim cządze, czej pò lëkwidacji òdrodzony „[[Zrzesz Kaszëbskô|Zrzeszë]]”, a przed ùtwòrzenim [[Kaszëbsczé Zrzeszenié|Kaszëbsczégò Zrzeszeniégò]], [[Kaszëbi]] ni mielë swòji òrganizacji, co reprezentowabë jich interesë ë miabë starã ò [[Kaszëbizna|kaszëbiznã]], wejrowsczi dodóm Jana Trepczika béł môlã, gdze pòtikelë sã lëdze dzejający na kaszëbsczim niwie. Na òperacjowi rozmòwie z nim fónkcjonariuszowie Ùrzãdu do sprawów Pùblicznégò Bezpiekù mielë nôdzejã, że mòże ùdô sã gò zachãcëc do wespółdzejaniô. Pò drëdżim zetkanim z nim stało sã równak dlô ùbówców czësto gwësné, że ùdostanié gò na jich stronã nie je mòżlëwé. Trepczik nie zrobił tegò, co chcelë òd niegò jegò rozmówcowie z ÙB, ale òbstôwôł na swòjim, a òkróm tegò nie tacył przed nima, że nie widzy mù sã sytuacjô Kaszëbów i kaszëbiznë w Lëdowi Pòlsce, co nadczidłé òstało we Warszawie [[29 zélnika]] 1955 r. Jiné pismiono je napisóné rãczno i przeniosłé przez niegò na zéńdzenié z fónkcjonariuszama ÙB w 1955 r. Jesz nigle gò napisôł, mùszôł béł ju rôz bëc w ùrzãdze, gdze pitóny béł midzë jinszima ò swòje dzejanié przed wòjną, òb czas ni, a téż pòtemù. Miôł gadac, co wié ò dzejarzach kaszëbsczich, chtërnëch znaje, a téż napisac dlô ùbówców wszëtkò, co wié ò kaszëbsczim separatizmie, ò dzejanim przedwòjnowi ë pòwòjnowi [[Zrzesz Kaszëbskô|„Zrzeszë Kaszëbsczi”]], ò znónëch kaszëbsczich dzejarzach i ò tim, jaczi je jegò pòzdrzatk na òglowé ùregùlowanié kaszëbsczi sprawë. W [[1956]] rokù nalôzł sã Méster Jón midzë załóżcama [[Kaszëbsczé Zrzeszenié|Kaszëbsczégò Zrzeszeniégò]], chtërnégò wejrowsczim partã pózni czerowôł. Béł midzë jinyma baro aktiwnym dzejarzã mùzyczny rësznotë. Zajimôł sã prowadzenim chùrów a òkróm te, razã ze swòją drëgą białką, [[Léòkadiô Trepczik|Léòkadią]] twòrził môłé spiéwòwé karno<ref>Mamuszka, F.: Wejherowo i Ziemia Wejherowska : przewodnik. Gdańsk : Wydaw. Morskie, 1969, s. 45 (pòlsczi)</ref>, chtërno wëstãpòwało na różnëch zéńdzeniach ë rozegracjach. W [[1959]] rokù dwa zestawë jegò spiéwków òstałë wëdóné przez [[Karno Sztudérów Kaszëbów Òrmùzd]]. W nëch arkùszach pierszi rôz òsta zamieszczónô {{skr.|m.jin.}} pòpùlarnô piesniô „[[Zemia Rodnô]]”, ùznôwónô dzysdnia przez wiele Kaszëbów za nôrodny kaszëbsczi himn. W pózniészich latach wëszłë jesz: ''Rodnô zemia'' ([[1974]]), ''Moja chëcz'' ([[1978]]) ë ''Lecë, chòrankò'' ([[1980]], [[1997]]). Do artisticzny spôdkòwiznë Trepczika przënôlégają téż òbrôzë ë céchùnczi. Trepczik słëchô karnu lëdzy, co jakno pierszi òstelë – w [[1967]] rokù – wëprzédniony przëznôwónym przez [[Karno Sztudérów „Pòmòraniô”]] [[Medal Stolema|Medalã Stolema]]<ref>[[Wòjcech Czedrowsczi|Wojciech Jankie]], ''Stolemowcy'', „Biuletyn Zrzeszenia Kaszubsko-Pomorskiego” 1967 nr 2, s. 13.</ref>. === Kùńcowi cząd i smierc === Òb kùńcowi cząd jegò żëcégò wëszłë smarą trzë tomiczi jegò kaszëbsczich wiérztów, pòrëszającëch témiznã miłotë do domôcëznë<ref>[http://books.google.de/books?ei=Zc5xT5bRMNPT4QTY7ISfDw&hl=pl&id=CsMYAAAAMAAJ&dq=drze%C5%BCd%C5%BCon&q=trepczyk#search_anchor Współczesna literatura kaszubska 1945–1980, ISBN 8320537495]</ref>, kaszëbsczi mòwë, zemi ë jich dłudżich dzejów. W [[1970]] rokù ùkôza sã ''Moja stegna'', a w [[1977]] r. ''Odecknienié''. Szpecjalnie dlô dzecy ùrëchtowôł òn zbiérk kaszëbsczich wiérztów wëdóny w [[1975]] r. pòd titlã ''Ukłôdk dlô dzôtk''. W [[1979]] rokù òstôł nôleżnikã [[Związk Pòlsczich Lëteratów|Związkù Pòlsczich Lëteratów]]. Jegò wiérzta "Kaszëbskô mòwa" òsta dolmaczonô na: [[Biôłorusczi jãzëk|biôłorusczi]], bretońsczi, miemiecczi i [[Sloweńsczi jãzëk|sloweńsczi]]. [[Òbrôzk:Grób Jana Trepczyka.jpg|mały|Grób Jana Trepczika na [[Smiechòwsczi Smãtôrz we Wejrowie|Smiéchòwsczim smãtarzu]]]] Jón Trepczik ùmiarł [[3 séwnika]] [[1989]] r. w [[Wejrowò|Wejrowie]], gdze pòchòwóny òstôł na [[Smiechòwsczi Smãtôrz we Wejrowie|smãtôrzu]] w [[Wejrowò Smiechòwò|Smiechòwie]]. == Wdôr == Jeden z brzadów jego robòtë ùkôzôł sã szerzi smarą ju pò jegò smiercë – dwatomòwi ''Słownik polsko-kaszubski'', wëdóny w [[1994]] rokù. Robòta nad nim zajã autorowi dłudżé lata, a zacza sã òna ju w latach szescdzesątëch XX stalatégò. Nôùkòwò przërëchtowôł gò do wëdaniô [[Jerzi Tréder|prof. Jerzi Tréder]]. Spòdlecznô Szkòła w [[Miszewò|Miszewie]] nosy dzysô miono prawie Jana Trepczika. Dzejającé w [[Wejrowò|Wejrowie]] [[Towarzystwo Śpiewacze im. Jana Trepczyka|Towarzystwo Śpiewacze]] nosy téż jegò miono. Krótczé sztrasë w [[Wejrowò|Wejrowie]], [[Rëmiô|Rëmi]] i [[Bólszewò|Bólszewie]] òtrzimałë nowé pòzwë na wdôr Trepczika; je òn téż przëtómny w gazétach ë cządnikach. W 2008 rokù ùkôzôł sã jegò żëcopis w knéżce ''Féliks Marszôłkòwsczi i jinszi Zrzëszińcë a rozwij jãzëka òrôz kaszëbsczi lëteraturë''. XX Festiwal Mòrsczich Frantówków stôł sã òrãdzym do wëdôwkù dwùch zbiérków piesniów Trepczika w ùsôdzkù na spiéwôków solo i chùru („''Hej mòrze, mòrze''” ë „''Marika''”). Równoczasno ùkôza sã antologiô „Jëbleùsz Òglowòpòlsczégò Festiwalu Piesnie ò Mòrzu w Wejrowie (1966–2008)”. Rozległi żëcopis aùtora napisôł [[Édmùnd Kamińsczi]]. Trepczik wniosł wôżny wkłôd w wespółtwòrzenié kaszëbsczégò pisónégò jãzëka ë do dzysdnia mô wiôldżi cësk na kùlturowé strzodowiszcze w Kaszëbsce. == Ùsôdztwò (wëjimk) == * ''Kaszebskji pjesnjôk. Dzél I'', Rogòznô Wlkp. 1935 (32 ùsôdzczi) * ''Mòja stegna'', [[Gduńsk]] [[1970]] (28 wiérztë) * ''Rodnô zemia'', [[Gduńsk]] [[1974]] (piesnie w ùsôd. Juliusza Mowińsczégò) * ''Ùkłôdk dlô dzôtk'', [[Gduńsk]] [[1975]] (9 frantówczi) * ''Òdecknienié'', [[Gduńsk]] [[1977]][https://lccn.loc.gov/84209259] * ''Mòja chëcz'', [[Gduńsk]] [[1978]] (5 piesnie w ùsôd. Juliusza Mowińsczégò) * ''Lecë chòrankò. Pieśni kaszubskie'', [[Wejrowò]] [[1980]], (85 piesnie) * ''Słownik polsko-kaszubski'', [[Gduńsk]] [[1994]] (wëd. ju pò smiercë) * ''Lecë'' ''chòrankò. Pieśni kaszubskie'', [[Wejrowò]] [[1997]] (wëdôwk ùfùlowóné plus skrzinka) * ''Hej mòrze, mòrze.'' ''Zbiór pieśni 1'', [[Wejrowò]] [[2008]] * ''Marika. Zbiór pieśni 2'', [[Wejrowò]] [[2008]] == Òrderë ë wëapartnienia == * Kawalersczi Krziż [[Òrder Òdrodë Pòlsczi|Òrderu Òdrodë Pòlsczi]] (1981) * Złoti [[Krziż Zasłëdżi]] (1971) * [[Medal Stolema]] (1967) * Medal „Zasłëżonym Wejrowsczi Zemi” (1985) == Òbaczë téż == * [[Léòkadiô Trepczik]] * [[Aleksander Labùda]] * [[Medal Stolema]] * [[Spòdlecznô Szkòla m. Jana Trepczika w Miszewie]] – [[:d:Q140782660]] * Òglowòpòlsczi Lëteracczi Kònkùrs m. Jana Trepczika (na tekst frantówczi dlô dzecy w kaszëbsczim jãzëkù) * [[Wòjewódzczi Kònkùrs Spiéwów miona Jana Trepczika w Miszewie]] * [[Spiéwné Towarzëstwò miona Jana Trepczika z Wejrowa]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Lëteratura == * J. Borzyszkowski, J. Mordawski, J. Treder: Historia, geografia, język i piśmiennictwo Kaszubów; J. Bòrzëszkòwsczi, J. Mòrdawsczi, [[Jerzi Tréder|J. Tréder]]: Historia, geògrafia, jãzëk i pismienizna Kaszëbów, Wëdowizna M. Rôżok przë wespółrobòce z Institutã Kaszëbsczim, Gduńsk 1999. * K. Kleina, C. Obracht-Prondzyński (red.): Społeczność kaszubska w procesie przemian : kultura, tożsamość, język. Kancelaria Senatu, 2012. * F. Lorentz, A. Fischer, T. Lehr-Spławiński: Kaszubi : kultura ludowa i język. Toruń : Wydaw. Instytutu Bałtyckiego ; Warszawa : Skł. gł. Kasa im. Mianowskiego – Instytut Popierania Nauki, 1934, s. 132. * [[Ferdinand Neureiter|F. Neureiter]]: Historia literatury kaszubskiej : próba zarysu, przełożyła Maria Boduszyńska-Borowikowa ; wstępem opatrzył Tadeusz Bolduan, Gdańsk : Zrzeszenie Kaszubsko-Pomorskie, Oddział Miejski, 1982, ISBN 8300002561 [http://books.google.de/books?ei=kDMAUdmvDsjZswbWjoCADA&hl=pl&id=VkdIAAAAIAAJ&dq=Neureiter&q=trepczyk#search_anchor] == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} * {{YouTube|v=oxM8PWqh2_Q|tit=Zemia rodnô – Nôrodny Himn Kaszëbów|dł=2:35}} * https://www.youtube.com/@kaszubywpiesniartystycznej8059/videos * [https://web.archive.org/web/20170223192011/http://www.zk-p.org/files/1704Trepczyk_slownik.pdf 1704Trepczyk_slownik.pdf] * [http://scholar.google.com/scholar?q=J+Trepczyk&btnG=&hl=pl&lr=lang_pl&as_sdt=0 scholar.google] {{Kòntrola}} {{SORTUJ:Trepczik Jan}} [[Kategòrëjô:Jón Trepczik| ]] axcr1dtlxufwym6kay2r0s9obcf2uw3 219989 219907 2026-10-20T04:25:31Z Iketsi 3254 YouTube 219989 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Tablica przy pomniku Aleksandra Labudy i Jana Trepczyka w Stryszej Budzie.jpg|mały|Tôfla przë sztaturze Jana Trepczika razã z [[Aleksander Labùda|Aleksandrã Labùdë]] w [[Strëszô Bùda|Strëszi Bùdze]]]] '''Jón Trepczik''' ({{jãz.|pl}} ''Jan Trepczyk''; ùr. [[22 rujana]] [[1907]] w [[Strëszô Bùda|Strëszi Bùdze]] k. [[Mirochòwò|Mirochòwa]], ùm. [[3 séwnika]] [[1989]] we [[Wejrowò|Wejrowie]]) – jeden z nôwëbitniészich [[Kaszëbë|kaszëbsczich]] piesniodzejów, piesniôrz, nôleżnik [[Regionalné Zrzeszenié Kaszëbów|Regionalnégò Zrzeszeniô Kaszëbów]] w [[Kartuzë|Kartuzach]] ë grëpë [[Zrzeszińcë|Zrzeszińców]] a [[Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié|Kaszëbskò-Pòmòrsczégò Zrzeszeniô]], pedagóg, kaszëbsczi dejolog, leksykògraf – aùtór pòlskò-kaszëbsczégò słowôrza, wespółzałóżca [[Mùzeùm Kaszëbskò-Pòmòrsczi Pismieniznë i Mùzyczi w Wejrowie]], spòlëznowi dzejôrz, ùtwórca ë kòmpòzytór. == Żëcopis == === Dzectwò i młodosc === Jón Trepczik pòchòdzył z gbùrsczi familii ze [[Strëszô Bùda|Strëszi Bùdë]] midzë [[Stajszewò|Stajszewã]] a [[Mirochòwò|Mirochòwã]] ([[kartësczi kréz]]), dze przëszedł na swiat [[22 rujana]] [[1907]] rokù. Ùcził sã w seminarium dlô szkólnëch w [[Kòscérzna|Kòscérznie]], chtërno ùkùńcził w [[1926]] r. Zaczął robic jakno szkólny w [[Kartuzë|Kartuzach]], a pò krótczim czasu przeniósł sã do szkòłë w [[Miszewò|Miszewie]], gdze robił do [[1934]] r. Ju jakno młodi człowiek zainteresowôł sã òn [[Kaszëbizna|kaszëbizną]], òsoblëwie dzãka taczim lëdzóm jak [[Aleksander Majkòwsczi]] i [[Aleksander Labùda]]. W 1929 rokù doszło do stwòrzeniô [[Regionalné Zrzeszenié Kaszëbów|Regionalnégò Zrzeszeniô Kaszëbów]]<ref>Jan Trepczik (1958 – przepisóny przez Édmùnda Kamińsczégò), Pòzdrzatk na kaszëbiznã, rozwicé lëteraturë ë pòstulatë dlô Zrzeszeniégò Kaszëbsczégò, „Pomerania” 2019, nr 10, s. 36</ref>, a Trepczik przënôlégôł do karna załóżców ny òrganizacji. W [[1930]] r. òżenił sã z [[Aniela Rómpskô|Anielą Rómpską]], chtërna bëła sostrą jednégò z nôbarżi znónëch ùtwórców i dzejôrzów z karna [[Zrzeszińcë|Zrzeszińców]] [[Jan Rómpsczi|Jana Rómpsczégò]]. Trepczik zadebiutowôł w tim samim rokù w ''[[Chëcz Kaszëbskô|Chëczë Kaszëbsczi]]'' wëjimkã òpòwiôdaniégò pòd titlã ''Na szlachù zbrodnie''. Jakno pòeta pierszi rôz òbjawił sã w [[1931]] r. w [[Gryf (cządnik)|Gryfie]]. Pisôł do wëchôdający w trzëdzestëch latach uszłégò stalata [[Zrzesz Kaszëbskô|Zrzeszë Kaszëbsczi]]. Midzëwòjnowé wëszëznë [[Pòlskô|Pòlsczi]] nie bëło za baro żëczné temù, żebë [[kaszëbizna]] mògła sã richtich rozkòscerzac. Òsoblëwie doswiôdczëlë tegò lëdze, co przënôlégelë do karna [[Zrzeszińcë|Zrzeszińców]]. Baro pòdsztrëchiwelë òni midzë jinszima apartnotã kaszëbsczi òbéńdë i [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczégò jãzëka]], jaczi, na przék wëstãpùjącym tej pòzdrzatkóm, mielë nié za jedną z pòlsczich gwarów, le za apartny słowiańsczi jãzëk. Prawie to pòdsztrëchiwanié kaszëbsczi apartnotë sprawiło, że pòlsczé wëszëznë, tak przedwòjnowé, jak téż pózniészé pòwòjnowé, pòsãdzywało tej sej [[Kaszëbi|Kaszëbów]], a òsoblëwie prawie [[Zrzeszińcë|Zrzeszińców]] ò [[separatizm]], jaczégò célã miało bëc òddzelenié [[Kaszëbë|Kaszëb]] òd pòlsczégò państwa. Trepczik w [[1934]] r. przeniosłi òstôł do szkòłë w [[Rogòznô|Rogòznie]], leżącym w òbéńdze [[Wiôlgòpòlskô|Wiôlgòpòlsczi]]. Òb czas bëtnoscë w [[Wiôlgòpòlskô|Wiôlgòpòlsce]] w [[1935]] r. wëdóny òstôł jeden z bëlnëch dokôzów Jana Trepczika. Béł to ''Kaszebskji pjesnjôk. Dzél I'', w chtërnym Trepczik pòkôzôł sã nié leno jakno lëteracczi ùtwórca, ale téż kòmpòzytór twòrzący melodie do tekstów [[Aleksander Labùda|A. Labùdë]], [[Jan Rómpsczi|J. Rómpsczégò]] i swòjich gwôsnëch. Pò robòce w [[Rogòznô|Rogòznie]] jaż do wëbùchù [[Drëgô swiatowô wòjna|drëdżi swiatowi wòjnë]] Trepczik robił w [[Tłukawë|Tłukawach]]. === II swiatowô wòjna === W [[séwnik|séwnikù]] [[1939]] r. Méster Jón przebiwôł w [[Tłukawë|Tłukawach]], pò czim w [[1940]] rokù wrócył na [[Kaszëbë]]. Tam zaczął robic jakno kasjéra w ùrzãdze gminë we [[Sjónowò|Swiónowie]]. W [[1943]] r. òstôł wcelony do niemiecczégò wòjska, w [[Italskô|Italsce]] przeszedł do partizancczi, z chtërny dostôł sã do armii [[Władysław Anders|generała Andersa]]. === Kaszëbskô dzejnota, robòta i rodzëzna === Do kraju wrócył w [[1946]] r., dze nalôzł robòtã w Spòdleczny Szkòle nr 4 w [[Wejrowò|Wejrowie]]. Robił w ni jaż do [[Emeritura|emeriturë]], na jaką przeszedł w [[1967]] r. Krótkò pò wòjnie związôł sã téż z òdrodzoną „[[Zrzesz Kaszëbskô|Zrzeszą Kaszëbską]]”, chtërna wëchôda w latach [[1945]]-[[1947|47]]. W nôcãższim cządze, czej pò lëkwidacji òdrodzony „[[Zrzesz Kaszëbskô|Zrzeszë]]”, a przed ùtwòrzenim [[Kaszëbsczé Zrzeszenié|Kaszëbsczégò Zrzeszeniégò]], [[Kaszëbi]] ni mielë swòji òrganizacji, co reprezentowabë jich interesë ë miabë starã ò [[Kaszëbizna|kaszëbiznã]], wejrowsczi dodóm Jana Trepczika béł môlã, gdze pòtikelë sã lëdze dzejający na kaszëbsczim niwie. Na òperacjowi rozmòwie z nim fónkcjonariuszowie Ùrzãdu do sprawów Pùblicznégò Bezpiekù mielë nôdzejã, że mòże ùdô sã gò zachãcëc do wespółdzejaniô. Pò drëdżim zetkanim z nim stało sã równak dlô ùbówców czësto gwësné, że ùdostanié gò na jich stronã nie je mòżlëwé. Trepczik nie zrobił tegò, co chcelë òd niegò jegò rozmówcowie z ÙB, ale òbstôwôł na swòjim, a òkróm tegò nie tacył przed nima, że nie widzy mù sã sytuacjô Kaszëbów i kaszëbiznë w Lëdowi Pòlsce, co nadczidłé òstało we Warszawie [[29 zélnika]] 1955 r. Jiné pismiono je napisóné rãczno i przeniosłé przez niegò na zéńdzenié z fónkcjonariuszama ÙB w 1955 r. Jesz nigle gò napisôł, mùszôł béł ju rôz bëc w ùrzãdze, gdze pitóny béł midzë jinszima ò swòje dzejanié przed wòjną, òb czas ni, a téż pòtemù. Miôł gadac, co wié ò dzejarzach kaszëbsczich, chtërnëch znaje, a téż napisac dlô ùbówców wszëtkò, co wié ò kaszëbsczim separatizmie, ò dzejanim przedwòjnowi ë pòwòjnowi [[Zrzesz Kaszëbskô|„Zrzeszë Kaszëbsczi”]], ò znónëch kaszëbsczich dzejarzach i ò tim, jaczi je jegò pòzdrzatk na òglowé ùregùlowanié kaszëbsczi sprawë. W [[1956]] rokù nalôzł sã Méster Jón midzë załóżcama [[Kaszëbsczé Zrzeszenié|Kaszëbsczégò Zrzeszeniégò]], chtërnégò wejrowsczim partã pózni czerowôł. Béł midzë jinyma baro aktiwnym dzejarzã mùzyczny rësznotë. Zajimôł sã prowadzenim chùrów a òkróm te, razã ze swòją drëgą białką, [[Léòkadiô Trepczik|Léòkadią]] twòrził môłé spiéwòwé karno<ref>Mamuszka, F.: Wejherowo i Ziemia Wejherowska : przewodnik. Gdańsk : Wydaw. Morskie, 1969, s. 45 (pòlsczi)</ref>, chtërno wëstãpòwało na różnëch zéńdzeniach ë rozegracjach. W [[1959]] rokù dwa zestawë jegò spiéwków òstałë wëdóné przez [[Karno Sztudérów Kaszëbów Òrmùzd]]. W nëch arkùszach pierszi rôz òsta zamieszczónô {{skr.|m.jin.}} pòpùlarnô piesniô „[[Zemia Rodnô]]”, ùznôwónô dzysdnia przez wiele Kaszëbów za nôrodny kaszëbsczi himn. W pózniészich latach wëszłë jesz: ''Rodnô zemia'' ([[1974]]), ''Moja chëcz'' ([[1978]]) ë ''Lecë, chòrankò'' ([[1980]], [[1997]]). Do artisticzny spôdkòwiznë Trepczika przënôlégają téż òbrôzë ë céchùnczi. Trepczik słëchô karnu lëdzy, co jakno pierszi òstelë – w [[1967]] rokù – wëprzédniony przëznôwónym przez [[Karno Sztudérów „Pòmòraniô”]] [[Medal Stolema|Medalã Stolema]]<ref>[[Wòjcech Czedrowsczi|Wojciech Jankie]], ''Stolemowcy'', „Biuletyn Zrzeszenia Kaszubsko-Pomorskiego” 1967 nr 2, s. 13.</ref>. === Kùńcowi cząd i smierc === Òb kùńcowi cząd jegò żëcégò wëszłë smarą trzë tomiczi jegò kaszëbsczich wiérztów, pòrëszającëch témiznã miłotë do domôcëznë<ref>[http://books.google.de/books?ei=Zc5xT5bRMNPT4QTY7ISfDw&hl=pl&id=CsMYAAAAMAAJ&dq=drze%C5%BCd%C5%BCon&q=trepczyk#search_anchor Współczesna literatura kaszubska 1945–1980, ISBN 8320537495]</ref>, kaszëbsczi mòwë, zemi ë jich dłudżich dzejów. W [[1970]] rokù ùkôza sã ''Moja stegna'', a w [[1977]] r. ''Odecknienié''. Szpecjalnie dlô dzecy ùrëchtowôł òn zbiérk kaszëbsczich wiérztów wëdóny w [[1975]] r. pòd titlã ''Ukłôdk dlô dzôtk''. W [[1979]] rokù òstôł nôleżnikã [[Związk Pòlsczich Lëteratów|Związkù Pòlsczich Lëteratów]]. Jegò wiérzta "Kaszëbskô mòwa" òsta dolmaczonô na: [[Biôłorusczi jãzëk|biôłorusczi]], bretońsczi, miemiecczi i [[Sloweńsczi jãzëk|sloweńsczi]]. [[Òbrôzk:Grób Jana Trepczyka.jpg|mały|Grób Jana Trepczika na [[Smiechòwsczi Smãtôrz we Wejrowie|Smiéchòwsczim smãtarzu]]]] Jón Trepczik ùmiarł [[3 séwnika]] [[1989]] r. w [[Wejrowò|Wejrowie]], gdze pòchòwóny òstôł na [[Smiechòwsczi Smãtôrz we Wejrowie|smãtôrzu]] w [[Wejrowò Smiechòwò|Smiechòwie]]. == Wdôr == Jeden z brzadów jego robòtë ùkôzôł sã szerzi smarą ju pò jegò smiercë – dwatomòwi ''Słownik polsko-kaszubski'', wëdóny w [[1994]] rokù. Robòta nad nim zajã autorowi dłudżé lata, a zacza sã òna ju w latach szescdzesątëch XX stalatégò. Nôùkòwò przërëchtowôł gò do wëdaniô [[Jerzi Tréder|prof. Jerzi Tréder]]. Spòdlecznô Szkòła w [[Miszewò|Miszewie]] nosy dzysô miono prawie Jana Trepczika. Dzejającé w [[Wejrowò|Wejrowie]] [[Towarzystwo Śpiewacze im. Jana Trepczyka|Towarzystwo Śpiewacze]] nosy téż jegò miono. Krótczé sztrasë w [[Wejrowò|Wejrowie]], [[Rëmiô|Rëmi]] i [[Bólszewò|Bólszewie]] òtrzimałë nowé pòzwë na wdôr Trepczika; je òn téż przëtómny w gazétach ë cządnikach. W 2008 rokù ùkôzôł sã jegò żëcopis w knéżce ''Féliks Marszôłkòwsczi i jinszi Zrzëszińcë a rozwij jãzëka òrôz kaszëbsczi lëteraturë''. XX Festiwal Mòrsczich Frantówków stôł sã òrãdzym do wëdôwkù dwùch zbiérków piesniów Trepczika w ùsôdzkù na spiéwôków solo i chùru („''Hej mòrze, mòrze''” ë „''Marika''”). Równoczasno ùkôza sã antologiô „Jëbleùsz Òglowòpòlsczégò Festiwalu Piesnie ò Mòrzu w Wejrowie (1966–2008)”. Rozległi żëcopis aùtora napisôł [[Édmùnd Kamińsczi]]. Trepczik wniosł wôżny wkłôd w wespółtwòrzenié kaszëbsczégò pisónégò jãzëka ë do dzysdnia mô wiôldżi cësk na kùlturowé strzodowiszcze w Kaszëbsce. == Ùsôdztwò (wëjimk) == * ''Kaszebskji pjesnjôk. Dzél I'', Rogòznô Wlkp. 1935 (32 ùsôdzczi) * ''Mòja stegna'', [[Gduńsk]] [[1970]] (28 wiérztë) * ''Rodnô zemia'', [[Gduńsk]] [[1974]] (piesnie w ùsôd. Juliusza Mowińsczégò) * ''Ùkłôdk dlô dzôtk'', [[Gduńsk]] [[1975]] (9 frantówczi) * ''Òdecknienié'', [[Gduńsk]] [[1977]][https://lccn.loc.gov/84209259] * ''Mòja chëcz'', [[Gduńsk]] [[1978]] (5 piesnie w ùsôd. Juliusza Mowińsczégò) * ''Lecë chòrankò. Pieśni kaszubskie'', [[Wejrowò]] [[1980]], (85 piesnie) * ''Słownik polsko-kaszubski'', [[Gduńsk]] [[1994]] (wëd. ju pò smiercë) * ''Lecë'' ''chòrankò. Pieśni kaszubskie'', [[Wejrowò]] [[1997]] (wëdôwk ùfùlowóné plus skrzinka) * ''Hej mòrze, mòrze.'' ''Zbiór pieśni 1'', [[Wejrowò]] [[2008]] * ''Marika. Zbiór pieśni 2'', [[Wejrowò]] [[2008]] == Òrderë ë wëapartnienia == * Kawalersczi Krziż [[Òrder Òdrodë Pòlsczi|Òrderu Òdrodë Pòlsczi]] (1981) * Złoti [[Krziż Zasłëdżi]] (1971) * [[Medal Stolema]] (1967) * Medal „Zasłëżonym Wejrowsczi Zemi” (1985) == Òbaczë téż == * [[Léòkadiô Trepczik]] * [[Aleksander Labùda]] * [[Medal Stolema]] * [[Spòdlecznô Szkòla m. Jana Trepczika w Miszewie]] – [[:d:Q140782660]] * Òglowòpòlsczi Lëteracczi Kònkùrs m. Jana Trepczika (na tekst frantówczi dlô dzecy w kaszëbsczim jãzëkù) * [[Wòjewódzczi Kònkùrs Spiéwów miona Jana Trepczika w Miszewie]] * [[Spiéwné Towarzëstwò miona Jana Trepczika z Wejrowa]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Lëteratura == * J. Borzyszkowski, J. Mordawski, J. Treder: Historia, geografia, język i piśmiennictwo Kaszubów; J. Bòrzëszkòwsczi, J. Mòrdawsczi, [[Jerzi Tréder|J. Tréder]]: Historia, geògrafia, jãzëk i pismienizna Kaszëbów, Wëdowizna M. Rôżok przë wespółrobòce z Institutã Kaszëbsczim, Gduńsk 1999. * K. Kleina, C. Obracht-Prondzyński (red.): Społeczność kaszubska w procesie przemian : kultura, tożsamość, język. Kancelaria Senatu, 2012. * F. Lorentz, A. Fischer, T. Lehr-Spławiński: Kaszubi : kultura ludowa i język. Toruń : Wydaw. Instytutu Bałtyckiego ; Warszawa : Skł. gł. Kasa im. Mianowskiego – Instytut Popierania Nauki, 1934, s. 132. * [[Ferdinand Neureiter|F. Neureiter]]: Historia literatury kaszubskiej : próba zarysu, przełożyła Maria Boduszyńska-Borowikowa ; wstępem opatrzył Tadeusz Bolduan, Gdańsk : Zrzeszenie Kaszubsko-Pomorskie, Oddział Miejski, 1982, ISBN 8300002561 [http://books.google.de/books?ei=kDMAUdmvDsjZswbWjoCADA&hl=pl&id=VkdIAAAAIAAJ&dq=Neureiter&q=trepczyk#search_anchor] == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} * {{YouTube|v=oxM8PWqh2_Q|tit=Zemia rodnô – Nôrodny Himn Kaszëbów|k=@InterDecoratorCSB|d=2011-11-27|dł=2:35}} * https://www.youtube.com/@kaszubywpiesniartystycznej8059/videos * [https://web.archive.org/web/20170223192011/http://www.zk-p.org/files/1704Trepczyk_slownik.pdf 1704Trepczyk_slownik.pdf] * [http://scholar.google.com/scholar?q=J+Trepczyk&btnG=&hl=pl&lr=lang_pl&as_sdt=0 scholar.google] {{Kòntrola}} {{SORTUJ:Trepczik Jan}} [[Kategòrëjô:Jón Trepczik| ]] bx7ryakmwa57x1lxd27oa37x5nljodo Antoni Abraham 0 1925 219546 219340 2026-10-19T12:45:23Z Iketsi 3254 To òstało przeniosłé z kategòrie [[Kategòriô:Przeczerowania do ùrëchtowaniô|Przeczerowania do ùrëchtowaniô]] do kategòrie [[Kategòriô:Przeczerowania z jinégò jãzëka/pl|Przeczerowania z jinégò jãzëka/pl]] (CatAlot) 219546 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Antón Ôbram]] [[Kategòrëjô:Przeczerowania z jinégò jãzëka/pl]] 9cxfgrrh0gata7nhyk0tx332f7wdltk Norweskô 0 1928 220060 218290 2026-10-20T09:44:33Z Terrus38 14026 220060 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò |gwôsné miono = Kongeriket Norge |miono = Królestwò Norwesczi |miono-genitiw = Norwesczi |fana = Flag of Norway.svg |herb = Coat of arms of Norway.svg |na karce = LocationNorway.svg |mòtto = Enig og tro til Dovre faller |jãzëk = [[Norwesczi jãzëk|norwesczi]] |stolëca = [[Òslo]] |fòrma państwa = mònarchiô |wiéchrzëzna = 385.207 |lëdztwò = 5.425.270 |rok = 2022 |dëtk = Norweskô kòróna |kòd dëtka = NOK |czasowô cona = +0 |swiãto = 17 maja |himn = <center>[[Òbrôzk:Norway (National Anthem).ogg]]</center> [[Himn Norwesczi|Ja, vi elsker dette landet]] – państwòwi himn<br />(Tak, kòchômë ten krôj) <center>[[Òbrôzk:God Save The Queen (Band of the Grenadier Guards, 1952 instrumental).oga]]</center> [[Kongesangen]] – królewsczi himn <br />(Piesń króla) |kòd = NO, NOK |Internet = .no |telefón = +47 |Mònarcha=[[Haakon VIII]] |Premiéra=[[Jonas Gahr Støre]] |aùtowi kòd=N |kònstitucjô=Kònstitucjô Norwesczi z 1814 }} '''Norweskô''' abò '''Norwegiô'''<ref>{{RKJ|2008|223}}</ref>, '''Królestwò Norwesczi''' ({{jãz.|nb}} ''Kongeriket Norge (Norge), {{jãz.|nn}} Kongeriket Noreg (Noreg)'') – je państwã w Nordowi [[Eùropa|Eùropie]] na [[Skandinawsczi Półòstrów|Skandinawsczim Półòstrowie]]. Stolëcznym gardã Norwesczi je [[Òslo]]. Greńczë ze [[Szwédzkô|Szwédzką]], [[Fińskô|Fińską]], ë [[Ruskô|Ruską]]. Norweskô je kònstitucyjną mònarchią. Przédnikã kraju òd 2026 je król [[Haakon VIII]]. == Geògrafiô == <ref>[https://web.archive.org/web/20260119004717/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/norway/ Norway] The World Factbook</ref> === Wiéchrzëzna === * całownô: 323,802 km² * wiéchrzëzna lądu: 304,282 km² * wiéchrzëzna wòdów: 19,520 km² === Lądowé grańce === * òglowô długòsc wszëtczich grańców: 2,566 km * państwa, z jaczima mô grańce: [[Fińskô]] 709 km; [[Szwédzkô]] 1,666 km; [[Ruskô]] 191 km === Brzegòwô liniô === 25,148 km === Klimat === Ùmiarkowany na ùbrzegu, bënë chłodny<ref>[https://2009-2017.state.gov/outofdate/bgn/norway/126904.htm Norway (08/09)] US Department of State</ref>. === Wësokòsc terenu === * strzédnô wësokòsc: 460 m. n.r.m. * nôniższô wësokòsc: 0 m. n.r.m. (Norwesczé Mòrze) * nôwëższi czëp: 2,469 m. n.r.m. (Galdhopiggen) === Gruńtë wedle ùżiwaniô === * rolné gruńtë 2.7% (w tim 2.2% òrnëch gruńtów) * lasë 33.3% == Demografiô == [[Òbrôzk:Young girls in bunad.jpg|mały|Norwesczé białczi w tradicjowëch òbleczënkach]] === Pòpùlacjô === * lëdztwò: 5.627.400<ref name="ssbf">[https://www.ssb.no/en/befolkning/folketall/statistikk/befolkning Population, january 01 2026, Statistics Norway] Accessdate=2026-02-26</ref> mieszkańców ([[2026]]) === Etniczné karna === Norwegowié 81.5% (w tim 60,000 Samów), jinszi Eùropejczëczi 8.9%, jinszi 9.6% (2021) === Jãzëczi === Òficjalne: norwesczi bokmål, norwesczi nynorsk, jãzëczi mniészosci: lapońsczi, fińsczi === Religijné karna === Kòscół Norwesczi ([[lëterstwò]]) 67.5%, [[Islam]] 3.1%, [[Katolëcczi Kòscół|Katolëcyzm]] 3.1%, jinsze [[Chrzescëjaństwò|Chrzescëjańsczé]] wëznania 3.8%, jinsze religie 2.6%, nieòpisóne 19.9% (2021)<ref>[https://www.state.gov/reports/2022-report-on-international-religious-freedom/norway 2022 Report on International Religious Freedom: Norway] US Department of State</ref> === Ùrbanizacjô === * mieskô pòpùlacjô: 84% == Pòliticzny system == Norweskô je kònstitucyjną [[Mònarchiô|mònarchią]]. Przédnikã kraju je król z dinastii Glücksburgów. Przédnikã rządu je premiéra. Jednojizbowi parlament Storting mô 169 nôleżników wëbieranëch na sztërëlatną kadencjã<ref>[https://www.stortinget.no/en/In-English/About-the-Storting/ The Storting] Stortinget</ref>. * Król: Haakon VIII (òd 28 zélnika 2026) * Premiéra: Jonas Gahr Støre (òd 14 pazdzérznika 2021)<ref>[https://www.regjeringen.no/en/dep/smk/organization-map/prime-minister-jonas-gahr-store/id2877186/ Prime MinisterJonas Gahr Støre] Government.no</ref> == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:08.08.21 EIDFJORD TOP7.jpg|[[Fiord]] w Norwesce Òbrôzk:Reine Lofoten 2009.JPG| Òbrôzk:Lake Bondhus Norway 2862.jpg| Òbrôzk:Bryggen, Bergen3.JPG| Òbrôzk:StatfjordA(Jarvin1982).jpg| Òbrôzk:2005 07 18 Sognefjell Borgund Stave church 02.JPG| Òbrôzk:Oseberg longship.png| Òbrôzk:Sametingsåpning - 51609646697 (Haakon).jpg|[[Haakon VIII]] Òbrôzk:Same.JPG| Òbrôzk:Houses of Reine by Gravdalsbukta, Moskenes, Nordland, Norway, 2022 June.jpg| Òbrôzk:Romsdalen and Trolltindene with some clouds, Møre og Romsdal, Norway in 2013 June.jpg| Òbrôzk:Polar bear sign Svalbard (cropped 4x3).jpg|[[Svalbard]] </gallery> == Òbaczë téż == {{Col2 |col1= === Sparłãczoné témë === * [[Duńskô]] * [[Islandiô]] |col2= === Norweskô === {{#categorytree:Norweskô|hideroot=on|mode=pages}} }} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bibliografiô == * [https://web.archive.org/web/20260119004717/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/norway/ Norweskô w „The World Factbook”] == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} {{Eùropa}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Eùropejsczé państwa]] [[Kategòrëjô:Norweskô| ]] ffr6oawv2hct82dn3hx8wrsz58dq4a9 Pòmòrsczé wòjewództwò 0 2378 219612 219360 2026-10-19T15:03:48Z Iketsi 3254 Kwidzyńsczi kréz 219612 wikitext text/x-wiki <div style="text-align: left; font-size: 95%">{{Infobox-Wòjewództwò|miono=Pòmòrsczé wòjewództwò|gwôsné miono=Województwo pomorskie|fana=POL województwo pomorskie flag.svg|miono-genitiw=Pòmòrsczégò wòjewództwò|herb=POL województwo pomorskie COA.svg|Òbrôzk=Danzig Krantor Gdansk Żuraw.jpg|na karce=Pomorskie (EE,E NN,N).png|stolëca=Gduńsk|Marszôłk=[[Mieczësłôw Struk]] (PO)|Wòjewoda=[[Béjata Rutkewicz]] (PO)|wiéchrzëzna=18 310,34|lëdztwò=2 346 065|rok=2021|Merk=PM|kòd=PL-PM|Registracëjné tôfle=G|Ùrbanizacjô=64%|www=https://www.pomorskie.eu}}</div> '''Pòmòrsczé wòjewództwò''' ({{jãz.|pl}} ''Województwo pomorskie'') – jedna òd 16 jednostków administracyjnégò pòdzéla [[Pòlskô|Pòlsczi Repùbliczi]]. Pòłożoné je w nordowim dzélu państwa, nad [[Bôłt|Bôłtã.]] Stolëcznym gardã je [[Gduńsk]]. Zajimô òbrëmienié ò wiéchrzëznie 18 310,34 km². Je nôdali wësëniãtim na nordã wòjewództwã kraju. 30 czerwińca 2024 rokù wòjewództwò miało wicy jak 2,36 mln mieszkańców. == Historiô == [[Òbrôzk:PMna49.png|lewo|mały|Wòjewództwa z lat 1975–1998 z grańcą terôczasnégò pòmòrsczégò wòjewództwa]] Pòmòrsczé wòjewództwò òstało stwòrzoné w 1999 rokù z wòjewództwów pòprzednégò administracyjnégò pòdzela: * gduńsczégò (''całowno'') * stôlpsczégò (''òkróm gmin [[Sławieńsczi kréz|sławieńsczégò]] [[Słôwieńsczi kréz|krézu]]<nowiki/>'') * jelbiąsczégò (''leno gminë krézów [[Nowòdwòrsczi kréz|nowòdwòrsczégò]], [[Malbòrsczi kréz|malbòrsczégò]], [[Kwidzyńsczi kréz|kwidzyńsczégò]] i terôczasnégò [[Sztumsczi kréz|sztumsczégò]]'') * bëdgòsczégò (''leno 3 z 4 gminów [[Chònicczi kréz|chònicczégò krézu]]''). Z przëczënë òprzéczków Bëdgòszczë nie pòwstało wiôldżé pòmòrsczé wòjewództwò òbjimającé téż [[Bëdgòszcz]], [[Torń]], [[Włocłôwk]] i [[Grëdządz]] (dzysdnia bãdącëch dzélã [[Kùjawskò-pòmòrsczé wòjewództwò|kùjawskò-pòmòrsczégò wòjewództwa]]). == Geògrafiô == Wedle pòdôwków z 1 stëcznika 2014 r. wiéchrzëzna wòjewództwa wënosëła 18 310,34 km². Wedle pòdôwków z 31 gòdnika 2012 r., w pòmòrsczim wòjewództwie lasë òbjimałë wiéchrzëznã 664,4 tës. ha, co skłôdô sã na 36,3% jégò całowny pòwiérzchnie. 9,8 tës. ha lasów leżi na terenach nôrodnëch parków. == Krézë == [[Òbrôzk:Pomeranian Voivodeship administrative map.svg|centruj|500px|mały|Administracyjnô kôrta pòmòrsczégò wòjewództwa (pò pòlskù)]] {| class="wikitable sortable" width="700" style="text-align:right;" |+Gardë na prawach pòwiôtu !Herb !Gard na prawach pòwiôtu !Lëdztwò <small>(</small><small>30 czerwińca 2024)</small><ref>https://web.archive.org/web/20120211161351/http://demografia.stat.gov.pl/BazaDemografia/</ref> !Wiéchrzëzna <small>[km²]</small><ref name=":1">https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/ludnosc/ludnosc/powierzchnia-i-ludnosc-w-przekroju-terytorialnym-w-2023-roku,7,20.html</ref> |- | style="text-align:center;" |[[Òbrôzk:Gdansk_COA.svg|29x29px]] | style="text-align:left;" |[[Gduńsk]] |487 834 |683 |- | style="text-align:center;" |[[Òbrôzk:POL_Gdynia_COA.svg|28x28px]] | style="text-align:left;" |[[Gdiniô]] |240 554 |391 |- | style="text-align:center;" |[[Òbrôzk:POL_Słupsk_COA_1.svg|24x24px]] | style="text-align:left;" |[[Stôłpsk|Słëpsk]] |85 135 |52,72 |- | style="text-align:center;" |[[Òbrôzk:POL_Sopot_COA.svg|39x39px]] | style="text-align:left;" |[[Sopòt]] |31 696 |28 |} {| class="wikitable sortable" width="700" style="text-align:center;" |+Krézë !Herb !Kréz !Stolëca !Lëdztwò <small>(2024)</small> !Wiéchrzëzna <small>[km²]</small> |- |[[Òbrôzk:POL_powiat_wejherowski_COA.svg|27x27px]] |[[Wejrowsczi kréz]] |[[Wejrowò]] |230 301 |1279,84 |- |[[Òbrôzk:POL_powiat_kartuski_COA.svg|28x28px]] |[[Kartësczi kréz]] |[[Kartuzë]] |154 695 |1120,04 |- |[[Òbrôzk:POL_powiat_gdański_COA.svg|29x29px]] |[[Gduńsczi kréz]] |[[Pruszcz]] |132 802 |793,17 |- |[[Òbrôzk:POL_powiat_starogardzki_COA.svg|32x32px]] |[[Starogardzczi kréz]] |[[Starogarda]] |124 979 |1345,28 |- |[[Òbrôzk:POL_powiat_tczewski_COA.svg|28x28px]] |[[Dërszewsczi kréz]] |[[Dërszewò]] |110 865 |697,54 |- |[[Òbrôzk:POL_powiat_słupski_COA.svg|28x28px]] |[[Stôłpsczi kréz]] |[[Stôłpsk|Słëpsk]] |96 140 |2294,41 |- |[[Òbrôzk:POL_powiat_chojnicki_COA.svg|31x31px]] |[[Chònicczi kréz]] |[[Chònice]] |95 759 |1364,25 |- |[[Òbrôzk:POL_Coa_powiat_pucki.svg|27x27px]] |[[Pùcczi kréz]] |[[Pùck]] |92 154 |577,85 |- |[[Òbrôzk:POL_powiat_kwidzyński_COA.svg|28x28px]] |[[Kwidzyńsczi kréz]] |[[Kwidzëno]] |79 941 |834,64 |- |[[Òbrôzk:POL_powiat_bytowski_COA.svg|28x28px]] |[[Bëtowsczi kréz]] |[[Bëtowò]] |76 302 |2192,81 |- |[[Òbrôzk:POL_powiat_kościerski_COA_1.svg|27x27px]] |[[Kòscérsczi kréz]] |[[Kòscérzna]] |72 201 |1165,85 |- |[[Òbrôzk:POL_powiat_lęborski_COA.svg|29x29px]] |[[Lãbòrsczi kréz]] |[[Lãbórg]] |63 576 |706,99 |- |[[Òbrôzk:POL_powiat_malborski_COA.svg|28x28px]] |[[Malbòrsczi kréz]] |[[Malbórg]] |60 438 |494,63 |- |[[Òbrôzk:POL_powiat_człuchowski_COA.svg|31x31px]] |[[Człëchòwsczi kréz]] |[[Człuchòwò|Człëchòwò]] |52 978 |1574,41 |- |[[Òbrôzk:POL_powiat_sztumski_COA.svg|30x30px]] |[[Sztumsczi kréz]] |[[Sztëm|Sztum]] |38 093 |730,85 |- |[[Òbrôzk:POL_Powiat_nowodworski_COA.svg|32x32px]] |[[Nowòdwòrsczi kréz]] |[[Nowi Dwór]] |33 513 |652,75 |} == Gardë == <table><tr><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Bytow COA.svg|24px]] [[Bëtowò]] * [[Òbrôzk:POL Brusy COA.svg|24px]] [[Brusë]] * [[Òbrôzk:POL Chojnice COA.svg|24px]] [[Chònice]] * [[Òbrôzk:POL Czersk COA.svg|24px]] [[Czersk]] * [[Òbrôzk:POL Dzierzgoń COA.svg|24px]] [[Dzërzgóń]] * [[Òbrôzk:POL Człuchów COA.svg|24px]] [[Człuchòwò|Człëchòwò]] * [[Òbrôzk:POL Czarne COA.svg|24px]] [[Czôrné|Hamersztëno]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Czarna Woda COA.svg|24px]] [[Czôrnô Wòda]] * [[Òbrôzk:POL Tczew COA 1.svg|24px]] [[Dërszewò]] * [[Òbrôzk:POL Debrzno COA old.svg|24px]] [[Frédląd|Prësczi Frédląd]] * [[Òbrôzk:POL Gdynia COA.svg|24px]] [[Gdiniô]] * [[Òbrôzk:POL Gdańsk COA.svg|29x29px]] [[Gduńsk]] * [[Òbrôzk:POL Gniew COA.svg|24px]] [[Gméw]] * [[Òbrôzk:POL Hel COA.svg|24px]] [[Hél]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Kępice COA (2004-2017).svg|24px]] [[Kãpice]] * [[Òbrôzk:POL Jastarnia COA.svg|24px]] [[Jastarniô]] * [[Òbrôzk:POL Kartuzy COA.svg|24px]] [[Kartuzë]] * [[Òbrôzk:POL Kościerzyna COA.svg|24px]] [[Kòscérzna]] * [[Òbrôzk:POL Kwidzyn COA.svg|24px]] [[Kwidzëno]] * [[Òbrôzk:POL Lębork COA.svg|24px]] [[Lãbórg]] * [[Òbrôzk:POL Łeba COA 1.svg|24px]] [[Łeba]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Malbork COA.svg|24px]] [[Malbórg]] * [[Òbrôzk:POL Miastko COA 1.svg|24px]] [[Miastkò]] * [[Òbrôzk:POL Krynica Morska COA.svg|24px]] [[Krynica Morska|Mòrskô Krënica]] * [[Òbrôzk:POL Nowy Dwór Gdański COA.svg|24px]] [[Nowi Dwór]] * [[Òbrôzk:POL Nowy Staw COA.svg|24px]] [[Nowy Staw|Nowi Stôw]] * [[Òbrôzk:POL Pelplin COA.svg|24px]] [[Pelplëno]] * [[Òbrôzk:POL Prabuty COA.svg|24px]] [[Prabùtë]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Pruszcz Gdański COA.svg|24px]] [[Pruszcz]] * [[Òbrôzk:POL Puck COA.svg|32px]] [[Pùck]] * [[Òbrôzk:POL Reda COA.svg|24px]] [[Réda]] * [[Òbrôzk:POL Rumia COA.svg|24px]] [[Rëmiô]] * [[Òbrôzk:POL Skarszewy COA.svg|24px]] [[Skarszewë]] * [[Òbrôzk:POL Skórcz COA.svg|24px]] [[Skórcz]] * [[Òbrôzk:POL Sopot COA.svg|24px]] [[Sopòt]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Starogard Gdański COA.svg|24px]] [[Starogarda]] * [[Òbrôzk:POL Słupsk COA 1.svg|24px]] [[Stôłpskò|Słëpsk]] * [[Òbrôzk:POL Sztum COA.svg|24px]] [[Sztëm|Sztum]] * [[Òbrôzk:POL Ustka COA 1.svg|24px]] [[Ùskô]] * [[Òbrôzk:POL Wejherowo COA.svg|24px]] [[Wejrowò]] * [[Òbrôzk:POL Władysławowo COA.svg|32px]] [[Wiôlgô Wies]] * [[Òbrôzk:POL Żukowo COA.svg|24px]] [[Żukòwò]] </td></tr></table> == Spòdleczné pòdôwczi == * Pòwiérzchniô: 18 293 km² * Lëdztwò: 2 192 000 == Galeriô == <gallery mode="packed"> Gdansk Glowne Miasto.jpg|[[Gduńsk]] 20240307 114404 Gdynia 03.jpg|[[Gdiniô]] NoDSC 0143.JPG|[[Stôłpsk|Słëpsk]] Tczew 026.jpg|[[Dërszewò]] Wejherowo - fontanna na Placu Jakuba Wejhera 2021-07-23.jpg|[[Wejrowò]] ([[fòntana]]) 6. Panorama STG.jpg|[[Starogarda]] POL.Rumia2.jpg|[[Rëmiô]] Ratusz w Chojnicach.jpg|[[Chònice]] Castillo de Malbork, Polonia, 2013-05-19, DD 04.jpg|[[Malbórg]] Zamek w Kwidzynie.jpg|[[Kwidzëno]] Muelle de Sopot, Polonia, 2013-05-22, DD 18.jpg|[[Sopòt]] Lębork ratusz DSC 2216 (Nemo5576).jpg|[[Lãbórg]] </gallery> == Òbaczë téż == * [[Kaszëbi]] == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20070504163044/http://www.woj-pomorskie.pl/ Marszałkòwsczi Ùrząd Pòmòrsczégò Wòjewództwa] * [http://www.gdansk.uw.gov.pl/mniejszosci-narodowe-i-etniczne (pl)] == Przëpisë == {{Przëpisë}} {{Pòmòrsczé krézë}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé wòjewództwò| ]] l6i05k41hot221ue546mp6habaazdfn Wiki:Starnë brëkùjącé doprôcowaniô 4 2390 220015 9333 2026-10-20T07:25:42Z Terrus38 14026 220015 wikitext text/x-wiki '''Hewò je lësta artiklów, jaczé brëkùją doprôcowaniô:''' ===Pòmòrsczé gardë ë wse === Doprôcowaniô wëmôgô przede wszëtczim: * mionowizna historicznëch pòmòrsczich gardów bùten pòmòrsczégò wòjewództwa (na spòdlim dostãpnëch nama zdrojów) pq8se0zv5jesauf8e81e89ie2imx5tq 220016 220015 2026-10-20T07:26:12Z Terrus38 14026 Terrus38 przeniós starnã [[Wiki:Starnë brëkùjącé doczënieniô]] do [[Wiki:Starnë brëkùjącé doprôcowaniô]]: tbh całô wikipediô brëkùje doprôcowaniô ale ok xD 220015 wikitext text/x-wiki '''Hewò je lësta artiklów, jaczé brëkùją doprôcowaniô:''' ===Pòmòrsczé gardë ë wse === Doprôcowaniô wëmôgô przede wszëtczim: * mionowizna historicznëch pòmòrsczich gardów bùten pòmòrsczégò wòjewództwa (na spòdlim dostãpnëch nama zdrojów) pq8se0zv5jesauf8e81e89ie2imx5tq Chëcz (mùzyczné karno) 0 2399 219912 218713 2026-10-19T22:42:54Z Iketsi 3254 To òstało rëmnioné z kategòrie [[Kategòriô:Kaszëbskô kùltura|Kaszëbskô kùltura]] za pòmòcą gadżetu [[c:Help:Gadget-Cat-a-lot/csb|Cat-a-lot]] 219912 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} {{Bez òdjimka}} {{Jiné znaczënczi}} '''Chëcz''' je mùzycznym karnã z [[Gdiniô|Gdini]] jaczé graje kaszëbskòjãzëkòwégò [[rockòwô mùzyka|rocka]] z elementama [[fòlkòwô mùzyka|fòlkù]] ë tej-sej [[reggae]]. Załóżcama karna bëlë [[Michôł Piéper]], [[Môrcën Pòpk]], [[Przemësłôw Kòska]], [[Macéj Szuksztul]] ë [[Jarosłôw Stefańczôk]]. Chëcz zadebiutowa w [[2000]] rokù platką ''Do młodëch''. Albùm zamikô w se mùzykã do 9 wiérztów [[Jan Trepczik|Jana Trepczika]] ë 1 kaszëbskòjãzëkòwi [[cover]] dokazu pòlsczégò karna [[Kombi]]. Òstôł òn baro pòzytiwno òtaksowóny przez pòmòrsczé media ë pòlsczé mùzyczné cządniczi. == Òbaczë téż == {{Col3 |col1= {{Pòdobnô pòzwa|Chëcz (wiele znaczeniów)}} |col2= === Pòłączoné témë === * [[Mùzyka]] |col3= === Jiné pòlsczé mùzyczné karna === {{#categorytree:Pòlsczé mùzyczné karna|hideroot=on|mode=pages}} }} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Òficjalnô starna}} * {{YouTube|v=zE5vBCckuQ8|tit=Chëcz - Do Młodëch <nowiki>[full cd hd]</nowiki> + bonus|k=Mateùsz Titës Meyer}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Rockòwé karna]] [[Kategòrëjô:Kaszëbsczé mùzyczné karna]] kuvqlg6x07fpmbr7lecv2e3dewp9g6q Chemiô 0 2406 220077 206731 2026-10-20T11:44:29Z Iketsi 3254 „Chemijô”→„Chemiô” 220077 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Chemicals in flasks.jpg|mały|]] '''Chemiô''' abò '''Chemiô''' je ùczbą ò sztrukturze [[materëjô|materëji]]. Chemiô badéreje m.jn. prawa wedle jaczich [[atom|atomë]] wiążą sã w [[pierwińce]] ë [[chemiczné związczi]] ôs przemianë jednëch związków w jińszé w procesach [[chemiczné reakcëje|chemicznëch reakcëjów]]. == Òbaczë téż == {{#categorytree:Chemiô|mode=pages}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Chemiô| ]] ia51wh5rmdtod0m4shnvvfcusf63mqh 220080 220077 2026-10-20T11:45:03Z Iketsi 3254 j 220080 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Chemicals in flasks.jpg|mały|]] '''Chemiô''' abò '''Chemijô''' je ùczbą ò sztrukturze [[materëjô|materëji]]. Chemiô badéreje m.jn. prawa wedle jaczich [[atom|atomë]] wiążą sã w [[pierwińce]] ë [[chemiczné związczi]] ôs przemianë jednëch związków w jińszé w procesach [[chemiczné reakcëje|chemicznëch reakcëjów]]. == Òbaczë téż == {{#categorytree:Chemiô|mode=pages}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Chemiô| ]] 1hl1vo923am5bavsh5f3ci6bfk0uclx Jãzëczi Eùropejsczi Ùnie 0 2415 219876 213565 2026-10-19T20:55:54Z Terrus38 14026 219876 wikitext text/x-wiki === Główné robòcé jãzëczi w institucëjach EÙ === Zéńdzenia institucëjów [[Eùropejskô Ùniô|EÙ]] są nôczascy prowadzoné pò anielskù, francëskù abò miemieckù. Jeżlë jistnieje nótnosc mògą bëc òne prowadzoné téż w jińszëch jãzëkach. Decyzëje pòdjãté przez institucëje EÙ są dolmaczoné na wszëtczé òficjalné jãzëczi EÙ, a òbiwatele EÙ mają prawò kòntaktowac sã z nyma institucëjama w kòżdim z nich. Òbczôs ùradów [[Eùropejsczi Parlament|Eùropejsczégò Parlamentu]] ë [[Eùropejskô Radzëzna|Eùropejsczi Radzëznë]] wiedno je zagwësnioné dolmaczenié na wszëtczé òficjalné jãzëczi EÙ. === Òficjalné jãzëczi EÙ === <table><tr><td valign=top> * [[Angelsczi jãzëk|angelsczi]] * [[Francësczi jãzëk|francësczi]] * [[Łotewsczi jãzëk|łotewsczi]] * [[Pòlsczi jãzëk|pòlsczi]] * [[Szwédzczi jãzëk|szwédzczi]] </td><td valign=top> * [[Chòrwacczi jãzëk|chòrwacczi]] * [[Czesczi jãzëk|czesczi]] * [[Grecczi jãzëk|grecczi]] * [[Madżarsczi jãzëk|madżarsczi]] * [[Pòrtugalsczi jãzëk|pòrtugalsczi]] </td><td valign=top> * [[Duńsczi jãzëk|duńsczi]] * [[Irlandzczi jãzëk|irlandzczi]] * [[Maltańsczi jãzëk|maltańsczi]] * [[Słoweńsczi jãzëk|słoweńsczi]] </td><td valign=top> * [[Estońsczi jãzëk|estońsczi]] * [[Italsczi jãzëk|italsczi]] * [[Miemiecczi jãzëk|miemiecczi]] <!-- niemiecczi / mniemiecczi --> * [[Słowacczi jãzëk|słowacczi]] </td><td valign=top> * [[Fińsczi jãzëk|fińsczi]] * [[Lëtewsczi jãzëk|lëtewsczi]] * [[Holendersczi jãzëk|holendersczi]] <!-- téż niderlandzczi --> * [[Szpańsczi jãzëk|szpańsczi]] </td></tr></table> === Sztatus baskijsczégò, galicyjsczégò ë katalońsczégò === Mieszkeńcowie [[Krôj Basków|Kraju Basków]], [[Galicjô|Galicji]] ë [[Kataloniô|Katalonie]] mdą mòglë czëtac òficjalné dokùmentë a kòntaktowac sã z Eùropejską Ùnią w swòjëch rodnëch jãzëkach. Gwarantëje to ùchwôlënk [[Radzëzna Eùropejsczi Ùnie|Radzëznë Eùropejsczi Ùnie]] z 13-gò czerwińca [[2005]]. Ne jãzëczi nie mają òficjalnégò sztatusu w całi [[Szpańskô|Szpańsce]], równak w swòjëch regionach mają taczi sztatus. Za dolmaczenia mdze płacył szpańsczi rząd, chtëren miôł starã ò òficjalny sztatus nëch jãzëków w EÙ. === Miészëznowé ë regionalné jãzëczi EÙ === Òkróm òficjalnëch jãzëków w państwach słëchającëch do EÙ brëkòwónô je zacht wielëna miészëznowëch ë regionalnëch jãzëków. Jich sztatus je baro zróżnicowóny. == Òbaczë téż == * [[Jãzëczi swiata]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20160305172747/http://www.sjo.agh.edu.pl/dane/ESOKJ.pdf ESOKJ] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Eùropa]] [[Kategòrëjô:Jãzëczi swiata]] 7bhivbjuv952q5c6pswnenfn53bmi1d Fińskô 0 2424 220061 218266 2026-10-20T09:45:06Z Terrus38 14026 220061 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò| gwôsné miono = Suomen tasavalta (fin)<br />Republiken Finland (szw) | miono = Fińskô Repùblika| miono-genitiw = Fińsczi | fana = Flag of Finland.svg| herb = Coat of arms of Finland.svg | na karce = Finland_in_European_Union.svg| jãzëk = [[fińsczi jãzëk|fińsczi]], szwédzczi | stolëca = Helsynczi | fòrma państwa = repùblika | wiéchrzëzna = 337.030 | procent-wòdë = 10 | lëdztwò = 5 621 739 | rok = 2026 | dëtk = [[Eùro]] | kòd dëtka = EUR | czasowô cona = +2 | swiãto = [[6 gòdnika]] | himn = Maamme | kòd = FI | Internet = .fi | telefón = +358 |Prezydeńt=Alexander Stubb|Premiéra=Petteri Orpo |data ùsôdzenia=[[6 gòdnika]] 1917|aùtowi kòd=FIN}} [[Òbrôzk:Koli National Park in Northern Karelia.jpg|mały|Pielinen]] '''Fińskô, Fińskô Repùblika''' abò '''Finlandiô'''<ref>{{sloworz.org|26158|30313}}</ref> ([[Finsczi jãzëk|fin.]] ''Suomi, Suomen tasavalta;'' [[Szwédzczi jãzëk|szw]]. ''Finland, Republiken Finland'') je państwã w Nordowi [[Eùropa|Eùropie]], krôj [[Eùropejskô Ùniô|Eùropejsczi Ùnie]] ë NATO. Stolëcznym gardã są [[Helsynczi]]. Samòstójnotã mô òd 1917 òd [[Ruskô|Rusczi]]. Greńczë òd zôpadù ze [[Szwédzkô|Szwédzką]], òd nordy z [[Norweskô|Norweską]] ë òd pòrënkù z [[Ruskô|Ruską]]. == Geografiô == Wikszi dzél kraju to niżëznë. Naturalné zôpodné ë pôłniowé grańce robią [[Bòtnickô Hôwinga]] ë [[Fińskô Hôwinga]], midzë chtërymi roztacza sã Fińsczé Pòjezerzé składającé sã z 55 tës. jezor. Na nordã òd pòlarnégò kòła je [[Lapòniô]]. Linia sztrądù szczérowégò mô baro wiele òstrowów. === Wiéchrzëzna === * ląd: 304 473 km² * wòda: 33 672 km² * całkòwita: 338 145 km² === Lądowé grańce === * òglowô długòsc wszëtczich grańców: 2,563 km * państwa, z jaczima mô grańce: [[Norweskô]] 709 km; [[Szwédzkô]] 545 km; [[Ruskô]] 1,309 km === Brzegòwô liniô === 1,250 km === Klimat === [[Òbrôzk:Koppen-Geiger Map FIN present.svg|mały|Klimat w skalë Köppena]] Chłodny umiarkowany, zemny ùmiarkowany; mòżebno sùbarkticzny, le stosunkòwo łagódny dzãka łagodzącémù wpłiwòwi Nordatlantëcczégò Prądu, Bałtëcczégò Mòrza i wicy jak 60 000 jezorów. === Ùsztôłcenié terenu === W wikszosci nisczé, płasczé lub falowate równinë przëcënane jezorama ë nisczimi ùrzmami. === Wësokòsc terenu === * Nôwëższi punky: [[Haltiatunturi]] – 1328 m n.n.m. * Nônëższi punkt: [[Wiôldżé Mòrze]] - 0 m n. n.n.m. * strzédnô wësokòsc: 164 m === Gruńtë wedle ùżiwaniô === * rolné gruńtë 7.4% (w tim 7.4% òrnëch gruńtów) * lasë 74.2% (w 2023) === Wòdë === * Nôdłëgszô rzéka: [[Kemijoki]] – 550 km * Nôwiãkszi jezoro: [[Saimaa]] – 1377 km² === Nôwiãksze gardë === * [[Helsynczi]]: 634 940 * [[Espoo]]: 273 627 * [[Tampere]]: 228 125 * [[Vantaa]]: 218 663 * [[Oulu]]: 200 232 * [[Turkù|Turku]]: 187 433 * [[Jyväskylä]]: 138 800 * [[Lahti]]: 119 341 * [[Kuopio]]: 113 028 == Demografiô == === Lëdztwò === 5 621 739 w 2026<ref>[https://www.worldometers.info/world-population/finland-population/ Finland Population <small>(LIVE)</small>] Worldometer</ref>. === Etniczné karna === Finlandczicë, Swedzë, Ruskòwie, Estończicë, Cëgónie, Samowie 90.9% populacje o fińsczim pòchòdzeniu (wôrtosc szacowónô 2022) === Jãzëczi === Fińsczi ë szwédzczi są tu ùrzãdowima. Pò fińskô gôdô 92% lëdzë, 5,6% gôdô pò szwédzkù. Na jãzëk fińsczi bëłë tołmaczoné kaszëbsczi wiérztë, jak téż bôjczi. Tu ùrzãdnicë pierszégò zortu (pò wëższi szkòle) mùszą rozmiec jãzëk wikszoscë w òkòlim w chtërnym robią. W dwajãzëkòwëch òbéńdach kòżdi ùrzãdnik mùszi rozmiec gadac ë pisac téż drëdżim jãzëkã. Sãdza mùszi rozmiec wësłowic sã w dwùch jãzëkach (mòwno ë na pismie). Òd 1992 [[rok]]ù tu w trzech nôbarżi nordowëch gminach lapònsczi jãzëk je ùrzãdowi. W gminach mùszą bëc szkòłë dlô nôleżników miészëznë, jeżlë jich je wicy jak 13 lëdzy. Ùczbë są téż pò lapònskù. === Religiô === 66,6% ewangelicczi [[Lëterstwò|lëtersczi]] kòscół Fińsczi, 1,1% fińsczi [[Prawòsławié|prawòsławny]] kòscół, 0,4% [[islam]], 30,5 bezbòżnicë, mni niż 5% zaòstałe (2022)<ref>[https://www.state.gov/reports/2022-report-on-international-religious-freedom/finland 2022 Report on International Religious Freedom: Finland] US Department of State</ref>. === Ùrbanizacjô === * mieskô pòpùlacjô: 85.8% * wikszé miesczé westrzódczi: Helsynczi (stolëca) – 1.338 miliona mieszkańców (pòdôwczi òglowégò spisënkù z 2023) == Pòliticzny system == Je nôleżnikã [[Eùropejskô Ùniô|Eùropejsczi Ùnie]] òd 1 stëcznika 1995<ref>[https://commission.europa.eu/topics/enlargement/30-years-together/finland_en 30 years of Finland in the EU] European Comission</ref> ë [[NATO]] òd 4 łżëkwiata 2023<ref>[https://um.fi/finlands-membership-in-nato Finland’s membership in NATO] Ministry of Foreign Affairs of Finland</ref>. === Wëkònôwczô władza === * prezydent Alexander Stubb (òd 1 strëmiannika 2023)<ref>[https://www.presidentti.fi/en/curriculum-vitae/cai-goran-alexander-stubb/ Alexander Stubb] Presidentti.fi</ref> * premiér Petteri Orpo (òd 20 czerwińca 2023)<ref>[https://www.eduskunta.fi/EN/tiedotteet/Pages/Parliament-elected-Petteri-Orpo-as-Prime-Minister.aspx Parliament elected Petteri Orpo as Prime Minister] Eduskunta Riksdagen</ref> === Ùstawòdôwczô władza === Jednojizbowi parlament, (''Eduskunta Riksdagen'', 200 nôleżników na sztërëlatną kadencjã<ref>[https://www.eduskunta.fi/EN/Pages/default.aspx Parliament of Finland - Start Page] Eduskunta Riksdagen</ref>). == Òbaczë téż == {{Col2 |col1= === Sparłãczoné témë === * [[Eùropejskô Ùniô]] |col2= === Fińskô === {{#categorytree:Fińskô|hideroot=on|mode=pages}} }} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bibliografiô == * [https://web.archive.org/web/20260127143312/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/finland/ Fińskô w „The World Factbook”] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Eùropa}} {{Eùro}} {{NATO}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Eùropejsczé państwa]] [[Kategòrëjô:Fińskô| ]] t5lfw11ycm04rqh9h6v6b05hngiawan Wiki:Starnë brëkùjącë doczënieniô 4 2431 220018 9334 2026-10-20T07:26:49Z Terrus38 14026 Usunięto przekierowanie do [[Wiki:Starnë brëkùjącé doczënieniô]] 220018 wikitext text/x-wiki {{ADR|pisënk, słowizna}} g2ainx3vs436dqu74a38vr51nf171an Wòjewództwo pòmòrsczé 0 2442 219701 219489 2026-10-19T16:44:22Z Terrus38 14026 Usunięto przekierowanie do [[Pòmòrsczé wòjewództwò]] 219701 wikitext text/x-wiki {{ADR|pòlaszenié}} f7bp7hhor7tuyytehgdnwqr6c0yod0j Zôpadnopòmòrsczé wòjewództwò 0 2443 219687 215051 2026-10-19T16:40:21Z Terrus38 14026 219687 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:POL województwo zachodniopomorskie COA.svg|mały|Herb zôpadnopòmòrsczégò wòjewództwa]] [[Òbrôzk:ZP Powiaty.png|left|120px]] '''Zôpadnopòmòrsczé wòjewództwò''' ({{jãz.|pl}} ''Województwo zachodniopomorskie'') – jedną z 16 jednostków administracëjnégò pòdzélënkù [[Pòlskô|Pòlsczi Repùbliczi]]. Pòłożoné je w nordowim dzélu państwa, nad [[Bôłt|Bôłtã]]. Stolëcznym gardã zôpadnopòmòrsczégò wòjewództwa je [[Szczecëno]]. == Gardë == {| | * [[Òbrôzk:POL Barwice COA.svg|24px]] [[Bôrwica]] * [[Òbrôzk:POL Barlinek COA.svg|24px]] [[Berlënkò]] * [[Òbrôzk:POL Pełczyce COA.svg|24px]] [[Bersztén]] * [[Òbrôzk:POL Mieszkowice COA.svg|24px]] [[Berwôłd]] * [[Òbrôzk:POL Biały Bór COA.svg|24px]] [[Biôłô]] * [[Òbrôzk:POL Białogard COA 1.svg|24px]] [[Biôłogarda (gard)|Biôłogarda]] * [[Òbrôzk:POL Bobolice COA.svg|24px]] [[Bobolice]] * [[Òbrôzk:POL Cedynia COA 1 (before 2004).svg|24px]] [[Cedzëniô]] * [[Òbrôzk:POL Karlino COA.svg|24px]] [[Chòrzelëno]] * [[Òbrôzk:POL Choszczno COA.svg|28x28px]] [[Chòszczno]] * [[Òbrôzk:POL Chojna COA.svg|24px]] [[Czińsbarg]] * [[Òbrôzk:POL Człopa COA.svg|24px]] [[Człopa]] * [[Òbrôzk:POL Czaplinek COA 1.svg|28x28px]] [[Czôplënkò]] * [[Òbrôzk:POL Darłowo COA 1.svg|24px]] [[Dërłowò]] | * [[Òbrôzk:POL_Dobra_(powiat_łobeski)_COA.svg|24px]] [[Dobrô]] * [[Òbrôzk:POL Drawsko Pomorskie COA.svg|24px]] [[Drôwa]] * [[Òbrôzk:POL Dziwnów COA 1.svg|24px]] [[Dzywnowò]] * [[Òbrôzk:POL Mirosławiec COA.svg|24px]] [[Frédlądk]] * [[Òbrôzk:POL Chociwel COA.svg|24px]] [[Friwôłd]] * [[Òbrôzk:POL Golczewo COA.svg|28x28px]] [[Gòlëszewò]] * [[Òbrôzk:POL Goleniów COA 1.svg|24px]] [[Gòłonóg]] * [[Òbrôzk:POL Gościno COA.svg|24px]] [[Gòscëno]] * [[Òbrôzk:POL Gryfino COA 2.svg|24px]] [[Gripiewò]] * [[Òbrôzk:POL Gryfice COA 1.svg|24px]] [[Gripiewô Góra]] * [[Òbrôzk:POL Dobrzany COA.svg|28x28px]] [[Jakùbòwò]] * [[Òbrôzk:POL Kalisz Pomorski COA.svg|24px]] [[Kalëszk]] * [[Òbrôzk:POL Kamień Pomorski COA.svg|24px]] [[Kamiéń]] * [[Òbrôzk:Herb_Kolobrzegu.svg|24px]] [[Kòlbrzég]] | * [[Òbrôzk:POL Koszalin COA.svg|24px]] [[Kòszalëno]] * [[Òbrôzk:POL Borne Sulinowo COA.svg|24px]] [[Lëpa (gard)|Lëpa]] * [[Òbrôzk:POL Lipiany COA.svg|24px]] [[Lëpienié]] * [[Òbrôzk:POL Łobez COA.svg|24px]] [[Łobez]] * [[Òbrôzk:POL Maszewo COA.svg|24px]] [[Maszewò]] * [[Òbrôzk:POL Międzyzdroje COA.svg|24px]] [[Mizëzdroje]] * [[Òbrôzk:POL Moryń COA.svg|24px]] [[Mòrzëno]] * [[Òbrôzk:POL Ińsko COA.svg|24px]] [[Nierbarg]] * [[Òbrôzk:POL Dębno COA 1.svg|24px]] [[Nowé Dãbé]] * [[Òbrôzk:POL Nowe Warpno COA 1.svg|24px]] [[Nowô Wôrpinô]] * [[Òbrôzk:POL Drawno COA.svg|24px]] [[Nowi Wedel]] * [[Òbrôzk:POL Nowogard COA.svg|24px]] [[Nowògard]] * [[Òbrôzk:POL Pyrzyce COA 1.svg|24px]] [[Përzëca]] * [[Òbrôzk:POL Płoty COA 1.svg|26x26px]] [[Płota]] | * [[Òbrôzk:POL_Polanow_COA.svg|24px]] [[Pòlanowò]] * [[Òbrôzk:Police herb.svg|24px]] [[Pòlëca]] * [[Òbrôzk:POL Połczyn-Zdrój COA.svg|24px]] [[Pôłczëno]] * [[Òbrôzk:POL Recz COA.svg|24px]] [[Rezecz]] * [[Òbrôzk:POL Resko COA.svg|24px]] [[Réga]] * [[Òbrôzk:POL Sianów COA.svg|30x30px]] [[Sanowò]] * [[Òbrôzk:POL Suchań COA.svg|24px]] [[Sëchóń]] * [[Òbrôzk:POL Świdwin COA.svg|24px]] [[Skwilbëno]] * [[Òbrôzk:POL Sławno COA 1.svg|24px]] [[Słôwno]] * [[Òbrôzk:POL gmina Stepnica COA.svg|24px]] [[Stobnica]] * [[Òbrôzk:POL Stargard COA.svg|24px]] [[Stôrgard]] * [[Òbrôzk:POL Świnoujście COA 1.svg|20px]] [[Swina]] * [[Òbrôzk:POL Szczecinek COA.svg|24px]] [[Szczecënkò]] * [[Òbrôzk:POL Szczecin COA.svg|24px]] [[Szczecëno]] | * [[Òbrôzk:POL Trzcińsko-Zdrój COA.svg|24px]] [[Szémflét]] * [[Òbrôzk:POL gmina Tychowo COA.svg|24px]] [[Tëchòwò]] * [[Òbrôzk:POL Tuczno COA.svg|24px]] [[Tëczno]] * [[Òbrôzk:POL Trzebiatów COA 1.svg|24px]] [[Trzébiatowò]] * [[Òbrôzk:POL Złocieniec COA new.svg|24px]] [[Walczembórg]] * [[Òbrôzk:POL Węgorzyno COA.svg|24px]] [[Wãgòrzëno]] * [[Òbrôzk:POL Wolin COA.svg|24px]] [[Wòlëń]] * [[Òbrôzk:POL Wałcz COA.svg|24px]] [[Wôłcz]] * [[Òbrôzk:POL Myślibórz 1 COA.svg|24px]] [[Żôłdzëno]] |} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Zôpadnopòmòrsczé wòjewództwò| ]] rv1jvbc0702l1kbeofdhu4ig9g2qes4 Sztokhòlm 0 2447 220062 214538 2026-10-20T09:45:16Z Terrus38 14026 220062 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Stockholm old town 2002.jpg|mały]] '''Sztokhòlm''' ({{jãz.|sv}} ''Stockholm'') je nôwikszim gardã [[Szwédzkô|Szwédzczi]] ë od [[1436]] ji stolëcą. * wiéchrzëzna: 188 km² * lëdztwò: 764 689 mieszkańców ([[2003]]) == Òbaczë téż == {{Col2 |col1= === Sparłãczoné témë === * [[Szwédzkô]] |col2= === Stolëce === {{#categorytree:Stolëce|hideroot=on|mode=pages}} }} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Stolëce w Eùropie]] [[Kategòrëjô:Szwédzkô]] rqt5jsygv6a8d2kmj0vdpyb8dm6gzma Kartësczi kréz 0 2485 219709 203219 2026-10-19T16:48:00Z Terrus38 14026 219709 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Kartesczi krez.png|mały|300px|Kartësczi kréz]] [[Òbrôzk:Zendzenie kaszebow leba kartuze.jpg|mały|[[Kaszëbi]] w [[Łeba|Łebie]] w 2005 rokù]] [[Òbrôzk:Powiat kartuski - witacz.JPG|mały|300px|Tu zaczinô sã kartësczi pòwiôt (kréz)]] '''Kartësczi kréz''' ({{jãz.|pl}} ''Powiat kartuski'') – to je krezã w [[Pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]] z sedzbą w [[Kartuzë|Kartuzach]]. Tu nié le òne, ale i [[Żukòwò]] są dosc młodima gardama. Wôżnym spòsobem je tu jesz wiedno żëwi [[kaszëbsczi jãzëk]], a w 2016 rokù ùczëło sã gò tu 4739 młodëch lëdzy [http://www.kaszubi.pl/aktualnosci/aktualnosc/id/1234]. Achtniony je tu [[kaszëbsczi wësziwk]][https://web.archive.org/web/20140902161037/http://prawomiejscowe.pl/FILE_REPOSITORY/18949/LegalActs/160866/Zalacznik1.pdf]. Wedle nôrodnégò spisënkù 2021, 37.206 lëdzy, w tim krézu, ùżiwô kaszëbsczégò jãzëka w dodomù. == Spòdlowé pòdôwczi == * Wiéchrzëzna: 1120,04&nbsp;km² * Lëdztwò: 119 954 (2011) == Gminë == * [[Gmina Chmielno|Chmielno]] * [[Kartuzë]] ''Gard '' * [[Gmina Kartuzë|Kartuzë]] * [[Gmina Somònino|Somònino]] * [[Gmina Serakòjce|Serakòjce]] * [[Gmina Przedkòwò|Przedkòwò]] * [[Gmina Stãżëca|Stãżeca]] * [[Gmina Sëlëczëno|Sëlëczëno]] * [[Żukòwò]] ''Gard'' * [[Gmina Żukòwò|Żukòwò]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://www.kartuskipowiat.com.pl/ Starna przédnictwa krézu] * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_III/886 Kartësczi kréz XIX.stalata] {{Pòmòrsczé krézë}} {{Kartësczi kréz}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kartësczi kréz| ]] [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] kwalxujsi5czjovckbikfbvl4et0ktd Wikipedijô:Pòrtal wëcmaniznë 0 2487 219646 219373 2026-10-19T16:16:27Z Terrus38 14026 Usunięto przekierowanie do [[Wiki:Pòrtal wëcmaniznë]] 219646 wikitext text/x-wiki {{ADR|pisënk}} 4f2zqce1d18i5a6fp5gvl9vttadg2j5 Wiki:Karczma 4 2499 219524 219282 2026-10-19T12:00:25Z Iketsi 3254 /* Repùblika Kòreji→Pôłniowô Kòreja; Kòrejańskô Lëdowò-Demokraticznô Repùblika→Nordowô Kòreja */ nowa sekcja 219524 wikitext text/x-wiki {{Archiwum-Karczma}} __NEWSECTIONLINK__ == Thank You for Last Year – Join Wiki Loves Ramadan 2026 == Dear Wikimedia communities, We hope you are doing well, and we wish you a happy New Year. ''Last year, we captured light. This year, we’ll capture legacy.'' In 2025, communities around the world shared the glow of Ramadan nights and the warmth of collective iftars. In 2026, ''Wiki Loves Ramadan'' is expanding, bringing more stories, more cultures, and deeper global connections across Wikimedia projects. We invite you to explore the ''Wiki Loves Ramadan 2026'' [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026|Meta page]] to learn how you can participate and [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026/Participating communities|sign up]] your community. 📷 ''Photo campaign on '' [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan 2026|Wikimedia Commons]] If you have questions about the project, please refer to the FAQs: * [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan/FAQ/|Meta-Wiki]] * [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan/FAQ|Wikimedia Commons]] ''Early registration for updates is now open via the '''[[m:Special:RegisterForEvent/2710|Event page]]''''' ''Stay connected and receive updates:'' * [https://t.me/WikiLovesRamadan Telegram channel] * [https://lists.wikimedia.org/postorius/lists/wikilovesramadan.lists.wikimedia.org/ Mailing list] We look forward to collaborating with you and your community. '''The Wiki Loves Ramadan 2026 Organizing Team''' 20:45, 16 stë 2026 (CET) <!-- Wiadomość wysłana przez User:ZI Jony@metawiki przy użyciu listy na https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=29879549 --> == Feminism and Folklore 2026 starts soon == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|centre|550px|frameless]] ::<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> ;Invitation to Organize Feminism and Folklore 2026 Dear Wiki Community, We are pleased to invite Wikimedia communities, affiliates, and independent contributors to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026]]''' writing competition on your local Wikipedia. The international campaign will run from '''1 February to 31 March 2026''' and aims to improve coverage of feminism, women’s histories, gender-related topics, and folk culture across Wikipedia projects. ;About the Campaign '''Feminism and Folklore''' is a global writing initiative that complements the '''[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2026|Wiki Loves Folklore]]''' photography competition. While Wiki Loves Folklore focuses on visual documentation, this writing campaign addresses the '''gender gap on Wikipedia''' by improving encyclopedic content related to folk culture and marginalized voices. ;What Can Participants Write About? Communities can contribute by creating, expanding, or translating articles related to: * Folk festivals, rituals, and celebrations * Folk dances, music, and traditional performances * Women and queer figures in folklore * Women in mythology and oral traditions * Women warriors, witches, and witch-hunting narratives * Fairy tales, folk stories, and legends * Folk games, sports, and cultural practices Participants may work from curated article lists or generate new article suggestions using campaign tools. ;How to Sign Up as an Organizer Organizers are requested to complete the following steps to register their community: # Create a local project page on your wiki [[:m:Feminism and Folklore/Sample|(see sample)]] # Set up the campaign using the '''CampWiz''' tool # Prepare a local article list and clearly mention: #* Campaign timeline #* Local and international prizes # Request a site notice from local administrators [[:mr:Template:SN-FNF|(see sample)]] # Add your local project page and CampWiz link to the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta project page]]''' ;Campaign Tools The Wiki Loves Folklore Tech Team has introduced tools to support organizers and participants: * '''Article List Generator by Topic''' – Helps identify articles available on English Wikipedia but missing in your local language Wikipedia. The tool allows customized filters and provides downloadable article lists in CSV and wikitable formats. * '''CampWiz''' – Enables communities to manage writing campaigns effectively, including jury-based evaluation. This will be the third year CampWiz is officially used for Feminism and Folklore. Both tools are now available for use in the campaign. '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/ Click here to access the tools]''' ;Learn More & Get Support For detailed information about rules, timelines, and prizes, please visit the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 project page]]'''. If you have any questions or need assistance, feel free to reach out via: * '''[[:m:Talk:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta talk page]]''' * Email us using details on the contact page. ;Join Us We look forward to your collaboration and coordination in making Feminism and Folklore 2026 a meaningful and impactful campaign for closing gender gaps and enriching folk culture content on Wikipedia. Thank you and best wishes, '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 International Team]]''' ---- ''Stay connected:'' [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&nbsp; [[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]] </div></div> == Invitation to Host Wiki Loves Folklore 2026 in Your Country == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> [[File:Wiki Loves Folklore Logo.svg|right|150px|frameless]] Hello everyone, We are delighted to invite Wikimedia affiliates, user groups, and community organizations worldwide to participate in '''Wiki Loves Folklore 2026''', an international initiative dedicated to documenting and celebrating folk culture across the globe. ;About Wiki Loves Folklore '''Wiki Loves Folklore''' is an annual international photography competition hosted on Wikimedia Commons. The campaign runs from '''1 February to 31 March 2026''' and encourages photographers, cultural enthusiasts, and community members to contribute photographs that highlight: * Folk traditions and rituals * Cultural festivals and celebrations * Traditional attire and crafts * Performing arts, music, and dance * Everyday practices rooted in folk heritage Through this campaign, we aim to preserve and promote diverse folk cultures and make them freely accessible to the world. [[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026|Project page on Wikimedia Commons]] ; Host a Local Edition As we celebrate the '''eight edition''' of Wiki Loves Folklore, we warmly invite communities to organize a local edition in their country or region. Hosting a local campaign is a great opportunity to: * Increase visibility of your region’s folk culture * Engage new contributors in your community * Enrich Wikimedia Commons with high-quality cultural content '''[[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026/Organize|Sign up to organize]]:''' If your team prefers to organize the competition in ''either February or March only'', please feel free to let us know. If you are unable to organize, we encourage you to share this opportunity with other interested groups or organizations in your region. ;Get in Touch If you have any questions, need support, or would like to explore collaboration opportunities, please feel free to contact us via: * The project Talk pages * Email: '''support@wikilovesfolklore.org''' We are also happy to connect via an online meeting if your team would like to discuss planning or coordination in more detail. Warm regards, '''The Wiki Loves Folklore International Team''' </div> [[Brëkòwnik:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:MediaWiki message delivery|diskùsëjô]]) 14:20, 18 stë 2026 (CET) <!-- Wiadomość wysłana przez User:Tiven2240@metawiki przy użyciu listy na https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikipedia&oldid=29228188 --> == <span lang="en" dir="ltr">Annual review of the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> I am writing to you to let you know the annual review period for the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines is open now. You can make suggestions for changes through 9 February 2026. This is the first step of several to be taken for the annual review. [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2026|Read more information and find a conversation to join on the UCoC page on Meta]]. The [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|you may review the U4C Charter]]. Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]])<section end="announcement-content" /> </div> 22:01, 19 stë 2026 (CET) <!-- Wiadomość wysłana przez User:Keegan (WMF)@metawiki przy użyciu listy na https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29905753 --> == IMPORTANT: Admin activity review == Hello. A policy regarding the removal of "advanced rights" (administrator, bureaucrat, interface administrator, etc.) was adopted by [[:m:Requests for comment/Activity levels of advanced administrative rights holders|global community consensus]] in 2013. According to this policy, the [[:m:stewards|stewards]] are reviewing administrators' activity on all Wikimedia Foundation wikis with no inactivity policy. To the best of our knowledge, your wiki does not have a formal process for removing "advanced rights" from inactive accounts. This means that the stewards will take care of this according to the [[:m:Admin activity review|admin activity review]]. We have determined that the following users meet the inactivity criteria (no edits and no logged actions for more than 2 years): # [[User:Kirsan]] (administrator) These users will receive a notification soon, asking them to start a community discussion if they want to retain some or all of their rights. If the users do not respond, then their advanced rights will be removed by the stewards. However, if you as a community would like to create your own activity review process superseding the global one, want to make another decision about these inactive rights holders, or already have a policy that we missed, then please notify the [[:m:Stewards' noticeboard|stewards on Meta-Wiki]] so that we know not to proceed with the rights review on your wiki. Thanks, [[Brëkòwnik:EPIC|EPIC]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:EPIC|diskùsëjô]]) 18:23, 14 gro 2026 (CET) == [[Szari zelińt]] = [[Szarô foka]]? == [[Szari zelińt]] = [[Szarô foka]]? [[Brëkòwnik:Iketsi|Iketsi]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Iketsi|diskùsëjô]]) 16:17, 18 str 2026 (CET) :Jo, to je to samò, a miôłbë bëc le "Szari zélińt" (z'''é'''lińt, nié tak jak terô: z'''e'''lińt) [[Brëkòwnik:Terrus38|Terrus38]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Terrus38|diskùsëjô]]) 17:57, 15 cze 2026 (CEST) ::👍–[[Brëkòwnik:Iketsi|Iketsi]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Iketsi|diskùsëjô]]) 17:00, 1 lëp 2026 (CEST) == Join the sixth Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia! == <div lang="en" dir="ltr"> [[File:Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia 2026.png|right|250px|thumb|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Ukraine%27s_Cultural_Diplomacy_Month_2026|Join our campaign!]] {{int:please-translate}} Dear Wikipedians! [[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|MFA of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the sixth edition of writing challenge "'''[[:m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''", which lasts from '''1st April''' until '''30th April 2026'''. The initiative aims to promote knowledge about Ukrainian culture abroad by creating and improving Wikipedia articles in multiple languages. This year marks the sixth edition of the campaign, which will focus on contemporary culture, making today’s artistic voices and practices more visible to international audiences. 🧩'''How to participate?''' Choose an article from the suggested list → Write an article in your language, or improve an existing one according to the rules → Add your contribution to the contest page and calculate your points → Win prizes and receive a certificate of participation → Become a promoter of truthful knowledge about Ukraine. 🧩'''[[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Check our main page for more information]]'''. '''If you are interested in coordinating long-term community engagement for the campaign and becoming a local ambassador, we would love to hear from you! Please let us know your interest.''' If not, then we encourage you to translate the [[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|landing page of the contest]] and [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MessageGroupStats?group=Centralnotice-tgroup-UCDM2026banner&messages=&language=en&x=D banner] into your own language. Also, we set up a [[:m:CentralNotice/Request/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|banner]] to notify users of the possibility to participate in this challenge! [[:m:User:OlesiaLukaniuk (WMUA)|OlesiaLukaniuk (WMUA)]] ([[:m:User talk:OlesiaLukaniuk (WMUA)|talk]]) 04:35, 1 April 2026 (UTC) </div> <!-- Wiadomość wysłana przez User:OlesiaLukaniuk (WMUA)@metawiki przy użyciu listy na https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:OlesiaLukaniuk_(WMUA)/list_of_wikis&oldid=28552112 --> == Action Required: Update templates/modules for electoral maps (Migrating from P1846 to P14226) == Hello everyone, This is a notice regarding an ongoing data migration on Wikidata that may affect your election-related templates and Lua modules (such as <code>Module:Itemgroup/list</code>). '''The Change:'''<br /> Currently, many templates pull electoral maps from Wikidata using the property [[:d:Property:P1846|P1846]], combined with the qualifier [[:d:Property:P180|P180]]: [[:d:Q19571328|Q19571328]]. We are migrating this data (across roughly 4,000 items) to a newly created, dedicated property: '''[[:d:Property:P14226|P14226]]'''. '''What You Need To Do:'''<br /> To ensure your templates and infoboxes do not break or lose their maps, please update your local code to fetch data from [[:d:Property:P14226|P14226]] instead of the old [[:d:Property:P1846|P1846]] + [[:d:Property:P180|P180]] structure. A [[m:Wikidata/Property Migration: P1846 to P14226/List|list of pages]] was generated using Wikimedia Global Search. '''Deadline:'''<br /> We are temporarily retaining the old data on [[:d:Property:P1846|P1846]] to allow for a smooth transition. However, to complete the data cleanup on Wikidata, the old [[:d:Property:P1846|P1846]] statements will be removed after '''May 1, 2026'''. Please update your modules and templates before this date to prevent any disruption to your wiki's election articles. Let us know if you have any questions or need assistance with the query logic. Thank you for your help! [[User:ZI Jony|ZI Jony]] using [[Brëkòwnik:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:MediaWiki message delivery|diskùsëjô]]) 19:11, 3 łżë 2026 (CEST) <!-- Wiadomość wysłana przez User:ZI Jony@metawiki przy użyciu listy na https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=29941252 --> :👍—[[Brëkòwnik:Iketsi|Iketsi]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Iketsi|diskùsëjô]]) 19:38, 3 łżë 2026 (CEST) == Jô jem Kaszëba z Warszawë. == [[Brëkòwnik:LuciusVarenus|LuciusVarenus]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:LuciusVarenus|diskùsëjô]]) 22:11, 24 łżë 2026 (CEST) :Witôj! –[[Brëkòwnik:Iketsi|Iketsi]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Iketsi|diskùsëjô]]) 01:39, 25 łżë 2026 (CEST) == Request for comment (global AI policy) == <bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Apologies for writing in English. {{int:Please-translate}} A [[:m:Requests for comment/Artificial intelligence policy|request for comment]] is currently being held to decide on a global AI policy. {{int:Feedback-thanks-title}} [[Brëkòwnik:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:MediaWiki message delivery|diskùsëjô]]) 02:57, 26 łżë 2026 (CEST) </bdi> <!-- Wiadomość wysłana przez User:Codename Noreste@metawiki przy użyciu listy na https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30424282 --> == Dolmaczënk interfejsu MediaWiki == Mòjn wszëtczich! Dzys wedle statisticzi [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special:LanguageStats&suppresscomplete=1 TranslateWiki] jeno 4% cygów òstałë zdolmaczoné na kaszëbsczi, le wiãkszosc z nich są pò pòlskù. Wëdôwô mi sã, że nicht ni chcą zdolmaczëc wszëtczich cygów na kaszëbsczi, z przëczënã niaktiwnëch sprôwników/brëkòwników abò nicht ni chcą pòswiãcëc bëlno czasu na editowanié kaszëbsczich dolmaczënków w TranslateWiki. Czejbë chcesz stwòrzëc dolmaczënków w TranslateWiki, kliknij [https://translatewiki.net/ tuwò]! Dzãka za bôczënk. Pòzdrôwióm, [[Brëkòwnik:Orbitminis|Orbitminis]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Orbitminis|diskùsëjô]]) 08:25, 1 môj 2026 (CEST) == <span lang="en" dir="ltr">Vote now in the 2026 U4C election</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> Eligible voters are asked to participate in the 2026 [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] election. More information–including an eligibility check, voting process information, candidate information, and a link to the vote–are available on Meta at the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|2026 Election information page]]. The vote closes on 2 June 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1780358400 00:00 UTC]. Please vote if your account is eligible. Results will be available by 14 June 2026. -- In cooperation with the U4C,<section end="announcement-content" /> </div> [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 19:14, 27 môj 2026 (CEST) <!-- Wiadomość wysłana przez User:Keegan (WMF)@metawiki przy użyciu listy na https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> == Zmiana nazwy z ''Wikipedijô'' na ''Wikipediô'' == Z uwagi na [https://rjk.org.pl/resolutions/uchwaly-2007/ uchwałę nr 3/2007 dn. 26-06-2007 r. Rady Języka Kaszubskiego w sprawie zakończeń typu –cjô || -cëjô, -fiô ||- fijô w wyrazach pochodzenia obcego] zgłoszony został wniosek techniczny o zmianę nazwy projektu z ''Wikipedijô'' na ''Wikipediô'' (zob. [[phab:T429126]]). Aby zmiana doszła do skutku, wymagane jest poparcie społeczności – proszę o opinie poniżej. [[Brëkòwnik:Tsca|tsca]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Tsca|diskùsëjô]]) 14:10, 15 cze 2026 (CEST) :[[Òbrôzk:Symbol_support_vote.svg|link=|15x15px]] '''jem za tim'''; bë csbwiki bëła jak nôbarżi dostãpnô dlô lëdzy mùszi bëc pisónô w sztandardze // popieram; żeby csbwiki była jak najbardziej dostępna dla ludzi musi być pisana w standardzie. [[Brëkòwnik:Rzadtymczasowy|Rzadtymczasowy]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Rzadtymczasowy|diskùsëjô]]) 14:54, 15 cze 2026 (CEST) :[[Òbrôzk:Symbol_oppose_vote.svg|link=|15x15px]] '''Barżi procem jak za'''- Jô rzeknã wprost. Na nen sztót jô jem barżi procëm taczémù bédënkòwi, jak za nim. Mòjé stanowiszcze je pòdparté òbawą, eż mdze to dołożeniém cedżełczi do szkòdlëwégò zjawiszcza, jaczim je za wiôldżé zblëżanié Wikipedëjë do pòlaszëznë. Z ti lëżnoscë jô jem baro scepticzny do tégò a wielu jinszich BÉDËNKÓW RKJ. Jô jem dbë, eż abë naji jãzëk béł pòwôżno traktowóny, wôrt je òpasowac z pòdjimiznama mającyma zblëżëc gò do pòlsczégò, chòcbë nawetka wëchôdałë z RKJ. Òczëwidno jô jem òtëmkłi na diskùsëjã a jeżlë chtos mô bëlné argumeńtë za tim, eż taczé dzejania pòmògą kaszëbiznie, a nie mdą ze szkòdą dlô ji apartnotë, to jô jem fardich zmienic zdanié. Jô żëczã bëlnégò dnia. Òstanita z Bògã! :) [[Brëkòwnik:RemusWej|RemusWej]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:RemusWej|diskùsëjô]]) 15:04, 15 cze 2026 (CEST) ::[[Òbrôzk:Symbol_support_vote.svg|link=|15x15px]] '''Pòpiarcé''' | CSB: Jô téż jem za! Dlôczegò? Bò przez 20 lat anonimòwi lëdze znikwilë encyklopedie kaszëbiznë z zmiłkòwyma articzlama z trzë zdań, co spòwòdowało spôdk kwalitetë. Dlôtegò mùszimë zlepszac i zbògacëc kaszëbską Wiczipediã! ::PL: Ja też jestem za! Dlaczego? Ponieważ przez 20 lat anonimowi ludzie zniszczyli encyklopedie kaszubszczyzny z błędnymi artykułami z trzech zdań, co spowodowało obniżenie jakości. Dlatego musimy ulepszyć i zbogacić kaszubską Wikipedię! Pòzdrówczi, [[Brëkòwnik:Orbitminis|Orbitminis]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Orbitminis|diskùsëjô]]) 15:24, 15 cze 2026 (CEST) :::Jô nié do kùńca rozmiejã. Të jes za, doch jo. Le za czim:za bédowóną pòzmianą, czë mòjim stanowiszczã w ti sprawie? [[Brëkòwnik:RemusWej|RemusWej]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:RemusWej|diskùsëjô]]) 15:35, 15 cze 2026 (CEST) ::Mòże sã persónalno nie zgadzac z bédënkama RKJ, mie téż sã wiele òd nich nie widzy – wôrt je ale dodac, że: ::a) nawetka najbarżi radzëznowô kaszëbizna je wcyg kaszëbską kaszëbizną, a nié pòlaszëzną, ::b) traktowanié apartnotë kaszëbsczégò òd pòlsczégò jakno przédną wôrtnotã to je szkòda dlô kaszëbiznë. ::Kaszëbizna ni mia bë sã zdrzec na pòlsczi, czasã mdze za nim szlachòwa (doch to są dwa lechicczé jãzëczi), czasã sã apartnia, a paranojidalné ùcékanié òd pòdobieństwów z pòlsczim nie prowadzy do wikszégò achtnieniô przez òsobë nastawioné procëm kaszëbstwù, za to czini z ne jãzëka jegò gwôsną, niepòwôżną a niezrozmiałą placama karikaturã. Wikipediô mô bëc przëstãpnym bezstronnym zdrzódłã, a nié pòkôzkã apartnëch persónalnëch jãzëkòwëch preferencjów. Stądka wëchôdô brëkòwnota, cobë bëła pisónô w sztandardze, jaczi doch jistnieje. Jak móm rzekłé, czasã ten sztandard je słabi, ale lepszi słabi sztandard jak niżóden – strach ó to, że zmiana -ijô w -jô pòprowadzy do zrównaniô kaszëbiznë z pòlaszëzną je nieracjonalny, tak jak strach pòlsczich nacjonalistów, że wëwiészanié kaszëbsczi fanë prowadzy do separatizmù i rozpadu państwa. ::[[Òbrôzk:Symbol_support_vote.svg|link=|15x15px]] Co do mie, pòpiéróm wniosk ò zmianã -ijô na -jô. [[Brëkòwnik:Terrus38|Terrus38]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Terrus38|diskùsëjô]]) 15:47, 15 cze 2026 (CEST) ::[[Òbrôzk:Symbol_support_vote.svg|link=|15x15px]]'''Jem za zmianą pòzwë z ''Wikipedijô'' na ''Wikipediô''.''' Nót je, co bë Wikipediô bëła reprezentatiwnym przëmiarã jãzëka. W dzysdniowi kaszëbiznie kùnôszczi ''-ijô, -ëjô'' są ju archaiczné i nie są brëkòwóné w knéżkach, pismionach i szkólny didaktice. [[Brëkòwnik:Jakkonles12|Jakkonles12]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Jakkonles12|diskùsëjô]]) 15:36, 15 cze 2026 (CEST) ::Òne nie tëli są archajiczné, co òbstawiónô bez derdistów RKJ ùdba so je remnąc, bò "më mùszimë òpasowac z apartnotą, bò jesz Warszawa pòmëszli, eż më jesmë separatistama",a Zrzeszenié, jaczi wëdôwô wnetka wszëtczé ùczbòwniczi do kaszëbiznë a stolëmny dzél knéżków nie pòzwôlô wëdawac jinaczi, jak w spòlaszałim pisënkù. Taczé krótkòzdroczné pòstãpòwanié to Pùstô Noc spiéwónô naji lubòtni kaszëbiznie! Nôrôdnicë to w pòrã zrozmielë, a derdiscë dërch nie chcą. Biôtka ò jãzëk to téż biôtka ò jegò czëstotã a wòlnotã òd cësków, jaczi w za wiôldżi wielnocë mògą gò zabic. [[Brëkòwnik:RemusWej|RemusWej]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:RemusWej|diskùsëjô]]) 16:08, 15 cze 2026 (CEST) :::Bédëjã równak brëkòwac meritoricznëch argùmentów, tikającëch sã lingwisticzi. [[Brëkòwnik:Jakkonles12|Jakkonles12]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Jakkonles12|diskùsëjô]]) 16:43, 15 cze 2026 (CEST) ::::A jaczé są meritoricznë argùmentë za decizëją, abë mòdło kònùszków i wiele jinszich zachów zmieniwôc na mòdło pòlaszëznë? [[Brëkòwnik:RemusWej|RemusWej]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:RemusWej|diskùsëjô]]) 17:15, 15 cze 2026 (CEST) :::::[https://rjk.org.pl/resolutions/uchwaly-2007/ Uchwała nr 3 2007 z dn. 26-06-2007 r. w sprawie zakończeń typu –cjô || -cëjô, -fiô ||- fijô w wyrazach pochodzenia obcego]. To nie je pòlaszenié. [[Brëkòwnik:Rzadtymczasowy|Rzadtymczasowy]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Rzadtymczasowy|diskùsëjô]]) 17:16, 15 cze 2026 (CEST) :::::Prôwdą je, że ùchwôlenk RKJ je jedurnym spòdlim, jaczé mómë (i jesz ùzus, jaczi słëchô RKJ), a wszëskò co piszesz je priwatną òpinią, nié jãzëkòwim faktã. Diskùsjô ò sztandardze kaszëbsczégò jãzëka nie miałabë miec placu na csbwiki, bò to nie je jaczés lingwisticzné karno a starna, na jaczi mô bëc prosti dostãp do jinfòrmacjów pò kaszëbskù i mùszą bëc òne pisóné tak, bë bëłë dostãpné dlô kòżdégò – tej pòdług wërobionym przez wnetka 2 dekadë sztandardã w karnie ekspertów, dochtorów, profesorów i kògòlebądz. Twój strach przed znikwienim kaszëbiznë i jinô òpiniô òd RKJ nie je niżódnym spòdlim przë pisënkù. [[Brëkòwnik:Rzadtymczasowy|Rzadtymczasowy]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Rzadtymczasowy|diskùsëjô]]) 17:24, 15 cze 2026 (CEST) :::''më mùszimë òpasowac z apartnotą, bò jesz Warszawa pòmëszli, eż më jesmë separatistama'' – skądka je ten cytat? [[Brëkòwnik:Rzadtymczasowy|Rzadtymczasowy]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Rzadtymczasowy|diskùsëjô]]) 17:00, 15 cze 2026 (CEST) ::::Hewò nie je bezpòstrzédny citat, le skòndensowanié mòtiwacëjë lëdzy, jaczi na mòc chcą rëmniwac apartnotë midzë kaszëbsczim a pòlsczim. [[Brëkòwnik:RemusWej|RemusWej]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:RemusWej|diskùsëjô]]) 17:13, 15 cze 2026 (CEST) :::::tej dlô jakòscë diskùsje jô bë prosył nie zapisëwac czegòs, co nie je cytatã, jakno cytat. bò to je Twòja òpiniô, a nié fakt. [[Brëkòwnik:Rzadtymczasowy|Rzadtymczasowy]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Rzadtymczasowy|diskùsëjô]]) 17:15, 15 cze 2026 (CEST) :::Wëbôczë, le mùszã so òdniesc: pëtającë ò meritoriczné argùmeńtë sóm nie argùmentëjesz meritoriczno. Jes procëm -- twòje prawò, ni móm z tim jiwrë, za tim doch diskùtëjemë. Równak Twòja cawnô argùmentacjô je òpiartô na emòcjach: môsz strach dolożëc ceglã do procesu jaczi môsz widzóné; bùdëjesz sztrómana -- kò tak mùszi nazwac ôrt argùmentacje, dze pòdôwôsz ''swòją òpiniã'' jakno cytat -- a téż brëkùjesz nieadekwatno wiéldżi metafòrë ze spiéwanim pùsti nocë, w òglim je widzec kòle Ce emocjowi ton (np. 'naji lubòtni kaszëbiznie'). Rozmiejã -- to je dlô Cë baro wôżné, a dôj wiarã, że dlô mie téż, leno mùszã rzec ôpen że to nie je meritoriczny ôrt argùmentacje, nie slëchô so tak pisac bãdącë wikipedistą. [[Brëkòwnik:Kriegsfrettchen|Kriegsfrettchen]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Kriegsfrettchen|diskùsëjô]]) 18:23, 15 cze 2026 (CEST) :wôrt téż dodac, że kùnôszczi ''-ijô -ëjô'' nie są ju brëkòwóné w dzysdniowi kaszëbiznie a jãzëkòwi ùzus je zgódny ze sztandardã. ni ma niżódnégò pòwòdu, bë bëłë òne na kaszëbsczi wikipedie // warto też dodać, że końcówki ''-ijô -ëjô'' nie są już używane w dzisiejszej kaszubszczyźnie, a uzus językowy jest zgodny ze standardem. nie ma żadnego powodu, by były one na kaszubskiej wikipedii. [[Brëkòwnik:Rzadtymczasowy|Rzadtymczasowy]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Rzadtymczasowy|diskùsëjô]]) 15:42, 15 cze 2026 (CEST) :[[Òbrôzk:Symbol_support_vote.svg|link=|15x15px]] '''Jak nôbarżi ZA zmianą.''' Wikipediô, nie Wikipedijô, tak samò jak kategòriô nie kategòrëjô, diskùsjô nie diskùsëjô etc. Jãzëkòwi ùzus je klôr; móm swòje òpinie ò wiele ùdbach RKJ, jo, ale tuwò mómë zgòdã, ne kùnosczi nie są za baro notowóné a bëlë brëkòwóné przede wszëtczim dlô deje. Brëkòwanié jich nie pòmôgô na ergonomiã gôdaniégò, to je nôterné, że òdeszlë. Wikipediô mô téż bëc przëstãpnô dlô lëdzy, tak té chcemë téż tak pisac -- klôr a dlô lëdzy, a nie tak, jak më bë chcelë, cobë jãzëk wëzdrzôl a dzejôl. To nie je lëteracczi projecht le encyklopediô. :'''Jak najbardziej ZA zmianą.''' Wikipediô, kategòriô, diskùsjô etc, całościowo. Uzus językowy jest jasny; mogę mieć pewne opinie o wielu propozycjach RJK, ale tutaj się z nimi zgadzam, końcówki -ijô/-ëjô nie są za bardzo notowane w użyciu, zresztą korzystano z nich przede wszystkim dla idei. Pisanie w ten sposób nie pomaga na ergonomię języka, jest naturalnym, że odeszły. Wikipediô ma być dostępna dla ludzi, więc tak też powinniśmy pisać -- przystępnie i dla ludzi, nie tak jak chcielibyśmy, żeby język wyglądał i funkcjonował. To nie jest projekt literacki tylko encyklopedia. [[Brëkòwnik:Kriegsfrettchen|Kriegsfrettchen]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Kriegsfrettchen|diskùsëjô]]) 18:08, 15 cze 2026 (CEST) :Pitanié – cëż je czëc w sprawie? Kònsensus spòlëznë chëba ju je. [[Brëkòwnik:Terrus38|Terrus38]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Terrus38|diskùsëjô]]) 11:05, 28 cze 2026 (CEST) :::[[Òbrôzk:Symbol_support_vote.svg|link=|15x15px]] '''Pòpiarcé''' [[Brëkòwnik:Iketsi|Iketsi]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Iketsi|diskùsëjô]]) 16:56, 1 lëp 2026 (CEST) === Przestrzenie nazw === Przy okazji pytanie: czy zmianie powinny też podlegać słowa ''diskùsëjô'' i ''kategòrëjô'' w przestrzeniach nazw: 'Diskùsëjô', 'Diskùsëjô_brëkòwnika', 'Diskùsëjô_Wiki', 'Diskùsëjô_òbrôzków', 'Diskùsëjô_MediaWiki', 'Diskùsëjô_Szablónë', 'Diskùsëjô_Pòmòcë', 'Kategòrëjô', 'Diskùsëjô_Kategòrëji'? [[Brëkòwnik:Tsca|tsca]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Tsca|diskùsëjô]]) 15:59, 15 cze 2026 (CEST) :Jo, doch, ta zmiana miałabë zańc wszãdze (òkróm ewentualnëch sytuacjów jak cytatë ze starszëch lëteracczich dokazów, dze sóm aùtór pisôł -ëjô, ale to, mëszlã, na naju Wikipedie bëłëbë marginalné przëtrôfczi), tak tej diskùsjô, kategòriô, encyklopediô ëtd. [[Brëkòwnik:Terrus38|Terrus38]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Terrus38|diskùsëjô]]) 16:03, 15 cze 2026 (CEST) :Stanowiszcze jô môm taczé, jak wëżi.Le jak niestetë wszëtcë dobãdzë òpcëjô ùdżibniãcégò sã przed pòlaszącyma trendama, to je wiedzec, eż rëmë pòzwów mùszałë bë bëc zmiénióné, abë ni bëło disonansu. Pòsobicą je to pòstãpny argumeńt procëm pòzmianie, bò kòniecznota pòzmianë kònuszków w kôżdim rëmië pòzwów mòże sprawic niepòprôwné dzejanié dzélu dzélëczków kaszëbsczi Wikipedëjë. [[Brëkòwnik:RemusWej|RemusWej]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:RemusWej|diskùsëjô]]) 16:08, 15 cze 2026 (CEST) :: W razie zmiany stare nazwy pozostaną jako aliasy, więc wszelkie dotychczasowe linki będą nadal działały. [[Brëkòwnik:Tsca|tsca]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Tsca|diskùsëjô]]) 16:35, 15 cze 2026 (CEST) ::[[Òbrôzk:Symbol_support_vote.svg|link=|15x15px]]Jeżlë kaszébskô Wikipediô mô ambicjã bëc aùtoritatiwnym ë pòwôżno traktowónym zdrojã (za czim jak nôbarżi jem), to '''òczëwidno, że jo.''' [[Brëkòwnik:Jakkonles12|Jakkonles12]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Jakkonles12|diskùsëjô]]) 16:08, 15 cze 2026 (CEST) ::[[Òbrôzk:Symbol_support_vote.svg|link=|15x15px]] Pòwtórzã swòjã òpiniã, ale '''jo, jak nôbarżi më bë mielë zmienic téż te pòzwë'''. ::Powtórzę się, ale '''tak, jak najbardziej mielibyśmy zmienić też te pisownie'''. [[Brëkòwnik:Kriegsfrettchen|Kriegsfrettchen]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Kriegsfrettchen|diskùsëjô]]) 18:10, 15 cze 2026 (CEST) ::[[Òbrôzk:Symbol_support_vote.svg|link=|15x15px]] Jo, jak nôbarżi. Téż, File/Plik/Òbrôzk → Lopk. [[Brëkòwnik:Iketsi|Iketsi]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Iketsi|diskùsëjô]]) 17:00, 1 lëp 2026 (CEST) == Szëk CSS (ëtd) == Mòjn 😄 robiã i ùlepszóm szalbón Infobox mùzyk i jô bë chcôł żebë lepi wëzdrzôł (jak normalné infoboxë na Wikipedie). Tôkel je taczi, że bez CSS wszëtkò dzejô, ale wëzdrzi môło czëtelno i nie je responsywné na mòbilkach (nawetka to je widzec na mòji starnie ò Chino Moreno). Czë chtos z administracje mòze dodac ten kòd do MediaWiki:Common.css? ------------------------------------ .infobox.muzyk { width: 100%; max-width: 320px; float: right; margin: 10px; border: 1px solid #aaa; border-radius: 10px; background: #f9f9f9; font-size: 14px; box-shadow: 0 2px 8px rgba(0,0,0,0.1); } .infobox.muzyk th { background: #222; color: #ffd400; padding: 6px; } .infobox.muzyk td { padding: 6px; } @media (max-width: 600px) { .infobox.muzyk { float: none; width: 100%; } } ------------------------------------ To bë ùprawiło pòzdrzatk i szëk na starnie, a w tim sztóce to drobkã wëzdrzi lëchò. Dzãka! [[Brëkòwnik:HaxelKaszëba|HaxelKaszëba]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:HaxelKaszëba|diskùsëjô]]) 16:22, 22 cze 2026 (CEST) : Dodane na próbę. [[Brëkòwnik:Tsca|tsca]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Tsca|diskùsëjô]]) 21:52, 22 cze 2026 (CEST) ::Bóg zapłac i bëlnégò dnia :ppp [[Brëkòwnik:HaxelKaszëba|HaxelKaszëba]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:HaxelKaszëba|diskùsëjô]]) 22:09, 22 cze 2026 (CEST) == RFC about AI-generated content in Wikimedia Commons == <bdi lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English, please help translate this message to your language. You are invited to participate in a [[c:Commons:Requests for comment/Policy update for AI content|request for comment on Wikimedia Commons about a policy update for AI content]]. This may affect files that are uploaded to Wikimedia Commons for use on this project. Thank you. [[m:User:Codename Noreste|Codename Noreste]] ([[m:User talk:Codename Noreste|diskùsëjô]])</bdi> 19:11, 23 cze 2026 (CEST) <!-- Wiadomość wysłana przez User:Codename Noreste@metawiki przy użyciu listy na https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> == <span lang="en" dir="ltr">Deployment of Legal and Safety Contacts Link in the Footer of Your Wiki</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="Message"/> '''Legal & Safety Contacts''' Hello community, the Wikimedia Foundation has provided a [[wmf:Special:MyLanguage/Legal:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contact Information|single legal and safety contact page]], to be linked in the footer of your wiki, to ensure access to accurate legal information. This is a regulatory requirement. We have already rolled out links to English, German, Italian, Spanish and other wikis and we will deploy to your wiki soon. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contacts_FAQ|Please read more on the project page]] and leave any comments in this thread or on the [[m:Special:MyLanguage/Talk:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contacts FAQ|talk page]]. <section end="Message"/> </div> -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 15:29, 25 cze 2026 (CEST) <!-- Wiadomość wysłana przez User:Sannita (WMF)@metawiki przy użyciu listy na https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Sannita_(WMF)/Mass_sending_test&oldid=30731267 --> == Serwer na Discordze == '''Witôjtaż!''' Czile dniów temù jem ùsadzył kaszëbsczi wikimedijny serwer na Discordze, chtëren miôłbë zgrawac do te, abë gromadzëc całą nają spòlëznã wikipedistów (a jinëch wiki-). Rôcził jem tam ne persónë, do jaczich móm kòntakt – te, z chtërnyma ni móm łączbë chcã raczëc z te hewò placu. Serwer mô słëżëc naji lepszi wespółrobòce, rozmòwóm a plestóm i kôrbiónkóm ;D Żdżemë tak „zwëczajnëch” brëkòwników, jak administracje csbwiki! Pòzdrówk – wej [https://discord.gg/fAVN7Zew4p '''pòwrózk''']. [[Brëkòwnik:Terrus38|Terrus38]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Terrus38|diskùsëjô]]) 17:12, 7 lëp 2026 (CEST) :Rôczbã czerëjã òsoblëwie do barżi aktiwnëch brëkòwników, taczich jak @[[Brëkòwnik:Iketsi|Iketsi]], @[[Brëkòwnik:DawnyTest|DawnyTest]], @[[Brëkòwnik:Kama95|Kama95]] ;D [[Brëkòwnik:Terrus38|Terrus38]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Terrus38|diskùsëjô]]) 00:05, 8 lëp 2026 (CEST) == Bédënk òdswiéżeniô przédny starnë na kaszëbsczi Wikipedie == Mòjn! Jem bë chcôł pòddac pòd diskùsją spòlëznë bédënk òdswiéżeniô naji przédny starnë. Razã z Terrusã38 jesmë naszikòwalë projekt, jaczi mô na célu zmòdernizowanié ji wëzdrzatkù òrôz dodanié nowëch fùnkcje, taczich jak kalãndarium abò łôtwiszi przistãp do nowëch artiklów pò kaszëbskù. Projekt zmianów je na ti starnie: [[Brëkòwnik:Terrus38/Zapisownik]] Baro zależi mie na Waji òpinie. Mëslã, że tak jistotné zmianë pòwinnë bëc wënikã wespólni decyzje całi spòlëznë, dlôte rôczã do testowaniô i dzeleniô sã bôczënkama. Mdã rôd za kòżden kònstruktiwny głos w diskùsje. Proszã napiszta co mëslita ò taczi ùdbie. Pòzdrôwióm, [[Brëkòwnik:HaxelKaszëba|HaxelKaszëba]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:HaxelKaszëba|diskùsëjô]]) 19:29, 13 lëp 2026 (CEST) :[[Òbrôzk:Symbol_support_vote.svg|link=|15x15px]] Në jô, je wiedzec, jem za! Wikipediô zasłëgiwô na nową przédną starnã! [[Brëkòwnik:Terrus38|Terrus38]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Terrus38|diskùsëjô]]) 19:33, 13 lëp 2026 (CEST) :[[Òbrôzk:Symbol_support_vote.svg|link=|15x15px]] Jem za! Richtich to wëzdrzi [[Òbrôzk:Emoji-cool-thumbs-up-sunglasses.png|link=|15x15px]] [[Brëkòwnik:Rzadtymczasowy|Rzadtymczasowy]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Rzadtymczasowy|diskùsëjô]]) 20:11, 13 lëp 2026 (CEST) :[[Òbrôzk:Symbol_support_vote.svg|link=|15x15px]] Jem za! Dzãka. –[[Brëkòwnik:Iketsi|Iketsi]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Iketsi|diskùsëjô]]) 20:49, 13 lëp 2026 (CEST) :Jem za! :DDDD [[Brëkòwnik:Rabùszniczka|Rabùszniczka]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Rabùszniczka|diskùsëjô]]) 21:23, 14 lëp 2026 (CEST) : {{Za}} – Dzięki Terrus38 i HaxelKaszëba! Strona podmieniona. [[Brëkòwnik:Tsca|tsca]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Tsca|diskùsëjô]]) 00:48, 15 lëp 2026 (CEST) : {{Za}} Wedle mie, na zmiana òdswiéżeniô przédny starnë je to baro szëkòwnô udba [[Òbrôzk:Emoji-cool-thumbs-up-sunglasses.png|15x15px|bezramki]]. Dlôczegò? Bò stôri wëzdrzatk przédny starnë wëzérô jimrotno i niefarwno jak za zaczątkù [[Internet|jinternetu]], le na nowô przédnô starna - sto rôzë lepszi jeno, że wëzérô jistno jak w pòlsczim Wiczipedie. Pòlécóm. (Wëbaczëta, że òpòzdzył sã do bédënku, bò chcôł òdpòczic òd kaszëbsczi Wiczipedie pò czilu dni) [[Brëkòwnik:Orbitminis|Orbitminis]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Orbitminis|diskùsjô]]) 09:36, 15 lëp 2026 (CEST) == Request for comment (the future of Abstract Wikipedia) == <bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Apologies if this has not yet been translated into your wiki's language. {{int:Please-translate}} You are invited to voice your opinions in a [[:m:Requests for comment/The future of Abstract Wikipedia|request for comment about the future of Abstract Wikipedia]]. {{Int:Feedback-thanks-title}} [[:m:User:Kowal2701|Kowal2701]] ([[:m:User talk:Kowal2701|talk]]) 14:24, 24 lëp 2026 (CEST) </bdi> <!-- Wiadomość wysłana przez User:DreamRimmer@metawiki przy użyciu listy na https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> == Propòzycjô przëjãcô reglów doticzącëch niewòlnëch materiałów (EDP) == Jem bë chcôł zapropònowac diskùsjã nad wprowadzenim na kaszëbsczi Wikipedie gwôsny pòliticzi, jakô doticzi niewòlnëch materiałów (tpzw. Exemption Doctrine Policy – EDP). Òbecno kaszëbskô Wikipediô kòrzistô z Wikimedia Commons, dze mòżna ùsadzac leno materiałë, jaczé spełniają wëmaganiô doticzące wòlnëch licencje abò znajdujące sã w pùbliczny domenie. Òznôczô to m.jin., że ni mòżemë tam ùsadzac wielu materiałów chronionëch aùtorsczim prawã, taczich jak òbkłôdczi, mùzycznëch albùmów, filmòwëch plakatów abò niechtërnëch logotipów. Przëmiôrã je òbkłôdka albùmù ''Adrenaline'' karna Deftones. Na anielsczi Wikipedie òbkłôdka je wëkòrzistiwónô lokalno jakno niewòlny materiôł, równak nie znajduje sã na Wikimedia Commons, przez co ni mòżemë wëkòrzistac ji na kaszëbsczi Wikipedie. === Propòzycjô === Propònujã rozważëc przëjãce przez kaszëbską Wikipediã gwôsny pòliticzi EDP, jakô bë pòzwala na ògrańczoné a ùzasadnioné brëkòwanié niewòlnëch materiałów w artiklach, w jaczich są òne jistotné dlô identifikacje abò zrozmieniô òpisywany témie. Pòlitika bë òbjima np.: * òbkłôdczi mùzycznëch albùmów, * filmòwé plakatë, * òbkłôdczi kòmpùterowich grów, * logotipë òrganizacjów a pòdjimców, * jinszé niewòlné materiałë, jaczich wëkòrzistanié je ùzasadnioné encyklopediczno. Materiałë taczé bë bëłë dopùszczalné leno tedë, czej: * nie jistnieje òdpòwiedny wòlny òdpòwiednik, * materiôł je jawerno brëkòwny do przedstawieniô dany témiem, * je brëkòwóny w kònktretnym articzelu doticzącym danégò dokôzu, produktu, òsobë abò òrganizacje, * pòdané są infòrmacje ò zdroju a gwôscëcélu aùtorsczich prawów, * kòżdé ùżëcé mô indiwidualné ùzasadnienié, * materiôł nie je wëkòrzistiwóny wëparłãczno jakno dekoracjô. Przëmiôrowò òbkłôdka albùmù ''Adrenaline'' bë mògła bëc brëkòwónô leno w articzelu ò tim albùmie, kò bë służëła do jegò identifikacje a ni mòżna ji zastąpic wòlnym òdpòwiednikã. === Wôżné! === Nie jidze ò ùmòżebnienié swòbòdnégò przesëłaniô dowòlnëch òdjimków nalézonëch w internece. Nie wòlné materiałë bë bëłë wëjątkã òd spòdlowi reglë Wikimedie doticzący wòlny zamkłoscë a bë pòdlëgałë scysłim ògrańczenim. Na nen sztót jem bë chcôł pòznac przédno òpiniã kaszëbsczi administracje Wikipedie ò témie mòżebnotë wprowadzeniô taczi pòliticzi òrôz tegò, czë ji przëjãce je mòzebné a zgòdno z reglama Wikimedie. Żlë ùdba spòtkô sã z pòzytiwną òpinią, mòżna mdze pòstãpno wespólno ùstalëc maklëwno regle doticzące niewòlnëch materiałów òrôz spòsób jich òznaczeniô a kòntrolowaniô. Pòzdrówk!!! [[Brëkòwnik:HaxelKaszëba|HaxelKaszëba]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:HaxelKaszëba|diskùsëjô]]) 00:36, 14 zél 2026 (CEST) :Je to dosc brëkòwné do pòniechtërnëch artiklów, a bédowónô zmiana pòliticzi zdôwô sã bëc zgòdą z pòlsczim prawã. Taczé cos fónksnérëje ju na jinëch Wiki, tej jô jem jak nôbarżi za. Nie wiém ale jak taczé rzeczë sã wprowôdzô, chòc to ju wierszta administracje. [[Brëkòwnik:Terrus38|Terrus38]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Terrus38|diskùsëjô]]) 00:43, 14 zél 2026 (CEST) :{{Procëm}} Wikipediô muszi bëc baro wolnô. –[[Brëkòwnik:Iketsi|Iketsi]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Iketsi|diskùsëjô]]) 03:04, 14 zél 2026 (CEST) ::Za czim procëm? 😅 Jô téż jem za tim, żebë Wikipediô bëła jak nôbarżi wòlnô. EDP nie bë mia òznaczac, że pòczinómë wrzëcac masowò materiałë òbjãté aùtorsczim prawã. Chòdzëłobë leno ò baro ògrańczoné wëjątczi, np te òbkłôdczi albùmów, filmòwé plakatë abò logotipë, jaczich nie dô sã zastąpic òdpòwiednikã na wòlny licencje. ::Taczé materiałë bë bëłë brëkòwóné leno w kònkretnëch artiklach, w minimalny domenie a z dokładnym ùzasadnienim. Żlë bë sã pòjawił wòlny òdpòwiednik, niewòlny lópk bë béł rëmniãti. ::Mòjim zdaniã prawie temù je wôrt przënômni przediskùtowac EDP, miast z górë ją òdrzëcac. Mòżemë doch ùstalic baro restrikcyjné regle, żebë nie ùcerpia dba wòlny Wikipedie. [[Brëkòwnik:HaxelKaszëba|HaxelKaszëba]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:HaxelKaszëba|diskùsëjô]]) 16:23, 14 zél 2026 (CEST) :::Wedle mie to prawie zwikszëłobë wòlnotã, nie bëlëbësmë tak ògrańczony dobiérã témów ëtd. jak dzysdnia, a doch takô pòlitika ju dzejô na jinëch wiki i wcyg są wòlnyma encyklopediama. [[Brëkòwnik:Terrus38|Terrus38]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Terrus38|diskùsëjô]]) 16:39, 14 zél 2026 (CEST) ::::WP:NOTFREE – „Wikipedia's goal is to be a free content encyclopedia, with free content defined as content that does not bear copyright restrictions on the right to redistribute, study, modify and improve, or otherwise use works for any purpose in any medium, even commercially. Any content not satisfying these criteria is said to be non-free. […] The Wikimedia Foundation uses the definition of "free" described here:” https://freedomdefined.org/Definition/Pl –[[Brëkòwnik:Iketsi|Iketsi]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Iketsi|diskùsëjô]]) 01:00, 15 zél 2026 (CEST) :::::Rozmiejã ten argument a zgadzóm sã, że spòdlim Wikipedie pòwinnë bëc wòlné materiałë. Nie bédëjã EDP pò to, żebë zmienic Wikipediã w plac, dze mòżna wrzëcac dowòlné materiałë òbjãté aùtorsczim prawã. :::::Taczi system dzejô ju na wielu projektach Wikipedie m.jin. na anielsczi, czesczi abò pòlsczi (Specjalna:Prześlij), a téż na mniszëch Wikipediach. Nie òznôczô to òdéńsce òd reglë wòlny Wikipedie, leno wprowadzenié baro ògrańczégò wëjątkù dlô kònkretnëch przëpôdków. :::::Żlë mómë ò tim diskùtowac na kaszëbsczi Wikipedie, to bëdéjã prowadzëc diskùsjã pò kaszëbskù, a jeżlë chtos nie rozmieje kaszëbsczégò jãzëka, to òczëwidno mòże pisac pò pòlskù. [[Brëkòwnik:HaxelKaszëba|HaxelKaszëba]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:HaxelKaszëba|diskùsëjô]]) 01:16, 15 zél 2026 (CEST) ::::::Hmm, cswp i plwp właśnie nie mają EDP i są więc jeszcze w pełni wolne, tak jak svwp, nlwp, eswp, nowp, euwp, dawp, skwp, i wiele innych. Ja też bardzo chciałabym wyświetlać zdjęcia okładek albumów, ale EDP to niestety kompromis i oddalanie się od ideałów. To, co robi enwp, to pragmatyczne udawanie i krok w stronę zapominania, za czym stoi ruch wolnego oprogramowania i dlaczego to ma znaczenie. –[[Brëkòwnik:Iketsi|Iketsi]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Iketsi|diskùsëjô]]) 03:58, 15 zél 2026 (CEST) :::::::Rozumiem i szanuję takie podejście. W takim razie może zamiast od razu wprowadzać EDP można by rozważyć rozwiązanie bardziej zachowawcze. Można np. włączyć lokalne przesyłanie plików przez `Specjalna:Prześlij`, ale wprowadzić zasadę, że każdy przesłany plik musi zostać zatwierdzony przez administratora albo innego uprawnionego użytkownika przed wykorzystaniem go w artykule. Można też ustalić bardzo restrykcyjne kryteria dotyczące tego, jakie pliki w ogóle mogą być przesyłane. Wtedy mielibyśmy większą kontrolę nad materiałami i nie byłoby sytuacji, że każdy może po prostu wrzucać dowolne zdjęcia czy okładki. Jeżeli jednak nawet takie rozwiązanie byłoby sprzeczne z założeniem pełnej wolności projektu, to jestem otwarty na inne propozycje. Chodzi mi przede wszystkim o znalezienie rozwiązania, które pozwoliłoby np. pokazywać okładki albumów, ale jednocześnie nie rozluźniało zasad dotyczących praw autorskich.[[Brëkòwnik:HaxelKaszëba|HaxelKaszëba]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:HaxelKaszëba|diskùsëjô]]) 04:52, 15 zél 2026 (CEST) : {{Procëm}} – Te dyskusje mamy już za sobą we wszystkich europejskich wersjach Wikipedii, zawsze z tym samym wynikiem. [[Brëkòwnik:Tsca|tsca]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Tsca|diskùsëjô]]) 11:59, 15 zél 2026 (CEST) ::Rozumiem, czyli masz na myśli, że w większości takich dyskusji społeczności ostatecznie odrzucały EDP. Tylko czy możemy wskazać konkretne przykłady tych europejskich Wikipedii i ich decyzje? Chciałbym po prostu zobaczyć, jakie argumenty przeważyły, zanim całkowicie zamkniemy temat na kaszubskiej Wikipedii. [[Brëkòwnik:HaxelKaszëba|HaxelKaszëba]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:HaxelKaszëba|diskùsëjô]]) 13:20, 15 zél 2026 (CEST) == Nowe przestrzenie nazw (krok 2) == W nawiązaniu do [[Special:Permalink/211232#Przestrzenie_nazw|poprzedniego wątku]] o aktualizacji ortografii przestrzeni nazw kaszubskiej Wikipedii, proszę o uwagi językowe na temat zaproponowanych w poniższej tabeli zmian (kolumny „Nowa nazwa” oraz „Aliasy”). Czy nowe wersje są poprawne? Czy czegoś brakuje? Powinno być inaczej, czy jest dobrze? Zwracam uwagę, że w „Aliasach” muszą znaleźć się stare nazwy, aby nie przestały działać wszystkie tworzone przez ostanie kilkanaście lat linki. {| class="wikitable" |+ !ID !Dotychczasowa nazwa<br>Current name !Nowa nazwa<br>New name !Aliasy<br>Aliases !Uwagi<br>Remarks |- |NS_MEDIA |Media | | |NO CHANGE |- |NS_SPECIAL |Specjalnô | | |NO CHANGE |- |NS_TALK |Diskùsëjô |Diskùsjô |Diskùsëjô | |- |NS_USER |Brëkòwnik |Brëkòwnik |Brëkòwniczka | |- |NS_USER_TALK |Diskùsëjô_brëkòwnika |Diskùsjô_brëkòwnika |Diskùsëjô_brëkòwnika<br>Diskùsjô_brëkòwniczczi | |- |NS_PROJECT_TALK |Diskùsëjô_$1 |Diskùsjô_Wikipedjë |Diskùsëjô_$1 | |- |NS_FILE |Òbrôzk |Lopk |Òbrôzk | |- |NS_FILE_TALK |Diskùsëjô_òbrôzków |Diskùsjô_lopka |Diskùsëjô_òbrôzków | |- |NS_MEDIAWIKI |MediaWiki | | |NO CHANGE |- |NS_NS_MEDIAWIKI_TALK |Diskùsëjô_MediaWiki |Diskùsjô_MediaWiki |Diskùsëjô_MediaWiki | |- |NS_TEMPLATE |Szablóna | | |NO CHANGE |- |NS_TEMPLATE_TALK |Diskùsëjô_Szablónë |Diskùsjô_szablónë |Diskùsëjô_Szablónë | |- |NS_HELP |Pòmòc | | |NO CHANGE |- |NS_HELP_TALK |Diskùsëjô_Pòmòcë |Diskùsjô_pòmòcë |Diskùsëjô_Pòmòcë | |- |NS_CATEGORY |Kategòrëjô |Kategòriô |Kategòrëjô<br>Kat |"Kat:" is a very convenient shorthand (Wikimedia Commons uses "Cat:") |- |NS_CATEGORY_TALK |Diskùsëjô_Kategòrëji |Diskùsjô_kategòrji |Diskùsëjô_Kategòrëji | |} [[Brëkòwnik:Tsca|tsca]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Tsca|diskùsëjô]]) 11:55, 15 zél 2026 (CEST) :NS_PROJECT_TALK powinno się nazywać Diskùsjô_Wikipedie, a NS_CATEGORY_TALK – Diskùsjô_kategòrie – reszta jest w porządku, no i oczywiście popieram zmianę. Tylko zdaje się, że przestrzeni nazw istnieje więcej, niż te wymienione (np. Moduł, który po kaszubsku powinien nazywać się Mòduł) – co z nimi? [[Brëkòwnik:Terrus38|Terrus38]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Terrus38|diskùsëjô]]) 12:16, 15 zél 2026 (CEST) :: Dopisuj tu w dyskusji. Po zakończeniu dyskusji utworzymy ostateczną wersję tabeli ze zmianami do wdrożenia. [[Brëkòwnik:Tsca|tsca]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Tsca|diskùsëjô]]) 12:20, 15 zél 2026 (CEST) :Jestem za zaproponowanymi zmianami i popieram je w takiej formie, podobnie jak użytkownik Terrus. Uważam, że aktualizacja nazw przestrzeni nazw jest potrzebna, a pozostawienie dotychczasowych nazw jako aliasów jest dobrym rozwiązaniem, dzięki któremu starsze linki nadal będą działać. [[Brëkòwnik:HaxelKaszëba|HaxelKaszëba]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:HaxelKaszëba|diskùsëjô]]) 13:24, 15 zél 2026 (CEST) ::* https://gerrit.wikimedia.org/r/plugins/gitiles/mediawiki/core/+/3541e815e86d6b4e034b56d0f2fa923d9599c68e/languages/messages/MessagesPl.php ::* https://gerrit.wikimedia.org/r/plugins/gitiles/mediawiki/core/+/3541e815e86d6b4e034b56d0f2fa923d9599c68e/languages/messages/MessagesCsb.php ::–[[Brëkòwnik:Iketsi|Iketsi]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Iketsi|diskùsëjô]]) 23:09, 5 Séw 2026 (CEST) :Zapomniałem, dzięki @[[Brëkòwnik:Iketsi|Iketsi]] za przypomnienie, oto moje propozycje zmian inne niż w tabeli powyżej :{| class="wikitable" !ID !Stôré miono !Nowé miono !''Alias'' |- |NS_PROJECT_TALK |Diskùsëjô_$1 |Diskùsjô_Wikipedie |''Diskùsëjô_$1'' |- |NS_CATEGORY_TALK |Diskùsëjô_Kategòrëji |Diskùsjô_kategòrie |''Diskùsëjô_Kategòrëji'' |- |NS_MODULE |Moduł |Mòduł |''Moduł'' |- |NS_SPECIAL |Specjalnô |Specjalnô |''Szpecjalnô'' |} :[[Brëkòwnik:Terrus38|Terrus38]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Terrus38|diskùsjô]]) 21:59, 7 ruj 2026 (CEST) == Kategòrëjô:Mònarchòwie Pòlsczi == Dobri dzéń môm prosbã do administratorów o ùsënãce starnë [[:Kategòrëjô:Mònarchòwie Pòlsczi]], chtërną jô ùsdôzëł ni wiedząc że je już takô kategòrëjô jak [[:Kategòrëjô:Włodarze Pòlsczi|Włodarze Pòlsczi]]. Dzãka temu ùsënãcu mòżna przeniesc kategòrëjã Włodarzów pòd miono mònarchów abë zachowac jednotã z kategòrëjama taczima jak [[:Kategòrëjô:Mònarchòwie Norwesczi]] ë [[:Kategòrëjô:Mònarchòwie Wiôldżi Britanie|Wiôldżi Britanie]]. [[Brëkòwnik:DawnyTest|DawnyTest]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:DawnyTest|diskùsëjô]]) 13:29, 29 zél 2026 (CEST) == Pòłączoné témë czë Sparłãczoné témë? == Jak lepiej? ([[Swiãtopôłk II Bëlny#Sparłãczoné témë|Swiãtopôłk II Bëlny]]) –[[Brëkòwnik:Iketsi|Iketsi]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Iketsi|diskùsëjô]]) 23:14, 4 Séw 2026 (CEST) :Wierã lepi sparłãczoné témë òd parłãczëc - łączyć je barżi brëkòwóny w kaszëbsczim. [[Brëkòwnik:HaxelKaszëba|HaxelKaszëba]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:HaxelKaszëba|diskùsëjô]]) 01:04, 7 Séw 2026 (CEST) :Jakno "powiązane tematy" lepi gwës "sparłãczoné témë" [[Brëkòwnik:Terrus38|Terrus38]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Terrus38|diskùsëjô]]) 08:27, 7 Séw 2026 (CEST) ::👍 [[Brëkòwnik:Iketsi|Iketsi]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Iketsi|diskùsëjô]]) 21:34, 9 Séw 2026 (CEST) == pòrénkòwi, pòrénczny, czë zawitrzny? == Jak lepiej? –[[Brëkòwnik:Iketsi|Iketsi]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Iketsi|diskùsëjô]]) 15:04, 9 Séw 2026 (CEST) :Jakno "wschodni" to lepi wierã pòrénkòwi. [[Brëkòwnik:HaxelKaszëba|HaxelKaszëba]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:HaxelKaszëba|diskùsëjô]]) 15:07, 13 Séw 2026 (CEST) == <span lang="pl" dir="ltr">Przełączenie serwerowni – Wasza wiki będzie niedługo w trybie tylko do odczytu</span> == <div lang="pl" dir="ltr"> <section begin="server-switch"/><div class="plainlinks"> [[:m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|Przeczytaj w innym języku]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Tech%2FServer+switch&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}] [[foundation:|Wikimedia Foundation]] przełączy ruch na inną swoją serwerownię. Upewni to nas, że Wikipedia i inne strony Wikimedia będą zawsze online, nawet w przypadku kataklizmu. Cały ruch zostanie przełączony '''{{#time:j xg|2026-09-23|pl}}'''. Przełączanie rozpocznie się o '''[https://zonestamp.toolforge.org/{{#time:U|2026-09-23T14:00|en}} {{#time:H:i e|2026-09-23T14:00}}]''' (17:00 CEST). Niestety, z powodu niektórych ograniczeń w [[mw:Special:MyLanguage/Manual:What is MediaWiki?|MediaWiki]], wszystkie operacje edycyjne muszą zostać przerwane podczas przełączenia. Przepraszamy za te utrudnienia. Będziemy pracować nad tym, aby je zminimalizować w przyszłości. Na wszystkich wiki na 30 minut przed zostanie wyświetlony banner, zanim ta operacja się zacznie. Będzie on widoczny aż do końca operacji przełączenia serwerowni. <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">You can contribute to the [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special%3ATranslate&group=Centralnotice-tgroup-read_only_banner&task=view&language=&filter=&action=translate translation or proofreading] of this banner text.</span> '''Każdą wiki przez krótki czas będzie można tylko czytać, ale nie edytować.''' * Edytowanie nie będzie możliwe {{#time:j xg Y (l)|2026-09-23|pl}} przez maksymalnie godzinę. * Jeżeli spróbujesz edytować lub zapisywać zmiany w tym czasie, zobaczysz komunikat o błędzie. Mamy nadzieję, że żadne edycje nie zostaną utracone podczas tego czasu, ale nie możemy tego zagwarantować. Jeżeli zauważysz komunikat o błędzie, poczekaj aż wszystko wróci do normy. Będzie wtedy możliwe zapisanie zmian. Zalecamy jednak zrobienie kopii swoich zmian, na wszelki wypadek. ''Inne skutki'': * Zadania w tle będą wolniejsze, a niektóre mogą być przerywane. Czerwone linki mogą nie być aktualizowane tak szybko, jak zwykle. Jeżeli utworzysz artykuł, do którego prowadzi jakiś link, to ten link będzie dłużej czerwony niż zwykle. Część skryptów, uruchamiających się na dłużej, zostanie zatrzymanych. * Oczekujemy, że wdrożenia kodu będą miały miejsce jak w każdym innym tygodniu. Jednakże poszczególne fragmenty kodu mogą się zawiesić, jeżeli dana operacja będzie ich później potrzebować. * [[mw:Special:MyLanguage/GitLab|GitLab]] będzie niedostępny przez około 90 minut. W razie konieczności terminy testu mogą się przesunąć. Możesz [[wikitech:Switch_Datacenter|zapoznać się z harmonogramem na wikitech.wikimedia.org]]. Wszelkie zmiany będą ogłoszone w tymże harmonogramie. '''Prosimy, podziel się tą informacją ze swoją społecznością.'''</div><section end="server-switch"/> </div> [[m:user:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]] 14:58, 15 Séw 2026 (CEST) <!-- Wiadomość wysłana przez User:Trizek (WMF)@metawiki przy użyciu listy na https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=30513874 --> == Gąska = ''Amaranthus'' czë ''Tricholoma''? == ([[Gąska]] / [[Grzëbë#Galeriô]]) –[[Brëkòwnik:Iketsi|Iketsi]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Iketsi|diskùsëjô]]) 18:18, 15 Séw 2026 (CEST) == Your feedback wanted: Remove ''(Language link added:) and similar'' edits from Special:RecentChanges == ''(Apologies for posting in English. You can help by translating it)'' Hello, I’m Danny from [[:en:w:Wikimedia_Deutschland|Wikimedia Deutschland’s]] [[m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects|Wikidata For Wikimedia Projects]] team.<br/> We have been investigating and examining how Wikidata’s use in the [[Special:RecentChanges]] and [[Special:Watchlist]] pages can be made to be more useful, or less ‘noisy’ (fewer edits that have little value to the reader). We are currently exploring to make a change in the volume and the type of Wikidata edits that appear in these pages, and '''we need your feedback''' to help us ensure this is a positive change for the Wikis and won’t disrupt your workflows.<br/> Language links are also known as sitelinks or interlanguage links and describe when a Wikidata item is connected to a Wiki, adding it to the language dropdown tool for other connected Wikis. [[File:Types of Lang Link changes.png|x350px|frame|A variety of "Language Link" edits as seen in the Recent Changes feed]] The request for feedback is whether you support the removal of these language link edits from the Recent Changes and Watchlist feed, or would you oppose such a change and if so, why? Please share you thoughts on the dedicated '''[[m:Talk:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Hide_Language_Link_edits|metawiki Talk page]]'''. Further information about this change: [[m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Hide_Language_Link_edits|m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Hide_Language_Link_edits]] Thank you for any participation or feedback you give, -- [[m:User:Danny_Benjafield_(WMDE)|User:Danny Benjafield (WMDE)]] 12:20, 21 Séw 2026 (CEST) <!-- Wiadomość wysłana przez User:Danny Benjafield (WMDE)@metawiki przy użyciu listy na https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Danny_Benjafield_(WMDE)/MassMessage_test_list&oldid=31065812 --> == Szląsczi etnolekt (wcześniej) → [[Szląsczi jãzëk]] (teraz) → [[Szląsczi etnolekt]] (docelowo) == @[[Brëkòwnik:Tsca|Tsca]] Proszę usunąć artykuł [[Szląsczi etnolekt]], abyśmy mogli przenieść [[Szląsczi jãzëk]] z powrotem do [[Szląsczi etnolekt]], zachowując przy tym oryginalną historię edycji. –[[Brëkòwnik:Iketsi|Iketsi]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Iketsi|diskùsëjô]]) 14:20, 24 Séw 2026 (CEST) : Załatwione // [[Brëkòwnik:Tsca|tsca]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Tsca|diskùsëjô]]) 16:03, 24 Séw 2026 (CEST) ::@[[Brëkòwnik:Tsca|Tsca]] Proszę ponownie usunąć artykuł [[Szląsczi etnolekt]], abyśmy mogli przenieść [[Szląsczi jãzëk]] z powrotem do [[Szląsczi etnolekt]], zachowując przy tym oryginalną historię edycji. Proponuję również zablokowanie przeniesień tej strony w celu ukrócenia bezcelowych sporów z użytkownikami niemającymi merytorycznego wkładu w rozwój projektu. –[[Brëkòwnik:Iketsi|Iketsi]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Iketsi|diskùsëjô]]) 15:48, 28 Séw 2026 (CEST) ::: Strona została zabezpieczona przed edycją i przenoszeniem przez nowych użytkowników. <br>Generalnie zachęcam do przedyskutowania kwestii spornej i uzgodnienie wspólnego stanowiska zamiast wikłania się w wojny edycyjne. <br>Pozdrawiam, [[Brëkòwnik:Tsca|tsca]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Tsca|diskùsëjô]]) 02:00, 29 Séw 2026 (CEST) == Proszę usunąć lokalne nazwy miesięcy == @[[Brëkòwnik:Tsca|Tsca]]: Mianowicie [[MediaWiki:Jan]], [[MediaWiki:Feb]], [[MediaWiki:Mar]], [[MediaWiki:Apr]], [[MediaWiki:May]], [[MediaWiki:Jun]], [[MediaWiki:Jul]], [[MediaWiki:Aug]], [[MediaWiki:Sep]], [[MediaWiki:Oct]], [[MediaWiki:Nov]], [[MediaWiki:Dec]] – są już od dawna na translatewiki.net i dlatego widzimy '''Séw''' zamiast '''séw''': {{Translatewiki.net|Sep}} –[[Brëkòwnik:Iketsi|Iketsi]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Iketsi|diskùsjô]]) 23:52, 6 ruj 2026 (CEST) Wygląda na to, że tylko wrzesień istniał lokalnie (już usunąłem), reszta została usunięta w 2017. [[Brëkòwnik:Tsca|tsca]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Tsca|diskùsjô]]) 15:59, 8 ruj 2026 (CEST) == Proszę usunąć lokalą stronę [[MediaWiki:Aboutsite]] == Tłumaczenie powinno pochodzić z {{translatewiki.net|Aboutsite}} –[[Brëkòwnik:Iketsi|Iketsi]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Iketsi|diskùsjô]]) 15:13, 8 ruj 2026 (CEST) Po usunięciu jest to przekierowanie na hasło [[Wikipediô]]. [[Brëkòwnik:Tsca|tsca]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Tsca|diskùsjô]]) 15:37, 8 ruj 2026 (CEST) == Wikidata Sitelink changes in Recent Changes and Watchlist == ''(Apologies for cross-posting in English, translating it will help spread the message)'' Earlier last month, all Wikis were contacted for feedback on our proposal to remove language link changes, this change has already been deployed to Wikisource, Wikibooks, Wikivoyage, Wikiquote, Wikiversity and Wiktionary. The same change is now being rolled out globally to all Wikipedias on '''October 13, 07:00 UTC'''. Editors will no longer see notifications after this time on their [[Special:RecentChanges|Recent Changes]] and [[Special:Watchlist|Watchlist]] when a link to ''another'' language version of a page is added, removed, or changed in its Wikidata item (it does not affect language link notifications to the home wiki). There will then be a two-week monitoring period to observe if a reduction of high-volume but low-value notifications takes place, or if higher-value changes become easier to identify. Editors who rely on these notifications should be aware of the change and can share feedback or concerns on the Wikidata For Wikimedia [[m:Talk:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Hide_Language_Link_edits|Projects talk page]].<br/> Wikidata's own Recent Changes page is not affected as it serves as the repository for these changes. Please reach out if you have any questions, or if your wiki would like to opt-out, thank you! -- [[User:Danny_Benjafield_(WMDE)|Danny Benjafield (WMDE)]] ([[User_talk:Danny_Benjafield_(WMDE)|talk]]) sent via [[Brëkòwnik:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:MediaWiki message delivery|diskùsjô]]) 11:28, 9 ruj 2026 (CEST) <!-- Wiadomość wysłana przez User:Danny Benjafield (WMDE)@metawiki przy użyciu listy na https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Danny_Benjafield_(WMDE)/MassMessage_Test_List&oldid=31142775 --> == [[Repùblika Kòreji]]→[[Pôłniowô Kòreja]]; [[Kòrejańskô Lëdowò-Demokraticznô Repùblika]]→[[Nordowô Kòreja]] == Proponuję, aby oficjalne nazwy obu Korei zostały zastąpione ich nazwami potocznymi. [[Brëkòwnik:Iketsi|Iketsi]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Iketsi|diskùsjô]]) 14:00, 19 ruj 2026 (CEST) tuvwexgdwh135oodm869q9qx0b9kea1 Kategòrëjô:Gduńsczi kréz 14 2508 219954 159537 2026-10-20T01:00:00Z Iketsi 3254 {{Commons}} 219954 wikitext text/x-wiki {{Commons}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé wòjewództwò]] [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé krézë]] 2ocdf1gqodl3gs5v948llzmh96100b4 Blink 0 2611 219996 219415 2026-10-20T04:42:44Z Iketsi 3254 To òstało przeniosłé z kategòrie [[Kategòriô:Przeczerowania do ùrëchtowaniô|Przeczerowania do ùrëchtowaniô]] do kategòrie [[Kategòriô:Przeczerowania z alternatiwny pòzwë karn|Przeczerowania z alternatiwny pòzwë karn]] (CatAlot) 219996 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[blink-182]] [[Kategòrëjô:Przeczerowania z alternatiwny pòzwë karn]] adk34dp41qmkf2ed7g80rrnsv94bg8z Pòmòrsczé wse 0 2620 219582 218643 2026-10-19T12:55:57Z Terrus38 14026 219582 wikitext text/x-wiki ''(Je nót doprôcowac ë ùpòrządkòwac)'' =[[Pòmòrsczé wòjewództwò]]= == [[Bëtowsczi kréz]] == === Gminë === * [[Gmina Bòrzëtëchòmié|Bòrzëtëchòmié]] * [[Gmina Bëtowò|Bëtowò]] ** [[Gòstkòwò]] ** [[Niezabëszewò]] ** [[Rekòwò]] ** [[Wiôldżi Pòmësk]] * [[Gmina Czôrnô Dąbrówka|Czôrnô Dąbrówka]] ** [[Bòchòwò]] ** [[Czôrnô Dąbrówka]] ** [[Jaséń]] ** [[Jerzkòjce]] ** [[Kartkòwò]] ** [[Karwno]] ** [[Kleszczińc]] ** [[Kłosë]] ** [[Kòtuszewò]] ** [[Kòzë]] ** [[Mëdlëta]] ** [[Mikrowò]] ** [[Môłé Roczitczi]] ** [[Nożënkò]] ** [[Nożëno]] ** [[Òtnoga]] ** [[Roczicënë]] ** [[Ùnichòwò]] ** [[Wargòwò]] ** [[Wiôldżé Roczitczi]] * [[Gmina Kôłczëgłowë|Kôłczëgłowë]] ** [[Barnowò]] ** [[Górczi]] ** [[Kôłczëgłowë]] * [[Gmina Lëpińce|Lëpińce]] ** [[Bòrowi Młin]] ** [[Bòrzëszkòwë]] ** [[Szlachecczé Brzézno]] ** [[Czedrzejce]] ** [[Lëpińce]] ** [[Prãdzonô]] * [[Gmina Miastkò|Miastkò]] * [[Gmina Parchòwò|Parchòwò]] ** [[Gôłcewò]] ** [[Grabòwò]] ** [[Jómno]] ** [[Nowô Wies]] ** [[Sélczno]] ** [[Soszëca]] ** [[Żukówkò]] * [[Gmina Stëdzéńce|Stëdzéńce]] ** [[Stëdzéńce]] * [[Gmina Trzebielëno|Trzebielëno]] * [[Gmina Tëchòmié|Tëchòmié]] ** [[Trzebiôtczi]] == [[Chònicczi kréz]] == * [[Gmina Brusë|Brusë]] ** [[Brusë]] ** [[Czëczkòwò]] ** [[Kruszëno]] ** [[Lubniô]] ** [[Mãcëkôł]] * [[Gmina Chònice]] ** [[Swòrë]] * [[Gmina Kònarzënë|Kònarzënë]] ** [[Kònarzënë]] ** [[Zelonô Chòcëna]] == [[Człochòwsczi kréz]] == * [[Gmina Kòczała|Kòczała]] ** [[Kòczała]] * [[Gmina Przechlewò|Przechlewò]] ** [[Przechlewò]] ** [[Sãpòlno]] ** [[Szczëtno (pòmòrsczé wòjewództwò)|Szczëtno]] == [[Dërszewsczi kréz]] == * [[Bòrkòwò]] * [[Subkòwë]] == [[Gduńsczi kréz]] == === Gminë === * [[Gmina Cedrë Wiôldżé|Cedrë Wiôldżé]] * [[Gmina Kôlbùdë|Kôlbùdë]] *''([[Pruszcz|Pruszcz Gduńsczi]] - Gard) '' * [[Gmina Pruszcz Gduńsczi|Pruszcz Gduńsczi]] ** [[Juszkòwò]] * [[Gmina Przëwidz|Przëwidz]] ** [[Sztãgwôłd]] ** [[Przëwidz]] ** [[Przëwidzkô Nowô Wies]] * [[Gmina Pszczółczi|Pszczółczi]] ** [[Pszczółczi]] * [[Gmina Sëchi Dąb|Sëchi Dąb]] * [[Gmina Trąbczi Wiôldżé|Trąbczi Wiôldżé]] == [[Kartësczi kréz]] == === Gminë === * [[Gmina Chmielno|Chmielno]] ** [[Bòrzestowò]] ** [[Bòrzestowskô Hëta]] ** [[Ceszenié]] ** [[Chmielno]] ** [[Chmielónkò]] ** [[Gôrcz]] ** [[Kòżëczkòwò]] ** [[Lãpa]] ** [[Łątczińskô Hëta]] ** [[Miechùcëno]] ** [[Przewóz]] ** [[Reskòwò]] ** [[Sznërczi]] ** [[Zôwòrë]] * [[Kartuzë]] ''Gard '' * [[Gmina Kartuzë|Kartuzë]] ** [[Bãccz]] ** [[Bòrowô]] ** [[Bùrchardztwò]] ** [[Dólnô Brodnica]] ** [[Dzérzãzno]] ** [[Głusëno]] ** [[Górnô Brodnica]] ** [[Grzebiéńcz]] ** [[Grzëbno]] ** [[Kalëska]] ** [[Kamiónka]] ** [[Kòloniô]] ** [[Kosë]] ** [[Kôłpino]] ** [[Łapalëce]] ** [[Mézowò]] ** [[Mirochòwò]] ** [[Nowinczi]] ** [[Nowô Hëta]] ** [[Piéczëska]] ** [[Pikarniô]] ** [[Pòmieczińskô Hëta]] ** [[Prokòwò]] ** [[Rãbòszewò]] ** [[Sëtnô Gòra]] ** [[Sitno]] ** [[Sjónowò]] ** [[Sjónowò Hëta]] ** [[Smãtowò]] ** [[Stajszéwò]] ** [[Starô Hëta]] ** [[Ùcësk]] * [[Gmina Somònino|Somònino]] ** [[Bòrcz]] ** [[Egertowò]] ** [[Gòrãczëno]] ** [[Òstrzëce]] ** [[Pòlëczëno]] ** [[Słôwczi]] ** [[Somònino]] * [[Gmina Serakòjce|Serakòjce]] ** [[Gòwidlëno]] ** [[Królewskô Kamiéńca]] ** [[Łësniewò Serakòwsczé]] ** [[Mòjsz]] ** [[Pùzdrowò]] ** [[Serakòjce]] ** [[Tëchlëno]] ** [[Załkòwò]] * [[Gmina Przedkòwò|Przedkòwò]] ** [[Czeczewò]] ** [[Pòmieczëno]] ** [[Przedkòwò]] ** [[Rãb]] * [[Gmina Stãżëca|Stãżeca]] ** [[Bòrëcëno]] ** [[Gòlëbié]] ** [[Kamińca Szlacheckô]] ** [[Klukòwô Hëta]] ** [[Stãżëca]] ** [[Szimbark]] * [[Gmina Sëlëczëno|Sëlëczëno]] ** [[Mcëszéwice]] ** [[Pòdjazë]] ** [[Sëlëczëno]] ** [[Wãsórë]] * [[Żukòwò]] ''Gard'' * [[Gmina Żukòwò|Żukòwò]] ** [[Banino]] ** [[Bòrkòwò (Gmina Żukòwò)]] ** [[Chwaszczëno]] ** [[Lézno]] ** [[Miszewò]] ** [[Rutczi]] ** [[Tëchómie (Gmina Żukòwò)]] == [[Kòscérsczi kréz]] == === Gminë === * [[Gmina Dzemiónë|Dzemiónë]] ** [[Dzemiónë]] ** [[Kalisz (pòmòrsczé wòjewództwò)|Kalisz]] ** [[Piechòjce]] * [[Gmina Kôrsëno|Kôrsëno]] ** [[Kôrsëno]] ** [[Wiele]] * [[Kòscérzëna]] ''Gard'' * [[Gmina Kòscérzëna|Kòscérzëna]] ** [[Grzëbòwò]] ** [[Jadamòwé]] ** [[Juszczi]] ** [[Loréńc]] ** [[Skòrzewò]] ** [[Wdzëdzé]] ** [[Wąglëkòwice|Wąglëkòwice / Wąglëkòjce]] ** [[Wiôldżi Klincz]] ** [[Wiôldżi Pòdles]] * [[Gmina Lëpùsz|Lëpùsz]] ** [[Lëpùsz]] ** [[Bòrowc]] ** [[Papirniô]] ** [[Czëstô Wòda]] ** [[Sluzô]] ** [[Bałachë]] ** [[Mechòwa]] ** [[Dãbòwa Gòra]] ** [[Zdroje]] ** [[Płoczëczë]] ** [[Zelony Dwór]] * [[Gmina Liniewò|Liniewò]] ** [[Gôrczëno]] ** [[Liniewò]] ** [[Wësëno]] * [[Gmina Nowô Karczma|Nowô Karczma]] ** [[Bãdomino]] ** [[Grabòwò Koscérsczé]] ** [[Lubań (kòscérsczi kréz)|Lubań]] ** [[Nowi Barkòczin]] ** [[Nowô Karczma]] ** [[Rekòwnica]] * [[Gmina Starô Cziszewa|Starô Cziszewa]] ** [[Starô Cziszewa]] ** [[Nowé Pòlaszczi]] ** [[Stôré Pòlaszczi]] == [[Lãbòrsczi kréz]] == === Gminë === * [[Gmina Céwice|Céwice]] ** [[Bùkòwina]] ** [[Céwice]] ** [[Łebùniô]] ** [[&Ograve;skòwò]] ** [[Òsowò]] ** [[Pòpòwò]] == [[Pùcczi kréz]] == === Gminë === * [[Gmina Kòsôkòwò|Kòsôkòwò]] ** [[Kadzëmiérz]] ** [[Dãbògòrzé]] ** [[Kòsôkòwò]] ** [[Mòstë]] ** [[Pògòrzé]] ** [[Rewa]] * [[Gmina Krokòwa|Krokòwa]] ** [[Biôłogóra]] ** [[Dãbczi]] ** [[Gòszczëno]] ** [[Krokòwa]] ** [[Sławòszëno]] ** [[Wierzchùcëno]] ** [[Żarnówc]] * [[Gmina Pùck|Pùck]] ** [[Błądzëkòwò]] ** [[Celbòwò]] ** [[Darżlëbié]] ** [[Domôtowò]] ** [[Gniéżdżewò]] ** [[Łebcz]] ** [[Lesniewò]] ** [[Mechòwò]] ** [[Mierëszëno]] ** [[Mrzeżëno]] ** [[Pôłchòwò]] ** [[Pôłczëno]] ** [[Rzucewo]] ** [[Smólno]] ** [[Starzno]] ** [[Strzelno]] ** [[Swôrzewò]] ** [[Wôrblëniô]] ** [[Żelëstrzewò]] * [[Wiôlgô Wies]] ''Gardzkô gmina'' ** [[Karwiô]] ** [[Òstrowò]] ** [[Chlapòwò]] ** [[Tëpadla]] ** [[Chalëpë]] ** [[Pilëce]] ** [[Rozëft]] == [[Starogardzczi kréz]] == * [[Gmina Bòbòwò]] * [[Gmina Kalëska]] * [[Gmina Lëbichòwò]] * [[Gmina &Ograve;secznô]] * [[Gmina &Ograve;sek]] * [[Gmina Skarszewò]] ** [[Pògòdczi]] * [[Gmina Zbléwò]] == [[Stôłpsczi kréz]] == === Gminë === * [[Gmina Czôrnô Dąbrówka]] ** [[Nożëno]] * [[Gmina Damnica|Damnica]] ** [[Damnica]] ** [[Damno]] * [[Gmina Dãbnica Kaszëbskô|Dãbnica Kaszëbskô]] ** [[Bùdowò]] ** [[Dãbnica Kaszëbskô]] * [[Gmina Główczëce|Główczëce]] ** [[Cecenowò]] ** [[Główczëce]] ** [[Rómno]] ** [[Stowicëno]] * [[Gmina Pòtãgòwò|Pòtãgòwò]] ** [[Łëpawa]] ** [[Pòtãgòwò]] ** [[Skórowò]] * [[Gmina Smôłdzëno|Smôłdzëno]] ** [[Smôłdzëno]] ** [[Wiôlgô Garnô]] == [[Wejrowsczi kréz]] == === Gminë === * [[Gmina Chòczewò|Chòczewò]] ** [[Chòczewò]] * [[Gmina Gniewino|Gniewino]] ** [[Czëmonowò]] ** [[Gniewino]] ** [[Mierzëno]] ** [[Salëno]] * [[Gmina Lëniô|Lëniô]] ** [[Głodnica]] ** [[Lëniô]] ** [[Lewino]] ** [[Niepòczołejce]] ** [[Smażëno]] ** [[Strzépcz]] * [[Gmina Lëzëno|Lëzëno]] ** [[Lëzëno]] ** [[Milwino]] ** [[Barłomino]] * [[Gmina Łãczëce|Łãczëce]] ** [[Bòżépòle Wiôldżé]] ** [[Łãczëce]] ** [[Strzebielëno]] * [[Gmina Szëmôłd|Szëmôłd]] ** [[Bòjano]] ** [[Czelno]] ** [[Kamiéń]] ** [[Kòleczkòwò]] ** [[Łebno]] ** [[Przetoczëno]] ** [[Szëmôłd]] * [[Gmina Wejròwò|Wejròwò]] ** [[Bólszewò]] ** [[Gòscëcëno]] ** [[Gòra]] ** [[Gniewòwò]] ** [[Gòwino]] ** [[Ùstôrbòwò]] ---- ''Je nót przëpòrządkòwac do krézów:'' # [[Sławãcëno]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé wsë| ]] sz2lrlw5kzsps7ozq12283wbr5h35ex 220007 219582 2026-10-20T07:23:47Z Terrus38 14026 Terrus38 przeniós starnã [[Pòmòrsczé wsë]] do [[Pòmòrsczé wse]]: pisënk 219582 wikitext text/x-wiki ''(Je nót doprôcowac ë ùpòrządkòwac)'' =[[Pòmòrsczé wòjewództwò]]= == [[Bëtowsczi kréz]] == === Gminë === * [[Gmina Bòrzëtëchòmié|Bòrzëtëchòmié]] * [[Gmina Bëtowò|Bëtowò]] ** [[Gòstkòwò]] ** [[Niezabëszewò]] ** [[Rekòwò]] ** [[Wiôldżi Pòmësk]] * [[Gmina Czôrnô Dąbrówka|Czôrnô Dąbrówka]] ** [[Bòchòwò]] ** [[Czôrnô Dąbrówka]] ** [[Jaséń]] ** [[Jerzkòjce]] ** [[Kartkòwò]] ** [[Karwno]] ** [[Kleszczińc]] ** [[Kłosë]] ** [[Kòtuszewò]] ** [[Kòzë]] ** [[Mëdlëta]] ** [[Mikrowò]] ** [[Môłé Roczitczi]] ** [[Nożënkò]] ** [[Nożëno]] ** [[Òtnoga]] ** [[Roczicënë]] ** [[Ùnichòwò]] ** [[Wargòwò]] ** [[Wiôldżé Roczitczi]] * [[Gmina Kôłczëgłowë|Kôłczëgłowë]] ** [[Barnowò]] ** [[Górczi]] ** [[Kôłczëgłowë]] * [[Gmina Lëpińce|Lëpińce]] ** [[Bòrowi Młin]] ** [[Bòrzëszkòwë]] ** [[Szlachecczé Brzézno]] ** [[Czedrzejce]] ** [[Lëpińce]] ** [[Prãdzonô]] * [[Gmina Miastkò|Miastkò]] * [[Gmina Parchòwò|Parchòwò]] ** [[Gôłcewò]] ** [[Grabòwò]] ** [[Jómno]] ** [[Nowô Wies]] ** [[Sélczno]] ** [[Soszëca]] ** [[Żukówkò]] * [[Gmina Stëdzéńce|Stëdzéńce]] ** [[Stëdzéńce]] * [[Gmina Trzebielëno|Trzebielëno]] * [[Gmina Tëchòmié|Tëchòmié]] ** [[Trzebiôtczi]] == [[Chònicczi kréz]] == * [[Gmina Brusë|Brusë]] ** [[Brusë]] ** [[Czëczkòwò]] ** [[Kruszëno]] ** [[Lubniô]] ** [[Mãcëkôł]] * [[Gmina Chònice]] ** [[Swòrë]] * [[Gmina Kònarzënë|Kònarzënë]] ** [[Kònarzënë]] ** [[Zelonô Chòcëna]] == [[Człochòwsczi kréz]] == * [[Gmina Kòczała|Kòczała]] ** [[Kòczała]] * [[Gmina Przechlewò|Przechlewò]] ** [[Przechlewò]] ** [[Sãpòlno]] ** [[Szczëtno (pòmòrsczé wòjewództwò)|Szczëtno]] == [[Dërszewsczi kréz]] == * [[Bòrkòwò]] * [[Subkòwë]] == [[Gduńsczi kréz]] == === Gminë === * [[Gmina Cedrë Wiôldżé|Cedrë Wiôldżé]] * [[Gmina Kôlbùdë|Kôlbùdë]] *''([[Pruszcz|Pruszcz Gduńsczi]] - Gard) '' * [[Gmina Pruszcz Gduńsczi|Pruszcz Gduńsczi]] ** [[Juszkòwò]] * [[Gmina Przëwidz|Przëwidz]] ** [[Sztãgwôłd]] ** [[Przëwidz]] ** [[Przëwidzkô Nowô Wies]] * [[Gmina Pszczółczi|Pszczółczi]] ** [[Pszczółczi]] * [[Gmina Sëchi Dąb|Sëchi Dąb]] * [[Gmina Trąbczi Wiôldżé|Trąbczi Wiôldżé]] == [[Kartësczi kréz]] == === Gminë === * [[Gmina Chmielno|Chmielno]] ** [[Bòrzestowò]] ** [[Bòrzestowskô Hëta]] ** [[Ceszenié]] ** [[Chmielno]] ** [[Chmielónkò]] ** [[Gôrcz]] ** [[Kòżëczkòwò]] ** [[Lãpa]] ** [[Łątczińskô Hëta]] ** [[Miechùcëno]] ** [[Przewóz]] ** [[Reskòwò]] ** [[Sznërczi]] ** [[Zôwòrë]] * [[Kartuzë]] ''Gard '' * [[Gmina Kartuzë|Kartuzë]] ** [[Bãccz]] ** [[Bòrowô]] ** [[Bùrchardztwò]] ** [[Dólnô Brodnica]] ** [[Dzérzãzno]] ** [[Głusëno]] ** [[Górnô Brodnica]] ** [[Grzebiéńcz]] ** [[Grzëbno]] ** [[Kalëska]] ** [[Kamiónka]] ** [[Kòloniô]] ** [[Kosë]] ** [[Kôłpino]] ** [[Łapalëce]] ** [[Mézowò]] ** [[Mirochòwò]] ** [[Nowinczi]] ** [[Nowô Hëta]] ** [[Piéczëska]] ** [[Pikarniô]] ** [[Pòmieczińskô Hëta]] ** [[Prokòwò]] ** [[Rãbòszewò]] ** [[Sëtnô Gòra]] ** [[Sitno]] ** [[Sjónowò]] ** [[Sjónowò Hëta]] ** [[Smãtowò]] ** [[Stajszéwò]] ** [[Starô Hëta]] ** [[Ùcësk]] * [[Gmina Somònino|Somònino]] ** [[Bòrcz]] ** [[Egertowò]] ** [[Gòrãczëno]] ** [[Òstrzëce]] ** [[Pòlëczëno]] ** [[Słôwczi]] ** [[Somònino]] * [[Gmina Serakòjce|Serakòjce]] ** [[Gòwidlëno]] ** [[Królewskô Kamiéńca]] ** [[Łësniewò Serakòwsczé]] ** [[Mòjsz]] ** [[Pùzdrowò]] ** [[Serakòjce]] ** [[Tëchlëno]] ** [[Załkòwò]] * [[Gmina Przedkòwò|Przedkòwò]] ** [[Czeczewò]] ** [[Pòmieczëno]] ** [[Przedkòwò]] ** [[Rãb]] * [[Gmina Stãżëca|Stãżeca]] ** [[Bòrëcëno]] ** [[Gòlëbié]] ** [[Kamińca Szlacheckô]] ** [[Klukòwô Hëta]] ** [[Stãżëca]] ** [[Szimbark]] * [[Gmina Sëlëczëno|Sëlëczëno]] ** [[Mcëszéwice]] ** [[Pòdjazë]] ** [[Sëlëczëno]] ** [[Wãsórë]] * [[Żukòwò]] ''Gard'' * [[Gmina Żukòwò|Żukòwò]] ** [[Banino]] ** [[Bòrkòwò (Gmina Żukòwò)]] ** [[Chwaszczëno]] ** [[Lézno]] ** [[Miszewò]] ** [[Rutczi]] ** [[Tëchómie (Gmina Żukòwò)]] == [[Kòscérsczi kréz]] == === Gminë === * [[Gmina Dzemiónë|Dzemiónë]] ** [[Dzemiónë]] ** [[Kalisz (pòmòrsczé wòjewództwò)|Kalisz]] ** [[Piechòjce]] * [[Gmina Kôrsëno|Kôrsëno]] ** [[Kôrsëno]] ** [[Wiele]] * [[Kòscérzëna]] ''Gard'' * [[Gmina Kòscérzëna|Kòscérzëna]] ** [[Grzëbòwò]] ** [[Jadamòwé]] ** [[Juszczi]] ** [[Loréńc]] ** [[Skòrzewò]] ** [[Wdzëdzé]] ** [[Wąglëkòwice|Wąglëkòwice / Wąglëkòjce]] ** [[Wiôldżi Klincz]] ** [[Wiôldżi Pòdles]] * [[Gmina Lëpùsz|Lëpùsz]] ** [[Lëpùsz]] ** [[Bòrowc]] ** [[Papirniô]] ** [[Czëstô Wòda]] ** [[Sluzô]] ** [[Bałachë]] ** [[Mechòwa]] ** [[Dãbòwa Gòra]] ** [[Zdroje]] ** [[Płoczëczë]] ** [[Zelony Dwór]] * [[Gmina Liniewò|Liniewò]] ** [[Gôrczëno]] ** [[Liniewò]] ** [[Wësëno]] * [[Gmina Nowô Karczma|Nowô Karczma]] ** [[Bãdomino]] ** [[Grabòwò Koscérsczé]] ** [[Lubań (kòscérsczi kréz)|Lubań]] ** [[Nowi Barkòczin]] ** [[Nowô Karczma]] ** [[Rekòwnica]] * [[Gmina Starô Cziszewa|Starô Cziszewa]] ** [[Starô Cziszewa]] ** [[Nowé Pòlaszczi]] ** [[Stôré Pòlaszczi]] == [[Lãbòrsczi kréz]] == === Gminë === * [[Gmina Céwice|Céwice]] ** [[Bùkòwina]] ** [[Céwice]] ** [[Łebùniô]] ** [[&Ograve;skòwò]] ** [[Òsowò]] ** [[Pòpòwò]] == [[Pùcczi kréz]] == === Gminë === * [[Gmina Kòsôkòwò|Kòsôkòwò]] ** [[Kadzëmiérz]] ** [[Dãbògòrzé]] ** [[Kòsôkòwò]] ** [[Mòstë]] ** [[Pògòrzé]] ** [[Rewa]] * [[Gmina Krokòwa|Krokòwa]] ** [[Biôłogóra]] ** [[Dãbczi]] ** [[Gòszczëno]] ** [[Krokòwa]] ** [[Sławòszëno]] ** [[Wierzchùcëno]] ** [[Żarnówc]] * [[Gmina Pùck|Pùck]] ** [[Błądzëkòwò]] ** [[Celbòwò]] ** [[Darżlëbié]] ** [[Domôtowò]] ** [[Gniéżdżewò]] ** [[Łebcz]] ** [[Lesniewò]] ** [[Mechòwò]] ** [[Mierëszëno]] ** [[Mrzeżëno]] ** [[Pôłchòwò]] ** [[Pôłczëno]] ** [[Rzucewo]] ** [[Smólno]] ** [[Starzno]] ** [[Strzelno]] ** [[Swôrzewò]] ** [[Wôrblëniô]] ** [[Żelëstrzewò]] * [[Wiôlgô Wies]] ''Gardzkô gmina'' ** [[Karwiô]] ** [[Òstrowò]] ** [[Chlapòwò]] ** [[Tëpadla]] ** [[Chalëpë]] ** [[Pilëce]] ** [[Rozëft]] == [[Starogardzczi kréz]] == * [[Gmina Bòbòwò]] * [[Gmina Kalëska]] * [[Gmina Lëbichòwò]] * [[Gmina &Ograve;secznô]] * [[Gmina &Ograve;sek]] * [[Gmina Skarszewò]] ** [[Pògòdczi]] * [[Gmina Zbléwò]] == [[Stôłpsczi kréz]] == === Gminë === * [[Gmina Czôrnô Dąbrówka]] ** [[Nożëno]] * [[Gmina Damnica|Damnica]] ** [[Damnica]] ** [[Damno]] * [[Gmina Dãbnica Kaszëbskô|Dãbnica Kaszëbskô]] ** [[Bùdowò]] ** [[Dãbnica Kaszëbskô]] * [[Gmina Główczëce|Główczëce]] ** [[Cecenowò]] ** [[Główczëce]] ** [[Rómno]] ** [[Stowicëno]] * [[Gmina Pòtãgòwò|Pòtãgòwò]] ** [[Łëpawa]] ** [[Pòtãgòwò]] ** [[Skórowò]] * [[Gmina Smôłdzëno|Smôłdzëno]] ** [[Smôłdzëno]] ** [[Wiôlgô Garnô]] == [[Wejrowsczi kréz]] == === Gminë === * [[Gmina Chòczewò|Chòczewò]] ** [[Chòczewò]] * [[Gmina Gniewino|Gniewino]] ** [[Czëmonowò]] ** [[Gniewino]] ** [[Mierzëno]] ** [[Salëno]] * [[Gmina Lëniô|Lëniô]] ** [[Głodnica]] ** [[Lëniô]] ** [[Lewino]] ** [[Niepòczołejce]] ** [[Smażëno]] ** [[Strzépcz]] * [[Gmina Lëzëno|Lëzëno]] ** [[Lëzëno]] ** [[Milwino]] ** [[Barłomino]] * [[Gmina Łãczëce|Łãczëce]] ** [[Bòżépòle Wiôldżé]] ** [[Łãczëce]] ** [[Strzebielëno]] * [[Gmina Szëmôłd|Szëmôłd]] ** [[Bòjano]] ** [[Czelno]] ** [[Kamiéń]] ** [[Kòleczkòwò]] ** [[Łebno]] ** [[Przetoczëno]] ** [[Szëmôłd]] * [[Gmina Wejròwò|Wejròwò]] ** [[Bólszewò]] ** [[Gòscëcëno]] ** [[Gòra]] ** [[Gniewòwò]] ** [[Gòwino]] ** [[Ùstôrbòwò]] ---- ''Je nót przëpòrządkòwac do krézów:'' # [[Sławãcëno]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé wsë| ]] sz2lrlw5kzsps7ozq12283wbr5h35ex Pòmòrsczé gardë ë wsë 0 2621 220021 219413 2026-10-20T07:28:23Z Terrus38 14026 jistnieją dwie apartné stronë, [[Pòmòrsczé gardë]] i [[Pòmòrsczé wse]]; pisënk 220021 wikitext text/x-wiki {{ADR|jistnieją dwie apartné stronë, [[Pòmòrsczé gardë]] i [[Pòmòrsczé wse]]; pisënk}} a2jqec001tvgv9i6qlop9ubx03hbur8 Diskùsëjô:Pòmòrsczé wse 1 2673 220009 18694 2026-10-20T07:23:48Z Terrus38 14026 Terrus38 przeniós starnã [[Diskùsëjô:Pòmòrsczé wsë]] do [[Diskùsëjô:Pòmòrsczé wse]]: pisënk 18694 wikitext text/x-wiki == Dzelnota == Witóm! <br>Mëszlã, że je nót na dzelnotã zrëchtowac nie le blós wedle krézów. Bënë krézów trza bãdzé dodac gminë ë tam dopiérze wsé. Tak bãdze to czëtne - czãsto je tak, że to dô ju w pòmòrsczim wòjewództwie dwie (abò ë wicy) wsów ò tim samim mionie. <br>Jaczi je na to waji pòzdrzatk? <br> Pòzdrówczi Mark --[[Brëkòwnik:Kaszeba|Kaszeba]] 21:11, 16 séwnika 2005 (CEST) :Pòdzélënk wedle krézów to je minimum. Czë bënë jednégò krézu to mòże dac cziles wsów z taczim sómim mionã? Mòże jo. <br> :Jesz terô pòdzélënk wedle krézów sã dobrze sprôwdzywô, bò mómë baro niewiele wsów. Pózni mòżnabë gwësno dodac gminë. Tej równak wierã bëłobë nót pòmëslëc ò nowim fòrmace tabelów, cobë z tegò nie wëszła lësta skrolowónô na 10 kilométrów. :Tak ë wspak, pierwi je nót ùpòrządkòwac to co je na dole starnë. Pzdr, [[Brëkòwnik:Tuvok|Tuvok]] 22:19, 16 séwnika 2005 (CEST) :: No jo, blós to je dlô mie ë tak baro chaoticzné. Narobic sã je mòżno doch wiédno :-). Logiczno bë bëło dac wprzód Kréze ë bënë gminne wsé. Ale czej môsz tëli czasu bë to co je zortowac, to rób. --[[Brëkòwnik:Kaszeba|Kaszeba]] 22:50, 16 séwnika 2005 (CEST) ==Charnowo== Przepraszam, że nie Kaszubsku, czy nie orientujecie jaka jest Kaszubska nazwa miejscowości Charnowo koło Ustki?? [[:pl:Wikipedysta:Drozdp|Drozdp]] [[:pl:Dyskusja_Wikipedysty:Drozdp|Dyskusja]] mymvdnqqthhp7hvzc8mvh372tbvp54q Nomeansno 0 2699 219830 218947 2026-10-19T19:09:15Z Iketsi 3254 To òstało przeniosłé z kategòrie [[Kategòriô:Przeczerowania|Przeczerowania]] do kategòrie [[Kategòriô:Przeczerowania do ùrëchtowaniô|Przeczerowania do ùrëchtowaniô]] za pòmòcą gadżetu [[c:Help:Gadget-Cat-a-lot/csb|Cat-a-lot]] 219830 wikitext text/x-wiki #redirect [[No Means No]] [[Kategòrëjô:Przeczerowania do ùrëchtowaniô]] gtuqu81gberaegmvrauis20b4yza2yw Ząbkowice Szląscze 0 2758 219558 219458 2026-10-19T12:50:13Z Terrus38 14026 Usunięto przekierowanie do [[Ząbkowice Szląsczé]] 219558 wikitext text/x-wiki {{ADR|pisënk}} 4f2zqce1d18i5a6fp5gvl9vttadg2j5 Berlin 0 2913 219666 219451 2026-10-19T16:27:26Z Terrus38 14026 219666 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Berlëno]] [[Kategòrëjô:Przeczerowania z jinégò jãzëka/de]] tcgh0cqiamlt5mf5nryat2t9byldhwx Pòrénkòwô Pòmòrskô 0 2990 219567 204011 2026-10-19T12:52:53Z Terrus38 14026 219567 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Pommerellen Slavische Völker bis 1125.jpg|mały|Pòmòrskô, a w ni "Caszubia" [[Kaszëbskô]] do 1125 r.]] [[Òbrôzk:Zwantepolc.png|mały|120px|Sztãpel [[Swiãtopôłk II|Swiãtopôłka II]]]] [[Òbrôzk:Gdunsk_5.jpg|mały|Katédra w Òlëwie, môl pòchòwaniô ksyżeców Pòrénkòwi Pòmòrsczi]] [[Òbrôzk:Karta_pomorsczich_regionow.png|mały|320px|Pòmòrsczé regionë]] '''Pòrénkòwô Pòmòrskô''', zwónô téż '''Gduńsczim Pòmòrzã''' ({{jãz.|pl}} ''Pomorze Gdańskie'', {{jãz.|de}} ''Westpreußen, Pommerellen'') – òkòma [[Zôpadnô Pòmòrskô|Zôpadny Pòmòrsczi]] jednym z dwùch wiôldżich historëcznëch regionów w [[Pòmòrskô|Pòmòrsce]]. W strzédnowiekù mô sã wësztôłconé pòdzélënk na Pòrénkòwą Pòmòrską ze stolëcą w Gduńskù ôs [[Zôpadnô Pòmòrskô|Zôpadną Pòmòrską]] ze stolëcą w Sztetënie. Nen pòdzélënk je sparłãczony z pòliticznyma kawlama nëch òbéńdów: w historëji Pòrénkòwi Pòmòrsczi je widzec wikszé pòlsczé wpłiwë, zato w Zôpadny Pòmòrsce nôpierwi wikszé tendencëje do samòstójnoscë a pózni wikszé miemiecczé wpłiwë. Òbéńda w òkòlim gardów [[Lãbórg]] ë [[Bëtowò]] mô dosc skòmplikòwóną historëjã ë czile razë zmienia przënôleżnosc, tak tej grãdo je ją definitiwno zarechòwac do Pòrénkòwi abò Zôpadny Pòmòrsczi. Òd [[1999]] rokù [[Lãbòrzkò-bëtowskô Zemia]] administracëjno pòdlégô pòd Gduńsk. We wczasnym strzédnowiekù Pòrénkòwô Pòmòrskô zamieszkónô bëła przez [[Pòmòrzani|Pòmòrzanów]], chtërnëch òtrokama są dzysészi [[Kaszëbi]]. Òd pòrénkù sąsadowelë òni z [[Prësowie|Prësama]], a greńcą bëła rzéka [[Wisła]]. Òd pôłniégò, dze greńczną rzéką bëła [[Notec]], Pòmòrzani sąsadowelë z [[Pòlsczé plemiona|pòlsczima plemionama]]. Do nôwôżniészëch gardów Pòmòrzanów na pôłniowi greńcë słëchałë [[Wëszogard]] (w òkòlim dzysdniowégò [[Fordon]]u) ë [[Nakło]]. Aktualno zacht dzél Pòrénkòwi Pòmòrsczi je w [[Pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]], a môłi skrôwk w [[Kùjawskô-pòmòrsczé wòjewództwò|kùjawskò-pòmòrsczim wòjewództwie]]. Nôwikszima gardama są: [[Gduńsk]], [[Gdiniô]], [[Dërszewò]], [[Starogarda]], [[Wejrowò]]. == Òbaczë téż == * [[Pòmòrskô]] * [[Zôpadnô Pòmòrskô]] * [[Lãbòrzkò-bëtowskô Zemia]] * [[Kaszëbskô]] * [[Kòcéwskô]] * [[Gduńsk]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrskô]] 9pnrkv15hh9m5gm2p25t372p943i974 219650 219567 2026-10-19T16:17:35Z Terrus38 14026 219650 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Pommerellen Slavische Völker bis 1125.jpg|mały|Pòmòrskô, a w ni "Caszubia" [[Kaszëbskô]] do 1125 r.]] [[Òbrôzk:Zwantepolc.png|mały|120px|Sztãpel [[Swiãtopôłk II|Swiãtopôłka II]]]] [[Òbrôzk:Gdunsk_5.jpg|mały|Katédra w Òlëwie, môl pòchòwaniô ksyżeców Pòrénkòwi Pòmòrsczi]] [[Òbrôzk:Karta_pomorsczich_regionow.png|mały|320px|Pòmòrsczé regionë]] '''Pòrénkòwô Pòmòrskô''', zwónô téż '''Gduńsczim Pòmòrzã''' ({{jãz.|pl}} ''Pomorze Gdańskie'', {{jãz.|de}} ''Westpreußen, Pommerellen'') – òkòma [[Zôpadnô Pòmòrskô|Zôpadny Pòmòrsczi]] jednym z dwùch wiôldżich historëcznëch regionów w [[Pòmòrskô|Pòmòrsce]]. W strzédnowiekù mô sã wësztôłconé pòdzélënk na Pòrénkòwą Pòmòrską ze stolëcą w Gduńskù ôs [[Zôpadnô Pòmòrskô|Zôpadną Pòmòrską]] ze stolëcą w Sztetënie. Nen pòdzélënk je sparłãczony z pòliticznyma kawlama nëch òbéńdów: w historëji Pòrénkòwi Pòmòrsczi je widzec wikszé pòlsczé wpłiwë, zato w Zôpadny Pòmòrsce nôpierwi wikszé tendencëje do samòstójnoscë a pózni wikszé miemiecczé wpłiwë. Òbéńda w òkòlim gardów [[Lãbórg]] ë [[Bëtowò]] mô dosc skòmplikòwóną historëjã ë czile razë zmienia przënôleżnosc, tak tej grãdo je ją definitiwno zarechòwac do Pòrénkòwi abò Zôpadny Pòmòrsczi. Òd [[1999]] rokù [[Lãbòrzkò-bëtowskô Zemia]] administracëjno pòdlégô pòd Gduńsk. We wczasnym strzédnowiekù Pòrénkòwô Pòmòrskô zamieszkónô bëła przez [[Pòmòrzani|Pòmòrzanów]], chtërnëch òtrokama są dzysészi [[Kaszëbi]]. Òd pòrénkù sąsadowelë òni z [[Prësowie|Prësama]], a greńcą bëła rzéka [[Wisła]]. Òd pôłniégò, dze greńczną rzéką bëła [[Notec]], Pòmòrzani sąsadowelë z [[Pòlsczé plemiona|pòlsczima plemionama]]. Do nôwôżniészëch gardów Pòmòrzanów na pôłniowi greńcë słëchałë [[Wëszogard]] (w òkòlim dzysdniowégò [[Fordon]]u) ë [[Nakło]]. Aktualno zacht dzél Pòrénkòwi Pòmòrsczi je w [[Pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]], a môłi skrôwk w [[Kùjawskò-pòmòrsczé wòjewództwò|kùjawskò-pòmòrsczim wòjewództwie]]. Nôwikszima gardama są: [[Gduńsk]], [[Gdiniô]], [[Dërszewò]], [[Starogarda]], [[Wejrowò]]. == Òbaczë téż == * [[Pòmòrskô]] * [[Zôpadnô Pòmòrskô]] * [[Lãbòrzkò-bëtowskô Zemia]] * [[Kaszëbskô]] * [[Kòcéwskô]] * [[Gduńsk]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrskô]] jska5j22sbqr1sg9cwpeo4ao997bkmi Słowianie 0 3077 219617 216558 2026-10-19T16:05:25Z Terrus38 14026 219617 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Slavic europe (Kosovo shaded).svg|mały|Słowianie]] '''Słowianie''' to nôwikszé etnicznie ë jãzëkòwò karno lëdzy w [[Eùropa|Eùropie]], mieszkającé w pòrénkòwim ë westrzédnym dzélu negò [[kòntinent|kòntinentu]]. Do Słowianów rechùje sã: [[Biôłoruscë|Biôłorusków]], [[Bòszniôcë|Bòszniôków]], [[Bùłgarzë|Bùlgarów]], [[Chòrwacë|Chòrwatów]], [[Czôrnogórcë|Czôrnogórców]], [[Czeszë|Czechów]], [[Kaszëbi|Kaszëbów]], [[Łemkòwie|Łemków]], [[Łużëczanie|Łużëczón]], [[Macedóńczicë|Macedóńczików]], [[Pòlôszë|Pòlôchów]], [[Ruscë|Rusków]], [[Serbòwie|Serbów]], [[Słowôcë|Słowôków]], [[Słoweńcë|Słoweńców]] ë [[Ùkrajińcë|Ùkrajińców]] a wicy jak 140 mniészich [[Słowiańsczé plemiona|karnów]]. Slôde bëłë téż jinszé karna Słowianów: * [[Dacczi Słowiónie]] * [[Panóńsczi Słowianie]] * [[Pòłabsczi Słowianie]] Wiôldżé rozcygnienié Słowianów zawôżëło na wëapartnieniu trzech [[słowiańsczé jãzëczi|jãzëkòwëch]] karnów: * [[Zôpadnosłowiańsczé jãzëczi|Zôpadnëch Słowianów]] * [[Pòrénkòwòsłowiańsczé jãzëczi|Pòrénkòwëch Słowianów]] * [[Pôłniowòsłowiańsczé jãzëczi|Pôłniowëch Słowianów]] == Pòchòdzenié miona Słowianów == Pòchòdzenié słowa ''Słowianie'' wcyg je kòntrowersyjné. Pierszé zmiónczi ò Słowianach pòd tim mionã są z VI s. No słowò pisóné bëło rozmajice: ''Sklabenoi, Sklauenoi, Sklabinoi'' – w bizantińsczi [[Greckô|Grecëji]] a ''Sclaueni, Sclauini, Sthlaueni'' – w łacëznie. Nôstarszi dokùment napisóny w słowiańsczi mòwie je z IX s. ë brëkùje słowò ''slověne''. Jak widzec sami Słowianie jakò pierszi samozwãk brëkòwalë "o", w môl "a" jakno bëło w grecczim czë łacëznie. W lëdowi etimòlogii parłãczi sã to miono ze słowama ''słôwa'' ôs ''słowo''. A wic ''slověne'' mògłò bë znaczëc "lëdze, chtërny gôdają (tim samim jãzëkã)", to je lëdze, chtërny mògą sã rozmiôc, procëmno do słówiańsczégò słowa dlô nie-Słowianów, ''nemec'', co òznôczac mòże "niemi człowiek" czë ''nie më'' (nie Słowiana, nie gôdającë jãzëkã słowiańsczim). Niechtërny lingwiscë są ti dbë, że ne teòrëje są zmiłkòwé. Są wic dwie jinszé teòrëje dlô pòchòdzeniô negò miona. Wedle pierszi, pòchòdzy z protoindoeùropejsczégò ''*slauos'' ("nôród"), òb. grecczie λαος ("nôród"). Wedle drëdzi teòrëji słowo to pòchòdzy òd miona rzéczi. Zmiłkòwe etimòlogije, òsoblëwie widzałé w nôrodowòsocjalistny propagandze, wëcygałë no miono òd {{jãz.|la}} "sclavus" co òznôczô "niewòlnik". Wedle wielu ùczałëch słowo ''sclavus'' ({{jãz.|de}} ''sklavus'', {{jãz.|en}} ''slave'') pòchòdzy òd miona Słowiónów, ale jinszi są ti dbë, że pòspòdlém je grecczé słowo, chtërne òznôczô "wòjnowô rabczëna". == Hipòtézë pòchòdzënkù Słowianów == Jakò jãzëkòwô zrzesznica wëapartnilë sã kòl pòłòwë I tësąclata n.e. z bôłto-słowiańsczégò jãzëkòwëgò karna. Déruje sztrid ò jich pòchòdzënk, wedle rozmajitëch ùjimniãcë pierwòszné sedzbë Słowianów ùmôlëwô sã: * na môlu [[Pòlskô|Pòlsczi]], abò téż na [[Wòłyń|Wòłini]]u ë [[Pòdole|Pòdolu]] (aùtochtonowé ùjimniãcé Kostrzewskiego ë Mańczaka) ** Analëza DNA (Y HG3) zeswiôdczô aùtochtonowi abò zôpadny pòchòdzënk Słowianów (atlanticczé ùjimniącé) ** Slédné antropòlogiczné badérowania (robioné w latach [[2002]] – [[2004]] na Ùniwersitece jim. Adama Mickiewicza) ò stãpniu antropòlogicznégò zjinaczeniô lëdzczich pòpùlacëji mieszkającëch w dorzéczniu [[Òdra|Òdrë]] ë [[Wisła|Wisłë]] w cządze rzimsczich cësków ë we wczasnym strzédnowiekù pòkôzëją nã prôwdzëwòtã aùtochtonowégò ùjimniãcô. * na Westrzédnym Pòdnieprzu (midze [[Kijów|Kijowem]] a [[Mòhëlów|Mòhylowem]] (allochtonowé ùjimniãcé Godłowskiego), * midzë [[Wòłgô|Wôłgą]] a [[Ùral|Ùralã]], dali òb 100 lat jak w pùnkce 2. (ùjimniãce Czupkiewicza), * nad Aralsczim jezerã (do kòl 350 n.e.), dali napadlë [[Eùropa|Eùropã]] jakò [[Hunowie]] (ùjimniãcé Bańkowskiego), * wedle Gołąba ** pratatczëzna w górnym dorzéczniu [[Don]]a do 1000 p.n.e., ** pòbëcé nad westrzédnym [[Dniepr|Dnieprã]], ** pò najezdze [[Scëtowie|Scëtów]] (700 p.n.e.) òd Òdrë pò Don, * wedle ùjimniãca Martynowa: ** prasłowiańsczi cząd w zôpadnym dzélu môlu Bôłtów (XII s. p.n.e.), ** nacëskanie italsczégò substratu, pòwstanié łużëcczi kùlturë, ** prasłowiańsczi cząd: nacëskanie irańsczé (V s. p.n.e.), ** zwënégòwanié zôpadny garnicë na Òdrze (V-III s. p.n.e.), ** łączba z [[Celtowie|Celatama]] w òkòlim [[Wrocław]]ia (III s. p.n.e.), ** pòczątczi naji erë: rozcygnienié słowiańsczi òbéndë pò [[Prypeć]]. * wedle Turbaczowa: ** pratatczëzna Słowianów nad westrzédnym Dunajã. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Słowianie| ]] m3vsgsy3i8q754fy1ixggbxuqh028vd 219633 219617 2026-10-19T16:12:01Z Terrus38 14026 219633 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Slavic europe (Kosovo shaded).svg|mały|Słowianie]] '''Słowianie''' to nôwikszé etnicznie ë jãzëkòwò karno lëdzy w [[Eùropa|Eùropie]], mieszkającé w pòrénkòwim ë westrzédnym dzélu negò [[kòntinent|kòntinentu]]. Do Słowianów rechùje sã: [[Biôłoruscë|Biôłorusków]], [[Bòszniôcë|Bòszniôków]], [[Bùłgarzë|Bùlgarów]], [[Chòrwacë|Chòrwatów]], [[Czôrnogórcë|Czôrnogórców]], [[Czeszë|Czechów]], [[Kaszëbi|Kaszëbów]], [[Łemkòwie|Łemków]], [[Łużëczanie|Łużëczón]], [[Macedóńczicë|Macedóńczików]], [[Pòlôszë|Pòlôchów]], [[Ruscë|Rusków]], [[Serbòwie|Serbów]], [[Słowôcë|Słowôków]], [[Słoweńcë|Słoweńców]] ë [[Ùkrajińcë|Ùkrajińców]] a wicy jak 140 mniészich [[Słowiańsczé plemiona|karnów]]. Slôde bëłë téż jinszé karna Słowianów: * [[Dacczi Słowianie]] * [[Panóńsczi Słowianie]] * [[Pòłabsczi Słowianie]] Wiôldżé rozcygnienié Słowianów zawôżëło na wëapartnieniu trzech [[słowiańsczé jãzëczi|jãzëkòwëch]] karnów: * [[Zôpadnosłowiańsczé jãzëczi|Zôpadnëch Słowianów]] * [[Pòrénkòwòsłowiańsczé jãzëczi|Pòrénkòwëch Słowianów]] * [[Pôłniowòsłowiańsczé jãzëczi|Pôłniowëch Słowianów]] == Pòchòdzenié miona Słowianów == Pòchòdzenié słowa ''Słowianie'' wcyg je kòntrowersyjné. Pierszé zmiónczi ò Słowianach pòd tim mionã są z VI s. No słowò pisóné bëło rozmajice: ''Sklabenoi, Sklauenoi, Sklabinoi'' – w bizantińsczi [[Greckô|Grecëji]] a ''Sclaueni, Sclauini, Sthlaueni'' – w łacëznie. Nôstarszi dokùment napisóny w słowiańsczi mòwie je z IX s. ë brëkùje słowò ''slověne''. Jak widzec sami Słowianie jakò pierszi samozwãk brëkòwalë "o", w môl "a" jakno bëło w grecczim czë łacëznie. W lëdowi etimòlogii parłãczi sã to miono ze słowama ''słôwa'' ôs ''słowo''. A wic ''slověne'' mògłò bë znaczëc "lëdze, chtërny gôdają (tim samim jãzëkã)", to je lëdze, chtërny mògą sã rozmiôc, procëmno do słówiańsczégò słowa dlô nie-Słowianów, ''nemec'', co òznôczac mòże "niemi człowiek" czë ''nie më'' (nie Słowiana, nie gôdającë jãzëkã słowiańsczim). Niechtërny lingwiscë są ti dbë, że ne teòrëje są zmiłkòwé. Są wic dwie jinszé teòrëje dlô pòchòdzeniô negò miona. Wedle pierszi, pòchòdzy z protoindoeùropejsczégò ''*slauos'' ("nôród"), òb. grecczie λαος ("nôród"). Wedle drëdzi teòrëji słowo to pòchòdzy òd miona rzéczi. Zmiłkòwe etimòlogije, òsoblëwie widzałé w nôrodowòsocjalistny propagandze, wëcygałë no miono òd {{jãz.|la}} "sclavus" co òznôczô "niewòlnik". Wedle wielu ùczałëch słowo ''sclavus'' ({{jãz.|de}} ''sklavus'', {{jãz.|en}} ''slave'') pòchòdzy òd miona Słowiónów, ale jinszi są ti dbë, że pòspòdlém je grecczé słowo, chtërne òznôczô "wòjnowô rabczëna". == Hipòtézë pòchòdzënkù Słowianów == Jakò jãzëkòwô zrzesznica wëapartnilë sã kòl pòłòwë I tësąclata n.e. z bôłto-słowiańsczégò jãzëkòwëgò karna. Déruje sztrid ò jich pòchòdzënk, wedle rozmajitëch ùjimniãcë pierwòszné sedzbë Słowianów ùmôlëwô sã: * na môlu [[Pòlskô|Pòlsczi]], abò téż na [[Wòłyń|Wòłini]]u ë [[Pòdole|Pòdolu]] (aùtochtonowé ùjimniãcé Kostrzewskiego ë Mańczaka) ** Analëza DNA (Y HG3) zeswiôdczô aùtochtonowi abò zôpadny pòchòdzënk Słowianów (atlanticczé ùjimniącé) ** Slédné antropòlogiczné badérowania (robioné w latach [[2002]] – [[2004]] na Ùniwersitece jim. Adama Mickiewicza) ò stãpniu antropòlogicznégò zjinaczeniô lëdzczich pòpùlacëji mieszkającëch w dorzéczniu [[Òdra|Òdrë]] ë [[Wisła|Wisłë]] w cządze rzimsczich cësków ë we wczasnym strzédnowiekù pòkôzëją nã prôwdzëwòtã aùtochtonowégò ùjimniãcô. * na Westrzédnym Pòdnieprzu (midze [[Kijów|Kijowem]] a [[Mòhëlów|Mòhylowem]] (allochtonowé ùjimniãcé Godłowskiego), * midzë [[Wòłgô|Wôłgą]] a [[Ùral|Ùralã]], dali òb 100 lat jak w pùnkce 2. (ùjimniãce Czupkiewicza), * nad Aralsczim jezerã (do kòl 350 n.e.), dali napadlë [[Eùropa|Eùropã]] jakò [[Hunowie]] (ùjimniãcé Bańkowskiego), * wedle Gołąba ** pratatczëzna w górnym dorzéczniu [[Don]]a do 1000 p.n.e., ** pòbëcé nad westrzédnym [[Dniepr|Dnieprã]], ** pò najezdze [[Scëtowie|Scëtów]] (700 p.n.e.) òd Òdrë pò Don, * wedle ùjimniãca Martynowa: ** prasłowiańsczi cząd w zôpadnym dzélu môlu Bôłtów (XII s. p.n.e.), ** nacëskanie italsczégò substratu, pòwstanié łużëcczi kùlturë, ** prasłowiańsczi cząd: nacëskanie irańsczé (V s. p.n.e.), ** zwënégòwanié zôpadny garnicë na Òdrze (V-III s. p.n.e.), ** łączba z [[Celtowie|Celatama]] w òkòlim [[Wrocław]]ia (III s. p.n.e.), ** pòczątczi naji erë: rozcygnienié słowiańsczi òbéndë pò [[Prypeć]]. * wedle Turbaczowa: ** pratatczëzna Słowianów nad westrzédnym Dunajã. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Słowianie| ]] nrvsgenc7xt1tpednor375y6qrm3p5u Dacczi Słowianie 0 3078 219630 206948 2026-10-19T16:11:25Z Terrus38 14026 Terrus38 przeniós starnã [[Dacczi Słowiónie]] do [[Dacczi Słowianie]]: pisënk, regùlarné alternacje samòzwãków 206948 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} '''Dacczi Słowiónie''' – plemiona słowiańsczé, chtërne w strzédnowiekù òbsydłë môle dzysdniowi [[Rumùńskô|Rumùnsczi]]. Analiza slawizmów w [[rumùńsczi jãzëk|rumùńsczim jãzëkù]] sugeruje, że bëłë krótko skrewniene z plemionama [[Bùlgarë|bùlgarsczimi]] ë [[Macedóne|macedońsczimi]]. Jesz w strzédnowiekù pòddałë sã romanizacëji, a niechtërne mòże bëc, że [[madżarëzacëjô|madżarëzacëji]]. == Lëteratura == * Hanswilhelm Haefs: ''[https://books.google.de/books?id=CUu3kdlzUPMC&hl=de Das goldene Reich der Pamir-Bulgaren an Donau und Wardar].'' 2009, ISBN 9783833423406, s. 221. * Konstantin Jireček: ''[https://books.google.de/books?id=HCmVlwqZIycC&hl=de Geschichte der Bulgaren].'' Textor Verlag, 1977, ISBN 9783938402115, s. 82. * Hrsg.: [[Edgar Hösch]], Karl Nehring, [[Holm Sundhaussen]] ''Lexikon zur Geschichte Südosteuropas'', Böhlau Verlag/UTB, 2004; s. 176 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * https://www.historycy.org/index.php?showtopic=76724 * https://dictionary.sensagent.com/wiki/SLOWIANIE%20DACCY/pl-pl/ {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Słowianie]] hg3qnctdsiulayj31qi46nribq9d1rx Słowiónie dacczi 0 3081 219632 219488 2026-10-19T16:11:43Z Terrus38 14026 Usunięto przekierowanie do [[Dacczi Słowiónie]] 219632 wikitext text/x-wiki {{ADR|pisënk}} 4f2zqce1d18i5a6fp5gvl9vttadg2j5 Słowiónie panóńsczi 0 3082 219845 218378 2026-10-19T19:09:17Z Iketsi 3254 To òstało przeniosłé z kategòrie [[Kategòriô:Przeczerowania|Przeczerowania]] do kategòrie [[Kategòriô:Przeczerowania do ùrëchtowaniô|Przeczerowania do ùrëchtowaniô]] za pòmòcą gadżetu [[c:Help:Gadget-Cat-a-lot/csb|Cat-a-lot]] 219845 wikitext text/x-wiki #PATRZ [[Panóńsczi Słowianie]] [[Kategòrëjô:Przeczerowania do ùrëchtowaniô]] 8q8k2zwfy189f2gn8djt1e4seliro9a 219878 219845 2026-10-19T21:01:46Z Terrus38 14026 Usunięto przekierowanie do [[Panóńsczi Słowianie]] 219878 wikitext text/x-wiki {{ADR|pisënk}} 4f2zqce1d18i5a6fp5gvl9vttadg2j5 Pôłniowosłowiańsczé jãzëczi 0 3095 219627 219369 2026-10-19T16:09:55Z Terrus38 14026 Usunięto przekierowanie do [[Pôłniowòsłowiańsczé jãzëczi]] 219627 wikitext text/x-wiki {{ADR|pisënk}} 4f2zqce1d18i5a6fp5gvl9vttadg2j5 Mionowi dzéń 0 3099 220063 218246 2026-10-20T09:45:26Z Terrus38 14026 220063 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Imieniny-listopad.jpg|mały|]] '''Mionowi dzéń''' (téż ''jimieninë'') – zwëk swiãtecznégò òbchôdzeniô (czasã grzimnégò) dnia swiãtégò (swiãti) abò bògòsławionégò (bògòsławioni) z katolëcczégò kalãdôrza abò jinszégò dnia, zwëkòwò przëpiãtégò do tegò miona. Nen zwëk je òsoblëwie widzały w [[Pòlskô|Pòlsce]] (nieznóny chùdzy na [[Górny Szląsk|Górnym Szląskù]] czë na [[Kaszëbë|Kaszëbach]]), ale téż je w katolëcczich òbéndach {{skr.|np.}} w Bawarji. Mionowi dzéń je òbchôdzony téż w [[Greckô|Grecji]], [[Szwédzkô|Szwecji]], na [[Madżarskô|Madżarsczi]] a czedës w [[Ruskô|Rusczi]]. w Szwecji òficjalną lëstã jimienin wëdôwô Królewskô Szwédzkô Akademijô Ùczbów. Zwëkòwò mionowi dzéń je sparłãczeny z żeczbama szczescégò czë gratulacëjama a téż z przëpòdôwanim roczëznikòwëch dôrënkòw. == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kalãdarium]] 0vdppu8okrbyb4fvj7nc4g0xm5vfyga Jastrë 0 3101 219727 201547 2026-10-19T17:00:27Z Terrus38 14026 219727 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Russian_Resurrection_icon.jpg|mały|[[Prawòsławié|Prawòsławnô]] jastrowô ikona „Zestąpienié do piekłów”]] [[Òbrôzk:The_resurrection_day.jpg|mały]] [[Òbrôzk:Uskrsnja jaja.jpg|mały|Farwné jaja]] '''Jastrë''' – nôstarszé ë nôwôżniészé [[Chrzescëjaństwò|chrzescëjańsczé]] swiãta (króm [[Gòdë|Gòdów]]) ùwdôrzające smierc ë zmartwëchwstanié [[Jezës Christus|Jezësa Christusa]]. Tidzéń wprzódk, chtëren robi cząd wdôrzaniô nôbarżi wôżnëch dlô chrzescëjańsczi wiarë wëdôrzeniów, zwóny je [[Wiôldżi Tidzéń|Wiôldżim Tidzéniem]]. == Rozmajitoscë == Niedzela przed Jastrama to [[Palmòwô Niedzela]]. Tegò dnia swiãcy sã palmë. Stronama stôrim zwëka gbùr jidze do sąsada i letkò bije rózgã i gôdô: Wierzba bije, jô nie bijã. Jastrë zaczinają sã òd Wiôldżégò Czwiôrtkù, czedë w kòscele nie ùżiwô sã zwònów. [[Wiôldżi Czwiôrtk]] dlô Kaszëbów je nôlepszim czasã do sadzeniô roscënów i seniô. We [[Wiôldżi Piãtk]], jinaczi ''Płaczëbóg'', doma robi sã pòrządczi. Dlô Kaszëbów to scësniony pòst, tak mòże jesc sëchi chléb i sëchi bùlwë<ref>[https://web.archive.org/web/20160327143903/http://www.kaszubi.pl/aktualnosci/aktualnosc/id/1039 ''Triduum Paschalne w tradycji kaszubskiej'']</ref>. W [[Wiôlgô Sobota|Wiôlgą Sobotã]] w kòscele swiãcy sã jastrową strawã, rozpôliwô sã òdżin, a swiãcy sã wòda i òdżin. Òdżin òdnëkiwô wszëlejaczi złé i zapewniwô dobri òbrodzaj. Czedës [[Kaszëbi]] wierzelë, że w Jastrë w nocë òsoblëwi mòcë nabiérô wòda i to ùtrzëmùje sã do wschòdu słuńca. Dlôte przed wschòdã słuńca, przed rezurekcyjną Mszą sw., dobrze bëło są ùmëc w rzéce abò strëdze, kò takô wòda mògła cëdowno dzejac. W Jastrową Niedzelã jidzemë na Mszã Sw. rezurekcëjną (''jastrowô witrzniô''). Pierszi dzéń swiãt je dlô familji. [[Jastrowi Pòniedzôłk]] je zwóny dëgusama. Młodi knôpi zelonyma rózgama abò jałówcã dëgùją dzéwczãta. Za dëgòwanié dostôwajã jaja abò kùcha. W pòniedzôłk przëchodô do dzecë [[zajc]], a przënosy farwne jôjka i bómczi. == Pòchòdzenié pòzwë swiãta == [[Kaszëbsczi jãzëk|Kaszëbsczé]] słowò „Jastrë” (równo jak [[Dólnosorbsczi jãzëk|dólnołużicczé]] „Jatšy” i [[Górnosorbsczi jãzëk|górnołużicczé]] „Jutry”) pòchôdô òd pragermańsczégò *austrōn (jaczé òznôczało „swit”, „widnica”) i rzeszi sã z praindoeùropejsczim mòrfemã *aus-, jaczi òznôczôł „swiecëc”. Szlachòwną etimòlogijã mô [[Anielsczi jãzëk|anielsczé]] słowò „Easter” i [[Miemiecczi jãzëk|miemiecczé]] „Ostern”. == Òbaczë téż == * [[Jastrowi Pòniedzôłk]] * [[Skłôdanié żëczbów]] * [[Zajc]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Lëteratura == * T.Czerwińska,A. Pająk,L. Sorn: ''Z kaszëbsczim w szkòle'', Gduńsk 2009. * Róża Ostrowska, Izabella Trojanowska: ''Bedeker Kaszubski'', Gduńsk 1978. * Jan Perszon: ''Na Jastre'', Lublin 1992. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * {{culture.pl |pl=https://culture.pl/pl/artykul/kraszanki-od-zajaca-i-pogrzeb-zuru-wielkanoc-na-kaszubach|pl2=Kraszanki od zająca i pogrzeb żuru. Wielkanoc na Kaszubach|pl-arch=https://archive.li/iJsxe |en=https://culture.pl/en/article/easter-in-kashubia|en2=Easter in Kashubia |ua=https://culture.pl/ua/stattia/krashanky-vid-zaytsya-i-pokhoron-zhureka-velykden-na-kashubshchyni|ua2=Крашанки від зайця і похорон журека. Великдень на Кашубщині |ru=https://culture.pl/ru/article/yayca-v-podarok-ot-zayca-i-pokhorony-zhureka-paskha-v-kashubii|ru2=Яйца в подарок от зайца и похороны журека. Пасха в Кашубии }} * https://mojestrone.com/artykul/jastrow-emtczi-n2254366 * https://mojestrone.com/artykul/festin-z-jastra-n1290877 {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Chrzescëjaństwò]] [[Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura]] esonrk9sqcp9pss3ffvquk1dsuc2qex Słowiańsczé jãzëczi 0 3107 219618 213964 2026-10-19T16:05:37Z Terrus38 14026 219618 wikitext text/x-wiki '''Słowiańsczé jãzëczi''' są grëpą jãzëków w òbéńdzë indoeùropejsczich jãzëków (bôłtosłowiańskô pòdrodzëzna). Mô w se trzë jãzëkòwë karna: [[zôpadnosłowiańsczé jãzëczi|zôpadno-]], [[pòrénkòwòsłowiańsczé jãzëczi|pòrénkòwò-]] ë [[pôłniowòsłowiańsczé jãzëczi|pòłniowòsłowiańsczé]]. Nôstôrszé rãkòpisë ze słowiańsczima tekstama pòchôdają z X s. Do zapisaniô słowiańsczich jãzëków brëkòwóné bëłë abò są alfabétë: [[głagòlica|głagòlicã]], [[cyrëlica|cërëlicã]] ë [[łaceńsczi alfabét|łaceńsczi]] (w môłim dzélu téż [[arabsczi alfabét|arabsczi]]). Słowiańsczé jãzëczi pòchôdają òd prasłowiańsczégò jãzëka dôwnëch [[Słowianie|Słowianów]], chtëren kù resznoce zarabczeniô Słowianów na Bałkany w VI s., rozbił sã na òbéndowé dialektë. == Régòwanié słowiańsczich jãzëków == [[Òbrôzk:Slawische sprachen.png|mały|Słowiańsczé jãzëczi]] :[[indoeùropejsczé jãzëczi]] ::[[bôłtosłowiańsczé jãzëczi]] :::'''słowiańsczé jãzëczi''' (kòl 317 mln) ::::[[zôpadnosłowiańsczé jãzëczi]] (kòl 56 mln) ::::: tzw. lechickô grëpa, czëlë [[lechicczé jãzëczi]] ::::::[[pòłabsczi jãzëk]] † ::::::[[pòmòrsczi jãzëk]] (kòl 50 tys) :::::::[[kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczi]] (kòl 50 tys) :::::::[[słowińsczi jãzëk|słowińsczi]] † ::::::[[pòlsczi jãzëk|pòlsczi]] (kòl 50 mln) ::::::[[sorbsczé jãzëczi]] (kòl 70 tys) :::::::[[dólnosorbsczi jãzëk|dólnosorbsczi]] (kòl 15 tys) :::::::[[górnosorbsczi jãzëk|górnosorbsczi]] (kòl 55 tys) ::::: czesko-słowackô grëpa ::::::[[czesczi jãzëk|czesczi]] (kòl 10 mln) ::::::[[słowacczi jãzëk|słowacczi]] (kòl 5 mln) ::::::[[morawsczi jãzëk|morawsczi]] † ::::::[[jãzëk knaan|knaan]] † ::::[[pôłniowòsłowiańsczé jãzëczi]] (kòl 29 mln) ::::: pòrénkòwé karno (kòl 10 mln) ::::::[[stôro-cerkwiowò-słowiańsczi jãzëk|stôro-cerkwiowò-słowiańsczi (stôrosłowiańsczi)]] † ::::::[[cerkwiowòsłowiańsczi jãzëk|cerkwiowòsłowiańsczi]] †* ::::::[[bùlgarsczi jãzëk|bùlgarsczi]] (kòl 9 mln) :::::::[[Banat-bùlgarsczi jãzëk|banat-bùlgarsczi]] (15 tys) ::::::[[macedońsczi jãzëk|macedońsczi]] (kòl 1,8 mln) ::::: zôpadné karno (ok. 19 mln) ::::::[[sloweńsczi jãzëk|sloweńsczi]] (kòl 2 mln) :::::::[[Prekmùrsczi jãzëk|prekmùrsczi]] (80 tys) :::::::[[Réziansczi jãzëk|réziansczi]] (1500) ::::::[[chòrwacczi jãzëk|chòrwacczi]] (kòl 6,5 mln) :::::::[[hradsczi jãzëk|hradsczi]] (70 tys) :::::::[[molizansczi jãzëk|molizansczi]] (3 tys) ::::::[[bòsniacczi jãzëk|bòsniacczi]] (kòl 2 mln) ::::::[[serbsczi jãzëk|serbsczi]] (kòl 8 mln) ::::[[pòrénkòwòsłowiańsczé jãzëczi]] (kòl 210 mln) ::::::[[Krëwicze|jãzëk Krëwiczów]] † ::::::[[stôrorusczi jãzëk|stôrorusczi]] † ::::::[[stôrobiôłorusczi jãzëk|stôrobiôłorusczi]] † ::::::[[biôłorusczi jãzëk|biôłorusczi]] (kòl 10 mln) ::::::[[rusczi jãzëk|rusczi]] (kòl 160 mln) ::::::[[ùkrajińsczi jãzëk|ùkrajinsczi]] (kòl 40 mln) ::::::[[rusyńsczi jãzëk|rusyńsczi]] ::::[[sztëcznë słowiańsczé jãzëczi]] :::::[[nordowòsłowiańsczé jãzëczi (fikcëjné)]] ::::::[[lydnevi]] ::::::nasika ::::::sievrøsku ::::::slaveni ::::::slavisk ::::::wozgijsczi (vuozgašchai) :::::jine ::::::[[midzësłowiańsczi jãzëk]] :::::::[[glagolica]] :::::::[[mežduslavjanski jezik|mežduslavjanski]] :::::::nowoslowiańsczi jãzëk :::::::[[slovianski]] :::::::sloviosczi ::::::[[proslava]] ::::::[[slovio]] :::::::ruslavsk (szlach jãzëka slovio) '''Òznaczenia''': † - wëmiarłi jãzëk abò dôwnô historëcznô cządnica dzysdniowégò jãzëka †* - dôwny jãzëk, ale ùtrzëmóny zwëkòwò w liturgiji, nôbòżnëch, filozófowëch abò ùczałëch tekstach == Òbaczë téż == * [[Jãzëczi swiata]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Słowiańsczé jãzëczi| ]] hxpsg2p1cmcrsmaq7f51pkgpfjxiaa4 Òpòlsczi wòjewództwò 0 3306 219647 219375 2026-10-19T16:16:36Z Terrus38 14026 Usunięto przekierowanie do [[Òpòlsczé wòjewództwò]] 219647 wikitext text/x-wiki {{ADR|pisënk}} 4f2zqce1d18i5a6fp5gvl9vttadg2j5 Karlstad 0 3392 220070 203442 2026-10-20T09:46:24Z Terrus38 14026 220070 wikitext text/x-wiki '''Karlstad''', gard ë stolëca dzysdniowi [[Szwédzkô|szwédzczi]] prowincëji [[Värmlands län]]. Założëł gò w 1584 rokù ksąże Karl - pózdze szwédzczi król [[Karl IX Szwëdzkô|Karl IX]]. * Wiéchrzëzna:1167 km² * Lëdztwò: 82000 mieszkańców {{stub}} [[Kategòrëjô:Szwédzkô]] q7fzevsn5zt5qc81abtrb6x7xbu1f4l SkinHeads Against Racial Prejudice 0 3393 219839 219157 2026-10-19T19:09:16Z Iketsi 3254 To òstało przeniosłé z kategòrie [[Kategòriô:Przeczerowania|Przeczerowania]] do kategòrie [[Kategòriô:Przeczerowania do ùrëchtowaniô|Przeczerowania do ùrëchtowaniô]] za pòmòcą gadżetu [[c:Help:Gadget-Cat-a-lot/csb|Cat-a-lot]] 219839 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Skinheads Against Racial Prejudice]] [[Kategòrëjô:Przeczerowania do ùrëchtowaniô]] 5mzrai1uebe64vjrvwsztwc5ci4fep6 Linux 0 3407 219741 216438 2026-10-19T17:07:20Z Terrus38 14026 219741 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Linus Torvalds.jpeg|mały|Linus Torvalds, ùsôdzca Linuksa w 2004 rokù]] '''Linux''' (téż GNU/Linux) – [[òperacyjny system]] ë [[Linux (jądro)|jądro]] ({{jãz.|en}} kernel). Zôczątk swòj mô Linux w 1991 rokù, ùsôdzëł gò [[Fińskô|Fina]] [[Linus Torvalds]]. Linux je ùżëczëwóny wedle wòlny licencëji [[GNU General Public License]]. Miono systemë je sparłączeniém słów Linus (òd miona ùsôdzcë) ë òperacyjnégò systemù [[Unix]]. Na [[òperacyjny system]] złożonô je z wielu dzélów ë je rozwijanô przez programistów z całownégò swiata, w tim przez bezzweskòwé òrganizacëje jakno ë priwatné òsobë, jaczé trzëmają tã robòtã jakno hobby. Prakticzno pòwstôwają z tegò [[Linuksowô distribùcëjô|linuksowé distribùcëje]], chtërne dôwają pózdni w zestôwkach z różną [[Soft-wôra|soft-wôrą]] wszelejaczé paczétë. Ùżëcé Linuksa je wieloraczé ë òbjimô w se m.jin brëkùnk jakno [[Desktop|desktopë]], [[Serwe|serwerë]], [[Router|routerë]], w [[Kòmórkòwi telefón|kòmórkòwëch telefónach]], mùltimedialnëch ùrządzeniach ë [[Superkòmpùtr|superkòmpùtrach]]. Rozpòmiónowanié Linuksa je tuwò w różnëch òbjimach baro różné ë tak je òn baro pòpùlarny westrzód serwerów, a jakno desktopë ju nié tak baro. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20210201131902/http://www.linuxcsb.org/ Kaszëbsczé starnë wspiarcô dlô Linuksa] * [http://www.linux.org.pl/ Pòlsczé Karno Brëkòwników Linuksa (PLUG)] * [https://web.archive.org/web/20260412095555/https://osworld.pl/jak-sie-robi-linuksa-po-kaszubsku/ Jak się robi Linuksa po kaszubsku?] * [https://web.archive.org/web/20081115171139/http://linuxcsb.org/oglowe-nowine/poprowczi-do-zopisownika-rkj Pòprôwczi do zôpisownika RKJ] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Linux| ]] [[Kategòrëjô:Òperacjowô systema]] csgsbm1aun5gk6kdq7jfu4hxhicq0b2 Ubuntu Linux 0 3565 219742 219030 2026-10-19T17:07:36Z Terrus38 14026 219742 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Ubuntu-logo-2022.svg|mały|Logòtip]] '''Ubuntu Linux''' – fùlwôrtnô distribùcëjô [[Òperacyjny system|òperacyjnégò systemù]] [[Linux]], namienionô òsoblëwié dlô domôcegò ë biurowégò brëkùnkù. Ji spòdlém jë znónô ze sztabilnotë distribùcëjô [[Debian]], a spònsorowónô je òna bez frimã [[Canonical Ltd.]] Słowò '''ubuntu''' pòchôdô z jãzëków pôłniowò-afrikóńsczich plemión [[Zulu]] ë [[Xhosa]] ë òznôczô człowieczestwò dlô wszëtczich. Przédnym zgrôwã ti distribùcëji je dôwanié brëkòwniką fùlwôrtny ë òtemkłi systemë, jakô je prostô w òbsłëdze ë równoczasno téż sztabilnô ë mòdernô. Ubuntu wëchôdô w regùlarnëch rozstãpach, mòżlëwié co 6 ksãżëców. Wersëjô Ubuntu 7.04 "Feisty Fawn" ùkôza sã we łżekawiace [[2007]] rokù, zamëkô òna ju w se mòżnotą wëbierkù kaszëbsczégò ùstôwù klawiaturë. [[Kaszëbsczi jãzëk]] przistãpny je w dzélu òd wersëji 8.04. Numrë wersëjów òznôczają rok ë ksãżëc w jaczim mô sã nôslédnô ùkôzac ë tak n.p. 7.04 òznôczô tëli, że to wersëjô jakô sã pòkôza w 200'''7''' rokù we łżekwiôce ('''04'''). To dô cziles wariantów ti distribùcëji, jinszëch w brëkùnkù sztandardowégò dlô se graficznégò òkrãżégò, czë paczétów soft-wôrë, jak n.p. [[Kubuntu]], [[Xubuntu]] czë [[Edubuntu]]. Są òne równak ze sobą kòmpatibilné ë je mòżno generalno w kòżdi wersëji brëkòwac kòżdegò graficznegò òkrążą czë [[Soft-wôra|soft-wôrë]]. == Galeriô == <gallery mode="packed" heights=200px> Òbrôzk:Ubuntu_11.04_(csb).png|Ubuntu 11.04 pò kaszëbskù Òbrôzk:Ubuntu 7.04 pre alfa.png|Wëbiérk kaszëbsczi klawiaturë w Ubuntu 7.04 </gallery> == Òbaczë téż == {{Col2 |col1= === Sparłãczoné témë === * [[Ubuntu (filozofiô)]] * [[Kubuntu]] * [[Linux]] |col2= === Linuksowé distribùcëje === {{#categorytree:Linuksowé distribùcëje|hideroot=on|mode=pages}} }} == Bùtnowé lënczi == {{Òficjalnô starna}} {{Commons}} * [http://wiki.ubuntu.com/KashubianTeam Kaszëbsczé karno dolmôczów] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Wòlnô soft-wôra]] [[Kategòrëjô:Linuksowé distribùcëje]] 1vn409n1bwimlut3g8sazpo3bapha0m Linux (jądro) 0 3621 219743 216439 2026-10-19T17:08:10Z Terrus38 14026 219743 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Linux kernel ubiquity.svg|mały|330px|Linux (jądro)]] '''Jądro Linux''' ({{jãz.|en}} ''Linux kernel'') to nôwôżniejszy, [[Wòlnô Soft-wôra|wolny]] dzél juwerny do [[Unix|uniksa]] [[Òperacyjny system|òperacyjny system]] stwòrzony przez [[Linus Torvalds|Linusa Torvaldsa]] w [[1991]] rokù, a dzysô rozwijóny przez wielu programistów z całégò swiata. Na zôczątkù bëło òno ùsôdzoné blós dlô platfòrmë [[Intel 80386]], pózdni òstało równak przeniosłé na wiele jinszëch. Nôwikszy part [[Zdrojowi kòd|kòdu]] napisóny je w [[jãzëk programòwaniô|jãzëkù]] [[C (jãzëk programòwaniô)|C]], z gwësnëma rozcygniącëma [[GNU Compiler Collection|GCC]] ë dodôwkama w [[asembler]]ze. Kòd [[Jądro òperacyjnégò systemù|jądra]] [[Linux|Linuksa]] je ùżëczëwóny wedle licencëji [[GNU General Public License]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://www.kernel.org/ www.kernel.org - The Linux Kernel Archives] * [https://web.archive.org/web/20260412095555/https://osworld.pl/jak-sie-robi-linuksa-po-kaszubsku/ Jak się robi Linuksa po kaszubsku?] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Wòlnô soft-wôra]] [[Kategòrëjô:Linux]] csiqxl7sekusulxqzgmqietthnm97f2 Blag Linux and Gnu 0 3631 219802 218946 2026-10-19T19:09:10Z Iketsi 3254 To òstało przeniosłé z kategòrie [[Kategòriô:Przeczerowania|Przeczerowania]] do kategòrie [[Kategòriô:Przeczerowania do ùrëchtowaniô|Przeczerowania do ùrëchtowaniô]] za pòmòcą gadżetu [[c:Help:Gadget-Cat-a-lot/csb|Cat-a-lot]] 219802 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[BLAG]] [[Kategòrëjô:Przeczerowania do ùrëchtowaniô]] rlqdwn97s50uo9iz8llpas9im4k9sn6 Jennifer López 0 3692 219550 219316 2026-10-19T12:47:47Z Iketsi 3254 {{Do rëmniãcô|[[Jennifer Lopez]]}} 219550 wikitext text/x-wiki {{Do rëmniãcô|[[Jennifer Lopez]]}} l5l0z6vvgh4d9jgw7936hh7i0fw5qss 1764 0 3709 220044 177054 2026-10-20T09:35:43Z Terrus38 14026 220044 wikitext text/x-wiki {{Rok w jinszich kalãdôrzach|1764}} '''1764''' / MDCCLXIV – [[przestãpny rok]], pòczątk chtërnégò przëpôdł na [[niedzela|niedzelã]] pòdług [[Gregòriańsczi kalãdôrz|gregòriańsczégò kalãdôrza]]. Nót je równak pamiãtac, że jaż do [[1929]] w niechtërnëch krajach oficjalno ùżiwóny béł nié gregòriańsczi, a [[juliańsczi kalãdôrz]]. Pòdług [[Juliańsczi kalãdôrz|juliańsczégò kalãdôrza]] pòczątk 1764 rokù przëpôdł na [[czwiôrtk]] i béł to tak samò rok przestãpny. W hewòtnym rokù rozeszłosc juliańsczégò i gregòriańsczégò kalãdôrza wënôszała 11 dni. Je to 1764 rok naszi erë (pò narodzenim [[Jezës Christus|Christusa]]), 764. rok drëdżégò tësąclecô, 64. rok XVIII stolatégò, 4. rok 7-égò dzesãcolecô XVIII stolatégò. === Wëdarzenia === * === Ùrodzëlë sã === *[[19 lëpińca]] – [[Krësztof Celestin Mrągòwiusz]] === Ùmarlë === * <center>'''↓''' '''Gregòriańsczi kalãdôrz na hewòtny rok''' '''↓'''</center> <center>[[1762]] « [[1763]] « '''1764''' » [[1765]] » [[1766]]</center></br> <center>{{Kalãdôrz roczny|7|1|3}}</center> [[Kategòrëjô:XVIII stolaté]] mke4yfnyorwb89wlrt1vk2szttvf5h8 19 lëpińca 0 3738 220045 207656 2026-10-20T09:35:48Z Terrus38 14026 220045 wikitext text/x-wiki {{Kalãdôrzk}} === Swiãta ë ùroczëznë === * [[Mionowi dzéń]] swiãtëją: Tédór === Wëdarzenia === * === Ùrodzëlë sã === * [[1764]] – [[Krësztof Celestin Mrągòwiusz]] === Ùmarlë === * == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Roczëzna}} {{Kalãdarium}} {{Kòntrola}} {{Aùtokat/Kalãdarium/Dzéń}} idfkuo77dk7o0yesw8x0353luht32ys Kùjawskô-pòmòrsczé wòjewództwò 0 3784 219652 219416 2026-10-19T16:18:04Z Terrus38 14026 Usunięto przekierowanie do [[Kùjawskò-pòmòrsczé wòjewództwò]] 219652 wikitext text/x-wiki {{ADR|pisënk}} 4f2zqce1d18i5a6fp5gvl9vttadg2j5 Aptosid 0 3821 219678 195011 2026-10-19T16:35:57Z Terrus38 14026 219678 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Aptosid screenshot 15022011.png|mały|aptosid 2011-01 („Γῆρας“)]] '''aptosid''' (Sidux) to [[linuksowô distribùcëjô]] òpiartô na "niesztabilny" wersëji [[Debian]]a zwóny Sid. Je òna przistąpnô jakno [[LiveCD]] dlô architektùrów [[i686]] ë [[amd64]] z mòżnotą zainstalowaniô ji, dzãka pòmòcny instalacëjny programie, na [[Cwiardi disk|cwiardim diskù]]. Na distribùcëjô pòwsta kòl kùńca [[2006]] rokù, a ji zakłôdôrzama bëlë lëdze co rëchli robilë przë ùdbie [[Kanotix]] - nie je òna równak jegò kòpiëjô, chòc zdrząc na wspiarcé [[kómpùtrowi sprzãt|kómpùtrowégò sprzãtu]] je widzec co do ti zblëżoną filozofijã. Sidux kòncentrëje sã na graficznym òkrżém [[KDE]] ë zamëkô w òbrôzach ISO blós wòlną [[Soft-wôra|soft-wôrã]], dôwając równak mòżnotã zladowaniô jinszy ze swòjegò serwera. Sidux to pòsóbnô distribùcëjô jakô zamëkô ju w se kaszëbską klawiaturą. == Òbaczë téż == * [[Ubuntu Linux]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20071023183310/http://www.sidux.com/ Domôcô starna ùdbë] [[Kategòrëjô:Linuksowé distribùcëje]] j1plzzrh2yppi0vluykdzeh6jvsj9h1 Punk rock 0 3852 219834 219162 2026-10-19T19:09:15Z Iketsi 3254 To òstało przeniosłé z kategòrie [[Kategòriô:Przeczerowania|Przeczerowania]] do kategòrie [[Kategòriô:Przeczerowania do ùrëchtowaniô|Przeczerowania do ùrëchtowaniô]] za pòmòcą gadżetu [[c:Help:Gadget-Cat-a-lot/csb|Cat-a-lot]] 219834 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Punk]] [[Kategòrëjô:Przeczerowania do ùrëchtowaniô]] ntehl8j000wbpws1vnzl0bma8pct7a4 Szablóna:Kartësczi kréz 10 3910 219712 217760 2026-10-19T16:49:12Z Terrus38 14026 219712 wikitext text/x-wiki <br clear="all" /> {| style="clear:both; width:55em;margin: 1.5em auto; border:1px solid #CCC; background-color:#ffffff; font-size:smaller; text-align:center" |----- | rowspan="2" valign="top" width=50px| [[Òbrôzk:POL powiat kartuski COA.svg|90px|herb Kartësczégò krézu]] ! style="background:#ffce00" align="center" | '''[[Kartësczi_kréz|Kartësczi kréz]]''' |----- | align="center" | '''Gardë krézu:''' [[Kartuzë]] | [[Żukòwò]] <br>'''Gminë:''' [[Gmina Chmielno|Chmielno]] | [[Gmina Kartuzë|Kartuzë]] | [[Gmina Somònino|Somònino]] | [[Gmina Serakòjce|Serakòjce]] | [[Gmina Przedkòwò|Przedkòwò]] | [[Gmina Stãżëca|Stãżeca]] | [[Gmina Sëlëczëno|Sëlëczëno]] | [[Gmina Żukòwò|Żukòwò]] |} <br clear="all" /><noinclude>[[Kategòrëjô:Navboxë do artiklów]] </noinclude> e54s3cr55jc4ijudqrajxw7kegdgt1t Sjónowò 0 3914 219557 219461 2026-10-19T12:49:57Z Terrus38 14026 219557 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Swiónowò]] [[Kategòrëjô:Przeczerowania z alternatiwny pòzwë kaszëbsczi]] sd9w3mru2thrqbhgvwoy6ue1bipwmd2 Kòżëczkòwò 0 4024 219568 215248 2026-10-19T12:53:02Z Terrus38 14026 219568 wikitext text/x-wiki {{Wies infobox |Wies=Kòżëczkòwò |rodzôcz_wsë= |céch_wsë= |ôrt_gminë= |fana_wsë= |kôrta_wsë= |wòjewództwò=pòmòrsczé |kréz=kartësczi |gmina=Chmielno |szôłtëstwò=Kòżëczkòwò |miejskô= |wiechrzëzna= |gradëN=54 |minutëN=21 |sekùndëN=09 |gradëE=18 |minutëE=05 |sekùndëE=08 |wiżô= |rok= |lëdztwò=451 |gãscëzna= |nr_czér=58 |pòcztowi_kòd=83-333 |reg_tôfla=GKA |SIMC= |szôłtës= |www= |òdjimk= |galerëjô_commons= }} '''Kòżëczkòwò''' ({{jãz.|pl}} ''Kożyczkowo'') – [[Kaszëbë|kaszëbskô]] [[wies]] w [[Pòlskô|Pòlsce]] w òbéńdze [[Kaszëbsczé Pòjezerzé|Kaszëbsczégò Pòjezerzô]], w [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]], w [[kartësczi kréz|kartësczim krézu]], w [[gmina Chmielno|gminie Chmielno]]. Òno je w òbéńdze [[Kaszëbsczi Krôjmalënkòwi Park|Kaszëbsczégò Krôjmalënkòwégò Parkù]]. Ta wies je na na szlachù zaniechóny terô banowi sécë [[Kartuzë]]-[[Serakòjce]]-[[Lãbórg]]. W òbéńdze [[szołtëstwò|szôłtëstwa]] sã miészé kòlonie:<br>[[Dólny Młin]], [[Górny Młin]], [[Rzim]], [[Stanowiskò]] == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Kożyczkowo - krzyż.jpg| Òbrôzk:Kòżëczkòwò (2).JPG| Òbrôzk:Kożyczkowo 8498.jpg| Òbrôzk:Kożyczkowo 8500.jpg| Òbrôzk:Kożyczkowo 8502.jpg| Òbrôzk:Kożyczkowo, bocianie gniazdo 8499.jpg|[[Gniôzdo]] [[Bòcón|bòcóna]] Òbrôzk:Kożyczkowo - straż pożarna.JPG| Òbrôzk:Kożyczkowo, kapliczka 8505.jpg|[[Kaplëczka]] Òbrôzk:Kożyczkowo, krzyż przydrożny 8501.jpg| Òbrôzk:Kożyczkowo, OSP 8503.jpg| </gallery> == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_IV/545 Koziczkowo w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] * [https://web.archive.org/web/20160304194158/http://mniejszosci.narodowe.mac.gov.pl/download/86/15330/ListagminwpisanychdoRejestrugminnaktorychobszarzeuzywanesanazwywjezykumniejszosc.pdf Lista gmin wpisanych na podstawie art. 12 ustawy z dnia 6 stycznia 2005 r. o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz o języku regionalnym (Dz. U. z 2015 r. poz. 573) do Rejestru gmin, na których obszarze używane są nazwy w języku mniejszości] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé wsë]] [[Kategòrëjô:Gmina Chmielno]] [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] 46l8sq8otk6ctcng9o732rg8e17cjyj Mòjsz 0 4025 219569 215246 2026-10-19T12:53:08Z Terrus38 14026 219569 wikitext text/x-wiki {{Wies infobox |Wies=Mòjsz |rodzôcz_wsë= |céch_wsë= |ôrt_gminë= |fana_wsë= |kôrta_wsë= |wòjewództwò=pòmòrsczé |kréz=kartësczi |gmina=Srôkòjce |szôłtëstwò=Mòjsz |miejskô= |wiechrzëzna= |gradëN=54 |minutëN=20 |sekùndëN=44 |gradëE=17 |minutëE=57 |sekùndëE=59 |wiżô=269 |rok= |lëdztwò=502 |gãscëzna= |nr_czér=58 |pòcztowi_kòd=83-334 |reg_tôfla=GKA |SIMC= |szôłtës= |www= |òdjimk= |galerëjô_commons= }} '''Mòjsz''' ({{jãz.|pl}} ''Mojusz'') – [[Kaszëbë|kaszëbskô]] [[wies]] w [[Pòlskô|Pòlsce]] w òbéńdze [[Kaszëbsczé Pòjezerzé|Kaszëbsczégò Pòjezerzô]], pòłożonô w [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]], w [[kartësczi kréz|kartësczim krézu]], w [[gmina Srôkòjce|gminie Srôkòjce]] w òbéńdze [[Kaszëbsczi Krôjmalënkòwi Park|Kaszëbsczégò Krôjmalënkòwégò Parkù]]. Wies je na na szlachù zaniechóny ju banowi sécë [[Kartuzë]]-[[Srôkòjce]]-[[Lãbórg]]. Tu w szkòle dzece ùczą sã [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczégò jãzëka]]. W òbéńdze [[szołtëstwò|szôłtëstwa]] pòłożoné sã mniészé kòlonie: * [[Karwacëjô]], * [[Mòjszewskô Hëta]], * [[Poljańska]] == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Mojusz, church.jpg|[[Kòscół]] Òbrôzk:Mojusz, belfry.jpg| Òbrôzk:Mojusz 6.JPG| Òbrôzk:Mojusz 3980.jpg| Òbrôzk:Mojusz, waside shrine.jpg|[[Kaplëczka]] Òbrôzk:Mojusz, wayside cross.jpg| Òbrôzk:Mòjsz (linia Kartuzy - Lębork).JPG| </gallery> == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_VI/618 ''Mojusz'' w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] * [https://web.archive.org/web/20171229152535/http://www.spmojusz.pl/viewpage.php?page_id=16 Szkòła] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé wsë]] [[Kategòrëjô:Gmina Srôkòjce]] [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] 66hkp0m8uxz4r5v6lkyslayniwmm5pg 219710 219569 2026-10-19T16:48:34Z Terrus38 14026 219710 wikitext text/x-wiki {{Wies infobox |Wies=Mòjsz |rodzôcz_wsë= |céch_wsë= |ôrt_gminë= |fana_wsë= |kôrta_wsë= |wòjewództwò=pòmòrsczé |kréz=kartësczi |gmina=Serakòjce |szôłtëstwò=Mòjsz |miejskô= |wiechrzëzna= |gradëN=54 |minutëN=20 |sekùndëN=44 |gradëE=17 |minutëE=57 |sekùndëE=59 |wiżô=269 |rok= |lëdztwò=502 |gãscëzna= |nr_czér=58 |pòcztowi_kòd=83-334 |reg_tôfla=GKA |SIMC= |szôłtës= |www= |òdjimk= |galerëjô_commons= }} '''Mòjsz''' ({{jãz.|pl}} ''Mojusz'') – [[Kaszëbë|kaszëbskô]] [[wies]] w [[Pòlskô|Pòlsce]] w òbéńdze [[Kaszëbsczé Pòjezerzé|Kaszëbsczégò Pòjezerzô]], pòłożonô w [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]], w [[kartësczi kréz|kartësczim krézu]], w [[gmina Serakòjce|gminie Serakòjce]] w òbéńdze [[Kaszëbsczi Krôjmalënkòwi Park|Kaszëbsczégò Krôjmalënkòwégò Parkù]]. Wies je na na szlachù zaniechóny banowi turë [[Kartuzë]]-[[Serakòjce]]-[[Lãbórg]]. Tu w szkòle dzece ùczą sã [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczégò jãzëka]]. W òbéńdze [[szołtëstwò|szôłtëstwa]] pòłożoné sã mniészé kòlonie: * [[Karwacëjô]], * [[Mòjszewskô Hëta]], * [[Poljańska]] == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Mojusz, church.jpg|[[Kòscół]] Òbrôzk:Mojusz, belfry.jpg| Òbrôzk:Mojusz 6.JPG| Òbrôzk:Mojusz 3980.jpg| Òbrôzk:Mojusz, waside shrine.jpg|[[Kaplëczka]] Òbrôzk:Mojusz, wayside cross.jpg| Òbrôzk:Mòjsz (linia Kartuzy - Lębork).JPG| </gallery> == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_VI/618 ''Mojusz'' w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] * [https://web.archive.org/web/20171229152535/http://www.spmojusz.pl/viewpage.php?page_id=16 Szkòła] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé wsë]] [[Kategòrëjô:Gmina Srôkòjce]] [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] 7ihtogl0kaam4gc4z4ftcd8rwrjt4q1 219717 219710 2026-10-19T16:51:35Z Terrus38 14026 219717 wikitext text/x-wiki {{Wies infobox |Wies=Mòjsz |rodzôcz_wsë= |céch_wsë= |ôrt_gminë= |fana_wsë= |kôrta_wsë= |wòjewództwò=pòmòrsczé |kréz=kartësczi |gmina=Serakòjce |szôłtëstwò=Mòjsz |miejskô= |wiechrzëzna= |gradëN=54 |minutëN=20 |sekùndëN=44 |gradëE=17 |minutëE=57 |sekùndëE=59 |wiżô=269 |rok= |lëdztwò=502 |gãscëzna= |nr_czér=58 |pòcztowi_kòd=83-334 |reg_tôfla=GKA |SIMC= |szôłtës= |www= |òdjimk= |galerëjô_commons= }} '''Mòjsz''' ({{jãz.|pl}} ''Mojusz'') – [[Kaszëbë|kaszëbskô]] [[wies]] w [[Pòlskô|Pòlsce]] w òbéńdze [[Kaszëbsczé Pòjezerzé|Kaszëbsczégò Pòjezerzô]], pòłożonô w [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]], w [[kartësczi kréz|kartësczim krézu]], w [[gmina Serakòjce|gminie Serakòjce]] w òbéńdze [[Kaszëbsczi Krôjmalënkòwi Park|Kaszëbsczégò Krôjmalënkòwégò Parkù]]. Wies je na na szlachù zaniechóny banowi turë [[Kartuzë]]-[[Serakòjce]]-[[Lãbórg]]. Tu w szkòle dzece ùczą sã [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczégò jãzëka]]. W òbéńdze [[szołtëstwò|szôłtëstwa]] pòłożoné sã mniészé kòlonie: * [[Karwacëjô]], * [[Mòjszewskô Hëta]], * [[Poljańska]] == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Mojusz, church.jpg|[[Kòscół]] Òbrôzk:Mojusz, belfry.jpg| Òbrôzk:Mojusz 6.JPG| Òbrôzk:Mojusz 3980.jpg| Òbrôzk:Mojusz, waside shrine.jpg|[[Kaplëczka]] Òbrôzk:Mojusz, wayside cross.jpg| Òbrôzk:Mòjsz (linia Kartuzy - Lębork).JPG| </gallery> == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_VI/618 ''Mojusz'' w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] * [https://web.archive.org/web/20171229152535/http://www.spmojusz.pl/viewpage.php?page_id=16 Szkòła] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé wsë]] [[Kategòrëjô:Gmina Serakòjce]] [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] 0sme35csc9c60q1la5bzglai26pph5d Królewskô Kamiéńca 0 4027 219570 218654 2026-10-19T12:53:12Z Terrus38 14026 219570 wikitext text/x-wiki {{Wies infobox |Wies=Królewskô Kamiéńca |rodzôcz_wsë= |céch_wsë= |ôrt_gminë= |fana_wsë= |kôrta_wsë= |wòjewództwò=pòmòrsczé |kréz=kartësczi |gmina=Serakòjce |szôłtëstwò=Królewskô Kamiéńca |miejskô= |wiechrzëzna= |gradëN=54 |minutëN=23 |sekùndëN=35 |gradëE=17 |minutëE=53 |sekùndëE=21 |wiżô=150 |rok= |lëdztwò=881 |gãscëzna= |nr_czér=58 |pòcztowi_kòd=83-342 |reg_tôfla=GKA |SIMC= |szôłtës= |www= |òdjimk=Kamińca Królewskô (3).JPG |galerëjô_commons= }} '''Królewskô Kamiéńca''' ({{jãz.|pl}} ''Kamienica Królewska'') – [[Kaszëbë|kaszëbskô]] [[wies]] w [[Pòlskô|Pòlsce]] w òbéńdze Kaszëbsczégò Pòjezerzô, pòłożonô w [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]], w [[kartësczi kréz|kartësczim krézu]], w [[gmina Serakòjce|gminie Serakòjce]] w òbéńdze Kaszëbsczégò Krôjmalënkòwégò Parkù. Wies je nad jezorã Kamienicczim ë na szlachù zaniechóny narô banowi sécë [[Kartuzë]]-[[Serakòjce]]-[[Lãbórg]]. Tu w szkòle dzece ùczą sã [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczégò jãzëka]] [http://www.zskamienicakrolewska.pl/index_pliki/jk.htm]. M.jin. tądkã jidze turistny, [[Kaszëbsczi Szlach]]. W òbéńdze [[szołtëstwò|szôłtëstwa]] pòłożoné sã mniészé kòlonie: * [[Céchomié]], * [[Kamienicczi Młin]], * [[Kùkówkô]], * [[Nowalcëskò]] == Òbaczë téż == * [[Rezerwat przirodë Lechickô Rësëna]] == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_III/745 Kamienica – król. w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé wsë]] [[Kategòrëjô:Gmina Serakòjce]] [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] 45oqlof2yrsmt69f0n6miptkv4m2da9 Tëchlëno 0 4056 219711 200645 2026-10-19T16:48:57Z Terrus38 14026 219711 wikitext text/x-wiki {{Wies infobox | Wies=Tëchlëno | rodzôcz_wsë= | céch_wsë= | ôrt_gminë= | fana_wsë= | kôrta_wsë= | wòjewództwò=pòmòrsczé | kréz=kartësczi | gmina=Serakòjce | szôłtëstwò=Tëchlëno | miejskô= | wiechrzëzna= | gradëN=54 | minutëN=18 | sekùndëN=43 | gradëE=17 | minutëE=51 | sekùndëE=30 | wiżô= | rok= | lëdztwò=540<br>1053 (szôłtëstwò) | gãscëzna= | nr_czér=58 | pòcztowi_kòd=83-340 | reg_tôfla=GKA | SIMC= | szôłtës=Jacek Myszk | www= | òdjimk= | galerëjô_commons= |}} [[Òbrôzk:Tëchlëno - Kòscół.JPG|mały|left|Kòscół]] '''Tëchlëno''' ([[pòlsczi jãzëk|pl.]] ''Tuchlino'') – [[Kaszëbë|kaszëbskô]] [[wies]] w [[Pòlskô|Pòlsce]] w òbéńdze [[Kaszëbsczé Pòjezerzé |Kaszëbsczégò Pòjezerzô]], pòłożonô w [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]], w [[kartësczi kréz|kartësczim krézu]], w [[gmina Serakòjce|gminie Serakòjce]]. Stądka béł biskùp Marwicz. Wies je nad jezorã Tëchlëńsczim ë na szlachù wòjewódzczi dardżi [[Òbrôzk:Tabliczka DW214.svg|25px]]. Tu w szkòle dzece ùczą sã [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczégò jãzëka]]. W òbéńdze [[szołtëstwò|szôłtëstwa]] pòłożoné sã wse : [[Tëchlënkò]] (lëdztwò: 181), [[Kùjôtë]] (lëdztwò: 128), [[Karłowò]] (lëdztwò: 86), [[Rembiénica]] (lëdztwò: 82) ë Zôrembiskò (lëdztwò: 36). Tu je kòscół ë szkòła. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_XII/587 Tuchlin w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] * [https://web.archive.org/web/20201103180542/https://zstuchlino.edupage.org/a/pracownicy?eqa=dGV4dD10ZXh0L3RleHQyJnN1YnBhZ2U9MQ%3D%3D Szkòła] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé wsë]] [[Kategòrëjô:Gmina Serakòjce]] [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] kx9npp9dptzfdrcv8m68678jidu32x4 Afrika 0 4096 219884 215669 2026-10-19T21:04:19Z Terrus38 14026 219884 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Africa_satellite_orthographic.jpg|mały|Afrika – satelitarny odjimk]] '''Afrika''' – stolemna dzél [[Zemia|swiata]], na pôłnie od Eùropë i na zôpadze od [[Azjô|Azji]], z chtërną je sparłaczona lądowo przez Suez. We wschòdnym i pôłniowim dzélu Africzi roscą nisczé i wësoczé trôwë, pòjedińczé drzewa (palmë, baòbabë, akacje), a téż préklowaté chwarzna. === Lëdztwò === [[Òbrôzk:Africa in the world (red) (W3).svg|mały|Afrika]] W Africe mieszkô kòle 920 mln lëdzy. === Kraje Africzi === W Africe je 54 [[Państwò|państwów]] ë zanôléżnych òbéńdów. {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%" ! Fana ! Państwò ! Nôrodné miono kraju ! Stolëca ! Ùrzãdné i brëkòwané jãzëczi ! Dëtkòwô jednota |- | [[Òbrôzk:Flag of Algeria.svg|center|50px|border]] | [[Algeriô]] abò Algerskô | الجزائر‎ | [[Algiers]] | [[arabsczi_jãzëk|arabsczi]], [[berbersczi_jãzëk|berbersczi]], [[Francësczi_jãzëk|francësczi]] | Algersczi dënar |- | [[Òbrôzk:Flag of Angola.svg|center|50px|border]] | [[Angòla]] | Angola | [[Luanda]] | [[Pòrtugalsczi_jãzëk|pòrtugalsczi]], Kikongo, Kimbundu, Umbundu | Angòlskô kwanza |- | [[Òbrôzk:Flag of Benin.svg|center|50px|border]] | [[Benin]] | Bénin | [[Porto Novo]] | [[Francësczi_jãzëk|francësczi]], [[Yoruba_jãzëk|Yòruba]], [[Fòn_jãzëk|Fòn]] | frank CFA |- | [[Òbrôzk:Flag of Botswana.svg|center|50px|border]] | [[Bòtswana]] | Botswana | [[Gaborone]] | [[Setswana_jãzëk|Setswana]], [[Angelsczi_jãzëk|angelsczi]] | Botswańskô pula |- | [[Òbrôzk:Flag of Burkina Faso.svg|center|50px|border]] | [[Bùrkina Faso]] | Burkina Faso | [[Ouagadougou]] | [[Francësczi_jãzëk|francësczi]], Mòoré, Fula, Dioula | Zôpadnôafrikańsczi frank CFA |- | [[Òbrôzk:Flag of Burundi.svg|center|50px|border]] | [[Bùrundi]] | Burundi | [[Gitega]] | [[Kirundi_jãzëk|Kirundi]], [[Francësczi_jãzëk|francësczi]] | Bùrundiańsczi frank |- | [[Òbrôzk:Flag of Chad.svg|center|50px|border]] | [[Czad]] | Tchad | [[Ndżamena]] | [[Francësczi_jãzëk|francësczi]], [[Arabsczi_jãzëk|arabsczi]] | frank CFA |- | [[Òbrôzk:Flag of the Democratic Republic of the Congo.svg|center|50px|border]] | [[Demòkraticzna Repùblika Kòngo]] | République démocratique du Congo | [[Kinszasa]] | [[Francësczi_jãzëk|francësczi]], Lingala, Kikongo, Swahili, Tshiluba | Kòngolësczi frank |- | [[Òbrôzk:Flag of Djibouti.svg|center|50px|border]] | [[Dżibùti]] | Djibouti | [[Dżibùti (gard)]] | [[Francësczi_jãzëk|francësczi]], [[Arabsczi_jãzëk|arabsczi]], Afarsczi, Somali | Dżibùtëńsczi frank |- | [[Òbrôzk:Flag of Egypt.svg|center|50px|border]] | [[Egipt]] | مصر‎ | [[Kairo]] | [[Arabsczi_jãzëk|arabsczi]] (egipsczi dialekt) | Egipsczi funt |- | [[Òbrôzk:Flag of Eritrea.svg|center|50px|border]] | [[Eritrejô]] | ኤርትራ | [[Asmara]] | Tigrinya, Beja, [[Arabsczi_jãzëk|arabsczi]], Tigre, Kunama, Saho, Bilen, Nara, Afar, [[Angelsczi_jãzëk|angelsczi]] | Eritreańskô nakfa |- | [[Òbrôzk:Flag_of_Eswatini.svg|center|50px|border]] | [[Eswatini]] abò Swaziland | weSwatini, Eswatini | [[Mbabane]] | Swazi jãzëk, angelsczi | Swazisczi lilangeni, pôłniowôafrikaańsczi rand |- | [[Òbrôzk:Flag of Ethiopia.svg|center|50px|border]] | [[Etiopiô]] | Iትዮጵያ Ītyōṗṗyā | [[Addis Abeba]] | [[Amharsczi]] | Etiopsczi birr |- | [[Òbrôzk:Flag of Gabon.svg|center|50px|border]] | [[Gabón]] | Gabon | [[Libreville]] | [[Francësczi_jãzëk|francësczi]], Fang, Myene, Punu, Nzebi | frank CFA |- | [[Òbrôzk:Flag of Gambia.svg|center|50px|border]] | [[Gambiô]] | Gambia | [[Bandżul]] | [[Angelsczi_jãzëk|angelsczi]], Mandinka, Fula, Wolof, Serer, Jola | Gambijsczi dalasi |- | [[Òbrôzk:Flag of Ghana.svg|center|50px|border]] | [[Ghanô]] | Ghana | [[Accra]] | [[Angelsczi_jãzëk|angelsczi]], Asante Twi, Bono, Dagbani, Frafra, Kusaal, Hausa | Ghańsczi cedi |- | [[Òbrôzk:Flag of Guinea.svg|center|50px|border]] | [[Gwineja]] | Guinée | [[Conakry]] | [[Francësczi_jãzëk|francësczi]], Fulani, Mandinka, Susu | Gwinejsczi frank |- | [[Òbrôzk:Flag of Guinea-Bissau.svg|center|50px|border]] | [[Gwineja Bissaù]] | Guinea-Bissau | [[Bisseau]] | [[Pòrtugalsczi_jãzëk|pòrtugalsczi]], górnowinejsczi kreole | Zôpadnôafrikańsczi frank CFA |- | [[Òbrôzk:Flag of Cameroon.svg|center|50px|border]] | [[Kamerùn]] | Cameroon | [[Jaunde]] | [[Francësczi_jãzëk|francësczi]], [[Angelsczi_jãzëk|angelsczi]], Fula, Ewondo | frank CFA |- | [[Òbrôzk:Flag of Kenya.svg|center|50px|border]] | [[Keniô]] | Kenya | [[Nairobi]] | [[Swahili]], [[Angelsczi_jãzëk|angelsczi]] | Kenijsczi sziling |- | [[Òbrôzk:Flag of Comoros.svg|center|50px|border]] | [[Kòmòrë]] | Komori | [[Moroni]] | [[Kòmòrôńsczi_jãzëk|kòmòrôńsczi]], [[Francësczi_jãzëk|francësczi]], [[Arabsczi_jãzëk|arabsczi]] | Kòmòròńsczi frank |- | [[Òbrôzk:Flag of Republic of the Congo.svg|center|50px|border]] | [[Kòngo]] | Congo | [[Brazzaville]] | [[Francësczi_jãzëk|francësczi]], Kituba, Kikongo, Lingala | frank CFA |- | [[Òbrôzk:Flag of Lesotho.svg|center|50px|border]] | [[Lesòthò]] | Lesotho | [[Maseru]] | [[Sotho]], [[Angelsczi_jãzëk|angelsczi]] | Lesothòńsczi loti |- | [[Òbrôzk:Flag of Liberia.svg|center|50px|border]] | [[Liberiô]] | Liberia | [[Monrowia]] | [[Angelsczi_jãzëk|angelsczi]] | Liberańsczi dolar |- | [[Òbrôzk:Flag of Libya.svg|center|50px|border]] | [[Libiô]] | ليبيا‎ | [[Tripolis]] | [[Arabsczi_jãzëk|arabsczi]], [[Berbersczi_jãzëk|berbersczi]] | Libijsczi dinar |- | [[Òbrôzk:Flag of Madagascar.svg|center|50px|border]] | [[Madagaskar]] | Madagascar | [[Antananarivo]] | [[Malagasczi]], [[Angelsczi_jãzëk|angelsczi]] | Malagasczi ariary |- | [[Òbrôzk:Flag of Malawi.svg|center|50px|border]] | [[Malawi]] | Malawi | [[Lilongwe]] | [[Chichewi]], [[Angelsczi_jãzëk|angelsczi]] | Malawijskô kwacha |- | [[Òbrôzk:Flag of Mali.svg|center|50px|border]] | [[Mali]] | Mali | [[Bamako]] | [[Francësczi_jãzëk|francësczi]], Bambara | Zôpadnôafrikańsczi frank CFA |- | [[Òbrôzk:Flag of Morocco.svg|center|50px|border]] | [[Marokò]] | al-Maġhrib | [[Rabat]] | [[Arabsczi_jãzëk|arabsczi]], [[Francësczi_jãzëk|francësczi]], | Marokańsczi dirham |- | [[Òbrôzk:Flag of Mauritania.svg|center|50px|border]] | [[Maùretaniô]] | ‏موريتانيا‎ | [[Nouakchott]] | [[Francësczi_jãzëk|francësczi]], [[Angelsczi_jãzëk|angelsczi]] | Maùretańskô ouguiya |- | [[Òbrôzk:Flag of Mauritius.svg|center|50px|border]] | [[Maùritjùs]] | Mauritius | [[Port Louis]] | Kreole, Bhojpuri, [[Francësczi_jãzëk|francësczi]], [[Angelsczi_jãzëk|angelsczi]] | Mauritjùskô rupia |- | [[Òbrôzk:Flag of Mozambique.svg|center|50px|border]] | [[Mòzambik]] | Mozambique | [[Maputo]] | [[Pòrtugalsczi jãzëk|pòrtugalsczi]] | Mòzambijsczi metikal |- | [[Òbrôzk:Flag of Namibia.svg|center|50px|border]] | [[Namibiô]] | Namibia | [[Windhoek]] | Afrikaans, [[Angelsczi_jãzëk|angelsczi]], miemiecczi, RuKwangali, Setswana, siLozi, !Kung | Nambijsczi dolar |- | [[Òbrôzk:Flag of Niger.svg|center|50px|border]] | [[Niger]] | Niger | [[Niamey]] | Hausa, Kanuri, [[Francësczi_jãzëk|francësczi]], [[Arabsczi_jãzëk|arabsczi]] | Zôpadnôafrikańsczi frank CFA |- | [[Òbrôzk:Flag of Nigeria.svg|center|50px|border]] | [[Nigeriô]] | Nigeria | [[Abuja]] | Hausa, Igbo, Joruba, [[Angelsczi_jãzëk|angelsczi]] | Nigeriôńskô naira |- | [[Òbrôzk:Flag of São Tomé and Príncipe.svg|center|50px|border]] | [[Òstrowë Swiãtégò Tomôsza i Ksążãcy]] | São Tomé e Príncipe | [[São Tomé]] | [[Pòrtugalsczi_jãzëk|pòrtugalsczi]], saòtomeńsczi kreól, fòrro, angòlsczi kreól | Saotomeńskô dobra |- | [[Òbrôzk:Flag of South Africa.svg|center|50px|border]] | [[Pôłniowô Afrika]], RPA | South Africa | [[Pretoria]], [[Johannesburg]], [[Bloomfontain]] | Zulu, Xhosa, Sotho, Tswana, Afrikaans, [[Angelsczi_jãzëk|angelsczi]] | Pôłniowôafrikaańsczi rand |- | [[Òbrôzk:Flag of South Sudan.svg|center|50px|border]] | [[Pôłniowi Sudan]] | South Sudan | [[Dżuba]] | Bari, Dinka, Luo, Murle, Nuer, Zande, [[Arabsczi_jãzëk|Jubôarabsczi]], [[Angelsczi_jãzëk|angelsczi]] | Pôłniowôsudańsczi funt |- | [[Òbrôzk:Flag of Cape Verde (10-17).svg|center|50px|border]] | [[Repùblika Zelonégò Przilądka]] | Cabo Verde | [[Praia]] | [[Pòrtugalsczi_jãzëk|pòrtugalsczi]], zelonòprzilądkòsczi creole | Zelonòprzilądkòsczi escudo |- | [[Òbrôzk:Flag of Central African Republic.svg|center|50px|border]] | [[Westrzédnoafrikańskô Repùblika]] | République Centrafricaine | [[Bangui]] | [[Francësczi_jãzëk|francësczi]], [[Sango_jãzëk|sango]] | frank CFA |- | [[Òbrôzk:Flag of Equatorial Guinea.svg|center|50px|border]] | [[Równikòwô Gwinejô]] | Guinea Ecuatorial | [[Molobo]] | [[Szpańsczi_jãzëk|szpańsczi]], [[Francësczi_jãzëk|francësczi]], [[Pòrtugalsczi_jãzëk|pòrtugalsczi]], Fang, Bube, Combe, Annobonesczi, Igbo | frank CFA |- | [[Òbrôzk:Flag of Rwanda.svg|center|50px|border]] | [[Rwandô]] | Rwanda | [[Kigali]] | Swahili, [[Francësczi_jãzëk|francësczi]], [[Angelsczi_jãzëk|angelsczi]] | Rwandejsczi frank |- | [[Òbrôzk:Flag of Senegal.svg|center|50px|border]] | [[Senegal]] | Sénégal | [[Dakar]] | [[Francësczi_jãzëk|francësczi]], Wolof | Zôpadnôafrikańsczi frank CFA |- | [[Òbrôzk:Flag of Seychelles.svg|center|50px|border]] | [[Seszele]] | Seychelles | [[Victoria]] | [[Francësczi_jãzëk|francësczi]], [[Angelsczi_jãzëk|angelsczi]], seszelsczi kreole | Seszelskô rupiô |- | [[Òbrôzk:Flag of Sierra Leone.svg|center|50px|border]] | [[Sierra Leone]] | Sierra Leone | [[Freetown (Sierra Leone)]] | Temne, Mende, [[Angelsczi_jãzëk|angelsczi]] | Sierraleońsczi leon |- | [[Òbrôzk:Flag of Somalia.svg|center|50px|border]] | [[Somaliô]] | Soomaaliya | [[Mogadiszu]] | Somali, [[Arabsczi_jãzëk|arabsczi]] | Somalsczi sziling |- | [[Òbrôzk:Flag of Sudan.svg|center|50px|border]] | [[Sudan]] | السودان | [[Chartum]] | [[Arabsczi_jãzëk|Sudańsczi arabsczi]], [[Angelsczi_jãzëk|angelsczi]] | Sudańsczi funt |- | [[Òbrôzk:Flag of Tanzania.svg|center|50px|border]] | [[Tanzaniô]] | Tanzania | [[Dodoma]] | Swahili, [[Angelsczi_jãzëk|angelsczi]] | Tanzańsczi sziling |- | [[Òbrôzk:Flag of Togo (3-2).svg|center|50px|border]] | [[Togo]] | Togo | [[Lomé]] | Ewe, Kabiyé, [[Francësczi_jãzëk|francësczi]], | Zôpadnôafrikańsczi frank CFA |- | [[Òbrôzk:Flag of Tunisia.svg|center|50px|border]] | [[Tunezjô]] | تونس‎ | [[Tunis]] | [[Arabsczi_jãzëk|arabsczi]], berbersczi, [[Francësczi_jãzëk|francësczi]] | Tùnezejsczi dinar |- | [[Òbrôzk:Flag of Uganda.svg|center|50px|border]] | [[Ùgandô]] | Uganda | [[Kampala]] | [[Swahili]], [[Angelsczi_jãzëk|angelsczi]] | Ùgandejsczi sziling |- | [[Òbrôzk:Flag of Zambia.svg|center|50px|border]] | [[Zambiô]] | Zambia | [[Lusaka]] | Bemba, Nyanja, Tonga, Lozi, [[Angelsczi_jãzëk|angelsczi]] | Zambijsko kwacha |- | [[Òbrôzk:Flag of the Sahrawi Arab Democratic Republic.svg|center|50px|border]] | [[Zôpadnô Sahara]], dzelowô Sahrawi | Western Sahara; dzelowô Sahrawi | [[Laayounea]], [[Tifariti]] | [[Arabsczi_jãzëk|arabsczi]], [[Francësczi_jãzëk|francësczi]] | Sahrawiskô peseta, marokańsczi dirham, algersczi dinar, mauritansko ouguiya |- | [[Òbrôzk:Flag of Zimbabwe.svg|center|50px|border]] | [[Zimbabwe]] | Zimbabwe | [[Harare]] | Shona, Ndebele, klikowi Koisan, [[Angelsczi_jãzëk|angelsczi]], Sotho, Tonga, Tswana, Xhosa, etc. | Zimbaweńsczi rozrachunkowi brutto dolar (zolar), pôłniowôafrikaańsczi rand, amerikańsczi dolar, eùro |- | [[Òbrôzk:Flag of Côte d'Ivoire.svg|center|50px|border]] | [[Ùbrzég Słoniowëch Kłów]] | Côte d'Ivoire | [[Jamusukro]] | [[Francësczi_jãzëk|francësczi]], Bété, Dioula, Baoulé, Abron, Agni, Cebaara, Senufo, etc. | Zôpadnôafrikańsczi frank CFA |} '''Zanôléżné teritoria:''' Ceuta| [[Kanarejscze Òstrowë]]| Madera| Melilla| Òstrów Sw. Helenë| Pelagijscze Òstrowë| Réunion| Sokotra '''Teritoria z ògrańczoném ùznaniém:''' Somaliland| Zôpadnô Sahara (Sahrawi) [[Òbrôzk:Gdańsk muzeum archeologiczne głowica kolumny z piaskowca 09.07.10 pl.jpg|mały|220px|left|Głowica z Africzi w mùzeum w [[Gduńsk]]ù]] == Òbaczë téż == * [[Azjô]] * [[Eùropa]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * https://mojestrone.com/artykul/kaszbscz-zczb-n2254356 {{Afrika}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Afrika| ]] [[Kategòrëjô:Geògrafiô]] lvoyct7wc0gxbfvrx41bpaiq063crgp 1013 0 4276 219662 178028 2026-10-19T16:25:57Z Iketsi 3254 „Kùjawskô”→„Kùjawskò” 219662 wikitext text/x-wiki {{Rok w jinszich kalãdôrzach do 1583|1013}} '''1013''' / MXIII – [[Przestãpny rok|rok nieprzestãpny]] (zwëczajny), pòczątk chtërnégò przëpôdł na [[czwiôrtk]] pòdług ùżiwónégò w nëch czasach [[Juliańsczi kalãdôrz|juliańsczégò kalãdôrza]]. Pòwszechny w dzysdniowim swiece [[gregòriańsczi kalãdôrz]] zaczął bëc ùżiwóny dopiérze w 1582 (na zôczątkù leno w niechtërnëch [[Katolëcczi Kòscół|katolëcczich]] krajach). Je to 1013 rok naszi erë (pò narodzenim [[Jezës Christus|Christusa]]), 13. rok drëdżégò tësąclecégò, 13. rok XI stolatégò, 3. rok 2-égò dzesãcolecô XI stolatégò. === Wëdarzenia === * [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczé Pòmòrzé]] òstało przëłączoné do [[Kùjawskò|kùjawsczégò]] [[Biskùpstwò|biskùpstwa]] * [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczé Pòmòrzé]] òdzwëskało samòbëtnosc òd [[Pòlskô|Pòlsczi]] === Ùrodzëlë sã === * === Ùmarlë === * <center>'''↓''' '''Kalãdôrz na hewòtny rok (juliańsczi)''' '''↓'''</center> <center>[[1010]] « [[1012]] « '''1013''' » [[1014]] » [[1015]]</center></br> <center>{{Kalãdôrz roczny|4|0|3}}</center> [[Kategòrëjô:XI stolaté]] 2pgo3hgg293f4ih5qrx6ix1uq1oewv1 219667 219662 2026-10-19T16:27:26Z Iketsi 3254 Anulowanié wersje [[Special:Diff/219662|219662]] aùtora [[Special:Contributions/Iketsi|Iketsi]] ([[User talk:Iketsi|diskùsjô]]) 219667 wikitext text/x-wiki {{Rok w jinszich kalãdôrzach do 1583|1013}} '''1013''' / MXIII – [[Przestãpny rok|rok nieprzestãpny]] (zwëczajny), pòczątk chtërnégò przëpôdł na [[czwiôrtk]] pòdług ùżiwónégò w nëch czasach [[Juliańsczi kalãdôrz|juliańsczégò kalãdôrza]]. Pòwszechny w dzysdniowim swiece [[gregòriańsczi kalãdôrz]] zaczął bëc ùżiwóny dopiérze w 1582 (na zôczątkù leno w niechtërnëch [[Katolëcczi Kòscół|katolëcczich]] krajach). Je to 1013 rok naszi erë (pò narodzenim [[Jezës Christus|Christusa]]), 13. rok drëdżégò tësąclecégò, 13. rok XI stolatégò, 3. rok 2-égò dzesãcolecô XI stolatégò. === Wëdarzenia === * [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczé Pòmòrzé]] òstało przëłączoné do [[Kùjawskô|kùjawsczégò]] [[Biskùpstwò|biskùpstwa]] * [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczé Pòmòrzé]] òdzwëskało samòbëtnosc òd [[Pòlskô|Pòlsczi]] === Ùrodzëlë sã === * === Ùmarlë === * <center>'''↓''' '''Kalãdôrz na hewòtny rok (juliańsczi)''' '''↓'''</center> <center>[[1010]] « [[1012]] « '''1013''' » [[1014]] » [[1015]]</center></br> <center>{{Kalãdôrz roczny|4|0|3}}</center> [[Kategòrëjô:XI stolaté]] g1wob6qykpqxoewta51co3drpwj5cov Kategòrëjô:Krajnô 14 4374 219608 203911 2026-10-19T14:42:21Z Iketsi 3254 {{ADR|Kategòrëjô:Krôjna}} 219608 wikitext text/x-wiki {{ADR|Kategòrëjô:Krôjna}} l2lhd7kkztransy61ai9a1uap99rc4k Lichtenstein 0 4392 219593 219449 2026-10-19T12:58:44Z Terrus38 14026 Usunięto przekierowanie do [[Liechtenstein]] 219593 wikitext text/x-wiki {{ADR|pisënk}} 4f2zqce1d18i5a6fp5gvl9vttadg2j5 GFDL 0 4482 219545 219442 2026-10-19T12:44:20Z Iketsi 3254 To òstało przeniosłé z kategòrie [[Kategòriô:Przeczerowania do ùrëchtowaniô|Przeczerowania do ùrëchtowaniô]] do kategòrie [[Kategòriô:Przeczerowania z akronimów w jinszim jãzëkù/en|Przeczerowania z akronimów w jinszim jãzëkù/en]] (CatAlot) 219545 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[GNU Free Documentation License]] [[Kategòrëjô:Przeczerowania z akronimów w jinszim jãzëkù/en]] kzn4df5fxmf0rcxhg2r875d4o4859hz Donôld Tusk 0 4612 219756 210875 2026-10-19T18:36:53Z Iketsi 3254 {{Òbaczë téż}} 219756 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Donald Tusk 2013-12-19.jpg|mały|Donôld Tusk (2013)]] '''Donôld Frãcëszk Tusk''' ({{jãz.|pl}} '''Donald Franciszek Tusk'''; ùr. [[22 łżëkwiata]] [[1957]] w [[Gduńsk|Gduńskù]]) – pòlsczi pòlitikôrz, òd 2023 przédnik Radzëznë Ministrów [[Pòlskô|Rzeczpòspòliti Pòlsczi]] (wczasni w latach 2007–2014). == Biografiô == Ùrodzył sä 22 łżekwiata 1957 roku w familie gduńsczich [[Kaszëbi|Kaszëbów]]. Jego òjc béł stolarzã. Ùmarł, czedë Donôld Tusk kùńcził spòdleczną szkòłã. [[Józef Tusk]] Òpa ze stronë òjc béł żôłnérz. Maturã Donôld Tusk zdôł w Gduńskù w I Òglowòsztôłcącym Liceùm, pò czim zaczął sztuderowac historiã na [[Gduńsczi Ùniwersytet|Gduńsczim Uniwersytece]]. Wczas zaangażowôł sã w òpòzycëjne dzejanie procëm kòmùnistóm. Jakno sztudéra ùczestnicził w twòrzenim Sztudérsczich Kòmitetów „[[Solidarnosc (warkòwô zrzesz)|Solidarnoscë]]”. Sztuderowanie skùńcził w czerwińcu 1980 rokù. W tim samim rokù stôł sã jinicjatorã i pierszim liderã Niezależnégò Zrzeszeniô Pòlsczich Sztudérów. Pôrã miesąców późni óstôł szefã „Solidarnoscë” w Mòrsczi Wëdawiznie i gazétnikã wëdówónégò przez związk tidzenika „Samorządność”. W [[Wòjnowi stón|wòjnowim stanie]] redagòwòł gazétë nielegalno, a robił na swòjã familiã jakno „jindustralny alpinista” w spółdzelnie „Świetlik”, założóny przez jegò przëjacela, [[Macéj Płażińsczi|Maceja Płażińsczégò]]. Ju òd wczasnëch lat 90. Tusk je zaangażowóny w òglowòpòlską pòlitikã. Béł jednym z załóżców wòlnorënkòwi partie Liberalno-Demòkraticzny Kòngres. W 1991 dostôł sã do [[Sejm|Sejmù]], ale stracył mandat w 1993, pò welacjach, w jaczich Liberalno-Demòkraticzny Kòngres nie przedobéł welownégò progù. W 1994 Kòngres sparłãcził sã z Demòkraticzną Ùnią i pòwòłónô òsta Ùnia Wòlnoscë. W 1997 Tusk dostôł sã do [[Senat Rzeczpòspòliti Pòlsczi|Senatu]] i òstôł jegò wicemarszôłkã. W 2001 béł jednym z załóżców jesz jedny centroprawicowi liberalni partie – [[Òbëwatelskô Platfòrma|Òbëwatelsczi Platfòrmë]] (PO), z lëstë jaczi zôs dostôł sã do Sejmù i òstôł jegò wicemarszôłkã<ref>[https://www.britannica.com/biography/Donald-Tusk Donôld Tusk w encyklopedie Britannica]</ref>. W 2005 startowôł w welacjach na prezydenta Pòlsczi Repùbliczi, w chtërnëch òstateczno przegrôł z kańdidatã PiS [[Lech Kaczińsczi|Lechã Kaczińsczim]]<ref>[https://web.archive.org/web/20070211071631/http://prezydent2005.pkw.gov.pl/PZT/PL/WYN/W/index.htm ''Wëniczi głosowaniô'']</ref>. W 2007 òbjimnął stanowiskò przédnikã Radzëznë Ministrów [[Pòlskô|Pòlsczi Repùbliczi]]. W 2011 Òbëwatelskô Platfòrma dobëła w parlameńtarnëch welacjach i Tusk stôł sã pierszim pólsczim premierã òd ùpôdkù kòmùnizmù, chtërny zachòwôł swòją fùnkcjã pò welowanim. Z fùnkcji premiera ùstąpił w 2014. Òd 2014 do 2019 béł przédnikã [[Eùropejskô Radzëzna|Eùropejsczi Radzëznë]]<ref>[https://web.archive.org/web/20210908103900/https://www.consilium.europa.eu/en/european-council/former-euco-presidents/summary-of-donald-tusk-presidency/ ''Donald Tusk, former president of the European Council, 2014–2019'']</ref>. Je wespółzałóżcą i liderã [[Òbëwatelskô Platfòrma|Òbëwatelsczi Platfòrmë]]. 20 lëstopadnika 2019 òstôł wëbróny przédnikã Eùropejsczi Lëdowi Partie (EPP). 3 lëpińca 2021 pòwrócył do pólsczi pòliticzi i zôs òbjimnął przédnictwò w Òbëwatelsczi Platfòrmie (chtërny liderã béł ju w latach 2003–2014). Pò parlameńtarnëch welacjach w 2023 stwòrził kòalicyjny rząd, 12 gòdnika 2023 Sejm wëbrôł gò na przédnika Radzëznë Ministrów. == Tusk i Kaszëbi == W latach 80. béł jednym z nôblëższëch wespółrobòtników [[Lech Bądkòwsczi|Lecha Bądkówsczégò]], pisarza, przëwódcë kaszëbsczi rësznotë. Pòd jegò wpłiwã Tusk rozwijôł kaszebskó-pòmòrską pòliticzną dejã. Donôld Tusk wiele razë głośno i òtwôrce przëznôwôł sã do swóji kaszëbiznë. Béł aktiwnym nóleżnikã Kaszebskò-Pòmòrsczégò Zrzeszeniô, bez jaczis czas robił w redakcje „[[Pomerania (cządnik)|Pòmeranie]]”, dze przëczëniôł sã midzë jinszima do wëdanió teczków [[Kaszëbsczi wësziwk|kaszëbsczégò wësziwkù]]. 12 czerwińca 1992 rokù na II Kaszëbsczim Kóngresu w Gduńskù Tusk wëgłosył referat „Pòmòrskô jideja redżionalnô jakò pòliticzné zadanié”, w jaczim pòkôzywôł mòżlëwé czerënczi rozwijaniô kaszëbsczi tożsamòscë w òdrodzony Rzeczpòspòliti. W 2006 òstôł wëróżniony [[Medal Stolema|Medalã Stolema]] przede wszëtczim za głosné i pùblëczné przëznôwanié sã do bëcô Kaszëbą w òglowòpòlsczich mediach<ref>''Medale Stolema'', „Pomerania” 2006 nr 6, s. 41.</ref>. Jakò nôleżnik pólsczégò parlameńtu Tusk dzejôł w [[Kaszëbsczé Parlamentarné Karno|Kaszëbsczim Parlamentarnym Karnie]]. Tusk je téż aùtorã serie ksążków ò Pòmorzim: „Béł so Gduńsk”, „Gduńsk 1945”, „Stôri Sopòt”, „Kronika XX stalata w Gduńskù”. Béł téż aùtorã tekstów wëdóny w 1985 przez wëdawiznã Sport i Turystyka ksążczi ò titule „Pojezierze Kaszubskie”<ref>Jerzy Baranowski, Donald Tusk, ''Pojezierze Kaszubskie'', Warszawa: Sport i Turystyka, 1985. ISBN 83-217-2494-9</ref>. == Òbaczë téż == {{Òbaczë téż |Szlachòwnô pòzwa= |Sparłãczoné témë= * [[Medal Stolema]] |Kategoriô=Pòlsczi pòliticë }} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bibliografiô == * Paülena Zölewskö, ''Jinicjator i lider'', „Pomerania” 2006 nr 6, s. 42–43. == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20260810193028/http://www.gazetakaszubska.org/56930/donald-tusk-dziekowal-wyborcom-kaszubom ''Donald Tusk dziękował wyborcom, PO i Kaszubom''] * {{YouTube|v=d1QlpMV1lMo|tit=Sztatus kaszëbsczégò zagrożony?|k=Kaszëbë i swiat|jaz=csb}} {{Kòntrola}} {{SORTUJ:Tusk, Donald}} [[Kategòrëjô:Gduńszczani]] [[Kategòrëjô:Kaszëbi]] [[Kategòrëjô:Laùreacë Medalu Stolema|T]] [[Kategòrëjô:Pòlsczi pòliticë]] qu4pli12mjzm2fprllhnqpgv96b0lhb 219947 219756 2026-10-20T00:39:41Z Iketsi 3254 YouTube dł 219947 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Donald Tusk 2013-12-19.jpg|mały|Donôld Tusk (2013)]] '''Donôld Frãcëszk Tusk''' ({{jãz.|pl}} '''Donald Franciszek Tusk'''; ùr. [[22 łżëkwiata]] [[1957]] w [[Gduńsk|Gduńskù]]) – pòlsczi pòlitikôrz, òd 2023 przédnik Radzëznë Ministrów [[Pòlskô|Rzeczpòspòliti Pòlsczi]] (wczasni w latach 2007–2014). == Biografiô == Ùrodzył sä 22 łżekwiata 1957 roku w familie gduńsczich [[Kaszëbi|Kaszëbów]]. Jego òjc béł stolarzã. Ùmarł, czedë Donôld Tusk kùńcził spòdleczną szkòłã. [[Józef Tusk]] Òpa ze stronë òjc béł żôłnérz. Maturã Donôld Tusk zdôł w Gduńskù w I Òglowòsztôłcącym Liceùm, pò czim zaczął sztuderowac historiã na [[Gduńsczi Ùniwersytet|Gduńsczim Uniwersytece]]. Wczas zaangażowôł sã w òpòzycëjne dzejanie procëm kòmùnistóm. Jakno sztudéra ùczestnicził w twòrzenim Sztudérsczich Kòmitetów „[[Solidarnosc (warkòwô zrzesz)|Solidarnoscë]]”. Sztuderowanie skùńcził w czerwińcu 1980 rokù. W tim samim rokù stôł sã jinicjatorã i pierszim liderã Niezależnégò Zrzeszeniô Pòlsczich Sztudérów. Pôrã miesąców późni óstôł szefã „Solidarnoscë” w Mòrsczi Wëdawiznie i gazétnikã wëdówónégò przez związk tidzenika „Samorządność”. W [[Wòjnowi stón|wòjnowim stanie]] redagòwòł gazétë nielegalno, a robił na swòjã familiã jakno „jindustralny alpinista” w spółdzelnie „Świetlik”, założóny przez jegò przëjacela, [[Macéj Płażińsczi|Maceja Płażińsczégò]]. Ju òd wczasnëch lat 90. Tusk je zaangażowóny w òglowòpòlską pòlitikã. Béł jednym z załóżców wòlnorënkòwi partie Liberalno-Demòkraticzny Kòngres. W 1991 dostôł sã do [[Sejm|Sejmù]], ale stracył mandat w 1993, pò welacjach, w jaczich Liberalno-Demòkraticzny Kòngres nie przedobéł welownégò progù. W 1994 Kòngres sparłãcził sã z Demòkraticzną Ùnią i pòwòłónô òsta Ùnia Wòlnoscë. W 1997 Tusk dostôł sã do [[Senat Rzeczpòspòliti Pòlsczi|Senatu]] i òstôł jegò wicemarszôłkã. W 2001 béł jednym z załóżców jesz jedny centroprawicowi liberalni partie – [[Òbëwatelskô Platfòrma|Òbëwatelsczi Platfòrmë]] (PO), z lëstë jaczi zôs dostôł sã do Sejmù i òstôł jegò wicemarszôłkã<ref>[https://www.britannica.com/biography/Donald-Tusk Donôld Tusk w encyklopedie Britannica]</ref>. W 2005 startowôł w welacjach na prezydenta Pòlsczi Repùbliczi, w chtërnëch òstateczno przegrôł z kańdidatã PiS [[Lech Kaczińsczi|Lechã Kaczińsczim]]<ref>[https://web.archive.org/web/20070211071631/http://prezydent2005.pkw.gov.pl/PZT/PL/WYN/W/index.htm ''Wëniczi głosowaniô'']</ref>. W 2007 òbjimnął stanowiskò przédnikã Radzëznë Ministrów [[Pòlskô|Pòlsczi Repùbliczi]]. W 2011 Òbëwatelskô Platfòrma dobëła w parlameńtarnëch welacjach i Tusk stôł sã pierszim pólsczim premierã òd ùpôdkù kòmùnizmù, chtërny zachòwôł swòją fùnkcjã pò welowanim. Z fùnkcji premiera ùstąpił w 2014. Òd 2014 do 2019 béł przédnikã [[Eùropejskô Radzëzna|Eùropejsczi Radzëznë]]<ref>[https://web.archive.org/web/20210908103900/https://www.consilium.europa.eu/en/european-council/former-euco-presidents/summary-of-donald-tusk-presidency/ ''Donald Tusk, former president of the European Council, 2014–2019'']</ref>. Je wespółzałóżcą i liderã [[Òbëwatelskô Platfòrma|Òbëwatelsczi Platfòrmë]]. 20 lëstopadnika 2019 òstôł wëbróny przédnikã Eùropejsczi Lëdowi Partie (EPP). 3 lëpińca 2021 pòwrócył do pólsczi pòliticzi i zôs òbjimnął przédnictwò w Òbëwatelsczi Platfòrmie (chtërny liderã béł ju w latach 2003–2014). Pò parlameńtarnëch welacjach w 2023 stwòrził kòalicyjny rząd, 12 gòdnika 2023 Sejm wëbrôł gò na przédnika Radzëznë Ministrów. == Tusk i Kaszëbi == W latach 80. béł jednym z nôblëższëch wespółrobòtników [[Lech Bądkòwsczi|Lecha Bądkówsczégò]], pisarza, przëwódcë kaszëbsczi rësznotë. Pòd jegò wpłiwã Tusk rozwijôł kaszebskó-pòmòrską pòliticzną dejã. Donôld Tusk wiele razë głośno i òtwôrce przëznôwôł sã do swóji kaszëbiznë. Béł aktiwnym nóleżnikã Kaszebskò-Pòmòrsczégò Zrzeszeniô, bez jaczis czas robił w redakcje „[[Pomerania (cządnik)|Pòmeranie]]”, dze przëczëniôł sã midzë jinszima do wëdanió teczków [[Kaszëbsczi wësziwk|kaszëbsczégò wësziwkù]]. 12 czerwińca 1992 rokù na II Kaszëbsczim Kóngresu w Gduńskù Tusk wëgłosył referat „Pòmòrskô jideja redżionalnô jakò pòliticzné zadanié”, w jaczim pòkôzywôł mòżlëwé czerënczi rozwijaniô kaszëbsczi tożsamòscë w òdrodzony Rzeczpòspòliti. W 2006 òstôł wëróżniony [[Medal Stolema|Medalã Stolema]] przede wszëtczim za głosné i pùblëczné przëznôwanié sã do bëcô Kaszëbą w òglowòpòlsczich mediach<ref>''Medale Stolema'', „Pomerania” 2006 nr 6, s. 41.</ref>. Jakò nôleżnik pólsczégò parlameńtu Tusk dzejôł w [[Kaszëbsczé Parlamentarné Karno|Kaszëbsczim Parlamentarnym Karnie]]. Tusk je téż aùtorã serie ksążków ò Pòmorzim: „Béł so Gduńsk”, „Gduńsk 1945”, „Stôri Sopòt”, „Kronika XX stalata w Gduńskù”. Béł téż aùtorã tekstów wëdóny w 1985 przez wëdawiznã Sport i Turystyka ksążczi ò titule „Pojezierze Kaszubskie”<ref>Jerzy Baranowski, Donald Tusk, ''Pojezierze Kaszubskie'', Warszawa: Sport i Turystyka, 1985. ISBN 83-217-2494-9</ref>. == Òbaczë téż == {{Òbaczë téż |Szlachòwnô pòzwa= |Sparłãczoné témë= * [[Medal Stolema]] |Kategoriô=Pòlsczi pòliticë }} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bibliografiô == * Paülena Zölewskö, ''Jinicjator i lider'', „Pomerania” 2006 nr 6, s. 42–43. == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20260810193028/http://www.gazetakaszubska.org/56930/donald-tusk-dziekowal-wyborcom-kaszubom ''Donald Tusk dziękował wyborcom, PO i Kaszubom''] * {{YouTube|v=d1QlpMV1lMo|tit=Sztatus kaszëbsczégò zagrożony?|k=Kaszëbë i swiat|jaz=csb|dł=28:17}} {{Kòntrola}} {{SORTUJ:Tusk, Donald}} [[Kategòrëjô:Gduńszczani]] [[Kategòrëjô:Kaszëbi]] [[Kategòrëjô:Laùreacë Medalu Stolema|T]] [[Kategòrëjô:Pòlsczi pòliticë]] alt1qc181n2spye64codanb5n9zm2vh 219983 219947 2026-10-20T04:22:52Z Iketsi 3254 YouTube 219983 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Donald Tusk 2013-12-19.jpg|mały|Donôld Tusk (2013)]] '''Donôld Frãcëszk Tusk''' ({{jãz.|pl}} '''Donald Franciszek Tusk'''; ùr. [[22 łżëkwiata]] [[1957]] w [[Gduńsk|Gduńskù]]) – pòlsczi pòlitikôrz, òd 2023 przédnik Radzëznë Ministrów [[Pòlskô|Rzeczpòspòliti Pòlsczi]] (wczasni w latach 2007–2014). == Biografiô == Ùrodzył sä 22 łżekwiata 1957 roku w familie gduńsczich [[Kaszëbi|Kaszëbów]]. Jego òjc béł stolarzã. Ùmarł, czedë Donôld Tusk kùńcził spòdleczną szkòłã. [[Józef Tusk]] Òpa ze stronë òjc béł żôłnérz. Maturã Donôld Tusk zdôł w Gduńskù w I Òglowòsztôłcącym Liceùm, pò czim zaczął sztuderowac historiã na [[Gduńsczi Ùniwersytet|Gduńsczim Uniwersytece]]. Wczas zaangażowôł sã w òpòzycëjne dzejanie procëm kòmùnistóm. Jakno sztudéra ùczestnicził w twòrzenim Sztudérsczich Kòmitetów „[[Solidarnosc (warkòwô zrzesz)|Solidarnoscë]]”. Sztuderowanie skùńcził w czerwińcu 1980 rokù. W tim samim rokù stôł sã jinicjatorã i pierszim liderã Niezależnégò Zrzeszeniô Pòlsczich Sztudérów. Pôrã miesąców późni óstôł szefã „Solidarnoscë” w Mòrsczi Wëdawiznie i gazétnikã wëdówónégò przez związk tidzenika „Samorządność”. W [[Wòjnowi stón|wòjnowim stanie]] redagòwòł gazétë nielegalno, a robił na swòjã familiã jakno „jindustralny alpinista” w spółdzelnie „Świetlik”, założóny przez jegò przëjacela, [[Macéj Płażińsczi|Maceja Płażińsczégò]]. Ju òd wczasnëch lat 90. Tusk je zaangażowóny w òglowòpòlską pòlitikã. Béł jednym z załóżców wòlnorënkòwi partie Liberalno-Demòkraticzny Kòngres. W 1991 dostôł sã do [[Sejm|Sejmù]], ale stracył mandat w 1993, pò welacjach, w jaczich Liberalno-Demòkraticzny Kòngres nie przedobéł welownégò progù. W 1994 Kòngres sparłãcził sã z Demòkraticzną Ùnią i pòwòłónô òsta Ùnia Wòlnoscë. W 1997 Tusk dostôł sã do [[Senat Rzeczpòspòliti Pòlsczi|Senatu]] i òstôł jegò wicemarszôłkã. W 2001 béł jednym z załóżców jesz jedny centroprawicowi liberalni partie – [[Òbëwatelskô Platfòrma|Òbëwatelsczi Platfòrmë]] (PO), z lëstë jaczi zôs dostôł sã do Sejmù i òstôł jegò wicemarszôłkã<ref>[https://www.britannica.com/biography/Donald-Tusk Donôld Tusk w encyklopedie Britannica]</ref>. W 2005 startowôł w welacjach na prezydenta Pòlsczi Repùbliczi, w chtërnëch òstateczno przegrôł z kańdidatã PiS [[Lech Kaczińsczi|Lechã Kaczińsczim]]<ref>[https://web.archive.org/web/20070211071631/http://prezydent2005.pkw.gov.pl/PZT/PL/WYN/W/index.htm ''Wëniczi głosowaniô'']</ref>. W 2007 òbjimnął stanowiskò przédnikã Radzëznë Ministrów [[Pòlskô|Pòlsczi Repùbliczi]]. W 2011 Òbëwatelskô Platfòrma dobëła w parlameńtarnëch welacjach i Tusk stôł sã pierszim pólsczim premierã òd ùpôdkù kòmùnizmù, chtërny zachòwôł swòją fùnkcjã pò welowanim. Z fùnkcji premiera ùstąpił w 2014. Òd 2014 do 2019 béł przédnikã [[Eùropejskô Radzëzna|Eùropejsczi Radzëznë]]<ref>[https://web.archive.org/web/20210908103900/https://www.consilium.europa.eu/en/european-council/former-euco-presidents/summary-of-donald-tusk-presidency/ ''Donald Tusk, former president of the European Council, 2014–2019'']</ref>. Je wespółzałóżcą i liderã [[Òbëwatelskô Platfòrma|Òbëwatelsczi Platfòrmë]]. 20 lëstopadnika 2019 òstôł wëbróny przédnikã Eùropejsczi Lëdowi Partie (EPP). 3 lëpińca 2021 pòwrócył do pólsczi pòliticzi i zôs òbjimnął przédnictwò w Òbëwatelsczi Platfòrmie (chtërny liderã béł ju w latach 2003–2014). Pò parlameńtarnëch welacjach w 2023 stwòrził kòalicyjny rząd, 12 gòdnika 2023 Sejm wëbrôł gò na przédnika Radzëznë Ministrów. == Tusk i Kaszëbi == W latach 80. béł jednym z nôblëższëch wespółrobòtników [[Lech Bądkòwsczi|Lecha Bądkówsczégò]], pisarza, przëwódcë kaszëbsczi rësznotë. Pòd jegò wpłiwã Tusk rozwijôł kaszebskó-pòmòrską pòliticzną dejã. Donôld Tusk wiele razë głośno i òtwôrce przëznôwôł sã do swóji kaszëbiznë. Béł aktiwnym nóleżnikã Kaszebskò-Pòmòrsczégò Zrzeszeniô, bez jaczis czas robił w redakcje „[[Pomerania (cządnik)|Pòmeranie]]”, dze przëczëniôł sã midzë jinszima do wëdanió teczków [[Kaszëbsczi wësziwk|kaszëbsczégò wësziwkù]]. 12 czerwińca 1992 rokù na II Kaszëbsczim Kóngresu w Gduńskù Tusk wëgłosył referat „Pòmòrskô jideja redżionalnô jakò pòliticzné zadanié”, w jaczim pòkôzywôł mòżlëwé czerënczi rozwijaniô kaszëbsczi tożsamòscë w òdrodzony Rzeczpòspòliti. W 2006 òstôł wëróżniony [[Medal Stolema|Medalã Stolema]] przede wszëtczim za głosné i pùblëczné przëznôwanié sã do bëcô Kaszëbą w òglowòpòlsczich mediach<ref>''Medale Stolema'', „Pomerania” 2006 nr 6, s. 41.</ref>. Jakò nôleżnik pólsczégò parlameńtu Tusk dzejôł w [[Kaszëbsczé Parlamentarné Karno|Kaszëbsczim Parlamentarnym Karnie]]. Tusk je téż aùtorã serie ksążków ò Pòmorzim: „Béł so Gduńsk”, „Gduńsk 1945”, „Stôri Sopòt”, „Kronika XX stalata w Gduńskù”. Béł téż aùtorã tekstów wëdóny w 1985 przez wëdawiznã Sport i Turystyka ksążczi ò titule „Pojezierze Kaszubskie”<ref>Jerzy Baranowski, Donald Tusk, ''Pojezierze Kaszubskie'', Warszawa: Sport i Turystyka, 1985. ISBN 83-217-2494-9</ref>. == Òbaczë téż == {{Òbaczë téż |Szlachòwnô pòzwa= |Sparłãczoné témë= * [[Medal Stolema]] |Kategoriô=Pòlsczi pòliticë }} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bibliografiô == * Paülena Zölewskö, ''Jinicjator i lider'', „Pomerania” 2006 nr 6, s. 42–43. == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20260810193028/http://www.gazetakaszubska.org/56930/donald-tusk-dziekowal-wyborcom-kaszubom ''Donald Tusk dziękował wyborcom, PO i Kaszubom''] * {{YouTube|v=d1QlpMV1lMo|tit=Sztatus kaszëbsczégò zagrożony?|k=Kaszëbë i swiat|d=2026-05-15|dł=28:17|jãz=csb}} {{Kòntrola}} {{SORTUJ:Tusk, Donald}} [[Kategòrëjô:Gduńszczani]] [[Kategòrëjô:Kaszëbi]] [[Kategòrëjô:Laùreacë Medalu Stolema|T]] [[Kategòrëjô:Pòlsczi pòliticë]] e6p3rwav93kpxtwzf820x9ll7y5n3rm Izrael 0 4635 219857 219015 2026-10-19T20:16:49Z Iketsi 3254 " " 219857 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò |gwôsné miono = מדינת ישראל (Medinat Israel) |miono = Państwò Izrael |miono-genitiw = Izraela |fana = Flag of Israel.svg |herb = Emblem of Israel.svg |na karce = Israel on the globe (Afro-Eurasia centered).svg |jãzëk = [[Hebrajsczi jãzëk|hebrajsczi]] |stolëca = [[Jerozolëma]] |fòrma państwa = [[repùblika]] |wiéchrzëzna = 22 072 |procent-wòdë = 2 |lëdztwò = 9 842 000| rok = 2023 |dëtk = szekel| kòd dëtka = ILS |czasowô cona = +2 |swiãto = 14 maja ([[Żidowsczi kalãdôrz|5 ijar]])<ref>[https://polin.pl/pl/jom-ha-acmaut-dzien-niepodleglosci-izraela Jom ha-Acmaut – Dzień Niepodległości Izraela] Muzeum Historii Żydów Polskich [2025-08-30]</ref> |himn = התקווה <br> Hatikwa<br> (Nôdzeja) <center>[[Òbrôzk:Hatikvah instrumental.ogg]]</center> |kòd = IL |Internet = .il |telefón = +972|Prezydeńt=Jicchak Herzog|Premiéra=Binjamin Netanjahu|data ùsôdzenia=14 maja 1948|aùtowi kòd=IL }} '''Izrael''' ({{jãz.|he}} ''Jisra’el'', {{jãz.|ar}} ''Isrā’īl''), oficjalno '''Państwò Izrael''' je państwã w Zôpadny [[Azjô|Azji]], na Blësczim Wschòdze. Leżi na terenie historiczny [[Palestina|Palestinë]], nazewóny téż Swiãtą Zemią. Greńczi z [[Liban|Libanã]] òd nordë, [[Syriô|Syrią]] òd nordowégò pòrenku, [[Jordaniô|Jordanią]] òd pòrenku i [[Egipt|Egiptã]]<ref>[https://www.gov.il/en/pages/the-land-geography-and-climate THE LAND: Geography and Climate] [2021-04-11] Ministry of Foreign Affairs [2025-08-30]</ref> òd zôpadu. Mô przistãp do [[Strzódzemné Mòrze|Strzódzemnégò Mòrza]] òd wschodu i do Czerzwionegò Mòrza òd półnia. == Demografiô == W Izraelu żëją dwie główne grëpë etniczne: Żëdzë i Arabowie. Wedle Centralnego Bióra Statistik Izraela:<ref>https://www.cbs.gov.il/he/mediarelease/DocLib/2023/424/11_23_424b.pdf</ref> * 73,2% lëdzy – Żëdzë (kòl 7 208 000), rëchùjãc w to kòl 503 000 Żëdów, jaczi żëją w kòloniach na terenie Palestinë * 21,1% lëdzy – Arabòwie (kòl 2 080 000) w tim Palestinczëcë, Druzowie, Armenowie, Chrzescëjóńsczi Arabòwie i Czerkësë. * 5,7% – jinszi (kòl 554 000), Nôwikszą religiją je Judaizm, wëznaje go pònad 7 milionów mieszkańców<ref>[https://www.statista.com/statistics/1475502/israel-population-by-religion/ Population of Israel as of 2023, by religion] Statista [2025-08-30]</ref>. == Òbaczë téż == * [[Palestina]] * [[Wòjna Izraela z Hamasã]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} {{Azjô}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Izrael| ]] mrjldz7dlgc8xl145eyv9zcb6a8e3z7 Wielun 0 4660 219645 219367 2026-10-19T16:16:19Z Terrus38 14026 Usunięto przekierowanie do [[Wieluń]] 219645 wikitext text/x-wiki {{ADR|pisënk}} 4f2zqce1d18i5a6fp5gvl9vttadg2j5 Lãbòrsczi kréz 0 4685 219571 204512 2026-10-19T12:53:29Z Terrus38 14026 219571 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:POL powiat lęborski COA.svg|mały|Herb krézu]] '''Lãbòrsczi kréz''' ({{jãz.|pl}} ''Powiat lęborski'') – je krezã w [[Pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]] z sedzbą w [[Lãbórg|Lãbòrgù]]. Wedle nôrodnégò spisënkù 2021, 1.438 lëdzy, w tim krézu, ùżiwô kaszëbsczégò jãzëka w dodomù. === Spòdlowé pòdôwczi === * Wiéchrzëzna: 706,99 km² * Lëdztwò: 63 606 ([[2004]]) == Historiô == W [[Môj|maju]] 1958 rokù Służba Bezpiekù Pòwiatowi Kòmańdë [[Òbëwatelskô Milicjô|Òbëwatelsczi Milicje]] w Lãbòrgù ùdbała so rozprôcowiwac kaszëbsczëch i ùkrajińsczëch dzejôrzów. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://www.powiat-lebork.com/ Starna przédnictwa krézu] {{Pòmòrsczé krézë}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Lãbòrsczi kréz| ]] m9rk8q0g35ux0nsz98kl28nh9lu0r11 Czãstochòwa 0 4804 219805 218366 2026-10-19T19:09:11Z Iketsi 3254 To òstało przeniosłé z kategòrie [[Kategòriô:Przeczerowania|Przeczerowania]] do kategòrie [[Kategòriô:Przeczerowania do ùrëchtowaniô|Przeczerowania do ùrëchtowaniô]] za pòmòcą gadżetu [[c:Help:Gadget-Cat-a-lot/csb|Cat-a-lot]] 219805 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Częstochowa]] [[Kategòrëjô:Przeczerowania do ùrëchtowaniô]] l9350adewqkrofzkdsr9l8bukuyy7jp Rodnô Mòwa (kònkùrs) 0 4852 219972 217087 2026-10-20T03:23:09Z Iketsi 3254 YouTube dł, k 219972 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} {{Jiné znaczënczi}} '''Rodnô Mòwa''' {{skr.|P.T.}} '''Recytatorsczi Kònkùrs Kaszëbsczi Lëteraturë „Rodnô Mòwa”'''<ref>[http://skarbnicakaszubska.pl/konkurs-recytatorski-literatury-kaszubskiej-rodno-mowa-chmielno/ Konkurs Recytatorski Literatury Kaszubskiej „Rodnô Mòwa”, Chmielno]</ref><ref>{{YouTube|v=wDze4Sc0xyY|tit=Rodnô Mòwa|k=Akademia Kaszubska|d=2026-03-09|dł=26:06}}</ref> ({{jãz.|pl}} ''Konkurs Recytatorski Literatury Kaszubskiej „Rodnô Mòwa”'') – coroczny recitatorsczi [[kònkùrs]] òrganizowóny od [[1971]], z finałã w [[Chmielno|Chmielnie]]. Bëtnicë recitëją pòeticczé ë prozatorsczé ùtwòrë w [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczim jãzekù]]; wëstãpùją w 6 wiekòwëch karnach. == Kònkùrsë w rozmajitëch lat == {{Kòlumnë|em=20|1= # [[Rodnô Mòwa (kònkùrs, 1971)|Rodnô Mòwa 1971]] # [[Rodnô Mòwa (kònkùrs, 1972)|Rodnô Mòwa 1972]] # [[Rodnô Mòwa (kònkùrs, 1973)|Rodnô Mòwa 1973]] # [[Rodnô Mòwa (kònkùrs, 1974)|Rodnô Mòwa 1974]] # [[Rodnô Mòwa (kònkùrs, 1975)|Rodnô Mòwa 1975]] # [[Rodnô Mòwa (kònkùrs, 1976)|Rodnô Mòwa 1976]] # [[Rodnô Mòwa (kònkùrs, 1977)|Rodnô Mòwa 1977]] # [[Rodnô Mòwa (kònkùrs, 1978)|Rodnô Mòwa 1978]] # [[Rodnô Mòwa (kònkùrs, 1979)|Rodnô Mòwa 1979]] # [[Rodnô Mòwa (kònkùrs, 1980)|Rodnô Mòwa 1980]] # [[Rodnô Mòwa (kònkùrs, 1981)|Rodnô Mòwa 1981]] # [[Rodnô Mòwa (kònkùrs, 1982)|Rodnô Mòwa 1982]] # [[Rodnô Mòwa (kònkùrs, 1983)|Rodnô Mòwa 1983]] # [[Rodnô Mòwa (kònkùrs, 1984)|Rodnô Mòwa 1984]] # [[Rodnô Mòwa (kònkùrs, 1985)|Rodnô Mòwa 1985]] # [[Rodnô Mòwa (kònkùrs, 1986)|Rodnô Mòwa 1986]] # [[Rodnô Mòwa (kònkùrs, 1987)|Rodnô Mòwa 1987]] # [[Rodnô Mòwa (kònkùrs, 1988)|Rodnô Mòwa 1988]] # [[Rodnô Mòwa (kònkùrs, 1989)|Rodnô Mòwa 1989]] # [[Rodnô Mòwa (kònkùrs, 1990)|Rodnô Mòwa 1990]] # [[Rodnô Mòwa (kònkùrs, 1991)|Rodnô Mòwa 1991]] # [[Rodnô Mòwa (kònkùrs, 1992)|Rodnô Mòwa 1992]] # [[Rodnô Mòwa (kònkùrs, 1993)|Rodnô Mòwa 1993]] # [[Rodnô Mòwa (kònkùrs, 1994)|Rodnô Mòwa 1994]] # [[Rodnô Mòwa (kònkùrs, 1995)|Rodnô Mòwa 1995]] # [[Rodnô Mòwa (kònkùrs, 1996)|Rodnô Mòwa 1996]]<ref>https://bibliotekacyfrowa.eu/Content/51711/57210.pdf</ref> # [[Rodnô Mòwa (kònkùrs, 1997)|Rodnô Mòwa 1997]] # [[Rodnô Mòwa (kònkùrs, 1998)|Rodnô Mòwa 1998]] # [[Rodnô Mòwa (kònkùrs, 1999)|Rodnô Mòwa 1999]] # [[Rodnô Mòwa (kònkùrs, 2000)|Rodnô Mòwa 2000]] # [[Rodnô Mòwa (kònkùrs, 2001)|Rodnô Mòwa 2001]] # [[Rodnô Mòwa (kònkùrs, 2002)|Rodnô Mòwa 2002]] # [[Rodnô Mòwa (kònkùrs, 2003)|Rodnô Mòwa 2003]] # [[Rodnô Mòwa (kònkùrs, 2004)|Rodnô Mòwa 2004]] # [[Rodnô Mòwa (kònkùrs, 2005)|Rodnô Mòwa 2005]] # [[Rodnô Mòwa (kònkùrs, 2006)|Rodnô Mòwa 2006]] # [[Rodnô Mòwa (kònkùrs, 2007)|Rodnô Mòwa 2007]] # [[Rodnô Mòwa (kònkùrs, 2008)|Rodnô Mòwa 2008]] # [[Rodnô Mòwa (kònkùrs, 2009)|Rodnô Mòwa 2009]] # [[Rodnô Mòwa (kònkùrs, 2010)|Rodnô Mòwa 2010]] # [[Rodnô Mòwa (kònkùrs, 2011)|Rodnô Mòwa 2011]] # [[Rodnô Mòwa (kònkùrs, 2012)|Rodnô Mòwa 2012]] # [[Rodnô Mòwa (kònkùrs, 2013)|Rodnô Mòwa 2013]]<ref>{{YouTube|v=vETQIST79W0|tit=Gminne eliminacje 54. konkursu "Rodno Mowa" Zuzanna Bruska, „Rodnô Mòwa", Chmielno 2013 r.|k=Kaszubi PL (ZKP)}}</ref> # [[Rodnô Mòwa (kònkùrs, 2014)|Rodnô Mòwa 2014]] # [[Rodnô Mòwa (kònkùrs, 2015)|Rodnô Mòwa 2015]] # [[Rodnô Mòwa (kònkùrs, 2016)|Rodnô Mòwa 2016]] # [[Rodnô Mòwa (kònkùrs, 2017)|Rodnô Mòwa 2017]] # [[Rodnô Mòwa (kònkùrs, 2018)|Rodnô Mòwa 2018]] # [[Rodnô Mòwa (kònkùrs, 2019)|Rodnô Mòwa 2019]] # [[Rodnô Mòwa (kònkùrs, 2021)|Rodnô Mòwa 2021]]<ref>https://bck-bytow.pl/rodna-mowa-2/</ref> # [[Rodnô Mòwa (kònkùrs, 2022)|Rodnô Mòwa 2022]]<ref>[https://sp4reda.pl/blog/2022/04/26/51-konkurs-recytatorski-literatury-kaszubskiej-rodno-mowa-2022/ 51 KONKURS RECYTATORSKI LITERATURY KASZUBSKIEJ RODNÔ MÒWA 2022]</ref><ref>[https://wladyslawowo.pl/wiadomosci/1/wiadomosc/208414/konkurs_rodn_mwa Jest to już 51. edycja Konkursu Recytatorskiego Literatury Kaszubskiej. Celem jego jest poznawanie i popularyzacja literatury kaszubskiej]</ref> # [[Rodnô Mòwa (kònkùrs, 2023)|Rodnô Mòwa 2023]]<ref>[https://www.zukowo.pl/Rodn_Mwa_w_Gminie_Zukowo,10,7612#sub_mid Rodnô Mòwa” w Gminie Żukowo 17 kwietnia 2023]</ref><ref>[https://www.mdk.rumia.pl/p/gminny-etap-konkursu-rodno-mowa Gminny etap konkursu Rodno Mowa]</ref><ref>[https://powiat.puck.pl/aktualnosci/52-konkurs-recytatorski-literatury-kaszubskiej-rodno-mowa-eliminacje-powiatowe.html 52. Konkurs Recytatorski Literatury Kaszubskiej „Rodnô Mòwa” - eliminacje powiatowe]</ref> # [[Rodnô Mòwa (kònkùrs, 2024)|Rodnô Mòwa 2024]]<ref>https://www.goknwl.pl/aktualnosci-goknwl/konkurs-rodno-mowa/</ref><ref>[https://pomorskie.eu/mlodzi-mistrzowie-mowy-kaszubskiej-nagrodzeni-rodno-mowa-wybrzmiala-pieknie/ Młodzi mistrzowie mowy kaszubskiej nagrodzeni. Rodnô Mòwa wybrzmiała pięknie]</ref> # [[Rodnô Mòwa (kònkùrs, 2025)|Rodnô Mòwa 2025]]<ref>[https://ck.sierakowice.pl/index.php/2025/03/27/rodno-mowa-sierakowice-2025/ Rodnô Mòwa – Sierakowice 2025]</ref><ref>[https://ckgminapuck.pl/kalendarz/rodno-mowa/ Jak co roku, bardzo serdecznie zapraszamy do wzięcia udziału w 54. Konkursie Recytatorskim „RODNÔ MÒWA”.]</ref><ref>[https://gck.cewice.pl/strona/54-konkurs-recytatorski-literatury-kaszubskiej-rodno-mowa 54. KONKURS RECYTATORSKI LITERATURY KASZUBSKIEJ „RODNÔ MÒWA”.]</ref><ref>[https://samorzad.gov.pl/web/szkola-nr1-rumia/etap-powiatowy-54-konkursu-literatury-kaszubskiej-rodn-mwa ETAP POWIATOWY 54. KONKURSU LITERATURY KASZUBSKIEJ ,,RODNÔ MÒWA"]</ref><ref>[https://www.kartuzy.pl/aktualnosc/kultura/3072-gminne-eliminacje-54-konkursu-rodno-mowa Gminne eliminacje 54. konkursu "Rodno Mowa"]</ref><ref>[https://zkiw.com.pl/eliminacje-powiatowe-54-konkursu-recytatorskiego-literatury-kaszubskiej-rodno-mowa-w-kartuzach/ Eliminacje Powiatowe 54 Konkursu Recytatorskiego Literatury Kaszubskiej „Rodnô Mòwa” w Kartuzach]</ref><ref>[https://www.facebook.com/reel/1243665173837179?locale=pl_PL Eliminacje Powiatowe 54 Konkursu Recytatorskiego Literatury Kaszubskiej „Rodnô Mòwa” w Kartuzach] na [[Facebook]]</ref><ref>[https://radiogdansk.pl/wiadomosci/region/kaszuby/2025/06/09/rodno-mowa-czyli-kaszubski-konkurs-recytatorski-z-tradycjami-znamy-wyniki-54-finalu/ Rodnô Mòwa, czyli kaszubski konkurs recytatorski z tradycjami. Znamy wyniki 54. finału] [[Radio Gdańsk]]</ref><ref>[https://www.zawszepomorze.pl/artykul/20175,konkurs-recytatorski-rodno-mowa-w-chmielnie-recytatorzy-i-hold-dla-trojanowskiej Konkurs recytatorski „Rodnô Mòwa" w Chmielnie. Recytatorzy i hołd dla Trojanowskiej]</ref> # [[Rodnô Mòwa (kònkùrs, 2026)|Rodnô Mòwa 2026]] (LV)<ref>[https://spzalakowo.eu/rodno-mowa/ Melania Koszałka wzięła udział w Gminnym Konkursie Recytatorskim Literatury Kaszubskiej „Rodnô Mòwa”]</ref><ref>[https://gok.luzino.eu/relacja-z-55-edycji-konkursu-recytatorskiego-rodno-mowa-w-luzinie-%f0%9f%8e%ad/ Relacja z 55. Edycji Konkursu Recytatorskiego “Rodnô Mòwa” w Luzinie!]</ref><ref>[https://gok.luzino.eu/zgloszenia-i-regulamin-55-konkurs-recytatorski-literatury-kaszubskiej-rodno-mowa/ Zgłoszenia i regulamin – 55. Konkurs Recytatorski Literatury Kaszubskiej „Rodnô Mòwa”]</ref><ref>[https://www.szkolagarczegorze.nwl.pl/aktualnosci-spgarczegorze/eliminacje-powiatowe-konkursu-rodno-mowa/ Eliminacje powiatowe konkursu „Rodnô Mòwa”]</ref><ref>[https://prk24.pl/92789845/55-konkurs-recytatorski-literatury-kaszubskiej-rodno-mowa 55. Konkurs Recytatorski Literatury Kaszubskiej „Rodnô Mòwa”] [[Polskie Radio Koszalin]]</ref><ref>[https://kartuskiecentrum.kultury.pl/aktualnosci-kck/55-konkurs-recytatorski-literatury-kaszubskiej-rodno-mowa.html 55. Konkurs Recytatorski Literatury Kaszubskiej „Rodnô Mòwa”]</ref><ref>[https://www.spstrzepcz.pl/o-szkole/kaszubski-w-naszej-szkole/kaszubski/uczniowie-naszej-szkoly-uczestniczyli-w-konkursie-rodno-mowa/ Uczniowie naszej szkoły uczestniczyli w konkursie „Rodnô Mòwa”]</ref><ref>[https://kartuzy.info/artykul/final-55-konkursu-rodn-n1825469 Finał 55. Konkursu „Rodnô Mòwa” - Chmielno stolicą kaszubskiego słowa]</ref><ref>[https://muzeum.wejherowo.pl/wydarzenie/55-konkurs-recytatorski-literatury-kaszubskiej-rodno-mowa/ 55 Konkurs Recytatorski Literatury Kaszubskiej ,,Rodnô Mòwa’’]</ref><ref>[https://dziennikpucki.pl/gmina-puck/55-edycja-konkursu-rodno-mowa-w-strzelnie-w-gminie-puck-poznaj-mistrzow-kaszubskiego-slowa/ 55. edycja konkursu Rodnô Mòwa w Strzelnie w gminie Puck: poznaj mistrzów kaszubskiego słowa] – dziennikpucki.pl</ref><ref>http://szwajcaria-kaszubska.pl/kaszuby/spolecznosc/item/3632-55-konkurs-rodno-mowa</ref><ref>https://dkwiele.pl/wiadomosci/33864/rodn-mwa---eliminacje-gminne-w-dk-wiele</ref> }} == Òbaczë téż == {{Col3 |col1= {{Pòdobnô pòzwa|Rodnô mòwa (wiele znaczeniów)}} |col2= === Pòłączoné témë === * [[Kònkùrs]] * [[Ida Czajinô]] * [[Zbigórz Jankòwsczi]] |col3= === Jiné kònkùrsë na Kaszëbach === {{#categorytree:Kònkùrsë na Kaszëbach|hideroot=on|mode=pages}} }} == Przëpisë == {{Przëpisë|2}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} * {{YouTube|v=wDze4Sc0xyY|tit=Rodnô Mòwa|k=Akademia Kaszubska|d=2026-03-09|dł=26:06}} * [http://skarbnicakaszubska.pl/konkurs-recytatorski-literatury-kaszubskiej-rodno-mowa-chmielno/ Konkurs Recytatorski Literatury Kaszubskiej „Rodnô Mòwa”, Chmielno] ;2016 * {{YouTube|v=OsyMsYzVpL8|tit=rodnamowa|k=24 kaszuby|d=2016-10-02}} ;2019 * https://kartuzy.info/artykul/rodno-mowa-2019-w-chmielnie-n821113 ;2024 * [https://pomorskie.eu/mlodzi-mistrzowie-mowy-kaszubskiej-nagrodzeni-rodno-mowa-wybrzmiala-pieknie/ Młodzi mistrzowie mowy kaszubskiej nagrodzeni. Rodnô Mòwa wybrzmiała pięknie] ;2025 * [https://www.zawszepomorze.pl/artykul/20175,konkurs-recytatorski-rodno-mowa-w-chmielnie-recytatorzy-i-hold-dla-trojanowskiej Konkurs recytatorski „Rodnô Mòwa" w Chmielnie. Recytatorzy i hołd dla Trojanowskiej] ;2026 * [https://kartuskiecentrum.kultury.pl/aktualnosci-kck/55-konkurs-recytatorski-literatury-kaszubskiej-rodno-mowa.html 55. Konkurs Recytatorski Literatury Kaszubskiej „Rodnô Mòwa”] * [https://muzeum.wejherowo.pl/wydarzenie/55-konkurs-recytatorski-literatury-kaszubskiej-rodno-mowa/ 55 Konkurs Recytatorski Literatury Kaszubskiej ,,Rodnô Mòwa’’] * [https://dziennikpucki.pl/gmina-puck/55-edycja-konkursu-rodno-mowa-w-strzelnie-w-gminie-puck-poznaj-mistrzow-kaszubskiego-slowa/ 55. edycja konkursu Rodnô Mòwa w Strzelnie w gminie Puck: poznaj mistrzów kaszubskiego słowa] – dziennikpucki.pl * https://www.radiokaszebe.pl/news/final-rodno-mowa-w-chmielnie-kto-wygral-konkurs-1221 [https://web.archive.org/web/20260708042855/https://media.radiokaszebe.pl/wp-content/uploads/news_rodnomowa.mp3 .mp3] * {{YouTube|v=-s1M5xilZaI|tit=Relacjô z krézowëch eliminacjów Rodny Mòwë we Wejrowie|k=Kaszëbë i swiat}} * https://koscierzyna.naszemiasto.pl/mlodzi-mistrzowie-slowa-z-koscierzyny-wybrani-rodno-mowa-wylonila-najlepszych-recytatorow-ktorzy-powalcza-dalej-na-szczeblu-powiatowym/ar/c1p2-28972949 === Szëkba === {{Szëkba|Rodnô Mòwa}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kònkùrsë recytatorsczé na Kaszëbach]] fkhsriwz65406fhpjydnz3hff4jraiq Turkmenjistan 0 4855 219653 219432 2026-10-19T16:18:11Z Terrus38 14026 Usunięto przekierowanie do [[Turkmenistan]] 219653 wikitext text/x-wiki {{ADR|pisënk}} 4f2zqce1d18i5a6fp5gvl9vttadg2j5 Szlachecczé Brzézno 0 4894 219842 218387 2026-10-19T19:09:17Z Iketsi 3254 To òstało przeniosłé z kategòrie [[Kategòriô:Przeczerowania|Przeczerowania]] do kategòrie [[Kategòriô:Przeczerowania do ùrëchtowaniô|Przeczerowania do ùrëchtowaniô]] za pòmòcą gadżetu [[c:Help:Gadget-Cat-a-lot/csb|Cat-a-lot]] 219842 wikitext text/x-wiki #redirect [[Brzézno Szlachecczé]] [[Kategòrëjô:Przeczerowania do ùrëchtowaniô]] ky5bxb8fsfc90y2xd15lu96vojzg88s Aleksander Majkòwsczi 0 4953 219530 217051 2026-10-19T12:08:04Z Iketsi 3254 Muzeum→Mùzeùm 219530 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Zdroje Raduni - Aleksander Majkowski - portret.jpg|mały|Aleksander Majkòwsczi]] '''Aleksander Majkòwsczi''' ({{jãz.|pl}} ''Aleksander Majkowski''; ùr. [[17 lëpińca]] [[1876]] w [[Kòscérzna|Kòscérznie]], zm. [[10 gromicznika]] [[1938]] w [[Gdiniô|Gdinie]]) – kaszëbsczi pisôrz, dzejôrz i wëdôwca, przédnik [[Towarzëstwò Młodokaszëbów|Towarzëstwa Młodokaszëbów]] a załóżca [[Regionalné Zrzeszenié Kaszëbów|Regionalnégò Zrzeszeniô Kaszëbów]], aùtór kaszëbsczi epòpeje ''[[Żëcé i przigòdë Remùsa]]'', doktór. == Żëcopis == [[Òbrôzk:Gdańsk tablica Gryfa 09.07.10 pl.jpg|mały|Tôblëca ò redakcëji "Gryfa" i A. Majkòwsczim na bùdinkù w [[Gduńsk|Gduńskù]] (pò pòlskù)]] Aleksander Majkòwsczi na swiat przëszedł [[17 lëpińca]] [[1876]] r. w [[Kòscérzëna|Kòscérznie]] w gbùrsczi familii Jana i Józefinë z Basków. Dzãka stipendium przëznónémù przez Towarzëstwò Nôùkòwi Pòmòcë mógł ùczëc sã w kòscérsczim progimnazjum i w chòjnicczim gimnazjum. Òb czas ùczbë w gimnazjum przënôlégôł do filomacczégò karna „[[Adam Mickiewicz|Mickiewicz]]”, gdze miôł leżnosc zapòznac sã z pòlską historią i pismienizną. W [[1895]] r. zdôł maturã, pò czim wrócył do swòji domôcy [[Kòscérzëna|Kòscérznë]]. W [[1897]] r. zaczął sztudérowac medicynã w [[Berlin]]ie. Jakno sztudéra w [[1899]] r. wëdôł we [[Gduńsk|Gduńskù]] szpòrtowną pòwiôstkã pòd titlã Jak w ''Koscérznie koscelnygo obrele abo Pięc kawalerów a jedna jedyno brutka''. Dokôz nen przerobiony òstôł pózni na òbrôzk na binã ''Strache i zrękovjine''. W rokù [[1900]] przeniósł sã do leżący na dôwnëch słowiańsczich zemiach [[Grifiô|Grifii]]. Òstôł òn równak z henëtnégò ùniwersytetu ùsëniãti w gromicznikù [[1901]] r. za to, że przenôlégôł do sztudérsczi òrganizacji „Adelphia”, co zachãcywa robiącëch tam pòlsczich cządowëch robòtników do biôtczi ò swòje prawa. Tedë Majkòwsczi przecygnął do [[Mònachium]], gdze téż włącził sã w spòleczné, sztudérsczé dzejanié. W [[1902]] r. stwòrził tam karno pòlsczich sztudérów ò mionie „Vistula”. W sztudérsczim cządze swòjegò żëwòta włącził sã w aktiwné spòleczné dzejanié. Pò skùńczenim sztudérowaniégò medicynë wëjachôł do [[Zurich|Zurichù]], gdze napisôł doktorską disertacjã, chtërny témą bëłë badérowania krëwi skażony òłowiã. W séwnikù [[1904]] r. òstôł doktórã medicynë. Lékarską praktikã òdbéł we [[Gduńsk|Gduńskù]] jakno asystent w szpitalu Nôswiãtszi Mariji Pannë. Òb czas swòji bëtnoscë we [[Gduńsk|Gduńskù]] òstôł redaktorã pismiona „Gazeta Gdańska” i dodôwku do ni, chtëren zwôł sã „Drużba. Pismo dlö polscich Kaszubów”. Ju w pierszim jegò numrze przedstawił ùdbã swòjegò dzejaniégò dlô [[Kaszëbë|Kaszëb]]. Robòta Majkòwsczégò w „Gazecie Gdańskiej” dérowa równak leno do kùńcowégò dzéla [[1905]] r. Rok [[1905]] to dlô Majkòwsczégò téż czas wëdaniô tomikù jegò wiérztów ''Spiewe i frantówci''. Na zaczątkù [[1906]] r. przecygnął Majkòwsczi nazôd do [[Kòscérzëna|Kòscérznë]], gdze òtemkł priwatną doktorską praktikã. W [[1908]] r. stwòrził jedno z nôwôżniészich pismionów w dzejach kaszëbsczi rësznotë, czëlë „[[Gryf (cządnik)|Gryfa]]”. Cządnik nen miôł wiôldżi cësk na przińdny rozwój kaszëbsczi lëteraturë i spopularizowanié kaszëbsczi dëchòwi i materialny kùlturë. W [[1909]] r. Majkòwsczi òpublikòwôł w „[[Gryf (cządnik)|Gryfie]]” articzel pòd titlã „Ruch młodokaszubski”, w chtërnym pisôł midzë jinszima, że młodô kaszëbskô jinteligencjô mô wprowôdzac swójsczé, kaszëbsczé elementë do òglowòpòlsczi kùlturë i miec starã ò nôrodną aktiwizacjã wszëtczich [[Kaszëbi|Kaszëbów]]. Równak w [[Kòscérzëna|Kòscérznie]] to nie szło i pò czile latach, pò dëtkòwëch jiwrach, czedë to òstałë mù wzãté i zlicytowóné zachë, òpùscył nen gard i pòd kùńc [[1911]] rokù zamieszkôł w [[Sopòt|Sopòce]]. Do pòwstaniô kaszëbsczi òrganizacji nazwóny [[Towarzëstwò Młodokaszëbów|Towarzëstwã Młodokaszëbów]] doszło w zélnikù [[1912]] r. we [[Gduńsk|Gduńskù]]. Sekretarzã ji òstôł prawie doktór Majkòwsczi. Jesz jinszim gónã, na jaczim dzejôł, bëłô [[Kaszëbsko-Pòmòrsczé Mùzeùm]], chtërné pòwstało w [[Sopòt|Sopòce]] w [[1913]] r. i dzejało tam do [[1914]] r. Béł to bëlny ôrt rozkòscérzaniô kaszëbiznë midzë lëdzama z bùtna ti zemi. Òkróm tegò, w [[1913]] r. Majkòwsczi wëdôł „Zdroje [[Radunia|Raduni]]. Przewodnik po tak zw. Szwajcarii Kaszubskiej”. W [[1914]] rokù Majkòwsczi, jakno doktór, òstôł wzãti do niemiecczégò wòjska i nalôzł sã {{skr.|m.jin.}} na frontach we [[Francëjô|Francji]] i [[Rumùńskô|Rumunii]]. Po wòjnie òsta mù swòjégò zortu lëterackô pamiątka — napisóny pò pòlskù „Pamiętnik z wojny europejskiej roku [[1914]]”, wëdóny dopiérkù w [[2000]] r. Czej pierszô swiatowô wòjna mia sã ju niedługò skùńczëc, wrócył Majkòwsczi do [[Sopòt]]u. Zôs pò skùńczenim wòjnë włącził sã aktiwno w przëłączenié jak nôwikszégò dzéla kaszëbsczi zemi do [[Pòlskô|Pòlsczi]]. Rëchtowôł òn {{skr.|m.jin.}} próbã zbrojnégò pòwstaniégò, do jaczégò równak nie doszło. W [[1920]] r. jakno półkòwnik pòlsczégò wòjska béł nôleżnikã Graniczny Kòmisji, chtërna wëznôcza nową grańcã midzë [[Pòlskô|Pòlską]] a [[Miemieckô|Miemcama]]. Na zaczątkù lat 20-tëch béł przédnikã Radë Pòmòrsczi w [[Grëdządz]]u, dzãka chtërny pòwstałë tedë {{skr.|m.jin.}} Teatr Pòlsczi w [[Toruń|Toruniu]] i Towarzëstwò Pòmòrsczich Artistów. Z wiôlgą zmianą w żëcym A. Majkòwsczégò sparłãczony béł rok [[1921]]. Tej to prawie przecygnął òn do [[Kartuzë|Kartuz]] i òżenił sã. Białką jegò òsta Aleksandra z Kòmòrowsczich hrabinô Starzińskô. Dzecama jich bëlë: Damroka, Mestwin, Barbara i Witosława. Pò skùńczenim wòjnë Majkòwsczi wrócył do warkù doktóra. Òkróm tegò zaczął na nowò wëdôwac „Gryfa”. Pò jegò ùpôdkù òstôł redaktorã wëchôdającégò w [[Kòscérzëna|Kòscérzënie]] pismiona „[[Pomorzanin]]”. Zôs w [[1925]] r. jesz rôz wrócył do swòji deji, bë na nowò wëdôwac „[[Gryf (cządnik)|Gryfa]]”. Pismiono to (chtërné wëszło tedë blós w jednym numrze) ni mògło równak nalezc zrozmieniô westrzód spòlëznë, do jaczi bëło sczerowóné. Tedë Majkòwsczi barżi ògrańcziwôł swój ùdzél w spòleznowym a pòliticznym dzejanim, „zasziwôł sã” w swòjim kartësczim dodómie zwónym „Eremã” i zajimôł sã swòją lëteracką, kaszëbską robòtą. W [[1929]] r., czej pòwstało [[Regionalné Zrzeszenié Kaszëbów]], Majkòwsczi òstôł jegò przédnikã. Wespółdzejôł téż z czile cządnikama. Pisôł téż {{skr.|m.jin.}} do „[[Zrzesz Kaszëbskô|Zrzeszë Kaszëbsczi]]”. Pòd kùńc żëcégò skùńcził kùreszce Majkòwsczi pisac swój nôwikszi dokôz, chtëren na wiedno zagwësnił mù pòczestny môl w dzejach całi kaszëbsczi pismieniznë, czëlë „[[Żëcé i przigodë Remusa|Żëce i przigodë Remusa. Zvjercadło kaszubskji]]”. Nie dożdôł sã równak wëdaniô wszëtczich dzélów ny pòwiescë, chtërné òdbëło sã dopiérze pòd kùńc 1938 r. Tak samò wëzdrza sprawa z wëdanim jinszégò wôżnégò dokôzu A. Majkòwsczégò, czëlë ''Historii Kaszubów''. Ùkôza sã òna ju pò smiercë pisôrza, òb lato 1938 r. Z kaszëbsczégò "Żëcé i przigodë Remusa" przedolmacził na [[Pòlsczi jãzëk|pòlsczi]] [[Lech Bądkòwsczi]]. Niejedne jegò usôdzczi bëłë dolmaczoné na [[Czesczi jãzëk|czesczi]]. Jesz za żëcégò òdznaczony bëł Majkòwsczi Òficersczim Krziżã Òrdera Òdrodzeniegò Pòlsczi, Złotim Krziżã Zasłëdżi [http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WMP19300330055] i Strzébrznym Wawrzinã Akademicczim Pòlsczi Akademii Lëteratùrë. Ale dopiérkù dosc długò pò jego smiercë ùkazałë sã pòstãpné dokôzë ùtwórcë. W [[1973]] r. wëszła napisónô pò pòlskù (i nie dokùńczonô) pòwiesc pòd titlã „[[Pomorzanie]]”, zôs trzë lata pózni ùkôzôł sã trzëaktowi òbrôz na binã „Strachë i zrękovjinë. Frantówka w trzech aktach”. == Kùńc żëcégò i pamiãc == [[Òbrôzk:HGW Bahnhofstrasse 57 Plaque Majkowski.JPG|mały|Tôblëca w Grifii]] A. Majkòwsczi ùmarł w szpitalu w [[Gdiniô|Gdini]] [[10 gromicznika]] [[1938]] r. Na jegò trëmie bëła pòłożonô kaszëbskô stanica (czôrny [[Grif]] na złotim spòdli). Chòc chcôł bëc pòchòwóny w [[Żukòwò|żukòwsczim]] kòscele, tej równak pògrzebóny òstôł na smãtôrzu w [[Kartuzë|Kartuzach]]. Pògrzéb jegò béł wiôlgą manifestacją i leżnoscą dlô òkôzaniô tczë dlô jegò dzejaniégò na kaszëbsczim gónie, jaczé wëpełniło mu wnetka całé żëcé. == Ùsôdztwò (wëjimczi) == [[Òbrôzk:Zdroje Raduni.djvu|mały|''Zdroje Raduni'']] * ''Pamiętnik z wojny europejskiej roku 1914'' (Tadeusz Linkner), Wejherowo : [[Mùzeùm Kaszëbskò-Pòmòrsczi Pismieniznë i Mùzyczi w Wejrowie]] ; Pelplin : Wydawn. Diecezji Pelplińskiej "Bernardinum", 2000. * ''Żëcé i przigodë Remusa. Zvjercadło kaszubskji'', [[Torń]] [[1938]], [https://literat.ug.edu.pl/remus/index.htm#spis Pòwiesc w internece w kaszëbsczim pisenkù z lat 30. XX stalata] == Òbaczë téż == * [[Frãcëszka Majkòwskô]] * [[Wiłóz Rzéczi Redëni]] == Lëteratura == * [[Józef Bòrzëszkòwsczi]], ''Aleksander Majkowski ([[1876]]-[[1938]]). Biografia historyczna'', [[Gduńsk]]: [[Kaszëbsczi Institut]]; [[Wejrowò]]: [[Mùzeùm Kaszëbskò-Pòmòrsczi Pismieniznë i Mùzyczi w Wejrowie]], [[2000]]. * J. Borzyszkowski, J. Mordawski, J. Treder: Historia, geografia, język i piśmiennictwo Kaszubów; J. Bòrzëszkòwsczi, J. Mòrdawsczi, J. Tréder: Historia, geògrafia, jãzëk i pismienizna Kaszëbów, Wëdowizna M. Rôżok przë wespółrobòce z Institutã Kaszëbsczim, Gduńsk 1999. * G. Stone, Slav outposts in Central European history : the Wends, Sorbs and Kashubs, London, UK : Bloomsbury Academic, an imprint of Bloomsbury Publishing Plc, 2016, s. 287. == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20180920095330/http://www.kartuzy.pl/stolica_kaszub/pliki/obrazy/zakladki_obrazy/dod-atr-rozn-16.JPG grób] * https://radiokaszebe.pl/events/150-rocznica-urodzin-aleksandra-majkowskiego-wyjatkowa-wystawa-w-wejherowie-318 {{Kòntrola}} {{SORTUJ:Majkòwsczi Aleksander}} [[Kategòrëjô:Kaszëbsczi pisarze]] [[Kategòrëjô:Kaszëbsczi tołmôcze]] [[Kategòrëjô:Kaszëbskô lëteratura]] [[Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura]] [[Kategòrëjô:Kaszëbi]] [[Kategòrëjô:Medicyna]] eso562d86a2pujv9bit5f72saw4folk 219534 219530 2026-10-19T12:18:03Z Iketsi 3254 {{Òbaczë téż}} 219534 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Zdroje Raduni - Aleksander Majkowski - portret.jpg|mały|Aleksander Majkòwsczi]] '''Aleksander Majkòwsczi''' ({{jãz.|pl}} ''Aleksander Majkowski''; ùr. [[17 lëpińca]] [[1876]] w [[Kòscérzna|Kòscérznie]], zm. [[10 gromicznika]] [[1938]] w [[Gdiniô|Gdinie]]) – kaszëbsczi pisôrz, dzejôrz i wëdôwca, przédnik [[Towarzëstwò Młodokaszëbów|Towarzëstwa Młodokaszëbów]] a załóżca [[Regionalné Zrzeszenié Kaszëbów|Regionalnégò Zrzeszeniô Kaszëbów]], aùtór kaszëbsczi epòpeje ''[[Żëcé i przigòdë Remùsa]]'', doktór. == Żëcopis == [[Òbrôzk:Gdańsk tablica Gryfa 09.07.10 pl.jpg|mały|Tôblëca ò redakcëji "Gryfa" i A. Majkòwsczim na bùdinkù w [[Gduńsk|Gduńskù]] (pò pòlskù)]] Aleksander Majkòwsczi na swiat przëszedł [[17 lëpińca]] [[1876]] r. w [[Kòscérzëna|Kòscérznie]] w gbùrsczi familii Jana i Józefinë z Basków. Dzãka stipendium przëznónémù przez Towarzëstwò Nôùkòwi Pòmòcë mógł ùczëc sã w kòscérsczim progimnazjum i w chòjnicczim gimnazjum. Òb czas ùczbë w gimnazjum przënôlégôł do filomacczégò karna „Mickiewicz”, gdze miôł leżnosc zapòznac sã z pòlską historią i pismienizną. W [[1895]] r. zdôł maturã, pò czim wrócył do swòji domôcy [[Kòscérzëna|Kòscérznë]]. W [[1897]] r. zaczął sztudérowac medicynã w [[Berlin]]ie. Jakno sztudéra w [[1899]] r. wëdôł we [[Gduńsk|Gduńskù]] szpòrtowną pòwiôstkã pòd titlã Jak w ''Koscérznie koscelnygo obrele abo Pięc kawalerów a jedna jedyno brutka''. Dokôz nen przerobiony òstôł pózni na òbrôzk na binã ''Strache i zrękovjine''. W rokù [[1900]] przeniósł sã do leżący na dôwnëch słowiańsczich zemiach [[Grifiô|Grifii]]. Òstôł òn równak z henëtnégò ùniwersytetu ùsëniãti w gromicznikù [[1901]] r. za to, że przenôlégôł do sztudérsczi òrganizacji „Adelphia”, co zachãcywa robiącëch tam pòlsczich cządowëch robòtników do biôtczi ò swòje prawa. Tedë Majkòwsczi przecygnął do [[Mònachium]], gdze téż włącził sã w spòleczné, sztudérsczé dzejanié. W [[1902]] r. stwòrził tam karno pòlsczich sztudérów ò mionie „Vistula”. W sztudérsczim cządze swòjegò żëwòta włącził sã w aktiwné spòleczné dzejanié. Pò skùńczenim sztudérowaniégò medicynë wëjachôł do [[Zurich|Zurichù]], gdze napisôł doktorską disertacjã, chtërny témą bëłë badérowania krëwi skażony òłowiã. W séwnikù [[1904]] r. òstôł doktórã medicynë. Lékarską praktikã òdbéł we [[Gduńsk|Gduńskù]] jakno asystent w szpitalu Nôswiãtszi Mariji Pannë. Òb czas swòji bëtnoscë we [[Gduńsk|Gduńskù]] òstôł redaktorã pismiona „Gazeta Gdańska” i dodôwku do ni, chtëren zwôł sã „Drużba. Pismo dlö polscich Kaszubów”. Ju w pierszim jegò numrze przedstawił ùdbã swòjegò dzejaniégò dlô [[Kaszëbë|Kaszëb]]. Robòta Majkòwsczégò w „Gazecie Gdańskiej” dérowa równak leno do kùńcowégò dzéla [[1905]] r. Rok [[1905]] to dlô Majkòwsczégò téż czas wëdaniô tomikù jegò wiérztów ''Spiewe i frantówci''. Na zaczątkù [[1906]] r. przecygnął Majkòwsczi nazôd do [[Kòscérzëna|Kòscérznë]], gdze òtemkł priwatną doktorską praktikã. W [[1908]] r. stwòrził jedno z nôwôżniészich pismionów w dzejach kaszëbsczi rësznotë, czëlë „[[Gryf (cządnik)|Gryfa]]”. Cządnik nen miôł wiôldżi cësk na przińdny rozwój kaszëbsczi lëteraturë i spopularizowanié kaszëbsczi dëchòwi i materialny kùlturë. W [[1909]] r. Majkòwsczi òpublikòwôł w „[[Gryf (cządnik)|Gryfie]]” articzel pòd titlã „Ruch młodokaszubski”, w chtërnym pisôł midzë jinszima, że młodô kaszëbskô jinteligencjô mô wprowôdzac swójsczé, kaszëbsczé elementë do òglowòpòlsczi kùlturë i miec starã ò nôrodną aktiwizacjã wszëtczich [[Kaszëbi|Kaszëbów]]. Równak w [[Kòscérzëna|Kòscérznie]] to nie szło i pò czile latach, pò dëtkòwëch jiwrach, czedë to òstałë mù wzãté i zlicytowóné zachë, òpùscył nen gard i pòd kùńc [[1911]] rokù zamieszkôł w [[Sopòt|Sopòce]]. Do pòwstaniô kaszëbsczi òrganizacji nazwóny [[Towarzëstwò Młodokaszëbów|Towarzëstwã Młodokaszëbów]] doszło w zélnikù [[1912]] r. we [[Gduńsk|Gduńskù]]. Sekretarzã ji òstôł prawie doktór Majkòwsczi. Jesz jinszim gónã, na jaczim dzejôł, bëłô [[Kaszëbsko-Pòmòrsczé Mùzeùm (1913–1914)|Kaszëbsko-Pòmòrsczé Mùzeùm]], chtërné pòwstało w [[Sopòt|Sopòce]] w [[1913]] r. i dzejało tam do [[1914]] r. Béł to bëlny ôrt rozkòscérzaniô kaszëbiznë midzë lëdzama z bùtna ti zemi. Òkróm tegò, w [[1913]] r. Majkòwsczi wëdôł „Zdroje [[Radunia|Raduni]]. Przewodnik po tak zw. [[Kaszëbskô Szwajcariô|Szwajcarii Kaszubskiej]]”. W [[1914]] rokù Majkòwsczi, jakno doktór, òstôł wzãti do niemiecczégò wòjska i nalôzł sã {{skr.|m.jin.}} na frontach we [[Francjô|Francji]] i [[Rumùńskô|Rumunii]]. Po wòjnie òsta mù swòjégò zortu lëterackô pamiątka — napisóny pò pòlskù „Pamiętnik z wojny europejskiej roku [[1914]]”, wëdóny dopiérkù w [[2000]] r. Czej pierszô swiatowô wòjna mia sã ju niedługò skùńczëc, wrócył Majkòwsczi do [[Sopòt]]u. Zôs pò skùńczenim wòjnë włącził sã aktiwno w przëłączenié jak nôwikszégò dzéla kaszëbsczi zemi do [[Pòlskô|Pòlsczi]]. Rëchtowôł òn {{skr.|m.jin.}} próbã zbrojnégò pòwstaniégò, do jaczégò równak nie doszło. W [[1920]] r. jakno półkòwnik pòlsczégò wòjska béł nôleżnikã Graniczny Kòmisji, chtërna wëznôcza nową grańcã midzë [[Pòlskô|Pòlską]] a [[Miemieckô|Miemcama]]. Na zaczątkù lat 20-tëch béł przédnikã Radë Pòmòrsczi w [[Grëdządz]]u, dzãka chtërny pòwstałë tedë {{skr.|m.jin.}} Teatr Pòlsczi w [[Toruń|Toruniu]] i Towarzëstwò Pòmòrsczich Artistów. Z wiôlgą zmianą w żëcym A. Majkòwsczégò sparłãczony béł rok [[1921]]. Tej to prawie przecygnął òn do [[Kartuzë|Kartuz]] i òżenił sã. Białką jegò òsta Aleksandra z Kòmòrowsczich hrabinô Starzińskô. Dzecama jich bëlë: Damroka, Mestwin, Barbara i Witosława. Pò skùńczenim wòjnë Majkòwsczi wrócył do warkù doktóra. Òkróm tegò zaczął na nowò wëdôwac „Gryfa”. Pò jegò ùpôdkù òstôł redaktorã wëchôdającégò w [[Kòscérzëna|Kòscérzënie]] pismiona „[[Pomorzanin]]”. Zôs w [[1925]] r. jesz rôz wrócył do swòji deji, bë na nowò wëdôwac „[[Gryf (cządnik)|Gryfa]]”. Pismiono to (chtërné wëszło tedë blós w jednym numrze) ni mògło równak nalezc zrozmieniô westrzód spòlëznë, do jaczi bëło sczerowóné. Tedë Majkòwsczi barżi ògrańcziwôł swój ùdzél w spòleznowym a pòliticznym dzejanim, „zasziwôł sã” w swòjim kartësczim dodómie zwónym „Eremã” i zajimôł sã swòją lëteracką, kaszëbską robòtą. W [[1929]] r., czej pòwstało [[Regionalné Zrzeszenié Kaszëbów]], Majkòwsczi òstôł jegò przédnikã. Wespółdzejôł téż z czile cządnikama. Pisôł téż {{skr.|m.jin.}} do „[[Zrzesz Kaszëbskô (1933–1939, 1945–1947 i 1992–1993)|Zrzeszë Kaszëbsczi]]”. Pòd kùńc żëcégò skùńcził kùreszce Majkòwsczi pisac swój nôwikszi dokôz, chtëren na wiedno zagwësnił mù pòczestny môl w dzejach całi kaszëbsczi pismieniznë, czëlë „[[Żëcé i przigodë Remusa|Żëce i przigodë Remusa. Zvjercadło kaszubskji]]”. Nie dożdôł sã równak wëdaniô wszëtczich dzélów ny pòwiescë, chtërné òdbëło sã dopiérze pòd kùńc 1938 r. Tak samò wëzdrza sprawa z wëdanim jinszégò wôżnégò dokôzu A. Majkòwsczégò, czëlë ''Historii Kaszubów''. Ùkôza sã òna ju pò smiercë pisôrza, òb lato 1938 r. Z kaszëbsczégò "Żëcé i przigodë Remusa" przedolmacził na [[Pòlsczi jãzëk|pòlsczi]] [[Lech Bądkòwsczi]]. Niejedne jegò usôdzczi bëłë dolmaczoné na [[Czesczi jãzëk|czesczi]]. Jesz za żëcégò òdznaczony bëł Majkòwsczi Òficersczim Krziżã Òrdera Òdrodzeniegò Pòlsczi, Złotim Krziżã Zasłëdżi [http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WMP19300330055] i Strzébrznym Wawrzinã Akademicczim Pòlsczi Akademii Lëteratùrë. Ale dopiérkù dosc długò pò jego smiercë ùkazałë sã pòstãpné dokôzë ùtwórcë. W [[1973]] r. wëszła napisónô pò pòlskù (i nie dokùńczonô) pòwiesc pòd titlã „[[Pomorzanie]]”, zôs trzë lata pózni ùkôzôł sã trzëaktowi òbrôz na binã „Strachë i zrękovjinë. Frantówka w trzech aktach”. == Kùńc żëcégò i pamiãc == [[Òbrôzk:HGW Bahnhofstrasse 57 Plaque Majkowski.JPG|mały|Tôblëca w Grifii]] A. Majkòwsczi ùmarł w szpitalu w [[Gdiniô|Gdini]] [[10 gromicznika]] [[1938]] r. Na jegò trëmie bëła pòłożonô kaszëbskô stanica (czôrny [[Grif]] na złotim spòdli). Chòc chcôł bëc pòchòwóny w [[Żukòwò|żukòwsczim]] kòscele, tej równak pògrzebóny òstôł na smãtôrzu w [[Kartuzë|Kartuzach]]. Pògrzéb jegò béł wiôlgą manifestacją i leżnoscą dlô òkôzaniô tczë dlô jegò dzejaniégò na kaszëbsczim gónie, jaczé wëpełniło mu wnetka całé żëcé. == Ùsôdztwò (wëjimczi) == [[Òbrôzk:Zdroje Raduni.djvu|mały|''Zdroje Raduni'']] * ''Pamiętnik z wojny europejskiej roku 1914'' (Tadeusz Linkner), Wejherowo : [[Mùzeùm Kaszëbskò-Pòmòrsczi Pismieniznë i Mùzyczi we Wejrowie|Mùzeùm Kaszëbskò-Pòmòrsczi Pismieniznë i Mùzyczi w Wejrowie]] ; Pelplin : Wydawn. Diecezji Pelplińskiej "Bernardinum", 2000. * ''Żëcé i przigodë Remusa. Zvjercadło kaszubskji'', [[Torń]] [[1938]], [https://literat.ug.edu.pl/remus/index.htm#spis Pòwiesc w internece w kaszëbsczim pisenkù z lat 30. XX stalata] == Òbaczë téż == {{Òbaczë téż |Szlachòwnô pòzwa=Majkòwsczi (wiele znaczeniów) |Sparłãczoné témë= * [[Frãcëszka Majkòwskô]] |Kategoriô=Aleksander Majkòwsczi }} == Lëteratura == * [[Józef Bòrzëszkòwsczi]], ''Aleksander Majkowski ([[1876]]-[[1938]]). Biografia historyczna'', [[Gduńsk]]: [[Kaszëbsczi Institut]]; [[Wejrowò]]: [[Mùzeùm Kaszëbskò-Pòmòrsczi Pismieniznë i Mùzyczi we Wejrowie|Mùzeùm Kaszëbskò-Pòmòrsczi Pismieniznë i Mùzyczi w Wejrowie]], [[2000]]. * J. Borzyszkowski, J. Mordawski, J. Treder: Historia, geografia, język i piśmiennictwo Kaszubów; J. Bòrzëszkòwsczi, J. Mòrdawsczi, J. Tréder: Historia, geògrafia, jãzëk i pismienizna Kaszëbów, Wëdowizna M. Rôżok przë wespółrobòce z Institutã Kaszëbsczim, Gduńsk 1999. * G. Stone, Slav outposts in Central European history : the Wends, Sorbs and Kashubs, London, UK : Bloomsbury Academic, an imprint of Bloomsbury Publishing Plc, 2016, s. 287. == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20180920095330/http://www.kartuzy.pl/stolica_kaszub/pliki/obrazy/zakladki_obrazy/dod-atr-rozn-16.JPG grób] * https://radiokaszebe.pl/events/150-rocznica-urodzin-aleksandra-majkowskiego-wyjatkowa-wystawa-w-wejherowie-318 {{Kòntrola}} {{SORTUJ:Majkòwsczi Aleksander}} [[Kategòrëjô:Kaszëbsczi pisarze]] [[Kategòrëjô:Kaszëbsczi tołmôcze]] [[Kategòrëjô:Kaszëbskô lëteratura]] [[Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura]] [[Kategòrëjô:Kaszëbi]] [[Kategòrëjô:Medicyna]] j2yam9q4rbqcffc6ve4yk2mcw4uvf7b Roman Nowosielski 0 4980 219572 199382 2026-10-19T12:53:43Z Terrus38 14026 219572 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Roman Nowosielski.JPG|mały|Roman Nowosielski]] '''Roman Nowosielski''' - (ùrodzony [[11 maja]] [[1957]] we [[Lãbórg|Lãbòrgù]]) to je pòlsczi rechcenwalt. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20151206150411/http://orka.sejm.gov.pl/Druki6ka.nsf/0/1A8000B1E3780FA8C125738C00554FC5/$file/3.pdf 12. ''Roman Stanisław Nowosielski''] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Prawò]] b57hdxndngimy7ujsst3p11l1oobf1e Bòżena Ùgòwskô 0 5037 219584 204019 2026-10-19T12:56:43Z Terrus38 14026 219584 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} {{Bez òdjimka}} '''Bòżena Ùgòwskô''' (z domù '''Szimańskô'''; {{jãz.|pl}} ''Bożena Ugowska'') – dzejôrka, pòétka, tłómaczka, lektorka kaszëbsczégò jãzëka i przèdniczka [[Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié|KPZ]] òd 30 lëstopadnika 2025 r. Pòchôdô z [[Òtalżëno|Òtalżëna]] w [[Gmina Szëmôłd|gminie Szëmôłd]]. Òna chòdza do szkòłë w Łebińsczi Hëce, w jaczi pòłowa pedagògiczny kadrë rozmia gadac pò kaszëbskù. Direktór nié leno sóm kôrbił z dzecama w tim jãzëkù, le jesz ùcził je kaszëbsczich piesniów i òne jezdzëlë na kònkùrsë [[Rodnô mòwa (kònkùrs)|Rodny Mòwë]] do [[Chmielno|Chmielna]]. Òna skùńcza [[Gduńsczi Ùniwersytet]]. Zadebiutowa w gòdnikù 1994 rokù na łamach miesãcznika spòdleczno-kùlturalnégò „[[Pomerania (cządnik)|Pomerania]]”. Za lëteracczi debiut redakcëjô negò pismiona ùtcëła jã nôdgrodą miona [[Roman Wróblewski|Romana Wróblewsczégò]]. W 1998 nalôzła sã w karnie pierszich 12 szkólnëch z ùprawnieniama do ùczbë kaszëbsczégò w szkòle<ref>{{RKJ|2016|95}}</ref>. Prowadzy ùczbë kaszëbsczégò jãzëka dlô klerików z dëchòwnégò seminarium w Pelplinie i sztudérów z Gduńsczégò Ùniwersytetu<ref name="Pomerania2015-1">''Stolemczi 2014, „Pomerania” 2015 nr 1, s. 30.</ref>. W 1996 rokù béł wëdóny ji zbiérk pòézëji ''Zdebło na swiat cësniãté''. Je aùtorką przełożënkù z anielsczégò jãzëka ksążczi [[Miedzwiôdk Pùfôtk]]. Je laùreatką Òrmùzdowi Skrë za 2012 rok i [[Medal Stolema|Medalu Stolema]] za 2014 rok<ref name="Pomerania2015-1" />. Pò 45 latach òd wëbòrù na przédniczkã [[Izabella Trojanowskô|Jizabelle Trojanowsczi]], je terôczasną przèdniczką KPZ òd 30 lëstopadnika 2025 r'''.'''<ref>[https://radiogdansk.pl/audycje/audycje-kaszubskie/2025/11/30/bozena-ugowsko-nowa-przedniczka-zkp/ Bòżena Ùgowskô nową przèdniczką ZKP - Radio Gduńsk]. (przistãp 2025-12-11)</ref> == Òbaczë téż == * [[Medal Stolema]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * {{YouTube|UEu_EmvJR4I|Jastrowé żëczbë przédniczczi KPZ Bòżenë Ùgòwsczi}} ({{jãz.|csb}}) {{Kòntrola}} {{SORTUJ:Ùgòwskô Bòżena}} [[Kategòrëjô:Kaszëbsczi pisarze]] [[Kategòrëjô:Kaszëbsczi tołmôcze]] [[Kategòrëjô:Laùreacë Medalu Stolema]] cstbg9lbj9j1nqqbbmzsz1aiohpjd53 219942 219584 2026-10-20T00:39:19Z Iketsi 3254 YouTube dł; - → – 219942 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} {{Bez òdjimka}} '''Bòżena Ùgòwskô''' (z domù '''Szimańskô'''; {{jãz.|pl}} ''Bożena Ugowska'') – dzejôrka, pòétka, tłómaczka, lektorka kaszëbsczégò jãzëka i przèdniczka [[Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié|KPZ]] òd 30 lëstopadnika 2025 r. Pòchôdô z [[Òtalżëno|Òtalżëna]] w [[Gmina Szëmôłd|gminie Szëmôłd]]. Òna chòdza do szkòłë w Łebińsczi Hëce, w jaczi pòłowa pedagògiczny kadrë rozmia gadac pò kaszëbskù. Direktór nié leno sóm kôrbił z dzecama w tim jãzëkù, le jesz ùcził je kaszëbsczich piesniów i òne jezdzëlë na kònkùrsë [[Rodnô mòwa (kònkùrs)|Rodny Mòwë]] do [[Chmielno|Chmielna]]. Òna skùńcza [[Gduńsczi Ùniwersytet]]. Zadebiutowa w gòdnikù 1994 rokù na łamach miesãcznika spòdleczno-kùlturalnégò „[[Pomerania (cządnik)|Pomerania]]”. Za lëteracczi debiut redakcëjô negò pismiona ùtcëła jã nôdgrodą miona [[Roman Wróblewski|Romana Wróblewsczégò]]. W 1998 nalôzła sã w karnie pierszich 12 szkólnëch z ùprawnieniama do ùczbë kaszëbsczégò w szkòle<ref>{{RKJ|2016|95}}</ref>. Prowadzy ùczbë kaszëbsczégò jãzëka dlô klerików z dëchòwnégò seminarium w Pelplinie i sztudérów z Gduńsczégò Ùniwersytetu<ref name="Pomerania2015-1">''Stolemczi 2014, „Pomerania” 2015 nr 1, s. 30.</ref>. W 1996 rokù béł wëdóny ji zbiérk pòézëji ''Zdebło na swiat cësniãté''. Je aùtorką przełożënkù z anielsczégò jãzëka ksążczi [[Miedzwiôdk Pùfôtk]]. Je laùreatką Òrmùzdowi Skrë za 2012 rok i [[Medal Stolema|Medalu Stolema]] za 2014 rok<ref name="Pomerania2015-1" />. Pò 45 latach òd wëbòrù na przédniczkã [[Izabella Trojanowskô|Jizabelle Trojanowsczi]], je terôczasną przèdniczką KPZ òd 30 lëstopadnika 2025 r'''.'''<ref>[https://radiogdansk.pl/audycje/audycje-kaszubskie/2025/11/30/bozena-ugowsko-nowa-przedniczka-zkp/ Bòżena Ùgowskô nową przèdniczką ZKP – Radio Gduńsk]. (przistãp 2025-12-11)</ref> == Òbaczë téż == * [[Medal Stolema]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} * {{YouTube|UEu_EmvJR4I|Jastrowé żëczbë przédniczczi KPZ Bòżenë Ùgòwsczi|dł=0:53}} ({{jãz.|csb}}) {{Kòntrola}} {{SORTUJ:Ùgòwskô Bòżena}} [[Kategòrëjô:Kaszëbsczi pisarze]] [[Kategòrëjô:Kaszëbsczi tołmôcze]] [[Kategòrëjô:Laùreacë Medalu Stolema]] ia8ka7iotb5re5c2lab5qo898nut41x Kubuntu 0 5050 219744 194780 2026-10-19T17:08:44Z Terrus38 14026 219744 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Kubuntu 10.10 main menu.png|mały|Kubuntu 10.10]] [[Òbrôzk:Kubuntu logo and wordmark.svg|200px|right]] '''Kubuntu''' je òficjalną sostrną ùdbą [[Linuksowô distribùcëjô|distribùcëji]] [[Ubuntu Linux|Ubuntu]] brëkùjącą [[Graficzné òkrãżé|graficznegò òkrãżô]] [[KDE]], w placu ùżëwónegò w [[Ubuntu Linux|Ubuntu]] [[GNOME]]. Òd wersëji 6.06 Dapper platczi z Kubuntu mòże zamôwiac darmôk na starnie [https://web.archive.org/web/20070926231007/https://shipit.kubuntu.org/ shipit.kubuntu.org]. == Òpisënk == Distribùcëjô Kubuntu zamëkô w se graficzné òkrãżé KDE, ë m.jin. aplikacëje: biurowé ([[OpenOffice.org]], [[KOffice]]), internetowé ([[Mozilla Suite]], [[Evolution softwôra|Evolution]], [[KMail]], [[GNU Gadu]], [[TleenX]]), multimedialné ([[xine]], [[MPlayer]]), edukacjowé (KGeo, Dr Genius), graficzné ([[GIMP]]), organizacjowé (Planner, GNU Terminôrz Ùcznia), do grë (Pingus, Tux Racer, FreedroidRPG) itd. Innowacëją w systemie je wprowadzenié programë ''Wireless Assistant'' – ùżłëżnotë òbsłużënkù [[Sécowô kôrta|sécowich bezkablowich kôrtów]], chtërnô jesz nie je przëstãpnô w wikszoscë distribùcëjów. == Kaszëbsczi jãzëk w Kubuntu == Kubuntu je distribùcëją, chtërnô jakô pierszô zamëkała w se króm [[Kaszëbsczi ùstôw klawiaturë|kaszëbsczégò ùstôwù klawiaturë]] téż mòżnotã winstalowaniô [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczegò jãzëka]] jakno domëslnegò jãzëka dlô [[Òperacyjny system|òperacyjnégò systemù]]. Je òb bëtny w ni òd rujana 2007 rokù, t.j. wersëji Kubutu 7.10 dzãka robòce kaszëbsczégò karna dolmôczów przë KDE <ref>[http://l10n.kde.org/team-infos.php?teamcode=csb Kashubian Team przë KDE]</ref>ë [[Ubuntu Linux|Ubuntu]]<ref> [https://launchpad.net/~ubuntu-l10n-csb Ubuntu Kashubian Translators]</ref>. W 2009 rokù ùprzëstãpniło kaszëbsczé karno dolmôczów [[Linux|Linuksa]] do zladënkù òbrôz ISO platczi ò mionie ''Kaszëbsczi Remix Kubuntu 9.10''<ref>[https://web.archive.org/web/20160310185539/http://linuxcsb.org/kde/kaszebsczi-remix-kubuntu-9-10 Kaszëbsczi Remix Kubuntu 9.10]</ref> z nastôwiony prosto z dodomù kaszëbsczim jãzëkã, dzãka chtërny mògą brëkòwnicë zapòznac sã z pierszim kaszëbsczim òperacyjnym systemã. Kubuntu je nôbarżi zdolmaczoną na kaszëbsczi jãzëk distribùcëją Linuksa. == Òbaczë téż == * [[Ubuntu Linux|Ubuntu]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://www.kubuntu.org Domôcô starna Kubuntu] * [https://wiki.ubuntu.com/Kubuntu Kubuntu Wiki] * [http://distrowatch.com/kubuntu Kubuntu na Distrowatch] * [https://web.archive.org/web/20070926231007/https://shipit.kubuntu.org/ ShipIt] – darmôk platë CD z Kubuntu [[Kategòrëjô:Wòlnô soft-wôra]] [[Kategòrëjô:Linuksowé distribùcëje]] 2jl9ucgfipmv1rc9hum89hkow5lpmyx 219861 219744 2026-10-19T20:20:07Z Iketsi 3254 " " 219861 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Kubuntu 10.10 main menu.png|mały|Kubuntu 10.10]] [[Òbrôzk:Kubuntu logo and wordmark.svg|200px|right]] '''Kubuntu''' je òficjalną sostrną ùdbą [[Linuksowô distribùcëjô|distribùcëji]] [[Ubuntu Linux|Ubuntu]] brëkùjącą [[Graficzné òkrãżé|graficznegò òkrãżô]] [[KDE]], w placu ùżëwónegò w [[Ubuntu Linux|Ubuntu]] [[GNOME]]. Òd wersëji 6.06 Dapper platczi z Kubuntu mòże zamôwiac darmôk na starnie [https://web.archive.org/web/20070926231007/https://shipit.kubuntu.org/ shipit.kubuntu.org]. == Òpisënk == Distribùcëjô Kubuntu zamëkô w se graficzné òkrãżé KDE, ë {{skr.|m.jin.}} aplikacëje: biurowé ([[OpenOffice.org]], [[KOffice]]), internetowé ([[Mozilla Suite]], [[Evolution softwôra|Evolution]], [[KMail]], [[GNU Gadu]], [[TleenX]]), multimedialné ([[xine]], [[MPlayer]]), edukacjowé (KGeo, Dr Genius), graficzné ([[GIMP]]), organizacjowé (Planner, GNU Terminôrz Ùcznia), do grë (Pingus, Tux Racer, FreedroidRPG) itd. Innowacëją w systemie je wprowadzenié programë ''Wireless Assistant'' – ùżłëżnotë òbsłużënkù [[Sécowô kôrta|sécowich bezkablowich kôrtów]], chtërnô jesz nie je przëstãpnô w wikszoscë distribùcëjów. == Kaszëbsczi jãzëk w Kubuntu == Kubuntu je distribùcëją, chtërnô jakô pierszô zamëkała w se króm [[Kaszëbsczi ùstôw klawiaturë|kaszëbsczégò ùstôwù klawiaturë]] téż mòżnotã winstalowaniô [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczegò jãzëka]] jakno domëslnegò jãzëka dlô [[Òperacyjny system|òperacyjnégò systemù]]. Je òb bëtny w ni òd rujana 2007 rokù, t.j. wersëji Kubutu 7.10 dzãka robòce kaszëbsczégò karna dolmôczów przë KDE<ref>[http://l10n.kde.org/team-infos.php?teamcode=csb Kashubian Team przë KDE]</ref>ë [[Ubuntu Linux|Ubuntu]]<ref> [https://launchpad.net/~ubuntu-l10n-csb Ubuntu Kashubian Translators]</ref>. W 2009 rokù ùprzëstãpniło kaszëbsczé karno dolmôczów [[Linux|Linuksa]] do zladënkù òbrôz ISO platczi ò mionie ''Kaszëbsczi Remix Kubuntu 9.10''<ref>[https://web.archive.org/web/20160310185539/http://linuxcsb.org/kde/kaszebsczi-remix-kubuntu-9-10 Kaszëbsczi Remix Kubuntu 9.10]</ref> z nastôwiony prosto z dodomù kaszëbsczim jãzëkã, dzãka chtërny mògą brëkòwnicë zapòznac sã z pierszim kaszëbsczim òperacyjnym systemã. Kubuntu je nôbarżi zdolmaczoną na kaszëbsczi jãzëk distribùcëją Linuksa. == Òbaczë téż == * [[Ubuntu Linux|Ubuntu]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} * [http://www.kubuntu.org Domôcô starna Kubuntu] * [https://wiki.ubuntu.com/Kubuntu Kubuntu Wiki] * [http://distrowatch.com/kubuntu Kubuntu na Distrowatch] * [https://web.archive.org/web/20070926231007/https://shipit.kubuntu.org/ ShipIt] – darmôk platë CD z Kubuntu [[Kategòrëjô:Wòlnô soft-wôra]] [[Kategòrëjô:Linuksowé distribùcëje]] gbqfp5oolysbixqc2g7k6cn4byav6xj Gmina Srôkòjce 0 5053 219889 219507 2026-10-19T21:17:44Z Terrus38 14026 Usunięto przekierowanie do [[Gmina Serakòjce]] 219889 wikitext text/x-wiki {{ADR|pisënk}} 4f2zqce1d18i5a6fp5gvl9vttadg2j5 ISO 3166-1 0 5061 220069 219121 2026-10-20T09:46:20Z Terrus38 14026 220069 wikitext text/x-wiki ISO 3166-1 Lësta krajów * AF [[Afganistan]] * AL [[Albańskô]] * DZ [[Algerskô]] * AD [[Andora]] * AO [[Angòla]] * AI [[Anguilla]] * AQ [[Antarktida]] * AG [[Antigùa i Barbùda]] * AN [[Holendersczé Antile]] * AR [[Argentińskô]] * AM [[Armeniô]] * AW [[Aruba]] * AU [[Australiô]] * AT [[Aùstriackô]] * AZ [[Azerbejdżan]] * BS [[Bahamë]] * BH [[Bahrajn]] * BD [[Bangladesz]] * BB [[Barbadós]] * BE [[Belgiô]] * BZ [[Belize]] * BJ [[Benin]] * BM [[Bermùdë]] * BT [[Bhutan]] * BY [[Biôłoruskô]] * BO [[Bòliwiô]] * BA [[Bòsniô ë Hercegowina]] * BW [[Bòtswana]] * BR [[Brazyliô]] * VG [[Britijsczé Dzewiczé Wëspë]] * IO [[Britijsczé Teritorium Indijsczégò Òceanu]] * BN [[Brunei]] * BG [[Bùłgarskô]] * BF [[Bùrkina Faso]] * BI [[Bùrundi]] * CY [[Cyper]] * TD [[Czad]] * CZ [[Czeskô]] * ME [[Czôrnogóra]] * UM [[Daleczé Mniészé Wëspë Zjednónëch Stanów]] * DK [[Duńskô]] * DM [[Dominika]] * VI [[Dzewiczé Wëspë Zjednónëch Stanów]] * DJ [[Dżibùti]] * EG [[Egipt]] * EC [[Ekwadór]] * ER [[Eritrea]] * EE [[Estóńskô]] * ET [[Etiopiô]] * FK [[Falklandë (Malwinë)]] * FO [[Farersczé Òstrowë]] * FJ [[Fidżi]] * PH [[Filipinë]] * FI [[Fińskô]] * FR [[Francjô]] * TF [[Francësczé Pôłniowé Wiechrzëznë]] * GF [[Francëskô Gùjana]] * PF [[Francëskô Pòlinezjô]] * GA [[Gabón]] * GM [[Gambiô]] * GH [[Ghana]] * GI [[Gibraltar]] * GR [[Greckô]] * GD [[Grenada]] * GE [[Grëzjô]] * GL [[Grëzóńskô]] * GU [[Guam]] * GG [[Guernsey]] * GY [[Gùjana]] * GP [[Gwadelupa]] * GT [[Gwatemala]] * GN [[Gwinea]] * GW [[Gwinea Bissau]] * HT [[Hajiti]] * HN [[Hònduras]] * HK [[Hongkong]] * CL [[Chile]] * CN [[Chinë]] * HR [[Chòrwackô]] * IN [[Indie]] * IQ [[Irak]] * IR [[Iran]] * IE [[Irlandzkô]] * IS [[Islandzkô]] * IT [[Italskô]] * IL [[Izrael]] * JM [[Jamajka]] * JP [[Japóńskô]] * YE [[Jemen]] * JE [[Jersey]] * ID [[Indonezjô]] * JO [[Jordaniô]] * KY [[Kajmanë]] * KH [[Kambòdżô]] * CM [[Kamerun]] * CA [[Kanada]] * QA [[Katar]] * KZ [[Kazachstan]] * KE [[Keniô]] * KG [[Kirgistan]] * KI [[Kiribati]] * CO [[Kòlumbiô]] * KM [[Kòmòrë]] * CG [[Kòngò]] * CR [[Kòstarika]] * CU [[Kùba]] * KW [[Kùwejt]] * LA [[Laòs]] * LS [[Lesotho]] * LT [[Lëtewskô]] * LB [[Liban]] * LR [[Liberiô]] * LY [[Libiô]] * LI [[Liechtenstein]] * LV [[Łotewskô]] * LU [[Luksembùrskô]] * MK [[Nordowô Macedoniô]] * MG [[Madagaskar]] * HU [[Madżarskô]] * YT [[Majotta]] * MO [[Makaù]] * MW [[Malawi]] * MV [[Malediwë]] * MY [[Malezjô]] * ML [[Mali]] * MT [[Malta]] * MA [[Marokò]] * MQ [[Martinika]] * MR [[Maùretaniô]] * MU [[Maùritius]] * MX [[Meksyk]] * DE [[Miemieckô]] * FM [[Mikronezjô]] * MD [[Mòłdawskô]] * MC [[Mònakò]] * MN [[Mòngòliô]] * MS [[Montserrat]] * MZ [[Mòzambik]] * MM [[Myanmar (Birma)]] * NA [[Namibiô]] * NR [[Nauru]] * NL [[Holandiô]] * NP [[Nepal]] * NE [[Niger]] * NG [[Nigeriô]] * NI [[Nikaragua]] * NU [[Niue]] * MP [[Nordowé Marianë]] * KP [[Nordowô Kòreja]] * NF [[Norfòlk]] * NO [[Norweskô]] * NC [[Nowô Kaledoniô]] * NZ [[Nowô Zelandiô]] * OM [[Òman]] * PK [[Pakistan]] * PW [[Palau]] * PA [[Panama]] * PG [[Papua-Nowô Gwineja]] * PY [[Paragwaj]] * PE [[Peru]] * PN [[Pitcairn]] * KR [[Półniowò Kòreja]] * PL [[Pòlskô]] * TL [[Pòrénczny Timór]] * PR [[Pòrtorikò]] * PT [[Pòrtugalskô]] * ZA [[Pôłniowô Afrika]] * GS [[Pôłniowô Georgia i Pôłniowi Sandwich]] * DO [[Dominikańskô Repùblika]] * CF [[Westrzédnoafrikańskô Repùblika]] * CV [[Repùblika Zelonégò Cëpla]] * RE [[Reunion]] * GQ [[Równikòwô Gwinea]] * RO [[Rumùńskô]] * RU [[Ruskô]] * RW [[Rwanda]] * EH [[Sahara Zôpadnô]] * KN [[Saint Kitts i Nevis]] * LC [[Saint Lucia]] * VC [[Saint Vincent i Grenadyny]] * PM [[Saint-Pierre i Miquelon]] * SV [[Salwadór]] * WS [[Samòa]] * AS [[Amerikańskô Samòa]] * SM [[San Marino]] * SA [[Saùdijskô Arabiô]] * SN [[Senegal]] * RS [[Serbskô]] * SC [[Seszele]] * SL [[Sierra Leòne]] * SG [[Syngapùr]] * SK [[Słowackô]] * SI [[Słoweniô]] * SO [[Somaliô]] * LK [[Sri Lanka]] * SZ [[Suazi]] * SD [[Sudan]] * SR [[Surinam]] * SJ [[Svalbard i Jan Mayen (wëspa)]] * SH [[Swiãtô Helena]] * SY [[Syriô]] * ES [[Szpańskô]] * CI [[Sztrąd Słoniowëch Gnatów]] * CH [[Szwajcarskô]] * SE [[Szwédzkô]] * TJ [[Tadżykistan]] * TH [[Tajlandiô]] * TW [[Tajwan]] * TZ [[Tanzaniô]] * TR [[Tëreckô]] * TG [[Togò]] * TK [[Tokelau]] * TO [[Tonga]] * TT [[Trinidad i Tobagò]] * TN [[Tunezjô]] * TM [[Turkmenistan]] * TV [[Tuvalu]] * UG [[Ùganda]] * UA [[Ùkrajińskô]] * UY [[Ùrugwaj]] * UZ [[Ùzbeczistan]] * VU [[Vanuatu]] * WF [[Wallis i Futuna]] * VA [[Watikan]] * VE [[Wenezuela]] * BV [[Wëspa Bouveta]] * CX [[Wëspa Gòdowô]] * IM [[Wëspa Man]] * CK [[Wëspë Cooka]] * HM [[Wëspë Heard i McDonalda]] * CC [[Wëspë Kòkòsowé]] * MH [[Wëspë Marshalla]] * SB [[Wëspë Salomóna]] * ST [[Wëspë Swiãtégò Tomasza i Ksążãcô]] * TC [[Wëspë Turks i Caicos]] * VN [[Wietnam]] * GB [[Wiôlgô Britaniô]] * ZR [[Zajir]] * ZM [[Zambiô]] * ZW [[Zimbabwe]] * AE [[Zjednóné Arabsczé Emiratë]] * US [[Zjednóné Stanë Americzi]] == Òbaczë téż == * [[ISO 639]] == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20040923013951/http://www.iso.org/iso/en/prods-services/iso3166ma/index.html ISO 3166/MA] – ISO 3166 Maintenance Agency przë Midzënôrodny Normalizacjowi Òrganizacje (ISO) – zamëkô w se lëstã dwalëterowich kòdów. [[Kategòrëjô:Kòdë]] olfbai4vsvge5j9nz028jlrcqwocukn Gmina Żukòwò 0 5067 219585 211536 2026-10-19T12:56:51Z Terrus38 14026 219585 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Żukowo, foto 01, Urząd Gminy.jpg|mały|Ùrząd Gminë w Żukòwie]] '''Żukòwò''' ({{jãz.|pl}} ''Gmina Żukowo'') – gardowò-wsowô gmina w [[Kartësczi kréz|kartësczim krézu]], w [[Pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]]. Gmina w całkòscë najdiwô sã w trzëgardzczi aglomeracje. W latach 1975–1998 gmina pòłożonô bëła w [[Gduńsczé wòjewództwò|gduńsczim wòjewództwie]]. W 2013 radzëzna gminë wprowadzëła kaszëbsczi jãzëk jakno pòmòcniczy<ref>Uchwała nr XXXV/358/2013 - XXXV Sesja Rady Miejskiej z dnia 2013-06-06 w sprawie wyrażenia zgody na wprowadzenie w Gminie Żukowo języka kaszubskiego jako języka pomocniczego oraz wniosku o wpisanie Gminy Żukowo do Urzędowego Rejestru Gmin, w których używany jest język pomocniczy (dostãp [https://bip.zukowo.pl/a,68920,uchwala-nr-xxxv3582013-xxxv-sesja-rady-miejskiej-z-dnia-2013-06-06brw-sprawie-wyrazenia-zgody-na-wpr.html bip.zukowo.pl]).</ref>. Sedzbą gminë je gard [[Żukòwò]]. Wedle pòdôwków z 31 gòdnika 2023 gminã zamieszcziwôlë 50 982 lëdzy<ref>GUS, [https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/ludnosc/ludnosc/ludnosc-stan-i-struktura-ludnosci-oraz-ruch-naturalny-w-przekroju-terytorialnym-w-2023-r-stan-w-dniu-31-12,6,36.html ''Lëdztwò. Stón i sztruktura lëdztwa a nôtëralny rëch wedle teritorialnégò pòdzélënku w 2023 rokù (stón na dniu 31.12)''] [online], stat.gov.pl [przëstãp 2026-05-02] (pòl.).</ref>. == Szôłtëstwa == [[Òbrôzk:Nazwyyorg.png|mały|Pòdzôł gminë Żukòwò na szôłtëstwa]] W skłôd gminë wchòdzy gard [[Żukòwò]] a 23 '''szôłtëstwa''': [[Babi Dół]], [[Banino]], [[Bòrkòwò]], [[Chwaszczëno]], [[Czaple]], [[Glincz]], [[Lezno]], [[Lniska]], [[Kartësczé Łôpino]], [[Môłkòwò]], [[Miszewò]], [[Niestãpòwò]], [[Nowi Swiat]], [[Òtomino]], [[Pãpòwò]], [[Przëjazniô]], [[Rãbiechòwò]], [[Rutczi]], [[Skrzeszewò (gmina Żukòwò)|Skrzeszewò]], [[Sulmino]], [[Tëchòmié]], [[Widlëno]] ë [[Żukòwò (wies)|Żukòwò-Wies]]. == Òchrona przërodë == * [[Wiłóz Rzéczi Reduni]] == Sąsedzczé gminë == [[Gduńsk]], [[Gdiniô]], [[Gmina Kartuzë|Kartuzë]], [[Gmina Kòlbùdë|Kòlbùdë]], [[Gmina Przedkòwò|Przedkòwò]], [[Gmina Przëwidz|Przëwidz]], [[Gmina Somònino|Somònino]], [[Gmina Szëmôłd|Szëmôłd]] == Òbaczë téż == * [[Żukòwsczi sztél]] * [[Żukòwò]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Lëteratura == * [[Jan Mòrdawsczi]] : ''Geografia Kaszub/Geògrafia Kaszëb''; dolmaczënk: [[Ida Czajinô]], [[Róman Drzéżdżón]], [[Marian Jelińsczi]], [[Karól Rhode]], [[Gduńsk]] [[2008]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * https://web.archive.org/web/20260513153733/https://www.zukowo.pl/Karty_zabytkow_architektury,34#sub_mid {{Kartësczi kréz}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gmina Żukòwò| ]] [[Kategòrëjô:Kartësczi kréz]] gawyoz07tw7b11zgzxhx473jtwlx5h9 Mscëwòj I 0 5072 219757 218562 2026-10-19T18:38:54Z Iketsi 3254 „Ksyzëce Pòrénkòwi Pòmòrsczi”→„Ksyżãta Pòrénkòwi Pòmòrsczi”; „Francëjô”→„Francjô” 219757 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:MestwinI.Pommerellen.JPG|mały|Mscëwòj I]] '''Mscëwòj I''' – ksyżã [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Pòrénkòwi Pòmòrzczi]] w latach [[1207]]–[[1213]]/[[1220|20]], stark [[Margaréta (Królewô)|królewi Margarétë]] Dëńsczi. Jegò córką bëła [[Mirosława]]. Jakno „dei gracia princeps in Gdanzk" dôł pòstawic klôsztór sostrów z zôkónu sw. Norberta w [[Żukòwò|Żukòwie]]<ref>[https://archive.org/stream/trzerospravecprz00ceynuoft#page/4/mode/2up F. Cenôwa: Trze rosprave: przez Stanjisława ; wóros Kile słóv wó Kaszebach e jich zemji przez Wójkasena, Kraków: Nak. Ksi. i Czcion. pod Sową, 1850, s. 5]</ref>. Mscëwòj I je téż titlowóny w Pòlsce i w dëńsczim zdrzódle jakno: ''dux'', a prawno-pùbliczny sztatus ksyżãt Zôpadny i Pòrénkòwi Pòmòrzczi béł nen sóm. == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Mestvinus dux Pomeraniae.PNG|200px|Sztãpel Mscëwòja I Òbrôzk:Mestwin I, Duke of Pomerania.PNG|Mscëwòj I </gallery> == Òbaczë téż == {{Col2 |col1= === Pòłączoné témë === * [[Pòlskô]] |col2= === Ksyżãta Pòrénkòwi Pòmòrsczi === {{#categorytree:Ksyżãta Pòrénkòwi Pòmòrsczi|hideroot=on|mode=pages}} }} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} * [http://fmg.ac/Projects/MedLands/POMERANIA.htm#_Toc360004184 MESTWIN] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Ksyżãta Pòrénkòwi Pòmòrsczi]] tip86iqtl88lolwzk220ocdduqlfg6m Wilno (Ontario) 0 5092 219944 214426 2026-10-20T00:39:32Z Iketsi 3254 YouTube dł; np. → {{skr.|np.}} ; r. → {{skr.|r.}} 219944 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Wilno Ontario.JPG|mały|Wilno (Ontario)]] [[Òbrôzk:St Mary's Church Our Lady of Częstochowa Queen of Poland in Wilno, Ontario.jpg|mały|Kòscół St. Mary w Wilnie z repliką rzezbë Swiónowsczi Matczi Bòsczi – Kaszëbsczi Królewi]] [[Òbrôzk:Kashub Heritage Park 1.JPG|mały|Kaszëbsczi Park Spadkòwiznë]] [[Òbrôzk:Kashub Heritage Park 2.JPG|mały|Kaszëbsczi Park Spadkòwiznë]] {{Jiné znaczënczi}} '''Wilno''' (Ontario) – òsada pòłóżonô w gminie [[Madawaska Valley]], w grôfòwstwie Renfrew w prowincji Ontario. Je to pierszô i nôstôrszô [[Kaszëbi|kaszëbskô]] wnożëna w [[Kanada|Kanadze]]. == Pòzwa == Òsada òstała nazwónô na tczã lëtewsczégò [[Wilno|Wilna]], w jaczim ùrodzył sã òjc [[Ludwik Dembski|Ludwik Dembsczi]] – dëchòwi przédnik zasôdzców wsë. == Geògrafiô == Wilno pòłożóné je w dolinie [[Madawaska]], jakô z racji swòji pòlodowcowi historii je pòkrëtô mitczimi [[Grëpa|grëpama]]. Geògrafiô szlachùjącô za kaszëbską skòniła zasôdzów do założeniô nowi òsadë prawie tuwò. {{Zdrzódło}} == Historiô == W 1894 {{skr.|r.}} banowô liniô Canadian Atlantic Railroad sparłączëłô wnożënã z Ottawą. W 1984 rokù papiéż [[Jan Paweł II]] nazwôł ten môl ''"Wilno na Kaszubach"''.{{Zdrzódło}} == Kaszëbskô kùltura w Wilnie == W Wilnie przez kòl 150 lat ùchòwół sã [[kaszëbsczi jãzëk]] i zwëczi<ref>Shulist D. and coauthors: Canadian Kashub Cookbook, Wilno Heritage Society. Ottawa, ON 2007</ref>; {{skr.|np.}} znóny je [[kaszëbsczi wësziwk]], a w szkòle dzecë ùczą sã [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczégò]] òd [[séwnik]]a 2010 rokù. W latach sédmëdzesątëch XX stolata Wilno òdwiedzył [[Jan Drzéżdżón]]. Réza ta zmòtiwòwała gò do napisóniô ò kanadijsczich Kaszëbach do cządnika [[Pomerania (cządnik)|Pomerania]]<ref>J. Drzeżdżon, ''WSRÓD KASZUBÓW KANADYJSKICH'', „Pomerania” 1974, nr 2, ss. 24 – 32.</ref>. W kòscele ''St. Mary'' w Wilnie, je òd 29 zélnika 2004 rokù replika rzezbë [[Sjónowò|Swiónowsczi]] Matczi Bòsczi – Kaszëbsczi Królewi. W Wilnie aktiwnô je stowôra [[Wilno Heritage Society]] jakô je pòzarządową òrganizacją i mô za cél ùchòwanié kaszëbsczi i pòlsczi kùlturë. Do ni nôleżi [[Kaszëbsczi Park Spadkòwiznë w Kanadze]]. Pòza tim w stwòrzë tim dzałają/lë midzë jinszimi [[David Shulist]], [[Peter Glofcheskie]], [[Ed Chippior]], czë [[Julian Kulas]]. Shulist nalôzł w swòji spòlëznie lëdzy, chtërny chcëlë zachòwac i rozwijac kùlturã swòjich tatków. W Wilnie, rok w rok je fejrowóny Kaszëbsczi Dzéń, a bëło téż pôrã ju rézów nôleżników stowôrë do kraju tatków. Czësto nowim dobëcym kanadijsczich Kaszëbów je radiowi program w ò nazwie "Radio Kaszebe". Je òn nadôwóny w niedzelã.{{Zdrzódło}} W Wilnie żëł [[Martin Shulist]] – kaszëbsczi dzejôrz kùlturë w tich stronach. W Wilnie najdiwô sã smãtôrz<ref>[https://www.interment.net/data/canada/ontario/renfrew/hagarty/stmary/ Saint Mary Cemetery Wilno].</ref>. W 2012 rokù Wilno nawiedzëł tamtoczasny premiéra PR – [[Donôld Tusk]]. Biwôł tu ks. [[Władisłôw Szulëst]]. == Òbaczë téż == {{Col2 |col1= {{Pòdobnô pòzwa|Wilno (wiele znaczeniów)}} |col2= === Sparłãczoné témë === * [[Dawid Szulëst]] * [[Killaloe]] }} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Lëteratura == * J. Drzeżdżon, ''WSRÓD KASZUBÓW KANADYJSKICH'', „Pomerania” 1974, nr 2, ss. 24–32. * S. Frymark, ''Kaszëbsczi jãzek w Kanadze, ÙSA i Nowi Zelandii. Leksykalné interferencje w gôdce Kaszëbów w Kanadze, ÙSA i Nowi Zelandii.,'' 2020 == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} * [http://www.wilno.org Domôcô starna gardu – Wilno Heritage Society] ({{jãz.|en}}) * {{YouTube|v=Qwm37EJmRC0|tit="Nie jesteśmy Polakami, jesteśmy Kaszubami!"|k=Planeta Abstrakcja|dł=34:19}} * [https://web.archive.org/web/20110927141923/http://www.wilnovillager.on.ca/ Wilno Villager] ({{jãz.|en}}) * [https://web.archive.org/web/20180623171935/http://www.wirtualnekaszuby.com/przegladaj-filmy2/106-kanadijsczi-kaszebi film] * https://web.archive.org/web/20260310120755/https://trojmiasto.eska.pl/kaszubi-zyja-w-kanadzie-od-xix-wieku-david-schulist-myla-nas-z-polakami-aa-gHm9-Lyzt-4dNT.html {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kanada]] [[Kategòrëjô:Kaszëbi]] [[Kategòrëjô:Kaszëbskô diaspòra]] 11hbr23uryg490lpgfjzo6r42la2kev 219984 219944 2026-10-20T04:23:07Z Iketsi 3254 YouTube 219984 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Wilno Ontario.JPG|mały|Wilno (Ontario)]] [[Òbrôzk:St Mary's Church Our Lady of Częstochowa Queen of Poland in Wilno, Ontario.jpg|mały|Kòscół St. Mary w Wilnie z repliką rzezbë Swiónowsczi Matczi Bòsczi – Kaszëbsczi Królewi]] [[Òbrôzk:Kashub Heritage Park 1.JPG|mały|Kaszëbsczi Park Spadkòwiznë]] [[Òbrôzk:Kashub Heritage Park 2.JPG|mały|Kaszëbsczi Park Spadkòwiznë]] {{Jiné znaczënczi}} '''Wilno''' (Ontario) – òsada pòłóżonô w gminie [[Madawaska Valley]], w grôfòwstwie Renfrew w prowincji Ontario. Je to pierszô i nôstôrszô [[Kaszëbi|kaszëbskô]] wnożëna w [[Kanada|Kanadze]]. == Pòzwa == Òsada òstała nazwónô na tczã lëtewsczégò [[Wilno|Wilna]], w jaczim ùrodzył sã òjc [[Ludwik Dembski|Ludwik Dembsczi]] – dëchòwi przédnik zasôdzców wsë. == Geògrafiô == Wilno pòłożóné je w dolinie [[Madawaska]], jakô z racji swòji pòlodowcowi historii je pòkrëtô mitczimi [[Grëpa|grëpama]]. Geògrafiô szlachùjącô za kaszëbską skòniła zasôdzów do założeniô nowi òsadë prawie tuwò. {{Zdrzódło}} == Historiô == W 1894 {{skr.|r.}} banowô liniô Canadian Atlantic Railroad sparłączëłô wnożënã z Ottawą. W 1984 rokù papiéż [[Jan Paweł II]] nazwôł ten môl ''"Wilno na Kaszubach"''.{{Zdrzódło}} == Kaszëbskô kùltura w Wilnie == W Wilnie przez kòl 150 lat ùchòwół sã [[kaszëbsczi jãzëk]] i zwëczi<ref>Shulist D. and coauthors: Canadian Kashub Cookbook, Wilno Heritage Society. Ottawa, ON 2007</ref>; {{skr.|np.}} znóny je [[kaszëbsczi wësziwk]], a w szkòle dzecë ùczą sã [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczégò]] òd [[séwnik]]a 2010 rokù. W latach sédmëdzesątëch XX stolata Wilno òdwiedzył [[Jan Drzéżdżón]]. Réza ta zmòtiwòwała gò do napisóniô ò kanadijsczich Kaszëbach do cządnika [[Pomerania (cządnik)|Pomerania]]<ref>J. Drzeżdżon, ''WSRÓD KASZUBÓW KANADYJSKICH'', „Pomerania” 1974, nr 2, ss. 24 – 32.</ref>. W kòscele ''St. Mary'' w Wilnie, je òd 29 zélnika 2004 rokù replika rzezbë [[Sjónowò|Swiónowsczi]] Matczi Bòsczi – Kaszëbsczi Królewi. W Wilnie aktiwnô je stowôra [[Wilno Heritage Society]] jakô je pòzarządową òrganizacją i mô za cél ùchòwanié kaszëbsczi i pòlsczi kùlturë. Do ni nôleżi [[Kaszëbsczi Park Spadkòwiznë w Kanadze]]. Pòza tim w stwòrzë tim dzałają/lë midzë jinszimi [[David Shulist]], [[Peter Glofcheskie]], [[Ed Chippior]], czë [[Julian Kulas]]. Shulist nalôzł w swòji spòlëznie lëdzy, chtërny chcëlë zachòwac i rozwijac kùlturã swòjich tatków. W Wilnie, rok w rok je fejrowóny Kaszëbsczi Dzéń, a bëło téż pôrã ju rézów nôleżników stowôrë do kraju tatków. Czësto nowim dobëcym kanadijsczich Kaszëbów je radiowi program w ò nazwie "Radio Kaszebe". Je òn nadôwóny w niedzelã.{{Zdrzódło}} W Wilnie żëł [[Martin Shulist]] – kaszëbsczi dzejôrz kùlturë w tich stronach. W Wilnie najdiwô sã smãtôrz<ref>[https://www.interment.net/data/canada/ontario/renfrew/hagarty/stmary/ Saint Mary Cemetery Wilno].</ref>. W 2012 rokù Wilno nawiedzëł tamtoczasny premiéra PR – [[Donôld Tusk]]. Biwôł tu ks. [[Władisłôw Szulëst]]. == Òbaczë téż == {{Col2 |col1= {{Pòdobnô pòzwa|Wilno (wiele znaczeniów)}} |col2= === Sparłãczoné témë === * [[Dawid Szulëst]] * [[Killaloe]] }} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Lëteratura == * J. Drzeżdżon, ''WSRÓD KASZUBÓW KANADYJSKICH'', „Pomerania” 1974, nr 2, ss. 24–32. * S. Frymark, ''Kaszëbsczi jãzek w Kanadze, ÙSA i Nowi Zelandii. Leksykalné interferencje w gôdce Kaszëbów w Kanadze, ÙSA i Nowi Zelandii.,'' 2020 == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} * [http://www.wilno.org Domôcô starna gardu – Wilno Heritage Society] ({{jãz.|en}}) * {{YouTube|v=Qwm37EJmRC0|tit="Nie jesteśmy Polakami, jesteśmy Kaszubami!"|k=Planeta Abstrakcja|d=2023-09-09|dł=34:19}} * [https://web.archive.org/web/20110927141923/http://www.wilnovillager.on.ca/ Wilno Villager] ({{jãz.|en}}) * [https://web.archive.org/web/20180623171935/http://www.wirtualnekaszuby.com/przegladaj-filmy2/106-kanadijsczi-kaszebi film] * https://web.archive.org/web/20260310120755/https://trojmiasto.eska.pl/kaszubi-zyja-w-kanadzie-od-xix-wieku-david-schulist-myla-nas-z-polakami-aa-gHm9-Lyzt-4dNT.html {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kanada]] [[Kategòrëjô:Kaszëbi]] [[Kategòrëjô:Kaszëbskô diaspòra]] keme386nyhm8298454dh51vbvc512lw Małgòrzata (Królewô) 0 5097 219831 218367 2026-10-19T19:09:15Z Iketsi 3254 To òstało przeniosłé z kategòrie [[Kategòriô:Przeczerowania|Przeczerowania]] do kategòrie [[Kategòriô:Przeczerowania do ùrëchtowaniô|Przeczerowania do ùrëchtowaniô]] za pòmòcą gadżetu [[c:Help:Gadget-Cat-a-lot/csb|Cat-a-lot]] 219831 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Margaréta (Królewô)]] [[Kategòrëjô:Przeczerowania do ùrëchtowaniô]] l61a4es7nhrh37532og6heul1h8wr4j Leba 0 5107 219656 219445 2026-10-19T16:20:13Z Terrus38 14026 219656 wikitext text/x-wiki #REDIRECT[[Łeba]] [[Kategòrëjô:Przeczerowania z jinegò jãzëka/de]] lcn67lxrchaeor1r3lgc2el53ljxgml 219658 219656 2026-10-19T16:22:36Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Przeczerowania z jinégò jãzëka/de]] 219658 wikitext text/x-wiki #REDIRECT[[Łeba]] [[Kategòrëjô:Przeczerowania z jinégò jãzëka/de]] 9kuqb5yzygrgwdhk7vfj99xdznonh2n 219659 219658 2026-10-19T16:22:43Z Iketsi 3254 #TAM 219659 wikitext text/x-wiki #TAM [[Łeba]] [[Kategòrëjô:Przeczerowania z jinégò jãzëka/de]] 4gaca1xp3gdipsat25c48eutzzrl05d Mscëwòj II 0 5117 219755 218563 2026-10-19T18:36:02Z Iketsi 3254 m.jin. → {{skr.|m.jin.}} 219755 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:MestwinII.Pommerellen.JPG|mały|]] '''Mscëwòj II''' (ùr. kòl [[1220]] – ùm. [[25 gódnika]] [[1294]]) ksyżã we [[Swiecé|Swiecu]], a pòtemù [[Pòmòrskô|Pòmòrsczi]] w [[Gduńsk|Gduńskù]] òd [[1271]] rokù, bëł sënã [[Swiãtopôłk II|Swiãtopôłka II]] (Wiôldżégò). Òn nie dożdôł sã sëna. Òd 1997 rokù Gduńskô Gardowô Radzëzna wëprzédniwô òrganiza­cje, jinstitucje i lëdzy, chtërny zrobilë cos baro dobrégò i òsoblëwégò dlô Gduńska, w pier­szi rédze zwikszëlë wiédzã ò nim i jegò prestiż, medalã Ksyżëca Mscëwòja II. Je òna dlô tëch, dzãka chtërnym rosce ùwôżanié dlô gardu w òkòlim. Dobiwcama są {{skr.|m.jin.}} [[Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié]] (1997), Wawrzińc Samp (1998), prof. [[Édwôrd Bréza]], prof. [[Stanisłôw Wrëcza]], prof. [[Bruno Sënôk]] (2011) i jin. == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Monument of Msciwój II at Adam Mickiewicz Park in Oliwa.jpg|[[Òlëwsczi Park|w Òlëwie]] Òbrôzk:Mestwin II, Duke of Pomerania.PNG|Mscëwòj II Òbrôzk:Seal of Msciwoj II of Pomerania.gif|Sztãpel Mscëwòja II </gallery> == Òbaczë téż == {{Col2 |col1= === Sparłãczoné témë === * [[Pòlskô]] |col2= === Ksyżãta Pòrénkòwi Pòmòrsczi === {{#categorytree:Ksyżãta Pòrénkòwi Pòmòrsczi|hideroot=on|mode=pages}} }} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20160305064312/http://www.w.linux.media.pl/teksty/page145.html 1269 r.] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Ksyżãta Pòrénkòwi Pòmòrsczi]] gxvkwbfs1whd85atsydi8a1ft452u64 Gmina Szemôłd 0 5138 219591 219305 2026-10-19T12:58:16Z Terrus38 14026 Usunięto przekierowanie do [[Gmina Szëmôłd]] 219591 wikitext text/x-wiki {{ADR|pisënk}} 4f2zqce1d18i5a6fp5gvl9vttadg2j5 Strzépcz 0 5146 219573 212575 2026-10-19T12:53:55Z Terrus38 14026 219573 wikitext text/x-wiki {{Wies infobox | Wies=Strzépcz | rodzôcz_wsë= | céch_wsë= | ôrt_gminë= | fana_wsë= | kôrta_wsë= | wòjewództwò=pòmòrsczé | kréz=wejrowsczi | gmina=Lëniô | szôłtëstwò=Strzépcz | miejskô= | wiechrzëzna= | gradëN=54 | minutëN=27 | sekùndëN=14 | gradëE=18 | minutëE=01 | sekùndëE=48 | wiżô= | rok=2006 | lëdztwò=776 | gãscëzna= | nr_czér=58 | pòcztowi_kòd= | reg_tôfla=GWE | SIMC= | szôłtës=Bruno Pòznańsczi | www= | òdjimk= | galerëjô_commons= |}} '''Strzépcz''' ({{jãz.|pl}} ''Strzepcz'') – wies szôłtëskô szôłtëstwa Strzépcz, do chternégò wchôdô jesz [[Dargòlewò]], [[Głodnica]] ë [[Zelony Dwórk]]. Drëgô żle jidze ò wiôlgòsc wies w [[gmina Lëniô|gminie Lëniô]], jakô je kòle skrziżowaniô drogów do [[Wejrowò|Wejrowa]], [[Lãbórg|Lãbòrga]] ë [[Kartuzë|Kartuz]]. Przed wòjną wies, jakô bëła sedzbą wójtostwa (do 1975 rokù) mia charakter môłégò gardu. Pòzwa wsë, pierwòszno brzëmiącô "Trzebsk", pòchôdô òd czasnika ''trzebic''. == Historiô == Pierszé wiadło ò Strzépczu bëło zapisané w 1314 rokù, ale parafia na gwës pòwsta tu rëchli – na przełómaniu 12. ë 13. stalatégò. Wies ne czasu słëcha do chmielińsczi kasztelanii. Òd 1318 rokù Strzépcz béł w wójtostwie, a pózni w [[Mirochòwsczé starostwò|mirochòwsczim starostwie]]. W 18. stalatim bëło tu 10 gbùrów i karczma, a wies znónô téż bëła z produkcji grónków a téż òdbiwającëch sã tuwò sejmików szlachtë mirochòwsczégò starostwa. Ò znaczenim Strzépcza mòże swiôdczëc to, że starą familie Przebendowsczich tu kòle kòscoła w 1757 rokù béł wëbùdowóny szpëtôl dlô biédnëch. Rozwij Strzépcza béł na przełómaniu 19. ë 20. stalatégò, czej wies bëła sedzbą wëszëznów gminë. W kùńcu 19. stalatégò w Strzépczu mieszkało wicy jak 500 lëdzy, a do òbéńdë wsë rëchòwóné bëłë téż pùstczi z òkòlégò – m. jin. [[Głodnica]] ë [[Zelony Dwórk]]. Pò [[II swiatowô wòjna|II swiatowi wòjnie]] w môlu stôrégò, w dzélu ùszkòdzonégò w 1945 rokù kòscoła, béł wëbùdowóny mùrowóny, jistniejący do dzysô kòscół sw. Marii Magdalenë. W latach 80. i 90. XX w. nastôł dalszi rozwij Strzépcza. Òd 2000 rokù dzejô tuwò jedurnô w gminie strzédnô szkòła – Kaszëbsczé Òglowòsztôłcącé Liceum. Tu młodzëzna ùczi sã [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczégò jãzëka]]. == Czekawinczi == [[Òbrôzk:Grzenia.JPG|mały|Szlachòta [[Grzenia|Grzenié]] ze szlachù „[[Pòczuj Kaszëbsczégò Dëcha]]”]] Na smãtôrzu w Strzépczu je môl smiercé 80 lagrowëch z lagru [[Stutthof]] – z 1945 rokù, chtërni szlë bez Strzépcz w [[Marsz Smierce|Marszu Smierce]], ë spale w môlowim kòscele. Na nym samym smãtôrzu je grób [[Aleksander Labùda|Aleksandra Labùdë]], kaszëbsczégò spolëznowégò dzejôrza ë ùtwórcë. Nad rozległim [[Strzepsczi Jezoro|Strzepsczim Jezorã]] òd 2009 rokù je zelonô plaża i rekreacyjnô jinfrastrunturô. We wsë wôrt zazdrzec do kòscoła, jaczégò òbstrój pòchôdô w dzélu z rëchlészi póznobarokòwi swiątnicë, jakô sta tuwò do 1946 rokù. Malowniczoscą czarzą leżącé na zôpôd òd wsë wëbùdowaniô Zelonégò Dwòrkù, nad [[rzéka Łeba|Łebą]] kòle drodżi do [[Tłuczewò|Tłuczewa]], z tradicyjną szachùlcową bùdacëją a téż leżącé na grzëpach na pôłnié òd Zelonégò Dwòrkù pùstczi Głodnica, dze òd 1991 rokù fùnkcjonëje piérszô Kaszëbskô Spòdlëcznô Szkòła na Kaszëbach. We strzépsczim kòscele je figùrenka Matczi Bòsczi Strzépsczi, chtërna mòże bëc stôrszô òd figùrenczi [[Sjónowò|Matczi Bòsczi Swiónowsczi]], Królëwi Kaszëb. Stôrodôwnotą są téż figùrenczi sw. Piotra ë Pawła. We Strzépczu, kòl Kaszëbsczégò Òglowòsztôłcącégò Liceum stoji szlachòta Grzenié – Dëcha ze szlachù „[[Pòczuj Kaszëbsczégò Dëcha]]” w gminie Lëniô. == Strzépcz w lëteraturze == Ò Strzépczù pisôł w swòjim pòémace "''Ò Panu Czôrlińsczim co do Pùcka pò sécë jachôł''" [[Hieronim Derdowsczi|Heronim Derdowsczi]]: ''(...)Mòże żesta ò ni dotąd wiele jesz nie czulë/A to wies je nôznoczniészô z całi zemsczi kùlë(...)'' ë téż ''(...)Òna zawdë dlô całégò kréjsu bãdze wzorã/Bò szôłtësów syn ze Strzépcza òstôł profesorã(...)''. W Strzépczu rok kòle rokù zatrzimôwô sã pielgrzimka z [[Kòscérzëna|Kòscérznë]] do [[Wejrowò|Wejrowa]]. Pisôł ò tim [[Aleksander Majkòwsczi]] w swòjim dokazu "[[Żecé ë przigòdë Remùsa]]". To tuwò téż nocowôł [[Remùs]] òb czas ti [[pielgrzimka|pielgrzimczi]]. == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Strzépcz_-_kòscół.JPG|Kòscół pw. Marie Magdalenë w Strzépczu Òbrôzk:Grób Aleksandra Labudy.jpg| Òbrôzk:Przydrożna kapliczka w Strzepczu (Panoramio 15850253).jpeg| Òbrôzk:Strzepcz 8044.jpg| Òbrôzk:Strzepcz, OSP 5538.jpg| </gallery> == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_XI/477 Strzepcz w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] * [http://polona.pl/item/804950/14/ 1880] {{Gmina Lëniô}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé wsë]] [[Kategòrëjô:Gmina Lëniô]] eg2krxd9ha6dx1ggyxm0y22n66qeu55 Lãbòrg 0 5150 219565 219452 2026-10-19T12:51:17Z Terrus38 14026 Usunięto przekierowanie do [[Lãbórg]] 219565 wikitext text/x-wiki {{ADR|pisënk}} 4f2zqce1d18i5a6fp5gvl9vttadg2j5 Jaromira Labùdda 0 5176 219943 209607 2026-10-20T00:39:23Z Iketsi 3254 YouTube dł; np. → {{skr.|np.}} ; r. → {{skr.|r.}} 219943 wikitext text/x-wiki {{Bez òdjimka}} '''Jaromira Labùdda''' abò '''Jaromira Labùda'''<ref>http://szwajcaria-kaszubska.pl/kaszuby/spolecznosc/item/2453-jaromira-labuda-czade-roku</ref> ({{jãz.|pl}} Jaromira Labudda; ùr. [[24 łżëkwiata]] [[1961]] w [[Wejrowò|Wejrowie]]). Òna skùncziła strzédną szkòłã w [[Kartuzë|Kartuzach]], a pòlską filologiã na [[Gduńsczi Ùniwersytet|Gduńsczim Ùniwersytece]]. Je aùtorką zbiérkù "Kôrba cëchotë" (1986) i jin. Òna napisa ùczbòwniczi do nôùczi [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczégò jãzëka]] zacwierdzoné do ùżëtkù w szkòłach przez mynysterstwò {{skr.|np.}} "Zdrój słowa". Za lëteracką robòtã w 1984 {{skr.|r.}} òna dosta nôdgrodã Romana Wróblewsczégò. == Ùsôdztwò (wëjimk) == * Jaromira Labudda: EDUKACJA KASZUBSKA WCZORAJ I DZIŚ. w: LINGUISTIC REGIONALISM IN EASTERN EUROPE AND BEYOND, Minority, Regional and Literary Microlanguages, edited by Dieter Stern, Motoki Nomachi, Bojan Belić. Peter Lang: Frankfurt am Main 2018, ss. 320–334 == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} * [http://skarbnicakaszubska.pl/index.php?option=com_content&view=article&id=120&Itemid=167 Zdrój słowa] * https://www.gminalinia.com.pl/kultura-i-sport/imprezy/2021-kulturalne/benefis-jaromiry-labuddy/ * https://web.archive.org/web/20251023093244/http://bibliotekacyfrowa.eu/Content/26169/outimg-0001.pdf * https://www.e-korepetycje.net/jarlabud/jezyk-kaszubski * {{YouTube|PnNb1AoPH6k|Kaszubska poetka Jaromira Labudda czyta swoje wiersze|dł=5:51}} * https://czec.pl/zdroj-slowa * https://czec.pl/osobliwosci-jezyka-kaszubskiego {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} {{SORTUJ:Labudda Jaromira}} [[Kategòrëjô:Kaszëbsczi pisarze]] [[Kategòrëjô:Kaszëbi]] 613cwfexb8je4db35ztm7f0kcfgwm5t Krystyna Muza 0 5177 219543 219429 2026-10-19T12:42:49Z Iketsi 3254 To òstało przeniosłé z kategòrie [[Kategòriô:Przeczerowania do ùrëchtowaniô|Przeczerowania do ùrëchtowaniô]] do kategòrie [[Kategòriô:Przeczerowania z jinégò jãzëka/pl|Przeczerowania z jinégò jãzëka/pl]] (CatAlot) 219543 wikitext text/x-wiki #redirect [[Kristina Mùza]] [[Kategòrëjô:Przeczerowania z jinégò jãzëka/pl]] jf2wqipvk0nkn3i5a65xu0j2szvmj2o Stoczniô Gdiniô SA 0 5185 219561 219371 2026-10-19T12:50:46Z Terrus38 14026 Usunięto przekierowanie do [[Stocznia Gdynia S.A.]] 219561 wikitext text/x-wiki {{ADR|pisënk}} 4f2zqce1d18i5a6fp5gvl9vttadg2j5 Sobiesłôw I 0 5195 219758 218556 2026-10-19T18:38:56Z Iketsi 3254 „Ksyzëce Pòrénkòwi Pòmòrsczi”→„Ksyżãta Pòrénkòwi Pòmòrsczi”; „Francëjô”→„Francjô” 219758 wikitext text/x-wiki {{Bez òdjimka}} '''Sobiesłôw I Rozkòscérzélc''' (ùr. kòl [[1130]] – ùm. kòl 1177/79) panownik w [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Pòrénkòwi Pòmòrzczi]]. Jegò sënama bëlë: [[Sambór I]] i [[Mscëwòj I]]. To béł załóżca dinastii [[Subisławice|Sobiesławiców]], chtërna tuwò panowała do 1294 rokù. == Òbaczë téż == {{Col2 |col1= === Pòłączoné témë === * [[Pòlskô]] |col2= === Ksyżãta Pòrénkòwi Pòmòrsczi === {{#categorytree:Ksyżãta Pòrénkòwi Pòmòrsczi|hideroot=on|mode=pages}} }} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Ksyżãta Pòrénkòwi Pòmòrsczi]] bwwcp4jrezbuh2ne29djw97ujvclm5q Sztefón Fikùs 0 5210 219574 215810 2026-10-19T12:54:05Z Terrus38 14026 219574 wikitext text/x-wiki {{Bez òdjimka}} '''Sztefan Fikùs''' ({{jãz.|pl}} ''Stefan Fikus''; ùr. [[9 gromicznika|9 gr.]] [[1920]] r. w [[Lëzëno|Lëzënie]], ùm. 5 [[rujan]]a 2010 r.) – to béł kaszëbsczi runita, poeta, dzejopisôrz, malownik i dzejôrz spòlëznowi. Béł w wòjskòwi òrkestrze, a òd [[séwnik]]a [[1939]] rokù pòjmańc w miemiecczim lagrze. Po wòjnë ùczëł sã w technikum banowem i robił na banie. Ten kaszëbsczi ùsôdzca je aùtor m.jin. wòjnowëch wspòminków ''Pojmeńczicë'' (1982) zbiérkù ''Moje miasto'' (1985), a téż pòlsczich, dedikòwónëch [[Lãbórg|Lãbòrgòwi]]. Pisôł téż felietónë; dzélama pòsługiwôł sã [[Lëzyńskô gwara|lëzyńską gwarą]] [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczégò jãzëka]]. == Ùsôdztwò == * „Gôdka o rëbôkach” – debiut * „Kaszëbskô Gwiôzdka z Lęborka” – [[1981]] r. * „Pojmańczice” – [[1982]] r. * „Moje miasto” – [[1985]] r. * „Historia wsi Luzina i okolic w latach 1871–1985” (Historiô wsë Lëzëno i obende) – [[1992]] r. * „Jak to przódë biwało” – zbiér [[1999]] r. * „A smierc nie przëchôdô” – [[2000]] r. == Lëteratura == * [[Jerzi Tréder]]: Spòdlowô wiédzô ò kaszëbiznie – [[Gduńsk]] 2014, s. 174. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} {{SORTUJ:Fikùs Sztefan}} [[Kategòrëjô:Kaszëbi]] [[Kategòrëjô:Kaszëbsczi pisarze]] qe08eyoj0w3qxbp7pqlmof2wixiiy4i Łątczińskô Hëta 0 5213 219966 215088 2026-10-20T02:17:49Z Iketsi 3254 YouTube dł, k 219966 wikitext text/x-wiki {{Wies infobox |Wies=Łãczëńskô Hëta |rodzôcz_wsë= |céch_wsë= |ôrt_gminë= |fana_wsë= |kôrta_wsë= |wòjewództwò=pòmòrsczé |kréz=kartësczi |gmina=Chmielno |szôłtëstwò=Bòrzestowskô Hëta |miejskô= |wiechrzëzna= |gradëN=54 |minutëN=17 |sekùndëN=36 |gradëE=18 |minutëE=01 |sekùndëE=19 |wiżô= |rok= |lëdztwò= |gãscëzna= |nr_czér=58 |pòcztowi_kòd= |reg_tôfla=GKA |SIMC= |szôłtës= |www= |òdjimk= |galerëjô_commons= }} '''Łątczińskô Hëta''' ({{jãz.|pl}} ''Łączyńska Huta'', {{jãz.|de}} ''Mettkau'') – kaszëbskô wies w [[Pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]], w [[Kartësczi kréz|kartësczim krézu]], w [[Gmina Chmielno|gminie Chmielno]]. Tu ùrodzył sã ks. dr [[Frãcëszk Jank]]. [[Karno Sztudérów „Pòmòraniô”]] mô tu òddóną do swòjégò ùżëtkù chëcz<ref name=":1">https://nid.pl/wp-content/uploads/2026/08/POM-rej_13.08.2026.pdf</ref>. == Zabëtczi == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Checz w Łączyńskiej Hucie (cropped).jpg|Chëcz w Łãtczińsczi Hëce<ref name=":1" /> </gallery> == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:2015 Ścięcie Kani. Łączyńska Huta.webm|[[Scynanié kanie]] w 2015 rokù Kania23.jpg|[[Scynanié kanie]] w 2015 rokù </gallery> == Òbaczë téż == * [[Karno Sztudérów „Pòmòraniô”]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_V/631 Łączyńska huta w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] * https://kaszubi.pl/part/klub-studencki-pomorania/messages/view/wigilia-2025-w-laczynskiej-hucie * {{YouTube|v=mQM75e4HPmk|tit=Pòmòrańskô Wilëjô w Chëczë|k=Kaszubi PL (ZKP)|jąz=csb|dł=3:27}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gmina Chmielno]] [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] ojneeo6jalfamrjpttxosbt0o6o90l7 Kaszëbistika 0 5219 220046 213339 2026-10-20T09:36:07Z Terrus38 14026 220046 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Gdańsk University 2931.JPG|mały|Bùdink Gduńsczégò Ùniwersytetu]] [[Òbrôzk:Biblioteka UG 30-04-2007.jpg|mały|Biblioteka Gduńsczégò Ùniwersytetu]] '''Kaszëbistika''' – filologicznô discyplina, zwëkòwô ujmòwónô jakno dzél [[Slawistika|slawisticzi]], zajimającô sã badérowanim jãzëka, lëteraturë, [[Kùltura|kùlturë]] i dzejów [[Kaszëbi|Kaszëbów]]. == Historiô kaszëbisticzi == Pierszé pòstrzédné infòrmacje ò [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczim jãzëkù]] (òd pastorów z [[Bëtowò|Bëtowa]] i [[Smôłdzëno|Smôłdzëna]] – [[Szimón Krofey|Szëmona Krofeja]] i [[Michôł Pontanus|Michała Mòstnika]]) pòchôdają z XVI i XVII st. Òstałë òne równak òdczëtóne i zbadóné dopiérze w XIX st. Wiédza ò kaszëbiznie zwikszała sã na przełómanim XVIII i XIX st. [[Karl Gottlob von Anton]] òpisôł kòl 300 kaszëbsczich wërazów z [[Zôpadnô Pòmòrskô|Zôpadnégò Pòmòrzô]]. Jegò materiałë pòznôł slawista [[Izmaił Srezniewsczi]], co dało zôczątk zajimaniu sã Kaszëbama przez rusczich ùczałich. Baro nieżëczny kaszëbiznie pastor z [[Cecenowò|Cecenowa]] [[Gottlieb Lorek]] ùsadzył drëkòwóny òpisënk Kaszëbów nad Łebą (1821), je téż aùtorã m.jin. rãkòpisu kaszëbskò-niemieckò-pòlsczégò słowôrzka. Òd kuńca XVIII st. Kaszebama zajimôł sã [[Krësztof Celestin Mrągòwiusz]], chtërny m.jin. zbiérôł kaszëbską słowiznã (w wikszoscë òd [[Kabôtkòwie|Kabôtków]] z òkòlégò jezór [[Łebskò]] i [[Sarbskò]]). Rãkòpis kaszëbsczégò słowôrza dostôł òd Mrągòwiusza rusczi badéra [[Pioter Prejs|P. I. Prejs]], jaczi w 1840 napisôł z niegò rapòrt (skrodzoną wersjã). Rapòrt stôł sã szerok znóny w nôùkowim swiece i béł zwëskóny w wiele jinszich słowarzach. Kaszëbizną zajinteresowóny bëlë czesczi ùczałi we Wrocławiu – František Ladislav Čelakovský i Jan Evangelista Purkyně. Przeniósł są tam na studia [[Florión Cenôwa]], jaczi za nômòwą Pùrkiniégò wzął sã za wëkònanié programù badaniów kaszëbsczich Mrągòwiusza. Doparłãcził do niegò równak prakticzną dejã ùrobieniô lëteracczi kaszëbiznë i kaszëbsczi pismieniznë, tj. włączeniô do karna słowiańsczich jãzëków apartnégò kaszébsczégò jãzëka wbrew wastëjący wnenczas ùdbie ùczałich na témã kaszëbiznë. W 1856 na żëczbã Petersbursczi Akadamie Nôùk na Kaszëbë przëjachôł [[Aleksander Hilferding]]. Béł òn pierszim ùczałim, jaczi przeprowadzôł badérowania na całi kaszëbsczi òbéńdze. Stwierdzył òn, że jãzëk Kaszëbów i [[Słowińcë|Słowińców]] to slédnô żëjącô néżka kòlbôłtowégò dialektu, chtëren w strzédnowiekù zajimôł stolemną òbéńdã i chtëren twòrzi z [[Pòlsczi jãzëk|pòlsczim jãzëkã]] pòspólną, „[[Lechicczé jãzëczi|lechicką]]” wietew [[Słowiańsczé jãzëczi|słowiańsczi mòwë]]. Na grëńt pòlsczi nôùczi deje Hilferdinga, razã z ùdbą ò przechódnocë kaszëbiznë jakò pólsczégò dialektu, przenioslë [[Lucjón Malinowsczi]], [[Aleksander Brückner]] i [[Kadzmiérz Nitsch]]. Ten òstatny pòdczorchiwôł równak apartnosc kaszëbiznë òd pòòstałëch pòlsczich dialektów. Deje Cenôwë ò jãzëczny i etniczny apartnoscë Kaszëbów rozwinął zôs [[Stefan Ramułt|Stefan Ramùłt]], chtëren ùznôwôł kaszëbiznã za òsóbny słowiańsczi jãzëk. == Terëczasnô kaszëbistika == Pò 1945 przédnictwò w kaszëbistice przënôlégô do ùczałich z Institutu Slawisticzi PAN w Warszawie i ùczałich z [[Gduńsk]]a (ód 1970 w ramach Gduńsczégò Ùniwersytetu). Do warszawsczégò karna nôleżą m.jin. [[Zdzysłôw Stieber|Z. Stieber]], [[Hanna Pòpòwskô-Tabòrskô|H. Pòpòwskô-Tabòrskô]], [[Jadwiga Zeniukòwô|J. Zeniukòwô]], [[Éwa Rzetelskô-Feleszkòwô|E. Rzetelskô-Feleszkòwô]], [[Kwiryna Handke|K. Handke]], [[Jadwiga Majowô|J. Majowô]]. Na Gduńsczim Ùniwersytece badérowaniama zajimalë sã m.jin. [[Édwôrd Bréza|E. Bréza]], [[Jerzi Tréder|J. Tréder]], [[Mark Cybùlsczi|M. Cybùlsczi]]. Nowi cząd badaniów kaszëbiznë sparłãczony béł z przërëchtowanim „[[Atlas językowy kaszubszczyzny i dialektów sąsiednich|Atlasu językowego kaszubsczyzny i dialektów sąsiednich]]” (AJK). Wëdôwóny béł òn w latach 1964-1975 i skłôdô sã z 15 tomów i 750 lingwisticznëch kôrt na spòdlim materiałów zapisónëch w 104 kaszëbsczich wsach. Ùdbòdôwcą atlasu béł [[Zdzysłôw Stieber]], aùtor wiele artiklów na kaszëbską témã. Z karna aùtorów AJK wëwòdzy sã téż wôżnô badérka kaszëbiznë [[Hanna Pòpòwskô-Tabòrskô]]. W latach 1967-1976 wëdôwóny béł stolemny „[[Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej]]” aùtorstwa [[Bernat Sëchta|Bernata Sëchtë]]. Słowôrz Sëchtë stał sã spòdlim wiele pòdrobnëch prôc jinëch aùtorów, pòstãpné słowarze i òpracowania òpiérają sã wnetk wiedno na jegò bòkadnym zdrójnym materiale. == Kaszëbistika na Gduńsczim Ùniwersytece == Wespółczasno wôżnym môlã rozwiju kaszëbisticzi je [[Gduńsczi Ùniwersytet]] – Filologòwi Fakùltet. Dzãka ùchwôlënkòwi Senatu Gduńsczégò Ùniwersytetu w rokù 2014 pòwstôł nowi czerënk studiów sztôłcącëch przińdnëch kaszëbistów: kaszëbskô etnofilologiô z dwùma specjalnoscama: dlô szkólnëch i animacyjno-medialnô. Jak donëchczôs zaczekawienié studiama je słabé. W 2017 rokù bëła dodôwnô rekrutacja na kaszëbską etnofilologiã. W 2018 rokù I rok akademicczi kaszëbsczi etnofilologii nie béł pùszczony w rësznotã. W 2020 rokù bëło 69 kandidatów na sztudierów. == Bibliografiô == * [[Jerzi Tréder]], Spòdlowô wiédza ò kaszëbiznie, Gduńsk 2009, s. 9–18. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://www.kaszubi.pl/o/etnofilologia Kaszëbskô etnofilologiô na Gduńsczim Ùniwersytece] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Slawistika]] [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] [[Kategòrëjô:Kùltura]] ah2zdawwfwh5ftrhb0z25u848phuwvz Barry's Bay, Ontario 0 5245 220068 213342 2026-10-20T09:46:16Z Terrus38 14026 220068 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Barrys Bay Ontario.JPG|mały|Bùdink w Barry's Bay]] '''Barry's Bay, Ontario''' (kaszëbsczi dolmaczënk: ''Hôwinga Barrégò'') – miastkò w [[Kanada|Kanadze]], w chtërnym je kòle 1100 mieszkańców. Wiele z nich je òtrokama Kaszëbów. Tu béł i ò [[Kaszëbi|Kaszëbach]] w tim miastkù napisôł dr [[Jan Drzéżdżón]] (1974), a pò nim béł tu [[Sven Gustavsson]] – profesor słowiańsczich jãzëków ze [[Szwédzkô|Szwédzczi]]. Tèż tu w kòscele probòszczem òd 1978 rokù béł ks. [[Ambrose Pick]], a w 2008 rokù òn celebrowôł Mszã Sw. i gôdôł w ni wiele pò kaszëbskù. Kòl niégò w Kanadze béł ks. [[Francyszk Grucza]]. Tu na smãtôrzu mô grób o. [[Alojzy Rekowski]] CSsR – dzejôrz kaszëbsczi kùlturë w Kanadze. Tu w 1934 rokù ùrodzył sã [[Julian Kulas]][https://web.archive.org/web/20160306014246/http://www.barrysbaythisweek.com/2009/01/28/julian-kulas-a-man-of-many-passions]. Òn napisôł słowôrzk ''Kashub-English-Kashub. Kaszubsczi-Anielsczi-Kaszubsczi'' (2009)<ref>https://web.archive.org/web/20100503194639/http://www.wilno.org/articles/books.html</ref>. Tu znóny je [[kaszëbsczi wësziwk]], a w szkòle dzece ùczałë sã òd séwnika 2010 rokù [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczégò jãzëka]]. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20130207132004/http://69.159.225.130/library/Search.aspx Biblioteka] * [https://madvalleycurrent.com/2020/01/13/set-the-table-kashubian-style/ kaszëbsczé wësziwanié żukòwsczégò sztélu w Barry's Bay, 2020] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kanada]] rbxvddr58wuwucwvtzkps1tlktaoklx Gunter Grass 0 5256 219564 219382 2026-10-19T12:51:10Z Terrus38 14026 Usunięto przekierowanie do [[Günter Grass]] 219564 wikitext text/x-wiki {{ADR|pisënk}} 4f2zqce1d18i5a6fp5gvl9vttadg2j5 Stefan Ramùłt 0 5263 219841 218369 2026-10-19T19:09:16Z Iketsi 3254 To òstało przeniosłé z kategòrie [[Kategòriô:Przeczerowania|Przeczerowania]] do kategòrie [[Kategòriô:Przeczerowania do ùrëchtowaniô|Przeczerowania do ùrëchtowaniô]] za pòmòcą gadżetu [[c:Help:Gadget-Cat-a-lot/csb|Cat-a-lot]] 219841 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Stefan Ramułt]] [[Kategòrëjô:Przeczerowania do ùrëchtowaniô]] jshmz4o93mu0jz31wbczjg3dwkohb2g Karno Piesni i Tuńca Bazunë miona Aleksandra Tomaczkòwsczégò 0 5266 219937 210291 2026-10-20T00:37:56Z Iketsi 3254 YouTube dł 219937 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} '''Karno Piesni i Tuńca ''Bazunë'' miona Aleksandra Tomaczkòwsczégò''' z Żukòwa – amatorsczi karno. Jegò załóżcą béł C. Kwidzińsczi. Karno je założony w 1971 {{skr.|rokù}} i do dzysô je propagatorã bòkadnégò kaszëbsczégò fòlkloru na rozmajitëch jimprezach i ùroczëznach òrganizowónëch w kraju, jak téż za grëńcama. „Bazunë” ùziwają stôré lëdowé jinstrumeńta: bazunë, [[diôbelsczé skrzëpce]] i [[bùrczibas]]ë. Karno wëstãpiwało w filmie ''Śladami Kolberga''. To karno, chërno tuńcëje {{skr.|m.jin.}}: [[kòséder]]a czë [[szewc (tuńc)|szewca]], za swòje artisticzné dobëca dostało régã nôdgrodów, wëprzédnieniów, diplomów i òdznaczeniów, a {{skr.|m.jin.}} [[Medal Stolema]]. W [[1987]] rokù karno spiéwało w [[Gdiniô|Gdinie]], a w 1999 rokù w [[Sopòt|Sopòce]] (razem z jinima) jak tam béł Papież [[Jan Paweł II]]. == Òbaczë téż == {{Col2 |col1= === Sparłãczoné témë === * [[Mùzyka]] * [[Spiéwné Towarzëstwò miona Jana Trepczika z Wejrowa]] |col2= === Jiné kaszëbsczé Karna Piesni i Tuńca === {{#categorytree:Kaszëbsczé Karna Piesni i Tuńca|hideroot=on|mode=pages}} }} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20110623163512/http://expresskaszubski.pl/kultura/2011/02/zukowskie-bazuny-swietowaly-40-lecie-dzialalnosci 40 lat (pò pòlskù)] * [http://www.youtube.com/watch?v=N26aQYoCCaU Bazuna] * {{YouTube|v=raD8nZ7JAjQ|tit=Bazuny z Żukowa. Koncert na 40 lat zespołu (1) — Tomasz Fopke|jaz=zxx|dł=2:21}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbsczé Karna Piesni i Tuńca|Bazunë]] [[Kategòrëjô:Laùreacë Medalu Stolema]] 4wvboxl54pkvibyphdends2ird5en23 219986 219937 2026-10-20T04:24:51Z Iketsi 3254 YouTube 219986 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} '''Karno Piesni i Tuńca ''Bazunë'' miona Aleksandra Tomaczkòwsczégò''' z Żukòwa – amatorsczi karno. Jegò załóżcą béł C. Kwidzińsczi. Karno je założony w 1971 {{skr.|rokù}} i do dzysô je propagatorã bòkadnégò kaszëbsczégò fòlkloru na rozmajitëch jimprezach i ùroczëznach òrganizowónëch w kraju, jak téż za grëńcama. „Bazunë” ùziwają stôré lëdowé jinstrumeńta: bazunë, [[diôbelsczé skrzëpce]] i [[bùrczibas]]ë. Karno wëstãpiwało w filmie ''Śladami Kolberga''. To karno, chërno tuńcëje {{skr.|m.jin.}}: [[kòséder]]a czë [[szewc (tuńc)|szewca]], za swòje artisticzné dobëca dostało régã nôdgrodów, wëprzédnieniów, diplomów i òdznaczeniów, a {{skr.|m.jin.}} [[Medal Stolema]]. W [[1987]] rokù karno spiéwało w [[Gdiniô|Gdinie]], a w 1999 rokù w [[Sopòt|Sopòce]] (razem z jinima) jak tam béł Papież [[Jan Paweł II]]. == Òbaczë téż == {{Col2 |col1= === Sparłãczoné témë === * [[Mùzyka]] * [[Spiéwné Towarzëstwò miona Jana Trepczika z Wejrowa]] |col2= === Jiné kaszëbsczé Karna Piesni i Tuńca === {{#categorytree:Kaszëbsczé Karna Piesni i Tuńca|hideroot=on|mode=pages}} }} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20110623163512/http://expresskaszubski.pl/kultura/2011/02/zukowskie-bazuny-swietowaly-40-lecie-dzialalnosci 40 lat (pò pòlskù)] * [http://www.youtube.com/watch?v=N26aQYoCCaU Bazuna] * {{YouTube|v=raD8nZ7JAjQ|tit=Bazuny z Żukowa. Koncert na 40 lat zespołu (1) — Tomasz Fopke|k=@fopke4|d=2011-02-11|dł=2:21|jãz=zxx}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbsczé Karna Piesni i Tuńca|Bazunë]] [[Kategòrëjô:Laùreacë Medalu Stolema]] 3iayq3nxvzl1svv2w18y58slx8oy5d1 Żarnówc 0 5273 219683 218130 2026-10-19T16:38:50Z Terrus38 14026 219683 wikitext text/x-wiki {{Wies infobox |Wies=Żarnówc |rodzôcz_wsë= |céch_wsë= |ôrt_gminë= |fana_wsë= |kôrta_wsë= |wòjewództwò=pòmòrsczé |kréz=pùcczi |gmina=Krokòwò |szôłtëstwò=Żarnówc |miejskô= |wiechrzëzna= |gradëN=54 |minutëN=47 |sekùndëN=14 |gradëE=18 |minutëE=05 |sekùndëE=15 |wiżô= |rok=2005 |lëdztwò=761 |gãscëzna= |nr_czér=58 |pòcztowi_kòd=84-112 |reg_tôfla=GPU |SIMC= |szôłtës=Stanisław Potrykus |www= |òdjimk=Kościół Zwiastowania Pana w Żarnowcu.jpg |galerëjô_commons=Category:Żarnowiec }} '''Żarnówc''' – starô kaszëbskô wies w [[Gmina Krokòwò|gminie Krokòwò]]<ref>Biuletin Radzëznë Kaszëbszégò Jãzëka 2010, K-PZ Gduńsk 2010, s. 90</ref>. Żarnówc je nôbarżi znóny z klôsztoru<ref> Òprôc. na pòdst.: R. ôstrowskô, I. Trojanowskô ''Bedeker kaszubski'' 1974</ref>, gdze – tak, jak w [[Żukòwò|Żukòwie]] – klôsztornicë prowadzëłë szkòłã dlô szlachecczich córków i bëłë znóné ze snôżégò [[Kaszëbsczi wësziwk|wësziwkù]], jaczi do dzys mòżna òbzerac na stôrodôwnëch mensach w żarnowiecczim kòscele. W 1590 r. klôsztôr przeszedł w rãce benediktinków i służił jima jaż do prësczi kasatë. Dzysô mieszkô w klôsztorze karno sostrów benediktinków z [[Wilno|Wilna]], do chtërnëch doszłë pòlsczi i [[Kaszëbi|kaszëbsczé]] dzéwczãta. Sostrë òpiekùją sã stôrim gòtëcczim kòscołã, w jaczim je wiele snôżëch stôrodôwnotów. Nad jezorã w Żarnówcu je [[Zómkòwô Góra]] pò dôwnym grodzëszczu, skądka òbzerac mòże snôżé òkòlé. Krótkò Żarnówca, we wsë [[Sławòszëno]]. ùrodzył sã [[Florian Ceynowa]]. W 1915 rokù w Żarnówcu ùrodzył sã [[Agùstin Dominik]]. W òkòlim Żarnówca je eksploatowónô zleżëna zemnégò gazu. == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Żarnowiec - cross 01.jpg| Òbrôzk:Żarnowiec - Shrine 01.jpg|Kaplëczka </gallery> == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_XIV/743 Żarnówiec w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gmina Krokòwò]] [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] frt5iblcw339645fymudrudr5yc26l8 Biôłogarda 0 5274 219575 212274 2026-10-19T12:54:12Z Terrus38 14026 219575 wikitext text/x-wiki {{Wies infobox | Wies=Biôłogarda | rodzôcz_wsë= | céch_wsë= | ôrt_gminë= | fana_wsë= | kôrta_wsë= | wòjewództwò=pòmòrsczé | kréz=lãbòrsczi | gmina=Wickò | szôłtëstwò= | miejskô= | wiechrzëzna= | gradëN=54 | minutëN=39 | sekùndëN=08 | gradëE=17 | minutëE=39 | sekùndëE=12 | wiżô= | rok=2006 | lëdztwò=223 | gãscëzna= | nr_czér=59 | pòcztowi_kòd=84-352 | reg_tôfla=GLE | SIMC= | szôłtës= | www= | òdjimk= | galerëjô_commons= |}} '''Biôłogarda''' czedës wôżny gard, dzys wies w [[Gmina Wickò|gminie Wickò]] w [[Lãbòrsczi kréz|lãbòrsczim krézu]] [[Pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczégò wòjewództwa]]. Kòle 1233 rokù béł tu ksyżã [[Racëbòr]]. W XIII stalace béł tu wòjewòda Dobiégniéw. Długò wies bëła w [[Lãbòrzkò-bëtowskô Zemia|Lãbòrzkò-Bëtowsczi Zemi]]. Przez nią jidze droga z [[Lãbórg|Lãbòrga]] do [[Łeba|Łebë]]. == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Bialogarda24.JPG| Òbrôzk:Bialogarda19.JPG| </gallery> == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_XV_cz.1/126 Białogród w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] * [http://www.nid.pl/pl/Informacje_ogolne/Zabytki_w_Polsce/rejestr-zabytkow/zestawienia-zabytkow-nieruchomych/stan%20na%2030.06.2015%20poprawki/POM-rej.pdf Białogarda] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé wsë]] [[Kategòrëjô:Lãbòrsczi kréz]] [[Kategòrëjô:Gmina Wickò]] i3y6lnbf3k4t052xtqwngm3cudq4tw0 Kaszëbsczé Pòjezerzé 0 5276 219674 218190 2026-10-19T16:34:42Z Iketsi 3254 kat. 219674 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Swiónowsczé Jezoro.JPG|mały|Swiónowsczé Jezoro]] '''Kaszëbsczé Pòjezerzé''' ({{jãz.|pl}} ''Pojezierze Kaszubskie'') – zajimô westrzédny pas [[Kaszëbë|Kaszëbów]]. Je tu wiôlgô, jak na niżawné òbéńdë, wiżô krôjnë {{skr.|n.r.m.}} i ùrozmajiconô rzezba terenu, przede wszëtczim w conie pòjezérnégò pùkla. Òd nôwëższich Szimbarzczich Grzëpów (329 m {{skr.|n.r.m.}}) teren pòstãpno òpôdô w stronã nordë, pôłnia i wschòdu. To dô tu wiele jezór, a westrzód nich wiôlgòscą wëapartniają sã: Reduńsczé Jezora (Dólné i Górné), [[Òstrzëcczé Jezoro|Òstrzëcczé]], [[Gòwidlińsczé Jezoro|Gòwidlińsczé]] i [[Môùsz]]. Na klimat wërazny cësk mô wiôldżé zjinaczenié wiże. Razã z ji rostã òpôdô wiżô temperaturë lëftu, a zwikszô sã sëma atmòsferowëch òpadów. Długò mòże tu leżëc sniég. [[Òbrôzk:Pojezierze Kaszubskie.PNG|mały|Kaszëbsczé Pòjezerzé na spòdlém krézów, jaczich sã najdiwô ]] Nôtërné roscëznowé ruchno sparłãczoné je z wiele dzejnikama, westrzód chtërnëch do nôwôżniészich nôleżi zarechòwac klimat, òksëpòwy spódk, ùsztôłcenié wiéchrzëznë i wòdné òdnieseniô. Dzysdniowé roscëznowé ruchno pòkôzywô mòcny zrzeszënk z gòspòdarzczim dzejanim człowieka. Nôczãscé spòtikónym drzewã òpisywóny òbéńdë je [[sosna]], rosnącô abò w jednorodnëch drzéwiãcëznach (bòrë sosnowé) abò miészónëch – z [[bùk]]ã abò [[dana|daną]]. Òsoblëwò czãsto spòtikómë jã na piôszczëstëch òbéńdach sandrowëch. Corôz czãscy spòtikóny je [[skòwrónk]], colemało sadzony w lasowym zbiérkù z bùkã, [[dãb]]ã i sosną. Znóné są bùkòwé lasë kòl [[Szimbark]]a. Zdłużą strëgów i nad jezorama wëstãpywają łãdżi. Tu pierszima drzewama są: [[szarô òlszô]], [[wierzba]] (jerzbina) i [[papla]]. [[Òbrôzk:Wiezyca Jezioro Ostrzyckie.jpg|mały|Wëzdrzatk z Wieżëcë]] Tipòwym roscëznowym zbiérkã sparłãczonym z fùchtnym spódkã są nisczé torfòwiszcza, pòdskôcóné gruńtowëma wòdama. Pòrôstają je pierszim dzélã [[strzëna|strzënë]], [[charzt]] i mechë. Tamsam wëstãpywają wrzosowiszcza pòrosłé czerzkama, chtërnëch nôwôżniészim elementã są [[wrzos]]ë, jak téż wielelatné roscënë, trôwë, mechë i narwë. Môlama spòtikómë tu sosnë, brzozë i [[jałówc]]e. Grad lasowatoscë je tu wiôldżi, òsoblëwie na sandrowëch òbéńdach. Mało lasów mô wsowô [[gmina Chmielno]] i miasto [[Żukòwò]]. W ùprawach wërazno panëją tu [[żëto]], pszéńżëto i [[bùlwa|bùlwë]]. Bëlną wiéchrzëznã zabiérają téż pôsné roscënë. Chòwa bëdła je nôbarżi rozwitô na terenach bòkadnëch w łączi i pastwiszcza, swiniô chòwa je za to sparłãczonô z ùprawą bùlew i spòsobã zdobëcô relatiwno tónëch kôrmów socznëch. Ta òbéńda je znónô z plantacji [[Ògardowô pòtrôwnica|pòtrôwniców]] ("kaszëbsczich malënów"). Tu warô zasedzałi òd wieków kaszëbsczi lud, chtëren mô swój [[Kaszëbsczi jãzëk|jãzëk]] i zwëczi. Je téż [[kaszëbskô lëteratura]]. Tu w [[Kartuzë|Kartuzach]] je [[Kaszëbsczé Mùzeum miona Frãcëszka Trédra]]. == Turistika == Kaszëbsczé Pòjezerzé je nôczãscy òdwiedzóną bez turistów òbéńdą Pòmòrsczégò Pòjezerzô. Czinnikama, jaczé mają nôwiãkszi cësk na turistikã w ti òbéńdze, są krôjmalënkòwé przëstoji i blëznotë Gduńsczi Aglomeracje, co sprôwiô napłëw turistów tak z Trzëgardu, jak i tëch, co òdwiedzają nã òbéńdë òbczas wëpòczinkù w Trzëgardze. == Òbaczë téż == {{Col2 |col1= === Sparłãczoné témë === * [[Kaszëbë]] * [[Centrum Edukacje i Promòcje Regionu w Szimbarkù]] |col2= === Regionë Pòlsczi === {{#categorytree:Regionë Pòlsczi|hideroot=on|mode=pages}} }} == Lëteratura == * Augustowski B. (red.): Pojezierze Kaszubskie (praca zbiorowa), Gdańsk : GTN, 1979, ISBN 83-04-00363-5 * [[Encyklopedia powszechna PWN]], Warszawa 1974, s. 433 * Pojezierze Kaszubskie, Baranowski, Jerzy (teksty [[Donôld Tusk]]) – Warszawa : Wydawnictwo Sport i Turystyka, 1985, Wyd. 1. * Pojezierze Kaszubskie / Piotrowska H., Sławomir Kadulski S. Warszawa : "Wiedza Powszechna", 1985. ISBN 83-214-0376-X == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_IX/451 Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom IX] (pl) * [https://web.archive.org/web/20160306133516/http://agris.fao.org/agris-search/search/display.do?f=1990/SE/SE90004.xml%3BSE9000005 agris.fao.org] (en) {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbsczé Pòjezerzé| ]] [[Kategòrëjô:Regionë Pòlsczi]] [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] r8aarlacrmxy0fqxr1an0j419x44849 Kaszëbsko-Pòmòrsczé Mùzeùm (1913–1914) 0 5304 219526 195737 2026-10-19T12:02:34Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Dôwné mùzea]] 219526 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Plaque commemorating former Kashubian-Pomeranian Museum founded by Aleksander Majkowski.jpg|mały|Pòlskòjãzëkòwô wëdowiédnô tôblëca ò Kaszëbsko-Pòmòrsczim Mùzeùm w Sopòce]] '''Kaszëbsko-Pòmòrsczé Mùzeùm''' bëło w [[Sopòt|Sopòce]] òd 1913 rokù. Òno dzejało tu do 1914 rokù. Béł to bëlny ôrt rozkòscérzaniô kaszëbiznë midzë lëdzama z bùtna Kaszëb. Wiele zrobił w nim dr [[Aleksander Majkòwsczi]]. == Òbaczë téż == {{#categorytree:Kaszëbsczé mùzea|hideroot=on|mode=pages}} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} [[Kategòrëjô:Kaszëbsczé mùzea]] [[Kategòrëjô:Dôwné mùzea]] 3nud1r0qgj5y7pdwz4x10j6xbwsdlhl 219528 219526 2026-10-19T12:04:18Z Iketsi 3254 Iketsi przeniós starnã [[Kaszëbsko-Pòmòrsczé Mùzeùm]] do [[Kaszëbsko-Pòmòrsczé Mùzeùm (1913–1914)]]: (1913–1914) 219526 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Plaque commemorating former Kashubian-Pomeranian Museum founded by Aleksander Majkowski.jpg|mały|Pòlskòjãzëkòwô wëdowiédnô tôblëca ò Kaszëbsko-Pòmòrsczim Mùzeùm w Sopòce]] '''Kaszëbsko-Pòmòrsczé Mùzeùm''' bëło w [[Sopòt|Sopòce]] òd 1913 rokù. Òno dzejało tu do 1914 rokù. Béł to bëlny ôrt rozkòscérzaniô kaszëbiznë midzë lëdzama z bùtna Kaszëb. Wiele zrobił w nim dr [[Aleksander Majkòwsczi]]. == Òbaczë téż == {{#categorytree:Kaszëbsczé mùzea|hideroot=on|mode=pages}} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} [[Kategòrëjô:Kaszëbsczé mùzea]] [[Kategòrëjô:Dôwné mùzea]] 3nud1r0qgj5y7pdwz4x10j6xbwsdlhl 219538 219528 2026-10-19T12:24:17Z Iketsi 3254 ({{jãz.|pl}} ''Muzeum Kaszubsko-Pomorskie'') 219538 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Plaque commemorating former Kashubian-Pomeranian Museum founded by Aleksander Majkowski.jpg|mały|Pòlskòjãzëkòwô wëdowiédnô tôblëca ò Kaszëbsko-Pòmòrsczim Mùzeùm w Sopòce]] '''Kaszëbsko-Pòmòrsczé Mùzeùm''' ({{jãz.|pl}} ''Muzeum Kaszubsko-Pomorskie'') – bëło w [[Sopòt|Sopòce]] òd 1913 rokù. Òno dzejało tu do 1914 rokù. Béł to bëlny ôrt rozkòscérzaniô kaszëbiznë midzë lëdzama z bùtna Kaszëb. Wiele zrobił w nim dr [[Aleksander Majkòwsczi]]. == Òbaczë téż == {{#categorytree:Kaszëbsczé mùzea|hideroot=on|mode=pages}} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} [[Kategòrëjô:Kaszëbsczé mùzea]] [[Kategòrëjô:Dôwné mùzea]] 9vqdi9t3r8otwe78n0686x8yk75sx0x Lãbòrskò-bëtowskô Zemia 0 5311 219576 199917 2026-10-19T12:54:17Z Terrus38 14026 219576 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Kassuben armor.svg|Old CoA of Kashubia|mały|Kaszëbsczi grif]] [[Òbrôzk:Cammin prince-bishopric 1250 (134037781).jpg|mały|Kòl 1250 rokù]] '''Lãbòrskò-bëtowskô Zemia''' historicznô krôjna w òkòlém [[Lãbórg|Lãbòrga]] i [[Bëtowò|Bëtowa]]. To béł kaszëbsczi dzél [[Zôpadnô Pòmòrskô|Zôchódnégò Pòmòrzô]], chtëren zwëskôł w miemiecczi lëteraturze miono mòdrégò krajikù, ùskarnienia swiata kùlturë i nôtërnégò wiodra jegò mieszkeńców. W latach 1637 - 1657 tu bëło pòlsczé przédnictwò. Tã Zemiã dodelë do [[Królewsczé Prësë|Królewsczich Prës]], a w drobnotach do [[Pòmòrsczé wòjewództwò (Palatinatus Pomeranensis)|pòmòrsczégò wòjewództwa]]. Czedës pò słëpsczi szkòle w prësczi armii zjawiło sã wiele òficérów, nawet generałów mającëch nôzwëska znónëch do dzys w Pòlsce kaszëbsczich rodów, pòchôdającëch przédno z ti zemi abò z [[Gôchë|Gôchów]]. == Òbaczë téż == * [[Bernardus Scultetus]] == Lëteratura == * Marian Biskup, Andrzej Tomczak:Mapy województwa pomorskiego w drugiej połowie XVI w. : rozmieszczenie własności ziemskiej, sieć parafialna, Toruń ; Warszawa : Państwowe Wydaw. Naukowe, 1955, str. 132 [http://kpbc.umk.pl/dlibra/docmetadata?id=26287&from=publication] * J. Borzyszkowski, J. Mordawski, J. Treder: Historia, geografia, język i piśmiennictwo Kaszubów; J. Bòrzëszkòwsczi, J. Mòrdawsczi, J. Tréder: Historia, geògrafia, jãzëk i pismienizna Kaszëbów; pòd red. Jana Mòrdawsczégò, tołmaczënk Jerzi Tréder, Wëdowizna M. Rôżok przë wespółrobòce z Institutã Kaszëbsczim, Gduńsk 1999, ss. 38 - 39 * G. Stone: Slav outposts in Central European history : the Wends, Sorbs and Kashubs, London, UK : Bloomsbury Academic, an imprint of Bloomsbury Publishing Plc, 2016, s. 170. * Reinhold Cramer: ''Geschichte der Lande Lauenburg und Bütow''. E. J. Dalkowski, Königsberg 1858. ** Band 1: ''Die Geschichte.'' [http://books.google.de/books?id=Cc8AAAAAcAAJ] ** Band 2: ''Urkunden.'' [http://books.google.de/books?id=EM8AAAAAcAAJ] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] [[Kategòrëjô:Pòmòrskô]] b7kuzbvb5jxmcl6fev1dekirjmlbhkf Eùgeniusz Prëczkòwsczi 0 5313 219611 217196 2026-10-19T15:01:48Z Iketsi 3254 Radzëzna Kaszëbsczégò Jãzëka 219611 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} {{Biogram infobox|òbrôzk=Eùgeniusz Prëczkòwsczi 2025.jpg|miono=Eùgeniusz Prëczkòwsczi|data narodzeniégò=7 lëpińca 1969|môl narodzeniégò=Wejrowò|nôùkòwi titel=doktór humanisticznëch nôùk|òrganizacjô=Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié, Radzëzna Kaszëbsczégò Jãzëka|małżeństwò=[[Elżbiéta Prëczkòwskô]]|plac zamieszkaniô=Banino|pòlsczé miono=Eugeniusz Pryczkowski}} '''Eùgeniusz Prëczkòwsczi''' ({{jãz.|pl}} ''Eugeniusz Pryczkowski''; ùr. [[7 lëpińca]] [[1969]] rokù w [[Wejrowò|Wejrowie]]) – doktór humanisticznëch nôùk, kaszëbsczi gazétnik, pòeta, pisôrz, tłómôcz, aùtór tekstów, wëdôwôrz i dzejôrz, nôleżnik [[Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié|Kaszëbskò-Pòmòrsczégò Zrzeszeniô]], wiceprowadnik Radzëznë Kartësczégò Krézu, załóżca karna „Młodzëzna”. Ùkùńcził sztudia na Gduńsczi Pòlitechnice w 1994 rokù. Béł redaktorã telewizyjnégò magazynu “Rodnô Zemia”. Prowadzył téż pismiono “Norda” ë wëdowizna “Rost”. Lëteracczé dokazë wëdôwôł smarą midzë jinszima w “Tatczëznie”, “Gazéce Kartësczi”, “Zsziwkù”, “Pomeranii” ë “Nordze”. Przërëchtowôł antologiã prozë “Dërchôj królewiónkò” (1996). Je wespółautorã mòdlëtewnika “Më trzimómë z Bògã” (1998, wespół z [[Eùgeniusz Gòłąbk|Eugeniuszã Gòłąbkã]]), knédżi z kaszëbsczima wicama “Bëlny szport wiele wôrt” (2000) i jin. Je wespółautorã "Òratorium Swiónowsczégò" (2009). Napisôł téż "Leksykon Ziemi Żukowskiej" (2012). Je laureatã òglowòpòlsczich kònkùrsów: [[Òglowòpòlsczi Lëteracczi Kònkùrs m. Jana Drzéżdżona|miona Jana Drzéżdżona]] (1996) ë Mieczisława Strijewsczégò (1998, 2000). W 1998 dostôł midzënôrodné wëróżnienié Polcul Foundation, a w 1999 rokù [[Medal Stolema]]. Je nôleżnikã [[Radzëzna Kaszëbsczégò Jãzëka|Radzëznë Kaszëbsczégò Jãzëka]]. == Ùsôdztwò (wëbiér) == * Anthony de Mello – ''Casnô aureola'', Gduńsk 1993 (tłómaczenié) * ''Dërchôj królewiónkò'', Gdynia 1996 (redakcjô) * ''Më trzimómë z Bògã'', Gdynia 1998 (przekłôdë, redakcjô; wespółrobòta: [[Eùgeniusz Gòłąbk]]) * ''Na jimiã Bòsczé'', Gduńsk 2000 * ''Bëlny szport wiele wôrt'', Gduńsk 2000, 2010 (redakcjô) * ''Mësla dzecka'', Gduńsk 2001 (redakcjô; wespółrobòta: Elżbiéta Prëczkòwskô) * ''Królowa Kaszub'', Banino-Pelplin 2002 * ''Piesnie Rodny Zemi'', Banino-Pelplin 2003 (plus płyta CD; wespółaùtorzë: [[Tomôsz Fópka]] i [[Jerzi Stachùrsczi]]) * ''Òjcze nasz'', Banino-Pelplin 2004 (redakcjô) * ''Bòże pòmagôj. Jan Paweł II do Kaszubów'', Banino-Pelplin 2005 * ''Ksążeczka do nôbòżéństwa'', Pelplin 2005 * ''Zrzeszeni w Baninie'', Banino-Pelplin 2006 * ''Dlô Was Panie'', Gdańsk 2006 (redakcjô) * ''Wspomnienia kaszubskich Sybiraków'', Banino-Pelplin 2006 (redakcjô) * ''Sól zemi'', Banino 2007 * ''Kaszubski Kordecki. Życie i twórczość ks. prał. Franciszka Gruczy'', Banino 2008 * ''Nótë kaszëbsczé. Pòpùlarné piesnie'', Banino 2008 (redakcjô) * ''Siła Żukowa'', Banino-Żukòwò 2009 * ''Norbertańska siła Kaszub'', red. Andrzej Groth, Eugeniusz Pryczkowski, Banino-Żukòwò 2011 * ''Kùńczi sã mòja pielgrzimka. 100 lat Władysławy Gołąbek z Pryczkowskich'', Banino 2012 * ''Leksykon Ziemi Żukowskiej'', Żukowo 2012 * ''Dzecynny czas'', tomik poezji, Banino 2012 * ''Serce miec'', współautor Jerzy Stachurski, śpiewnik, Banino 2015 * ''Swiónowskô nasza Matinko. Dzieje parafii i sanktuarium oraz cuda Królowej Kaszub'', Banino 2016 * ''Król Kaszubów – Karol Krefft'', Banino 2016 * ''Kaszëbskô młodëch rewòlucjô'', współautor Katarzyna Kankowska–Filipiak, Banino 2017 * ''Sanktuarium sianowskie a tożsamość kaszubska'', praca zbiorowa, red., Swiónowò-Banino 2018 * ''Banino. Miszewo, Pępowo, Rębiechowo – dzieje dramatyczne i piękne'', Banino 2018 * ''Królowa Morza. Kaszubskie sanktuarium w Swarzewie, Banino-Swôrzewò, 2019'' * ''Z Bãdargòwa do Lëzëna. Paweł Miotk – dzejôrz, lëterat, wójt, współautor Gracjan Fopke, Banino 2020'' * ''Płomiéń miłotë. 51 sonetów na 51 lat'', Banino 2020 * ''X Festiwali Filmów Kaszubskich,'' Banino 2020. == Diskògrafiô (wëbiér) == * ''Jadą z kòlãdą'' (magn. kaseta, Serakòjce 1998) * ''Piesnie Rodny Zemi'' (2003) * ''Më jesmë młodi'' (Lëzëno 2004) * ''Le żecé biegô'' (Lëzëno 2006) * ''Òd se cos dac'' (Banino 2008) * ''Oratorium Sianowskie'' (Banino 2009) * ''Piãkné Kaszëbë'' (''Koleczkowianie'', Szëmôłd, 2010) * ''Cél daleczi'' (Banino 2010) * Wiedno Kaszëbë (Banino 2012) * Dwie stegnë (Banino 2017) * Mój tusk (Banino 2018) * Żegnôj swiat całi (2019) == Òbaczë téż == * [[Festiwal Kaszëbsczich Filmów]] * [[Medal Stolema]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * {{YouTube|v=awIys6hHwZQ|tit=Z kaszubskim na ty – wywiad z Eugeniuszem Pryczkowskim|k=MDK Rumia|jaz=csb}} {{Kòntrola}} {{SORTUJ:Prëczkòwsczi Eugeniusz}} [[Kategòrëjô:Kaszëbi]] [[Kategòrëjô:Kaszëbsczi pisarze]] [[Kategòrëjô:Laùreacë Medalu Stolema]] 99fjzgi369o1k7nejc2as7hqnow22l1 Józef Ceynowa 0 5318 219603 200210 2026-10-19T14:00:53Z Iketsi 3254 {{Bez òdjimka}} 219603 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} {{Bez òdjimka}} '''Józef Ceynowa''' (1905–1991) z [[Pôłczëno (Gmina Pùck)|Pôłczëna]]. W [[II swiatowô wòjna|II swiatowi wòjnie]] òn béł w lagrze dlô òficérów II-C ''Woldenberg''. Dozérôł pòezjã zaangażowóną i prozã, {{skr.|np.}} ''Urënamle. Powiôstczi z komudnëch lat'' (1982), {{skr.|m.jin.}} dlô dzôtk i młodzëznë, {{skr.|np.}} ''Skarb i moc. Bajki puckie'' (1975) i jin. Pisôł téż pò [[Pòlsczi jãzëk|pòlskù]]. == Òbaczë téż == * [[Andrzéj Ceynowa]] == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} * [http://www.worldcat.org/search?q=au%3ACeynowa%2C+Jo%CC%81zef%2C&qt=hot_author Worldcat] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} {{SORTUJ:Ceynowa Józef}} [[Kategòrëjô:Kaszëbsczi pisarze]] [[Kategòrëjô:Kaszëbi]] lvlj0no2xnjmcbpxnww5f3zqkj97a44 Wanda Lew-Czedrowskô 0 5319 219860 204023 2026-10-19T20:19:49Z Iketsi 3254 " " 219860 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} {{Bez òdjimka}} '''Wanda Lew-Czedrowskô''' ({{jãz.|pl}} ''Wanda Lew-Kiedrowska'') – szkólnô kaszëbsczégò jãzëka, jedna z pionierów w gałãzë ùczbë rodnégò jãzëka na Kaszëbach. Pòétka, jinicjatorka kaszëbsczich òrtograficznëch diktandów<ref>Róża Wòszôk-Slëwa, ''Robòta Radzëznë Kaszëbsczégò Jãzëka nad normalizacją kaszëbiznë'' [w:] „Biuletyn Radzëznë Kaszëbsczégò Jãzëka” 2o08, s. 85.</ref>. W pierszi kadencje [[Radzëzna Kaszëbsczégò Jãzëka|Radzëznë Kaszëbsczégò Jãzëka]] (do 2008) bëła kòòrdinatorką ji Edukacjowi Kòmisje<ref>Róża Wòszôk-Slëwa, ''Robòta Radzëznë Kaszëbsczégò Jãzëka nad normalizacją kaszëbiznë'' [w:] „Biuletyn Radzëznë Kaszëbsczégò Jãzëka” 2o08, s. 87.</ref>. Założiła i przez czile lat prowadzëła dzecné kaszëbsczé karno „Niezabôtczi” w [[Stãżëca|Stãżëcë]]. Przez czile kadencjów òbjima téż fùnkcjã przédniczczi stãżëcczégò partu Kaszëbskò-Pòmòrsczégò Zrzeszeniô. W 1998 nalôzła sã w karnie pierszich 12 szkólnëch z ùprawnieniama do ùczbë kaszëbsczégò w szkòle<ref>Wanda Lew-Czedrowskô, ''Òkòłoedukacyjné dzejanié w kaszëbiznie'' [w:] „Biuletyn Radzëznë Kaszëbsczégò Jãzëka” 2o16, s. 95.</ref>. W slédnym czasu szkólnô w I Òglowòsztôłcącym Liceùm w [[Kòscérzna|Kòscérznie]]. Aùtorka zbiérkù ''Jich troje... Wiersze wybrane'' (1993; do grëpë z Dorotą Ùlenberg i Janã Szutenbergã). Wiérzta Czedrowsczi ''Naji chléb'' je pòétnym szkicã historii lëteraturë. W 1996 wëprzédniònô [[Medal Stolema|Medalã Stolema]] za długòlatné promòwanié i naùczanié kaszëbszczégò jãzëka westrzód dzecë i szkòłowi młodzëznë<ref>Jan Antonowicz, ''Medale Stolema przydzielono'', „Norda” 1996, nr 6, s. 4.</ref>. Wanda Lew-Czedrowskô je téż nôdgrodzônô midzë jinyma Perłą Kaszëb. Je recenzentã taczich ùczbòwników do nôùczi [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczégò jãzëka]] D. Pioch jak: * Kaszëbë : zemia i lëdze : podręcznik języka kaszubskiego z ćwiczeniami. Cz. 1, Gdańsk : Zrzeszenie Kaszubsko-Pomorskie. Zarząd Główny, 2005; Wydanie III popr. * Żëcé codniowé na Kaszëbach : ùczbòwnik do nôùczi kaszëbsczégò jãzëka. Dzél 2, Gdańsk : Zrzeszenie Kaszubsko Pomorskie, 2005; Wydanie II. * Najô domôcëzna : ùczbòwnik z cwiczënkama do nôùczi kaszëbsczégò jãzëka. Dzél 3, Banino-Pelplin, 2005. * Òjczëstô mòwa : ùczbòwnik do nôùczi kaszëbsczégò jãzëka w I klase gimnazjum. [[Gduńsk]] : Zrzeszenie Kaszubsko-Pomorskie Zarząd Główny, 2007. == Òbaczë téż == * [[Medal Stolema]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} {{SORTUJ:Czedrowskô Wanda}} [[Kategòrëjô:Kaszëbi]] [[Kategòrëjô:Kaszëbsczi pisarze]] [[Kategòrëjô:Laùreacë Medalu Stolema]] h0dxrduy1zef4hn8vp48rulpr6ywxpl Michôł Pontanus 0 5338 220047 199302 2026-10-20T09:36:14Z Terrus38 14026 220047 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Mały Catechism Michała Pontanusa 1643.png|mały|]] '''Michôł Pontanus''' (1583–1654) – to béł pastor rodem ze [[Stôłpsk|Słëpska]]. To [[Smôłdzëno]] bëło jegò parafią, a tu mieszkalë [[Kaszëbi]]. Òn pòmógł wëdac: Mały Catechism D. Marciná Lutherá Niemiecko Wándalski ábo Słowięski/ to jestá z Niemieckiego języká w Słowięski wystáwion y ná jáwnosc wydan/ Z Przydatkiem Siedm Psálmow Pokutnych krolá Dawida y inβych Potrzebnych rzeczi: osobliwie Historiy Passiy náβego Páná Jesusa według Ewángelistá Mattheuβá/ y niektorych Piesn duchownych. Drukowány w Gdaińsku przes Jerzego Rhetá/ Roku Pańskiego [[1643]]. Ten katézmùs béł wëdóny jesz dwa razë: w [[1758]] i [[1828]] rokù. Przë wëdaniu z 1828 rokù pòmógł [[Krësztof Celestin Mrągòwiusz]]. == Lëteratura == * G. Stone: Slav outposts in Central European history : the Wends, Sorbs and Kashubs, London, UK : Bloomsbury Academic, an imprint of Bloomsbury Publishing Plc, 2016, str. 173 - 175 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://archive.org/stream/dieslowinzenund00unkngoog#page/n148/mode/2up Pontanus ss.132-133] * [https://books.google.de/books?id=-NEAAAAAcAAJ&pg=PA132 w: ''Dritter Jahresbericht der Gesellschaft für Pommersche Geschichte des Alterthums''. Stettin 1828, ss. 132 -.] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} {{DEFAULTSORT:Pontanus Michôł}} [[Kategòrëjô:Pòmòrzani]] [[Kategòrëjô:Kaszëbsczi pisarze]] 1jahe7736l8u98v2n2tfdjncttg0ijj Lesno 0 5342 219936 219292 2026-10-20T00:37:16Z Iketsi 3254 YouTube dł; |}}→}} 219936 wikitext text/x-wiki {{Wies infobox |Wies=Lésno |rodzôcz_wsë= |céch_wsë= |ôrt_gminë= |fana_wsë= |kôrta_wsë= |wòjewództwò=pòmòrsczé |kréz=chònicczi |gmina=Brusë |szôłtëstwò= |miejskô= |wiechrzëzna= |gradëN=53 |minutëN=56 |sekùndëN=58 |gradëE=17 |minutëE=42 |sekùndëE=00 |wiżô= |rok=2008 |lëdztwò=669 |gãscëzna= |nr_czér=52 |pòcztowi_kòd=89-634 |reg_tôfla=GCH |SIMC= |szôłtës= |www= |òdjimk=Lesno.jpg |galerëjô_commons=Category:Leśno (powiat chojnicki) }} '''Lesno''' kaszëbskô wies pòłożonô w [[Pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]], w [[Chònicczi kréz|chònicczim krézu]], w [[Gmina Brusë|gminie Brusë]]. W 1570 rokù w tich stronach bëło wicy jak 20 [[pszczélk]]ów. Tu w 1938 rokù urodzył sã [[Władisłôw Côrnowsczi]]<ref>http://www.nagrodakolberg.pl/laureaci-wladyslaw_czarnowski</ref>. == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Lesno-kosciol1.jpg|Stôri kòscół (2003) Òbrôzk:Leśno kościół Podwyżeszenia Krzyża Świętego2 02.07.10 pl.jpg|Leszczińsczi kòscół i òkòlé (2010) Òbrôzk:Grób skrzynkowy k Leśna.jpg| </gallery> == Òbaczë téż == * [[Władisłôw Côrnowsczi]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} * {{YouTube|9EV6ctxKYwU|Krajobraz po nawałnicy. Leśno (koło Chojnic) 12.08.2017 (nawôłnica 2017)|dł=3:02}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé wsë]] [[Kategòrëjô:Gmina Brusë]] lf43c2uohhrw7hjngo4orfu8zup42dd Grzmiącô 0 5347 219810 219168 2026-10-19T19:09:11Z Iketsi 3254 To òstało przeniosłé z kategòrie [[Kategòriô:Przeczerowania|Przeczerowania]] do kategòrie [[Kategòriô:Przeczerowania do ùrëchtowaniô|Przeczerowania do ùrëchtowaniô]] za pòmòcą gadżetu [[c:Help:Gadget-Cat-a-lot/csb|Cat-a-lot]] 219810 wikitext text/x-wiki #redirect [[Grzëmiéńc]] [[Kategòrëjô:Przeczerowania do ùrëchtowaniô]] d50iy8s2xbv2hpfjnys4lf1ytpszadd Chalëpë 0 5351 219648 219374 2026-10-19T16:16:50Z Terrus38 14026 219648 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Chałëpë]] [[Kategòrëjô:Przeczerowania z alternatiwny pòzwë kaszëbsczi]] oqqc8da7kthltxti68gpwvo189vz0wr Ùdorp 0 5352 219869 213395 2026-10-19T20:23:16Z Iketsi 3254 |}}→}} 219869 wikitext text/x-wiki {{Wies infobox |Wies=Ùdorp |rodzôcz_wsë= |céch_wsë= |ôrt_gminë= |fana_wsë= |kôrta_wsë= |wòjewództwò=pòmòrsczé |kréz=bëtowsczi |gmina=Bëtowò |szôłtëstwò= |miejskô= |wiechrzëzna= |gradëN=54 |minutëN=08 |sekùndëN=35 |gradëE=17 |minutëE=29 |sekùndëE=23 |wiżô= |rok= |lëdztwò=1 107<ref>[http://www.bytow.com.pl/download/Projekt_Strategii_Rozwoju_Gminy_Bytow_na_lata_20152025.pdf Projekt Rozwoju Gminy Bytów 2015-2025 (Tôfla 3, str. 12)]</ref> |gãscëzna= |nr_czér=59 |pòcztowi_kòd=77-100 |reg_tôfla=GBY |SIMC= |szôłtës= |www= |òdjimk= |galerëjô_commons= }} '''Ùdorp''' – [[Kaszëbë|kaszëbskô]] wies w [[Gmina Bëtowò|gminie Bëtowò]], w [[Bëtowsczi kréz|bëtowsczim krézu]] [[Pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczégò wòjewództwa]]. == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Udorpie Wybudowania Watra.jpg| Òbrôzk:Udorpie 4205.jpg| Òbrôzk:Udorpie, wayside cross.jpg| </gallery> == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé wsë]] [[Kategòrëjô:Gmina Bëtowò]] jneytmr3698z1oh42a2t9gmvq6bjxxo David Shulist 0 5369 219547 219404 2026-10-19T12:45:29Z Iketsi 3254 To òstało przeniosłé z kategòrie [[Kategòriô:Przeczerowania do ùrëchtowaniô|Przeczerowania do ùrëchtowaniô]] do kategòrie [[Kategòriô:Przeczerowania z jinégò jãzëka/en|Przeczerowania z jinégò jãzëka/en]] (CatAlot) 219547 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Dawid Szulëst]] [[Kategòrëjô:Przeczerowania z jinégò jãzëka/en]] 6g81tv75tkze3ksx5mqs4ayzqc29d1d Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié 0 5381 219949 215575 2026-10-20T00:39:57Z Iketsi 3254 YouTube dł 219949 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Gduńsk - Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié.JPG|mały|Bùdink z biórama Kaszëbskò-Pòmòrsczégò Zrzeszeniô w [[Gduńsk]]ù]] '''Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié''' ({{jãz.|pl}} ''Zrzeszenie Kaszubsko-Pomorskie''), w skrodzëni '''KPZ''' ({{jãz.|pl}} ''ZKP'') – [[kaszëbskô]] spòlëznowò-kùlturalnô òrganizacjô, chtërna zrzesziwô Pòmòrzón òrôz wszëtczé personë, chtërné jidentifikùją sã z ji sztatutòwyma célama, przede wszëtczim rozmajitim rozwijã [[Pòmòrskô|Pòmòrzô]]. Mô taczé miono òd 1964 {{skr.|r.}} tëdë [[Kaszëbsczé Zrzeszenié]] przëjãło w swòje rédżi karno dzejôrzi Zrzeszenia Kòcewsczégò. Òno òbjimało swòjim dzejanim, nimò zôwad z państwòwy stronë, całé Pòmòrzé. Nimò krizësów i nieùdôwków apartniło sã w dzejanim niezanôleżnotą òd partiowëch władzów, ale zbiérało téż nôremnëch nôleżników [[Pòlskô Zjednónô Robòtniczô Partiô|Pòlsczi Zjednóny Robòtniczi Partie]] i ZSL. Wôżné téż bëło òtemkniãcé szerok Zrzeszeniô na òkrãżô inteligencji, lëteracczé i nôùkòwé, lëdzy za kòrzeniającëch sã w kaszëbsczi tradicji [[Gduńsk|Gduńska]] i Pòmòrzô, pòchôdającëch z rozmajitëch strón. Barżi niż w przeszłoce, zgódno z tradicją i dejologią [[Kaszëbi|kaszëbsczi]] rësznotë, zaczãlë jidentifikòwac kaszëbskòsc z całoscą Pòmòrza. Òstała wnenczas wërobionô nowô fòrmùła regiónalny rësznotë, pòdczorchiwającô wskôzë demòkracji w państwie i dejã samòrządnoscë-krajowòscë, chtërny ùsôdzcą béł [[Lech Bądkòwsczi]]. Pòwszédnotë ti dejologii w kaszëbskò-pòmòrsczim òkrãżim pòmôgałë zwënégòwania na niwie wëdowizn w òbrëmienim lëteraturë (wicy jak 350 titułów, 1 mln wëdôwkù), wespółdzejanié z [[Gduńsczé Nôùkòwé Towarzëstwò|Gduńsczim Nôùkòwym Towarzëstwã]], trójné ùdbë i institucje w terenie, a w tim pòwstanié [[Mùzeum|mùzeów]], jak téż zwielający sã ùróbk zrzeszeniowégò cządnika, miesãcznika "Pomerania", redagòwónégò dłudżé lata przez [[Wòjcech Czedrowsczi|Wòjcecha Czedrowsczégò]], [[Stanisłôw Pestka|Stanisłôwa Pestkã]] ë jinszëch. ''Pomerania'' bëła i je wôżnym pismionem kaszëbsczi rësznotë. Zrzeszenié mô wiôldżi znaczënk dlô òchrónë ë rozwiju [[kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczégò jãzëka]] i kùlturë. Òno òbjimô swòjim dzejanim młodëch téż, taczich jak [[Karno Sztudérów „Pòmòraniô”]]. == Nôdgrodë i wëapartnieniô == [[Òbrôzk:Zrzeszenie Kaszubsko-Pomorskie.jpg|mały|Przëdóni stanicë partu Zrzeszeniô i jiné w [[Gdiniô|Gdini]]]] Prezydiô [[Wòjewódzkô nôrodnô radzëzna|Wòjewódzczi Nôrodny Radzëznë]] w Gduńskù w 1977 rokù wëapartniło Przédny Zarząd Kaszëbskò-Pòmòrsczégò Zrzeszeniô hònórną merką „Wstëżnim Gduńsczi Zemi”. W 1997 Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié òtrzëmało Medal Ksãca Mestwina II za szérzwienié kaszëbsczi kùlturë. == Partë Kaszëbskò-Pòmòrsczégò Zrzeszeniô == <mapframe width="330" height="330" text="Partë Kaszëbskò-Pòmòrsczégò Zrzeszeniô (6/69)"> [ { "type": "ExternalData", "service": "geopoint", "properties": { "marker-symbol": "building", "marker-color": "FFD700" }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P31 wd:Q140764016; wdt:P625 ?geo . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'csb,mul'. } }" } ] </mapframe> Lësta partów z 2026 r.:<ref>https://kaszubi.pl/part-list</ref> {{Kòlumnë|em=36|1= # '''[[Part Banino]]''' ({{jãz.|pl}} ''Banino'')<ref>https://kaszubi.pl/part/banino/index</ref> # [[Brusë]] ({{jãz.|pl}} ''Brusy'')<ref>https://kaszubi.pl/part/brusy/index</ref> # [[Bëdgòszcz]] ({{jãz.|pl}} ''Bydgoszcz'')<ref>https://kaszubi.pl/part/bydgoszcz/index</ref> # [[Bëtowò]] ({{jãz.|pl}} ''Bytów'')<ref>https://kaszubi.pl/part/bytow/index</ref> # [[Céwice]] ({{jãz.|pl}} ''Cewice'')<ref>https://kaszubi.pl/part/cewice/index</ref> # [[Chmielno]] ({{jãz.|pl}} ''Chmielno'')<ref>https://kaszubi.pl/part/chmielno/index</ref> # [[Chònice]] ({{jãz.|pl}} ''Chojnice'')<ref>https://kaszubi.pl/part/chojnice/index</ref> # [[Chwaszczëno]] ({{jãz.|pl}} ''Chwaszczyno'')<ref>https://kaszubi.pl/part/chwaszczyno/index</ref> # [[Czersk]] ({{jãz.|pl}} ''Czersk'')<ref>https://kaszubi.pl/part/czersk/index</ref> # [[Człëchòwò]] ({{jãz.|pl}} ''Człuchów'')<ref>https://kaszubi.pl/part/czluchow/index</ref> # [[Dãbògòrzé-Kòsôkòwò]] ({{jãz.|pl}} ''Dębogórze-Kosakowo'')<ref>https://kaszubi.pl/part/debogorze-kosakowo/index</ref> # [[Dzemiónë]] ({{jãz.|pl}} ''Dziemiany'')<ref>https://kaszubi.pl/part/dziemiany/index</ref> # [[Part Gduńsk]] ({{jãz.|pl}} ''Gdańsk'')<ref>https://kaszubi.pl/part/gdansk/index</ref> # '''[[Gduńsczé Kaszëbsczé Dnie]]''' ({{jãz.|pl}} ''Gdańskie Dni Kaszubskie'')<ref>https://kaszubi.pl/part/gdanskie-dni-kaszubskie/index</ref> # [[Part Gdiniô]] ({{jãz.|pl}} ''Gdynia'')<ref>https://kaszubi.pl/part/gdynia/index</ref><ref>{{YouTube|v=OKA_yPQPnMo|tit=Bogumiła Cirocka i Dariusz Majkowski rozmawiają o książce Pòd òkã Jastrë — Kaszubskie Forum Kultury|dł=24:15}}</ref> # [[Góra]] ({{jãz.|pl}} ''Góra'')<ref>https://www.facebook.com/p/Zrzeszenie-Kaszubsko-Pomorskie-w-G%C3%B3rze-100077494311445/?_rdr</ref> # [[Gòscëcëno]] ({{jãz.|pl}} ''Gościcino'')<ref>https://kaszubi.pl/part/goscicino/index</ref> # [[Grëdządz]] ({{jãz.|pl}} ''Grudziądz'')<ref>https://kaszubi.pl/part/grudziadz/index</ref> # [[Hél]] ({{jãz.|pl}} ''Hel'')<ref>https://kaszubi.pl/part/hel/index</ref> # [[Jastarniô]] ({{jãz.|pl}} ''Jastarnia'')<ref>https://kaszubi.pl/part/jastarnia/index</ref> # [[Pilëce|Jastrzëbiô Góra]] ({{jãz.|pl}} ''Jastrzębia Góra'')<ref>https://kaszubi.pl/part/jastrzebia-gora/index</ref> # [[Kartuzë]] ({{jãz.|pl}} ''Kartuzy'')<ref>https://kaszubi.pl/part/kartuzy/index</ref> # '''[[Karno Sztudérów „Pòmòraniô”]]''' ({{jãz.|pl}} ''Klub Studencki „Pomorania”)<ref>https://kaszubi.pl/part/klub-studencki-pomorania/index</ref> # '''[[Turistné Karno „Wanożnik”]]''' ({{jãz.|pl}} ''Klub Turystyczny „Wanożnik”)<ref>https://kaszubi.pl/part/wanoznik/index</ref> # [[Kòlbùdë]] ({{jãz.|pl}} ''Kolbudy'')<ref>https://kaszubi.pl/part/kolbudy/index</ref> # '''[[Part Kònarzënë]]''' ({{jãz.|pl}} ''Konarzyny'')<ref>https://kaszubi.pl/part/konarzyny/index</ref> # [[Part Kòscérzëna]] ({{jãz.|pl}} ''Kościerzyna'')<ref>https://kaszubi.pl/part/koscierzyna/index</ref> # [[Kòszalëno]] ({{jãz.|pl}} ''Koszalin'')<ref>https://kaszubi.pl/part/koszalin/index</ref> # [[Krokòwò]] ({{jãz.|pl}} ''Krokowa'')<ref>https://kaszubi.pl/part/krokowa/index</ref> # [[Labòrg]] ({{jãz.|pl}} ''Lębork'')<ref>https://kaszubi.pl/part/lebork/index</ref> # [[Lëniô]] ({{jãz.|pl}} ''Linia'')<ref>https://kaszubi.pl/part/linia/index</ref> # [[Lëpińce]] ({{jãz.|pl}} ''Lipnica'')<ref>https://kaszubi.pl/part/lipnica/index</ref> # [[Lëpùsz]] ({{jãz.|pl}} ''Lipusz'')<ref>https://kaszubi.pl/part/lipusz/index</ref> # [[Part w Lëzënie]]<ref>https://web.archive.org/web/20260713114306/https://luzino.info/wp-content/uploads/2023/11/IMG_4708-scaled.jpg</ref> ({{jãz.|pl}} ''Luzino'')<ref>https://kaszubi.pl/part/luzino/index</ref> # [[Łeba]] ({{jãz.|pl}} ''Łeba'')<ref>https://kaszubi.pl/part/leba/index</ref> # [[Łãczëce]] ({{jãz.|pl}} ''Łęczyce'')<ref>https://kaszubi.pl/part/leczyce/index</ref> # [[Łubianô]] ({{jãz.|pl}} ''Łubiana'')<ref>https://kaszubi.pl/part/lubiana/index</ref> # [[Miastkò]] ({{jãz.|pl}} ''Miastko'')<ref>https://kaszubi.pl/part/miastko/index</ref> # [[Nowô Karczma (Gmina Kònôrzënë)|Nowô Karczma]] ({{jãz.|pl}} ''Nowa Karczma'')<ref>https://kaszubi.pl/part/nowa-karczma/index</ref> # [[Pelplin|Pelplëno]] ({{jãz.|pl}} ''Pelplin'')<ref>https://kaszubi.pl/part/pelplin/index</ref> # [[Pruszcz|Gduńsczi Pruszcz]] ({{jãz.|pl}} ''Pruszcz Gdański'')<ref>https://kaszubi.pl/part/pruszcz-gdanski/index</ref> # [[Przedkòwò]] ({{jãz.|pl}} ''Przodkowo'')<ref>https://kaszubi.pl/part/przodkowo/index</ref> # [[Przëwidz]] ({{jãz.|pl}} ''Przywidz'')<ref>https://kaszubi.pl/part/przywidz/index</ref> # [[Pùck]] ({{jãz.|pl}} ''Puck'')<ref>https://www.zkppuck.pl/</ref> # [[KZS Kłanino|Krézowi Zespół Szkół w Kłaninie]] ({{jãz.|pl}} ''PZS Kłanino'')<ref>https://kaszubi.pl/part/pzs-klanino/index</ref> # [[Réda]] ({{jãz.|pl}} ''Reda'')<ref>https://kaszubi.pl/part/reda/index</ref> # [[Rëmiô]] ({{jãz.|pl}} ''Rumia'')<ref>https://kaszubi.pl/part/rumia/index</ref> # [[Swiónowò]] ({{jãz.|pl}} ''Sianowo'')<ref>https://kaszubi.pl/part/sianowo/index</ref> # [[Serakòjce]] ({{jãz.|pl}} ''Sierakowice'')<ref>https://kaszubi.pl/part/sierakowice/index</ref> # [[Stôłpsk]] ({{jãz.|pl}} ''Słupsk'')<ref>https://kaszubi.pl/part/slupsk/index</ref> # [[Somònino]] ({{jãz.|pl}} ''Somonino'')<ref>https://kaszubi.pl/part/somonino/index</ref> # [[Sopòt]] ({{jãz.|pl}} ''Sopot'')<ref>https://kaszubi.pl/part/sopot/index</ref> # [[Starogarda]] ({{jãz.|pl}} ''Stargard'')<ref>https://kaszubi.pl/part/stargard/index</ref> # [[Stãżëca]] ({{jãz.|pl}} ''Stężyca'')<ref>https://kaszubi.pl/part/stezyca/index</ref> # [[Strzelno (wies)|Strzelno]] ({{jãz.|pl}} ''Strzelno'')<ref>https://kaszubi.pl/part/strzelno/index</ref> # [[Sëlëczëno]] ({{jãz.|pl}} ''Sulęczyno'')<ref>https://kaszubi.pl/part/suleczyno/index</ref> # [[Szczecëno]] ({{jãz.|pl}} ''Szczecin'')<ref>https://kaszubi.pl/part/szczecin/index</ref> # [[Szëmôłd]] ({{jãz.|pl}} ''Szemud'')<ref>https://kaszubi.pl/part/szemud/index</ref> # [[Szimbark]] ({{jãz.|pl}} ''Szymbark'')<ref>https://kaszubi.pl/part/szymbark/index</ref> # [[Dërszewò]] ({{jãz.|pl}} ''Tczew'')<ref>https://kaszubi.pl/part/tczew/index</ref> # [[Torń]] ({{jãz.|pl}} ''Toruń'')<ref>https://kaszubi.pl/part/torun/index</ref> # [[Tëchòlô]] ({{jãz.|pl}} ''Tuchola'')<ref>https://kaszubi.pl/part/tuchola/index</ref> # [[Wejrowò]] ({{jãz.|pl}} ''Wejherowo'')<ref>https://kaszubi.pl/part/wejherowo/index</ref> # [[Wiele-Kôrsëno]] ({{jãz.|pl}} ''Wiele – Karsin'')<ref>https://kaszubi.pl/part/wiele-karsin/index</ref> # [[Wiérzchùcëno]] ({{jãz.|pl}} ''Wierzchucino'')<ref>https://kaszubi.pl/part/wierzchucino/index</ref> # [[Wiôlgô Wies]] ({{jãz.|pl}} ''Władysławowo'')<ref>https://kaszubi.pl/part/wladyslawowo/index</ref> # [[Zblewò]] ({{jãz.|pl}} ''Zblewo'')<ref>https://kaszubi.pl/part/zblewo/index</ref> # '''[[Karno Piesni i Tuńca „Gdiniô”]]''' ({{jãz.|pl}} ''Zespół Pieśni i Tańca „Gdynia”'')<ref>https://kaszubi.pl/part/zespol-piesni-i-tanca-gdynia/index</ref> # [[Żukòwò]] ({{jãz.|pl}} ''Żukowo'')<ref>https://kaszubi.pl/part/zukowo/index</ref> }}{{Aktualizacjô|Òstatnô=2026-04-29|Nastãpnô=+1 rok}} == Lësta przédników KPZ == === Przédnicë Przédnégò Zarządu Kaszëbskò-Pòmòrsczégò Zrzeszeniô (PZ KPZ) === * [[Aleksander Arendt]] (1956–1959) * [[Bernat Szczãsny]] (1959–1971) * [[Jerzi Czedrowsczi]] (1971–1976) * [[Stanisłôw Pestka]] (1976–1980) * [[Izabella Trojanowskô]] (1980–1983) * [[Szczepón Léwna]] (1983–1986) * [[Józef Bòrzëszkòwsczi]] (1986–1992) * [[Stanisłôw Pestka]] (1992–1994) * [[Jón Wërowińsczi]] (1994–1998) * [[Bruno Sënôk]] (1998–2000) === Przédnicë Kaszëbskò-Pòmòrsczégò Zrzeszeniô === * [[Bruno Sënôk]] (2000–2004) * [[Artur Jabłońsczi]] (2004–2010) * [[Łukôsz Grzãdzëcczi]] (2010–2016) * [[Édmùnd Wittbrodt]] (2016–2019) * [[Jón Wërowińsczi]] (2019–2025) * [[Bòżena Ùgòwskô]] (2025–2028)<ref>https://dziennikbaltycki.pl/kobieta-na-czele-zrzeszenia-kaszubsko-pomorskiego-jan-wyrowinski-nie-jest-juz-prezesem/ar/c1p2-28221419</ref><ref>{{#invoke:ArchivePrefix|full|https://web.archive.org/web/20260514070238/https://radiogdansk.pl/audycje/audycje-kaszubskie/2025/11/30/bozena-ugowsko-nowa-przedniczka-zkp/|prosto=https://radiogdansk.pl/wp-content/uploads/2025/12/30112025-ugowska-kaszubska.mp3?_=1|jaz=csb}}</ref> == Wspòminczi == * Gduńsk: Spòdlecznô Szkòla nr 85 m. Kaszëbskò-Pòmòrsczégò Zrzeszeniô == Òbaczë téż == * [[Pomerania (cządnik)]] * [[Rëmskô Klëka]] * [[Kaszëbsczé Zrzeszenié]] * [[Kaszëbsczé Parlamentarné Karno]] * [[Kaszëbsczi Institut]] == Przëpisë == {{Przëpisë|3}} == Lëteratura == * G. Stone: Slav outposts in Central European history : the Wends, Sorbs and Kashubs, London, UK : Bloomsbury Academic, an imprint of Bloomsbury Publishing Plc, 2016, s. 347 == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} * [http://bazy.ngo.pl/search/info.asp?id=86294 Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié w baze bùtnowòrządowich òrganizacëji ngo.pl] * [https://web.archive.org/web/20210203170603/http://www.kaszubi.pl/ Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié, Przédny part we Gduńskù] * [http://katalog.bip.ipn.gov.pl/informacje/11844?katalog=4 ZK-P IPN] * [http://katalog.bip.ipn.gov.pl/informacje/63709 ZK-P IPN] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié| ]] o9wc2ko6h5ba95egoywb10t7y9eq8yl 219994 219949 2026-10-20T04:33:44Z Iketsi 3254 YouTube 219994 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Gduńsk - Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié.JPG|mały|Bùdink z biórama Kaszëbskò-Pòmòrsczégò Zrzeszeniô w [[Gduńsk]]ù]] '''Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié''' ({{jãz.|pl}} ''Zrzeszenie Kaszubsko-Pomorskie''), w skrodzëni '''KPZ''' ({{jãz.|pl}} ''ZKP'') – [[kaszëbskô]] spòlëznowò-kùlturalnô òrganizacjô, chtërna zrzesziwô Pòmòrzón òrôz wszëtczé personë, chtërné jidentifikùją sã z ji sztatutòwyma célama, przede wszëtczim rozmajitim rozwijã [[Pòmòrskô|Pòmòrzô]]. Mô taczé miono òd 1964 {{skr.|r.}} tëdë [[Kaszëbsczé Zrzeszenié]] przëjãło w swòje rédżi karno dzejôrzi Zrzeszenia Kòcewsczégò. Òno òbjimało swòjim dzejanim, nimò zôwad z państwòwy stronë, całé Pòmòrzé. Nimò krizësów i nieùdôwków apartniło sã w dzejanim niezanôleżnotą òd partiowëch władzów, ale zbiérało téż nôremnëch nôleżników [[Pòlskô Zjednónô Robòtniczô Partiô|Pòlsczi Zjednóny Robòtniczi Partie]] i ZSL. Wôżné téż bëło òtemkniãcé szerok Zrzeszeniô na òkrãżô inteligencji, lëteracczé i nôùkòwé, lëdzy za kòrzeniającëch sã w kaszëbsczi tradicji [[Gduńsk|Gduńska]] i Pòmòrzô, pòchôdającëch z rozmajitëch strón. Barżi niż w przeszłoce, zgódno z tradicją i dejologią [[Kaszëbi|kaszëbsczi]] rësznotë, zaczãlë jidentifikòwac kaszëbskòsc z całoscą Pòmòrza. Òstała wnenczas wërobionô nowô fòrmùła regiónalny rësznotë, pòdczorchiwającô wskôzë demòkracji w państwie i dejã samòrządnoscë-krajowòscë, chtërny ùsôdzcą béł [[Lech Bądkòwsczi]]. Pòwszédnotë ti dejologii w kaszëbskò-pòmòrsczim òkrãżim pòmôgałë zwënégòwania na niwie wëdowizn w òbrëmienim lëteraturë (wicy jak 350 titułów, 1 mln wëdôwkù), wespółdzejanié z [[Gduńsczé Nôùkòwé Towarzëstwò|Gduńsczim Nôùkòwym Towarzëstwã]], trójné ùdbë i institucje w terenie, a w tim pòwstanié [[Mùzeum|mùzeów]], jak téż zwielający sã ùróbk zrzeszeniowégò cządnika, miesãcznika "Pomerania", redagòwónégò dłudżé lata przez [[Wòjcech Czedrowsczi|Wòjcecha Czedrowsczégò]], [[Stanisłôw Pestka|Stanisłôwa Pestkã]] ë jinszëch. ''Pomerania'' bëła i je wôżnym pismionem kaszëbsczi rësznotë. Zrzeszenié mô wiôldżi znaczënk dlô òchrónë ë rozwiju [[kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczégò jãzëka]] i kùlturë. Òno òbjimô swòjim dzejanim młodëch téż, taczich jak [[Karno Sztudérów „Pòmòraniô”]]. == Nôdgrodë i wëapartnieniô == [[Òbrôzk:Zrzeszenie Kaszubsko-Pomorskie.jpg|mały|Przëdóni stanicë partu Zrzeszeniô i jiné w [[Gdiniô|Gdini]]]] Prezydiô [[Wòjewódzkô nôrodnô radzëzna|Wòjewódzczi Nôrodny Radzëznë]] w Gduńskù w 1977 rokù wëapartniło Przédny Zarząd Kaszëbskò-Pòmòrsczégò Zrzeszeniô hònórną merką „Wstëżnim Gduńsczi Zemi”. W 1997 Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié òtrzëmało Medal Ksãca Mestwina II za szérzwienié kaszëbsczi kùlturë. == Partë Kaszëbskò-Pòmòrsczégò Zrzeszeniô == <mapframe width="330" height="330" text="Partë Kaszëbskò-Pòmòrsczégò Zrzeszeniô (6/69)"> [ { "type": "ExternalData", "service": "geopoint", "properties": { "marker-symbol": "building", "marker-color": "FFD700" }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P31 wd:Q140764016; wdt:P625 ?geo . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'csb,mul'. } }" } ] </mapframe> Lësta partów z 2026 r.:<ref>https://kaszubi.pl/part-list</ref> {{Kòlumnë|em=36|1= # '''[[Part Banino]]''' ({{jãz.|pl}} ''Banino'')<ref>https://kaszubi.pl/part/banino/index</ref> # [[Brusë]] ({{jãz.|pl}} ''Brusy'')<ref>https://kaszubi.pl/part/brusy/index</ref> # [[Bëdgòszcz]] ({{jãz.|pl}} ''Bydgoszcz'')<ref>https://kaszubi.pl/part/bydgoszcz/index</ref> # [[Bëtowò]] ({{jãz.|pl}} ''Bytów'')<ref>https://kaszubi.pl/part/bytow/index</ref> # [[Céwice]] ({{jãz.|pl}} ''Cewice'')<ref>https://kaszubi.pl/part/cewice/index</ref> # [[Chmielno]] ({{jãz.|pl}} ''Chmielno'')<ref>https://kaszubi.pl/part/chmielno/index</ref> # [[Chònice]] ({{jãz.|pl}} ''Chojnice'')<ref>https://kaszubi.pl/part/chojnice/index</ref> # [[Chwaszczëno]] ({{jãz.|pl}} ''Chwaszczyno'')<ref>https://kaszubi.pl/part/chwaszczyno/index</ref> # [[Czersk]] ({{jãz.|pl}} ''Czersk'')<ref>https://kaszubi.pl/part/czersk/index</ref> # [[Człëchòwò]] ({{jãz.|pl}} ''Człuchów'')<ref>https://kaszubi.pl/part/czluchow/index</ref> # [[Dãbògòrzé-Kòsôkòwò]] ({{jãz.|pl}} ''Dębogórze-Kosakowo'')<ref>https://kaszubi.pl/part/debogorze-kosakowo/index</ref> # [[Dzemiónë]] ({{jãz.|pl}} ''Dziemiany'')<ref>https://kaszubi.pl/part/dziemiany/index</ref> # [[Part Gduńsk]] ({{jãz.|pl}} ''Gdańsk'')<ref>https://kaszubi.pl/part/gdansk/index</ref> # '''[[Gduńsczé Kaszëbsczé Dnie]]''' ({{jãz.|pl}} ''Gdańskie Dni Kaszubskie'')<ref>https://kaszubi.pl/part/gdanskie-dni-kaszubskie/index</ref> # [[Part Gdiniô]] ({{jãz.|pl}} ''Gdynia'')<ref>https://kaszubi.pl/part/gdynia/index</ref><ref>{{YouTube|v=OKA_yPQPnMo|tit=Bogumiła Cirocka i Dariusz Majkowski rozmawiają o książce Pòd òkã Jastrë — Kaszubskie Forum Kultury|k=@kaszubskieforumkultury5741|d=2021-03-01|dł=24:15}}</ref> # [[Góra]] ({{jãz.|pl}} ''Góra'')<ref>https://www.facebook.com/p/Zrzeszenie-Kaszubsko-Pomorskie-w-G%C3%B3rze-100077494311445/?_rdr</ref> # [[Gòscëcëno]] ({{jãz.|pl}} ''Gościcino'')<ref>https://kaszubi.pl/part/goscicino/index</ref> # [[Grëdządz]] ({{jãz.|pl}} ''Grudziądz'')<ref>https://kaszubi.pl/part/grudziadz/index</ref> # [[Hél]] ({{jãz.|pl}} ''Hel'')<ref>https://kaszubi.pl/part/hel/index</ref> # [[Jastarniô]] ({{jãz.|pl}} ''Jastarnia'')<ref>https://kaszubi.pl/part/jastarnia/index</ref> # [[Pilëce|Jastrzëbiô Góra]] ({{jãz.|pl}} ''Jastrzębia Góra'')<ref>https://kaszubi.pl/part/jastrzebia-gora/index</ref> # [[Kartuzë]] ({{jãz.|pl}} ''Kartuzy'')<ref>https://kaszubi.pl/part/kartuzy/index</ref> # '''[[Karno Sztudérów „Pòmòraniô”]]''' ({{jãz.|pl}} ''Klub Studencki „Pomorania”)<ref>https://kaszubi.pl/part/klub-studencki-pomorania/index</ref> # '''[[Turistné Karno „Wanożnik”]]''' ({{jãz.|pl}} ''Klub Turystyczny „Wanożnik”)<ref>https://kaszubi.pl/part/wanoznik/index</ref> # [[Kòlbùdë]] ({{jãz.|pl}} ''Kolbudy'')<ref>https://kaszubi.pl/part/kolbudy/index</ref> # '''[[Part Kònarzënë]]''' ({{jãz.|pl}} ''Konarzyny'')<ref>https://kaszubi.pl/part/konarzyny/index</ref> # [[Part Kòscérzëna]] ({{jãz.|pl}} ''Kościerzyna'')<ref>https://kaszubi.pl/part/koscierzyna/index</ref> # [[Kòszalëno]] ({{jãz.|pl}} ''Koszalin'')<ref>https://kaszubi.pl/part/koszalin/index</ref> # [[Krokòwò]] ({{jãz.|pl}} ''Krokowa'')<ref>https://kaszubi.pl/part/krokowa/index</ref> # [[Labòrg]] ({{jãz.|pl}} ''Lębork'')<ref>https://kaszubi.pl/part/lebork/index</ref> # [[Lëniô]] ({{jãz.|pl}} ''Linia'')<ref>https://kaszubi.pl/part/linia/index</ref> # [[Lëpińce]] ({{jãz.|pl}} ''Lipnica'')<ref>https://kaszubi.pl/part/lipnica/index</ref> # [[Lëpùsz]] ({{jãz.|pl}} ''Lipusz'')<ref>https://kaszubi.pl/part/lipusz/index</ref> # [[Part w Lëzënie]]<ref>https://web.archive.org/web/20260713114306/https://luzino.info/wp-content/uploads/2023/11/IMG_4708-scaled.jpg</ref> ({{jãz.|pl}} ''Luzino'')<ref>https://kaszubi.pl/part/luzino/index</ref> # [[Łeba]] ({{jãz.|pl}} ''Łeba'')<ref>https://kaszubi.pl/part/leba/index</ref> # [[Łãczëce]] ({{jãz.|pl}} ''Łęczyce'')<ref>https://kaszubi.pl/part/leczyce/index</ref> # [[Łubianô]] ({{jãz.|pl}} ''Łubiana'')<ref>https://kaszubi.pl/part/lubiana/index</ref> # [[Miastkò]] ({{jãz.|pl}} ''Miastko'')<ref>https://kaszubi.pl/part/miastko/index</ref> # [[Nowô Karczma (Gmina Kònôrzënë)|Nowô Karczma]] ({{jãz.|pl}} ''Nowa Karczma'')<ref>https://kaszubi.pl/part/nowa-karczma/index</ref> # [[Pelplin|Pelplëno]] ({{jãz.|pl}} ''Pelplin'')<ref>https://kaszubi.pl/part/pelplin/index</ref> # [[Pruszcz|Gduńsczi Pruszcz]] ({{jãz.|pl}} ''Pruszcz Gdański'')<ref>https://kaszubi.pl/part/pruszcz-gdanski/index</ref> # [[Przedkòwò]] ({{jãz.|pl}} ''Przodkowo'')<ref>https://kaszubi.pl/part/przodkowo/index</ref> # [[Przëwidz]] ({{jãz.|pl}} ''Przywidz'')<ref>https://kaszubi.pl/part/przywidz/index</ref> # [[Pùck]] ({{jãz.|pl}} ''Puck'')<ref>https://www.zkppuck.pl/</ref> # [[KZS Kłanino|Krézowi Zespół Szkół w Kłaninie]] ({{jãz.|pl}} ''PZS Kłanino'')<ref>https://kaszubi.pl/part/pzs-klanino/index</ref> # [[Réda]] ({{jãz.|pl}} ''Reda'')<ref>https://kaszubi.pl/part/reda/index</ref> # [[Rëmiô]] ({{jãz.|pl}} ''Rumia'')<ref>https://kaszubi.pl/part/rumia/index</ref> # [[Swiónowò]] ({{jãz.|pl}} ''Sianowo'')<ref>https://kaszubi.pl/part/sianowo/index</ref> # [[Serakòjce]] ({{jãz.|pl}} ''Sierakowice'')<ref>https://kaszubi.pl/part/sierakowice/index</ref> # [[Stôłpsk]] ({{jãz.|pl}} ''Słupsk'')<ref>https://kaszubi.pl/part/slupsk/index</ref> # [[Somònino]] ({{jãz.|pl}} ''Somonino'')<ref>https://kaszubi.pl/part/somonino/index</ref> # [[Sopòt]] ({{jãz.|pl}} ''Sopot'')<ref>https://kaszubi.pl/part/sopot/index</ref> # [[Starogarda]] ({{jãz.|pl}} ''Stargard'')<ref>https://kaszubi.pl/part/stargard/index</ref> # [[Stãżëca]] ({{jãz.|pl}} ''Stężyca'')<ref>https://kaszubi.pl/part/stezyca/index</ref> # [[Strzelno (wies)|Strzelno]] ({{jãz.|pl}} ''Strzelno'')<ref>https://kaszubi.pl/part/strzelno/index</ref> # [[Sëlëczëno]] ({{jãz.|pl}} ''Sulęczyno'')<ref>https://kaszubi.pl/part/suleczyno/index</ref> # [[Szczecëno]] ({{jãz.|pl}} ''Szczecin'')<ref>https://kaszubi.pl/part/szczecin/index</ref> # [[Szëmôłd]] ({{jãz.|pl}} ''Szemud'')<ref>https://kaszubi.pl/part/szemud/index</ref> # [[Szimbark]] ({{jãz.|pl}} ''Szymbark'')<ref>https://kaszubi.pl/part/szymbark/index</ref> # [[Dërszewò]] ({{jãz.|pl}} ''Tczew'')<ref>https://kaszubi.pl/part/tczew/index</ref> # [[Torń]] ({{jãz.|pl}} ''Toruń'')<ref>https://kaszubi.pl/part/torun/index</ref> # [[Tëchòlô]] ({{jãz.|pl}} ''Tuchola'')<ref>https://kaszubi.pl/part/tuchola/index</ref> # [[Wejrowò]] ({{jãz.|pl}} ''Wejherowo'')<ref>https://kaszubi.pl/part/wejherowo/index</ref> # [[Wiele-Kôrsëno]] ({{jãz.|pl}} ''Wiele – Karsin'')<ref>https://kaszubi.pl/part/wiele-karsin/index</ref> # [[Wiérzchùcëno]] ({{jãz.|pl}} ''Wierzchucino'')<ref>https://kaszubi.pl/part/wierzchucino/index</ref> # [[Wiôlgô Wies]] ({{jãz.|pl}} ''Władysławowo'')<ref>https://kaszubi.pl/part/wladyslawowo/index</ref> # [[Zblewò]] ({{jãz.|pl}} ''Zblewo'')<ref>https://kaszubi.pl/part/zblewo/index</ref> # '''[[Karno Piesni i Tuńca „Gdiniô”]]''' ({{jãz.|pl}} ''Zespół Pieśni i Tańca „Gdynia”'')<ref>https://kaszubi.pl/part/zespol-piesni-i-tanca-gdynia/index</ref> # [[Żukòwò]] ({{jãz.|pl}} ''Żukowo'')<ref>https://kaszubi.pl/part/zukowo/index</ref> }}{{Aktualizacjô|Òstatnô=2026-04-29|Nastãpnô=+1 rok}} == Lësta przédników KPZ == === Przédnicë Przédnégò Zarządu Kaszëbskò-Pòmòrsczégò Zrzeszeniô (PZ KPZ) === * [[Aleksander Arendt]] (1956–1959) * [[Bernat Szczãsny]] (1959–1971) * [[Jerzi Czedrowsczi]] (1971–1976) * [[Stanisłôw Pestka]] (1976–1980) * [[Izabella Trojanowskô]] (1980–1983) * [[Szczepón Léwna]] (1983–1986) * [[Józef Bòrzëszkòwsczi]] (1986–1992) * [[Stanisłôw Pestka]] (1992–1994) * [[Jón Wërowińsczi]] (1994–1998) * [[Bruno Sënôk]] (1998–2000) === Przédnicë Kaszëbskò-Pòmòrsczégò Zrzeszeniô === * [[Bruno Sënôk]] (2000–2004) * [[Artur Jabłońsczi]] (2004–2010) * [[Łukôsz Grzãdzëcczi]] (2010–2016) * [[Édmùnd Wittbrodt]] (2016–2019) * [[Jón Wërowińsczi]] (2019–2025) * [[Bòżena Ùgòwskô]] (2025–2028)<ref>https://dziennikbaltycki.pl/kobieta-na-czele-zrzeszenia-kaszubsko-pomorskiego-jan-wyrowinski-nie-jest-juz-prezesem/ar/c1p2-28221419</ref><ref>{{#invoke:ArchivePrefix|full|https://web.archive.org/web/20260514070238/https://radiogdansk.pl/audycje/audycje-kaszubskie/2025/11/30/bozena-ugowsko-nowa-przedniczka-zkp/|prosto=https://radiogdansk.pl/wp-content/uploads/2025/12/30112025-ugowska-kaszubska.mp3?_=1|jaz=csb}}</ref> == Wspòminczi == * Gduńsk: Spòdlecznô Szkòla nr 85 m. Kaszëbskò-Pòmòrsczégò Zrzeszeniô == Òbaczë téż == * [[Pomerania (cządnik)]] * [[Rëmskô Klëka]] * [[Kaszëbsczé Zrzeszenié]] * [[Kaszëbsczé Parlamentarné Karno]] * [[Kaszëbsczi Institut]] == Przëpisë == {{Przëpisë|3}} == Lëteratura == * G. Stone: Slav outposts in Central European history : the Wends, Sorbs and Kashubs, London, UK : Bloomsbury Academic, an imprint of Bloomsbury Publishing Plc, 2016, s. 347 == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} * [http://bazy.ngo.pl/search/info.asp?id=86294 Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié w baze bùtnowòrządowich òrganizacëji ngo.pl] * [https://web.archive.org/web/20210203170603/http://www.kaszubi.pl/ Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié, Przédny part we Gduńskù] * [http://katalog.bip.ipn.gov.pl/informacje/11844?katalog=4 ZK-P IPN] * [http://katalog.bip.ipn.gov.pl/informacje/63709 ZK-P IPN] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié| ]] fz7xbpalqewld1wi8vjmvzow6zszeq1 Szemrejce 0 5383 219863 200852 2026-10-19T20:20:59Z Iketsi 3254 [[pòlsczi jãzëk|pòl.]]→{{jãz.|pl}} 219863 wikitext text/x-wiki {{Wies infobox |Wies=Szemrejce |rodzôcz_wsë= |céch_wsë= |ôrt_gminë= |fana_wsë= |kôrta_wsë= |wòjewództwò=pòmòrsczé |kréz=lãbòrsczi |gmina=Céwice |szôłtëstwò= |miejskô= |wiechrzëzna= |gradëN=54 |minutëN=24 |sekùndëN= |gradëE=17 |minutëE=45 |sekùndëE=43 |wiżô= |rok=2006 |lëdztwò=1909 |gãscëzna= |nr_czér=59 |pòcztowi_kòd=84-312 |reg_tôfla=GLE |SIMC= |szôłtës= |www= |òdjimk= |galerëjô_commons= }} '''Szemrejce''' ({{jãz.|pl}} ''Siemirowice''<ref>Rozporządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 15 marca 1947 {{skr.|rokù}} o przywróceniu i ustaleniu urzędowych nazw miejscowości (Monitor Polski 1947, nr 37, poz. 297)</ref>) – są [[Kaszëbë|kaszëbską]] wsą na kraju [[Kaszëbsczé Pòjezerzé|Kaszëbsczégò Pòjezerzô]] w [[Gmina Céwice|gminie Céwice]], w [[Lãbòrsczi kréz|lãbòrsczim krézu]] [[Pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczégò wòjewództwa]]. Siebmacher (1866) napisôł ò nich Szemrejce na Kaszëbach (''Schimmerwitz in Kassuben''). Tu w szemrejsczi szkòle dzece ùczą sã {{skr.|m.jin.}} [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczégò jãzëka]]<ref>http://enthusiasmatschool.blogspot.com/p/schools.html</ref>. Òficjalnô [[kaszëbsczi jãzëk|kaszëbskô]] pòzwa wsë w fòrmie „Szemrejce” òsta wprowadzónô 18 lëpińca 2016<ref>[https://web.archive.org/web/20190624093236/http://mniejszosci.narodowe.mswia.gov.pl/download/86/13576/stan09042019ost.pdf ''Lista gmin wpisanych do Rejestru gmin, na których obszarze używane są nazwy w języku mniejszości'']</ref>. == Lëteratura == * Marian Biskup, Andrzej Tomczak: [http://kpbc.umk.pl/dlibra/docmetadata?id=26287&from=publication Mapy województwa pomorskiego w drugiej połowie XVI w.: rozmieszczenie własności ziemskiej, sieć parafialna], Toruń ; Warszawa : Państwowe Wydaw. Naukowe, 1955, s. 137. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_X/550 2.) ''Siemirowo'' w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gmina Céwice]] pe9ou0wbssyicg7z0xzaj0f0dw1fq1d Kùltura dëchòwô Kaszëbów i fòlklor 0 5390 219637 219370 2026-10-19T16:13:29Z Terrus38 14026 Usunięto przekierowanie do [[Dëchòwô kùltura Kaszëb]] 219637 wikitext text/x-wiki {{ADR|pisënk, brak pòtrzebë, za wiôlgô òglowòsc}} hteh54fc9so1xde7pyjb8bq524x9wgq Albin Bëchòwsczi 0 5395 219798 211537 2026-10-19T19:08:04Z Iketsi 3254 {{Bez òdjimka}} 219798 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} {{Bez òdjimka}} '''Albin Bëchòwsczi''' ({{jãz.|pl}} ''Albin Bychowski'', ùr. [[29 séwnika]] [[1949]] w [[Skrzeszewò (gmina Żukòwò)|Skrzeszewie]]) – Ùcził sã w Skrzeszewie i [[Kartuzë|Kartuzach]], a sztudirowôł we [[Gduńsk|Gduńskù]]. Zaczął robic w 1973 rokù jakno energetik w [[Żukòwò|Żukòwie]]. Òd [[1976]] rokù je nôléżnikã [[Kaszëbskò-Pòmòrzczé Zrzeszenié|Kaszëbskò-Pòmòrsczégò Zrzeszeniô]]. W latach 1978-1990 béł radnym i je nim òd 2010 w gminie Żukòwò. Jegò białka Grażyna bëła szkólną w [[Banino|Baninie]]. A. Bychòwsczi béł bùrméster w Żukòwie i rozmieje gôdac pò [[kaszëbsczi jãzëk|kaszëbskù]]; przënôlégô do karna lëdzy wëprzédnionëch Medaliã 50-leca Kaszëbskò-Pòmòrsczégò Zrzeszeniô. == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20160304103036/http://odroda.kaszubia.com/03-06/abychowski.htm Żukòwsczé ùfanowienié] * [http://wa.amu.edu.pl/plm_old/2007/files/Presentations/PLM2007_Presentation_Odelski.pdf Albin Bychowski (en)] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} {{SORTUJ:Bychowski Albin}} [[Kategòrëjô:Kaszëbi]] ta8pik7fiynmj2fag06jh548jxxx9zb Pałëbice 0 5410 219713 212818 2026-10-19T16:49:46Z Terrus38 14026 219713 wikitext text/x-wiki {{Wies infobox | Wies=Pałëbice | rodzôcz_wsë= | céch_wsë= | ôrt_gminë= | fana_wsë= | kôrta_wsë= | wòjewództwò=pòmòrsczé | kréz=kartësczi | gmina=Serakòjce | szôłtëstwò= | miejskô= | wiechrzëzna= | gradëN=54 | minutëN=23 | sekùndëN=22 | gradëE=17 | minutëE=51 | sekùndëE=33 | wiżô= | rok=2006 | lëdztwò=282 | gãscëzna= | nr_czér=58 | pòcztowi_kòd=83-340 | reg_tôfla=GKA | SIMC= | szôłtës= | www= | òdjimk= | galerëjô_commons= |}} '''Pałëbice''' ({{jãz.|pl}} ''Pałubice'') – [[Kaszëbë|kaszëbskô]] [[wies]] w [[Pòlskô|Pòlsce]] w nordowô-zôpadnim dzelu [[Kaszëbsczé Pòjezerzé|Kaszëbsczégò Pòjezerzô]] i [[Kaszëbsczi Krôjmalënkòwi Park|Kaszëbsczégò Krôjmalënkòwégò Parkù]], pòłożonô w [[gmina Serakòjce|gminie Serakòjce]] w [[kartësczi kréz|kartësczim krézu]] [[Pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczégò wòjewództwa]]. == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Jezioro Okonko w Pałubicach.jpg| Òbrôzk:Jezioro Okonko w Pałubicach, brzeg jeziora.jpg| </gallery> == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_VII/834 Pałubice w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé wsë]] [[Kategòrëjô:Gmina Serakòjce]] pv6v59lcbhsa32zkg5mh8x5npz3oezf Dólnołużëcczi jãzëk 0 5469 219806 219141 2026-10-19T19:09:11Z Iketsi 3254 To òstało przeniosłé z kategòrie [[Kategòriô:Przeczerowania|Przeczerowania]] do kategòrie [[Kategòriô:Przeczerowania do ùrëchtowaniô|Przeczerowania do ùrëchtowaniô]] za pòmòcą gadżetu [[c:Help:Gadget-Cat-a-lot/csb|Cat-a-lot]] 219806 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Dólnosorbsczi jãzëk]] [[Kategòrëjô:Przeczerowania do ùrëchtowaniô]] 6eo160mogjdgforc3galb9t31f8lqng Kategòrëjô:Gmina Srôkòjce 14 5513 219719 72285 2026-10-19T16:52:03Z Terrus38 14026 219719 wikitext text/x-wiki {{ADR|pisënk}} 4f2zqce1d18i5a6fp5gvl9vttadg2j5 Łebno 0 5546 219586 210330 2026-10-19T12:57:03Z Terrus38 14026 219586 wikitext text/x-wiki {{Wies infobox | Wies=Łebno | rodzôcz_wsë=Łebna | céch_wsë= | ôrt_gminë= | fana_wsë= | kôrta_wsë= | wòjewództwò=pòmòrsczé | kréz=wejrowsczi | gmina=Szëmôłd | szôłtëstwò=Łebno | miejskô= | wiechrzëzna= | gradëN=54 | minutëN=27 | sekùndëN=42.7 | gradëE=18 | minutëE=08 | sekùndëE=25.1 | wiżô= | rok=2006 | lëdztwò=974 | gãscëzna= | nr_czér=58 | pòcztowi_kòd=84-216 | reg_tôfla=GWE | SIMC= | szôłtës=Beata Bryla | www= | òdjimk= | galerëjô_commons= |}} '''Łebno''' (''Łebnié'', {{jãz.|pl}} ''Łebno'') – [[Kaszëbë|kaszëbskô]] [[wies]] w [[Pòlskô|Pòlsce]] w òbéńdze [[Kaszëbsczé Pòjezerzé |Kaszëbsczégò Pòjezerzô]], pòłożonô w [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]], w [[wejrowsczi kréz|wejrowsczim krézu]], w [[gmina Szëmôłd|gminie Szëmôłd]]. Tu je kòscół ë szkòła. W ni dzece ùczą sã [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczégò jãzëka]]. Łebno je kòl 21 km òd krézowégò gardu [[Wejrowò]] ë na szlachù wòjewódzczi dardżi [[Òbrôzk:Tabliczka DW224.svg|25px]]. Òficjalnô kaszëbskô pòzwa wsë w pòstacje „Łebno” òsta wprowadzónô 30 łżëkwiata 2010<ref>[https://web.archive.org/web/20160427004859/http://mniejszosci.narodowe.mac.gov.pl/download/86/19883/ListagminwpisanychdoRejestrugmin-stanna5IV16.pdf ''Lista gmin wpisanych do Rejestru gmin, na których obszarze używane są nazwy w języku mniejszości'']</ref>. Pòzwa wsë brzëmi tak samò pò pòlskù. == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Łebno - szkòła.JPG|Szkòła i [[regionalnô jizba]] m. Remusa w Łebnie Òbrôzk:Łebno_-_Kòscół.JPG|Kòscół </gallery> == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_V/644 Łebno w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] * [https://szkolalebno.edupage.org/text17/ Szkòła] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé wsë]] [[Kategòrëjô:Gmina Szëmôłd]] [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] ci5f9vqusipvo5eivf5qhxfj3f8yms7 Radzëzna Kaszëbszégò Jãzëka 0 5557 219560 219386 2026-10-19T12:50:36Z Terrus38 14026 Usunięto przekierowanie do [[Radzëzna Kaszëbsczégò Jãzëka]] 219560 wikitext text/x-wiki {{ADR|pisënk}} 4f2zqce1d18i5a6fp5gvl9vttadg2j5 Kaszëbskò-Pòmòrzczé Zrzeszenié 0 5560 219821 219156 2026-10-19T19:09:13Z Iketsi 3254 To òstało przeniosłé z kategòrie [[Kategòriô:Przeczerowania|Przeczerowania]] do kategòrie [[Kategòriô:Przeczerowania do ùrëchtowaniô|Przeczerowania do ùrëchtowaniô]] za pòmòcą gadżetu [[c:Help:Gadget-Cat-a-lot/csb|Cat-a-lot]] 219821 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié]] [[Kategòrëjô:Przeczerowania do ùrëchtowaniô]] c99nkoym142fmzvgblxbkml87wiz11l Bòjón 0 5571 219587 219359 2026-10-19T12:57:16Z Terrus38 14026 219587 wikitext text/x-wiki {{Wies infobox |Wies=Bòjón |rodzôcz_wsë=Bòjana |céch_wsë= |ôrt_gminë= |fana_wsë= |kôrta_wsë= |wòjewództwò=pòmòrsczé |kréz=wejrowsczi |gmina=Szëmôłd |szôłtëstwò=Bòjón |miejskô= |wiechrzëzna= |gradëN=54 |minutëN=28 |sekùndëN=23 |gradëE=18 |minutëE=23 |sekùndëE=04 |wiżô= |rok=2007 |lëdztwò=2100 |gãscëzna= |nr_czér=58 |pòcztowi_kòd=84-207 |reg_tôfla=GWE |SIMC= |szôłtës=Daniél Gaffka |www= |òdjimk= |galerëjô_commons= }} '''Bòjón''' (téż: ''Bòjano'', {{jãz.|pl}} ''Bojano'', {{jãz.|de}} ''Bojahn'') – [[Kaszëbë|kaszëbskô]] [[wies]] w [[Pòlskô|Pòlsce]] w òbéńdze [[Chwaszczinsczé Grzëpë|Chwaszczinsczich Grzëpów]], pòłożonô w [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]], w [[wejrowsczi kréz|wejrowsczim krézu]], w [[gmina Szëmôłd|gminie Szëmôłd]]. Tu w szkòle dzece ùczą sã {{skr.|m.jin.}} [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczégò jãzëka]]. Bòjón je pòłożony kòl 19 km òd krézowégò gardu [[Wejrowò]] ë leżi na szlachù wòjewódzczi drodżi [[Òbrôzk:Tabliczka DW218.svg|25px]]. ==Kwestiô kaszëbsczégò miona wsë== Òficjalno kaszëbsczé miono wsë w pòstacje „Bòjano” òstało wprowadzoné do registru gminów, na jaczich òbrëmim ùżiwóné są miona w jãzëkù mniészëznów, 30 łżëkwiata 2010<ref>[https://web.archive.org/web/20160427004859/http://mniejszosci.narodowe.mac.gov.pl/download/86/19883/ListagminwpisanychdoRejestrugmin-stanna5IV16.pdf ''Lista gmin wpisanych do Rejestru gmin, na których obszarze używane są nazwy w języku mniejszości'']</ref>. Fòrmã ''Bòjano'' pòdôwô téż ''Pòlskò-kaszëbsczi słowôrz miestnëch ë fizjografnëch mión''<ref>{{Cytuj knéżkã|titel=Polsko-kaszubski słownik nazw miejscowych i fizjograficznych/Pòlskò-kaszëbsczi słowôrz miestnëch ë fizjografnëch mión|aùtór=''zbiérowô prôca''|plac=Gduńsk|wëdôwca=Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié|isbn=9788387258863}}</ref>. Nie je to równak nôtërno ùżiwónô pòzwa wsë<ref>{{Cytuj starnã|url=https://naszekaszuby.pl/modules/artykuly/article.php?articleid=196&com_id=4559&com_rootid=3987&com_mode=thread&|titel=Zestawienie kaszubskich i polskich nazw miejscowości na Kaszubach, z wariantami, z wyszczególnieniem powiatów.|aùtór=Dariusz Żuroch-Czôpiewsczi|rok=2007|òpùblikòwóny=naszekaszuby.pl|data przëstãpù=2026-10-19|jãzëk=pl}}</ref><ref>{{Cytuj starnã|titel=Kôrta Kraju Kaszëbów / Mapa Kaszub|url=https://kaszebsko.com/mapa-kaszub|aùtór=Kaszëbskô Jednota|òpùblikòwóny=kaszebsko.com|data przëstãpù=2026-10-19|jãzëk=csb}}</ref>. Bédowóną przez [[Radzëzna Kaszëbsczégò Jãzëka|Radzëznã Kaszëbsczégò Jãzëka]] i pòswiôdczoną szerzi pòzwą je '''Bòjón'''<ref>{{RKJ|2010|109}}</ref><ref>{{RKJ|2024|287}}</ref>. == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Bojano church.jpg|Kòscół Òbrôzk:Bojano 5663.jpg| Òbrôzk:Bojano, OSP 5661.jpg| Òbrôzk:Bojano, mapa 5662.jpg| Òbrôzk:Bojano 5664.jpg| Òbrôzk:Bòjano (16).JPG| </gallery> == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_I/293 ''Bojan'' w „Geògraficznym słowarzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé wsë]] [[Kategòrëjô:Gmina Szëmôłd]] [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] jrff54uxjhzkpkqsvu96zstikfj3o50 219594 219587 2026-10-19T13:00:53Z Iketsi 3254 drobnô 219594 wikitext text/x-wiki {{Wies infobox |Wies=Bòjón |rodzôcz_wsë=Bòjana |céch_wsë= |ôrt_gminë= |fana_wsë= |kôrta_wsë= |wòjewództwò=pòmòrsczé |kréz=wejrowsczi |gmina=Szëmôłd |szôłtëstwò=Bòjón |miejskô= |wiechrzëzna= |gradëN=54 |minutëN=28 |sekùndëN=23 |gradëE=18 |minutëE=23 |sekùndëE=04 |wiżô= |rok=2007 |lëdztwò=2100 |gãscëzna= |nr_czér=58 |pòcztowi_kòd=84-207 |reg_tôfla=GWE |SIMC= |szôłtës=Daniél Gaffka |www= |òdjimk= |galerëjô_commons= }} '''Bòjón''' (téż: ''Bòjano'', {{jãz.|pl}} ''Bojano'', {{jãz.|de}} ''Bojahn'') – [[Kaszëbë|kaszëbskô]] [[wies]] w [[Pòlskô|Pòlsce]] w òbéńdze [[Chwaszczinsczé Grzëpë|Chwaszczinsczich Grzëpów]], pòłożonô w [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]], w [[wejrowsczi kréz|wejrowsczim krézu]], w [[gmina Szëmôłd|gminie Szëmôłd]]. Tu w szkòle dzece ùczą sã {{skr.|m.jin.}} [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczégò jãzëka]]. Bòjón je pòłożony kòl 19 km òd krézowégò gardu [[Wejrowò]] ë leżi na szlachù wòjewódzczi drodżi [[Òbrôzk:Tabliczka DW218.svg|25px]]. == Kwestiô kaszëbsczégò miona wsë == Òficjalno kaszëbsczé miono wsë w pòstacje „Bòjano” òstało wprowadzoné do registru gminów, na jaczich òbrëmim ùżiwóné są miona w jãzëkù mniészëznów, 30 łżëkwiata 2010<ref>[https://web.archive.org/web/20160427004859/http://mniejszosci.narodowe.mac.gov.pl/download/86/19883/ListagminwpisanychdoRejestrugmin-stanna5IV16.pdf ''Lista gmin wpisanych do Rejestru gmin, na których obszarze używane są nazwy w języku mniejszości'']</ref>. Fòrmã ''Bòjano'' pòdôwô téż ''Pòlskò-kaszëbsczi słowôrz miestnëch ë fizjografnëch mión''<ref>{{Cytuj knéżkã|titel=Polsko-kaszubski słownik nazw miejscowych i fizjograficznych/Pòlskò-kaszëbsczi słowôrz miestnëch ë fizjografnëch mión|aùtór=''zbiérowô prôca''|plac=Gduńsk|wëdôwca=Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié|isbn=9788387258863}}</ref>. Nie je to równak nôtërno ùżiwónô pòzwa wsë<ref>{{Cytuj starnã|url=https://naszekaszuby.pl/modules/artykuly/article.php?articleid=196&com_id=4559&com_rootid=3987&com_mode=thread&|titel=Zestawienie kaszubskich i polskich nazw miejscowości na Kaszubach, z wariantami, z wyszczególnieniem powiatów.|aùtór=Dariusz Żuroch-Czôpiewsczi|rok=2007|òpùblikòwóny=naszekaszuby.pl|data przëstãpù=2026-10-19|jãzëk=pl}}</ref><ref>{{Cytuj starnã|titel=Kôrta Kraju Kaszëbów / Mapa Kaszub|url=https://kaszebsko.com/mapa-kaszub|aùtór=Kaszëbskô Jednota|òpùblikòwóny=kaszebsko.com|data przëstãpù=2026-10-19|jãzëk=csb}}</ref>. Bédowóną przez [[Radzëzna Kaszëbsczégò Jãzëka|Radzëznã Kaszëbsczégò Jãzëka]] i pòswiôdczoną szerzi pòzwą je '''Bòjón'''<ref>{{RKJ|2010|109}}</ref><ref>{{RKJ|2024|287}}</ref>. == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Bojano church.jpg|Kòscół Òbrôzk:Bojano 5663.jpg| Òbrôzk:Bojano, OSP 5661.jpg| Òbrôzk:Bojano, mapa 5662.jpg| Òbrôzk:Bojano 5664.jpg| Òbrôzk:Bòjano (16).JPG| </gallery> == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_I/293 ''Bojan'' w „Geògraficznym słowarzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé wsë]] [[Kategòrëjô:Gmina Szëmôłd]] [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] ne6f3pvpr8lvb87209fkcpmdhyv3eqb Mateszkòwé zelé 0 5578 219772 163518 2026-10-19T19:05:04Z Iketsi 3254 [[Kategòriô:Głëszkòwaté]] òsta dodónô za pòmòcą gadżetu [[c:Help:Gadget-Cat-a-lot/csb|Cat-a-lot]] 219772 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:melissa_officinalis.jpeg|thumb|Mateszkòwé zelé]] '''Mateszkòwé zelé''' (''Melissa officinalis'' L.) – to je wielelatnô roscëna z rodzëznë głëszkòwatëch. To zelé (malësã) [[Kaszëbi]] bralë do wësmarowaniô [[Plecónka|plecónczi]] żebë z ni rój pszczół nie ùcekł. Znerwòwóny człowiek mòże so zrobic arbatë z tego zela ë to bë miało gò ùspòkòjic. {{stub}} [[Kategòrëjô:Bòtanika]] [[Kategòrëjô:Głëszkòwaté]] dq3tk69zbcj8a56h4sok75opttvqf2s 219788 219772 2026-10-19T19:05:20Z Iketsi 3254 To òstało rëmnioné z kategòrie [[Kategòriô:Bòtanika|Bòtanika]] za pòmòcą gadżetu [[c:Help:Gadget-Cat-a-lot/csb|Cat-a-lot]] 219788 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:melissa_officinalis.jpeg|thumb|Mateszkòwé zelé]] '''Mateszkòwé zelé''' (''Melissa officinalis'' L.) – to je wielelatnô roscëna z rodzëznë głëszkòwatëch. To zelé (malësã) [[Kaszëbi]] bralë do wësmarowaniô [[Plecónka|plecónczi]] żebë z ni rój pszczół nie ùcekł. Znerwòwóny człowiek mòże so zrobic arbatë z tego zela ë to bë miało gò ùspòkòjic. {{stub}} [[Kategòrëjô:Głëszkòwaté]] 2u9bha8dqtpauiesasy3ucao9pgq8w2 Łësniewò Serakòwsczé 0 5601 219714 198979 2026-10-19T16:50:05Z Terrus38 14026 219714 wikitext text/x-wiki {{Wies infobox | Wies=Łësniewò Serakòwsczé | rodzôcz_wsë=Łësniéwa | céch_wsë= | ôrt_gminë= | fana_wsë= | kôrta_wsë= | wòjewództwò=pòmòrsczé | kréz=kartësczi | gmina=Serakòjce | szôłtëstwò=Łësniewò | miejskô= | wiechrzëzna= | gradëN=54 | minutëN=21 | sekùndëN=18.2 | gradëE=17 | minutëE=50 | sekùndëE=14.8 | wiżô= | rok= | lëdztwò=513 | gãscëzna= | nr_czér=58 | pòcztowi_kòd=83-340 | reg_tôfla=GKA | SIMC= | szôłtës=Kazimierz Koszałka | www= | òdjimk= | galerëjô_commons= |}} [[Òbrôzk:Łësniéwò - kòscół.JPG|mały|left|Kòscół]] '''Łësniewò Serakòwsczé''' ([[pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Łyśniewo Sierakowickie'') – [[Kaszëbë|kaszëbskô]] [[wies]] w [[Pòlskô|Pòlsce]] w òbéńdze [[Kaszëbsczé Pòjezerzé|Kaszëbsczégò Pòjezerzô]], pòłożonô w [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]], w [[kartësczi kréz|kartësczim krézu]], w [[gmina Serakòjce|gminie Serakòjce]]. Łësniewò je pòłożoné kòl 26 km òd krézowégò gardu [[Kartuzë]]. Tu je kòscół ë szkòła. Òficjalnô kaszëbskô pòzwa wsë w pòstacje „Łësniewò Serakòwsczé” òsta wprowadzónô 1 gòdnika 2009<ref>[https://web.archive.org/web/20160427004859/http://mniejszosci.narodowe.mac.gov.pl/download/86/19883/ListagminwpisanychdoRejestrugmin-stanna5IV16.pdf ''Lista gmin wpisanych do Rejestru gmin, na których obszarze używane są nazwy w języku mniejszości'']</ref>. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé wsë]] [[Kategòrëjô:Gmina Serakòjce]] [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] tmj057vcamx8bi32bi56pyy8m654x0v 219716 219714 2026-10-19T16:50:52Z Iketsi 3254 [[pòlsczi jãzëk|pòl.]]→{{jãz.|pl}} 219716 wikitext text/x-wiki {{Wies infobox |Wies=Łësniewò Serakòwsczé |rodzôcz_wsë=Łësniéwa |céch_wsë= |ôrt_gminë= |fana_wsë= |kôrta_wsë= |wòjewództwò=pòmòrsczé |kréz=kartësczi |gmina=Serakòjce |szôłtëstwò=Łësniewò |miejskô= |wiechrzëzna= |gradëN=54 |minutëN=21 |sekùndëN=18.2 |gradëE=17 |minutëE=50 |sekùndëE=14.8 |wiżô= |rok= |lëdztwò=513 |gãscëzna= |nr_czér=58 |pòcztowi_kòd=83-340 |reg_tôfla=GKA |SIMC= |szôłtës=Kazimierz Koszałka |www= |òdjimk= |galerëjô_commons= }} '''Łësniewò Serakòwsczé''' ({{jãz.|pl}} ''Łyśniewo Sierakowickie'') – [[Kaszëbë|kaszëbskô]] [[wies]] w [[Pòlskô|Pòlsce]] w òbéńdze [[Kaszëbsczé Pòjezerzé|Kaszëbsczégò Pòjezerzô]], pòłożonô w [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]], w [[kartësczi kréz|kartësczim krézu]], w [[gmina Serakòjce|gminie Serakòjce]]. Łësniewò je pòłożoné kòl 26 km òd krézowégò gardu [[Kartuzë]]. Tu je kòscół ë szkòła. Òficjalnô kaszëbskô pòzwa wsë w pòstacje „Łësniewò Serakòwsczé” òsta wprowadzónô 1 gòdnika 2009<ref>[https://web.archive.org/web/20160427004859/http://mniejszosci.narodowe.mac.gov.pl/download/86/19883/ListagminwpisanychdoRejestrugmin-stanna5IV16.pdf ''Lista gmin wpisanych do Rejestru gmin, na których obszarze używane są nazwy w języku mniejszości'']</ref>. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé wsë]] [[Kategòrëjô:Gmina Serakòjce]] [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] oozmiv111kf4mqjya6an25fegqncgh9 Czeliszczi Matczi Bosczé 0 5616 219691 219508 2026-10-19T16:41:39Z Terrus38 14026 Usunięto przekierowanie do [[Czeliszczi Matczi Bòsczi]] 219691 wikitext text/x-wiki {{ADR|niesztandardowô deklinacjô}} mllj01lgj1wi2vdxefyuyct270ghkip Macerzónka 0 5622 219773 176386 2026-10-19T19:05:04Z Iketsi 3254 [[Kategòriô:Głëszkòwaté]] òsta dodónô za pòmòcą gadżetu [[c:Help:Gadget-Cat-a-lot/csb|Cat-a-lot]] 219773 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Thymus serp 1.jpg|thumb|180px|left|''Thymus'' - kwiatë]] '''Macerzónka''' (''Thymus'' L.) – to je szlach roscënów z rodzëznë głëszkòwatëch (''Lamiaceae''). Na [[Kaszëbë|Kaszëbach]] rosce dosc wiele macerzónków. == Lëteratura == Ernst Seefried-Gulgowski, Von einem unbekannten Volke in Deutschland. Ein Beitrag zur Volks- und Landeskunde der Kaschubei /Izydor Gulgowski, O nieznanym ludzie w Niemczech. Przyczynek do ludoznawstwa i krajoznawstwa Kaszub, przekład M. Darska-Łogin, red. naukowa i wstęp J. Borzyszkowski, Berlin 1911 - Gdańsk 2012, s. 176 {{stub}} [[Kategòrëjô:Bòtanika]] [[Kategòrëjô:Głëszkòwaté]] 66mocweo6ux4i20oz4um9mnxqbbeto8 219789 219773 2026-10-19T19:05:20Z Iketsi 3254 To òstało rëmnioné z kategòrie [[Kategòriô:Bòtanika|Bòtanika]] za pòmòcą gadżetu [[c:Help:Gadget-Cat-a-lot/csb|Cat-a-lot]] 219789 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Thymus serp 1.jpg|thumb|180px|left|''Thymus'' - kwiatë]] '''Macerzónka''' (''Thymus'' L.) – to je szlach roscënów z rodzëznë głëszkòwatëch (''Lamiaceae''). Na [[Kaszëbë|Kaszëbach]] rosce dosc wiele macerzónków. == Lëteratura == Ernst Seefried-Gulgowski, Von einem unbekannten Volke in Deutschland. Ein Beitrag zur Volks- und Landeskunde der Kaschubei /Izydor Gulgowski, O nieznanym ludzie w Niemczech. Przyczynek do ludoznawstwa i krajoznawstwa Kaszub, przekład M. Darska-Łogin, red. naukowa i wstęp J. Borzyszkowski, Berlin 1911 - Gdańsk 2012, s. 176 {{stub}} [[Kategòrëjô:Głëszkòwaté]] hmdnh82cp9qglr50zhhpynwp0dqtef5 Szalwija 0 5694 219782 207575 2026-10-19T19:05:08Z Iketsi 3254 [[Kategòriô:Głëszkòwaté]] òsta dodónô za pòmòcą gadżetu [[c:Help:Gadget-Cat-a-lot/csb|Cat-a-lot]] 219782 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Salvia officinalis0.jpg|mały|Kwiatë szalwiji]] '''Szalwija''' (''Salvia'' L.) – szlach roscënów z rodzëznë głëszkòwatëch (''Lamiaceae''). Na [[Kaszëbë|Kaszëbach]] rosce dosc wiele szalwiji. ''Salvia officinalis'' je zelém pòmòcnym przë płókaniu chòrégò gardła. == Rozmajitoscë == [[Aleksander Majkòwsczi]] w swòi ksążce "Żëcé i przigodë Remusa. Zvjercadło kaszubskji" pisôł, że m. jin. szalwija bëła dóné do pòswiãceniô w Matkã Bòską Zelną. == Lëteratura == D. Tyszyńska-Kownacka, Zioła na działce i w ogródku przydomowym, wyd. Wyd. 3, Warszawa: Wydawnictwo Watra, 1984, s. 78 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Bòtanika]] [[Kategòrëjô:Głëszkòwaté]] ht4cx52tojkui32klkepeyzglieefjs 219792 219782 2026-10-19T19:05:21Z Iketsi 3254 To òstało rëmnioné z kategòrie [[Kategòriô:Bòtanika|Bòtanika]] za pòmòcą gadżetu [[c:Help:Gadget-Cat-a-lot/csb|Cat-a-lot]] 219792 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Salvia officinalis0.jpg|mały|Kwiatë szalwiji]] '''Szalwija''' (''Salvia'' L.) – szlach roscënów z rodzëznë głëszkòwatëch (''Lamiaceae''). Na [[Kaszëbë|Kaszëbach]] rosce dosc wiele szalwiji. ''Salvia officinalis'' je zelém pòmòcnym przë płókaniu chòrégò gardła. == Rozmajitoscë == [[Aleksander Majkòwsczi]] w swòi ksążce "Żëcé i przigodë Remusa. Zvjercadło kaszubskji" pisôł, że m. jin. szalwija bëła dóné do pòswiãceniô w Matkã Bòską Zelną. == Lëteratura == D. Tyszyńska-Kownacka, Zioła na działce i w ogródku przydomowym, wyd. Wyd. 3, Warszawa: Wydawnictwo Watra, 1984, s. 78 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Głëszkòwaté]] he91o60ah0vk8c0oj41vh6oftqsgqp7 Swiãti Òto 0 5699 220002 206369 2026-10-20T07:22:19Z Terrus38 14026 220002 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Szczecin Zamek Ksiazat Pomorskich sw Otton.jpg|mały|sw. Òto – zómk w [[Szczecëno|Szczecënie]]]] '''Swiãti Òto''' ({{jãz.|de}} Otto von Bamberg; ùr. kòle 1060 rokù, ùm. 1139 rokù w Bambergù) – béł bamberzczim biskùpã. Jakno misjónôrz béł na Pòmòrzu, a tam ksyżã Wartësłôw béł przëmùszony do przëjãcô wiéchrzëznë Pòlsczi — ksyżëca Bòlesława Krzëwògãbégò — na skùtk niszczotnëch wòjnowëch cygniéń. Pòlskô zbrojnô zdrëszëna bëła z bamberzczim biskùpã Òto. Òn dokùńcził christianizacjã państwa Wartësława. Miało to wiôldżi znaczënk dlô christianizacji [[Kaszëbi|Kaszëbów]]. Wnetka — bò 1140 rokù — bëło założoné biskùpstwò pòmòrsczé ze stolëcą w [[Wòlëniô|Wòlinie]]. Òn béł w 1124 w [[Përzëca|Përzëce]], [[Szczecëno|Szczecënie]], Wòlinie, [[Kamiéń|Kamiéniù]], Lubinie kòl Mizëzdrojów, [[Kòlbrzég]]ù, [[Biôłogarda|Biôłogardze]] i [[Garc (nad Òdrą)|Garcù nad Òdrą]], a w 1128 — w [[Wolgast|Wòłogòszczi]], [[Demmin|Dëminie]], [[Ùznam|Ùznamie]], [[Chòckòwò|Chòckòwie]] i drëdżi raz w Szczecënie, Kamiéniù i Wòlinie<ref>Encyklopedia Szczecina, T. Białecki Szczecin 2015, ISBN 978-83-942725-0-0, starna 695</ref>. Pisôł ò tim biskùpie i jegò misji miemiecczi mnich [[Herbòrd]] (XII stalaté). Swiãti Òto je patrónã m. jin. Përzëcë i [[szczecyńskò-kamieńskô archidiecezjô|szczecyńskò-kamieńsczi archidiecezji]]. == Lëteratura == * [[Gerat Labùda]]:''Historia Kaszubów w dziejach Pomorza'' t.1 Czasy średniowieczne, Gdańsk 2006, s. 97 == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} {{SORTUJ:Òto, Swiãti}} [[Kategòrëjô:Katolëcczi swiãti]] [[Kategòrëjô:Szczecëno]] epcsduqihnuv2ivlk5mrmq9hm8nouvm Pszczelnik (roscëna) 0 5739 219768 210862 2026-10-19T19:03:41Z Iketsi 3254 == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} 219768 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Galeobdolon luteum0.jpg|mały|Pszczelnik]] '''Pszczelnik''' (''Galeobdolon luteum'') – wielelatnô roscëna z rodzëznë głëszkòwatëch (''Lamiaceae''). == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Bòtanika]] 8nx4y9qyko7d8ux1d3mofb3b9g8fa8b 219778 219768 2026-10-19T19:05:06Z Iketsi 3254 [[Kategòriô:Głëszkòwaté]] òsta dodónô za pòmòcą gadżetu [[c:Help:Gadget-Cat-a-lot/csb|Cat-a-lot]] 219778 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Galeobdolon luteum0.jpg|mały|Pszczelnik]] '''Pszczelnik''' (''Galeobdolon luteum'') – wielelatnô roscëna z rodzëznë głëszkòwatëch (''Lamiaceae''). == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Bòtanika]] [[Kategòrëjô:Głëszkòwaté]] hapo3bk5clb266n1v0c9pfmsji9ayra 219791 219778 2026-10-19T19:05:20Z Iketsi 3254 To òstało rëmnioné z kategòrie [[Kategòriô:Bòtanika|Bòtanika]] za pòmòcą gadżetu [[c:Help:Gadget-Cat-a-lot/csb|Cat-a-lot]] 219791 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Galeobdolon luteum0.jpg|mały|Pszczelnik]] '''Pszczelnik''' (''Galeobdolon luteum'') – wielelatnô roscëna z rodzëznë głëszkòwatëch (''Lamiaceae''). == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Głëszkòwaté]] 5m7a7fe9pjx7e6zc7vlazjeozan6vq9 Biôłô głëszka 0 5740 219783 201253 2026-10-19T19:05:08Z Iketsi 3254 [[Kategòriô:Głëszkòwaté]] òsta dodónô za pòmòcą gadżetu [[c:Help:Gadget-Cat-a-lot/csb|Cat-a-lot]] 219783 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Lamium album (flowers).jpg|mały|Biôłô głëszka]] '''Biôłô głëszka''' (''Lamium album'' L.) – to je wielelatnô roscëna z rodzëznë głëszkòwatëch (''Lamiaceae''). [[Kaszëbi]] gôdają na nią téż głëszka i dzëwô pòkrzëwa, a òna mòże kwitnąc w [[Łżëkwiat|łżëkwiace]]. == Lëteratura == * Przewodnik do rozpoznawania roślin i zwierząt na wycieczce / tekst Ute E. Zimmer, Alfred Handel ; oprac. całości Wilhelm i Dorothee Eisenreich ; [przekł. Ewa Rachańska, Piotr Kreyser] Warszawa : Multico, 1996, s. 96. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Bòtanika]] [[Kategòrëjô:Głëszkòwaté]] is54gtg03cvtbpljueytwlfuxowpnsi 219784 219783 2026-10-19T19:05:18Z Iketsi 3254 To òstało rëmnioné z kategòrie [[Kategòriô:Bòtanika|Bòtanika]] za pòmòcą gadżetu [[c:Help:Gadget-Cat-a-lot/csb|Cat-a-lot]] 219784 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Lamium album (flowers).jpg|mały|Biôłô głëszka]] '''Biôłô głëszka''' (''Lamium album'' L.) – to je wielelatnô roscëna z rodzëznë głëszkòwatëch (''Lamiaceae''). [[Kaszëbi]] gôdają na nią téż głëszka i dzëwô pòkrzëwa, a òna mòże kwitnąc w [[Łżëkwiat|łżëkwiace]]. == Lëteratura == * Przewodnik do rozpoznawania roślin i zwierząt na wycieczce / tekst Ute E. Zimmer, Alfred Handel ; oprac. całości Wilhelm i Dorothee Eisenreich ; [przekł. Ewa Rachańska, Piotr Kreyser] Warszawa : Multico, 1996, s. 96. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Głëszkòwaté]] ejc151b55ek87yq8g6j2z0rl5vir5mu Kwasnica 0 5751 219930 204286 2026-10-20T00:34:48Z Iketsi 3254 YouTube dł 219930 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Cranberries.jpg|mały|Jagòdë kwasniców]] [[Òbrôzk:Cranberry bog.jpg|mały|Kwasnicë]] '''Kwasnica''' (''Oxycoccus palustris'' Hill) – wielelatnô roscëna z rodzëznë kwasnicowatëch. Na [[Kaszëbë|Kaszëbach]] rosce dosc wiele kwasniców. Òne mają jagòdë, a je [[Kaszëbi]] zbiérają. == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} * {{YouTube|v=S9U281lAOEk|tit=Skarb ukryty na bagnach. Kaszubska żurawiana|dł=9:17}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Bòtanika]] czoc0w67zvsb7f7zkcxgur3xfm4381n Krziżewé zelé 0 5752 219776 212026 2026-10-19T19:05:05Z Iketsi 3254 [[Kategòriô:Głëszkòwaté]] òsta dodónô za pòmòcą gadżetu [[c:Help:Gadget-Cat-a-lot/csb|Cat-a-lot]] 219776 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Mentha-piperita.JPG|mały|Krziżewé zelé]] '''Krziżewé zelé''' (''Mentha × piperita'' L.) – wielelatnô roscëna z rodzëznë głëszkòwatëch (''Lamiaceae''). Tegò zelégò [[Kaszëbi]] ùżiwają do léczeniô schòrzałégò żôłądka. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Bòtanika]] [[Kategòrëjô:Głëszkòwaté]] 77t4co20dll0ckjt01vz8o1lyas185z 219785 219776 2026-10-19T19:05:18Z Iketsi 3254 To òstało rëmnioné z kategòrie [[Kategòriô:Bòtanika|Bòtanika]] za pòmòcą gadżetu [[c:Help:Gadget-Cat-a-lot/csb|Cat-a-lot]] 219785 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Mentha-piperita.JPG|mały|Krziżewé zelé]] '''Krziżewé zelé''' (''Mentha × piperita'' L.) – wielelatnô roscëna z rodzëznë głëszkòwatëch (''Lamiaceae''). Tegò zelégò [[Kaszëbi]] ùżiwają do léczeniô schòrzałégò żôłądka. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Głëszkòwaté]] 7hxslycqye4hgoro5jkzjpcfznx8pqr Ùrażewé zelé 0 5754 219775 180322 2026-10-19T19:05:04Z Iketsi 3254 [[Kategòriô:Głëszkòwaté]] òsta dodónô za pòmòcą gadżetu [[c:Help:Gadget-Cat-a-lot/csb|Cat-a-lot]] 219775 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Mentha arvensis - põldmünt Keila.jpg|thumb|Ùrażewé zelé]] '''Ùrażewé zelé''' (''Mentha arvensis'' L.) – to je wielelatnô roscëna z rodzëznë głëszkòwatëch. == Lëteratura == * Przewodnik do rozpoznawania roślin i zwierząt na wycieczce / tekst Ute E. Zimmer, Alfred Handel ; oprac. całości Wilhelm i Dorothee Eisenreich ; [przekł. Ewa Rachańska, Piotr Kreyser] Warszawa : Multico, 1996, s. 178. [[Kategòrëjô:Bòtanika]] [[Kategòrëjô:Głëszkòwaté]] hnapqol24kj7bicskm90yy2jh5ckzwt 219796 219775 2026-10-19T19:05:23Z Iketsi 3254 To òstało rëmnioné z kategòrie [[Kategòriô:Bòtanika|Bòtanika]] za pòmòcą gadżetu [[c:Help:Gadget-Cat-a-lot/csb|Cat-a-lot]] 219796 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Mentha arvensis - põldmünt Keila.jpg|thumb|Ùrażewé zelé]] '''Ùrażewé zelé''' (''Mentha arvensis'' L.) – to je wielelatnô roscëna z rodzëznë głëszkòwatëch. == Lëteratura == * Przewodnik do rozpoznawania roślin i zwierząt na wycieczce / tekst Ute E. Zimmer, Alfred Handel ; oprac. całości Wilhelm i Dorothee Eisenreich ; [przekł. Ewa Rachańska, Piotr Kreyser] Warszawa : Multico, 1996, s. 178. [[Kategòrëjô:Głëszkòwaté]] o9ml2yge3wlzga0jmyg74biqzki3fr4 219797 219796 2026-10-19T19:07:20Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 219797 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Mentha arvensis - põldmünt Keila.jpg|mały|Ùrażewé zelé]] '''Ùrażewé zelé''' (''Mentha arvensis'' L.) – wielelatnô roscëna z rodzëznë głëszkòwatëch. == Lëteratura == * Przewodnik do rozpoznawania roślin i zwierząt na wycieczce / tekst Ute E. Zimmer, Alfred Handel ; oprac. całości Wilhelm i Dorothee Eisenreich ; [przekł. Ewa Rachańska, Piotr Kreyser] Warszawa : Multico, 1996, s. 178. == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Głëszkòwaté]] qd48ay475l8kf1ll0nefp4of4xoueqt Dëchòwô kùltura Kaszëb 0 5763 219602 218923 2026-10-19T13:57:47Z Iketsi 3254 {{Do werifikacje}} 219602 wikitext text/x-wiki {{Do werifikacje}} '''Kùltura dëchòwô i fòlklor Kaszëbów''' – w lëteraturze je òpis ny kùlturë i fòlkloru, {{skr.|m.jin.}} pisalë ò tim: [[Aleksander Hilferding|A. Hilferding]] ''Ostatki slavjan na jużnom bjerjegu Baltijskogo morja'' (1862), [[Florión Cenôwa|F. Cenôwa]] – Skôrb Kaszébskosłovjnskjè mòvé (1866-1868), [[Izydór Gùlgòwsczi|I. Gulgòwsczi]] ''Kaszubi'' (1924), A. Fischer ''Zarys etnograficzny Kaszub'' (1929), [[Friedrich Lorentz|F. Lorentz]] ''Zarys etnografii kaszubskiej'' (1934), R. Kukier ''Kaszubi bytowscy'' (1968), [[Bernat Zëchta|B. Zëchta]] ''Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej'' (1967-76); dosc wiele napisôł: L. Malicczi ''Rok obrzędowy na Kaszubach'' (1986), J. Perszón i jin. Ji òsoblëwòta wëchôdô dzélama z dôwny izolacji pòliticzny i etniczno-jãzëkòwy krôjnë Kaszëbów. Mòże to zmerkac {{skr.|m.jin.}} w wierzeniach w czarzënã, mòce nadprzërodzoné, a téż w mitach. Tikô sã to òsoblëwie nôtërë (np. ùczestnienié słuńca; wëòbrazënk ë miona wiatru i mrozu). W wierzeniach o smiercë trzeba wspòmnąc {{skr.|np.}} ò wieszczim i zwëkù [[Pùstô noc|pùsti nocë]]. Biwało tak, że stôré pògańsczé wierzenia i òbrzãdë zléwałë sã z chrzescëjańsczima. Widzec to bëło w zwëkach wieselnëch (pisôł ò tim {{skr.|np.}} [[Bernat Zëchta|Zëchta]]) czë pògrzebòwëch. Dosc dobrze sã ùchòwôł rok òbrzãdowy (m.jin. w wëgónianiém stôrégò roku, a kòle Gód w gwiôzdkach), pôloné są ògnie na św. Jana (sobòtczi), a stôrim zwëkiem bëło scynanié kani, ò czim pisôł {{skr.|np.}} [[Jan Rómpsczi|Rómpsczi]]. Mòwny òbrôz „nôtërë”, móże pòkazac na stôrodôwné mòdłò – w przëblëżenim – jakno tzw. szterë bôłdze: zemia (z florą i faùną), wòda, òdżiń i wiodro (tu wiater). === Zemia === Na zemi rôz czedës żëlë [[stolem]]i, a òni bëlë jak lëdze, ale tak wiôldżi, że jich głowë przewiższałë nôwiãkszé [[sosna|chójczi]]. Przez jezora òni szlë naprost jak przez plëtã. Stolemi nosëlë dłudżi włosë, a mielë je jasné jak [[len]]. Jak jeden z nich sedzôł na jednym brzegù jezora, a jiny na drëdżim, to òni sobie mòglë letkò pòdac róg z [[tobaka|tobaką]]. Pòd nogama stolemów drżała zemia, że jaż w piekle bëło czëc. Nôwikszima kamieniama òni szmërgelë jak kòłôczama. Stolemi mielë taką mòc, bò jedlë kòńsczé miãso i pilë kòńsczé mlékò. Òni ùsëpele òstrowë i retczi na kaszëbsczëch jezorach, a nawetka całi je zasëpale i tam dzys są łączi. Z czasã stolemi wëmarlë. Swiat roscën je wôżnô dlô lëdzy. Gbùrzë {{skr.|np.}} seją zôrna zbòżów, żebë bëło co jesc. Wiele Kaszëbów znało swiat roscën nad zwëk, a dokôzywô tego lëdowô bòtanicznô terminologia: a) z lëdowëch wierzeniów: [[kukówczëna kapùsta]], [[kukówczé rãkawice]], bò – jak gôdają – [[kukówka]] miała bëc czedësz białką; [[diôbli ògón]]; b) z chrzescëjańsczich wierzeniów np.: [[Krziżewé drzéwkò|bòżé drzéwkò]], [[czeliszczi Matczi Bòsczi]]; c) z żëcégò [[Katolëcczi Kòscół|Kòscoła]] np.: [[Pòkrãtnik|ksãżi kòlnérz]] itp. Ò szczescym przepòwiôdô sã z [[Kòniczëna|kòniczënë]]. Jak na drzewach przed chëczama je [[gapié gniôzdo]] to panna mòże liczëc na chùtczé òżenienié bò: "Gapié gniôzdo, młodé pannë gniôzdo". [[Mërta]] ùchôdô za znankã nieskalonégò zwëkù, skądka je: "Gdze sã mërtë darzą, tam dzéwczãta próżno ò wieselim marzą". [[Òska]] je schòwą dlô złëch dëchów, temù lëstë ji dërżą ze strachù przed ùderzenim gromù. Swiãconé zela òdgrôdzają przed czarama ë nieszczescym, a [[szatlach]] òdstrôszô złé dëchë i czarownice – bòjec sã jak czarownica, mòra, pùrtk szatlachù. Roscënë bëłë wôżné w czarzënie i wróżbach, jak zeswiôdczô rzeczenié: tuńc na dobri [[len]]. Z zélama parłãczi sã rzeklëna: "Pita [[Krzón|chrzón]] i [[biedrzón]], a ùstanie chòléra" jak to miało bëc czëc „z nieba” òbczas epidemié w [[Gòwidlëno|Gòwidlënie]] (kòl pòł. XIX w.). Dzys roscënë fùnkcjónëją w chrzescëjańsczi òbrzãdowòscë bò: "Brzózka, [[Wierzbòwô palma|wierzba]] i [[dana]] są w służbie ù niebiesczégò Pana" – jich znaczënk na Bòżé Cało, [[Palmòwô Niedzela|Palmòwą Niedzelã]] i [[Gòdé|Gòdë]]. Jak kôże stôri zwëk w Palmòwą Niedzelã katolëcczi Kaszëbi niosą wiétewczi wierzbë do kòscoła, a ksądz je swiãcy. Prãdżi ùczestnieniô zwierzątów są w ùsôdztwie, wierzeniach i frazeòlogii, ùtrzëmywający pamiãc ò jich roli w czarzënie, wróżbach i òbrzãdach. Pòdług Kaszëbów wieżã niejednégò zapadłégò kòscoła òdgrzebôł rogami [[jeléń]]. Jak lëdze ùzdrzelë krziż òd wieżë mògle kòscół òdkòpac. W [[Kòt|kòce]] widzy sã sedlëszcze demónów: Nicht nie wié, co w òpôlonym kòce sedzy i rzeczenié miec/robic òczë jak kòt na grzmòt. [[Kùra]] je chëczą złégò dëcha abò czarownicë, skądka wësłôw diôbłowé pazurë – kùra, pòmòcné w rozmienim rzeczenia kùrë rozgrzebałë wieselé, tj. wieselé sã nie òdbëło. Midzë zwierzãtama wieszczima je [[pies]], chtëren wëje. Tu nôlezi téż norzący przed chëczą [[kret]]. Wëchôdô to z rzeczeniów: pies wëje, żebë òn le kògòs nie wëwił, a téż z: wëniesc kògòs z chëczi i wëtoczëc kògòs z chëczi. Kret mô swój môl w procëmdzejanim bezżeńbie, ùmòcnionym w rzeczeniu deptac kreta. Diôbeł ùrobił [[Kòza|kòzã]] i ùrwôł ji ògón, a wëchôdô to z rzeczeniô: Kòzé pòmôgalë, jaż jé ògón ùrwalë. Parłãczi sã z tim pòmòrzczé wierzenié, że dzéwczã, co sã nie òżeniło, bãdze mùszało pò smiercë kòzë pasc (przed piekłã). Frazeologizm nen czãscy zwëskiwôł [[Aleksander Labùda|A. Labùda]] w felietónach. Wëprowôdzonô z białczi [[kania]] (ptôch) wchôdô do przërównaniów: czekac, tesknic, zdrzec jak kania za deszczã ‘baro czegòs chcec’ i pragnąc jak kania deszczë òkòma wzdëchac jak kania za deszczã, jesz téż pic wòdã jak kania, piszczec jak kania abò czëc sã jak kania bez deszczu (czëc sã lëchò) i ceszëc sã jak kania na deszcz òkòma kania wòłô ò deszcz ‘czej sã czëje głos kani’. Z suszą sparłãczony je prognostik: Czej w ògrodze ùsadnie kania, bãdze lëchô [[Zwëczajnô bania|bania]]. Przerównanié bòjec sã jak kania na swiãtégò Jana ‘baro sã bòjec’ parłãczi sã z wësłôwã [[scynanié kanie]]. Bëło to téż lëdowé widzawiszcze z nordë Kaszëb. Lëterackò pòdskôcëłë òne {{skr.|m.jin.}} Rompsczégò. Obëczajné widzawiszcze Rómpsczégò "Roztrąbarch" czë òpòwiôdanié Bùdzësza "Roztrębôcz" nawlékają do dôwny zabawë, ùmòcniony w rzeczenim roztrãba(r)cha, roztrãbôcze gònic. To bëło rëchòwónô na òbsmienié letkòwiérnëch, a zabawa pòléga na tim, że kùńsztôrze wmôwialë jim, że je zwierzątkò ò wôrtny i szukóny skórce. Òstôwielë letkòwiérnégò bùten òbczas sarcëstégò mrozu z òtemkłim miechã. Sami timczasã – z trzôskã jakno gònizna – szlë do cepłi chëcze. Ùczałi rozmajice objôsnialë słowò roztrãbôcz abò roztrãbarch. [[Òbrôzk:Gwiżdże - kolędowanie 024.JPG|mały|[[Gwiôzdka]]]] Z dôwnymi praktikama w czarzënie móże parłãczëc do dzys żëwé chòdzenié – przed Gòdama – gwiôzdczi. Westrzód tich przebiérańców są: [[bòcón]], chłop na kòniu, kòzeł i jiné. Niejedny gôdają, że òne są z żôłnérzów Heroda: W drodze żôłnérze zamienilë sã w rozmajité zwierzãta, chtërne sã zagrëzłë i tak Bòżé Dzecątkò ùszło smiercë. Gwiôzdczi bëłë rozmajité, {{skr.|m.jin.}} ze [[Gduńsk]]a. === Wòda === Ò ji bëcu w òbrôzkù Kaszëb je wiedzëc chòcbë z legeńdë ò stwòrzenim ti krôjnë. Òd stalat mòrzé ([[Bôłt]]), rzéczi, jezora i stawë są eksploatowóné, co sedzy głãbòk w swiądze Kaszëbów. Z sonetu Bieszka wëchôdô, że mòrzé „Kaszëbów żeglowną niwą”. Ùczestnienié wòdë w lëdowym ùsôdztwie òbjôwiô sã w strachù przed nią. Na dnie jezór leżą zatopioné zwònë czë miasta, żëją i manią czekawëch dëchë pòtopionëch dzéwczãt, zwóné redunice; jich ekwiwaleńtama w mòrzu są mòrzëce, a na błotach błotniczi, widzóné jakno czôrni chłopi z lãpą w rãce. Ùprocëmnienié rëbôków do mòrza zastëgło w mnodżich i snôżich metafórach, jakno: mòrze mrëczi jak miedwiédz, rozpùszczô swòje diôblé òrganë, pałãżi sã jak kòt, bùdëje mòstë, pôrscze jak [[Domôcy kóń|kóń]], wërównywô sã jak płôchta. Bôłt zwią babą na pòkùce, bò gôdają tak, że mòrze długò nie pòkùtëje – "mało je cëchò". Do [[Biblëjô|Biblie]] nawlékô zwanié mòrzëcë "wòjskò Faraóna", a do Hómera "mòrskô panna", {{skr.|m.jin.}} w przërównanim spiewac jak mòrzkô panna. Do wierzeniów sygô pòzwanié "mòrsczi diôbeł" abò kùr diôbeł (Myoxocephalus scorpius). Pòezjã mòrza ùbògacył [[Jan Trepczik|Trepczik]] {{skr.|m.jin.}} wiérztą Hej mòrze, mòrze. Do kaszëbsczi lëteraturë przeszłë téż jiné elemeńtë fòlkloru, {{skr.|np.}} krwawô Reduniô (1308) w kòlibiónce [[Hieronim Derdowsczi|Derdowsczégò]] z pòématu "O panu Czorlińscim co do Pucka po sece jachoł" czë òpisënk strasznëch Łebsczich Błotów w [[Aleksander Majkòwsczi|Majkòwsczégò]] "[[Żëcé i przigòdë Remùsa]]". Rëbôcë pòzwelë apartné môle w ùbrzeżny linie i w ùsztôłcenim dna jezór, hôwing i mòrza, jak téż tzw. tonie, westrzód jaczich – na przëmiarze mionów z [[Pùckô Hôwinga|Pùcczi Hôwindżi]] – wëapartnic móże {{skr.|m.jin.}} miona: 1) czerënkòwé, tj. pòkôzëjącé cos na lądze, {{skr.|np.}} Lëtrôk na Pëtlôk(a), tj. jak kòscół lëtersczi w [[Pùck]]ù nałożił sã na młin; Nad Piotrã – pòkôzëjącô na pùcką farã pòd wezwanim sw. Piotra i Pawła; 2) òpisëjącé tóń, a wic ji topògrafiã, {{skr.|np.}} Zwònica – òd cwiardégò dna, ò jaczé jaż „zwòni” kòtwa, abò ji bòkadnosc, {{skr.|np.}} Kòmòra – bògatô w rëbë. Bòkadną ùłowinã [[Kaszëbi]] nazywają jakno swiãtégò Piotra toniô abò Piotrowô toniô. Ùczestnienié wòdë stało sã òrãdzą zôkôzu ji zaczapaniô, {{skr.|m.jin.}} ze strachù przed pòmstwą demónów. Wòda miała wôżną rolą w czarzënie, òsoblëwò wiôlgônocnô i swiãconô na Trzech Królów, bò òna czëszcza. Tu przërównac mòże wësłôwë jastrowô wòda i trzejkrólewô wòda. Rzeczenié rzëcëc kòmùs żabã do stëdni "ò môłi sztrôfie" ùmòcniwô wierzenié, że żaba czëszczi wòdã. Gôdka Krôj ë mòrze wiedno są w spòrze przekôzywô wiédzã racjonalną, czej wiédzã irracjonalną wësłôwiô jinô gôdka: "Swiãti Jack wstrzimôł mòrze, że sã dali pòsëwac ni mòże", wërôstającą z pòmòrzczich legeńd ò sw. Jackù, ò jaczé zadzéwô {{skr.|m.jin.}} [[Józef Ceynowa|J. Ceynowa]] w "Òksëwsczi legeńdze ò Jacku swiãtim". == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} * [http://enrd.ec.europa.eu/enrd-static/app_templates/enrd_assets/pdf/publications-and-media/enrd_magazine/ENRD_MAGAZINE_06_en.pdf Kaszëbsczi tuńc] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura]] 3wak8gas7knsr16ps5muw81oeivik6g 219728 219602 2026-10-19T17:00:36Z Terrus38 14026 219728 wikitext text/x-wiki {{Do werifikacje}} '''Kùltura dëchòwô i fòlklor Kaszëbów''' – w lëteraturze je òpis ny kùlturë i fòlkloru, {{skr.|m.jin.}} pisalë ò tim: [[Aleksander Hilferding|A. Hilferding]] ''Ostatki slavjan na jużnom bjerjegu Baltijskogo morja'' (1862), [[Florión Cenôwa|F. Cenôwa]] – Skôrb Kaszébskosłovjnskjè mòvé (1866-1868), [[Izydór Gùlgòwsczi|I. Gulgòwsczi]] ''Kaszubi'' (1924), A. Fischer ''Zarys etnograficzny Kaszub'' (1929), [[Friedrich Lorentz|F. Lorentz]] ''Zarys etnografii kaszubskiej'' (1934), R. Kukier ''Kaszubi bytowscy'' (1968), [[Bernat Zëchta|B. Zëchta]] ''Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej'' (1967-76); dosc wiele napisôł: L. Malicczi ''Rok obrzędowy na Kaszubach'' (1986), J. Perszón i jin. Ji òsoblëwòta wëchôdô dzélama z dôwny izolacji pòliticzny i etniczno-jãzëkòwy krôjnë Kaszëbów. Mòże to zmerkac {{skr.|m.jin.}} w wierzeniach w czarzënã, mòce nadprzërodzoné, a téż w mitach. Tikô sã to òsoblëwie nôtërë (np. ùczestnienié słuńca; wëòbrazënk ë miona wiatru i mrozu). W wierzeniach o smiercë trzeba wspòmnąc {{skr.|np.}} ò wieszczim i zwëkù [[Pùstô noc|pùsti nocë]]. Biwało tak, że stôré pògańsczé wierzenia i òbrzãdë zléwałë sã z chrzescëjańsczima. Widzec to bëło w zwëkach wieselnëch (pisôł ò tim {{skr.|np.}} [[Bernat Zëchta|Zëchta]]) czë pògrzebòwëch. Dosc dobrze sã ùchòwôł rok òbrzãdowy (m.jin. w wëgónianiém stôrégò roku, a kòle Gód w gwiôzdkach), pôloné są ògnie na św. Jana (sobòtczi), a stôrim zwëkiem bëło scynanié kani, ò czim pisôł {{skr.|np.}} [[Jan Rómpsczi|Rómpsczi]]. Mòwny òbrôz „nôtërë”, móże pòkazac na stôrodôwné mòdłò – w przëblëżenim – jakno tzw. szterë bôłdze: zemia (z florą i faùną), wòda, òdżiń i wiodro (tu wiater). === Zemia === Na zemi rôz czedës żëlë [[stolem]]i, a òni bëlë jak lëdze, ale tak wiôldżi, że jich głowë przewiższałë nôwiãkszé [[sosna|chójczi]]. Przez jezora òni szlë naprost jak przez plëtã. Stolemi nosëlë dłudżi włosë, a mielë je jasné jak [[len]]. Jak jeden z nich sedzôł na jednym brzegù jezora, a jiny na drëdżim, to òni sobie mòglë letkò pòdac róg z [[tobaka|tobaką]]. Pòd nogama stolemów drżała zemia, że jaż w piekle bëło czëc. Nôwikszima kamieniama òni szmërgelë jak kòłôczama. Stolemi mielë taką mòc, bò jedlë kòńsczé miãso i pilë kòńsczé mlékò. Òni ùsëpele òstrowë i retczi na kaszëbsczëch jezorach, a nawetka całi je zasëpale i tam dzys są łączi. Z czasã stolemi wëmarlë. Swiat roscën je wôżnô dlô lëdzy. Gbùrzë {{skr.|np.}} seją zôrna zbòżów, żebë bëło co jesc. Wiele Kaszëbów znało swiat roscën nad zwëk, a dokôzywô tego lëdowô bòtanicznô terminologia: a) z lëdowëch wierzeniów: [[kukówczëna kapùsta]], [[kukówczé rãkawice]], bò – jak gôdają – [[kukówka]] miała bëc czedësz białką; [[diôbli ògón]]; b) z chrzescëjańsczich wierzeniów np.: [[Krziżewé drzéwkò|bòżé drzéwkò]], [[czeliszczi Matczi Bòsczi]]; c) z żëcégò [[Katolëcczi Kòscół|Kòscoła]] np.: [[Pòkrãtnik|ksãżi kòlnérz]] itp. Ò szczescym przepòwiôdô sã z [[Kòniczëna|kòniczënë]]. Jak na drzewach przed chëczama je [[gapié gniôzdo]] to panna mòże liczëc na chùtczé òżenienié bò: "Gapié gniôzdo, młodé pannë gniôzdo". [[Mërta]] ùchôdô za znankã nieskalonégò zwëkù, skądka je: "Gdze sã mërtë darzą, tam dzéwczãta próżno ò wieselim marzą". [[Òska]] je schòwą dlô złëch dëchów, temù lëstë ji dërżą ze strachù przed ùderzenim gromù. Swiãconé zela òdgrôdzają przed czarama ë nieszczescym, a [[szatlach]] òdstrôszô złé dëchë i czarownice – bòjec sã jak czarownica, mòra, pùrtk szatlachù. Roscënë bëłë wôżné w czarzënie i wróżbach, jak zeswiôdczô rzeczenié: tuńc na dobri [[len]]. Z zélama parłãczi sã rzeklëna: "Pita [[Krzón|chrzón]] i [[biedrzón]], a ùstanie chòléra" jak to miało bëc czëc „z nieba” òbczas epidemié w [[Gòwidlëno|Gòwidlënie]] (kòl pòł. XIX w.). Dzys roscënë fùnkcjónëją w chrzescëjańsczi òbrzãdowòscë bò: "Brzózka, [[Wierzbòwô palma|wierzba]] i [[dana]] są w służbie ù niebiesczégò Pana" – jich znaczënk na Bòżé Cało, [[Palmòwô Niedzela|Palmòwą Niedzelã]] i [[Gòdë]]. Jak kôże stôri zwëk w Palmòwą Niedzelã katolëcczi Kaszëbi niosą wiétewczi wierzbë do kòscoła, a ksądz je swiãcy. Prãdżi ùczestnieniô zwierzątów są w ùsôdztwie, wierzeniach i frazeòlogii, ùtrzëmywający pamiãc ò jich roli w czarzënie, wróżbach i òbrzãdach. Pòdług Kaszëbów wieżã niejednégò zapadłégò kòscoła òdgrzebôł rogami [[jeléń]]. Jak lëdze ùzdrzelë krziż òd wieżë mògle kòscół òdkòpac. W [[Kòt|kòce]] widzy sã sedlëszcze demónów: Nicht nie wié, co w òpôlonym kòce sedzy i rzeczenié miec/robic òczë jak kòt na grzmòt. [[Kùra]] je chëczą złégò dëcha abò czarownicë, skądka wësłôw diôbłowé pazurë – kùra, pòmòcné w rozmienim rzeczenia kùrë rozgrzebałë wieselé, tj. wieselé sã nie òdbëło. Midzë zwierzãtama wieszczima je [[pies]], chtëren wëje. Tu nôlezi téż norzący przed chëczą [[kret]]. Wëchôdô to z rzeczeniów: pies wëje, żebë òn le kògòs nie wëwił, a téż z: wëniesc kògòs z chëczi i wëtoczëc kògòs z chëczi. Kret mô swój môl w procëmdzejanim bezżeńbie, ùmòcnionym w rzeczeniu deptac kreta. Diôbeł ùrobił [[Kòza|kòzã]] i ùrwôł ji ògón, a wëchôdô to z rzeczeniô: Kòzé pòmôgalë, jaż jé ògón ùrwalë. Parłãczi sã z tim pòmòrzczé wierzenié, że dzéwczã, co sã nie òżeniło, bãdze mùszało pò smiercë kòzë pasc (przed piekłã). Frazeologizm nen czãscy zwëskiwôł [[Aleksander Labùda|A. Labùda]] w felietónach. Wëprowôdzonô z białczi [[kania]] (ptôch) wchôdô do przërównaniów: czekac, tesknic, zdrzec jak kania za deszczã ‘baro czegòs chcec’ i pragnąc jak kania deszczë òkòma wzdëchac jak kania za deszczã, jesz téż pic wòdã jak kania, piszczec jak kania abò czëc sã jak kania bez deszczu (czëc sã lëchò) i ceszëc sã jak kania na deszcz òkòma kania wòłô ò deszcz ‘czej sã czëje głos kani’. Z suszą sparłãczony je prognostik: Czej w ògrodze ùsadnie kania, bãdze lëchô [[Zwëczajnô bania|bania]]. Przerównanié bòjec sã jak kania na swiãtégò Jana ‘baro sã bòjec’ parłãczi sã z wësłôwã [[scynanié kanie]]. Bëło to téż lëdowé widzawiszcze z nordë Kaszëb. Lëterackò pòdskôcëłë òne {{skr.|m.jin.}} Rompsczégò. Obëczajné widzawiszcze Rómpsczégò "Roztrąbarch" czë òpòwiôdanié Bùdzësza "Roztrębôcz" nawlékają do dôwny zabawë, ùmòcniony w rzeczenim roztrãba(r)cha, roztrãbôcze gònic. To bëło rëchòwónô na òbsmienié letkòwiérnëch, a zabawa pòléga na tim, że kùńsztôrze wmôwialë jim, że je zwierzątkò ò wôrtny i szukóny skórce. Òstôwielë letkòwiérnégò bùten òbczas sarcëstégò mrozu z òtemkłim miechã. Sami timczasã – z trzôskã jakno gònizna – szlë do cepłi chëcze. Ùczałi rozmajice objôsnialë słowò roztrãbôcz abò roztrãbarch. [[Òbrôzk:Gwiżdże - kolędowanie 024.JPG|mały|[[Gwiôzdka]]]] Z dôwnymi praktikama w czarzënie móże parłãczëc do dzys żëwé chòdzenié – przed Gòdama – gwiôzdczi. Westrzód tich przebiérańców są: [[bòcón]], chłop na kòniu, kòzeł i jiné. Niejedny gôdają, że òne są z żôłnérzów Heroda: W drodze żôłnérze zamienilë sã w rozmajité zwierzãta, chtërne sã zagrëzłë i tak Bòżé Dzecątkò ùszło smiercë. Gwiôzdczi bëłë rozmajité, {{skr.|m.jin.}} ze [[Gduńsk]]a. === Wòda === Ò ji bëcu w òbrôzkù Kaszëb je wiedzëc chòcbë z legeńdë ò stwòrzenim ti krôjnë. Òd stalat mòrzé ([[Bôłt]]), rzéczi, jezora i stawë są eksploatowóné, co sedzy głãbòk w swiądze Kaszëbów. Z sonetu Bieszka wëchôdô, że mòrzé „Kaszëbów żeglowną niwą”. Ùczestnienié wòdë w lëdowym ùsôdztwie òbjôwiô sã w strachù przed nią. Na dnie jezór leżą zatopioné zwònë czë miasta, żëją i manią czekawëch dëchë pòtopionëch dzéwczãt, zwóné redunice; jich ekwiwaleńtama w mòrzu są mòrzëce, a na błotach błotniczi, widzóné jakno czôrni chłopi z lãpą w rãce. Ùprocëmnienié rëbôków do mòrza zastëgło w mnodżich i snôżich metafórach, jakno: mòrze mrëczi jak miedwiédz, rozpùszczô swòje diôblé òrganë, pałãżi sã jak kòt, bùdëje mòstë, pôrscze jak [[Domôcy kóń|kóń]], wërównywô sã jak płôchta. Bôłt zwią babą na pòkùce, bò gôdają tak, że mòrze długò nie pòkùtëje – "mało je cëchò". Do [[Biblëjô|Biblie]] nawlékô zwanié mòrzëcë "wòjskò Faraóna", a do Hómera "mòrskô panna", {{skr.|m.jin.}} w przërównanim spiewac jak mòrzkô panna. Do wierzeniów sygô pòzwanié "mòrsczi diôbeł" abò kùr diôbeł (Myoxocephalus scorpius). Pòezjã mòrza ùbògacył [[Jan Trepczik|Trepczik]] {{skr.|m.jin.}} wiérztą Hej mòrze, mòrze. Do kaszëbsczi lëteraturë przeszłë téż jiné elemeńtë fòlkloru, {{skr.|np.}} krwawô Reduniô (1308) w kòlibiónce [[Hieronim Derdowsczi|Derdowsczégò]] z pòématu "O panu Czorlińscim co do Pucka po sece jachoł" czë òpisënk strasznëch Łebsczich Błotów w [[Aleksander Majkòwsczi|Majkòwsczégò]] "[[Żëcé i przigòdë Remùsa]]". Rëbôcë pòzwelë apartné môle w ùbrzeżny linie i w ùsztôłcenim dna jezór, hôwing i mòrza, jak téż tzw. tonie, westrzód jaczich – na przëmiarze mionów z [[Pùckô Hôwinga|Pùcczi Hôwindżi]] – wëapartnic móże {{skr.|m.jin.}} miona: 1) czerënkòwé, tj. pòkôzëjącé cos na lądze, {{skr.|np.}} Lëtrôk na Pëtlôk(a), tj. jak kòscół lëtersczi w [[Pùck]]ù nałożił sã na młin; Nad Piotrã – pòkôzëjącô na pùcką farã pòd wezwanim sw. Piotra i Pawła; 2) òpisëjącé tóń, a wic ji topògrafiã, {{skr.|np.}} Zwònica – òd cwiardégò dna, ò jaczé jaż „zwòni” kòtwa, abò ji bòkadnosc, {{skr.|np.}} Kòmòra – bògatô w rëbë. Bòkadną ùłowinã [[Kaszëbi]] nazywają jakno swiãtégò Piotra toniô abò Piotrowô toniô. Ùczestnienié wòdë stało sã òrãdzą zôkôzu ji zaczapaniô, {{skr.|m.jin.}} ze strachù przed pòmstwą demónów. Wòda miała wôżną rolą w czarzënie, òsoblëwò wiôlgônocnô i swiãconô na Trzech Królów, bò òna czëszcza. Tu przërównac mòże wësłôwë jastrowô wòda i trzejkrólewô wòda. Rzeczenié rzëcëc kòmùs żabã do stëdni "ò môłi sztrôfie" ùmòcniwô wierzenié, że żaba czëszczi wòdã. Gôdka Krôj ë mòrze wiedno są w spòrze przekôzywô wiédzã racjonalną, czej wiédzã irracjonalną wësłôwiô jinô gôdka: "Swiãti Jack wstrzimôł mòrze, że sã dali pòsëwac ni mòże", wërôstającą z pòmòrzczich legeńd ò sw. Jackù, ò jaczé zadzéwô {{skr.|m.jin.}} [[Józef Ceynowa|J. Ceynowa]] w "Òksëwsczi legeńdze ò Jacku swiãtim". == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} * [http://enrd.ec.europa.eu/enrd-static/app_templates/enrd_assets/pdf/publications-and-media/enrd_magazine/ENRD_MAGAZINE_06_en.pdf Kaszëbsczi tuńc] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura]] s383kt4yfswkcq7uar8ogl4dim5bbac Jastrowô lelijô 0 5785 219615 202940 2026-10-19T15:11:17Z Iketsi 3254 - → – ; m. jin. → {{skr.|m.jin.}} ; [[Łacyńsczi jãzëk|łac]].→{{jãz.|la}} 219615 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Narcissus poeticus (Habitus).jpg|mały|Jastrowô lelijô]] '''Jastrowô lelijô, biôłi narcys''' ({{jãz.|la}} ''Narcissus poeticus'') – gatënk roscënë z rodzëznë [[Amarilkòwaté|amarilkòwatëch]] (''Amaryllidaceae''). W rodzë je gò nalezc w pôłniowò-zôpadny [[Eùropa|Eùropie]] – òd [[Hiszpaniô|Szapnii]], przez [[Francëjô|Francëskã]] i [[Italskô|Włochë]], jaż pò północno-zôpadny part [[Greckô|Grecji]]<ref>Alicja Szweykowska, Jerzy Szweykowski (red.): Słownik botaniczny. Wyd. II, zmienione i uzupełnione. Warszawa: Wiedza Powszechna, 2003, s. 551. ISBN 83-214-1305-6</ref><ref>Beata Grabowska, Tomasz Kubala. ''Encyklopedia bylin'', tom II. Poznań, Zysk i S-ka Wydawnictwo, s. 613, 2012.</ref>. Je chòwóny przez lëdzy jakò òzdobnô roscëna – je ùważóny za jeden z pierszich kùltiwowónëch narcysów (kòl [[Narcissus tazetta|N. tazetta]] i [[Narcissus jonquilla|N. jonquilla]]). W skùtkù hòdowli zadomòwił sã w regionach na północ òd jegò nôternégò strzodowisza<ref>Andreas Bartels: Rośliny śródziemnomorskie. Warszawa: Multico Oficyna Wydawnicza, 2003, s. 251.</ref>; W [[Pòlskô|Pòlsce]] i na [[Kaszëbë|Kaszëbach]] roscy zdzëwióny {{skr.|m.jin.}} w parkach i smãtorzach. Z gatënkù kòrzëstô sã w perfùmerëjnym przemësle. Jastrowô lelijô je trëjącô. == Taksonomiô == ''Narcissus poeticus'' béł pò rôz pierszi òpisóny przez [[Karol Linneùsz|Karola Linneùsza]] w jegò dokazu ''Species Plantarum (''s. 289) z 1753 rokù. <ref>"Amaryllidaceae Narcissus poeticus L." ipni.org (International Plant Names Index). Retrieved 15 December 2015</ref> == W kùlturze == Nôstarszé wdôrë w kùlturze ò Jastrowi leliji pòchòdzą z Historia Plantarum, bòtanicznégò dokôzu [[Teòfrast z Eresos|Teòfrasta z Eresos]] (371 – kòl 287 p. n .e), w jaczim òpisôł òn narcysa kwitnącégò na [[zymk]]<ref>Jashemski, Wilhelmina Mary Feemster; Frederick Gustav Meyer (2002). The Natural History of Pompeii: A Systematic Survey. Cambridge University Press. p. 131. <nowiki>ISBN 978-0-521-80054-9</nowiki>.</ref>. Je téż parłączóny z pòstacą [[Narcyz|Narcyza]] z grecczi mitolodżi<ref>"Amaryllidaceae Narcissus poeticus L." ipni.org (International Plant Names Index). Retrieved 15 December 2015</ref>. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Bòtanika]] hgvasgoq0yl6l7d913d592i8b863dus Kòlka 0 5793 219769 164049 2026-10-19T19:04:18Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Głëszkòwaté]] 219769 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Galeopsis speciosa - kirju kõrvik Keilas.jpg|mały|Kòlka]] '''Kòlka''' (''Galeopsis speciosa'' Mill.) – jednorocznô roscëna z rodzëznë głëszkòwatëch (''Lamiaceae''). Na [[Kaszëbë|Kaszëbach]] òna rosce. == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Głëszkòwaté]] m99z722jg5rm0yx8393eb9bhyk2i7ik Przibòrze 0 5806 219556 219484 2026-10-19T12:49:40Z Terrus38 14026 Usunięto przekierowanie do [[Przyborze (zôpadnopòmòrsczé wòjewództwò)]] 219556 wikitext text/x-wiki {{ADR|pisënk}} 4f2zqce1d18i5a6fp5gvl9vttadg2j5 Wérónika Korthals 0 5822 219976 211822 2026-10-20T03:23:20Z Iketsi 3254 YouTube dł, k 219976 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Weronika Korthals 2020.jpg|mały|Weronika Korthals]] '''Wérónika Korthals''' ({{jãz.|pl}} '''Weronika Korthals-Tartas'''; ùr. 9 stëcznika 1982 r. w [[Pùck]]u) – pòlską i kaszëbską spiéwôrką. Òna mùzykùje téż na saksofónie. == Diskògrafiô == * "Ta cëchò noc" * "Kaszëbi na Gòdë II". * "Na wiedno" * "Velevetka" == Òbaczë téż == * [[Felix Cassubia (platka)]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Òficjalnô starna}} * [https://web.archive.org/web/20100528100511/http://weronika.net.pl/ Starô jinternetowô starna artistczi] * {{YouTube|v=3OlyLLu8ffw|tit=Welewetka – Weronika Korthals (feat. Larry OK Ugwu)|k=@100robertm}} * {{YouTube|v=WrU5iNQINH4|tit=Weronika Korthals i Natalia Szroeder, kolęda „Dzysô z Betlejem"|k=@malvisionfilm|d=2010-12-11|dł=3:30}} * {{YouTube|v=UNdk4Ax4CJg|tit=Weronika Korthals – Dalek (Piãknô je kaszëbskô noc) {{!}} La Via Voice {{!}} Official Video|k=WERONIKA KORTHALS}} * {{YouTube|v=crvVk8ushCQ|tit=Jak pòwstôwôł teledisk do frantówczi Werónczi Kòrthals "Dalek (Piãknô je kaszëbskô noc)"|k=Kaszubi PL (ZKP)}} * https://www.kaszubi.pl/media/view/nowy-utwor-weroniki-korthals {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} {{SORTUJ:Korthals Weronika}} [[Kategòrëjô:Kaszëbi]] [[Kategòrëjô:Pòlsczé spiéwôrczi]] [[Kategòrëjô:Kaszëbsczé spiéwôrczi]] 0b13i6nrerv9g6ogwe1tg6xt7hvbkel Damroka (ksãżnô) 0 5855 219759 218561 2026-10-19T18:38:59Z Iketsi 3254 „Ksyzëce Pòrénkòwi Pòmòrsczi”→„Ksyżãta Pòrénkòwi Pòmòrsczi”; „Francëjô”→„Francjô” 219759 wikitext text/x-wiki {{Bez òdjimka}} '''Damroka''' – je mòżno, że òna bëła półsostrą [[Mscëwòj II|Mscëwòja II]] i fùńdatorką kòscoła w [[Chmielno|Chmielnie]]. == Òbaczë téż == {{Col2 |col1= === Pòłączoné témë === * [[Chmielno]] * [[Pòlskô]] |col2= === Ksyżãta Pòrénkòwi Pòmòrsczi === {{#categorytree:Ksyżãta Pòrénkòwi Pòmòrsczi|hideroot=on|mode=pages}} }} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Ksyżãta Pòrénkòwi Pòmòrsczi]] kdx56w2n1o0jf40x04wwi8h9gq74slk Chełmno 0 5866 219651 214920 2026-10-19T16:17:49Z Terrus38 14026 219651 wikitext text/x-wiki {{Gard-infobox |Gard=Chełmno |rodzôcz=Chełmna |adjektiw_mask=chełmińsczi |adjektiw_fem=chełmińskô |céch=POL Chełmno COA.svg |fana=POL Chełmno flag.svg |karta=POL Chełmno map.svg |wòjewództwò=kùjawskò-pòmòrsczé |kréz=chełmińsczi |grodzki= |rodzaj_gminy=miejska |gmina=Chełmno |miejska=tak |zarządzający=Bùrméster |bùrméster= |mail= |adres_um=ul. Dworcowa 1 |kod_poczt_um= |tel_um= |fax_um= |mail_um= |wiéchrzëzna=13,56 |stopniN=53 |minutN=22 |stopniE=18 |minutE=25 |wysokość=75 |rok=2008 |lëdztwò=20322 |gęstość=1498,7 |aglomeracja= |czerënkòwi numer=(+48) 56 |pòcztowi kòd=86-200 |registracëjné tôfle=CCH |TERYT=6040604011 |SIMC= |miasta_partnerskie={{flaga|DEU}} [[Hann. Münden]] |www=http://www.chelmno.pl |założone= |prawa_miejskie=[[1223]] |gwôsné miono=Chełmno }} '''Chełmno''' (we zdrojach: ''Culmensem'' 966, ''in Culmine'' 1065, ''Chelmensem'' 1197, ''Colme'' 1229, ''Culmen'' 1320, ''Chełmno'' 1570, 1880, ''Chełmno'' (Cenôwa); {{jãz.|la}} ''Culmen'', {{jãz.|de}}: ''Culm'', ''Kulm''; mòżebné [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczé]] pòzwë: ''Chôłmno'', ''Chôłmień''{{Zdrzódło}}) – krézewi gard w [[Kùjawskò-pòmòrsczé wòjewództwò|kùjawskò-pòmòrsczim wòjewództwie]]. == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Chełmno Market Square.jpg| Òbrôzk:Chelmno wieza Mestwina.jpg| </gallery> == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} {{Miono}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé gardë]] [[Kategòrëjô:Gardë w kùjawskò-pòmòrsczim wòjewództwie]] helcmq3fo2zlqyrme4i0u8n754yas8a Bògùsłôw XIV 0 5926 220067 218592 2026-10-20T09:46:11Z Terrus38 14026 220067 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:1635 moneta Bogusław XIV Koszalin.jpg|mały|Bògùsłôw XIV na mònéce]] '''Bògùsłôw XIV''' (ùr. [[31 strëmiannika]] 1580 r., ùm. [[10 strëmiannika]] 1637 rokù w [[Sztetëno|Szczecënie]]) – to béł òstatny ksyżã z dinastëji Grifitów. Òn béł ksyżëcã w Rëwałdze òd 1606 rokù, szczecëńsczim òd [[1620]] rokù, [[Wòłogòszcz|wòłogòsczim]] i całi [[Zôpadnô Pòmòrskô|Zôpadné Pòmòrsczi]] òd 1625 rokù. W slédné lata żëcégò òn bëł cãżkò chòri (miôł [[szlach mùskù]]). W 1648 rokù [[Zôpadnô Pòmòrskô]] bëła pòdzelonô midzë [[Szwédzkô|Szwédzką]] i [[Brandenbùrgia|Brandenbùrgiã]]. == Òbaczë téż == {{Col2 |col1= === Sparłãczoné témë === * [[Pòmòrskô]] |col2= === Ksyżãta Zôpadny Pòmòrsczi === {{#categorytree:Ksyżãta Zôpadny Pòmòrsczi|hideroot=on|mode=pages}} }} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Ksyżãta Zôpadny Pòmòrsczi]] o1qn8kh3k022pptxl1xyl47ggj3r084 No pasaran! 0 5940 219751 219388 2026-10-19T17:21:40Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Przeczerowania z alternatiwny tipògrafie]] 219751 wikitext text/x-wiki #TAM [[¡No pasarán!]] [[Kategòrëjô:Przeczerowania z alternatiwny tipògrafie]] qe6tsbz4g3407ecmzxoou75qx7s6rcf Jirak 0 6008 219629 219495 2026-10-19T16:11:04Z Terrus38 14026 Usunięto przekierowanie do [[Irak]] 219629 wikitext text/x-wiki {{ADR|pisënk}} 4f2zqce1d18i5a6fp5gvl9vttadg2j5 Jiran 0 6009 219552 219485 2026-10-19T12:49:01Z Terrus38 14026 Usunięto przekierowanie do [[Iran]] 219552 wikitext text/x-wiki {{ADR|pisënk}} 4f2zqce1d18i5a6fp5gvl9vttadg2j5 Dzéń Jednotë Kaszëbów 0 6116 219939 218659 2026-10-20T00:39:00Z Iketsi 3254 YouTube dł; - → – 219939 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Dzień jedności kaszubów logo.svg|mały|19.03]] {{Jiné znaczënczi}} '''Dzéń Jednotë Kaszëbów''' ({{jãz.|pl}} ''Dzień Jedności Kaszubów'') – [[Kaszëbë|kaszëbskô]] swiãto swiãtowóné kòżdorocznie [[19 strëmiannika]] ùwdarzëwając pisenną nadczidkã ò [[Kaszëbi|Kaszëbach]] w [[Bùlla|bùlli]] [[Papiéż Grégòr IX|papiéża Grégòra IX]]. 19 strëmiannika 1238 papiéż skôzëwôł szczecënsczégò ksążã „ksążëcã Kaszëb” ({{jãz.|la}} ''clare morie… duce Cassubie''), pòcwierdzając bëlnégò pòdarowóné przez [[Bògùsłôw I|Bògùsława I]] (ùm. 1187) zôkónòwi [[Maltańsczi Zôkón|joannitów]] pòd [[Stôrgard|Stôrgardã nad Inã]]<ref>[[Gerat Labùda|G. Labùda]], ''O Kaszubach'', Gdiniô 1991, s. 18.</ref>. Pònemù ksążã [[Zôpadnô Pòmòrskô|Zôpadny Pòmòrsczi]] nôsy titel ''dux Slauorum et Cassubie'' tj. ''ksyżëc Słowiónów ë Kaszëb''. Negò titla brëkòwôł jesz ksyżëc [[Barnim I]] (1210–1278). Bëłô to prôwdëjuwerno pierszô historicznô nadczidka ò [[Kaszëbi|Kaszëbach]]. == Zjazdë Kaszëbów == {{Apartny artikel|Swiatowi Zjôzd Kaszëbów}} [[Òbrôzk:Transcassubia 2005 Gdinio 1.jpg|mały|Zug [[Transcassubia]] w [[Gdiniô|Gdinie]]]] Pò [[Administracyjnô refòrma w Pòlsce (1999)|administracyjny refòrmie]] (1999), z przëczënë jaczi òbrëmienié Kaszëb nalazło sã w cawnoscë grańcach nowégò [[Pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczégò wòjewództwa]], òstałë zaczątkòwóné zjazdë Kaszëbów òdbiwôjãce sã do dzysészégò sztërkù. Pierszi zjôzd òdbëł sã w 1999 rokù w [[Chònice|Chònicach]]. Zjazdë są pòdrobną leżnotą do promòcje kaszëbiznë, pòdtrzëmëwóniô tradicje regionù i jintegracje Kaszëbów. Chłoscëną je przejôzd banã [[Transcassubia]], òbczas chtërnégò Kaszëbi òdezwują swòją jednotã<ref>[https://www.kaszubi.pl/index?p=news_comm&id=781 28 lipca 2007 Zjazd Kaszubów tym razem w Brusach]. ({{jãz.|pl}}) [[Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié]] [przëstãp 2026-07-16]</ref>. == Historiô i nôstãpné informacje Dnia Jednotë Kaszëbów == Òbrządë swiãta mają za cél promòwanié [[Kaszëbskô kùltura|kaszëbsczi kùlturë]]. Òrganizowóné są czermasze lëdowëch ùsôdczów, wëstôwczi rãcznégò dzeła, roczëznòwé zéńdzenia ùwdarzëwiającé sztótczi znaczącé dlô Kaszëbsczi na przełómie lat przëbaczającé wôżné wëdarzenia abò pòstacje mającé cësk na jich historiã. Tradicjowim detkã òbrządków Dnia Jednotë Kaszëbów je turniér grë w kaszëbską „[[Baszka|Baszkã]]”. Pierszi Dzéń Jednotë Kaszëbów òdbéł sã [[19 strëmiannika]] [[2004]] rokù we [[Gduńsk]]ù. Òd 2006 rokù, dzãka rësznocë Marka Wantocha-Rekòwsczégò, zbògacył gò wespółowim granim akòrdionistów (nié blós z Pòmòrza). Kòżdorocznie òbczas zéńdzenia dzeje sã próba pòbëcô rekòrdu w jednoczasnym grze na akòrdionach. Rëszną dzełã do grë są wiedno akòrdionowé aranżacje znónëch kaszëbsczich nótów. Slédni rekòrd nôleżi do [[Bòjano|Bòjana]], gdze wespół zagrało 371 lëdzy. Òbrządë kòòrdinuje [[Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié]]. Hònorowi patronat nad òbrządkama w 2012 rokù òbjãłë: wicemarszôłk Senatu Jón Wërowińsczi, marszôłk pòmòrsczégò wòjewództwa [[Mieczësłôw Struk]], pòmòrsczi wòjewòda [[Riszôrd Stachùrsczi]], równak mediòwi patronatë: TVP Gduńsk, [[Radio Kaszëbë]], [[Dziennik Bałtycki|Bôłtëcczi Dzénnik]] i jinternetowi pòrtal Nasze Miasto ({{jãz.|csb}} ''Naji Gard''). W latach 2020–2021 òbrządczi nie òdbëwôłë sã z przëczënë pandemii COVID-19<ref>[https://kaszubi.pl/news/view/vivat-cassubia---koncert-akordeonowy-z-okazji-dnia-jednosci-kaszubow-w-sopocie ''Vivat Cassubia – koncert akordeonowy z okazji Dnia Jedności Kaszubów w Sopocie''] ({{jãz.|pl}}) [online], kaszubi.pl [przëstãp 2026-07-16].</ref>. 13 strëmiannika 2026 òdbéłë sã (zòrganizowóné przez [[Kaszëbsczé Parlamentarné Karno]], Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié i [[Kaszëbsczi Institut]]) pierszé sejmòwé òbchòdë Dnia Jednotë Kaszëbów, pòd patronatã Marszôłka Senatu Małgòrzatë Kidawë-Błońsczi i z ùdzélã Marszôłka Sejmu Włodzmiérza Czarzastégò<ref>[https://gdansk.tvp.pl/92076476/dzien-jednosci-kaszubow-w-sejmie Sejm w czôrno-żôłtëch farwach! Tak swiãtowóno Dzéń Jednotë Kaszëbów w Parlamence] ({{jãz.|pl}}) gdansk.tvp.pl, 2026-03-13. [przëstãp 2026-07-16].</ref>. W nôslédnëch latach przédné òbchòdë bëłë òrganizowóné w taczich môlach jak: {| class="wikitable" !Rok !Gard |- |2004 |[[Gduńsk]] |- |2005 |[[Gduńsk]] |- |2006 |[[Tëchómie]] |- |2007 |[[Kramarzënë]] |- |2008 |[[Miastkò]] |- |2009 |[[Bëtowò]] |- |2010 |[[Kartuzë]]<ref>https://www.youtube.com/watch?v=i1TzBa3cXrE</ref><ref>https://www.youtube.com/watch?v=iwTl4ThtG9A</ref><ref>https://www.youtube.com/watch?v=EwG20F1MIPs</ref> |- |2011 |[[Stôłpsk|Słëpsk]] |- |2012 |[[Brusë]] |- |2013 |[[Kòscérzna]] |- |2014 |[[Serakòjce]]<ref>https://web.archive.org/web/20140320204643/http://www.24kaszuby.pl/wydarzenia-dnia/dzien-jednosci-kaszubow-w-sierakowicach-2/</ref> |- |2015 |[[Sëlëczëno]] |- |2016 |[[Bòjano]] |- |2017 |[[Chmielno]] |- |2018 |[[Lëzëno]]<ref>{{YouTube|ZO44jKLNJaM|XX Światowy Zjazd Kaszubów 2018 HD|dł=21:41}}</ref> |- |2019 |[[Żukòwò]] |- |2020 | rowspan="2" |[[Internet]] (COVID-19)<ref>https://web.archive.org/web/20240415230741/https://www.gazetakaszubska.pl/86377/dzen-jednote-kaszebow-19-marca-swietujemy-dzien-jednosci-kaszubow</ref> |- |2021 |- |2022 |[[Sopòt]]<ref>https://radioglos.pl/wiadomosci/regionalne/9608-dzien-jednosci-kaszubow-bez-bicia-rekordu-w-grze-na-akordeonach</ref> |- |2023 |[[Gniewino]] |- |2024 |[[Kòscérzna]] |- |2025 |[[Bólszewò]]<ref>https://koscierski.info/artykul/hej-mieszkancy-kaszub-n1684973</ref> |- |2026 |[[Wiôlgô Wies]]<ref>https://web.archive.org/web/20260504160218/https://odkryjpomorze.pl/storage/2026/03/post/1683/26371/dzien-jednosci-kaszubow-wladyslawowo-22-marca-2026-program.pdf</ref><ref>https://web.archive.org/web/20260504155906/https://scontent-dfw5-3.xx.fbcdn.net/v/t39.30808-6/653711717_1529386132527317_1175454651514524956_n.jpg?_nc_cat=110&ccb=1-7&_nc_sid=13d280&_nc_ohc=lc-xqCC5_jAQ7kNvwE_oula&_nc_oc=AdorCTy7HqHZ5XkR30cv4bQgH-aZhyA5pbRsh8U7dcppjMeZ7JeWf8Oz4Q-MxYeNJ5o&_nc_zt=23&_nc_ht=scontent-dfw5-3.xx&_nc_gid=KGZTHf4naCNs3nHXfsmSjA&_nc_ss=7b289&oh=00_Af4toQ7ZbUCGwaecsO_7nRo3Q2SxLiWEuCSgiuH7aDOUTA&oe=69FE921F</ref><ref>https://wladyslawowo.pl/wiadomosci/1/wiadomosc/242501/dzien_jednosci_kaszubow_we_wladyslawowie__22_marca_2026_r</ref><ref>https://radiogdansk.pl/audycje/audycje-kaszubskie/2026/03/16/dzien-jednosci-kaszubow-w-sejmie-i-gigantyczna-flaga-na-meczu-arki-gdynia/</ref> |} == Òbaczë téż == {{Col3 |col1= {{Pòdobnô pòzwa|Dzéń Kaszëbsczi}} |col2= === Sparłãczoné témë === * [[Swiatowi Zjôzd Kaszëbów]] * [[Transcassubia]] }} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bibliografiô == * Marcelina Oleszuk: [https://gdansk.naszemiasto.pl/dzien-jednosci-kaszubow-kaszubskie-swieto/ar/c8-825046 Dzéń Jednotë Kaszëbów]. www.gdansk.naszemiasto.pl, 2011-03-19. [przëstãp 2026-07-16]. * [https://web.archive.org/web/20251012070141/https://www.brusy.pl/?a=22&lg=pl&id=13874&szukaj=dzie%F1%20jedno%B6ci Dzień Jedności Kaszubów 2012]. Brusy Miasto i Gmina, 2012-03-09. [przëstãp 2026-07-16]. == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} * https://mojestrone.com/zjazd-kaszbow/relacj/ * [https://www.facebook.com/dzien.jednoscikaszubow Dzéń Jednotë Kaszëbów] * {{YouTube|PPWFpZZ1Scw|XVIII Światowy Zjazd Kaszubów we Wdzydzach Kiszewskich|dł=14:42}} * 2025: ** https://web.archive.org/web/20250317232529/https://odkryjpomorze.pl/imprezy/dzien-jednosci-kaszubow * 2026: ** https://gmina.puck.pl/swietujemy-dzien-jednosci-kaszubow/ ** {{YouTube|EKWbwbZ7W9E|Dzień Jedności Kaszubów we Władysławowie 2026 {{!}} kaszuby24.pl}} ** https://web.archive.org/web/20260504160241/https://odkryjpomorze.pl/imprezy/dzien-jednosci-kaszubow *** [https://web.archive.org/web/20260504160340/https://pawelnowak.pl/nuty-na-dzien-jednosci-kaszubow-we-wladyslawowie/ Nuty na Dzień Jedności Kaszubów we Władysławowie] **** [https://web.archive.org/web/20260504160302/https://pawelnowak.pl/wp-content/uploads/2026/02/Kaszebsczi-Himn.pdf Kaszëbsczi Himn] **** [https://web.archive.org/web/20260504160303/https://pawelnowak.pl/wp-content/uploads/2026/02/Opis-materialow-nutowych.pdf Opis materiałów nutowych] **** [https://web.archive.org/web/20260504160303/https://pawelnowak.pl/wp-content/uploads/2026/02/Reboce-reboce.pdf Rëbôcë, rëbôcë] **** [https://web.archive.org/web/20260504160305/https://pawelnowak.pl/wp-content/uploads/2026/02/Tata-i-koza.pdf Tata i kòza] **** [https://web.archive.org/web/20260504160307/https://pawelnowak.pl/wp-content/uploads/2026/02/Zeglorz-Morze-reczy-Me-od-morza.pdf Żeglôrz – Mòrze rëczy – Më òd mòrza] ** https://mojestrone.com/artykul/dzn-jednot-kaszbow-n2250170 === Szëkba === {{Szëkba|Dzień Jedności Kaszubów}} {{Szëkba}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura]] [[Kategòrëjô:Kaszëbi]] [[Kategòrëjô:Swiãta]] sa8kp1mqcbpggdsi97c3102h8rfoobe Czerwònuszk 0 6153 219864 216808 2026-10-19T20:21:21Z Iketsi 3254 " " 219864 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Erithacus rubecula -RHS Garden Harlow Carr-8b-2c.jpg|mały|Czerwònuszk]] '''Czerwònuszk''' (''Erithacus rubecula'') — [[gatënk]] môłégò wanożnégò ptôcha z rodzëznë [[Muchòłówkòwaté|muchòłówkòwatëch]] (''Muscicapidae''), chòc wczasni zaliczóny do [[Drozdowaté|drozdowatëch]] (''Turididae''). Jedurny ptôch w rodzaju ''Erithacus.'' Nie je zagrożony. == Wëstãpòwanié == [[Òbrôzk:ErithacusRubeculaIUCN.svg|mały|Kôrta wëstãpòwaniô czerwònuszka. Jasnozelony – lãgòwi cząd, cemnozelony – całorocznô pòpùlacjô, mòdri – zëmòwiszcza, różewi – introdukòwóny i prôwdopòdobno wëmarłi.]] Czerwònuszk je do nalézeniô wnet w całi [[Eùropa|Eùropie]], zôpadnym parce [[Syberiô|Syberii]] i Azji Mniészi. Pòza tim są izolowóné lãgòwé pòpùlacje w [[Algeriô|Algerii]] czë na òstrowach wschódnégò [[Atlantik|Atlantikù]]. Ni ma gò na [[Islandiô|Islandii]], w nordowi [[Skandinawiô|Skandinawii]] i w niechtërnëch partach [[Ruskô|Rusczi]]. Zëmùje w pôłniowi i zôpadny Eùropie (pòlskô pòpùlacjô na Iberijsczim Półòstrowie), północny Africe, Azji Mniészi i na Blësczim Wschòdze.<ref>BirdLife International (2018). [https://www.iucnredlist.org/species/22709675/131953953 "Erithacus rubecula]". IUCN Red List of Threatened Species. 2018 e.T22709675A131953953. [[doi:10.2305/IUCN.UK.2018-2.RLTS.T22709675A131953953.en|doi:10.2305/IUCN.UK.2018-2.RLTS.T22709675A131953953.en.]] Retrieved 19 November 2021.</ref> W Pòlsce je to lëczny lãgòwi ptôch, rozkòscérzóny w całim kraju. Pòdle szacënków ''Monitoringu Pospolitych Ptaków Lęgowych'', w latach 2013-2018 pòpùlacjô pòlsczégò czerwònuszka rechòwała 2,20–2,98 milionów lãgòwëch pôr<ref>Chodkiewicz T., Chylarecki P., Sikora A., Wardecki Ł., Bobrek R., Neubauer G., Marchowski D., Dmoch A., Kuczyński L.. [https://otop.org.pl/wp-content/uploads/2020/03/Biuletyn20_2019.pdf Raport z wdrażania art. 12 Dyrektywy Ptasiej w Polsce w latach 2013–2018: stan, zmiany, zagrożenia.] „Biuletyn Monitoringu Przyrody”. 20, s. 1–80, 2019.</ref>. Dzél ptôchów zëmùje na lãgòwëch terenach. == Systematika == Czerwònuszk razã z wiele jinszima gatënkama òstôł fòrmalno òpisóny jakò ''Motacilla rubecula'' przez szwedzczégò przërodnika [[Karol Linneùsz|Karola Linneùsza]] w dzësąti edicji jegò przełomòwégò dlô biologii dokazu z 1758 – ''[[Systema Naturae]].''<ref>[[Karol Linneùsz]]: [https://www.biodiversitylibrary.org/item/10277#page/208/mode/1up ''Systema naturae per regna tria naturae, secundum classes, ordines, genera, species, cum characteribus, differentiis, synonymis, locis. Tomus I. Editio decima, reformata.''] Holmiae. (Laurentii Salvii), 1758, s. 188. ({{jãz.|la}}).</ref> Gatënkòwi epitet – ''rubecula'' wëwòdzy sã òd łacyńsczégò słowa ''ruber'' (czerwòny)<ref> ''D.P. Simpson: Cassell's Latin-English, English-Latin dictionary. Wyd. 5. London: Cassell, 1984, s. 883. <nowiki>ISBN 0-304-52257-0</nowiki>.''</ref>. Rodzôjowò pòzwa ''Erithacus'' òsta nadónô przez francëzczégò rodnika Georges'a Cuviera w 1800 i je ùżwiónô do dzyso<ref>G. Cuvier: Lecons d'Anatomie Comparée. Paryż: 1800, s. tabl. 2. (fr.)</ref>. Wëapartniô sã czile pòdgatënków czerwònuszka: * ''E. rubecula melophilus'' – Britijsczé Òstrowë. * ''E. rubecula rubecula'' – '''czerwònuszk''', '''pòspòliti czerwònuszk''' – kòntinentalnô Eùropa do Ùralu, zapôdnô Turcjô, òstrowë wschodnégò Atlantikù i téż północno-zôpôdné Marokò. * ''E. rubecula superbus'' – '''tenerifsczi''' '''czerwònuszk''' – Tenerifa (Kanarijsczé Òstrowë). * ''E. rubecula marionae'' – '''kanarijsczi''' '''czerwònuszk''' – Gran Canaria (Kanarijsczé Òstrowë). * ''E. rubecula witherbyi'' – północnô Algeriô i północnô Tunezjô. * ''E. rubecula valens'' – pôłniowi Krim. * ''E. rubecula caucasicus'' – wschodniô Turcjô i Kaùkaz. * ''E. rubecula hyrcanus'' – pôłniowò-wschòdny Azerbejdżan i północny Iran. * ''E. rubecula tataricus'' – górë Ùral i pôłniowô-zapôdnô Syberiô. == Znanczi gatënkù == [[Òbrôzk:Bold Robin (98857441).jpeg|mały|Charakteristicznô plama na piersë czerwònuszka.]] === Òpisënk wëzdrzatkù === Czerwònuszk je môłim ptôchã ò wëlecałi i wëprostowany, abò krãgłi i przësadzësti sylwetce. Jegò cało mierzi 12,5–14 cm, rozcygłosc lecëdłów wënosy 20-25 cm, a ògón mô 5-6 cm długòscy. Ptôch wôżi leno 14-21 gramów. Òbie pëłce są szlachòwno òpierzóné i są do se pòdobné rozmiarã. Czerwònuszczi mają charakteristiczné ùfarwienié – jakò dozdrzeniałé òsobniczi mają dërdzawą plamã, jakô rozcygô sã na piersë, gôrdzel i bòczi głowë, kòl ni je mòdro-szari "kòntur". Na plama z czasã widnieje i staje sã matowô. Brzëch ptôcha je biôłi, a jegò bòczi, ògón i slôdk są szaro-bruné. Lecëdła są òliwkòwò-zeloné. [[Òbrôzk:European Robin - Erithacus rubecula - Juvenile.jpg|mały|Czerwònuszk w juwenalnym ùfarwieniu.]] Młodé ptôchë w juwenalnym òpierzeniu są bruné z cemnyma plamama i jasniészim brzëchã. Dozdrzeniałé ùfa\wienié zaczinô pòjawiac sã pò kòl półtora miesąca zëcô (czerwińc – séwnik), a pò rokù òsygô finalną fòrmã.<ref>Rob Hume i inni red., ''Ptaki Europy: przewodnik do rozpoznawania'', Warszawa: Multico Oficyna Wydawnicza, 2023, s. 392, [[:pl:Specjalna:Książki/9788377636084|ISBN 978-83-7763-608-4.]]</ref> Dzãka dërdzawi plamie i jednorodny farwie lecëdłów czerwònusczi są dosc łôtwé do rozpòznaniô w nôtërnym strzodowiszczu. [[Òbrôzk:Erithacus rubecula whiterbyi Hartert, E, 1910 232 HdB Ouarsenis Algérie.jpg‎|mały|''Erithacus rubecula'']] == Lãgòwi cząd == Czerwònuszk płcową dozdrzeniałosc òsygô jak je rok stôri.<ref>Michał Radziszewski i inni red., Ilustrowana encyklopedia ptaków Polski: przewodnik ornitologa, Bełchatów : Warszawa: Fenix ; PZWL Wydawnictwo Lekarskie Sp. z o.o., 2022, s. 264</ref> Ptôchë te młodzą sã dwa razë w rokù. Pierwszi ląg przëpadô midzë łżekwiatã a majã, a drëdżi w czerwińcu. Jeżle jeden z lãgów nie przedërchô, czerwònuszczi mògą jesz rôz sã rozmłodzëc w lepińcu, abò nawetka w zélnikù. === Jaje === Samica niese 5-6<ref>Michał Radziszewski i inni red., Ilustrowana encyklopedia ptaków Polski: przewodnik ornitologa, Bełchatów : Warszawa: Fenix ; PZWL Wydawnictwo Lekarskie Sp. z o.o., 2022, s. 264, [[:pl:Specjalna:Książki/9788365808486|ISBN 978-83-65808-48-6.]]</ref> jajów ò różnym ùfarwieniu (nôczãscy są to biôłé jaja z dërdzawima abò zelonyma kropkama). W drëdżim lãgù je jich mni – òd 4 do 5 sztëk. Nié kòżdô samica przëstãpùje do drëdżégò lãgù. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Ptôchë]] [[Kategòrëjô:Mùchòłówczi]] av6qx8p2ifn1f2jzsx3pn18hvl8s41n Szopa 0 6183 219718 212827 2026-10-19T16:51:47Z Terrus38 14026 219718 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Szopa_3969.jpg|mały|]] '''Szopa''' – to je [[Kaszëbë|kaszëbskô]] [[wies]] w òbéńdze [[Kaszëbsczé Pòjezerzé|Kaszëbsczégò Pòjezerzô]], w [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]], w [[kartësczi kréz|kartësczim krézu]], w [[gmina Serakòjce|gminie Serakòjce]] w òbéńdze [[Kaszëbsczi Krôjmalënkòwi Park|Kaszëbsczégò Krôjmalënkòwégò Parkù]]. Wies je òbéńdze [[szołtëstwò|szôłtëstwa]] [[Bąckô Hëta]]. Tu w szkòle dzece i młodzëzna ùczą sã [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczégò jãzëka]]. == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Szopa, school.jpg|Szkòła Òbrôzk:Szopa, krzyż przydrożny 8374.jpg| </gallery> == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://malaszkola.eu/szkola/nauczyciele/ Szkòła] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gmina Serakòjce]] [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] nm4gkgllm8l3fpk52xmjhodixcssu7w Halina Wréza 0 6217 219588 200862 2026-10-19T12:57:25Z Terrus38 14026 219588 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} '''Halina (Léna) Wréza''' (ùr. [[30 lëstopadnika]] [[1949]] rokù w Lesnie, [[Gmina Szëmôłd|gmina Szëmôłd]]) – je [[Kaszëbi|kaszëbską]] pisôrką. Znóné są ji tekstë: ''Ùja Aùgùst'' (2004) i ''Wdôr'' (1996). == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20120409231525/http://tyras.sweb.cz/doct/uija%20auiguist.htm Ùja Aùgùst (pò czeskù)] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} {{DEFAULTSORT:Wréza, Halina}} [[Kategòrëjô:Kaszëbsczi pisarze]] [[Kategòrëjô:Kaszëbi]] t2uoxb3kertlu1w3m9hcjndl4dugni2 Tłuczewò 0 6316 219577 216191 2026-10-19T12:54:28Z Terrus38 14026 219577 wikitext text/x-wiki {{Wies infobox |Wies=Tłuczewò |rodzôcz_wsë= |céch_wsë= |ôrt_gminë= |fana_wsë= |kôrta_wsë= |wòjewództwò=pòmòrsczé |kréz=wejrowsczi |gmina=Lëniô |szôłtëstwò=Tłuczewò |miejskô= |wiechrzëzna= |gradëN=54 |minutëN=27 |sekùndëN=46 |gradëE=17 |minutëE=58 |sekùndëE=23 |wiżô= |rok=2006 |lëdztwò=220 |gãscëzna= |nr_czér=58 |pòcztowi_kòd=84-223 |reg_tôfla=GWE |SIMC= |szôłtës=Frãcëszk Pipka |www= |òdjimk= |galerëjô_commons= }} '''Tłuczewò''' ({{jãz.|pl}} ''Tłuczewo'') – [[wies]] leżącô kòle dôwny przëszlôdżi bez [[rzéka Łeba|Łebã]], òd [[Strzépcz]]a w starnã [[Lëniô|Lënie]] ë [[Lãbôrg|Lãbòrga]]. Pierwòszno wies zwa sã '''''Kluczimòst''''' a pózni '''''Kluczewò'''''. Lëdowô etimòlogiô dzysészą pòzwã dolmaczi trzôskã, jaczi robią kamienie pòrëszoné bez Łebã w wąsczim tu kòrëce. == Historiô == Pierszé wiadło ò '''Tłuczewie''' pòchôdô z 1314 rokù. Wies z młinã słëcha do chmieleńsczi kasztelanie a pózni do [[starostwò Mirochòwsczi|starostwa w Mirochòwie]]. Môlowi młin słëchôł [[Òlëwa|òlëwsczim cystersom]]. W 1701 rokù w Tłuczewie mieszkało 48 sztëk lëdzy, a òkróm młina i piłë fùnksnérowa tu téż karczma. W midzëwòjnowim cządze Tłuczewò bëło sedzbą gminë słëchający do wójtostwa w [[Gmina Lëniô|Lëni]] i starostwa w [[Kartuzë|Kartuzach]]. Na zôpôd òd wsë bëła państwòwô greńca. Pò wòjnie w Tłuczewie zamieszkôł kaszëbsczi pisôrz '''[[Aleksander Labùda]]''', przede wszëtczim znóny jakno autor felietónów ''Gùczów Mack Gôdô.'' == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Łeba.tł.3.JPG|Łeba w Tłuczewie Òbrôzk:Łeba.tł.1.JPG| Òbrôzk:Łeba.tł.2.JPG| </gallery> == Czekawinczi == Wôrt òbaczëc ''młin nad Łebą'' z zôczątkù 20. stalatégò, w dzélu zaòstónym òriginalnym wëpòsażenim, a téż dôwną ''pòwszechną szkòłã'', w jaczi ùcził i mieszkôł [[Aleksander Labùda]]. ---- W '''Tłuczewie''' stoji szlachòta '''[[Pólnica|Pólnicë]]''' – Dëcha ze szlachù "[[Pòczuj Kaszëbsczégò Dëcha]]" w gminie Lëniô. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_XII/346 Tłuczewo w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] {{Gmina Lëniô}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé wsë]] [[Kategòrëjô:Gmina Lëniô]] ng0hc4x9eqmn8l934xgwnambj8hc0oz Zakrzewò 0 6319 219578 205324 2026-10-19T12:54:38Z Terrus38 14026 219578 wikitext text/x-wiki {{Wies infobox | Wies=Zakrzewò | rodzôcz_wsë= | céch_wsë= | ôrt_gminë= | fana_wsë= | kôrta_wsë= | wòjewództwò=pòmòrsczé | kréz=wejrowsczi | gmina=Lëniô | szôłtëstwò=Zakrzewò | miejskô= | wiechrzëzna= | gradëN=54 | minutëN=27 | sekùndëN=59 | gradëE=17 | minutëE=51 | sekùndëE=39 | wiżô= | rok= | lëdztwò=310 | gãscëzna= | nr_czér=58 | pòcztowi_kòd=84-223 | reg_tôfla=GWE | SIMC= | szôłtës=Kadzmiérz Kréfta | www= | òdjimk= | galerëjô_commons= |}} '''Zakrzewò''' ({{jãz.|pl}} ''Zakrzewo'') – [[wies]] szôłtëskô na nôrdowò-zôpadnym zberkù [[gmina Lëniô|gminë Lëniô]]. Pòzwa wsë pòchôdô òd ji pòłożeniégò — ''za krzama'' òd [[Lëniô|Lëni]] w starnã [[Lãbórg|Lãbòrga]]. == Historiô == Zakrzewò bëło ricersczim dobrã ë gniôzdã familie Zakrzewsczich. Môlowi majątk w czasach 1. Pòlsczi Repùbliczi òstôł pòsztëkòwóny. Pò 1. rozbiorze pòlsczégò państwa nastąpiło sparłãczenié gruńtów majątkù i na kùńc 19. stalatégò miôł òn 559 ha wiéchrzëznë. Pò 1920 rokù Zakrzewò stało sã pòlską greńcową wsą. == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:zakrz.las.JPG|Las midzë Zakrzewã a [[Niepòczołejce|Niepòczołejcama]] Òbrôzk:Historical fire engine in Zakrzewo, Poland.jpg|Zabëtkòwi starżacczi wóz </gallery> == Czekawinczi == W Zakrzewie wôrt òbôczëc historiczną ''starżacką remizã'', kòle jaczi stoji zabëtkòwi '''starżacczi wóz''' z zôczątkù 20. stalatégò. ---- W Zakrzewie stoji szlachòta '''[[Jigrzan|Jigrzana]]''' - Dëcha ze szlachù "[[Pòczuj Kaszëbsczégò Dëcha|Pòczuj Kaszëbsczégò Dëcha]]" w gminie Lëniô. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_XIV/320 Zakrzewo 3.) w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] {{Gmina Lëniô}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé wsë]] [[Kategòrëjô:Gmina Lëniô]] 5quvsft3danpv449bimea10mkr68el3 Szemôłd 0 6405 219583 219418 2026-10-19T12:56:20Z Terrus38 14026 Usunięto przekierowanie do [[Szëmôłd]] 219583 wikitext text/x-wiki {{ADR|pisënk}} 4f2zqce1d18i5a6fp5gvl9vttadg2j5 Wilna 0 6442 219684 219481 2026-10-19T16:39:01Z Terrus38 14026 Usunięto przekierowanie do [[Wilno]] 219684 wikitext text/x-wiki {{ADR|pisënk}} 4f2zqce1d18i5a6fp5gvl9vttadg2j5 Kaszëbsko-Pòmòrsczé Muzeum 0 6450 219532 219376 2026-10-19T12:11:49Z Iketsi 3254 {{ADR|[[Kaszëbsko-Pòmòrsczé Mùzeùm (1913–1914)]]}} 219532 wikitext text/x-wiki {{ADR|[[Kaszëbsko-Pòmòrsczé Mùzeùm (1913–1914)]]}} k7j4up5rl3pr5q3fjqlefm9cdosir9o Kòleczkòwò 0 6454 219589 200640 2026-10-19T12:57:34Z Terrus38 14026 219589 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:POL.Koleczkowo.Pomnik2.jpg|mały|Pòlskòjãzëkòwi pomnik w Kòleczkòwie]] '''Kòleczkòwò''' – [[Kaszëbë|kaszëbskô]] [[wies]] w [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]], w [[wejrowsczi kréz|wejrowsczim krézu]], w [[gmina Szëmôłd|gminie Szëmôłd]]. Òficjalnô kaszëbskô pòzwa wsë w pòstacje „Kòleczkòwò” òsta wprowadzónô 30 łżëkwiata 2010<ref>[https://web.archive.org/web/20160427004859/http://mniejszosci.narodowe.mac.gov.pl/download/86/19883/ListagminwpisanychdoRejestrugmin-stanna5IV16.pdf ''Lista gmin wpisanych do Rejestru gmin, na których obszarze używane są nazwy w języku mniejszości'']</ref>. == Òbaczë téż == * [[Krëjamnô Wòjskòwô Òrganizacëjô "Pòmòrsczi Grif"]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_IV/261 Koleczkowo w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gmina Szëmôłd]] [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] hw3oqo8md80u2skwg8kst69v4pio7bd Veronica Scopelliti 0 6476 219844 219145 2026-10-19T19:09:17Z Iketsi 3254 To òstało przeniosłé z kategòrie [[Kategòriô:Przeczerowania|Przeczerowania]] do kategòrie [[Kategòriô:Przeczerowania do ùrëchtowaniô|Przeczerowania do ùrëchtowaniô]] za pòmòcą gadżetu [[c:Help:Gadget-Cat-a-lot/csb|Cat-a-lot]] 219844 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Noemi]] [[Kategòrëjô:Przeczerowania do ùrëchtowaniô]] 4wf4vir95tp8waw74de9iucl3nqdn7l Mölnlycke 0 6485 220066 203448 2026-10-20T09:46:09Z Terrus38 14026 220066 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Molnlycke downtown.jpg|mały|]] [[Òbrôzk:Wendelsbergs Folkhögskola-maj 2009.jpg|mały|Ùniwersytet Wendelsberg]] '''Mölnlycke''' je gardã w [[Szwédzkô|Szwédzce]]. * wiéchrzëzna: 7.97 km² * lëdztwò: 14 439 mieszkańców ([[2003]]) == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://www.harryda.se/ Gmina Härryda] * [http://www.wendelsberg.se/ Lëdowi Ùniwersytet ''Wendelsberg''] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Szwédzkô]] kwq6w0yaifhxhctujzvy57ma22xdref Karlskrona 0 6501 220065 203627 2026-10-20T09:46:06Z Terrus38 14026 220065 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Vy Karlskrona.JPG|mały|Karlskrona]] '''Karlskrona''' je [[Szwédzkô|szwédzczim]] gardã. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Szwédzkô]] fsb8lw95gj3qb2u5sck76u8hx1rcyga Mölndal 0 6525 220064 203447 2026-10-20T09:46:03Z Terrus38 14026 220064 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Mölndals Kvarnby, den 11 sept 2006, bild 4.JPG|mały|]] '''Mölndal''' – je gardã w [[Szwédzkô|Szwédzce]]. * wiéchrzëzna: 34,52 km² * lëdztwò: 38 608 mieszkańców ([[2009]]) == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://www.molndal.se/ Domôcô starna Gardu] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Szwédzkô]] ofoeko3exyv447ret6nqqugh5h7bsaz Kungälv 0 6526 220050 203445 2026-10-20T09:41:27Z Terrus38 14026 220050 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Kungälv, sedd från Fars hatt, den 4 juli 2006.JPG|mały]] '''Kungälv''' je gardã we [[Szwédzkô|Szwédzce]]. * wiéchrzëzna: 10.96 km² * lëdztwò: 21 139 mieszkańców ([[2005]]) == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://www.kungalv.se Gmina Kungälv] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Szwédzkô]] a1dvlu40nvgrjp415udqi3jdpuun8d6 Gmina Łãczëce 0 6586 219579 207928 2026-10-19T12:54:47Z Terrus38 14026 219579 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:POL_gmina_Łęczyce_COA.png|mały|Herb gminë]] '''Gmina Łãczëce''' – wieskô gmina w [[Wejrowsczi kréz|wejrowsczim krézu]], w [[Pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]]. Òna je w nordowim dzélu pomòrsczégò wòjewództwa, midzë Wejrowem a [[Lãbórg|Lãbòrgã]]. To je nôwikszô gmina w wejrowsczim pòwiace. Na westrzódkù gminë je wies Łãczëce, chtërna je stolëcą gminë. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Wejrowsczi kréz}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gmina Łãczëce| ]] [[Kategòrëjô:Wejrowsczi kréz]] 86052ld7fqe1q3r9sexc757htf3aacj Tósz 0 6591 219948 207880 2026-10-20T00:39:43Z Iketsi 3254 YouTube dł 219948 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Collage of Nine Dogs.jpg|mały|Różnorodnosc psów. Na òdimkù labrador, golden retriver, cockerpoo, dłëgłowłosy york, bokser, milu, beagle, basset hound, nowòfùnland.]] '''Tósz, domôcy pies'''; ({{jãz.|la}} ''Canis familiaris''<ref>C.J. Burgin, D.E. Wilson, R.A. Mittermeier, A.B. Rylands, T.E. Lacher & W. Sechrest (red. red.): Illustrated Checklist of the Mammals of the World. Cz. 2: Eulipotyphla to Carnivora. Barcelona: Lynx Edicions, 2020, s. 434. <nowiki>ISBN 978-84-16728-35-0</nowiki>. ({{jãz.|en}}).</ref> lub ''Canis lupus familiaris''<ref>[https://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=726821 Canis familiaris], [w:] Integrated Taxonomic Information System ({{jãz.|en}})</ref> – ùdomòwióny gatënk rabùsznégò suska z rodzëznë [[Psowaté|psowatëch]] (Canidae), traktowóny przez niechtërné systematiczné mòdele jakò pòdgatënk [[Szari wilk|wilka]]<ref>Wilson Don E. & Reeder DeeAnn M. (red.) ''Canis lupus familiaris'' w: ''Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3.)'' [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. ({{jãz.|en}}) [dostęp 2016-12-04]</ref>, òpisëwóny pòd synonymicznëmi pòzwami'', abò Canis lupus familiaris'' lub ''Canis familiaris.'' Òd czasu jegò kòntaktu z człowiekã pòwstało wiele ras, mòcno różniącëch sã òd se mòrfòlogią i ùżitkòwëmi znankami. Przez [[ISSG]] (Invasive Species Specialist Group) ùznawóny za [[inwazyjny gatënk]]. == Ùżëtkòwòsc == [[Òbrôzk:Stary pies.jpg|mały|Òwczôrk miemiecczi]]Psë w zależnoscy òd roli jaką pëłnią dlô człowieka są dzélóné na różné zortë: * tósz òbronny: òwczôrk miemiecczi, rottweiler, doberman; * tósz jachtarsczi: pointerë, wyżłë, ògarë, chartë; * tósz pasterszczi: border collie, welsh corgi, òwczôrk australijsczi, kelpie; * tósz òpiekùn; * tósz retôrz; * tósz szandarzën: òwczôrk miemiecczi, sznaucer. == Òbaczë téż == * [[Psy klészcz]] * [[Jôpscownik]] * [[Klatôk]] * [[Ratler]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} * {{YouTube|LRF1BYYu-wM|Mój tusk — RodnyVoice|dł=1:50}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Psë| ]] lusfhvzant0hcnembkukhdsj6whza23 219950 219948 2026-10-20T00:40:15Z Iketsi 3254 ''' 219950 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Collage of Nine Dogs.jpg|mały|Różnorodnosc psów. Na òdimkù labrador, golden retriver, cockerpoo, dłëgłowłosy york, bokser, milu, beagle, basset hound, nowòfùnland.]] '''Tósz''', '''domôcy pies'''; ({{jãz.|la}} ''Canis familiaris''<ref>C.J. Burgin, D.E. Wilson, R.A. Mittermeier, A.B. Rylands, T.E. Lacher & W. Sechrest (red. red.): Illustrated Checklist of the Mammals of the World. Cz. 2: Eulipotyphla to Carnivora. Barcelona: Lynx Edicions, 2020, s. 434. <nowiki>ISBN 978-84-16728-35-0</nowiki>. ({{jãz.|en}}).</ref> lub ''Canis lupus familiaris''<ref>[https://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=726821 Canis familiaris], [w:] Integrated Taxonomic Information System ({{jãz.|en}})</ref> – ùdomòwióny gatënk rabùsznégò suska z rodzëznë [[Psowaté|psowatëch]] (Canidae), traktowóny przez niechtërné systematiczné mòdele jakò pòdgatënk [[Szari wilk|wilka]]<ref>Wilson Don E. & Reeder DeeAnn M. (red.) ''Canis lupus familiaris'' w: ''Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3.)'' [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. ({{jãz.|en}}) [dostęp 2016-12-04]</ref>, òpisëwóny pòd synonymicznëmi pòzwami'', abò Canis lupus familiaris'' lub ''Canis familiaris.'' Òd czasu jegò kòntaktu z człowiekã pòwstało wiele ras, mòcno różniącëch sã òd se mòrfòlogią i ùżitkòwëmi znankami. Przez [[ISSG]] (Invasive Species Specialist Group) ùznawóny za [[inwazyjny gatënk]]. == Ùżëtkòwòsc == [[Òbrôzk:Stary pies.jpg|mały|Òwczôrk miemiecczi]]Psë w zależnoscy òd roli jaką pëłnią dlô człowieka są dzélóné na różné zortë: * tósz òbronny: òwczôrk miemiecczi, rottweiler, doberman; * tósz jachtarsczi: pointerë, wyżłë, ògarë, chartë; * tósz pasterszczi: border collie, welsh corgi, òwczôrk australijsczi, kelpie; * tósz òpiekùn; * tósz retôrz; * tósz szandarzën: òwczôrk miemiecczi, sznaucer. == Òbaczë téż == * [[Psy klészcz]] * [[Jôpscownik]] * [[Klatôk]] * [[Ratler]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} * {{YouTube|LRF1BYYu-wM|Mój tusk — RodnyVoice|dł=1:50}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Psë| ]] 6yhjppai939cuhzr8mu1fupzsjz6u59 Bòbòlice 0 6655 219688 219467 2026-10-19T16:40:34Z Terrus38 14026 Usunięto przekierowanie do [[Bobolice]] 219688 wikitext text/x-wiki {{ADR|pisënk}} 4f2zqce1d18i5a6fp5gvl9vttadg2j5 Grifëno 0 6673 219636 219496 2026-10-19T16:12:48Z Terrus38 14026 Usunięto przekierowanie do [[Gryfino]] 219636 wikitext text/x-wiki {{ADR|pisënk}} 4f2zqce1d18i5a6fp5gvl9vttadg2j5 Łobez 0 6680 219934 215121 2026-10-20T00:37:09Z Iketsi 3254 YouTube dł 219934 wikitext text/x-wiki {{Gard-infobox |Gard=Łobez |rodzôcz=Łobza |adjektiw_mask=łobesczi |adjektiw_fem=łobeskô |céch=POL Łobez COA.svg|120px |fana=POL Łobez flag (do 2017).svg|120px |karta=Łobez-Polska.png|250px |wòjewództwò=zôpadnopòmòrsczé |kréz=łobesczi |grodzki= |rodzaj_gminy=miejsko-wiejska |gmina= |miejska= |bùrméster=Piotr Ćwikła |adres_um=Niepodległości 13 |kod_poczt_um=73-150 |tel_um= |fax_um= |mail_um= |wiéchrzëzna=12,8 |stopniN=53 |minutN=38 |stopniE=15 |minutE=37 |wysokość=56-94 |rok=2019 |lëdztwò=10 066<ref>[http://www.polskawliczbach.pl/Lobez Polska w liczbach w oparciu o dane GUS. 2019]</ref> gęstość=798/km² |aglomeracja= |czerënkòwi numer=(+48) 91 |pòcztowi kòd=73-150 |registracëjné tôfle=ZLO |TERYT= |SIMC= |www=http://www.lobez.pl |gwôsné miono=Łobez }} '''Łobéz''' ({{IPA|ˈwɔbɛs}}, {{Audio|Pl-Łobez.ogg}}) (we zdrojach: ''Lobis'' 1271, ''Lobese'' 1280, ''Lobse'' 1285, ''Labes''; pòl. ''Łobez'', {{jãz.|de}} ''Labes'') – krézewi gard w [[Zôpadnopòmòrsczé wòjewództwò|Zôpadnopòmòrsczim wòjewództwie]] nad [[Réga (rzéka)|Regą]]. Lëdztwò gardu: 10.066 ([[2019]]) Wiéchrzëzna gardu: 12,8 km<sup>2</sup> == Lëdztwò == <timeline> ImageSize = width:460 height:320 PlotArea = left:50 right:20 top:25 bottom:30 TimeAxis = orientation:vertical AlignBars = late Colors = id:linegrey2 value:gray(0.9) id:linegrey value:gray(0.7) id:cobar value:rgb(0.2,0.7,0.8) id:cobar2 value:rgb(0.6,0.9,0.6) DateFormat = yyyy Period = from:0 till:11000 ScaleMajor = unit:year increment:11000 start:0 gridcolor:linegrey ScaleMinor = unit:year increment:500 start:0 gridcolor:linegrey2 PlotData = color:cobar width:20 align:center bar:1680 from:0 till:800 bar:1740 from:0 till:1191 bar:1749 from:0 till:1339 bar:1831 from:0 till:2443 bar:1861 from:0 till:4756 bar:1895 from:0 till:5187 bar:1925 from:0 till:5994 bar:1933 from:0 till:6947 bar:1939 from:0 till:7310 bar:1945 from:0 till:1710 bar:1946 from:0 till:4144 bar:1957 from:0 till:6026 bar:1970 from:0 till:7355 bar:1990 from:0 till:10953 PlotData= textcolor:black fontsize:S bar:1680 at: 800 text: 0,8 shift:(0) bar:1740 at: 1191 text: 1,2 shift:(0) bar:1749 at: 1339 text: 1,3 shift:(0) bar:1831 at: 2443 text: 2,4 shift:(0) bar:1861 at: 4756 text: 4,8 shift:(0) bar:1895 at: 5187 text: 5,2 shift:(0) bar:1925 at: 5994 text: 6 shift:(0) bar:1933 at: 6947 text: 7 shift:(0) bar:1939 at: 7310 text: 7,3 shift:(0) bar:1945 at: 1710 text: 1,7 shift:(0) bar:1946 at: 4144 text: 4,1 shift:(0) bar:1957 at: 6026 text: 6 shift:(0) bar:1970 at: 7355 text: 7,4 shift:(0) bar:1990 at: 10953 text:11 shift:(0) </timeline> == Spisënk bùrméstrów gardu == {| class="wikitable" | 1632 – Carsten Beleke || || 1809 – Johann Georg Falck |- | 1670 – Bernd Bublich || || 1823–1840 – Johann Friedrich Rosenow |- | 1700 – Paul Belecke || || 1842–1844 – Adolf Ludwig Ritter (privremeno) |- | 1702 – Theele || || 1844–1845 – Albert Wilhelm Rizky |- | 1723 – F. C. Hackebeck || ||1846–1852 – Heinich Ludwig Gotthilf Hasenjäger |- | 1734 – F. W. Weinholz || || prije 1859. Hasenjaeger |- | 1736 – Schulze || || 1852–1864 – Carl Albert Alexander Schüz |- | 1732 – Hackenberken || || 1921 – Willi Kieckbusch |- | 1745 – M. C. Frize || || 1945 – Hackelberg, Teofil Fiutowski, Stefan Nowak, Feliks Mielczarek |- | 1746 – Johann Friedrich Thym || || 1946 – Władysław Śmiełowski |- | 1752 – Johann Gottsried Severin || || 1948 – Tadeusz Klimski |- | 1753? – J. F. von Flige || || 1949 – Ignacy Łepkowski |- | 1757 – Johann Friedrich Thym || || 1972-1990 – Zbigniew Con |- | 1757 – Heller || || 1990–94 – Marek Romejko |- | 1767 – Gottlieb Timm || || 1994–1998 – Jan Szafran |- |1775 – Johann Gottfried Severin|| || 1998–2002 – Halina Szymańska |- |1790 – Jahncke|| || 2002–2006 – Marek Romejko |- |1805 – Heinrich (?) Falck|| || 2006–2014 – Ryszard Sola |- |1806 – Zuther (drugi dan 1712)|| ||2014 – Piotr Ćwikła |- |1806 – Nemitz|| || |} == Stôrodôwnotë ë turistné atrakcëje == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Lobez kosciol kz.jpg| Òbrôzk:Kamienica w Łobzie (obok dworca PKP).jpg| Òbrôzk:Zabytkowa Poczta w Łobzie.JPG| Òbrôzk:Zabytkowy dom w Łobzie.jpg| Òbrôzk:Świętoborzec - dworek.jpg| Òbrôzk:Łobez z lotu ptaka.JPG| </gallery> == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} * [http://www.lobez.pl Łobez] * [http://www.bip.lobez.pl/ BIP Łobez] * {{YouTube|v=mPWlmToO5FY|tit=Łobez 2011/2012 timelapse|dł=2:11}} == Przëpisë == {{Przëpisë}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé gardë]] [[Kategòrëjô:Zôpadnopòmòrsczé gardë]] [[Kategòrëjô:Gardë w zôpadnopòmòrsczim wòjewództwie]] 4rudmgshyhxcfq55kax84l4fk8w74w3 219988 219934 2026-10-20T04:25:13Z Iketsi 3254 YouTube 219988 wikitext text/x-wiki {{Gard-infobox |Gard=Łobez |rodzôcz=Łobza |adjektiw_mask=łobesczi |adjektiw_fem=łobeskô |céch=POL Łobez COA.svg|120px |fana=POL Łobez flag (do 2017).svg|120px |karta=Łobez-Polska.png|250px |wòjewództwò=zôpadnopòmòrsczé |kréz=łobesczi |grodzki= |rodzaj_gminy=miejsko-wiejska |gmina= |miejska= |bùrméster=Piotr Ćwikła |adres_um=Niepodległości 13 |kod_poczt_um=73-150 |tel_um= |fax_um= |mail_um= |wiéchrzëzna=12,8 |stopniN=53 |minutN=38 |stopniE=15 |minutE=37 |wysokość=56-94 |rok=2019 |lëdztwò=10 066<ref>[http://www.polskawliczbach.pl/Lobez Polska w liczbach w oparciu o dane GUS. 2019]</ref> gęstość=798/km² |aglomeracja= |czerënkòwi numer=(+48) 91 |pòcztowi kòd=73-150 |registracëjné tôfle=ZLO |TERYT= |SIMC= |www=http://www.lobez.pl |gwôsné miono=Łobez }} '''Łobéz''' ({{IPA|ˈwɔbɛs}}, {{Audio|Pl-Łobez.ogg}}) (we zdrojach: ''Lobis'' 1271, ''Lobese'' 1280, ''Lobse'' 1285, ''Labes''; pòl. ''Łobez'', {{jãz.|de}} ''Labes'') – krézewi gard w [[Zôpadnopòmòrsczé wòjewództwò|Zôpadnopòmòrsczim wòjewództwie]] nad [[Réga (rzéka)|Regą]]. Lëdztwò gardu: 10.066 ([[2019]]) Wiéchrzëzna gardu: 12,8 km<sup>2</sup> == Lëdztwò == <timeline> ImageSize = width:460 height:320 PlotArea = left:50 right:20 top:25 bottom:30 TimeAxis = orientation:vertical AlignBars = late Colors = id:linegrey2 value:gray(0.9) id:linegrey value:gray(0.7) id:cobar value:rgb(0.2,0.7,0.8) id:cobar2 value:rgb(0.6,0.9,0.6) DateFormat = yyyy Period = from:0 till:11000 ScaleMajor = unit:year increment:11000 start:0 gridcolor:linegrey ScaleMinor = unit:year increment:500 start:0 gridcolor:linegrey2 PlotData = color:cobar width:20 align:center bar:1680 from:0 till:800 bar:1740 from:0 till:1191 bar:1749 from:0 till:1339 bar:1831 from:0 till:2443 bar:1861 from:0 till:4756 bar:1895 from:0 till:5187 bar:1925 from:0 till:5994 bar:1933 from:0 till:6947 bar:1939 from:0 till:7310 bar:1945 from:0 till:1710 bar:1946 from:0 till:4144 bar:1957 from:0 till:6026 bar:1970 from:0 till:7355 bar:1990 from:0 till:10953 PlotData= textcolor:black fontsize:S bar:1680 at: 800 text: 0,8 shift:(0) bar:1740 at: 1191 text: 1,2 shift:(0) bar:1749 at: 1339 text: 1,3 shift:(0) bar:1831 at: 2443 text: 2,4 shift:(0) bar:1861 at: 4756 text: 4,8 shift:(0) bar:1895 at: 5187 text: 5,2 shift:(0) bar:1925 at: 5994 text: 6 shift:(0) bar:1933 at: 6947 text: 7 shift:(0) bar:1939 at: 7310 text: 7,3 shift:(0) bar:1945 at: 1710 text: 1,7 shift:(0) bar:1946 at: 4144 text: 4,1 shift:(0) bar:1957 at: 6026 text: 6 shift:(0) bar:1970 at: 7355 text: 7,4 shift:(0) bar:1990 at: 10953 text:11 shift:(0) </timeline> == Spisënk bùrméstrów gardu == {| class="wikitable" | 1632 – Carsten Beleke || || 1809 – Johann Georg Falck |- | 1670 – Bernd Bublich || || 1823–1840 – Johann Friedrich Rosenow |- | 1700 – Paul Belecke || || 1842–1844 – Adolf Ludwig Ritter (privremeno) |- | 1702 – Theele || || 1844–1845 – Albert Wilhelm Rizky |- | 1723 – F. C. Hackebeck || ||1846–1852 – Heinich Ludwig Gotthilf Hasenjäger |- | 1734 – F. W. Weinholz || || prije 1859. Hasenjaeger |- | 1736 – Schulze || || 1852–1864 – Carl Albert Alexander Schüz |- | 1732 – Hackenberken || || 1921 – Willi Kieckbusch |- | 1745 – M. C. Frize || || 1945 – Hackelberg, Teofil Fiutowski, Stefan Nowak, Feliks Mielczarek |- | 1746 – Johann Friedrich Thym || || 1946 – Władysław Śmiełowski |- | 1752 – Johann Gottsried Severin || || 1948 – Tadeusz Klimski |- | 1753? – J. F. von Flige || || 1949 – Ignacy Łepkowski |- | 1757 – Johann Friedrich Thym || || 1972-1990 – Zbigniew Con |- | 1757 – Heller || || 1990–94 – Marek Romejko |- | 1767 – Gottlieb Timm || || 1994–1998 – Jan Szafran |- |1775 – Johann Gottfried Severin|| || 1998–2002 – Halina Szymańska |- |1790 – Jahncke|| || 2002–2006 – Marek Romejko |- |1805 – Heinrich (?) Falck|| || 2006–2014 – Ryszard Sola |- |1806 – Zuther (drugi dan 1712)|| ||2014 – Piotr Ćwikła |- |1806 – Nemitz|| || |} == Stôrodôwnotë ë turistné atrakcëje == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Lobez kosciol kz.jpg| Òbrôzk:Kamienica w Łobzie (obok dworca PKP).jpg| Òbrôzk:Zabytkowa Poczta w Łobzie.JPG| Òbrôzk:Zabytkowy dom w Łobzie.jpg| Òbrôzk:Świętoborzec - dworek.jpg| Òbrôzk:Łobez z lotu ptaka.JPG| </gallery> == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} * [http://www.lobez.pl Łobez] * [http://www.bip.lobez.pl/ BIP Łobez] * {{YouTube|v=mPWlmToO5FY|tit=Łobez 2011/2012 timelapse|k=@brykpl|d=2012-02-12|dł=2:11}} == Przëpisë == {{Przëpisë}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé gardë]] [[Kategòrëjô:Zôpadnopòmòrsczé gardë]] [[Kategòrëjô:Gardë w zôpadnopòmòrsczim wòjewództwie]] 3tra5wz7s1ty83h3s7wtx6wc4lmzr1r Szénflét 0 6701 219692 219512 2026-10-19T16:42:07Z Terrus38 14026 Usunięto przekierowanie do [[Trzcińsko-Zdrój]] 219692 wikitext text/x-wiki {{ADR|zéwiszcze ex nihilo}} l1zao0r2ve8dtuesmk4uscav8giqati Tëchòwò 0 6717 219953 214741 2026-10-20T00:58:55Z Iketsi 3254 (pòl. →({{jãz.|pl}} ; miem. →{{jãz.|de}} ; – to je → – 219953 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:POL gmina Tychowo COA.svg|mały|Tëchòwsczi herb]] '''Tëchòwò''' ({{jãz.|pl}} ''Tychowo'', {{jãz.|de}} ''Groß Tychow'') – gard we [[biôłogardzczi kréz|biôłogardzczim krézu]] w [[Zôpadnopòmòrsczé wòjewództwò|Zôpadnopòmòrsczim wòjewództwie]]. * Lëdztwò gardu: 2.487 ([[2010]]) * Wiéchrzëzna gardu: 4,10 km<sup>2</sup> == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé gardë]] [[Kategòrëjô:Zôpadnopòmòrsczé gardë]] [[Kategòrëjô:Gardë w zôpadnopòmòrsczim wòjewództwie]] q35smswnk9b4ve4b4g1dci289yc0xjc Rëbôk 0 6738 219946 215994 2026-10-20T00:39:38Z Iketsi 3254 YouTube dł; np. → {{skr.|np.}} 219946 wikitext text/x-wiki {{Do werifikacje}} [[Òbrôzk:Bundesarchiv B 145 Bild-P017316, Ostpreußen, Tolkemit, Fischer beim Netzeflicken.jpg|mały|]] '''Rëbôk''' – chłop, chtëren łowi [[rëbë]], [[brzôd mòrza]] i z tegò żëje. Mòże to robic sóm abò {{skr.|np.}} w [[Maszoperëjô|maszoperëji]]. Równak colemało rëbôce robią to w karnie na kùtrach abò na wiôldżich òkrãtach. Żebë łowic na jezorach i rzékach rëbôcë wëkòrzôstiwają môłi '''czôłna''', na mòrzach '''kùtrë''', a do dalekòmòrsczich i òceanowich wialdżi '''òkrãtë'''. Do łowienié rëbów rëbôcë ùżiwajóm rozmajitich '''séców'''. == Rodzaje sécòw == do łowienié bańtków i òkùnków – céza; séc rãczny – wicôrk, [[kaszôrk]], czidôk, czidala, szlapiónka; włokòwô na wãgòrzë – wôta; zastawnô na wãgòrze – żak, brodùz; séc na łososë – pławnica; do łowienié slédzy i mùtków – manca, [[mrzeża]]; sec zastawnô – neta, drguba, gałatka, mrżéżka, kleszczówka, wątórz; na krabë, rëczi – krabón i rëcznik . == Warczi związóné z rëbaczënim == * mòrina * sziper * rëbôcë mòrsczé- maszopi * môłi rëbôcë- jezorné == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Net.gsfc.jpg|[[Kaszórk]] Òbrôzk:Charles Napier Hemy - The Fisherman 1888.jpg| Òbrôzk:Belgian Fishermen in the British Fishing Village of Brixham, Devon in 1944 TR1868.jpg| Òbrôzk:TraditionalFisherman1Ice.JPG| </gallery> == Òbaczë téż == * [[Maszop]] * [[Rëbë]] * [[Rëbaczenié]] * [[Rëbackô chëcz]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} * {{YouTube|OosPWpbIc8E|Dawid Zły – Gôdczi Mòrza KRÒ|dł=2:52}} * https://plgr.pl/UserFiles/rybolowstwo_na_kaszubach_final.pdf * https://www.ngo.lgrkaszuby.pl/downloads/Kaszubski-slownik-rybacki.pdf {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Warczi]] 7nnb8t5xejtbzdhu7ctkauk2l4pt6kw 219952 219946 2026-10-20T00:43:41Z Iketsi 3254 Òbrôzk 219952 wikitext text/x-wiki {{Do werifikacje}} [[Òbrôzk:Belgian Fishermen in the British Fishing Village of Brixham, Devon in 1944 TR1868 (cropped 4x3).jpg|mały|]] '''Rëbôk''' – chłop, chtëren łowi [[rëbë]], [[brzôd mòrza]] i z tegò żëje. Mòże to robic sóm abò {{skr.|np.}} w [[Maszoperëjô|maszoperëji]]. Równak colemało rëbôce robią to w karnie na kùtrach abò na wiôldżich òkrãtach. Żebë łowic na jezorach i rzékach rëbôcë wëkòrzôstiwają môłi '''czôłna''', na mòrzach '''kùtrë''', a do dalekòmòrsczich i òceanowich wialdżi '''òkrãtë'''. Do łowienié rëbów rëbôcë ùżiwajóm rozmajitich '''séców'''. == Rodzaje sécòw == do łowienié bańtków i òkùnków – céza; séc rãczny – wicôrk, [[kaszôrk]], czidôk, czidala, szlapiónka; włokòwô na wãgòrzë – wôta; zastawnô na wãgòrze – żak, brodùz; séc na łososë – pławnica; do łowienié slédzy i mùtków – manca, [[mrzeża]]; sec zastawnô – neta, drguba, gałatka, mrżéżka, kleszczówka, wątórz; na krabë, rëczi – krabón i rëcznik . == Warczi związóné z rëbaczënim == * mòrina * sziper * rëbôcë mòrsczé- maszopi * môłi rëbôcë- jezorné == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Net.gsfc.jpg|[[Kaszórk]] Òbrôzk:Charles Napier Hemy - The Fisherman 1888.jpg| Òbrôzk:Bundesarchiv B 145 Bild-P017316, Ostpreußen, Tolkemit, Fischer beim Netzeflicken.jpg| Òbrôzk:TraditionalFisherman1Ice.JPG| </gallery> == Òbaczë téż == * [[Maszop]] * [[Rëbë]] * [[Rëbaczenié]] * [[Rëbackô chëcz]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} * {{YouTube|OosPWpbIc8E|Dawid Zły – Gôdczi Mòrza KRÒ|dł=2:52}} * https://plgr.pl/UserFiles/rybolowstwo_na_kaszubach_final.pdf * https://www.ngo.lgrkaszuby.pl/downloads/Kaszubski-slownik-rybacki.pdf {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Warczi]] 2mtrrx7nhlcippzzxntfbivembh1bcd Decoupage 0 6741 219925 216429 2026-10-20T00:23:06Z InternetArchiveBot 14136 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 219925 wikitext text/x-wiki {{Do werifikacje}} [[Òbrôzk:Kaszkasta.JPG|mały|Kasta z decoupage z lejnym skłã]] [[Òbrôzk:Talerz.JPG|mały|Talérz decoupage]] [[Òbrôzk:Juan Gris 001.jpg|mały]] '''Decoupage''' (òd. francesczégò "wëcënac") je to metoda òzdabianiô rozmajitëch przedmiotów pòlegająca na prziklejaniô na rozmajité pòwierzchnie taczie jak drewno, metal, wôrpòwinã, skło, plastik, ceramikã wzorów wëcãtëch z papióru abò papiórowi serwetczi. Klasiczny decoupage pòlegô na tim, że przëklejô sã wzorë z papióru i przëkrëwô gò warstwama lakeru tak, żebë sã wtopił w całoscë i nie béł do wëczëcô przë dotkniãcu. Mô òn wëzdrzec jakno namalowóny. == Historiô == Kunszt pòchòdzy z Syberii. Lëdze òzdabialë grobë swòjich starszich. W XII wiekù ùżiwóno techniczi w Chinach do òzdobianiô lampionów, òknów, skrzinków i jinszëch przedmiotów. W XVII stalatim kùpcë przënieslë technikã nôpierwi do Włochów, a dali w XVIII wiekù do jinszëch eùropejsczich krajów. Stolôrze z Wenecji ùżiwalë decoupage do robieniô méblów, chtërne bëłë jiwerné do chińsczich lakerowónëch méblów (leno bëłe tóńszi). Ùmiejãtnosc takô zwa sã contrafatta. Jak sã zmieniła móda, sztëka òstała nazwónô "sztëką biedôków". Pòtim decoupage stało sã białczim hobby, znónym na dwòrze Ludwika XV. Ùżiwónô gò do òzdabianiô skrzinków, kastów i toaletnëch przibòrów. Wëkòrzëstiwano do niegò nie leno òdbitczi, le téż wëcãté elementë òrginalnëch òbrôzów. Zniszczono tak wiele dokôzów ternych malôrzów taczich jak Boucher, Fragonard, Redoute, Pillement, Watteau. Niechtërnëch ùtwórców decoupage ùwożono za artistów, np. było z Mary Delaney, zajmòwalë sã tim téż Pablo Picasso i Henri Matisse. == Materiałë == * przedmiotë do òzdabianiô, np. kaste, skrzinczi z drewna, przedmioté z metalu, wôrpòwinë, skła, plastiku, ceramiczi, * wzorë do wëcãcô z papióru abò papiórowi serwetczi, * nożecë, nóż, pãzle, kùchniowô gąbka, * kléj do decoupage, * farwë, laker. == Òbaczë téż == * http://www.decoupageart.pl/ * http://www.decoupage.net.pl/ * https://web.archive.org/web/20110501132735/http://www.creativehobby.pl/ * http://www.decoupage.com.pl/ * http://www.decouart.pl/ * https://web.archive.org/web/20110715213720/http://www.decoupage.art.pl/ * http://pasjadecoupage.pl/ * https://web.archive.org/web/20160123052450/http://www.przyda-sie.pl/ * https://web.archive.org/web/20180604040334/https://scrapshop.com.pl/ * https://sklep-ewa.pl/ == Lëteratura == # M. Pryce, ''Decoupage'', Warszawa 2007. # M. Lupato, ''Decoupage : wszystkie techniki'', Warszawa 2010. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Hobby]] [[Kategòrëjô:Òzdabianiô]] n8c5rizuryaw656uhu3vihyigfq3c3z Jalowc zweczajni 0 6748 219554 219492 2026-10-19T12:49:19Z Terrus38 14026 Usunięto przekierowanie do [[Zwëczajny jałówc]] 219554 wikitext text/x-wiki {{ADR|pisënk}} 4f2zqce1d18i5a6fp5gvl9vttadg2j5 Kùelibrë 0 6760 219638 219471 2026-10-19T16:14:05Z Terrus38 14026 xD 219638 wikitext text/x-wiki {{ADR|pisënk}} 4f2zqce1d18i5a6fp5gvl9vttadg2j5 Gòdé 0 6764 219730 219514 2026-10-19T17:01:07Z Terrus38 14026 Usunięto przekierowanie do [[Gòdë]] 219730 wikitext text/x-wiki {{ADR|pisënk}} 4f2zqce1d18i5a6fp5gvl9vttadg2j5 Menchester 0 6768 219693 219513 2026-10-19T16:43:12Z Terrus38 14026 Usunięto przekierowanie do [[Manchester United F.C.]] 219693 wikitext text/x-wiki {{ADR|pisënk XD + brak precyzje}} 1mukrti8zt6n97dps5texxmtjce5bt1 Agroturistika 0 6800 219597 218840 2026-10-19T13:07:46Z Iketsi 3254 /* Gòspòdarstwa agroturistné */ +1 219597 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:PioneerDay 65.jpg|mały|Agroturistika w Americe]] '''Agroturistika''' – spòsób wëpòczinkù w leżnoscach, chtërne szlachùją za wiesczima. Wiejsczé terenë kòl nas to są snôżé widzënczi, czësti lëft, bògactwò nôtërë, architektoniczné stôrôdôwnotë, [[Kaszëbi|kaszëbskô]] kùchniô, lëdowi kùńszt i żëczny gòspòdôrze. Corôz wicy lëdzy chce òdpòczëwac na wsë, w agroturisticznëch gòspòdarstwach. Czej są na to chãtny tej corôz wicy gbùrów jidze na to, żebë dac swòjë jizbë gòscóm. Temù dërch rosce wielëna i baza agroturisticznëch gòspòdarstwów. Agroturistika je ôrtã wiesczi turisticzi. Ji pierszą znanką je pòłączenié turisticznëch ùsłëżnotów z gbùrstwã. Ritm żëcégò gòspòdarstwa wëznôczają terminë robòtów w pòlach i czas òpòrządzaniô chòwë, przejôwiô sã òsoblëwą wònią, zwãkama {{skr.|np.}} zwãkã kanë przë dojenim krów, czë rëkã bëdła nëkónégò w pòle, kôrkanim kùrów, pôchą swiéżégò mléka abò miodu itp. To wszëtkò skłôdô sã na apartnosc agroturisticzi. Na wiérzk je bliskô łączba z gbùrską familią, ù jaczi mijô snôżi czas, mòżnosc pòznaniô zwëków i dzejów òkòlégò, gôdka z jinima lëdzama, dzelenié sã swòjima jiwrama ë doswiôdczenim. Serdecznô i gòscynnô atmòsfera chëczë colemało òstôwô dłëżi w pamiãcë niżlë anonimòwé wczasë w nôbarżi luksusowim hotelu. Célã agroturisticzi je procemdzejanié wëlëdzaniu sã kaszëbsczich wsów i miastków, wërôbianié pamiątkòwëch rzeczi, rost atrakcyjnoscë wiejsczich terenów, jaczi je merkac w dwiganim prizu gruńtów, a przez to wôrtoscë gbùrsczich terenów i téż rozwij infrastrukturë, jakô wspiérô ekòlogiczné znanczi turisticzi. Założenié agroturisticznégò gòspòdarstwa je dosc prostą sprawą i to mòże dwigac wzątk môlowëch lëdzy. Rozpòczãcé taczégò dzejaniô wëmôgô le përznã fòrmalnosców w ùrzãdze gminë. Barżi rechùje sã ùdba na przëcygniãcé turistów i zafédrowanié jima atrakcjów. Òkróm kaszëbsczi kùchni colemało w taczich bédënkach są jazdë briczką, grillowanié, czë pôlenié ògnia, wòdné spòrtë abò pòżëczanié [[Kòło|kòła]]. Dosc wiôldżé znaczenié mô pòłożenié agroturisticznégò gòspòdarstwa. Czej sã mësli ò taczim dzejanim, tej dobrze je sã bëlno wezdrzec na snôżotã òkòlégò, chtërna mòże bëc "magnétã", co przëcygnie wanożników. Nômni fòrmalnosców, żlë jidze ò założenié agroturisticznégò gòspòdarstwa, mają gbùrzë, chtërny żëją z zemi abò chòwë, a chtërny w agroturistice widzą le dodôwkòwé zdrzódło wzątkù. W tim przëtrôfkù ùstôw ò swòbòdze gòspòdarczégò dzejaniégò z dnia 2 lëpińca 2004 rokù (Dz. U. Nr 173 poz. 1807 z pózniészima zmianama) nie kôże rejestrowac gòspòdarczégò dzejaniégò. == Gòspòdarstwa agroturistné == {{Apartny artikel|Gòspòdarstwò agroturistné}} <mapframe width="330" height="330" text="Gòspòdarstwa agroturistné na [[Kaszëbë|Kaszëbach]]"> [ { "type": "ExternalData", "service": "geopoint", "properties": { "marker-symbol": "building", "marker-color": "FFD700" }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P31 wd:Q141742101; wdt:P625 ?geo . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'csb,mul,pl'. } }" } ] </mapframe> * [[Kaszëbskô Chëcz (gòspòdarstwò agroturistné)|Kaszëbskô Chëcz]] – [[Maks]] * [[Alpaki na Kaszubach]] – [[Nowô Hëta]], gòspòdarstwò hòdowlo-agroturistné chtëré mô [[Alpaka|alpaczi]] * [[Park Edukacyjny Zoo-Egzotyczne Kaszuby]] – [[Serakòjce]] * [[Lawendowa Osada]] – [[Przëwidz]] * [[U Kaszuby]] – [[Wiôldżi Klińcz]] == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} * https://na-kaszuby.pl/ ({{jãz.|pl}}) * https://web.archive.org/web/20131103220803/http://bip.minrol.gov.pl/DesktopDefault.aspx?TabOrgId=1708&LangId=0 ({{jãz.|pl}}) * https://koronakaszub.com.pl/agroturystyka-ze-zwierzetami/ ({{jãz.|pl}}) {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Agroturistika| ]] sysjsgq7zzq7z7nj4v18upq5b93drqg 219598 219597 2026-10-19T13:19:15Z Iketsi 3254 /* Gòspòdarstwa agroturistné */ - 219598 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:PioneerDay 65.jpg|mały|Agroturistika w Americe]] '''Agroturistika''' – spòsób wëpòczinkù w leżnoscach, chtërne szlachùją za wiesczima. Wiejsczé terenë kòl nas to są snôżé widzënczi, czësti lëft, bògactwò nôtërë, architektoniczné stôrôdôwnotë, [[Kaszëbi|kaszëbskô]] kùchniô, lëdowi kùńszt i żëczny gòspòdôrze. Corôz wicy lëdzy chce òdpòczëwac na wsë, w agroturisticznëch gòspòdarstwach. Czej są na to chãtny tej corôz wicy gbùrów jidze na to, żebë dac swòjë jizbë gòscóm. Temù dërch rosce wielëna i baza agroturisticznëch gòspòdarstwów. Agroturistika je ôrtã wiesczi turisticzi. Ji pierszą znanką je pòłączenié turisticznëch ùsłëżnotów z gbùrstwã. Ritm żëcégò gòspòdarstwa wëznôczają terminë robòtów w pòlach i czas òpòrządzaniô chòwë, przejôwiô sã òsoblëwą wònią, zwãkama {{skr.|np.}} zwãkã kanë przë dojenim krów, czë rëkã bëdła nëkónégò w pòle, kôrkanim kùrów, pôchą swiéżégò mléka abò miodu itp. To wszëtkò skłôdô sã na apartnosc agroturisticzi. Na wiérzk je bliskô łączba z gbùrską familią, ù jaczi mijô snôżi czas, mòżnosc pòznaniô zwëków i dzejów òkòlégò, gôdka z jinima lëdzama, dzelenié sã swòjima jiwrama ë doswiôdczenim. Serdecznô i gòscynnô atmòsfera chëczë colemało òstôwô dłëżi w pamiãcë niżlë anonimòwé wczasë w nôbarżi luksusowim hotelu. Célã agroturisticzi je procemdzejanié wëlëdzaniu sã kaszëbsczich wsów i miastków, wërôbianié pamiątkòwëch rzeczi, rost atrakcyjnoscë wiejsczich terenów, jaczi je merkac w dwiganim prizu gruńtów, a przez to wôrtoscë gbùrsczich terenów i téż rozwij infrastrukturë, jakô wspiérô ekòlogiczné znanczi turisticzi. Założenié agroturisticznégò gòspòdarstwa je dosc prostą sprawą i to mòże dwigac wzątk môlowëch lëdzy. Rozpòczãcé taczégò dzejaniô wëmôgô le përznã fòrmalnosców w ùrzãdze gminë. Barżi rechùje sã ùdba na przëcygniãcé turistów i zafédrowanié jima atrakcjów. Òkróm kaszëbsczi kùchni colemało w taczich bédënkach są jazdë briczką, grillowanié, czë pôlenié ògnia, wòdné spòrtë abò pòżëczanié [[Kòło|kòła]]. Dosc wiôldżé znaczenié mô pòłożenié agroturisticznégò gòspòdarstwa. Czej sã mësli ò taczim dzejanim, tej dobrze je sã bëlno wezdrzec na snôżotã òkòlégò, chtërna mòże bëc "magnétã", co przëcygnie wanożników. Nômni fòrmalnosców, żlë jidze ò założenié agroturisticznégò gòspòdarstwa, mają gbùrzë, chtërny żëją z zemi abò chòwë, a chtërny w agroturistice widzą le dodôwkòwé zdrzódło wzątkù. W tim przëtrôfkù ùstôw ò swòbòdze gòspòdarczégò dzejaniégò z dnia 2 lëpińca 2004 rokù (Dz. U. Nr 173 poz. 1807 z pózniészima zmianama) nie kôże rejestrowac gòspòdarczégò dzejaniégò. == Gòspòdarstwa agroturistné == {{Apartny artikel|Gòspòdarstwò agroturistné}} <mapframe width="330" height="330" text="Gòspòdarstwa agroturistné na [[Kaszëbë|Kaszëbach]]"> [ { "type": "ExternalData", "service": "geopoint", "properties": { "marker-symbol": "building", "marker-color": "FFD700" }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P31 wd:Q141742101; wdt:P625 ?geo . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'csb,mul,pl'. } }" } ] </mapframe> * [[Kaszëbskô Chëcz (gòspòdarstwò agroturistné)|Kaszëbskô Chëcz]] – [[Maks]] * [[Alpaki na Kaszubach]] – [[Nowô Hëta]], gòspòdarstwò hòdowlo-agroturistné chtëré mô [[Alpaka|alpaczi]] * [[Lawendowa Osada]] – [[Przëwidz]] * [[U Kaszuby]] – [[Wiôldżi Klińcz]] == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} * https://na-kaszuby.pl/ ({{jãz.|pl}}) * https://web.archive.org/web/20131103220803/http://bip.minrol.gov.pl/DesktopDefault.aspx?TabOrgId=1708&LangId=0 ({{jãz.|pl}}) * https://koronakaszub.com.pl/agroturystyka-ze-zwierzetami/ ({{jãz.|pl}}) {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Agroturistika| ]] rnwepg9gjmumnstbjr017veppzwcf8b Arch Linux 0 6803 219745 209862 2026-10-19T17:09:13Z Terrus38 14026 219745 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Arch Linux ISOLINUX screenshot.png|mały|BIOS]] '''Arch Linux''' to fùlwôrtnô distribùcjô [[Òperacyjny system|òperacyjny system]] [[Linux]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * http://archlinux.org/ – Domôcô starna Arch Linux {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Wòlnô soft-wôra]] [[Kategòrëjô:Linuksowé distribùcëje]] c64cub81hn9d1ky4sl9b549ec9ztmqa 219747 219745 2026-10-19T17:10:29Z Terrus38 14026 219747 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Arch Linux ISOLINUX screenshot.png|mały|BIOS]] '''Arch Linux''' to fùlwôrtnô distribùcjô [[Òperacyjny system|òperacyjnégò systemù]] [[Linux]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * http://archlinux.org/ – Domôcô starna Arch Linux {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Wòlnô soft-wôra]] [[Kategòrëjô:Linuksowé distribùcëje]] s4dxcc9mg5xezr6pa13xnjiy4jxkp2s Kùjawskò-Pòmòrzczé Wòjewództwò 0 6884 219822 219139 2026-10-19T19:09:13Z Iketsi 3254 To òstało przeniosłé z kategòrie [[Kategòriô:Przeczerowania|Przeczerowania]] do kategòrie [[Kategòriô:Przeczerowania do ùrëchtowaniô|Przeczerowania do ùrëchtowaniô]] za pòmòcą gadżetu [[c:Help:Gadget-Cat-a-lot/csb|Cat-a-lot]] 219822 wikitext text/x-wiki #redirect [[Kùjawskò-pòmòrsczé wòjewództwò]] [[Kategòrëjô:Przeczerowania do ùrëchtowaniô]] cnutar0mtxi9n0d0yt9u30q4zb63ayf Demmin 0 6900 220000 201712 2026-10-20T07:18:28Z Terrus38 14026 Terrus38 przeniós starnã [[Dëmino]] do [[Demmin]] 201712 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:DEU Demmin COA.svg|mały|120px|Dëmińsczi herb]] '''Dëmino''' (we zdrojach: ''Dimine'' 1075, ''Timina civitas Pomeraniae'' 1128, ''Dymine'', ''Dimin'', ''Dyminium'', ''Demmyn'', ''Demmin'' 1320; miem. ''Demmin'') – gard w krôju [[Meczelbòrzkô-Przédné Pòmrë]] nad [[Piana|Pianą]], [[Dôłãża|Dôłażą]] ë [[Trzebla|Trzeblą]]. * Lëdztwò gardu: 12.090 ([[2009]]) * Wiéchrzëzna gardu: 81,56 km<sup>2</sup> == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrzczé gardë]] [[Kategòrëjô:Gardë w Miemiecczi]] [[Kategòrëjô:Meczelbòrskô-Przédné Pòmrë]] bvdn9sgnklede6qwz02snmvnrz668r2 220004 220000 2026-10-20T07:22:40Z Terrus38 14026 220004 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:DEU Demmin COA.svg|mały|120px|Dëmińsczi herb]] '''Dëmino''' (we zdrojach: ''Dimine'' 1075, ''Timina civitas Pomeraniae'' 1128, ''Dymine'', ''Dimin'', ''Dyminium'', ''Demmyn'', ''Demmin'' 1320; miem. ''Demmin'') – gard w krôju [[Meklembùrgiô-Przédné Pòmrë]] nad [[Piana|Pianą]], [[Dôłãża|Dôłażą]] ë [[Trzebla|Trzeblą]]. * Lëdztwò gardu: 12.090 ([[2009]]) * Wiéchrzëzna gardu: 81,56 km<sup>2</sup> == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé gardë]] [[Kategòrëjô:Gardë w Miemiecczi]] [[Kategòrëjô:Meklembùrgiô-Przédné Pòmrë]] cc4k32g4bdo39k563rsekiaq7in1xfq Jaromino 0 6904 219816 219137 2026-10-19T19:09:12Z Iketsi 3254 To òstało przeniosłé z kategòrie [[Kategòriô:Przeczerowania|Przeczerowania]] do kategòrie [[Kategòriô:Przeczerowania do ùrëchtowaniô|Przeczerowania do ùrëchtowaniô]] za pòmòcą gadżetu [[c:Help:Gadget-Cat-a-lot/csb|Cat-a-lot]] 219816 wikitext text/x-wiki #redirect [[Jarmen]] [[Kategòrëjô:Przeczerowania do ùrëchtowaniô]] sq2sargsytibkrxeyvx0yymc2ldqhdt Rëbaczeni 0 7025 219696 219465 2026-10-19T16:43:27Z Terrus38 14026 Usunięto przekierowanie do [[Rëbaczenié]] 219696 wikitext text/x-wiki {{ADR|pisënk}} 4f2zqce1d18i5a6fp5gvl9vttadg2j5 Jaskuleczka 0 7035 219817 218954 2026-10-19T19:09:12Z Iketsi 3254 To òstało przeniosłé z kategòrie [[Kategòriô:Przeczerowania|Przeczerowania]] do kategòrie [[Kategòriô:Przeczerowania do ùrëchtowaniô|Przeczerowania do ùrëchtowaniô]] za pòmòcą gadżetu [[c:Help:Gadget-Cat-a-lot/csb|Cat-a-lot]] 219817 wikitext text/x-wiki #redirect [[Jaskùleczka]] [[Kategòrëjô:Przeczerowania do ùrëchtowaniô]] cudmkwbpumsxjvqy944508ufvwdifn5 219879 219817 2026-10-19T21:02:00Z Terrus38 14026 Usunięto przekierowanie do [[Jaskùleczka]] 219879 wikitext text/x-wiki {{ADR|pisënk}} 4f2zqce1d18i5a6fp5gvl9vttadg2j5 Rëbaczenié 0 7043 219967 215993 2026-10-20T02:18:37Z Iketsi 3254 YouTube 219967 wikitext text/x-wiki {{Do werifikacje}} [[Òbrôzk:Świ-53.jpg|mały|[[Kùter]]]] '''Rëbaczenié''' je baro wóżné na [[Kaszëbë|Kaszëbach]]. Rëbaczenié dzelë sã na rëbaczenié jakno wietew gòspòdarczi zajimający sã fëszowónim rëbów do jedzeniô i jich przerôbianiô i rëbaczenié jakno wietew gòspòdarczi zajimający sã chòwã rëbów w [[Mòrze|mòrzach]], [[Rzéka|rzékach]] i [[Jezoro|jezorach]]'''.''' Pòłożenié Pòlsczi nód [[Bôłt|Bôłtã]] ùmòżliwiô rozwij rëbaczeniô, a co za tim jidze daje rëbë i jich przerobiznë i robòtë dlô lëdzy. [[Rëbôk|Rëbôce]] na rzékach i jezorach brëkòwajã niewiôldżich bôtów, kùtrów. Do fëszowaniô rëbów ùżiwajã séce i kaszórk, niechtërné zortë, rëbów fëszowają brëkòwując hóków i wędów. w 2005r. na Kaszëbach bëłë zarejestrowóné 3 dalekòmòrsczi bôtë, 164 kùtrë i 352 bôtë. W 2004 r. zfëszowónëch òstało 96215 tón rëbów, w tim 9401 tón pòmùchlów, 11088 tón sledzów, a 53403 tón mùtków. Corôz mni fëszowùją pómùchlów, z pòzdrzatkù na zmniészenié pòłowòwëch grańców i skrócënié cządu jegò fëszowaniô, zalécóné przez Eùropejską Ùniã. Pò weńdzenim [[Pòlskô|Pòlsczi]] do [[Eùropejskô Ùniô|Eùropejsczi Ùnie]] zacht bôtów szło do łomù. Rëbackô flota zmniészyła sã jaż ò 40%.<ref>http://geografia.na6.pl/rybolostwo-w-polsce</ref> == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Kutry Jastarnia.jpg| Òbrôzk:Port Kolobrzeg fishing pier 2009-05.jpg|Rëbacczi pòrt Òbrôzk:Władysławowo port.jpg|Pòrt w Wiôldzi Wsë </gallery> == Òbaczë téż == {{Col2 |col1= === Sparłãczoné témë === * [[Kaszëbsczi slowôrzk rëbacczi]] * [[Kaszubski leksykon rybacki]] * [[Lokalna Grupa Rybacka Kaszuby]] * [[Merk]] * [[Rëbôk]] * [[Rëbë]] * [[Broduz]] * [[Chòchla]] * [[Céza]] * [[Klepa]] * [[Mrzeża]] * [[Płutkò]] * [[Òsce]] |col2= === Mùzea rëbaczeniô === {{#categorytree:Mùzea rëbaczeniô|hideroot=on|mode=pages}} }} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Lëteratura == * Jan Mordawski: Geografia współczesnych Kaszub, Gduńsk 1999 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * https://www.ngo.lgrkaszuby.pl/downloads/Kaszubski-slownik-rybacki.pdf * {{YouTube|v=DZU08ZZkQyg|tit=Antoni Kónkel ò Kaszëbsczim Leksikònie Rëbacczim MP4|k=Radio Kaszëbë|dł=8:16|jãz=csb}} * https://plgr.pl/UserFiles/rybolowstwo_na_kaszubach_final.pdf * https://plgr.pl/UserFiles/rybak_01-18.pdf * https://muzeumpuck.pl/product/zwyczaje-rybakow-polskiego-wybrzeza-baltyku-2/ {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Rëbaczenié| ]] k195rcibi8o5nu2ablwt7db0dtiiyco Alfréd Lubocczi 0 7077 219580 204870 2026-10-19T12:55:05Z Terrus38 14026 219580 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} {{Bez òdjimka}} '''Alfréd Lubocczi''' ({{jãz.|pl}} ''Alfred Lubocki''; ùr. 1914 w [[Lãbórg|Lãbòrgù]] – 1993) – béł znónym kaszëbsczim kùmkôrzem. Wiele jegò wërzinków je zebrónëch w Mùzeum w [[Lãbórg|Lãbòrgù]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * https://www.muzeum.lebork.pl/wystawy/stale/etnografia/gabinet-alfreda-lubockiego/ {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} {{SORTUJ:Lubocczi Alfréd}} [[Kategòrëjô:Kaszëbi]] nfg3pz27f4n8n8lko4ai88sga7xke4e Zwëczajnô brunelka 0 7117 219779 199113 2026-10-19T19:05:07Z Iketsi 3254 [[Kategòriô:Głëszkòwaté]] òsta dodónô za pòmòcą gadżetu [[c:Help:Gadget-Cat-a-lot/csb|Cat-a-lot]] 219779 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Prunella-parviflora(Bluete).jpg|mały|Zwëczajnô brunelka]] '''Zwëczajnô brunelka''' (''Prunella vulgaris'' L.) – to je wielelatnô roscëna z rodzëznë głëszkòwatëch (''Lamiaceae''). Òna rosce m. jin. na [[Kaszëbë|Kaszëbach]]. == Lëteratura == * Przewodnik do rozpoznawania roślin i zwierząt na wycieczce / tekst Ute E. Zimmer, Alfred Handel ; oprac. całości Wilhelm i Dorothee Eisenreich ; [przekł. Ewa Rachańska, Piotr Kreyser] Warszawa : Multico, 1996, s. 178. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20190701132603/http://www2.abc.biology.ug.edu.pl/wp-content/uploads/2014/05/abc4_02.pdf Przyroda projektowanego rezerwatu „Dolina Mirachowskiej Strugi” na Pojezierzu Kaszubskim s. 53 ''Prunella vulgaris''] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Bòtanika]] [[Kategòrëjô:Głëszkòwaté]] i2lo4u1dad6y1npgnenb723hdlxfmig 219793 219779 2026-10-19T19:05:21Z Iketsi 3254 To òstało rëmnioné z kategòrie [[Kategòriô:Bòtanika|Bòtanika]] za pòmòcą gadżetu [[c:Help:Gadget-Cat-a-lot/csb|Cat-a-lot]] 219793 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Prunella-parviflora(Bluete).jpg|mały|Zwëczajnô brunelka]] '''Zwëczajnô brunelka''' (''Prunella vulgaris'' L.) – to je wielelatnô roscëna z rodzëznë głëszkòwatëch (''Lamiaceae''). Òna rosce m. jin. na [[Kaszëbë|Kaszëbach]]. == Lëteratura == * Przewodnik do rozpoznawania roślin i zwierząt na wycieczce / tekst Ute E. Zimmer, Alfred Handel ; oprac. całości Wilhelm i Dorothee Eisenreich ; [przekł. Ewa Rachańska, Piotr Kreyser] Warszawa : Multico, 1996, s. 178. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20190701132603/http://www2.abc.biology.ug.edu.pl/wp-content/uploads/2014/05/abc4_02.pdf Przyroda projektowanego rezerwatu „Dolina Mirachowskiej Strugi” na Pojezierzu Kaszubskim s. 53 ''Prunella vulgaris''] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Głëszkòwaté]] 2k4cspc9gcb6l4ql64xcz8osk0d01dn Lësé Jamë 0 7188 219715 198869 2026-10-19T16:50:18Z Terrus38 14026 219715 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Lisie Jamy - szkoła.jpg|mały|]] '''Lësé Jamë''' - są dzelã wsë [[Dłudżi Czerz]] w [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]], w [[kartësczi kréz|kartësczim krézu]], w [[gmina Serakòjce|gminie Serakòjce]]. Tu w szkòle dzece ùczą sã [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczégò jãzëka]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_V/311 Lisie jamy w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] * [http://www.splisiejamy.eu/index.php?option=com_content&task=view&id=4&Itemid=13 Szkòła] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kartësczi kréz]] [[Kategòrëjô:Gmina Serakòjce]] [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] i4ses4dlwz0eujfrdmls3p8angh2q4k Bòrowò (Gmina Kartuzë) 0 7196 219951 201083 2026-10-20T00:41:42Z Iketsi 3254 {{Wies infobox}} 219951 wikitext text/x-wiki {{Wies infobox}} '''Bòrowò''' ({{jãz.|pl}} ''Borowo'') – [[Kaszëbë|kaszëbskô]] wies w [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]], w [[kartësczi kréz|kartësczim krézu]], w [[gmina Kartuzë|gminie Kartuzë]]. Tu je kòscół. == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_I/323 Borowo w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gmina Kartuzë]] [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] 84zf0ezdmzis6sgkkebxz32oumkz3rn Muzeum 0 7216 219640 219501 2026-10-19T16:14:42Z Terrus38 14026 Usunięto przekierowanie do [[Mùzeùm]] 219640 wikitext text/x-wiki {{ADR|pisënk}} 4f2zqce1d18i5a6fp5gvl9vttadg2j5 Mùzeùm 0 7217 219639 218782 2026-10-19T16:14:22Z Terrus38 14026 219639 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Muzeum Kaszubskie,Kaschubisches Museum Kartuzy.jpg|mały|[[Kaszëbsczé Mùzeum miona Frãcëszka Trédra|Kaszëbsczé Mùzeum w Kartuzach]]]] '''Mùzeùm''' – institucjô pòwòłónô do zbiéraniô, badérowaniô, a téż òpieczi nad òbiektama, chtërne mają gwësną historiczną abô artisticzną wôrtosc. Pòzwa pòchôdô z [[Łacyńsczi jãzëk|łacëznianégò]] słowa ''musaeum'', chtërné samò pòwstało z grecczégò ''mouseion'' – plac abò swiãtnica, przeznaczony mùzóm (grecczim bòstwóm). Fùnkcje mùzeùm: [[Òbrôzk:Wdzydze zagroda 7.jpg|mały|[[Mùzeùm – Kaszëbsczi Etnograficzny Park m. Tédorë i Izydora Gùlgòwsczich we Wdzydzach|Mùzeùm we Wdzydzach]]]] *òchrónné *didakticzné *esteticzné Pierszé mùzeùm w [[Pòlskô|Pòlsczi]] òstało założoné przez Izabelã Czartoryską w 1801 {{skr.|rokù}} w [[Puławy|Puławach]] i gromadzëło nôrodny pamiątczi. == Òbaczë téż == {{#categorytree:Mùzea|mode=pages}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} [[Kategòrëjô:Mùzea| ]] [[Kategòrëjô:Kùltura]] sjpxtmiycftbcs5t9g7myrawbubq7cs Maniewid 0 7274 219862 202678 2026-10-19T20:20:15Z Iketsi 3254 " " 219862 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:TriangleBelgium1990.jpg|mały|Dzywné widë ([[Belgijskô]], 1990)]] '''Maniewid''' – cos nibë òdżin, chtëren sã sóm zapôliwô. [[Kaszëbi]] gôdalë: "Maniewid chòdzy pò łąkach". Cos nibë wiôldżi maniewid widzelë i cknąlë rëbôcë na [[Bôłt|Bôłce]] 24 [[zélnik]]a 1979 rokù i ò tim je dosc wiele napisóné pò pòlskù<ref>"Opowieść o trwaniu Kaszub" [wybór, układ i posł. Edmund Szczesiak]. Gdańsk : Zrzeszenie Kaszubsko-Pomorskie, 1985, str. 155–160 (Ognista kula).</ref>. == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Supposed UFO, Passaic, New Jersey (cropped).jpg| Òbrôzk:Anomalia nad powierzchnią Księżyca.png| Òbrôzk:Gimbal The First Official UAP Footage from the USG for Public Release.webm| </gallery> == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Fizyka]] 13pav8u6qv1t3pwd1rj8hopm9rvyt0m Angelsczi jãzëk 0 7278 219908 218892 2026-10-19T22:40:06Z Iketsi 3254 YouTube dł 219908 wikitext text/x-wiki {{Jãzëk |farwa=000066 |farba=ffffff |apartne miono=English |kraj, òbénda1= ''de facto côłi swiat – [[lingua franca]]'' |lëczba= kòl kòl 400 milionów ([[rodnô mòwa]]), kòl 700 mln. ([[Drëdżi jãzëk|L2]]) |môl=- |rodzëzna= [[Jindoeùropejsczé jãzëczi]] * [[Germańsczé jãzëczi]] ** [[Zôpadnogermańsczé jãzëczi]] *** [[anglo-frizyjsczé jãzëczi]] *** [[Angelsczé jãzëczi]] **** Angelsczi jãzëk |alfabét= łacyńsczi |kraj, òbénda2= [[Wiôlgô Britaniô]], [[Zjednóné Stanë Americzi|USA]], [[Aùstraliô]], [[Kanada]] ë 55 jinszych |agencëjô= |iso1=en |iso2=eng |iso3=eng |sil=ENG |kòd=en |znankównik=Angelskô |jãzëk=angelsczi |znankòwnik2=angelsczégò }} '''angelsczi jãzëk''', {{skr.|arch.}} '''anielsczi<ref>{{sloworz.org|24424|27988}}</ref><ref>{{YouTube|v=6ir6fMiRuTo|tit=Słowniki kaszubskie – 2013|k=Kaszubi PL (ZKP)|t=1228s|dł=24:17}}</ref>''' ({{jãz.|en}} ''English, the English language'') – jãzëk z zôpadnégò karna rodzëznë germańsczich jãzëków, rodny dlô kòl 370 miliónów lëdzy<ref>[https://www.ethnologue.com/language/eng ''English'' na starnie Ethnologue]</ref>. Je ùrzãdnym jãzëkã w 59 państwach, {{skr.|m.jin.}} w [[Wiôlgô Britaniô|Wiôldżi Britanie]], [[Aùstraliô|Aùstralii]], [[Kanada|Kanadze]]. Nôwôżniészi dzysdzéń midzënôrodny jãzëk (''[[lingua franca]]''), co je skùtkã kòlonialny politiczi Britijsczégò Jimperium w XIX st. i wiôldżégò swiatowégò znaczënkù [[Zjednóné Stanë Americzi|USA]] w XX i XXI st. == Bëtnota jãzëka == [[Òbrôzk:Anglospeak (subnational version).svg|mały|center|upright=2|Teritoria, w chtërnëch angelsczi je ùrzãdowim jãzëkã abò rodną mòwą wikszoscë lëdztwa]] Angelsczi jãzëk pò II swiat. wòjnié òstôł globalnym jãzëkã. Je to jãzëk biznésòwych jinteresów ë midzënôrodnych relacëji. Je [[Robòczi jãzëk|robòczym jãzëkã]] wilu firm ë òrganizacëji {{skr.|np.}} [[Eùropejskô Ùniô|Eùropejsczéj Ùnii]] (''de facto''; de iure je 24 ùrzãdnych {{skr.|j.}}) == Òbaczë téż == {{Col2 |col1= === Sparłãczoné témë === * [[Wiôlgô Britaniô]] * [[Francësczi jãzëk]] * [[Łacyńsczi jãzëk]] |col2= === Jiné germańsczé jãzëczi === {{#categorytree:Germańsczé jãzëczi|hideroot=on|mode=pages}} }} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} * [[:en:List_of_countries_and_territories_where_English_is_an_official_language#Sovereign_states|Lësta państw z angelsczim jakò ùrzãdnym jãzëkã (pò angelskù)]] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Germańsczé jãzëczi]] nc6sm8szuke14f0e52dz4z4ndpcjo7h 219992 219908 2026-10-20T04:33:28Z Iketsi 3254 YouTube 219992 wikitext text/x-wiki {{Jãzëk |farwa=000066 |farba=ffffff |apartne miono=English |kraj, òbénda1= ''de facto côłi swiat – [[lingua franca]]'' |lëczba= kòl kòl 400 milionów ([[rodnô mòwa]]), kòl 700 mln. ([[Drëdżi jãzëk|L2]]) |môl=- |rodzëzna= [[Jindoeùropejsczé jãzëczi]] * [[Germańsczé jãzëczi]] ** [[Zôpadnogermańsczé jãzëczi]] *** [[anglo-frizyjsczé jãzëczi]] *** [[Angelsczé jãzëczi]] **** Angelsczi jãzëk |alfabét= łacyńsczi |kraj, òbénda2= [[Wiôlgô Britaniô]], [[Zjednóné Stanë Americzi|USA]], [[Aùstraliô]], [[Kanada]] ë 55 jinszych |agencëjô= |iso1=en |iso2=eng |iso3=eng |sil=ENG |kòd=en |znankównik=Angelskô |jãzëk=angelsczi |znankòwnik2=angelsczégò }} '''angelsczi jãzëk''', {{skr.|arch.}} '''anielsczi<ref>{{sloworz.org|24424|27988}}</ref><ref>{{YouTube|v=6ir6fMiRuTo|tit=Słowniki kaszubskie – 2013|k=Kaszubi PL (ZKP)|d=2014-01-16|dł=24:17|t=1228s}}</ref>''' ({{jãz.|en}} ''English, the English language'') – jãzëk z zôpadnégò karna rodzëznë germańsczich jãzëków, rodny dlô kòl 370 miliónów lëdzy<ref>[https://www.ethnologue.com/language/eng ''English'' na starnie Ethnologue]</ref>. Je ùrzãdnym jãzëkã w 59 państwach, {{skr.|m.jin.}} w [[Wiôlgô Britaniô|Wiôldżi Britanie]], [[Aùstraliô|Aùstralii]], [[Kanada|Kanadze]]. Nôwôżniészi dzysdzéń midzënôrodny jãzëk (''[[lingua franca]]''), co je skùtkã kòlonialny politiczi Britijsczégò Jimperium w XIX st. i wiôldżégò swiatowégò znaczënkù [[Zjednóné Stanë Americzi|USA]] w XX i XXI st. == Bëtnota jãzëka == [[Òbrôzk:Anglospeak (subnational version).svg|mały|center|upright=2|Teritoria, w chtërnëch angelsczi je ùrzãdowim jãzëkã abò rodną mòwą wikszoscë lëdztwa]] Angelsczi jãzëk pò II swiat. wòjnié òstôł globalnym jãzëkã. Je to jãzëk biznésòwych jinteresów ë midzënôrodnych relacëji. Je [[Robòczi jãzëk|robòczym jãzëkã]] wilu firm ë òrganizacëji {{skr.|np.}} [[Eùropejskô Ùniô|Eùropejsczéj Ùnii]] (''de facto''; de iure je 24 ùrzãdnych {{skr.|j.}}) == Òbaczë téż == {{Col2 |col1= === Sparłãczoné témë === * [[Wiôlgô Britaniô]] * [[Francësczi jãzëk]] * [[Łacyńsczi jãzëk]] |col2= === Jiné germańsczé jãzëczi === {{#categorytree:Germańsczé jãzëczi|hideroot=on|mode=pages}} }} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} * [[:en:List_of_countries_and_territories_where_English_is_an_official_language#Sovereign_states|Lësta państw z angelsczim jakò ùrzãdnym jãzëkã (pò angelskù)]] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Germańsczé jãzëczi]] dd9w2nios461w5y5h26f40jkd24lbk6 Artur Jabłońsczi 0 7300 219852 212012 2026-10-19T19:19:24Z Iketsi 3254 „Perspectiva Kaszëbskô”→„Perspektiva Kaszëbskô” 219852 wikitext text/x-wiki {{Biogram infobox|miono=Artur Jabłońsczi|fùl miono=Artur Jack Jabłońsczi|pòlsczé miono=Artur Jacek Jabłoński|data narodzeniégò=16 zélnika 1970|môl narodzeniégò=[[Pùck]]|wark=gazétnik, pòdjimca, samòrządówc, spòlëznowi a pòùczënowi dzejôrz, pisôrz, pòeta, jãzëkòznajôrz|plac zamieszkaniô=[[Warszawa]]|nôùkòwi titel=dr|małżeństwò=Ana Kòscukewicz|nôdgrodë=[[Krziż Zasłëdżi]], [[Medal Stolema]]|òbrôzk=Artur Jabłońsczi òb galë wrãczeniô Medalu Stolema (2026).jpg|òpisënk òbrôzka=Artur Jabłońsczi òb czas galë wrãczeniô Medalu Stolema (2026)}} '''Artur Jabłońsczi''' (téż: ''Artur Jablonsczi''<ref>https://www.youtube.com/playlist?list=PLIiO0K_ItzXGgf2q7XozSFP2PTqQGl8Gp</ref><ref name=":0">https://www.facebook.com/TheKashubs/posts/hello-my-name-is-artur-jabłoński-csb-artúr-jablonskji-or-artur-jablonsczi-i-am-a/3442205552481907/</ref>; [[Klasiczni varianjt|nkv.]] ''Artúr Jablonskji''<ref>https://www.instagram.com/pomorsczi/</ref><ref name=":0" />, {{jãz.|pl}} '''Artur Jabłoński''', ùr. [[16 zélnika]] [[1970]] w [[Pùck|Pùckù]]) – [[Kaszëbi|kaszëbsczi]] gazétnik, samòrządówc, spòlëznowi ë òswiatòwi dzejôrz, w latach 2004–2010 przédnik [[Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié|Kaszëbskò-Pòmòrsczi Zrzeszeniô]], pùcczi starosta (1999–2009). == Żëcòrës == Skùńcził historiã na [[Historiczny Wëdzél Gduńsczégò Ùniwersytetu|Historiczno-Filologicznym Wëdzélu]] [[Gduńsczi Ùniwersytet|Gduńsczégò Ùniwersytetu]]<ref>[https://www.wejherowo.pl/artykuly/spotkanie-z-pisarzem-arturem-jablonskim-a3750.html ''Pòtkanié z pisarzã Arturã Jabłońsczim''] [online], wejherowo.pl, 14 reżana 2015 [przëstãp 2026-08-19].</ref>. W latach 1991–1998 béł redaktorã „Panoramë” ë kaszëbsczégò programù „Rodnô Zemia” w [[TVP3 Gdańsk|gduńsczim parce TVP S.A.]] Òd 1998 do 2009 r. béł za [[Pùcczi kréz|pùcczégò]] starostã. W cządze 1990–1995 béł nôleżnikã, a w latach 1992–1994 wiceprzédnikã [[Karno Sztudérów „Pòmòraniô”|Karna Sztudérów „Pòmòraniô”]]. W 1990 r. nalôzł sã w cządnikù „[[Tatczëzna (cządnik, 1990–1991)|Tatczëzna]]” ë dzejôł w nim jaż do likwidacje pismiona w 1991 r. W 1997 r. dołącził do [[Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié|Kaszëbskò-Pòmòrsczégò Zrzeszeniô]], jaczémù béł za przédnika òd 2004 do 2010 r. Przënôleżi téż do Stowôrë Rozwiju [[Norda|Nordowëch Kaszëb]] „Norda” – Òbéńdowi Turisticzny Òrganizacji, chtërną prowadzył w latach 2000–2007. W latach 2002–2004 béł przédnym redaktorã „Pòmeranii”<ref name="Pomerania 6/13">''Redaktór na krizys'', „Pomerania” 2013 nr 6, s. 8-9.</ref>. Je wespółzałóżcą ë przédnikã dzejający òd 2003 r. Stowôrë [[Perspektiva Kaszëbskô]] (rëchli: „Ziemia Pucka”), jakô pòwòła do jistnienia [[Radio Kaszëbë]] (nadôwô òd 2004 r.), a téż wespółzałóżcą niejistniejący ju telewizje [[CSB TV]]<ref name="Pomerania">''Swiat bez CSBTV'', Pomerania 2012, nr 3, s. 13-15.</ref>. Òd 2005 r. ùtwórca dzejô w Pòspólny Kòmisji Rządu a Nôrodnëch i Etnicznëch Miészëznów, jaczi òd łżekwiôta 2008 r. je wespółprzédnikã. Zajimô sã téż ùsôdzanim prowadników. Mô jich wëdónëch pôrã: ''Na nordzie. Przewodnik po osobliwościach Ziemi Puckiej'' (1996), ''Wędrówki po Kaszubach. Opowieści o miejscach i ludziach'' (1997, 2. wëd. 1998 ), ''Norda na wakacje'' (2003; wespółùtwórstwò Jarosław Éllwart), ''Odkrywamy Nordę. Gmina Krokowa. Turystyczne przeboje gminy Krokowa'' (2004). Prócz tegò razã z Tadeùszã Stankewiczã przërëchtowôł albùm stôrich òdjimków ''Pozdrowienia z Pucka. Gruesse aus Putzig'' (1997), a z Mariuszã Szmëdką ùsôdzył dokôz ''Kaszubi w Ziemi Świętej. Niech sã swiãcy Twòje miono'' (2000). W 2009 r. w serie ''Biblioteka Jastarniańska'' ukôzôł sã repòrtôż ''Bóg z nami'', jaczi òpisëjë zetkónié Òjca Swiãtégò [[Jan Paweł II|Jana Pawła II]] z kaszëbsczima rëbôkama w [[Sopòt|Sopòtach]]. W 2013 wëszła drëkã jegò pòwiésc „Namerkôny”<ref>ArturJablonsczi, ''Namerkôny'', Wydawnictwo Region, Gdiniô 2013</ref>, pózdni – „Smùgã”<ref>Artur Jablonsczi, ''Smùgã'', Wydawnictwo Region, Gdiniô 2013.</ref>, a w 2015 – „Fényks”<ref>Artur Jablonsczi, ''Fényks'', Wydawnictwo Region, Gdiniô 2015.</ref>. W 2023 òtrzëmôł Kaszëbską Lëteracką Nôdgrodã za całownotã prozatorsczi robòtë w òbrëmienim VI edicje Pòmòrsczi Lëteracczi Nôdgrodë „''Wiatr od morza''” ({{Jãz.|csb}} ''Wiater òd mòrza'')<ref>{{Cytuj starnã|url=https://rynek-ksiazki.pl/aktualnosci/laureaci-pomorskiej-nagrody-literackiej-wiatr-od-morza/|titel=Laureaci Pomorskiej Nagrody Literackiej „Wiatr od morza”|data przëstãpù=2026-08-19|òpùblikòwóny=rynek-ksiazki.pl|jãzëk=pl|data=2023-10-23}}</ref>. == Òdznaczeniô ë wëapartnieniô == Jabłońsczi òstôł achtniony m.jin. nôdgrodą m. Rómana Wróblewsczégò (1997) ë wëprzedniony bez Polcul Foundation (1998 r.). Prezydeńt [[Barnisłôw Komorowsczi|Bronisław Komorowski]] nadôł mù Strzébrzny Krziż Zasłëdżi za dzejanié dlô [[Nôrodné i etniczné miészëznë w Pòlsce|nôrodnëch ë etnicznych miészëznów w Pòlsce]] (2011 r.). W strëmiannikù 2026 rokù KS „Pòmòraniô” wëapartniło gò Medalã Stolema za miniony rok. == Filantropiô == * [[Sloworz.org]]<ref>[https://archive.li/Pwklz https://zrzutka.pl/mretr4]</ref> * [[FOSTERLANG]]<ref>https://web.archive.org/web/20251016042856/https://cordis.europa.eu/project/id/101178387/pl</ref> * ''[[Przigòdë Alicje w Cëdaczny Zemie]]'' pò kaszëbskù<ref>https://zrzutka.pl/pkc3ad</ref> == Òbaczë téż == * [[Medal Stolema]] * [[Perspektiva Kaszëbskô]] * [[Naja Szkòła]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} * https://mojestrone.com/artykul/artur-jablonsczi-debrl-n2247243 * [https://web.archive.org/web/20151017060215/http://mniejszosci.narodowe.mac.gov.pl/mne/mniejszosci/charakterystyka-mniejs/6480%2CCharakterystyka-mniejszosci-narodowych-i-etnicznych-w-Polsce.html#kaszubski Ùdzél Kaszëbów w miészëznowi ë regionalny pòliticzi Pòlsczi Repùbliczi] * [https://web.archive.org/web/20160415122454/http://mniejszosci.narodowe.mac.gov.pl/mne/komisja-wspolna/sklad-i-regulamin/6831,Sklad-Komisji-Wspolnej-Rzadu-i-Mniejszosci-Narodowych-i-Etnicznych.html Terôczasni nôleżnicë Pòspólny Kòmisëji Rządu a Nôrodnëch i Etnicznëch Miészëznów] * https://radiokaszebe.pl/news/pomorancy-przyznali-medal-stolema-arturowi-jablonskiemu-csb-383 ([https://web.archive.org/web/20260327042138/https://archiwum.radiokaszebe.pl/wp-content/uploads/2026/01/artur-jablonski-medal-.mp3 audio]) * [https://www.youtube.com/playlist?list=PLIiO0K_ItzXGgf2q7XozSFP2PTqQGl8Gp Perspektiva Kaszëbskô – Artur Jabłońsczi] * https://web.archive.org/web/20260720220628/https://kurierbytowski.com.pl/artykul/za-dokaz-proza-n1491040 * https://www.youtube.com/watch?v=Xp0Xl2BK19Q {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbi]] [[Kategòrëjô:Laùreacë Medalu Stolema]] bt2ckb6aa0gysvi8mk0mc2nxoifnfv0 219872 219852 2026-10-19T20:31:34Z Terrus38 14026 /* Żëcòpis */ 219872 wikitext text/x-wiki {{Biogram infobox|miono=Artur Jabłońsczi|fùl miono=Artur Jack Jabłońsczi|pòlsczé miono=Artur Jacek Jabłoński|data narodzeniégò=16 zélnika 1970|môl narodzeniégò=[[Pùck]]|wark=gazétnik, pòdjimca, samòrządówc, spòlëznowi a pòùczënowi dzejôrz, pisôrz, pòeta, jãzëkòznajôrz|plac zamieszkaniô=[[Warszawa]]|nôùkòwi titel=dr|małżeństwò=Ana Kòscukewicz|nôdgrodë=[[Krziż Zasłëdżi]], [[Medal Stolema]]|òbrôzk=Artur Jabłońsczi òb galë wrãczeniô Medalu Stolema (2026).jpg|òpisënk òbrôzka=Artur Jabłońsczi òb czas galë wrãczeniô Medalu Stolema (2026)}} '''Artur Jabłońsczi''' (téż: ''Artur Jablonsczi''<ref>https://www.youtube.com/playlist?list=PLIiO0K_ItzXGgf2q7XozSFP2PTqQGl8Gp</ref><ref name=":0">https://www.facebook.com/TheKashubs/posts/hello-my-name-is-artur-jabłoński-csb-artúr-jablonskji-or-artur-jablonsczi-i-am-a/3442205552481907/</ref>; [[Klasiczni varianjt|nkv.]] ''Artúr Jablonskji''<ref>https://www.instagram.com/pomorsczi/</ref><ref name=":0" />, {{jãz.|pl}} '''Artur Jabłoński''', ùr. [[16 zélnika]] [[1970]] w [[Pùck|Pùckù]]) – [[Kaszëbi|kaszëbsczi]] gazétnik, samòrządówc, spòlëznowi ë òswiatòwi dzejôrz, w latach 2004–2010 przédnik [[Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié|Kaszëbskò-Pòmòrsczi Zrzeszeniô]], pùcczi starosta (1999–2009). == Żëcòpis == Skùńcził historiã na [[Historiczny Wëdzél Gduńsczégò Ùniwersytetu|Historiczno-Filologicznym Wëdzélu]] [[Gduńsczi Ùniwersytet|Gduńsczégò Ùniwersytetu]]<ref>[https://www.wejherowo.pl/artykuly/spotkanie-z-pisarzem-arturem-jablonskim-a3750.html ''Pòtkanié z pisarzã Arturã Jabłońsczim''] [online], wejherowo.pl, 14 reżana 2015 [przëstãp 2026-08-19].</ref>. W latach 1991–1998 béł redaktorã „Panoramë” ë kaszëbsczégò programù „Rodnô Zemia” w [[TVP3 Gdańsk|gduńsczim parce TVP S.A.]] Òd 1998 do 2009 r. béł za [[Pùcczi kréz|pùcczégò]] starostã. W cządze 1990–1995 béł nôleżnikã, a w latach 1992–1994 wiceprzédnikã [[Karno Sztudérów „Pòmòraniô”|Karna Sztudérów „Pòmòraniô”]]. W 1990 r. nalôzł sã w cządnikù „[[Tatczëzna (cządnik, 1990–1991)|Tatczëzna]]” ë dzejôł w nim jaż do likwidacje pismiona w 1991 r. W 1997 r. dołącził do [[Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié|Kaszëbskò-Pòmòrsczégò Zrzeszeniô]], jaczémù béł za przédnika òd 2004 do 2010 r. Przënôleżi téż do Stowôrë Rozwiju [[Norda|Nordowëch Kaszëb]] „Norda” – Òbéńdowi Turisticzny Òrganizacji, chtërną prowadzył w latach 2000–2007. W latach 2002–2004 béł przédnym redaktorã „Pòmeranii”<ref name="Pomerania 6/13">''Redaktór na krizys'', „Pomerania” 2013 nr 6, s. 8-9.</ref>. Je wespółzałóżcą ë przédnikã dzejający òd 2003 r. Stowôrë [[Perspektiva Kaszëbskô]] (rëchli: „Ziemia Pucka”), jakô pòwòła do jistnienia [[Radio Kaszëbë]] (nadôwô òd 2004 r.), a téż wespółzałóżcą niejistniejący ju telewizje [[CSB TV]]<ref name="Pomerania">''Swiat bez CSBTV'', Pomerania 2012, nr 3, s. 13-15.</ref>. Òd 2005 r. ùtwórca dzejô w Pòspólny Kòmisji Rządu a Nôrodnëch i Etnicznëch Miészëznów, jaczi òd łżekwiôta 2008 r. je wespółprzédnikã. Zajimô sã téż ùsôdzanim prowadników. Mô jich wëdónëch pôrã: ''Na nordzie. Przewodnik po osobliwościach Ziemi Puckiej'' (1996), ''Wędrówki po Kaszubach. Opowieści o miejscach i ludziach'' (1997, 2. wëd. 1998 ), ''Norda na wakacje'' (2003; wespółùtwórstwò Jarosław Éllwart), ''Odkrywamy Nordę. Gmina Krokowa. Turystyczne przeboje gminy Krokowa'' (2004). Prócz tegò razã z Tadeùszã Stankewiczã przërëchtowôł albùm stôrich òdjimków ''Pozdrowienia z Pucka. Gruesse aus Putzig'' (1997), a z Mariuszã Szmëdką ùsôdzył dokôz ''Kaszubi w Ziemi Świętej. Niech sã swiãcy Twòje miono'' (2000). W 2009 r. w serie ''Biblioteka Jastarniańska'' ukôzôł sã repòrtôż ''Bóg z nami'', jaczi òpisëjë zetkónié Òjca Swiãtégò [[Jan Paweł II|Jana Pawła II]] z kaszëbsczima rëbôkama w [[Sopòt|Sopòtach]]. W 2013 wëszła drëkã jegò pòwiésc „Namerkôny”<ref>ArturJablonsczi, ''Namerkôny'', Wydawnictwo Region, Gdiniô 2013</ref>, pózdni – „Smùgã”<ref>Artur Jablonsczi, ''Smùgã'', Wydawnictwo Region, Gdiniô 2013.</ref>, a w 2015 – „Fényks”<ref>Artur Jablonsczi, ''Fényks'', Wydawnictwo Region, Gdiniô 2015.</ref>. W 2023 òtrzëmôł Kaszëbską Lëteracką Nôdgrodã za całownotã prozatorsczi robòtë w òbrëmienim VI edicje Pòmòrsczi Lëteracczi Nôdgrodë „''Wiatr od morza''” ({{Jãz.|csb}} ''Wiater òd mòrza'')<ref>{{Cytuj starnã|url=https://rynek-ksiazki.pl/aktualnosci/laureaci-pomorskiej-nagrody-literackiej-wiatr-od-morza/|titel=Laureaci Pomorskiej Nagrody Literackiej „Wiatr od morza”|data przëstãpù=2026-08-19|òpùblikòwóny=rynek-ksiazki.pl|jãzëk=pl|data=2023-10-23}}</ref>. == Òdznaczeniô ë wëapartnieniô == Jabłońsczi òstôł achtniony m.jin. nôdgrodą m. Rómana Wróblewsczégò (1997) ë wëprzedniony bez Polcul Foundation (1998 r.). Prezydeńt [[Barnisłôw Komorowsczi|Bronisław Komorowski]] nadôł mù Strzébrzny Krziż Zasłëdżi za dzejanié dlô [[Nôrodné i etniczné miészëznë w Pòlsce|nôrodnëch ë etnicznych miészëznów w Pòlsce]] (2011 r.). W strëmiannikù 2026 rokù KS „Pòmòraniô” wëapartniło gò Medalã Stolema za miniony rok. == Filantropiô == * [[Sloworz.org]]<ref>[https://archive.li/Pwklz https://zrzutka.pl/mretr4]</ref> * [[FOSTERLANG]]<ref>https://web.archive.org/web/20251016042856/https://cordis.europa.eu/project/id/101178387/pl</ref> * ''[[Przigòdë Alicje w Cëdaczny Zemie]]'' pò kaszëbskù<ref>https://zrzutka.pl/pkc3ad</ref> == Òbaczë téż == * [[Medal Stolema]] * [[Perspektiva Kaszëbskô]] * [[Naja Szkòła]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} * https://mojestrone.com/artykul/artur-jablonsczi-debrl-n2247243 * [https://web.archive.org/web/20151017060215/http://mniejszosci.narodowe.mac.gov.pl/mne/mniejszosci/charakterystyka-mniejs/6480%2CCharakterystyka-mniejszosci-narodowych-i-etnicznych-w-Polsce.html#kaszubski Ùdzél Kaszëbów w miészëznowi ë regionalny pòliticzi Pòlsczi Repùbliczi] * [https://web.archive.org/web/20160415122454/http://mniejszosci.narodowe.mac.gov.pl/mne/komisja-wspolna/sklad-i-regulamin/6831,Sklad-Komisji-Wspolnej-Rzadu-i-Mniejszosci-Narodowych-i-Etnicznych.html Terôczasni nôleżnicë Pòspólny Kòmisëji Rządu a Nôrodnëch i Etnicznëch Miészëznów] * https://radiokaszebe.pl/news/pomorancy-przyznali-medal-stolema-arturowi-jablonskiemu-csb-383 ([https://web.archive.org/web/20260327042138/https://archiwum.radiokaszebe.pl/wp-content/uploads/2026/01/artur-jablonski-medal-.mp3 audio]) * [https://www.youtube.com/playlist?list=PLIiO0K_ItzXGgf2q7XozSFP2PTqQGl8Gp Perspektiva Kaszëbskô – Artur Jabłońsczi] * https://web.archive.org/web/20260720220628/https://kurierbytowski.com.pl/artykul/za-dokaz-proza-n1491040 * https://www.youtube.com/watch?v=Xp0Xl2BK19Q {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbi]] [[Kategòrëjô:Laùreacë Medalu Stolema]] nfq1ls8g4nd330hyusd8lgpzinzkt1b 219873 219872 2026-10-19T20:45:35Z Iketsi 3254 Wëdôwizna 219873 wikitext text/x-wiki {{Biogram infobox|miono=Artur Jabłońsczi|fùl miono=Artur Jack Jabłońsczi|pòlsczé miono=Artur Jacek Jabłoński|data narodzeniégò=16 zélnika 1970|môl narodzeniégò=[[Pùck]]|wark=gazétnik, pòdjimca, samòrządówc, spòlëznowi a pòùczënowi dzejôrz, pisôrz, pòeta, jãzëkòznajôrz|plac zamieszkaniô=[[Warszawa]]|nôùkòwi titel=dr|małżeństwò=Ana Kòscukewicz|nôdgrodë=[[Krziż Zasłëdżi]], [[Medal Stolema]]|òbrôzk=Artur Jabłońsczi òb galë wrãczeniô Medalu Stolema (2026).jpg|òpisënk òbrôzka=Artur Jabłońsczi òb czas galë wrãczeniô Medalu Stolema (2026)}} '''Artur Jabłońsczi''' (téż: ''Artur Jablonsczi''<ref>https://www.youtube.com/playlist?list=PLIiO0K_ItzXGgf2q7XozSFP2PTqQGl8Gp</ref><ref name=":0">https://www.facebook.com/TheKashubs/posts/hello-my-name-is-artur-jabłoński-csb-artúr-jablonskji-or-artur-jablonsczi-i-am-a/3442205552481907/</ref>; [[Klasiczni varianjt|nkv.]] ''Artúr Jablonskji''<ref>https://www.instagram.com/pomorsczi/</ref><ref name=":0" />, {{jãz.|pl}} '''Artur Jabłoński''', ùr. [[16 zélnika]] [[1970]] w [[Pùck|Pùckù]]) – [[Kaszëbi|kaszëbsczi]] gazétnik, samòrządówc, spòlëznowi ë òswiatòwi dzejôrz, w latach 2004–2010 przédnik [[Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié|Kaszëbskò-Pòmòrsczi Zrzeszeniô]], pùcczi starosta (1999–2009). == Żëcòpis == Skùńcził historiã na [[Historiczny Wëdzél Gduńsczégò Ùniwersytetu|Historiczno-Filologicznym Wëdzélu]] [[Gduńsczi Ùniwersytet|Gduńsczégò Ùniwersytetu]]<ref>[https://www.wejherowo.pl/artykuly/spotkanie-z-pisarzem-arturem-jablonskim-a3750.html ''Pòtkanié z pisarzã Arturã Jabłońsczim''] [online], wejherowo.pl, 14 reżana 2015 [przëstãp 2026-08-19].</ref>. W latach 1991–1998 béł redaktorã „Panoramë” ë kaszëbsczégò programù „Rodnô Zemia” w [[TVP3 Gdańsk|gduńsczim parce TVP S.A.]] Òd 1998 do 2009 r. béł za [[Pùcczi kréz|pùcczégò]] starostã. W cządze 1990–1995 béł nôleżnikã, a w latach 1992–1994 wiceprzédnikã [[Karno Sztudérów „Pòmòraniô”|Karna Sztudérów „Pòmòraniô”]]. W 1990 r. nalôzł sã w cządnikù „[[Tatczëzna (cządnik, 1990–1991)|Tatczëzna]]” ë dzejôł w nim jaż do likwidacje pismiona w 1991 r. W 1997 r. dołącził do [[Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié|Kaszëbskò-Pòmòrsczégò Zrzeszeniô]], jaczémù béł za przédnika òd 2004 do 2010 r. Przënôleżi téż do Stowôrë Rozwiju [[Norda|Nordowëch Kaszëb]] „Norda” – Òbéńdowi Turisticzny Òrganizacji, chtërną prowadzył w latach 2000–2007. W latach 2002–2004 béł przédnym redaktorã „Pòmeranii”<ref name="Pomerania 6/13">''Redaktór na krizys'', „Pomerania” 2013 nr 6, s. 8–9.</ref>. Je wespółzałóżcą ë przédnikã dzejający òd 2003 r. Stowôrë [[Perspektiva Kaszëbskô]] (rëchli: „Ziemia Pucka”), jakô pòwòła do jistnienia [[Radio Kaszëbë]] (nadôwô òd 2004 r.), a téż wespółzałóżcą niejistniejący ju telewizje [[CSB TV]]<ref name="Pomerania">''Swiat bez CSBTV'', Pomerania 2012, nr 3, s. 13–15.</ref>. Òd 2005 r. ùtwórca dzejô w Pòspólny Kòmisji Rządu a Nôrodnëch i Etnicznëch Miészëznów, jaczi òd łżekwiôta 2008 r. je wespółprzédnikã. Zajimô sã téż ùsôdzanim prowadników. Mô jich wëdónëch pôrã: ''Na nordzie. Przewodnik po osobliwościach Ziemi Puckiej'' (1996), ''Wędrówki po Kaszubach. Opowieści o miejscach i ludziach'' (1997, 2. wëd. 1998 ), ''Norda na wakacje'' (2003; wespółùtwórstwò Jarosław Éllwart), ''Odkrywamy Nordę. Gmina Krokowa. Turystyczne przeboje gminy Krokowa'' (2004). Prócz tegò razã z Tadeùszã Stankewiczã przërëchtowôł albùm stôrich òdjimków ''Pozdrowienia z Pucka. Gruesse aus Putzig'' (1997), a z Mariuszã Szmëdką ùsôdzył dokôz ''Kaszubi w Ziemi Świętej. Niech sã swiãcy Twòje miono'' (2000). W 2009 r. w serie ''Biblioteka Jastarniańska'' ukôzôł sã repòrtôż ''Bóg z nami'', jaczi òpisëjë zetkónié Òjca Swiãtégò [[Jan Paweł II|Jana Pawła II]] z kaszëbsczima rëbôkama w [[Sopòt|Sopòtach]]. W 2013 wëszła drëkã jegò pòwiésc „Namerkôny”<ref>ArturJablonsczi, ''Namerkôny'', Wëdôwizna Region, Gdiniô 2013</ref>, pózdni – „Smùgã”<ref>Artur Jablonsczi, ''Smùgã'', Wëdôwizna Region, Gdiniô 2013.</ref>, a w 2015 – „Fényks”<ref>Artur Jablonsczi, ''Fényks'', Wëdôwizna Region, Gdiniô 2015.</ref>. W 2023 òtrzëmôł Kaszëbską Lëteracką Nôdgrodã za całownotã prozatorsczi robòtë w òbrëmienim VI edicje Pòmòrsczi Lëteracczi Nôdgrodë „''Wiatr od morza''” ({{Jãz.|csb}} ''Wiater òd mòrza'')<ref>{{Cytuj starnã|url=https://rynek-ksiazki.pl/aktualnosci/laureaci-pomorskiej-nagrody-literackiej-wiatr-od-morza/|titel=Laureaci Pomorskiej Nagrody Literackiej „Wiatr od morza”|data przëstãpù=2026-08-19|òpùblikòwóny=rynek-ksiazki.pl|jãzëk=pl|data=2023-10-23}}</ref>. == Òdznaczeniô ë wëapartnieniô == Jabłońsczi òstôł achtniony m.jin. nôdgrodą m. Rómana Wróblewsczégò (1997) ë wëprzedniony bez Polcul Foundation (1998 r.). Prezydeńt [[Barnisłôw Komorowsczi|Bronisław Komorowski]] nadôł mù Strzébrzny Krziż Zasłëdżi za dzejanié dlô [[Nôrodné i etniczné miészëznë w Pòlsce|nôrodnëch ë etnicznych miészëznów w Pòlsce]] (2011 r.). W strëmiannikù 2026 rokù KS „Pòmòraniô” wëapartniło gò Medalã Stolema za miniony rok. == Filantropiô == * [[Sloworz.org]]<ref>[https://archive.li/Pwklz https://zrzutka.pl/mretr4]</ref> * [[FOSTERLANG]]<ref>https://web.archive.org/web/20251016042856/https://cordis.europa.eu/project/id/101178387/pl</ref> * ''[[Przigòdë Alicje w Cëdaczny Zemie]]'' pò kaszëbskù<ref>https://zrzutka.pl/pkc3ad</ref> == Òbaczë téż == * [[Medal Stolema]] * [[Perspektiva Kaszëbskô]] * [[Naja Szkòła]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} * https://mojestrone.com/artykul/artur-jablonsczi-debrl-n2247243 * [https://web.archive.org/web/20151017060215/http://mniejszosci.narodowe.mac.gov.pl/mne/mniejszosci/charakterystyka-mniejs/6480%2CCharakterystyka-mniejszosci-narodowych-i-etnicznych-w-Polsce.html#kaszubski Ùdzél Kaszëbów w miészëznowi ë regionalny pòliticzi Pòlsczi Repùbliczi] * [https://web.archive.org/web/20160415122454/http://mniejszosci.narodowe.mac.gov.pl/mne/komisja-wspolna/sklad-i-regulamin/6831,Sklad-Komisji-Wspolnej-Rzadu-i-Mniejszosci-Narodowych-i-Etnicznych.html Terôczasni nôleżnicë Pòspólny Kòmisëji Rządu a Nôrodnëch i Etnicznëch Miészëznów] * https://radiokaszebe.pl/news/pomorancy-przyznali-medal-stolema-arturowi-jablonskiemu-csb-383 ([https://web.archive.org/web/20260327042138/https://archiwum.radiokaszebe.pl/wp-content/uploads/2026/01/artur-jablonski-medal-.mp3 audio]) * [https://www.youtube.com/playlist?list=PLIiO0K_ItzXGgf2q7XozSFP2PTqQGl8Gp Perspektiva Kaszëbskô – Artur Jabłońsczi] * https://web.archive.org/web/20260720220628/https://kurierbytowski.com.pl/artykul/za-dokaz-proza-n1491040 * https://www.youtube.com/watch?v=Xp0Xl2BK19Q {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbi]] [[Kategòrëjô:Laùreacë Medalu Stolema]] k097g98plb7m6vsk7dn5yhrp5tqiv5v 219874 219873 2026-10-19T20:51:28Z Terrus38 14026 219874 wikitext text/x-wiki {{Biogram infobox|miono=Artur Jabłońsczi|fùl miono=Artur Jack Jabłońsczi|pòlsczé miono=Artur Jacek Jabłoński|data narodzeniégò=16 zélnika 1970|môl narodzeniégò=[[Pùck]]|wark=gazétnik, pòdjimca, samòrządówc, spòlëznowi a pòùczënowi dzejôrz, pisôrz, pòeta, jãzëkòznajôrz|plac zamieszkaniô=[[Warszawa]]|nôùkòwi titel=doktór humanisticznëch nôùków|małżeństwò=Ana Kòscukewicz|nôdgrodë=[[Krziż Zasłëdżi]], [[Medal Stolema]]|òbrôzk=Artur Jabłońsczi òb galë wrãczeniô Medalu Stolema (2026).jpg|òpisënk òbrôzka=Artur Jabłońsczi òb czas galë wrãczeniô Medalu Stolema (2026)}} '''Artur Jabłońsczi''' (téż: ''Artur Jablonsczi''<ref>https://www.youtube.com/playlist?list=PLIiO0K_ItzXGgf2q7XozSFP2PTqQGl8Gp</ref><ref name=":0">https://www.facebook.com/TheKashubs/posts/hello-my-name-is-artur-jabłoński-csb-artúr-jablonskji-or-artur-jablonsczi-i-am-a/3442205552481907/</ref>; [[Klasiczni varianjt|nkv.]] ''Artúr Jablonskji''<ref>https://www.instagram.com/pomorsczi/</ref><ref name=":0" />, {{jãz.|pl}} '''Artur Jabłoński''', ùr. [[16 zélnika]] [[1970]] w [[Pùck|Pùckù]]) – [[Kaszëbi|kaszëbsczi]] gazétnik, samòrządówc, spòlëznowi ë òswiatòwi dzejôrz, w latach 2004–2010 przédnik [[Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié|Kaszëbskò-Pòmòrsczi Zrzeszeniô]], pùcczi starosta (1999–2009). == Żëcòpis == Skùńcził historiã na [[Historiczny Wëdzél Gduńsczégò Ùniwersytetu|Historiczno-Filologicznym Wëdzélu]] [[Gduńsczi Ùniwersytet|Gduńsczégò Ùniwersytetu]]<ref>[https://www.wejherowo.pl/artykuly/spotkanie-z-pisarzem-arturem-jablonskim-a3750.html ''Pòtkanié z pisarzã Arturã Jabłońsczim''] [online], wejherowo.pl, 14 reżana 2015 [przëstãp 2026-08-19].</ref>. W latach 1991–1998 béł redaktorã „Panoramë” ë kaszëbsczégò programù „Rodnô Zemia” w [[TVP3 Gdańsk|gduńsczim parce TVP S.A.]] Òd 1998 do 2009 r. béł za [[Pùcczi kréz|pùcczégò]] starostã. W cządze 1990–1995 béł nôleżnikã, a w latach 1992–1994 wiceprzédnikã [[Karno Sztudérów „Pòmòraniô”|Karna Sztudérów „Pòmòraniô”]]. W 1990 r. nalôzł sã w cządnikù „[[Tatczëzna (cządnik, 1990–1991)|Tatczëzna]]” ë dzejôł w nim jaż do likwidacje pismiona w 1991 r. W 1997 r. dołącził do [[Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié|Kaszëbskò-Pòmòrsczégò Zrzeszeniô]], jaczémù béł za przédnika òd 2004 do 2010 r. Przënôleżi téż do Stowôrë Rozwiju [[Norda|Nordowëch Kaszëb]] „Norda” – Òbéńdowi Turisticzny Òrganizacji, chtërną prowadzył w latach 2000–2007. W latach 2002–2004 béł przédnym redaktorã „Pòmeranii”<ref name="Pomerania 6/13">''Redaktór na krizys'', „Pomerania” 2013 nr 6, s. 8–9.</ref>. Je wespółzałóżcą ë przédnikã dzejający òd 2003 r. Stowôrë [[Perspektiva Kaszëbskô]] (rëchli: „Ziemia Pucka”), jakô pòwòła do jistnienia [[Radio Kaszëbë]] (nadôwô òd 2004 r.), a téż wespółzałóżcą niejistniejący ju telewizje [[CSB TV]]<ref name="Pomerania">''Swiat bez CSBTV'', Pomerania 2012, nr 3, s. 13–15.</ref>. Òd 2005 r. ùtwórca dzejô w Pòspólny Kòmisji Rządu a Nôrodnëch i Etnicznëch Miészëznów, jaczi òd łżekwiôta 2008 r. je wespółprzédnikã. Zajimô sã téż ùsôdzanim prowadników. Mô jich wëdónëch pôrã: ''Na nordzie. Przewodnik po osobliwościach Ziemi Puckiej'' (1996), ''Wędrówki po Kaszubach. Opowieści o miejscach i ludziach'' (1997, 2. wëd. 1998 ), ''Norda na wakacje'' (2003; wespółùtwórstwò Jarosław Éllwart), ''Odkrywamy Nordę. Gmina Krokowa. Turystyczne przeboje gminy Krokowa'' (2004). Prócz tegò razã z Tadeùszã Stankewiczã przërëchtowôł albùm stôrich òdjimków ''Pozdrowienia z Pucka. Gruesse aus Putzig'' (1997), a z Mariuszã Szmëdką ùsôdzył dokôz ''Kaszubi w Ziemi Świętej. Niech sã swiãcy Twòje miono'' (2000). W 2009 r. w serie ''Biblioteka Jastarniańska'' ukôzôł sã repòrtôż ''Bóg z nami'', jaczi òpisëjë zetkónié Òjca Swiãtégò [[Jan Paweł II|Jana Pawła II]] z kaszëbsczima rëbôkama w [[Sopòt|Sopòtach]]. W 2013 wëszła drëkã jegò pòwiésc „Namerkôny”<ref>ArturJablonsczi, ''Namerkôny'', Wëdôwizna Region, Gdiniô 2013</ref>, pózdni – „Smùgã”<ref>Artur Jablonsczi, ''Smùgã'', Wëdôwizna Region, Gdiniô 2013.</ref>, a w 2015 – „Fényks”<ref>Artur Jablonsczi, ''Fényks'', Wëdôwizna Region, Gdiniô 2015.</ref>. W 2023 òtrzëmôł Kaszëbską Lëteracką Nôdgrodã za całownotã prozatorsczi robòtë w òbrëmienim VI edicje Pòmòrsczi Lëteracczi Nôdgrodë „''Wiatr od morza''” ({{Jãz.|csb}} ''Wiater òd mòrza'')<ref>{{Cytuj starnã|url=https://rynek-ksiazki.pl/aktualnosci/laureaci-pomorskiej-nagrody-literackiej-wiatr-od-morza/|titel=Laureaci Pomorskiej Nagrody Literackiej „Wiatr od morza”|data przëstãpù=2026-08-19|òpùblikòwóny=rynek-ksiazki.pl|jãzëk=pl|data=2023-10-23}}</ref>. == Òdznaczeniô ë wëapartnieniô == Jabłońsczi òstôł achtniony m.jin. nôdgrodą m. Rómana Wróblewsczégò (1997) ë wëprzedniony bez Polcul Foundation (1998 r.). Prezydeńt [[Barnisłôw Komorowsczi|Bronisław Komorowski]] nadôł mù Strzébrzny Krziż Zasłëdżi za dzejanié dlô [[Nôrodné i etniczné miészëznë w Pòlsce|nôrodnëch ë etnicznych miészëznów w Pòlsce]] (2011 r.). W strëmiannikù 2026 rokù KS „Pòmòraniô” wëapartniło gò Medalã Stolema za miniony rok. == Filantropiô == * [[Sloworz.org]]<ref>[https://archive.li/Pwklz https://zrzutka.pl/mretr4]</ref> * [[FOSTERLANG]]<ref>https://web.archive.org/web/20251016042856/https://cordis.europa.eu/project/id/101178387/pl</ref> * ''[[Przigòdë Alicje w Cëdaczny Zemie]]'' pò kaszëbskù<ref>https://zrzutka.pl/pkc3ad</ref> == Òbaczë téż == * [[Medal Stolema]] * [[Perspektiva Kaszëbskô]] * [[Naja Szkòła]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} * https://mojestrone.com/artykul/artur-jablonsczi-debrl-n2247243 * [https://web.archive.org/web/20151017060215/http://mniejszosci.narodowe.mac.gov.pl/mne/mniejszosci/charakterystyka-mniejs/6480%2CCharakterystyka-mniejszosci-narodowych-i-etnicznych-w-Polsce.html#kaszubski Ùdzél Kaszëbów w miészëznowi ë regionalny pòliticzi Pòlsczi Repùbliczi] * [https://web.archive.org/web/20160415122454/http://mniejszosci.narodowe.mac.gov.pl/mne/komisja-wspolna/sklad-i-regulamin/6831,Sklad-Komisji-Wspolnej-Rzadu-i-Mniejszosci-Narodowych-i-Etnicznych.html Terôczasni nôleżnicë Pòspólny Kòmisëji Rządu a Nôrodnëch i Etnicznëch Miészëznów] * https://radiokaszebe.pl/news/pomorancy-przyznali-medal-stolema-arturowi-jablonskiemu-csb-383 ([https://web.archive.org/web/20260327042138/https://archiwum.radiokaszebe.pl/wp-content/uploads/2026/01/artur-jablonski-medal-.mp3 audio]) * [https://www.youtube.com/playlist?list=PLIiO0K_ItzXGgf2q7XozSFP2PTqQGl8Gp Perspektiva Kaszëbskô – Artur Jabłońsczi] * https://web.archive.org/web/20260720220628/https://kurierbytowski.com.pl/artykul/za-dokaz-proza-n1491040 * https://www.youtube.com/watch?v=Xp0Xl2BK19Q {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbi]] [[Kategòrëjô:Laùreacë Medalu Stolema]] ke41q9hgs8oc6tyh7jbiczjp6uy54kz Kaszëbsczé Mùzeùm miona Frãcëszka Trédra w Kartuzach 0 7366 219763 210574 2026-10-19T18:42:31Z Iketsi 3254 m. jin. → {{skr.|m.jin.}} 219763 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Muzeum Kaszubskie w Kartuzach (2025).jpg|mały|Kaszëbsczé Mùzeum w Kartuzach]] '''Kaszëbsczé Mùzeùm miona Frãcëszka Trédra w Kartuzach'''<ref>https://web.archive.org/web/20260413160134/https://www.muzeum-kaszubskie.pl/csb/</ref>, przódë '''Kaszëbsczé Mùzeum miona Frãcëczka Trédra'''<ref>{{RKJ|2010|50}}</ref> ({{jãz.|pl}} ''Muzeum Kaszubskie im. Franciszka Tredera w Kartuzach'') je samorządzëznową jinstitucją kùlturë, chtërna pòwsta w 1947 rokù. Jegò robòta polégô na rozkoscérzanim kùlturë [[Kaszëbi|Kaszëbów]] w kraju ë za grańcą. Dlô realizacji sztatutowëch célów òni wespółrobią z Samorządzëzną Gminë [[Kartuzë]] ë wielnyma kùlturalnyma môlama ë ùtwórcama na [[Kaszëbë|Kaszëbach]]. Tu są wërobinë lëdowëch artistów, a {{skr.|m.jin.}} [[kaszëbsczi wësziwk]]. Mùzeum wëdôwô téż wszelejaczé materiałë (ksążczi, katalodżi wëstawów, fòlderë ë jinszé). Sedzbą Mùzeum je dosc stôri bùdink — stôrodôwnota. == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Franciszek Trederi Kašuubia muuseum.jpg| Òbrôzk:Kašuubia muuseum 01.jpg| Òbrôzk:Franciszek Trederi monument.jpg|[[Frãcëszk Tréder|Pòmnik Frãcëszka Trédera]] w pòblëżim Òbrôzk:Rozek kaszubski.JPG|[[Tobaczéra]] (różk) </gallery> == Òbaczë téż == {{Col2 |col1= === Sparłãczoné témë === * [[Frãcëszk Tréder]] |col2= === Jiné kaszëbsczé mùzea === {{#categorytree:Kaszëbsczé mùzea|hideroot=on|mode=pages}} }} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Lëteratura == * Czajkowski M.: Powiat Kartuski : Szwajcaria Kaszubska / Kaszëbskô Szwajcarëjô. Bydgoszcz 2003 == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} {{Òficjalnô starna}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbsczé mùzea]] [[Kategòrëjô:Kartuzë]] [[Kategòrëjô:Gmina Kartuzë]] [[Kategòrëjô:Kartësczi kréz]] [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] elcdhaezce98kmc6nmd7x38wxajxxuv Adóm Riszard Sykòra 0 7373 219929 215722 2026-10-20T00:33:57Z Iketsi 3254 YouTube dł 219929 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:O. Adam Sikora OFM.jpg|mały]] '''Adóm Riszard Sykòra''' ({{jãz.|pl}} ''Adam Ryszard Sikora''; ùr. [[2 rujana]] [[1955]]<ref>[https://web.archive.org/web/20110723131804/http://www.franciszkanie.net/artykul/156,291,o_prof_uam_dr_hab_adam_sikora_ofm/ Francyszkanié]</ref>) – òjc francyszkana, prof. dr z Pòznania. Jegò je przełożënk z greczi na [[kaszëbsczi jãzëk]] sztërzech Ewanieliów. == Ùsôdztwò (wëjimk) == * Biblia podstawą jedności / red. Adam Ryszard Sikora. Lublin : Red. Wydawn. Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, 1996<ref>https://lccn.loc.gov/97210865</ref> * Ewanielëjô wedle swiatégô Jana. [[Oficyna Czëc]], 2007<ref>https://web.archive.org/web/20190920224949/https://biblioteka.wejherowo.pl/dlibra/Content/2100</ref> * Ewanielëjô wedle swiãtégò Marka. [[Gduńsk]] [etc.] : Zarząd Główny Zrzeszenia Kaszubsko-Pomorskiego, 2001. * Ewanieliô wedle swiãtégò Mateùsza. [[Gduńsk]] : [[Oficyna Czëc]], 2009. * Wpoczątku bylo Slowo... Najstarsze kaszubskie teksty biblijne, [[Oficyna Czëc]], [[Kartuzë]] 2009. * Ewanielie na kaszëbsczi tołmaczoné. Z greczi przełożił na kaszëbsczi jãzëk ò. Adam Ryszard Sikora OFM. [[Gduńsk]] 2010. * Knéga Zôczątków, 2015<ref>http://www.worldcat.org/oclc/924721673</ref> * Knéga Wińdzeniô, 2016<ref>{{YouTube|v=OK0PIodcA50|tit=Księga Wyjścia|dł=2:03:11}} ({{jãz.|csb}})</ref> * Knéga Kapłańskô, 2017 * Knéga Lëczbów, 2018 * Knéga Pòwtórzonégò Prawa, 2019 * Księga Koheleta / z języka hebrajskiego na język polski i kaszubski przetłumaczył i przypisami opatrzył; [grafiki i komentarz do grafik Maciej Tamkun – artysta plastyk, teolog] = Knéga Kòheleta / z hebrajsczégò na pòlsczi i kaszëbsczi jãzëk przełożił i òpatrził przëpiskama; [grafiki i komentarz do grafik Maciej Tamkun – artysta plastyk, teolog]. Poznań: Uniwersytet im. Adama Mickiewicza Wydział Teologiczny 2020. * ''Przekłady na kaszubski''<ref>http://bibliepolskie.pl/index.php?xid=1374857724&tid=133</ref> == Òbaczë téż == * [[Knéga Zôczątków]] * [[Knéga Wińdzeniô]] * [[Zbigórz Jankòwsczi]] * [[Eùgeniusz Gòłąbk]] * [[Frãcëszk Grëcza]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} * [http://nauka-polska.pl/dhtml/raporty/ludzieNauki?rtype=opis&lang=pl&objectId=19095 Nauka Polska] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} {{SORTUJ:Sykòra Adam Riszard}} [[Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura]] [[Kategòrëjô:Tołmôcze Biblii]] b22q2ytzwyz650b5qgrzgxfl2c6m6t9 219964 219929 2026-10-20T02:10:44Z Iketsi 3254 YouTube 219964 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:O. Adam Sikora OFM.jpg|mały]] '''Adóm Riszard Sykòra''' ({{jãz.|pl}} ''Adam Ryszard Sikora''; ùr. [[2 rujana]] [[1955]]<ref>[https://web.archive.org/web/20110723131804/http://www.franciszkanie.net/artykul/156,291,o_prof_uam_dr_hab_adam_sikora_ofm/ Francyszkanié]</ref>) – òjc francyszkana, prof. dr z Pòznania. Jegò je przełożënk z greczi na [[kaszëbsczi jãzëk]] sztërzech Ewanieliów. == Ùsôdztwò (wëjimk) == * Biblia podstawą jedności / red. Adam Ryszard Sikora. Lublin : Red. Wydawn. Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, 1996<ref>https://lccn.loc.gov/97210865</ref> * Ewanielëjô wedle swiatégô Jana. [[Oficyna Czëc]], 2007<ref>https://web.archive.org/web/20190920224949/https://biblioteka.wejherowo.pl/dlibra/Content/2100</ref> * Ewanielëjô wedle swiãtégò Marka. [[Gduńsk]] [etc.] : Zarząd Główny Zrzeszenia Kaszubsko-Pomorskiego, 2001. * Ewanieliô wedle swiãtégò Mateùsza. [[Gduńsk]] : [[Oficyna Czëc]], 2009. * Wpoczątku bylo Slowo... Najstarsze kaszubskie teksty biblijne, [[Oficyna Czëc]], [[Kartuzë]] 2009. * Ewanielie na kaszëbsczi tołmaczoné. Z greczi przełożił na kaszëbsczi jãzëk ò. Adam Ryszard Sikora OFM. [[Gduńsk]] 2010. * Knéga Zôczątków, 2015<ref>http://www.worldcat.org/oclc/924721673</ref> * Knéga Wińdzeniô, 2016<ref>{{YouTube|v=OK0PIodcA50|tit=Księga Wyjścia|k=@BiuroZKP|dł=2:03:11}} ({{jãz.|csb}})</ref> * Knéga Kapłańskô, 2017 * Knéga Lëczbów, 2018 * Knéga Pòwtórzonégò Prawa, 2019 * Księga Koheleta / z języka hebrajskiego na język polski i kaszubski przetłumaczył i przypisami opatrzył; [grafiki i komentarz do grafik Maciej Tamkun – artysta plastyk, teolog] = Knéga Kòheleta / z hebrajsczégò na pòlsczi i kaszëbsczi jãzëk przełożił i òpatrził przëpiskama; [grafiki i komentarz do grafik Maciej Tamkun – artysta plastyk, teolog]. Poznań: Uniwersytet im. Adama Mickiewicza Wydział Teologiczny 2020. * ''Przekłady na kaszubski''<ref>http://bibliepolskie.pl/index.php?xid=1374857724&tid=133</ref> == Òbaczë téż == * [[Knéga Zôczątków]] * [[Knéga Wińdzeniô]] * [[Zbigórz Jankòwsczi]] * [[Eùgeniusz Gòłąbk]] * [[Frãcëszk Grëcza]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} * [http://nauka-polska.pl/dhtml/raporty/ludzieNauki?rtype=opis&lang=pl&objectId=19095 Nauka Polska] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} {{SORTUJ:Sykòra Adam Riszard}} [[Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura]] [[Kategòrëjô:Tołmôcze Biblii]] 78kzzjif89q836ddi85ho86a5xfnb8r 219993 219964 2026-10-20T04:33:36Z Iketsi 3254 YouTube 219993 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:O. Adam Sikora OFM.jpg|mały]] '''Adóm Riszard Sykòra''' ({{jãz.|pl}} ''Adam Ryszard Sikora''; ùr. [[2 rujana]] [[1955]]<ref>[https://web.archive.org/web/20110723131804/http://www.franciszkanie.net/artykul/156,291,o_prof_uam_dr_hab_adam_sikora_ofm/ Francyszkanié]</ref>) – òjc francyszkana, prof. dr z Pòznania. Jegò je przełożënk z greczi na [[kaszëbsczi jãzëk]] sztërzech Ewanieliów. == Ùsôdztwò (wëjimk) == * Biblia podstawą jedności / red. Adam Ryszard Sikora. Lublin : Red. Wydawn. Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, 1996<ref>https://lccn.loc.gov/97210865</ref> * Ewanielëjô wedle swiatégô Jana. [[Oficyna Czëc]], 2007<ref>https://web.archive.org/web/20190920224949/https://biblioteka.wejherowo.pl/dlibra/Content/2100</ref> * Ewanielëjô wedle swiãtégò Marka. [[Gduńsk]] [etc.] : Zarząd Główny Zrzeszenia Kaszubsko-Pomorskiego, 2001. * Ewanieliô wedle swiãtégò Mateùsza. [[Gduńsk]] : [[Oficyna Czëc]], 2009. * Wpoczątku bylo Slowo... Najstarsze kaszubskie teksty biblijne, [[Oficyna Czëc]], [[Kartuzë]] 2009. * Ewanielie na kaszëbsczi tołmaczoné. Z greczi przełożił na kaszëbsczi jãzëk ò. Adam Ryszard Sikora OFM. [[Gduńsk]] 2010. * Knéga Zôczątków, 2015<ref>http://www.worldcat.org/oclc/924721673</ref> * Knéga Wińdzeniô, 2016<ref>{{YouTube|v=OK0PIodcA50|tit=Księga Wyjścia|k=@BiuroZKP|d=2017-03-02|dł=2:03:11}} ({{jãz.|csb}})</ref> * Knéga Kapłańskô, 2017 * Knéga Lëczbów, 2018 * Knéga Pòwtórzonégò Prawa, 2019 * Księga Koheleta / z języka hebrajskiego na język polski i kaszubski przetłumaczył i przypisami opatrzył; [grafiki i komentarz do grafik Maciej Tamkun – artysta plastyk, teolog] = Knéga Kòheleta / z hebrajsczégò na pòlsczi i kaszëbsczi jãzëk przełożił i òpatrził przëpiskama; [grafiki i komentarz do grafik Maciej Tamkun – artysta plastyk, teolog]. Poznań: Uniwersytet im. Adama Mickiewicza Wydział Teologiczny 2020. * ''Przekłady na kaszubski''<ref>http://bibliepolskie.pl/index.php?xid=1374857724&tid=133</ref> == Òbaczë téż == * [[Knéga Zôczątków]] * [[Knéga Wińdzeniô]] * [[Zbigórz Jankòwsczi]] * [[Eùgeniusz Gòłąbk]] * [[Frãcëszk Grëcza]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} * [http://nauka-polska.pl/dhtml/raporty/ludzieNauki?rtype=opis&lang=pl&objectId=19095 Nauka Polska] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} {{SORTUJ:Sykòra Adam Riszard}} [[Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura]] [[Kategòrëjô:Tołmôcze Biblii]] 58onwafy1vm91l1x7m8rny64xzv6bk8 219995 219993 2026-10-20T04:34:43Z Iketsi 3254 |jãz=csb 219995 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:O. Adam Sikora OFM.jpg|mały]] '''Adóm Riszard Sykòra''' ({{jãz.|pl}} ''Adam Ryszard Sikora''; ùr. [[2 rujana]] [[1955]]<ref>[https://web.archive.org/web/20110723131804/http://www.franciszkanie.net/artykul/156,291,o_prof_uam_dr_hab_adam_sikora_ofm/ Francyszkanié]</ref>) – òjc francyszkana, prof. dr z Pòznania. Jegò je przełożënk z greczi na [[kaszëbsczi jãzëk]] sztërzech Ewanieliów. == Ùsôdztwò (wëjimk) == * Biblia podstawą jedności / red. Adam Ryszard Sikora. Lublin : Red. Wydawn. Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, 1996<ref>https://lccn.loc.gov/97210865</ref> * Ewanielëjô wedle swiatégô Jana. [[Oficyna Czëc]], 2007<ref>https://web.archive.org/web/20190920224949/https://biblioteka.wejherowo.pl/dlibra/Content/2100</ref> * Ewanielëjô wedle swiãtégò Marka. [[Gduńsk]] [etc.] : Zarząd Główny Zrzeszenia Kaszubsko-Pomorskiego, 2001. * Ewanieliô wedle swiãtégò Mateùsza. [[Gduńsk]] : [[Oficyna Czëc]], 2009. * Wpoczątku bylo Slowo... Najstarsze kaszubskie teksty biblijne, [[Oficyna Czëc]], [[Kartuzë]] 2009. * Ewanielie na kaszëbsczi tołmaczoné. Z greczi przełożił na kaszëbsczi jãzëk ò. Adam Ryszard Sikora OFM. [[Gduńsk]] 2010. * Knéga Zôczątków, 2015<ref>http://www.worldcat.org/oclc/924721673</ref> * Knéga Wińdzeniô, 2016<ref>{{YouTube|v=OK0PIodcA50|tit=Księga Wyjścia|k=@BiuroZKP|d=2017-03-02|dł=2:03:11|jãz=csb}}</ref> * Knéga Kapłańskô, 2017 * Knéga Lëczbów, 2018 * Knéga Pòwtórzonégò Prawa, 2019 * Księga Koheleta / z języka hebrajskiego na język polski i kaszubski przetłumaczył i przypisami opatrzył; [grafiki i komentarz do grafik Maciej Tamkun – artysta plastyk, teolog] = Knéga Kòheleta / z hebrajsczégò na pòlsczi i kaszëbsczi jãzëk przełożił i òpatrził przëpiskama; [grafiki i komentarz do grafik Maciej Tamkun – artysta plastyk, teolog]. Poznań: Uniwersytet im. Adama Mickiewicza Wydział Teologiczny 2020. * ''Przekłady na kaszubski''<ref>http://bibliepolskie.pl/index.php?xid=1374857724&tid=133</ref> == Òbaczë téż == * [[Knéga Zôczątków]] * [[Knéga Wińdzeniô]] * [[Zbigórz Jankòwsczi]] * [[Eùgeniusz Gòłąbk]] * [[Frãcëszk Grëcza]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} * [http://nauka-polska.pl/dhtml/raporty/ludzieNauki?rtype=opis&lang=pl&objectId=19095 Nauka Polska] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} {{SORTUJ:Sykòra Adam Riszard}} [[Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura]] [[Kategòrëjô:Tołmôcze Biblii]] bfm5jo7rmcek0dbe1slzp7wte5ohwwa Kabôtkòwie 0 7513 220048 203997 2026-10-20T09:36:19Z Terrus38 14026 220048 wikitext text/x-wiki '''Kabôtkòwie''' ({{jãz.|pl}} ''Kabatkowie'') – wëdżiniónô etnicznô pòdgromada [[Kaszëbi|Kaszëbów]]. Mieszkelë w òbéńdze na pôłnié òd jezora [[Łebskò]] (parafie [[Cecenowò]] i [[Główczëce]]). Miono „Kabôtkòwie” pòchôdô òd òbleczënkù (òblekelë òni [[Kabôt|kabôtë]]). Ùżiwelë gwôsny gwarë kabôcczi. Miono „Kabôtkòwie” do nôùkòwi lëteraturë wprowadzył [[Aleksander Hilferding]], chtëren zapisôł dwa kabôcczi teksty z [[Rowë|Rowów]] i òsem z [[Jizbica|Jizbicë]]<ref>[https://web.archive.org/web/20131013120745/http://www.dialektologia.uw.edu.pl/index.php?l1=kaszubszczyzna&l2=kaszubszczyzna-charakterystyka ''Charakterystyka kaszubszczyzny'']</ref>. W wikszoscë prawie òd Kabôtków pòchòdzy słowizna kaszëbskò-niemieckò-pòlsczégò słowôrzka [[Krësztof Celestin Mrągòwiusz|Mrągòwiusza]], chtëren w latach 1826-1827 òdbéł nôùkową wanogã do [[Cecenowò|Cecenowa]] i [[Główczëce|Główczëc]]. Słowôrzk Mrągòwiusza pòbùdzył téż jinëch ùczałëch do badaniów kaszëbisticznëch, dzãka czémù zainteresowania Kaszëbama dostałë sã w krąg eùropejsczi pòliticzi<ref name>[[Jerzi Tréder]], ''Môl K.C. Mrągòwiusza w dzejach Kaszëbów i jich jazëka'', „Acta Cassubiana” 2015, s. 131-142.</ref>. == Kabôtkòwie w kaszëbsczi lëteraturze == Nadczidka ò Kabôtkach pòjôwiô sã w dokazie „[[Ò panu Czôrlińsczim, co do Pùcka pò sécë jachôł]]” [[Hieronim Derdowsczi|Hieronima Derdowsczégò]] we fragmeńce<ref>Hieronim Derdowski, ''Ò panu Czôrlińsczim, co do Pùcka pò sécë jachôł'', Gdańsk 2007, s. 281</ref>: ::''Tej mù to rëbôk òdrzekł rozczulony:'' ::''– Druchù, jesz i ród Kabôtków nie bãdze zgùbiony!'' ::''Ninia òn za òjców winë cãżkò pòkùtuje,'' ::''Ale wiémë, że sã Pón Bóg nad nama zlituje.'' ::''Za to, że wa, naszi bracô, mù służëlë wiernie,'' ::''Òn Kabôtkóm bët i mòwã wrócy miłosernie.'' Ò Kabôtkach je mòwa téż w pòwiescë „[[Żëcé i przigòdë Remùsa]]” [[Aleksander Majkòwsczi|Aleksandra Majkòwsczégò]]: ::''Przez rzékã Pùstinkã pòkôzelë nóm drogã. Dzeli òna dwie rózdżi Kaszëbów: tëch, chtërnëch zowią Kabôtkama, òd tëch, co nad Jezorã Gardneńsczim żëją i zwią sã Słowińcama''. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Lëteratura == * ''Остатки славян на южном берегу Балтийского Моря'', Sankt-Petersburg 1862 (wyd. polskie ''Resztki Słowian na południowym wybrzeżu Morza Bałtyckiego'', tłum. Nina Perczyńska, oprac. Jerzy Treder, Gdańsk 1989, s. 132. * Sychta B.: ''Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej'', Wrocław-Warszawa-Kraków, t.II (1968), s. 115. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_VII/151 ''Niniacy'' w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbi]] m1dsm6dtvwf49z8xge05k5odpyasxly Mézowò 0 7546 219932 213820 2026-10-20T00:35:26Z Iketsi 3254 YouTube dł 219932 wikitext text/x-wiki {{Wies infobox}} '''Mézowò''' – [[Kaszëbë|kaszëbskô]] wies w [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]], w [[kartësczi kréz|kartësczim krézu]], w [[gmina Kartuzë|gminie Kartuzë]]. == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_VI/267 Mezowo] * {{YouTube|v=wI4pu_mYQRM|titMezowianie 2011. ...Dożynki / Òżniwinë|dł=1:00}} * [https://web.archive.org/web/20201029224555/http://www.mezowo.pl/ad.php/front/display/pozycja-1/dziedzictwo-kaszubow-na-przekroju-wiekow.html spôdkòwizna] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gmina Kartuzë]] [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] 31nqi7eikclh14alo6wrigxix52avp6 Dawid Szulëst 0 7612 219909 218191 2026-10-19T22:40:37Z Iketsi 3254 YouTube dł 219909 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:David Shulist 2024.jpg|mały|Dawid Szulëst na [[Swiatowi Zjôzd Kaszëbów|Swiatowim Zjezdze Kaszëbów]] w Kòscérznie, 2024]] '''Dawid Szulëst''' ({{jãz.|en}} ''David Martin Shulist''; ùr. [[14 rujana]] [[1951]] w [[Wilno (Ontario)|Wilnie]]) – kanadijsczi kaszëbsczi dzejôrz i pòlitikôrz. Òn je zasedzałim [[Kaszëbi|Kaszëbą]] w [[Kanada|Kanadze]], ùrodzonym we wnożënie [[Wilno (Ontario)]]. Jegò òjcã béł [[Môrcën Szulëst]]. D. Szulëst ùcził sã {{skr.|m.jin.}} w Òttawie, a je òd lat aktiwny w stowôrze [[Wilno Heritage Society]]. Dłudżi lata to béł ji szef<ref>http://www.wilno.org/directors.html</ref>. [[Wilno (Ontario)]] – jakno w mało jaczim jinszim môlu bùten Kaszëb, ùchòwôł sã przez kòle półtorasta lat [[kaszëbsczi jãzëk]] i zwëczi – wiele mù w òstatnëch latach zawdzãcziwô. Stowôrã ''Wilno Heritage Society'' wiele zrobia dlô ùchòwaniô i rozwiju kaszëbsczi kùlturë w Kanadze, a w tim jego aktiwné spòleznowé dzejanié mô znaczënk. Jesz jinszim gónã, na jaczim dzejô je mùzeum we wnożënie [[Wilno (Ontario)]]. To je bëlny ôrt rozkòscérzaniô kaszëbiznë midzë lëdzama w Americe. Òn biwô na [[Kaszëbë|Kaszëbach]] i òb czas swòjégò przebiwaniô tuwò pòznôł wiele aktiwnëch Kaszëbów. D. Szulëst mô wiôldżi cësk na przińdny rozwij i spopularizowanié kaszëbsczi materialny i dëchòwi kùlturë. Òn ùznôwô cësk pismionów, chtërne napisôł [[Günter Grass]] – noblista, {{skr.|np.}} „Kaszëbi są za mało niemiecczi dlô Niemców i za mało pòlsczi dlô Pòlôków” – dlô nich Kaszëbi są Kaszëbama. D. Szulëst achtnie téż pismiona, chtërne napisôł [[Alojzy Rekowski]]. Òn w [[Żukòwò|Żukòwie]] (kòlébce kaszëbsczégò wësziwù) pòdpisôł umòwã i przez wiele lat w tim gardze béł wëstôwk kaszëbsczich wësziwków ze szkòłów z Kanadë. Przë tim D. Szulëst i Theresa Chapeskie wiele zrobilë, a to je pótrzébnô dlô kaszëbiznë robòta<ref>http://www.wilno.org/culture/m-jelinsczi/m-jelinsczi.html</ref><ref>http://www.zukowo.pl/aktualnosci/news/id/357.html</ref>. Òd 2008 rokù [[kaszëbsczi jãzëk]] bëło czasã czëc w “[[Radio Kaszëbë]]” w Kanadze, a D. Szulëst i Ray Chapeskie wiele przë tim zrobilë<ref>http://www.wilno.org/culture/music/Radio_Kaszebe/radio_kaszebe.html</ref>. W 2012 rokù D. Szulëst przërôcził pòlsczégò premiérã [[Donôld Tusk|D.Tuska]] do zazëcégò tobaczi<ref>https://web.archive.org/web/20120323201328/http://www.kashub.com/canada/leaders.html</ref>. M. jin. D. Szulëst zrobił dosc wiele, żebë Matka Bòskô Swiónowskô – Kaszëbskô Królewô, chtërna w kòscele w [[Sjónowò|Swiónowie]] mô swój trón bëła znónô téż w Kanadze<ref>http://www.wilno.org/events150/St__Cas_Mass/st__cas_mass.html</ref><ref>http://radioglos.pl/wiadomosci/z-zycia-kosciola/1036-figura-dla-kaszubow-z-kanady</ref>. M. jin. òn zrobił wiele, żebë w Kanadze zebrac karna ledzy rozmajitëch kùlturów, a òni grelë ze sobą w hokeja<ref>http://www.wilno.org/events150/Griffins_TO/griffins_to.html</ref>. D. Szulëst lubi rzeczónkã: “Wiedno Kaszëbë. Na wiedno Kaszëbi”. Òn w latach 2010–2014 béł wójtã gminë ''Madawaska Valley''. Jak napisôł japońsczi ùczałi [[lingwista]] òn gôdô téż ò Kaszëbach: më bëlë, më jesmë, më wiedno bãdzemë. Òn przënôlégô do karenka lëdzy w [[Nordowô Amerika|Nordowi Americe]], co jakno pierszi są wëprzédniony za swòją robòtã dlô kaszëbsczi kùlturë<ref> http://www.kaszubi.pl/wydarzenia/wydarzenie/id/240</ref><ref>https://web.archive.org/web/20210615010143/https://www.gazetakaszubska.pl/35388/medale-stolema-kaszubskie-oskary</ref> {{skr.|np.}} medalią "Zasłużony Kùlturze ''Gloria Artis''". W Kanadze, państwòwô nôdgrodã bëła mù przëznónô za czasów [[Michaelle Jean]]. W 2010 rokù D. Szulëst dostôł za swòje dzejanié Kawalérsczi Krziż z Pòlsczi. W 2016 rokù w Kanadze medalia bëła mù przëznónô za czasów David'a Johnston'a<ref>http://www.thedailyobserver.ca/2016/11/18/david-shulist-honoured-with-governor-generals-medal</ref>. Òn je wëprzédniony przëznôwónym przez [[Karno Sztudérów „Pòmòraniô”]] [[Medal Stolema|Medalã Stolema]]. == Ùsôdztwò (wëjimk) == * Pòlskò-anielskò-kaszëbsczi słowôrz (Polish-English-Kashubian Dictionary, 2010 ISBN 9788392856900) (wespółautor [[Marión Jelińsczi]])<ref>http://www.theeuropeanlibrary.org/tel4/search?query=david%20shulist</ref> * Kaszëbskò-anielskò-pòlsczi słowôrz (Kashubian-English-Polish Dictionary, 2011 ISBN 9788392856917) (wespółautor [[Marión Jelińsczi]])<ref>http://www.worldcat.org/identities/lccn-n2014002642/</ref> * Òdkrëwającë Eùropejsczé Kaszëbë : tatczëzna mòjich kaszëbsczich prastarków (Discovering Kashubia Europe: The Fatherland of My Kashubian Ancestors, 2018 ISBN 9781771366441) == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Lëteratura == * M. Nomachi: U Kaszubów w Kanadzie. Pomerania nr 2(462) luty 2013, s. 43. * [[Eùgeniusz Prëczkòwsczi|E. Prëczkòwsczi]]: Wszëtcë jesmë krewny. Pomerania nr 6 (455)czerwiec 2012, s. 17 * Na wiedno Kaszëbi. Z Dawidã Szulëstã ({{jãz.|en}} David Shulist), prowadnikã Kaszëbów w kanadijsczim Wilnie, gôdô Stanisłôw Janka. Pomerania nr 4(486) kwiecień 2015, ss. 56–57. == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} * {{YouTube|Qwm37EJmRC0|"Nie jesteśmy Polakami, jesteśmy Kaszubami!" — Planeta Abstrakcja|dł=34:19}} * https://web.archive.org/web/20120323201328/http://www.kashub.com/canada/leaders.html * https://web.archive.org/web/20130416020510/http://www.gazetakaszubska.pl/36668/gala-wreczenia-medali-stolema-juz-w-sobote * https://web.archive.org/web/20150529174257/http://www.thedailyobserver.ca/2009/04/28/wilno-resident-david-shulist-to-receive-caring-canadian-award * https://web.archive.org/web/20210214112714/http://www.miesiecznikpomerania.pl/artykuly?limitstart=0 * https://web.archive.org/web/20150529174257/http://www.thedailyobserver.ca/2009/04/28/wilno-resident-david-shulist-to-receive-caring-canadian-award * https://web.archive.org/web/20250807025718/https://www.countyofrenfrew.on.ca/en/resources/Councilors-2023/Mayor-David-Shulist-Madawaska-Valley.jpg * https://web.archive.org/web/20260626142420/https://dziennikbaltycki.pl/klub-studencki-pomorania-wreczyl-medale-stolema-zdjecia/ar/706387 ** https://web.archive.org/web/20260626142509/https://dziennikbaltycki.pl/klub-studencki-pomorania-wreczyl-medale-stolema-zdjecia/gh/706387 ** https://web.archive.org/web/20260626142509/https://dziennikbaltycki.pl/klub-studencki-pomorania-wreczyl-medale-stolema-zdjecia/gh/706387/2 ** https://web.archive.org/web/20260626142509/https://dziennikbaltycki.pl/klub-studencki-pomorania-wreczyl-medale-stolema-zdjecia/gh/706387/3 {{Kòntrola}} {{SORTUJ:Szulëst Dawid}} [[Kategòrëjô:Kaszëbi]] [[Kategòrëjô:Kanadijczicë]] [[Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura]] [[Kategòrëjô:Laùreacë Medalu Stolema]] ti5mwqwjg87tsk908fu52nkf9byq4vq Moravščina 0 7658 220083 153410 2026-10-20T11:48:24Z Iketsi 3254 [[Kategòriô:Przeczerowania do ùrëchtowaniô]] òsta dodónô za pòmòcą gadżetu [[c:Help:Gadget-Cat-a-lot/csb|Cat-a-lot]] 220083 wikitext text/x-wiki #PATRZ [[Mòrawsczi jãzëk]] [[Kategòrëjô:Przeczerowania do ùrëchtowaniô]] e7zrkb2kq546r0z2nkvqzd7b1nb34vq UFMG 0 7682 219544 219406 2026-10-19T12:43:49Z Iketsi 3254 To òstało przeniosłé z kategòrie [[Kategòriô:Przeczerowania do ùrëchtowaniô|Przeczerowania do ùrëchtowaniô]] do kategòrie [[Kategòriô:Przeczerowania z akronimów w jinszim jãzëkù/pt|Przeczerowania z akronimów w jinszim jãzëkù/pt]] (CatAlot) 219544 wikitext text/x-wiki #redirect[[Universidade Federal de Minas Gerais]] [[Kategòrëjô:Przeczerowania z akronimów w jinszim jãzëkù/pt]] kyztlbx9a6knpfrpx7ddfmt6qmn5r8u Cefet-RJ 0 7690 219682 219393 2026-10-19T16:38:27Z Terrus38 14026 Usunięto przekierowanie do [[Centro Federal de Educação Tecnológica Celso Suckow da Fonseca]] 219682 wikitext text/x-wiki {{ADR|czësto niebrëkòwné przeczerowanié}} 2etmtf0brbbfwyolsjd8uwjzqm4s6g0 Cefet/RJ 0 7691 219801 218955 2026-10-19T19:09:10Z Iketsi 3254 To òstało przeniosłé z kategòrie [[Kategòriô:Przeczerowania|Przeczerowania]] do kategòrie [[Kategòriô:Przeczerowania do ùrëchtowaniô|Przeczerowania do ùrëchtowaniô]] za pòmòcą gadżetu [[c:Help:Gadget-Cat-a-lot/csb|Cat-a-lot]] 219801 wikitext text/x-wiki #redirect[[Centro Federal de Educação Tecnológica Celso Suckow da Fonseca]] [[Kategòrëjô:Przeczerowania do ùrëchtowaniô]] fynz3el0jmszjkcjrf7926awy09fn97 يوزر:Ghaly 0 7704 220082 155576 2026-10-20T11:48:23Z Iketsi 3254 [[Kategòriô:Przeczerowania do ùrëchtowaniô]] òsta dodónô za pòmòcą gadżetu [[c:Help:Gadget-Cat-a-lot/csb|Cat-a-lot]] 220082 wikitext text/x-wiki #PATRZ [[Brëkòwnik:Ghaly]] [[Kategòrëjô:Przeczerowania do ùrëchtowaniô]] 3xpnp7afi2brp3kjh96alxjpln8nyve Lëbëkô 0 7891 219707 219510 2026-10-19T16:47:02Z Terrus38 14026 Usunięto przekierowanie do [[Lübeck]] 219707 wikitext text/x-wiki {{ADR|pisënk, zéwiszcze ex nihilo}} jdb64rqki6sn71gjukq1lujw6dfdbeq Tomôsz Fópka 0 8192 219581 215158 2026-10-19T12:55:16Z Terrus38 14026 219581 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Tomasz Fopke.JPG|mały|Tomôsz Fópka]] '''Tomôsz Fópka''' abò '''Tómk Fópka'''<ref>[https://web.archive.org/web/20250531115403/https://www.gov.pl/attachment/05541e12-83b3-4757-8e2e-7793c85e12df PRÓBNY EGZAMIN MATURALNY Z JĘZYKA KASZUBSKIEGO – POZIOM ROZSZERZONY – kwiecień 2020 r.]</ref> ({{jãz.|pl}} ''Tomasz Fopke''; ùr. [[10 lëpińca]] [[1973]] rokù w [[Gdiniô|Gdinie]]) – ùkùńczył Mùzyczną Akademią w [[Gduńsk]]ù jakno spiéwôk i teatrownik. Je kòmpòzytorą, dërëgentã, spiéwôkã<ref>https://web.archive.org/web/20160305084216/http://www.zukowo.pl/aktualnosc-2328-Zukowskie_Lato_Muzyczne_2013_dobieglo_konca.html</ref> ë runitą z Chwaszczëna. Òn béł zastãpnikã burméstra gminë [[Żukòwò]], a je dirigeńtã chùru Lutnia z Lëzëna i nôleżnikã m. jin. ZK-P, a téż dzejôrzã kaszëbsczi, kùlturalny rësznotë. Czile jegò wiérztów je w antologii „Mësla dzecka” (2001 r.). [[Wëdôwizna „Region”]] z Gdini wëda w 2003 r. jegò zbiérk eroticznëch wiérztów „Szlachama kùsków” i dokôz mùzyczny „Pierszô Kaszëbskô Pasja” (2002)<ref>https://web.archive.org/web/20160304103208/http://odroda.kaszubia.com/02-02/ps_pasejo.htm</ref>. Òn je laureatã m. jin. nôdgrôdë miona R. Wróblewsczégò (2001 r.) i Òglowòpòlsczégò Lëteracczégò Kònkùrsu m. M. Stryjewskiego w [[Lãbórg|Lãbòrgù]] (2002 r.). W 2007 rokù òn béł wëprzidniony Medalã Stolema. Òn je wespółautorã spiéwnika „Piesnie Rodny Zemi”, a na niwiznie ùsôdztwa piesniów (tekstë, mùzyka), wespółdzejô z wiele karnama i ùtwórcama (np. [[Jerzi Stachùrzczi|J. Stachùrsczi]] i [[Eugeniusz Prëczkòwsczi|E. Prëczkòwsczi]]). == Òbaczë téż == * [[Felix Cassubia (platka)]] * [[ZYMK (pismiono)]] * [[Zbigórz Jankòwsczi]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * https://fopke.pl/media/tunefiles/teksty-pozostae/Dorobek_-_Tfopke_ikT5fGp.pdf * https://norda.fm/wiadomosci/tomasz-fopke-autor-dwujezycznego-tomiku-wierszy-w-programie-gosc-dnia/ {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} {{SORTUJ:Fópka, Tomôsz}} [[Kategòrëjô:Kaszëbi]] [[Kategòrëjô:Kaszëbsczi pisarze]] [[Kategòrëjô:ZYMKówcë]] t2d88xpjy7unmq8f6ybvhds7fhblvvm Kôłkòwò 0 8207 219955 218685 2026-10-20T01:00:29Z Iketsi 3254 {{Wies infobox}} 219955 wikitext text/x-wiki {{Wies infobox}} '''Kôłkòwò''' – to bëła kaszëbskô wies w gminie [[Gmina Gniewino|Gniewino]]. Tu w 1945 rokù bëłë białczi z lagru z [[Stutthof]]. Wiele jich ùmarło i w 1969 rokù bëła tôblëca ò tim. Ta wies bëła znikwionô do nédżi latach 90. XX stalata, ale to sã zaczãło rëchli. == Lëteratura == * Róża Ostrowska, Izabella Trojanowska: Bedeker kaszubski, Wydawnictwo Morskie, Gdańsk 1974, s. 265 == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_IV/264 ''Kolkowo'' w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gmina Gniewino]] [[Kategòrëjô:Stutthof]] 9v3vae0mpt8emdi7drl6werfcu8bssi 219956 219955 2026-10-20T01:02:54Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Dôwné wsë]] 219956 wikitext text/x-wiki {{Wies infobox}} '''Kôłkòwò''' – to bëła kaszëbskô wies w gminie [[Gmina Gniewino|Gniewino]]. Tu w 1945 rokù bëłë białczi z lagru z [[Stutthof]]. Wiele jich ùmarło i w 1969 rokù bëła tôblëca ò tim. Ta wies bëła znikwionô do nédżi latach 90. XX stalata, ale to sã zaczãło rëchli. == Lëteratura == * Róża Ostrowska, Izabella Trojanowska: Bedeker kaszubski, Wydawnictwo Morskie, Gdańsk 1974, s. 265 == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_IV/264 ''Kolkowo'' w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Dôwné wsë]] [[Kategòrëjô:Gmina Gniewino]] [[Kategòrëjô:Stutthof]] hzjrmbodpugj0pvym4x8z9s18f54mig 219961 219956 2026-10-20T01:05:13Z Iketsi 3254 To òstało przeniosłé z kategòrie [[Kategòriô:Dôwné wsë|Dôwné wsë]] do kategòrie [[Kategòriô:Dôwné wse|Dôwné wse]] za pòmòcą gadżetu [[c:Help:Gadget-Cat-a-lot/csb|Cat-a-lot]] 219961 wikitext text/x-wiki {{Wies infobox}} '''Kôłkòwò''' – to bëła kaszëbskô wies w gminie [[Gmina Gniewino|Gniewino]]. Tu w 1945 rokù bëłë białczi z lagru z [[Stutthof]]. Wiele jich ùmarło i w 1969 rokù bëła tôblëca ò tim. Ta wies bëła znikwionô do nédżi latach 90. XX stalata, ale to sã zaczãło rëchli. == Lëteratura == * Róża Ostrowska, Izabella Trojanowska: Bedeker kaszubski, Wydawnictwo Morskie, Gdańsk 1974, s. 265 == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_IV/264 ''Kolkowo'' w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Dôwné wse]] [[Kategòrëjô:Gmina Gniewino]] [[Kategòrëjô:Stutthof]] 579i42b55o04kgis6ngel8dsznej4bs Rzécz 0 8323 219628 219464 2026-10-19T16:10:36Z Terrus38 14026 Usunięto przekierowanie do [[Recz]] 219628 wikitext text/x-wiki {{ADR|pisënk}} 4f2zqce1d18i5a6fp5gvl9vttadg2j5 Fôrwôter 0 8326 219690 219443 2026-10-19T16:41:16Z Terrus38 14026 219690 wikitext text/x-wiki #redirect [[Nowi Pòrt]] [[Kategòrëjô:Przeczerowania z alternatiwny pòzwë kaszëbsczi]] mpxo5ha8ehr209fz0488zas9vvt4m4j Lewańda 0 8568 219774 206987 2026-10-19T19:05:05Z Iketsi 3254 [[Kategòriô:Głëszkòwaté]] òsta dodónô za pòmòcą gadżetu [[c:Help:Gadget-Cat-a-lot/csb|Cat-a-lot]] 219774 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Lavandula angustifolia - Köhler–s Medizinal-Pflanzen-087.jpg|mały|Kwiatë lewańdë]] '''Lewańda''' (''Lavandula'' L.) – szlach roscënów z rodzëznë głëszkòwatëch (''Lamiaceae''). == Òbaczë téż == * [[Lawendowa Osada]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Bòtanika]] [[Kategòrëjô:Głëszkòwaté]] 9su68ig1tlbvlef97ebbyka344ezg8f 219787 219774 2026-10-19T19:05:19Z Iketsi 3254 To òstało rëmnioné z kategòrie [[Kategòriô:Bòtanika|Bòtanika]] za pòmòcą gadżetu [[c:Help:Gadget-Cat-a-lot/csb|Cat-a-lot]] 219787 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Lavandula angustifolia - Köhler–s Medizinal-Pflanzen-087.jpg|mały|Kwiatë lewańdë]] '''Lewańda''' (''Lavandula'' L.) – szlach roscënów z rodzëznë głëszkòwatëch (''Lamiaceae''). == Òbaczë téż == * [[Lawendowa Osada]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Głëszkòwaté]] 1ncr6he6k576oviegl9ot6ieoaqb5ft Kongeriket Noreg 0 8835 219753 219394 2026-10-19T17:24:54Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Przeczerowania z jinégò jãzëka/nn]] 219753 wikitext text/x-wiki #TAM [[Norweskô]] [[Kategòrëjô:Przeczerowania z jinégò jãzëka/nn]] cggrx50qn53ixt5rjxweqh47xmftzok Władisłôw Szëmańsczi 0 8950 219859 198967 2026-10-19T20:19:12Z Iketsi 3254 " " 219859 wikitext text/x-wiki '''Władisłôw Szëmańsczi''' (''Władysław Szymański'', '' Wladislaus Szymanski'' ) – to béł ksądz w [[Wòlny Gard Gduńsk|Wòlnym Gardze Gduńsk]]. Òn ùrodził sã w [[Domôtówkò|Domôtówkù]] [[5 łżëkwiata]] 1901 rokù. [[1 séwnika]] 1939 rokù Miemcë gò wzãlë do sôdze<ref>http://www.heiligenlexikon.de/MRFlorilegium/28Mai.html</ref>. Miemcë mają go rozstrzélné w II swiatowi wòjnie ([[11 stëcznika]] 1940 rokù) w lagrze [[Stutthof]]. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Lëteratura == * [[Władisłôw Szulëst]]: Kaszubska Polonia na świecie dawniej i dziś, Lipusz 2014, s. 79 (Szamański?) == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20160307230358/http://studiagdanskie.diecezja.gda.pl/pdf/sg_i.pdf Studnia Gdańskie] * [http://www.wiadomosci24.pl/artykul/ks_wladyslaw_szymanski_duszpasterz_z_lilijka_w_zyciorysie_244125-2--1-d.html] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} {{SORTUJ:Szëmańsczi Władisłôw}} [[Kategòrëjô:Kaszëbi]] [[Kategòrëjô:Stutthof]] bpov15e1gvjz3vyrz844t42teru6s0o Magnificat 0 9060 219938 204273 2026-10-20T00:38:39Z Iketsi 3254 YouTube dł; - → – 219938 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Madonna of the Magnificat.png|mały|]] [[Òbrôzk:Church of the Visitation 13.jpg|mały|Izrael, Jerozolëma, Ein Karem - Magnificat [[kaszëbsczi jãzëk]]]] [[Òbrôzk:Ein Kerem, dziedziniec kościoła Nawiedzenia św. Elżbiety.JPG|mały|Izrael, Jerozolëma, Ein Karem - Magnificat pòlsczi jãzëk]] '''Magnificat''' (''Magnificat anima mea Dominum'') – pòdług Ewanielie wedle sw. Łukôsza (1,47 – 55): :Wielbi dësza mòja Pana i redëje sã dëch mój w Bògù, :mòjim Zbôwcë, bò wezdrzôł na ùniżenié swòji służebnicë, :hewò òdnądka wszëtczé pòkòlenia bãdą mie błogòsławiłë, :bò wiôldżé sprawë uczënił mie Nen, co je mòcny i swiãté je Jegò miono, :a Jegò miłoserdzé z pòkòleniégò na pòkòlenié [dôwô tima] co sã Gò bòją. :Òn pòkôzôł mòc swòjégò remienia, zniszcził mëslë serc tëch, :co bëlë bùszny. Zdrzucył mòcnëch z trónów, a wëwëższił pòkórnëch. :Głodnëch napełnił dobrama, a bògatëch òdesłôł z niczim. :Wspòmógł swòjégò słëgã Izraela, czej wspòmniôł na swòje miłoserdzé, :jak przërzekł najim òjcóm – Abrahamòwi i jegò nôstãpnikóm na wieczi. == Tekst pò łacëznie == :''Magnificat anima mea Dominum'', :''Et exsultavit spiritus meus in Deo salutari meo,'' :''quia respexit humilitatem ancillae suae;'' :''ecce enim ex hoc beatam me dicent omnes generationes,'' :''quia fecit mihi magna qui potens est'' :''et sanctum nomen eius;'' :''et misericordia eius a progenie in progenies timentibus eum.'' :''Fecit potentiam in brachio suo;'' :''dispersit superbos mente cordis sui.'' :''Deposuit potentes de sede, et exaltavit humiles.'' :''Esurientes implevit bonis, et divites dimisit inanes.'' :''Suscepit Israel puerum suum, recordatus misericordiae suae,'' :''sicut locutus est ad patres nostros, Abraham et semini eius in saecula.'' == Lëteratura == * [[Adam Riszard Sykòra|A. R. Sikora OFM]]: Ewanielie na kaszëbsczi tołmaczoné. Z greczi przełożił na kaszëbsczi jãzëk. Gdańsk 2010, s. 158; ISBN 9788387258399 == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} * {{YouTube|5kDnwqgTXk4|Mòja dësza wielbi Pana|dł=4:44}} * [http://kartuzy.naszemiasto.pl/artykul/tablica-magnificat-po-kaszubsku-dar-zukowskiej-parafii,4690792,artgal,t,id,tm.html òdjimczi] [[Kategòrëjô:Chrzescëjaństwò]] dsg7lsvjx6yhyqmszkxt94l998f8dqw Pòcztowi kòd 0 9093 219856 217598 2026-10-19T19:41:52Z Iketsi 3254 +[[USA]] 219856 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:2 digit postcode poland.png|mały|330px|Kôrta pòcztowëch rejonów w [[Pòlskô|Pòlsce]]]] '''Pòcztowi kòd''' abò '''pòcztowi adresowi numer''' – réga cyfrów abò cyfrów ë lëtrów dodôwanô do adresu, jakô mô za zgrôw ùłatwianié zortowaniégò [[pòczta|pòcztowëch]] przeséłków. Pòcztowi kòd jidentifikëje zwëkòwò nadawczi ë przënôléżny [[pòcztowi ùrząd]]. Fòrmë ë spòsobë ùżiwkù tëch kòdów są rozmajité we rozmajitëch państwach. Pòcztowi adresowi numer béł ju w [[1857]] [[rok]]ù w [[London]]ie. Dalszé próbë wcygnieniégò pòcztowëch kòdów prowadzëła [[Miemieckô]] òbczas [[drëgô swiatowô wòjna|drëdżi swiatowy wòjnë]]. Rzeszëło to sã òsoblëwò z tëm, że na pòcztach ùbëwało prôcowników z dobrą znajemnotą geògrafijé, ë téż z rozszérzającą sã òbéńdą, na chtërné trzeba bëło dorãczëwac przeséłczi miemiecczëm żôłnérzom. To bëło w [[1941]]. W [[1958]] pòcztowé kòde wprowôdzëła [[Argentina]], w [[1959]] [[Wiôlgô Britaniô]], w [[1963]] [[Zjednóné Stanë Americzi|Zjednóné Stanë]], a w [[1964]] [[Szwajcarskô]]. W [[Pòlskô|Pòlsczi]] brëkëje sã pòcztowé adresowé numerë òd [[1972]]. == Galeriô == <gallery mode="packed" heights="200" caption="Kartë pòcztowëch rejonów"> Òbrôzk:Canadian postal district map.svg|w [[Kanada|Kanadze]] Òbrôzk:German postcode information.png|w [[Niemieckô|Niemiecczi]] Òbrôzk:ZIP Code zones.svg|w [[USA]] </gallery> == Òbaczë téż == * [[Pòcztowô marka]] * [[Lëst (pismò)]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kòdë]] [[Kategòrëjô:Jidentifikatorë]] 7gw2jus5etxcuwpll8yzuxiagujqscu Kùjawë 0 9094 219643 204018 2026-10-19T16:15:50Z Terrus38 14026 219643 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Polska-woj-kujawy.png|mały|Kùjawskô òbéńda na tle pòlsczëch [[wòjewództwò|wòjewództwów]] ë [[kréz|krezów]].]] '''Kùjawë''' ({{jãz.|pl}} ''Kujawy'') je to [[historicznô krôjna]] ë etnograficzny region we westrzédni [[Pòlskô|Pòlsczi]], na [[Wiôlgòpòlsczé Pòjezerze|Wiôlgòpòlsczëm Pòjezerzu]], w dorzécznicë dólni [[Wisła|Wisłë]] ë górni [[Niéc|Niecë]]. [[Kùjawiacë]] są główną etnograficzną grupą ti òbéńdë. Kùjawë leżą wnetk całowno w [[kùjawskò-pòmòrsczé wòjewództwò|kùjawskò-pòmòrsczëm wòjewództwie]]. Pôłniowé ùbrzédżi są we [[wiôlgòpòlsczé wòjewództwò|wiôlgòpòlsczëm wòjewództwie]], w [[koninsczi kréz|koninsczim]] ë [[kolsczi kréz|kolsczim krezie]]. Wiôldżé plachcie westrzédnëch Kùjaw zajimają [[czôrné zemie]], chtërné słëchają do nôbarżi òbrodnëch zemiów w Pòlsczi. Do nôtëralnëch bògactwów krôjnë słëchô téż [[kamiannô sól]], jaką wëczëchli sã w òkolim [[Inowrocław]]ia ë [[Ciechocinek|Ciechocinka]]. Niéchtërné zdrzódła ùznają [[Włocławek]] za kùjawską stolëcã<ref>Monografia Wielkiego Pomorza i Gdyni, pod red. Józefa Lachowskiego, Toruń-Lwów, 1939 r., s. 7, s. 154, s. 176.</ref><ref>Monografia Włocławka, ks. dr Michał Morawski, 1933 r., s.94, s. 364, s. 368.</ref><ref>Przewodnik Ilustrowany po Włocławku, pod red. Stanisława Jankowskiego, 1922 r., s. 43.</ref>. Zwëkòwò rozdzélô sã etnograficzné Kùjawë na pòrénkòwé ze stolëcã we Włocławku ë zôpadné ze stolëcã w Inowrocławiu<ref>Kukier Ryszard: Regionalizacja etnograficzna Kujaw: Prace komisji historii BTN: Państwowe Wydawnictwo Naukowe oddział w Łodzi: 1963</ref>. == Grańce == Kùjawë rozmiané jakò historicznô krôjna grańczą na nordze z [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Pòrénkòwą Pòmòrską]], na zôpadze z [[Wiôlgòpòlskô|Wiôlgòpòlską]] (na nordze z [[Krajnô|Krajną]], [[Pòznanskié|Pòznanskim]] ë na pôłniu z [[Kalisczé|Kalisczim]]), na pòrénkù z [[Mazowsze]]m. Kùjawskô grańca nëkô pò lewim brzégù [[Wisła|Wisłë]] òd ùscégò [[Skrwa|Skrwë]] na pôłniu do ùscégò [[Wda|Wdë]] na nordze, rozcëgô sã kù zôpadowi do [[Kòrónowò|Kòrónowa]] ë [[Nakło|Nakła]] òb [[Pakość]] do [[Niéc|Niecë]]. Dali skrącô na zôpôd òd rzéczi, przecënô [[Jezoro Trląg]] ë strzelensczé lasë, dochôdaje dò [[Skulsczé Jezoro|Skulsczégò Jezora]], zajimô [[Brdowsczé Jezoro]], [[Chodecz]] ë [[Lubień Kujawski]] cobë dochadac przez Skrwã do Wisłë. Historiczné Kùjawë zajimają dwa [[gard na prawach krezu|gardë na prawach krezu]]: [[Bëdgòszcz|Bëdgòszczã]] ë [[Włocławek]], ë téż krezë: [[aleksandrowsczi kréz|aleksandrowsczi]], [[bëdgòsczi kréz|bëdgòsczi]] (bez gminë Dąbrowa Chełmińska ë czãscë gminë Kòrónowò), [[inowrocławsczi kréz|inowrocławsczi]] (bez òbéńdów na zôpôd òd pakosczëch jezerów), [[radziejowsczi kréz|radziejowsczi]] ë [[włocławsczi kréz|włocławsczi]]. Cządë Kùjawów są téż w krezach: [[kolsczi kréz|kolsczim]], [[koninsczi kréz|koninsczim]], [[mogilensczi kréz|mogilensczim]], [[płocczi kréz|płocczim]], [[torunsczi kréz|torunsczim]] ë [[żninsczi kréz|żninsczim]]. Téż lewobrzegòwi part [[Torń|Tornia]] leżi w òbéńdze historicznëch Kùjawów. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Historiczné krôjnë Pòlsczi]] [[Kategòrëjô:Etnograficzné krôjnë Pòlsczi]] 1jmnoucdv7vygc9hfa0qwoczavgiv4g 219663 219643 2026-10-19T16:26:00Z Iketsi 3254 „Kùjawskô”→„Kùjawskò” 219663 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Polska-woj-kujawy.png|mały|Kùjawskô òbéńda na tle pòlsczëch [[wòjewództwò|wòjewództwów]] ë [[kréz|krezów]].]] '''Kùjawë''' ({{jãz.|pl}} ''Kujawy'') je to [[historicznô krôjna]] ë etnograficzny region we westrzédni [[Pòlskô|Pòlsczi]], na [[Wiôlgòpòlsczé Pòjezerze|Wiôlgòpòlsczëm Pòjezerzu]], w dorzécznicë dólni [[Wisła|Wisłë]] ë górni [[Niéc|Niecë]]. [[Kùjawiacë]] są główną etnograficzną grupą ti òbéńdë. Kùjawë leżą wnetk całowno w [[kùjawskò-pòmòrsczé wòjewództwò|kùjawskò-pòmòrsczëm wòjewództwie]]. Pôłniowé ùbrzédżi są we [[wiôlgòpòlsczé wòjewództwò|wiôlgòpòlsczëm wòjewództwie]], w [[koninsczi kréz|koninsczim]] ë [[kolsczi kréz|kolsczim krezie]]. Wiôldżé plachcie westrzédnëch Kùjaw zajimają [[czôrné zemie]], chtërné słëchają do nôbarżi òbrodnëch zemiów w Pòlsczi. Do nôtëralnëch bògactwów krôjnë słëchô téż [[kamiannô sól]], jaką wëczëchli sã w òkolim [[Inowrocław]]ia ë [[Ciechocinek|Ciechocinka]]. Niéchtërné zdrzódła ùznają [[Włocławek]] za kùjawską stolëcã<ref>Monografia Wielkiego Pomorza i Gdyni, pod red. Józefa Lachowskiego, Toruń-Lwów, 1939 r., s. 7, s. 154, s. 176.</ref><ref>Monografia Włocławka, ks. dr Michał Morawski, 1933 r., s.94, s. 364, s. 368.</ref><ref>Przewodnik Ilustrowany po Włocławku, pod red. Stanisława Jankowskiego, 1922 r., s. 43.</ref>. Zwëkòwò rozdzélô sã etnograficzné Kùjawë na pòrénkòwé ze stolëcã we Włocławku ë zôpadné ze stolëcã w Inowrocławiu<ref>Kukier Ryszard: Regionalizacja etnograficzna Kujaw: Prace komisji historii BTN: Państwowe Wydawnictwo Naukowe oddział w Łodzi: 1963</ref>. == Grańce == Kùjawë rozmiané jakò historicznô krôjna grańczą na nordze z [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Pòrénkòwą Pòmòrską]], na zôpadze z [[Wiôlgòpòlskô|Wiôlgòpòlską]] (na nordze z [[Krajnô|Krajną]], [[Pòznanskié|Pòznanskim]] ë na pôłniu z [[Kalisczé|Kalisczim]]), na pòrénkù z [[Mazowsze]]m. Kùjawskò grańca nëkô pò lewim brzégù [[Wisła|Wisłë]] òd ùscégò [[Skrwa|Skrwë]] na pôłniu do ùscégò [[Wda|Wdë]] na nordze, rozcëgô sã kù zôpadowi do [[Kòrónowò|Kòrónowa]] ë [[Nakło|Nakła]] òb [[Pakość]] do [[Niéc|Niecë]]. Dali skrącô na zôpôd òd rzéczi, przecënô [[Jezoro Trląg]] ë strzelensczé lasë, dochôdaje dò [[Skulsczé Jezoro|Skulsczégò Jezora]], zajimô [[Brdowsczé Jezoro]], [[Chodecz]] ë [[Lubień Kujawski]] cobë dochadac przez Skrwã do Wisłë. Historiczné Kùjawë zajimają dwa [[gard na prawach krezu|gardë na prawach krezu]]: [[Bëdgòszcz|Bëdgòszczã]] ë [[Włocławek]], ë téż krezë: [[aleksandrowsczi kréz|aleksandrowsczi]], [[bëdgòsczi kréz|bëdgòsczi]] (bez gminë Dąbrowa Chełmińska ë czãscë gminë Kòrónowò), [[inowrocławsczi kréz|inowrocławsczi]] (bez òbéńdów na zôpôd òd pakosczëch jezerów), [[radziejowsczi kréz|radziejowsczi]] ë [[włocławsczi kréz|włocławsczi]]. Cządë Kùjawów są téż w krezach: [[kolsczi kréz|kolsczim]], [[koninsczi kréz|koninsczim]], [[mogilensczi kréz|mogilensczim]], [[płocczi kréz|płocczim]], [[torunsczi kréz|torunsczim]] ë [[żninsczi kréz|żninsczim]]. Téż lewobrzegòwi part [[Torń|Tornia]] leżi w òbéńdze historicznëch Kùjawów. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Historiczné krôjnë Pòlsczi]] [[Kategòrëjô:Etnograficzné krôjnë Pòlsczi]] gtusdkzf5gaomlyqw31bynol1kzxz2e 219668 219663 2026-10-19T16:27:42Z Iketsi 3254 -Kùjawskò 219668 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Polska-woj-kujawy.png|mały|Kùjawskô òbéńda na tle pòlsczëch [[wòjewództwò|wòjewództwów]] ë [[kréz|krezów]].]] '''Kùjawë''' ({{jãz.|pl}} ''Kujawy'') je to [[historicznô krôjna]] ë etnograficzny region we westrzédni [[Pòlskô|Pòlsczi]], na [[Wiôlgòpòlsczé Pòjezerze|Wiôlgòpòlsczëm Pòjezerzu]], w dorzécznicë dólni [[Wisła|Wisłë]] ë górni [[Niéc|Niecë]]. [[Kùjawiacë]] są główną etnograficzną grupą ti òbéńdë. Kùjawë leżą wnetk całowno w [[kùjawskò-pòmòrsczé wòjewództwò|kùjawskò-pòmòrsczëm wòjewództwie]]. Pôłniowé ùbrzédżi są we [[wiôlgòpòlsczé wòjewództwò|wiôlgòpòlsczëm wòjewództwie]], w [[koninsczi kréz|koninsczim]] ë [[kolsczi kréz|kolsczim krezie]]. Wiôldżé plachcie westrzédnëch Kùjaw zajimają [[czôrné zemie]], chtërné słëchają do nôbarżi òbrodnëch zemiów w Pòlsczi. Do nôtëralnëch bògactwów krôjnë słëchô téż [[kamiannô sól]], jaką wëczëchli sã w òkolim [[Inowrocław]]ia ë [[Ciechocinek|Ciechocinka]]. Niéchtërné zdrzódła ùznają [[Włocławek]] za kùjawską stolëcã<ref>Monografia Wielkiego Pomorza i Gdyni, pod red. Józefa Lachowskiego, Toruń-Lwów, 1939 r., s. 7, s. 154, s. 176.</ref><ref>Monografia Włocławka, ks. dr Michał Morawski, 1933 r., s.94, s. 364, s. 368.</ref><ref>Przewodnik Ilustrowany po Włocławku, pod red. Stanisława Jankowskiego, 1922 r., s. 43.</ref>. Zwëkòwò rozdzélô sã etnograficzné Kùjawë na pòrénkòwé ze stolëcã we Włocławku ë zôpadné ze stolëcã w Inowrocławiu<ref>Kukier Ryszard: Regionalizacja etnograficzna Kujaw: Prace komisji historii BTN: Państwowe Wydawnictwo Naukowe oddział w Łodzi: 1963</ref>. == Grańce == Kùjawë rozmiané jakò historicznô krôjna grańczą na nordze z [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Pòrénkòwą Pòmòrską]], na zôpadze z [[Wiôlgòpòlskô|Wiôlgòpòlską]] (na nordze z [[Krajnô|Krajną]], [[Pòznanskié|Pòznanskim]] ë na pôłniu z [[Kalisczé|Kalisczim]]), na pòrénkù z [[Mazowsze]]m. Kùjawskô grańca nëkô pò lewim brzégù [[Wisła|Wisłë]] òd ùscégò [[Skrwa|Skrwë]] na pôłniu do ùscégò [[Wda|Wdë]] na nordze, rozcëgô sã kù zôpadowi do [[Kòrónowò|Kòrónowa]] ë [[Nakło|Nakła]] òb [[Pakość]] do [[Niéc|Niecë]]. Dali skrącô na zôpôd òd rzéczi, przecënô [[Jezoro Trląg]] ë strzelensczé lasë, dochôdaje dò [[Skulsczé Jezoro|Skulsczégò Jezora]], zajimô [[Brdowsczé Jezoro]], [[Chodecz]] ë [[Lubień Kujawski]] cobë dochadac przez Skrwã do Wisłë. Historiczné Kùjawë zajimają dwa [[gard na prawach krezu|gardë na prawach krezu]]: [[Bëdgòszcz|Bëdgòszczã]] ë [[Włocławek]], ë téż krezë: [[aleksandrowsczi kréz|aleksandrowsczi]], [[bëdgòsczi kréz|bëdgòsczi]] (bez gminë Dąbrowa Chełmińska ë czãscë gminë Kòrónowò), [[inowrocławsczi kréz|inowrocławsczi]] (bez òbéńdów na zôpôd òd pakosczëch jezerów), [[radziejowsczi kréz|radziejowsczi]] ë [[włocławsczi kréz|włocławsczi]]. Cządë Kùjawów są téż w krezach: [[kolsczi kréz|kolsczim]], [[koninsczi kréz|koninsczim]], [[mogilensczi kréz|mogilensczim]], [[płocczi kréz|płocczim]], [[torunsczi kréz|torunsczim]] ë [[żninsczi kréz|żninsczim]]. Téż lewobrzegòwi part [[Torń|Tornia]] leżi w òbéńdze historicznëch Kùjawów. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Historiczné krôjnë Pòlsczi]] [[Kategòrëjô:Etnograficzné krôjnë Pòlsczi]] mji8hbpif741n3f5x2nuzcdc0jd2v44 219671 219668 2026-10-19T16:31:02Z Iketsi 3254 Òbaczë téż 219671 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Polska-woj-kujawy.png|mały|Kùjawskô òbéńda na tle pòlsczëch [[wòjewództwò|wòjewództwów]] ë [[kréz|krezów]].]] '''Kùjawë''' ({{jãz.|pl}} ''Kujawy'') je to [[historicznô krôjna]] ë etnograficzny region we westrzédni [[Pòlskô|Pòlsczi]], na [[Wiôlgòpòlsczé Pòjezerze|Wiôlgòpòlsczëm Pòjezerzu]], w dorzécznicë dólni [[Wisła|Wisłë]] ë górni [[Niéc|Niecë]]. [[Kùjawiacë]] są główną etnograficzną grupą ti òbéńdë. Kùjawë leżą wnetk całowno w [[kùjawskò-pòmòrsczé wòjewództwò|kùjawskò-pòmòrsczëm wòjewództwie]]. Pôłniowé ùbrzédżi są we [[wiôlgòpòlsczé wòjewództwò|wiôlgòpòlsczëm wòjewództwie]], w [[koninsczi kréz|koninsczim]] ë [[kolsczi kréz|kolsczim krezie]]. Wiôldżé plachcie westrzédnëch Kùjaw zajimają [[czôrné zemie]], chtërné słëchają do nôbarżi òbrodnëch zemiów w Pòlsczi. Do nôtëralnëch bògactwów krôjnë słëchô téż [[kamiannô sól]], jaką wëczëchli sã w òkolim [[Inowrocław]]ia ë [[Ciechocinek|Ciechocinka]]. Niéchtërné zdrzódła ùznają [[Włocławek]] za kùjawską stolëcã<ref>Monografia Wielkiego Pomorza i Gdyni, pod red. Józefa Lachowskiego, Toruń-Lwów, 1939 r., s. 7, s. 154, s. 176.</ref><ref>Monografia Włocławka, ks. dr Michał Morawski, 1933 r., s.94, s. 364, s. 368.</ref><ref>Przewodnik Ilustrowany po Włocławku, pod red. Stanisława Jankowskiego, 1922 r., s. 43.</ref>. Zwëkòwò rozdzélô sã etnograficzné Kùjawë na pòrénkòwé ze stolëcã we Włocławku ë zôpadné ze stolëcã w Inowrocławiu<ref>Kukier Ryszard: Regionalizacja etnograficzna Kujaw: Prace komisji historii BTN: Państwowe Wydawnictwo Naukowe oddział w Łodzi: 1963</ref>. == Grańce == Kùjawë rozmiané jakò historicznô krôjna grańczą na nordze z [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Pòrénkòwą Pòmòrską]], na zôpadze z [[Wiôlgòpòlskô|Wiôlgòpòlską]] (na nordze z [[Krajnô|Krajną]], [[Pòznanskié|Pòznanskim]] ë na pôłniu z [[Kalisczé|Kalisczim]]), na pòrénkù z [[Mazowsze]]m. Kùjawskô grańca nëkô pò lewim brzégù [[Wisła|Wisłë]] òd ùscégò [[Skrwa|Skrwë]] na pôłniu do ùscégò [[Wda|Wdë]] na nordze, rozcëgô sã kù zôpadowi do [[Kòrónowò|Kòrónowa]] ë [[Nakło|Nakła]] òb [[Pakość]] do [[Niéc|Niecë]]. Dali skrącô na zôpôd òd rzéczi, przecënô [[Jezoro Trląg]] ë strzelensczé lasë, dochôdaje dò [[Skulsczé Jezoro|Skulsczégò Jezora]], zajimô [[Brdowsczé Jezoro]], [[Chodecz]] ë [[Lubień Kujawski]] cobë dochadac przez Skrwã do Wisłë. Historiczné Kùjawë zajimają dwa [[gard na prawach krezu|gardë na prawach krezu]]: [[Bëdgòszcz|Bëdgòszczã]] ë [[Włocławek]], ë téż krezë: [[aleksandrowsczi kréz|aleksandrowsczi]], [[bëdgòsczi kréz|bëdgòsczi]] (bez gminë Dąbrowa Chełmińska ë czãscë gminë Kòrónowò), [[inowrocławsczi kréz|inowrocławsczi]] (bez òbéńdów na zôpôd òd pakosczëch jezerów), [[radziejowsczi kréz|radziejowsczi]] ë [[włocławsczi kréz|włocławsczi]]. Cządë Kùjawów są téż w krezach: [[kolsczi kréz|kolsczim]], [[koninsczi kréz|koninsczim]], [[mogilensczi kréz|mogilensczim]], [[płocczi kréz|płocczim]], [[torunsczi kréz|torunsczim]] ë [[żninsczi kréz|żninsczim]]. Téż lewobrzegòwi part [[Torń|Tornia]] leżi w òbéńdze historicznëch Kùjawów. == Òbaczë téż == {{Òbaczë téż |Szlachòwnô pòzwa= |Sparłãczoné témë= * [[Pòmòrskô]] |Kategoriô=Regionë Pòlsczi }} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Regionë Pòlsczi]] [[Kategòrëjô:Historiczné krôjnë Pòlsczi]] [[Kategòrëjô:Etnograficzné krôjnë Pòlsczi]] s7ru3ukka7ctypodi5nemlizcz1l1hm Kujawy 0 9095 219689 219368 2026-10-19T16:41:13Z Iketsi 3254 To òstało przeniosłé z kategòrie [[Kategòriô:Przeczerowania do ùrëchtowaniô|Przeczerowania do ùrëchtowaniô]] do kategòrie [[Kategòriô:Przeczerowania z jinégò jãzëka/pl|Przeczerowania z jinégò jãzëka/pl]] (CatAlot) 219689 wikitext text/x-wiki #redirect [[Kùjawë]] [[Kategòrëjô:Przeczerowania z jinégò jãzëka/pl]] dwp8oc8m6zq38hewgbuf9i96mmovoiv Kùjawskô 0 9096 219824 218949 2026-10-19T19:09:13Z Iketsi 3254 To òstało przeniosłé z kategòrie [[Kategòriô:Przeczerowania|Przeczerowania]] do kategòrie [[Kategòriô:Przeczerowania do ùrëchtowaniô|Przeczerowania do ùrëchtowaniô]] za pòmòcą gadżetu [[c:Help:Gadget-Cat-a-lot/csb|Cat-a-lot]] 219824 wikitext text/x-wiki #redirect [[Kùjawë]] [[Kategòrëjô:Przeczerowania do ùrëchtowaniô]] 6zunnmyrp6mq3vfc0jc62s1ruz5ojvd Noteć 0 9099 219833 218936 2026-10-19T19:09:15Z Iketsi 3254 To òstało przeniosłé z kategòrie [[Kategòriô:Przeczerowania|Przeczerowania]] do kategòrie [[Kategòriô:Przeczerowania do ùrëchtowaniô|Przeczerowania do ùrëchtowaniô]] za pòmòcą gadżetu [[c:Help:Gadget-Cat-a-lot/csb|Cat-a-lot]] 219833 wikitext text/x-wiki #redirect [[Notec]] [[Kategòrëjô:Przeczerowania do ùrëchtowaniô]] 4qt5xb21eyt8csivzzcctn2s6wabblv 219880 219833 2026-10-19T21:02:11Z Terrus38 14026 219880 wikitext text/x-wiki #redirect [[Notec]] [[Kategòrëjô:Przeczerowania z jinégò jãzëka/pl]] 7gq29smnug4rvgmdog3plwyy1szxani Poznań 0 9106 219837 219136 2026-10-19T19:09:16Z Iketsi 3254 To òstało przeniosłé z kategòrie [[Kategòriô:Przeczerowania|Przeczerowania]] do kategòrie [[Kategòriô:Przeczerowania do ùrëchtowaniô|Przeczerowania do ùrëchtowaniô]] za pòmòcą gadżetu [[c:Help:Gadget-Cat-a-lot/csb|Cat-a-lot]] 219837 wikitext text/x-wiki #redirect [[Pòznanié]] [[Kategòrëjô:Przeczerowania do ùrëchtowaniô]] 6ty0v9loth1uf5rsnfyxtw2vhgkqh65 219886 219837 2026-10-19T21:06:19Z Terrus38 14026 219886 wikitext text/x-wiki #redirect [[Pòznanié]] [[Kategòrëjô:Przeczerowania z jinégò jãzëka/pl]] ev28m8accgb7aa4oqsyz1a6a24upxvy Krësztof Celestin Mrągòwiusz 0 9111 220037 219050 2026-10-20T09:33:48Z Terrus38 14026 220037 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Mrongovius portret.jpg|mały|Pòrtret Mrągòwiusza z XIX st.]] '''Krësztof Celestin''' '''Mrągòwiusz'''<ref name="Tréder"></ref> abò '''Mrąga''' (''Christoph Cölestin Mrongovius''; ùr. 19 lëpińca 1764 w Dąbrównie pòd Òlsztinkã n Mazurach, ùm. 3 czerwińca 1855 we [[Gduńsk|Gduńskù]]) – [[Lëterstwò|ewangelëcczi]] dëchòwny, filolog, leksykògraf, wiôldżi hùmanista, pòliglota i pedagóga. Przeprowadzył pierszé wôżne w [[Slawistika|slawisticzi]] badania nad [[Kaszëbi|Kaszëbama]] i [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbizną]]. Jegò kaszëbskò-niemieckò-pòlsczi słowôrzk i nadczidniãca ò kaszëbskò-rusczich analogiach pòbùdzelë do badaniów rusczich ùczałëch, dzãka czémù zainteresowania Kaszëbama dostałë sã w krąg eùropejsczi pòliticzi. == Żëcé i zwënédżi == [[Òbrôzk:Gdańsk University 2928.JPG|mały|Pòmnik we Gduńskù, autor [[Giennadij Jerszow]]]] Kùńcził Ùniwersytet w Króléwcu, w tim miesce mieszkôł do 1798. Studiowôł teòlogiã i filozofiã. Całi czas pògłãbiwôł znajomòsc [[Pòlsczi jãzëk|pòlsczégò jãzëka]]. 11 maja 1798 òstôł mianowóny pòlskò-ewangelicczim kaznodzeją w kòscele sw. Anë i lektorã pòlsczégò jãzëka w Akademicczim Gimnazjum w Gduńsku. Òd 1812 béł òn téż szkòlnym pòlsczégò jãzëka w gduńsczi szkòle przë parafii sw. Jana<ref name= "Tréder">[[Jerzi Tréder]], ''Môl K.C. Mrągòwiusza w dzejach Kaszëbów i jich jazëka'', „[[Acta Cassubiana]]” 2015, s. 131–142.</ref>. Òkróm pòlsczégò i niemiecczégò znôł téż [[Łacyńsczi jãzëk|łacëznã]], grekã, hebrajsczi, francësczi i angelsczi. Ùcził sã téż rusczégò, czesczégò, łużëcczégò i lëtewsczégò. Mô niemôłé zwënédżi w pòlonisticzi. Wëdôwôł słowôrze pòlsczégò jãzëka (m.jin. {{jãz.|pl}} ''Dokładny słownik polsko-niemiecki'', {{jãz.|de}} ''Ausführliches polnisch-deutsches Wörterbuch''), do jaczich włącził régã pòmòrsczich regionalizmów. [[Kaszëbizm|Kaszëbizmë]] mòże nalezc ju w słowarzu wëdónym w 1803. Mrągòwiusz béł pòmësłodôwcą programù badaniów kaszëbsczich. W latach 1826-1827 òdbéł nôùkową wanogã do [[Cecenowò|Cecenowa]] i [[Główczëce|Główczëc]]. W ramach programù ùdało mù sã napisac skrómny kaszëbskò-niemieckò-pòlsczi słowôrzk z kòl 275 wërazama (ò titule ''Zbiérk wëbrónëch kaszëbsczich wërazów spisónëch pòlską òrtografią, apartnëch òd pòlsczich''). Słowiznã Mrągòwiusz zbiérôł w wikszoscë òd [[Kabôtkòwie|Kabôtków]], tj. z òkòlégò jezór [[Łebskò]] i [[Sarbskò]]. Rãkòpis słowôrza dostôł òd Mrągòwiusza rusczi badéra P.I. Prejs, jaczi w 1840 napisôł z niegò rapòrt (skrodzoną wersjã). Rapòrt stôł sã szerok znóny w nôùkowim swiece i béł zwëskóny w jinszich słowarzach (na przëmiôr w 1862 ù [[Aleksander Hilferding|Hilferdinga]], w 1875 ù [[Oskar Kolberg|Kolberga]], w 1881 ù [[Léón Biskùpsczi|Biskùpsczégò]], w 1893 ù [[Stefan Ramułt|Ramułta]])<ref name= "Tréder"></ref>. Całi program badaniów kaszëbsczich Mrągòwiusza realizowôł pózni [[Florión Cenôwa|F. Cenôwa]]. == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Krzysztof Mrongovius House in Olsztynek (2).jpg| Òbrôzk:Krzysztof Celestyn Mrongowiusz Kalendarz pruski polski Królewiec 1793.jpg| Òbrôzk:2024-07 Olsztynek (4).jpg| </gallery> == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://catalog.hathitrust.org/Record/011629623 ''Dokładny słownik polsko-niemiecki = Ausführliches polnisch-deutsches Wörterbuch, 1835''.] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Jãzëkòznôwcë]] [[Kategòrëjô:Dëchòwny]] [[Kategòrëjô:Filologiô]] [[Kategòrëjô:Filologiô]] 5qa2nhq8e9x6o7r09dsau4vl825hshq 220038 220037 2026-10-20T09:34:18Z Terrus38 14026 Terrus38 przeniós starnã [[Krësztof Celestin Mróngòwiusz]] do [[Krësztof Celestin Mrągòwiusz]]: ùchwała nr 4/RJK/18 z dnia 19.10.2018 r. 220037 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Mrongovius portret.jpg|mały|Pòrtret Mrągòwiusza z XIX st.]] '''Krësztof Celestin''' '''Mrągòwiusz'''<ref name="Tréder"></ref> abò '''Mrąga''' (''Christoph Cölestin Mrongovius''; ùr. 19 lëpińca 1764 w Dąbrównie pòd Òlsztinkã n Mazurach, ùm. 3 czerwińca 1855 we [[Gduńsk|Gduńskù]]) – [[Lëterstwò|ewangelëcczi]] dëchòwny, filolog, leksykògraf, wiôldżi hùmanista, pòliglota i pedagóga. Przeprowadzył pierszé wôżne w [[Slawistika|slawisticzi]] badania nad [[Kaszëbi|Kaszëbama]] i [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbizną]]. Jegò kaszëbskò-niemieckò-pòlsczi słowôrzk i nadczidniãca ò kaszëbskò-rusczich analogiach pòbùdzelë do badaniów rusczich ùczałëch, dzãka czémù zainteresowania Kaszëbama dostałë sã w krąg eùropejsczi pòliticzi. == Żëcé i zwënédżi == [[Òbrôzk:Gdańsk University 2928.JPG|mały|Pòmnik we Gduńskù, autor [[Giennadij Jerszow]]]] Kùńcził Ùniwersytet w Króléwcu, w tim miesce mieszkôł do 1798. Studiowôł teòlogiã i filozofiã. Całi czas pògłãbiwôł znajomòsc [[Pòlsczi jãzëk|pòlsczégò jãzëka]]. 11 maja 1798 òstôł mianowóny pòlskò-ewangelicczim kaznodzeją w kòscele sw. Anë i lektorã pòlsczégò jãzëka w Akademicczim Gimnazjum w Gduńsku. Òd 1812 béł òn téż szkòlnym pòlsczégò jãzëka w gduńsczi szkòle przë parafii sw. Jana<ref name= "Tréder">[[Jerzi Tréder]], ''Môl K.C. Mrągòwiusza w dzejach Kaszëbów i jich jazëka'', „[[Acta Cassubiana]]” 2015, s. 131–142.</ref>. Òkróm pòlsczégò i niemiecczégò znôł téż [[Łacyńsczi jãzëk|łacëznã]], grekã, hebrajsczi, francësczi i angelsczi. Ùcził sã téż rusczégò, czesczégò, łużëcczégò i lëtewsczégò. Mô niemôłé zwënédżi w pòlonisticzi. Wëdôwôł słowôrze pòlsczégò jãzëka (m.jin. {{jãz.|pl}} ''Dokładny słownik polsko-niemiecki'', {{jãz.|de}} ''Ausführliches polnisch-deutsches Wörterbuch''), do jaczich włącził régã pòmòrsczich regionalizmów. [[Kaszëbizm|Kaszëbizmë]] mòże nalezc ju w słowarzu wëdónym w 1803. Mrągòwiusz béł pòmësłodôwcą programù badaniów kaszëbsczich. W latach 1826-1827 òdbéł nôùkową wanogã do [[Cecenowò|Cecenowa]] i [[Główczëce|Główczëc]]. W ramach programù ùdało mù sã napisac skrómny kaszëbskò-niemieckò-pòlsczi słowôrzk z kòl 275 wërazama (ò titule ''Zbiérk wëbrónëch kaszëbsczich wërazów spisónëch pòlską òrtografią, apartnëch òd pòlsczich''). Słowiznã Mrągòwiusz zbiérôł w wikszoscë òd [[Kabôtkòwie|Kabôtków]], tj. z òkòlégò jezór [[Łebskò]] i [[Sarbskò]]. Rãkòpis słowôrza dostôł òd Mrągòwiusza rusczi badéra P.I. Prejs, jaczi w 1840 napisôł z niegò rapòrt (skrodzoną wersjã). Rapòrt stôł sã szerok znóny w nôùkowim swiece i béł zwëskóny w jinszich słowarzach (na przëmiôr w 1862 ù [[Aleksander Hilferding|Hilferdinga]], w 1875 ù [[Oskar Kolberg|Kolberga]], w 1881 ù [[Léón Biskùpsczi|Biskùpsczégò]], w 1893 ù [[Stefan Ramułt|Ramułta]])<ref name= "Tréder"></ref>. Całi program badaniów kaszëbsczich Mrągòwiusza realizowôł pózni [[Florión Cenôwa|F. Cenôwa]]. == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Krzysztof Mrongovius House in Olsztynek (2).jpg| Òbrôzk:Krzysztof Celestyn Mrongowiusz Kalendarz pruski polski Królewiec 1793.jpg| Òbrôzk:2024-07 Olsztynek (4).jpg| </gallery> == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://catalog.hathitrust.org/Record/011629623 ''Dokładny słownik polsko-niemiecki = Ausführliches polnisch-deutsches Wörterbuch, 1835''.] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Jãzëkòznôwcë]] [[Kategòrëjô:Dëchòwny]] [[Kategòrëjô:Filologiô]] [[Kategòrëjô:Filologiô]] 5qa2nhq8e9x6o7r09dsau4vl825hshq Kronum 0 9112 219868 214435 2026-10-19T20:22:59Z Iketsi 3254 " " 219868 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Kronum Field.png|mały|Sztôłt bòjiszcza do kronum]] '''Kronum''' to spòrt wëmëslóny w [[2008]] rokù przez Billa Gibsona. Terôzka miónczi są òrganizowóné blós w USA z warkôwnëma ligama w Filadelfi, ale nen spòrt stôwô sã corôz barżi pòpùlarny téż w [[Eùropa|Eùropie]]. Twórca, Bill Gibson, òpracowôł ùsestimatizowóną mieszónkã nôbarżé achtnionëch w swiece karnowëch spòrtów: [[bala|balë]], basketbalu i rãczny balë, a nawetka [[rugby]]. Grający mają rozmajité mòżnotë w grze. Twórca miôł snicé, bë spòrtowcë mòglë wecygnąc z jinszëch spòrtów wszëtkò, co je nôlepszé i parłãczëc to ze sobą na efektiwny i efektowny ôrt. Głównym célã je spòrtowô rewòlucjô, dlôte sloganã kronum je "Dołączë do Rewòlucje". Starna amerëkańsczi lidżi kronum dzejô téż jak spòleznowy pòrtal, dzãka chtërnémù fani i spòrtowcë mògą òstawac w kòńtakcë. == Prezentacëjô == W kronum szpelają dwié grëpë, z chtërnëch pò 10 grającëch je na bòjiszczu całi czas. Grający zmieniają sã na bieżąco, jak na przëkłôd w rãcznej bali. Mecz warô 3 tercje pò 20 minutów. Célã jigrë je dobëcé jak nôwiãkszej liczbë pùńktów. Pùńktë rechòwóné są w zależnoscë òd môla, z chtërnégò grający próbòwôł strzélnąc. Są dwie mòżnotë trafieniô – w brómkã abò w 1 òd 5 òbrãczów na brómce. Jeżlë sã trafi bez taką òbrãcz, dodôwô sã do wënikù dëbeltną lëczbã pùńktów za nen strzél (przikłôd: strzél bez òbrãcz z zonë za 2 pùńktë je wôrt 4 pùńktë). Kronum je kòntaktową jigrã szlachùjącą za rugby, ale jeżlë chtos je agresywno atakòwóny, arbiter zarządzywô sztrôfòwi rzut, chtëren wëkònywóny je ze wiérzchù wedge zone. Òbczas grë jedna gromada dobiwô colemało òd 60 do 120 pùńktów. == Zonë == Bòjiszcze skłôdô sã z 4 brómków na kùńcach òkrãgù (nôlepi ò strzednicë 50 jardów). Òd brómczi jedna pò drëdżi to dô taczé zonë: - goal zone (brómkòwô zona) - wedge zone (z anielsczégò klinowô zona) - flex zone - cross zone (krzëżowô zona) Òkrąg w strzôdkù bòjiszcza mó pòzwã prime ring. == Jigra == Jigra zaczinô sã, czedë sãdza we strzodkòwim kòle òdbijô balã òd zemie wësok w lëft (prime rush). Pò dwùch òd kòżdi gromadë mô w ti akcëji swój dzél – célã je schwacenié balë i rozpoczãcé akcje swòjégò karna. Wszëtcë mògą brëkòwac wszëtczich dzélów cała – le nié w wedge zone, gdze nie je mòżno brëkòwac rãków w atakù. W òbronie je mòżno òdbic abò blokòwac balã, le nie je wòlno jã złapic. Kòzłowanié balë je dozwòloné w grze, ale, tak jak w kòszowi bali, bez kòzłowaniô je mòżnie zrobic blós dwa kroczi. W czasu akcje jedno karno broni, a drëdżé atakùje wszëtczé 4 brómczi. Czedë dobiwô sã pùńktë, chtos z broniącëch mùszi rzëcëc balã z bramkòwi zonë do drëcha w strzodkòwim kòle. Tedë na gromada zapòczinô swòjã akcjã w atakù. Pòzëcje Kôżdé karno kronum mô 10 grającëch w pòlu, chtërnëch dzeli sã na 3 pòzëcje: * wedgebacks (4) – W òbronie stoją òni w brómce, a w atakù szpelają jak wszëtcë jinszi w pòlu, zwiãksza w wedge i goal zone. * rangers (4) – szpelają nôczãszczé we flex zone, dobiwają nôwicé pùńktów. Ta pòzycjô wëmôgô nôlepszi kòndicje. * crossers (2) – grają westrôdka, są òdpòwiedzalny za rozprowôdzanié balë, ale téż czãsto dobiwają nôlepié pùńktowónë brómczi (4 abò 8). Pòzycjô ta wemôgô dobri òrientacje ë stanowitoscë. == Pùńktë == Wôrtnosc gòla zalégô òd zonë, z chtërny bëło strzéloné. * goal zone – 1 pùńkt * wedge zone – 2 pùńktë * flex zone – 2 pùńktë * cross zone – 4 pùńktë Pùńktë są dëbelt, czedë je strzéloné do òbrãczë. Strzél z cross zone do òbrãczë wôrt je 8 pùńktów – i taczi strzél nazywô sã kronum. Jeżlë mecz kùńczi sã remisã, arbiter zarządzywô seriã sztrôfòwëch rzutów. Strzél do brómczi z karnégò wôrt je 3 pùńktë; bez òbrącz wôrt je 6 pùńktów. == Karna == W warkòwny lidze w USA ùdzél mô 7 karnów: *Evergreens *Night Owls *Nimble Jacks *Throwbacks *Urban Legends *Work Horses Do terô rozegrano 4 sezonë – 3 pierszé dobëlë Nimble Jacks. Czwiôrti sezon dobëlë Night Owls. Òkróm tégò są rozmajite rekreacjowe miónczi – Rec Adult League, Rec College League, Rec High School League. == Odbiór == Media zaczekawiłë sã kronum w USA, co pòcwierdzają midzë jinyma artikle w [[Wired]]<ref>[http://www.wired.com/playbook/2011/04/kronum-unholy-sports-mashup/ Artikel na Wired.com]</ref>, [[The New York Times|New York Times]]<ref>[http://6thfloor.blogs.nytimes.com/2011/04/13/building-sports/ Building Sports, program NYT]</ref>, abò material w programie [[ESPN]] SportNation<ref>[http://espn.go.com/video/clip?id=6385055 Wideo ESPN nt. Kronum]</ref>. Téż w Eùropie pisało sã ò tim w: [[Le Monde]]<ref>[http://www.lemonde.fr/sport/video/2011/04/22/a-la-decouverte-du-kronum-grand-mix-des-sports-collectifs_1510550_3242.html A la découverte du Kronum, grand mix des sports collectifs, na LeMonde.fr]</ref> ë [[La Stampa]]<ref>[http://multimedia.lastampa.it/multimedia/sport/lstp/39986/ Un mix di calcio e pallamano: dagli Usa ecco Kronum, na LaStampa.it]</ref>. W telewizji szpańsczi<ref>[https://web.archive.org/web/20111001105245/http://es.eurosport.yahoo.com/chorreo-digital/article/17236/ ¿Será el Kronum el deporte mundial del futuro?, na Yahoo/Eurosport España]</ref>, jitalsczi<ref>[https://web.archive.org/web/20111001142220/http://it.eurosport.yahoo.com/sport-in-rete/article/25445/ Ecco il Kronum, lo sport del futuro, na Yahoo/Eurosport Italia]</ref> a angelsczi<ref>[http://uk.eurosport.yahoo.com/blogs/world-of-sport/article/44729/ Will Kronum be the world's next big sport?, na Yahoo/Eurosport UK]</ref> téż beło czëc ò kronum. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} * [http://www.kronum.com Kronum.com], òficjalnô starna kronum * [http://www.youtube.com/user/KronumLeague kanał KronumLeague], óficjalny kanał na YouTube {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Spòrt]] gkid0uricrkmapf3jxpoezhngs3hmac Rujan 0 9119 220102 166785 2026-10-20T11:51:19Z Iketsi 3254 [[Kategòriô:Przeczerowania z alternatiwny pòzwë kaszëbsczi]] òsta dodónô za pòmòcą gadżetu [[c:Help:Gadget-Cat-a-lot/csb|Cat-a-lot]] 220102 wikitext text/x-wiki #PATRZ [[Pazdzérznik]] [[Kategòrëjô:Przeczerowania z alternatiwny pòzwë kaszëbsczi]] 1y7tiz1pbsrxgsl9zdati97w6z139en Karlskróna 0 9156 220084 166897 2026-10-20T11:48:24Z Iketsi 3254 [[Kategòriô:Przeczerowania do ùrëchtowaniô]] òsta dodónô za pòmòcą gadżetu [[c:Help:Gadget-Cat-a-lot/csb|Cat-a-lot]] 220084 wikitext text/x-wiki #PATRZ [[Karlskrona]] [[Kategòrëjô:Przeczerowania do ùrëchtowaniô]] 1859y7d9ft6f8uh1mcndfho1h5y0oz0 Damroka (mùzyczné karno) 0 9170 219910 211799 2026-10-19T22:42:33Z Iketsi 3254 To òstało przeniosłé z kategòrie [[Kategòriô:Kaszëbskô kùltura|Kaszëbskô kùltura]] do kategòrie [[Kategòriô:Kaszëbsczé mùzyczné karna|Kaszëbsczé mùzyczné karna]] za pòmòcą gadżetu [[c:Help:Gadget-Cat-a-lot/csb|Cat-a-lot]] 219910 wikitext text/x-wiki '''Damroka''' (projekt ''Damroka Kaszëbë Joł'') je mùzycznym karnã jaczé graje kaszëbskòjãzëkòwégò fòlka z elementama rockù. Pòwstôło w [[2010|2010 rokù]]. Założëlë je [[Damroka Kwidzyńskô]] ([[spiéw]], autorka tekstów) ë Marek Romanowski ([[keyboard]], kompozytor). Mùzyczné karno Damroka zadebutowało w [[2011|2011 rokù]] platą ''Kaszëbë Joł''. W [[2013|2013 rokù]] wëchôdô singel «Takô jem», w [[2015|2015 rokù]] — plata ''Made in Kaszëbë''. == Diskògrafiô == ;Sztudijné platë * ''Kaszëbë Joł'' — (Soliton, [[2011]]); * ''Made in Kaszëbë'' — [[2015]]. ;Single * «Takô jem» — [[2013]]. == Nôleżnicë == * [[Damroka Kwidzyńskô]] — [[spiéw]], autorka tekstów; * Marek Romanowski — [[keyboard]], kompozytor; * Krzysztof Paul, Michał Zienkowski, Andrzej Ciborski — [[gitara]]; * Robert Kuśmierski, Paweł Zagańczyk — [[akordeon]]; * Grzegorz Sycz — [[perkùsëjô]]; * Michał Górecki, Tomek Przyborowicz — [[basowó gitara]]; * Natalia Janik — [[skrzëpczi]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://www.soliton.edubawi.pl/index.php?p242,damroka-kasz-b-jol Katalog. Muzyka rozrywkowa. Folk & Szanty. Damroka. Kaszëbë Joł Promocja] (Soliton); * [https://web.archive.org/web/20140808055021/http://kartuzy.info/wiadomosc,12087,Lokalni-muzycy-pracuja-pelna-para.html Lokalni muzycy pracują pełną parą] (Kartuzy.info); * [https://web.archive.org/web/20190416024455/https://expresskaszubski.pl/pl/14_kultura/11076_damroka_kasz_b_jol_walczy_o_tytul_plyty_folkowej_roku.html Damroka Kaszëbë Joł walczy o tytuł płyty folkowej roku] (Express Kaszubski); * [https://web.archive.org/web/20190416024455/https://expresskaszubski.pl/pl/14_kultura/14182_tak_jem_nowy_energetyczny_singiel_damroki_posluchaj.html Takô jem — nowy energetyczny singiel Damroki (posłuchaj)] (Express Kaszubski); * [http://www.reverbnation.com/damroka Damroka. Songs] (Reverbnation.com); * [https://www.facebook.com/pages/Damroka/158257974189097?sk=info Damroka] ([[Facebook]]). {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbsczé mùzyczné karna]] [[Kategòrëjô:Rockòwé karna]] gnslfd94zm9jp6j8lbsli6188gmxzmd Eùropejsczi Dzéń Jãzëków 0 9233 219931 213561 2026-10-20T00:35:10Z Iketsi 3254 YouTube dł 219931 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Knjige na polici.jpg|mały|Malënk z leżnoscë Eùropejsczégò Dnia Jãzëków w [[Serbiô|Serbii]]]] '''Eùropejsczi Dzéń Jãzëków''' ('''EDJ'''; {{jãz.|de}} ''Europäischer Tag der Sprachen'', {{jãz.|fr}} ''Journée européenne des langues'', {{jãz.|en}} ''European Day of Languages'') – midzënôrodné swiãto, ùstanowioné z jinicjatiwë [[Radzëzna Eùropë|Radzëznë]] [[Radzëzna Eùropë|Eùropë]], swiãtowóné w cawny [[Eùropa|Eùropie]] kòżdorocznie [[26 séwnika]]<ref>[https://web.archive.org/web/20170227233537/http://www.edj.org.pl/o-europejskim-dniu-jezykow O Europejskim Dniu Języków » Europejski Dzień Języków], edj.org.pl. ({{jãz.|pl}}) [przëstãp 2026-07-09]. [zarchiwizowóné z [https://www.edj.org.pl/ tégò adresë] (2017-02-27)</ref>. Jégò célã je zôchãcënie [[Eùropa|Eùropejczików]] do ùczbë jãzëków, nié leno nôbarżi znónëch jak angelsczi, le téż miészëch jak [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczi]] i [[Bretońsczi jãzëk|bretońsczi]] òrôz propadżowónie spòdob jãzëkòwi bòkadnoscë<ref name=":0">[https://search.coe.int/cm#{%22CoEIdentifier%22:&#x5B;%2209125948801c6c93%22&#x5D;,%22sort%22:&#x5B;%22CoEValidationDate%20Descending%22&#x5D;} European Year of Languages. Parliamentary Assembly Recommendation 1539 (2001)]. wcd.coe.int. [przëstãp 2026-07-09]. (angelsczi).</ref><ref>[https://edl.ecml.at/Home/What-is-it Czim je Eùropejsczi Dzéń Jãzëków?]. edl.ecml.at. (wielojãzëkòwi, w tim pòlsczi) [przëstãp 2026-07-09]</ref>. Swiãto òsta ùstanowioné przez [[Radzëzna Eùropë|Radzëznã Eùropë]], z [[Sedzëba|sedzbą]] w [[Sztrasbùrg|Sztrasbùrgu]], w 2001 rokù – na zakùńczenié Eùropejsczégò Rokù Jãzëków zorganizowanego przez Radzëznã Eùropë, [[Eùropejskô Ùniô|Eùropejską Ùniã]] òrôz [[UNESCO]]<ref name=":0" />. W sami Eùropejsczi Ùnii je wicy jak 60 môlowich pòspólnotów, chtërné ùżiwają jãzëków òbéńdowëch abò mniészëznowëch. Pòdług spisënkù z 2011 rokù wicy jak 106 tës. mieszkéńców Pòlsczi gôdô pò kaszëbskù. Do tegò trzeba dorechòwac wszëtczich, co wëjachelë bùten, ale wcyg nie zabëlë swòji mòwë. == Òbaczë téż == * [[Jãzëczi Eùropejsczi Ùnie]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} * [http://edl.ecml.at/ Eùropejsczi Dzéń Jãzëków] (pòlsczi) * [https://ec.europa.eu/poland/news/view_on_Kaszuby_pl ''O językach obcych z Danutą Stenką''] * https://powiat.puck.pl/aktualnosci/2025-rokiem-jezyka-kaszubskiego-w-powiecie-puckim.html * {{YouTube|v=uOpj6a4Z9sg|tit=Europejski Dzień Języków — SP Łubno|dł=1:24}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Lingwistika]] teb3z9f4m54hpicclx0aiuovvfey8r5 Swiãtô Barbara 0 9391 219729 198802 2026-10-19T17:00:47Z Terrus38 14026 219729 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Ołtarz Św. Barbary 02.jpg|mały|]] [[Òbrôzk:St-barbara.jpg|mały]] '''Swiãtô Barbara''' z [[Nikòmediô|Nikòmedie]] – dzéwica, mãczelnica, chrzescëjónka, swiãtô [[Katolëcczi Kòscół|katolëcczégò Kòscoła]] i [[Prawòsławié|prawòsławnégò]]. == Żëcé swiãti == Barbara ùrodzëła sã na zaczątkù III stalatégò. Bëła córką bògatégò pògóna Dioskùra z Heliopòlis. Òjc wësłôł jã na ùczbã do Nikòmedie. Tam òna pòzna chrzescëjaństwò. Òna pisa lëstë ze znónym filozofã Òrigenesã. Dzãka mù òna przëjãła chrzest i jakno chrzescëjónka złożëła slub czëstoscë. Czedë òjc sã ò tim dowiedzôł, zmùszôł ją do żeńbë. Òna nie chcã gò słëchac i tedë wsadził ją do wieżë. Nie dôwôł ji jesc i strasził, żebë wërzekła sã wiarë. Barbara nie złóma slubù. Tedë òjc zaprowadzëł ją do sãdzë. Nen kôzôł jã biczowac wiele razy. Bòdôj béł kòl ni janiôł i pòmôgôł ji w tëch drãdżëch sztótach. Na kùńc sãdza kôzôł jã scąc mieczã. Scół jã ji òjc Dioskùr. Bòdój czëj to sczënił zarôzka zabił gò [[grzëmòt]]. Ji smiérc je datowanô na czas rządzeniégò czezera Maksymióna (305-311) kòl [[4 gòdnika]] 305 rokù. == Patronat == Swiãtô Barbara je patrónką dobri smiercë ë cãżczi robòtë - òsoblëwié górników, [[rëbôk]]ów, [[kamiannik]]ów, òkrãtników, kòwôlów i sôdzowników. Òna pòmôgô téż ób czas grzëmòtu i ògnia. Sw. Barbara je patrónką Akademie Górniczo-Hutniczi w Krakòwie ë czilë kòscołów m.jin. w [[Swòrnégace| Swòrach]]. Czilë lëdzy na całim swiece mòdli sã do sw. Barbarë i wëprôszô wiele łasków. == Kùlt == Wiôldżim òrãdownikã sw. Barbarë béł papiéż [[Grzegòrz I]]. Mãczelnica Barbara uznôwanô je za swiãtą, a ji miono wëmieniané je w Kanonie Rzimsczim. Ta swiãtô je m.jin. namalowónô w môłim triptikù Mscëwòja I (80 x 58 cm) z 1515 rokù w kòscele po sostrach z zôkònu sw. Norberta w [[Żukòwò|Żukòwie]]. Liturgiczny wspòmink sw. Barbarë òbchôdë sã w katolëcczim Kòscele [[4 gòdnika]], w prawosławnym kòscele [[17 gòdnika]]. Ks. [[Frãcëszk Grëcza]] napisôł: „A bëła to głowa patronczi Pòmòrsczi, swiãti Barbarë, ...” . Stronama wedle zwëków w swiãto sw. Barbarë wkłôdô sã wietewczi [[Wisznia|wisznie]] abò [[Krzesznia|krzesznie]] do wòdë, chtërné mają zakwitnąc na [[Gòdë]]. To sã wietewczi sw. Barbarë. == Lëteratura == * E. Pryczkowski: Kaszubski Kordecki. Życie i twórczość ks. prałata Franciszka Gruczy, Banino 2008, s. 138 * ks. Stanisław Sierla : Św. Barbara wzorem dla współczesnych (''Sw. Barbara wzorã dla dzysdniowych'') == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://www.barbarachorzow.katowice.opoka.org.pl/?page_id=406 Mòdlëtwa za wstawienim swiãti] * [http://www.brewiarz.katolik.pl/czytelnia/swieci/12-04b.php3 Brewiarz (pl)] * [http://www.jura-pilica.com/?kaplica-na-barbarze-,183 www.jura-pilica.com] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Prawòsławny swiãti|B]] [[Kategòrëjô:Katolëcczi swiãti|B]] 7pwlzlxaqik5f89pks3bouvy3fcsg5d Pùchôcz zwëczajny 0 9395 219866 212175 2026-10-19T20:22:11Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 219866 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Puchacz_obronna_2.jpg|mały|300x300px]] '''Puchacz zwyczajny, puchacz''' ''(Bubo bubo)'' – ôrt ptôcha z rodzëné ''Strigidae''. To nôwiãkszô w [[Eùropa|Eùropie]] [[sowa]] mòże równac sã jedynie z nią [[pùchôcz japońsczi]]. Je wiele wikszô òd [[sowa sniżnô|sowe sniżni]] i [[pùchôcz wirginijsczi|pùchôcza wirginijsczégò]]. Mô wiôldżé żôłto-czerwioné òczë i specjalné pióra, co wëstôwają nad głowã, tzw. szlarë, przez jaczé wiele lepi czëje (jak ù człowieka ùszné mùszle). Farwé samice i samca je takò sama cemnobùro z plômkoma i strészkoma. Słëch je baro wôżny dlô negò ptôcha, òsoblëwie òb czas łowów. Szlarë mô téż jinô sowa – ùsznica, kò je òna wiele miészô. Tej sej pùchacze gniôzdëją na zemi. Temù zdarzi sã, że òb czas szpacéru dozdrzita jegò pisklã. Pùchôcz to ptôch prawno chroniony<ref>Cezari Òbracht-Prondzyńsczi, Pioter Dzekanowsczi, ''Bëtowskô zemia – ùczbòwnik'', Bëtowò 2013</ref>[[Òbrôzk:Puchacz m.jpg|mały|447x447px]] [[Òbrôzk:Bubo bubo bubo MHNT.ZOO.2010.11.157.1.jpg|mały|''Bubo bubo bubo'']] == Miara == * dłëgòsc cała 60–78 cm * dłëgòsc ògóna 23–29 cm * szerokòsc skrzidłów 155–180 cm * wôga samice: 1,75–4,2 kg, samce: 1,5–3 kg * samica jé wiele wikszô òd samca * dłëgòsc dzëba 4,2–5,8 cm * dłëgòsc stopë 7,4–8,8 cm == Wëstãpowanie == Wëstãpùje w pôniowi, westrzédny i nordowi [[Eùropa|Eùropie]], nordowi Africe i [[Azjô|Azji.]] Gniôzdeje téż w Alpach. Ni ma gò w Turcji, pòłniowich Chinach i Indiach ( tôm zamieszkiwô pùchôcz indyjsczi). W Pòlsce zasedlô gòrë Sudetë i Karpatë, westrzédny i zôpôdny Pòmorze, pôłniowô Wielkòpòlska. Zëje w lasach z grëbima drzéwiãtama, lubi jiglënowi lasë, kòl zelestrzów, strëg, bagnów, jezor, na pòlach i òtemkłëch rëmiôw dze je wiele fùtru.<ref name=":0">Ùzémczi artiklów</ref> == Dłëgòsc żëcô == Na wòlnosce pùchôcz dożëwô 20 lat, a w zamkłosce do 60 lat. == Gniôzdo pùchacza == Bùdëje gniôzda nôczãscy na dzrzewie z rozgrajonych gołãzach, abò w gniôzdach pò jinëch ptôchach, abò téż za zemi. Gniôzda je w sztôłce snôdczi szôlczi, ùkrëté midze Kãpama trôw. Zrobioné je z sëchi trôwë i wietwi. Na zôczątki strëmiannika abò łżëkwiata samica sklôdô 2-3 jaja są òne biôłi i kùglowati. Skòrepa je grëbô i parchatô. Samica sedzi na jajach przez 32-35 dni rôz do rokù. Pisklãta pò wëklëcu są slepi, pò 4 dniach òdmikają ôczé. Młodi òpùszają gniôzdo czé minie 35 dni, ni mògò tédé jisz lôtac i starkowie mùszo jich i tak fùtrowac.Baro mało z nich przeżëwô. Dorôstajó w 2-3 rokù żëca. Pòre są w grëpie òb całi żëcé.Mają blus jednégò partnéra.<ref name=":0" /> == Co lubi jesc pùchôcz == Pùchôcze chãtno jedzą rozmaité òwadë, ptôchë i susczi. Latem nôbarżi smakają jima jéże, zajce, kaczci, gołąbczi i rëbë. Ób zema ùzérajô za môłima cecónoma ( mëszama, toczkama, młodima sarnoma,). Jachtuje òb wieczorë, nocë i ò pòrénk. W dzéń sedzi na zasadłi gałãzë w kòrónie drzewa, abò krótkò pnia. Na zwiérza pilnuje, spôdô z góré i chwëtô gò drapcama. Pùchôcz to to nôwikszi rabùszny ptôch Eùropë<ref name=":0" /> == Pòzdrzatk == Óbkrój zasadłi, z wiôlgò òkrągłô głowô, z szeroczimë zaòkrôglonyma skrzidłama i krótczim ògónem. Na głowie mô przirodné ,,ùsze" z piór ò dłëgòscë 8-10 cm, pòłożone wòdòrówno a stôwiô je cze je wëstraszony, abò hërlëkony. Szpétë są òbrosłi jasnyma pióroma. Dzëb je czôrnë. Tégówka òcznô mô farwa apfelzynowô.<ref name=":0" /> == Òbaczë téż == * [[Ùszatô sowa]] * [[Klatatô sowa]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Ptôchë]] a6v1f59r1a76jyjhha19nqk586vvanf Nôdgroda Nobla 0 9410 220076 214080 2026-10-20T11:42:14Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 220076 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:NobelP2.png|mały|Nôdgroda Nobla]] {{Jiné znaczënczi}} '''Nôdgroda Nobla''' – wëapartnienié przëznôwóné za wiôldżé zwënédżi w nôùce, lëteraturze abò za zasłëdżi dlô spòlëznë i lëdzy. Nôdgroda òsta ùstanowionô slédną wòlą szwédzczégò przerobnika i wënalôzcë dinamitu – [[Alfréd Nobel|Alfréda Nobla]]. == Historiô == Pierszô ùroczëzna wrãczeniô ti nôdgrodë òdbëła sã w Królewsczi Mùzyczny Akademii we [[Sztokhòlm|Sztokholmie]] w 1901 rokù. Òd 1902 rokù nôdgrodë są przëznôwóné przez króla [[Szwédzkô|Szwédzczi]]. == Wskôzë == Kòżdi dobiwca dostôwô złoti medal i diplóm, a téż wësoką dëtkòwą nôdgrodã, cobë mógł dali dzejac w swòji wietwi nôùczi. Òd 1901 rokù Nôdgroda Nobla je przëznôwónô w òbrëmiach: * [[Fizyka|fizyczi]] * [[Chemiô|chemii]] * [[Fizjologiô|fizjologie]] abò [[Medicëna|medicynë]] * [[Lëteratura|lëteraturë]] * Pòkòjowô Nôdgroda Nobla Òd 1968 rokù to téż dô nôdgrodã z òbrëmiô [[Ekònomiô|ekònomii]]. == Kaszëbsczi dobiwcë Nôdgrodë Nobla == * {| class="wikitable" |- ! Rok !! Miono i nôzwëskò !! Òbrëmié |- | 1999 || [[Günter Grass]]|| [[lëteratura]] |} * == Pòlsczi dobiwcë Nôdgrodë Nobla == {| class="wikitable" |- ! Rok !! Miono i nôzwëskò !! Òbrëmié |- | 1903 || [[Mariô Skłodowskô-Curie]]|| [[fizyka]] |- | 1905 || [[Henryk Sienkiewicz|Henrik Senkewicz]] || [[lëteratura]] |- | 1911 || [[Mariô Skłodowskô-Curie]]|| [[Chemiô|chemiô]] |- | 1924 || [[Władysław Reymont|Władisłôw Reymont]] || lëteratura |- | 1980 || [[Czesław Miłosz|Czesłôw Miłosz]] || lëteratura |- | 1983 || [[Lech Wałãsa]]|| [[Pòkòjowô Nôdgroda Nobla|pòkòjowô]] |- | 1995 || [[Józef Rotblat]] || pòkòjowô |- | 1996 || [[Wisława Szymborska|Wisława Szimbòrskô]] || lëteratura |- | 2018 || [[Òlga Tokarczuk]] || lëteratura |} == Czekawinczi == === Nômłodszi noblista === * [[Malala Yousafzai]]: 17 lat stôrô, pòkòjowô nôdgroda === Nôstarszi noblista === * [[Leonid Hurwicz]]: 90 lat stôri, ekònomiô === Wielokrotny nobliscë === * [[Mariô Skłodowskô-Curie]]: fizyka – 1903, chemiô – 1911 * [[Linus Pauling]]: chemiô – 1954, pòkòjowô – 1962 * [[John Bardeen]]: fizyka – 1956 ë 1972 * [[Frederick Sanger]]: chemiô – 1958 ë 1980 === Familie noblistów === ==== Bracyni ==== '''Jan Tinbergen''' [http://pl.wikipedia.org/wiki/Jan_Tinbergen](ekònomiô, 1969) i jegò młodszi brat '''Nikolaas Tinbergen''' [http://pl.wikipedia.org/wiki/Nikolaas_Tinbergen] (medicyna, 1973) ==== Małżeństwa ==== * '''Mariô Skłodowskô-Curie''' (chemiô, 1911) i '''Pioter Curie''' [http://pl.wikipedia.org/wiki/Pierre_Curie] (fizyka, 1903 – wëcmanim) *'''Irène Joliot-Curie''' [http://pl.wikipedia.org/wiki/Ir%C3%A8ne_Joliot-Curie] i '''Frédéric Joliot-Curie''' [http://pl.wikipedia.org/wiki/Fr%C3%A9d%C3%A9ric_Joliot-Curie](chemiô, 1935 – wëcmanim) * '''Gerty Cori''' [http://pl.wikipedia.org/wiki/Gerty_Cori] i '''Carl Cori''' [http://pl.wikipedia.org/wiki/Carl_Cori] (medicyna, 1947 – wëcmanim) * '''Alva Myrdal''' [http://pl.wikipedia.org/wiki/Alva_Myrdal] (pòkòjowô, 1982) i '''Gunnar Myrdal''' [http://pl.wikipedia.org/wiki/Gunnar_Myrdal](ekònomiô, 1974) * '''May-Britt Moser''' [http://pl.wikipedia.org/wiki/May-Britt_Moser] i '''Edvard Moser''' [http://pl.wikipedia.org/wiki/Edvard_Moser](medicyna, 2014 – wëcmanim) ==== Rodzëcë i dzecë ==== * '''Mariô Skłodowskô-Curie''' (matka), '''Pioter Curie''' (òjc) i '''Irène Joliot-Curie''' (córka) * '''Joseph John Thomson'''' [http://pl.wikipedia.org/wiki/Joseph_John_Thomson](òjc; fizyka, 1906) i '''George Thomson''' [http://pl.wikipedia.org/wiki/George_Thomson] (syn; fizyka, 1937) * '''William Henry Bragg''' [http://pl.wikipedia.org/wiki/William_Henry_Bragg](òjc) i '''William Lawrence Bragg''' [http://pl.wikipedia.org/wiki/William_Lawrence_Bragg](syn; fizyka, 1915 – wëcmanim) * '''Niels Bohr''' [http://pl.wikipedia.org/wiki/Niels_Bohr](òjc; fizyka, 1922) i '''Aage Niels Bohr''' [http://pl.wikipedia.org/wiki/Aage_Niels_Bohr](syn; fizyka, 1975) * '''Manne Siegbahn''' [http://pl.wikipedia.org/wiki/Karl_Manne_Georg_Siegbahn](òjc; fizyka, 1924) i '''Kai Siegbahn''' [http://pl.wikipedia.org/wiki/Kai_M._Siegbahn](syn; fizyka, 1981) * '''Hans von Euler-Chelpin''' [http://pl.wikipedia.org/wiki/Hans_von_Euler-Chelpin](òjc; chemiô, 1929) i '''Ulf von Euler''' [http://pl.wikipedia.org/wiki/Ulf_von_Euler](syn; medicyna, 1970) * '''Arthur Kornberg''' [http://pl.wikipedia.org/wiki/Arthur_Kornberg] (òjc; medicyna, 1959) i '''Roger D. Kornberg''' [http://pl.wikipedia.org/wiki/Roger_Kornberg](syn; chemiô, 2006) == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:AlfredNobel adjusted.jpg|Alfréd Nobel Òbrôzk:Nobel prize medal awarded to Alexander Fleming, 1945. (9660573705).jpg|Medal z 1945 rokù Òbrôzk:Alfred Nobel Medal 1975 by Richard Renninger.jpg|Medal z 1975 rokù Òbrôzk:Marie Skłodowska-Curie's Nobel Prize in Chemistry 1911.jpg|Diplóm Marii Skłodowsczi-Curie </gallery> == Òbaczë téż == {{Òbaczë téż |Szlachòwnô pòzwa=Nobel (wiele znaczeniów) |Sparłãczoné témë= * [[Nôdgroda]] * Lësta dobiwców Nôdgrodë Nobla [http://pl.wikipedia.org/wiki/Lista_laureat%C3%B3w_Nagrody_Nobla] * Nôdgroda Ig Nobla [http://pl.wikipedia.org/wiki/Nagroda_Ig_Nobla] * Nôdgroda Abela [http://pl.wikipedia.org/wiki/Nagroda_Abela] * Nôdgroda Turinga [http://pl.wikipedia.org/wiki/Nagroda_Turinga] * Right Livelihood Award, zwônô alternatiwną Nôdgrodą Nobla [http://pl.wikipedia.org/wiki/Right_Livelihood_Award] * Nôdgroda Fùndacji na rzecz Pòlsczi Nôùczi, zwônô "Pòlsczim Noblã" [http://pl.wikipedia.org/wiki/Nagroda_Fundacji_na_rzecz_Nauki_Polskiej] |Kategoriô=Nôdgrodë }} == Bibliografiô == # http://pl.wikipedia.org/wiki/Nagroda_Nobla # http://pl.wikipedia.org/wiki/Alfred_Nobel # http://pl.wikipedia.org/wiki/Lista_laureat%C3%B3w_Nagrody_Nobla_zwi%C4%85zanych_z_Polsk%C4%85 # http://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Nobel_Prize?uselang=pl == Bùtnowé pòwrózczi == {{Òficjalnô starna}} {{Commons}} * [[Dobiwcë Nôdgrodë Nobla w òbrëmim fizyczi]] * [[Dobiwcë Nôdgrodë Nobla w òbrëmim chemii]] * [[Dobiwcë Nôdgrodë Nobla w òbrëmim fizjologii abò medicynë]] * [[Dobiwcë Nôdgrodë Nobla w òbrëmim lëteraturë]] * [[Dobiwcë Pòkòjowi Nôdgrodë Nobla]] * [[Dobiwcë Nôdgrodë Nobla w òbrëmim ekònomii]] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Ùczba]] [[Kategòrëjô:Nôdgrodë]] 7ziw9bkwjxda9owmja485e4acyr1lbe Wilno 0 9421 219858 214925 2026-10-19T20:18:39Z Iketsi 3254 " " 219858 wikitext text/x-wiki {{Gard-infobox |Gard= Wilno |gwôsné miono= Vilnius |céch= Grand Coat of arms of Vilnius.svg |rodzôcz= Wilna |fana= Flag of Vilnius.svg |karta= |Kôrta={{Lokalizacyjnô kôrta |mapa=LTU |rozmiar=250 |rodzaj=inline |punkty mapy= {{Lokalizacyjnô kôrta/pónkt|54°41′N 25°17′E|pòzycjô=left|merk=Red pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Wilno]]}} }} |państwò= [[Lëtwa|Lëtewskô]] |wòjewództwò= wileńskô |Kréz= Wilno |wiéchrzëzna= 401 |stopniN= 54 |minutN= 41 |stopniE= 25 |minutE= 17 |lëdztwò= 619 405<ref>[https://osp.stat.gov.lt/lt/statistiniu-rodikliu-analize?hash=12281496-bf90-48e1-a846-9ee85f863265#/ Nuolatinių gyventojų skaičius liepos 1 d.], stat.gov.lt</ref> |rok= 2026 |czerënkòwi numer= (+370) 5 |pòcztowi kòd= LT-01001 |registracëjné tôfle= |bùrméster= Valdas Benkunskas |adres_um= |kod_poczt_um= |www= https://vilnius.lt |commons= Vilnius }} {{Jiné znaczënczi}} '''Wilno''' ({{jãz.|lt}} Vilnius, {{jãz.|pl}} Wilno, {{jãz.|be}} Вільня) – stolëca [[Lëtwa|Lëtwë]], do 1795 stolëca Wiôldżégò Lëtewsczégò Ksãstwa w Rzeczpòspòlëti Óbëdwóch Nôrodów, òd 1920 do 1922 jakno stolëca Strzédny Lëtwë, w latach 1922-1939 w grańcach II RP (jakno stolëca wileńsczégò wòjewództwa), na Wileńsczim Pòmòrzim, nad Wilią, przë ùbiédze rzéczi Wilejczi. Lëczba miestnëch lëdzy w 2015 rokù wëniosła 542 990<ref>[https://web.archive.org/web/20210501080015/https://osp.stat.gov.lt/en/statistiniu-rodikliu-analize?portletFormName=visualization&hash=73c1a737-2e38-4d0d-b308-e1f70c17da20= Statistics Lithuania — Population at the beginning of the year by city / town and year].</ref>. Nôwiãkszé wedle wiéchrzeznë miasto w bôłtëcczich krajach, wiôldżé gòspòdarczé, finansowé, industriowé centrum; banowi, drogòwi, fligrowi transpòrt; centrum kùlturë i nôùczi, 8 ùniwersytetów, w tim Wilëńsczi. Je wiôldżim religijnym centróm, przeszło 40 rzimskòkatolëcczich kòscołów, 20 [[Prawòsławié|prawòsłôwnëch]] cerkwiów, 3 żëdowsczé sinagòdżi, karajimskô kenesa. Wilno je òsoblëwie centrum pòlsczi kùlturë i nôùczi na Lëtwie. Dzejają tu chòcbë: Pòlsczé Téatralné Studio, Pòlsczi Téater, Fùndacjô Pòlsczi Kùlturë na Lëtwie, Pòlsczi Ùniwersytet. Miasto miało prawò do aktu wëbieraniô króla<ref>Polska Encyklopedia Szlachecka, t. I, Warszawa 1935, s. 42.</ref>. == Demògrafia == W Wilnie mieszkô kòl 543 tës. lëdzy (2015). Wikszosc spòleznë (63,2%) to Lëtwini. Mieszkôńcë z jinszëch nôrodów to Pòlôsze (16,5%), Rusczi (12%), Biôłorusëni (3,5%), Żëdzë (0,4%) i jinszé nôrodowòscë (4,4%)<ref>[https://web.archive.org/web/20170507093431/http://osp.stat.gov.lt/home Oficialiosios statistikos portalas]</ref>. Piérszi spisënk lëdzy béł w 1873 {{skr.|rokù}} Wedle niegò tedë w Wilnie bëło 96 tës. mieszkańców, a w tim wicy niż pòłowa to Żëdzë<ref>Czarkowski, Ludwik: ''Wilno w latach 1867-85 (Ze wspomnień osobistych).'' Wilno 1929, s. 21.</ref>. == Historiô miasta == Piérszô zmiónka ò miesce pòchôdô dopiérze z 1323 {{skr.|rokù}} z lëstu wiôldzédò ksãca Giedymina do papiéża Jana XXIII. W latach 1365 i 1383 Wilno najachalë Krzëżôcë, chtërny spôlëlë miasto. W 1387 rokù Lëtwa przëjãła chrzest. W tim téż rokù Wilno nabëło magdebùrsczé miejsczé prawa<ref>Stanisław Alexandrowicz, Geneza i rozwój sieci miasteczek Białorusi i Litwy do połowy XVII wieku, w: Acta Baltico-Slavica, t. VII, Białystok 1970, s. 48.</ref>. W 1419 rokù ksążã Witóld zaczął bùdowac piérszi mùrowóny zómk, pózni zwóny Dólnym. Nawetka pò smiércë Witolda (1430) Wilno òstało sedzëbą wiôldżich lëtewsczich ksãżątów. W 1441 Kadzmiérz Jagiélónczëk pòtwierdzył miejsczé prawa. W latach 1503-1522 òstałé wëbùdowòné òbronné mùrë. W czasach zëgmùntowsczich nôbarżi zmieniwało sã miasto. Pòwsta tedë mennica, arsenał, młinë, mòst na Wilejce, wiele szpitalów i pałaców. Robielë przë tim architekcë i italsczi wërzinôrze. Wilno òd tegò czasu je miastem wiele nôrodów. W 1579<ref>Władysław Konopczyński, Dzieje Polski nowożytnej, t. I, 1936, s. 163.</ref> rokù król Sztefón Batori Akademiã, chtërną prowadzëlë jezuicë, a je ùzémkiem Wilensczégò Ùniwersytetu.[[Òbrôzk:Vilnius Old Town Skyline at dusk, Lithuania - Diliff.jpg|mały|Panorama Wilna]] Rozrost Wilna zatrzëmôł wiôldżi òdżin w 1610<ref>Wilno. Przewodnik krajoznawczy Juljusza Kłosa Prof. Uniwersytetu St. Batorego. Wydanie trzecie poprawione, Wydawnictwo Wileńskiego Oddziału Polskiego Towarzystwa Turystyczno-Krajoznawczego, Wilno 1937, s. 21 i 140.</ref>. A téż wiele lëdzy w 1655rokù wëmòrdowalé Rusczi. W 1795 {{skr.|rokù}} nalazło sã w rusczim zabòrze, a jesz bëło stolëcą gùbernii. W XIX stalatim Wilno bëło môlã, dze rozwiajało sã wiele patrjiotnëch òrganizacjów, przëkładno filomatów, filaretów. Pò lëstopadnikòwim pòwstanim Rusczi zamklë ùniwersytet. Òb czas stëcznikòwégò pòwstaniô w òkòlim Wilna dzejałë sã òstré wòjarze. W latach 1915–1918 {{skr.|rokù}} Wilno zajimelë Niemcë. Òb czas wòjnë 1920 dobëła je Czerwònô Armia, i tak téż bëło w 1939 rokù drëdżi rôz. Sowiecë przëkôzalë miasto Lëtwinóm. Pòzni òb czas wòjnë wiele lëdzy wësedlono, a miasto òstało zbómbardowóné. Pò 1944 {{skr.|rokù}} zaczãlë miasto zamieszkiwac Lëtwinowie i Pòlôszë. Òd 1917 {{skr.|rokù}} Wilno je stolëcą samòstójny Lëtwë. == Stôrodôwnotë == [[Òbrôzk:Vilnus_Montage_(2016).png|mały|Widoczi z Wilna]] [[Òbrôzk:Vilnius Modern Skyline At Dusk, Lithuania - Diliff.jpg|mały|Wilno stolëca Lëtwë]] W 1994 rokù Wilno òstało wpisóné na spisënk swiatowi spôdkòwiznë UNESCO. W miesce je kòl 40 kòscołów. === Gòtëcczé stôrodôwnotë === * Wieża Giedymina * Kòscół sw. Anë * Kòscół sw. Francëszka i sw. Bernata * Kòscół sw. Mikòłaja === Renesansowé stôrodôwnotë === * Dólny zómk === Barokòwé stôrodôwnotë === * Kaplëca sw. Kadzmiérza * Wilensczi Ùniwersytet * Kòscół p.w. Wniebòwzãca NMP * Kòscół sw. Michała * Mònastér sw. Dëcha * Cerkwiô i klôsztór Bazylianów * Kòscół sw. Jakùba i Filipa * Kòscół sw. Jana Chrzcëcela i Jana Éwagelistë * Kòscół swiãti Katarzënë * Kòscół sw. Piotra i Paùla * Kòscół sw. Rafała * Kòscół sw. Teresë === Klasycësticzné stôrodôwnotë === * Bazylika sw. Stanisława i Władisława * Rôtësz * Pôłôc w Werkach * Ewangeléckò-refòrmòwóny kòscół === Eklekticzné i neòstilowé stôrodôwnotë === * Chùralnô synagòga * Aùgbùrskò-éwangelicczi kòscół * Filharmòniô * Mùzeùm Òfiar Lëdzczich mòrdów === Mòderné stôrodôwnotë sprzed 1939 === * Wniesenié Trzech Krziżi * Bernardinsczi smãtôrz w Zarzéczu * Smãtôrz na Antokòlu * Smãtôrz Piotra i Paùla * Smãtzôrz sw. Rafała na Pióromònce * Smãtôrz na Kalwarii * Ewangelëcczi smãtôrz * Karaimsczi smãtôrz * Żëdowsczi smãtôrz * Mùzelmańsczi smãtôrz == Òbaczë téż == {{Pòdobnô pòzwa|Wilno (wiele znaczeniów)}} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_XIII/492 Wilno] w „Geògraficznym słowarzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów” {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Lëtwa]] eqf6u1rnp99xggb3f4q6qeisj80rx26 Roma 0 9446 219694 219325 2026-10-19T16:43:26Z Iketsi 3254 Iketsi przeniós starnã [[Rzym]] do [[Roma]]: la/it 219325 wikitext text/x-wiki #redirect [[Rzim]] [[Kategòrëjô:Przeczerowania do ùrëchtowaniô]] bsyqjmtdk5mb7prpktk4cf29lskh53i 219698 219694 2026-10-19T16:43:53Z Iketsi 3254 To òstało skòpiowóné z kategòrie [[Kategòriô:Przeczerowania do ùrëchtowaniô|Przeczerowania do ùrëchtowaniô]] do kategòrie [[Kategòriô:Przeczerowania z jinégò jãzëka/la|Przeczerowania z jinégò jãzëka/la]] (CatAlot) 219698 wikitext text/x-wiki #redirect [[Rzim]] [[Kategòrëjô:Przeczerowania do ùrëchtowaniô]] [[Kategòrëjô:Przeczerowania z jinégò jãzëka/la]] i4sj4f8rm650yom3rbht56mrd4q61ob 219700 219698 2026-10-19T16:44:16Z Iketsi 3254 kat. 219700 wikitext text/x-wiki #TAM [[Rzim]] [[Kategòrëjô:Przeczerowania z jinégò jãzëka/it]] [[Kategòrëjô:Przeczerowania z jinégò jãzëka/la]] 7f1kskuf8eozmevl4l1ze72863j6kkt Gòdë 0 9484 219891 207159 2026-10-19T21:58:57Z Iketsi 3254 YouTube dł 219891 wikitext text/x-wiki '''Gòdë''' abò '''Swiãta Bòżégò Narodzeniô''' – w tradicji chrzescëjańszczi to swiãto upamiãtniwô narodzenié Jezësa w Betlejem. To je liturgiczné swiãto, przëpôdającé na 25 [[gòdnik]]a. Przed Gòdama je kòl trzëtidzéniowi czas czekaniô - sztërë [[Niedzela|niedzelë]], jinaczi [[Adwańt|adwent]]. == Symbolë Gòdów == '''Gòdowé drzéwkò''' [[Gòdowé drzéwkò]] abò danka to je przëstrojoné drzéwkò [[Dana|danë]] pòstawioné we [[Wilëjô Gòdów|Wilëjã Gòdów]], a wëniosłé colemało na [[Matczi Bòsczi Gromiczny|Gromiczną]]. Zwëk strojeniô danczi przëwãdrowôł na pòlsczé zemie w XIX stolecym z [[Miemieckô|Miemców]]. Wszëtczi òbstrojënczi na tim drzëwkù bëłë czedës do jedzeniô: kùszczi, jabka, òrzechë i wiele jinszich. Dzysô to drzewkò stroji sã w kùgle, pazłotka, lińcuchë i swiécczi, a pòd nim kładze sã rozmajité darënczi<ref>Najô domôcëzna, [[Banino]]-Pelplin 2005, ISBN 83-7380-231-2</ref>. [[Òbrôzk:Christmas tree-choinka.jpg|mały]] '''Òpłôtk''' [[Òpłôtk]] béł ju znóny np. [[Inkòwie|Inkóm]]. Òn je znóny w Pòlsce òd XVIII stolecégò. Je to znanka jednotë i miru, òsoblëwie w rodzëznie. Òn je ǜżiwóny w òbrządkach i znóny we wiele religiach swiata. Je to pòdługòwati lëst wëpiekłégò, pszénégò casta, chtëren je wëzwëskiwóny we wiliowëch òbrządkach (dzelenié sã òpłatkã). Do 1920 rokù nen zwëk nie béł na Kaszëbach znóny<ref>Danuta Pioch, Żëcé codniowé na [[Kaszëbë|Kaszëbach]], [[Gduńsk]] 2008, ISBN 978-83-87258-11-3</ref>. [[Òbrôzk:Gerard van Honthorst 001.jpg|miniatyr|mały|Narodzénié [[Jezës]]a, malôrz - [[Gerrit van Honthorst]] (1592–1656)]] == Òbaczë téż == * [[Felix Cassubia (platka)]] * [[Kòlãda (Bernata Zëchtë)]] * [[Skłôdanié żëczbów]] * [[Wilëjô Gòdów]] * [[Adwańt]] * [[Swiãti Mikòłôj]] * [[Gwiôzdór]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * {{YouTube|v=COsPeV0AVYE|tit=Czej snôżô Panna|dł=3:46}} * {{YouTube|v=0aku90FhB0c|tit=Królowie jadą|dł=1:58}} * {{YouTube|v=WrU5iNQINH4|tit=Gwiôzdka|dł=3:30}} * [https://web.archive.org/web/20061101030716/http://www.kaszubia.com/de/texte/kasch_weihnachtslied/weih_kasch.htm Kòlãdë] === Szëkba === {{Szëkba|Gòdë}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gòdë| ]] o56snt5pxt0ouetmyyw01j8rikcjufb 219982 219891 2026-10-20T04:22:13Z Iketsi 3254 YouTube 219982 wikitext text/x-wiki '''Gòdë''' abò '''Swiãta Bòżégò Narodzeniô''' – w tradicji chrzescëjańszczi to swiãto upamiãtniwô narodzenié Jezësa w Betlejem. To je liturgiczné swiãto, przëpôdającé na 25 [[gòdnik]]a. Przed Gòdama je kòl trzëtidzéniowi czas czekaniô - sztërë [[Niedzela|niedzelë]], jinaczi [[Adwańt|adwent]]. == Symbolë Gòdów == '''Gòdowé drzéwkò''' [[Gòdowé drzéwkò]] abò danka to je przëstrojoné drzéwkò [[Dana|danë]] pòstawioné we [[Wilëjô Gòdów|Wilëjã Gòdów]], a wëniosłé colemało na [[Matczi Bòsczi Gromiczny|Gromiczną]]. Zwëk strojeniô danczi przëwãdrowôł na pòlsczé zemie w XIX stolecym z [[Miemieckô|Miemców]]. Wszëtczi òbstrojënczi na tim drzëwkù bëłë czedës do jedzeniô: kùszczi, jabka, òrzechë i wiele jinszich. Dzysô to drzewkò stroji sã w kùgle, pazłotka, lińcuchë i swiécczi, a pòd nim kładze sã rozmajité darënczi<ref>Najô domôcëzna, [[Banino]]-Pelplin 2005, ISBN 83-7380-231-2</ref>. [[Òbrôzk:Christmas tree-choinka.jpg|mały]] '''Òpłôtk''' [[Òpłôtk]] béł ju znóny np. [[Inkòwie|Inkóm]]. Òn je znóny w Pòlsce òd XVIII stolecégò. Je to znanka jednotë i miru, òsoblëwie w rodzëznie. Òn je ǜżiwóny w òbrządkach i znóny we wiele religiach swiata. Je to pòdługòwati lëst wëpiekłégò, pszénégò casta, chtëren je wëzwëskiwóny we wiliowëch òbrządkach (dzelenié sã òpłatkã). Do 1920 rokù nen zwëk nie béł na Kaszëbach znóny<ref>Danuta Pioch, Żëcé codniowé na [[Kaszëbë|Kaszëbach]], [[Gduńsk]] 2008, ISBN 978-83-87258-11-3</ref>. [[Òbrôzk:Gerard van Honthorst 001.jpg|miniatyr|mały|Narodzénié [[Jezës]]a, malôrz - [[Gerrit van Honthorst]] (1592–1656)]] == Òbaczë téż == * [[Felix Cassubia (platka)]] * [[Kòlãda (Bernata Zëchtë)]] * [[Skłôdanié żëczbów]] * [[Wilëjô Gòdów]] * [[Adwańt]] * [[Swiãti Mikòłôj]] * [[Gwiôzdór]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * {{YouTube|v=COsPeV0AVYE|tit=Czej snôżô Panna|k=@ThePecoraNera|d=2010-12-17|dł=3:46}} * {{YouTube|v=0aku90FhB0c|tit=Królowie jadą|k=@Pilgrim07|d=2013-06-09|dł=1:58}} * {{YouTube|v=WrU5iNQINH4|tit=Gwiôzdka|k=@malvisionfilm|d=2010-12-11|dł=3:30}} * [https://web.archive.org/web/20061101030716/http://www.kaszubia.com/de/texte/kasch_weihnachtslied/weih_kasch.htm Kòlãdë] === Szëkba === {{Szëkba|Gòdë}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gòdë| ]] drg8noq8xd4mcqjjl2uto2i1c0lflbx Swiat przed Tobą klãkł 0 9513 219927 208084 2026-10-20T00:33:16Z Iketsi 3254 YouTube dł; - → – ; – to je → – 219927 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} '''Swiat przed Tobą klãkł''' – znanô [[kòlãda]] z [[Kaszëbë|Kaszëb]], chterny słowa napisôł [[Jan Rómpsczi|Jón Rómpsczi]]. == Słowa == <poem> Swiat przed Tobą klãkł! Rozzybóné biją zwònë, Biją w swiata dôl. Z głosã jich lëdztwa jidą gónë - Tam w Betlejem môl. Zrësził mù serca, dobéł dëszã, Rozłożił do swòjëch nóg. Jezës naj małi zasôł cëszã – Òn z dzecka Òjc, naj Bóg. Z żłóbka swą rãczką błogòsławi I rôczi do se swiat, Chtëren Mù w klãczkach ùpôdł całi I z niegò bierze chwat. Cemże jes, Dzecã, swiata ùpchnął I wid jes rozpôlił, Pògańsczé ògnie zewsząd zdmùchnął - Bùwrónë pòwalił. Wiérny zôs klëklë pòdle żłóbka, Ten z môłégò Twój lud. Rozzybóny jak zwònë lgnie zewsządka, Chòc w sercach bije trud. Chwałã dzys Tobie spiéwie w nocë, Zapôlô swiãti łãk, Cëchi nijak leżisz w złoce - Zôs swiat przed Tobą klãkł! </poem> == Òbaczë téż == * [[Felix Cassubia (platka)]] == Lëteratura == * [[Eùgeniusz Gòłąbk|E. Gòłąbk]], [[Eugeniusz Prëczkòwsczi|E. Prëczkòwsczi]]: ''Më trzimómë z Bògã'', [[Gduńsk]] 1998, s. 124. * Kaszëbsczié kolędë ë godowé spiéwë / zebr. i wstępnie oprac. Władysław Kirstein ; [wybór i przygot. do druku Jerzy Stachurski ; wstęp Józef Borzyszkowski]. Gdańsk : Zrzeszenie Kaszubsko-Pomorskie, 1982, ss. 133–134 == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} * {{YouTube|v=ztHlfxcJhzY|tit=Swiat przed Tobą klãkł|dł=3:06}} [[Kategòrëjô:Kòlãdë z Kaszëb]] i98w3awy0liszul3tsh7ceo48urivo6 Katalońsczi jãzëk 0 9555 219875 207556 2026-10-19T20:54:48Z Terrus38 14026 219875 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Interdiction officielle de la langue catalana 2 avril 1700.jpg|mały|[[Francësczi jãzëk|Francësczi]] dekret, chtëren zakôzëje katalońską mòwã]] '''Katalońsczi jãzëk'''<ref>{{sloworz.org|29325|34356}}</ref><ref>W jantarowi krôjnie – Dzél I s. 15</ref> ({{jãz.|ca}} ''català'') – to je jeden z romańsczich jãzëków. Pierszim katalońsczim pisôrzã béł Ramon Llull (1232–1315), chtëren w tim jãzëkù pisôł ju w 13. stalatim teologòwé knédżi i romanë. Wiôldżi rozwij katalońsczi lëteraturë béł w 14. i 15. stalatim, czéj zawita ricerskô epika. W 18. stalatim katalońskô mòwa bëła zakôzóny, ale w 19. stalatim ùrosło nowé pòkòlenié, a z nim òdroda, chtërna dostała katalońską kùlturã zôs na eùropejską rówiznã. Òd 1940 rokù katalońskô mòwa bëła znôwù zakôzóny, a gôdóné miało bëc pò szpańskù. Pò latach 1975–1982 przëszła zmiana i katalońsczi jãzëk w [[Katalońskô|Katalońsce]] miéwô sã dobrze. Tu je jegò òbrzészkòwô ùczba. == Òbaczë téż == * [[Jãzëczi swiata]] * [[Francësczi jãzëk]] * [[Szpańsczi jãzëk]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Katalońsczi jãzëk| ]] [[Kategòrëjô:Romańsczé jãzëczi]] lh9h01iw8qa5ooufa7annwh5fbx4czs Agùstin Lew-Czedrowsczi 0 9557 219924 212954 2026-10-19T23:53:19Z InternetArchiveBot 14136 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 219924 wikitext text/x-wiki '''Agùstin Lew-Czedrowsczi''' (ùrodzony [[14 séwnika]] [[1873]] rokù w [[Brzézno Szlachecczé|Brzéznie Szlachecczim]] – zabiti [[1939]] rokù) – béł [[wójt]] [[Brzézno Szlachecczé|Brzézna Szlachecczégò]] pò 1920 rokù. Miemcë mają go zabiti w chònicczi Dolëznie Smiercë. == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:POL COA Kiedrowski.svg|Herb Kiedrowsczi I Òbrôzk:POL COA Kiedrowski I a.svg|Herb Kiedrowsczi Ia Òbrôzk:POL COA Kiedrowski I b.svg|Herb Kiedrowsczi Ib Òbrôzk:POL COA Kiedrowski Ic.svg|Herb Kiedrowsczi Ic Òbrôzk:POL COA Kiedrowski IV.svg|Herb Kiedrowsczi IV Òbrôzk:POL COA Kiedrowski V.svg|Herb Kiedrowsczi V </gallery> == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20160304223119/http://www.zkp.gochy.pl/index.php?id=134,138 Augustyn Lew-Kiedrowski] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} {{SORTUJ:Lew-Czedrowsczi, Agùstin}} [[Kategòrëjô:Kaszëbi]] qlr0ms9w7pt6i16yxhzqs9jjo348wws Westrzódzemné Mòrzé 0 9577 219703 219407 2026-10-19T16:44:40Z Terrus38 14026 219703 wikitext text/x-wiki #redirect [[Strzódzemné Mòrze]] [[Kategòrëjô:Przeczerowania z alternatiwny pòzwë kaszëbsczi]] qzkq9h65bw1933gz1gvjkzjpexur8f4 Żëcé i przigòdë Remùsa 0 9587 219533 200052 2026-10-19T12:17:37Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Aleksander Majkòwsczi]] 219533 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Kościerzyna, pomnik Remusa.jpg|mały|Sztatura Remùsa w [[Kòscérzna|Kòscérznie]]]] '''''Żëcé i przigòdë Remùsa''''' to je titel znòny pòwiescë doktora [[Aleksander Majkòwsczi|Aleksandra Majkòwsczégò]]. Òn ją skùńcził pisac przë kùńcu swòjégò żëcégò. To je jegò nôwikszi dokôz, chtëren zagwësnił mù pòczestny môl w dzejach całi kaszëbsczi pismieniznë. ''Żece i przigode Remusa. Zvjercadło kaszubskji'' w stôrim pisënkù ùkôzało sã w całosce dopiérze pòd kùńc 1938 rokù, ju pò smiercë pisôrza. Òn nie dożdôł sã wëdaniô wszëtczich dzélów ny pòwiescë. Z kaszëbsczégò "Żëcé i przigòdë Remùsa" przedolmacził na pòlsczi [[Lech Bądkòwsczi]], ale są téż dolmaczenia w jinëch jãzëkach. == Òbaczë téż == * [[Zymkòwé Czëtanié Remùsa]] == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} * [http://literat.ug.edu.pl/remus/ Żëcé i przigodë Remusa. Zvjercadło kaszubskji] * https://www.fopke.pl/melodie/117/zece-i-przigode-remusa/ * {{YouTube|vPlOlMzNVY0|II Zymkòwé Czëtanié „Remùsa”}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbskô lëteratura]] [[Kategòrëjô:Aleksander Majkòwsczi]] db2a6j0abdmyd6pppishbgbde1zp0x8 219536 219533 2026-10-19T12:20:00Z Iketsi 3254 /* Òbaczë téż */ + 219536 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Kościerzyna, pomnik Remusa.jpg|mały|Sztatura Remùsa w [[Kòscérzna|Kòscérznie]]]] '''''Żëcé i przigòdë Remùsa''''' to je titel znòny pòwiescë doktora [[Aleksander Majkòwsczi|Aleksandra Majkòwsczégò]]. Òn ją skùńcził pisac przë kùńcu swòjégò żëcégò. To je jegò nôwikszi dokôz, chtëren zagwësnił mù pòczestny môl w dzejach całi kaszëbsczi pismieniznë. ''Żece i przigode Remusa. Zvjercadło kaszubskji'' w stôrim pisënkù ùkôzało sã w całosce dopiérze pòd kùńc 1938 rokù, ju pò smiercë pisôrza. Òn nie dożdôł sã wëdaniô wszëtczich dzélów ny pòwiescë. Z kaszëbsczégò "Żëcé i przigòdë Remùsa" przedolmacził na pòlsczi [[Lech Bądkòwsczi]], ale są téż dolmaczenia w jinëch jãzëkach. == Òbaczë téż == {{Òbaczë téż |Szlachòwnô pòzwa= |Sparłãczoné témë= * [[Zymkòwé Czëtanié Remùsa]] |Kategoriô=Aleksander Majkòwsczi }} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} * [http://literat.ug.edu.pl/remus/ Żëcé i przigodë Remusa. Zvjercadło kaszubskji] * https://www.fopke.pl/melodie/117/zece-i-przigode-remusa/ * {{YouTube|vPlOlMzNVY0|II Zymkòwé Czëtanié „Remùsa”}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbskô lëteratura]] [[Kategòrëjô:Aleksander Majkòwsczi]] 19xgxrx2n9uiaohbvsxlvg9ha82fwfe 219945 219536 2026-10-20T00:39:35Z Iketsi 3254 YouTube dł 219945 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Kościerzyna, pomnik Remusa.jpg|mały|Sztatura Remùsa w [[Kòscérzna|Kòscérznie]]]] '''''Żëcé i przigòdë Remùsa''''' to je titel znòny pòwiescë doktora [[Aleksander Majkòwsczi|Aleksandra Majkòwsczégò]]. Òn ją skùńcził pisac przë kùńcu swòjégò żëcégò. To je jegò nôwikszi dokôz, chtëren zagwësnił mù pòczestny môl w dzejach całi kaszëbsczi pismieniznë. ''Żece i przigode Remusa. Zvjercadło kaszubskji'' w stôrim pisënkù ùkôzało sã w całosce dopiérze pòd kùńc 1938 rokù, ju pò smiercë pisôrza. Òn nie dożdôł sã wëdaniô wszëtczich dzélów ny pòwiescë. Z kaszëbsczégò "Żëcé i przigòdë Remùsa" przedolmacził na pòlsczi [[Lech Bądkòwsczi]], ale są téż dolmaczenia w jinëch jãzëkach. == Òbaczë téż == {{Òbaczë téż |Szlachòwnô pòzwa= |Sparłãczoné témë= * [[Zymkòwé Czëtanié Remùsa]] |Kategoriô=Aleksander Majkòwsczi }} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} * [http://literat.ug.edu.pl/remus/ Żëcé i przigodë Remusa. Zvjercadło kaszubskji] * https://www.fopke.pl/melodie/117/zece-i-przigode-remusa/ * {{YouTube|vPlOlMzNVY0|II Zymkòwé Czëtanié „Remùsa”|dł=4:50}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbskô lëteratura]] [[Kategòrëjô:Aleksander Majkòwsczi]] m80cusi03qto8mw5hbqrbike27tmyns Torëń 0 9893 219644 219365 2026-10-19T16:16:08Z Terrus38 14026 Usunięto przekierowanie do [[Torń]] 219644 wikitext text/x-wiki {{ADR|pisënk}} 4f2zqce1d18i5a6fp5gvl9vttadg2j5 Ùznojm 0 9908 219655 219434 2026-10-19T16:20:00Z Terrus38 14026 Usunięto przekierowanie do [[Usedom]] 219655 wikitext text/x-wiki {{ADR|pisënk}} 4f2zqce1d18i5a6fp5gvl9vttadg2j5 Sësz 0 10028 219767 217341 2026-10-19T18:58:45Z Iketsi 3254 -wòjewództwie 219767 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:POL Susz COA.svg|mały|120px|Sësczi herb]] [[Òbrôzk:POL_Susz_old_COA_(Rosenberg_in_Westpreussen).jpg|mały|120px|Stôri sësczi herb]] '''Sësz''' (we zdrojach: ''Susz'' (Cenôwa); {{jãz.|pl}} ''Susz'', {{jãz.|de}} ''Rosenberg in Westpreußen'') – gard we warmińskò-mazursczim wòjewództwie w jëławsczim krézu nad Sësczim Jezorã. * Lëdztwò gardu: 5.733 ([[2012]]) * Wiéchrzëzna gardu: 6,67 km<sup>2</sup> == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé gardë]] [[Kategòrëjô:Gardë w Pòlsce]] [[Kategòrëjô:Warmińskò-mazursczé wòjewództwò]] q66rcmhrrced3mt4abt60wwcnyg2fep Cziselëce 0 10029 219766 217339 2026-10-19T18:58:32Z Iketsi 3254 -wòjewództwie 219766 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:POL Kisielice COA old.svg|mały|Cziselëcczi herb]] '''Cziselëce''' (we zdrojach: ''Kjselice'' (Cenôwa); {{jãz.|pl}} ''Kisielice'', {{jãz.|de}} ''Freystadt in Westpreußen'') – gard we warmińskò-mazursczim wòjewództwie w jëławsczim krézu nad Gôrdzãgą. * Lëdztwò gardu: 2.191 ([[2012]]) * Wiéchrzëzna gardu: 3,37 km<sup>2</sup> == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé gardë]] [[Kategòrëjô:Gardë w Pòlsce]] [[Kategòrëjô:Warmińskò-mazursczé wòjewództwò]] a9wu7hccoxg8e2rtsrq3kj11bgo7khi Hąmer 0 10086 219814 218381 2026-10-19T19:09:12Z Iketsi 3254 To òstało przeniosłé z kategòrie [[Kategòriô:Przeczerowania|Przeczerowania]] do kategòrie [[Kategòriô:Przeczerowania do ùrëchtowaniô|Przeczerowania do ùrëchtowaniô]] za pòmòcą gadżetu [[c:Help:Gadget-Cat-a-lot/csb|Cat-a-lot]] 219814 wikitext text/x-wiki #redirect [[Kãpice]] [[Kategòrëjô:Przeczerowania do ùrëchtowaniô]] be7vaww543spn0ugjfp9myajiewmzor 219882 219814 2026-10-19T21:02:53Z Terrus38 14026 Usunięto przekierowanie do [[Kãpice]] 219882 wikitext text/x-wiki {{ADR|pisënk}} 4f2zqce1d18i5a6fp5gvl9vttadg2j5 Zwëczajnô macerzónka 0 10188 219780 193472 2026-10-19T19:05:07Z Iketsi 3254 [[Kategòriô:Głëszkòwaté]] òsta dodónô za pòmòcą gadżetu [[c:Help:Gadget-Cat-a-lot/csb|Cat-a-lot]] 219780 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Breitblättrige Thymian (Thymus pulegioides)-1.jpg|mały|Zwëczajnô macerzónka]] '''Zwëczajnô macerzónka''' (''Thymus pulegioides'' L.) – to je ôrt roscënë z rodzëznë głëszkòwatëch (''Lamiaceae''). M. jin. na [[Kaszëbë|Kaszëbach]] òna rosce. == Lëteratura == * Ernst Seefried-Gulgowski, Von einem unbekannten Volke in Deutschland. Ein Beitrag zur Volks- und Landeskunde der Kaschubei /Izydor Gulgowski, O nieznanym ludzie w Niemczech. Przyczynek do ludoznawstwa i krajoznawstwa Kaszub, przekład M. Darska-Łogin, red. naukowa i wstęp J. Borzyszkowski, Berlin 1911 - Gdańsk 2012, s.176 (''Feldthymian''). * Przewodnik do rozpoznawania roślin i zwierząt na wycieczce / tekst Ute E. Zimmer, Alfred Handel ; oprac. całości Wilhelm i Dorothee Eisenreich ; [przekł. Ewa Rachańska, Piotr Kreyser] Warszawa : Multico, 1996, s. 160. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20160304213840/http://www2.abc.biology.ug.edu.pl/wp-content/uploads/2014/05/abc79_03.pdf http://www2.abc.biology.ug.edu.pl/wp-content/uploads/2014/05/abc79_03.pdf] [[Kategòrëjô:Bòtanika]] [[Kategòrëjô:Głëszkòwaté]] {{Ùzémk artikla}} i13ik6b3b36mdb37g09zho1arpsh6ty 219795 219780 2026-10-19T19:05:22Z Iketsi 3254 To òstało rëmnioné z kategòrie [[Kategòriô:Bòtanika|Bòtanika]] za pòmòcą gadżetu [[c:Help:Gadget-Cat-a-lot/csb|Cat-a-lot]] 219795 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Breitblättrige Thymian (Thymus pulegioides)-1.jpg|mały|Zwëczajnô macerzónka]] '''Zwëczajnô macerzónka''' (''Thymus pulegioides'' L.) – to je ôrt roscënë z rodzëznë głëszkòwatëch (''Lamiaceae''). M. jin. na [[Kaszëbë|Kaszëbach]] òna rosce. == Lëteratura == * Ernst Seefried-Gulgowski, Von einem unbekannten Volke in Deutschland. Ein Beitrag zur Volks- und Landeskunde der Kaschubei /Izydor Gulgowski, O nieznanym ludzie w Niemczech. Przyczynek do ludoznawstwa i krajoznawstwa Kaszub, przekład M. Darska-Łogin, red. naukowa i wstęp J. Borzyszkowski, Berlin 1911 - Gdańsk 2012, s.176 (''Feldthymian''). * Przewodnik do rozpoznawania roślin i zwierząt na wycieczce / tekst Ute E. Zimmer, Alfred Handel ; oprac. całości Wilhelm i Dorothee Eisenreich ; [przekł. Ewa Rachańska, Piotr Kreyser] Warszawa : Multico, 1996, s. 160. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20160304213840/http://www2.abc.biology.ug.edu.pl/wp-content/uploads/2014/05/abc79_03.pdf http://www2.abc.biology.ug.edu.pl/wp-content/uploads/2014/05/abc79_03.pdf] [[Kategòrëjô:Głëszkòwaté]] {{Ùzémk artikla}} m4nspgbwf7fpja2d7y3rlwhukm8k05i Diôbelsczé skrzëpce 0 10193 219933 215556 2026-10-20T00:36:47Z Iketsi 3254 YouTube dł; np. → {{skr.|np.}} 219933 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:WdzydzeKiszewskie-skansen1.jpg|mały|Pierszi jinstrumeńt z lewi stronë to są diôbelsczé skrzëpce]] '''Diôbelsczé skrzëpce''' abò '''diôbli bas'''' – są mùzycznym [[instrument|instrumeńtã]], a mają gò w jinstrumeńtarium {{skr.|np.}} kaszëbsczé karna. W ùszłëch stalatach òn béł ùżiwóny w zadëszną noc, a grało sã na nim diôbelską mùzykã. Zwëk nen òpisôł [[Paweł Szefka]] w ksążce pt. ''Narzędzia i instrumenty muzyczne z Kaszub i Kociewia'' (1982). == Òbaczë téż == {{Col2 |col1= === Sparłãczoné témë === * [[Diôbli kam]] * [[Diôbli ògón]] * [[Diôbli pãpk]] |col2= === Mùzyczné instrumentë === {{#categorytree:Mùzyczné instrumentë|hideroot=on|mode=pages}} }} == Lëteratura == * [[Bernat Zëchta]]: Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej, Ossolineum, Wrocław – Warszawa – Kraków – Gdańsk 1976, tom VII, ss. 7–8. == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} * https://chmielno.naszgok.pl/kaszubskie-instrumenty-ludowe/diabelskie-skrzypce ** https://chmielno.naszgok.pl/pliki/obraz/diabelskie-1777444826.png ** https://chmielno.naszgok.pl/pliki/plik/diabelskie-skrzypce-1775037225.mp4 ** {{YouTube|oTgXh1urAw8|Warsztaty budowy skrzypiec diabelskich — Narodowy Instytut Muzyki i Tańca|dł=16:24}} * {{YouTube|71clQIl69TQ|XXVI Światowy Zjazd Kaszubów 2025: Diabelskie skrzypce|dł=2:09}} * https://www.kaszubi.pl/messages/view/zagraj-z-nami-na-diabelskich-skrzypcach-kontynuujemy-tradycje-na-xxvii-zjezdzie-kaszubow-w-gdyni * https://ludowe.instrumenty.edu.pl/pl/instrumenty/categories/category/320 {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Mùzyczné instrumentë]] 7peskmn4drzf7ofdrzc64sgjgry4ryh Radio Kaszëbë 0 10269 219853 215654 2026-10-19T19:19:27Z Iketsi 3254 „Perspectiva Kaszëbskô”→„Perspektiva Kaszëbskô” 219853 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Radio_Kaszëbë.png|mały|Radio Kaszëbë]] '''Radio Kaszëbë''' – priwatnô i pierszô [[Kaszëbë|kaszëbskô]] regionalnô radiowô rozsélnica, mającô redakcjã w [[Gdiniô|Gdinie]] (rëchli radio miescëło sã w [[Rëmiô|Rëmi]], a na samyma zaczątku we [[Wiôlgô Wies|Wiôldżi Wsë]]), chtërnô bëła zapùszczenô 18 gòdnika 2004 rokù. Kòncesjonownikã i załóżcą rozsélnicë je Stowôra „Pùckô Zemia”<ref>[https://archive.is/1sPYN Wykaz koncesji – Radiofonia naziemna]</ref>. Misją Radia Kaszëbë je bùdowanié môlowëch cumë westrzód mieszkańców Pòmòrzô bez kùlturowò-etniczną jintegracjã kaszëbsczi spòlëznë. Programa Radia Kaszëbë dochôdô do 860 tës. słëchińców na [[Pòmòrskô|Pòmòrzim]] (w [[Trzëgard]]ze, krézach: [[Pùcczi kréz|pùcczim]], [[Wejrowsczi kréz|wejrowsczim]], [[Kartësczi kréz|kartësczim]], [[Kòscérsczi kréz|kòscersczim]], [[Lãbòrsczi kréz|lãbòrsczim]], niechtërnëch dzélach [[Chònicczi kréz|chònicczégò]], [[Gduńsczi kréz|gduńsczégò]], [[Starogardzczi kréz|starogardzczégò]] i [[Dërszewsczi kréz|dërszewsczégò krézu]])<ref>[https://web.archive.org/web/20170913150742/http://www.krrit.gov.pl/KoncesjeSync/Mapy/168k2012-r/Mapa_168K2012R.pdf Kôrta w serwisu KRRiT]</ref><ref name="Pomerania">''10-lecé Radia Kaszëbë'', „Pomerania” 2014, nr 12, s. 30.</ref>. Dzél programù radio nadôwô w [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczim jãzëkù]]. 60% całownotë programù zajimô mùzyka (w tim i kaszëbskô). Co gòdzënã radio nadôwô lokalné infòrmacje, jaczich mòże słëchac w programie „Klëka”<ref name="Pomerania"/>. == Radio == [[Òbrôzk:Krzysztof Krzemiński i Radio Kaszëbë.JPG|mały|[[Krësztof Krzemińsczi]] na wëdowiédzë Radia Kaszëbë]] Radia Kaszëbë mòżna słëchac na pòsobnëch czãstotlëwòscach<ref>[https://web.archive.org/web/20160508090803/http://radiokaszebe.pl/1061-fm-to-nasza-kolejna-czestotliwosc/ 106,1 FM to czwarta częstotliwość Radia Kaszëbë]</ref>: * 92,3 M[[Herc|Hz]] – RTCN [[Chwaszczëno]] kòło [[Gdiniô|Gdinii]] (ERP 2 kW) * 98,9 MHz – RkCO [[Rekòwò]] kòło [[Réda|Rédë]] (ERP 2 kW) * 90,1 MHz – RSN [[Kòscérzna]], ùl. Sienkiewicza (ERP 1 kW) * 106,1 MHz – [[Hél]], marëna (ERP 1 kW) * 94,9 MHz – [[Czôrnówkò]] kòło [[Lãbórg|Lãbórga]] (ERP 0,5 kW) * 104,5 MHz – [[Bëtowò]] Ùdorp (ERP 0,5 kW) * 102,6 MHz – [[Wejrowò]] *Szpacéròwô* (ERP 0,1 kW) – rozjasniającô czãstotlëwòsc * 100,7 MHz – [[Chònice]] *Mniészô Bazylika* (ERP 1 kW) * 93,1 MHz – [[Słëpsk]] kòmin ENGIE EC Słëpsk KR-2 (ERP 0,2 kW) Òd 30 lëpińca 2010 do 1 gòdnika 2011 bëło przëstãpné równak z satelitë Hot Bird 9. * pòzycjô: 13° E * òdbiorczô czãstotlëwòsc: 11,320 GHz * pòlarëzacjô: pionowô (V) * FEC: 3/4 * SR: 27500 * aùdio PID: 1228 * jakòsc zwãkù: 192 kb/s * kòdowanié: felënk == Pòdkastë == Lësta<ref>https://radiokaszebe.pl/podcasts-1</ref> * [[Perspektiva Kaszëbskô]] (pò kaszëbskù) * [[Klëka (Radio Kaszëbë)|Klëka]] – Informacëje z Kaszëb (pò pòlskù, dzélã pò kaszëbskù) * Gość Dzień Dobry Kaszuby (pò pòlskù) * Rozmowa Na Widnikù Kaszëbë (pò pòlskù) * Mobilne Studio Radia Kaszëbë * [[Klaprë ë Pludrë]] (pò pòlskù, dzélã pò kaszëbskù) * Na Gbùrstwie (pò pòlskù) – òd séwnika 2026 r.<ref>https://radiokaszebe.pl/podcasts/na-gburstwie-284/1</ref> == Òbaczë téż == * [[Kaszëbsczi Idol]] * [[Radio]] * [[Telewizjô]] == Przëpisë == {{Przëpisë|2}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} {{Òficjalnô starna}} * https://www.fopke.pl/aktualnosci/news/2115/kaszubski-idol-x-lat-radia-kaszebe/ [[Kategòrëjô:Radio Kaszëbë| ]] r0araqe11p1lrwacd5plrqhorypb54e Sikòry 0 10347 219563 219439 2026-10-19T12:51:02Z Terrus38 14026 Usunięto przekierowanie do [[Sykórkòwaté]] 219563 wikitext text/x-wiki {{ADR|pisënk}} 4f2zqce1d18i5a6fp5gvl9vttadg2j5 Kazmiérz Wiôldżi 0 10414 219685 219516 2026-10-19T16:39:38Z Terrus38 14026 Usunięto przekierowanie do [[Kadzmiérz Wiôldżi]] 219685 wikitext text/x-wiki {{ADR|pisënk}} 4f2zqce1d18i5a6fp5gvl9vttadg2j5 Janusz Korczak 0 10421 219549 219479 2026-10-19T12:46:22Z Iketsi 3254 To òstało przeniosłé z kategòrie [[Kategòriô:Przeczerowania do ùrëchtowaniô|Przeczerowania do ùrëchtowaniô]] do kategòrie [[Kategòriô:Przeczerowania z jinégò jãzëka/pl|Przeczerowania z jinégò jãzëka/pl]] (CatAlot) 219549 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Janusz Kòrczôk]] [[Kategòrëjô:Przeczerowania z jinégò jãzëka/pl]] 5m8j8s18wzemedxi9jv7fp9mobzf36d Sëkòrë (ptôczi) 0 10425 219551 219494 2026-10-19T12:48:55Z Terrus38 14026 Usunięto przekierowanie do [[Sykórkòwaté]] 219551 wikitext text/x-wiki {{ADR|pisënk}} 4f2zqce1d18i5a6fp5gvl9vttadg2j5 Wùlkan 0 10476 219614 216809 2026-10-19T15:10:50Z Iketsi 3254 np. → {{skr.|np.}} 219614 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Spaccato vulcano.png|mały]] '''Wùlkan''' (z {{jãz.|la}} [[:pl:Wulkan_(mitologia)|Vulcanus]] – miono rzimsczégò bòga ògnia) – plac na pòwierzchni [[Zemia|Zemi]], z chtërnégò wrdobiwô sã [[lawa]], wùlkaniczné gazë (solfatar, mòfetë, fùmarole) i materiôł piroplasticzny<ref>Wulkany występują również na innych obiektach Układu Słonecznego – patrz sekcja "Wulkany poza Ziemią"</ref>. Terminu tegò ùżiwô sã téż jakò òkreslenié fòrm terenu postał ich bez dzałanlosc wulkanu, chòc barżi pòprawné są taczé terminë jak góra wulkanicznô, stożk wùlkaniczny, kòpùła wùlkanicznô czë wùlkan tarczowi. == Rodzaje wùlkanów == Aktiwnosc wùlkanicznô zmieniwô sã z czasã. Òbserwòwónô aktiwnosc wùlkanów ùmòżliwiała wprowadzenié ich pòdzału na wulkanë: * Czinné – stale abò spòradiczno òbjawiôjącé swòją aktiwnosc (np. Wezuwiusz, Etna, Strombòli), * Drzemiącé – jich aktiwnosc òstała zaòbserwòwónô, jednak òd dłëgszigò czasu jie nie òkazywôł, * Wëgasłé – jich aktiwnosc nie òstała zaòbsrwòwónô w czasach chistoricznych (np. Wùlkaniczné stożczi w Niemcach i Pòlsce). Szacëje sã, że w òstatnych 10 tës. Lat na zemsczi kùli czinnych bëło 1500 wùlkanów. W tim czasu bëło 7900 erupcjow. Dzys dnia liczbã czinnych wùlkanów szacëje sã na kòl 800. Wiãcy jak pòłowa z nich je na òbszarze lądowim. Òkróm tegò mòżna spòtkac czile tesący nieczinnych wùlkanów na lądze i pôradzesąt tësący pò wòdą. Jiny pòdzôł bierze pòd ùwôgã plac, z chtërnégò wëpłiwô magma. Wëróżniwô sã wùlkanë: * stożkòwé * tarczowé * linijné – magma wëpłiwô z pòdłoża w jednym placu, ale wzdłuż dłudżi szczelinë. Ten tip wùlkaniczny dzałalnoscë pòwszechny je w strefach spreadingù na òceanicznym dnie<ref>Leszek Czechowski: ''Tektonika płyt i konwekcja w płaszczu Ziemi''. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1994, s. 201-210.</ref>. Wùlkanë różnią sã dominującym rodzajã materiału, jaczi sã z nich wëdobiwô: * Lawòwé (efùzywné) – wëpłiwô blos lawa, jich erupcja ma łagodni przebieg. Dzelą sã na: ** [[:pl:Wulkan_tarczowy|Tarczowé]] (hawajscy) – nisczé i rozległé (lawa z nich wpływając je zasadowô, bazaltowô ò môłi lepiscë, sączeroczé na 40 km; ** Kòpùłë lawòwé (Baro gãstô, kwasnô, krzemionkòwô lawa), chtënë Wydrzą jak pół sferë. * Stratowùlkanë (mieszóné) – wërzucają gąstą, lepką lawã andezytową; òkróm tegò wëzecóné sã téż ateriółë piroklasticzné (bómbë wùlkaniczné, lapile i gazr wùlkaniczné. Należą do nôbarżi eksplozywnych. Stratowùlkane mają wësoczé, stromé stożczi (kąt nachileniô kòl 30 stopniów, {{skr.|np.}} Wezuwiuisz, Cotopaxi, Pòpòcatépetl); * Eksplozywné – wërzucają twz. Materiół piroklasticzny, a téż nôgãstszé i nôbarżi kwasné lawë riòlitowé; * maarë – erupcja freaticznô, spòwòdowónô cësnienim wòdny parë pòwstałi w winikù kòntaktu pówierzchniowich wòdów z magmą; * wùlkanë błotné – z chtërnëch wëdobiwô sã na pòwierzchniã mbłotnistô mieszanina wódë, iłu, piôskù itp. Proces ten związóny je z przejawama wëgasającégò ju wùlkanu – wëdobiwaniém sã gòrący wòdë abò wòdny parëabò z czësto jinëma zjawiskama geologicznyma niż wùlkanizm. Efektã intensywny dzaalnoscë wùlkaniczny je kaldera – krater pòwstałi òbczas za baro gwałtowny erupcjë wùlkanu albò pò zapadniãcu sã stropù kòmòrë wùlkaniczny. == Rozmieszczenié wùlkanów == Tradicyjnie lëdze uważalô, że wùlkanë na Zemi grëpùją sã na òbszarów górotwórczoscë alpejsczi,chóc je wiadomò téż, że wëstãpùją téż wùlkanë z nima niezwiązóné. Nówiący czinnych wùlkanów lądowich je w tzw. Ògnistim Piestrzeniu Pacyfikù, rozcygającym sã wkół Òcenau Spòkòjnégò. W ti strefie je wicy jak 90% czinnych wùlkanów lądowich na Zemi, z chtërnych nôwiãkszi jes Òjos dl Salado w Chile. Dzysô wiadomò, ze dzałanosc wùlkanicznô grëpùje sã w trzech zortach òbszarów: strefach spreadingu, strefach ë i tzw. plamach gòrących. == Nôwiãkszi wùlkanë na Zemi == [[Òbrôzk:Stromboli. Eruptions of volcanic bombs1.jpg|mały]] Mauna Loa – nôwiãkszi czinny wùlkan na Zemi. Masiw Tamù (pòdmòrsczi, Òcean Spòkójny): kòl 300 tësący km kwadratowich pòwierzchni, 4400 m wësokòscë (wëgasłi) == Nôwëższé wùlkanë na Zemi == * Òjos del Salado (Chile/Argentina) 6880 m {{skr.|n.r.m.}} (wëgasłi) * Llullaillaco (Chile/Argentina) 6723 m {{skr.|n.r.m.}} * Antofalla (Argentina) 6450 m {{skr.|n.r.m.}} * Lascar (Chile) 5990 m {{skr.|n.r.m.}} * Cotopaxi (Ekwador) 5897 m {{skr.|n.r.m.}} * Kilimandżaro (szczit Kibo) (Tanzaniô) 5895 m {{skr.|n.r.m.}} * Òrizaba (Meksyk) 5700 m {{skr.|n.r.m.}} == Wùlkanë pòza Zemią == Wùlkanë mòżna téż nalezc téż na jinëch òbiketach [[Słuńcowi Ùstôw|Ùkładu Słonecznégò]] pòsôdających atałą pòwierzchniã atéż dostatecznie mòcné bënowé zdrzódła cepła, terô abò czedës. Wëgasłé wùlkanë są na Marsu (znajdëje sã tam téż nôwiãkszi znóny wùlkan Òlimpùs Mòns) i Wenus, a współczasnie aktiwné na Io, ksãżëcu [[Jupiter|Jowisza]]. Na niebiesczich całach zbùdowónych w wiãszoscë z lodë, czili lodowich ksãżëcach planetów a téż zapewno na plutoidach mògą wëstãpòwac wùlkanë lodowé, tzw. Kriowùlkanë. Taczé twòrësą zaòbserwòwóné na Enceladuse i chiba téż na Titanie; òba cała sã ksãżëcama [[Saturna]]. == Pòwstôwanié wùlkanów == [[Òbrôzk:Destructive plate margin.svg|mały]] Wëstãpòwanié wùlkanów na Zemi je zwiążóné ze zserą górotwórczoscë i z òbszarama aktiwnych [[:pl:Trzęsienie_ziemi|trzãseniów zemi]]. Związk tëch zjawiskow tłumaczi teòriô tektoniczi płitów litosferë. W placach, gdze jedna płita litosferë zagłãbiô sã pò drëgą, wùlkanë pòwstôwają wzdłuż jich keńtë – na kòntinence i wdłuż òceaniczych rówów, {{skr.|np.}} wëbrzeżé [https://csb.wikipedia.org/w/index.php?title=Sp%C3%B2k%C3%B3jny_%C3%92cean&action=edit&redlink=1 Pacyfikù], [[Eùropa]] Pôłniowô, Wëspë Japòńsczi, Filipinë. Wùlkane póòwstôwają téż w placach rozsëwaniô sã płitow litoserë, czili w chrzebtach strzódòceanicznych i wdolinach riftowich, {{skr.|np.}} Chrzebce Strzódatlanticczim i w Wiôldzich Rowach Afrikańsczich. Wùlkanë wëstãpùją téż pònad plamama gòraca, chtërne mògą bëc pòłozoné z daleka òd grańców płitów, {{skr.|np.}} Na Hawajach abò Reùnionie. Wùlkanizm Islandië sparłãczony je zarówno z grańcą płitów (Chrzebt Strzódatlanticczi), jak téż z isntienim plamë gòrąca. W czasach prehiostoricznych òkazją do òbsewacjë rodzeniô sã wùlkanë bëło pòwstanié wùlkanë Paricutín w [[Meksyk|Meksykù]] i wispë Surtsei kòl brzegów [[Islandiô|Islandië]]. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} * [http://volcano.si.edu/ Global Volcanism Program] ({{jãz.|en}}) {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Geòlogiô]] afqq33k2gsmppgo6eeje2ghcyb41tjn Diameńt 0 10525 219807 218370 2026-10-19T19:09:11Z Iketsi 3254 To òstało przeniosłé z kategòrie [[Kategòriô:Przeczerowania|Przeczerowania]] do kategòrie [[Kategòriô:Przeczerowania do ùrëchtowaniô|Przeczerowania do ùrëchtowaniô]] za pòmòcą gadżetu [[c:Help:Gadget-Cat-a-lot/csb|Cat-a-lot]] 219807 wikitext text/x-wiki #PATRZ [[Diamańt]] [[Kategòrëjô:Przeczerowania do ùrëchtowaniô]] theptsewhms9b6i3139frdlf4vhpe63 Frańcësczi jãzëk 0 10561 219811 218371 2026-10-19T19:09:12Z Iketsi 3254 To òstało przeniosłé z kategòrie [[Kategòriô:Przeczerowania|Przeczerowania]] do kategòrie [[Kategòriô:Przeczerowania do ùrëchtowaniô|Przeczerowania do ùrëchtowaniô]] za pòmòcą gadżetu [[c:Help:Gadget-Cat-a-lot/csb|Cat-a-lot]] 219811 wikitext text/x-wiki #PATRZ [[Francësczi jãzëk]] [[Kategòrëjô:Przeczerowania do ùrëchtowaniô]] irkgmomd64ocielso15f9g2kpflqqfs 219883 219811 2026-10-19T21:03:49Z Terrus38 14026 niesztandardowô pòżwa, niebédowónô w òficjalnym ùżiwkù, në ale fùnksnérëjącô, tëj nie dôwóm do ADR 219883 wikitext text/x-wiki #PATRZ [[Francësczi jãzëk]] [[Kategòrëjô:Przeczerowania z alternatiwny pòzwë kaszëbsczi]] cs02xcnnk2cy1ai89i88v14e5h5vda3 Piôskòwô macerzónka 0 10631 219781 199593 2026-10-19T19:05:08Z Iketsi 3254 [[Kategòriô:Głëszkòwaté]] òsta dodónô za pòmòcą gadżetu [[c:Help:Gadget-Cat-a-lot/csb|Cat-a-lot]] 219781 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Thymus serpyllum1.jpg|mały|Piôskòwô macerzónka]] '''Piôskòwô macerzónka''' (''Thymus serpyllum'' L.) – to je ôrt roscënë z rodzëznë głëszkòwatëch (''Lamiaceae''). M. jin. na [[Kaszëbë|Kaszëbach]] òna rosce. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * https://repozytorium.amu.edu.pl/bitstream/10593/8590/1/08_Maria_Henslowa_Z_badan_nad_wiedza_163-212.pdf {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Bòtanika]] [[Kategòrëjô:Głëszkòwaté]] cjrtk56ipxzt3esooqk8p21otky69vk 219790 219781 2026-10-19T19:05:20Z Iketsi 3254 To òstało rëmnioné z kategòrie [[Kategòriô:Bòtanika|Bòtanika]] za pòmòcą gadżetu [[c:Help:Gadget-Cat-a-lot/csb|Cat-a-lot]] 219790 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Thymus serpyllum1.jpg|mały|Piôskòwô macerzónka]] '''Piôskòwô macerzónka''' (''Thymus serpyllum'' L.) – to je ôrt roscënë z rodzëznë głëszkòwatëch (''Lamiaceae''). M. jin. na [[Kaszëbë|Kaszëbach]] òna rosce. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * https://repozytorium.amu.edu.pl/bitstream/10593/8590/1/08_Maria_Henslowa_Z_badan_nad_wiedza_163-212.pdf {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Głëszkòwaté]] da4k9cowhe8p7ujvrkcjv5vj4tnbb9m Gripiew Las 0 10655 220085 174505 2026-10-20T11:48:24Z Iketsi 3254 [[Kategòriô:Przeczerowania do ùrëchtowaniô]] òsta dodónô za pòmòcą gadżetu [[c:Help:Gadget-Cat-a-lot/csb|Cat-a-lot]] 220085 wikitext text/x-wiki #PATRZ [[Greifswald]] [[Kategòrëjô:Przeczerowania do ùrëchtowaniô]] ohrblzv1ep38h4llf2xws4ttqz1jn70 Gripiewô Góra 0 10656 219813 218372 2026-10-19T19:09:12Z Iketsi 3254 To òstało przeniosłé z kategòrie [[Kategòriô:Przeczerowania|Przeczerowania]] do kategòrie [[Kategòriô:Przeczerowania do ùrëchtowaniô|Przeczerowania do ùrëchtowaniô]] za pòmòcą gadżetu [[c:Help:Gadget-Cat-a-lot/csb|Cat-a-lot]] 219813 wikitext text/x-wiki #PATRZ [[Gryfice]] [[Kategòrëjô:Przeczerowania do ùrëchtowaniô]] byort7c585npffueyu0ze9g8m03cd4u Epifora 0 10657 219808 218374 2026-10-19T19:09:11Z Iketsi 3254 To òstało przeniosłé z kategòrie [[Kategòriô:Przeczerowania|Przeczerowania]] do kategòrie [[Kategòriô:Przeczerowania do ùrëchtowaniô|Przeczerowania do ùrëchtowaniô]] za pòmòcą gadżetu [[c:Help:Gadget-Cat-a-lot/csb|Cat-a-lot]] 219808 wikitext text/x-wiki #PATRZ [[Epifòra]] [[Kategòrëjô:Przeczerowania do ùrëchtowaniô]] gh8j2pjtqbfftk8fermxl2hdv3nu63x Miedzno 0 10667 219609 198535 2026-10-19T14:45:23Z Iketsi 3254 drobnô 219609 wikitext text/x-wiki {{Wies infobox |Wies=Miedzno |rodzôcz_wsë= |céch_wsë= |ôrt_gminë= |fana_wsë= |kôrta_wsë= |wòjewództwò=pòmòrsczé |kréz=kòscérsczi |gmina=Kôrsëno |szôłtëstwò=Kôrsëno |miejskô= |wiechrzëzna= |gradëN=53 |minutëN=54 |sekùndëN=02 |gradëE=17 |minutëE=58 |sekùndëE=55 |wiżô= |rok= |lëdztwò= |gãscëzna= |nr_czér= |pòcztowi_kòd= |reg_tôfla= |SIMC= |szôłtës= |www= |òdjimk= |galerëjô_commons= }} '''Miedzno''' – [[Kaszëbë|kaszëbskô]] wies w [[gmina Kôrsëno|gminie Kôrsëno]], w [[Kòscérsczi kréz|kòscérsczim krézu]], w [[Pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]]. Wchôdô w skłôd szôłtëstwa [[Kôrsëno]]<ref>[http://www.bip.ires.pl/gfx/karsin/files/pliki_do_pobrania/statut_gminy_karsin.pdf ''Statut gminy Karsin'']</ref>. Leżi w lasny òbéńdze [[Tëchòlsczé Bòrë|Tëchòlsczich Bòrów]], w nôkòlim rzéczi [[Wda]], na turisticznym zelonym Szlachù Kamiannëch Krãgów. Òficjalną kaszëbską pòzwã „Miedzno” wprowadzëlë 26 maja 2014<ref>[https://web.archive.org/web/20160427004859/http://mniejszosci.narodowe.mac.gov.pl/download/86/19883/ListagminwpisanychdoRejestrugmin-stanna5IV16.pdf ''Lista gmin wpisanych do Rejestru gmin, na których obszarze używane są nazwy w języku mniejszości'']</ref>. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_VI/335 2.) Miedzno w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gmina Kôrsëno]] [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] mmkksgyadcdr1sky4vv64sbmg8rvs3u Pariż 0 10672 219835 219169 2026-10-19T19:09:15Z Iketsi 3254 To òstało przeniosłé z kategòrie [[Kategòriô:Przeczerowania|Przeczerowania]] do kategòrie [[Kategòriô:Przeczerowania do ùrëchtowaniô|Przeczerowania do ùrëchtowaniô]] za pòmòcą gadżetu [[c:Help:Gadget-Cat-a-lot/csb|Cat-a-lot]] 219835 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Pariz]] [[Kategòrëjô:Przeczerowania do ùrëchtowaniô]] mf6y5ixljwhpx1ai3io8lu2j8qf1rro Lékarsczi rozmarión 0 10876 219771 193193 2026-10-19T19:05:03Z Iketsi 3254 [[Kategòriô:Głëszkòwaté]] òsta dodónô za pòmòcą gadżetu [[c:Help:Gadget-Cat-a-lot/csb|Cat-a-lot]] 219771 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Rosemary bush.jpg|mały|Lékarsczi rozmarión]] [[Òbrôzk:Salvia rosmarinus MHNT.BOT.2023.13.45.jpg|mały|''Salvia rosmarinus'']] '''Lékarsczi rozmarión''' (''Rosmarinus officinalis'' L.) - to je ôrt krza z rodzëznë głëszkòwatëch (''Lamiaceae''). Jegò [[Kaszëbi]] ùżiwają do léczeniô lëchi pamiãcë. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://www.agroturysta.kaszuby.pl/tag/agroturystyka-kaszuby/ Rozmaryn (Rosmarinus L)] {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Bòtanika]] [[Kategòrëjô:Głëszkòwaté]] 7s42m5kbz8yrya9ol8tcnkjagmlvrwh 219786 219771 2026-10-19T19:05:19Z Iketsi 3254 To òstało rëmnioné z kategòrie [[Kategòriô:Bòtanika|Bòtanika]] za pòmòcą gadżetu [[c:Help:Gadget-Cat-a-lot/csb|Cat-a-lot]] 219786 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Rosemary bush.jpg|mały|Lékarsczi rozmarión]] [[Òbrôzk:Salvia rosmarinus MHNT.BOT.2023.13.45.jpg|mały|''Salvia rosmarinus'']] '''Lékarsczi rozmarión''' (''Rosmarinus officinalis'' L.) - to je ôrt krza z rodzëznë głëszkòwatëch (''Lamiaceae''). Jegò [[Kaszëbi]] ùżiwają do léczeniô lëchi pamiãcë. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://www.agroturysta.kaszuby.pl/tag/agroturystyka-kaszuby/ Rozmaryn (Rosmarinus L)] {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Głëszkòwaté]] rcsd7ipp7u0bmu2bpbxq197qkxcqkqh Scynanié kanie 0 10969 219935 209459 2026-10-20T00:37:12Z Iketsi 3254 YouTube dł 219935 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Kania5.jpg|mały|Scynanié kanie w 2015 rokù]] '''Scynanié kanie''' ({{jãz.|pl}} ''Ścinanie kani'') – kaszëbsczi szpetôczel we wigiliã swiãtégò Jana. Na nim gôdô król, a pòtemù szôłtës òbskarżiwô kaniã i lëdze téż to robią, sãdza wëdôwô òbsąd, a kat scynô ptôcha. W [[Łebcz]]u beł téż [[Żid]] z trzema [[kòt]]ama w [[miech]]ù. Pòtemu dzéwczãta przëstrojiwałë knôpów, kòżdô swégò i bëła mùzyka. == Lëteratura == * [[Bernat Zëchta]]: Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej, Ossolineum, Wrocław – Warszawa – Kraków 1968, tom II, ss. 129–131. == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} * http://przywidz.org/120-dodatkowe/2010/499-scynanie-kanie * https://web.archive.org/web/20260716163231/https://radiokaszebe.pl/podcasts/kleka-informacje-z-kaszub-179/nowa-pracownia-w-gdyni-scinanie-kani-kleka-17-06-09-55-csb-714 * https://web.archive.org/web/20260721052936/https://dziennikpucki.pl/rozrywka/tradycja-powrocila-do-strzelna-widowiskowe-scinanie-kani-po-latach-przerwy-zdjecia/ * {{YouTube|v=vmO57WkHcg0|tit=ŚCINANIE KANI (Scynanié kani)|dł=28:13}} * https://web.archive.org/web/20260316232842/http://www.kaszubyonline.pl/zwyczaje-i-tradycje/scinanie-kani/ * https://www.filmpolski.pl/fp/index.php?film=1240594 * https://gmina.puck.pl/scinanie-kani-2022-w-strzelnie/ * https://www.researchgate.net/publication/387591382_Scinanie_kani_Od_obrzedu_do_performance'u * https://bazhum.muzhp.pl/media/texts/acta-cassubiana/2010-tom-12/acta_cassubiana-r2010-t12-s33-47.pdf * https://web.archive.org/web/20260316232842/http://www.kaszubyonline.pl/zwyczaje-i-tradycje/scinanie-kani/ * https://magazynkaszuby.pl/2017/06/noc-swietojanska-zamiast-puszczac-wianki-zatnijmy-kani-leb/ * https://kaszubopedia.pl/index.php/glossary/scinanie-kani/ * https://magazynkaszuby.pl/2019/11/film-scinanie-kani-niebawem-premiera-niezwykle-ciekawy-obrzed-kaszubski/ * https://www.polskatradycja.pl/folklor/swieta/letnie/scinanie-kani.html * https://ugwejherowo.pl/orle-obrzed-scinania-kani/ * https://www.muzeum-wdzydze.gda.pl/kania.html * https://www.youtube.com/watch?v=GxQ0lTEcrIU * https://mojestrone.com/artykul/scynani-kanie--protokmiks-n2286439 * https://mojestrone.com/artykul/scynani-kanie--tekst-n2260973 {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura]] pu1dk4og1cja1e6iiihk764xuiw2xw1 219987 219935 2026-10-20T04:25:06Z Iketsi 3254 YouTube 219987 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Kania5.jpg|mały|Scynanié kanie w 2015 rokù]] '''Scynanié kanie''' ({{jãz.|pl}} ''Ścinanie kani'') – kaszëbsczi szpetôczel we wigiliã swiãtégò Jana. Na nim gôdô król, a pòtemù szôłtës òbskarżiwô kaniã i lëdze téż to robią, sãdza wëdôwô òbsąd, a kat scynô ptôcha. W [[Łebcz]]u beł téż [[Żid]] z trzema [[kòt]]ama w [[miech]]ù. Pòtemu dzéwczãta przëstrojiwałë knôpów, kòżdô swégò i bëła mùzyka. == Lëteratura == * [[Bernat Zëchta]]: Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej, Ossolineum, Wrocław – Warszawa – Kraków 1968, tom II, ss. 129–131. == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} * http://przywidz.org/120-dodatkowe/2010/499-scynanie-kanie * https://web.archive.org/web/20260716163231/https://radiokaszebe.pl/podcasts/kleka-informacje-z-kaszub-179/nowa-pracownia-w-gdyni-scinanie-kani-kleka-17-06-09-55-csb-714 * https://web.archive.org/web/20260721052936/https://dziennikpucki.pl/rozrywka/tradycja-powrocila-do-strzelna-widowiskowe-scinanie-kani-po-latach-przerwy-zdjecia/ * {{YouTube|v=vmO57WkHcg0|tit=ŚCINANIE KANI (Scynanié kani)|k=@muzeum_wdzydze|d=2021-05-23|dł=28:13}} * https://web.archive.org/web/20260316232842/http://www.kaszubyonline.pl/zwyczaje-i-tradycje/scinanie-kani/ * https://www.filmpolski.pl/fp/index.php?film=1240594 * https://gmina.puck.pl/scinanie-kani-2022-w-strzelnie/ * https://www.researchgate.net/publication/387591382_Scinanie_kani_Od_obrzedu_do_performance'u * https://bazhum.muzhp.pl/media/texts/acta-cassubiana/2010-tom-12/acta_cassubiana-r2010-t12-s33-47.pdf * https://web.archive.org/web/20260316232842/http://www.kaszubyonline.pl/zwyczaje-i-tradycje/scinanie-kani/ * https://magazynkaszuby.pl/2017/06/noc-swietojanska-zamiast-puszczac-wianki-zatnijmy-kani-leb/ * https://kaszubopedia.pl/index.php/glossary/scinanie-kani/ * https://magazynkaszuby.pl/2019/11/film-scinanie-kani-niebawem-premiera-niezwykle-ciekawy-obrzed-kaszubski/ * https://www.polskatradycja.pl/folklor/swieta/letnie/scinanie-kani.html * https://ugwejherowo.pl/orle-obrzed-scinania-kani/ * https://www.muzeum-wdzydze.gda.pl/kania.html * https://www.youtube.com/watch?v=GxQ0lTEcrIU * https://mojestrone.com/artykul/scynani-kanie--protokmiks-n2286439 * https://mojestrone.com/artykul/scynani-kanie--tekst-n2260973 {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura]] 7wvlm4gs1fyzq21fv0wt5rt56pxz8b9 Ùznojmie 0 10995 220055 176498 2026-10-20T09:43:08Z Terrus38 14026 Usunięto przekierowanie do [[Usedom]] 220055 wikitext text/x-wiki {{ADR|pisënk}} 4f2zqce1d18i5a6fp5gvl9vttadg2j5 Glësno (Gmina Brusë) 0 11101 220086 177044 2026-10-20T11:48:24Z Iketsi 3254 [[Kategòriô:Przeczerowania do ùrëchtowaniô]] òsta dodónô za pòmòcą gadżetu [[c:Help:Gadget-Cat-a-lot/csb|Cat-a-lot]] 220086 wikitext text/x-wiki #PATRZ [[Glësno]] [[Kategòrëjô:Przeczerowania do ùrëchtowaniô]] pku4w8drzqgnes8embzapux4mhl9o3l Zwëczajnô sercnica 0 11155 219777 200460 2026-10-19T19:05:06Z Iketsi 3254 [[Kategòriô:Głëszkòwaté]] òsta dodónô za pòmòcą gadżetu [[c:Help:Gadget-Cat-a-lot/csb|Cat-a-lot]] 219777 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Motherwort.jpg|mały|Zwëczajnô sercnica]] '''Zwëczajnô sercnica''' (''Leonurus cardiaca'' L.) – to je wielelatnô roscëna z rodzëznë głëszkòwatëch (''Lamiaceae''). Tegò zelégò lëdze ùżiwają do léczeniô schòrzałégò serca. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Bòtanika]] [[Kategòrëjô:Głëszkòwaté]] pxn0npreqjehcyrwkp5n1vqis7z1zj9 219794 219777 2026-10-19T19:05:22Z Iketsi 3254 To òstało rëmnioné z kategòrie [[Kategòriô:Bòtanika|Bòtanika]] za pòmòcą gadżetu [[c:Help:Gadget-Cat-a-lot/csb|Cat-a-lot]] 219794 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Motherwort.jpg|mały|Zwëczajnô sercnica]] '''Zwëczajnô sercnica''' (''Leonurus cardiaca'' L.) – to je wielelatnô roscëna z rodzëznë głëszkòwatëch (''Lamiaceae''). Tegò zelégò lëdze ùżiwają do léczeniô schòrzałégò serca. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Głëszkòwaté]] fd628d0fud4wnf45cel6d60wicdfodv Paweł Hébel 0 11177 219604 205979 2026-10-19T14:17:28Z ~2026-55938-06 20130 219604 wikitext text/x-wiki {{Bez òdjimka}} '''Paweł Hébel''' ( 2010- 2025) was a gay, professional Overwatch player who played for the Birmingham Cyberfist Girls team based in solihull. In 2025 he was outed for allegations of sexual harrasment to the girls, since then he commited suicide by driving his car into BJs Bingos next to Lidl. James Quinney, the coach of the team, made the statement "Pawels tragic passing was no fault but the systems" == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbi]] t699xf3g89rqaeteotz9kxmt62gs0f0 219606 219604 2026-10-19T14:29:16Z Iketsi 3254 Anulowanié wersje [[Special:Diff/219604|219604]] aùtora [[Special:Contributions/~2026-55938-06|~2026-55938-06]] ([[User talk:~2026-55938-06|diskùsjô]]) 219606 wikitext text/x-wiki {{Bez òdjimka}} '''Paweł Hébel''' ({{jãz.|pl}} ''Paweł Hebel''; ùr. [[8 maja]] 1920 rokù w [[Bòjano|Bòjanie]] – ùm. 1945 rokù) – béł w [[II swiatowô wòjna|II swiatowi wòjnie]] w [[Krëjamnô Wòjskòwô Òrganizacëjô "Pòmòrsczi Grif"|Krëjamni Wòjskòwi Òrganizacëji "Pòmòrsczi Grif"]] i wierã w miemiecczim lagrze [[Stutthof]]<ref>https://web.archive.org/web/20160412145049/http://www.najigoche.kaszuby.pl/artykul/artykul=291,z-dokumentacji-procesu-o-naruszenie-dobrego-imienia-jozefa-gierszewskiego-mjr-rysia/</ref> a mòże zamãczało gò Gestapo. Je mòżno, że òn w 1944 rokù zabił Miemca z KRIPO, chtëren zwôł sã Kurt Hagemann. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbi]] rq80mjxiyzgk1yj9bi8d41qb8865rb9 Milvus 0 11187 219865 206399 2026-10-19T20:21:36Z Iketsi 3254 - → – 219865 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Red Kite and Black Kite NAUMANN.jpg|mały|Czôrnô i lësatô kania.]] [[Òbrôzk:Milvus migrans front(ThKraft).jpg|mały|Czôrnô kania w loce. ]] '''Milvus'''<ref>[[Milvus]], [w:] Integrated Taxonomic Information System ({{jãz.|en}}).</ref>, '''kania''' – rodzôj drapieżnëch ptôchów z pòdrodzëznë jastrzëbów (''[[Accipitrinae]]'') w rodzëznie jastrzëbòwatëch (''[[Accipitridae]]).'' == Wëstãpòwanié == [[Òbrôzk:Milvus milvus, Meyerode, Belgium 1.jpg|mały|Lësaté kanie w Belgii]] Gatënczi òbejmòwóné przez rodzôj żëją w Eùropie, Azji, Africe i Òceanii<ref>D.W. Winkler, S.M. Billerman & I.J. Lovette: Hawks, Eagles, and Kites (Accipitridae), version 1.0.. W: S.M. Billerman, B.K. Keeney, P.G. Rodewald & T.S. Schulenberg (red.): [https://birdsoftheworld.org/bow/home Birds of the World]. Ithaca, NY: Cornell Lab of Ornithology, 2020. DOI: [https://birdsoftheworld.org/bow/species/accipi1/1.0/introduction 10.2173/bow.accipi1.01.] [dostęp 2020-06-05]. ({{jãz.|en}}).</ref>. == Systematika == Rodzôj òbejmùje trzë gatënczi: * ''Milvus milvus'' ([[Karol Linneùsz|Linnaeus]], 1758) – [[Lësatô kania]] * ''Milvus migrans'' ([[Boddaert]], 1783) – [[Czôrnô kania]] * ''Milvus aegyptius ([[Gmelin]], JF, 1788) – [[Egipskô kania]]'' === Etymòlogiô pòzwë === * ''Milvus'': {{jãz.|la}} „kania”. * ''Ictinus'': {{jãz.|gr}} ικτιν ''iktin'' lub ικτινος ''iktinos'' „kania”. Tipòwi gatënk: ''Falco milvus'' {{small|Linnaeus, 1758}}. * ''Hydroictinia'': {{jãz.|gr}} ὑδρο- ''hudro-'' „wòdny-”, od ὑδωρ ''hudōr'', ὑδατος ''hudatos'' „woda”; rodzaj ''Ictinia'' {{small|Vieillot, 1816}} (kanialuk). Tipòwi gatënk: ''Falco migrans'' {{small|Boddaert, 1783}} == Òbaczë téż == {{#categorytree:Jastrzibowaté|hideroot=on|mode=pages}} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Lëteratura == * [[Bernat Zëchta]]: Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej, Ossolineum, Wrocław – Warszawa – Kraków 1968, tom II, s. 296. == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Jastrzibowaté]] [[Kategòrëjô:Kanie]] 16bgzzno5h2sqq7l930fcidcyvzytko Matarniô 0 11265 219760 200446 2026-10-19T18:40:23Z Iketsi 3254 - → – ; m. jin. → {{skr.|m.jin.}} ; [[Pòlsczi jãzëk|pòl.]]→{{jãz.|pl}}; [[miemiecczi jãzëk|miem.]]→{{jãz.|de}}; – to je → – 219760 wikitext text/x-wiki '''Matarniô''' ({{jãz.|pl}} ''Matarnia'', {{jãz.|de}} ''Mattern'') – dzél [[Gduńsk]]a, a bëła wies. Tu je kòscół, a nim je czasã w niedzelã Mszô Sw. {{skr.|m.jin.}} dlô Kaszëbów i mòże czëc [[kaszëbsczi jãzëk]]. Probòszczã w latach 1983 – 1994 béł tu ksądz [[Władisłôw Szulëst]]. == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:St. Valentine's church in Gdańsk Matarnia.jpg|Stôri kòscół w Matarni<ref>https://www.parafiawalenty.pl/</ref> Òbrôzk:Gdańsk ulica Agrarna 2.JPG|Dwór w Matarni Òbrôzk:Port Lotniczy im Lecha Walesy Terminal 2.jpg| Òbrôzk:Danzig Lech Wałęsa FlughafenBahn 2015.JPG| </gallery> == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_VI/171 Materna w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Dzéle Gduńska]] axt1bnh5idyne0q1obpmwq3vta7gx9w 219761 219760 2026-10-19T18:40:36Z Iketsi 3254 – 219761 wikitext text/x-wiki '''Matarniô''' ({{jãz.|pl}} ''Matarnia'', {{jãz.|de}} ''Mattern'') – dzél [[Gduńsk]]a, a bëła wies. Tu je kòscół, a nim je czasã w niedzelã Mszô Sw. {{skr.|m.jin.}} dlô Kaszëbów i mòże czëc [[kaszëbsczi jãzëk]]. Probòszczã w latach 1983–1994 béł tu ksądz [[Władisłôw Szulëst]]. == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:St. Valentine's church in Gdańsk Matarnia.jpg|Stôri kòscół w Matarni<ref>https://www.parafiawalenty.pl/</ref> Òbrôzk:Gdańsk ulica Agrarna 2.JPG|Dwór w Matarni Òbrôzk:Port Lotniczy im Lecha Walesy Terminal 2.jpg| Òbrôzk:Danzig Lech Wałęsa FlughafenBahn 2015.JPG| </gallery> == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_VI/171 Materna w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Dzéle Gduńska]] i8ktjsdla44t6myrnltwaoetzl23y9f Lёpin 0 11409 219826 218376 2026-10-19T19:09:14Z Iketsi 3254 To òstało przeniosłé z kategòrie [[Kategòriô:Przeczerowania|Przeczerowania]] do kategòrie [[Kategòriô:Przeczerowania do ùrëchtowaniô|Przeczerowania do ùrëchtowaniô]] za pòmòcą gadżetu [[c:Help:Gadget-Cat-a-lot/csb|Cat-a-lot]] 219826 wikitext text/x-wiki #PATRZ [[Lëpin]] [[Kategòrëjô:Przeczerowania do ùrëchtowaniô]] q812b401bd75abnzj1jo4kjjmv1pjw9 Wanda Czedrowskô 0 11417 220087 179504 2026-10-20T11:48:24Z Iketsi 3254 [[Kategòriô:Przeczerowania do ùrëchtowaniô]] òsta dodónô za pòmòcą gadżetu [[c:Help:Gadget-Cat-a-lot/csb|Cat-a-lot]] 220087 wikitext text/x-wiki #PATRZ [[Wanda Lew-Czedrowskô]] [[Kategòrëjô:Przeczerowania do ùrëchtowaniô]] 2iynofgtlckckeutqwbzulg8v3dmgzj Schnitzelbank 0 11466 219922 217659 2026-10-19T22:49:33Z Iketsi 3254 YouTube dł 219922 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Neue Hobelbank Niemce 1919 r.jpg|mały|alt=Wòjnowô wariacjô piesnie Hobelbank (Schnitzelbank). Niemcë 1919|Wòjnowô wariacjô piesnie Hobelbank (Schnitzelbank). Niemcë 1919]] [[Òbrôzk:Snydselbank 25-jierrige troudei bakker Stoker (1979).jpg|mały|Niderlandzkô wersjô Schnitzelbankù spiéwónô na roczëznie]] '''Schnitzelbank''' (znónô czãsto pòd pòzwą '''Hobelbank''') – je to [[Niemcë|niemieckô]] spiéwnô wëliczónka (jigra), czãsto jimprowizowónô, jaką spiéwô sã wskazëjącë na planszë (téż tôflë, kòle, szorëmie) rozmajité òbrôzczi. Znónëch je wiele wersjów ny jigrë, jakô rozkòscérzëła sã òd zôczątkù XIX sta. w wiela [[Eùropa|eùropejsczich]] krajach. ''Schnitzelbank'' spiéwóny béł pò jarmôrkach, gòspòdach, wieselach, òbczas [[pòlterabend|pòlterabentów]] czë roczëznów. Są wersje dlô starszich (z eroticznym pòdtekstã) jak i dlô dzecy (na sztôłt rebùsów). Nie je brëk téż satiricznëch wersjów, jaczé tikają sã spòlëznowëch a pòliticznëch sprawów. Wëliczónka Schnitzelbank czãsto zaczinô sã òd słowów ''Das ist kurz und das ist lang'' (''To je krótczé, to je dłudżé''). W wiela wersjach kòżdô sztrofka przeriwónô je refrenã: ''O, du schöne, o, du schöne, O, du schöne Schnitzelbank'' (''Jakô pësznô, jakô pësznô, jakô pësznô szlizbanka''). Słowò ''Schnitzelbank'' mòże bëc dowòlno zmieniwóné, np.: ''Hobelbank'' (stolarczi stół), ''Knoblauchwurst'' (czosnikòwô wòrzta), ''Paraplü'' (szorëm), ''Wagenrad'' (kòło), ''Gartenhaus'' (ògardnica). W [[Belgiô|Belgie]] i [[Hòlandiô|Hòlandie]] na piesniô znónô je nôczãsczi pòd pòd pòzwą ''Snijdersbank'', we [[Frizjô|Frizje]] jakno ''Sniselbank'', a w skandinawsczich krajach ''En kort en lang''. W pòł. XIX sta. emigrańce z Niemców rozkòscérzëlë piesniã ''Schnitzelbak'' w [[Zjednóné Stanë Americzi|Zjednónëch Stanach Americzi]]. Pòwstało tã wiele rozmajitëch wersjów, chãtno wëzwëskiwónëch w reklamie piwa, a téż wariacjów – jedną z nich pt. ''Must Be Santa'' spiéwô Bòb Dilan. Schnitzelbank dôł téż zôczątk szlachòwnym spiéwónkòm w jinszich jãzëkach, {{skr.|np.}} pò [[Czesczi jãzëk|czeskù]] (''To je krátký, to je dlouhý''), [[Słowacczi jãzëk|słowackù]] (''To je krátke, to je dlhé''), w serbòłużicczim (''Ow, ta dołha kołbasa''), pò wãdżerskù (''A faragószék nótája''), kaszëbskù (''[[Kaszëbsczé nótë]]''), a w pòlsczich gwarach (z [[Warmiô|Warmie]]: ''To jest krótkie, to jest długie''). Niegermańsczé wersje i wariantë apartnią sã nié le słowama ale téż melodią. == Przikłôd niemiecczégò tekstu == :''Das ist kurz und das ist lang, :''Und das ist ne Hobelbank.'' :''Kurz und lang, Hobelbank.'' :''O, du schöne, o, du schöne,'' :''O, du schöne Hobelbank.'' :''Das ist hin, und das ist her,'' :''Und das ist ne Schneiderscher.'' :''Hin und her, Schneiderscher,'' :''Kurz und lang, Hobelbank.'' :''O, du schöne…'' :''Das ist krumm, und das ist grad,'' :''Und das ist ein Wagenrad.'' :''Krumm und grad, Wagenrad,'' :''Hin und her, Schneiderscher,'' :''Kurz und lang, Hobelbank.'' :''O, du schöne …'' :''Das ist eine Ofengabel,'' :''Und das ist ein Storchenschnabel.'' :''Ofengabel, Storchenschnabel,'' :''Krumm und grad, Wagenrad,'' :''Hin und her, Schneiderscher,'' :''Kurz und lang, Hobelbank.'' :''O, du schöne…'' == Òbaczë téż == * [[Kaszëbsczé nótë]] == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} * {{YouTube|igvuCl3udgU|Jedna z wiela wersjów Schnitzelbank spiéwónô w Zjednónëch Stanach Americzi|dł=4:50}} * {{YouTube|pe_-yBigbAw|Hobelbank z Bawarie|dł=4:18}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Mùzyka]] nvc32xf253afsw7djcrsu85yckjza6d Stefan Wyszyński 0 11467 219920 210761 2026-10-19T22:47:41Z Iketsi 3254 " " 219920 wikitext text/x-wiki {{Do werifikacje}} {{Deszewny infobox|titel=Kardënôł prezbitéra<br>Primas Pòlsczi|òbrôzk=Portrait of Blessed Cardinal Wyszynski.jpg|òpisënk òbrôzka=Kard. Sztefón Wëszińsczi (1980)|céch=Wyszynski Coat of Arms.svg|mòtto=[[Soli Deo]] (kasz. Samemù Bògù)|data smiercë=28 maja 1981|môl smiercë=[[Warszawa]]|môl spòczinkù=Sarkòfag w w [[Archëkatedralnô Bazylika sw. Jóna Chrzciciela w Warszawie|Archikatedralny Bazylice sw. Jana Chrzcëcela we Warszawie]]|1. fónkcjô cząd=1948-1981|1. fónkcjô=Gnieznieńsczi arcybiskùp i warszawsczi metròpòlita|2. fónkcjô cząd=1946-1948|2. fónkcjô=Lubelsczi diecezjalny biskùp|wëznanié=[[Katolëcyzm]]|kòscół=[[Łacyńsczi Kòscół|rzimskòkatolëcczi]]|diakònat=5 łżëkwiata 1924|miono=Sztefón Wëszińsczi|òriginalné miono=Stefan Wyszyński|data nôrodzeniégò=3 zélnika 1901|môl nôrodzeniégò=[[Zuzela]]}} '''Sztefón Wëszińsczi''' ({{jãz.|pl}} ''Stefan Wyszyński'', ùr. [[3 zélnika]] [[1901]] w [[Zuzela|Zuzeli]], ùm. [[28 maja]] [[1981]] w [[Warszawa|Warszawie]]) – pòlsczi [[Katolëcczi Kòscół|rzimskòkatolëcczi]] [[Dëchòwieństwò|dëchòwny]], [[Lubelsczé biskùpi|lubelsczi diecezjalny biskùp]] w latach 1946–1948, gnieznieńsczi arcybiskùp a warszawsczi metròpòlita, primas Pòlsczi w latach 1948–1981, kardënôł prezbitéra òd 1953, zwóny ''Primasã Tësąclecô''. Pòsmiertno wëapartniony Òrderã Biôłégò Òrzła. Błogòsławiony Katolëcczégò Kòscoła. == Żëcé == === Dzectwò i młodosc === Sztefón Wëszińsczi na swiat przëszedł 3 zélnika 1901 w Zuzelë nad [[Bùg|Bùgã]] jakò drëdżé dzeckò Stanisława (òrganistë môlowégò kòscoła) i Juliannë Wëszińsczich. W 1910 rodzëzna przeniosła sã do Jãdrzejowa, gdze ùmarła nënka. W latach 1912–1915 béł szkòłownikã Gimnazjô jim. Wòjcecha Górsczégò w Warszawie. Òb pierszą swiatową wòjnã (1915–1917) Wëszińsczi ùcził sã w I Òglowòsztôłcącym Liceùm jim. Tadeùsza Kòscusczi w Łòmżë. W latach 1917–1920 chòdzył do włocławsczégò liceùm jim. Piùsa X (Niższé Dëchòwné Seminariô). W latach 1920–1924 béł [[Klerik|klerikã]] Wëższégò Dëchòwnégò Seminariô we Włocławkù. === Prezbitér === Sakrameńt Swiãcéń przëjął 3 zélnika 1924 (w dzéń ùrodzén) we Włocławku (włocławsczi katedralny bazylice) z rąk biskùpa Wòjcecha Òwczôrka. W latach 1925–1929 sztudérowôł Wëdzél Prawa, Kanonicznégò Prawa i Administracji Katolecczégò Ùniwersytetu Lubelsczégò [[Jan Paweł II|Jana Pawła II]] ë Wëdzél Prawa i Nôùk Ekònomiczno-spòleznowëch, chtëren ùkończéł dochtoratã na téma ''Prawa rodzëznë, Kòscóła i państwa do szkòłë''. W 1931 {{skr.|rokù}} béł wikôriùszã w [[Parafiô Swiãti Rodzëznë w Przedczu|parafie Swiãti Rodzëznë w Przedczu]]. Òd 1932 pôłnił òbrzészczi jakno redachtór nôczelnégò cządnika włocławsczégò „Kapłańsczi Ateneùm”. Równak pròwadzéł chrzescëjańsczi robòtniczi ùniwersytet i dzejanié spòleznowo-pòùczòwą w chrzescëjańsczich warkòwnëch związkach. Béł pierszim kapelónã i dzejarzã namienionégò w 1937 Stronnictwa Robòtë. Pò wëbùchù II swiatowi wòjnë z nôkazu biskùpa Michôłła Kòzôla ùriwôł sã przed Gestapo we wsë Stanisławka w [[Lubelsczé wòjewództwò|lubelsczim wòjewództwie]]. W cządze warszawsczégò pòwstaniô pòd tacewny miona „Radwan III” béł kapelónã Karna AK Kampinos, sprawny {{skr.|m.jin.}} w [[Laskach]], a pòwstańsczégò bòlecã. === Lubelsczi biskùp === Pò zakùńczenim wòjnë wrócëł do Włocławka, gdze reòrganizowôł dëchòwné seminariô i pôłnił òbrzészczi rechtóra. 4 strëmiannika 1946 òstôł mianowóny diecezjalny biskùpã, lubelsczi diecezji. Swiãcenié biskùpie òtrzëmôł z rąk kardënôła Agùsta Hlonda, primasa Pòlsczi. W swòjim biskùpim céchù ùmiescył słowa „''Soli Deo''” (''Sómemù Bògù''). Służba sómemù Bògù bez Mariã z Nazaretu bëłô widnô w jégò całczi żëcu. Wiãzônné zôpisczi zamëkają gwësną syntézã jegò marijnoscë, chtërny zaczątk je w czasach dzecyństwa i młodzëznë: „Prãdkò – napisôł – stracył rodzynną nenkã, chtërna miôła òsoblëwé nôbòżeństwò do Òbraza Òstrobrómsczi Bòsczi Matczi, kądka jezdzôła z pielgrzimkã, eszcze z Zuzeli. Mój òjc natomiôst cągnął wiedno na Widną Górã. Tcza Bòsczi Matczi w dodómòwim żëcu bëła baro rozwiniãtô. Czãsto gôdëlë razã różańc w wieczórnëch gòdzënach”. === Primas Pòlsczi === [[Òbrôzk:Stefan Wyszyński.jpg|mały|Pòrtret Sztefóna Wëszińsczégò]] dëchòwny Pò smiercë primasa Aùgusta Hlonda w 1948, ga nôpòważniszi kandidat na jegò nastãpnikã łomżyńsczi biskùp zdżinął w sómchódowi wëpôdkù, Wëszińsczi niespòdzajno òstôł mianowóny arcëbiskùpã gnieźnieńsczim metropòlëtã i [[Warszawsczi biskùp|warszawsczim biskùpã]] oraz Prëmasã Polsczi. 12 stëcznika 1953 na konsystorzu w Rzymie òstôł nominowóny przez papieża Piusa XII kardinłem, członkiem kolegium kardynalsczégò]]. Brał ùdzél w szterëch [[konklawe]]: [[konklawe 1958|1958]], 1963|1963 niespòdzajno w zélniku 1978. W 1958, czëde òddano na niegò czile felowanów, i w 1963 béł przedstôwcã Pòrenkòwi Europy. Béł inicjatorã zawarcia 14 gromicznika 1950 pòrozumienié z władzama komunistycznymi. Wyszyńsczi béł pierwszi w historëjò Kòscioła katolicczégò hierarchą, jaczi zdecydowôł sã na ùkłady z państwem rządzonym przez kòmunistów. Na wiesc ò jegò pòdpisaniu papież Pius XII, prowadzący pòlitykę antykòmunistycznã, miôł zagrozéc cofnięciem ùznania Wyszyńskiemu. W zamian za zagwarantowanié ùczenié religijò w szkòłach i funkcjonowanié Katolëcësczégò Ùniwersytetu Lubelsczégò pòlsczi Kòscół ùznôł miedzã Zem Dostaniéch Nazôd Pòlsczi Ludowej<ref>Porozumienie zawarte między przedstawicielami Rządu Rzeczypospolitej Polskiej i Episkopatu Polski. nonpossumus.pl. [przëstãp 2011-11-17].</ref>. Béł przetrzymywòny w katolicczich klasztôrach z sostrą zakònną [Marią Leonią Graczyk] i ksãdzem Stanisławem Skorodeckim. ==== Związk z Jasnã Górã i Jasnogórsczé Sluby Narodu Pòlsczégò ==== Izolowòny w klasztorze Zgromadzenie Sostrów Najswiãtszej Rodzëzny z Nazaretu w [Komańczy] nie chcëł pisac tekstu żeńbów. Do ich pòwstanié przyczyniła sã Maria ÒkÒńska, dając za przykład sw. Pawła, piszącégò lëst do wiernych z więzienia. W kuńcu 16 môja 1956 napisôł tekst slubów nôrodnych, jaczi miałë bëc òdnowieniém królewsczich slubów lwowskich Jana Kazimierza w ich trzechsetną rocznicę. 26 zélnika 1956 pielgrzymom zebranym na [Jasny Górzë] òdczytôł je bp Michał Klepacz, pełniący òbòwiązczi przewodniczącégò Episkopatu Pòlsczi. === Chòrosc i smierc === W połowie strëmiannika 1981 u Wyszyńsczéegò rozpoznano nowotworową chòrosc. Mimo starań lékôrzy nie dało sã zahamòwac jej rozòju. 16 môja 1981 prymas przyjôł sakrameńt namaszczenié chòrych. Pò przyjęciu sakrameńtu zwrócéł sã do zebranych przy wërë, pònawizc m.in.do zamachu na życie papieża Jana Pawła II, chtëren miéł môl 13 mója: „Òpasowóm, że powinienem dzelic dolę Òjca Swiãtégô, jaczi wprôwdze pòzdnô, ale włãcziéł sã w mòje cerpienié”<ref>Prymas Polski po przyjęciu sakramentu chorych do zebranych przy łóżku w dniu 16 V 1981, [w:] Ostatnia droga Prymasa Tysiąclecia Stefana Kardynała Wyszyńskiego. Teka dokumentalna, Warszawa 1982, s. 7.</ref>. 22 mòja 1981 slédny rôz wystãpił publicznie, òdemkliwając òbrady Rady Głównej Episkopatu Polski. Ùmurł szesc dni pòzny, w czwiôstk 28 môja, w ùroczystosc Wniebowstąpienia Pańskiego. W òficjalnym kòmunikace Rady Głównej Episkopatu Polski pòdôno, że przyczynã smierce béł „rozsany proces nowòtworowi jamy brzusznej ò wybitnej złosliwosci i chùtkòm postãpie”. 28 môja wieczorã przeniesono cało zmarłégù z Domu Arcybiskupów Warszawskich do kościoła seminaryjnego Wniebowzięcia NMP i św. Józefa Oblubieńca, gdze nastãpnié òdprawióna òstała msza żałobna pòd przewodnictwem kard. Macharskiego. == Ùroczystosce pògrzebòwe == Pògrzeb prymasa, zwóny także królewsczim, zgromadzéł w stolece tësące lëdze. == Ùpamiãtnienié == 1 rujana 1999 przekształcóno warszawską [[Akademię Teologii Katolickiej]] w [[Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego]]. W 2000 na ekrany kin wszedł pòlsczi film ''Prymas. Trzy lata z tysiąca'', òpówiadający ò ùwiãzenié Wyszyńsczégò przez władze PRL. W Zuzeli fónkcjonuje mùzeum pòswiãconé jegò pamiãcé. == Beatyfikacyjny proces == 29 môja 1989 z jinicjatiwë papieża Jana Pawła II rozpòczãł sã jegò beatyfikacyjny proces. Òdtądka przësłëdżiwôł mu titél słëdżi Bòżégò. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Biogramë]] [[Kategòrëjô:Katolëcczi Kòscół]] [[Kategòrëjô:Dëchòwny]] 4vy6igr16th8yvjy8an6cwkouwkzorx Pón tadeusz 0 11471 220088 180593 2026-10-20T11:48:25Z Iketsi 3254 [[Kategòriô:Przeczerowania do ùrëchtowaniô]] òsta dodónô za pòmòcą gadżetu [[c:Help:Gadget-Cat-a-lot/csb|Cat-a-lot]] 220088 wikitext text/x-wiki #PATRZ [[Pón Tadeùsz]] [[Kategòrëjô:Przeczerowania do ùrëchtowaniô]] 3989s2twsau0oelhr29yiul8yl6sx7r Marlon Brando 0 11472 219919 218346 2026-10-19T22:47:24Z Iketsi 3254 - → – 219919 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Van Vechten Marlon Brando image 170904.jpg|mały|Marlon Brando, 1948 rok]] '''Marlon Brando Jr.'''<ref>[https://web.archive.org/web/20180528190651/http://www.interfilmes.com/person_1052660_Marlon.Brando.html ''Personalidade: Marlon Brando (EUA)'']</ref> (ùr. [[3 łżëkwiata]] [[1924]] w [[Omaha]], ùm. [[1 lëpińca]] [[2004]] w [[Los Angeles]]) – amerikańsczi aktór pòchòdzeniô niemiecczégò, hòlendersczégò, anielsczégò i [[Irlandiô|irlandzczégò]], jigrôł w taczich filmach jak ''A Streetcar Named Desire'', ''On the Waterfront'', ''The Wild One'', ''The Godfather'' czy ''Apocalypse Now''. Béł téż reżiserã [[western]]u ''One-Eyed Jacks'', w chtërnym sóm zagrôł. Dostôł wiele nôdgród, m.in. dwa Òscarë (òprócz tegò dostôł jesz szesc nominacjów) – za ''The Godfather'' i ''On the Waterfront''. Wëprôcowôł swòj sztil aktórsczi jigrë, òpiarti na systemie Stanisławsczégò. Dlôte baro niechãtno ùcził sã ról. Temù òbczas krãcenia jegò scen, plan filmòwi bëł òbwieszóny kôrtkama z jegò kwestiama<ref name="polskieradio">[https://archive.today/20140706080154/http://www.polskieradio.pl/8/3664/Artykul/1167877,Marlon-Brando-aktor-ktory-nie-chcial-byc-amantem ''Marlon Brando – aktor, który nie chciał być amantem'']</ref>. Jegò sztil aktórsczi miôł cësk na taczich aktorów jak [[James Dean]]<ref name="polskieradio"/>, [[Paul Newman]]<ref name="wnas.pl">[https://web.archive.org/web/20140731224454/http://wnas.pl/artykuly/5254-10-lat-temu-zmarl-marlon-brando-ikona-kina-ktora-gardzila-hollywood ''10 lat temu zmarł Marlon Brando'']</ref>, [[Robert De Niro]]<ref name="wnas.pl"/> czë [[Elvis Presley]]<ref name="cinemagia">[https://www.cinemagia.ro/actori/marlon-brando-2001 ''Marlon Brando – Actor'']</ref>. == Biografiô == === Dzectwò i ùczba === Ùrodzył sã w [[Omaha]] w stanie [[Nebraska]]<ref name="fanpix.famousfix">[https://web.archive.org/web/20180526041743/http://fanpix.famousfix.com/gallery/marlon-brando ''Marlon Brando Pictures'']</ref> jakno syn Dorothy Julia (z dodomu Pennebaker; 1897–1954) i Marlona Brando, Sr. (1895–1965), fabrëkańca paszë<ref name="filmreference">[http://www.filmreference.com/Actors-and-Actresses-Bo-Ca/Brando-Marlon.html ''Marlon Brando Biography (1924-)'']</ref>. Miôł dwie starszé sostry: [[Jocelyn Brando]] (1919–2005) i Frances (1922–1994). Wychòwôł się w wiérze Stowarzëszeniô Chrzescyjańsczi Ùczbë<ref>[https://web.archive.org/web/20090331081145/http://www.adherents.com/people/pb/Marlon_Brando.html ''The Religious Affiliation of Marlon Brando, Great American Actor'']</ref>. Czëde miôł 11 lat, z rodzëzną wëjachał do [[Evanston (Illinois)|Evanston]]. W 1937, òn i rodzëzna wëjachelë do Libertyville w [[Illinois]], gdze Brando zaczął ùczbã w Libertyville High School<ref name="cinemagia"/>. Pózni ùcził sã w Shattuck Military Academy<ref name="fanpix.famousfix"/> w [[Faribault (Minnesota)|Faribault]] w stanie [[Minnesota]]. === Kariera === W 1944 rokù pierszi rôz pòkôzôł sã na [[Broadway (teatr)|Broadwayu]] w Music Box Theatre jakno Nels w dramace ''I Remember Mama'' ù bòkù [[Oskar Homolka|Oskara Homolczi]]. W 1947 rokù w Ethel Barrymore Theatre wëstãpił janko Stanley Kowalski w pòkôzkù [[Tennessee Williams]]a ''A Streetcar Named Desire''. Pierszi rôz pòkôzôł sa na wiôldżim ekranié w roli Kena Wiloceka w dramace [[Fred Zinnemann|Freda Zinnemanna]] ''The Men''(1950) z [[Teresa Wright|Teresą Wright]], [[Everettã Sloane|Everett Sloane]] i [[Dorothy Tree]]. Kreacjô Stanleya Kowalski w dramace [[Elia Kazan|Elii Kazana]] ''A Streetcar Named Desire'' (1951) dała mù nominacjã do Òscara dlô nôlepszégò aktóra i nôdgrodã nowòjorsczich kritików. Za pòstac meksykańsczégò rewolucjonisty [[Emiliano Zapata|Emiliano Zapatë]] w dramace historicznym Elii Kazana ''[[Viva Zapata!]]'' (1952) pò rôz drëdżi béł nominowóny do Òscara dlô nôlepszégò aktóra i téż òtrzimôł nôdgródã BAFTA w kategórie nôlepszi aktór pierszoplanówi i Złotą Palmã na Festiwalu w Cannes. Jakno Terry Malloy w melodramace kryminalnym ''On the Waterfront'', (1954) òstôł uhonorowany Oscarã, Złotim Globã i nôdgrodą BAFTA dlô nôlepszégò pierwszoplanowégò aktora. W 1973 rokù nie przëjął Òscara za rolã [[Vito Corleone|Don Vito Corleone]] w filmie [[Francis Ford Coppola|Francisa Forda Coppoli]] ''The Godfather'' (1972), protestującë procëm diskriminacji [[Indianie|Indian]]. === Sprawë priwatné === W 1957 rokù òstał chłópã Annë Kashfi. Mielë syna Christiana Devi (ùr. 11 maja 1958; w 1990 òstał skazóny za zabójstwò drëcha swòji sostry, ùm. 26 stecznika 2008). Miôł jesz dwie biôłczi, 10 dzecy, 3 wzãté za swòje. Ùmarł 1 lëpińca 2004 rokù w [[Westwood (Los Angeles)|Westwood]]. Miôł 80 lat. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Amerikańsczi aktorzë]] 27d1ttyt0x69dv83rnjxlwrco1pltfp Sting 0 11473 219916 217660 2026-10-19T22:46:43Z Iketsi 3254 " " 219916 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Sting_in_2018_(cropped).jpg|mały|Sting w 2018]] '''Sting''' (ùr. [[2 rujana]] [[1951]] w Wallsend jakò Gordon Matthew Sumner) – [[Wiolgô Britaniô|britijsczi]] mùzyk, mùltiinstrumentalista, kòmpòzytór i wòkalista. == Żëcopis == === Dzectwò i ùczba === Gordon Matthew Sumner ùrodzył sã w [[Wallsend]], robòtniczi dzélnicë [[Newcastle upon Tyne|Newcastle]] w [[Angliô|Anglii]]. Je nôstarszim z szterëch dzecy małżeństwa Audrey Cowell i Ernesta Sumnera. Mô brata Philipa i téż dwie sostry: Angelę i Anitę. Sumner został wychòwóny w tradicji [[Katolëcczi Kòscół|rzimskòkatolëcczi]] (jegò starka pòchòdzyła z [[Irlandiô|irlandsczi]] familie). Ùczbã zaczął w katolëcczi spòdlowi szkòle St. Cuthbert's. Pò tim złożëł egzamin wstãpny na Ùniwersytet Warwick w [[Coventry]], żebë sztudérowac anielską filologiã. Sztùdérowôł tam jeden semester i wrócył do Newcastle, gdze przez pół rokù robił na bùdowie. Pózni robił w administracji jakno ùrzãdnik. W latach 1971-1974 chòdzył do szkòły ò profilu pedagogicznym. Pò tim przez dwa lata robił jakno szkólny w rzimskòkatolëcczi spòdlowi szkòle w [[Cramlington]]. == Kariera artisticznô == === Pòczątk === Òd nômłodszëch lat chcôł òstac mùzykańtã. Na pòczątkù spiôwôł z [[dżez]]owama karnama, taczima jak Phoenix Jazzmen, Last Exit czë [[The Newcastle Big Band]]. === Kariera z The Police === W 1977 rokù Sting, [[Stewart Copeland]] i [[Henry Padovani]] usadzëlë w [[Londin]]ie [[rock|rockòwé]] karno [[The Police]]. Karno wëdało czile znónëch albùmów i zdobëło 6 [[Nagroda Grammy|nadgrôd Grammy]] na pòczątkù lat òsmëdzesątëch. Jich òstatny albùm ''Synchronicity'' ùkazôł sã w 1983 rokù. Òd 1986 rokù Sting rozpòczął karierã w pòjedinkã. === Kariera w pòjedinkã === ===== Lata 80. ===== [[Òbrôzk:Raoni and singer Sting.jpg|mały|left|Sting, łżëkwiat 1989]] W séwnikù 1981 roku Sting miôł pierszą prezentacjã w pòjedinkã, na kòncercë dlô [[Amnesty International]]. Zaśpiéwôł tam „Roxanne”, „Message In A Bottle” i téż „I Shall Be Released”. Kòle Stinga bëlë tam téż [[Eric Clapton]], [[Jeff Beck]] czë [[Phil Collins]]. [[Òbrôzk:Sting by Yancho Sabev cropped.jpg|mały|Òb czas kòncertu]] W 1982 rokù wëdôł singiel „Spread a Little Happiness”, chtëren nôlôzł sã w filmie „Brimstone & Treacle”. Swòją pierszą platã wëdôł w 1985 rokù. W 1986 rokù òstôł wëdóny kòncertowi albùm „Bring on the Night”. ===== Lata 90. ===== Pò smiercë swòjegò òjca (1989) Sting w 1991 rokù wëdôł platã ò title „The Soul Cages”. Albùm zdobëł titel platinowi platë w [[Zjednóné Stanë Americzi|USA]]<ref name="IFPI"> IFPI: Sting (fiń.). www.ifpi.fi. [dostęp 2010-08-04]</ref>. Drëgą platkã – „Acoustic Live in Newcastle” Sting nagrôł jesénią 1991 rokù, na trase „The Soul Cages Tour”. [[Òbrôzk:Sting und das Bundesjugendorchester.jpg|mały]] === Aktorskô kariera === W 1978 pòjawił sã, do grëpë z nôleżnikama karna [[Sex Pistols]], w filmie ''Chto ùszmitnął Bambi?'' (''Who Killed Bambi?''). Film nie òstôł równak ukòńczóny. Òficjalnô tej Sting pierszi rôz pòkôzôł sã w filmie ''[[Quadrophenia (film)|Quadrophenia]]'' [[Franc Roddam|Franca Roddama]]. Nôwôżniészô rola Stinga to pòstac Feyda-Rauthy w filmie science fiction [[David Lynch|Davida Lyncha]], pt. ''[[Diuna (film)|Diuna]]'' (1984). Pòtemù zôgrôł w filmie Franca Roddama, '''The Bride'' (1985)<ref name="IFPI"></ref>. Wëstãpił téż w dramace ''Giulia e Giulia'' (1987) [[Peter Del Monte|Petera Del Monte]] i téż pòjawił sã w filmie ''The Adventures of Baron Munchausen'' (1988) [[Terry Gilliam|Terry’ego Gilliama]]. W 1995 rokù wëstãpił w ''The Grotesque''/''Gentlemen Don't Eat Poets'' [[John-Paul Davidson|Johna-Paula Davidsona]]. Sting wëstãpiwôł téż w [[Telewizjô|telewizyjnëch]] produkcjach (''Captain Planet and the Planeteers'', ''[[Simpsonowie|Simpsonach]]'' i ''[[Ally McBeal]]''). == Sprawë priwatné == W latach 1976–1984 béł chłopã aktórki [[Frances Tomelty]]. W 1992 pòslëbił [[Trudie Styler]] – aktórkã i producentkã filmową. Jich nômłodsza córka, Eliot Sumner, téż je spiéwôczką, a sën (z Frances Tomelty), Joe Sumner, je liderã karna [[Fiction Plane]]. == Kalãdôrz == * 1979: ''Quadrophenia'' – jakò Ace Face * 1980: ''Radio On'' – jakò „Tylko jak Eddie” * 1981: ''Artemis 81'' – jakò Helith * 1981: ''Urgh! A Music War'' – jakò Sting (basysta i wòkalista [[The Police]]) * 1982: ''Brimstone & Treacle'' – jakò Martin Taylor * 1984: ''Diuna'' – jakò Feyd-Rautha Harkonnen * 1985: ''The Bride'' – jakò baron Charles Frankenstein * 1987: ''Giulia e Giulia'' – jakò Daniel Osler * 1988: ''The Adventures of Baron Munchausen'' – jako Herojiczny Òficéra * 1988: ''Stormy Monday'' – jakò Finney * 1990-1992: ''Captain Planet and the Planeteers'' – jakò Zarm (dubbing) * 1993: ''Peter and the Wolf: A Prokofiev Fantasy'' – jakò brawãdnik * 1995: 'The Grotesque''/''Gentlemen Don't Eat Poets'' – jakò Fledge * 1995: ''Plenty'' – jakò Mick * 1998: ''Lock, Stock and Two Smoking Barrels'' – jakò JD * 2003: ''Everest: The Mountain at the Millennium, Vol. 1'' jako prowadzący * 2007: ''''Bee Movie'' – jakò òn sóm (dubbing) * 2009: ''Brüno'' jakò „Gòłąbk Pòkòju” * 2016: ''Zoolander 2'' – jakò òn sóm == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Mùzyka]] isvjrseihnp7c9ot8dpt0kvh3jmyhfq Jonas Erik Altberg 0 11494 219749 219498 2026-10-19T17:18:53Z Iketsi 3254 To òstało przeniosłé z kategòrie [[Kategòriô:Przeczerowania do ùrëchtowaniô|Przeczerowania do ùrëchtowaniô]] do kategòrie [[Kategòriô:Przeczerowania z alternatiwny pòzwë lëdzy|Przeczerowania z alternatiwny pòzwë lëdzy]] (CatAlot) 219749 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Basshunter]] [[Kategòrëjô:Przeczerowania z alternatiwny pòzwë lëdzy]] 57k8c6y12p0isqwclshz5zmewvc7mqz Bank Zachodni WBK 0 11496 219799 218380 2026-10-19T19:09:10Z Iketsi 3254 To òstało przeniosłé z kategòrie [[Kategòriô:Przeczerowania|Przeczerowania]] do kategòrie [[Kategòriô:Przeczerowania do ùrëchtowaniô|Przeczerowania do ùrëchtowaniô]] za pòmòcą gadżetu [[c:Help:Gadget-Cat-a-lot/csb|Cat-a-lot]] 219799 wikitext text/x-wiki #PATRZ [[Erste Bank Polska]] [[Kategòrëjô:Przeczerowania do ùrëchtowaniô]] kbuouysdv6epswp5sk4n6yqpoogp7wb Republika (mùzyczné karno) 0 11518 219965 211800 2026-10-20T02:17:35Z InternetArchiveBot 14136 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 219965 wikitext text/x-wiki '''Republika''' – je [[Pòlskô|polsczi]] rock karno. Pòwstôło w [[1981]] rokù. We [[2001]] rokù zawieszëło karno zwòją dzéjnotã. == Nôleżnicë == * [[Grzegorz Ciechowski]] – spiéw, klawisze, autor tekstów (1981–1986, 1990–2001) * Zbigniew Krzywański – gitara (1981–1986, 1990–2002) * Sławomir Ciesielski – perkùsëjô (1981–1986, 1990–2002) * Paweł Kuczyński – basowô gitara (1981–1986, 1990) * Leszek Biolik – basowô gitara (1990–2002) == Historiô == Karno '''Republika''' pòwstało [[25 łżëkwiata]] [[1981]] rokù. W [[1983]] rokù wëdôle swojã pierszą dołgogrającą platã Nowe sytuacje ë pózdzé albùm 1984. Rok pózdni wëdôle albùm Nieustanne tango. W latach [[1982]] ë [[1985]] karno wëstãpiwôło na festiwalu w Jarocinie. W [[1986]] rokù, karno ògłoszëło swojé rozpùscëni. Znowa naczãło òno wëstãpiwac w 1990 rokù, chòc zmienionëm skłôdze. W [[1991]] rokù wëdôle albùm 1991. W [[1993]] Siódma pieczęć. W [[1995]] rokù Republika marzeń ë trzë lata pózdzé albùm Masakra. [[22 gòdnika]] [[2001]] roka ùmarl [[Grzegorz Ciechowsk]]<nowiki/>i ë karno zawieszëło zwòją dzéjnotã.<ref>https://web.archive.org/web/20181116173849/https://www.rmf.fm/muzyka/dyskografia,222,1397,Republika.html</ref><ref>https://web.archive.org/web/20200929093436/https://www.terazmuzyka.pl/artysci/4420/republika.html</ref> == Diskògrafiô == === Sztudijné platë === * [[1983]] – Nowe sytuacje * [[1983]] – 1984 * [[1984]] – Nieustanne tango * [[1991]] – 1991 * [[1993]] – Siódma pieczęć * [[1995]] – Republika marzeń * [[1998]] – Masakra * [[2002]] – Ostatnia płyta === SP === * [[1983]] – Kombinat/Gadające głowy * [[1983]] – Układ sił/Sexy doll * [[1986]] – Sam na linie/Moja krew * [[1991]] – Lawa/Balon === Zestôwczi === * [[1993]] – '82-'85 * [[1999]] – Biała flaga * [[2003]] – Komplet * [[2007]] – Gwiazdy polskiej muzyki lat 80. vol. II === Platë live === * [[1993]] – Bez prądu * [[2002]] – Republika * [[2004]] – Największe przeboje – LIVE * [[2007]] – Trójka Live! == Òbaczë téż == {{#categorytree:Mùzyczné karna|hideroot=on|mode=pages}} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * https://web.archive.org/web/20110316103800/http://www.republika.art.pl/ * https://web.archive.org/web/20181101015439/http://republikamarzen.pl/ * https://web.archive.org/web/20181116215723/https://www.polskirock.art.pl/republika,1,81,wykonawca.html * https://www.discogs.com/artist/669346-Republika [[Kategòrëjô:Pòlsczé mùzyczné karna]] d2ja12rps3vaj0plhvv5wj7ztrz2mz2 Mariô Skłodowskô-Curie 0 11524 220078 218875 2026-10-20T11:44:31Z Iketsi 3254 „Chemijô”→„Chemiô” 220078 wikitext text/x-wiki {{Nobel|Nôdgroda=Chemiô|Rok=1911}} {{Nobel|Nôdgroda=Fizyka|Rok=1903}} [[Òbrôzk:Marie Curie Tekniska museet.jpg|mały|Mariô Skłodowskô-Curie, rok 1900]] '''Mariô Saloma Skłodowskô-Curie''' ({{jãz.|pl}} ''Maria Skłodowska-Curie'', {{jãz.|fr}} ''Marie Curie'' abò ''Madame Curie'', ùr. 7 [[Lëstopadnik|lëst]]. [[1867]] w [[Warszawa|Warszawie]] – ùm. 4 [[lëpińc]]a [[1934]] we Francji) – stolemnô pòlskô-francëskô ùczała; badérka [[fizyka|fizyczi]], [[Chemiô|chemii]], radioaktiwnoscë; dwa razë noblëstka. Mariô bëła pierszą białką, chtërna dobëła [[Nôdgroda_Nobla|nôdgrodë Nobla]] na swiece, pierszą òsobą z blós 4 na swiece, chtërna dobëła nôdgrodã Nobla dwa razë i blós jedną nôblëstką w 2 apartnëch òbrëmiach dokładnëch ùczbów. <br>Bëła téż pierszą białką-profesórką na [[Sorbóna|Sorbónie]] i pierszą białką we Francji, chtërna pò smiercë spòczëła za zasłëdżi w parisczim Panteònie. Ùrodzëła sã w Zeńdzeniowi Warszawie pòd zôbòrã rusczim. Ji starszi bëlë ùbòdżëma szlachcicama ë szkòlnyma. Ji òjc, Władisłôw herbù Dołãga, bëł bezwiarniką, szkòlnym matematiczi ë fizyczi ë téż direktórã 2 gbùrsczich gimnazjów. Ji mëma, Barnisłôwa z dodoma Boguskô herbù Topór, bëła katolëczką ë prowadniczką warszawsczi płôce dlô dzéwczãt. Ji sostrë ë bracia òstëlë lékôrzama ë szkòlnyma. Czej Mariô bëłô môłô, ji ùmiłotonô sostra Zofiô ùmarła na tifus, pò czim ùmarła téż ji mëma na sëchòtë. Mariô dostała wiôlgą depresje, òstała sã bezwiarniczką ë pòswãcëła sã ùczbóm. Mario chcała sã ùczëc, le w rusczim zôbòrze bëł zakôz ùczbë na ùniwersytece dlô pòlsczich białk. Ùczëła sã na krëjamnim pòlsczim Lôtającym Ùniwersytece, gdze pòznôła ruszczich badérów, jaknò szkòlôka [[Dmitrij Mendelejew|Mendelejewa]] i szkòlôka Bunsena, chtërni ji ùczëlë chemiczny analizë. Mariô przecygnãła do [[Francëjô|Francji]] do [[Pariz]]a w 1890 z sostrą Barnisłôwą, abë sztudérowac na Sorbónie. Zamieszkôlë w Parizu, gdze Mariô òżeniła sã z francësczim chłopã, znônim fizykã i badérã piezoelektricznoscë, Pierrã Curie. Miëlë 2 córczi: Jiréna Joliot-Curie (téż badérka chemii i téż noblëstka z chemii) i Eve Curie. We Francji Mariô dowiedzëła sã ò parmieniowaniu pierwiôstka ùranu, badérowanégò bez Henriégò Bacquerele. Ji chłop Pierre z jegò bratã Jacquesã Curie ùsôdzył baro dokłôdny, elektriczny pòmiernik. Mariô, chtërna miała nót dobëc temã do ji dochtorsczi tezë na Sorbónie, z miernikã chłopa zaczątkowała badérowac parmienienie [[Ùran_(pierwiôstk)|ùranu]] we dodomù i w stôri, lékarsczi szopie na ùniwersytece, bò ni miała labòratorium. Mariô badérowała ''pechblende'', zort zemi, w chtërny je ùran, i w rokù 1898 dzãka temù òdkrëła 2 nieznóné, radioaktiwné pierwiôstczi: [[Pòlón]] i [[Rôd]]. Mionowała pòlón na czesc Pòlsczi, a rôd – radiùm, bò ''radiacjô'' pò łacyńskù to parmienienie. Mariô ùsôdzyła téż słowò "radioaktiwnosc". Za ji badérowania Mariô dobëła nôdgrodã Nobla z fizyczi razã z ji chłopã Pierre i Henri Bacquerelem w 1903. W 1911 dobëła téż nôdgrodã Nobla z chemii. Pierre ùmarł tragiczno w wëpôdkù na parisczi szasë w rokù 1906. Mariô erbowała katédre Pierre'a na Sorbónie i bez to bëła pierszô białką-profesórką wëkładającą na Sorbónie. W pierszi swiatowi wòjnie Mariô robiła w leczeniù chòrëch z radioaktiwnim permenieniã i w mediczny radiolodżi. Ji córka Jiréna téż badérowała chemie i jaknò drëga białka na swiece (pò mëmie) dobëła nôdgrodã Nobla z chemii za òdkrëce jinni radioaktiwnoscë. Mariô dobëła téż francësczi Noblëwi Order Ledżi i przëznôwóné noblëwé doktoratë na ùniwersytetach i pòlitechnikach w Pòlsce. Mariô na kùńc żëcô zaczątkowała chòrowac, tracëc słëch i wezrok, i ùmarła w 1934 {{skr.|r.}} w sanatorium Passy we Francëji na jãdzé anemije i téż pòparminiennô chòrobë, chtërna dobëła bez côłké żëcé badérowania radioaktiwnoscë. Pò smiercë Mariô i Pierre Curie òstalë ùnoblëwowóni w ùczbach i w kùlturze na swiece. Jednostka fizyczna mionowana ''Curie'' (CI) to je lëczba radioaktiwnoscë. W rokù 1946 nowo òdkrëty [[pierwiôstk]] [[Czur]] z lëczbą atomòwą 96 dostôł miono Curium (Cm) dlô pamiãcë Marii i Pierra. == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Curieosity_marie_curie_2456753.jpg|Mariô na Sorbónie w Parizù (1890) Òbrôzk:Pierre_and_Marie_Curie.jpg|Mariô i Pierre w labòratorium Òbrôzk:Irene_and_Marie_Curie_1925.jpg|Córka Jiréna i mëma Mariô w labòratorium </gallery> == Òbaczë téż == * [[Wisława Szymborska]] == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Białczi]] [[Kategòrëjô:Ùczba]] [[Kategòrëjô:Fizyka]] [[Kategòrëjô:Chemiô]] [[Kategòrëjô:1000 nôwôżniészich artiklów]] p2z8g4o1z6k3xib6wemgi4y4c92yurl Isabelle adjani 0 11527 220089 181711 2026-10-20T11:48:25Z Iketsi 3254 [[Kategòriô:Przeczerowania do ùrëchtowaniô]] òsta dodónô za pòmòcą gadżetu [[c:Help:Gadget-Cat-a-lot/csb|Cat-a-lot]] 220089 wikitext text/x-wiki #PATRZ [[Isabelle Adjani]] [[Kategòrëjô:Przeczerowania do ùrëchtowaniô]] pc3z27sbvdxhlk9wpzsx2o92bqsxc57 The Damrockers 0 11558 219904 216444 2026-10-19T22:30:32Z Iketsi 3254 YouTube dł 219904 wikitext text/x-wiki {{Bez òdjimka}} '''The Damrockers''' – mùzyczné karno z [[Kartësczi kréz|kartësczégò krézu]], jaczé graje kaszëbskòjãzëkòwégò [[Punk|punk rocka]]. Pòwstało òno w [[2004]] rokù. Założëlë je Daniel Bychowski / Wróbel ([[spiéw]], [[basowô gitara]]), Ariel ([[gitara]]) ë Pluto ([[perkùsëjô]]). [[21 stëcznika]] [[2008]] rokù wëdôle swojã pierszą platã ''The Damrockers''<ref>[https://web.archive.org/web/20190414075810/http://kwidzinski.eu/kultura/recenzeje/the-damrockers-debiutancczi-album The Damrockers – debiutancczi albùmy. Kwidzinski.eu]</ref><ref>[https://muzyka.interia.pl/plyta-the-damrockers,dId,6734 Interia. Muzyka. Baza płyt. Alternatywa. The Damrockers. The Damrockers. O płycie. Interia.pl]</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20190414075810/http://www.fopke.pl/pl/aktualnosci/news,214/the-damrockers-w-radio-graja-dla-gdanska/ Aktualności. „The Damrockers” w radio. Grają dla Gdańska. Fopke.pl (15.06.2008)]</ref>. W [[2009]] wëchôdô ''Nie Chce Mie Sã''<ref>[https://www.discogs.com/The-Damrockers-Nie-Chce-Mie-S%C3%A3/release/3450488 The Damrockers. Nie Chce Mie Sã. Discogs.com]</ref>. == Diskògrafiô == * [[2008]] – ''The Damrockers''; * [[2009]] – ''Nie Chce Mie Sã''. == Nôleżnicë == * Daniel Bychowski / Wróbel – [[spiéw]], [[basowô gitara]]; * Ariel – [[gitara]], spiéw; * Pluto – [[perkùsëjô]], spiéw; == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} * [https://www.discogs.com/artist/2221103-The-Damrockers The Damrockers] ([[Discogs|Discogs.com]]); * [https://rateyourmusic.com/artist/the_damrockers The Damrockers] ([[Rate Your Music|RateYourMusic.com]]); * [https://myspace.com/damrockersthe The Damrockers] ([[Myspace]]); * [https://www.last.fm/ru/music/The+Damrockers The Damrockers] ([[Last.fm]]); * {{YouTube|v=ULsd6vq-8Hw|tit=Kaszubski punkrock. Program kaszubski Tedё jo|dł=9:48}} * {{YouTube|v=SqYXLExioww|tit=The Damrockers przed Buzzcocks. Ucho Gdynia (17.05.2008)|dł=9:59}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} {{SORTUJ:Damrockers, The}} [[Kategòrëjô:Punkòwé karna]] [[Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura]] m4zxzai8mm61hhfy45ylwirlkcknggu 219911 219904 2026-10-19T22:42:33Z Iketsi 3254 To òstało przeniosłé z kategòrie [[Kategòriô:Kaszëbskô kùltura|Kaszëbskô kùltura]] do kategòrie [[Kategòriô:Kaszëbsczé mùzyczné karna|Kaszëbsczé mùzyczné karna]] za pòmòcą gadżetu [[c:Help:Gadget-Cat-a-lot/csb|Cat-a-lot]] 219911 wikitext text/x-wiki {{Bez òdjimka}} '''The Damrockers''' – mùzyczné karno z [[Kartësczi kréz|kartësczégò krézu]], jaczé graje kaszëbskòjãzëkòwégò [[Punk|punk rocka]]. Pòwstało òno w [[2004]] rokù. Założëlë je Daniel Bychowski / Wróbel ([[spiéw]], [[basowô gitara]]), Ariel ([[gitara]]) ë Pluto ([[perkùsëjô]]). [[21 stëcznika]] [[2008]] rokù wëdôle swojã pierszą platã ''The Damrockers''<ref>[https://web.archive.org/web/20190414075810/http://kwidzinski.eu/kultura/recenzeje/the-damrockers-debiutancczi-album The Damrockers – debiutancczi albùmy. Kwidzinski.eu]</ref><ref>[https://muzyka.interia.pl/plyta-the-damrockers,dId,6734 Interia. Muzyka. Baza płyt. Alternatywa. The Damrockers. The Damrockers. O płycie. Interia.pl]</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20190414075810/http://www.fopke.pl/pl/aktualnosci/news,214/the-damrockers-w-radio-graja-dla-gdanska/ Aktualności. „The Damrockers” w radio. Grają dla Gdańska. Fopke.pl (15.06.2008)]</ref>. W [[2009]] wëchôdô ''Nie Chce Mie Sã''<ref>[https://www.discogs.com/The-Damrockers-Nie-Chce-Mie-S%C3%A3/release/3450488 The Damrockers. Nie Chce Mie Sã. Discogs.com]</ref>. == Diskògrafiô == * [[2008]] – ''The Damrockers''; * [[2009]] – ''Nie Chce Mie Sã''. == Nôleżnicë == * Daniel Bychowski / Wróbel – [[spiéw]], [[basowô gitara]]; * Ariel – [[gitara]], spiéw; * Pluto – [[perkùsëjô]], spiéw; == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} * [https://www.discogs.com/artist/2221103-The-Damrockers The Damrockers] ([[Discogs|Discogs.com]]); * [https://rateyourmusic.com/artist/the_damrockers The Damrockers] ([[Rate Your Music|RateYourMusic.com]]); * [https://myspace.com/damrockersthe The Damrockers] ([[Myspace]]); * [https://www.last.fm/ru/music/The+Damrockers The Damrockers] ([[Last.fm]]); * {{YouTube|v=ULsd6vq-8Hw|tit=Kaszubski punkrock. Program kaszubski Tedё jo|dł=9:48}} * {{YouTube|v=SqYXLExioww|tit=The Damrockers przed Buzzcocks. Ucho Gdynia (17.05.2008)|dł=9:59}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} {{SORTUJ:Damrockers, The}} [[Kategòrëjô:Punkòwé karna]] [[Kategòrëjô:Kaszëbsczé mùzyczné karna]] 6d18tyximpzob9t8bh49vf7k22qqvbw 219913 219911 2026-10-19T22:44:27Z Iketsi 3254 /* Bùtnowé pòwrózczi */ |dł= 219913 wikitext text/x-wiki {{Bez òdjimka}} '''The Damrockers''' – mùzyczné karno z [[Kartësczi kréz|kartësczégò krézu]], jaczé graje kaszëbskòjãzëkòwégò [[Punk|punk rocka]]. Pòwstało òno w [[2004]] rokù. Założëlë je Daniel Bychowski / Wróbel ([[spiéw]], [[basowô gitara]]), Ariel ([[gitara]]) ë Pluto ([[perkùsëjô]]). [[21 stëcznika]] [[2008]] rokù wëdôle swojã pierszą platã ''The Damrockers''<ref>[https://web.archive.org/web/20190414075810/http://kwidzinski.eu/kultura/recenzeje/the-damrockers-debiutancczi-album The Damrockers – debiutancczi albùmy. Kwidzinski.eu]</ref><ref>[https://muzyka.interia.pl/plyta-the-damrockers,dId,6734 Interia. Muzyka. Baza płyt. Alternatywa. The Damrockers. The Damrockers. O płycie. Interia.pl]</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20190414075810/http://www.fopke.pl/pl/aktualnosci/news,214/the-damrockers-w-radio-graja-dla-gdanska/ Aktualności. „The Damrockers” w radio. Grają dla Gdańska. Fopke.pl (15.06.2008)]</ref>. W [[2009]] wëchôdô ''Nie Chce Mie Sã''<ref>[https://www.discogs.com/The-Damrockers-Nie-Chce-Mie-S%C3%A3/release/3450488 The Damrockers. Nie Chce Mie Sã. Discogs.com]</ref>. == Diskògrafiô == * [[2008]] – ''The Damrockers''; * [[2009]] – ''Nie Chce Mie Sã''. == Nôleżnicë == * Daniel Bychowski / Wróbel – [[spiéw]], [[basowô gitara]]; * Ariel – [[gitara]], spiéw; * Pluto – [[perkùsëjô]], spiéw; == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} * [https://www.discogs.com/artist/2221103-The-Damrockers The Damrockers] ([[Discogs|Discogs.com]]); * [https://rateyourmusic.com/artist/the_damrockers The Damrockers] ([[Rate Your Music|RateYourMusic.com]]); * [https://myspace.com/damrockersthe The Damrockers] ([[Myspace]]); * [https://www.last.fm/ru/music/The+Damrockers The Damrockers] ([[Last.fm]]); * {{YouTube|v=ULsd6vq-8Hw|tit=Kaszubski punkrock. Program kaszubski Tedё jo|dł=9:48}} * {{YouTube|v=SqYXLExioww|tit=The Damrockers przed Buzzcocks. Ucho Gdynia (17.05.2008)|dł=9:59}} * {{YouTube|v=xJHXSYBC_nY|tit=The Damrockers "Wróc na Kaszëbë"|jãz=csb|dł=3:49}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} {{SORTUJ:Damrockers, The}} [[Kategòrëjô:Punkòwé karna]] [[Kategòrëjô:Kaszëbsczé mùzyczné karna]] clbc84pe7vrq4hfulzs3vx59wfkqjyx Kòsowskô 0 11573 220090 182484 2026-10-20T11:48:25Z Iketsi 3254 [[Kategòriô:Przeczerowania do ùrëchtowaniô]] òsta dodónô za pòmòcą gadżetu [[c:Help:Gadget-Cat-a-lot/csb|Cat-a-lot]] 220090 wikitext text/x-wiki #PATRZ [[Kòsowò]] [[Kategòrëjô:Przeczerowania do ùrëchtowaniô]] nc36yiw538pr80rrp7bkzav87nhq121 Òsowò (lãbòrsczi kréz) 0 11612 219848 218388 2026-10-19T19:09:18Z Iketsi 3254 To òstało przeniosłé z kategòrie [[Kategòriô:Przeczerowania|Przeczerowania]] do kategòrie [[Kategòriô:Przeczerowania do ùrëchtowaniô|Przeczerowania do ùrëchtowaniô]] za pòmòcą gadżetu [[c:Help:Gadget-Cat-a-lot/csb|Cat-a-lot]] 219848 wikitext text/x-wiki #PATRZ [[Òsowò Lãbòrsczé]] [[Kategòrëjô:Przeczerowania do ùrëchtowaniô]] ici754p5axs00vuqyblnj3uhvdujoj1 Wãsórë 0 11614 220093 182763 2026-10-20T11:48:25Z Iketsi 3254 [[Kategòriô:Przeczerowania do ùrëchtowaniô]] òsta dodónô za pòmòcą gadżetu [[c:Help:Gadget-Cat-a-lot/csb|Cat-a-lot]] 220093 wikitext text/x-wiki #PATRZ [[Wãsorë]] [[Kategòrëjô:Przeczerowania do ùrëchtowaniô]] o1zlwc7j391yd4mplaawgr52fnvkd40 Mcëszéwice 0 11615 220091 182765 2026-10-20T11:48:25Z Iketsi 3254 [[Kategòriô:Przeczerowania do ùrëchtowaniô]] òsta dodónô za pòmòcą gadżetu [[c:Help:Gadget-Cat-a-lot/csb|Cat-a-lot]] 220091 wikitext text/x-wiki #PATRZ [[Mscëszejce]] [[Kategòrëjô:Przeczerowania do ùrëchtowaniô]] qauhd1u84hu1stx20dsmk7o3kx8p2ot Jonas Altberg 0 11631 219750 219366 2026-10-19T17:18:53Z Iketsi 3254 To òstało przeniosłé z kategòrie [[Kategòriô:Przeczerowania do ùrëchtowaniô|Przeczerowania do ùrëchtowaniô]] do kategòrie [[Kategòriô:Przeczerowania z alternatiwny pòzwë lëdzy|Przeczerowania z alternatiwny pòzwë lëdzy]] (CatAlot) 219750 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Basshunter]] [[Kategòrëjô:Przeczerowania z alternatiwny pòzwë lëdzy]] 57k8c6y12p0isqwclshz5zmewvc7mqz Kategòrëjô:Pòmòrzczé gardë 14 11645 220006 183048 2026-10-20T07:23:23Z Terrus38 14026 220006 wikitext text/x-wiki {{ADR|pisënk}} 4f2zqce1d18i5a6fp5gvl9vttadg2j5 Keniô 0 11650 219923 218011 2026-10-19T23:16:02Z Iketsi 3254 Galeriô 219923 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò |gwôsné miono = Republic of Kenya<br>Jamhuri ya Kenya |miono = Repùblika Kenie |miono-genitiw = Kenie |fana = Flag of Kenya.svg |herb = Alternate Coat of arms of Kenya.svg |na karce = Location_Kenya_AU_Africa.svg |mòtto = Harambee<br>(Prôcujmë razã) |jãzëk = suahili, angelsczi |stolëca = Nairobi |fòrma państwa = repùblika |wiéchrzëzna = 580 367 |procent-wòdë = |lëdztwò = 58 636 412 |rok = 2026 |dëtk = Kenijsczi sziling |kòd dëtka = KES |czasowô cona = +3 |swiãto = |himn = Ee Mungu Nguvu Yetu<br>(Ó Bòże, nasza sëło) <center>[[File:National anthem of Kenya, performed by the United States Navy Band.wav]]</center> |kòd = KE |Internet = .ke |telefón = +254 |Prezydeńt=William Ruto |aùtowi kòd=EAK}} '''Keniô''' – państwò w pòrénkòwi [[Afrika|Africe]], ze stolëcą w [[Nairobi]]. Mô przëstãp do [[Indijsczi Òcean|Indijsczégò Òceanu]] na pôłniowim pòrénkù. Grańczi z [[Somaliô|Somalią]] (długòsc grańcë 684 km), [[Etiopiô|Etiopią]] (867 km) i [[Pôłniowi Sudan|Pôłniowim Sùdanã]] (317 km), òd zôpadu z [[Ùganda|Ùgandą]] (814 km), a òd pôłniô z [[Tanzaniô|Tanzanią]] (775 km)<ref>''[https://worldfactbookarchive.org/archive/field/KE/Land%20boundaries Land boundaries - Kenya]'', [w:] CIA World Factbook Archive [online] [dost. 2026-10-10] ({{Jãz.|en}}).</ref><ref>''[https://kenyaembassyspain.es/introduction-to-kenya/ Introduction to Kenya]'' [online], 7 rujana 2024 [dost. 2026-10-10] ({{Jãz.|en}}).</ref>. Krôj ten béł kòlonią [[Wiôlgô Britaniô|Wiôldżi Britanii]], zwëskôł samòstójnotã [[12 gòdnika]] [[1963]], w [[1964]] Keniô stała sã repùbliką (przódë rządzył nią britijsczi król), a prezydentã òstał premiéra [[Jomo Kenyatta]]<ref>''[https://www.kenyarep-jp.com/en/kenya/history/ A Brief History on Kenya]'' [online], Embassy of the Republic of Kenya in Japan [dost. 2026-10-10] ({{Jãz.|en}}).</ref>. W 2026 w kraju mieszkało 58 636 412 sztëk lëdzy, strzédnô długòsc żëcô dlô chłopów wënosëła 62 lata, dlô białków 66,5, a dlô òbù pëłców 64,2. Mieskô pòpùlacjô wënosy 19 123 471 mieszkańców (32,6% lëdztwa). Nôwikszą religią je [[chrzescëjaństwò]] (w 2022 wëznôwało je 85,5% lëdztwa)<ref>''[https://www.state.gov/reports/2022-report-on-international-religious-freedom/kenya Kenya]'' [online], United States Department of State [dost. 2026-10-10] ({{Jãz.|en}}).</ref>. == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Population density of Kenya counties.png|Gãstosc zalëdzeniô w Kenie Òbrôzk:Kenya_-_Location_Map_(2013)_-_KEN_-_UNOCHA.svg|Gardë Kenie Òbrôzk:Lake turkana.jpg| Òbrôzk:Lion waiting in Namibia.jpg| Òbrôzk:African Buffalo.JPG| Òbrôzk:BlackRhino-USFWS.jpg| Òbrôzk:Lamu Town.jpg| Òbrôzk:Pt Thomson Batian Nelion Mt Kenya.JPG| Òbrôzk:Elephants at Amboseli national park against Mount Kilimanjaro.jpg| Òbrôzk:African safari route.jpg| Òbrôzk:Maasai tribe.jpg| Òbrôzk:Lions Family Portrait Masai Mara.jpg| Òbrôzk:Three giraffes 01.jpg| Òbrôzk:Red-headed weaver (Anaplectes rubriceps leuconotus) male.jpg| </gallery> == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} {{Afrika}} [[Kategòrëjô:Afrika]] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} 0kxiikxw309qwl7ym12s6wxgs77vkqt Dzëcółk 0 11792 220092 184953 2026-10-20T11:48:25Z Iketsi 3254 [[Kategòriô:Przeczerowania do ùrëchtowaniô]] òsta dodónô za pòmòcą gadżetu [[c:Help:Gadget-Cat-a-lot/csb|Cat-a-lot]] 220092 wikitext text/x-wiki #PATRZ [[Môłi dzëdzół]] [[Kategòrëjô:Przeczerowania do ùrëchtowaniô]] hcv97d8hoso7yls1ecoqr7s3j1q47i4 Sticzéń 0 11822 219686 219480 2026-10-19T16:40:05Z Terrus38 14026 219686 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Stëcznik]] [[Kategòrëjô:Przeczerowania z alternatiwny pòzwë kaszëbsczi]] 3q809n2km1ij3ie3f35477m4bf7hjkp Luti 0 11824 219681 219430 2026-10-19T16:37:37Z Terrus38 14026 219681 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Gromicznik]] [[Kategòrëjô:Przeczerowania z alternatiwny pòzwë kaszëbsczi]] jmow1f6b4rk74yvpz9ymdyta7rvehie Kwietnik 0 11828 219819 219166 2026-10-19T19:09:13Z Iketsi 3254 To òstało przeniosłé z kategòrie [[Kategòriô:Przeczerowania|Przeczerowania]] do kategòrie [[Kategòriô:Przeczerowania do ùrëchtowaniô|Przeczerowania do ùrëchtowaniô]] za pòmòcą gadżetu [[c:Help:Gadget-Cat-a-lot/csb|Cat-a-lot]] 219819 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Łżëkwiat]] [[Kategòrëjô:Przeczerowania do ùrëchtowaniô]] as2p9p9ksgseudqi9psv3jy1vw1tmmz Gòran 0 11831 219815 219165 2026-10-19T19:09:12Z Iketsi 3254 To òstało przeniosłé z kategòrie [[Kategòriô:Przeczerowania|Przeczerowania]] do kategòrie [[Kategòriô:Przeczerowania do ùrëchtowaniô|Przeczerowania do ùrëchtowaniô]] za pòmòcą gadżetu [[c:Help:Gadget-Cat-a-lot/csb|Cat-a-lot]] 219815 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Môj]] [[Kategòrëjô:Przeczerowania do ùrëchtowaniô]] 9qrxky48rcs1qsbbt81ezll83fsg22g Czerwc 0 11833 219804 219160 2026-10-19T19:09:10Z Iketsi 3254 To òstało przeniosłé z kategòrie [[Kategòriô:Przeczerowania|Przeczerowania]] do kategòrie [[Kategòriô:Przeczerowania do ùrëchtowaniô|Przeczerowania do ùrëchtowaniô]] za pòmòcą gadżetu [[c:Help:Gadget-Cat-a-lot/csb|Cat-a-lot]] 219804 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Czerwińc]] [[Kategòrëjô:Przeczerowania do ùrëchtowaniô]] 077h24frmfr0ux2u3rnijyc4x78hxwb Sewan 0 11840 219525 219400 2026-10-19T12:01:16Z Iketsi 3254 To òstało przeniosłé z kategòrie [[Kategòriô:Przeczerowania do ùrëchtowaniô|Przeczerowania do ùrëchtowaniô]] do kategòrie [[Kategòriô:Przeczerowania z alternatiwny pòzwë kaszëbsczi|Przeczerowania z alternatiwny pòzwë kaszëbsczi]] (CatAlot) 219525 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Séwnik]] [[Kategòrëjô:Przeczerowania z alternatiwny pòzwë kaszëbsczi]] genh373pol4hcr0f4bhu0g4rc5m2lre Medal Stolema 0 11877 219754 216441 2026-10-19T18:35:46Z Iketsi 3254 tpzw. → {{skr.|tpzw.}} 219754 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Medal Stolema (cropped).png|mały|Medal Stolema (2024)]] {{Jiné znaczënczi}} '''Medal Stolema''' – wëapartnienié przëznôwóné òd 1967 rokù przez [[Karno Sztudérów „Pòmòraniô”]]. Jeden z nôwôżniészëch westrzód medalów, nôdgród i òdznaczeniów w kaszëbskò-pòmòrsczim strzodowiszczu<ref>[https://gdansk.gedanopedia.pl/gdansk/?title=MEDAL_STOLEMA MEDAL STOLEMA], gedanopedia.pl</ref>. Czãsto nazéwóny kaszëbsczim [[Nôdgroda Nobla|Noblã]]<ref>np. [https://expresskaszubski.pl/pl/14_kultura/79115_region-artur-jablonski-odznaczony-medalem-stolema.html Region. Artur Jabłoński odznaczony Medalem Stolema], expresskaszubski.pl, 20 strëmiannik 2026.</ref>, medal przëznôwóny je personóm (lub karnie lëdzy), jinstitucjóm i jinym òrganizacjóm, jaczé òsoblëwò zasłużëłë sã dlô kùlturë Kaszëb, Kòcewiô, Krôjnë czë Pòmòrsczi, lub ji rozkòscerzaniô. Pierszé „Stolemë” w 1967 rokù przëznóno w szescu òbrëmiach: * '''nôùkòwim''' – Jón Léón Łuka za dokôz pt. ''Kultura pomorska na Pomorzu Gdańskim'', * '''lëterackò-artisticznym''' – Agùstin Necel za całownotã lëteracczégò ùróbkù, * '''pùblicystnym''' – Kònstanti Bączkòwsczi za pùblicystykã w pismach "Litery" i "Biuletyn Zrzeszenia Kaszubsko-Pomorskiego", * '''pòpùlarizacjowim''' – [[Léòkadiô Trepczik|Léòkadiô]] i [[Jón Trepczik]] za pòpùlarëzacjã kaszëbsczich frantówków, * '''òrganizatorsczim''' – Aleksander Arendt za robòtã w Kaszëbsczim Zrzeszenim i Kaszëbskò-Pòmòrsczim Zrzeszenim w latach 1956-1966, * {{skr.|tpzw.}} '''nôdgroda młodëch''' – Edmùnd Pùzdrowsczi za pòeticczi zbiérk ''Koło''<ref>[[Wòjcech Czedrowsczi|Wojciech Jankie]], ''Stolemowcy'', „Biuletyn Zrzeszenia Kaszubsko-Pomorskiego” 1967 nr 2, s. 14-20.</ref>. W pózniészëch latach ta ùdba òsta zaniechónô, a medal je przëznôwóny bez wëapartnieniô na kategòrie. == Gala == [[Òbrôzk:SM Gdańsk Ratusz Staromiejski (0) ID 635538.jpg|mały|Stôromiesczi [[Rôtësz]] we [[Gduńsk|Gduńskù]]]] [[Gala]] Wrãczeniô Medalu Stolema (téż Gala Przekôzaniô Medalu Stolëma) òdbiwô sã w Stôromiesczim [[Rôtësz|Rôtëszù]] we [[Gduńsk|Gduńskù]]. Kandidatów do nôdgrodë mòże zgłosëc kòżdi, wësëłającë zgłoszenié do karna sztudérów. Wëbiéru dokònywô Kapituła Medalu, jaką twòrzą fùlprawny nôleżnicë Karno Sztudérów „Pòmòraniô”<ref>https://archiwum.radiokaszebe.pl/podcast/czwiortk-2-januara-kleka-02-01-2020/</ref><ref>https://web.archive.org/web/20260731165125/https://www.gazetakaszubska.org/36668/gala-wreczenia-medali-stolema-juz-w-sobote</ref>. == Laùreacë Medalu Stolema == === XX wiek === {| class="wikitable mw-collapsible mw-collapsed collapsible collapsed" style="width:80%;" |- ! colspan="2" align="center" style="background-color:#000"| <span style="color:white">Laùreacë Medalu Stolema w XX wiekù</span> |- ! style="background-color:gold"| <small>Rok</small> ! style="background-color:gold"| <small>Laùreacë</small> |- | <center>[[1967]]</center> | Aleksander Arendt, Kónstanti Bączkòwsczi, Jón Léón Łuka, Agùstin Necel, Edmùnd Pùzdrowsczi, [[Léòkadiô Trepczik]], [[Jón Trepczik]] |- | <center>[[1968]]</center> |[[Jón Piépka]], [[Bernat Sëchta]], [[Izabella Trojanowskô]] |- | <center>[[1969]]</center> |Tadeusz Bòlduan, [[Józef Brusczi]], [[Ryszard Kukier]], Frido Metsk, Róża Òstrowskô, Marión Kòłodzéj, Tadeùsz Minc |- | <center>[[1970]]</center> |[[Gerat Labùda]], [[Marión Mòkwa]], Òtiliô Szczukòwskô, Léòn Roppel, Anna Òstrowskô, Helena Knut, Władisława Wisniewskô |- | <center>[[1971]]</center> | Andrzéj Bùkòwsczi, Frãcëszk Fenikòwsczi, Henrik Jabłońsczi, [[Kaszëbsczé Karno Piesni i Tuńca Kaszëbë|Kaszëbsczé Karno Piesni i Tuńca „Kaszëbë” z Kartuz]] |- | <center>[[1972]]</center> |Stanisłôw Gerszewsczi, [[Wòjcech Czedrowsczi]], [[Alojzy Nôgel]] |- | <center>[[1973]]</center> | Kònrôd Cechanowsczi, Sztefaniô Liszkòwskô-Skùrowô, [[Ferdinand Neureiter]], [[Julión Ridzkòwsczi]], Stanisłôw Wësecczi, Jerzi Piankòwsczi, Kaszëbsczé Karno Piesni i Tuńca Bëtowsczi Zemie |- | <center>[[1974]]</center> |Bòlesłôw Fac, Zofiô Janukòwicz-Pòbłockô, [[Anna Łajming]], Wawrzińc Samp |- | <center>[[1975]]</center> |Anna Jachnina, [[Stanisłôw Pestka]], Zdzysłôw Stieber |- | <center>[[1976]]</center> |Frãcëszk Mamùszka, [[Stanisłôw Òkóń]], [[Alesz Trojanowsczi]], [[Fabrika Stołowi Pòrcelanë|Fabrika Stołowi Pòrcelanë „Lubiana” w Łubianie]] |- | <center>[[1977]]</center> |[[Aleksander Labùda]], Izajôsz Rzepa, [[Aleksander Tomaczkòwsczi]] |- | <center>[[1978]]</center> |Lech Bądkòwsczi, [[Józef Bòrzëszkòwsczi]], Nôùkòwò Stowôra w Torniu |- | <center>[[1979]]</center> |Hanna Pòpòwskô-Tabòrskô, Róman Klim |- | <center>[[1980]]</center> |[[Édmùnd Kamińsczi]], Kadzmiérz Òstrowsczi, [[Frãcëszk Tréder]] |- | <center>[[1981]]</center> |''nôdgroda nie òsta przëznónô'' |- | <center>[[1982]]</center> | [[Józef Ceynowa]], Władisłôw Kirstein, Féliks Marszałkòwsczi, [[Paweł Szefka]], Aktorskò-Téatrowé Karno „Szopczi” z Lãbòrga |- | <center>[[1983]]</center> | [[Jón Drzéżdżón]], [[Édwôrd Bréza]], [[Jerzi Tréder]], [[Friedhelm Hinze]] |- | <center>[[1984]]</center> |Léónôrd Brzezyńsczi, Marijô Kòwalewskô, Romùald Łukòwicz |- | <center>[[1985]]</center> | [[Jerzi Samp]], Róman Wapińsczi, [[Günter Grass]] |- | <center>[[1986]]</center> | Władisłôw Odińc |- | <center>[[1987]]</center> | Marión Biskùp, Kristina Szalasnô, Fòlkloristiczné Karno „Hòpòwianie” |- | <center>[[1988]]</center> | [[Eùgeniusz Gòłąbk]], [[Antón Peplińsczi]], Jón Własniewsczi, Kaszëbsczé Karno „Kòleczkòwianie” |- | <center>[[1989]]</center> | Elżbiéta Zawackô, [[Frãcëszk Grëcza]], Karno „Tëchlińsczé Skrzatë” |- | <center>[[1990]]</center> | [[Marión Miotk]], Jerzi Knyba |- | <center>[[1991]]</center> | Mark Latoszk z karnã socjologów, [[Stanisłôw Janka]] |- | <center>[[1992]]</center> | Karno Piesni i Tuńca „Serakòjce”, Tadeùsz Gleinert, [[Bògùsłôw Głodowsczi]] |- | <center>[[1993]]</center> | Jón Perszón, Genowefa Pałubickô, [[Jerzi Stachùrsczi]], karno „Mòdrôczi” z Parchòwa i „Mòdrôczczi” z Nôklë |- | <center>[[1994]]</center> | Zygmùnd Szultka, [[Witóld Bòbrowsczi]], Kónrôd Kòbiéla i Andrzéj Kòbiéla |- | <center>[[1995]]</center> | Kadzmiérz Raepke, Henrik Mross |- | <center>[[1996]]</center> | [[Wanda Lew-Czedrowskô|Wanda Czedrowskô]], [[Józef Chełmòwsczi]], Mark Biczkòwsczi |- |<center>[[1997]]</center> |Felicjô Baska-Bòrzëszkòwskô, [[Jón Walkùsz]], Frãcëszk Kwidzyńsczi, Édwôrd Rimar, Kaszëbsczé Lëdowé Karno „Krëbane” z Brus |- |<center>[[1998]]</center> |[[Władisłôw Szulëst]], Bruno Cërocczi, Schola Cantorum Gedanensis |- |<center>[[1999]]</center> |Inga Mach, [[Eùgeniusz Prëczkòwsczi]], Anna Żurakòwskô, Janusz Żurakòwsczi |- |<center>[[2000]]</center> |[[Marión Selin]], Edmùnd Szczesôk |} === XXI wiek === {| class="wikitable mw-collapsible collapsible" style="width:80%;" |- ! colspan="2" align="center" style="background-color:#000"| <span style="color:white">Laùreacë Medalu Stolema w XXI wiekù</span> |- ! style="background-color:gold"| <small>Rok</small> ! style="background-color:gold"| <small>Laùreacë</small> |- | <center>[[2001]]</center> | [[Tadeùsz Gòcłowsczi]], [[Janusz Kòwalsczi]] |- | <center>[[2002]]</center> | Jerzi Dąbrowa-Januszewsczi, [[Danuta Pioch]] |- | <center>[[2003]]</center> | [[Karno Piesni i Tuńca Bazunë miona Aleksandra Tomaczkòwsczégò|Karno Piesni i Tuńca „Bazunë” z Żukòwa]], [[Cezari Òbracht-Prondzyńsczi]] (nie przëjął nôdgrodë) |- | <center>[[2004]]</center> | Jowita Kãcyńskô, Janusz Kùtta |- | <center>[[2005]]</center> | Tadeùsz Linkner, [[Teréza Hoppe]], Stanisłôw Geppert |- | <center>[[2006]]</center> | [[Witosława Frankòwskô]], [[Duszan Pażdżersczi]], [[Donôld Tusk]] |- | <center>[[2007]]</center> | [[Tomôsz Fópka]] |- | <center>[[2008]]</center> | Klub Sztudérów „Jutrzniô” |- | <center>[[2009]]</center> | [[Ida Czajinô]], [[Róman Drzéżdżón]] |- | <center>[[2010]]</center> | [[Adam Riszard Sykòra]], Zbigniew Jankòwsczi |- | <center>[[2011]]</center> | [[Danuta Szténka]], Andrzéj Gąsorowsczi |- | <center>[[2012]]</center> | [[Dawid Szulëst]], Kaszëbsczé Òglowòsztôłcącé Liceùm w Brusach |- | <center>[[2013]]</center> | [[Jerzi Nacel]] |- | <center>[[2014]]</center> | [[Wanda Kiżewskô]], [[Bòżena Ùgòwskô]] |- | <center>[[2015]]</center> | Aleksandra Kùcharskô-Szefler, Jaromir Szroeder |- | <center>[[2016]]</center> | Kadzmiérz Ickiewicz |- | <center>[[2017]]</center> | [[Róman Skwiercz]] |- | <center>[[2018]]</center> | Maria Pająkòwskô-Kãsëkòwô, Władisłôw Czarnowsczi |- | <center>[[2019]]</center> | Jadwiga Kirkòwskô |- | <center>[[2020]]</center> | Mark Cybùlsczi, [[Édmùnd Szëmikòwsczi]] |- | <center>[[2021]]</center> | Edmùnd Zelińsczi |- | <center>2022</center> | Maria Krosnickô |- | <center>2023</center> | dr Dariusz Majkòwsczi<ref>[https://web.archive.org/web/20240314110707/http://pomorania.kaszubi.eu/2024/01/medal-stolema-2023-dla-dariusza.html Medal Stolema 2023 dla Dariusza Majkowskiego], pomorania.kaszubi.eu, 23 stëcznika 2024, Wayback Machine, web.archive.org, dost. 30 czerwińca 2026.</ref> |- | <center>2024</center> | dr [[Justina Pòmierskô]], prof. [[Daniél Kalinowsczi]] |- | <center>2025</center> | [[Artur Jablonsczi|Artur Jabłońsczi]] |} {{Aktualizacjô|Òstatnô=2026-03-21|Nastãpnô=+1 rok}} == Òbaczë téż == {{Col3 |col1= {{Pòdobnô pòzwa|Stolem (wiele znaczeniów)}} |col2= === Sparłãczoné témë === * [[Nôdgroda]] |col3= === Jiné nôdgrodë === {{#categorytree:Nôdgrodë|hideroot=on|mode=pages}} }} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20260422142520/https://pomorania.com/projekty/medal-stolema https://pomorania.com/projekty/medal-stolema] * https://web.archive.org/web/20260522202031/https://bibliotekacyfrowa.eu/dlibra/publication/45377/edition/39532?language=pl {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Medal Stolema| ]] 8d02sqi8ji0rv3lokqbd2eoegxsu64v Józef Bòrzëszkòwsczi 0 11895 219941 217202 2026-10-20T00:39:11Z Iketsi 3254 YouTube dł; - → – ; m.jin. → {{skr.|m.jin.}} 219941 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Józef Borzyszkowski.JPG|mały|Józef Bòrzëszkòwsczi]] '''Józef Bòrzëszkòwsczi''' ({{jãz.|pl}} ''Józef Borzyszkowski''; ùr. 6 gromicznika [[1946]] rokù w [[Kôrsëno|Kôrsënie]]) – historik, profesór humanisticznëch nôùk, w latach 1986–1992 przédnik Òglowégò Zarządu [[Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié|Kaszëbskò-Pòmòrsczégò Zrzeszeniô]]. Profesór [[Gduńsczi Ùniwersytet|Gduńsczégò Uniwersytetu]], do 2016 sparłãczony z Historicznym Fakùltetã UG. Ùsôdzca wiele ùczbòwëch robòtów, tikającëch sã przede wszëtczim historie Kaszëbów i Pòmòrzô, {{skr.|m.jin.}} ''Z dziejów pracy organicznej na Pomorzu'' (1979), ''Inteligencja polska Prus Zachodnich 1848–1920'' (1986), ''Aleksander Majkowski 1876–1938. Biografia historyczna'' (2002). Dzejôrz [[Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié|Kaszëbskò-Pòmòrsczégò Zrzeszeniô]] (béł przédnikã [[Karno Sztudérów „Pòmòraniô”|Karna Sztudérów „Pòmòraniô”]], przédnikã gduńsczégò partu K-PZ, a téż w latach 1986–1992 przédnikã Òglowégò Zarządu K-PZ). Je wespółzałóżcą i przédnikã nôùkòwi stowôrë [[Kaszëbsczi Institut]], a téż redaktorã rocznika „Acta Cassubiana”. W latach 90. dzejôł w pòliticzi jakò gduńsczi wicewòjewoda (1990–1996), w latach 1991–1993 béł senatorã Rzeczpòspòliti Pòlsczi (òtrzimôł 155 694 głosë). W 1978 wëprzédniony [[Medal Stolema|Medalã Stolema]] (1978). == Òbaczë téż == * [[Kaszëbòpediô]] * [[Medal Stolema]] == Bibliografiô == * [https://web.archive.org/web/20211022132627/https://historia.ug.edu.pl/search/content/prof.%20dr%20%20hab.%20J%C3%B3zef%20Borzyszkowski ''Prof. Borzyszkowski, prof. Kaleciński i dr Kulczykowski nominowani w plebiscycie Osobowość Roku 2020''] * [https://web.archive.org/web/20211024132644/https://www.gedanopedia.pl/gdansk/?title=BORZYSZKOWSKI_J%C3%93ZEF Biografiô w encyklopedie Gedanopedia] == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} * {{YouTube|v=ZyaTcBWj2FM|tit=Wzorce osobowe inteligencji a mentalność Pomorzan... – prof. Józef Borzyszkowski|k=Kaszubi PL (ZKP)|jaz=pl|dł=46:13}} {{Kòntrola}} {{SORTUJ:Bòrzëszkòwsczi Józef}} [[Kategòrëjô:Laùreacë Medalu Stolema]] fwn9ds6r3m6g685ginsm1hs4z38imxp 219985 219941 2026-10-20T04:23:20Z Iketsi 3254 YouTube 219985 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Józef Borzyszkowski.JPG|mały|Józef Bòrzëszkòwsczi]] '''Józef Bòrzëszkòwsczi''' ({{jãz.|pl}} ''Józef Borzyszkowski''; ùr. 6 gromicznika [[1946]] rokù w [[Kôrsëno|Kôrsënie]]) – historik, profesór humanisticznëch nôùk, w latach 1986–1992 przédnik Òglowégò Zarządu [[Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié|Kaszëbskò-Pòmòrsczégò Zrzeszeniô]]. Profesór [[Gduńsczi Ùniwersytet|Gduńsczégò Uniwersytetu]], do 2016 sparłãczony z Historicznym Fakùltetã UG. Ùsôdzca wiele ùczbòwëch robòtów, tikającëch sã przede wszëtczim historie Kaszëbów i Pòmòrzô, {{skr.|m.jin.}} ''Z dziejów pracy organicznej na Pomorzu'' (1979), ''Inteligencja polska Prus Zachodnich 1848–1920'' (1986), ''Aleksander Majkowski 1876–1938. Biografia historyczna'' (2002). Dzejôrz [[Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié|Kaszëbskò-Pòmòrsczégò Zrzeszeniô]] (béł przédnikã [[Karno Sztudérów „Pòmòraniô”|Karna Sztudérów „Pòmòraniô”]], przédnikã gduńsczégò partu K-PZ, a téż w latach 1986–1992 przédnikã Òglowégò Zarządu K-PZ). Je wespółzałóżcą i przédnikã nôùkòwi stowôrë [[Kaszëbsczi Institut]], a téż redaktorã rocznika „Acta Cassubiana”. W latach 90. dzejôł w pòliticzi jakò gduńsczi wicewòjewoda (1990–1996), w latach 1991–1993 béł senatorã Rzeczpòspòliti Pòlsczi (òtrzimôł 155 694 głosë). W 1978 wëprzédniony [[Medal Stolema|Medalã Stolema]] (1978). == Òbaczë téż == * [[Kaszëbòpediô]] * [[Medal Stolema]] == Bibliografiô == * [https://web.archive.org/web/20211022132627/https://historia.ug.edu.pl/search/content/prof.%20dr%20%20hab.%20J%C3%B3zef%20Borzyszkowski ''Prof. Borzyszkowski, prof. Kaleciński i dr Kulczykowski nominowani w plebiscycie Osobowość Roku 2020''] * [https://web.archive.org/web/20211024132644/https://www.gedanopedia.pl/gdansk/?title=BORZYSZKOWSKI_J%C3%93ZEF Biografiô w encyklopedie Gedanopedia] == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} * {{YouTube|v=ZyaTcBWj2FM|tit=Wzorce osobowe inteligencji a mentalność Pomorzan... – prof. Józef Borzyszkowski|k=Kaszubi PL (ZKP)|d=2024-10-29|dł=46:13|jãz=pl}} {{Kòntrola}} {{SORTUJ:Bòrzëszkòwsczi Józef}} [[Kategòrëjô:Laùreacë Medalu Stolema]] 8uf48hedscb7bk6uvcxbndxwb0y5bls Pòłabsczi jãzëk 0 11944 219625 216856 2026-10-19T16:08:46Z Terrus38 14026 219625 wikitext text/x-wiki {{Jãzëk|farwa=000066|agencëjô=felënk|znankównik=Kaszëbskô|kòd=pox|sil=POX|iso3=pox|iso2=sla|iso1=-|jãzëk=pòłabsczi|kraj, òbénda2=felënk|farba=ffffff|alfabét=[[Łacyńsczi alfabét|łacyńsczi]]||rodzëzna=[[Jindoeùropejsczé jãzëczi]]<br /> * [[Słowiańsczé jãzëczi]] ** [[Zôpadnosłowiańsczé jãzëczi]] *** [[Lechicczi jãzëk]] **** Pòłabsczi jãzëk|môl=-|lëczba=0|kraj, òbénda1=[[Miemieckô]] do 1756,|apartne miono=pòłabsczi jãzëk|znankòwnik2=kaszëbsczégò}} '''Pòłabsczi jãzëk''' ({{jãz.|pox}} ''slüv'onst'ĕ, venskă rec'' – òbie dwie nôzwë òznôczają ''"słowiańsczi"'') – wëmarłi [[Zôpadnosłowiańsczé jãzëczi|zôpadnosłowiańsczi jãzëk]], słëchùjący do karna [[Lechicczé jãzëczi|lechicczich jãzëków]]. == Historiô == Pòłabsczi jãzëk ùżiwôny bëł na léwim sztrądzé Elbë kòle gardów Wustrow, Lüchow ''({{jãz.|pox}} Ljauchüw),'' Dannenberg ''({{jãz.|pox}} Weidars abò Woikam)'' do 3 rujana 1756 rokù, czedë òstatniô białka gôdôjąca tim jãzëkiem ùmarła. Òbsëga ta nôzëwô sã ''Wendeland''. Lëdztwò ùżiwôjąc tégò jãzëka baro prôwdëjuwerno bëło pòtómkama plemieniô Drzewión, wëmienionégò pierszi rôz w dokùmence miemiecczégò króla Henrika II z 1004 rokù. Pòłabsczi jãzëk jistniôł blós w mùniowy fòrmie aż do XVIII stulëcô, czedë môlòwi Miemcë (nôczãstnij prédrzë) robilë pierszé zôpisë. == Òjcze nasz pò pòłabskù == <blockquote>Nôße Wader, ta toy giß wa Nebisgáy, Sjungta woarda tügí Geima, tia Rîk komma, tia Willia ſchinyôt, kok wa Nebisgáy, tôk kak no Sime, Nôßi wißedanneisna Stgeiba doy nâm dâns, un wittedoy nâm nôße Ggrêch, kak moy wittedoyime nôßem Grêsmarim, Ni bringoy nôs ka Warſikónye, tay löſoáy nôs wit wißókak Chaudak. Amen.</blockquote> === Przërównanié słowiznë z wëbrónyma słowiańsczima jãzëkama === {| class="wikitable" ![[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczi]] !pòłabsczi ![[Pòlsczi jãzëk|pòlsczi]] ![[Dólnosorbsczi jãzëk|dolnołużëcczi]] ![[Górnosorbsczi jãzëk|górnołużëcczi]] ![[Szląsczi etnolekt|szląsczi]] ![[Czesczi jãzëk|czesczi]] ![[Bùłgarsczi jãzëk|bùłgarsczi]] ![[Rusczi jãzëk|rusczi]] |- |człowiek |clåvăk |człowiek |cłowjek |čłowjek |czowiek |člověk |човек [czowek] |человек [čełaviék] |- |wieczór |vicer |wieczór |wjacor |wječor |ôdwieczyrz |večer |вечер [weczer] |вечер [viéčer] |- |brat |brot |brat |bratš |bratr |brat(rz) |bratr |брат [brat] |брат [brat] |- |dzéń |dan |dzień |źeń |dźeń |dziyń |den |ден [den] |день [dień] |- |rãka |rǫkă |ręka |ruka |ruka |rynka/ranka |ruka |ръка [răka] |рука [ruká] |- |jeséń, wieséń |preńă zaimă, jisin |jesień |nazymje |nazyma |podzim |podzim |есен [esen] |осень [òsień] |- |sniég |sneg |śnieg |sněg |sneh |śniyg |sníh |сняг [snjag] |снег [snieg] |- |lato |ľotü |lato |lěśe |lěćo |lato |léto |лято [ljato] |лето [léta] |- |sostra |sestră |siostra |sotša |sotra |siostra |sestra |сестра [sestra] |сестра [siestrá] |- |rëba |råibo |ryba |ryba |ryba |ryba |ryba |риба [riba] |рыба [rýba] |- |òdżiń |viďėn |ogień |wogeń |woheń |ôgyń |oheň |огън [ogăn] |огонь [agòń] |- |wòda |wådă |woda |wóda |woda |woda |voda |вода [woda] |вода [vadá] |- |wiater |v́otĕr |wiatr |wětš |wětřik, wětr |wiater |vítr |вятър [wjatăr] |ветер [viétier] |- |zëma |zaimă |zima |zyma |zyma |zima |zima |зима [zima] |зима [zimá] |} == Òbaczë téż == * [[Kaszëbsczi jãzëk]] * [[Słowiańsczé jãzëczi]] * [[Jãzëczi swiata]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Zôpadnosłowiańsczé jãzëczi]] gdf5yvualpjya5nf7yifk68z4wjevx0 219657 219625 2026-10-19T16:21:33Z Terrus38 14026 219657 wikitext text/x-wiki {{Jãzëk|farwa=000066|agencëjô=felënk|znankównik=Kaszëbskô|kòd=pox|sil=POX|iso3=pox|iso2=sla|iso1=-|jãzëk=pòłabsczi|kraj, òbénda2=felënk|farba=ffffff|alfabét=[[Łacyńsczi alfabét|łacyńsczi]]||rodzëzna=[[Jindoeùropejsczé jãzëczi]]<br /> * [[Słowiańsczé jãzëczi]] ** [[Zôpadnosłowiańsczé jãzëczi]] *** [[Lechicczi jãzëk]] **** Pòłabsczi jãzëk|môl=-|lëczba=0|kraj, òbénda1=[[Miemieckô]] do 1756,|apartne miono=pòłabsczi jãzëk|znankòwnik2=kaszëbsczégò}} '''Pòłabsczi jãzëk''' ({{jãz.|pox}} ''slüv'onst'ĕ, venskă rec'' – òbie dwie nôzwë òznôczają ''"słowiańsczi"'') – wëmarłi [[Zôpadnosłowiańsczé jãzëczi|zôpadnosłowiańsczi jãzëk]], słëchùjący do karna [[Lechicczé jãzëczi|lechicczich jãzëków]]. == Historiô == Pòłabsczi jãzëk ùżiwôny bëł na léwim sztrądzé Elbë kòle gardów Wustrow, Lüchow ''({{jãz.|pox}} Ljauchüw),'' Dannenberg ''({{jãz.|pox}} Weidars abò Woikam)'' do 3 rujana 1756 rokù, czedë òstatniô białka gôdôjąca tim jãzëkiem ùmarła. Òbsëga ta nôzëwô sã ''Wendeland''. Lëdztwò ùżiwôjąc tégò jãzëka baro prôwdëjuwerno bëło pòtómkama plemieniô Drzewión, wëmienionégò pierszi rôz w dokùmence miemiecczégò króla Henrika II z 1004 rokù. Pòłabsczi jãzëk jistniôł blós w mùniowy fòrmie aż do XVIII stulëcô, czedë môlòwi Miemcë (nôczãstnij prédrzë) robilë pierszé zôpisë. == Òjcze nasz pò pòłabskù == <blockquote>Nôße Wader, ta toy giß wa Nebisgáy, Sjungta woarda tügí Geima, tia Rîk komma, tia Willia ſchinyôt, kok wa Nebisgáy, tôk kak no Sime, Nôßi wißedanneisna Stgeiba doy nâm dâns, un wittedoy nâm nôße Ggrêch, kak moy wittedoyime nôßem Grêsmarim, Ni bringoy nôs ka Warſikónye, tay löſoáy nôs wit wißókak Chaudak. Amen.</blockquote> === Przërównanié słowiznë z wëbrónyma słowiańsczima jãzëkama === {| class="wikitable" ![[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczi]] !pòłabsczi ![[Pòlsczi jãzëk|pòlsczi]] ![[Dólnosorbsczi jãzëk|dolnołużëcczi]] ![[Górnosorbsczi jãzëk|górnołëżicczi]] ![[Szląsczi etnolekt|szląsczi]] ![[Czesczi jãzëk|czesczi]] ![[Bułgarsczi jãzëk|bułgarsczi]] ![[Rusczi jãzëk|rusczi]] |- |człowiek |clåvăk |człowiek |cłowjek |čłowjek |czowiek |člověk |човек [czowek] |человек [čełaviék] |- |wieczór |vicer |wieczór |wjacor |wječor |ôdwieczyrz |večer |вечер [weczer] |вечер [viéčer] |- |brat |brot |brat |bratš |bratr |brat(rz) |bratr |брат [brat] |брат [brat] |- |dzéń |dan |dzień |źeń |dźeń |dziyń |den |ден [den] |день [dień] |- |rãka |rǫkă |ręka |ruka |ruka |rynka/ranka |ruka |ръка [răka] |рука [ruká] |- |jeséń, wieséń |preńă zaimă, jisin |jesień |nazymje |nazyma |podzim |podzim |есен [esen] |осень [òsień] |- |sniég |sneg |śnieg |sněg |sneh |śniyg |sníh |сняг [snjag] |снег [snieg] |- |lato |ľotü |lato |lěśe |lěćo |lato |léto |лято [ljato] |лето [léta] |- |sostra |sestră |siostra |sotša |sotra |siostra |sestra |сестра [sestra] |сестра [siestrá] |- |rëba |råibo |ryba |ryba |ryba |ryba |ryba |риба [riba] |рыба [rýba] |- |òdżiń |viďėn |ogień |wogeń |woheń |ôgyń |oheň |огън [ogăn] |огонь [agòń] |- |wòda |wådă |woda |wóda |woda |woda |voda |вода [woda] |вода [vadá] |- |wiater |v́otĕr |wiatr |wětš |wětřik, wětr |wiater |vítr |вятър [wjatăr] |ветер [viétier] |- |zëma |zaimă |zima |zyma |zyma |zima |zima |зима [zima] |зима [zimá] |} == Òbaczë téż == * [[Kaszëbsczi jãzëk]] * [[Słowiańsczé jãzëczi]] * [[Jãzëczi swiata]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Zôpadnosłowiańsczé jãzëczi]] 3ameuz0gmhobse16hrkkaqr0zgeryi3 Bùłgarsczi jãzëk 0 11945 219619 215798 2026-10-19T16:06:24Z Terrus38 14026 219619 wikitext text/x-wiki {{Jãzëk|farwa=000066|kraj, òbénda2=[[Bùłgariô|Bùłgarskô]]|apartne miono=български език|kraj, òbénda1=[[Bùłgariô]], [[Madżarskô]], [[Serbiô]], [[Ùkrajina]]|lëczba=9 milionów|môl=-|rodzëzna=[[Indoeùropejsczé jãzëczi]] * [[Słowiańsczé jãzëczi]] ** [[pôłniowòsłowiańsczé jãzëczi]] ***'''bùłgarsczi jãzëk'''|alfabét=bùłgarsczi alfabét (cërëlicô)|farba=ffffff|iso1=bg|agencëjô=Інстытут балгарскай мовы Jinstitut bùłgarsczégò jãzëka|iso2=bul|iso3=bul|sil=BLG|kòd=czc|znankównik=Bùłgarskô|jãzëk=bùłgarsczi|znankòwnik2=bùłgarsczégò}} '''Bùłgarsczi jãzëk''' (български език, ''byłgarski ezik'' [ˈbɤ̞ɫɡɐrski ɛˈzik]) - jãzëk z karna półniowosłowiańsczich jãzëków. Dużi cësk na bùłgarsczëznô miółë jãzëczi grecczi ë tërecczi, co spòwòdowało dużo pòżeczëń (np. w bùłgarsczim słowniańskô miono dlô lëczbë ''tësąc'' je greckô ''hiliada (хиляда)'' ë z tërécczégò dużo słów do mionowaniô ùżitecznéch zachów np. джоб ''tasza,'' шише ''bùdla'', мушама ''cerata,'' ë miona pòkréwienistw np. баджанак ''szwadżer'', балдъза ''sostra białczi'' ëtp.). == Alfabét == Bùłgarsczi jãzëk zapisywóny je cyrëlëcą, skłôdającą sã z 30 lëtrów. {| class="wikitable" |'''А а''' a |'''Б б''' b |'''В в''' w |'''Г г''' g |'''Д д''' d |- |'''Е е''' e |'''Ж ж''' ż |'''З з''' z |'''И и''' i |'''Й й''' j |- |'''К к''' k |'''Л л''' ł (l)* |'''М м''' m |'''Н н''' n |'''О о''' о |- |'''П п''' p |'''Р р''' r |'''С с''' s |'''Т т''' t |'''У у''' u |- |'''Ф ф''' f |'''Х х''' ch |'''Ц ц''' c |'''Ч ч''' cz |'''Ш ш''' sz |- |'''Щ щ''' szt |'''ъ''' y, ă |'''ь''' i (miękki znak) |'''Ю ю''' ju (u, iu)* |'''Я я''' ja (a, ia)* |} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} [[Kategòrëjô:Pôłniowòsłowiańsczé jãzëczi]] 4jbuksvzorqyypss4982cs3kb51dqvv 219620 219619 2026-10-19T16:06:37Z Terrus38 14026 Terrus38 przeniós starnã [[Bułgarsczi jãzëk]] do [[Bùłgarsczi jãzëk]]: pisënk 219619 wikitext text/x-wiki {{Jãzëk|farwa=000066|kraj, òbénda2=[[Bùłgariô|Bùłgarskô]]|apartne miono=български език|kraj, òbénda1=[[Bùłgariô]], [[Madżarskô]], [[Serbiô]], [[Ùkrajina]]|lëczba=9 milionów|môl=-|rodzëzna=[[Indoeùropejsczé jãzëczi]] * [[Słowiańsczé jãzëczi]] ** [[pôłniowòsłowiańsczé jãzëczi]] ***'''bùłgarsczi jãzëk'''|alfabét=bùłgarsczi alfabét (cërëlicô)|farba=ffffff|iso1=bg|agencëjô=Інстытут балгарскай мовы Jinstitut bùłgarsczégò jãzëka|iso2=bul|iso3=bul|sil=BLG|kòd=czc|znankównik=Bùłgarskô|jãzëk=bùłgarsczi|znankòwnik2=bùłgarsczégò}} '''Bùłgarsczi jãzëk''' (български език, ''byłgarski ezik'' [ˈbɤ̞ɫɡɐrski ɛˈzik]) - jãzëk z karna półniowosłowiańsczich jãzëków. Dużi cësk na bùłgarsczëznô miółë jãzëczi grecczi ë tërecczi, co spòwòdowało dużo pòżeczëń (np. w bùłgarsczim słowniańskô miono dlô lëczbë ''tësąc'' je greckô ''hiliada (хиляда)'' ë z tërécczégò dużo słów do mionowaniô ùżitecznéch zachów np. джоб ''tasza,'' шише ''bùdla'', мушама ''cerata,'' ë miona pòkréwienistw np. баджанак ''szwadżer'', балдъза ''sostra białczi'' ëtp.). == Alfabét == Bùłgarsczi jãzëk zapisywóny je cyrëlëcą, skłôdającą sã z 30 lëtrów. {| class="wikitable" |'''А а''' a |'''Б б''' b |'''В в''' w |'''Г г''' g |'''Д д''' d |- |'''Е е''' e |'''Ж ж''' ż |'''З з''' z |'''И и''' i |'''Й й''' j |- |'''К к''' k |'''Л л''' ł (l)* |'''М м''' m |'''Н н''' n |'''О о''' о |- |'''П п''' p |'''Р р''' r |'''С с''' s |'''Т т''' t |'''У у''' u |- |'''Ф ф''' f |'''Х х''' ch |'''Ц ц''' c |'''Ч ч''' cz |'''Ш ш''' sz |- |'''Щ щ''' szt |'''ъ''' y, ă |'''ь''' i (miękki znak) |'''Ю ю''' ju (u, iu)* |'''Я я''' ja (a, ia)* |} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} [[Kategòrëjô:Pôłniowòsłowiańsczé jãzëczi]] 4jbuksvzorqyypss4982cs3kb51dqvv Neòbùrbòńskô Rësznota 0 12053 219918 217662 2026-10-19T22:47:19Z Iketsi 3254 tpzw. → {{skr.|tpzw.}} 219918 wikitext text/x-wiki {{Pòliticznô partiô |miono=Neòbùrbóńskô Rësznota |òriginalné miono=Movimento Neoborbonico |logo=Logo del Movimento Neoborbonico.png |krôj={{Państwò pòdôwczi KÒS}}<ref>de facto dzél [[Italskô|Jitalië]]</ref> |skrócënk=MN |przédnik=Gennaro de Crescenzo |ùsôdztwò=7 strëmiannika 1993 |adrésa=Via Napoli n.57- 80040 -Volla(NA) |deja=[[mònarszëzna]], [[tradicjonalëzna]], samòstójnota [[Pôłnié(Jitaliô)|Pôłniégò]], [[regionalëzna]], |farwë={{Legéńda|#0000FF|mòdró}} {{Legéńda|white|biéló}} |jinternetowô starna=https://www.neoborbonici.com/ }} '''Neòburbòńskô Rësznota''' ({{jãz.|it}} ''Movimento Neoburbonico'') – kùlturnô rësznota ùsôdzônô w 1993 rokù w [[Neapól|Neapòlu]], jaczi célã je rozkòscérzanié kùltùrni érbë pôłniowi [[Italskô|Jitalië]], a téż òdroda Królestwa Òbòjga Sycylië. == Deja == Neòbùrbòńczicë są mònarchisticzną, tradicjonalëstëczną i reakcijną rësznotą. Są òni wiôldżima procëmnikama [[Risorgimento]], przëkònującë,że bëło òno dlô [[Pôłnié (Jitaliô)|Pôłniégò]] katastrofą, mdącë przëczeną jegò gòspòdarczi rujinë (za sprawą rozkradzeniégò neapòlsczich i sycylijsczich zakłôdów i dëtków przez Piemòntczików),ùpôdkù jegò znaczenkù i ùpòkòrzeniégò Neapòlczików i Sycylijczików.<ref>Dlôczë më jesmë Neòbùrbòńską Rësznotą?-http://www.legitymizm.org/ruch-neoburbonski ({{jãz.|pl}})</ref>Jich spòdlowim célã je òdwrócenié skùtków Risorgimento, òdrodzenié [[Królestwò Òbòjga Sycyliów|Królestwa Òbòjga Sycyliów]] i restauracjã panôwnictwa sycylijsczi lënië Bùrbònów. Stoją òni mët na gruńcë apartnotë Neapòlczików i Sycylijczików òd Italczików i mają starã ò rozkòscérzanié neapòlsczi i sycylijsczi swiądë i juwernotë, a téż neapòlsczégò i sycylijsczégò jãzëka<ref name=":0">Historiô Rësznotë- https://www.neoborbonici.com/storia-del-movimento/ ({{jãz.|it}})</ref>. == Dzejnota == 7 strëmiannika 1993 rokù w Borgo Marinaro mia plac pierwszô akcjô rësznotë, jaką bëłë kòntròbchòdë przecygniãcégò do Królestwa Òbòjga Sycylië Czerwònich Kòszlów Giuseppe Garibaldiégò. Òbczas nich znóny runita Riccardo Pazzaglia zaprezentowôł òficjalny himn Rësznotë, ùsôdzóny na melodiã himnù KÒS<ref name=":0" />. Òd tegò czasu neòbùrbòńczicë pòdjimają rozmajité spòlëznowi i kùlturné dzejania. Òrganizëją òni ùpamiãtnieniô wôrtnich wëdarzeniów z historië KÒS i sycylijsczi lënië Bùrbònów, taczich jak ùpôdk twiérdzów w Gaetce i Messinu, smiérc òstôtnégò panëjącégò króla Òbòjga Sycyliów Francëszka II,czë dzejnota sanfedistów i brigantów. Biôtkùją òni procëm atakom na Pôłnié, Neapòlczików,czë Sycylijczików w pùblëcznim rëmie,a téż fónkcjonerującim pòwszechno łżóm na témã KÒS, Risorgimento, czë Garibaldégò. Neòbùrbonczicë zajimają sã mët składaniém wniosków ò rëmniãcé geògraficznëch pòzwów nadónych na tczã Risorgimento, czë lëdzy z nim sparłãczónëch, òsoblëwò w dôwnim KÒS (jak Plac Garibaldégò w Neapòlu). Zajimają sã mët rozkòscérzaniém wiedzë ò zbrodniach i kradilstwach, jaczich dokònałë garibaldistowsczé òddzélë i sabaùdzkô dinastiô, jakô rządzëła Królestwã Jitalië. W 1999 rokù jich dossier òstôło wësłóné przez nich do Eùropejsczégò Tribùnału Lëdzczich Prawów w Sztrasbùrgù. Z pòdjimiznë neòbùrbónsczich dzejôrzów w gòdnikù 2008 rokù òsta ùsôdzônô Reprezentacjô Królestwa Òbòjga Sycyliów w Fùtbòlu, jakô je nôlëżnikã NF Board i CONiFA. == Delegacje == Neòbùrbòńskô Rësznota je òrganizacjowo pòdzélónô na {{skr.|tpzw.}} delegacje. Nôwëższim stãpniã delegacjë je nôdjintententurô,jaczi pòdlégają jintententurë. Są téż jintendentùrë,jaczi nie pòdlégają pòd niżôdnô nôdjintendenturã. Hewò je spisënk wszëtczich delegacjów z jich przédnikama<ref>Delegacje-https://www.neoborbonici.com/delegazioni/<nowiki/>({{jãz.|it}})</ref>: === Delegacje na òbéndze KÒS === * '''Nadintendentura Apùlië''' (''Sovrintendenza per le Puglie)'' – Pino Marino ** Intendentura Kapitanatù (''Intendenza di Capitanata)'' – Giuseppe Quatrucchi ** Intendentura Lecce ''(Intendenza di Lecce)'' – Roberto Perrone i Claudia Quatra Goloss * '''Nadintendentura Kalabrië''' ''(Sovrintendenza per le Calabrie)'' – Pasquale Zavaglia ** Intendentura Cosenzë ''(Intendenza di Cosenza)'' – Giampiero Tiano ** ''Intendentura Reggio Calabria (Intendenza di Reggio Calabria)'' – Antonio Porcaro ** ''Intendentura Catanzaro (Intendenza di Catanzaro'')- Cinzia Lamberti i Gianluca Bellacoscia * '''Generalnô Nadintendentura Kalabrië''' ''(Sovrintendenza generale per la Sycylia)'' – comm. Antonio di Janni ** ''Intendentura Messinë (Intendenza di Messina)'' – Salvatore Serio ** ''Intendentura Caltanisset (Intendenza di Caltanissetta)'' – Michele Lauricella * '''Nadintendentura Mòlizjë''' ''(Sovrintendenza per il Molise)'' – Paolo Corsi i Giovanni Francario * '''Nadintendentura Bazilikat''ë'''''<nowiki/> ''(Sovrintendenza per la Basilicata)'' – Antonio Boccia ** ''Intendentura Potenzë (Intendente per Potenza)'' – Renato Chiarelli * '''Intendentura Benewentù''' ''(Intendenza di Benevento)'' – Ubaldo Sterlicchio * '''Intendentura Ksãżystwa Ultrë''' ''(Sovrintendenza Principato Ultra)'', Avellino-Fernando Bianco * '''Nadintendentura Zemië Lavoro''' ''(Sovrintendenza Terra di Lavoro)'', Caserta-Vincenzo Coronato ** ''Intendentura Casertë (Intendenza di Caserta)'' – Paolo Schiano * '''Nadintendentura Ksążystwa Citrë''' ''(Sovrintendenza Principato Citra)'' – Don Alessandro de Vita * '''Nadintendentura Neapòlsczich Òstrowów''' ''(Sovrintendenza Isole Napoletane)'' – Massimo Sparnelli * '''Nadintendentura Amalfië, Majorië i Sorentinsczégò Półòstrowù''''' (Sovrintendenza Amalfi, Maiori e Penisola Sorrentina)'' – Francesco De Crescenzo * '''Nadintendentura Kalabrië''' ''(Sovrintendenza Area Vesuviana)'' – Ciro Di Giacomo ** ''Intendentura Portici (Intendenza di Portici)'' – Emilio Caserta (kòòrdinatóra młodzëznë) ** ''Intendentura Boscoreale (Intendenza di Boscoreale)'' – Marisa Monaco ** ''Intendentura Pomigliano (Intendenza di Pomigliano)'' – Giuseppe Giunto === Delegacje w jinszëch jitalsczich krajach === * '''Nadintendentura Emilië i Romanië''''' (Sovrintendenza per l’Emilia Romagna)'' – Gennaro Pisco (Romaniô: Tiziana Coda) * '''Nadintendentura Lacjum''''' (Sovrintendenza per il Lazio)'' – Arturo Cannavacciuolo e Augusto Santaniello ** ''Intendentura Area Sabina (Intendenza Area Sabina)'' – Sara Maria Solomita * '''Nadintendentura Latinsczi''''' (Sovrintendenza per la Provincia di Latina)'' – Giampalo Costa * '''Nadintendentura Wenecczi''''' (Sovrintendenza per il Veneto)'' – Francesco Guarino * '''Nadintendentura Ligùrië''' ''(Sovrintendenza per la Liguria)'' – Alessandro Caradolfo * '''Nadintendentura Toskanië''' ''(Sovrintendenza per la Toscana)'' – Manfredi Adamo === Delegacje bùten KÒS i Jitalië === * '''Nadintendentura [[Brazyliô|Brazylie]]''' ''(Sovrintendenza per il Brasile)'' – Paolo Fiore * '''Nadintendentura [[Zjednóné Stanë Americzi|Zjednónëch Stanów]]''' ''(Sovrintendenza per gli Stati Uniti)'' – Mario de Vivo * '''Nadintendentura [[Argentina|Argentinsczi]]''' ''(Sovrintendenza per l'Argentina)'' – Antonio Atteo * '''Nadintendentura [[Aùstraliô|Aùstralie]]''' (Sovrintendenza per l'Australia) – Lucio Praino * '''Nadintendentura [[Pòlskô|Pòlsczi]]''' (Sovrintendenza per la Polonia) – Adriano Novello * '''Nadintendentura [[Francëjô|Francësczi]]''' (Sovrintendenza per la Francia) – Sabina Coda * '''Nadintendentura [[Fińskô|Fińsczi]]''' (Sovrintendenza per la Finlandia) – Bruno Marone == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòliticzné partie]] [[Kategòrëjô:Italskô]] fz4a5dmv93y9g0ortxzqz4ixnbpl6ba Bùwrón (idol) 0 12200 219915 206866 2026-10-19T22:46:30Z Iketsi 3254 " " 219915 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Ідол_20191004.jpg|mały|Bùwrón [[Parón|Paróna]] w [[Czijew|Czijewie]]]] '''Bùwrón abò idol''' ({{jãz.|grc}} εἴδωλον ''eidolon'' „òbrôz, òdbicié” zdremnienié òd εἶδος ''eîdos'' „wzór, ùroda, sztôłt”) – przedstawienié (figùra abò òbrôz) bóżstwa, sprawionié {{skr.|np.}} z drzewa, kama, kòscë, glënë, strzébra abò złota. W [[Pierwòtnô religijô|pierwòtnëch religijach]] kùlt bùwróna ([[bùwróństwò]]) béł wiarą w to, eż pòmiedzë idolã bóżstwa a nim samim je wiãz, chtërna sztërkama mòże grańczëc z juwernotą. Òddawanié religijni tczë mògło wiãc bëc jednoczasnô [[Adoracjô|adoracją]]. Bùwróństwò mògło miec pòdobny [[Magiô|magicznô]] charakter. Mòżemë to òbôczëc w lëcznëch religijach starożëtnégò swiata ([[Babilon]], [[Egipt]], [[Greckô]], [[Starożëtni Rzim|Rzim]], [[Sumer]] i jinszé). Òzdabianié bùwrónów, namascanié, składanié òfiar, òkadzanié, itp. bëłë ùważanié za ùsłëgòwanié bóżstwóm. W [[Słowiańsczé jãzëczi|słowiańsczich jãzëkach]] je słowò ''bałwan'' ùżëwanié w znaczenié figùrów bògów, m.in. òbdarzanëch czcią [[Religijô Słowian|słowiańsczich bózstw]]<ref name="Gieysztor">A. Gieysztor, ''Mitologia Słowian'', Warszawa 1980, s. 186.</ref>. To je prasłowiańsczi òrietnalni pòżëczk z [[Irańsczé jãzëczi|irańsczégò jãzëka]] – pierwòtné ùżëwano je na òznaczenié bòjownika abò heroja, a pòsboné słupa abò figùrë wzniesionégò na jegò tczã<ref>Stanisław Rosik, ''Udział chrześcijaństwa w powstaniu policefalnych posągów kultowych u Słowian zachodnich'', Instytut Historyczny Uniwersytetu Wrocławskiego 1995, s. 76.</ref><ref>Stanisław Rosik, ''Udział chrześcijaństwa w powstaniu policefalnych posągów kultowych u Słowian zachodnich'', Instytut Historyczny Uniwersytetu Wrocławskiego 1995, s. 76.</ref>. Ù Kaszëbów je słowò ''bùwrón'', chtërno mô jistną etimòlogiã. Słowã pòchòdnëm òd niegò są [[bùwróństwò]] i ''bałgòchwôlca''. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Religiô]] [[Kategòrëjô:Pòlitejizm]] djkg5mo2ws2pk2y1zriuascgfomlc6j Hitler 0 12263 219723 219161 2026-10-19T16:57:46Z Iketsi 3254 To òstało przeniosłé z kategòrie [[Kategòriô:Przeczerowania|Przeczerowania]] do kategòrie [[Kategòriô:Przeczerowania z alternatiwny pòzwë lëdzy|Przeczerowania z alternatiwny pòzwë lëdzy]] za pòmòcą gadżetu [[c:Help:Gadget-Cat-a-lot/csb|Cat-a-lot]] 219723 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Adolf Hitler]] [[Kategòrëjô:Przeczerowania z alternatiwny pòzwë lëdzy]] 6edjjrv5x2941bb92188rpgiec75uz5 Jacek Graczyk 0 12299 220027 190463 2026-10-20T08:09:09Z Terrus38 14026 Terrus38 przeniós starnã [[Brëkòwnik:Terrus38/Jack Grôczik]] do [[Jacek Graczyk]]: nowi articzel 190463 wikitext text/x-wiki {{Polityk infobox|imię i nazwisko=Jacek Graczyk|do=2006 oraz 2014–2020|poprzednik=|2 następca=[[Jacek Maniszewski]]|2 do=|2 od=|news=|quote=|commons=Category:Jacek Graczyk|od=2002|grafika=Podpisanie umowy partnerskiej Dwumiasta Słupska i Ustki SWScan00097.jpg|partia=|funkcja=Burmistrz Miasta Ustka|miejsce śmierci=[[Ustka]]|data śmierci=21 października 2020|miejsce urodzenia=[[Łódź]]|data urodzenia=11 czerwca 1953|opis grafiki=Jacek Graczyk – pierwszy od prawej|następca=}} [[Òbrôzk:Podpisanie umowy partnerskiej Dwumiasta Słupska i Ustki SWScan00097.jpg|mały|Jack Grôczik – pierszi òd prawi (2003)]] '''Jack Adóm Grôczik''' (pòl. Jacek Adam Graczyk, ùr. [[11 czerwińca|11 swiãtojańsczégò]] [[1953]] w [[Łódź|Łodzë]], zm. [[21 pazdzérznika|21 pajicznika]] [[2020]] w [[Ùskô|Ùsce]]) – ùszłi direchtór òkrãtowni w Ùsce, priwatny pòdjimca, pòlsczi samòrządówc. == Żëcopis == Syn Wacława ë Cecylii. Absolweńt [[Łódzkô Pòlitechnika|Łódzczi Pòlitechniczi]]. Béł nôleżnikã PZRP. W latach 1986–1992 przédny direchtór <ref name=":1" />[[Òkrãtowniô w Ùsce|Òkrãtowni w Ùsce]]. W latach 2002–2006 ë 2014–2020 bùrméster Ùsczi. Pòchòwóny na kòmùnalnym smãtarzu w Ùsce. == Ùpamiãtnienié == 26 swiãtojańsczégò 2021 jegò mionã òstôł nazwóny Kòmùnikacyjny Wãzeł w Ùsce.<gallery> Òbrôzk:Upamiętnienie_burmistrza_Graczyka_na_dworcu_w_Ustce.jpg|link=Plik:Upamiętnienie_burmistrza_Graczyka_na_dworcu_w_Ustce.jpg|Ùpamiãtnienié bùrméstra na Transpòrtowim Integracyjnym Wãzle jegò miona. Òbrôzk:Węzeł_im._Jacka_Graczyka.jpg|link=Plik:Węzeł_im._Jacka_Graczyka.jpg|Òdemknienié Transpòrtowégò Integracyjnégò Wãzła m. Jacka Grôczika </gallery> == Ùwôga == == Przëpisczi == nyhiargzizqol7j44rfggyfgeg5h9s3 220031 220027 2026-10-20T08:25:10Z Terrus38 14026 220031 wikitext text/x-wiki {{Biogram infobox|miono=Jack Graczik|òriginalné miono=Jacek Graczyk|òbrôzk=Podpisanie umowy partnerskiej Dwumiasta Słupska i Ustki SWScan00097.jpg|òpisënk òbrôzka=Jack Graczik (2003) – pierszi z prawi|fùl miono=Jack Adóm Graczik|fùl òriginalné=Jacek Adam Graczyk|data narodzeniégò=11 czerwińca 1953|môl narodzeniégò=[[Łódz]]|data smiercë=21 pajicznika 2026|môl smiercë=[[Ùskô]]|môl spòczinkù=Kòmùnalny smãtôrz w Ùsce|wark=pòdjimca, samòrządówc, direktór òkrãtownie|plac zamieszkaniô=[[Ùskô]]|nôrodnosc=[[Pòlôszë|pòlskô]]|ùczbòwniô=[[Łódzkô Pòlitechnika]]}} [[Òbrôzk:Podpisanie umowy partnerskiej Dwumiasta Słupska i Ustki SWScan00097.jpg|mały|Jack Graczik – pierszi òd prawi (2003)]] '''Jack Adóm Graczik''' ({{Jãz.|pl}} ''Jacek Adam Graczyk'', ùr. [[11 czerwińca]] [[1953]] w [[Łódź|Łodzë]]<ref name=":1">{{Cytuj starnã|titel=Dane osoby z katalogu kierowniczych stanowisk partyjnych i państwowych PRL [online], katalog.bip.ipn.gov.pl [dostęp 2022-04-03].|url=https://katalog.bip.ipn.gov.pl/informacje/85659}}</ref>, zm. [[21 pazdzérznika|21 pajicznika]] [[2020]]<ref name=":2">{{Cytuj starnã|titel=Nie żyje burmistrz Ustki. Miał 67 lat [online], Polsat News [dostęp 2022-03-27].|url=https://www.polsatnews.pl/wiadomosc/2020-10-21/nie-zyje-burmistrz-ustki/}}</ref> w [[Ùskô|Ùsce]]<ref name=":3">{{Cytuj starnã|titel=REJESTR SPADKOWY PL: wynik wyszukiwania [online], rejestry-notarialne.pl [dostęp 2022-04-03].|url=https://rejestry-notarialne.pl/37}}</ref>) – ùszłi direktór òkrãtownie w Ùsce, priwatny pòdjimca, pòlsczi samòrządówc<ref>{{Cytuj starnã|url=https://m.radiogdansk.pl/slupsk/item/117232-zmarl-burmistrz-ustki-jacek-graczyk-mial-67-lat/117232-zmarl-burmistrz-ustki-jacek-graczyk-mial-67-lat|titel=Woś/mk P., Zmarł burmistrz Ustki Jacek Graczyk. Miał 67 lat [online], radiogdansk.pl, 21 października 2020 [dostęp 2022-02-18] [zarchiwizowane z adresu 2022-02-18].|archiwùm=https://web.archive.org/web/20220218164841/https://m.radiogdansk.pl/slupsk/item/117232-zmarl-burmistrz-ustki-jacek-graczyk-mial-67-lat/117232-zmarl-burmistrz-ustki-jacek-graczyk-mial-67-lat}}</ref>. == Żëcopis == Syn Wacława ë Cecylie<ref name=":3" />. Absolweńt [[Łódzkô Pòlitechnika|Łódzczi Pòlitechniczi]]. Òd 1979 rokù béł nôleżnikã [[PZPR|PZRP]]<ref name=":1" />. W latach 1986–1992 przédny direktór<ref name=":1" /><ref name=":2" /> [[Òkrãtowniô w Ùsce|Òkrãtownie w Ùsce]]<ref>Nasze-Pomorze-nr-4-2002.pdf (muzeumbytow.pl). Str.228</ref>. W latach 2002–2006 ë 2014–2020 bùrméster Ùsczi. Pòchòwóny na kòmùnalnym smãtarzu w Ùsce<ref>{{Cytuj starnã|url=https://ustka.grobonet.com/osoba/11428?cinki=0&inni=0|titel=GROBONET – wyszukiwarka osób pochowanych – Cmentarz komunalny w Ustce [online], ustka.grobonet.com [dostęp 2022-03-27].}}</ref>. == Ùpamiãtnienié == [[26 czerwińca]] [[2021]] jegò mionã òstôł nazwóny Kòmùnikacyjny Wãzeł w Ùsce.<gallery> Òbrôzk:Upamiętnienie_burmistrza_Graczyka_na_dworcu_w_Ustce.jpg|link=Plik:Upamiętnienie_burmistrza_Graczyka_na_dworcu_w_Ustce.jpg|Ùpamiãtnienié bùrméstra na Transpòrtowim Integracyjnym Wãzle jegò miona. Òbrôzk:Węzeł_im._Jacka_Graczyka.jpg|link=Plik:Węzeł_im._Jacka_Graczyka.jpg|Òdemknienié Transpòrtowégò Integracyjnégò Wãzła m. Jacka Graczika </gallery> == Ùwôga == == Przëpisë == p6scy6o1traqkp6hqvx8h6yjqwfgvs2 220032 220031 2026-10-20T08:25:54Z Terrus38 14026 220032 wikitext text/x-wiki {{Biogram infobox|miono=Jack Graczik|òriginalné miono=Jacek Graczyk|òbrôzk=Podpisanie umowy partnerskiej Dwumiasta Słupska i Ustki SWScan00097.jpg|òpisënk òbrôzka=Jack Graczik (2003) – pierszi z prawi|fùl miono=Jack Adóm Graczik|fùl òriginalné=Jacek Adam Graczyk|data narodzeniégò=11 czerwińca 1953|môl narodzeniégò=[[Łódz]]|data smiercë=21 pajicznika 2026|môl smiercë=[[Ùskô]]|môl spòczinkù=Kòmùnalny smãtôrz w Ùsce|wark=pòdjimca, samòrządówc, direktór òkrãtownie|plac zamieszkaniô=[[Ùskô]]|nôrodnosc=[[Pòlôszë|pòlskô]]|ùczbòwniô=[[Łódzkô Pòlitechnika]]}} '''Jack Adóm Graczik''' ({{Jãz.|pl}} ''Jacek Adam Graczyk'', ùr. [[11 czerwińca]] [[1953]] w [[Łódź|Łodzë]]<ref name=":1">{{Cytuj starnã|titel=Dane osoby z katalogu kierowniczych stanowisk partyjnych i państwowych PRL [online], katalog.bip.ipn.gov.pl [dostęp 2022-04-03].|url=https://katalog.bip.ipn.gov.pl/informacje/85659}}</ref>, zm. [[21 pazdzérznika|21 pajicznika]] [[2020]]<ref name=":2">{{Cytuj starnã|titel=Nie żyje burmistrz Ustki. Miał 67 lat [online], Polsat News [dostęp 2022-03-27].|url=https://www.polsatnews.pl/wiadomosc/2020-10-21/nie-zyje-burmistrz-ustki/}}</ref> w [[Ùskô|Ùsce]]<ref name=":3">{{Cytuj starnã|titel=REJESTR SPADKOWY PL: wynik wyszukiwania [online], rejestry-notarialne.pl [dostęp 2022-04-03].|url=https://rejestry-notarialne.pl/37}}</ref>) – ùszłi direktór òkrãtownie w Ùsce, priwatny pòdjimca, pòlsczi samòrządówc<ref>{{Cytuj starnã|url=https://m.radiogdansk.pl/slupsk/item/117232-zmarl-burmistrz-ustki-jacek-graczyk-mial-67-lat/117232-zmarl-burmistrz-ustki-jacek-graczyk-mial-67-lat|titel=Woś/mk P., Zmarł burmistrz Ustki Jacek Graczyk. Miał 67 lat [online], radiogdansk.pl, 21 października 2020 [dostęp 2022-02-18] [zarchiwizowane z adresu 2022-02-18].|archiwùm=https://web.archive.org/web/20220218164841/https://m.radiogdansk.pl/slupsk/item/117232-zmarl-burmistrz-ustki-jacek-graczyk-mial-67-lat/117232-zmarl-burmistrz-ustki-jacek-graczyk-mial-67-lat}}</ref>. == Żëcopis == Syn Wacława ë Cecylie<ref name=":3" />. Absolweńt [[Łódzkô Pòlitechnika|Łódzczi Pòlitechniczi]]. Òd 1979 rokù béł nôleżnikã [[PZPR|PZRP]]<ref name=":1" />. W latach 1986–1992 przédny direktór<ref name=":1" /><ref name=":2" /> [[Òkrãtowniô w Ùsce|Òkrãtownie w Ùsce]]<ref>Nasze-Pomorze-nr-4-2002.pdf (muzeumbytow.pl). Str.228</ref>. W latach 2002–2006 ë 2014–2020 bùrméster Ùsczi. Pòchòwóny na kòmùnalnym smãtarzu w Ùsce<ref>{{Cytuj starnã|url=https://ustka.grobonet.com/osoba/11428?cinki=0&inni=0|titel=GROBONET – wyszukiwarka osób pochowanych – Cmentarz komunalny w Ustce [online], ustka.grobonet.com [dostęp 2022-03-27].}}</ref>. == Ùpamiãtnienié == [[26 czerwińca]] [[2021]] jegò mionã òstôł nazwóny Kòmùnikacyjny Wãzeł w Ùsce.<gallery> Òbrôzk:Upamiętnienie_burmistrza_Graczyka_na_dworcu_w_Ustce.jpg|link=Plik:Upamiętnienie_burmistrza_Graczyka_na_dworcu_w_Ustce.jpg|Ùpamiãtnienié bùrméstra na Transpòrtowim Integracyjnym Wãzle jegò miona. Òbrôzk:Węzeł_im._Jacka_Graczyka.jpg|link=Plik:Węzeł_im._Jacka_Graczyka.jpg|Òdemknienié Transpòrtowégò Integracyjnégò Wãzła m. Jacka Graczika </gallery> == Przëpisë == <references /> [[Kategòrëjô:Pòliticë]] bqmhs7ue83siz8r5z8z6hnzsnqm0blg 220033 220032 2026-10-20T08:27:00Z Terrus38 14026 220033 wikitext text/x-wiki {{Biogram infobox|miono=Jack Graczik|òriginalné miono=Jacek Graczyk|òbrôzk=Podpisanie umowy partnerskiej Dwumiasta Słupska i Ustki SWScan00097.jpg|òpisënk òbrôzka=Jack Graczik (2003) – pierszi z prawi|fùl miono=Jack Adóm Graczik|fùl òriginalné=Jacek Adam Graczyk|data narodzeniégò=11 czerwińca 1953|môl narodzeniégò=[[Łódz]]|data smiercë=21 pajicznika 2026|môl smiercë=[[Ùskô]]|môl spòczinkù=Kòmùnalny smãtôrz w Ùsce|wark=bùrméster [[Ùskô|Ùsczi]], pòdjimca, samòrządówc, direktór òkrãtownie|plac zamieszkaniô=[[Ùskô]]|nôrodnosc=[[Pòlôszë|pòlskô]]|ùczbòwniô=[[Łódzkô Pòlitechnika]]}} '''Jack Adóm Graczik''' ({{Jãz.|pl}} ''Jacek Adam Graczyk'', ùr. [[11 czerwińca]] [[1953]] w [[Łódź|Łodzë]]<ref name=":1">{{Cytuj starnã|titel=Dane osoby z katalogu kierowniczych stanowisk partyjnych i państwowych PRL [online], katalog.bip.ipn.gov.pl [dostęp 2022-04-03].|url=https://katalog.bip.ipn.gov.pl/informacje/85659}}</ref>, zm. [[21 pazdzérznika|21 pajicznika]] [[2020]]<ref name=":2">{{Cytuj starnã|titel=Nie żyje burmistrz Ustki. Miał 67 lat [online], Polsat News [dostęp 2022-03-27].|url=https://www.polsatnews.pl/wiadomosc/2020-10-21/nie-zyje-burmistrz-ustki/}}</ref> w [[Ùskô|Ùsce]]<ref name=":3">{{Cytuj starnã|titel=REJESTR SPADKOWY PL: wynik wyszukiwania [online], rejestry-notarialne.pl [dostęp 2022-04-03].|url=https://rejestry-notarialne.pl/37}}</ref>) – ùszłi direktór òkrãtownie w Ùsce, priwatny pòdjimca, pòlsczi samòrządówc<ref>{{Cytuj starnã|url=https://m.radiogdansk.pl/slupsk/item/117232-zmarl-burmistrz-ustki-jacek-graczyk-mial-67-lat/117232-zmarl-burmistrz-ustki-jacek-graczyk-mial-67-lat|titel=Woś/mk P., Zmarł burmistrz Ustki Jacek Graczyk. Miał 67 lat [online], radiogdansk.pl, 21 października 2020 [dostęp 2022-02-18] [zarchiwizowane z adresu 2022-02-18].|archiwùm=https://web.archive.org/web/20220218164841/https://m.radiogdansk.pl/slupsk/item/117232-zmarl-burmistrz-ustki-jacek-graczyk-mial-67-lat/117232-zmarl-burmistrz-ustki-jacek-graczyk-mial-67-lat}}</ref>. == Żëcopis == Syn Wacława ë Cecylie<ref name=":3" />. Absolweńt [[Łódzkô Pòlitechnika|Łódzczi Pòlitechniczi]]. Òd 1979 rokù béł nôleżnikã [[PZPR|PZRP]]<ref name=":1" />. W latach 1986–1992 przédny direktór<ref name=":1" /><ref name=":2" /> [[Òkrãtowniô w Ùsce|Òkrãtownie w Ùsce]]<ref>Nasze-Pomorze-nr-4-2002.pdf (muzeumbytow.pl). Str.228</ref>. W latach 2002–2006 ë 2014–2020 bùrméster Ùsczi. Pòchòwóny na kòmùnalnym smãtarzu w Ùsce<ref>{{Cytuj starnã|url=https://ustka.grobonet.com/osoba/11428?cinki=0&inni=0|titel=GROBONET – wyszukiwarka osób pochowanych – Cmentarz komunalny w Ustce [online], ustka.grobonet.com [dostęp 2022-03-27].}}</ref>. == Ùpamiãtnienié == [[26 czerwińca]] [[2021]] jegò mionã òstôł nazwóny Kòmùnikacyjny Wãzeł w Ùsce.<gallery> Òbrôzk:Upamiętnienie_burmistrza_Graczyka_na_dworcu_w_Ustce.jpg|link=Plik:Upamiętnienie_burmistrza_Graczyka_na_dworcu_w_Ustce.jpg|Ùpamiãtnienié bùrméstra na Transpòrtowim Integracyjnym Wãzle jegò miona. Òbrôzk:Węzeł_im._Jacka_Graczyka.jpg|link=Plik:Węzeł_im._Jacka_Graczyka.jpg|Òdemknienié Transpòrtowégò Integracyjnégò Wãzła m. Jacka Graczika </gallery> == Przëpisë == <references /> [[Kategòrëjô:Pòliticë]] dsed2gixs249yddubamm6g1f7fb1rx3 220034 220033 2026-10-20T08:32:12Z Terrus38 14026 przëpisë 220034 wikitext text/x-wiki {{Biogram infobox|miono=Jack Graczik|òriginalné miono=Jacek Graczyk|òbrôzk=Podpisanie umowy partnerskiej Dwumiasta Słupska i Ustki SWScan00097.jpg|òpisënk òbrôzka=Jack Graczik (2003) – pierszi z prawi|fùl miono=Jack Adóm Graczik|fùl òriginalné=Jacek Adam Graczyk|data narodzeniégò=11 czerwińca 1953|môl narodzeniégò=[[Łódz]]|data smiercë=21 pajicznika 2026|môl smiercë=[[Ùskô]]|môl spòczinkù=Kòmùnalny smãtôrz w Ùsce|wark=bùrméster [[Ùskô|Ùsczi]], pòdjimca, samòrządówc, direktór òkrãtownie|plac zamieszkaniô=[[Ùskô]]|nôrodnosc=[[Pòlôszë|pòlskô]]|ùczbòwniô=[[Łódzkô Pòlitechnika]]}} '''Jack Adóm Graczik''' ({{Jãz.|pl}} ''Jacek Adam Graczyk'', ùr. [[11 czerwińca]] [[1953]] w [[Łódź|Łodzë]]<ref name=":1">{{Cytuj starnã|titel=Dane osoby z katalogu kierowniczych stanowisk partyjnych i państwowych PRL|url=https://katalog.bip.ipn.gov.pl/informacje/85659|òpùblikòwóny=katalog.bip.ipn.gov.pl|data przëstãpù=2022-04-03|jãzëk=pl}}</ref>, zm. [[21 pazdzérznika|21 pajicznika]] [[2020]]<ref name=":2">{{Cytuj starnã|titel=Nie żyje burmistrz Ustki. Miał 67 lat|url=https://www.polsatnews.pl/wiadomosc/2020-10-21/nie-zyje-burmistrz-ustki/|òpùblikòwóny=Polsat News|data przëstãpù=2022-03-27|jãzëk=pl}}</ref> w [[Ùskô|Ùsce]]<ref name=":3">{{Cytuj starnã|titel=REJESTR SPADKOWY PL: wënik szëkbë|url=https://rejestry-notarialne.pl/37|jãzëk=pl|òpùblikòwóny=rejestry-notarialne.pl|data przëstãpù=2022-04-03}}</ref>) – ùszłi direktór òkrãtownie w Ùsce, priwatny pòdjimca, pòlsczi samòrządówc<ref>{{Cytuj starnã|url=https://m.radiogdansk.pl/slupsk/item/117232-zmarl-burmistrz-ustki-jacek-graczyk-mial-67-lat/117232-zmarl-burmistrz-ustki-jacek-graczyk-mial-67-lat|titel=Zmarł burmistrz Ustki Jacek Graczyk. Miał 67 lat|archiwùm=https://web.archive.org/web/20220218164841/https://m.radiogdansk.pl/slupsk/item/117232-zmarl-burmistrz-ustki-jacek-graczyk-mial-67-lat/117232-zmarl-burmistrz-ustki-jacek-graczyk-mial-67-lat|jãzëk=pl|data przëstãpù=2022-02-18|zarchiwizowóné=2022-02-18|data=2020-10-21|òpùblikòwóny=radiogdansk.pl|aùtór=Woś/mk P.}}</ref>. == Żëcopis == Syn Wacława ë Cecylie<ref name=":3" />. Absolweńt [[Łódzkô Pòlitechnika|Łódzczi Pòlitechniczi]]. Òd 1979 rokù béł nôleżnikã [[PZPR|PZRP]]<ref name=":1" />. W latach 1986–1992 przédny direktór<ref name=":1" /><ref name=":2" /> [[Òkrãtowniô w Ùsce|Òkrãtownie w Ùsce]]<ref>Nasze-Pomorze-nr-4-2002.pdf (muzeumbytow.pl). Str. 228</ref>. W latach 2002–2006 ë 2014–2020 bùrméster Ùsczi. Pòchòwóny na kòmùnalnym smãtarzu w Ùsce<ref>{{Cytuj starnã|url=https://ustka.grobonet.com/osoba/11428?cinki=0&inni=0|titel=GROBONET – wyszukiwarka osób pochowanych – Cmentarz komunalny w Ustce|data przëstãpù=2022-03-27|òpùblikòwóny=ustka.grobonet.com|jãzëk=pl}}</ref>. == Ùpamiãtnienié == [[26 czerwińca]] [[2021]] jegò mionã òstôł nazwóny Kòmùnikacyjny Wãzeł w Ùsce.<gallery> Òbrôzk:Upamiętnienie_burmistrza_Graczyka_na_dworcu_w_Ustce.jpg|link=Plik:Upamiętnienie_burmistrza_Graczyka_na_dworcu_w_Ustce.jpg|Ùpamiãtnienié bùrméstra na Transpòrtowim Integracyjnym Wãzle jegò miona. Òbrôzk:Węzeł_im._Jacka_Graczyka.jpg|link=Plik:Węzeł_im._Jacka_Graczyka.jpg|Òdemknienié Transpòrtowégò Integracyjnégò Wãzła m. Jacka Graczika </gallery> == Przëpisë == <references /> [[Kategòrëjô:Pòliticë]] a8h4bo7vb400eaxpmta7qztu4tc61hc Repùblika Òbu Nôrodów 0 12307 219613 214283 2026-10-19T15:08:28Z Iketsi 3254 {{jãz.|la}} 219613 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò |gwôsné miono=Rzeczpospolita Obojga Narodów<br>Res Publica Utriusque Nationis |miono=Repùblika Òbu Nôrodów |fana=Chorągiew królewska króla Zygmunta III Wazy.svg |miono-genitiw=Pòlsczi |mòtto=Jeżeli Bóg z nami, któż przeciwko nam<br> (Żlë Bóg z nama, chtëż przecywkò nam) |na karce=Map of the Polish–Lithuanian Commonwealth (1619–1621).png |jãzëk=[[Pòlsczi jãzëk|pòlsczi]], [[Łacyńsczi jãzëk|łacyńsczi]], [[Rusczi jãzëk (Ruś)|rusczi]] |stolëca=Warszawa |fòrma państwa=[[mònarchiô]] |wiéchrzëzna=215 000 |lëdztwò=19,1 milionów |dëtk=pòlsczi złoti |herb=Coat of arms of the Polish-Lithuanian Commonwealth.svg |rok=1771 |Mònarcha=Stanisłôw II Agùst Pòniatowsczi |lata jistnienia=1569–1795 |kònstitucjô=Kònstitucëjô 3 maja 1791 |data ùsôdzenia=1 lëpińca 1569 |data lëkwidacji=24 pazdzérznika 1795 }} '''Repùblika Òbu Nôrodów''' ({{jãz.|pl}} ''Rzeczpospolita Obojga Narodów'', {{jãz.|la}} ''Res Publica Utriusque Nationis'') to bëło w latach 1569–1795 państwò (federacëjô) pòwstałe z przëczënë realny ùnie [[Królestwò Pòlsczé|Królestwa Pòlsczégò]] i [[Wiôldżé Ksãżstwò Lëtewsczé|Wiôldżégò Ksãżstwa Lëtewsczégò]]<ref name=":0">Małe tablice. Historia; [[Warszawa]]: Adamantan, 2017, s. 43-44 ISBN 978-83-7350-424-0</ref>. Pòlskô i Lëtwa jako federacëjô miôły wespólne: króla, [[Sejm]], pòlitikã zagraniczną i [[dëtk]]. Król bëł wëbiérany na wòlnym wëbiérku<ref name=":0" />. W XVII stolece państwò toczëło wòjny ze [[Szwedzkô|Szwedzką]], [[Ruskô|Ruską]], [[Tëreckô|Tërecką]] i Kozakami<ref>[https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/Polska-Historia-Krolowie-elekcyjni;4575046.html Polska. Historia. Królowie elekcyjni] Encyklopedia PWN [2025-08-28]</ref>. W 1791 przez Sejm Wiôldżi przëjãtô konstitucëjã 3 maja, bëła to pierszô kònstitucëjô w [[Eùropa|Eùropie]] i drëgô na swiece<ref>[https://www.gov.pl/web/mswia/229-rocznica-uchwalenia-konstytucji-3-maja 229. rocznica uchwalenia Konstytucji 3 Maja] Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji [2025-08-26]</ref>. Repùblika Òbu Nôrodów ùstała jistniec z przëczënë rozbiorów, czede [[Aùstriô]], [[Królestwò Prës|Prësë]] ë [[Ruskô]] zajãłë ji teritorium a slédny król Stanisłôw II Agùst abdikòwał. == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Rzeczpospolita Rozbiory 1.png|I rozbiór (1772) Òbrôzk:Rzeczpospolita Rozbiory 2.png|II rozbiór, Austriô nie brałô ùdzélu (1793) Òbrôzk:Rzeczpospolita Rozbiory 3.png|III rozbiór (1795) </gallery> == Òbaczë téż == * [[Pòlskô]] * [[Lëtwa]] * [[Biôłorus]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Dôwné państwa w Eùropie]] a4xrxl2ot16td6bnq8xob3ot58h0y7l Léón XIV 0 12321 219977 217643 2026-10-20T03:23:23Z Iketsi 3254 YouTube dł, k 219977 wikitext text/x-wiki {{Deszewny infobox|òbrôzk=Milei y León XIV (cropped).jpg|òpisënk òbrôzka=Papiéż Léón XIV, òb czas pòtkaniégò z prezydentã [[Argentina|Argentinë]] [[Javier Milei|Javierã Mileiã]]|titel=Papiéż|môl smiercë=|data smiercë=|1. fónkcjô=Papiéż|1. fónkcjô cząd=8 maja 2025|kardinalskô kreacjô=30 séwnika 2023|titlowi kòscół=sw Móniczi|wëznanié=katolëcyzm|kòscół=Katolëcczi Kòscół|jinkardinacjô=Agùstianie|biskùpskô kònsekracjô=12 gòdnika 2014|biskùpskô nominacjô=3 lëstopadnika 2014|prezbitérat=19 czerwińca 1982|diakònat=10 séwnika 1981|klôsztórné zdënczi=29 zélnika 1981|pòntifikat=8 maja 2025|mòtto=In Illo uno unum<br>W Nim jednym më jesmë jedno|céch=Insigne Leonis XIV.svg|miono=Léón XIV|òriginalné miono=Robert Francis Prevost|pòdpis=Official signature of Pope Leo XIV.svg|data nôrodzeniégò=[[14 séwnika]] [[1955]]|môl nôrodzeniégò=[[Chicagò]], [[Zjednóné Stanë Americzi|USA]]}} '''Léón XIV''' ({{jãz.|la}} ''Leo PP. XIV'', {{jãz.|it}} ''Leone XIV''; pò richtoscë '''Robert Francis Prevost''' '''OSA'''; ùr. [[14 séwnika]] [[1955]] w [[Chicagò]], [[Zjednóné Stanë Americzi|USA]]) – amerikańsczi [[Katolëcczi Kòscół|rzimskòkatolëcczi]] [[Dëchòwieństwò|dëchòwny]], [[Agùstianowie|agùstión]], [[Kanoniczné prawo|doktór kanonicznégò prawa]], 267. [[papiéż]], 9. suweren Watikańsczégò Państwa i prefekt [[Dikasteriô ds. Ewanielizacje|Dikasterie ds. Ewanielizacje]] òd [[8 maja]] 2025. To je pierszi papiéż z [[Zjednóné Stanë Americzi|Zjednónych Stanów Americzi]]<ref>[https://edition.cnn.com/world/live-news/new-pope-conclave-day-two-05-08-25 May 8, 2025 Leo XIV elected as first American pope] CNN [2025-08-31]</ref> i pierszi z Nordowi Americzi. Nôleżi do zôkònu agùstianów. Òd [[26 zélnika]] 2015 béł biskùpã [[Chiclayo]] w [[Peru]], dze dzejôł jakno misjónôrz. 30 séwnika 2023 òstôł [[Kardinôł|kardinałã]]<ref>[https://www.vaticannews.va/en/pope/news/2025-05/biography-of-robert-francis-prevost-pope-leo-xiv.html Biography of Pope Leo XIV, born Robert Francis Prevost] </ref>. Je wëbróny pò smiercë papieża [[Frãcëszk (papiéż)|Frãcëszka]]. == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Pope Leo XIV childhood home 2.jpg|Rodzynny dodóm Roberta Prevosta Òbrôzk:Secretary Rubio Attends Papal Inauguration Mass (54527604174).jpg|Léón XIV òbe swojã inaùgùracyjną mszã Òbrôzk:Pope Leo XIV Travels.svg|Krajé òdwiedzoné przez Léòna XIV Òbrôzk:Map of visits to Pope Leo XIV 20250604.png| </gallery> == Òbaczë téż == {{Col2 |col1= === Sparłãczoné témë === * [[Piotrów dëtk]] * [[Pòpielnô Strzoda]] * [[Katolëcczi Kòscół]] * [[Watikan]] |col2= === Papiéże === {{#categorytree:Papiéże|hideroot=on|mode=pages}} }} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * https://kartuzy.naszemiasto.pl/jezyk-kaszubski-nie-istnieje-burza-po-slowach-publicysty-kaszubi-odpowiadaja-mocnym-oswiadczeniem-po-wizycie-tuska-u-papieza/ar/c1p2-28991765 * https://mojestrone.com/artykul/papiz-lon-z-americzi-n1599770 * https://mojestrone.com/artykul/sztrid-papieza-z-amerikansczim-n2260133 * https://mojestrone.com/artykul/piersz-encyklika-papieza-n2298983 * {{YouTube|v=d1QlpMV1lMo|tit=Sztatus kaszëbsczégò zagrożony?|k=@Kaszebeiswiat|d=2026-05-15|dł=28:17}} * https://koscierzyna.naszemiasto.pl/jezyk-kaszubski-nie-istnieje-burza-po-slowach-publicysty-kaszubi-odpowiadaja-mocnym-oswiadczeniem-po-wizycie-tuska-u-papieza/ar/c1p2-28991765 {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Papiéże]] [[Kategòrëjô:Katolëcczi Kòscół]] hateenps3q7qhg0vqa6hgyp7t4b34uu Albaniô 0 12371 219800 219154 2026-10-19T19:09:10Z Iketsi 3254 To òstało przeniosłé z kategòrie [[Kategòriô:Przeczerowania|Przeczerowania]] do kategòrie [[Kategòriô:Przeczerowania do ùrëchtowaniô|Przeczerowania do ùrëchtowaniô]] za pòmòcą gadżetu [[c:Help:Gadget-Cat-a-lot/csb|Cat-a-lot]] 219800 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Albańskô]] [[Kategòrëjô:Przeczerowania do ùrëchtowaniô]] se1kl9xtaaq2rw9sberdfn3fj7zgb94 Rumùniô 0 12373 219680 219438 2026-10-19T16:37:25Z Terrus38 14026 219680 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Rumùńskô]] [[Kategòrëjô:Przeczerowania z alternatiwny pòzwë kaszëbsczi]] s1ifgg347pc7ausz760d5nwjxpmimld Gwinejô 0 12376 219812 218940 2026-10-19T19:09:12Z Iketsi 3254 To òstało przeniosłé z kategòrie [[Kategòriô:Przeczerowania|Przeczerowania]] do kategòrie [[Kategòriô:Przeczerowania do ùrëchtowaniô|Przeczerowania do ùrëchtowaniô]] za pòmòcą gadżetu [[c:Help:Gadget-Cat-a-lot/csb|Cat-a-lot]] 219812 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Gwineja]] [[Kategòrëjô:Przeczerowania do ùrëchtowaniô]] lzawqcfevbeshurnoyq0546g9myze32 219885 219812 2026-10-19T21:06:05Z Terrus38 14026 Usunięto przekierowanie do [[Gwineja]] 219885 wikitext text/x-wiki {{ADR|pisënk}} 4f2zqce1d18i5a6fp5gvl9vttadg2j5 Seùl 0 12380 219840 218938 2026-10-19T19:09:16Z Iketsi 3254 To òstało przeniosłé z kategòrie [[Kategòriô:Przeczerowania|Przeczerowania]] do kategòrie [[Kategòriô:Przeczerowania do ùrëchtowaniô|Przeczerowania do ùrëchtowaniô]] za pòmòcą gadżetu [[c:Help:Gadget-Cat-a-lot/csb|Cat-a-lot]] 219840 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Seul]] [[Kategòrëjô:Przeczerowania do ùrëchtowaniô]] sgh3gz8russur48yut31dup6tafxxqx Grecjô 0 12405 219635 219506 2026-10-19T16:12:35Z Terrus38 14026 219635 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Greckô]] [[Kategòrëjô:Przeczerowania z alternatiwny pòzwë kaszëbsczi]] nfv18sziiiksr6ha6gp96lmxjral71e Bòsniacczi jãzëk 0 12424 219917 216375 2026-10-19T22:47:13Z Iketsi 3254 " " 219917 wikitext text/x-wiki {{Jãzëk |apartne miono=Bosanski jezik |farwa=FFCD00 |kraj, òbénda1=[[Bòsniô i Hercegòwina]], [[Serbskô]], [[Czôrnogóra]], [[Nordowô Macedoniô]], [[Kòsowò]], [[Słoweniô]] |lëczba=2.5–3.5 miliona (2008)<ref>http://www.alsintl.com/resources/languages/Bosnian/</ref> |rodzëzna=[[Indoeùropejsczé jãzëczi]] * [[Bôłtosłowiańsczé jãzëczi]] ** [[Słowiańsczé jãzëczi]] *** [[Pôłniowòsłowiańsczé jãzëczi]] **** [[serbòchòrwacczi jãzëk]] ****'''bòsniacczi''' |alfabét=[[Alfabet Gaja]] |kraj, òbénda2=''[[Bòsniô i Hercegòwina]]<br /> [[Serbskô]] (mniészëznowi jãzëk)<br /> [[Czôrnogóra]] (mniészëznowi jãzëk)<br /> [[Nordowô Macedoniô]] (mniészëznowi jãzëk)<br /> [[Kòsowò]] (mniészëznowi jãzëk)'' |iso1=bs |iso2=bos |iso3=bos |sil=BOS |agencëjô=''ni ma'' }} '''Bòsniacczi jãzëk''' ({{jãz.|bs}} ''bosanski jezik'') – jedna òd ùsztandarizowónëch òdmianów [[Serbòchòrwacczi jãzëk|serbòchòrwacczégò]] jãzëka brëkòwónô przédno przez [[Bòszniôcë|Bòszniôków]]<ref>{{Cytuj knéżkã|titel=Indo-European Language and Culture: An Introduction|aùtór=Benjamin W. Fortson IV|rok=2010|wëdanié=2|wëdôwca=Blackwell|stronë=431}}</ref>. Je to jeden òd trzëch ùrzãdowëch jãzëków [[Bòsniô i Hercegòwina|Bòsnie i Hercegòwinë]], jeden z ùrzãdowëch jãzëków [[Czôrnogóra|Czôrnogórë]] a òficjalno ùznóny mniészëznowi jãzëk w [[Chòrwackô|Chòrwacce]], [[Serbiô|Serbie]], [[Nordowô Macedoniô|Nordowi Macedonie]] a [[Kòsowò|Kòsowie]]. Bòsniacczi nôczãscy brëkùje [[Łacyńsczi alfabét|łacyńsczégò alfabetu]], ale fónksnérëje téż w [[Cyrilëca|cyrilëcë]]. Wëapartniô sã pòmidzë òdmianama serbòchòrwacczégò jãzëka jiloscą arabsczich, persczich a òsmańskòtërecczich zapòżëczeniów, co we wiôldżim stãpieniu wënikô z kòntaktów z nyma kùlturowima krãgama za pòstrzédnictwã islamù. Historiczno bòsniacczi zapisowóny béł téż [[Arebica|arebicą]], zortã [[Arabsczi alfabet|arabsczégò pisma]]. Bòsniacczi je òpiarti na nôszerzi rozkòscerzony serbòchòrwacczi gôdce, sztokawsczi, kònkretni na pòréncznohercegòwińsczim, jaczi je téż spòdlim sztandardowëch òdmianów [[Chòrwacczi jãzëk|chòrwacczégò]], [[Serbsczi jãzëk|serbsczégò]] a [[Czôrnogórsczi jãzëk|czôrnogórsczégò]]. == Òbaczë téż == {{Col2 |col1= === Sparłãczoné témë === * [[Bòsniô i Hercegòwina]] |col2= === Pôłniowòsłowiańsczé jãzëczi === {{#categorytree:Pôłniowòsłowiańsczé jãzëczi|hideroot=on|mode=pages}} }} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pôłniowòsłowiańsczé jãzëczi]] [[Kategòrëjô:Serbòchòrwacczi jãzëk]] prrxzf8ftesun41b0s1vzr84m8hfyg7 Felis silvestris catus 0 12473 220098 192328 2026-10-20T11:49:52Z Iketsi 3254 [[Kategòriô:Przeczerowania z łacyńsczi pòzwë gatënkù]] òsta dodónô za pòmòcą gadżetu [[c:Help:Gadget-Cat-a-lot/csb|Cat-a-lot]] 220098 wikitext text/x-wiki #PATRZ [[Kòt]] [[Kategòrëjô:Przeczerowania z łacyńsczi pòzwë gatënkù]] s73xbnoq777w12ec9s23vk74qjc2vjq Mandrillus sphinx L. 0 12483 220099 192338 2026-10-20T11:49:52Z Iketsi 3254 [[Kategòriô:Przeczerowania z łacyńsczi pòzwë gatënkù]] òsta dodónô za pòmòcą gadżetu [[c:Help:Gadget-Cat-a-lot/csb|Cat-a-lot]] 220099 wikitext text/x-wiki #PATRZ [[Mandril]] [[Kategòrëjô:Przeczerowania z łacyńsczi pòzwë gatënkù]] f2bxr6v9uwkdg8v2xd8uujwzhvqzvo2 Leptailurus serval 0 12492 220100 192347 2026-10-20T11:49:53Z Iketsi 3254 [[Kategòriô:Przeczerowania z łacyńsczi pòzwë gatënkù]] òsta dodónô za pòmòcą gadżetu [[c:Help:Gadget-Cat-a-lot/csb|Cat-a-lot]] 220100 wikitext text/x-wiki #PATRZ [[Serwal]] [[Kategòrëjô:Przeczerowania z łacyńsczi pòzwë gatënkù]] jr7vv9jtol73byowlx4t4c27nn4pfpi Władysław Konefka 0 12500 220104 192394 2026-10-20T11:52:13Z Iketsi 3254 [[Kategòriô:Przeczerowania z jinégò jãzëka/pl]] òsta dodónô za pòmòcą gadżetu [[c:Help:Gadget-Cat-a-lot/csb|Cat-a-lot]] 220104 wikitext text/x-wiki #PATRZ [[Władisłôw Kònefka]] [[Kategòrëjô:Przeczerowania z jinégò jãzëka/pl]] oskxssrynw2s27cjl7ani3gkz48injc Jãzëczi swiata 0 12520 219624 217488 2026-10-19T16:08:17Z Terrus38 14026 219624 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Primary Human Languages Improved Version.png|mały|500px|]] Hewòtna starna pòkôzëje lësta jãzëków swiata. {| class="wikitable" |+[[słowiańsczé jãzëczi]] !zôpadnosłowiańsczé<ref name=":1">ISBN 978-83-62137-37-4 s. 24</ref> !pòrénkòwòsłowiańsczé !pôłniowòsłowiańsczé !sztëczné słowiańsczé jãzëczi |- |'''lechicczé<ref name=":1" />''' |[[biôłorusczi jãzëk]]<ref name="RKJ2014-170">{{RKJ|2014|170}}</ref> |[[bùłgarsczi jãzëk]] |'''nordowòsłowiańsczé jãzëczi (fikcëjné)''' |- |[[pòlsczi jãzëk]]<ref name=":1" /> |[[rusczi jãzëk]] |[[serbòchòrwacczi jãzëk]]<ref name="RKJ2014-159" /> ([[chòrwacczi jãzëk]], [[Bòsniacczi jãzëk|bòszniacczi jãzëk]], [[serbsczi jãzëk]]) |[[lydnevi]], nasika, sievrøsku, slaveni, slavisk, wozgijsczi (vuozgašchai) |- |[[kaszëbsczi jãzëk]]<ref name=":0">ISBN 978-83-62137-37-4</ref> |[[ùkrajińsczi jãzëk]] |[[słoweńsczi jãzëk]]<ref name="RKJ2016-185" /> |'''jine''' |- |[[szląsczi etnolekt]] |[[Rusyńczi jãzëk|łemkòwsczi/rusyńsczi jãzëk]] | |[[midzësłowiańsczi jãzëk]], [[głagòlëca]], [[Mežduslavjanski jezik|mežduslavjanski]], nowòsłowiańsczi jãzëk, [[slovianski]], sloviosczi, [[proslava]], [[slovio]], [[ruslavsk]] (szlach jãzëka slovio) |- |łużëcczé jãzëczi / łużëcczi<ref name=":0" /> serbòłużëcczi<ref name=":1" /> ([[górnosorbsczi jãzëk]], [[dólnosorbsczi jãzëk]]) | | | |- |[[czesczi jãzëk]]<ref name=":1" /><ref name="RKJ2014-158">{{RKJ|2014|158}}</ref> | | | |- |[[słowacczi jãzëk]]<ref name="RKJ2014-158" /><ref name=":1" /> | | | |- |pòłabsczi<ref name=":1" /> | | | |} {| class="wikitable" |+eùropejsczé jãzëczi i z jinszich kòntinentów |- ![[Bôłtëcczé jãzëczi]] ![[Germańsczé jãzëczi]] ![[Romańsczé jãzëczi]] ![[Celtycczé jãzëczi]] ![[Azjatëcczé jãzëczi]] ! |- |[[lëtewsczi jãzëk]]<ref name="RKJ2014-170" /> |'''zôpadnogermańsczé''' |[[katalońsczi jãzëk]] |[[irlandzczi jãzëk]] |[[arabsczi jãzëk]]<ref name="RKJ2014-161">{{RKJ|2014|161}}</ref> |[[dołgańsczi jãzëk]]<ref name=":2">{{RKJ|2023|132}}</ref> |- |[[łotewsczi jãzëk]]<ref name="RKJ2016-185">{{RKJ|2016|185}}</ref> |[[angelsczi jãzëk]] |[[francësczi jãzëk]] |[[walijsczi jãzëk]] |[[chińsczi jãzëk]]<ref name="RKJ2014-159">{{RKJ|2014|159}}</ref> |[[nganasańsczi jãzëk]] <ref name=":2" /> |- |jãzëk żmùdzczi<ref name=":0" /> |[[niemiecczi jãzëk]]<ref name="RKJ2014-170" /> |[[łacyńsczi jãzëk]] |[[bretońsczi jãzëk]]<ref name=":2" /> |[[hebrajsczi jãzëk]] |[[jãzëk nawahò]]<ref name=":2" /> |- | |jãzëk jidisz |[[pòrtugalsczi jãzëk]] |[[szkocczi gaelicczi jãzëk]] |[[japóńsczi jãzëk]]<ref name="RKJ2014-161" /> | |- | |[[Frizyjsczi jãzëk]]<ref name=":0" /> |[[szpańsczi jãzëk]] |jãzëk kòrnijsczi<ref name=":0" /> |[[kòreańsczi jãzëk]] | |- | | |[[katalońsczi jãzëk]]<ref name=":0" /> |[[Jãzëk manx|manx]] |[[persczi jãzëk]] | |- | | | | |[[wietnamsczi jãzëk]] | |- | | | | |[[zazaki]] | |- | | | | |[[tajsczi jãzëk]] | |- | | | | |[[karajimsczi jãzëk]] | |- | | | | |[[òrmiańsczi jãzëk]] | |- | | | | |[[romsczi jãzëk]] | |- | | | | |[[tatarsczi jãzëk]] | |} == Òbaczë téż == * [[SIL International]] * [[Jãzëczi Eùropejsczi Ùnie]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [[:wikt:csb:Wikisłowôrz:Lësta_jãzëków]] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Jãzëczi swiata| ]] kyitlay2frcd1507d568d2bnsrew86x 219914 219624 2026-10-19T22:45:43Z Iketsi 3254 " " 219914 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Primary Human Languages Improved Version.png|mały|500px|]] Hewòtna starna pòkôzëje lësta jãzëków swiata. {| class="wikitable" |+[[słowiańsczé jãzëczi]] !zôpadnosłowiańsczé<ref name=":1">ISBN 978-83-62137-37-4 s. 24</ref> !pòrénkòwòsłowiańsczé !pôłniowòsłowiańsczé !sztëczné słowiańsczé jãzëczi |- |'''lechicczé<ref name=":1" />''' |[[biôłorusczi jãzëk]]<ref name="RKJ2014-170">{{RKJ|2014|170}}</ref> |[[bùłgarsczi jãzëk]] |'''nordowòsłowiańsczé jãzëczi (fikcëjné)''' |- |[[pòlsczi jãzëk]]<ref name=":1" /> |[[rusczi jãzëk]] |[[serbòchòrwacczi jãzëk]]<ref name="RKJ2014-159" /> ([[chòrwacczi jãzëk]], [[Bòsniacczi jãzëk|bòszniacczi jãzëk]], [[serbsczi jãzëk]]) |[[lydnevi]], nasika, sievrøsku, slaveni, slavisk, wozgijsczi (vuozgašchai) |- |[[kaszëbsczi jãzëk]]<ref name=":0">ISBN 978-83-62137-37-4</ref> |[[ùkrajińsczi jãzëk]] |[[słoweńsczi jãzëk]]<ref name="RKJ2016-185" /> |'''jine''' |- |[[szląsczi etnolekt]] |[[Rusyńczi jãzëk|łemkòwsczi/rusyńsczi jãzëk]] | |[[midzësłowiańsczi jãzëk]], [[głagòlëca]], [[Mežduslavjanski jezik|mežduslavjanski]], nowòsłowiańsczi jãzëk, [[slovianski]], sloviosczi, [[proslava]], [[slovio]], [[ruslavsk]] (szlach jãzëka slovio) |- |łużëcczé jãzëczi / łużëcczi<ref name=":0" /> serbòłużëcczi<ref name=":1" /> ([[górnosorbsczi jãzëk]], [[dólnosorbsczi jãzëk]]) | | | |- |[[czesczi jãzëk]]<ref name=":1" /><ref name="RKJ2014-158">{{RKJ|2014|158}}</ref> | | | |- |[[słowacczi jãzëk]]<ref name="RKJ2014-158" /><ref name=":1" /> | | | |- |pòłabsczi<ref name=":1" /> | | | |} {| class="wikitable" |+eùropejsczé jãzëczi i z jinszich kòntinentów |- ![[Bôłtëcczé jãzëczi]] ![[Germańsczé jãzëczi]] ![[Romańsczé jãzëczi]] ![[Celtycczé jãzëczi]] ![[Azjatëcczé jãzëczi]] ! |- |[[lëtewsczi jãzëk]]<ref name="RKJ2014-170" /> |'''zôpadnogermańsczé''' |[[katalońsczi jãzëk]] |[[irlandzczi jãzëk]] |[[arabsczi jãzëk]]<ref name="RKJ2014-161">{{RKJ|2014|161}}</ref> |[[dołgańsczi jãzëk]]<ref name=":2">{{RKJ|2023|132}}</ref> |- |[[łotewsczi jãzëk]]<ref name="RKJ2016-185">{{RKJ|2016|185}}</ref> |[[angelsczi jãzëk]] |[[francësczi jãzëk]] |[[walijsczi jãzëk]] |[[chińsczi jãzëk]]<ref name="RKJ2014-159">{{RKJ|2014|159}}</ref> |[[nganasańsczi jãzëk]]<ref name=":2" /> |- |jãzëk żmùdzczi<ref name=":0" /> |[[niemiecczi jãzëk]]<ref name="RKJ2014-170" /> |[[łacyńsczi jãzëk]] |[[bretońsczi jãzëk]]<ref name=":2" /> |[[hebrajsczi jãzëk]] |[[jãzëk nawahò]]<ref name=":2" /> |- | |jãzëk jidisz |[[pòrtugalsczi jãzëk]] |[[szkocczi gaelicczi jãzëk]] |[[japóńsczi jãzëk]]<ref name="RKJ2014-161" /> | |- | |[[Frizyjsczi jãzëk]]<ref name=":0" /> |[[szpańsczi jãzëk]] |jãzëk kòrnijsczi<ref name=":0" /> |[[kòreańsczi jãzëk]] | |- | | |[[katalońsczi jãzëk]]<ref name=":0" /> |[[Jãzëk manx|manx]] |[[persczi jãzëk]] | |- | | | | |[[wietnamsczi jãzëk]] | |- | | | | |[[zazaki]] | |- | | | | |[[tajsczi jãzëk]] | |- | | | | |[[karajimsczi jãzëk]] | |- | | | | |[[òrmiańsczi jãzëk]] | |- | | | | |[[romsczi jãzëk]] | |- | | | | |[[tatarsczi jãzëk]] | |} == Òbaczë téż == * [[SIL International]] * [[Jãzëczi Eùropejsczi Ùnie]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} * [[:wikt:csb:Wikisłowôrz:Lësta_jãzëków]] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Jãzëczi swiata| ]] 7tkdeebwnzei7szf65rpdm2ek9fl6c9 Chinë 0 12544 219803 218943 2026-10-19T19:09:10Z Iketsi 3254 To òstało przeniosłé z kategòrie [[Kategòriô:Przeczerowania|Przeczerowania]] do kategòrie [[Kategòriô:Przeczerowania do ùrëchtowaniô|Przeczerowania do ùrëchtowaniô]] za pòmòcą gadżetu [[c:Help:Gadget-Cat-a-lot/csb|Cat-a-lot]] 219803 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Chińskô Lëdowô Repùblika]] [[Kategòrëjô:Przeczerowania do ùrëchtowaniô]] eeglv762oxb8nrl4qp3hirwoopk2krl Szablóna:Mùzyk infobox 10 12546 219828 215273 2026-10-19T19:09:14Z Iketsi 3254 To òstało przeniosłé z kategòrie [[Kategòriô:Przeczerowania|Przeczerowania]] do kategòrie [[Kategòriô:Przeczerowania do ùrëchtowaniô|Przeczerowania do ùrëchtowaniô]] za pòmòcą gadżetu [[c:Help:Gadget-Cat-a-lot/csb|Cat-a-lot]] 219828 wikitext text/x-wiki #TAM [[Szablóna:Infobox mùzyk]] [[Kategòrëjô:Przeczerowania do ùrëchtowaniô]] niwmwl25bam56gjg2i6kr0f0zpin2y2 Skłôdanié żëczbów 0 12557 219905 215401 2026-10-19T22:33:37Z Iketsi 3254 YouTube dł 219905 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} [[Òbrôzk:Uchodźcy polscy w Wielkiej Brytanii podczas Wigilii (21-120).jpg|mały]] '''Skłôdanié żëczbów''' abò '''skłôdanié tczë'''; '''przësyganié wiérnotë''' – òbëczôj. == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Życzenia PCK na Boże Narodzenie 1940.png| Òbrôzk:Zyczenia Nowego Roku 1906 (80028247).jpg| Òbrôzk:Zyczenia 7bpanc.png| </gallery> == Òbaczë téż == * [[Jastrë]] * [[Gòdë]] * [[Òpłôtk]] * [[Skłôdanié hołdu]]<ref>https://sloworz.org/word/27589/meaning/32213</ref> * [[Benefis]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} ;pò kaszëbskù * {{YouTube|v=UEu_EmvJR4I|tit=Jastrowé żëczbë przédniczczi KPZ Bòżenë Ùgòwsczi|jãz=csb|dł=0:53}} * [https://web.archive.org/web/20201031171131/http://belok.kaszubia.com/wiadla/jastrowe-zeczbe Blog R. Drzéżdżona: Jastrowé żëczbë (2012)] ({{jãz.|csb}}) * [https://web.archive.org/web/20190922112335/http://belok.kaszubia.com/wiadla/jastrowe-zeczbe-2 Blog R. Drzéżdżona: Jastrowé żëczbë (2019)] ({{jãz.|csb}}) * http://www.szwajcaria-kaszubska.pl/kaszuby/spolecznosc/item/140-zyczenia-swiateczne ({{jãz.|csb}}) * https://web.archive.org/web/20260407193716/https://www.kaszubi.pl/news/view/wszetczego-belnego-na-jastre2026 ({{jãz.|csb}}) * https://mojestrone.com/artykul/kaszbscz-zczb-n2254356 ({{jãz.|csb}}) * https://www.instagram.com/kaszubi.pl/p/C1E041foME_/ ({{jãz.|csb}}) * https://farwa.pl/szczestewego-nowego-roku-2022%f0%9f%92%99%f0%9f%8d%80/ ({{jãz.|csb}}) * https://farwa.pl/jastre/ ({{jãz.|csb}}) ;pò pòlskù * [[:pl:b:Wychowanie do życia w rodzinie/Święta, rocznice i uroczystości rodzinne – jak okazywać pamięć i składać życzenia|Wychowanie do życia w rodzinie/Święta, rocznice i uroczystości rodzinne – jak okazywać pamięć i składać życzenia]] ({{jãz.|pl}}) * {{YouTube|v=LXrxdXcqX8Y|tit=Jak NIE składać świątecznych życzeń. Mówiąc Inaczej, odc. 97|jãz=pl|dł=8:44}} * Główny Urząd Geodezji i Kartografii: Życzenia Świąteczne [https://www.gov.pl/web/gugik/zyczenia-swiateczne3 2023], [https://www.gov.pl/web/gugik/zyczenia-swiateczne5 2024], [https://www.gov.pl/web/gugik/zyczenia-swiateczne7 2025] i [https://www.gov.pl/web/gugik/zyczenia-swiateczne8 2026] ({{jãz.|pl}}) ** {{YouTube|v=6PF_FRrFF6c|tit=Film życzenia Wielkanoc 2026 r.|k=@GUGiKPL|jãz=pl|dł=0:36}} ** {{YouTube|v=dZajMK3q5yE|tit=Boże Narodzenie 2025 r. życzenia|k=@GUGiKPL|jãz=pl|dł=2:10}} ** {{YouTube|v=JWKNzohql4Q|tit=Wesołych Świąt Facebook!|k=Prezydent RP|jãz=pl|dł=0:42}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kùltura]] q70i73tbfue5lt9f42g3wvdg5q3rp3l Brëkòwnik:Iketsi/2 2 12576 219610 218718 2026-10-19T14:48:45Z Iketsi 3254 + 219610 wikitext text/x-wiki == [[Special:SpecialPages]] == {| class="mw-collapsible mw-collapsed wikitable sortable" |+ !# ! ! ! |- | align="right" |1 |{{int:specialpages-group-maintenance/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:AncientPages|{{int:ancientpages/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |2 |{{int:specialpages-group-maintenance/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:BrokenRedirects|{{int:brokenredirects/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |3 |{{int:specialpages-group-maintenance/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:DeadendPages|{{int:deadendpages/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |4 |{{int:specialpages-group-maintenance/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:DoubleRedirects|{{int:doubleredirects/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |5 |{{int:specialpages-group-maintenance/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:FewestRevisions|{{int:fewestrevisions/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |6 |{{int:specialpages-group-maintenance/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:LintErrors|{{int:linterrors/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |7 |{{int:specialpages-group-maintenance/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:LonelyPages|{{int:lonelypages/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |8 |{{int:specialpages-group-maintenance/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:LongPages|{{int:longpages/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |9 |{{int:specialpages-group-maintenance/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:ProtectedPages|{{int:protectedpages/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |10 |{{int:specialpages-group-maintenance/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:ProtectedTitles|{{int:protectedtitles/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |11 |{{int:specialpages-group-maintenance/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:ShortPages|{{int:shortpages/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |12 |{{int:specialpages-group-maintenance/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:UncategorizedCategories|{{int:uncategorizedcategories/{{USERLANGUAGE}}}}]] |C |- | align="right" |13 |{{int:specialpages-group-maintenance/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:UncategorizedFiles|{{int:uncategorizedimages/{{USERLANGUAGE}}}}]] |C |- | align="right" |14 |{{int:specialpages-group-maintenance/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:UncategorizedPages|{{int:uncategorizedpages/{{USERLANGUAGE}}}}]] |C |- | align="right" |15 |{{int:specialpages-group-maintenance/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:UncategorizedTemplates|{{int:uncategorizedtemplates/{{USERLANGUAGE}}}}]] |C |- | align="right" |16 |{{int:specialpages-group-maintenance/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:UnconnectedPages|{{int:unconnectedpages/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |17 |{{int:specialpages-group-maintenance/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:UnusedCategories|{{int:unusedcategories/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |18 |{{int:specialpages-group-maintenance/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:UnusedFiles|{{int:unusedimages/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |19 |{{int:specialpages-group-maintenance/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:UnusedTemplates|{{int:unusedtemplates/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |20 |{{int:specialpages-group-maintenance/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:WantedCategories|{{int:wantedcategories/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |21 |{{int:specialpages-group-maintenance/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:WantedFiles|{{int:wantedfiles/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |22 |{{int:specialpages-group-maintenance/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:WantedPages|{{int:wantedpages/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |23 |{{int:specialpages-group-maintenance/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:WantedTemplates|{{int:wantedtemplates/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |24 |{{int:specialpages-group-maintenance/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:WithoutInterwiki|{{int:withoutinterwiki/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |25 |{{int:specialpages-group-pages/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:AllPages|{{int:allpages/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |26 |{{int:specialpages-group-pages/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:Categories|{{int:categories/{{USERLANGUAGE}}}}]] |C |- | align="right" |27 |{{int:specialpages-group-pages/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:CategoryTree|{{int:categorytree/{{USERLANGUAGE}}}}]] |C |- | align="right" |28 |{{int:specialpages-group-pages/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:DisambiguationPageLinks|{{int:disambiguationpagelinks/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |29 |{{int:specialpages-group-pages/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:DisambiguationPages|{{int:disambiguationpages/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |30 |{{int:specialpages-group-pages/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:EntityUsage|{{int:entityusage/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |31 |{{int:specialpages-group-pages/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:LinkSearch|{{int:linksearch/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |32 |{{int:specialpages-group-pages/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:ListRedirects|{{int:listredirects/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |33 |{{int:specialpages-group-pages/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:Nearby|{{int:nearby/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |34 |{{int:specialpages-group-pages/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:PagesWithBadges|{{int:pageswithbadges/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |35 |{{int:specialpages-group-pages/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:PagesWithProp|{{int:pageswithprop/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |36 |{{int:specialpages-group-pages/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:PrefixIndex|{{int:prefixindex/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |37 |{{int:specialpages-group-pages/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:Search|{{int:search/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |38 |{{int:specialpages-group-pages/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:TrackingCategories|{{int:trackingcategories/{{USERLANGUAGE}}}}]] |C |- | align="right" |39 |{{int:specialpages-group-login/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:AccountSecurity|{{int:accountsecurity/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |40 |{{int:specialpages-group-login/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:BotPasswords|{{int:botpasswords/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |41 |{{int:specialpages-group-login/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:ChangeCredentials|{{int:changecredentials/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |42 |{{int:specialpages-group-login/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:ChangeEmail|{{int:changeemail/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |43 |{{int:specialpages-group-login/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:TopicSubscriptions|{{int:discussiontools-topicsubscription-special-title/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |44 |{{int:specialpages-group-login/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:GlobalPreferences|{{int:globalpreferences/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |45 |{{int:specialpages-group-login/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:GlobalRenameRequest|{{int:globalrenamerequest/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |46 |{{int:specialpages-group-login/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:GlobalVanishRequest|{{int:globalvanishrequest/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |47 |{{int:specialpages-group-login/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:UserLogin|{{int:login/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |48 |{{int:specialpages-group-login/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:MergeAccount|{{int:mergeaccount/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |49 |{{int:specialpages-group-login/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:Notifications|{{int:notifications/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |50 |{{int:specialpages-group-login/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:OAuthManageMyGrants|{{int:oauthmanagemygrants/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |51 |{{int:specialpages-group-login/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:PasswordReset|{{int:passwordreset/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |52 |{{int:specialpages-group-login/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:Preferences|{{int:preferences/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |53 |{{int:specialpages-group-login/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:RemoveCredentials|{{int:removecredentials/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |54 |{{int:specialpages-group-login/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:ResetTokens|{{int:resettokens/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |55 |{{int:specialpages-group-login/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:UserLogout|{{int:userlogout/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |56 |{{int:specialpages-group-users/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:ActiveUsers|{{int:activeusers/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |57 |{{int:specialpages-group-users/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:AutoblockList|{{int:autoblocklist/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |58 |{{int:specialpages-group-users/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:BlockList|{{int:blocklist/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |59 |{{int:specialpages-group-users/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:CentralAuth|{{int:centralauth/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |60 |{{int:specialpages-group-users/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:GlobalContributions|{{int:checkuser-global-contributions/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |61 |{{int:specialpages-group-users/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:Contributions|{{int:contributions/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |62 |{{int:specialpages-group-users/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:CreateAccount|{{int:createaccount/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |63 |{{int:specialpages-group-users/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:EmailUser|{{int:emailuser-title-notarget/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |64 |{{int:specialpages-group-users/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:GlobalBlockList|{{int:globalblocking-list/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |65 |{{int:specialpages-group-users/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:GlobalUserRights|{{int:globalgroupmembership/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |66 |{{int:specialpages-group-users/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:GlobalGroupPermissions|{{int:globalgrouppermissions/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |67 |{{int:specialpages-group-users/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:GlobalUsers|{{int:globalusers/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |68 |{{int:specialpages-group-users/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:ListGrants|{{int:listgrants/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |69 |{{int:specialpages-group-users/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:ListGroupRights|{{int:listgrouprights/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |70 |{{int:specialpages-group-users/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:ListUsers|{{int:listusers/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |71 |{{int:specialpages-group-users/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:OAuthConsumerRegistration|{{int:oauthconsumerregistration/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |72 |{{int:specialpages-group-users/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:OAuthListConsumers|{{int:oauthlistconsumers/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |73 |{{int:specialpages-group-users/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:PasswordPolicies|{{int:passwordpolicies/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |74 |{{int:specialpages-group-users/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:UserRights|{{int:userrights/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |75 |{{int:specialpages-group-changes/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:AbuseLog|{{int:abuselog/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |76 |{{int:specialpages-group-changes/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:EditRecovery|{{int:editrecovery/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |77 |{{int:specialpages-group-changes/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:Log|{{int:log/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |78 |{{int:specialpages-group-changes/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:NewFiles|{{int:newimages/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |79 |{{int:specialpages-group-changes/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:NewPages|{{int:newpages/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |80 |{{int:specialpages-group-changes/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:NewPagesFeed|{{int:newpagesfeed/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |81 |{{int:specialpages-group-changes/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:RecentChanges|{{int:recentchanges/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |82 |{{int:specialpages-group-changes/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:RecentChangesLinked|{{int:recentchangeslinked/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |83 |{{int:specialpages-group-changes/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:Tags|{{int:tags/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |84 |{{int:specialpages-group-changes/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:Watchlist|{{int:watchlist/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |85 |{{int:specialpages-group-media/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:FileDuplicateSearch|{{int:fileduplicatesearch/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |86 |{{int:specialpages-group-media/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:GlobalJsonLinks|{{int:globaljsonlinks/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |87 |{{int:specialpages-group-media/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:GlobalUsage|{{int:globalusage/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |88 |{{int:specialpages-group-media/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:ListDuplicatedFiles|{{int:listduplicatedfiles/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |89 |{{int:specialpages-group-media/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:ListFiles|{{int:listfiles/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |90 |{{int:specialpages-group-media/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:MediaStatistics|{{int:mediastatistics/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |91 |{{int:specialpages-group-media/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:MIMESearch|{{int:mimesearch/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |92 |{{int:specialpages-group-media/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:OrphanedTimedText|{{int:orphanedtimedtext/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |93 |{{int:specialpages-group-media/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:Transcode_statistics|{{int:transcodestatistics/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |94 |{{int:specialpages-group-media/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:Upload|{{int:upload/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |95 |{{int:specialpages-group-wiki/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:AbuseFilter|{{int:abusefilter/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |96 |{{int:specialpages-group-wiki/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:AllMessages|{{int:allmessages/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |97 |{{int:specialpages-group-wiki/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:ApiFeatureUsage|{{int:apifeatureusage/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |98 |{{int:specialpages-group-wiki/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:ApiSandbox|{{int:apisandbox/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |99 |{{int:specialpages-group-wiki/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:BookSources|{{int:booksources/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |100 |{{int:specialpages-group-wiki/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:WikiSets|{{int:centralauth-editset/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |11 |{{int:specialpages-group-wiki/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:EditChecks|{{int:editchecks/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |12 |{{int:specialpages-group-wiki/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:ExpandTemplates|{{int:expandtemplates/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |13 |{{int:specialpages-group-wiki/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:GadgetUsage|{{int:gadgetusage/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |14 |{{int:specialpages-group-wiki/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:Hieroglyphs|{{int:hieroglyphs/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |15 |{{int:specialpages-group-wiki/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:Interwiki|{{int:interwiki-title-norights/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |16 |{{int:specialpages-group-wiki/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:NamespaceInfo|{{int:namespaceinfo/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |17 |{{int:specialpages-group-wiki/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:RestSandbox|{{int:restsandbox/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |18 |{{int:specialpages-group-wiki/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:SiteMatrix|{{int:sitematrix/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |19 |{{int:specialpages-group-wiki/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:Gadgets|{{int:special-gadgets/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |110 |{{int:specialpages-group-wiki/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:Statistics|{{int:statistics/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |111 |{{int:specialpages-group-wiki/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:TemplateSandbox|{{int:templatesandbox/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |112 |{{int:specialpages-group-wiki/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:Version|{{int:version/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |113 |{{int:specialpages-group-redirects/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:DeletePage|{{int:deletepage/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |114 |{{int:specialpages-group-redirects/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:Diff|{{int:diff-form/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |115 |{{int:specialpages-group-redirects/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:EditPage|{{int:editpage/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |116 |{{int:specialpages-group-redirects/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:NewSection|{{int:newsection/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |117 |{{int:specialpages-group-redirects/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:PageHistory|{{int:pagehistory/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |118 |{{int:specialpages-group-redirects/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:PageInfo|{{int:pageinfo/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |119 |{{int:specialpages-group-redirects/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:PermanentLink|{{int:permanentlink/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |120 |{{int:specialpages-group-redirects/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:ProtectPage|{{int:protectpage/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |121 |{{int:specialpages-group-redirects/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:Purge|{{int:purge/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |122 |{{int:specialpages-group-redirects/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:RandomInCategory|{{int:randomincategory/{{USERLANGUAGE}}}}]] |C |- | align="right" |123 |{{int:specialpages-group-redirects/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:Random|{{int:randompage/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |124 |{{int:specialpages-group-redirects/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:RandomRedirect|{{int:randomredirect/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |125 |{{int:specialpages-group-redirects/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:RandomRootpage|{{int:randomrootpage/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |126 |{{int:specialpages-group-redirects/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:Redirect|{{int:redirect/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |127 |{{int:specialpages-group-highuse/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:MostCategories|{{int:mostcategories/{{USERLANGUAGE}}}}]] |C |- | align="right" |128 |{{int:specialpages-group-highuse/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:MostLinkedFiles|{{int:mostimages/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |129 |{{int:specialpages-group-highuse/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:MostInterwikis|{{int:mostinterwikis/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |130 |{{int:specialpages-group-highuse/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:MostLinkedPages|{{int:mostlinked/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |131 |{{int:specialpages-group-highuse/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:MostLinkedCategories|{{int:mostlinkedcategories/{{USERLANGUAGE}}}}]] |C |- | align="right" |132 |{{int:specialpages-group-highuse/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:MostTranscludedPages|{{int:mostlinkedtemplates/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |133 |{{int:specialpages-group-highuse/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:MostRevisions|{{int:mostrevisions/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |134 |{{int:specialpages-group-pagetools/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:CiteThisPage|{{int:citethispage/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |135 |{{int:specialpages-group-pagetools/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:Book|{{int:coll-collection/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |136 |{{int:specialpages-group-pagetools/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:ComparePages|{{int:comparepages/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |137 |{{int:specialpages-group-pagetools/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:Export|{{int:export/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |138 |{{int:specialpages-group-pagetools/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:Nuke|{{int:nuke/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |139 |{{int:specialpages-group-pagetools/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:PageAssessments|{{int:pageassessments-special/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |140 |{{int:specialpages-group-pagetools/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:UrlShortener|{{int:urlshortener/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |141 |{{int:specialpages-group-pagetools/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:WhatLinksHere|{{int:whatlinkshere/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |142 |{{int:specialpages-group-spam/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:BlockedExternalDomains|{{int:blockedexternaldomains/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |143 |{{int:specialpages-group-growth-tools/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:ManageMentors|{{int:growthexperiments-manage-mentors-title/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |144 |{{int:specialpages-group-growth-tools/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:MentorDashboard|{{int:growthexperiments-mentor-dashboard-title/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |145 |{{int:specialpages-group-growth-tools/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:Impact|{{int:growthexperiments-specialimpact-title/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |146 |{{int:specialpages-group-growth-tools/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:NewcomerTasksInfo|{{int:newcomertasksinfo/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |147 |{{int:specialpages-group-campaignevents/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:AllEvents|{{int:allevents/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |148 |{{int:specialpages-group-campaignevents/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:CancelEventRegistration|{{int:canceleventregistration/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |149 |{{int:specialpages-group-campaignevents/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:DeleteEventRegistration|{{int:deleteeventregistration/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |150 |{{int:specialpages-group-campaignevents/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:EditEventRegistration|{{int:editeventregistration/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |151 |{{int:specialpages-group-campaignevents/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:EventDetails|{{int:eventdetails/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |152 |{{int:specialpages-group-campaignevents/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:GenerateInvitationList|{{int:generateinvitationlist/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |153 |{{int:specialpages-group-campaignevents/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:InvitationList|{{int:invitationlist/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |154 |{{int:specialpages-group-campaignevents/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:MyEvents|{{int:myevents/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |155 |{{int:specialpages-group-campaignevents/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:MyInvitationLists|{{int:myinvitationlists/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |156 |{{int:specialpages-group-campaignevents/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:RegisterForEvent|{{int:registerforevent/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |157 |{{int:specialpages-group-quality/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:PendingChanges|{{int:pendingchanges/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |158 |{{int:specialpages-group-quality/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:StablePages|{{int:stablepages/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |159 |{{int:specialpages-group-quality/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:ValidationStatistics|{{int:validationstatistics/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |160 |{{int:specialpages-group-other/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:AutomaticTranslation|{{int:automatic-translation-special-page-description/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |161 |{{int:specialpages-group-other/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:CommunityConfiguration|{{int:communityconfiguration/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |162 |{{int:specialpages-group-other/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:Contribute|{{int:contribute/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |163 |{{int:specialpages-group-other/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:ContentTranslation|{{int:cx/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |164 |{{int:specialpages-group-other/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:FindComment|{{int:discussiontools-findcomment-title/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |165 |{{int:specialpages-group-other/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:DiscussionToolsDebug|{{int:discussiontoolsdebug-title/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |166 |{{int:specialpages-group-other/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:GlobalRenameProgress|{{int:globalrenameprogress/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |167 |{{int:specialpages-group-other/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:LintTemplateErrors|{{int:linttemplateerrors/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |168 |{{int:specialpages-group-other/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:MathWikibase|{{int:mathwikibase/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |169 |{{int:specialpages-group-other/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:ORESModels|{{int:oresmodels/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |170 |{{int:specialpages-group-other/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:SecurePoll|{{int:securepoll/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |} == C == {| class="wikitable" |+ ! ! |- |[[Special:AncientPages|{{int:ancientpages/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- |[[Special:UncategorizedCategories|{{int:uncategorizedcategories/{{USERLANGUAGE}}}}]] * 2026-10-14 '''3''' | |- |[[Special:UncategorizedFiles|{{int:uncategorizedimages/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- |[[Special:UncategorizedPages|{{int:uncategorizedpages/{{USERLANGUAGE}}}}]] * 2026-05-11 '''3.02% (138)''' * 2026-05-15 '''2.24% (125)''' * 2026-07-01 '''1.68% (95)''' * 2026-08-28 ✅ '''[[Przédnô starna]] (1)''' | |- |[[Special:UncategorizedTemplates|{{int:uncategorizedtemplates/{{USERLANGUAGE}}}}]] * 2026-09-22 '''293''' * 2026-09-28 '''270''' * 2026-10-05 '''244''' * 2026-10-14 '''199''' * 2026-10-19 '''194''' | |- |[[Special:UnusedCategories|{{int:unusedcategories/{{USERLANGUAGE}}}}]] * 2026-10-14 '''22''' * 2026-10-19 '''4''' | |- |[[Special:WantedCategories|{{int:wantedcategories/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- |[[Special:Categories|{{int:categories/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- |[[Special:CategoryTree|{{int:categorytree/{{USERLANGUAGE}}}}]] |<code><small><nowiki><categorytree mode="categories">Fùńdamentné kategòrëje</categorytree></nowiki></small></code> <categorytree mode="categories">Fùńdamentné kategòrëje</categorytree> |- |[[Special:TrackingCategories|{{int:trackingcategories/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- |[[Special:RandomInCategory|{{int:randomincategory/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- |[[Special:MostCategories|{{int:mostcategories/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- |[[Special:MostLinkedCategories|{{int:mostlinkedcategories/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |+ ! ! |- |[[:Kategòrëjô:Strony z zepsutymi przypisami]] | |- |[[:Kategòrëjô:{{int:Broken-file-category/{{USERLANGUAGE}}}}]] * 2026-10-14 '''15''' * 2026-10-19 '''16''' |{{translatewiki.net|MediaWiki:Broken-file-category}} |- |[[:Kategòrëjô:⚠️Dodac == Przëpisë ==]] | rowspan="2" |[[Moduł:RefCheck]] |- |[[:Kategòrëjô:⚠️Dodac przëpisë]] * 2026-10-19 '''179''' |- ! ! |- |[[:Kategòrëjô:Strony używające rozszerzenia EasyTimeline]] [[:Kategòrëjô:Strony używające rozszerzenia Kartographer]] ...[https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ASearchTranslations&query=Strony+u%C5%BCywaj%C4%85ce+rozszerzenia&language=pl translatewiki.net] | |- |[[:Kategòrëjô:Strony używające rozszerzenia Kartographer]] | |- |[[:Kategòrëjô:Strony używające magicznych linków ISBN]] |[[:pl:Specjalna:Książki/837014036X|ISBN 83-7014-036-X]] vs ISBN 83-7014-036-X |- |[[:Kategòrëjô:Inconsistent wikidata for Commons category]] | |- |[[:Kategòrëjô:Strony zawierające dwie wartości dla tego samego argumentu wywołania szablonu]] | |- |[[:Kategòrëjô:Strony z błędami skryptów]] | |- |[[:Kategòrëjô:Strony z pętlami szablonów]] | |- |[[:Kategòrëjô:Starnë z pòwrózkama do niejistniejącëch lopków]] | |- |[[:Kategòrëjô:Przeczerowania sparłãczoné z elementã Wikipòdôwków]] | |- |[[:Kategòrëjô:Zataconé kategòrie]] |{{#categorytree:Zataconé kategòrie|depth=0|mode=categories}} |- ! ! |- |[[:Kategòrëjô:Artikle, jaczé nót je napisac òd nowa]] * 2026-09-28 '''3''' | |- |[[:Kategòrëjô:Starnë z nieprzezdrzanyma dolmaczënkama]] * 2026-09-28 '''2''' | |- ! ! |- |[[:Kategòrëjô:Dodac òbrôzk do nôgłówka]] * 2026-10-09 '''790''' * 2026-10-14 '''750''' * 2026-10-19 '''747''' |[[Moduł:SearchThumbs]] |- |[[:Kategòrëjô:Starnë bez òdjimka]] – {{PAGESINCATEGORY:Starnë bez òdjimka|pages}} *2026-09-28 '''115''' * 2026-10-05 '''121''' * 2026-10-09 '''120'''<ref>[[Brëkòwnik:Terrus38|Terrus38]] – https://csb.wikipedia.org/w/index.php?title=E%C3%B9geniusz_Pr%C3%ABczk%C3%B2wsczi&diff=217194&oldid=209361</ref> * 2026-10-14 '''125''' * 2026-10-19 '''130''' |[[Szablóna:Bez òdjimka]] |- |[[:Kategòrëjô:Dodac òpisënk òdjimka]] * 2026-10-09 '''545''' * 2026-10-14 '''552''' * 2026-10-19 '''550''' | rowspan="5" |[[Szablóna:AùtokatRegex]] |- |[[:Kategòrëjô:Dëbeltowé spacje]] * 2026-10-09 '''105''' * 2026-10-14 '''103''' * 2026-10-19 '''102''' |- |[[:Kategòrëjô:3 spacje]] * 2026-10-09 '''0''' |- |[[:Kategòrëjô:Gòłé lënczi]] * 2026-10-06 '''9''' * 2026-10-09 '''249''' * 2026-10-14 '''247''' * 2026-10-19 '''246''' |- |[[:Kategòrëjô:Dëbeltowé òdjimczi]] * 2026-10-09 '''45*''' * 2026-10-14 '''358''' * 2026-10-19 '''461''' |- |[[:Kategòrëjô:Bùtnowé pòwrózczi]] ([[:Kategòrëjô:Bùtnowé lënczi/1|1]]/[[:Kategòrëjô:Bùtnowé lënczi/2|2]]/[[:Kategòrëjô:Bùtnowé lënczi/3|3]]/[[:Kategòrëjô:Bùtnowé lënczi/4|4]]/[[:Kategòrëjô:Bùtnowé lënczi/5|5]]/[[:Kategòrëjô:Bùtnowé lënczi/6|6]]/[[:Kategòrëjô:Bùtnowé lënczi/7|7]]/[[:Kategòrëjô:Bùtnowé lënczi/8|8]]/[[:Kategòrëjô:Bùtnowé pòwrózczi/9+|9+]]) |[[Szablóna:CountExtLinks]] |- |[[:Kategòrëjô:Artikle brëkùjącé zdrzódłów]] * 2026-10-05 '''38''' * 2026-10-14 '''39''' * 2026-10-19 '''40''' |[[Szablóna:Zdrzódło]] |- | | |- ! ! |- |[[:Kategòrëjô:Aùtoritatiwnô kòntrola brëkùje kaszëbsczi eticzétë]] * 2026-08-28 0.50% (29) * 2026-09-22 '''1193''' * 2026-09-28 '''1229''' * 2026-10-05 '''1262''' * 2026-10-14 '''1284''' * 2026-10-19 '''1282''' | |- | * [[:Kategòrëjô:Dodac pòcztowi kòd do Wikipòdôwków (P281)]] * 2026-10-14 '''24''' ** [[:Kategòrëjô:Pòcwierdzëc pòcztowi kòd (Wikipediô ≠ Wikipòdôwczi)]] * [[:Kategòrëjô:Dodac registracyjné tôfle do Wikipòdôwków (P395)]] * 2026-10-14 '''18''' ** [[:Kategòrëjô:Pòcwierdzëc registracyjné tôfle (Wikipediô ≠ Wikipòdôwczi)]] * [[:Kategòrëjô:Dodac SIMC do Wikipòdôwków (P4046)]] * 2026-10-14 '''2''' ** [[:Kategòrëjô:Pòcwierdzëc SIMC (Wikipediô ≠ Wikipòdôwczi)]] |[[Szablóna:Wies infobox]] |- |[[:Kategòrëjô:Szablóna cytuj do sprôwdzeniô]] | |} == OK? == {| class="wikitable" |+ ! ! !Desktop Web !Mobile Web !App !Kiwix ! |- | |Audio | | |OK | - |[[Łobez]] (do 2026-09-23 [[Łobéz]]); |- | |[[:Kategòrëjô:Strony używające rozszerzenia EasyTimeline|EasyTimeline]] | | | |OK |[[Łobez]] (do 2026-09-23 [[Łobéz]]); [[Linuksowô distribùcëjô]] |- | |[[:Kategòrëjô:Strony używające rozszerzenia Kartographer|Kartographer]] |OK |OK |jako obrazek |Nie |[[Bólszewka]] (2026-07) |- | |<nowiki>[png] | [png]</nowiki> |OK | | | |[[Transcassubia]] (2026-07) |- | |<nowiki>[png] | [png]</nowiki> [png] | [png] |OK | | | |[[Infòrmatika]] (2026-07) |} == . == <nowiki>{{jãz.|pl}}</nowiki> = [[Pòlsczi jãzëk|pòlsczi]] pisënk == csbwp == * [[:Òbrôzk:Wikipedie w 'małych' językach Polski.pdf]] * {{RKJ|2023|190}} 8djz79q1meqofx0a8jbzgb87442pxyh Òpłôtk 0 12589 219616 208049 2026-10-19T15:11:36Z Iketsi 3254 [[Łacyńsczi jãzëk|łac]].→{{jãz.|la}} 219616 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Opłatki wigilijne - 2024.12.24.jpg|mały|]] '''Òpłôtk'''<ref>{{RKJ|2011|24}}</ref><ref>{{sloworz.org|8473|9667}}</ref> (z {{jãz.|la}} ''oblatum'' „òfiarny dôr”) – baro cenczi biôłi chlebòwi sëszmiéń, nëczny (czëlë niekwaszony i metłi), wëpiekłi z biôłi [[Mąka|mączi]] i wòdë bez dodôtkù [[Młodze|młodzë]], chtërnym dzelą sã [[Chrzescëjaństwò|chrzescëjani]], zebrany przë [[Wilëjô Gòdów|gòdowim]] stole, [[Skłôdanié żëczbów|składając sobie żëczbë]].<ref>B. Sychta, Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej, Wrocław-Warszawa-Kraków, 1968, 11 t. II, s. 305</ref> == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:04550 Christmas wafer, PL 2010.JPG| Òbrôzk:Polish Christmas wafer, Christmas Eve dinner, Brisbane, 2023.jpg| Òbrôzk:020211219 150559 gluten free christmas wafers.jpg| </gallery> == Òbaczë téż == * [[Skłôdanié żëczbów]] * [[Jastrë]] * [[Wilëjô Gòdów]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} * https://kaszubi.pl/part/kolbudy/messages/view/spotkanie-oplatkowe-zkp-okolbudy {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kùltura]] mbc0s07wl2y88jrkyznzed5cyxyjiij Swiatowi Zjôzd Kaszëbów 0 12673 219973 210480 2026-10-20T03:23:12Z Iketsi 3254 YouTube dł, k 219973 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} {{Jiné znaczënczi}} [[Òbrôzk:Dzewus w kaszebsczich ruchnach.jpg|mały|Dzewùszka w kaszëbsczich ruchnach i [[Transcassubia]], 2005 r.]] '''Swiatowi Zjôzd Kaszëbów''' ({{jãz.|pl}} ''Światowy Zjazd Kaszubów''<ref>https://100.gdynia.pl/pl/aktualnosci/xxvii-swiatowy-zjazd-kaszubow-bogactwo-kaszubskiej-kultury-i-rekord-gry-na-diabelskich-skrzypcach</ref> {{jãz.|en}} ''Annual Kashubian Congress''<ref>https://www.winonapost.com/community/winonans-attend-kashubian-congress-in-poland/article_f3fd2ede-3d5f-11ef-bd70-5f6346cf081a.html</ref>, ''World Kashubian Congress'' abò ''World Congress of Kashubians''<ref>https://100.gdynia.pl/en/news/xxvii-world-congress-of-kashubians-the-richness-of-kashubian-culture-and-the-record-of-playing-the-devil's-fiddle</ref>) – kòżdorocznô gromada [[Kaszëbi|Kaszëbów]] z całégò swiata<ref>https://kaszubopedia.pl/index.php/glossary/swiatowe-zjazdy-kaszubow/</ref>. == Zjôzdë w rozmajitëch lat == [[Òbrôzk:David Shulist 2024.jpg|mały|[[Dawid Szulëst]] na Swiatowim Zjezdze Kaszëbów w Kòscérznie, 2024]] * 2005 (VII) – [[Łeba]] * 2009 (XI) – [[Bëtowò]]<ref name=":0">https://web.archive.org/web/20200927080355/http://belok.kaszubia.com/wiadla/zjazdowe-wspominczi</ref> * 2010 (XII) – [[Pùck]]<ref name=":0" /> * 2011 (XIII) – [[Lãbórg]]<ref name=":0" /> * 2012 (XVI) – [[Sopòt]]<ref name=":0" /> * 2013 (XV) – [[Wiôlgô Wies]]<ref name=":0" /> * 2014 (XVI) – [[Gduńsczi Pruszcz]]<ref name=":0" /> * 2015 (XVII) – [[Réda]]<ref name=":0" /><ref>https://web.archive.org/web/20180302182840/http://belok.kaszubia.com/category/zjazde-kaszebow-zjazdy-kaszubow</ref><ref>{{YouTube|v=UMPBZVyUq1w|tit=XVII ŚWIATOWY ZJAZD KASZUBÓW W REDZIE r cz.I|k=POMERANIAN TELEVISION NATIONAL|jaz=pl}}</ref><ref>{{YouTube|v=PNBCEVhwlBg|tit=XVII ŚWIATOWY ZJAZD KASZUBÓW W REDZIE r cz.II|k=POMERANIAN TELEVISION NATIONAL|jaz=pl}}</ref><ref>{{YouTube|v=ZyoKTs6StfI|tit=XVII ŚWIATOWY ZJAZD KASZUBÓW W REDZIE r cz.III|k=POMERANIAN TELEVISION NATIONAL|jaz=pl}}</ref> * 2016 (XVIII) – [[Wdzydze]]<ref name=":0" /> * 2017 (XIX) – [[Rëmiô]]<ref name=":0" /><ref>https://web.archive.org/web/20191221084220/http://belok.kaszubia.com/wp-content/uploads/2017/07/DSC07658.jpg</ref> * 2018 (XX) – [[Lëzëno]]<ref name=":0" /> * 2019 (XXI) – [[Chònice]]<ref name=":0" /> (powrót do miejsca narodzin tradycji)<ref>https://www.zukowo.pl/XXIV_Swiatowi_Zjzd_Kaszbow_juz_w_sobote_,10,7756#sub_mid</ref><ref>http://kurierkaszubski.eu/region-po-raz-21-spotkanie-mieszkancow-calego-regionu/</ref> * 2020 òdwòłóny (COVID-19)<ref name=":0" /> * 2021 (XXII) – [[Pùck]]<ref>https://powiat.puck.pl/aktualnosci/zjazd-kaszubow.html XXII Zjazd Kaszubów w Pucku</ref> * 2022 (XXIII) – [[Brusë]]<ref>https://web.archive.org/web/20260712002548/https://bibliotekacyfrowa.eu/Content/68564/Master.pdf</ref> * 2023 (XXIV) – [[Kartuzë]] (XXIV Zjôzd, z okazji 100-lecia miasta)<ref>{{YouTube|v=rNX103yGodA|tit=XXIV Światowy Zjazd Kaszubów w Kartuzach|k=Pomorskie.eu|d=2023-07-09|dł=4:33}}</ref><ref>https://web.archive.org/web/20251111165319/https://www.zawszepomorze.pl/artykul/9152,szansa-i-wezwanie-felieton-po-kaszubsku</ref><ref>https://kurierbytowski.com.pl/artykul/kartuz-rcza-na-swiatowi-n1454032</ref><ref>https://www.zukowo.pl/XXIV_Swiatowi_Zjzd_Kaszbow_juz_w_sobote_,10,7756#sub_mid</ref><ref>https://web.archive.org/web/20260504162106/https://transinfo.pl/wp-content/uploads/2023/07/386060d1eb826bcebdbe867bb02adb57-725x1024-1.jpg</ref> * 2024 (XXV) – [[Kòscérzna]]<ref>{{YouTube|v=PhKkqbvZRgc|tit=Zapraszamy na XXV Światowy Zjazd Kaszubów, który odbędzie się w Kościerzynie w dniu 6 lipca 2024r.|k=miastokoscierzyna pl|jaz=pl}}</ref><ref>https://otowejherowo.pl/03/07/2024/kaszuby-swietuja-juz-w-sobote-25-swiatowy-zjazd-kaszubow-w-koscierzynie/</ref><ref>https://www.kaszubi.pl/news/view/zapraszamy-na-xxv-swiatowy-zjazd-kaszubow-w-koscierzynie</ref> * 2025 (XXVI) – [[Szëmôłd]]<ref>https://www.gdansk.pl/wiadomosci/Pociagiem-z-Gdanska-na-Swiatowy-Zjazd-Kaszubow,a,290942</ref><ref>{{YouTube|v=Ur1GRQ542qA|tit=Światowy Zjazd Kaszubów 2025 w Szemudzie {{!}} kaszuby24.pl|k=Kaszuby24}}</ref> * 2026 (XXVII) – [[Gdiniô]]<ref>https://100.gdynia.pl/en/news/xxvii-world-congress-of-kashubians-the-richness-of-kashubian-culture-and-the-record-of-playing-the-devil's-fiddle</ref><ref>{{YouTube|v=vpJdWt_KQXU|tit=XXVII Swiatowi Zjôzd Kaszëbów w Gdinie|k=Kaszubi PL (ZKP)|jaz=csb,pl}}</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20260416211611/https://radiokaszebe.pl/news/swiatowy-zjazd-kaszubow-w-gdyni-scenariusz-i-atrakcje-imprezy-811 Światowy Zjazd Kaszubów w Gdyni. Scenariusz i atrakcje imprezy] + [https://web.archive.org/web/20260416191000/https://media.radiokaszebe.pl/wp-content/uploads/news_zjazd_13_04.mp3 .mp3]</ref><ref>https://web.archive.org/web/20251213134427/https://trojmiasto.eska.pl/gdynia-pamieta-o-swoich-korzeniach-taka-impreza-odbedzie-sie-tu-w-2026-roku-aa-kUjA-Tfg4-RrgA.html</ref><ref>https://100.gdynia.pl/en/aktualnosci/27-swiatowy-zjazd-kaszubow-w-gdyni-juz-11-lipca-o-czym-warto-wiedziec</ref><ref>https://radiokaszebe.pl/news/swiatowy-zjazd-kaszubow-wraca-do-gdyni-sprawdz-atrakcje-1429</ref><ref>{{YouTube|v=e2lEMqm0WCM|tit=Aleksandra Kosiorek: Światowy Zjazd Kaszubów w Gdyni|k=Radio Kaszëbë|jaz=pl}}</ref> ** Bicé rekòrdu graniô na diôbelsczich skrzëpcach * 2027 (XXVIII) – [[Miastkò]]<ref>https://mojestrone.com/artykul/za-dwa-lata-swiatowi-n1514531</ref> == Òbaczë téż == {{Col2 |col1= {{Pòdobnô pòzwa|Zjôzd Kaszëbów (wiele znaczeniów)}} |col2= === Pòłączoné témë === * [[Dzéń Jednotë Kaszëbów]] * [[Transcassubia]] * [[Pielgrzimka]] * [[Rekòrd]] }} == Przëpisë == {{Przëpisë|2}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * https://web.archive.org/web/20200927080355/http://belok.kaszubia.com/wiadla/zjazdowe-wspominczi * https://kaszubopedia.pl/index.php/glossary/swiatowe-zjazdy-kaszubow/ === Galeriô === * https://mojestrone.com/artykul/xxvii-swiatowi-zjzd-n2406695 ** https://mojestrone.com/galerie/xxvii-swiatowi-zjzd-g493981 === Szëkba === {{Szëkba|Światowy Zjazd Kaszubów}} {{Szëkba|Swiatowi Zjôzd Kaszëbów}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Rozegracje]] [[Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura]] 0l3elkptctcp2tn29vl9vwr4nfifv3s Transcassubia 0 12675 219921 209703 2026-10-19T22:49:03Z Iketsi 3254 YouTube dł 219921 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} <div class="thumb tright"> <div class="thumbinner" style="width:500px;"> {| style="border:1px solid #ccc;" |- | [[Òbrôzk:Transcassubia 2005 Gdinio 1 (cropped 250x250px).jpg|250px|alt=|Transcassubia 2005|link=]] | [[Òbrôzk:Transcassubia 2005 Gdinio 2 (cropped 250×250px).jpg|250px|alt=|Transcassubia 2005|link=]] |} <div class="thumbcaption">Transcassubia</div> </div> </div> '''Transcassubia''' – specjalnô banowô liniô na [[Swiatowi Zjôzd Kaszëbów]]<ref>https://dziennikbaltycki.pl/swiatowy-zjazd-kaszubow-w-brusach-pociag-transcassubia-z-chojnic-wyjechal-o-godz-1038-zdjecia-wideo/ar/c13-16536571</ref>. Kòżdorocznie jedze jinãdë. == 2024 == <mapframe width="250" height="250" text="Transcassubia (2024)"> [ { "type": "ExternalData", "service": "geopoint", "properties": { "marker-symbol": "rail", "marker-color": "FFD700" }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P81 wd:Q139382712; wdt:P625 ?geo . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'csb,mul'. } }" }, { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#000", "stroke-width": 3 }, "ids": "Q139382712" } ] </mapframe> {| class="wikitable" |+ ! colspan="2" |2024<ref>https://zkaszub.info/wazna-informacja-dotyczaca-biletow-na-transcassubie/</ref> |- ![[Hél]] !Chojnice |- |[[Jurata]] |Męcikał |- |[[Jastarniô]] |[[Brusë]] |- |Kuźnica (Hel) |Lubnia |- |[[Chałëpë]] |Dziemiany Kaszubskie |- |[[Wiôlgô Wies]] |[[Lëpùsz]] |- |[[Swôrzewò]] |[[Łubianô]] |- |[[Pùck]] !Kościerzyna |- |[[Żelëstrzewò]] | rowspan="18" | |- |[[Mrzeżëno]] |- |Réda Rekowo |- |[[Réda]] |- |[[Rëmiô]] |- |Gdynia Chylonia |- !Gdynia Główna |- !Gdynia Główna |- |Gdynia Karwiny |- |Gdańsk Osowa |- |[[Rãbiechòwò]] |- |Żukowo Wsch. |- |[[Żukòwò]] |- |[[Bòrkòwò]] |- |[[Somònino]] |- |Sławki |- |[[Wieżëca]] |- |Gołubie Kaszubskie |- ![[Kòscérzna]] | |} == 2026 == {| class="wikitable" ! ! !90416 !90418 |- ! ! !#12 !#12 |- ![[Wiôlgô Wies]]<ref>https://web.archive.org/web/20260504161120/https://odkryjpomorze.pl/storage/2026/03/post/1683/26418/transcassubia-22-marca-2026-rozklad-jazdy.pdf</ref> !o !17:00 !18:00 |- |[[Swôrzewò]] |o |17:05 |18:06 |- |[[Pùck]] |o |17:11 |18:12 |- |[[Żelëstrzewò]] |o |17:16 |18:17 |- |[[Mrzeżëno]] |o |17:28 |18:21 |- |Réda Rekowo |o |17:32 |18:25 |- |[[Réda]] |o |17:37 |18:33 |- |[[Rëmiô]] |o |17:42 |18:38 |- |Gdynia Chylonia |o |17:48 |18:43 |- !Gdynia Główna !p !17:55 !18:50 |} {{Aktualizacjô|Òstatnô=2026-03-22|Nastãpnô=+1 rok}} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Òbaczë téż == * [[Dzéń Jednotë Kaszëbów]] * [[Swiatowi Zjôzd Kaszëbów]] == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} * {{YouTube|jANl31iDr7k|Fucus – Banowô frańtówka|dł=3:07}} * 2013: ** https://kurier-kolejowy.pl/aktualnosci/14924/transcassubia--na-zjazd-kaszubow.html * 2018: ** https://luzino.eu/pl/rozklad-pociagu-transcassubia/ * 2019: ** {{YouTube|-5b7mm4xZ0I|Transcassubia — Piotr Paskal Pastalenc|dł=34:36}} (https://gdansk.tvp.pl/45944018/transcassubia) * 2022: ** {{YouTube|3jPCtNnOBl4|Push-pull po kaszubsku: "TRANSCASSUBIA 2022" SM42-329 i SU42-521 // TRANSCASSUBIA 2022 special|dł=36:06}} ** {{YouTube|tmXgxZFqHss|Transcassubia 2022. Pociągiem do Brus na XXIII Światowy Zjazd Kaszubów|dł=1:49}} * 2023: ** {{YouTube|rNX103yGodA|XXIV Światowy Zjazd Kaszubów w Kartuzach|dł=4:33}} ** https://www.rynek-kolejowy.pl/wiadomosci/kaszubi-z-calego-swiata-zjechali-do-kartuz-w-przyszlym-roku-spotkaja-sie-w-koscierzynie-114189.html ** https://mojestrone.com/artykul/banow-frantowka-2023-n2252430 * 2024: ** https://web.archive.org/web/20251116024454/https://zkaszub.info/wazna-informacja-dotyczaca-biletow-na-transcassubie/ ** https://web.archive.org/web/20251215143324/https://zkaszub.info/swiatowy-zjazd-kaszubow-w-koscierzynie-juz-na-poczatku-lipca-zobacz-jak-pojedzie-transcassubia/ * 2025: ** [https://web.archive.org/web/20260504161436/https://www.zawszepomorze.pl/artykul/20500,xxvi-swiatowy-zjazd-kaszubow-w-szemudzie-mamy-dokladny-rozklad-jazdy-transcassubia XXVI Światowy Zjazd Kaszubów w Szemudzie. Mamy dokładny rozkład jazdy Transcassubią] ** [https://web.archive.org/web/20251207032716/https://www.zawszepomorze.pl/artykul/20666,transcassubia-z-kartuz-do-luzina-przez-trojmiasto-na-zjazd-kaszubow Transcassubią z Kartuz do Luzina przez Trójmiasto na zjazd Kaszubów.] Galeriô: [https://web.archive.org/web/20260504145140/https://static2.zawszepomorze.pl/data/media/2025/07/05/transcassubia-jechali-na-swiatowy-zjazd-kaszubow-1751716002-0.jpg 1] [https://web.archive.org/web/20260504155820/https://static2.zawszepomorze.pl/data/media/2025/07/05/transcassubia-jechali-na-swiatowy-zjazd-kaszubow-1751716005-1.jpg 2] [https://web.archive.org/web/20260504143900/https://static2.zawszepomorze.pl/data/media/2025/07/05/transcassubia-jechali-na-swiatowy-zjazd-kaszubow-1751716008-2.jpg 3] [https://web.archive.org/web/20260504144033/https://static2.zawszepomorze.pl/data/media/2025/07/05/transcassubia-jechali-na-swiatowy-zjazd-kaszubow-1751716011-3.jpg 4] [https://web.archive.org/web/20260504144107/https://static2.zawszepomorze.pl/data/media/2025/07/05/transcassubia-jechali-na-swiatowy-zjazd-kaszubow-1751716014-4.jpg 5] [https://web.archive.org/web/20260504144132/https://static2.zawszepomorze.pl/data/media/2025/07/05/transcassubia-jechali-na-swiatowy-zjazd-kaszubow-1751716017-5.jpg 6] * 2026: ** [https://web.archive.org/web/20260504161120/https://odkryjpomorze.pl/storage/2026/03/post/1683/26418/transcassubia-22-marca-2026-rozklad-jazdy.pdf Rozkład jazdy połączeń na Dzień Jedności Kaszubów 22.03.2026] ** https://web.archive.org/web/20260416212915/https://radiokaszebe.pl/news/pociag-transcassubia-po-raz-pierwszy-na-dzien-jednosci-kaszubow-663 ** https://web.archive.org/web/20260416185650/https://radiokaszebe.pl/podcasts/kleka-informacje-z-kaszub-179/swiatowy-zjazd-kaszubow-i-edukacja-ekologiczna-kleka-13-04-14-55-csb-335 + [https://web.archive.org/web/20260416185708/https://media.radiokaszebe.pl/wp-content/uploads/kleka_13_04_1455.mp3 .mp3] ** https://web.archive.org/web/20260708030025/https://radiokaszebe.pl/news/trzy-pociagi-transcassubia-dowioza-uczestnikow-na-zjazd-kaszubow-1421 [https://web.archive.org/web/20260708030027im_/https://media.radiokaszebe.pl/wp-content/uploads/kleka_szk_transcassubia.mp3 .mp3] === Szëkba === {{Szëkba}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura]] [[Kategòrëjô:Ban]] 3uyp8jrwj00udy7erzkota6flyf73su Wiłóz Rzéczi Reduni 0 12854 220097 197215 2026-10-20T11:48:26Z Iketsi 3254 [[Kategòriô:Przeczerowania do ùrëchtowaniô]] òsta dodónô za pòmòcą gadżetu [[c:Help:Gadget-Cat-a-lot/csb|Cat-a-lot]] 220097 wikitext text/x-wiki #PATRZ [[Wiłóz Rzéczi Redëni]] [[Kategòrëjô:Przeczerowania do ùrëchtowaniô]] krzv46qn95qa9vh5fxb1kgoxloi0fhp Szablóna:Roczëzna/Kalãdarium dzejów Pòmòrzô 10 12881 219850 217263 2026-10-19T19:14:20Z Iketsi 3254 |k=@muzeumwejherowo4851 219850 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{#switch:{{#switch: {{#invoke:string2|split|{{{1|{{PAGENAME}}}}}|" "|2}} | stëcznika = 01 | gromicznika = 02 | strëmiannika = 03 | łżëkwiata = 04 | maja = 05 | czerwińca = 06 | lëpińca = 07 | zélnika = 08 | séwnika = 09 | pazdzérznika = 10 | lëstopadnika = 11 | gòdnika = 12 | #default = !!! }}{{padleft:{{#invoke:string2|split|{{{1|{{PAGENAME}}}}}|" "|1}}|2}} |0101|0102|0103|0104|0105|0106|0107 = {{YouTube|v=_yLZt9bTEnk|list=PLc07AQNpmhstm26SW6Dyt4DWbWY7Lf0ZW|index=10gcJCQMLAYcqIYzv|tit=Kalãdarium – Odcinek pierwszy #1|k=@muzeumwejherowo4851|jãz=csb}} i [https://mojestrone.com/artykul/kalendarium-nr-1-n1480049 Kalendarium nr 1] na [[Mòje Stronë (mojestrone.com)|Mòje Stronë]] ({{jãz.|csb}})<!--org. KALENDARIUM - Odcinek pierwszy #1--> | 0110|0111|0112|0113|0114 = {{YouTube|v=13dBD_HT_2w|list=PLc07AQNpmhstm26SW6Dyt4DWbWY7Lf0ZW|index=2|tit=Kalãdarium – Odcinek drugi #2|k=@muzeumwejherowo4851|jãz=csb}}<!--org. KALENDARIUM - Odcinek drugi #2--> |0115|0116|0117|0118|0119|0120|0121 = {{YouTube|v=rSnhXcSUHdI|list=PLc07AQNpmhstm26SW6Dyt4DWbWY7Lf0ZW|index=3|tit=Kalãdarium – Odcinek trzeci #3|k=@muzeumwejherowo4851|jãz=csb}} i [https://mojestrone.com/artykul/kalendarium-nr-2-i-3-n1483188 Kalendarium nr 3] na [[Mòje Stronë (mojestrone.com)|Mòje Stronë]] ({{jãz.|csb}})<!--org. KALENDARIUM - Odcinek trzeci #3--> | 0122|0123|0124|0125 = {{YouTube|v=sGQrfiBnKAQ|list=PLc07AQNpmhstm26SW6Dyt4DWbWY7Lf0ZW|index=4|tit=Kalãdarium – Odcinek czwarty #4|k=@muzeumwejherowo4851|jãz=csb}} i [https://mojestrone.com/artykul/kalendarium-nr-4-22-2801-n1499830 Kalendarium nr 4] na [[Mòje Stronë (mojestrone.com)|Mòje Stronë]] ({{jãz.|csb}})<!--org. KALENDARIUM Odcinek czwarty #4--> |0129|0130|0131|0201|0202|0203|0204 = {{YouTube|v=Y_b01aqQ7GM|list=PLc07AQNpmhstm26SW6Dyt4DWbWY7Lf0ZW|index=5|tit=Kalãdarium – Odcinek piąty #5|k=@muzeumwejherowo4851|jãz=csb}} i [https://mojestrone.com/artykul/kalendarium-nr-5-2901-402-n1502393 Kalendarium nr 5] na [[Mòje Stronë (mojestrone.com)|Mòje Stronë]] ({{jãz.|csb}})<!--org. KALENDARIUM - Odcinek piąty #5--> |0205|0206|0207|0208|0209|0210|0211 = {{YouTube|v=HyFbUU2_igE|list=PLc07AQNpmhstm26SW6Dyt4DWbWY7Lf0ZW|index=6|tit=Kalãdarium – Odcinek Szósty #6|k=@muzeumwejherowo4851|jãz=csb}} i [https://mojestrone.com/artykul/kalendarium-nr-6-n1505283 Kalendarium nr 6] na [[Mòje Stronë (mojestrone.com)|Mòje Stronë]] ({{jãz.|csb}})<!--org. KALENDARIUM - Odcinek Szósty #6--> | 0212|0213|0214|0215 = {{YouTube|v=BI3alFHRvT4|list=PLc07AQNpmhstm26SW6Dyt4DWbWY7Lf0ZW|index=7|tit=Kalãdarium – Odcinek siódmy #7|k=@muzeumwejherowo4851|jãz=csb}} i [https://mojestrone.com/artykul/kalendarium-nr-7-n1508897 Kalendarium nr 7] na [[Mòje Stronë (mojestrone.com)|Mòje Stronë]] ({{jãz.|csb}})<!--org. KALENDARIUM - Odcinek siódmy #7--> | |0220|0221|0222|0223|0224 = {{YouTube|v=yNF84QOArt4|list=PLc07AQNpmhstm26SW6Dyt4DWbWY7Lf0ZW|index=8|tit=Kalãdarium – Odcinek ósmy #8|k=@muzeumwejherowo4851|jãz=csb}} i [https://mojestrone.com/artykul/kalendarium-nr-8-19-2502-n1510215 Kalendarium nr 8] na [[Mòje Stronë (mojestrone.com)|Mòje Stronë]] ({{jãz.|csb}})<!--org. KALENDARIUM - Odcinek ósmy #8--> |0227|0228| |0301| |0303|0304 = {{YouTube|v=qOCQtJQlnGk|list=PLc07AQNpmhstm26SW6Dyt4DWbWY7Lf0ZW|index=90gcJCQMLAYcqIYzv|tit=Kalãdarium – Odcinek dziewiąty #9|k=@muzeumwejherowo4851|jãz=csb}}<!--org. KALENDARIUM - Odcinek dziewiąty #9--> |0305|0306|0307|0308| |0310|0311 = {{YouTube|v=S4SNXcw_bUY|list=PLc07AQNpmhstm26SW6Dyt4DWbWY7Lf0ZW|index=100gcJCQMLAYcqIYzv|tit=Kalãdarium – Odcinek dziesiąty #10|k=@muzeumwejherowo4851|jãz=csb}}<!--org. KALENDARIUM - Odcinek dziesiąty #10--> |0312|0313|0314|0315|0316|0317|0318 = {{YouTube|v=ACba7ENSfn0|list=PLc07AQNpmhstm26SW6Dyt4DWbWY7Lf0ZW|index=11|tit=Kalãdarium – Odcinek jedenasty #11|k=@muzeumwejherowo4851|jãz=csb}}<!--org. KALENDARIUM - Odcinek jedenasty #11--> |0319|0320|0321|0322|0323|0324|0325 = {{YouTube|v=K3PDYI9I0r0|list=PLc07AQNpmhstm26SW6Dyt4DWbWY7Lf0ZW|index=12|tit=Kalãdarium – Odcinek dwunasty #12|k=@muzeumwejherowo4851|jãz=csb}}<!--org. KALENDARIUM - Odcinek dwunasty #12--> | 0327|0328|0329|0330|0401 = {{YouTube|v=6vnj5iKXRnw|list=PLc07AQNpmhstm26SW6Dyt4DWbWY7Lf0ZW|index=13|tit=Kalãdarium – Odcinek trzynasty #13|k=@muzeumwejherowo4851|jãz=csb}}<!--org. KALENDARIUM - Odcinek trzynasty #13--> | 0402|0403|0404|0405|0406|0407 = {{YouTube|v=JmC5gmsuIfQ|list=PLc07AQNpmhstm26SW6Dyt4DWbWY7Lf0ZW|index=14|tit=Kalãdarium – Odcinek czternasty #14|k=@muzeumwejherowo4851|jãz=csb}}<!--org. KALENDARIUM - Odcinek czternasty #14--> | 0409|0410|0411 |0414|0415 = {{YouTube|v=jnG3MaRtLLw|list=PLc07AQNpmhstm26SW6Dyt4DWbWY7Lf0ZW|index=15|tit=Kalãdarium – Odcinek piętnasty #15|k=@muzeumwejherowo4851|jãz=csb}}<!--org. KALENDARIUM - Odcinek piętnasty #15--> |0416|0417|0418 = {{YouTube|v=aOt62YK5G_A|list=PLc07AQNpmhstm26SW6Dyt4DWbWY7Lf0ZW|index=16|tit=Kalãdarium – Odcinek szesnasty #16|k=@muzeumwejherowo4851|jãz=csb}}<!--org. KALENDARIUM - Odcinek szesnasty #16--> |0423| |0426|0427| |0429 = {{YouTube|v=K02SGnpvQ1s|list=PLc07AQNpmhstm26SW6Dyt4DWbWY7Lf0ZW|index=17|tit=Kalãdarium – Odcinek siedemnasty #17|k=@muzeumwejherowo4851|jãz=csb}}<!--org. KALENDARIUM - Odcinek siedemnasty #17--> | |0501| |0503|0504|0505|0506 = {{YouTube|v=J70esEu-Hzw|list=PLc07AQNpmhstm26SW6Dyt4DWbWY7Lf0ZW|index=18|tit=Kalãdarium – Odcinek osiemnasty #18|k=@muzeumwejherowo4851|jãz=csb}}<!--org. KALENDARIUM - Odcinek osiemnasty #18--> |0507| |0509|0510| | |0513 = {{YouTube|v=l887ZfoSJgE|list=PLc07AQNpmhstm26SW6Dyt4DWbWY7Lf0ZW|index=19|tit=Kalãdarium – Odcinek dziewiętnasty #19|k=@muzeumwejherowo4851|jãz=csb}}<!--org. KALENDARIUM - Odcinek dziewiętnasty #19--> | |0515|0516| |0518|0519|0520 = {{YouTube|v=lugWR0nGL9I|list=PLc07AQNpmhstm26SW6Dyt4DWbWY7Lf0ZW|index=20|tit=Kalãdarium – Odcinek dwudziesty #20|k=@muzeumwejherowo4851|jãz=csb}}<!--org. KALENDARIUM - Odcinek dwudziesty #20--> |0521|0522|0523|0524| | |0527 = {{YouTube|v=Pe0PHQmRFjc|list=PLc07AQNpmhstm26SW6Dyt4DWbWY7Lf0ZW|index=21|tit=Kalãdarium – dzél dwadzesce jeden #21|k=@muzeumwejherowo4851|jãz=csb}}<!--org. KALENDARIUM - part dwadzesce jeden #21--> |0528| |0531|0601| |0603 = {{YouTube|v=YLtDMW-nqTY|list=PLc07AQNpmhstm26SW6Dyt4DWbWY7Lf0ZW|index=22|tit=Kalãdarium – dzél dwadzesce dwa #22|k=@muzeumwejherowo4851|jãz=csb}}<!--org. KALENDARIUM - part dwadzesce dwa #22--> | |0605|0606| |0610 = {{YouTube|v=CT5SzZRuSm8|list=PLc07AQNpmhstm26SW6Dyt4DWbWY7Lf0ZW|index=23|tit=Kalãdarium – dzél dwadzesce trzë #23|k=@muzeumwejherowo4851|jãz=csb}}<!--org. KALENDARIUM - part dwadzesce trzë #23--> |0611|0612|0613| |0615 = {{YouTube|v=NJg9Nhh4B3s|list=PLc07AQNpmhstm26SW6Dyt4DWbWY7Lf0ZW|index=24|tit=Kalãdarium – dzél dwadzesce sztërë #24|k=@muzeumwejherowo4851|jãz=csb}}<!--org. KALENDARIUM - part dwadzesce sztërë #24--> | | |0622| |0624 = {{YouTube|v=ADRz_UMUtKg|list=PLc07AQNpmhstm26SW6Dyt4DWbWY7Lf0ZW|index=25|tit=Kalãdarium – dzél dwadzesce piãc #25|k=@muzeumwejherowo4851|jãz=csb}}<!--org. KALENDARIUM - part dwadzesce piãc #25--> | |0626| |0629|0630 = {{YouTube|v=pLf7acamJZE|list=PLc07AQNpmhstm26SW6Dyt4DWbWY7Lf0ZW|index=26|tit=Kalãdarium – dzél dwadzesce szesc #26|k=@muzeumwejherowo4851|jãz=csb}}<!--org. KALENDARIUM - part dwadzesce szesc #26--> |0702| |0704| |0706|0707|0708 = {{YouTube|v=cO9R4S0ea5E|list=PLc07AQNpmhstm26SW6Dyt4DWbWY7Lf0ZW|index=27|tit=Kalãdarium – dzél dwadzesce sédmë #27|k=@muzeumwejherowo4851|jãz=csb}}<!--org. Kalãdarium - part dwadzesce sédmë #27--> | |0710| |0714|0715 = {{YouTube|v=KgQOvl97fFk|list=PLc07AQNpmhstm26SW6Dyt4DWbWY7Lf0ZW|index=28|tit=Kalãdarium – dzél dwadzesce òsmë #28|k=@muzeumwejherowo4851|jãz=csb}}<!--org. Kalãdarium - part dwadzesce òsmë #28--> |0716|0717| |0719|0720|0721|0722 = {{YouTube|v=FBKRHLIgrXQ|list=PLc07AQNpmhstm26SW6Dyt4DWbWY7Lf0ZW|index=29|tit=Kalãdarium – dzél dwadzesce dzewiãc #29|k=@muzeumwejherowo4851|jãz=csb}}<!--org. Kalãdarium - part dwadzesce dzewiãc #29--> | |0724|0725|0726|0727 = {{YouTube|v=Z94n0G_v-u4|list=PLc07AQNpmhstm26SW6Dyt4DWbWY7Lf0ZW|index=30|tit=Kalãdarium – dzél trzëdzescë #30|k=@muzeumwejherowo4851|jãz=csb}}<!--org. Kalãdarium - part trzëdzescë #30--> |0730|0731|0801|0802|0803|0804|0805 = <!-- Dzél #31 nie istnieje --> |0806|0807|0808|0809| |0811 = {{YouTube|v=qnHR_uat8Qs|list=PLc07AQNpmhstm26SW6Dyt4DWbWY7Lf0ZW|index=31|tit=Kalãdarium – dzél trzëdzescë dwa #32|k=@muzeumwejherowo4851|jãz=csb}}<!--org. Kalãdarium - part trzëdzescë dwa #32--> |0813|0814|0815|0816|0817|0818|0819 = <!-- Dzél #33 nie istnieje --> | |0821|0822| |0824|0825|0826 = {{YouTube|v=D5KUrG3mfWY|list=PLc07AQNpmhstm26SW6Dyt4DWbWY7Lf0ZW|index=32|tit=Kalãdarium – dzél trzëdzescë sztërë #34|k=@muzeumwejherowo4851|jãz=csb}}<!--org. Kalãdarium - part trzëdzescë sztërë #34--> |0827|0828|0829|0830|0831|0901|0902 = {{YouTube|v=qaPklQip9Sc|list=PLc07AQNpmhstm26SW6Dyt4DWbWY7Lf0ZW|index=33|tit=Kalãdarium – dzél trzëdzescë piãc #35|k=@muzeumwejherowo4851|jãz=csb}}<!--org. Kalãdarium - part trzëdzescë piãc #35--> |0903|0904|0905|0906|0907|0908|0909 = <!-- Przeskoczony tydzień --> | |0911| |0913|0914| = {{YouTube|v=KrThPc81Mkw|list=PLc07AQNpmhstm26SW6Dyt4DWbWY7Lf0ZW|index=34|tit=Kalãdarium – dzél trzëdzescë szesc #36|k=@muzeumwejherowo4851|jãz=csb}}<!--org. Kalãdarium - dzél trzëdzescë szesc #36--> | |0919|0920|0921|0922|0923 = {{YouTube|v=zIiIeLXa96o|list=PLc07AQNpmhstm26SW6Dyt4DWbWY7Lf0ZW|index=35|tit=Kalãdarium – dzél trzëdzescë sétmë #37|k=@muzeumwejherowo4851|jãz=csb}}<!--org. Kalãdarium - dzél trzëdzescë sétmë #37--> |0924| |0926|0927|0928| |0930 = {{YouTube|v=jSV7xsKOK7c|list=PLc07AQNpmhstm26SW6Dyt4DWbWY7Lf0ZW|index=36|tit=Kalãdarium – dzél trzëdzescë òsmë #38|k=@muzeumwejherowo4851|jãz=csb}}<!--org. Kalãdarium - dzél trzëdzescë òsmë #38--> |1001|1002|1003|1004|1005|1006 = {{YouTube|v=jgSCMxNnB4s|list=PLc07AQNpmhstm26SW6Dyt4DWbWY7Lf0ZW|index=37|tit=Kalãdarium – dzél trzëdzescë dzewiãc #39|k=@muzeumwejherowo4851|jãz=csb}}<!--org. Kalãdarium - dzél trzëdzescë dzewiãc #39--> |1007|1008|1009|1010|1011|1012|1013 = {{YouTube|v=pM8tPGIRPyY|list=PLc07AQNpmhstm26SW6Dyt4DWbWY7Lf0ZW|index=38|tit=Kalãdarium – dzél sztërdzescë #40|k=@muzeumwejherowo4851|jãz=csb}}<!--org. Kalãdarium - dzél sztërdzescë #40--> |1014|1015|1016|1017|1018|1019|1020 = {{YouTube|v=LzR1MYUcbEQ|list=PLc07AQNpmhstm26SW6Dyt4DWbWY7Lf0ZW|index=39|tit=Kalãdarium – dzél sztërdzescë jeden #41|k=@muzeumwejherowo4851|jãz=csb}}<!--org. Kalãdarium - dzél sztërdzescë jeden#41 --> |1022|1023|1024|1025|1026|1027|1028 = <!-- Przeskoczony tydzień --> | |1030|1031|1101|1102|1103 = {{YouTube|v=qgp6Y2a2AAs|list=PLc07AQNpmhstm26SW6Dyt4DWbWY7Lf0ZW|index=40|tit=Kalãdarium – dzél sztërdzescë dwa #42|k=@muzeumwejherowo4851|jãz=csb}}<!--org. Kalãdarium - dzél sztërdzescë dwa #42--> |1104| |1106|1107|1108| |1110 = {{YouTube|v=U5zY_botYXY|list=PLc07AQNpmhstm26SW6Dyt4DWbWY7Lf0ZW|index=41|tit=Kalãdarium – dzél sztërdzescë trzë #43|k=@muzeumwejherowo4851|jãz=csb}}<!--org. Kalãdarium - dzél sztërdzescë trzë #43--> |1112|1113|1114|1115|1116|1117|1118 = <!-- Koniec. 43/43 --> |1119|1120|1121|1122|1123|1124|1125 = |1126|1127|1128|1129|1130|1201|1202 = |1203|1204|1205|1206|1207|1208|1209 = |1210|1211|1212|1213|1214|1215|1216 = |1217|1218|1219|1220|1221|1222|1223 = |1224|1225|1226|1227|1228|1229|1230 = |1231| | | | | | = | #default = }}</includeonly><!-- --><noinclude> * [[31 stëcznika|01-31]] <code><nowiki>{{Roczëzna/Kalãdarium dzejów Pòmòrzô}}</nowiki></code> → {{Roczëzna/Kalãdarium dzejów Pòmòrzô|31 stëcznika}} * [[3 strëmiannika|03-03]] <code><nowiki>{{Roczëzna/Kalãdarium dzejów Pòmòrzô}}</nowiki></code> → {{Roczëzna/Kalãdarium dzejów Pòmòrzô|3 strëmiannika}} * [[24 gòdnika|12-24]] <code><nowiki>{{Roczëzna/Kalãdarium dzejów Pòmòrzô}}</nowiki></code> → {{Roczëzna/Kalãdarium dzejów Pòmòrzô|24 gòdnika}} [[Kategòrëjô:Szablónë do kalãdarium]] </noinclude> q04z0lmd1a3aiupk7ab0gczpck7lk3y 219851 219850 2026-10-19T19:15:30Z Iketsi 3254 Mòje Stronë (infòrmacyjny serwis) 219851 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{#switch:{{#switch: {{#invoke:string2|split|{{{1|{{PAGENAME}}}}}|" "|2}} | stëcznika = 01 | gromicznika = 02 | strëmiannika = 03 | łżëkwiata = 04 | maja = 05 | czerwińca = 06 | lëpińca = 07 | zélnika = 08 | séwnika = 09 | pazdzérznika = 10 | lëstopadnika = 11 | gòdnika = 12 | #default = !!! }}{{padleft:{{#invoke:string2|split|{{{1|{{PAGENAME}}}}}|" "|1}}|2}} |0101|0102|0103|0104|0105|0106|0107 = {{YouTube|v=_yLZt9bTEnk|list=PLc07AQNpmhstm26SW6Dyt4DWbWY7Lf0ZW|index=10gcJCQMLAYcqIYzv|tit=Kalãdarium – Odcinek pierwszy #1|k=@muzeumwejherowo4851|jãz=csb}} i [https://mojestrone.com/artykul/kalendarium-nr-1-n1480049 Kalendarium nr 1] na [[Mòje Stronë (infòrmacyjny serwis)|Mòje Stronë]] ({{jãz.|csb}})<!--org. KALENDARIUM - Odcinek pierwszy #1--> | 0110|0111|0112|0113|0114 = {{YouTube|v=13dBD_HT_2w|list=PLc07AQNpmhstm26SW6Dyt4DWbWY7Lf0ZW|index=2|tit=Kalãdarium – Odcinek drugi #2|k=@muzeumwejherowo4851|jãz=csb}}<!--org. KALENDARIUM - Odcinek drugi #2--> |0115|0116|0117|0118|0119|0120|0121 = {{YouTube|v=rSnhXcSUHdI|list=PLc07AQNpmhstm26SW6Dyt4DWbWY7Lf0ZW|index=3|tit=Kalãdarium – Odcinek trzeci #3|k=@muzeumwejherowo4851|jãz=csb}} i [https://mojestrone.com/artykul/kalendarium-nr-2-i-3-n1483188 Kalendarium nr 3] na [[Mòje Stronë (infòrmacyjny serwis)|Mòje Stronë]] ({{jãz.|csb}})<!--org. KALENDARIUM - Odcinek trzeci #3--> | 0122|0123|0124|0125 = {{YouTube|v=sGQrfiBnKAQ|list=PLc07AQNpmhstm26SW6Dyt4DWbWY7Lf0ZW|index=4|tit=Kalãdarium – Odcinek czwarty #4|k=@muzeumwejherowo4851|jãz=csb}} i [https://mojestrone.com/artykul/kalendarium-nr-4-22-2801-n1499830 Kalendarium nr 4] na [[Mòje Stronë (infòrmacyjny serwis)|Mòje Stronë]] ({{jãz.|csb}})<!--org. KALENDARIUM Odcinek czwarty #4--> |0129|0130|0131|0201|0202|0203|0204 = {{YouTube|v=Y_b01aqQ7GM|list=PLc07AQNpmhstm26SW6Dyt4DWbWY7Lf0ZW|index=5|tit=Kalãdarium – Odcinek piąty #5|k=@muzeumwejherowo4851|jãz=csb}} i [https://mojestrone.com/artykul/kalendarium-nr-5-2901-402-n1502393 Kalendarium nr 5] na [[Mòje Stronë (infòrmacyjny serwis)|Mòje Stronë]] ({{jãz.|csb}})<!--org. KALENDARIUM - Odcinek piąty #5--> |0205|0206|0207|0208|0209|0210|0211 = {{YouTube|v=HyFbUU2_igE|list=PLc07AQNpmhstm26SW6Dyt4DWbWY7Lf0ZW|index=6|tit=Kalãdarium – Odcinek Szósty #6|k=@muzeumwejherowo4851|jãz=csb}} i [https://mojestrone.com/artykul/kalendarium-nr-6-n1505283 Kalendarium nr 6] na [[Mòje Stronë (infòrmacyjny serwis)|Mòje Stronë]] ({{jãz.|csb}})<!--org. KALENDARIUM - Odcinek Szósty #6--> | 0212|0213|0214|0215 = {{YouTube|v=BI3alFHRvT4|list=PLc07AQNpmhstm26SW6Dyt4DWbWY7Lf0ZW|index=7|tit=Kalãdarium – Odcinek siódmy #7|k=@muzeumwejherowo4851|jãz=csb}} i [https://mojestrone.com/artykul/kalendarium-nr-7-n1508897 Kalendarium nr 7] na [[Mòje Stronë (infòrmacyjny serwis)|Mòje Stronë]] ({{jãz.|csb}})<!--org. KALENDARIUM - Odcinek siódmy #7--> | |0220|0221|0222|0223|0224 = {{YouTube|v=yNF84QOArt4|list=PLc07AQNpmhstm26SW6Dyt4DWbWY7Lf0ZW|index=8|tit=Kalãdarium – Odcinek ósmy #8|k=@muzeumwejherowo4851|jãz=csb}} i [https://mojestrone.com/artykul/kalendarium-nr-8-19-2502-n1510215 Kalendarium nr 8] na [[Mòje Stronë (infòrmacyjny serwis)|Mòje Stronë]] ({{jãz.|csb}})<!--org. KALENDARIUM - Odcinek ósmy #8--> |0227|0228| |0301| |0303|0304 = {{YouTube|v=qOCQtJQlnGk|list=PLc07AQNpmhstm26SW6Dyt4DWbWY7Lf0ZW|index=90gcJCQMLAYcqIYzv|tit=Kalãdarium – Odcinek dziewiąty #9|k=@muzeumwejherowo4851|jãz=csb}}<!--org. KALENDARIUM - Odcinek dziewiąty #9--> |0305|0306|0307|0308| |0310|0311 = {{YouTube|v=S4SNXcw_bUY|list=PLc07AQNpmhstm26SW6Dyt4DWbWY7Lf0ZW|index=100gcJCQMLAYcqIYzv|tit=Kalãdarium – Odcinek dziesiąty #10|k=@muzeumwejherowo4851|jãz=csb}}<!--org. KALENDARIUM - Odcinek dziesiąty #10--> |0312|0313|0314|0315|0316|0317|0318 = {{YouTube|v=ACba7ENSfn0|list=PLc07AQNpmhstm26SW6Dyt4DWbWY7Lf0ZW|index=11|tit=Kalãdarium – Odcinek jedenasty #11|k=@muzeumwejherowo4851|jãz=csb}}<!--org. KALENDARIUM - Odcinek jedenasty #11--> |0319|0320|0321|0322|0323|0324|0325 = {{YouTube|v=K3PDYI9I0r0|list=PLc07AQNpmhstm26SW6Dyt4DWbWY7Lf0ZW|index=12|tit=Kalãdarium – Odcinek dwunasty #12|k=@muzeumwejherowo4851|jãz=csb}}<!--org. KALENDARIUM - Odcinek dwunasty #12--> | 0327|0328|0329|0330|0401 = {{YouTube|v=6vnj5iKXRnw|list=PLc07AQNpmhstm26SW6Dyt4DWbWY7Lf0ZW|index=13|tit=Kalãdarium – Odcinek trzynasty #13|k=@muzeumwejherowo4851|jãz=csb}}<!--org. KALENDARIUM - Odcinek trzynasty #13--> | 0402|0403|0404|0405|0406|0407 = {{YouTube|v=JmC5gmsuIfQ|list=PLc07AQNpmhstm26SW6Dyt4DWbWY7Lf0ZW|index=14|tit=Kalãdarium – Odcinek czternasty #14|k=@muzeumwejherowo4851|jãz=csb}}<!--org. KALENDARIUM - Odcinek czternasty #14--> | 0409|0410|0411 |0414|0415 = {{YouTube|v=jnG3MaRtLLw|list=PLc07AQNpmhstm26SW6Dyt4DWbWY7Lf0ZW|index=15|tit=Kalãdarium – Odcinek piętnasty #15|k=@muzeumwejherowo4851|jãz=csb}}<!--org. KALENDARIUM - Odcinek piętnasty #15--> |0416|0417|0418 = {{YouTube|v=aOt62YK5G_A|list=PLc07AQNpmhstm26SW6Dyt4DWbWY7Lf0ZW|index=16|tit=Kalãdarium – Odcinek szesnasty #16|k=@muzeumwejherowo4851|jãz=csb}}<!--org. KALENDARIUM - Odcinek szesnasty #16--> |0423| |0426|0427| |0429 = {{YouTube|v=K02SGnpvQ1s|list=PLc07AQNpmhstm26SW6Dyt4DWbWY7Lf0ZW|index=17|tit=Kalãdarium – Odcinek siedemnasty #17|k=@muzeumwejherowo4851|jãz=csb}}<!--org. KALENDARIUM - Odcinek siedemnasty #17--> | |0501| |0503|0504|0505|0506 = {{YouTube|v=J70esEu-Hzw|list=PLc07AQNpmhstm26SW6Dyt4DWbWY7Lf0ZW|index=18|tit=Kalãdarium – Odcinek osiemnasty #18|k=@muzeumwejherowo4851|jãz=csb}}<!--org. KALENDARIUM - Odcinek osiemnasty #18--> |0507| |0509|0510| | |0513 = {{YouTube|v=l887ZfoSJgE|list=PLc07AQNpmhstm26SW6Dyt4DWbWY7Lf0ZW|index=19|tit=Kalãdarium – Odcinek dziewiętnasty #19|k=@muzeumwejherowo4851|jãz=csb}}<!--org. KALENDARIUM - Odcinek dziewiętnasty #19--> | |0515|0516| |0518|0519|0520 = {{YouTube|v=lugWR0nGL9I|list=PLc07AQNpmhstm26SW6Dyt4DWbWY7Lf0ZW|index=20|tit=Kalãdarium – Odcinek dwudziesty #20|k=@muzeumwejherowo4851|jãz=csb}}<!--org. KALENDARIUM - Odcinek dwudziesty #20--> |0521|0522|0523|0524| | |0527 = {{YouTube|v=Pe0PHQmRFjc|list=PLc07AQNpmhstm26SW6Dyt4DWbWY7Lf0ZW|index=21|tit=Kalãdarium – dzél dwadzesce jeden #21|k=@muzeumwejherowo4851|jãz=csb}}<!--org. KALENDARIUM - part dwadzesce jeden #21--> |0528| |0531|0601| |0603 = {{YouTube|v=YLtDMW-nqTY|list=PLc07AQNpmhstm26SW6Dyt4DWbWY7Lf0ZW|index=22|tit=Kalãdarium – dzél dwadzesce dwa #22|k=@muzeumwejherowo4851|jãz=csb}}<!--org. KALENDARIUM - part dwadzesce dwa #22--> | |0605|0606| |0610 = {{YouTube|v=CT5SzZRuSm8|list=PLc07AQNpmhstm26SW6Dyt4DWbWY7Lf0ZW|index=23|tit=Kalãdarium – dzél dwadzesce trzë #23|k=@muzeumwejherowo4851|jãz=csb}}<!--org. KALENDARIUM - part dwadzesce trzë #23--> |0611|0612|0613| |0615 = {{YouTube|v=NJg9Nhh4B3s|list=PLc07AQNpmhstm26SW6Dyt4DWbWY7Lf0ZW|index=24|tit=Kalãdarium – dzél dwadzesce sztërë #24|k=@muzeumwejherowo4851|jãz=csb}}<!--org. KALENDARIUM - part dwadzesce sztërë #24--> | | |0622| |0624 = {{YouTube|v=ADRz_UMUtKg|list=PLc07AQNpmhstm26SW6Dyt4DWbWY7Lf0ZW|index=25|tit=Kalãdarium – dzél dwadzesce piãc #25|k=@muzeumwejherowo4851|jãz=csb}}<!--org. KALENDARIUM - part dwadzesce piãc #25--> | |0626| |0629|0630 = {{YouTube|v=pLf7acamJZE|list=PLc07AQNpmhstm26SW6Dyt4DWbWY7Lf0ZW|index=26|tit=Kalãdarium – dzél dwadzesce szesc #26|k=@muzeumwejherowo4851|jãz=csb}}<!--org. KALENDARIUM - part dwadzesce szesc #26--> |0702| |0704| |0706|0707|0708 = {{YouTube|v=cO9R4S0ea5E|list=PLc07AQNpmhstm26SW6Dyt4DWbWY7Lf0ZW|index=27|tit=Kalãdarium – dzél dwadzesce sédmë #27|k=@muzeumwejherowo4851|jãz=csb}}<!--org. Kalãdarium - part dwadzesce sédmë #27--> | |0710| |0714|0715 = {{YouTube|v=KgQOvl97fFk|list=PLc07AQNpmhstm26SW6Dyt4DWbWY7Lf0ZW|index=28|tit=Kalãdarium – dzél dwadzesce òsmë #28|k=@muzeumwejherowo4851|jãz=csb}}<!--org. Kalãdarium - part dwadzesce òsmë #28--> |0716|0717| |0719|0720|0721|0722 = {{YouTube|v=FBKRHLIgrXQ|list=PLc07AQNpmhstm26SW6Dyt4DWbWY7Lf0ZW|index=29|tit=Kalãdarium – dzél dwadzesce dzewiãc #29|k=@muzeumwejherowo4851|jãz=csb}}<!--org. Kalãdarium - part dwadzesce dzewiãc #29--> | |0724|0725|0726|0727 = {{YouTube|v=Z94n0G_v-u4|list=PLc07AQNpmhstm26SW6Dyt4DWbWY7Lf0ZW|index=30|tit=Kalãdarium – dzél trzëdzescë #30|k=@muzeumwejherowo4851|jãz=csb}}<!--org. Kalãdarium - part trzëdzescë #30--> |0730|0731|0801|0802|0803|0804|0805 = <!-- Dzél #31 nie istnieje --> |0806|0807|0808|0809| |0811 = {{YouTube|v=qnHR_uat8Qs|list=PLc07AQNpmhstm26SW6Dyt4DWbWY7Lf0ZW|index=31|tit=Kalãdarium – dzél trzëdzescë dwa #32|k=@muzeumwejherowo4851|jãz=csb}}<!--org. Kalãdarium - part trzëdzescë dwa #32--> |0813|0814|0815|0816|0817|0818|0819 = <!-- Dzél #33 nie istnieje --> | |0821|0822| |0824|0825|0826 = {{YouTube|v=D5KUrG3mfWY|list=PLc07AQNpmhstm26SW6Dyt4DWbWY7Lf0ZW|index=32|tit=Kalãdarium – dzél trzëdzescë sztërë #34|k=@muzeumwejherowo4851|jãz=csb}}<!--org. Kalãdarium - part trzëdzescë sztërë #34--> |0827|0828|0829|0830|0831|0901|0902 = {{YouTube|v=qaPklQip9Sc|list=PLc07AQNpmhstm26SW6Dyt4DWbWY7Lf0ZW|index=33|tit=Kalãdarium – dzél trzëdzescë piãc #35|k=@muzeumwejherowo4851|jãz=csb}}<!--org. Kalãdarium - part trzëdzescë piãc #35--> |0903|0904|0905|0906|0907|0908|0909 = <!-- Przeskoczony tydzień --> | |0911| |0913|0914| = {{YouTube|v=KrThPc81Mkw|list=PLc07AQNpmhstm26SW6Dyt4DWbWY7Lf0ZW|index=34|tit=Kalãdarium – dzél trzëdzescë szesc #36|k=@muzeumwejherowo4851|jãz=csb}}<!--org. Kalãdarium - dzél trzëdzescë szesc #36--> | |0919|0920|0921|0922|0923 = {{YouTube|v=zIiIeLXa96o|list=PLc07AQNpmhstm26SW6Dyt4DWbWY7Lf0ZW|index=35|tit=Kalãdarium – dzél trzëdzescë sétmë #37|k=@muzeumwejherowo4851|jãz=csb}}<!--org. Kalãdarium - dzél trzëdzescë sétmë #37--> |0924| |0926|0927|0928| |0930 = {{YouTube|v=jSV7xsKOK7c|list=PLc07AQNpmhstm26SW6Dyt4DWbWY7Lf0ZW|index=36|tit=Kalãdarium – dzél trzëdzescë òsmë #38|k=@muzeumwejherowo4851|jãz=csb}}<!--org. Kalãdarium - dzél trzëdzescë òsmë #38--> |1001|1002|1003|1004|1005|1006 = {{YouTube|v=jgSCMxNnB4s|list=PLc07AQNpmhstm26SW6Dyt4DWbWY7Lf0ZW|index=37|tit=Kalãdarium – dzél trzëdzescë dzewiãc #39|k=@muzeumwejherowo4851|jãz=csb}}<!--org. Kalãdarium - dzél trzëdzescë dzewiãc #39--> |1007|1008|1009|1010|1011|1012|1013 = {{YouTube|v=pM8tPGIRPyY|list=PLc07AQNpmhstm26SW6Dyt4DWbWY7Lf0ZW|index=38|tit=Kalãdarium – dzél sztërdzescë #40|k=@muzeumwejherowo4851|jãz=csb}}<!--org. Kalãdarium - dzél sztërdzescë #40--> |1014|1015|1016|1017|1018|1019|1020 = {{YouTube|v=LzR1MYUcbEQ|list=PLc07AQNpmhstm26SW6Dyt4DWbWY7Lf0ZW|index=39|tit=Kalãdarium – dzél sztërdzescë jeden #41|k=@muzeumwejherowo4851|jãz=csb}}<!--org. Kalãdarium - dzél sztërdzescë jeden#41 --> |1022|1023|1024|1025|1026|1027|1028 = <!-- Przeskoczony tydzień --> | |1030|1031|1101|1102|1103 = {{YouTube|v=qgp6Y2a2AAs|list=PLc07AQNpmhstm26SW6Dyt4DWbWY7Lf0ZW|index=40|tit=Kalãdarium – dzél sztërdzescë dwa #42|k=@muzeumwejherowo4851|jãz=csb}}<!--org. Kalãdarium - dzél sztërdzescë dwa #42--> |1104| |1106|1107|1108| |1110 = {{YouTube|v=U5zY_botYXY|list=PLc07AQNpmhstm26SW6Dyt4DWbWY7Lf0ZW|index=41|tit=Kalãdarium – dzél sztërdzescë trzë #43|k=@muzeumwejherowo4851|jãz=csb}}<!--org. Kalãdarium - dzél sztërdzescë trzë #43--> |1112|1113|1114|1115|1116|1117|1118 = <!-- Koniec. 43/43 --> |1119|1120|1121|1122|1123|1124|1125 = |1126|1127|1128|1129|1130|1201|1202 = |1203|1204|1205|1206|1207|1208|1209 = |1210|1211|1212|1213|1214|1215|1216 = |1217|1218|1219|1220|1221|1222|1223 = |1224|1225|1226|1227|1228|1229|1230 = |1231| | | | | | = | #default = }}</includeonly><!-- --><noinclude> * [[31 stëcznika|01-31]] <code><nowiki>{{Roczëzna/Kalãdarium dzejów Pòmòrzô}}</nowiki></code> → {{Roczëzna/Kalãdarium dzejów Pòmòrzô|31 stëcznika}} * [[3 strëmiannika|03-03]] <code><nowiki>{{Roczëzna/Kalãdarium dzejów Pòmòrzô}}</nowiki></code> → {{Roczëzna/Kalãdarium dzejów Pòmòrzô|3 strëmiannika}} * [[24 gòdnika|12-24]] <code><nowiki>{{Roczëzna/Kalãdarium dzejów Pòmòrzô}}</nowiki></code> → {{Roczëzna/Kalãdarium dzejów Pòmòrzô|24 gòdnika}} [[Kategòrëjô:Szablónë do kalãdarium]] </noinclude> 1k1gfw8ysc82uh8z92mwfhah3lp0jwd Szablóna:User bg-1 10 12906 219622 199256 2026-10-19T16:07:21Z Terrus38 14026 219622 wikitext text/x-wiki <div style="float:left;border:solid #C0C8FF 1px;margin:1px"> <table cellspacing="0" style="width:238px;background:#F0F8FF"><tr> <td style="width:45px;height:45px;background:#C0C8FF;text-align:center;font-size:14pt">'''[[Bùłgarsczi jãzëk|bg]]-1'''</td> <td style="font-size:8pt;padding:4pt;line-height:1.25em">Този потребител има '''[[:Kategòrëjô:Brëkòwnik bg-1|начални познания]]''' по '''[[:Kategòrëjô:Brëkòwnik bg|български език]]'''.[[Kategòrëjô:Brëkòwnik bg-1|{{PAGENAME}}]]</td> </tr></table></div> [[Kategòrëjô:Brëkòwnik bg]]<noinclude> </noinclude> qvgqjkjz3cjhn42k78jipuwywmd3gu2 Konkurs Dubbingowy „Złoti Jigrzan” 0 12952 220095 198436 2026-10-20T11:48:25Z Iketsi 3254 [[Kategòriô:Przeczerowania do ùrëchtowaniô]] òsta dodónô za pòmòcą gadżetu [[c:Help:Gadget-Cat-a-lot/csb|Cat-a-lot]] 220095 wikitext text/x-wiki #TAM [[Złoti Jigrzan (kònkùrs)]] [[Kategòrëjô:Przeczerowania do ùrëchtowaniô]] 169tvq127bs8shmcz8v11pxcxjva1qd Sloworz.org 0 12993 219590 215867 2026-10-19T12:58:00Z Terrus38 14026 219590 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} [[Òbrôzk:Internetowi słowôrz kaszëbsczégò jãzëka = Internetowy słownik języka kaszubskiego, zrzutka 3 (1x1).jpg|mały|Logòtip]] '''sloworz.org''' abò '''Internetowi słowôrz kaszëbsczégò jãzëka''' ({{jãz.|pl}} ''Internetowy słownik języka kaszubskiego'') – internetowi [[słowôrz]] [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczégò jãzëka]]. Mòżno pòmòc w rozwiju słowarza<ref>https://zrzutka.pl/mretr4</ref>. Je téż codzénno kaszëbsczé słowò dnia z definicją pò pòlskù. == Partnerzë projektu == * Samorząd Województwa Pomorskiego * [[Gmina Szëmôłd]] * [[Kartuzë|Gard Kartuzë]] * [[Gmina Dzemiónë]] * [[Gmina Wiôlgô Wies]] * [[Réda|Gard Réda]] == Òbaczë téż == {{Col2 |col1= === Pòłączoné témë === * [[Mùzeùm Kaszëbskò-Pòmòrsczi Pismieniznë i Mùzyczi w Wejrowie]] * [[Fùndacjô Kaszëbskô]] * [[Słowôrz]] |col2= === Jiné internetowé słowôrze === {{#categorytree:Internetowé słowôrze|hideroot=on|mode=pages}} }} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Òficjalnô starna}} {{Commons}} * [https://sloworz.org/csb Internetowy słowarz kaszëbsczégò jãzëka] * https://norda.fm/wiadomosci/5590-chca-stworzyc-profesjonalny-internetowy-slownik-jezyka-kaszubskiego/ [https://norda.fm/wp-content/uploads/2023/07/64ad01e15a85c.mp3 .mp3] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Internetowé słowôrze]] [[Kategòrëjô:Kaszëbskòjãzëkòwé internetowé stronë (dzélã)]] [[Kategòrëjô:Fùndacjô Kaszëbskô]] 24r4m71739kzhm4np5jnlxp63b2brzh Kaszëbsczi Idol 0 13011 219963 210398 2026-10-20T01:08:23Z InternetArchiveBot 14136 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 219963 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} [[Òbrôzk:Kaszëbsczi Idol Radio Kaszëbë.jpg|mały|Logòtip]] '''Kaszëbsczi Idol''' ({{jãz.|pl}} ''Kaszubski Idol'') – [[kònkùrs mùzyczny]] na [[Kaszëbë|Kaszëbach]]<ref>https://kaszubopedia.pl/index.php/glossary/konkursy-i-festiwale-muzyczne/</ref>. == Edicje == === 2008 === * https://web.archive.org/web/20201031155105/https://www.fopke.pl/aktualnosci/news/196/zostan-piosenkarzem-kaszebsczi-idol/ === 2009 === Półfinałë: 5 czerwińca w Centrum Kùlturë „Kaszëbsczi Dwór” ({{jãz.|pl}} ''Centrum Kultury „Kaszubski Dwór”'')<ref>https://kartuzy.info/artykul/znamy-polfinalistow-n816228</ref> === 2010 === * {{YouTube|9Bnanq5eeDo|Kaszubski Idol 2010. Eliminacje. Dzien 6. Rumia.|k=Radio Kaszëbë}} * {{YouTube|Q3WMPfrtOOw|Natalia Szroeder – Kaszubski idol 2010|k=Natalia Szroeder Projekt Fani}} * https://www.fopke.pl/aktualnosci/news/946/kaszebsczi-idol-na-pytce-nowe-utwory/ * https://web.archive.org/web/20260310011508/https://bck-bytow.pl/kaszubski-idol/ * https://web.archive.org/web/20100818162335/http://belok.kaszubia.com/wiadla/kaszebsczi-jidol-2010 === 2012 === * https://kartuzy.naszemiasto.pl/od-28-maja-na-kaszubach-beda-trwaly-castingi-organizowane/ar/c13-1413555 * {{YouTube|v2hSBWMh0PY|Kaszubski Idol 2012 – występ taneczny finalistów 1/2}} * {{YouTube|fWZuRu54gP8|Kaszubski Idol 2012 – występ taneczny finalistów 2/2}} * https://kartuzy.naszemiasto.pl/zukowo-poznalismy-dziewieciu-finalistow-muzycznego/ar/c2-1453035 === 2013 === * https://www.youtube.com/playlist?list=PLIiO0K_ItzXE-dMyAb643Wj2Yq_zscNXf * https://web.archive.org/web/20250429050438/https://fopke.pl/aktualnosci/news/1953/kaszubski-idol-w-rewie-dbaja-o-jezyk/ === 2014 === * https://fabrykakultury.pl/repertuar/casting-do-kaszubskiego-idola/ * https://kartuzy.naszemiasto.pl/kaszubski-idol-2014-wyniki-przesluchan-wlasciwych/ar/c8-2338358 * https://kartuzy.naszemiasto.pl/kaszubski-idol-2014-kto-przeszedl-do-nastepnego-etapu/ar/c8-2305708 * https://kartuzy.naszemiasto.pl/kaszubski-idol-2014-eliminacje-wstepne-przeszlo-22-mlodych/ar/c13-2303754 * https://kartuzy.naszemiasto.pl/kaszubski-idol-2014-startuje-dzis-w-wejherowie-przyjdz-na/ar/c13-2285368 * https://www.fopke.pl/aktualnosci/news/2092/kaszubski-idol-pofina-w-koscierynie/ * https://web.archive.org/web/20150208074309/http://fopke.pl/pl/aktualnosci/news,2092/kaszubski-idol-pofina-w-koscierynie/ * https://web.archive.org/web/20150208080511/http://fopke.pl/pl/aktualnosci/news,2095/warsztaty-dla-kaszubskich-idoli-stara-kiszewa/ * https://web.archive.org/web/20250122120337/https://fopke.pl/aktualnosci/news/2115/kaszubski-idol-x-lat-radia-kaszebe/ * https://web.archive.org/web/20240304110419/https://www.fopke.pl/aktualnosci/news/2065/kaszubski-idol-kartuzy/ * https://web.archive.org/web/20250215171411/https://www.fopke.pl/aktualnosci/news/2092/kaszubski-idol-pofina-w-koscierynie/ * https://web.archive.org/web/20251113084246/https://www.fopke.pl/aktualnosci/news/2095/warsztaty-dla-kaszubskich-idoli-stara-kiszewa/ * https://web.archive.org/web/20201027201632/http://radiokaszebe.pl/podcast/6-lat-pozniej-malwina-laska-finalistka-kaszubskiego-idola-2014/ === 2015 === * {{YouTube|O9G3f-0kxzA|Kaszubski Idol LIVE 2015 – AD ASTRA}} === 2016 === * {{YouTube|y3YCbZkIdNg|Finaliści Kaszubskiego Idola 2016 – Jinego Idola}} * {{YouTube|NT1n8e6UF6g|Kaszubski Idol 2016 – podziękowanie}} * https://dziennikbaltycki.pl/kaszubski-idol-2016-konkurs-wygral-przemyslaw-bruhn-z-rumi-zdjecia-wideo/ar/11536884 === 2017 === * https://web.archive.org/web/20170726013119/http://radiokaszebe.pl/kaszubski-idol-live-przygotowuje-sie-do-trasy-koncertowej-2/ === 2018 === * https://puck.naszemiasto.pl/kaszubski-idol-2018-kaszebsczi-idol-w-sobote-22-wrzesnia/ar/c13-4804127 * https://web.archive.org/web/20220519160849/http://radiokaszebe.pl/category/muzyka/kaszebsczi-idol/ * https://www.lebork.pl/aktualnosci/kaszubski-idol-2018/ * https://web.archive.org/web/20181219193614/http://radiokaszebe.pl/kaszubski-idol-2018-kolejna-sesja-zdjeciowa/ * https://www.zukowo.pl/bw/Kaszubski_Idol_2018,10,4855 * https://radiokaszebe.pl/rss/kaszubski-idol-2018-19 == Laùreacë == {| class="wikitable" |+ !Edicjô ! |- |2008 |[[Ewelina Pobłocka]]<ref>https://web.archive.org/web/20190723134827/http://radiokaszebe.pl/laureatka-kaszubskiego-idola-promuje-nowy-utwor-zatytulowany-daleko/</ref> |- |2009 |Ilona Stepanik<ref>https://wiadomosci.wp.pl/trojmiasto/kaszubski-idol-6038694477689985g</ref> |- |2010 |Marlena Brzeska<ref>https://www.wejherowo.pl/artykuly/marlena-brzeska-kaszubskim-idolem-2010-a1163.html</ref> |- |2011 |– |- |2012 |Marcin Molendowski<ref>https://web.archive.org/web/20260529130345/https://superbazaar3.rssing.com/chan-3446643/all_p1.html#c3446643a6</ref><ref>https://web.archive.org/web/20260529131012/http://www.portart.pl/instruktorzy/marcin-molendowskiwokal</ref> |- |2014 |Marcelina Szroeder<ref>https://www.fopke.pl/aktualnosci/news/2115/kaszubski-idol-x-lat-radia-kaszebe/</ref> |- |2016 |Przemysław Bruhn<ref>https://web.archive.org/web/20170608235711/http://radiokaszebe.pl/przemyslaw-bruhn-kaszubskim-idolem-2016</ref> |- | | |} == Galeriô plakatów == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Plakat Casting Kaszubski Idol 2010.jpg|2010 Òbrôzk:Plakat Casting Kaszubski Idol 2014.jpg|2014 Òbrôzk:Plakat Casting Kaszubski Idol 2016.jpg|2016 Òbrôzk:Plakat Casting Kaszubski Idol 2018.jpg|2018 </gallery> == Òbaczë téż == {{Col2 |col1= === Pòłączoné témë === * [[Radio Kaszëbë]] |col2= === Jiné kònkùrsë na Kaszëbach === {{#categorytree:Kònkùrsë na Kaszëbach|hideroot=on|mode=pages}} }} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * https://kartuzy.naszemiasto.pl/tag/kaszubski-idol * https://www.facebook.com/kaszubskiidol * https://web.archive.org/web/20150315023018/http://radiokaszebe.pl/kaszubski-idol-muzyka/ * https://archiwum.radiokaszebe.pl/kaszubski-idol-2018-przesluchania-od-14-05/ * https://archiwum.radiokaszebe.pl/wp-content/uploads/2019/11/PLAKAT-KI-2018-722x1024.jpg * https://archiwum.radiokaszebe.pl/wp-content/uploads/2019/11/REGULAMINU-KONKURSU-KI-2018.pdf === Szëkba === {{Szëkba|Kaszëbsczi Idol}} {{Szëkba|Kaszubski Idol}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kònkùrsë mùzyczné na Kaszëbach]] [[Kategòrëjô:Dôwné rzeczë]] [[Kategòrëjô:Radio Kaszëbë]] qcd33n9wt8u2eomzuo6yvyeaziswsf2 Ewelina Karczewska 0 13018 219903 204296 2026-10-19T22:20:50Z Iketsi 3254 YouTube dł; - → – 219903 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} {{Bez òdjimka}} '''Ewelina Karczewska''' abò '''Poblo''' (z domù '''Pobłocka'''<ref>https://web.archive.org/web/20190723134827/http://radiokaszebe.pl/laureatka-kaszubskiego-idola-promuje-nowy-utwor-zatytulowany-daleko/</ref>) – je pòlską i kaszëbską spiéwôrką. == Òbaczë téż == * [[Kaszëbsczi Idol]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} * https://web.archive.org/web/20190723134827/http://radiokaszebe.pl/laureatka-kaszubskiego-idola-promuje-nowy-utwor-zatytulowany-daleko/ * https://www.trojmiasto.pl/rozrywka/Wcielila-sie-w-role-Ariany-Grande-Wywiad-z-Ewelina-Poblocka-n123785.html?strona=1 * https://www.youtube.com/channel/UCuawAOk5pcTRtJa_GpZhI7A * https://www.youtube.com/@Ewe787 *{{YouTube| |Ewelina Pobłocka & Michał Lange – "Mòwa serc"}} * {{YouTube|vbuqGru94Co|EWELINA POBŁOCKA – ZÔCZĄTK|dł=3:55}} * {{YouTube|LLW36Jjp0e0|POBLO – Daleko}} — Ten film jest prywatny. * {{YouTube|tf0dPpxrPKU|Ewelina Pobłocka "W SERCU MIM"|dł=3:24}} * {{YouTube|24RHylANPkg|The Voice of Poland – Ewelina Pobłocka – „Ironic” – Nokaut|dł=1:52}} * {{YouTube|WrnS9UA2RCg|The Voice of Poland V – Ewelina Pobłocka – „Don’t dream It’s over" – Przesłuchania w ciemno|dł=3:07}} * {{YouTube|_hGsGAbB-s0|The Voice of Poland V – „Zaopiekuj się mną” – Krzysztof Rymszewicz i Ewelina Pobłocka|dł=4:53}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòlsczé spiéwôrczi]] [[Kategòrëjô:Kaszëbsczé spiéwôrczi]] m7q0v27siyg6tgfo65cik2pflfw0mlh Méster Bëlnégò Czëtaniô (kònkùrs) 0 13023 219926 217101 2026-10-20T00:31:06Z Iketsi 3254 YouTube dł; wëd. → {{skr.|wëdanié}} 219926 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} [[Òbrôzk:Diplóm Bëtnika Méster Bëlnégò Czëtaniô.jpg|mały|Diplóm Bëtnika (2025)]] '''Méster Bëlnégò Czëtaniô''' {{skr.|P.T.}} '''Regionalny Kònkùrs dlô Czëtińców „Méster Bëlnégò Czëtaniô”''' – kòżdoroczny [[kònkùrs]] czëtaniô pò [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbskù]] przédno dlô dzecë<ref name=":0">https://www.expresskaszebe.pl/artykul/14487,wejherowo-stolica-kaszubskiego-slowa-znamy-laureatow-konkursu-mester-belnego-czetanio</ref>. Jégò célã je promòcjô kaszëbsczi lëteraturë i kùlturë. Kònkùrs pò rôz òdbëł sã w 2014 rokù. Òrganizatórã kònkùrsù je [[Mùzeùm Kaszëbskò-Pòmòrsczi Pismieniznë i Mùzyczi we Wejrowie]]. == Kònkùrsë w rozmajitëch lat == === 2014–2022 === * 2014<ref>https://www.szkolalesnice.nwl.pl/szkola-szkolalesnice/galeria-szkolalesnice/koza-magda-i-bardzo-ciekawa-lekcja-jezyka-kaszubskiego-2/</ref> * 2015<ref>https://wejherowo.naszemiasto.pl/konkurs-czytania-po-kaszubsku-w-bibliotece-w-bolszewie/ar/c8-3578239</ref><ref>https://nadmorski24.pl/aktualnosci/25676-oczytani-kaszubi-spotkali-sie-w-bolszewie</ref> * 2016<ref>https://wejherowo.naszemiasto.pl/final-konkursu-mester-belnego-czetanio-w-bolszewie/ar/c8-3939511</ref> * 2017-12-16<ref>https://pomorzeczyta.pl/konkursy/16-12-znamy-juz-mestrow-belnego-czetanio/</ref><ref>https://nadmorski24.pl/aktualnosci/34206-szukali-mistrza-jezyka-kaszubskiego</ref> ** Ùczãstnicë z 11 kaszëbsczich pòwiatów szlë na miónczi w piãc wiekòwëch kategòriach. * 2018<ref>https://gowidlino.edu.pl/2018/11/mester-belnego-czetanio-2018/</ref> * 2019<ref>https://gok.luzino.eu/mester-belnego-czetanio-2019/</ref><ref>[https://luzino.info/galeria/#(wydarzenia|album)=/G-2019/E-M%C3%89STER%20B%C3%8BLN%C3%89G%C3%92%20CZ%C3%8BTANI%C3%94; https://luzino.info/galeria/#(wydarzenia|album)=/G-2019/E-M%C3%89STER%20B%C3%8BLN%C3%89G%C3%92%20CZ%C3%8BTANI%C3%94;]</ref> * 2020<ref>https://www.expresskaszebe.pl/artykul/3688,czytanie-po-kaszubsku-mester-belnego-czetanio-wejrowo-2020</ref><ref>https://www.youtube.com/watch?v=yckd26rzYjY</ref> (VII) * 2021-12-10<ref>https://koscierski.info/artykul/znamy-laureatow-konkursu/1130917</ref><ref>http://kurierkaszubski.eu/wejherowo-final-regionalnego-konkursu-mester-belnego-czetanio-oni-najpiekniej-czytaja-po-kaszubsku/</ref><ref>https://nadmorski24.pl/aktualnosci/52165-blisko-tysiac-uczestnikow-czytalo-po-kaszubsku-w-mester-belnego-czetanio</ref><ref>https://nadmorski24.pl/aktualnosci/52015-czytali-po-kaszubsku-w-powiatowym-konkursie</ref><ref>https://luzino.info/mester-belnego-czetanio/</ref><ref>[https://luzino.info/galeria/#(wydarzenia|album)=/C-2021/L-%E2%80%9EM%C3%89STER%20B%C3%8BLN%C3%89G%C3%92%20CZ%C3%8BTANI%C3%94%E2%80%9D; https://luzino.info/galeria/#(wydarzenia|album)=/C-2021/L-%E2%80%9EM%C3%89STER%20B%C3%8BLN%C3%89G%C3%92%20CZ%C3%8BTANI%C3%94%E2%80%9D;]</ref> (VIII)<ref>https://gok.luzino.eu/viii-regionalny-konkurs-dlo-czetincow-mester-belnego-czetanio/</ref> * 2022<ref>https://web.archive.org/web/20221017091125/http://radiokaszebe.pl/rozpoczal-sie-konkurs-dla-mistrzow-pieknego-czytania-po-kaszubsku/</ref> (IV) === 2023 (X) === * Regùlamin:<ref>https://web.archive.org/web/20260602204352/https://www.spgoreczyno.pl/wp-content/uploads/2024/04/REGULAMIN-X-KONKURSU-MESTER-BELNEGO-CZETANIO-2023r.pdf</ref> * + 2023<ref>https://spgrzybno.pl/szkola/667-mester-belnego-czetanio-2023</ref><ref>https://zkaszub.info/x-regionalny-konkurs-dlo-czetincow-mester-belnego-czetanio/</ref><ref>https://nadmorski24.pl/aktualnosci/61048-w-rumi-promowali-czytanie-w-jezyku-kaszubskim-za-nami-powiatowy-etap-konkursu-mester-belnego-czetanio-wyniki-zdjecia</ref><ref>https://sp4reda.pl/blog/2023/12/17/mester-belnego-czetanio-final-wojewodzki/</ref><ref>https://sp1.sierakowice.pl/2023/12/08/mester-belnego-czetanio/</ref> (X)<ref>https://www.kartuzy.pl/aktualnosc/oswiata-i-edukacja/2266-gminne-eliminacje-x-konkurs-dlo-czetincow-mester-belnego</ref><ref>https://kurierbytowski.com.pl/artykul/sygnie-blno-cztac-n1496333</ref> * '''Gminné eliminacje:'''<ref>https://luzino.info/mester-belnego-czetanio-2/</ref> * '''Pòwiatowé eliminacje:'''<ref>https://kaszubi.pl/part/bytow/messages/view/powiatowy_konkurs_mbc</ref> ==== Lekturë ==== * '''Dlô ùczniów spòdlecznëch szkòł, kl. I–II.''' – [[Stanisłôw Janka|S. Janke]], ''Alfabet dlô dzôtków'', Gduńsk 2021 (Celąteczkò, Farwë, Łżëkwiat, Tãga) * '''Dlô ùczniów spòdlecznëch szkòł, kl. III–IV.''' – A. Majkòwskô, D. Majkòwsczi, ''Mòja pierszô Bibliô. Nowi Testament w òbrôzkach'' (tekstë: Marija; Dzéwczątkò wrôcô do żëcô; Bóg, chtëren szukô grzészników; Pioter w sôdzë) * '''Dlô ùczniów spòdlecznëch szkòł, kl. V–VI.''' – T. Słomczyński, ''Zajcowô górka'', Gduńsk 2019 (dzél 7, dzél 13, dzél 16) * '''Dlô ùczniów spòdlecznëch szkòł, kl. VII–VIII.''' – A. Majkowski, ''Żëcé i przigòdë Remùsa'', {{skr.|wëdanié}} 2019 i nowszé, Rozdz. XL, XLI i XLV) * '''Dlô ùczniów pònadspòdlecznëch''' '''szkòł''' – [[Stanisłôw Janka|S. Janke]], ''Łiskawica'' (w: [[Stanisłôw Janka|S. Janke]], Łiskawica, Psë, Gduńsk 2015, str. 28–37 i 55–64) * '''Dlô dozdrzeniałëch''' – J. Kroplewsczi, ''Jak Walerémù pòłowa żëcégò zeszła na to, że zagarinôł òn swòje dzecë do grëpë, czejbë kluka kùrczãta do czipë, a òne i tak rozbiegłë pò swiece i pò zaswiatach, ale jemù w te zaswiatë przëszło sómno jic'' (w: Chceta wiãcy krwie? Dzysdniowô kaszëbskô proza, Gdiniô 2015, str. 121–136) === 2024 (XI) === * Regùlamin:<ref>https://web.archive.org/web/20241213172523/https://muzeumpuck.pl/wp-content/uploads/2024/10/REGULAMIN-MBC-2024.pdf</ref> ** Wôżną zmianą w przërównanim z ùszłima edicjama béł nowi pòdzél na kategórie: kl. 1–2 spòdleczny szkòłë, kl. 3–4 spòdleczny szkòłë, kl. 5–6 spòdleczny szkòłë, kl. 7–8 spòdleczny szkòłë i wëżispòdleczné szkòłë, jak przedtim, plus, zamiast „dozdrzeniałi”: warkòwò niesparłãczony z [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczim jãzëkã]] i warkòwnicë (szkólny kaszëbsczégò jãzëka, gazétnicë i jinszi)'''<ref>https://web.archive.org/web/20260601172540/https://kaszubskieforumkultury.pl/2024/10/14/mester-belnego-czetanio-2024/</ref>'''. * '''Gminné eliminacje:'''<ref>https://radioglos.pl/wiadomosci/regionalne/12419-rekord-frekwencji-w-rywalizacji-o-tytul-mestra-belnego-czetanio-w-mojuszu</ref><ref>https://radioglos.pl/fotogaleria/event/2024.11.22Mojusz_konkurs</ref><ref>[https://luzino.info/galeria/#(wydarzenia|album)=/2024/M%C3%A9ster%20B%C3%ABln%C3%A9g%C3%B2%20Cz%C3%ABtani%C3%B4; https://luzino.info/galeria/#(wydarzenia|album)=/2024/M%C3%A9ster%20B%C3%ABln%C3%A9g%C3%B2%20Cz%C3%ABtani%C3%B4;]</ref> * '''Pòwiatowé eliminacje:''' ** [[Gdiniô]] – [[29 lëstopadnika|29 listopada]]<ref name=":5">https://kaszubskieforumkultury.pl/2024/12/04/wyniki-powiatowych-eliminacji-w-konkursie-mester-belnego-czetanio/</ref> *** '''Òrganizatorzë pòwiatowej eliminacji:''' *** '''Kòmisjô:''' Judyta Śliwińska (przewodnicząca), Andrzej Busler, Dariusz Majkowski i Franciszek Gurski<ref name=":5" /> *** '''Galeriô:'''<ref>https://kaszubskieforumkultury.pl/galeriaaa/powiatowe-eliminacje-w-konkursie-mester-belnego-czetanio-fot-beata-klimkiewicz/</ref> ** [[Lãbòrsczi kréz]]<ref>https://web.archive.org/web/20260602210829/https://www.biblioteka.lebork.pl/archiwum/mester-belnego-czetanio/</ref> *** '''Òrganizatorzë pòwiatowej eliminacji:''' [[Part Labòrg]] i Miejska Biblioteka Publiczna w Lęborku im. Jarosława Iwaszkiewicza *** '''Kòmisjô:''' Ryszard Wenta, Regina Szczupaczyńska, Aleksandra Majkowska *** '''Frekwencjô:''' 28<ref name=":2" /> * '''Wiôldżi finał:''' 2024-12-13 – [[Mùzeùm Kaszëbskò-Pòmòrsczi Pismieniznë i Mùzyczi we Wejrowie]]'''<ref name=":2">https://www.powiat-lebork.com/aktualnosci-3/mester-belnego-czetanio-2024/</ref><ref>https://web.archive.org/web/20260601172540/https://www.szkolawesiory.pl/gminny-konkurs-mester-belnego-czetanio-22-11-2024-r/</ref><ref>https://pomorskie.eu/czytaja-pieknie-po-kaszubsku-za-nami-final-konkursu-mester-belnego-czetanio/</ref><ref>https://www.kartuzy.pl/aktualnosc/kultura-oswiata-i-edukacja/2747-gminne-eliminacje-konkursu-mester-belnego-czetanio-w-sp</ref><ref>https://www.szkolalebien.nwl.pl/aktualnosci-szkolalebien/wojewodzki-konkurs-mester-belnego-czetanio/</ref><ref>https://web.archive.org/web/20241207053941/https://radiokaszebe.pl/mester-belnego-czetanio-w-gminie-suleczyno/</ref><ref>https://nadmorski24.pl/aktualnosci/69085-to-wielkie-swieto-kaszubskiego-slowa-za-nami-final-mester-belnego-czetanio</ref>''' ==== Lekturë ==== * '''Dlô ùczniów spòdlecznëch szkòł, kl. I–II.''' – Aleksandra Kurowska-Susdorf, ''Żëcé jak nudle'' (przédny tekst, bez wstãpù i dodôtkù), Gduńsk 2022 * '''Dlô ùczniów spòdlecznëch szkòł, kl. III–IV.''' – Anna Gliszczyńska, ''Bëtk za Wiôlgą Wòdą'', (starnë: 4, 6, 8, 10, 12, 14, 16, 18) Bëtowò 2022 * '''Dlô ùczniów spòdlecznëch szkòł, kl. V–VI.''' – Karolina Serkowska-Sieciechowska, ''Scygnąc miesądz'', (opowiadania: Rozbrôjanié, Bëc dzeckã, Taro, Frazeòwirus, Gniôzdo), Gduńsk 2023 * '''Dlô ùczniów spòdlecznëch szkòł, kl. VII–VIII.''' – [[Antoine de Saint-Exupéry]], ''[[Môłi Ksążã]]'' (rozdzéle I–IX), tłóm. [[Zbigórz Jankòwsczi|Z. Jankòwsczi]], Gduńsk 2022 * '''Dlô ùczniów pònadspòdlecznëch''' '''szkòł''' – [[Antoine de Saint-Exupéry]], ''[[Môłi Ksążã]]'' (rozdzéle X–XXI), tłóm. [[Zbigórz Jankòwsczi|Z. Jankòwsczi]], Gduńsk 2022 * '''Dlô dozdrzeniałëch''' – [[Jón Drzéżdżón]], Gwiôzdny knôp i jinszé brawãdë (Gwiezdny knôp, Nôcëdowniészé słowa na swiece, Niemi kôłp, Piesniô żëcô, Skôrb, Skòwrónk, Smãtk, Strôszk, Tuńc trulaczów), Gduńsk 2023 * '''Dlô fachówców''' – Òchlëca: Antologiô dokazów nôdgrodzonëch w Òglowòpòlsczim Lëteracczim Kònkùrsu mn. Jana Drzéżdżona w latach 2017–2019, redakcjô [[Róman Drzéżdżón]], Wejrowò 2020 === 2025 (XII) === * Regùlamin:<ref>https://web.archive.org/web/20260602144019/https://www.mdk.rumia.pl/upload/files/Mester%20belnego%20czetanio/Regulamin%20MBC%2025.docx</ref><ref>https://kaszubskieforumkultury.pl/2025/10/14/mester-belnego-czetanio-2025/regulamin-mbc-25/</ref><ref>https://web.archive.org/web/20260602204216/https://spgoreczyno.pl/wp-content/uploads/2025/10/REGULAMIN-XII-KONKURSU-%E2%80%9EMESTER-BELNEGO-CZETANIO-2025-etap-gminny.pdf</ref> * +<ref>https://www.mdk.rumia.pl/p/mester-belnego-czetanio-xii-regionalny-konkurs</ref><ref>https://web.archive.org/web/20251022001500/https://radiokaszebe.pl/wystartowala-xii-edycja-konkursu-mester-belnego-czetanio/</ref> * '''Gardowé eliminacje:''' 2025-11-14<ref name=":1">https://www.mdk.rumia.pl/p/mester-belnego-czetanio-xii-regionalny-konkurs</ref> * '''Gminné eliminacje:''' 2025-11-24–2025-11-26<ref name=":1" /><ref>https://www.kartuzy.pl/aktualnosc/oswiata-i-edukacja-kultura/3441-gminne-eliminacje-xii-regionalnego-konkursu-dlo</ref><ref>[https://luzino.info/galeria/#(wydarzenia|album)=/1AA-2025/M%C3%A9ster%20B%C3%ABln%C3%A9g%C3%B2%20Cz%C3%ABtani%C3%B4!; https://luzino.info/galeria/#(wydarzenia|album)=/1AA-2025/M%C3%A9ster%20B%C3%ABln%C3%A9g%C3%B2%20Cz%C3%ABtani%C3%B4!;]</ref> * '''Pòwiatowé eliminacje:''' ** [[Gdiniô]] – [[3 gòdnika]] ò gòdz. 17.00 w [[Kaszëbsczé Fòrum Kùlturë|Kaszëbsczim Fòrum Kùlturë]] (al. Piłsudsczégò 18 w [[Gdiniô|Gdinie]])<ref>https://web.archive.org/web/20260601172540/https://kaszubskieforumkultury.pl/2025/10/14/mester-belnego-czetanio-2025/</ref> *** '''Òrganizatorzë pòwiatowej eliminacji:''' Kaszëbsczé Fòrum Kùlturë i [[Part Gdiniô]]<ref name=":3">https://kaszubskieforumkultury.pl/2025/12/10/eliminacje-powiatowe-w-konkursie-mester-belnego-czetanio/</ref> *** '''Kòmisjô:''' Judyta Śliwińska (przewodnicząca), Andrzej Busler, Dariusz Majkowski i Franciszek Gurski<ref name=":3" /> *** '''Galeriô:'''<ref>https://kaszubskieforumkultury.pl/galeriaaa/eliminacje-powiatowe-w-konkursie-mester-belnego-czetanio/</ref> ** [[Wejrowsczi kréz]] – 2025-11-26 – [[Rëmiô]] (III)<ref name=":4">https://kaszubi.pl/part/rumia/messages/view/powiatowy-konkurs-mester-belnego-czetanio-w-rumi</ref> *** '''Òrganizatorzë pòwiatowej eliminacji''': [[Part Rëmiô]] i MDK Rumia<ref name=":4" /> *** '''Kòmisjô:''' Elżbieta Pryczkowska, Tatiana Słowi i ks. Krzysztof Tusk SDB oraz [[Róman Drzéżdżón]], Joanna Ginter i Gracjana Pòtrëkùs<ref name=":4" /> *** '''Frekwencjô:''' 72<ref name=":4" /> * '''Wiôldżi finał:'''<ref>https://zkiw.com.pl/wp-content/gallery/final-belnego25/20251212_105347.jpg</ref> 2025-12-12 – [[Mùzeùm Kaszëbskò-Pòmòrsczi Pismieniznë i Mùzyczi we Wejrowie]]<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref>https://zkiw.com.pl/final-xii-regionalnego-konkursu-dlo-czetincow-mester-belnego-czetanio-w-wejherowie/ </ref> ==== Lekturë ==== * '''Dlô ùczniów spòdlecznëch szkòł, kl. I–II.''' – [[Jón Trepczik]], ''Wiérztë starka dlô dzôtk'' (wiérztë: „Hej, wstanita dzecë”, „Kwiôtk i knôpik”, „Stark”, „Zymk”, „Òb drogã”, „Jeséń”), Gduńsk 2018 * '''Dlô ùczniów spòdlecznëch szkòł, kl. III–IV.''' – Danuta Stanulewicz, ''Zelony pùjk (całkòsc)'', Gduńsk 2020 * '''Dlô ùczniów spòdlecznëch szkòł, kl. V–VI.''' – Anna Gliszczyńska, Aleksandra Gliszczyńska, ''Bycio herbu Kasztan w dawnym Bytowie.'' ''Bëtk w dôwnym Bëtowie'', (s. 4, 14, 16, 18, 24, 28, 30, 32), Bëtowò 2023 * '''Dlô ùczniów spòdlecznëch szkòł, kl. VII–VIII.''' – Aleksandra Majkowska, Dariusz Majkowski, ''Przigòdë Remùsa. Na pustkowiu,'' (s. 5–34), Gduńsk 2020 * '''Dlô ùczniów pònadspòdlecznëch szkòł''' – Dark Majkòwsczi, ''Pòd òkã Jastrë,'' (Rozdzél 5, 6, 7, 8, 10, 11), Gduńsk 2020 * '''Dlô dozdrzeniałëch''' – ''Jak planétë wkół Słuńca. Antologiô dokazów nôdgrodzonëch w Òglowòpòlsczim Lëteracczim Kònkùrsu miona Jana Drzéżdżona w latach 2020–2023'', (s. 17–80; 128–179), Wejrowò 2024 * '''Dlô fachówców''' – Sławomir Formella, ''Wunderwaffe i jinszé Fef-Lotë,'' (s. 147–239), Gduńsk 2017 ==== Laùreacë ==== * '''Dorosłi''': Krzysztof Radtke ([[Pùcczi kréz]])<ref name=":0" /> * '''Fachówcë''': Karolina Serkowska-Sieciechowska ([[Kartësczi kréz]])<ref name=":0" /> {{Aktualizacjô|Òstatnô=2025-12-13|Nastãpnô=+1 rok}} == Òbaczë téż == {{Col2 |col1= === Sparłãczoné témë === * [[Mùzeùm Kaszëbskò-Pòmòrsczi Pismieniznë i Mùzyczi we Wejrowie]] |col2= === Jiné kònkùrsë na Kaszëbach === {{#categorytree:Kònkùrsë na Kaszëbach|hideroot=on|mode=pages}} }} == Przëpisë == {{Przëpisë|2}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} * https://www.expresskaszebe.pl/artykul/14487,wejherowo-stolica-kaszubskiego-slowa-znamy-laureatow-konkursu-mester-belnego-czetanio [https://web.archive.org/web/20260529185127/https://media.expresskaszebe.pl/avdata/video/2025/12/16/12-konkurs-mester-belnego-czetanio.mp4 .mp4] * {{YouTube|v=yckd26rzYjY|tit=Ògłoszenié wëników VII Regionalnégò Kònkùrsu Méster Bëlnégò Czëtaniô Wejrowò 2020 — Muzeum Piśmiennictwa i Muzyki Kaszubsko-Pomorskiej|dł=9:37}} * {{YouTube|v=m7bTkZhgXIU|tit=BELNE CZETANIO VII tv — Telewizja Kaszuby|dł=1:31}} * Galeriô: https://wejherowo.naszemiasto.pl/final-konkursu-mester-belnego-czetanio-w-bolszewie/gh/c8-3939511 * {{YouTube|v=2hv4NNgkTnA|tit=Finał Méstra Bëlnégò Czëtaniô 2024|dł=3:29}} === Szëkba === {{Szëkba|Méster Bëlnégò Czëtaniô}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kònkùrsë recytatorsczé na Kaszëbach]] fusrgcktb8ibkkwig6d8zr61h34s7e1 Zrzeszenie Kaszubsko-Pomorskie 0 13024 220096 201154 2026-10-20T11:48:26Z Iketsi 3254 [[Kategòriô:Przeczerowania do ùrëchtowaniô]] òsta dodónô za pòmòcą gadżetu [[c:Help:Gadget-Cat-a-lot/csb|Cat-a-lot]] 220096 wikitext text/x-wiki #TAM [[Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié]] [[Kategòrëjô:Przeczerowania do ùrëchtowaniô]] oz85lz4ylwd61v2zhy9etczpikzkpfu Zbigniew Jankowski (1950–) 0 13034 220094 201411 2026-10-20T11:48:25Z Iketsi 3254 [[Kategòriô:Przeczerowania do ùrëchtowaniô]] òsta dodónô za pòmòcą gadżetu [[c:Help:Gadget-Cat-a-lot/csb|Cat-a-lot]] 220094 wikitext text/x-wiki #TAM [[Zbigórz Jankòwsczi]] [[Kategòrëjô:Przeczerowania do ùrëchtowaniô]] fcswp7iawlw2lp1ksk5jjjxgl8100k5 Wies 0 13039 220013 201914 2026-10-20T07:24:25Z Terrus38 14026 220013 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Waldkirch Oberwil.jpg|mały|Wies w [[Szwajcariô|Szwajcarsczi]]]] '''Wies'''<ref>[https://sloworz.org/csb/word/7042/meaning/7947 wies] na [[sloworz.org]]</ref> – sedlëszcza dla lëdzy. Zmiarti gruńtë ë bògaté w rëbë jezoro Łebskò spòwodowôłë, że chłopstwò głównie zajimôło sã rëbarstwama. Wôżnéma wietwiama gòspòdarzënkù wsë są: turistika, mòrskô industrëjô (òkrãtownie ë pòrtë), bùdowizna, rëbaczenié ë gbùrzëzna. Chłopstwò są téż bëlnyma stolôrzama i piekôrzama. == Òbaczë téż == * [[Pòmòrsczé wse]] * [[Pòmòrsczé gardë]] * [[Gardë w Pòlsce]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Wse]] te4s0srfp42vwd8ruf8zd1nvvxt7aic YouTube 0 13040 219854 209850 2026-10-19T19:19:29Z Iketsi 3254 „Perspectiva Kaszëbskô”→„Perspektiva Kaszëbskô” 219854 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:YouTube social white square (2024).svg|mały|Logòtip serwisu brëkòwóny òd czerwińca 2024 rokù]] '''YouTube'''<ref>{{YouTube|v=wDze4Sc0xyY|tit=Rodnô Mòwa — Akademia Kaszubska|jaz=csb}}</ref> (skrócënk '''YT''') – amerikańsczi [[jinternetowi serwis]] zakłôdóny 14 gromnicznika 2005 rokù, jaczi ùmòżebniô darmòwé ùprzistãpnianie, edicjã, nôdawanié na żëwò i dodawanié firmów. Nôléżi òn do zdrëszënë Google i je nôpòpùlarniészim spòlëznòwim serwisã na swiece. Òd 2023 rokù przédnikiem YouTube je Neal Mohan. == Przikładë == Kaszëbsczé karnôle na YouTube: * [[Kaszëbskô Paradnica]] (@kaszebskoparadnicapodcasto1342) * MDK Rumia (@MDKRumia) ** [[Z kaszëbsczim na të]] * [[Radio Kaszëbë]] (@radiokaszebe) ** [[Perspektiva Kaszëbskô]] == Òbaczë téż == {{Col3 |col1= === Pòłączoné témë === * [[Internetowi przezérnik]] * [[Kiwix]] * [[Film]] * [[Pòdkast]] |col2= === Jiné internetowé starnë === {{#categorytree:Internetowé starnë|hideroot=on|mode=pages}} }} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} {{Òficjalnô starna}} * https://web.archive.org/web/20240413184450/http://www.gazetakaszubska.pl:80/31884/facebook-google-i-youtube-po-kaszubsku {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Spòlëznowé media]] rivsiy5nf3f7ftzinifmm63c5mtei4g 219980 219854 2026-10-20T03:23:32Z Iketsi 3254 YouTube dł, k 219980 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:YouTube social white square (2024).svg|mały|Logòtip serwisu brëkòwóny òd czerwińca 2024 rokù]] '''YouTube'''<ref>{{YouTube|v=wDze4Sc0xyY|tit=Rodnô Mòwa — Akademia Kaszubska|k=@akademiakaszubska7380|d=2026-03-09|dł=26:06|jãz=csb}}</ref> (skrócënk '''YT''') – amerikańsczi [[jinternetowi serwis]] zakłôdóny 14 gromnicznika 2005 rokù, jaczi ùmòżebniô darmòwé ùprzistãpnianie, edicjã, nôdawanié na żëwò i dodawanié firmów. Nôléżi òn do zdrëszënë Google i je nôpòpùlarniészim spòlëznòwim serwisã na swiece. Òd 2023 rokù przédnikiem YouTube je Neal Mohan. == Przikładë == Kaszëbsczé karnôle na YouTube: * [[Kaszëbskô Paradnica]] (@kaszebskoparadnicapodcasto1342) * MDK Rumia (@MDKRumia) ** [[Z kaszëbsczim na të]] * [[Radio Kaszëbë]] (@radiokaszebe) ** [[Perspektiva Kaszëbskô]] == Òbaczë téż == {{Col3 |col1= === Pòłączoné témë === * [[Internetowi przezérnik]] * [[Kiwix]] * [[Film]] * [[Pòdkast]] |col2= === Jiné internetowé starnë === {{#categorytree:Internetowé starnë|hideroot=on|mode=pages}} }} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} {{Òficjalnô starna}} * https://web.archive.org/web/20240413184450/http://www.gazetakaszubska.pl:80/31884/facebook-google-i-youtube-po-kaszubsku {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Spòlëznowé media]] 694v5fvipyn5hrmj2xmeowlte3fbbvv 219981 219980 2026-10-20T03:24:12Z Iketsi 3254 - — Akademia Kaszubska 219981 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:YouTube social white square (2024).svg|mały|Logòtip serwisu brëkòwóny òd czerwińca 2024 rokù]] '''YouTube'''<ref>{{YouTube|v=wDze4Sc0xyY|tit=Rodnô Mòwa|k=@akademiakaszubska7380|d=2026-03-09|dł=26:06|jãz=csb}}</ref> (skrócënk '''YT''') – amerikańsczi [[jinternetowi serwis]] zakłôdóny 14 gromnicznika 2005 rokù, jaczi ùmòżebniô darmòwé ùprzistãpnianie, edicjã, nôdawanié na żëwò i dodawanié firmów. Nôléżi òn do zdrëszënë Google i je nôpòpùlarniészim spòlëznòwim serwisã na swiece. Òd 2023 rokù przédnikiem YouTube je Neal Mohan. == Przikładë == Kaszëbsczé karnôle na YouTube: * [[Kaszëbskô Paradnica]] (@kaszebskoparadnicapodcasto1342) * MDK Rumia (@MDKRumia) ** [[Z kaszëbsczim na të]] * [[Radio Kaszëbë]] (@radiokaszebe) ** [[Perspektiva Kaszëbskô]] == Òbaczë téż == {{Col3 |col1= === Pòłączoné témë === * [[Internetowi przezérnik]] * [[Kiwix]] * [[Film]] * [[Pòdkast]] |col2= === Jiné internetowé starnë === {{#categorytree:Internetowé starnë|hideroot=on|mode=pages}} }} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} {{Òficjalnô starna}} * https://web.archive.org/web/20240413184450/http://www.gazetakaszubska.pl:80/31884/facebook-google-i-youtube-po-kaszubsku {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Spòlëznowé media]] d98lulbpocp34go50i99qt6um9j9hxp Wielewsczi Turniér Gadëszów 0 13045 219664 218894 2026-10-19T16:26:02Z Iketsi 3254 „Kùjawskô”→„Kùjawskò” 219664 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} '''Wielewsczi Turniér Gadëszów'''<ref>https://miesiecznikpomerania.pl/images/archiwum_pliki_pdf/pomerania/2022/POMERANIA_09_567_2022_net.pdf</ref> ({{jãz.|pl}} ''Wielewski Turniej Gawędziarzy''<ref name=":2">https://turniejgawedziarzy.pl/historia-i-wspomnienia/historia-wtg</ref> abò ''Turniej Gawędziarzy w Wielu''<ref>https://dziennikbaltycki.pl/turniej-gawedziarzy-w-wielu-to-swieto-tradycji-i-regionalnej-kultury-wystepy-bawily-i-wzruszaly/ar/c13-18719023</ref>), do 2018 r.<ref name=":2" /> '''Turniej Lëdowëch Gôdëszów Kaszëb i Kòcewiô we Wielu'''<ref name=":0">{{RKJ|2017|63}}</ref> ({{jãz.|pl}}''Turniej Gawędziarzy Ludowych Kaszub i Kociewia''<ref name=":1">https://web.archive.org/web/20260729150950/https://weekendfm.pl/?n=4824&slug=archiwum_-turniej_gawedziarzy_ludowych_kaszub_i_kociewia#</ref>) – kòżdoroczny [[kònkùrs]] gadëszów òd 1978 rokù<ref name=":0" />. Wielewsczi Turniér Gôdëszów je jednym z nôstarszich kaszëbsczich kònkùrsów i bastionã kaszëbsczi gôdczi<ref>https://web.archive.org/web/20260729124814/https://www.oke.poznan.pl/files/cms/680/emkk_r0_100_2105.pdf</ref>. == Kònkùrsë w rozmajitëch lat == === 2002 (25. XXV) – [[27 lëpińca|27]]–[[28 lëpińca]] === <ref name=":1" /> === 2012 (35. XXXV) – [[11 zélnika|11]]–[[12 zélnika]] === <ref>https://koscierzyna.naszemiasto.pl/juz-w-najblizszy-weekend-11-12-sierpnia-w-wielu-odbedzie/ar/c13-1503729</ref> === 2013 (36. XXXVI) – [[10 zélnika|10]]–[[11 zélnika]] === <ref>https://koscierzyna.naszemiasto.pl/wiele-turniej-gawedziarzy-z-tradycjami/ar/c8-1952611</ref> === 2017 (40.) === Ùczãstnicë bëli òceniwóny w trzech kategòriach:<ref name=":0" /> * '''w kategorii ò nôdgrodã m. [[Hieronim Derdowsczi|H. Derdowsczégò]] – tekstë niepùblikòwóné''' ({{jãz.|pl}} ''im. Hieronima Derdowskiego – gawędy niepublikowane'') * '''w kategorii ò nôdgrodã m. [[Józef Brusczi|J. Brusczégò]] – tekstë pùblikòwóné''' ({{jãz.|pl}} ''im. Józefa Bruskiego – gawędy publikowane'') * '''w kategorii ò wëprzédnienié m. Wicka Rogalë – dlô gôdkarzów zeza grańców Kaszëb i Kòcewiô''' ({{jãz.|pl}} ''im. Wincentego Rogali – gawędy spoza Kaszub i Kociewia'') === 2018 (41.) === <ref>https://koscierzyna.naszemiasto.pl/41-wielewski-turniej-gawedziarzy-najlepsi-gawedziarze/ar/c13-4752709</ref> === 2019 (42.) === ==== Laùreacë ==== * '''Nôdgrodã Grand Prix''' dostała Òlga Kùklińskô ({{jãz.|pl}} ''Olga Kuklińska'')<ref>https://koscierski.info/artykul/laureaci-42-wielewskiego/782588</ref> * '''w kategorii m. [[Hieronim Derdowsczi|H. Derdowsczégò]] – tekstë niepùblikòwóné''' ({{jãz.|pl}} ''im. Hieronima Derdowskiego – gawędy niepublikowane'') ** 1. môl Józef Roszman; 2. môl Karolina Keller; 3. môl Halina Wreza * '''w kategorii m. [[Józef Brusczi|J. Brusczégò]] – tekstë pùblikòwóné''' ({{jãz.|pl}} ''im. Józefa Bruskiego – gawędy publikowane'') ** 1. môl Anna Gliszczyńska; 2. môl Karolina Keller; 3. môl Joanna Jester; wëprzédnienié Kristina Kamińskô ({{jãz.|pl}} ''Krystyna Kamińska'') * '''w kategorii m. Wicka Rogalë – dlô gôdkarzów zeza grańców Kaszëb i Kòcewiô''' ({{jãz.|pl}} ''im. Wincentego Rogali – gawędy spoza Kaszub i Kociewia'') ** 1. môl Mateusz Iżyński; 2. môl ''ex aequo'' Paulina Iżyńska i Hubert Sajdak; 3. môl Wiktoria Wąsik * '''w kategorii m. J. Brzezyńsczégò''' ({{jãz.|pl}} ''im. Józefa Brzezińskiego'') – (dzecë) ** 1. môl Emilia Szyszka; 2. môl Patrycja Golimowska; 3. môl Andżelika Kamińskô ({{jãz.|pl}} ''Andżelika Kamińska'') === 2020 (43.) – [[22 zélnika|22]]–[[23 zélnika]] === * Òrganizator: [[Dodóm Kùlturë we Wielu]] ({{jãz.|pl}} ''Dom Kultury im. Hieronima Derdowskiego w Wielu'') * <ref>https://koscierzyna.naszemiasto.pl/wielewski-turniej-gawedziarzy-poznaj-zwyciezcow-43-edycji/ar/c1-7866097</ref><ref>https://koscierzyna.naszemiasto.pl/wielewski-turniej-gawedziarzy-wyjatkowe-opowiesci-jarmark/ar/c1-7862893</ref><ref>https://koscierzyna.naszemiasto.pl/ponad-20-gawedziarzy-zmierzy-sie-na-slowa-w-wielu-przed/ar/c13-7846601</ref> * Òbsãdzëcelama bëlë: Tadeùsz Lipsczi (przédnik), Felicjô Bôska-Bòrzëszkòwskô (członek), [[Bòżena Ùgòwskô]] (członek) i Grzegorz Schramke (członek) ==== Laùreacë ==== * '''Nôdgrodã Grand Prix''' dostała Òlga Kùklińskô ({{jãz.|pl}} ''Olga Kuklińska'') * '''w kategorii m. [[Hieronim Derdowsczi|H. Derdowsczégò]] – tekstë niepùblikòwóné''' ({{jãz.|pl}} ''im. Hieronima Derdowskiego – gawędy niepublikowane'') ** 1. môl Karolina Keler; 2. môl Aleksandra Dzãcelskô-Jasnoch ({{jãz.|pl}} ''Aleksandra Dzięcielska-Jasnoch''); 3. môl Kazimierz Budziński; wëprzédnienié: Joanna Jester * '''w kategorii m. [[Józef Brusczi|J. Brusczégò]] – tekstë pùblikòwóné''' ({{jãz.|pl}} ''im. Józefa Bruskiego – gawędy publikowane'') ** 1. môl Joanna Jester; 2. môl Kristina Kamińskô ({{jãz.|pl}} ''Krystyna Kamińska''); 3. môl Jan Pryczkowski * '''w kategorii m. Wicka Rogalë – dlô gôdkarzów zeza grańców Kaszëb i Kòcewiô''' ({{jãz.|pl}} ''im. Wincentego Rogali – gawędy spoza Kaszub i Kociewia'') ** 1. môl Stefaniô Bùda ({{jãz.|pl}} ''Stefania Buda''); 2. môl ''ex aequo'' Kazimierz Wiśniowski i Wiktoria Wąsik; 3. môl ''ex aequo'' Mateusz Iżyński i Łucja Czudec; wëprzédnienia: Kazimierz Gajdek i Isabelle Bartusik * '''w kategorii m. J. Brzezyńsczégò''' ({{jãz.|pl}} ''im. Józefa Brzezińskiego'') – (dzecë) ** 1. môl Emilia Szyszka; 2. môl (''ex aequo'') Andżelika Kamińskô ({{jãz.|pl}} ''Andżelika Kamińska'') i Maria Gosz; 3. môl Mónika Mòkwa ({{jãz.|pl}} ''Monika Mokwa''); wëprzédnienié: Emilia Sajdak === 2021 (44.) – [[7 zélnika|7]]–[[8 zélnika]] === * <ref>https://szkola-swornegacie.pl/44-wielewski-turniej-gawedziarzy,1320,pl</ref><ref>https://lot-sercekaszub.pl/wydarzenie/44-wielewski-turniej-gawedziarzy/</ref> === 2022 (45.) – [[6 zélnika|6]]–[[7 zélnika]] === * <ref>https://koscierski.info/artykul/45-wielewski-turniej/1333807</ref><ref>https://koscierzyna.naszemiasto.pl/wielewski-turniej-gawedziarzy-juz-wkrotce-to-wakacyjna/ar/c1-8924859</ref> === 2023 (46.) – [[5 zélnika|5]]–[[6 zélnika]] === * <ref>https://weekendfm.pl/?n=108410&w-gminie-karsin-odbedzie-sie-wielewski-turniej-gawedziarzy=</ref> * Kategoriô 1: m. [[Hieronim Derdowsczi|H. Derdowsczégò]] – tekstë niepùblikòwóné ({{jãz.|pl}} ''im. Hieronima Derdowskiego – gawędy niepublikowane'') * Kategoriô 2: m. [[Józef Brusczi|J. Brusczégò]] – tekstë pùblikòwóné ({{jãz.|pl}} ''im. Józefa Bruskiego – gawędy publikowane'') * Kategoriô 3: m. Wicka Rogalë – dlô gôdkarzów zeza grańców Kaszëb i Kòcewiô ({{jãz.|pl}} ''im. Wincentego Rogali – gawędy spoza Kaszub i Kociewia'') * Kategoriô 4: m. J. Brzezyńsczégò ({{jãz.|pl}} ''im. Józefa Brzezińskiego'') – (dzecë) === 2024 (47.) – [[3 zélnika|3]]–[[4 zélnika]] === * Òrganizatorzë: Dodóm Kùlturë we Wielu<ref name=":0" /> ({{jãz.|pl}} ''Dom Kultury im. Hieronima Derdowskiego w Wielu''), [[Gmina Kôrsëno|Ùrząd Gminë Kôrsëno]], part Wiele-Kôrsëno [[Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié|Kaszëbskò-Pòmòrsczégò Zrzeszeniô]] i ({{jãz.|pl}} ''Ochotnicza straż pożarna w wielu (OSSP Wiele)'')<ref>https://www.kaszubi.pl/events/view/wielewski-turniej-gawedziarzy-2024</ref><ref>https://turniejgawedziarzy.pl/?view=article&id=353:zaproszenie-na-47-edycje-wielewskiego-turnieju-gawedziarzy&catid=82</ref><ref>https://dziennikbaltycki.pl/turniej-gawedziarzy-w-wielu-to-swieto-tradycji-i-regionalnej-kultury-wystepy-bawily-i-wzruszaly/ar/c13-18719023</ref><ref>https://koscierski.info/artykul/47-wielewski-turniej-n1586989</ref><ref>https://web.archive.org/web/20240908214349/https://turniejgawedziarzy.pl/353/zaproszenie-na-47-edycje-wielewskiego-turnieju-gawedziarzy</ref><ref>https://zkiw.com.pl/47-wielewski-turniej-gawedziarzy/</ref> ==== Laùreacë ==== * '''Nôdgrodã Grand Prix''' dostała Aleksandra Dzãcelskô-Jasnoch ({{jãz.|pl}} ''Aleksandra Dzięcielska-Jasnoch'')<ref>https://kurierkaszubski.eu/wiele-dwudniowy-wielewski-turniej-gawedziarzy-grand-prix-dla-aleksandry-dziecielskiej-jasnoch/</ref> * '''w kategorii m. [[Hieronim Derdowsczi|H. Derdowsczégò]] – tekstë niepùblikòwóné''' ({{jãz.|pl}} ''im. Hieronima Derdowskiego – gawędy niepublikowane'') ** 1. môl Òlga Kùklińskô ({{jãz.|pl}} ''Olga Kuklińska''); 2. môl Tomôsz Fópka ({{jãz.|pl}} ''Tomasz Fopke''); 3. môl –; * '''w kategorii m. [[Józef Brusczi|J. Brusczégò]] – tekstë pùblikòwóné''' ({{jãz.|pl}} ''im. Józefa Bruskiego – gawędy publikowane'') ** 1. môl Anna Gliszczyńska 2. môl Òlga Kùklińskô ({{jãz.|pl}} ''Olga Kuklińska''); 3. môl ''ex aequo'' Kristina Kamińskô ({{jãz.|pl}} ''Krystyna Kamińska'') i Mónika Mòkwa ({{jãz.|pl}} ''Monika Mokwa''); * '''w kategorii m. Wicka Rogalë – dlô gôdkarzów zeza grańców Kaszëb i Kòcewiô''' ({{jãz.|pl}} ''im. Wincentego Rogali – gawędy spoza Kaszub i Kociewia'') ** 1. môl Stefania Buda; 2. môl Grażyna Cisek; 3. môl Kazimiera Gajdek; * '''w kategorii m. J. Brzezyńsczégò''' ({{jãz.|pl}} ''im. Józefa Brzezińskiego'') – (dzecë) ** 1. môl Aleksandra Fierek; 2. môl Laura Brzezińska; 3. môl ''ex aequo'' Hanna Lipska i Szymon Szachta; wëprzédnienia: Karolina Albrecht, Weronika Żmuda Trzebiatowska i Ignacy Głodowski === 2025 (48.) – [[2 zélnika|2]]–[[3 zélnika]] === <ref>https://weekendfm.pl/?n=121251&slug=niedzielny-308-turniej-gawedziarzy-w-wielu-przeniesiony-do-domu-kultury</ref> * Frekwencjô: 30<ref>https://web.archive.org/web/20260729151035/https://weekendfm.pl/?n=121255&slug=gawedziarze-z-kaszub-kociewia-i-rzeszowszczyzny-zjechali-w-miniony-weekend-na-turniej-gawedziarzy-do-wiela-foto-relacja#</ref> * Òrganizatorzë: Dodóm Kùlturë we Wielu<ref name=":0" /> ({{jãz.|pl}} ''Dom Kultury im. Hieronima Derdowskiego w Wielu''), [[Gmina Kôrsëno|Ùrząd Gminë Kôrsëno]], part Wiele-Kôrsëno [[Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié|Kaszëbskò-Pòmòrsczégò Zrzeszeniô]] i ({{jãz.|pl}} ''Koło Gospodyń Wiejskich „Pozytywnie Zakręcone” w Wielu'')<ref>https://turniejgawedziarzy.pl/?view=article&id=359:48-wielewski-turniej-gawedziarzy-dni-kultury-regionalnej-na-zaborach&catid=82</ref><ref>https://web.archive.org/web/20251206002231/https://turniejgawedziarzy.pl/359/48-wielewski-turniej-gawedziarzy-dni-kultury-regionalnej-na-zaborach</ref><ref>https://www.facebook.com/OficjalnyFanpageGminyLubichowo/posts/pfbid02rZfzzZRDhANozCZPujtrLeNhAnw26j8N4Ne4nJA21yeD46yjPeTUiHaLkKtQc2r4l</ref> * Òbsãdzëcelama bëlë: Grégór Schramka (przédnik), [[Bòżena Ùgòwskô]], Felicjô Bôska-Bòrzëszkòwskô i Tadeùsz Lipsczi<ref>https://mojestrone.com/artykul/gadsze-rzadzl-n1763416</ref>. ==== Laùreacë ==== * '''Nôdgrodã Grand Prix''' dostała Andżelika Kamińskô ({{jãz.|pl}} ''Andżelika Kamińska'') * '''w kategorii m. [[Hieronim Derdowsczi|H. Derdowsczégò]] – tekstë niepùblikòwóné''' ({{jãz.|pl}} ''im. Hieronima Derdowskiego – gawędy niepublikowane'') ** 1. môl Aleksandra Dzãcelskô-Jasnoch ({{jãz.|pl}} ''Aleksandra Dzięcielska-Jasnoch''); 2. môl Òlga Kùklińskô ({{jãz.|pl}} ''Olga Kuklińska''); 3. môl Danuta Miszczëk * '''w kategorii m. [[Józef Brusczi|J. Brusczégò]] – tekstë pùblikòwóné''' ({{jãz.|pl}} ''im. Józefa Bruskiego – gawędy publikowane'') ** 1. môl Stanisłôw Gòstomczik; 2. môl Mónika Mòkwa ({{jãz.|pl}} ''Monika Mokwa''); 3. môl Kristina Kamińskô ({{jãz.|pl}} ''Krystyna Kamińska'') * '''w kategorii m. Wicka Rogalë – dlô gôdkarzów zeza grańców Kaszëb i Kòcewiô''' ({{jãz.|pl}} ''im. Wincentego Rogali – gawędy spoza Kaszub i Kociewia'') ** 1. môl Stefaniô Bùda ({{jãz.|pl}} ''Stefania Buda''); 2. môl Grażëna Cisek; 3. môl Wiktoriô Róg; wëprzédnienié: Kazmiera Bãbenk ({{jãz.|pl}} ''Bębenek'') * '''w kategorii m. J. Brzezyńsczégò''' ({{jãz.|pl}} ''im. Józefa Brzezińskiego'') – (dzecë) ** 1. môl Aleksandra Fierek; 2. môl Paùlëna Kùjawskò; 3. môl Mirela Stiwe; wëprzédnienia: Hana Lipskô, Laùra Brzezyńskô, Karolëna Albrecht === 2026 (49.) – [[1 zélnika|1]]–[[2 zélnika]] === * Òrganizatorzë: Dodóm Kùlturë we Wielu<ref name=":0" /> ({{jãz.|pl}} ''Dom Kultury im. Hieronima Derdowskiego w Wielu''), [[Gmina Kôrsëno|Ùrząd Gminë Kôrsëno]], part Wiele-Kôrsëno [[Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié|Kaszëbskò-Pòmòrsczégò Zrzeszeniô]] i ({{jãz.|pl}} ''Koło Gospodyń Wiejskich „Pozytywnie Zakręcone” w Wielu'')<ref>https://dkwiele.pl/wiadomosci/36068/49-wielewski-turniej-gawedziarzy</ref> {{Aktualizacjô|Òstatnô=2025-08-02|Nastãpnô=+1 rok}} == Òbaczë téż == {{Col2 |col1= === Pòłączoné témë === * [[Kònkùrs]] * [[Wielé]] * [[Plesta]]<ref>{{sloworz.org|15482|17614}}</ref> |col2= === Jiné kònkùrsë na Kaszëbach === {{#categorytree:Kònkùrsë na Kaszëbach|hideroot=on|mode=pages}} }} == Przëpisë == {{Przëpisë|2}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} {{Òficjalnô starna}} * https://web.archive.org/web/20250522163010/http://www.bibliotekacyfrowa.eu//Content/78435/mPDF/84970-0002.pdf * {{YouTube|v=r-rkQjEpSAg|tit=Wielewski Turniej Gawędziarzy|k=Brusy Enter|jãz=pl|dł=52:16}} === Szëkba === {{Szëkba}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kònkùrsë na Kaszëbach]] 8d4ti5eaf33dc4vom9cwzd2m59c8z31 219669 219664 2026-10-19T16:28:06Z Iketsi 3254 - 219669 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} '''Wielewsczi Turniér Gadëszów'''<ref>https://miesiecznikpomerania.pl/images/archiwum_pliki_pdf/pomerania/2022/POMERANIA_09_567_2022_net.pdf</ref> ({{jãz.|pl}} ''Wielewski Turniej Gawędziarzy''<ref name=":2">https://turniejgawedziarzy.pl/historia-i-wspomnienia/historia-wtg</ref> abò ''Turniej Gawędziarzy w Wielu''<ref>https://dziennikbaltycki.pl/turniej-gawedziarzy-w-wielu-to-swieto-tradycji-i-regionalnej-kultury-wystepy-bawily-i-wzruszaly/ar/c13-18719023</ref>), do 2018 r.<ref name=":2" /> '''Turniej Lëdowëch Gôdëszów Kaszëb i Kòcewiô we Wielu'''<ref name=":0">{{RKJ|2017|63}}</ref> ({{jãz.|pl}}''Turniej Gawędziarzy Ludowych Kaszub i Kociewia''<ref name=":1">https://web.archive.org/web/20260729150950/https://weekendfm.pl/?n=4824&slug=archiwum_-turniej_gawedziarzy_ludowych_kaszub_i_kociewia#</ref>) – kòżdoroczny [[kònkùrs]] gadëszów òd 1978 rokù<ref name=":0" />. Wielewsczi Turniér Gôdëszów je jednym z nôstarszich kaszëbsczich kònkùrsów i bastionã kaszëbsczi gôdczi<ref>https://web.archive.org/web/20260729124814/https://www.oke.poznan.pl/files/cms/680/emkk_r0_100_2105.pdf</ref>. == Kònkùrsë w rozmajitëch lat == === 2002 (25. XXV) – [[27 lëpińca|27]]–[[28 lëpińca]] === <ref name=":1" /> === 2012 (35. XXXV) – [[11 zélnika|11]]–[[12 zélnika]] === <ref>https://koscierzyna.naszemiasto.pl/juz-w-najblizszy-weekend-11-12-sierpnia-w-wielu-odbedzie/ar/c13-1503729</ref> === 2013 (36. XXXVI) – [[10 zélnika|10]]–[[11 zélnika]] === <ref>https://koscierzyna.naszemiasto.pl/wiele-turniej-gawedziarzy-z-tradycjami/ar/c8-1952611</ref> === 2017 (40.) === Ùczãstnicë bëli òceniwóny w trzech kategòriach:<ref name=":0" /> * '''w kategorii ò nôdgrodã m. [[Hieronim Derdowsczi|H. Derdowsczégò]] – tekstë niepùblikòwóné''' ({{jãz.|pl}} ''im. Hieronima Derdowskiego – gawędy niepublikowane'') * '''w kategorii ò nôdgrodã m. [[Józef Brusczi|J. Brusczégò]] – tekstë pùblikòwóné''' ({{jãz.|pl}} ''im. Józefa Bruskiego – gawędy publikowane'') * '''w kategorii ò wëprzédnienié m. Wicka Rogalë – dlô gôdkarzów zeza grańców Kaszëb i Kòcewiô''' ({{jãz.|pl}} ''im. Wincentego Rogali – gawędy spoza Kaszub i Kociewia'') === 2018 (41.) === <ref>https://koscierzyna.naszemiasto.pl/41-wielewski-turniej-gawedziarzy-najlepsi-gawedziarze/ar/c13-4752709</ref> === 2019 (42.) === ==== Laùreacë ==== * '''Nôdgrodã Grand Prix''' dostała Òlga Kùklińskô ({{jãz.|pl}} ''Olga Kuklińska'')<ref>https://koscierski.info/artykul/laureaci-42-wielewskiego/782588</ref> * '''w kategorii m. [[Hieronim Derdowsczi|H. Derdowsczégò]] – tekstë niepùblikòwóné''' ({{jãz.|pl}} ''im. Hieronima Derdowskiego – gawędy niepublikowane'') ** 1. môl Józef Roszman; 2. môl Karolina Keller; 3. môl Halina Wreza * '''w kategorii m. [[Józef Brusczi|J. Brusczégò]] – tekstë pùblikòwóné''' ({{jãz.|pl}} ''im. Józefa Bruskiego – gawędy publikowane'') ** 1. môl Anna Gliszczyńska; 2. môl Karolina Keller; 3. môl Joanna Jester; wëprzédnienié Kristina Kamińskô ({{jãz.|pl}} ''Krystyna Kamińska'') * '''w kategorii m. Wicka Rogalë – dlô gôdkarzów zeza grańców Kaszëb i Kòcewiô''' ({{jãz.|pl}} ''im. Wincentego Rogali – gawędy spoza Kaszub i Kociewia'') ** 1. môl Mateusz Iżyński; 2. môl ''ex aequo'' Paulina Iżyńska i Hubert Sajdak; 3. môl Wiktoria Wąsik * '''w kategorii m. J. Brzezyńsczégò''' ({{jãz.|pl}} ''im. Józefa Brzezińskiego'') – (dzecë) ** 1. môl Emilia Szyszka; 2. môl Patrycja Golimowska; 3. môl Andżelika Kamińskô ({{jãz.|pl}} ''Andżelika Kamińska'') === 2020 (43.) – [[22 zélnika|22]]–[[23 zélnika]] === * Òrganizator: [[Dodóm Kùlturë we Wielu]] ({{jãz.|pl}} ''Dom Kultury im. Hieronima Derdowskiego w Wielu'') * <ref>https://koscierzyna.naszemiasto.pl/wielewski-turniej-gawedziarzy-poznaj-zwyciezcow-43-edycji/ar/c1-7866097</ref><ref>https://koscierzyna.naszemiasto.pl/wielewski-turniej-gawedziarzy-wyjatkowe-opowiesci-jarmark/ar/c1-7862893</ref><ref>https://koscierzyna.naszemiasto.pl/ponad-20-gawedziarzy-zmierzy-sie-na-slowa-w-wielu-przed/ar/c13-7846601</ref> * Òbsãdzëcelama bëlë: Tadeùsz Lipsczi (przédnik), Felicjô Bôska-Bòrzëszkòwskô (członek), [[Bòżena Ùgòwskô]] (członek) i Grzegorz Schramke (członek) ==== Laùreacë ==== * '''Nôdgrodã Grand Prix''' dostała Òlga Kùklińskô ({{jãz.|pl}} ''Olga Kuklińska'') * '''w kategorii m. [[Hieronim Derdowsczi|H. Derdowsczégò]] – tekstë niepùblikòwóné''' ({{jãz.|pl}} ''im. Hieronima Derdowskiego – gawędy niepublikowane'') ** 1. môl Karolina Keler; 2. môl Aleksandra Dzãcelskô-Jasnoch ({{jãz.|pl}} ''Aleksandra Dzięcielska-Jasnoch''); 3. môl Kazimierz Budziński; wëprzédnienié: Joanna Jester * '''w kategorii m. [[Józef Brusczi|J. Brusczégò]] – tekstë pùblikòwóné''' ({{jãz.|pl}} ''im. Józefa Bruskiego – gawędy publikowane'') ** 1. môl Joanna Jester; 2. môl Kristina Kamińskô ({{jãz.|pl}} ''Krystyna Kamińska''); 3. môl Jan Pryczkowski * '''w kategorii m. Wicka Rogalë – dlô gôdkarzów zeza grańców Kaszëb i Kòcewiô''' ({{jãz.|pl}} ''im. Wincentego Rogali – gawędy spoza Kaszub i Kociewia'') ** 1. môl Stefaniô Bùda ({{jãz.|pl}} ''Stefania Buda''); 2. môl ''ex aequo'' Kazimierz Wiśniowski i Wiktoria Wąsik; 3. môl ''ex aequo'' Mateusz Iżyński i Łucja Czudec; wëprzédnienia: Kazimierz Gajdek i Isabelle Bartusik * '''w kategorii m. J. Brzezyńsczégò''' ({{jãz.|pl}} ''im. Józefa Brzezińskiego'') – (dzecë) ** 1. môl Emilia Szyszka; 2. môl (''ex aequo'') Andżelika Kamińskô ({{jãz.|pl}} ''Andżelika Kamińska'') i Maria Gosz; 3. môl Mónika Mòkwa ({{jãz.|pl}} ''Monika Mokwa''); wëprzédnienié: Emilia Sajdak === 2021 (44.) – [[7 zélnika|7]]–[[8 zélnika]] === * <ref>https://szkola-swornegacie.pl/44-wielewski-turniej-gawedziarzy,1320,pl</ref><ref>https://lot-sercekaszub.pl/wydarzenie/44-wielewski-turniej-gawedziarzy/</ref> === 2022 (45.) – [[6 zélnika|6]]–[[7 zélnika]] === * <ref>https://koscierski.info/artykul/45-wielewski-turniej/1333807</ref><ref>https://koscierzyna.naszemiasto.pl/wielewski-turniej-gawedziarzy-juz-wkrotce-to-wakacyjna/ar/c1-8924859</ref> === 2023 (46.) – [[5 zélnika|5]]–[[6 zélnika]] === * <ref>https://weekendfm.pl/?n=108410&w-gminie-karsin-odbedzie-sie-wielewski-turniej-gawedziarzy=</ref> * Kategoriô 1: m. [[Hieronim Derdowsczi|H. Derdowsczégò]] – tekstë niepùblikòwóné ({{jãz.|pl}} ''im. Hieronima Derdowskiego – gawędy niepublikowane'') * Kategoriô 2: m. [[Józef Brusczi|J. Brusczégò]] – tekstë pùblikòwóné ({{jãz.|pl}} ''im. Józefa Bruskiego – gawędy publikowane'') * Kategoriô 3: m. Wicka Rogalë – dlô gôdkarzów zeza grańców Kaszëb i Kòcewiô ({{jãz.|pl}} ''im. Wincentego Rogali – gawędy spoza Kaszub i Kociewia'') * Kategoriô 4: m. J. Brzezyńsczégò ({{jãz.|pl}} ''im. Józefa Brzezińskiego'') – (dzecë) === 2024 (47.) – [[3 zélnika|3]]–[[4 zélnika]] === * Òrganizatorzë: Dodóm Kùlturë we Wielu<ref name=":0" /> ({{jãz.|pl}} ''Dom Kultury im. Hieronima Derdowskiego w Wielu''), [[Gmina Kôrsëno|Ùrząd Gminë Kôrsëno]], part Wiele-Kôrsëno [[Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié|Kaszëbskò-Pòmòrsczégò Zrzeszeniô]] i ({{jãz.|pl}} ''Ochotnicza straż pożarna w wielu (OSSP Wiele)'')<ref>https://www.kaszubi.pl/events/view/wielewski-turniej-gawedziarzy-2024</ref><ref>https://turniejgawedziarzy.pl/?view=article&id=353:zaproszenie-na-47-edycje-wielewskiego-turnieju-gawedziarzy&catid=82</ref><ref>https://dziennikbaltycki.pl/turniej-gawedziarzy-w-wielu-to-swieto-tradycji-i-regionalnej-kultury-wystepy-bawily-i-wzruszaly/ar/c13-18719023</ref><ref>https://koscierski.info/artykul/47-wielewski-turniej-n1586989</ref><ref>https://web.archive.org/web/20240908214349/https://turniejgawedziarzy.pl/353/zaproszenie-na-47-edycje-wielewskiego-turnieju-gawedziarzy</ref><ref>https://zkiw.com.pl/47-wielewski-turniej-gawedziarzy/</ref> ==== Laùreacë ==== * '''Nôdgrodã Grand Prix''' dostała Aleksandra Dzãcelskô-Jasnoch ({{jãz.|pl}} ''Aleksandra Dzięcielska-Jasnoch'')<ref>https://kurierkaszubski.eu/wiele-dwudniowy-wielewski-turniej-gawedziarzy-grand-prix-dla-aleksandry-dziecielskiej-jasnoch/</ref> * '''w kategorii m. [[Hieronim Derdowsczi|H. Derdowsczégò]] – tekstë niepùblikòwóné''' ({{jãz.|pl}} ''im. Hieronima Derdowskiego – gawędy niepublikowane'') ** 1. môl Òlga Kùklińskô ({{jãz.|pl}} ''Olga Kuklińska''); 2. môl Tomôsz Fópka ({{jãz.|pl}} ''Tomasz Fopke''); 3. môl –; * '''w kategorii m. [[Józef Brusczi|J. Brusczégò]] – tekstë pùblikòwóné''' ({{jãz.|pl}} ''im. Józefa Bruskiego – gawędy publikowane'') ** 1. môl Anna Gliszczyńska 2. môl Òlga Kùklińskô ({{jãz.|pl}} ''Olga Kuklińska''); 3. môl ''ex aequo'' Kristina Kamińskô ({{jãz.|pl}} ''Krystyna Kamińska'') i Mónika Mòkwa ({{jãz.|pl}} ''Monika Mokwa''); * '''w kategorii m. Wicka Rogalë – dlô gôdkarzów zeza grańców Kaszëb i Kòcewiô''' ({{jãz.|pl}} ''im. Wincentego Rogali – gawędy spoza Kaszub i Kociewia'') ** 1. môl Stefania Buda; 2. môl Grażyna Cisek; 3. môl Kazimiera Gajdek; * '''w kategorii m. J. Brzezyńsczégò''' ({{jãz.|pl}} ''im. Józefa Brzezińskiego'') – (dzecë) ** 1. môl Aleksandra Fierek; 2. môl Laura Brzezińska; 3. môl ''ex aequo'' Hanna Lipska i Szymon Szachta; wëprzédnienia: Karolina Albrecht, Weronika Żmuda Trzebiatowska i Ignacy Głodowski === 2025 (48.) – [[2 zélnika|2]]–[[3 zélnika]] === <ref>https://weekendfm.pl/?n=121251&slug=niedzielny-308-turniej-gawedziarzy-w-wielu-przeniesiony-do-domu-kultury</ref> * Frekwencjô: 30<ref>https://web.archive.org/web/20260729151035/https://weekendfm.pl/?n=121255&slug=gawedziarze-z-kaszub-kociewia-i-rzeszowszczyzny-zjechali-w-miniony-weekend-na-turniej-gawedziarzy-do-wiela-foto-relacja#</ref> * Òrganizatorzë: Dodóm Kùlturë we Wielu<ref name=":0" /> ({{jãz.|pl}} ''Dom Kultury im. Hieronima Derdowskiego w Wielu''), [[Gmina Kôrsëno|Ùrząd Gminë Kôrsëno]], part Wiele-Kôrsëno [[Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié|Kaszëbskò-Pòmòrsczégò Zrzeszeniô]] i ({{jãz.|pl}} ''Koło Gospodyń Wiejskich „Pozytywnie Zakręcone” w Wielu'')<ref>https://turniejgawedziarzy.pl/?view=article&id=359:48-wielewski-turniej-gawedziarzy-dni-kultury-regionalnej-na-zaborach&catid=82</ref><ref>https://web.archive.org/web/20251206002231/https://turniejgawedziarzy.pl/359/48-wielewski-turniej-gawedziarzy-dni-kultury-regionalnej-na-zaborach</ref><ref>https://www.facebook.com/OficjalnyFanpageGminyLubichowo/posts/pfbid02rZfzzZRDhANozCZPujtrLeNhAnw26j8N4Ne4nJA21yeD46yjPeTUiHaLkKtQc2r4l</ref> * Òbsãdzëcelama bëlë: Grégór Schramka (przédnik), [[Bòżena Ùgòwskô]], Felicjô Bôska-Bòrzëszkòwskô i Tadeùsz Lipsczi<ref>https://mojestrone.com/artykul/gadsze-rzadzl-n1763416</ref>. ==== Laùreacë ==== * '''Nôdgrodã Grand Prix''' dostała Andżelika Kamińskô ({{jãz.|pl}} ''Andżelika Kamińska'') * '''w kategorii m. [[Hieronim Derdowsczi|H. Derdowsczégò]] – tekstë niepùblikòwóné''' ({{jãz.|pl}} ''im. Hieronima Derdowskiego – gawędy niepublikowane'') ** 1. môl Aleksandra Dzãcelskô-Jasnoch ({{jãz.|pl}} ''Aleksandra Dzięcielska-Jasnoch''); 2. môl Òlga Kùklińskô ({{jãz.|pl}} ''Olga Kuklińska''); 3. môl Danuta Miszczëk * '''w kategorii m. [[Józef Brusczi|J. Brusczégò]] – tekstë pùblikòwóné''' ({{jãz.|pl}} ''im. Józefa Bruskiego – gawędy publikowane'') ** 1. môl Stanisłôw Gòstomczik; 2. môl Mónika Mòkwa ({{jãz.|pl}} ''Monika Mokwa''); 3. môl Kristina Kamińskô ({{jãz.|pl}} ''Krystyna Kamińska'') * '''w kategorii m. Wicka Rogalë – dlô gôdkarzów zeza grańców Kaszëb i Kòcewiô''' ({{jãz.|pl}} ''im. Wincentego Rogali – gawędy spoza Kaszub i Kociewia'') ** 1. môl Stefaniô Bùda ({{jãz.|pl}} ''Stefania Buda''); 2. môl Grażëna Cisek; 3. môl Wiktoriô Róg; wëprzédnienié: Kazmiera Bãbenk ({{jãz.|pl}} ''Bębenek'') * '''w kategorii m. J. Brzezyńsczégò''' ({{jãz.|pl}} ''im. Józefa Brzezińskiego'') – (dzecë) ** 1. môl Aleksandra Fierek; 2. môl Paùlëna Kùjawskô; 3. môl Mirela Stiwe; wëprzédnienia: Hana Lipskô, Laùra Brzezyńskô, Karolëna Albrecht === 2026 (49.) – [[1 zélnika|1]]–[[2 zélnika]] === * Òrganizatorzë: Dodóm Kùlturë we Wielu<ref name=":0" /> ({{jãz.|pl}} ''Dom Kultury im. Hieronima Derdowskiego w Wielu''), [[Gmina Kôrsëno|Ùrząd Gminë Kôrsëno]], part Wiele-Kôrsëno [[Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié|Kaszëbskò-Pòmòrsczégò Zrzeszeniô]] i ({{jãz.|pl}} ''Koło Gospodyń Wiejskich „Pozytywnie Zakręcone” w Wielu'')<ref>https://dkwiele.pl/wiadomosci/36068/49-wielewski-turniej-gawedziarzy</ref> {{Aktualizacjô|Òstatnô=2025-08-02|Nastãpnô=+1 rok}} == Òbaczë téż == {{Col2 |col1= === Sparłãczoné témë === * [[Kònkùrs]] * [[Wielé]] * [[Plesta]]<ref>{{sloworz.org|15482|17614}}</ref> |col2= === Jiné kònkùrsë na Kaszëbach === {{#categorytree:Kònkùrsë na Kaszëbach|hideroot=on|mode=pages}} }} == Przëpisë == {{Przëpisë|2}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} {{Òficjalnô starna}} * https://web.archive.org/web/20250522163010/http://www.bibliotekacyfrowa.eu//Content/78435/mPDF/84970-0002.pdf * {{YouTube|v=r-rkQjEpSAg|tit=Wielewski Turniej Gawędziarzy|k=Brusy Enter|jãz=pl|dł=52:16}} === Szëkba === {{Szëkba}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kònkùrsë na Kaszëbach]] 4glervy34l80z6tmokchupwlv4fg63y Deftones 0 13075 219870 217639 2026-10-19T20:23:31Z Iketsi 3254 m.jin. → {{skr.|m.jin.}} 219870 wikitext text/x-wiki {{Mùzyczné karno |pòzwa = Deftones |òbrôzk = Deftones live brixton academy 2007.jpg |òpisënk = Kòncert karna Deftones w Brixton Academy w [[Londin|Londinie]], 14.04.2007 r. |pòwstanié = 1988 |môl pòwstaniô = [[Sacramento]], [[Kaliforniô]], [[Zjednóné Stanë Americzi|USA]] |krôj = [[Òbrôzk:Flag of the United States.svg|tło|22x22px]] [[Zjednóné Stanë Americzi|USA]] |mùzyczné ôrtë = [[alternatiwny metal]], [[alternatiwny rock]], [[nu metal]], [[eksperimentalny rock]] |lata dzejaniô = 1988–do dzysô |wëtwórnie = [[Maverick Records]], [[Reprise Records]], [[Warner Records]] |nôleżnicë = [[Chino Moreno]]<br>[[Stephen Carpenter]]<br>[[Abe Cunningham]]<br>[[Frank Delgado]] |ùszłi nôleżnicë = [[Chi Cheng]]<br>[[Sergio Vega]]<br>Dominic Garcia<br>John Taylor |pòzrzeszóné karna = [[Crosses]], [[Team Sleep]], [[Quicksand]] |logo = Deftones_logo_(2025).svg |starna www = https://www.deftones.com }} '''Deftones''' je amerikańsczim karnã grającym [[alternatiwny metal]], jaczé pòwstało w [[Sacramento]] w [[Kaliforniô|Kalifornie]] w 1988 rokù. Załóżcama karna bëlë wòkalista [[Chino Moreno]], prowadzący gitarzista [[Stephen Carpenter]] a perkùsysta [[Abe Cunningham]], z basystą [[Chi Cheng|Chim Chengã]] mët. Do karna pózni doparłãcził w 1999 rokù [[Frank Delgado]], jaczi je DJã a klawiszówcã kapelë. Pò ùstabilizowanim sã sytuacje karna w 1994, Deftones pòdpisało kòntrakt z wëtwórnią [[Maverick Records]]. Pòtemù karno wëdało swój debiutowi albùm ''[[Adrenaline]]'' w 1995. Kòncertowé turë a promòcjô albùmù przez gãbny przekôz pòmògłë Deftones dobëc wikszą pòpùlarnotã. Jejich drëdżi albùm, ''[[Around the Fur]]'' (1997), zwëskôł sztatus platinowi platczi w Zjednónëch Stanach. Karno òdniosło pòstãpny sukces wëdôwającë trzecy albùm ''[[White Pony]]'' (2000), jaczi òznôczôł przéńsce òd rëchlészégò, barżi agresywnégò brzëmieniô w eksperimentalną starnã; ùsôdzk ''„Elite”'' dobéł [[Nôdgroda Grammy|nôdgrodã Grammy]] w kategòrie ''Best Metal Performance''. Jejich czwiôrti albùm, pòzwóny [[Deftones (albùm)|''Deftones'']], ùkôzôł sã w 2003 rokù i òsygnął 2. plac na amerikańsczi lësce [[Billboard 200]]. W piątim sztudijnym albùmie Deftones, ''[[Saturday Night Wrist]]'' (2006) pòmiónëją ùtwórczé napiãca a òsobisté tôkle w karnie. W 2008, czej Deftones robił nad albùmã pòd robòcą pòzwą ''Eros'', Cheng miôł drogòwi wëpôdk. Pò nym zdarzenim òstôwôł w stónie minimalny swiądë jaż do swòji smiercë w 2013 na skùtk ataczi serca. Pò wëpôdkù Chenga karno òprzestało robòtã nad albùmã ''Eros,'' a na plac Chenga wszedł basysta z karna [[Quicksand]], [[Sergio Vega]], jaczi òstôł w kapelë do zôczątkù 2021 rokù. Òd 2010 karno wëdało piãc albùmów, ''[[Diamond Eyes]]'' (2010), ''[[Koi No Yokan]]'' (2012), ''[[Gore]]'' (2016), ''[[Ohms]]'' (2020), a téż ''[[Private Music]]'' (2025), jaczé pòtkałë sã z achtnienim kritików. == Historiô == === Zôczątk a pòwstanié karna (1988-1994) === Deftones pòwstôł w 1988 w [[Sacramento]] w [[Kalifòrniô|Kalifòrnie]]. Karno założëlë wòkalista [[Chino Moreno]], gitarzista [[Stephen Carpenter]] a perkùsysta [[Abe Cunningham]]. W pierszim składze wëstãpòwôł téż basysta Dominic Garcia. Zôczątkòwò mùzyka karna bëła mòckò inspirowónô cwiardim [[Heavy metal|metalã]], [[Hardcore punk|hardcore pùnkã]] a [[Alternatiwny rock|alternatiwnym rockã]]. [[Òbrôzk:C.K. McClatchy High School.jpg|mały|left|200px|Carpenter, Moreno a Cunningham pòczãlë grac mët, czej chòdzylë do C. K. McClatchy High School w Sacramento.]] Pòdle relacje bëtników karna, [[Stephen Carpenter|Carpenter]] zainteresowôł sã cwiardszą mùzyką pò wëpôdkù na délokùlôkù, w wënikù jaczégò przez gwësny czas béł ùnierëszniony. W nym cządze pòczął intensywno słëchac [[Heavy metal|metalu]] a rozpòczął nôùkã grë na [[Gitara|gitarze]]. Pózdni mët z [[Chino Moreno|Moreno]] a [[Abe Cunningham|Cunninghamã]] pòczął ùsadzac pierszé ùsôdzczi Deftones. Ò pierszé lata dzejaniô skłôd karna czile razy sã zmieniôł. W 1990 rokù plac Garcie zajął basysta [[Chi Cheng]], jaczi pòòstôł bëtnikã karnã przez wikszosc jegò nôbarżi aktiwnégò cządu. W tim samim sztóce [[Abe Cunningham|Cunningham]] na krótkò òpùscył karno, a jegò plac za perkùsją zajãlë pòstãpno Dominic Garcia a John Taylor. [[Abe Cunningham|Cunningham]] pòwrócył do grëpë w 1993 rokù. Deftones chùtkò zdobëło pòpùlarnotã na lokalny scenie [[Sacramento]]. Karno intensywno kòncertowało w [[Kalifòrniô|Kalifòrnie]], a jejich wëstãpë przëcygnãłë bôczënk przedstôwców mùzyczny branżë. W 1994 rokù grëpa pòdpisa kòntrakt z wëtwórnią [[Maverick Records]], jakô należa w henen czas do [[Madonna (spiéwôrka)|Madonnë]] a [[Warner Bros]]. === ''Adrenaline'' a rost pòpùlarnotë (1995–1996) === {{Apartny artikel|Adrenaline}} Debiutowi albùm Deftones, ''[[Adrenaline]]'' ùkôzôł sã 3 rujana 1995 rokù. Platka prezentowa cwiardé, agresywné brzëmienié parłãczące [[Heavy metal|metal]], [[hardcore punk]] a [[alternatiwny rock]]. Albùm nie zwënégòwôł zôczątkòwò wiôldżégò kòmercyjnégò sukcesu, równak dzãka intesywnémù kòncertowaniu pòmale zdobiwôł corôz wikszą grëpã lubòtników. Wôżną rolã w promòcje karna òdegrałë ùsôdzczi ''„7 Words”'' a ''„Bored”''. Deftones wëstãpòwôł òb nen czas jakno support dlô barżi znónëch karnów, dzãka czemù karno zwëskiwało doswiôdczenié a rozeznanié pòza [[Kalifòrniô|Kalifòrnią]]. === ''Around the Fur'' a przełómanié (1997–1999) === {{Apartny artikel|Around the Fur}} Drëdżim albùmã karna béł ''[[Around the Fur]]'', wëdóny w 1997. Platka hala Deftones znaczno wikszą pòpùlarnotã a bëła pierszim wiôldżim kòmercyjnym sukcesã grëpë. Albùm, zamikô w se ùsôdzczi taczé jak ''„My Own Summer (Shove It)”'' òrôz ''„Be Quiet and Drive (Far Away)”'', jaczé stałë sã jednyma z nôbarżi znónëch frańtówków karna. ''[[Around the Fur]]'' pòzwòlëło Deftones zajistniec na midzënôrodny scenie. Karno pòczãło bëc corôz barżi zaszlachòwóné z rozwijącym sã w henen czas ôrtã [[Nu metal|nu metalu]], chòc mùzycë òd zôczątkù distansowelë sã òd jednoznacznégò przëpisëwaniô jichnégò ùtwórstwa do negò ôrtu. W drëdżi pòłowie lat 90. Deftones intensywno kòncertowało. W 1996 rokù do karna doparłãcził [[Frank Delgado]] jakno kòncertowi mùzyk, òdpòwiedzalny za [[Gramòfón|gramòfònë]], [[sampling]] a elektroniczné elemeńtë. W 1990 rokù òstôł òficjalnym bëtnikã karna. === ''White Pony'' a zjinaka mùzycznégò czerënkù (2000–2002) === {{Apartny artikel|White Pony}} [[Òbrôzk:Chino Moreno live.jpg|lewo|mały|Chino Moreno, jaczi wëstąpił jakno drëdżi gitarzista.]] Nôwôżniészim zwrotnym pónktã w karierze Deftones òkôzôł sã trzecy sztudijny albùm, ''[[White Pony]]'', wëdóny w 2000 rokù. Platka znacząco apartnia sã òd rëchlészich dokazów karna. Cwiardé gitarowé brzëmienié òstało sparłãczoné z elemeńtama shoegaze, post-rocka, dream popù, elektroniczi a alternatiwnégò rocka. Na albùmie nalazłë sã {{skr.|m.jin.}} ''„Change (In the House of Flies)”'', ''„Digital Bath”'', ''„Passenger”'' òrôz ''„Elite”''. Ùsôdzk ''„Elite”'' dostôł w 2001 rokù [[Nôdgroda Grammy|nôdgrodã Grammy]] w kategòrie ''Best Metal Performance'', jaczi stôł sã pierszim nagraniã Deftones achtnionym ną nôdgrodą. ''[[White Pony]]'' pòtkôł sã z baro dobrim przëjãcym kritików ë je czãsto ùznôwóny za jeden z nôwôżniészich albùmów w doróbkù karna. Platka ùmòcnia téż pòzycjã Deftones jakno grëpë, jakô nie ògrańcza sã do pòpùlarnégò w nen czas ôrtu nu metalu. === ''Deftones'' a ''Saturday Night Wrist'' (2003–2007) === {{Apartny artikel|Deftones (albùm)|Saturday Night Wrist}} [[Òbrôzk:Deftones live.jpg|mały|Deftones, òb czas wëstãpù na żëwò w Glasgow, czerwińc 2006 r.]] Czwiôrti sztudijny albùm, pòzwóny ''[[Deftones (albùm)|Deftones]]'', ùkôzôł sã w 2003 rokù. Platka zadebiutowa na drëdżim placu amerikańsczi lëstë [[Billboard 200]]. Nalazłë sã na ni {{skr.|m.jin.}} syngle ''„Minerva”'' a ''„Hexagram”''. Ò pòstãpné lata sytuacjô w karnie sta sã skòmplikowónô. Òb czas robòtë nad pòstãpnym albùmã mùzycë doswiadczëlë napiãców zrzeszonëch tak z ùtwórczim procesã, jak ë òsobistama tôklama. Efektã nëch robòtów béł piąti sztudijny albùm, ''[[Saturday Night Wrist]]'', wëdóny w 2006 rokù. Albùm òbjimô {{skr.|m.jin.}} ùsôdzczi ''„Hole in the Earth”'' a ''„Mein”''. W nagraniu ''„Mein”'' gòscynno wëstąpił [[Serj Tankian]], wòkalista karna [[System of a Down]]. ''[[Saturday Night Wrist]]'' zakùńcził pierszi etap dzejaniô Deftones, w jaczim grëpa przeszła òd cwiardégò, [[Nu metal|nu metalowégò]] brzëmieniô do barżi eksperimentalnégò sztilu. === Wëpôdk Chi Chenga a ''Diamond Eyes'' (2008–2011) === {{Apartny artikel|Diamond Eyes}} W 2008 rokù, òb czas robòtë nad pòstãpnym albùmã karna, [[Chi Cheng]] ùczãstnicził w pòwôżnym drogòwim wëpôdkù. W wënikù òbrażeniów, jaczich doznôł zapôdł w [[Spiączka|kómã]] a ò pòstãpné lata pòòstôwôł w stónie minimalny swiądë. Wëpôdk miôł wiôldżi cësk na dzejanié karna. Robòtë nad albùmã ''Eros'', jaczi miôł bëc nastãpnikã ''[[Saturday Night Wrist]]'', òstałë scygnioné. Mùzycë zdecydowelë sã rozpòcząc robòtã nad nowim materiałã z basystą [[Sergio Vega|Sergio Vegą]] z karna [[Quicksand]]. W 2010 rokù ùkôzôł sã albùm ''[[Diamond Eyes]]''. Platka òsta bëlno przëjãtô a òznôcza nowi etap w historie karna. Titlowi ùsôdzk a ''„Rocket Skates”'', ''„You've Seen the Butcher”'' jak téż ''„Sextape”'' stałë sã jednyma z nôbarżi znónëch kòmpòzycjów Deftones. === ''Koi No Yokan'' a ''Gore'' (2012–2017) === [[Òbrôzk:Rock in Pott 2013 - Deftones 13.jpg|mały|Serio Vega òb czas wëstãpù na Rock in Pott w 2013 r.]] W 2012 rokù Deftones wëdało sódmi sztudijny albùm, ''[[Koi No Yokan]]''. Platka cygnã eksperimentalny czerënk zapòczątkòwóny na ''[[White Pony]]'' a rozwiniãti na ''[[Diamond Eyes]]''. Albùm zamikô w se ùsôdzczi taczé jak ''„Leathers”'', ''„Tempest”'' i ''„Swerve City”''. W aprilu 2013 rokù zmiarł [[Chi Cheng]]. Nimò że òd czilu lat nie wëstãpòwôł ju z karnã, jegò smierc mia wiôldżi znaczënk dlô pòòstałëch bëtników kapelë. W 2016 rokù ùkôzôł sã albùm ''[[Gore]]''. Platka wëapartniwa sã wikszim wëzwëskanim atmosfericznëch gitarów, melodie eksperimentalnëch aranżacjów. Proces ji pòwstaniô béł równak namerkóny artisticznyma różnicama pòmidzë bëtnikama karna, òsoblëwie pòmidzë [[Chino Moreno]] a [[Stephen Carpenter|Stephenã Carpenterã]]. === ''Ohms'' a òdéńsce Sergio Vedżi (2020–2021) === W 2020 rokù Deftones wëdało dzewiąti sztudijny albùm ''[[Ohms]]''. Platka òsta nagrónô partowò w dëchù rëchlészégò, cwiardszégò brzëmieniô karna, jednoczasno zachòwùjącë charakteristiczné dlô karna atmosfericzné a eksperimentalné elemeńtë. ''[[Ohms]]'' pòtkôł sã z baro pòzytiwnym przëjãcym ë béł pòstrzégóny jakno pòwart Deftones do barżi agresywnégò brzëmieniô znónégò z rëchlészich albùmów. W 2021 rokù [[Sergio Vega]] pòinfòrmowôł ò swòjim òdéńscu z kapelë. Mùzyk ùwôżôł, że przez wiele lat nie òstôł fòrmalno przëjãti jakno fùlprawny bëtnik grëpë. Pò jegò òdéńscu Deftones pònowno dzejôł jakno sztërëòsobòwi skłôd. === ''Private Music'' a terôczasné dzejanié (2022–do terô) === Pò wëdanim ''[[Ohms]]'' Deftones cygnął kòncertowé dzejanié a téż rozpòczął robòtë nad pòstãpnym materiałã. Karno òstôwało jednym z nôwôżniészich przedstôwców [[Zjednóné Stanë Americzi|amerikańsczégò]] [[Alternatiwny metal|alternatiwnégò metalu]], parłãcząc cwiardé gitarowé riffë z atmòsfericznyma aranżacjama, elektroniką a charakteristicznym spiewã [[Chino Moreno]]. W 2025 rokù ùkôzôł sã dzesąti sztudijny albùm kapelë, ''[[Private Music]]''. Platka cygnã eksperimentalny czerënk karna, jednoczasno rozwijając jegò cwiardszé brzëmienié. Deftones pòòstôwô aktiwnym kòncertowim karnã. Grëpa je ùznôwónô za jeden z nôbarżi wpłëwòwëch karnów alternatiwnégò metalu, a ji ùtwórstwò wëwiarło cësk na rozwij [[Nu metal|nu metalu]], [[Post metal|post-metalu]], [[shoegaze]] a téż terôczasnégò [[Alternatiwny metal|alternatiwnégò metalu]]. == Nôleżnicë karna == === Terôczasny nôleżnicë: === * [[Chino Moreno]] – przédny wòkalista <small>(1988–do terô)</small>; ritmicznô gitara <small>(1999–do terô)</small> * [[Stephen Carpenter]] – prowadzącô gitara <small>(1988–do terô)</small>; ritmicznô gitara <small>(1988–1999)</small> * [[Abe Cunningham]] – perkùsysta <small>(1988–1990, 1993–do terô)</small> * [[Frank Delgado]] – klawiszówc, DJ, sampléra <small>(1999–do terô; kòncertowi mùzyk 1996-1999)</small> === Ùszłi nôleżnicë: === * Dominic Garcia – basysta <small>(1988–1990)</small>, perkùsysta <small>(1990–1991)</small> * [[Chi Cheng]] – basysta, dodôwkòwi wòkalista <small>(1990–2008; zamiarł w 2013)</small> * John Taylor – perkùsysta <small>(1991–1993)</small> * [[Sergio Vega]] – basysta, dodôwkòwi wòkalista <small>(2009–2021)</small> === Òs czasu === {{#tag:timeline |ImageSize = width:950 height:auto barincrement:25 PlotArea = left:100 bottom:120 top:10 right:15 Alignbars = justify DateFormat = dd/mm/yyyy Period = from:01/05/1988 till:{{#time:d/m/Y}} TimeAxis = orientation:horizontal format:yyyy Legend = orientation:vertical position:bottom columns:4 ScaleMajor = increment:2 start:1989 ScaleMinor = increment:1 start:1989 Colors = id:Vocals value:red legend:Przédny_wòkalista id:BVocals value:pink legend:Pòbòczny_wòkalista id:Lguitar value:teal legend:Przédny_gitarzista id:Rguitar value:brightgreen legend:Ritmiczny_gitarzista id:Bass value:blue legend:Basysta id:Keys value:purple legend:Klawiszówc,_gramòfón,_sampling id:Drums value:orange legend:Perkùsysta id:Tour value:yellow legend:Turowi_bëtnicë id:Album value:black legend:Sztudijné_wëdanié id:Other value:gray(0.75) legend:Jinszé_wëdanié id:bars value:gray(0.95) BackgroundColors = bars:bars LineData = layer:back color:black at:03/10/1995 at:28/10/1997 at:20/06/2000 at:20/05/2003 at:31/10/2006 at:04/05/2010 at:12/11/2012 at:08/04/2016 at:25/09/2020 at:22/08/2025 layer:back color:Other at:01/03/1991 at:01/11/1992 at:30/08/1993 at:30/11/1993 at:10/04/1998 at:12/05/2001 at:27/08/2002 at:04/10/2005 at:16/04/2011 at:25/10/2011 at:20/04/2013 at:10/04/2020 BarData = bar:Moreno text:"Chino Moreno" bar:Carpenter text:"Stephen Carpenter" bar:Jackman text:"Lance Jackman" bar:Valencia text:"Mark Valencia" bar:Lopez text:"Shaun Lopez" bar:Garcia text:"Dominic Garcia" bar:Cheng text:"Chi Cheng" bar:Vega text:"Sergio Vega" bar:Sablan text:"Fred Sablan" bar:Delgado text:"Frank Delgado" bar:Cunningham text:"Abe Cunningham" bar:Taylor text:"John Taylor" PlotData= width:13 bar:Moreno from:start till:end color:Vocals bar:Moreno from:01/08/1999 till:end color:Rguitar width:3 bar:Carpenter from:start till:end color:Lguitar bar:Carpenter from:start till:01/08/1999 color:Rguitar width:3 bar:Jackman from:01/03/2022 till:end color:Lguitar bar:Jackman from:01/03/2022 till:end color:BVocals width:3 bar:Jackman from:01/03/2022 till:end color:Tour width:7 bar:Valencia from:21/05/2022 till:17/07/2022 color:Lguitar bar:Valencia from:21/05/2022 till:17/07/2022 color:Tour width:3 bar:Lopez from:01/05/2024 till:end color:Rguitar bar:Lopez from:01/05/2024 till:end color:Lguitar width:7 bar:Lopez from:01/05/2024 till:end color:Tour width:3 bar:Garcia from:start till:30/04/1990 color:Bass bar:Garcia from:01/05/1990 till:31/05/1991 color:Drums bar:Cheng from:01/05/1990 till:04/11/2008 color:Bass bar:Cheng from:01/05/1990 till:04/11/2008 color:BVocals width:3 bar:Vega from:26/01/1999 till:23/02/1999 color:Bass bar:Vega from:26/01/1999 till:23/02/1999 color:BVocals width:3 bar:Vega from:26/01/1999 till:23/02/1999 color:Tour width:7 bar:Vega from:01/02/2009 till:01/01/2021 color:Bass bar:Vega from:01/02/2009 till:01/01/2021 color:BVocals width:3 bar:Sablan from:01/03/2022 till:end color:Bass bar:Sablan from:01/03/2022 till:end color:Bvocals width:3 bar:Sablan from:01/03/2022 till:end color:Tour width:7 bar:Delgado from:01/01/1996 till:end color:Keys bar:Delgado from:01/01/1996 till:01/08/1999 color:Tour width:3 bar:Cunningham from:start till:01/04/1990 color:Drums bar:Cunningham from:01/11/1993 till:end color:Drums bar:Taylor from:01/06/1991 till:31/10/1993 color:Drums }} == Diskògrafiô == === Sztudijné albùmë === {| class="wikitable" border="1" |- !rowspan="2"|Rok !rowspan="2" width="350"|Pòzwa albùmù !colspan="13"|Pòzycjô w lëstach !rowspan="2" width="100"|Sprzedôż w US<ref name="blabbermouth">DEFTONES US Sales (According To Soundscan). Blabbermouth.net, 2002-01-22.</ref> !rowspan="2" width="100"|Certifikacjô<br /><ref name="RIAA">RIAA Database</ref><ref name="CRIA">CRIA Searchable Database</ref> |- !style="width:3em;font-size:75%;"|[[Billboard 200|US]]<br /><ref name="BillboardOverview">Billboard.com – Artist Chart History – Deftones: Albums</ref> !style="width:3em;font-size:75%;"|[[UK Albums Chart|UK]]<br /><ref name="UKCharts">Deftones album search, everyHit.com</ref> !style="width:3em;font-size:75%;"|[[ARIA Charts|AUS]]<br /><ref name="AussieCharts">Australian Charts Portal – Deftones</ref> !style="width:3em;font-size:75%;"|[[Irish Albums Chart|IRL]]<br /><ref name="IrishCharts">Irish Music Charts Archive</ref> !style="width:3em;font-size:75%;"|[[Szwajcariô|SWI]]<br /><ref name="SwissCharts">Discographie Deftones, Die Offizielle Schweizer Hitparade</ref> !style="width:3em;font-size:75%;"|[[Aùstriô|AUT]]<br /><ref name="AustrianCharts">Discographie Deftones, Das Österreichische Hitparaden- und Musik-Portal</ref> !style="width:3em;font-size:75%;"|[[Francjô|FRA]]<br /><ref name="FrenchCharts">Discographie Deftones, lescharts.com</ref> !style="width:3em;font-size:75%;"|[[Niderlandë|NLD]]<br /><ref name="NetherlandsCharts">Discografie Deftones, dutchcharts.nl</ref> !style="width:3em;font-size:75%;"|[[Belgijskô|BEL]]<br /><ref name="BelgianCharts">Discografie Deftones, ultratop.be</ref> !style="width:3em;font-size:75%;"|[[Szwédzkô|SWE]]<br /><ref name="SwedishCharts">Discography Deftones, swedishcharts.com</ref> !style="width:3em;font-size:75%;"|[[Fińskô|FIN]]<br /><ref name="FinnishCharts">Discography Deftones, finnishcharts.com</ref> !style="width:3em;font-size:75%;"|[[Norweskô|NOR]]<br /><ref name="NorwegianCharts">Discography Deftones, norwegiancharts.com</ref> !style="width:3em;font-size:75%;"|[[Nowô Zélandiô|NZ]]<br /><ref name="NZCharts">Discography Deftones, charts.org.nz</ref> |- |1995 |'''''[[Adrenaline]]''''' * Wëdóné: 1 rujana 1995 * Wëtwórniô: [[Maverick Records]]/[[Warner Bros.]] |align="center"|23 |align="center"| — |align="center"| — |align="center"| — |align="center"| — |align="center"| — |align="center"| — |align="center"| — |align="center"| — |align="center"| — |align="center"| — |align="center"| — |align="center"| — |1,000 000+<ref name="RIAA" /> |RIAA: Złotô / Platinowô<br /> [[British Phonographic Industry|BPI]]: Strzébrznô<ref name="AdrenalineBPI">Adrenaline certified awards, British Phonographic Industry</ref> |- |1997 |'''''[[Around the Fur]]''''' * Wëdóné: 28 rujana 1997 * Wëtwórniô: Maverick Records/Warner Bros. |align="center"|29 |align="center"|56 |align="center"| — |align="center"| — |align="center"| — |align="center"| — |align="center"|41 |align="center"|99 |align="center"| — |align="center"| — |align="center"|32 |align="center"| — |align="center"| — |760,000+ |RIAA: Złotô<br /> BPI: Strzébrznô<ref name="AroundTheFurBPI">Around the Fur certified awards, British Phonographic Industry</ref> |- |2000 |'''''[[White Pony]]''''' * Wëdóné: 20 czerwińca 2000 * Wëtwórniô: Maverick Records |align="center"|3 |align="center"|13 |align="center"|2 |align="center"|21 |align="center"|68 |align="center"|39 |align="center"|6 |align="center"|27 |align="center"|27 |align="center"|35 |align="center"|13 |align="center"|19 |align="center"|14 |1,300 000+<ref name="billboard">Billboard Sales Data for White Pony</ref> |RIAA: Platinowô <br /> [[Canadian Recording Industry Association|CRIA]]: Złotô <br /> BPI: Strzébrznô<ref name="WhitePonyBPI">White Pony certified awards, British Phonographic Industry</ref> |- |2003 |'''''[[Deftones (albùm)|Deftones]]''''' * Wëdóné: 20 maja 2003 * Wëtwórniô: Maverick Records |align="center"|2 |align="center"|7 |align="center"|4 |align="center"|14 |align="center"|19 |align="center"|20 |align="center"|14 |align="center"|22 |align="center"|29 |align="center"|23 |align="center"|9 |align="center"|18 |align="center"|2 |567,000+ |RIAA: Złotô <br /> CRIA: Złotô |- |2006 |'''''[[Saturday Night Wrist]]''''' * Wëdóné: 31 rujana 2006 * Wëtwórniô: Maverick Records |align="center"|10 |align="center"|33 |align="center"|26 |align="center"|5 |align="center"|31 |align="center"|18 |align="center"|33 |align="center"|63 |align="center"| — |align="center"|35 |align="center"|33 |align="center"|32 |align="center"|8 |250,000+ | |- |2010 |'''''[[Diamond Eyes]]''''' * Wëdóné: 4 maja 2010 * Wëtwórniô: [[Reprise Records]] / [[Warner Bros. Records]] |align="center"|&nbsp;6 |align="center"|&nbsp;26 |align="center"|&nbsp;22 |align="center"|&nbsp;45 |align="center"|&nbsp;11 |align="center"|&nbsp;13 |align="center"|&nbsp;23 |align="center"|&nbsp;55 |align="center"|&nbsp;31 |align="center"|&nbsp;25 |align="center"|&nbsp;12 |align="center"|&nbsp;17 |align="center"|&nbsp;8 | | |- |2012 |'''''[[Koi No Yokan]]''''' * Wëdóné: 2012 * Wëtwórniô: Warner Bros. Records |align="center"|11 |align="center"|30 |align="center"|16 |align="center"|49 |align="center"|22 |align="center"|25 |align="center"|30 |align="center"|28 |align="center"|51 |align="center"|— |align="center"|35 |align="center"|— |align="center"|8 | | |- |2016 |'''''[[Gore]]''''' * Wëdóné: 2016 * Wëtwórniô: Warner Bros. Records |align="center"|? |align="center"|? |align="center"|? |align="center"|? |align="center"|? |align="center"|? |align="center"|? |align="center"|? |align="center"|? |align="center"|? |align="center"|? |align="center"|? |align="center"|? | | |- |2020 |'''''[[Ohms]]''''' * Wëdóné: 2020 | align="center" | | align="center" | | align="center" | | align="center" | | align="center" | | align="center" | | align="center" | | align="center" | | align="center" | | align="center" | | align="center" | | align="center" | | align="center" | | | |- |2025 |'''''[[Private Music]]''''' * Wëdóné: 2025 | align="center" | | align="center" | | align="center" | | align="center" | | align="center" | | align="center" | | align="center" | | align="center" | | align="center" | | align="center" | | align="center" | | align="center" | | align="center" | | | |- | colspan="16" align="center" style="font-size: 8pt" | — òznôczô albùm, jaczi sã nie dostôł na dóną lëstã szlagrów. |} === Kómpilacje === {| class="wikitable" border="1" |- !rowspan="2"|Rok !rowspan="2" width="350"|Pòzwa albùmù !colspan="13"|Pòzycjô w lëstach !rowspan="2" width="100"|Sprzedôż w US !rowspan="2" width="100"|Certifikacjô<br /><ref name="RIAA" /><ref name="CRIA" /> |- !style="width:3em;font-size:75%;"|[[Billboard 200|US]]<br /><ref name="BillboardOverview" /> !style="width:3em;font-size:75%;"|[[UK Albums Chart|UK]]<br /><ref name="UKCharts" /> !style="width:3em;font-size:75%;"|[[ARIA Charts|AUS]]<br /><ref name="AussieCharts" /> !style="width:3em;font-size:75%;"|[[Irish Albums Chart|IRL]]<br /><ref name="IrishCharts" /> !style="width:3em;font-size:75%;"|[[Szwajcariô|SWI]]<br /><ref name="SwissCharts" /> !style="width:3em;font-size:75%;"|[[Aùstriô|AUT]]<br /><ref name="AustrianCharts" /> !style="width:3em;font-size:75%;"|[[Francjô|FRA]]<br /><ref name="FrenchCharts" /> !style="width:3em;font-size:75%;"|[[Niderlandë|NLD]]<br /><ref name="NetherlandsCharts" /> !style="width:3em;font-size:75%;"|[[Belgijskô|BEL]]<br /><ref name="BelgianCharts" /> !style="width:3em;font-size:75%;"|[[Szwédzkô|SWE]]<br /><ref name="SwedishCharts" /> !style="width:3em;font-size:75%;"|[[Fińskô|FIN]]<br /><ref name="FinnishCharts" /> !style="width:3em;font-size:75%;"|[[Norweskô|NOR]]<br /><ref name="NorwegianCharts" /> !style="width:3em;font-size:75%;"|[[Nowô Zélandiô|NZ]]<br /><ref name="NZCharts" /> |- |2005 |'''''[[B-Sides & Rarities]]''''' * Wëdóné: 4 rujana 2005 * Wëtwórniô: [[Rhino Entertainment]]/Maverick Records |align="center"|43 |align="center"| — |align="center"|30 |align="center"| — |align="center"|93 |align="center"|54 |align="center"|59 |align="center"|— |align="center"| — |align="center"| — |align="center"| — |align="center"| — |align="center"| — | | |- |align="center" colspan="17" style="font-size: 8pt"| — òznôczô albùm, jaczi sã nie dostôł na dóną lëstã szlagrów. |} === Demo === {| class="wikitable" border="1" |- !Rok !Pòzwa dema |- |1993 |'''''[[Like a Linus]]''''' * Wëdóné: 30 smùtana 1993 * Wëtwórniô: Deftones |} === EPczi === {| class="wikitable" border="1" |- !Rok !Pòzwa EPczi |- |1998 |'''''[[Live (Deftones album)|Live]]''''' * Wëdóné: 22 czerwińca 1999 * Wëtwórniô: Maverick Records/Warner Bros. |- |2001 |'''''[[Back to School (Mini Maggit)]]''''' * Wëdóné: 12 strëmiannika 2001 * Wëtwórniô: Maverick Records/Warner Bros. |} === Syngle === {| class="wikitable" border="1" |- !rowspan="2"| Rok !rowspan="2"| Syngel !colspan="5"| Pòzycjô w lëstach !rowspan="2"| Albùm |- !style="width:3em;font-size:75%;"| [[Billboard Hot 100|US]]<br /><ref>Billboard: Bubbling Under Hot 100 Singles. [on-line]. [dakch: 2008-05-11].</ref><ref>Billboard: Bubbling Under Hot 100 Singles. [on-line]. [dakch: 2008-05-11].</ref> !style="width:3em;font-size:75%;"| [[Alternative Songs|US<br />Alt.]]<br /><ref name="SinglesBillboard">Billboard.com: Artist Chart History – Deftones: Singles. [on-line]. [dakch: 2007-12-23].</ref> !style="width:3em;font-size:75%;"| [[Hot Mainstream Rock Tracks|US <br />Main.]]<br /><ref name="SinglesBillboard" /> !style="width:3em;font-size:75%;"| [[ARIA Charts|AUS]]<br /><ref name="AUS-2">Australian singles chart. [on-line]. [dakch: 2009-08-11].</ref> !style="width:3em;font-size:75%;"| [[UK Singles Chart|UK]]<br /><ref name="UKSingles">UK Singles Top 75 – Music Charts. [on-line]. [dakch: 2007-12-23].</ref> |- |1995 |„7 Words“ |align="center"|— |align="center"|— |align="center"|— |align="center"|— |align="center"|— |rowspan="2"|''[[Adrenaline]]'' |- |1996 |„Bored“ |align="center"|— |align="center"|— |align="center"|— |align="center"|— |align="center"|— |- |1997 |„My Own Summer (Shove It)“ |align="center"|— |align="center"|— |align="center"|— |align="center"|— |align="center"|29 |rowspan="2"|''[[Around the Fur]]'' |- |1998 |„Be Quiet and Drive (Far Away)“ |align="center"|— |align="center"|— |align="center"|29 |align="center"|— |align="center"|50 |- |rowspan="2"|2000 |„Change (In the House of Flies)“ |align="center"|105 |align="center"|3 |align="center"|9 |align="center"|— |align="center"|53 |rowspan="3"|''[[White Pony]]'' |- |„Back to School (Mini Maggit)“ |align="center"|— |align="center"|27 |align="center"|35 |align="center"|26 |align="center"|35 |- |2001 |„Digital Bath“ |align="center"|— |align="center"|16 |align="center"|38 |align="center"|— |align="center"|— |- |rowspan="2"|2003 |„Minerva“ |align="center"|120 |align="center"|9 |align="center"|16 |align="center"|50 |align="center"|15 |rowspan="2"|''[[Deftones (albùm)|Deftones]]'' |- |„Hexagram“ |align="center"|— |align="center"|— |align="center"|— |align="center"|— |align="center"|68 |- |2006 |„Hole in the Earth“ |align="center"|— |align="center"|18 |align="center"|19 |align="center"|— |align="center"|69 |rowspan="2"|''[[Saturday Night Wrist]]'' |- |2007 |„Mein“ |align="center"|— |align="center"|— |align="center"|40 |align="center"|— |align="center"|— |- |rowspan="4"| 2010 |„Rocket Skates“<ref>Amy Sciarretto: Deftones, 'Rocket Skates' -- New Song. AOL Music, 2010-02-23. [on-line]. [dakch: 2010-02-23].</ref> |align="center"|— |align="center"|— |align="center"|— |align="center"|— |align="center"|— |rowspan="4"| ''[[Diamond Eyes]]'' |- |„Diamond Eyes“<ref>Archivovaná kopie. [on-line]. [dakch: 2010-04-04].</ref> |align="center"|— |align="center"|16 |align="center"|10 |align="center"|— |align="center"|— |- |„Sextape“ | style="text-align:center;"|— | style="text-align:center;"|— | style="text-align:center;"|— | style="text-align:center;"|— | style="text-align:center;"|— |- |„You've Seen the Butcher“<ref>Future Releases on Alternative Radio Stations, Independent Artist Song Releases. Allaccess.com. [on-line]. [dakch: 2010-11-24].</ref> | style="text-align:center;"|— | style="text-align:center;"|— | style="text-align:center;"|21 | style="text-align:center;"|— | style="text-align:center;"|— |- |align="center" colspan="8" style="font-size: 8pt"| — òznôczô syngel, jaczi sã nie dostôł na dóną lëstã szlagrów. |} == Teledisczi == {| class="wikitable" |- ! Rok ! Titel ! Reżiséra |- | 1995 | „7 Words” | Chris Burns |- |rowspan=3| 1996 | „Bored” | Nick Egan |- |„Engine No. 9" |rowspan=2| Nick Lambrou |- |„Root” |- |1997 |„My Own Summer (Shove It)” |Dean Karr |- |rowspan=2| 1998 |„Be Quiet and Drive (Far Away)” |Frank W. Ockenfels III |- |„Around the Fur” |Russ Busby |- |2000 |„Change (In the House of Flies)” |Liz Friedlander |- |rowspan=4| 2001 |„Digital Bath” |Andrew Bennet |- |„Back to School (Mini Maggit)” |Paul Hunter |- |„Street Carp” |James Sutton |- |„White Pony” |Shawn M. Foster |- |rowspan=4| 2003 |„Minerva” |Paul Fedor |- |„Hexagram” |Darren Doane |- |„Bloody Cape” |James Minchin III |- |„Deftones 2003” |Andy Bennet |- |2006 |„Hole in the Earth” |Brian Lazzaro<ref>[https://web.archive.org/web/20160328044550/http://www.mtv.com/videos/deftones/111148/hole-in-the-earth.jhtml Hole in the Earth | Deftones | Music Video | MTV].</ref> |- |2007 |„Mein” |Bernard Gourley<ref>{{Cytuj starnã |url = http://www.sys-con.com/node/352170 |titel = Deftones Announce American Tour; Ticket Pre-Sale Begins This Thursday, March 22; New Single and Video Hit Airwaves; Exclusive Ringtone to Help Homeless Youth &#124; news.sys-c... |òpùblikòwóny = www.sys-con.com |data przëstãpù = 2017-11-22}}</ref> |- |rowspan=4| 2010 |„Rocket Skates” |13thWitness and Kenzo Digital<ref>{{Cytuj starnã |url = http://www.youtube.com/watch?v=woR6ohiFeYE |titel = YouTube |òpùblikòwóny = www.youtube.com |jãzëk = fr |data przëstãpù = 2017-11-22}}</ref> |- |„Diamond Eyes” |Robert "Roboshobo" Schober<ref>{{Cytuj starnã |url = http://www.videostatic.com/vs/2010/03/shot-deftones-roboshobo-dir.html |titel = SHOT: Deftones – Roboshobo, dir. &#124; VideoStatic |òpùblikòwóny = www.videostatic.com |jãzëk = en |data przëstãpù = 2017-11-22}}</ref> |- |„Sextape” |Zak Forrest, Chad Liebenguth<ref>{{Cytuj starnã |url = https://www.blabbermouth.net/news/deftones-sextape-video-released/ |titel = Deftones: ‘Sextape’ Video Released – Blabbermouth.net |òpùblikòwóny = www.blabbermouth.net |jãzëk = en |data przëstãpù = 2017-11-22}}</ref> |- |„You’ve Seen The Butcher” |Jodeb<ref>{{cytuj starnã |url = https://www.blabbermouth.net/news/deftones-you-ve-seen-the-butcher-video-released/ |titel = DEFTONES: ‘You’ve Seen The Butcher’ Video Released |òpùblikòwóny = roadrunnerrecords.com |jãzëk = en |data przëstãpù = 2010-10-20}}</ref> |- |rowspan=3| 2013 |„Swerve City” |Gus Black<ref>{{cytuj starnã |url = http://www.blabbermouth.net/news.aspx?mode=Article&newsitemID=189690 |titel = DEFTONES: ‘Swerve City’ Video Released – May 8, 2013 |òpùblikòwóny = blabbermouth.net |jãzëk = en |data przëstãpù = 2013-05-09}}</ref> |- |„Swerve City (Tour Version)” |Ryan Mackfall |- |„Romantic Dreams” |Brett Novak |- |2016 |„Prayers/Triangles” |Charles Bergquist |- |2021 |„Ceremony” |Leigh Whannell |} == Nôdgrodë a wëapartnieniô == {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! Rok !style="width:15em;"| Kategòriô !style="width:15em;"| Titlã !style="width:15em;"| Nôdgroda ! Nota ! Zdrój |- |2007 |Classic Songwriter |Deftones |[[Kerrang! Awards]] |'''Laur''' |<ref>{{Cytuj starnã |url = https://www.digitalspy.com/music/news/a73558/kerrang-awards-2007-the-winners/ |titel = Kerrang Awards 2007: The Winners |nôzwëskò = Fletcher |miono = Alex |òpùblikòwóny = www.digitalspy.com |jãzëk = en |data przëstãpù = 2016-01-29}}</ref> |- |rowspan=5| 2013 |Best Guitarist Award |Stephen Carpenter |rowspan=5| [[Revolver (magazyn)#Revolver Golden Gods Awards|Revolver Golden Gods Awards]] |Nominacjô |rowspan=5|<ref>{{Cytuj starnã |url = http://www.metalinjection.net/show-recap/revolver-golden-gods-awards-2013-winners-and-performance-highlights |titel = REVOLVER GOLDEN GODS Awards 2013: Winners And Performance Highlights |nôzwëskò = Pasbani |miono = Robert |òpùblikòwóny = www.metalinjection.net |jãzëk = en |data przëstãpù = 2015-08-15}}</ref> |- |Best Drummer |Abe Cunningham |Nominacjô |- |Paul Gray Best Bassist |Sergio Vega |Nominacjô |- |Best Vocalist |Chino Moreno |Nominacjô |- |Album of the Year |''Koi No Yokan'' |'''Laùr''' |- |2016 |The Lifetime Achievement Award |Deftones |Kerrang! Awards |'''Laùr''' |<ref>{{Cytuj starnã |url = http://web.archive.org/web/20160609204645/http://www.kerrang.com/43773/kerrang-awards-2016-the-winners/ |titel = KERRANG! AWARDS 2016: THE WINNERS! |òpùblikòwóny = www.kerrang.com |jãzëk = en |data przëstãpù = 2016-06-26}}</ref> |} == Przëpisë == {{Przëpisë|2}} == Bibliografiô == * Deftones. ''Official Website'': https://www.deftones.com/ * ''GRAMMY.com''. „Deftones”: https://www.grammy.com/artists/deftones/1574 * ''Encyclopaedia Britannica''. „Deftones”: https://www.britannica.com/topic/Deftones == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} {{Òficjalnô starna}} {{Deftones}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Deftones| ]] sh5p169a9wu51kfpkcd2bsoigbj4kvu Che Guevara 0 13089 219871 218865 2026-10-19T20:25:50Z Iketsi 3254 " " 219871 wikitext text/x-wiki {{Infobox pòlitik |jimiã = Che Guevara |gwôsné jimiã = Comandante |Òbrôzk = CheHigh.jpg |òpis = ''Guerillero Heroico'', Alberto Korda, 1960 |Data_ùrodzeniô = 14 maja abò 14 czerwińca 1928 |Môl_ùrodzeniô = Rosario, Argentina |Data_smiercë = 9 rujana 1967 |Môl_smiercë = La Higuera, Bòliwiô |1. fónkcjô = Minyster Jindustrie Kùbë |1. Òd = 11 gromnicznika 1961 |1. Do = 1 łżëkwiata 1965 |1. Pòprzédca = ''ùsadzenié ùrzãdu'' |1. Nastãpnik = Joel Domenech Benítez |2. fónkcjô = Przédnik Nôrodnégò Bankù Kùbë |2. Òd = 16 lëstopadnika 1961 |2. Do = 23 gromicznika 1961 |2. Pòprzédca = Felipe Pazos |2. Nastãpnik = Raúl Cepero Bonilla }} '''Che Guevara''', pò prôwdze ''Ernesto "Che" Guevara de la Serna'' ([[14 maja]] abò [[14 czerwińca]]<ref>[https://snl.no/Che_Guevara] Sandvik, Underlid, E., ''Che Guevara'' w: ''Store norske leksikon''. [online] [przëstãp: 2026-06-11].</ref><ref>[https://www.britannica.com/biography/Che-Guevara] ''Che Guevara'' w: ''Encyclopaedia Britannica'' [online] [przëstãp: 2026-06-11].</ref> [[1928]] w [[Rosario]] – [[9 rujana]] [[1967]]<ref>[https://www.bbc.co.uk/history/historic_figures/guevara_che.shtml] ''Che Guevara'', w: ''BBC History'' [online] [przëstãp: 2026-06-11].</ref> w [[La Higuera]]) – rewòlucjonista, pòliticzéra, pisôrz, warkòwi lékôrz z [[Łacëznowô Amerika|Łacëznowi Americzi]]. Jeden z przédników [[Kùbańskô Rewòlucjô|Kùbańsczi Rewòlucje]]. Ùrodzóny w [[Argentina|Argentinie]]. Pò sukcesu rewòlucje béł nôleżnikã kùbańsczégò rządu. Biôtkòwôł sã téż w [[Kòngò]] w [[1965]] {{skr.|rokù}} a òd [[1966]] {{skr.|rokù}} w [[Bòliwiô|Bòliwsce]], dze òrganizowôł partizantów a òstôł schwëtóny a ùbiti. Militarny teòretik, [[Kòntrkùltura|kòntrkùlturowi]] symbòl rewòlucje a bùntownictwa, jegò lëco przëszło do masowi kùlturë dzãka [[Fòtografiô|òdjimkòwi]] ''Guerillero Heroico'' jaczi zrobił w [[1960]] {{skr.|rokù}} Alberto Korda. == Wczesné żëcé == Ernesto ùrodzył sã jakno nôstarszé z piãc dzecy w strzédnoklasowi familii ò [[Szpańskô|szpańskò]]-[[Irlandiô|jirsczim]] pòchòdzenim a lewiznowëch pòzdrzatkach. Nimò że za dzecka chòrzôł na [[Dichawica|dichawicã]], miôł atleticzné sukcesë a béł òglowò dobrim szkòlôkã. Chòdzył do spòdlowi szkòłë w gardze [[San Martín (Mendoza)|San Martín]] w prowincji [[Mendoza_(Argentina)|Mendoza]] òd [[1937]] rokù, a do liceùm do [[1942]]. W [[1943]] rokù Guevarowie przëcygnãlë do [[Córdoba_(Argentina)|Córdobë]]. Chòdzącë do liceùm, Ernesto sóm ùcził sã [[Filozofiô|filozofii]]<ref>Anderson J.L., ''Che Guevara'', Warszawa 2008, s. 37.</ref>. Rôd czetôł [[Karól Marks|Marksa]], [[William Faulkner|Faulknera]]<ref>Rich, H., Sanchez, C., ''The Legend of Cuba’s Revolutionary Heart'', New York 2005, s. 164.</ref>, [[John Keats|Keatsa]], [[Federico García Lorca|Federico García Lorcã]], [[Walt Whitman|Walta Whitmana]]<ref>Hart, J., '' Che: The Life, Death, and Afterlife of a Revolutionary'', New York 2004, s. 98.</ref>, a téż [[Franz Kafka|Kafkã]], [[Albert Camus|Camusa]], [[Włodzmiérz Lenin|Lenina]] a [[Jean-Paul Sartre|Sartre'a]]<ref>Anderson, J. L., ''Che Guevara: a revolutionary life'', New York 1997, s. 37-38.</ref>. Bãdącë òsmënôsce lat stôri, Ernesto robił w labòratorium, pùzdni dostôł sã na wëdzél medicinë na ùniwersytece w [[Buenos Aires]]. Ju za młodoscë miôł lewiznowé pòzdrzatczi, w wiéldżim dzélu wëniosłé z dodomù, a béł w òpòzycji do [[Juan Perón|Juana Peróna]]. == Mòtocyklowô réza a emigracjô == W [[1951]] rokù Ernesto a jegò drëch Alberto Granado, òb czas rokù paùzë òd ùniwersytetu, pòjachalë na mòtocyklu w rézã przez [[Pôłniowô Amerika|Pôłniową Amerikã]]. Pòjachalë na [[Pôłnié|pôłnié]] przez Argentinã, a dali do [[Chile]], [[Peru]], [[Ekwador|Ekwadoru]], [[Kòlumbiô|Kòlumbii]], jaż do [[Wenezuelskô|Wenezueli]], skądka Guevara pòjachôł sóm przez [[Panama|Panamã]] do [[Miami]] a wrócył do Argentinë fligrã. Che òb czas ti rézë prowadzył dzénnik, jaczi òstôł pòsmiertno wëdóny jakno ''Mòtocyklowé dzénniczi'' ({{jãz.|es}} ''Diarios de motocicleta''). Rézującë, Guevara a Granado ùzdrzëlë biédã a nãdzã lëdzy w prakticzno cawny Łacëznowi Americe: w Chile warënczi robòtë w kòpalni [[Kòper|kòpru]] a pôrã kòmùnistów na [[Pùstiniô Atacama|Pùstini Atacama]], jaczi nawetka nie mielë deczi<ref>Ibidem, s. 75-76.</ref>, pò dardze do [[Machu Picchu]] bëła to biéda wsowi lëdnoscë pòdległi czile bòkadnëch zemianów<ref>Kellner, D., ''Ernesto "Che" Guevara (World Leaders Past & Present)'', New York 1989, s. 27.</ref>. Guevara skùńcził mediczné sztudia w [[1953]] rokù a rézowôł jesz co, a pòtkôł sã z dzejanim [[United Fruit Company]]<ref>Anderson, J. L., ''Che Guevara: a revolutionary...'', s. 126</ref>. W lëscë do swòji cotczi przësãgł na òdjimk niedôwno zmarłégò [[Józef Stalin|Józefa Stalina]], że nie pòcznie jaż te "òsmiornicë [nie] òstaną znikwióné"<ref>Taibo, P. I., II, ''Guevara, Also Known as Che'', 2-é wëd., New York 1999, s. 31.</ref>. Pòd kùńc 1953 rokù Ernesto Guevara przëcygnął do [[Gwatemala|Gwatemali]], w jaczi niedôwno prezydencczé welacje dobéł [[Jacobo Árbenz]], lewiznowi pòliticzéra, jaczi chcôł przeprowadzëc {{skr.|m.jin.}} rolną refòrmã a skùńczëc wëzësk Gwatemalczików przez [[Kapitalizm|kapitalëstów]]. Árbenz òstôł równak rëchło òbalóny przë wspiarcym [[CIA]]<ref>Gleijeses, P., ''Shattered Hope: The Guatemalan Revolution and the United States, 1944-1954'', Princeton 1991, s. 345-349; 354-357.</ref>, a Guevara, jaczi biôtkòwôł sã pò starnie rządu, mùszôł skrëc sã w argentińsczim kònsulace jaż nie pòzwòlono mù bespieczno wëjachac do [[Meksyk|Meksykù]]<ref>Taibo, P. I., II, ''op. cit.'', s. 39.</ref>. Òbalenié Árbenza ùgwësniło Guevarã w jegò pòzdrzatkach na [[Zjednóné Stanë Americzi|USA]] a jich [[Imperializm|jimperialëznã]]<ref>Kellner, D., ''op. cit.'', s. 31.</ref>. Guevara docarł do Meksykù w [[1954]] rokù a robił w bòlëcë dlô dzëcy, wëkłôdôł na wëdzélu medicynë [[Nôrodny Aùtonomiczny Ùniwersitet Meksykù|UNAMù]] a béł fòtorepòrtérą<ref>Ibidem, s. 33.</ref>. Jegò pierszô białka, Hilda Gadea, wspòminała w swòji biografie ''Mòje żëcé z Che'' ({{jãz.|en}} ''My Life with Che''), że Guevara mëslôł ò òstanim dochtorã w [[Afrika|Africe]] a wcyg miôł kòle serca a jiwrowôł sã biédą naòkòle<ref>Za: Gjelten, T., ''Rebel Wife, A Review of ''My Life With Che: The Making of a Revolutionary'' by Hilda Gadea'', "The Washington post, 12 rujana 2008.</ref>. W [[1955]] rokù Che Guevara pòznôł bracy [[Raúl Castro|Raúla]] a [[Fidel Castro|Fidela Castro]], jaczi stwòrził [[Rëch 26-égò Lëpińca]], chtëren planowôł òbalëc diktaturã [[Fulgencio Batista|Fùlgencia Batistë]]. Guevara jesz ti sami nocë doparłãcził sã do òrganizacje a deje jich biôtczi<ref>Taibo, P. I., II, ''op. cit.'', s. 55.</ref>. == Kùbańskô Rewòlucjô == [[25 lëstopadnika]] [[1956]] rokù Castro, Che a jiny biôtkarze Rëchù 26-égò Lëpińca rëszilë na [[Jacht|jachce]] ''Granma'' na [[Kùba|Kùbã]]. Niedługò pò dojachanim, armiô Batistë zaatakòwała rewòlucjonistów, zabijającë wiele z 82 lëdzy – òdnalazło sã nawzajemno leno 22<ref>Anderson, J. L., Che Guevara: a revolutionary..., s. 213</ref>. Òb czas pierszi biôtczi Che miôł òdłożëc swój mediczny sprzãt a wząc barń nëkającégò towarzësza, chterën to mòment mòże czëtac jakno symbòliczny<ref>Ibidem, s. 211.</ref>. Guevara flot òstôł drëdżim pò Fidelu wódcą rewòlucji. Òrganizowôł fabriczi granatów, ale téż piéce do pieczeniégò chleba, szkòłë, bòlëcë, gazéta a militarné warkòwnie<ref>Kellner, D., ''op. cit.'' s. 45.</ref>. Cządnik ''[[Time]]'' w [[1960]] rokù nazwôł Che Guevarã "mùskã Castro"<ref>''Castro's brain'', "Time", 8 zélnika 1960 r.</ref>. [[Òbrôzk:ChePipe.jpg|mały|Che Guevara kùrzi pipã w baze ''guerilleros'' w [[Górë Escambray|Górach Escambray]], 1958 rok.]] Che Guevara béł dowódcą ò cwiardi rãce, nie miôł strachù ani jiwru strzelac do dezerterów, szpiégów a zdrôjców, czasã słôł za taczimë swòjich ''guerilleros''<ref>Anderson, J. L., Che Guevara: a revolutionary..., s. 269-270.</ref>, równak widzôł w se równak téż szkólnégò, jaczi rôd swòjim soldatóm czëtôł [[Robert Lous Stevenson|Roberta Louisa Stevensona]], [[Miguel de Cervantes|Cervantesa]] a szpańsczich pòétów<ref>Sandison, D., ''The Life & Times of Che Guevara'', Bath 1996, s. 35.</ref>. Guevara flot òstôł ekspertã òd partizancczi wòjnë<ref>Kellner, D., ''op. cit.'', s. 40.</ref>, a òdegrôł fùndamentalną rolã w [[Biôtka ò Las Mercedes|biôtce ò Las Mercedes]] w czerwińcu 1958 rokù ë w [[Biôtka ò Santa Clara|biôtce ò Santa Clara]], dobëcé w chtërny, nimò że na jednégò rewòlucjonistã przëpôdało dzesãc soldatów Batistë<ref>Sandison, D., ''op. cit.'', s. 39.</ref>, prakticzno òznôczało dobëcé rewòlucje, kò czilenôsce gòdzënów pùzdni Fùlgencio Batista, biorącë ze sobą "majątk wikszi jak 300 000 000 [[Dolar|dolarów]]"<ref> Kellner, D., ''op. cit.'', s. 48.</ref>, ùcekł z Kùbë do [[Dominikańskô Repùblika|Dominikanë]]. [[2 stëcznika]] [[1959]] rokù Che Guevara wjachôł do [[Hawana|Hawanë]], a Fidel Castro dojachôł [[8 stëcznika]] negò rokù, kùńczącë Kùbańską Rewòlucjã. == Kùbańsczi pòliticzéra == Pierszé pòliticzné dzejanié Che pò dobëcym rewòlucje to bëła kwestiô karaniégò ùrzãdników administracji Batistë, jaczi represjonowalë lëdzy Kùbë. Fidel Castro zrobił Che przédnikã prizë w La Cabana, czim Guevara zajimôł sã przez pierszé piãc miesãców 1959 rokù. Do ny prizë trafialë dezerterowie, zdrôjcowie, jinfòrmatorzë reżimù a wòjnowi zbrodniarze<ref>Anderson, J. L., ''Che Guevara. A revolutionary...'', s. 372, 475.</ref>. Niejeden rôz sztrofą bëła smierc przez rozstrzelanié, chòc historicë są dbë, że kùbańskô spòlëzna w tamtim czasu bëła chãtnô do linczowaniégò<ref>Taibo, P. I., II, ''op. cit'', s. 267.</ref>. Je czile pòdrechòwaniów wëroków tamtégò czasë, le w prize La Cabana wëdano 55 do 105<ref>Anderson, J. L., Che Guevara. A revolutionary..., s. 387.</ref>, a je téż wiedzec, że wiele lëdzy òstało òbjãtëch amnestią abò òczëszczónëch z zarzutów bezpòstrzédno przez Che<ref>Castañeda J.G., ''Companero. The Life and Death of Che Guevara'', New York 1998, s. 143-144.</ref>. Fidel Castro wësłôł Che w trzëmiesãczną trasã diplomaticzną do [[Marokò]], [[Sudan|Sudanu]], [[Egipt|Egiptu]], [[Syriô|Syrie]], [[Pakistan|Pakistanu]], [[Indie|Indiów]], [[Sri Lanka|Sri Lanczi]], [[Myanmar|Myanmë]], [[Tajlandiô|Tajlandie]], [[Indonezjô|Indonezje]], [[Japóńskô|Japònie]], [[Jugòsławiô|Jugòsławie]], [[Greckô|Grecje]], [[Syngapùr|Syngapùru]] a [[Hong Kòng|Hong Kòngù]]<ref>Taiblo, P. I., II, ''op. cit.'', s. 282-285.</ref>. Bãdącë w Japóńsce, Guevara òdmówił òdwiedzeniégò tamtészégò Grobù Nieznónégò Soldata, co tłómacził tim, że "japóńsczi jimperialëscë zabilë mëljónë Azjatów", za to òdwiedzył [[Hiroszima|Hiroszimã]], dze 14 lat chùdzy ZSA zrzucëło [[Little Boy|atomòwą bómbã]]<ref>Anderson, J. L., Che Guevara. A revolutionary..., s. 431.</ref>. <gallery> Òbrôzk:Tito sa Ernestom Če Gevarom, 1959. godina.jpg|Che z [[Josip Broz Tito|Josipã Brozã Tito]] Òbrôzk:Che Guevara in Gaza.jpg|Che w [[Gaza|Gaze]] </gallery> Jakno przédnik narodnégò bankù a minyster finansów ë jindustrie, Che nalôzł sã na wierzchù swòji pòliticzny karierë, chòc rôd òkazywôł swòją niechãc do kapitalëznë a klasowëch pòdzélów, jaczé przënosy dëtk, pòdpisującë sã prosto "Che" na banknotach<ref>Crompton, S., ''Che Guevara: The Making of a Revolutionary'', Milwaukee 2009, s. 71</ref>. Przeprowadzył agrarną refòrmã, znacjonalizowôł fabriczi a banczi. Wcyg biôtkòwôł téż z analfabetizną, dzãka Guevarze kùbańsczi rząd ògłosył rok [[1961]] "rokã edukacji" a zmòbilizowôł 100 000 wòlontariuszów, zebrónëch w "brigadë alfabetizacji", a pòdjął akcjã, dzëka chtërny analfabetizna na Kùbie spôdła z 40-34% do 4%<ref>Kellner, D., ''op. cit.'', s. 61.</ref>. Przez ùpôdk hańdlu z zôpadnyma krajama Guevara kòntinuòwôł swòje diplomaticzné misje, òdwiedzającë w 1960 rokù [[Czechòsłowackô|Czechòsłowacjã]], [[Związk Socjalisticznëch Sowiecczich Repùblików|ZSSR]], [[Kòrejańskô Lëdowò-Demokraticznô Repùblika|Nordową Kòreã]], [[Madżarskô|Madżarskã]] a [[Niemieckô Demòkratycznô Repùblika|NDR]]. [[17 łżëkwiata]] [[1961]] rokù 1400 lëdzy wëszkòlónëch przez CIA wëlądowało na sztrądze Kùbë w [[Inwazjô w Hôwindze Swiniów|inwazje w Hôwindze Swiniów]]. Sóm Guevara nie brôł ùdzélu w òbarnie przed tim atakã, kò wòjska, jaczé prowadzył, òstałë òdcygniãté przez ùdôwóną inwazjã, równak historicë przëpisëją Che tëli zasłëgów, że szefòwôł nad szkòlenim kùbańsczi armii<ref> Kellner, D., ''op. cit.'', s. 69-70.</ref>. W strëmiannikù [[1962]] rokù Guevara przëznôł w przemówienim, że jegò ekònomiczny plón béł pòrażką<ref>Farber, S., ''The politics of Che Guevara: theory and practice'', Chicago 2016, s. 20-25.</ref>. Kùbańsczi rząd sprowadzył [[Marksyzna|marksystowsczich]] ekònomów abë pòmóc w przeńcym òd kapitalëznë do kòmùnisticzny gòspòdarczi. W [[1963]] rokù, wstrzód spôdający produkcji [[Cëczer|cëkru]], Che Guevara zrezygnowôł ze stanowiszcza Minystra Jindustrie<ref>''Encyclopedia of Politics: The Left and the Right'', Carlisle, R. P. (red), t. I, Thousand Oaks-London-New Delhi 2005, s. 204.</ref>. Che Guevara béł jednym z przédnëch architektów kùbańskò-sowiecczi drëszbë<ref>Anderson, J. L., Che Guevara: a revolutionary..., s. 492.</ref>, a człowiekã òsoblëwie zaangażowónym w [[Kùbańsczi Raczetowi Krizys|sprowadzenié sowiecczich nuklearnëch raczetów na Kùbã]]<ref>Ibidem, s. 530.</ref>, sóm pòdpisôł dogadënk midzë òbadwùma krajama<ref> Abrams, D., ''Ernesto "Che" Guevara'', New York 2013, s.</ref>, równak béł dbë, że dogadënk nen mùszi bëc znóny swiatowi, jinaczi jak [[Niczita Chruszczow|Chruszczow]]<ref>Luther, E., Henken, T., ''Che Guevara'', Indianapolis 2001, s. 165.</ref>. Guevara miôł pùzdni tã sytuacjã za sowiecką zdradã, béł dbë, że Sowiecë pòtraktowalë Kùbã jakno nôrzãdło swòji globalny pòliticzi<ref>Kellner, D., ''op. cit.'', s. 73.</ref>. Midzë [[1964]] a [[1965]] Che Guevara zajimôł sã przede wszëtczim diplomacją, le w strëmiannikù 1965 rokù zniknął z pùblicznégò żëcégò. [[16 czerwińca]] 1965 rokù Fidel Castro ògłosył, że Guevara zrezygnowôł z wszëtczich pùblicznëch fónksjów, a [[3 rujana]] pùbliczno òdczëtôł lëst, w jaczim Che deklarëje swòją solidarnotã z kùbańską rewòlucją, le równoczasno òpùszczô òstrów bë szerzëc rewòlucjã, a jednoczasno rezygnëje z nôleżnictwa w partie a kùbańsczégò òbëwatelstwa<ref>Guevara, E., ''Guevara's Farewell Letter'', 1 łżëkwiata 1965, za: ''Farewell letter from Che to Fidel Castro'' marxists.org, 2002. [online] [przëstãp: 2026-07-04] [https://www.marxists.org/archive/guevara/1965/04/01.htm]</ref>. == Rewòlucje w Kòngò a Bòliwii == === Kòngò === Guevara wëjachôł do Kòngò, bë wspierac wiédzą a doswiadczenim marksystowską òrganizacjã "Simba", chtërnô brała ùdzél w [[Kòngijsczi krizys|kòngijsczim krizysu]]. Brëkòwôł tedë pseùdonimù Ramón Benítez<ref>Anderson, J. L., ''Che Guevara. A revolutionary...'', s. 629.</ref>. Biôtkòwôł sã pò starnie tëch, jaczi bëlë za zamòrdowónym czile lat chùdzy premierã [[Patrice Lumumba|Patrice'a Lumumbë]]<ref>Kellner, D., ''op. cit.'', s. 86.</ref>. Midzë lëchą discypliną partizańtów<ref>Villafana, F., ''Cold War in the Congo: The Confrontation of Cuban Military Forces, 1960-1967'', New York 2017, s. 158, 160.</ref> a wspiarcym CIA dlô procëmników Simbë<ref>Ibidem, s. 153, 161.</ref>, rebeliô zaczãła ùpadac, a sóm Guevara, chòc krótkò nie zdżinął<ref>Ibidem, s. 164.</ref>, w kùńcu dôł sã przekònac a wëcmanim z zaòstałima lëdzama ze swòjégò kùbańsczégò regimeńtu ewakùòwôł sã do Tanzanie<ref>Kellner, D., ''op. cit.'', s. 87.</ref>. Przez jaczis czas Guevara żił w [[Dar es Salaam]] a kòle [[Praga|Pradżi]]. W 1966 slédny rôz òdwiedzył Kùbã, bë pòtkac sã z Fidelã Castro, swòją białką a dzecama. === Bòliwiô === W Bòliwie Che Guevara prowadzył ELN, ''Ejército de Liberación Nacional de Bolivia'', Armijã Nôrodnégò Wëzwòleniégò Bòliwii, dobrze ùzbrojóną jednostkã, chtërna òdnosyła dosc sukcesów, bë rządowô armiô Bòliwii mëslała, że naprocëm ni je wikszô armiô jak pò prôwdze bëła<ref>Ibidem, s. 97.</ref> – w ELN bëło kòle 50 lëdzy<ref>[https://www.latinamericanstudies.org/che/bolivia-guerrillas.htm]''Members of Che Guevara's Guerilla Movement in Bolivia'' [online] [przëstãp na 2026-06-11].</ref>. Kònfrontacjowô nôtera Che Guevarë przëczëniła sã do tegò, że drãgò bëło mù stwòrzëc dobré relacje z jinyma liderama rebelie, co òb czas kùbańsczi rewòlucje rozmiôł rozrzeszac Fidel Castro<ref>Castañeda J.G., ''op. cit.'', s. 107-112, 131-132.</ref>. Niewiele lokalnëch lëdzy dôwało sã na pòmòc ELN-owi, colemało donosylë òni rządowi dze partizańcë są a co robią<ref>Wright, T. C., ''Latin America in the Era of the Cuban Revolution'', 2-é pòprawióné wëdanié, 2008, s. 68.</ref>. Prawie dzãka jednémù infòrmańtowi Bòliwijsczé Specjalné Sëłë òkrążiłë jednostkã Guevarë 8 rujana 1967. Na skùtk biôtczi Guevara òstôł reniony a pòjmóny<ref> Anderson, J. L., ''Che Guevara. A revolutionary...'', s. 733.</ref>. Òb czas, jaczi béł przetrzimiwóny w szkòle w La Higuera Che pòtkôł sã z lokalną szkólną, a pòwiedzôł ji, że rëjina jaką béł bùdink je "antipedagògiczny"; że jak mają sã dzece ùczëc w taczich warënkach, czé "nôleżnicë rządu jeżdżą Mercedesama"<ref>Ray, M., ''In Cold Blood: The Execution of Che by the CIA'', "Ramparts" strëmiannik 1968, s. 21-37.</ref>. == Smierc == 9 rujana 1967 bòliwijsczi prezydeńt [[René Barrientos]] kôzôł zabic Che Guevarã, abë nie mógł ùcec, a téż dlôte, bë ùniknąc sądowégò procesu, jaczi nie bëło gwës wiedzec, jak bë béł òdebróny przez lëdzy<ref>Almudevar, L., ''Bolivia marks capture, execution of 'Che' Guevara 40 years ago'', "San Francisco Chronicle" 9 rujana 2007.</ref>. Do wëkònaniégò wërokù zgłosył sã Mario Terán, 27 lat stôri sarżeńt<ref>Taibo, P. I., II, ''op. cit.'', s. 267</ref>. Slédné słowa Che Guevarë bëłë adresowóné do Terána, a brzëmiałë: "Wiém, że jes przëszedł mie zabic. Strzelôj, tchórzu! Zabijesz leno człowieka!"<ref>"I know you've come to kill me. Shoot, coward! You are only going to kill a man!", za: [https://nsarchive2.gwu.edu/NSAEBB/NSAEBB5/] ''The Death of Che Guevara: Declassified'', The National Security Archive [online] [przëstãp na 2026-06-11].</ref>. Terán miôł sã zawahac zanima nie pòstrzelił Che, przódë w remiona a nodżi, jesz nie smiertelno. Guevara miôł wic sã na zemie a zagrëzc nôdgarstk, bë nie krzëczëc. Dopiérze drëdżé szosë trafiłë Che w piers a zabiłë, 9 rujana 1967 rokù ò 1:10 pò pôłnim<ref>Anderson, J.L., ''Che Guevara. A revolutionary...'', s. 739.</ref>. Guevara òstôł pòstrzelóny dzewiãc razów: piãc w nodżi, rôz w prawé remiã a rãkã, rôz w piers ë rôz w gardło<ref>Ray, M., ''op. cit.'', s. 21-37.''</ref>. Czilë miesãców przed smiercą Che Guevara wësłôł na Trzëkòntinentową Kònferencjã lëst z bòliwsczi dżunglë, dze napisôł swòje gwôsné epitafium: "Dze le bądz zaskòczi nas smierc, chcemë jã przëwitac, żlë leno nasz bòjowi òkrzik docarł do chãtnëch ùszów, a drëdżé rãce mògą sãgnąc pò naszą barń a drëdżi lëdze bãdą fardich zanócëc pògrzebòwą piesniã w staccato ritm maszinowëch giwerów a nowëch bòjowëch òkrzików wòjnë ë dobëcégò."<ref>òrg. "Wherever death may surprise us, let it be welcome, provided that this, our battle cry, may have reached some receptive ear and another hand may be extended to wield our weapons and other men be ready to intone the funeral dirge with the staccato singing of the machine-guns and new battle cries of war and victory.". Guevara, E., ''Message to the Tricontinental'', za: ''Message to the Tricontinental'', marxists.org, 1999. [online] [przëstãp: 2026-07-04] [https://www.marxists.org/archive/guevara/1967/04/16.htm]</ref>. === Pò smiercë === Cało Che Guevarë pò jegò egzekùcje òstało przërzeszóné do płozów helikòptera a przëwiozłé do môlëznë [[Vallagrande]] a złożóné w pralnie bòlëcë Nuestra Señora de Malta. Juwernotã cała pòcwierdzył {{skr.|m.jin.}} Richard Gott, jaczi bòdôj jedurny widzôł Che żëwégò<ref>Gott, R., ''Bolivia on the Day of the Death of Che Guevara'', "Le Monde diplomatique", 11 zélnika 2005, za: mindfully.org, zarchiwizowóné przez [[Internet Archive]]. [online] [przëstãp: 2026-07-04] [https://web.archive.org/web/20051126071737/http://www.mindfully.org/Reform/2005/Che-Guevara-Gott11aug05.htm]</ref>. Cało òstało wëstôwióné pùbliczno, a wiele lëdzy widzało w nim cos szlachùjącégò za [[Jezës Christus|Christusã]]; niejedny mielë òdcyc sztëczczi włosów Che jakbë bëłë relikwiama<ref>Casey, M. J., ''Che's Afterlife. The Legacy of an Image'', Nowi Jork 2009, s. 179.</ref>. Kritik kùnsztu [[John Berger]] dwa tidzenie pò tim przërównôł ne òdjimczi do dwa òbrazów, ''Ùczbë anatomie Dra Nicolaesa Tulpë'' [[Rembrandt|Rembrandta]] a ''Miartwégò Christusa'' [[Andrea Mantegni|Andrea Mantegnégò]]<ref>Ibidem, s. 183.</ref>. [[Òbrôzk:1967 Morte Che Guevara photo by Freddy Alborta.jpg|mały|''Pasjô Che'', Freddy Alberto, 10 rujana 1967.]] Dłonie Che Guevarë òstałë òdcãté òd cała a wësłóné przódë do [[Buenos Aires]] do identifikacje, a dali na Kùbã. Resztã cała òsta krëjamno pòchòwónô w nocë bez jinfòrmacje, dze. Dopiérze w 1995 rokù emeritowóny bòliwijsczi generôł, Mario Vargas Salinas, ùjawnił, dze béł pòchòwóny Che Guevara: w masowim grobie pòd fligerplacã w Vallegrande<ref>Garza, L., ''Bolivian General Reveals Che Guevara's Burial Site'', "The Militant", vol.59/no.47", 18 gòdnika 1995, [online] [przëstãp: 2026-07-04] [https://www.themilitant.com/1995/5947/5947_9.html]</ref>. Cała z negò grobù òstałë ekshumòwóné, a szczątczi Guevarë wrócyłë na Kùbã w 1997 rokù. Zark z jegò gnôtama òstôł przódë wëstôwióny na [[Plac Rewòlucje|Placu Rewòlucje]] w Hawanie, a pózni, 17 rujana 1997 rokù – 30 lat a 8 dniów pò smiercë – złożóny w [[Maùzoleùm Che Guevarë]] w Santa Clara, niedalek môlu, dze dobéł nad wòjskama diktatora Batistë<ref>''Che Guevara (1928-1967)'', serwis Find a Grave, [online] [przëstãp: 2026-07-04] [https://www.findagrave.com/memorial/4312/che-guevara]</ref>. Wstrzód rzeczów, jaczé òstałë wzãté Che, bél òdrãczno pisóny dzénnik dłudżi na 30 tës. słowów, czilë wiérztów a òpòwiôdanié ò młodim kòmùnisticznym partizance, jaczi dobiwô nad swòjim strachã<ref>''Bidding for Che'', "Time", 17 gòdnika 1967, za: Internet Archive. [online] [przëstãp: 2026-07-04] [https://web.archive.org/web/20081208122004/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,837605,00.html]</ref>. Bënë negò dzénnika, jaczi Guevara prowadzył òd 7 lëstopadnika 1966, bëłë òpisóné midzë jinszima rozmësliwania Che nad Kòmùnisticzną Partią Bòliwie a jiwrë, jaczé z nią miôł, a téż tôkle òddzélu Guevarë z rekrutacją wstrzód lokalnégò lëdztwa, jaczé wzãłë sã z tegò, że partizancë nôùczilë sã [[Jãzëk Quechua|jãzëka Quechua]], a dzejalë na òbrëmim, dze gôdô sã w [[Jãzëk Tupi-Guarani|jãzëkù Tupi-Guarani]]<ref>Ryan, H. B., ''The Fall of Che Guevara: A Story of Soldiers, Spies, and Diplomats'', Nowi Jork 1998, s. .45</ref>. Je téż rzekłé, że Guevara béł w gòrszim a gòrszim zdrowim, midzë jinszima przez dëchawicã, przez co slédné akcje jegò òddzélu przede wszëtczim miałë za cél dostac mediczné zasobë a léczi<ref>Ibidem, s. 104.</ref>. == Wëbróné pùblikacje == * ''Partizanckô wòjna'', {{jãz.|es}} ''La Guerra de Guerrillas'', 1961. * ''Wspòmnienia z Kùbańsczi Rewòlucje'', {{jãz.|es}} ''Pasajes de la guerra revolucionaria'', 1963. Na spòdlim ny kniżczi òpiarti je film ''Che'' z 2008 rokù, dze Guevarã zagrôł [[Benicio del Toro]]. * ''Mòtocyklowé dzénniczi'', {{jãz.|es}} ''Diarios di motocicleta'', 1995. == Przëpisë == {{Przëpisë|2}} == Bibliografiô == * Abrams, D., ''Ernesto "Che" Guevara'', Nowi Jork 2013. * Anderson, J. L., ''Che Guevara'', Warszawa 2008. * idem, ''Che Guevara. A revolutionary life'', Nowi Jork 2004. * Almudevar, L., ''Bolivia marks capture, execution of 'Che' Guevara 40 years ago'', "San Francisco Chronicle" 9 rujana 2007. * Casey, M. J., ''Che's Afterlife. The Legacy of an Image'', Nowi Jork 2009. * Castañeda J.G., ''Companero. The Life and Death of Che Guevara'', Nowi Jork 1998. * Garza, L., ''Bolivian General Reveals Che Guevara's Burial Site'', "The Militant", vol.59/no.47", 18 gòdnika 1995. * Glejten, T., ''Rebel Wife, A Review of ''My Life With Che: The Making of a Revolutionary ''by Hilda Gadea'', "The Washington post, 12 rujana 2008. * Gleijeses, P., ''Shattered Hope: The Guatemalan Revolution and the United States, 1944-1954'', Princeton 1991. * Gott, R., ''Bolivia on the Day of the Death of Che Guevara'', "Le Monde diplomatique", 11 zélnika 2005. * Hart, J., ''Che: The Life, Death, and Afterlife of a Revolutionary'', Nowi Jork 2008. * Kellner, D., ''Ernesto "Che" Guevara (World Leaders Past & Present)'', Nowi Jork 1989. * Luther, E., Henken, T., ''Che Guevara'', Indianapolis 2001. * Ray, M., ''In Cold Blood: The Execution of Che by the CIA'', "Ramparts" strëmiannik 1968, s. 21-37. * Ryan, H. B., ''The Fall of Che Guevara: A Story of Soldiers, Spies, and Diplomats'', Nowi Jork 1998. * Sandison, D., ''The Life & Times of Che Guevara'', Bath 1996. * Taiblo, P.I., II, ''Guevara, Also Known as Che'', 2-é wëd., Nowi Jork 1999. * Villafana F., ''Cold War in the Congo: The Confrontation of Cuban Military Forces, 1960-1967'', Nowi Jork 2017. * Wright, T.C., ''Latin America in the Era of the Cuban Revolution'', 2-é pòprawióné wëdanié, 2008. == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòliticë]] [[Kategòrëjô:Marksyzna]] [[Kategòrëjô:Kùba]] [[Kategòrëjô:Argentina]] [[Kategòrëjô:Pôłniowô Amerika]] [[Kategòrëjô:1000 nôwôżniészich artiklów]] o106tljp421gfxju38jjsmi6nt0yj3p Diskùsëjô brëkòwnika:Terrus38 3 13128 219537 219091 2026-10-19T12:20:26Z DawnyTest 14843 /* USA */ Òdpòwiésc 219537 wikitext text/x-wiki == Rozbùdowanié artikla ò Deftones == Mòjn Terrus :) Piszã, bò jem zmerkôł, że jes aktiwnym redaktorã na kaszëbsczi Wikipedie i môsz baro wiôldżi wkłôd w rozwij projechtu. Òd gwësnégò czasu robiã artikelë zrzeszoné z karnã Deftones. Jem zrobił ju artikle ò [[Chino Moreno|Chino Moreno]], [[Stephen Carpenter|Stephenie Carpenterze]] i [[Abe Cunningham|Abe Cunninghamie]]. Jô bë chcôł téż rozbùdowac artikel ò Deftones, kò na terny czas felëje tam wiele jinfòrmacje. Jem jesz zôczątkòwi w sprawach editowaniô Wikipedie a czãsto robiã w editorze zdrojowégò kòdu, przez co zdôrzô mie sã ùrobic wiele drobnëch edicje. Jem òtrzimôł téż czëdes bôczënk, że niejaczé mòje artikle bëłë zbët chaoticzné, dlôte jem bë chcôł lepi naszëkòwac pòstãpné projechtë. Jem pòmëslôł, że mòże bë sã ùdôło razã ùsadzëc, jak nôlepi zòrganizowac, bëlno napisóny a zgòdny z kaszëbsczim sztandarã. Żlë jes bë miôł òskòmã cos droadzëc abò pòmóc przë planowaniu taczégò artikla, jô bë béł baro rôd. 😄 Pòzdrôwióm ;pp [[Brëkòwnik:HaxelKaszëba|HaxelKaszëba]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:HaxelKaszëba|diskùsëjô]]) 19:10, 25 cze 2026 (CEST) :*jak nôlepi zòrganizowac artikel ò Deftones, żebë béł rzetelny, bëlno napisóny... :(jem zabéł dopisac tej wëbaczë :pp) [[Brëkòwnik:HaxelKaszëba|HaxelKaszëba]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:HaxelKaszëba|diskùsëjô]]) 19:14, 25 cze 2026 (CEST) ::Mòjn! Na kòdze sã za baro nie znajã, równak jak jidze ò sprawë pisënkù czë taczé barżi redakcyjné, rôd pòmògã – pitanié je ale, jak to widzysz, jak to bë miało wëzdrzec? ::Pòzdrówk! [[Brëkòwnik:Terrus38|Terrus38]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Terrus38|diskùsëjô]]) 00:51, 29 cze 2026 (CEST) == Artikle do rëmniãcô == Hej. '''Przed skierowaniem do usunięcia danego przekierowania lub hasła należy sprawdzić, czy nic do niego nie linkuje, a jeśli tak – poprawić odpowiednie linki'''. Np. do hasła [[11 lëpinca]] odwołuje się treść hasła [[Suzanne Vega]] (można to sprawdzić w [[Specjalnô:Linkujące/11 lëpinca]]). Jeśli link nie zostanie poprawiony, to po usunięciu hasła zmieni się na czerwony – będzie wówczas po pierwsze kierował w pustkę, a po drugie zachęcał do utworzenia hasła od nowa (pod starą, błędną nazwą). Przejrzyj proszę [[:Kategòrëjô:Artikle do rëmniãcô|zgłoszone przez siebie hasła]] pod tym kątem. Dziękuję, [[Brëkòwnik:Tsca|tsca]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Tsca|diskùsëjô]]) 22:07, 9 lëp 2026 (CEST) :Dzięki za informację, przejrzę w takim razie [[Brëkòwnik:Terrus38|Terrus38]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Terrus38|diskùsëjô]]) 23:12, 9 lëp 2026 (CEST) :: Daj mi znać, proszę, kiedy już wszystkie będą sprawdzone, wtedy je hurtem usunę. [[Brëkòwnik:Tsca|tsca]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Tsca|diskùsëjô]]) 11:18, 10 lëp 2026 (CEST) :::Wszystkie, które są w tej chwili w [[:Kategòrëjô:Artikle do rëmniãcô]], można usuwać [[Brëkòwnik:Terrus38|Terrus38]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Terrus38|diskùsëjô]]) 11:34, 10 lëp 2026 (CEST) == Artikle do rëmniãcô (2) == Uwaga! Nie przenosimy artykułów ani kategorii poprzez usuwanie treści. Spróbuj '''Wicy > Przeniesë''', bo inaczej tracimy historię edycji, a Wikidane zostają połączone ze starą nazwą. –[[Brëkòwnik:Iketsi|Iketsi]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Iketsi|diskùsëjô]]) 12:17, 11 lëp 2026 (CEST) :@[[Brëkòwnik:Tsca|tsca]] Trzeba by cofnąć ostatnie edycje przed usuwaniem. –[[Brëkòwnik:Iketsi|Iketsi]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Iketsi|diskùsëjô]]) 12:28, 11 lëp 2026 (CEST) ::@[[Brëkòwnik:Iketsi|Iketsi]] Na razie nic nie usuwam z [[:Kategòrëjô:Artikle do rëmniãcô]], zanim [[user:Terrus38|Terrus38]] nie da znać, że hasła są przejrzane pod kątem linkujących (z obietnicą na przyszłość, że w tej kategorii będą umieszczane <u>wyłącznie hasła już gotowe do usunięcia</u> – to standard na wszystkich wiki, inaczej kategoria ta przestałaby mieć sens). [[Brëkòwnik:Tsca|tsca]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Tsca|diskùsëjô]]) 12:34, 11 lëp 2026 (CEST) :::Jasne, przepraszam, nie wiedziałem tego wcześniej, ale wszystkie artykuły dodane przeze mnie do tej kategorii już są przejrzane – na przyszłość będę to robił w poprawnej kolejności [[Brëkòwnik:Terrus38|Terrus38]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Terrus38|diskùsëjô]]) 21:32, 12 lëp 2026 (CEST) :::: No nie, nie są przejrzane, np. do [[Syrëjô]] wciąż linkują: [[Irak]], [[Izrael]], [[Liban]] i [[Jordaniô]]. [[Brëkòwnik:Tsca|tsca]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Tsca|diskùsëjô]]) 22:15, 12 lëp 2026 (CEST) == >DLÔCZE TA STARNA JE PÒ PÒLSKÙ? == Trzeba przetłumaczyć na platformie Translatewiki.net. –[[Brëkòwnik:Iketsi|Iketsi]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Iketsi|diskùsëjô]]) 11:23, 15 zél 2026 (CEST): == 1 zmiana; 2 zmiany; 5 zmian == Mòjn! Przetłumaczyłbyś <code><nowiki>$1 {{PLURAL:$1|zmiana|zmiany|zmian}}</nowiki></code> na kaszubski? Otóż linki: –[[Brëkòwnik:Iketsi|Iketsi]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Iketsi|diskùsjô]]) 19:00, 6 ruj 2026 (CEST) {{Translatewiki.net|MediaWiki:Nchanges}} [[Brëkòwnik:Iketsi|Iketsi]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Iketsi|diskùsjô]]) 19:00, 6 ruj 2026 (CEST) :Hej! Jasne, nie ma sprawy, już przetłumaczone, zresztą widziałem, że to już było poprawnie przetłumaczone, ale zmieniłem "zjinaka" na "zmiana" by było konsekwentniej względem reszty tłumaczeń na translatewiki, pòzdrówk! [[Brëkòwnik:Terrus38|Terrus38]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Terrus38|diskùsjô]]) 20:20, 6 ruj 2026 (CEST) ::😎 –[[Brëkòwnik:Iketsi|Iketsi]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Iketsi|diskùsjô]]) 20:27, 6 ruj 2026 (CEST) == Bùtnowé (lënczi|pòwrózczi)? == Na link lepiej mówić [[lënk]] czy [[pòwrózk]]? Jakby co, to nazwę sekcji <code><nowiki>== Bùtnowé lënczi ==</nowiki></code> też możemy poprawić. –[[Brëkòwnik:Iketsi|Iketsi]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Iketsi|diskùsjô]]) 21:23, 6 ruj 2026 (CEST) :ja tak używam formy "pòwrózk", bo zaleca ją Rada Języka Kaszubskiego i rzeczywiście bywa używana (w przeciwieństwie do niektórych zaleceń RJK), "lënk" to chyba słowo powstałe na gruncie kaszubskiej wikipedii, osobiście preferowałbym pòwrózk, a lënk zostawił jako synonim, też np. nie zmieniam "lënkòwóné" i temu pokrewnych, bo nie widziałem nigdy "pòwrózkòwóné", dziwnie to brzmi i wygląda; to jednak tylko moje preferencje, w końcu w tak małej społeczności ciężko o jakiś uzus oparty na tym, jakie słowo jest częściej używane wśród ludzi. @[[Brëkòwnik:HaxelKaszëba|HaxelKaszëba]] @[[Brëkòwnik:Rzadtymczasowy|Rzadtymczasowy]] @[[Brëkòwnik:Aleksoniec|Aleksoniec]] @[[Brëkòwnik:Rabùszniczka|Rabùszniczka]] @[[Brëkòwnik:Kriegsfrettchen|Kriegsfrettchen]] fajnie by było jakbyście też wyrazili swoją opinię o pòwrózkù, lënkù i lënkòwanim [[Brëkòwnik:Terrus38|Terrus38]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Terrus38|diskùsjô]]) 21:58, 6 ruj 2026 (CEST) ::Jô tam brëkùjã zarówno "pòwrózk" jak i "lënk" [[Specjalnô:Wkład/~2026-53982-70|~2026-53982-70]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:~2026-53982-70|dyskusja]]) 18:52, 7 ruj 2026 (CEST) ::jô brëkùjã "pòwrózk" ale mëszlã że òbie fòrmë są òk [[Brëkòwnik:Aleksoniec|Aleksoniec]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Aleksoniec|diskùsjô]]) 18:54, 7 ruj 2026 (CEST) ::: {{re|Iketsi}} – Masowe zmiany warto zgłaszać w mojej dyskusji; wykonam je wówczas botem. Szkoda czasu na robienie tego ręcznie. <br>Nie wiem, czy w tym przypadku nie pospieszyłeś się z tak szeroko zakrojonymi zmianami – nie uzyskałeś konsensusu, nikt nie potwierdził konieczności tak dużej zmiany (dotyczącej potencjalnie <u>wszystkich</u> haseł), a sama – bardzo pospieszna – dyskusja nie odbywa się w publicznej przestrzeni, jak Karczma, tylko w dyskusji użytkownika… <br>[[Brëkòwnik:Tsca|tsca]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Tsca|diskùsjô]]) 00:08, 9 ruj 2026 (CEST) == Do przetłumaczenia w wolnej chwili – [[c:Help:Gadget-Cat-a-lot|Cat-a-lot]] == Cześć! Śmiało możesz nadpisać obecny tekst: [[:c:User:Iketsi/MediaWiki:Gadget-Cat-a-lot/csb.js]] ([[:c:MediaWiki:Gadget-Cat-a-lot.js/pl|/pl]]·[[:c:Help:Gadget-Cat-a-lot/translating|/en]]). –[[Brëkòwnik:Iketsi|Iketsi]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Iketsi|diskùsjô]]) 07:48, 7 ruj 2026 (CEST) :Hej, niestety nie mam permisji by edytować ci tamten tekst, ale załączam poniżej tłumaczenie: {| class="wikitable mw-collapsible mw-collapsed collapsible collapsed" style="width:80%;" |- ! colspan="5" align="center" style="background-color:#DFDFDF"| <span style="color:#000">Gadget-Cat-a-lot/csb.js</span> |- |:<code> //<nowiki> :// DO NOT CHANGE THE NEXT LINE :if (mw.config.get('wgUserLanguage') !== 'en') { :// DO NOT CHANGE THE PREVIOUS LINE : mw.messages.set({ : // Preferences : // new added: 2026-05-17. Dolmaczenié: 2026-10-?? : // Use user language for i18n : 'cat-a-lot-label' : 'Cat-a-lot', : 'cat-a-lot-watchlistpref' : 'Preferencje lëstë szlachòwónëch tikającé sã starnów editowónëch przez gadżet Cat-a-lot', : 'cat-a-lot-watch_pref' : ‚Wedle twòjich òglowëch preferencjów’, : 'cat-a-lot-watch_nochange' : 'Nie mieniôj sztatusu starnë', : 'cat-a-lot-watch_watch' : 'Dodawôj do lëstë szlachòwónëch starnë editowóné przez Cat-a-lot', : 'cat-a-lot-watch_unwatch' : 'Usuwaj z listy szlachòwónëch starnë editowóné przez Cat-a-lot', : 'cat-a-lot-minorpref' : ‚Òznaczë edicje jakno drobné', : 'cat-a-lot-editpagespref' : ‚Zezwòlë na kategòrizacjã starnów (w nym téż kategòriów), jaczé nie są lopkama', : 'cat-a-lot-docleanuppref' : ‚Rëmni {{Check categories}} i wëkònôj jiné drobné ùprôwczi', : 'cat-a-lot-uncatpref' : ‚Rëmni {{Uncategorized}}', : 'cat-a-lot-subcatcountpref' : 'Maksymalnô lëczba pòkazowónëch pòdkategòriów', : 'cat-a-lot-config-settings' : 'Preferencje', : 'cat-a-lot-buttonpref' : 'Brëkùj knąpków miast pòwrózków', : 'cat-a-lot-comment-label' : 'Dodôwkòwi kòmentôrz do òpisënkù zmianów', : 'cat-a-lot-remember-size' : 'Zapamiãtôj wëmiarë', : 'cat-a-lot-remember-state' : 'Zapamiãtôj kategòriã', : 'cat-a-lot-session-timeout' : 'Lëczba minutów, òb jaczé Cat-a-lot zachòwùje swój stón pò wëbranim òpcje „Zapamiãtôj kategòriã”', : 'cat-a-lot-missingcatalertpref': 'Pòkazuj blokùjący alert, czej docelowa kategòriô nie jistnieje; w procëmnym razu pòkazuj blós òdkôz toast', : // Progress : 'cat-a-lot-loading' : ‚Ladowanié…', : 'cat-a-lot-editing' : ‚Edicjô starnë', : 'cat-a-lot-of' : ‚òd ', : 'cat-a-lot-skipped-already' : '{{PLURAL:$1|1=Na hewò starna òsta pòminionô|Ne hewò $1 starnë òstałë pòminioné|Nëch hewò $1 starnów òstało pòminioné}}, bò {{PLURAL:$1|1=bëła|bëłë|bëłë}} ju w kategòrie:', : 'cat-a-lot-skipped-not-found': '{{PLURAL:$1|1=Na hewò starna òsta pòminionô|Ne hewò $1 starnë òstałë pòminioné|Nëch hewò $1 starnów òstało pòminioné}}, bò donëchczasnô kategòriô nie òsta nalazłô:', : 'cat-a-lot-skipped-server' : '{{PLURAL:$1|1=Na hewò starna òsta pòminionô|Ne hewò $1 starnë òstałë pòminioné|Nëch hewò $1 starnów òstało pòminioné}}, bò to dało felã sparłãczeniégò ze serwerã:', : 'cat-a-lot-all-done' : ‚Zmianë òstałë wprowadzoné.', : 'cat-a-lot-done' : 'Parôt!', : 'cat-a-lot-added-cat' : 'Kategòriô $1 òsta dodónô', : 'cat-a-lot-copied-cat' : 'To òstało skòpiowóné do kategòrie $1', : 'cat-a-lot-moved-cat' : 'To òstało przeniosłé do kategòrie $1', : 'cat-a-lot-removed-cat' : 'To òstało rëmnioné z kategòrie $1', : // 'cat-a-lot-return-to-page': 'Pòwrót do starnë', : // 'cat-a-lot-cat-not-found' : 'Kategòriô nie òsta nalazłô.', : // as in 17 files selected : 'cat-a-lot-files-selected' : '{{PLURAL:$1|1=Zaznaczony òstôł 1 lopk|Zaznaczoné òstałë $1 lopczi|Zaznaczonëch òstało $1 lopków}}.’, : 'cat-a-lot-pe_file' : 'Tikô sã $1 {{PLURAL:$1|1=starnë|starnów|starnów}} z $2.', : 'cat-a-lot-parent-cat' : 'Mô nadrzãdną kategòriã: ', : 'cat-a-lot-sub-cat' : 'Mô pòdkategòriã: ', : // Actions : 'cat-a-lot-copy' : 'Kòpiuj', : 'cat-a-lot-move' : 'Przeniesë', : 'cat-a-lot-add' : 'Dodôj', : // 'cat-a-lot-remove-from-cat': 'Rëmni z ny kategòrie', : 'cat-a-lot-overcat' : 'Sprawdź nôdmiarową kategòrizacjã', : 'cat-a-lot-enter-name' : 'Wpiszë miono kategòrie', : 'cat-a-lot-select' : 'Zaznaczë', : 'cat-a-lot-all' : 'wszëtkò', : 'cat-a-lot-none' : 'nick', : // 'cat-a-lot-none-selected': 'Niżóden lopk nie òstôł zaznaczony!' : 'cat-a-lot-search' : 'Szëkôj' : }); :} :// DO NOT CHANGE THE NEXT LINE :if (mw.config.get('wgContentLanguage') !== 'en') { :// DO NOT CHANGE THE PREVIOUS LINE : mw.messages.set({ : // Summaries (project language): : 'cat-a-lot-pref-save-summary': 'Preferencje brëkòwnika òstałë zaktualizowóné', : 'cat-a-lot-summary-add' : '[[Kategòrëjô:$1]] òsta dodónô', : 'cat-a-lot-summary-copy' : 'To òstało skòpiowóné z kategòrie [[Kategòrëjô:$1|$1]] do kategòrie [[Kategòrëjô:$2|$2]]', : 'cat-a-lot-summary-move' : 'To òstało przeniosłé z kategòrie [[Kategòrëjô:$1|$1]] do kategòrie [[Kategòrëjô:$2|$2]]', : 'cat-a-lot-summary-remove' : 'To òstało rëmnioné z kategòrie [[Kategòrëjô:$1|$1]]', : 'cat-a-lot-prefix-summary' : '', // Text to prepend to the edit summary. Set this to an empty string if you use 'using'. : 'cat-a-lot-using-summary' : ' za pòmòcą gadżetu [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]]', // Text to append to the edit summary. Set this to an empty string if you use 'prefix'. : // Error dialog: : 'cat-a-lot-error-title' : 'To dało felã òb czas edicje', : 'cat-a-lot-error' : 'To dało felã òb czas edicje $1', : 'cat-a-lot-ignore-error' : 'Zignoruj i kòntinuùj', : 'cat-a-lot-stop-editing' : 'Scygni wszetczé edicje', : //Self-categorization: : 'cat-a-lot-skip-self-cat-confirm': '„$1” nie òstónie skòpiowónô ani przeniosłô do se sami. Kontinuòwac z pòòstałima?', : 'cat-a-lot-no-valid-cats-after-filter': 'Ni ma kategòriów do przenieseniégò abò skòpiowaniégò pò pòminienim samòkategòrizacje.' : }); :} ://</nowiki> :</code> |} :[[Brëkòwnik:Terrus38|Terrus38]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Terrus38|diskùsjô]]) 12:21, 7 ruj 2026 (CEST) ::Super! Dzięki. –[[Brëkòwnik:Iketsi|Iketsi]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Iketsi|diskùsjô]]) 13:44, 7 ruj 2026 (CEST) :::No i teraz czekamy: [[c:Help_talk:Gadget-Cat-a-lot/translating#Kashubian_translation_(csb)]] –[[Brëkòwnik:Iketsi|Iketsi]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Iketsi|diskùsjô]]) 16:29, 7 ruj 2026 (CEST) ::::Super, fajnie, dzięki za inicjatywę! [[Brëkòwnik:Terrus38|Terrus38]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Terrus38|diskùsjô]]) 18:04, 7 ruj 2026 (CEST) :::::Możemy również [https://commons.wikimedia.org/w/index.php?title=Special%3ATranslate&group=page-Help%3AGadget-Cat-a-lot&action=page&filter=&language=csb przetłumaczyć dokumentację]. –[[Brëkòwnik:Iketsi|Iketsi]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Iketsi|diskùsjô]]) 18:15, 7 ruj 2026 (CEST) ::::Działa! Musimy jeszcze poprawić [[Wiki:Karczma#Nowe_przestrzenie_nazw_(krok_2)|przestrzenie nazw]] aby linki „Kategòriô” nie były czerwone. –[[Brëkòwnik:Iketsi|Iketsi]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Iketsi|diskùsjô]]) 19:23, 7 ruj 2026 (CEST) :::::Wydaje mi się, że trzeba będzie napisać to inaczej. Jak myślisz? :::::* „<bdi>[[Bòrówka]]</bdi> ''(To òstało rëmnioné z kategòrie [[:Category:Bòtanika|Bòtanika]] za pòmòcą gadżetu [[c:Help:Gadget-Cat-a-lot/csb|Cat-a-lot]])''” – [https://csb.wikipedia.org/w/index.php?title=B%C3%B2rownik&diff=216919 diff=216919] :::::–[[Brëkòwnik:Iketsi|Iketsi]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Iketsi|diskùsjô]]) 21:25, 7 ruj 2026 (CEST) ::::::rzeczywiście, może krócej i chyba odpowiedniej „<bdi>[[Bòrówka]]</bdi> ''(rëmnioné z kategòrie [[:Kategòrëjô:Bòtanika|Bòtanika]] za pòmòcą [[c:Help:Gadget-Cat-a-lot/csb|Cat-a-lot]])''”? [[Brëkòwnik:Terrus38|Terrus38]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Terrus38|diskùsjô]]) 21:49, 7 ruj 2026 (CEST) == USA == Cześć, mam pytanie - dlaczego zadecydowałeś by usunąć tekst "''Dzél Kaszëbów mieszkô w Zjednónëch Stanach Americzi na emigracëji m.jin. w gardze Chicagò. Kaszëbi wiele razy przëjéżdżelë na Swiatowi Zjôzd Kaszëbów. Wiôldżi gard je tu Nowi Jork. W Waszingtonie je òd 1800 rokù Ksążnica Kòngresu, a òna mô wiele ksążków pò kaszëbskù. W tim państwie je stowôra Kashubian Association of North America, chtërna zajimô sã kaszëbską kùlturą.''" ze strony [[Zjednóné Stanë Americzi]]? Było z nim coś nie tak? Miał liczne błędy w pisowni czy błędy merytoryczne? [[Brëkòwnik:DawnyTest|DawnyTest]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:DawnyTest|diskùsjô]]) 16:41, 18 ruj 2026 (CEST) :Hej! To znaczy, w tym tekście jest sporo błędów w pisowni, ale to nie problem, można to poprawić. Większe problemy to: :# stylistyka, te zdania są zbudowane trochę tak, jakbym miał tłumaczyć coś małemu dziecku albo komuś ograniczonemu intelektualnie XD To nie jest styl encyklopedyczny, niestety nie mamy dokładnych wytycznych encyklopedyczności na csbwiki (jest to coś, co powinniśmy razem ustalić), ale widzimy jak wyglądają artykuły na innych wikipediach, np. na polskiej – nie wyobrażam sobie takiego tekstu na plwiki. :# dziwny dobór informacji, ze wszystkich informacji które byłyby przydatne na encyklopedycznej stronie o USA, dowiadujemy się o jakimś jednym losowym kaszubskim stowarzyszeniu, o tym, że wielkie miasto to Nowy Jork i że Kaszubi jeżdżą na Zjazd Kaszubów XD Może to tylko ja, ale mam poczucie, że trochę nie pasuje to do tego, czym ten artykuł powinien być... :# Wikipedia ≠ Kaszubopedia. Niestety, na pewno zauważyłeś, że w starszych artykułach panuje jakaś obsesja pt. ''Słoń a sprawa kaszubska'', gdzie do artykułów totalnie niezwiązanych z Kaszubami wplata się nawiązania do Kaszub, co mija się z celem, jest zbędne i komiczne xD Ten fragment trochę mi to przypomina, szczególnie, że stanowił znaczną część całości artykułu, a nie był tylko jakimś drobnym dodatkiem. Oczywiście jestem zdania, że na stronie powinna znaleźć się wzmianka o kaszubskiej diasporze w USA, to ważny fragment kaszubskiej historii, ale chyba niekoniecznie musi to być zlepek średnio powiązanych ze sobą informacji, których wspólnymi mianownikami są tylko USA i/albo kaszubskość. Na każdą z tych informacji jest wg mnie miejsce na Wikipedii, ale może trzeba by znaleźć odpowiedniejsze miejsce? Np. w [[Swiatowi Zjôzd Kaszëbów]] podać, że przybywają tam też Kaszubi z USA, w [[Ksążnica Kòngresu]] wspomnieć o kaszubskiej literaturze tam dostępnej itd. :# brak źródeł. No dobra, trochę się czepiam, bo rzadko w starych artykułach można znaleźć źródła, ale np. dlaczego wspomniane jest akurat Chicago, a nie inne miejsca? Jeśli w Chicago było szczególnie dużo Kaszubów, przydałoby się źródło, jeśli inne miejsca były ważniejszymi ośrodkami kaszubskimi, lepiej byłoby wymienić najpierw je. :Mam nadzieję, że trochę rozjaśniłem sprawę – jak najbardziej możesz się ze mną nie zgadzać, ale wolałbym, żeby nie było wojenek edycyjnych xD Pòzdrówk [[Brëkòwnik:Terrus38|Terrus38]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Terrus38|diskùsjô]]) 23:21, 18 ruj 2026 (CEST) ::Rozumiem i dzięki za odpowiedź, po dokładnym wyłożeniu myślę, że jestem w stanie się zgodzić ze znaczną częścią. Również ''pòzdrówk'' ;). [[Brëkòwnik:DawnyTest|DawnyTest]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:DawnyTest|diskùsjô]]) 14:20, 19 ruj 2026 (CEST) dd2p6u4ajc7fs9pouaddx782waoau5g 219539 219537 2026-10-19T12:31:12Z Iketsi 3254 /* USA */ Òdpòwiésc 219539 wikitext text/x-wiki == Rozbùdowanié artikla ò Deftones == Mòjn Terrus :) Piszã, bò jem zmerkôł, że jes aktiwnym redaktorã na kaszëbsczi Wikipedie i môsz baro wiôldżi wkłôd w rozwij projechtu. Òd gwësnégò czasu robiã artikelë zrzeszoné z karnã Deftones. Jem zrobił ju artikle ò [[Chino Moreno|Chino Moreno]], [[Stephen Carpenter|Stephenie Carpenterze]] i [[Abe Cunningham|Abe Cunninghamie]]. Jô bë chcôł téż rozbùdowac artikel ò Deftones, kò na terny czas felëje tam wiele jinfòrmacje. Jem jesz zôczątkòwi w sprawach editowaniô Wikipedie a czãsto robiã w editorze zdrojowégò kòdu, przez co zdôrzô mie sã ùrobic wiele drobnëch edicje. Jem òtrzimôł téż czëdes bôczënk, że niejaczé mòje artikle bëłë zbët chaoticzné, dlôte jem bë chcôł lepi naszëkòwac pòstãpné projechtë. Jem pòmëslôł, że mòże bë sã ùdôło razã ùsadzëc, jak nôlepi zòrganizowac, bëlno napisóny a zgòdny z kaszëbsczim sztandarã. Żlë jes bë miôł òskòmã cos droadzëc abò pòmóc przë planowaniu taczégò artikla, jô bë béł baro rôd. 😄 Pòzdrôwióm ;pp [[Brëkòwnik:HaxelKaszëba|HaxelKaszëba]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:HaxelKaszëba|diskùsëjô]]) 19:10, 25 cze 2026 (CEST) :*jak nôlepi zòrganizowac artikel ò Deftones, żebë béł rzetelny, bëlno napisóny... :(jem zabéł dopisac tej wëbaczë :pp) [[Brëkòwnik:HaxelKaszëba|HaxelKaszëba]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:HaxelKaszëba|diskùsëjô]]) 19:14, 25 cze 2026 (CEST) ::Mòjn! Na kòdze sã za baro nie znajã, równak jak jidze ò sprawë pisënkù czë taczé barżi redakcyjné, rôd pòmògã – pitanié je ale, jak to widzysz, jak to bë miało wëzdrzec? ::Pòzdrówk! [[Brëkòwnik:Terrus38|Terrus38]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Terrus38|diskùsëjô]]) 00:51, 29 cze 2026 (CEST) == Artikle do rëmniãcô == Hej. '''Przed skierowaniem do usunięcia danego przekierowania lub hasła należy sprawdzić, czy nic do niego nie linkuje, a jeśli tak – poprawić odpowiednie linki'''. Np. do hasła [[11 lëpinca]] odwołuje się treść hasła [[Suzanne Vega]] (można to sprawdzić w [[Specjalnô:Linkujące/11 lëpinca]]). Jeśli link nie zostanie poprawiony, to po usunięciu hasła zmieni się na czerwony – będzie wówczas po pierwsze kierował w pustkę, a po drugie zachęcał do utworzenia hasła od nowa (pod starą, błędną nazwą). Przejrzyj proszę [[:Kategòrëjô:Artikle do rëmniãcô|zgłoszone przez siebie hasła]] pod tym kątem. Dziękuję, [[Brëkòwnik:Tsca|tsca]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Tsca|diskùsëjô]]) 22:07, 9 lëp 2026 (CEST) :Dzięki za informację, przejrzę w takim razie [[Brëkòwnik:Terrus38|Terrus38]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Terrus38|diskùsëjô]]) 23:12, 9 lëp 2026 (CEST) :: Daj mi znać, proszę, kiedy już wszystkie będą sprawdzone, wtedy je hurtem usunę. [[Brëkòwnik:Tsca|tsca]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Tsca|diskùsëjô]]) 11:18, 10 lëp 2026 (CEST) :::Wszystkie, które są w tej chwili w [[:Kategòrëjô:Artikle do rëmniãcô]], można usuwać [[Brëkòwnik:Terrus38|Terrus38]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Terrus38|diskùsëjô]]) 11:34, 10 lëp 2026 (CEST) == Artikle do rëmniãcô (2) == Uwaga! Nie przenosimy artykułów ani kategorii poprzez usuwanie treści. Spróbuj '''Wicy > Przeniesë''', bo inaczej tracimy historię edycji, a Wikidane zostają połączone ze starą nazwą. –[[Brëkòwnik:Iketsi|Iketsi]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Iketsi|diskùsëjô]]) 12:17, 11 lëp 2026 (CEST) :@[[Brëkòwnik:Tsca|tsca]] Trzeba by cofnąć ostatnie edycje przed usuwaniem. –[[Brëkòwnik:Iketsi|Iketsi]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Iketsi|diskùsëjô]]) 12:28, 11 lëp 2026 (CEST) ::@[[Brëkòwnik:Iketsi|Iketsi]] Na razie nic nie usuwam z [[:Kategòrëjô:Artikle do rëmniãcô]], zanim [[user:Terrus38|Terrus38]] nie da znać, że hasła są przejrzane pod kątem linkujących (z obietnicą na przyszłość, że w tej kategorii będą umieszczane <u>wyłącznie hasła już gotowe do usunięcia</u> – to standard na wszystkich wiki, inaczej kategoria ta przestałaby mieć sens). [[Brëkòwnik:Tsca|tsca]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Tsca|diskùsëjô]]) 12:34, 11 lëp 2026 (CEST) :::Jasne, przepraszam, nie wiedziałem tego wcześniej, ale wszystkie artykuły dodane przeze mnie do tej kategorii już są przejrzane – na przyszłość będę to robił w poprawnej kolejności [[Brëkòwnik:Terrus38|Terrus38]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Terrus38|diskùsëjô]]) 21:32, 12 lëp 2026 (CEST) :::: No nie, nie są przejrzane, np. do [[Syrëjô]] wciąż linkują: [[Irak]], [[Izrael]], [[Liban]] i [[Jordaniô]]. [[Brëkòwnik:Tsca|tsca]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Tsca|diskùsëjô]]) 22:15, 12 lëp 2026 (CEST) == >DLÔCZE TA STARNA JE PÒ PÒLSKÙ? == Trzeba przetłumaczyć na platformie Translatewiki.net. –[[Brëkòwnik:Iketsi|Iketsi]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Iketsi|diskùsëjô]]) 11:23, 15 zél 2026 (CEST): == 1 zmiana; 2 zmiany; 5 zmian == Mòjn! Przetłumaczyłbyś <code><nowiki>$1 {{PLURAL:$1|zmiana|zmiany|zmian}}</nowiki></code> na kaszubski? Otóż linki: –[[Brëkòwnik:Iketsi|Iketsi]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Iketsi|diskùsjô]]) 19:00, 6 ruj 2026 (CEST) {{Translatewiki.net|MediaWiki:Nchanges}} [[Brëkòwnik:Iketsi|Iketsi]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Iketsi|diskùsjô]]) 19:00, 6 ruj 2026 (CEST) :Hej! Jasne, nie ma sprawy, już przetłumaczone, zresztą widziałem, że to już było poprawnie przetłumaczone, ale zmieniłem "zjinaka" na "zmiana" by było konsekwentniej względem reszty tłumaczeń na translatewiki, pòzdrówk! [[Brëkòwnik:Terrus38|Terrus38]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Terrus38|diskùsjô]]) 20:20, 6 ruj 2026 (CEST) ::😎 –[[Brëkòwnik:Iketsi|Iketsi]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Iketsi|diskùsjô]]) 20:27, 6 ruj 2026 (CEST) == Bùtnowé (lënczi|pòwrózczi)? == Na link lepiej mówić [[lënk]] czy [[pòwrózk]]? Jakby co, to nazwę sekcji <code><nowiki>== Bùtnowé lënczi ==</nowiki></code> też możemy poprawić. –[[Brëkòwnik:Iketsi|Iketsi]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Iketsi|diskùsjô]]) 21:23, 6 ruj 2026 (CEST) :ja tak używam formy "pòwrózk", bo zaleca ją Rada Języka Kaszubskiego i rzeczywiście bywa używana (w przeciwieństwie do niektórych zaleceń RJK), "lënk" to chyba słowo powstałe na gruncie kaszubskiej wikipedii, osobiście preferowałbym pòwrózk, a lënk zostawił jako synonim, też np. nie zmieniam "lënkòwóné" i temu pokrewnych, bo nie widziałem nigdy "pòwrózkòwóné", dziwnie to brzmi i wygląda; to jednak tylko moje preferencje, w końcu w tak małej społeczności ciężko o jakiś uzus oparty na tym, jakie słowo jest częściej używane wśród ludzi. @[[Brëkòwnik:HaxelKaszëba|HaxelKaszëba]] @[[Brëkòwnik:Rzadtymczasowy|Rzadtymczasowy]] @[[Brëkòwnik:Aleksoniec|Aleksoniec]] @[[Brëkòwnik:Rabùszniczka|Rabùszniczka]] @[[Brëkòwnik:Kriegsfrettchen|Kriegsfrettchen]] fajnie by było jakbyście też wyrazili swoją opinię o pòwrózkù, lënkù i lënkòwanim [[Brëkòwnik:Terrus38|Terrus38]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Terrus38|diskùsjô]]) 21:58, 6 ruj 2026 (CEST) ::Jô tam brëkùjã zarówno "pòwrózk" jak i "lënk" [[Specjalnô:Wkład/~2026-53982-70|~2026-53982-70]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:~2026-53982-70|dyskusja]]) 18:52, 7 ruj 2026 (CEST) ::jô brëkùjã "pòwrózk" ale mëszlã że òbie fòrmë są òk [[Brëkòwnik:Aleksoniec|Aleksoniec]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Aleksoniec|diskùsjô]]) 18:54, 7 ruj 2026 (CEST) ::: {{re|Iketsi}} – Masowe zmiany warto zgłaszać w mojej dyskusji; wykonam je wówczas botem. Szkoda czasu na robienie tego ręcznie. <br>Nie wiem, czy w tym przypadku nie pospieszyłeś się z tak szeroko zakrojonymi zmianami – nie uzyskałeś konsensusu, nikt nie potwierdził konieczności tak dużej zmiany (dotyczącej potencjalnie <u>wszystkich</u> haseł), a sama – bardzo pospieszna – dyskusja nie odbywa się w publicznej przestrzeni, jak Karczma, tylko w dyskusji użytkownika… <br>[[Brëkòwnik:Tsca|tsca]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Tsca|diskùsjô]]) 00:08, 9 ruj 2026 (CEST) == Do przetłumaczenia w wolnej chwili – [[c:Help:Gadget-Cat-a-lot|Cat-a-lot]] == Cześć! Śmiało możesz nadpisać obecny tekst: [[:c:User:Iketsi/MediaWiki:Gadget-Cat-a-lot/csb.js]] ([[:c:MediaWiki:Gadget-Cat-a-lot.js/pl|/pl]]·[[:c:Help:Gadget-Cat-a-lot/translating|/en]]). –[[Brëkòwnik:Iketsi|Iketsi]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Iketsi|diskùsjô]]) 07:48, 7 ruj 2026 (CEST) :Hej, niestety nie mam permisji by edytować ci tamten tekst, ale załączam poniżej tłumaczenie: {| class="wikitable mw-collapsible mw-collapsed collapsible collapsed" style="width:80%;" |- ! colspan="5" align="center" style="background-color:#DFDFDF"| <span style="color:#000">Gadget-Cat-a-lot/csb.js</span> |- |:<code> //<nowiki> :// DO NOT CHANGE THE NEXT LINE :if (mw.config.get('wgUserLanguage') !== 'en') { :// DO NOT CHANGE THE PREVIOUS LINE : mw.messages.set({ : // Preferences : // new added: 2026-05-17. Dolmaczenié: 2026-10-?? : // Use user language for i18n : 'cat-a-lot-label' : 'Cat-a-lot', : 'cat-a-lot-watchlistpref' : 'Preferencje lëstë szlachòwónëch tikającé sã starnów editowónëch przez gadżet Cat-a-lot', : 'cat-a-lot-watch_pref' : ‚Wedle twòjich òglowëch preferencjów’, : 'cat-a-lot-watch_nochange' : 'Nie mieniôj sztatusu starnë', : 'cat-a-lot-watch_watch' : 'Dodawôj do lëstë szlachòwónëch starnë editowóné przez Cat-a-lot', : 'cat-a-lot-watch_unwatch' : 'Usuwaj z listy szlachòwónëch starnë editowóné przez Cat-a-lot', : 'cat-a-lot-minorpref' : ‚Òznaczë edicje jakno drobné', : 'cat-a-lot-editpagespref' : ‚Zezwòlë na kategòrizacjã starnów (w nym téż kategòriów), jaczé nie są lopkama', : 'cat-a-lot-docleanuppref' : ‚Rëmni {{Check categories}} i wëkònôj jiné drobné ùprôwczi', : 'cat-a-lot-uncatpref' : ‚Rëmni {{Uncategorized}}', : 'cat-a-lot-subcatcountpref' : 'Maksymalnô lëczba pòkazowónëch pòdkategòriów', : 'cat-a-lot-config-settings' : 'Preferencje', : 'cat-a-lot-buttonpref' : 'Brëkùj knąpków miast pòwrózków', : 'cat-a-lot-comment-label' : 'Dodôwkòwi kòmentôrz do òpisënkù zmianów', : 'cat-a-lot-remember-size' : 'Zapamiãtôj wëmiarë', : 'cat-a-lot-remember-state' : 'Zapamiãtôj kategòriã', : 'cat-a-lot-session-timeout' : 'Lëczba minutów, òb jaczé Cat-a-lot zachòwùje swój stón pò wëbranim òpcje „Zapamiãtôj kategòriã”', : 'cat-a-lot-missingcatalertpref': 'Pòkazuj blokùjący alert, czej docelowa kategòriô nie jistnieje; w procëmnym razu pòkazuj blós òdkôz toast', : // Progress : 'cat-a-lot-loading' : ‚Ladowanié…', : 'cat-a-lot-editing' : ‚Edicjô starnë', : 'cat-a-lot-of' : ‚òd ', : 'cat-a-lot-skipped-already' : '{{PLURAL:$1|1=Na hewò starna òsta pòminionô|Ne hewò $1 starnë òstałë pòminioné|Nëch hewò $1 starnów òstało pòminioné}}, bò {{PLURAL:$1|1=bëła|bëłë|bëłë}} ju w kategòrie:', : 'cat-a-lot-skipped-not-found': '{{PLURAL:$1|1=Na hewò starna òsta pòminionô|Ne hewò $1 starnë òstałë pòminioné|Nëch hewò $1 starnów òstało pòminioné}}, bò donëchczasnô kategòriô nie òsta nalazłô:', : 'cat-a-lot-skipped-server' : '{{PLURAL:$1|1=Na hewò starna òsta pòminionô|Ne hewò $1 starnë òstałë pòminioné|Nëch hewò $1 starnów òstało pòminioné}}, bò to dało felã sparłãczeniégò ze serwerã:', : 'cat-a-lot-all-done' : ‚Zmianë òstałë wprowadzoné.', : 'cat-a-lot-done' : 'Parôt!', : 'cat-a-lot-added-cat' : 'Kategòriô $1 òsta dodónô', : 'cat-a-lot-copied-cat' : 'To òstało skòpiowóné do kategòrie $1', : 'cat-a-lot-moved-cat' : 'To òstało przeniosłé do kategòrie $1', : 'cat-a-lot-removed-cat' : 'To òstało rëmnioné z kategòrie $1', : // 'cat-a-lot-return-to-page': 'Pòwrót do starnë', : // 'cat-a-lot-cat-not-found' : 'Kategòriô nie òsta nalazłô.', : // as in 17 files selected : 'cat-a-lot-files-selected' : '{{PLURAL:$1|1=Zaznaczony òstôł 1 lopk|Zaznaczoné òstałë $1 lopczi|Zaznaczonëch òstało $1 lopków}}.’, : 'cat-a-lot-pe_file' : 'Tikô sã $1 {{PLURAL:$1|1=starnë|starnów|starnów}} z $2.', : 'cat-a-lot-parent-cat' : 'Mô nadrzãdną kategòriã: ', : 'cat-a-lot-sub-cat' : 'Mô pòdkategòriã: ', : // Actions : 'cat-a-lot-copy' : 'Kòpiuj', : 'cat-a-lot-move' : 'Przeniesë', : 'cat-a-lot-add' : 'Dodôj', : // 'cat-a-lot-remove-from-cat': 'Rëmni z ny kategòrie', : 'cat-a-lot-overcat' : 'Sprawdź nôdmiarową kategòrizacjã', : 'cat-a-lot-enter-name' : 'Wpiszë miono kategòrie', : 'cat-a-lot-select' : 'Zaznaczë', : 'cat-a-lot-all' : 'wszëtkò', : 'cat-a-lot-none' : 'nick', : // 'cat-a-lot-none-selected': 'Niżóden lopk nie òstôł zaznaczony!' : 'cat-a-lot-search' : 'Szëkôj' : }); :} :// DO NOT CHANGE THE NEXT LINE :if (mw.config.get('wgContentLanguage') !== 'en') { :// DO NOT CHANGE THE PREVIOUS LINE : mw.messages.set({ : // Summaries (project language): : 'cat-a-lot-pref-save-summary': 'Preferencje brëkòwnika òstałë zaktualizowóné', : 'cat-a-lot-summary-add' : '[[Kategòrëjô:$1]] òsta dodónô', : 'cat-a-lot-summary-copy' : 'To òstało skòpiowóné z kategòrie [[Kategòrëjô:$1|$1]] do kategòrie [[Kategòrëjô:$2|$2]]', : 'cat-a-lot-summary-move' : 'To òstało przeniosłé z kategòrie [[Kategòrëjô:$1|$1]] do kategòrie [[Kategòrëjô:$2|$2]]', : 'cat-a-lot-summary-remove' : 'To òstało rëmnioné z kategòrie [[Kategòrëjô:$1|$1]]', : 'cat-a-lot-prefix-summary' : '', // Text to prepend to the edit summary. Set this to an empty string if you use 'using'. : 'cat-a-lot-using-summary' : ' za pòmòcą gadżetu [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]]', // Text to append to the edit summary. Set this to an empty string if you use 'prefix'. : // Error dialog: : 'cat-a-lot-error-title' : 'To dało felã òb czas edicje', : 'cat-a-lot-error' : 'To dało felã òb czas edicje $1', : 'cat-a-lot-ignore-error' : 'Zignoruj i kòntinuùj', : 'cat-a-lot-stop-editing' : 'Scygni wszetczé edicje', : //Self-categorization: : 'cat-a-lot-skip-self-cat-confirm': '„$1” nie òstónie skòpiowónô ani przeniosłô do se sami. Kontinuòwac z pòòstałima?', : 'cat-a-lot-no-valid-cats-after-filter': 'Ni ma kategòriów do przenieseniégò abò skòpiowaniégò pò pòminienim samòkategòrizacje.' : }); :} ://</nowiki> :</code> |} :[[Brëkòwnik:Terrus38|Terrus38]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Terrus38|diskùsjô]]) 12:21, 7 ruj 2026 (CEST) ::Super! Dzięki. –[[Brëkòwnik:Iketsi|Iketsi]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Iketsi|diskùsjô]]) 13:44, 7 ruj 2026 (CEST) :::No i teraz czekamy: [[c:Help_talk:Gadget-Cat-a-lot/translating#Kashubian_translation_(csb)]] –[[Brëkòwnik:Iketsi|Iketsi]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Iketsi|diskùsjô]]) 16:29, 7 ruj 2026 (CEST) ::::Super, fajnie, dzięki za inicjatywę! [[Brëkòwnik:Terrus38|Terrus38]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Terrus38|diskùsjô]]) 18:04, 7 ruj 2026 (CEST) :::::Możemy również [https://commons.wikimedia.org/w/index.php?title=Special%3ATranslate&group=page-Help%3AGadget-Cat-a-lot&action=page&filter=&language=csb przetłumaczyć dokumentację]. –[[Brëkòwnik:Iketsi|Iketsi]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Iketsi|diskùsjô]]) 18:15, 7 ruj 2026 (CEST) ::::Działa! Musimy jeszcze poprawić [[Wiki:Karczma#Nowe_przestrzenie_nazw_(krok_2)|przestrzenie nazw]] aby linki „Kategòriô” nie były czerwone. –[[Brëkòwnik:Iketsi|Iketsi]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Iketsi|diskùsjô]]) 19:23, 7 ruj 2026 (CEST) :::::Wydaje mi się, że trzeba będzie napisać to inaczej. Jak myślisz? :::::* „<bdi>[[Bòrówka]]</bdi> ''(To òstało rëmnioné z kategòrie [[:Category:Bòtanika|Bòtanika]] za pòmòcą gadżetu [[c:Help:Gadget-Cat-a-lot/csb|Cat-a-lot]])''” – [https://csb.wikipedia.org/w/index.php?title=B%C3%B2rownik&diff=216919 diff=216919] :::::–[[Brëkòwnik:Iketsi|Iketsi]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Iketsi|diskùsjô]]) 21:25, 7 ruj 2026 (CEST) ::::::rzeczywiście, może krócej i chyba odpowiedniej „<bdi>[[Bòrówka]]</bdi> ''(rëmnioné z kategòrie [[:Kategòrëjô:Bòtanika|Bòtanika]] za pòmòcą [[c:Help:Gadget-Cat-a-lot/csb|Cat-a-lot]])''”? [[Brëkòwnik:Terrus38|Terrus38]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Terrus38|diskùsjô]]) 21:49, 7 ruj 2026 (CEST) == USA == Cześć, mam pytanie - dlaczego zadecydowałeś by usunąć tekst "''Dzél Kaszëbów mieszkô w Zjednónëch Stanach Americzi na emigracëji m.jin. w gardze Chicagò. Kaszëbi wiele razy przëjéżdżelë na Swiatowi Zjôzd Kaszëbów. Wiôldżi gard je tu Nowi Jork. W Waszingtonie je òd 1800 rokù Ksążnica Kòngresu, a òna mô wiele ksążków pò kaszëbskù. W tim państwie je stowôra Kashubian Association of North America, chtërna zajimô sã kaszëbską kùlturą.''" ze strony [[Zjednóné Stanë Americzi]]? Było z nim coś nie tak? Miał liczne błędy w pisowni czy błędy merytoryczne? [[Brëkòwnik:DawnyTest|DawnyTest]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:DawnyTest|diskùsjô]]) 16:41, 18 ruj 2026 (CEST) :Hej! To znaczy, w tym tekście jest sporo błędów w pisowni, ale to nie problem, można to poprawić. Większe problemy to: :# stylistyka, te zdania są zbudowane trochę tak, jakbym miał tłumaczyć coś małemu dziecku albo komuś ograniczonemu intelektualnie XD To nie jest styl encyklopedyczny, niestety nie mamy dokładnych wytycznych encyklopedyczności na csbwiki (jest to coś, co powinniśmy razem ustalić), ale widzimy jak wyglądają artykuły na innych wikipediach, np. na polskiej – nie wyobrażam sobie takiego tekstu na plwiki. :# dziwny dobór informacji, ze wszystkich informacji które byłyby przydatne na encyklopedycznej stronie o USA, dowiadujemy się o jakimś jednym losowym kaszubskim stowarzyszeniu, o tym, że wielkie miasto to Nowy Jork i że Kaszubi jeżdżą na Zjazd Kaszubów XD Może to tylko ja, ale mam poczucie, że trochę nie pasuje to do tego, czym ten artykuł powinien być... :# Wikipedia ≠ Kaszubopedia. Niestety, na pewno zauważyłeś, że w starszych artykułach panuje jakaś obsesja pt. ''Słoń a sprawa kaszubska'', gdzie do artykułów totalnie niezwiązanych z Kaszubami wplata się nawiązania do Kaszub, co mija się z celem, jest zbędne i komiczne xD Ten fragment trochę mi to przypomina, szczególnie, że stanowił znaczną część całości artykułu, a nie był tylko jakimś drobnym dodatkiem. Oczywiście jestem zdania, że na stronie powinna znaleźć się wzmianka o kaszubskiej diasporze w USA, to ważny fragment kaszubskiej historii, ale chyba niekoniecznie musi to być zlepek średnio powiązanych ze sobą informacji, których wspólnymi mianownikami są tylko USA i/albo kaszubskość. Na każdą z tych informacji jest wg mnie miejsce na Wikipedii, ale może trzeba by znaleźć odpowiedniejsze miejsce? Np. w [[Swiatowi Zjôzd Kaszëbów]] podać, że przybywają tam też Kaszubi z USA, w [[Ksążnica Kòngresu]] wspomnieć o kaszubskiej literaturze tam dostępnej itd. :# brak źródeł. No dobra, trochę się czepiam, bo rzadko w starych artykułach można znaleźć źródła, ale np. dlaczego wspomniane jest akurat Chicago, a nie inne miejsca? Jeśli w Chicago było szczególnie dużo Kaszubów, przydałoby się źródło, jeśli inne miejsca były ważniejszymi ośrodkami kaszubskimi, lepiej byłoby wymienić najpierw je. :Mam nadzieję, że trochę rozjaśniłem sprawę – jak najbardziej możesz się ze mną nie zgadzać, ale wolałbym, żeby nie było wojenek edycyjnych xD Pòzdrówk [[Brëkòwnik:Terrus38|Terrus38]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Terrus38|diskùsjô]]) 23:21, 18 ruj 2026 (CEST) ::Rozumiem i dzięki za odpowiedź, po dokładnym wyłożeniu myślę, że jestem w stanie się zgodzić ze znaczną częścią. Również ''pòzdrówk'' ;). [[Brëkòwnik:DawnyTest|DawnyTest]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:DawnyTest|diskùsjô]]) 14:20, 19 ruj 2026 (CEST) :::Dodałbym to do [[Kaszëbskô diaspòra]], żeby nic nie zginęło i żebyśmy mogli to w przyszłości ulepszyć. [[Brëkòwnik:Iketsi|Iketsi]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Iketsi|diskùsjô]]) 14:31, 19 ruj 2026 (CEST) 90xqc9wxdtr11w0hgk28zovuefkd7ds Brëkòwnik:Iketsi/common.js 2 13134 219542 202588 2026-10-19T12:42:27Z Iketsi 3254 [[MediaWiki:Gadget-SettingsManager.js|SettingsManager]]: Updating user preferences using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 219542 javascript text/javascript //<nowiki> /* Cat-a-lot */ mw.loader.using(['jquery.ui', 'mediawiki.util'], function(){ mw.loader.load('//commons.wikimedia.org/w/load.php?modules=ext.gadget.Cat-a-lot'); }); ////////// Cat-a-lot user preferences ////////// //catALot/////////////////////////////////////// ////////// Cat-a-lot user preferences ////////// window.catALotPrefs = {"disambig_category":"Disambiguation categories","redir_category":"","session_timeout":60,"watchlist":"preferences","minor":true,"editpages":true,"docleanup":false,"subcatcount":24,"uncat":false,"button":true,"missingcatalert":true}; ////////////////////////////////////catALotEnd// ////////////////////////////////////catALotEnd// //</nowiki> mw19swp891mgiih20r51lube1jh8g3b Łużëcczé Mùzeùm w Bùdzëszënie 0 13136 219998 213998 2026-10-20T05:05:27Z Iketsi 3254 /* Bùtnowé lënczi */ {{Òficjalnô starna}} 219998 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Bautzen - Ortenburg - Sorbisches Museum 01 ies.jpg|mały|Bùdink mùzeùm (dôwny solny skłôd)]] '''Łużëcczé Mùzeùm w Bùdzëszënie''' ({{jãz.|hsb}} ''Serbski muzej Budyšin'', {{jãz.|de}} ''Sorbisches Museum in Bautzen'', {{jãz.|en}} ''Sorbian Museum'' ''in Bautzen'') – [[mùzeùm]] kùlturë Serbòłużëczanów. Swòjã sedzbã mô przë sz. Ortenburg 3 w [[Bùdzëszëno|Bùdzëszënie]], w [[Niemieckô|Miemiecce]]<ref>[https://sorbisches-museum.de/museum/?lang=wen Museum] [online], Sorbisches Museum Bautzen ({{jãz.|de}}, {{jãz.|hsb}}, {{jãz.|en}}) [przëstãp 2021-05-02].</ref>. == Direktorzë == {| class="wikitable float-right" |+Direktorzë mùzeùm !Cząd !Nôzwëstkò |- | style="text-align:center;" |1900–1908 |[[Jakub Šewčik]] |- | style="text-align:center;" |1908–1932 |[[Michał Wjerab]] |- | style="text-align:center;" |1932–1934 |[[Pawoł Nedo]] |- | style="text-align:center;" |1935–1941 |[[Jan Meškank]] |- | style="border-top:medium solid; text-align:center;" |1957–1959 | style="border-top:medium solid" |[[Gerhard Mölke]] |- | style="text-align:center;" |1961–1980 |[[Arnošt Kowar]] |- | style="text-align:center;" |1982–1992 |[[Hanka Fascyna]] |- | style="text-align:center;" |1993–2014 |[[Tomasz Nawka]] |- | style="text-align:center;" |òd 2014 |[[Christina Boguszowa]] |} == Galeriô == <gallery mode="packed" heights="130"> Òbrôzk:Budyšin Serbski Dom.JPG|Serbołużëcczi Dodóm (pierszô sedzëba mùzeùm) Òbrôzk:Nowy zakoń Michał Frencel.jpg|[[Nowi Testameńt]] (dolmaczënk Michała Frencla) Òbrôzk:Bautzen Sorbisches Museum Luthers Hauspostille 22.05.2012 p.jpg|''Hauspostille'' ({{jãz.|hsb}} ''Domjaca postila'') [[Môrcën Lëter|Môrcëna Lëtra]] Òbrôzk:Bundesarchiv Bild 183-1989-0529-020, Bautzen, sorbisches Museum (cropped).jpg|Òtemkniãce mùzeùm w 1989 jakno samòstójny placówczi </gallery> == Òbaczë téż == {{Col2 |col1= === Pòłączoné témë === * [[Kaszubi wczoraj i dziś (wëstôwk)]] * [[Górnosorbsczi jãzëk]] |col2= === Jiné mùzea === {{#categorytree:Mùzea|hideroot=on|mode=pages}} }} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Òficjalnô starna}} {{Commons}} * {{YouTube|v=T79ueK1meGA|tit=sorbisches serbskie 1080p|k=@sorbischesmuseumserbskimuz8301|jãz=hsb|dł=7:53}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Mùzea]] [[Kategòrëjô:Słowianie]] [[Kategòrëjô:Serbòłużëckô kùltura]] 8jjmracsjied8hpyzvzoglt7wpan6kx 219999 219998 2026-10-20T05:12:55Z Iketsi 3254 /* Bùtnowé lënczi */ +1 219999 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Bautzen - Ortenburg - Sorbisches Museum 01 ies.jpg|mały|Bùdink mùzeùm (dôwny solny skłôd)]] '''Łużëcczé Mùzeùm w Bùdzëszënie''' ({{jãz.|hsb}} ''Serbski muzej Budyšin'', {{jãz.|de}} ''Sorbisches Museum in Bautzen'', {{jãz.|en}} ''Sorbian Museum'' ''in Bautzen'') – [[mùzeùm]] kùlturë Serbòłużëczanów. Swòjã sedzbã mô przë sz. Ortenburg 3 w [[Bùdzëszëno|Bùdzëszënie]], w [[Niemieckô|Miemiecce]]<ref>[https://sorbisches-museum.de/museum/?lang=wen Museum] [online], Sorbisches Museum Bautzen ({{jãz.|de}}, {{jãz.|hsb}}, {{jãz.|en}}) [przëstãp 2021-05-02].</ref>. == Direktorzë == {| class="wikitable float-right" |+Direktorzë mùzeùm !Cząd !Nôzwëstkò |- | style="text-align:center;" |1900–1908 |[[Jakub Šewčik]] |- | style="text-align:center;" |1908–1932 |[[Michał Wjerab]] |- | style="text-align:center;" |1932–1934 |[[Pawoł Nedo]] |- | style="text-align:center;" |1935–1941 |[[Jan Meškank]] |- | style="border-top:medium solid; text-align:center;" |1957–1959 | style="border-top:medium solid" |[[Gerhard Mölke]] |- | style="text-align:center;" |1961–1980 |[[Arnošt Kowar]] |- | style="text-align:center;" |1982–1992 |[[Hanka Fascyna]] |- | style="text-align:center;" |1993–2014 |[[Tomasz Nawka]] |- | style="text-align:center;" |òd 2014 |[[Christina Boguszowa]] |} == Galeriô == <gallery mode="packed" heights="130"> Òbrôzk:Budyšin Serbski Dom.JPG|Serbołużëcczi Dodóm (pierszô sedzëba mùzeùm) Òbrôzk:Nowy zakoń Michał Frencel.jpg|[[Nowi Testameńt]] (dolmaczënk Michała Frencla) Òbrôzk:Bautzen Sorbisches Museum Luthers Hauspostille 22.05.2012 p.jpg|''Hauspostille'' ({{jãz.|hsb}} ''Domjaca postila'') [[Môrcën Lëter|Môrcëna Lëtra]] Òbrôzk:Bundesarchiv Bild 183-1989-0529-020, Bautzen, sorbisches Museum (cropped).jpg|Òtemkniãce mùzeùm w 1989 jakno samòstójny placówczi </gallery> == Òbaczë téż == {{Col2 |col1= === Pòłączoné témë === * [[Kaszubi wczoraj i dziś (wëstôwk)]] * [[Górnosorbsczi jãzëk]] |col2= === Jiné mùzea === {{#categorytree:Mùzea|hideroot=on|mode=pages}} }} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Òficjalnô starna}} {{Commons}} * {{YouTube|v=T79ueK1meGA|tit=sorbisches serbskie 1080p|k=@sorbischesmuseumserbskimuz8301|jãz=hsb|dł=7:53}} * {{YouTube|v=Yc4d1cnqkVk|tit=Areal der Ortenburg Bautzen|k=@stmundtbz|jãz=zxx|dł=1:07}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Mùzea]] [[Kategòrëjô:Słowianie]] [[Kategòrëjô:Serbòłużëckô kùltura]] 7rc7ewh2g23enr1i1kgzvu0z4vslz3w Serbski muzej 0 13162 220101 203186 2026-10-20T11:50:33Z Iketsi 3254 [[Kategòriô:Przeczerowania z jinégò jãzëka/hsb]] òsta dodónô za pòmòcą gadżetu [[c:Help:Gadget-Cat-a-lot/csb|Cat-a-lot]] 220101 wikitext text/x-wiki #PATRZ [[Łużëcczé Mùzeùm w Bùdzëszënie]] [[Kategòrëjô:Przeczerowania z jinégò jãzëka/hsb]] n172880n454hmjn8qq5o2qaj1i9l9uv Szablóna:Jãz./starna 10 13164 219623 219523 2026-10-19T16:07:44Z Terrus38 14026 219623 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{#switch: {{{1|}}}<!----> |ar=arabsczi jãzëk<!--?--> |be=biôłorusczi jãzëk |bg=bùłgarsczi jãzëk |br=bretońsczi jãzëk |bs=bòsniacczi jãzëk |ca=katalońsczi jãzëk |cs=czesczi jãzëk |csb=kaszëbsczi jãzëk |cnr=czôrnogórsczi jãzëk |cy=walijsczi jãzëk<!--walëjsczi?--> |da=duńsczi jãzëk<!--dëńsczi jãzëk--> |de=niemiecczi jãzëk |dsb=dólnosorbsczi jãzëk<!-- dólnołuż. --> |en=angelsczi jãzëk |es=szpańsczi jãzëk |et=estońsczi jãzëk |fa=persczi jãzëk<!--{{RKJ|2013|132}}--> |fi=fińsczi jãzëk |fr=francësczi jãzëk |gl=galisyjsczi jãzëk<!--?--> |gmh=strzédno-wësok-niemiecczi<!--{{RKJ|2007|50}}--> |gr=grecczi jãzëk<!--{{RKJ|2014|153}}--> |grc=stôrogrecczi jãzëk<!--{{RKJ|2014|153}}--> |gsw=szwajcarsczé gwarë<!--?--> |hbs=serbòchòrwacczi jãzëk |he=hebrajsczi jãzëk<!--?--> |hr=chòrwacczi jãzëk<!--?--> |hsb=górnosorbsczi jãzëk |hu=wãdżersczi jãzëk |hy=òrmiańsczi jãzëk<!--{{RKJ|2013|132}}--> |ga=irlandzczi jãzëk<!--?--> |is=islandzczi jãzëk<!--?--> |it=italsczi jãzëk |ja=japóńsczi jãzëk<!--{{RKJ|2014|161}}, téż japòńsczi {{RKJ|2013|132}}--> |ka=grëzóńsczi jãzëk<!--grëzyńsczi w {{RKJ|2013|132}}; grëzóńsczi w {{RKJ|2007|42}}--> |kl=grenlandzczi jãzëk<!--?--> |kk=kazachsczi jãzëk<!--?--> |ko=kòrejańsczi jãzëk<!--kòreańsczi w {{RKJ|2013|132}}--> |la=łacyńsczi jãzëk |lt=lëtewsczi jãzëk |lu=luksembùrsczi jãzëk<!--?--> |lv=łotewsczi jãzëk |lij-MC=mònegasczi dialekt<!--?--> |mdf=mòkszańsczi jãzëk<!--?--> |ky=kirgisczi jãzëk<!--?--> |mk=macedońsczi jãzëk |ms=malajsczi jãzëk |nds=dólnoniemiecczi jãzëk<!--RKJ 2014 s. 92--> |nl=hòlendersczi jãzëk<!--RKJ 2024 s.354; téż holandzczi, hòlandzczi, niderlandzczi<ref>RKJ 2015 s. 2016</ref>, néderlandczi, néderlandzczi, òlendersczi? --> |no=norwesczi jãzëk |nb=norwesczi jãzëk<!-- bokmål --> |nn=norwesczi jãzëk<!-- nynorsk --> |pl=pòlsczi jãzëk |pox=pòłabsczi jãzëk |prg=prësczi jãzëk |pt=pòrtugalsczi jãzëk |rm=jãzëk romansz<!--?--> |ro=rumùńsczi jãzëk |ru=rusczi jãzëk |sk=słowacczi jãzëk |sl=słoweńsczi jãzëk |sq=albańsczi jãzëk<!--{{RKJ|2021|264}}--> |sr=serbsczi jãzëk |sv=szwédzczi jãzëk |szl=szląsczi etnolekt |tg=tadżicczi jãzëk<!--?--> |tk=turkmeńsczi jãzëk<!--?--> |tr=tërecczi jãzëk<!--{{RKJ|2018|41}}--> |uk=ùkrajińsczi jãzëk |vi=wietnamsczi jãzëk<!--?--> |yi=jãzëk jidisz<!--?--> |zh=chińsczi jãzëk<!--{{RKJ|2024|354}}--> <!----------------------------------------------------------> |xpsi=prasłowiańsczi jãzëk<!--{{RKJ|2016|117}}--> |#default={{{1|}}} }}</includeonly><noinclude> ---- <code><nowiki>{{jãz./starna|csb}}</nowiki></code> :{{jãz./starna|csb}} ---- <code><nowiki>{{jãz./starna|pl}}</nowiki></code> :{{jãz./starna|pl}} ---- <code><nowiki>{{jãz./starna|de}}</nowiki></code> :{{jãz./starna|de}} ---- <code><nowiki>{{jãz./starna|en}}</nowiki></code> :{{jãz./starna|en}} ---- <code><nowiki>{{jãz./starna|es}}</nowiki></code> :{{jãz./starna|es}} ---- </noinclude> jktg7iq2oof9umid6m2z8gzg03oomlm Pòdkast 0 13198 219855 209668 2026-10-19T19:19:31Z Iketsi 3254 „Perspectiva Kaszëbskô”→„Perspektiva Kaszëbskô” 219855 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:AntennaPod icon.svg|mały|AntennaPod]] '''Pòdkast'''<ref name=":0">{{RKJ|2025|144}}</ref><ref>https://web.archive.org/web/20260709114316/https://radiokaszebe.pl/podcasts-1</ref> ({{jãz.|en}} ''Podcast'') – fòrma wiadomòscë w [[Internet|internece]]. == Przikładë == === Radio Kaszëbë === * [[Klaprë ë Pludrë]] * [[Klëka (Radio Kaszëbë)|Klëka]] * [[Perspektiva Kaszëbskô]] === Jiné === * [[Kaszëbskô Paradnica]] * Doch jo<ref name=":0" /> == Òbaczë téż == * [[Mùzyka]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòdkastë| ]] ex4aafuvm9qeiv3nny4676e2z0n42r1 Mùzeùm Rëbaczeniô 0 13327 219829 219153 2026-10-19T19:09:14Z Iketsi 3254 To òstało przeniosłé z kategòrie [[Kategòriô:Przeczerowania|Przeczerowania]] do kategòrie [[Kategòriô:Przeczerowania do ùrëchtowaniô|Przeczerowania do ùrëchtowaniô]] za pòmòcą gadżetu [[c:Help:Gadget-Cat-a-lot/csb|Cat-a-lot]] 219829 wikitext text/x-wiki #redirect[[Mùzeùm Rëbaczeniô w Hélu]] [[Kategòrëjô:Przeczerowania do ùrëchtowaniô]] biy8338qh2vdyf59rnzkqp8mh2zkre5 Pòmerénk 0 13347 219836 218377 2026-10-19T19:09:16Z Iketsi 3254 To òstało przeniosłé z kategòrie [[Kategòriô:Przeczerowania|Przeczerowania]] do kategòrie [[Kategòriô:Przeczerowania do ùrëchtowaniô|Przeczerowania do ùrëchtowaniô]] za pòmòcą gadżetu [[c:Help:Gadget-Cat-a-lot/csb|Cat-a-lot]] 219836 wikitext text/x-wiki #PATRZ [[Pòmòrénk]] [[Kategòrëjô:Przeczerowania do ùrëchtowaniô]] tbq1ulhhltn514xcr8zujrc6tdybkea Mòngòlskô 0 13372 219825 219167 2026-10-19T19:09:14Z Iketsi 3254 To òstało przeniosłé z kategòrie [[Kategòriô:Przeczerowania|Przeczerowania]] do kategòrie [[Kategòriô:Przeczerowania do ùrëchtowaniô|Przeczerowania do ùrëchtowaniô]] za pòmòcą gadżetu [[c:Help:Gadget-Cat-a-lot/csb|Cat-a-lot]] 219825 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Mòngòliô]] [[Kategòrëjô:Przeczerowania do ùrëchtowaniô]] 3eh6w1eds03dt2kqgc7a6ma5rqm1h7o Dinozaùrë 0 13396 220079 217631 2026-10-20T11:44:34Z Iketsi 3254 „Chemijô”→„Chemiô” 220079 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Palais de la Decouverte Tyrannosaurus rex p1050042.jpg|mały|]] '''Dinozaùrë''' (Dinosauria) – klad [[Zaùropsydë|zaùropsydów]], chtëren wëapartnił sã òkòło 233–231 milionów lat temù w [[Karnik|Karnikù]] (Górny [[Trias]])<ref>Langer, M. C., Ezcurra, M. D., Bittencourt, J. S., Novas, F. E., ''The origin and early evolution of dinosaurs'' w: ''Biological Reviews'', 85(1), 2010, s. 55-110. DOI: 10.1111/j.1469-185X.2009.00094.x</ref>. W erze [[Mezozoik|Mezozoikù]] bëłë przédną grëpą lądowëch [[Krzélôczi|krzélôków]] ë dominowałë [[Ekòsystema|ekòsystemë]] wszëtczich [[Kòntinent|kòntinentów]]<ref>Weishampel, D. B., Dodson, P., Osmólska, H., ''The Dinosauria (2nd ed.)'', University of California Press, 2004. ISBN 978-0-520-24209-8</ref>. Pò [[Krédowé wëmiéranié|krédowim wëmiéranim]] (greńca Kréda-Paleògen), chtërno nastąpiło òk. 66 milionów lat temù<ref>Gradstein, F. M., Ogg, J. G., Schmitz, M. D., ''The Geologic Time Scale 2012'', Elsevier, 2012. ISBN 978-0-444-59425-9</ref>, jedurną ewòlucyjną wietwią dinozaùrów, jakô przedërchała do dzysdnia, są [[Ptôchë|ptôchë]] (wietew teropòdów)<ref>Padian, K., Chiappe, L. M., ''The origin of birds and their flight'' w: ''Scientific American'', 278(2), 1998, s. 38–47. DOI: 10.1038/scientificamerican0298-38</ref>. Wëkazëją baro wiôldżé zróżnicowanié pòd wzglãdã ôrtów òdżëwianiô, pòrëszaniô sã, wiôlgòscë ë bùdowë cała. == Etimòlogiô ë historiô badérowań nad dinozaùrama == [[Òbrôzk:Dinosaur coining of the word in 1841.jpg|mały|Wprowadzenié terminu ''Dinosauria'' przez Richarda Owena (1842)]] Pòzwa ''Dinozaùrë'' pòchôdô z [[Grecczi jãzëk|gréczi]], òd sparłączëniô słów ''δεινός'' (straszny) ë ''σαῦρος'' ([[wieszczórka]]) ë òstała òna zabédowónô przez britijsczégò [[Anatomijô|anatoma]] [[Richard Owen|Richarda Owena]] w dokazu opùblikowónym w 1842 rokù (a przedstôwiónym w 1841)<ref>Owen, R., ''Report on British Fossil Reptiles. Part II'' w: ''Report of the British Association for the Advancement of Science'', 11, 1842, s. 60–204.</ref>. Nimò tegò badérowania nad nańdowanyma [[Skamieniałoscë|skamieniałima kòscama]] zaczãłë sã rëchli – za jich zôczątk ùchòdzy òpisanié fragmentu kòscë [[Megalozaùr|Megalozaùra]] w rokù 1677 przez profesora [[Chemiô|chemii]] [[Robert Plot|Roberta Plota]] w dokazu ''The Natural History of Oxford-shire'', chòc òstała òna na zaczątku zaklasyfikòwónô jakno kòsc [[Słoń|słonia]]<ref>Plot, R., ''The Natural History of Oxford-shire, Being an Essay toward the Natural History of England'', Oxford, 1677.</ref>. Dopiérze w 1824 britijsczi [[Geòlogijô|geòlog]] ë [[Anglikanizm|anglikańsczi]] dëchòwny [[William Buckland]] òpisôł ë pòzwôł Megalozaùra na spòdlim skamieniałosców z [[Oxfordshire]]<ref>Buckland, W., ''Notice on the Megalosaurus or great Fossil Lizard of Stonesfield'' w: ''Transactions of the Geological Society of London'', 2(1), 1824, s. 390–396. DOI: 10.1144/transgslb.1.2.390</ref>. Rok pózdni britijsczi doktór ë geòlog [[Gideon Mantell]] razã z [[Mary Ann Mantell|białką]] òpùblikòwalë swój dokôz na témã [[Igùanodon|Igùanodona]]<ref>Mantell, G., ''Notice on the Iguanodon, a newly discovered fossil reptile, from the sandstone of Tilgate forest, in Sussex'' w: ''Philosophical Transactions of the Royal Society'', 115, 1825, s. 179–186. DOI: 10.1098/rstl.1825.0010</ref>. Dokazë Bucklanda ë Mantellów zwëskałë zainteresowanié francësczégò biologa i badorza [[Georges Cuvier|Georges'a Cuviera]], chtëren ùchòdzy za òjca [[Paleòntologiô|paleòntologii]]. W tim czasu paleòntologòwie wëzwëskiwalë robòtã [[Mary Anning]], chtërna nańdowała skamieniałoscë jakno stałi zdrój dochòdu. Paleòntologiô zaczãła sã rozkòscérzac na cawny swiat w 1858, czedë to [[William Parker Foulke]] nalôzł w [[Zjednóné Stanë Americzi|Sztécach]] prawie kòmpletny szkelet [[Hadrozaùr|Hadrozaùra]]<ref>Foulke, W. P., ''Statement concerning fossils from Haddonfield'' w: ''Proceedings of the Academy of Natural Sciences of Philadelphia'', 10, 1858, s. 213–215.</ref>. Tedë téż témą zainteresowalë sã amerikańsczi paleòntologòwie [[Edward Drinker Cope]] ë [[Othniel Charles Marsh]], co dało pòczątk tpzw. wòjnie ò kòscë (ang. ''Bone Wars'') – wëscygòwi ò nalézenié jak nôwikszi lëczbë skamieniałosców. W 1861 w miemiecczim [[Langenaltheim]] òstôł òdrkrëti [[Archeòpteriks]], dinozaùr z pózdny [[Jura|Jurë]], chtëren je dosc bliskò sparłãczóny z ptôchama, co rozrzeszëło wëzgôdkã pòchôdaniô ptôchów. W òkòlim òbadwùch swiatowëch wòjnów béł felënk zainteresowaniô dinozaùrama. Impas przëłómôł amerikańsczi ùczałi [[John Ostrom]], chtëren w 1969 rokù òpisôł [[Deinonych|Deinonycha]], przedstôwiającë gò jakno cepłokrëwisté, chùtczé zwiérzã z wësoczim [[Mëtabòlizm|mëtabòlizmã]]<ref>Ostrom, J. H., ''Osteology of Deinonychus antirrhopus, an unusual theropod from the Lower Cretaceous of Montana'' w: ''Peabody Museum of Natural History Bulletin'', 30, 1969, s. 1–165.</ref>. To òdkrëcé dało pòczątk tpzw. renesansowi dinozaùrów (ang. ''Dinosaur renaissance''), zwiãkszająco ùdzél nôùczi ò dinozaùrach w akademicczim swiece ë w [[Pòp-kùltura|pòp-kùlturze]]<ref>Bakker, R. T., ''Dinosaur renaissance'' w: ''Scientific American'', 232(4), 1975, s. 58–78. DOI: 10.1038/scientificamerican0475-58</ref>. == Klasyfikacjô == [[Òbrôzk:Evolution of dinosaurs EN.svg|mały|Spòdlowô klasyfikacjô dinozaùrów wedle tradicyjnégò pòdzélu Seeleya (1887)]] Tradycyjny pòdzél dinozaùrów je òpiarti sã na bùdowie rosochë (badérowania Harry'ego Seeleya z 1887 rokù)<ref>Seeley, H. G., ''On the classification of the fossil animals commonly named Dinosauria'' w: ''Proceedings of the Royal Society of London'', 43, 1888, s. 165–171. DOI: 10.1098/rspl.1887.0117</ref>: * rząd [[Saurischia]] (Gadzorososzné) ** pòdrząd [[Sauropodomorpha]] (Zaùropòdomòrfë) ** pòdrząd [[Theropoda]] (Teropòdë – w tim wëspółczasné ptôchë) * rząd [[Ornithischia]] (Ptôszorososzné) ** pòdrząd [[Thyreophora]] (Tireòpòdë) ** klad [[Cerapoda]] (Cerapòdë) *** infrarząd [[Ornithopoda]] (Òrnitopòdë) *** infrarząd [[Marginocephalia]] (Marginocefale) W mòderny paleòntologii òd 2017 rokù biwô diskùtowónô alternatiwnô hipòteza ''Ornithoscelida'', jakô parłãczy teropòdë i ptôszorososzné w jeden klad, òstawiającë zaùropòdomòrfë w bòczny lënie<ref>Baron, M. G., Norman, D. B., Barrett, P. M., ''A new hypothesis of dinosaur relationships and early dinosaur evolution'' w: ''Nature'', 543, 2017, s. 501–506. DOI: 10.1038/nature21700</ref>. {| class="wikitable graytable" style="text-align:center" |+'''Różnica w bùdowie kòscë miednicë midzë Gadzorososznyma a Ptôszorososznyma''' |[[òbrôzk:Ornithischia.png|center|250px]] |[[òbrôzk:Saurischia.png|center|250px]] |- |'''Rososzné kòscë ptôszorososznëch dinozaùrów''' |'''Rososzné kòscë gadzorososznëch dinozaùrów''' |- |} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Dôwné rzeczë]] [[Kategòrëjô:Archeòlogiô]] [[Kategòrëjô:Gadzënë]] sixxjuk9hldipjljdhj35t6p0zborwf Motoki Nomachi 0 13400 219827 218952 2026-10-19T19:09:14Z Iketsi 3254 To òstało przeniosłé z kategòrie [[Kategòriô:Przeczerowania|Przeczerowania]] do kategòrie [[Kategòriô:Przeczerowania do ùrëchtowaniô|Przeczerowania do ùrëchtowaniô]] za pòmòcą gadżetu [[c:Help:Gadget-Cat-a-lot/csb|Cat-a-lot]] 219827 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Mòtoki Nomaczi]] [[Kategòrëjô:Przeczerowania do ùrëchtowaniô]] 0fs4gz604jyf1mr2iqzf15pyix9065b Kaszubski dla Dzieci – Kurs języka kaszubskiego 0 13410 219818 218363 2026-10-19T19:09:13Z Iketsi 3254 To òstało przeniosłé z kategòrie [[Kategòriô:Przeczerowania|Przeczerowania]] do kategòrie [[Kategòriô:Przeczerowania do ùrëchtowaniô|Przeczerowania do ùrëchtowaniô]] za pòmòcą gadżetu [[c:Help:Gadget-Cat-a-lot/csb|Cat-a-lot]] 219818 wikitext text/x-wiki #PATRZ [[Kaszubskidladzieci.pl]] [[Kategòrëjô:Przeczerowania do ùrëchtowaniô]] 2ku7gny7e4nvbksdcpzkjjgukhs4o4c Szablóna:Wiele znaczeniów 10 13420 220106 217731 2026-10-20T11:58:42Z Iketsi 3254 Szlachòwnô pòzwa 220106 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Disambig_gray.svg|20px|link=Special:EditPage/{{{1|{{PAGENAME}}}}}]] {{Visible anchor|Szlachòwnô pòzwa|text=''„'''{{#invoke:String|replace|{{{1|{{PAGENAME}}}}}| (wiele znaczeniów)|}}'''” mòże òznaczac:}}<br clear="both" /><includeonly>{{#if:{{#ifeq:{{PAGENAME}}|{{{1|}}}|true|}}|[[Category:Wiele znaczeniów]]}} </includeonly><noinclude>[[Kategòrëjô:Szablónë do starnë ùjednoznacznieniô]] </noinclude> i8j3uqyerm0g0ikqravru5uyg70zszh Felix Cassubia (platka) 0 13430 219970 216432 2026-10-20T03:02:49Z Iketsi 3254 YouTube dł, k 219970 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} {{Jiné znaczënczi}} '''Felix Cassubia''' (pełnô pòzwa {{jãz.|csb}} ''Felix Cassubia! Nôsnôżniészé kaszëbsczé gòdowé spiéwë''; {{jãz.|pl}} ''Felix Cassubia! Najpiękniejsze kolędy kaszubskie'') – platka. Mô trzë wëdôwczi<ref>https://www.portalmedialny.pl/art/62111/felix-cassubia-czyli-w-swieta-po-kaszubsku-z-radiem-koszalin.html/</ref><ref>http://www.tubawejherowa.pl/aktualnosci/czytaj/3864/FELIX-CASSUBIA</ref><ref>http://www.tubawejherowa.pl/aktualnosci/czytaj/3884/MIKOLAJKOWO-I-SWIATECZNIE</ref><ref>http://old.slupsk.eu/felix-cassubia-plyta-z-koledami-kaszubskimi-juz-w-sprzedazy-67460/</ref><ref>{{RKJ|2022|335}}</ref><ref>„Nowé platczi z kòlãdoma. Felix Cassubia i Płyń kolędo” – artykuł – Pomerania nr 1 (516) styczeń 2018, s. 40-41;</ref><ref>https://www.facebook.com/muzeum.wejherowo/posts/felix-cassubia-p%C5%82ytka-dla-ciebienajpi%C4%99kniejsze-kol%C4%99dy-kaszubskie-to-tytu%C5%82-nowej-/1966146670292222/</ref><ref name=":0">{{#invoke:ArchivePrefix|full|https://web.archive.org/web/20260712234446/https://prk24.pl/35088482/felix-cassubia-czyli-piekne-koledy-po-kaszubsku|prosto=https://web.archive.org/web/20260712234253/https://s.prk24.pl/files/2/7/7/277bc2e6b6fc977236f1949c1681ae001512582328894.mp3|jaz=pl}}</ref><ref>{{#invoke:ArchivePrefix|full|https://web.archive.org/web/20260713001316/https://prk24.pl/74827445/kaszubskie-koledy-nagrane-w-polskim-radiu-koszalin-rozbrzmialy-w-senacie-rp-plyte-felix-cassubia-otrzymala-marszalkini-malgorzata-kidawablonska|prosto=https://web.archive.org/web/20260713001709/https://s.prk24.pl/files/6/e/3/6e3401a65d75491ab151b8b989d14e34.mp3|jaz=pl}}</ref> <ref>{{#invoke:ArchivePrefix|full|https://web.archive.org/web/20260712235415/https://prestizkoszalin.pl/2017/12/felix-cassubia-czyli-najpiekniejsze-koledy-kaszubsku/|jaz=pl}}</ref><ref>{{#invoke:ArchivePrefix|full|https://web.archive.org/web/20260713001322/https://www.kaszubi.pl/media/view/polskie-radio-koszalin-kaszubskie-koledy-nagrane-w-polskim-radiu-koszalin-rozbrzmialy-w-senacie-rp-plyte-felix-cassubia-otrzymala-marszalkini-malgorzata-kidawa-blonska|jaz=pl}}</ref>. === I. wëdôwk (2017) === {{Bez òdjimka|1=[https://web.archive.org/web/20190718070122/https://czec.pl/environment/cache/images/500_500_productGfx_6929/Felix_Cassubia.jpg][https://www.portalmedialny.pl/media/images/original/md5/e/a/eae9074eb6df8ac342741d5c6595475a/felix%20cassubia.jpg][https://kaszubskaksiazka.pl/2437-large_default/felix-cassubia-najpiekniejsze-koledy-kaszubskie-.jpg]}} * [[6 gòdnika]] 2017<ref>https://koszalin.gosc.pl/doc/4374571.Szczesliwe-Kaszuby</ref> ==== Spisënk ùtwórów ==== Zdrój:<ref name=":0" /><ref>https://web.archive.org/web/20260730154923/https://s.prk24.pl/images/d/a/7/da7efdef6797c1847d58bee2b540c0541512474157896.jpg</ref> # Nad Betlejem<ref>https://www.youtube.com/watch?v=SvE0tuLo-8k</ref> – ''(Trad. Wejherowo, arr.: Monika Zytke)'' # Òwce bleczą – ''(Trad. Grabowo, arr.: Zdzisław Pawiłojć)'' # Szém morzë – ''(muz.: [[Jón Trepczik|Jan Trepczyk]], tekst.: Jan Trepczyk, Stefan Bieszk, arr.: Monika Zytke)'' # Bibi, Synkù, bi... – ''(muz.: Witosława Frankowska, tekst: Leon Roppel, arr.: Przemysław Sysojew-Osiński)'' # Dobëcé<ref name=":2">https://www.fopke.pl/aktualnosci/news/916/nagrania-koled-kaszubskich-zukowo/</ref> – ''(muz.: Jerzy Stachurski, teks: [[Eùgeniusz Prëczkòwsczi|Eugeniusz Pryczkowski]], arr.: Zdzisław Pawiłojć)'' # [[Swiat przed Tobą klãkł]] – ''(muz.: Renata Gleinert, tekst: Jan Rompski, arr.: Monika Zytke)'' # Wiesołô Nowina<ref>https://www.youtube.com/watch?v=803y_OeCdYY</ref> – ''(muz.: Kazimierz Guzowski, tekst: Stefan Fikus, arr.: Przemysław Sysojew-Osiński)'' # W stajenczce narodzoné – ''(muz. i tekst: Antoni Pepliński, arr.: Przemysław Sysojew-Osiński)'' # Swiéc nóm gwiôzdo – ''(muz.: Wojchiech Bratek, tekst: Jerzy Stachurski, arr.: Łukasz Jankowski)'' # Pòwitôjmë Pana – ''(Trad.: Stara Kiszewa, aranż.: Łukasz Jankowski)'' # Zagrzmniało – ''(Trad.: Kolęda Kociewska, aranż.: Monika Zytke)'' # W żëdowsczim kraju<ref name=":1">https://fopke.pl/media/tunefiles/teksty-pozostae/Dorobek_-_Tfopke_ikT5fGp.pdf#page=99</ref> – ''(muz. i tekst: [[Tomôsz Fópka|Tomasz Fopke]], arr.: Łukasz Jankowski)'' # Cëchô noc<ref>https://www.youtube.com/watch?v=hm_BV-Elooc</ref> – ''(muz.: Franz X. Gruber, tekst niemiecki: Joseph Mohr, tekst polski: Piotr Maszyński, tekst kaszubski: Alojzy Nagel, arr.: Łukasz Jankowski)'' # Jezë, òstaw szopã<ref name=":2" /> – ''(muz. i tekst: Antoni Pepliński, arr.: Łukasz Jankowski)'' # Aniołów bal<ref name=":1" /> – ''(muz.: [[Wérónika Korthals|Weronika Korthals-Tartas]])'' === II. wëdôwk (2020?) === {{Bez òdjimka|1=[https://web.archive.org/web/20260730040325/https://www.gazetakaszubska.org/wp-content/uploads/2020/01/IMG_9017.jpg][https://d-art.ppstatic.pl/kadry/k/r/05/91/5e1a3efb7640d_o_xlarge.jpg][https://d-art.ppstatic.pl/kadry/k/r/de/32/5e1a3efa7413f_o_xlarge.jpg]}} <ref>https://web.archive.org/web/20260730040240/https://www.gazetakaszubska.org/75173/lebork-stolica-kaszubskich-koled-i-pastoralek</ref> === III. wëdôwk (2023) === {{Bez òdjimka|1=[https://web.archive.org/web/20260715210821/https://s.prk24.pl/images/4/0/9/4098818226ac42f998661259384c653a__w1920_h1080.jpg][https://web.archive.org/web/20260730035603/https://www.gazetakaszubska.org/wp-content/uploads/2023/12/Felix-Cassubia1.jpg]}} <ref>{{#invoke:ArchivePrefix|full|https://web.archive.org/web/20260712234859/https://www.infokaszuby.pl/felix-cassubia-hymny-swiateczne-z-kaszub-w-trzecim-wydaniu|jaz=pl}}</ref><ref>{{#invoke:ArchivePrefix|full|https://web.archive.org/web/20240407021345/https://www.gazetakaszubska.pl/88003/trzecie-wydanie-felix-cassubia-swiateczna-plyta-z-koledami-kaszubskimi|tit=Trzecie wydanie „Felix Cassubia”. Świąteczna płyta z kolędami kaszubskimi|jaz=pl}}</ref><ref>{{#invoke:ArchivePrefix|full|https://web.archive.org/web/20260712235332/https://prk24.pl/74788094/trzecie-wydanie-felix-cassubia-polskiego-radia-koszalin-swiateczna-plyta-z-najpiekniejszymi-koledami-kaszubskimi|jaz=pl}}</ref> == Òbaczë téż == {{Col3 |col1= {{Pòdobnô pòzwa|Felix Cassubia}} |col2= === Pòłączoné témë === * [[Chùr Iuventus Cantans]] * [[Łacyńsczi jãzëk]] * [[Gòdë]] |col3= === Jiné platczi === {{#categorytree:Platczi|hideroot=on|mode=pages}} }} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * https://kaszubskaksiazka.pl/muzyka/1007-felix-cassubia-najpiekniejsze-koledy-kaszubskie-.html ** {{YouTube|v=hm_BV-Elooc|tit="Cecho noc" – Felix Cassubia! Najpiękniejsze kolędy kaszubskie — Polskie Radio Koszalin|k=@radiokoszalin|d=2017-12-22|dł=3:50}} ** {{YouTube|v=803y_OeCdYY|tit="Wiesoło Nowina" – Felix Cassubia! – Najpiękniejsze kolędy kaszubskie — Polskie Radio Koszalin|k=@radiokoszalin|d=2017-12-22|dł=4:11}} ** {{YouTube|v=SvE0tuLo-8k|tit="Nad Betlejem" – Felix Cassubia! – Najpiękniejsze kolędy kaszubskie — Polskie Radio Koszalin|k=@radiokoszalin|d=2017-12-22|dł=3:26}} * https://kaszubopedia.pl/index.php/glossary/koledy-kaszubskie/ * https://koszalin.gosc.pl/doc/4386350.Szczesliwe-Kaszuby * https://www.instagram.com/p/C1CS2VqNZl1/?img_index=1 * https://prk24.pl/35449597/felix-cassubia * https://czec.pl/felix-cassubia-najpiekniejsze-koledy-kaszubskie * https://www.wirtualnemedia.pl/felix-cassubia-czyli-koledowanie-po-kaszubsku-z-radiem-koszalin,7177849658918529a * https://www.instagram.com/p/C06OP0YNhc-/ * https://lebork.naszemiasto.pl/i-pomorski-przeglad-kaszubskich-koled-i-pastoralek-im/ar/c13-7503507 * https://lebork.naszemiasto.pl/i-pomorski-przeglad-kaszubskich-koled-i-pastoralek-im/gh/c13-7503507 {{Szëkba|Felix Cassubia}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Platczi]] [[Kategòrëjô:Gòdë]] je8nsmm26ph1bx70g7mq29h6m6p12w3 Felix Cassubia (wëstôwk) 0 13436 219971 216433 2026-10-20T03:21:19Z Iketsi 3254 YouTube dł, k 219971 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} {{Bez òdjimka}} {{Jiné znaczënczi|wëstôwkù}} '''Felix Cassubia''' (pełnô pòzwa {{jãz.|csb}} ''Felix Cassubia: „Òd Gduńska tu – jaż do Roztoczi bróm!”'') – wëstôwk (2022–2025)<ref>https://web.archive.org/web/20260713013052/https://www.katalogi.bn.org.pl/download/document/1715361679.pdf</ref><ref>https://mojestrone.com/artykul/co-dze-czed-204-5042025-n1522655</ref>. * 21 tôflów<ref name=":0">https://www.grafikkultury.pl/wystawy/czasowe-uklad-miesieczny/4026/wystawa-pt-felix-cassubia-od-gdunska-tu-jaz-po-roztoczi-brom</ref> * 2022-03-09 – Senat RP, '''premiéra'''<ref>https://web.archive.org/web/20220817045731/https://www.senat.gov.pl/aktualnoscilista/art,14590,otwarcie-wystawy-felix-cassubia-d-gdunska-tu-jaz-do-roztoczi-brom.html</ref><ref>https://web.archive.org/web/20260713025432/https://senat.edu.pl/dev-site/edukacja/wystawy/nowa-strona-5/</ref><ref>https://web.archive.org/web/20260715190327/https://senat.edu.pl/edukacja/wystawy/nowa-strona-5/</ref> * 2022-08-20, [[Kòszalëno]]<ref name=":0" /><ref>https://kolobrzeginfo.pl/otwarto-wystawe-felix-cassubia-szczesliwe-kaszuby-foto-film/</ref><ref>{{YouTube|v=DoPKsnS83Wk|tit=Otwarto wystawę Felix Cassubia- szczęśliwe Kaszuby|k=@KoszalinInfo-wydarzenia|d=2022-08-21|dł=2:14}}</ref><ref>https://www.facebook.com/koszalininfo/videos/otwarto-wystaw%C4%99-felix-cassubia-szcz%C4%99%C5%9Bliwe-kaszuby/1287157022023191/</ref> * 2023-02-13 – 2023-02-24, [[Wiôlgô Wies]]<ref>https://wladyslawowo.pl/wydarzenia/wydarzenie/9631/wystawa_felix_cassubia</ref> * 2023-03-27 – 2023-04-06, [[Gdiniô]]<ref>https://kaszubi.pl/messages/view/otwarcie-wystawy-felix-cassubia-od-gdunska-tu--jaz-do-roztoczi-brom</ref><ref>https://kaszubi.pl/media/view/niezwykla-wystawa-o-kaszubach-w-murach-wsaib</ref><ref>https://www.gdynia.pl/co-nowego,2774/niezwykla-wystawa-o-kaszubach-w-murach-wsaib-musisz-ja-zobaczyc,572608</ref><ref>https://kaszubi.pl/media/view/wystawa-felix-cassubia</ref><ref>https://www.zawszepomorze.pl/artykul/7748,wystawa-felix-cassubia-od-gdunska-tu-jaz-do-roztoczi-brom-z-senatu-trafia-do-gdyni</ref><ref>https://kaszubskieforumkultury.pl/galeriaaa/wystawa-felix-cassubia-w-gdyni-fot-natalia-drezek-adam-labuhn/</ref><ref>https://web.archive.org/web/20260713110635/https://www.godn.eu/konferencje/felix-cassubia-od-gdunska-tu-jaz-do-roztoczi-brom/</ref> * 2023-05-17, [[Pùck]]<ref>https://www.zkppuck.pl/moduly,aktualnosci-1,195.html</ref><ref>https://zkppuck.pl/moduly,galeria_foto2-95.html</ref> * 2023-06-08 – 2023-06-20, [[Gduńsk]] (II. [[Gduńsczé Kaszëbsczé Dnie]])<ref>https://kaszubi.pl/events/view/wernisaz-wystawy-felix-cassubia</ref> * 2023-06-26 o godzinie 17.00, [[Rëmiô]]<ref>https://rumia.eu/Wydarzenie/wystawa-felix-cassubia-w-rumi</ref> * 2023-07-31 – 2023-08-10, [[Hél]]<ref>https://gohel.pl/aktualnosci/1285-wystawa-felix-cassubia.html</ref> * 2023-10-08 – 2023-10-19, [[Pierwòszëno]]<ref>https://gminakosakowo.pl/aktualnosci/zapraszamy-na-wystawe-felix-cassubia-od-gdunska-tu-jaz-do-rostoczi-brom/</ref> * 2025-02-10<ref>https://www.expresskaszebe.pl/artykul/12488,felix-cassubia-od-gdunska-tu-jaz-do-roztoczi-brom</ref><ref>http://www.tubawejherowa.pl/aktualnosci/czytaj/10083/FELIX-CASSUBIA-WYSTAWA</ref> * 2025-04-04 – 2025-04-30, [[Lëzëno]]<ref>https://luzino.info/felix-cassubia-od-gdunska-tu-jaz-do-roztoczi-brom/</ref><ref>https://luzino.info/galeria/#(wydarzenia|album)=/1AA-2025/Otwarcie%20wystawy%20Felix%20Cassubia;</ref><ref>https://kaszubskieforumkultury.pl/galeriaaa/otwarcie-wystawy-felix-cassubia-w-bibliotece-luzino/</ref> == Òbaczë téż == {{Col3 |col1= {{Pòdobnô pòzwa|Felix Cassubia}} |col2= === Pòłączoné témë === * [[Jan Trepczik]] * [[Gduńsczé Kaszëbsczé Dnie]] * [[Łacyńsczi jãzëk]] |col3= === Jiné wëstôwczi === {{#categorytree:Wëstôwczi|hideroot=on|mode=pages}} }} == Przëpisë == {{Przëpisë|2}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * https://web.archive.org/web/20250930085346/https://senat.edu.pl/assets/Edukacja/Wystawy/Felix-Cassubia.pdf * {{YouTube|v=2gK9oYpqqYM|tit=Wystawa „Felix Cassubia. Òd Gduńska tu – jaż do Roztoczi bróm! — Bałtycka TV"|k=@BatyckaTv|d=2023-08-08|dł=4:41}} * {{YouTube|v=DoPKsnS83Wk|tit=Otwarto wystawę Felix Cassubia- szczęśliwe Kaszuby|k=@KoszalinInfo-wydarzenia|d=2022-08-21|dł=2:14}} * https://czec.pl/felix-cassubia-d-gdunska-tu-jaz-do-roztoczi-brom * https://expresskaszubski.pl/pl/421_szukaj/?q=Felix+Cassubia * https://kartuzy.info/szukaj?wts=news&sort=+score&when=&fuzzy=T&q=Felix+Cassubia * https://kaszubi.pl/news/view/2-gdanskie-dni-kaszubskie * https://koszalininfo.pl/otwarto-wystawe-felix-cassubia-szczesliwe-kaszuby-foto-film/ * https://mojestrone.com/artykul/swito-lzna-i-felix-n1523960 * https://mojestrone.com/galerie/swito-lzna-i-felix-g350362 * https://muzeum.wejherowo.pl/exhibition/felix-cassubia-od-gdunska-tu-jaz-do-roztoczi-brom/ * https://slawomirrybicki.pl/uroczyste-otwarcie-wystawy-felix-cassubia-w-wsaib-gdynia/ * https://telewizjabaltycka.pl/wystawa-felix-cassubia-od-gdunska-tu-jaz-do-roztoczi-brom/ * https://www.kaszubi.pl/events/view/wernisaz-wystawy-felix-cassubia * https://www.trojmiasto.pl/imprezy/Wystawa-Felix-Cassubia-imp537567.html * https://www.wejherowo.pl/artykuly/wystawa-felix-cassubia-w-galerii-na-pietrze-a10697.html * https://www.wnp.pl/polityka-i-sondaze/wydarzenia/otwarcie-wystawy-w-senacie-felix-cassubia-d-gdunska-tu-jaz-do-roztoczi-brom,552123.html * https://www.zawszepomorze.pl/szukaj?word=Felix+Cassubia {{Szëkba|Felix Cassubia}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Wëstôwczi]] [[Kategòrëjô:Kaszëbi]] iizmkkh23rbw3cznv9y1tyub0cm7nia Pò kaszëbskù w McDonaldze 0 13437 219975 210206 2026-10-20T03:23:17Z Iketsi 3254 YouTube dł, k 219975 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} {{Bez òdjimka|1=[https://prowly-prod.s3.eu-west-1.amazonaws.com/uploads/landing_page_image/image/619055/fff3115258f82140840f9d07abbb429b.jpg]}} '''Pò kaszëbskù w McDonaldze''' ({{jãz.|pl}} ''Po kaszubsku w McDonald’s'') – kòżdoroczny [[kònkùrs]] recytatorsczi i mùzyczny pò [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbskù]] dlô dzecë<ref>{{YouTube|v=M-d6DKrCISA|tit=Pò kaszëbskù w McDonaldze 2023 {{!}} 24kaszuby.pl|k=Kaszuby24}}</ref>. Òdbiwó sã w [[Pùck|Pùckù]]. Wëstąpic mògą ùczniowie spòdlecznëch szkòłów, gimnazjów a wëżigimnazjowëch szkòłów. Nie mùszi sã rëchli zapisowac, le Nót je przëniesc sobą szkòlné legitimacje<ref name=":0">https://web.archive.org/web/20221201033859/http://belok.kaszubia.com/wiadla/po-kaszebsku-w-mcdonaldze-2</ref>. == Kònkùrsë w rozmajitëch lat == ;2012 – w niedzelã [[22 łżëkwiata]] w gòdzënach 12 w pôłnié – 4 pò pôłnim * 1. môl – 300 zł * 2. môl – 200 zł * 3. môl – 100 zł (dlô dwùch gôdôszów) * Wëprzédnienia: 4 rôczbë do McDonald's pò 75 zł, 6 rôczbów do McDonald's pò 50 zł<ref name=":0" /> ;2014 – [[18 maja]] * 1. môl – 300 zł * 2. môl – 200 zł * 3. môl – 100 zł (dlô dwùch gôdôszów)<ref>https://gmina.puck.pl/konkurs-jezyka-kaszubskiego/</ref><ref>https://puck.naszemiasto.pl/puck-kaszubski-konkurs-w-restauracji-mcdonalds/ar/c11-2277466</ref><ref>https://kaszuby24.pl/konkurs-jezyka-kaszubskiego-w-restauracji-mcdonalds/</ref><ref>{{YouTube|v=aXUy7cLpKIE|tit=Konkurs języka kaszubskiego|k=24 kaszuby|d=2014-05-18|dł=9:52}}</ref> ;2016<ref>https://puck.naszemiasto.pl/po-kaszebsku-w-mcdonaldze-czyli-konkurs-kaszubskiego-w/ar/c8-3702465</ref><ref>https://www.facebook.com/events/radio-kasz%C3%ABb%C3%AB/p%C3%B2-kasz%C3%ABbsk%C3%B9-w-mcdonalds-w-pucku-24-kwietnia/988687027885156/</ref> ;2017 – [[23 łżëkwiata]]<ref>https://gmina.puck.pl/konkurs-jezyka-kaszubskiego-w-restauracji-mcdonalds-w-pucku/</ref><ref>https://kaszuby24.pl/konkurs-jezyka-kaszubskiego-restauracji-mcdonalds-pucku/</ref> ;2019 (VIII) – [[11 maja]] òd 10 do 14 i [[12 maja]] òd 10 do 15<ref>{{#invoke:ArchivePrefix|full|https://web.archive.org/web/20190915204734/https://radiokaszebe.pl/po-kaszubsku-w-mcdonaldzie-w-pucku/|jaz=pl}}</ref><ref>https://praca.mcdonalds.pl/blog/po-kaszebsku-w-mcdonald-s/</ref><ref>{{#invoke:ArchivePrefix|full|https://web.archive.org/web/20260713053247/https://www.linkedin.com/feed/update/urn:li:activity:6537617527051173889|prosto=https://dms.licdn.com/playlist/vid/v2/C4D05AQFli-IHrolaxQ/feedshare-captions-thumbnails-dualWrite-inhouse-mp4_h264_aac_500k/feedshare-captions-thumbnails-dualWrite-inhouse-mp4_h264_aac_500k/0/1589388933514?e=2147483647&v=beta&t=SUriul6s7S8hluaSLRl48kd7Ymz3fhzHKy_v72Y2mEE|jaz=pl,csb}}</ref> ;2020<ref>https://dorzeczy.pl/bezpieczenstwo-zywnosci/147685/mcdonalds-myslimy-lokalnie-dzialamy-globalnie.html</ref> ;2023 (10.) – [[22 łżëkwiata]] * Frekwencjô: 90<ref>https://wiadomosci.onet.pl/trojmiasto/po-kaszebsku-w-mcdonaldze-w-pucku-konkurs-ktory-promuje-lokalna-kulture/vmg5gbq</ref><ref>{{YouTube|v=M-d6DKrCISA|tit=Pò kaszëbskù w McDonaldze 2023 {{!}} 24kaszuby.pl|k=Kaszuby24}}</ref><ref>https://web.archive.org/web/20250130010322/https://radiokaszebe.pl/event/po-kaszubsku-w-mcdonalds-22-iv/</ref><ref>https://gdynia.naszemiasto.pl/konkurs-kaszubski-w-restauracji-mcdonalds-w-pucku-2023/ar/c13-9298325</ref><ref>https://gdynia.naszemiasto.pl/konkurs-kaszubski-w-restauracji-mcdonalds-w-pucku-2023/gh/c13-9298325</ref> ;2024 (11.) – [[20 łżëkwiata]]<ref>https://miastopuck.pl/galeria/konkurs-jezyka-kaszubskiego-w-mcdonalds.html</ref><ref>https://dziennikpucki.pl/powiat-pucki/11-edycja-kaszubskiego-konkursu-w-mcdonalds-w-pucku-rekordowa-frekwencja/</ref><ref>https://dziennikpucki.pl/powiat-pucki/konkurs-jezyka-kaszubskiego-w-mcdonalds-w-pucku-2024/</ref><ref>https://dziennikpucki.pl/galerie/11-edycja-kaszubskiego-konkursu-w-mcdonalds-w-pucku/</ref><ref>https://powiat.puck.pl/aktualnosci/670-sprawdz-swoj-jezyk-kaszubski-z-mcdonalds-puck.html</ref> ;2025 (12.) – [[12 łżëkwiata]]<ref>https://dziennikpucki.pl/norda/12-edycja-kaszubskiego-konkursu-w-mcdonalds-w-pucku/</ref><ref>https://dziennikpucki.pl/galerie/12-edycja-kaszubskiego-konkursu-w-mcdonalds-w-pucku/</ref><ref>https://mcdonalds.pl/o-mcdonalds/biuro-prasowe/398172-godome-po-kaszebsku</ref><ref>https://miastopuck.pl/galeria/po-kaszubsku-w-mcdonalds-2025.html</ref><ref>{{YouTube|v=4j4LFplWh2A|tit=Kònkùrs Kaszëbsczégò Jãzëka w McDonald's|k=Kaszëbë i swiat|d=2025-05-01|dł=16:28}}</ref> ;2026 (13.) – [[18 łżëkwiata]]<ref>{{YouTube|v=FRzD_Wt2VCA|tit=PUCK: Po kaszubsku w Mc'Donalds|k=@BatyckaTv|d=2026-04-21|dł=1:34}}</ref><ref>https://dziennikbaltycki.pl/13-edycja-konkursu-jezyka-kaszubskiego-za-nami-ponad-setka-mlodych-uczestnikow-i-wielkie-emocje/ar/c5p2-28930595</ref><ref>https://dziennikbaltycki.pl/13-edycja-konkursu-jezyka-kaszubskiego-za-nami-ponad-setka-mlodych-uczestnikow-i-wielkie-emocje/gh/c5p2-28930595</ref><ref>https://dziennikbaltycki.pl/13-edycja-konkursu-jezyka-kaszubskiego-za-nami-ponad-setka-mlodych-uczestnikow-i-wielkie-emocje/gh/c5p2-28930595/2</ref><ref>https://dziennikbaltycki.pl/mlodzi-godaja-po-kaszubsku-13-odslona-konkursu-jezykowego-w-mcdonalds-w-pucku/ar/c3p2-28913425</ref><ref>https://mcdonalds.pl/o-mcdonalds/biuro-prasowe/455405-po-kaszebsku-w-mcdonaldze-po-raz-13-zakonczyl-sie-doroczny-konkurs-jezyka-kaszubskiego-w-puckim-mcdonalds</ref><ref>https://sztum.naszemiasto.pl/mlodzi-godaja-po-kaszubsku-13-odslona-konkursu-jezykowego-w-mcdonalds-w-pucku/ar/c3p2-28913425</ref><ref>https://wejherowo.naszemiasto.pl/mlodzi-godaja-po-kaszubsku-13-odslona-konkursu-jezykowego-w-mcdonalds-w-pucku/ar/c3p2-28913425</ref><ref>https://wejherowo.naszemiasto.pl/mlodzi-godaja-po-kaszubsku-13-odslona-konkursu-jezykowego-w-mcdonalds-w-pucku/gh/c3p2-28913425</ref><ref>https://wiadomosci.onet.pl/kraj/konkurs-jezyka-kaszubskiego-w-pucku-13-edycja-po-kaszebsku-w-mcdonaldze/shzwt9j</ref><ref>https://www.facebook.com/BaltyckaTV/videos/13-edycja-konkursu-j%C4%99zyka-kaszubskiego-w-mcdonalds-w-puckuj%C4%99zyk-kaszubski-jako-j/2149040949196169/</ref><ref>https://miastopuck.pl/kalendarz-wydarzen/po-kaszubsku-w-mcdonalds-xiii-konkurs-jezyka-kaszubskiego-dla-dzieci-i-mlodziezy.html</ref><ref>https://nadmorski24.pl/aktualnosci/79445-po-kaszubsku-w-jednej-z-popularnych-restauracji-w-pucku</ref><ref>https://pomorska.pl/w-tej-restauracji-mcdonalds-mowia-po-kaszubsku/ar/c3-14180219</ref><ref>https://pomorska.pl/w-tej-restauracji-mcdonalds-mowia-po-kaszubsku/gh/c3-14180219</ref><ref>https://www.facebook.com/PuckNM/videos/po-kaszubsku-w-mcdonalds-w-pucku/1485103419928682/</ref><ref>https://pckziu-puck.pl/szkola-dzienna/aktualnosci/po-kaszubsku-w-mcdonalds-czyli-xiii-edycja-konkursu-jezyka-kaszubskiego/</ref><ref>https://radiokaszebe.pl/events/xiii-konkurs-jezyka-kaszubskiego-w-puckim-mcdonald-s-76</ref> == Òbaczë téż == {{Col2 |col1= === Pòłączoné témë === * [[McDonald's]] * [[Adóm Hébel]] |col2= === Jiné kònkùrsë na Kaszëbach === {{#categorytree:Kònkùrsë na Kaszëbach|hideroot=on|mode=pages}} }} == Przëpisë == {{Przëpisë|2}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20260416200443/https://radiokaszebe.pl/news/puck-konkurs-po-kaszebsku-w-mcdonaldze-dla-dzieci-i-mlodziezy-845 Puck: Konkurs „Pò kaszëbskù w McDonaldze” dla dzieci i młodzieży] + [https://web.archive.org/web/20260416200446im_/https://media.radiokaszebe.pl/wp-content/uploads/kleka_news_mcdonald_konurs_kaszubski_puck.mp3 .mp3] === Szëkba === {{Szëkba|Pò kaszëbskù w McDonaldze}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kònkùrsë recytatorsczé na Kaszëbach]] [[Kategòrëjô:Kònkùrsë mùzyczné na Kaszëbach]] [[Kategòrëjô:Restaùracje]] [[Kategòrëjô:Gmina Pùck]] 8bub54bf3pvitb0nomehjd1akw96fqq Zupa 0 13456 219968 212665 2026-10-20T02:24:19Z Iketsi 3254 YouTube 219968 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Asparagus soup (spargelsuppe).jpg|mały|Zupa]] '''Zupa'''<ref>{{sloworz.org|20008|22645}}</ref> – lejnô jôda. == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Borscht served.jpg|[[Barszcz]] Òbrôzk:Czernina Oborniki.jpg|[[Czarwina]] Òbrôzk:Phở bò (39425047901).jpg|Wietnamskô zupa [[Phở]] </gallery> == Òbaczë téż == {{#categorytree:Zupë|hideroot=on|mode=pages}} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * {{YouTube|v=VNzGaObBCUY|tit=Jak ugotować starą tradycyjną zupę kaszubską — Kaszuby24|k=@kaszuby24tv|dł=12:32}} * https://www.kwestiasmaku.com/przepisy/zupy-polskie {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Zupë]] 70cb1gdlutgyfm7028s80v0zj604n6k 219969 219968 2026-10-20T02:25:30Z Iketsi 3254 jãz=pl 219969 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Asparagus soup (spargelsuppe).jpg|mały|Zupa]] '''Zupa'''<ref>{{sloworz.org|20008|22645}}</ref> – lejnô jôda. == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Borscht served.jpg|[[Barszcz]] Òbrôzk:Czernina Oborniki.jpg|[[Czarwina]] Òbrôzk:Phở bò (39425047901).jpg|Wietnamskô zupa [[Phở]] </gallery> == Òbaczë téż == {{#categorytree:Zupë|hideroot=on|mode=pages}} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} * {{YouTube|v=VNzGaObBCUY|tit=Jak ugotować starą tradycyjną zupę kaszubską|k=@kaszuby24tv|dł=12:32|jãz=pl}} * https://www.kwestiasmaku.com/przepisy/zupy-polskie {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Zupë]] 4doopvkcg4motgq5qpqeoymxlang813 Gduńsczé Kaszëbsczé Dnie 0 13464 219974 213099 2026-10-20T03:23:14Z Iketsi 3254 YouTube dł, k 219974 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} {{Bez òdjimka}} {{Jiné znaczënczi}} '''Gduńsczé Kaszëbsczé Dnie''' abò '''Gduńsczé Dnie Kaszëbsczé''' ({{jãz.|pl}} ''Gdańskie Dni Kaszubskie'', skrócënk '''GDK<ref name=":0">https://web.archive.org/web/20260715191944/https://odkryjpomorze.pl/imprezy/gdanskie-dni-kaszubskie</ref>''') – rozegracjô w [[Gduńsk|Gduńskù]] òd 2022 rokù i [[Partë Kaszëbskò-Pòmòrsczégò Zrzeszeniô|part]] [[Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié|Kaszëbskò-Pòmòrsczégò Zrzeszeniô]]. * 2022 (I) – [[18 czerwińca|18]]–[[19 czerwińca]]<ref>https://photos.google.com/share/AF1QipPxI31OFtGhhjV7_fgjslSew9rz-i5CDRiYLERhhPqszit9zkDX-lsN7pptU9xatg?key=d0pZTV9BUGdrdDVMUzhyUjR5SkxwaTNPTVlZQ1ln</ref><ref>https://radiogdansk.pl/patronaty/2022/06/10/gdanskie-dni-kaszubskie/</ref><ref>https://kaszuby24.pl/gdanskie-dni-kaszubskie/</ref><ref>https://www.zkppuck.pl/moduly,aktualnosci-1,166.html</ref> * 2023 (II) – [[8 czerwińca|8]]–[[14 czerwińca]]<ref>https://web.archive.org/web/20260715191332/https://kaszubi.pl/part/gdanskie-dni-kaszubskie/index</ref><ref>https://www.gdansk.pl/wydarzenia/gdanskie-dni-kaszubskie,w,30208</ref><ref>https://starogardgdanski.naszemiasto.pl/2-gdanskie-dni-kaszubskie-8-14-czerwca-2023-r-fischmarkt/ar/c13-9348549</ref><ref>https://starogardgdanski.naszemiasto.pl/2-gdanskie-dni-kaszubskie-8-14-czerwca-2023-r-fischmarkt/gh/c13-9348549</ref><ref>https://trojmiasto.eska.pl/swieto-kaszubow-w-gdansku-beda-koncerty-wystawy-i-barwny-korowod-rybakow-aa-Ry2u-1J3E-AmdH.html</ref><ref>https://kaszubi.pl/events/view/wernisaz-wystawy-felix-cassubia</ref> * 2024 (III) – [[27 maja]]–[[7 czerwińca]]<ref>https://pomorskie.eu/proces-kafczi-po-kaszebsku-teater-zymk-na-gdunsczi-binie/</ref><ref>https://web.archive.org/web/20240720030711/https://odkryjpomorze.pl/imprezy/gdanskie-dni-kaszubskie</ref><ref>https://pomorskie.eu/proces-kafczi-po-kaszebsku-teater-zymk-na-gdunsczi-binie/</ref><ref>{{YouTube|v=vIu4QZwBf_A|tit= Gduńsczé Kaszëbsczé Dnie 2024 — Kaszubi PL (ZKP)|k=@BiuroZKP|d=2024-07-02|dł=10:52|jãz=csb}}</ref><ref>https://nck.org.pl/pl/wydarzenie/6321/3-gdanskie-dni-kaszubskie</ref> * 2025 (IV) – [[16 czerwińca|16]]–[[26 czerwińca]]<ref>https://www.gdansk.pl/wiadomosci/Gdanskie-Dni-Kaszubskie-2025-od-16-do-26-czerwca,a,289661</ref><ref>https://kaszuby24.pl/kaszubi-przejmuja-gdansk-swieto-tradycji-muzyki-i-kiszonych-ogorkow-trwa/</ref><ref>https://kaszuby24media.blob.core.windows.net/uploads/2025/06/504645386_1187084566794626_4166176465757142743_n.jpg</ref><ref>{{YouTube|v=nWSX1Pghnc8|tit=4. Gduńsczé Kaszëbsczé Dnie|k=@BiuroZKP|d=2025-07-08|dł=10:04|jãz=csb}}</ref><ref>https://pomorskie.eu/kaszubi-przejmuja-miasto-czwarte-gdanskie-dni-kaszubskie-tuz-tuz/</ref> * 2026 (V) – [[3 czerwińca|3]]–[[12 czerwińca]]<ref name=":0" /><ref>https://www.facebook.com/bozena.ugowska.3/posts/v-gduńsczé-dnie-kaszëbsczé-3-12-czerwińca-na-kòżdégò-czekô-wiele-atrakcjów-bòkad/26880076338301500/</ref><ref>https://gdansk.naszemiasto.pl/juz-jutro-ruszaja-gdanskie-dni-kaszubskie-2026-harmonogram-i-najwazniejsze-atrakcje/ar/c13p2-29055105</ref><ref>https://gdansk.naszemiasto.pl/juz-jutro-ruszaja-gdanskie-dni-kaszubskie-2026-harmonogram-i-najwazniejsze-atrakcje/gh/c13p2-29055105</ref><ref>https://www.instagram.com/reel/DZSl__LiUlj/</ref><ref>https://radiokaszebe.pl/events/v-gdanskie-dni-kaszubskie-w-gdansku-program-wydarzen-196</ref><ref>https://www.zawszepomorze.pl/artykul/27100,gdanskie-dni-kaszubskie-2026-poznaj-kaszubska-kulture</ref><ref>https://www.gdansk.pl/wiadomosci/Gdanskie-Dni-Kaszubskie-za-pasem,a,311871</ref><ref>https://pulsgdanska.pl/wiadomosci-gdansk/gdanskie-dni-kaszubskie-2026-kaszubska-kultura-ponownie-przejmuje-gdansk/x18kEQjEoChZUqhDIGgi</ref><ref>https://www.zkppuck.pl/moduly,aktualnosci-1,279.html</ref> ** Szpëtôczel „Moby Dick” òstôl pòkôzóni w Teatrze Strãnd ({{jãz.|pl}} ''Wybrzeże'') na Gduńsczich Dniach Kaszëbsczich 2026<ref>https://web.archive.org/web/20260729194606/https://radiokaszebe.pl/photos/moby-dick-teater-zymk-2026-6</ref>. {{Aktualizacjô|Òstatnô=2026-06-16|Nastãpnô=+1 rok}} == Òbaczë téż == {{Col3 |col1= {{Pòdobnô pòzwa|Dzéń Kaszëbsczi}} |col2= === Pòłączoné témë === * [[Téater Zymk]]<ref>https://radiokaszebe.pl/news/teater-zymk-kaszebow-nekba-za-moby-dick-a-1248</ref><ref>https://www.facebook.com/people/Teater-Zymk/100057598233034/</ref><ref>https://radiokaszebe.pl/photos/moby-dick-teater-zymk-2026-06-08-6</ref> * [[Felix Cassubia (wëstôwk)]] * [[Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié]] |col3= === Jiné partë Kaszëbskò-Pòmòrsczégò Zrzeszeniô === {{#categorytree:Partë Kaszëbskò-Pòmòrsczégò Zrzeszeniô|hideroot=on|mode=pages}} }} == Przëpisë == {{Przëpisë|2}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Òficjalnô starna}} === Szëkba === {{Szëkba|Gduńsczé Kaszëbsczé Dni}} {{Szëkba|Gdańskie Dni Kaszubskie}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Rozegracje]] [[Kategòrëjô:Gduńsk]] [[Kategòrëjô:Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié]] [[Kategòrëjô:Partë Kaszëbskò-Pòmòrsczégò Zrzeszeniô|Gduńsczé]] e4rtxfmw86uwvbre4wqw5wxhuwfre73 Gazetakaszubska.org 0 13475 219867 211877 2026-10-19T20:22:44Z Iketsi 3254 " " 219867 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} {{Infobox cządnik}} '''Gazetakaszubska.org''', òd 2010 do 2024 {{skr.|rokù}} '''Gazetakaszubska.pl'''<ref>https://web.archive.org/web/20101111025335/http://www.gazetakaszubska.pl/</ref><ref>https://web.archive.org/web/20101112094057/http://www.gazetakaszubska.pl/archiwum</ref><ref>https://web.archive.org/web/20240526095558/https://www.gazetakaszubska.pl/</ref> ({{jãz.|pl}} ''Gazeta Kaszubska'') – [[Pòlsczi jãzëk|pòlskòjãzëkòwô]] internetowô starna o [[Pòmòrskô|pòmòrsczich]] wiadomòscach. === Redaktorzë === Lësta:<ref>https://web.archive.org/web/20130624141345/http://www.gazetakaszubska.pl/kontakt</ref> * Ada Ostrowska * Milena Misztal * Katarzyna Sielczak * Aleksandra Surowiecka * Kamil Bierka * Jakub Urbański == Òbaczë téż == {{Col2 |col1= {{Pòdobnô pòzwa|Gazeta Kaszubska (wiele znaczeniów)}} === Sparłãczoné témë === * [[Fundacja Instytut Balticum]] |col2= === Jiné kaszëbsczé cządniczi === {{#categorytree:Kaszëbsczé cządniczi|hideroot=on|mode=pages}} }} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} {{Òficjalnô starna}} * [https://web.archive.org/web/20101111025335/http://www.gazetakaszubska.pl/ Dôwnô starna (2010–2024)] <!-- * https://web.archive.org/web/*/gazetakaszubska.pl/* (10,000+) * https://web.archive.org/web/*/gazetakaszubska.pl/1* (1,531) * https://web.archive.org/web/*/gazetakaszubska.pl/2* (1,528) * https://web.archive.org/web/*/gazetakaszubska.pl/3* (1,476) * https://web.archive.org/web/*/gazetakaszubska.pl/4* (2,026) * https://web.archive.org/web/*/gazetakaszubska.pl/5* (2,664) * https://web.archive.org/web/*/gazetakaszubska.pl/6* (679) * https://web.archive.org/web/*/gazetakaszubska.pl/7* (1,174) * https://web.archive.org/web/*/gazetakaszubska.pl/8* (323) * https://web.archive.org/web/*/gazetakaszubska.pl/9* (146) * https://web.archive.org/web/*/gazetakaszubska.pl/0* (0) --> {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbsczé internetowé cządniczi]] k1g5ee3ytrile28loc9mql2uy7zz6kg Szablóna:Jiné znaczënczi 10 13488 220105 218735 2026-10-20T11:57:49Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Szablónë]] 220105 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Disambig_gray.svg|20px|link=]] Dlô jinszich znaczënków: [[{{PAGENAME}}#Szlachòwnô_pòzwa|§ szlachòwnô pòzwa]]. <includeonly></includeonly><noinclude> [[Kategòrëjô:Szablónë]] </noinclude> 4z14v4pjof3o92pjcer9cibq3hynv5r Acta Cassubiana 0 13499 219979 215182 2026-10-20T03:23:29Z Iketsi 3254 YouTube dł, k 219979 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} '''Acta Cassubiana''' – [[Kaszëbë|kaszëbsczi]] biuletin<ref>https://www.instytutkaszubski.pl/acta</ref>. == Lësta == {{Kòlumnë|em=18|1= # 2025, t. XXVII<ref>https://web.archive.org/web/20260717211953/https://www.instytutkaszubski.pl/_files/ugd/46904b_b22076162ca24cae8188944f3e64d58f.pdf</ref> # 2024, t. XXVI<ref>https://web.archive.org/web/20251114023639/https://www.instytutkaszubski.pl/_files/ugd/46904b_0b5e2ed3fa6a465ba53198ade701411a.pdf</ref> # 2023, t. XXV<ref>https://web.archive.org/web/20260509203227/https://www.instytutkaszubski.pl/_files/ugd/46904b_c2ccff8f0dcb4d88840446490b0df593.pdf</ref> # 2022, t. XXIV<ref>https://web.archive.org/web/20251114021647/https://www.instytutkaszubski.pl/_files/ugd/46904b_94defc48a1cd4c0eaa3051b4f0213a0d.pdf</ref> # 2021, t. XXIII<ref>https://web.archive.org/web/20260509193228/https://www.instytutkaszubski.pl/_files/ugd/46904b_e697ba124cc04af19cc89464ccd0bdd9.pdf</ref> # 2020, t. XXII<ref>https://web.archive.org/web/20260509203410/https://www.instytutkaszubski.pl/_files/ugd/46904b_e0dd3eb1b1544e128285a0080f018257.pdf</ref> # 2019, t. XXI<ref>https://web.archive.org/web/20260717212010/https://www.instytutkaszubski.pl/_files/ugd/46904b_eabc1caa8d0140a59ad5a9a68d13830c.pdf</ref> # 2018, t. XX<ref>https://web.archive.org/web/20260717212151/https://www.instytutkaszubski.pl/_files/ugd/46904b_1461556175414dafa5b0c0099c4cc8f4.pdf</ref> # 2017, t. XIX<ref>https://web.archive.org/web/20260717212225/https://www.instytutkaszubski.pl/_files/ugd/46904b_5288405ac5b34982b26c76a5a3bbcc9e.pdf</ref> # 2016, t. XVIII<ref>https://www.instytutkaszubski.pl/_files/ugd/46904b_a7f7b973454a4f48a254f16ef7ff0c81.pdf</ref> # 2015, t. XVII<ref>https://www.instytutkaszubski.pl/_files/ugd/46904b_ac626435538046cab86e04e4488f73f0.pdf</ref> # 2014, t. XVI 1<ref>https://www.instytutkaszubski.pl/_files/ugd/46904b_472c2d1751fa4c728e3dbf55dd099ef5.pdf</ref> # 2014, t. XVI 2<ref>https://www.instytutkaszubski.pl/_files/ugd/46904b_37e3c0b716214197ac28ffb069f881ed.pdf</ref> # 2013, t. XV<ref>https://www.instytutkaszubski.pl/_files/ugd/46904b_a1a86ac7b65a493997d6f1d7143a4159.pdf</ref> # 2012, t. XIV<ref>https://www.instytutkaszubski.pl/_files/ugd/46904b_c8566a3c7cfc43e1b6c606ac41cfcd46.pdf</ref> # 2011, t. XIII<ref>https://www.instytutkaszubski.pl/_files/ugd/46904b_03581eb5224d4699af8a65d2b5a2a772.pdf</ref> # 2010, t. XII<ref>[https://www.instytutkaszubski.pl/_files/ugd/46904b_2f6f7060fcd147b38fd696f581eaa980.pdf Acta Cassubiana, 2010, t. XII PDF1]</ref><ref>[https://www.instytutkaszubski.pl/_files/ugd/46904b_d9a5980076734a12b63c9a1a60fb4426.pdf Acta Cassubiana, 2010, t. XII PDF2]</ref><ref>[https://www.instytutkaszubski.pl/_files/ugd/46904b_6596aa7b88014fc2be05afca833710d9.pdf Acta Cassubiana, 2010, t. XII PDF3]</ref> # 2009, t. XI # 2008, t. X # 2007, t. IX # 2006, t. VIII # 2005, t. VII # 2004, t. VI # 2003, t. V # 2002, t. IV # 2001, t. III # 2000, t. II # 1999, t. I }} == Rada == Lësta profesorów:<ref>https://web.archive.org/web/20260717204430/https://www.instytutkaszubski.pl/acta-1</ref> * prof. [[Aleksandr Duliczenko]], Tartu Ülikool ([[Estoniô]]); * prof. [[Kazimierz Kozłowski]], Uniwersytet Szczeciński; * prof. [[Stanisław Kruszewski]], Instytut Polsko-Skandynawski ([[Kòpenhaga]]); * prof. [[Alfred Majewicz]], Uniwersytet Mikołaja Kopernika; * prof. [[Witold Molik]], Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu; * prof. [[Lutz Oberdörfer]], Universität Greifswald; * prof. [[Stanisław Salmonowicz]], Uniwersytet Mikołaja Kopernika; Polska Akademia Umiejętności * prof. [[Hanna Popowska-Taborska]], Instytut Slawistyki PAN, [[Warszawa]]; * prof. [[Miloš Řežnik]], Universität Chemnitz, Niemiecki Instytut Historyczny w Warszawie == Òbaczë téż == {{Col2 |col1= === Pòłączoné témë === * [[Kaszëbsczi Institut]] * [[Ryszard Stryjec]] |col2= === Jiné kaszëbsczé biuletinë === {{#categorytree:Kaszëbsczé biuletinë|hideroot=on|mode=pages}} }} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Òficjalnô starna}} * https://czec.pl/pl/searchquery/Acta+Cassubiana/1/full/5?url=Acta,Cassubiana * https://kaszubskaksiazka.pl/szukaj?controller=search&ticats=0&s=Acta+Cassubiana * https://fundacjakaszuby.org/produkt/acta-cassubiana-tom-5/ * https://fundacjakaszuby.org/produkt/acta-cassubiana-tom-6/ * https://fundacjakaszuby.org/produkt/acta-cassubiana-tom-7/ * https://fundacjakaszuby.org/produkt/acta-cassubiana-tom-8/ * https://fundacjakaszuby.org/produkt/acta-cassubiana-tom-9/ * https://fundacjakaszuby.org/produkt/acta-cassubiana-tom-10/ * https://fundacjakaszuby.org/produkt/acta-cassubiana-tom-11/ * https://fundacjakaszuby.org/produkt/acta-cassubiana-tom-12/ * https://fundacjakaszuby.org/produkt/acta-cassubiana-tom-13/ * https://fundacjakaszuby.org/produkt/acta-cassubiana-tom-14/ * https://fundacjakaszuby.org/produkt/acta-cassubiana-tom-17/ * https://fundacjakaszuby.org/produkt/acta-cassubiana-tom-18/ * https://fundacjakaszuby.org/produkt/acta-cassubiana-tom-19/ * https://fundacjakaszuby.org/produkt/acta-cassubiana-tom-20/ * https://fundacjakaszuby.org/produkt/acta-cassubiana-tom-21/ * https://fundacjakaszuby.org/produkt/acta-cassubiana-tom-22/ * {{YouTube|v=CJJr94Vu1cI|tit=II Kongres Kultury Pomorskiej: Porozmawiajmy (nie tylko) o kaszubszczyźnie — PomorzeKultury|k=@PomorzeKultury|d=2024-04-25|dł=1:27:53|jãz=pl}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbsczé biuletinë]] t23jiet0wzvmsd9vzotrmpocyuchxbe Klëka (cządnik) 0 13511 219820 218379 2026-10-19T19:09:13Z Iketsi 3254 To òstało przeniosłé z kategòrie [[Kategòriô:Przeczerowania|Przeczerowania]] do kategòrie [[Kategòriô:Przeczerowania do ùrëchtowaniô|Przeczerowania do ùrëchtowaniô]] za pòmòcą gadżetu [[c:Help:Gadget-Cat-a-lot/csb|Cat-a-lot]] 219820 wikitext text/x-wiki #PATRZ [[Klëka (cządnik, 1937–1939)]] [[Kategòrëjô:Przeczerowania do ùrëchtowaniô]] gc9u4icwkasseaurzycqopwecqj3a9g Kresë Eùropë (wëstôwk) 0 13545 219978 214186 2026-10-20T03:23:26Z Iketsi 3254 YouTube dł, k 219978 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} {{Bez òdjimka}} '''Kresë Eùropë''' ({{jãz.|pl}} ''Kresy Europy. Ze skarbca Lwowskiego Muzeum Historycznego'', {{jãz.|uk}} Пограниччя Європи. Зі скарбниці Львівського історичного музею<ref>https://lvivoblrada.gov.ua/vystavku-lvivskoho-istorychnoho-mu/</ref>) – wëstôwk (2025–)<ref>https://mojestrone.com/artykul/lwiwsczi-wstwk-do-n2419260</ref>. * 2025-02-20 – 2025-03-02 [[Lublëno]] * 2025-04-05 – 2025-12-28 [[Wrocław]]<ref>https://podroze.onet.pl/aktualnosci/trzy-piekne-kobiety-i-wojna-wystawa-kresy-europy-ze-skarbca-lwowskiego-muzeum/lsbtjs3</ref> * 2026-01-31 – 2026-05-17 [[Pòznanié]] * 2026-06-10 – 2026-10-18 [[Stôłpsk]] – Wernisaż: 10 czerwca 2026, godz. 17:00 * [[Warszawa]] == Òbaczë téż == {{Col2 |col1= === Sparłãczoné témë === * [[Zôbòrskô Zemia]] * [[Pòlskô]] * [[Ùkrajina]] |col2= === Jiné wëstôwczi === {{#categorytree:Wëstôwczi|hideroot=on|mode=pages}} }} == Przëpisë == {{Przëpisë|2}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * https://mojestrone.com/artykul/lwiwsczi-wstwk-do-n2419260 * https://cennebezcenne.pl/wp-content/uploads/2025/10/CBU_16_22_241025.pdf * https://siml.pl/index.php/siml/article/view/180 * https://siml.pl/index.php/siml/article/view/180/147 * https://www.instagram.com/p/DDpaVU1OECy/ * https://radiogdansk.pl/wiadomosci/region/slupsk/2026/06/09/kresy-europy-w-slupsku-skarby-mezopotamii-grecji-i-rzymu-przyjechaly-z-lwowskiego-muzeum/ [https://web.archive.org/web/20260625210235/https://radiogdansk.pl/wp-content/uploads/2026/06/Dlugi_Wystawa_Kresy_Europy.mp3?_=1 .mp3] * https://culture.pl/pl/galeria/kresy-europy-ze-skarbca-lwowskiego-muzeum-historycznego-w-lublinie-galeria ;2025-02-20 – 2025-03-02 Lublëno * [https://radio.lublin.pl/2024/12/historia-z-muzealnego-skarbca-wyjatkowa-wystawa-na-zamku-zdjecia/ radio.lublin.pl - Historia z muzealnego skarbca. Wyjątkowa wystawa na Zamku <nowiki>[ZDJĘCIA]</nowiki>] ** https://radio.lublin.pl/wp-content/uploads/2024/12/img_9803-2024-12-20-225305.jpg ** https://radio.lublin.pl/wp-content/uploads/2024/12/img_9809-2024-12-20-225243.jpg ** https://radio.lublin.pl/wp-content/uploads/2024/12/img_9814-2024-12-20-225301.jpg ** https://radio.lublin.pl/wp-content/uploads/2024/12/img_9817-2024-12-20-225256.jpg ** https://radio.lublin.pl/wp-content/uploads/2024/12/img_9819-2024-12-20-225226.jpg ** https://radio.lublin.pl/wp-content/uploads/2024/12/img_9820-2024-12-20-225248.jpg ** https://radio.lublin.pl/wp-content/uploads/2024/12/img_9821-2024-12-20-225213.jpg ** https://radio.lublin.pl/wp-content/uploads/2024/12/img_9824-2024-12-20-225252.jpg ** https://radio.lublin.pl/wp-content/uploads/2024/12/img_9825-2024-12-20-225208.jpg ** https://radio.lublin.pl/wp-content/uploads/2024/12/img_9826-2024-12-20-225310.jpg ** https://radio.lublin.pl/wp-content/uploads/2024/12/img_9831-2024-12-20-225203.jpg ** https://radio.lublin.pl/wp-content/uploads/2024/12/img_9832-2024-12-20-225153.jpg ** https://radio.lublin.pl/wp-content/uploads/2024/12/img_9833-2024-12-20-225149.jpg ** https://radio.lublin.pl/wp-content/uploads/2024/12/img_9834-2024-12-20-225145.jpg ** https://radio.lublin.pl/wp-content/uploads/2024/12/img_9837-2024-12-20-225140.jpg ** https://radio.lublin.pl/wp-content/uploads/2024/12/img_9839-2024-12-20-225135.jpg ** https://radio.lublin.pl/wp-content/uploads/2024/12/img_9840-2024-12-20-225231.jpg ** https://radio.lublin.pl/wp-content/uploads/2024/12/img_9842-2024-12-20-225158.jpg ** https://radio.lublin.pl/wp-content/uploads/2024/12/img_9846-2024-12-20-225222.jpg ** https://radio.lublin.pl/wp-content/uploads/2024/12/img_9850-2024-12-20-225236.jpg ** https://radio.lublin.pl/wp-content/uploads/2024/12/img_9853-2024-12-20-225217.jpg ** https://radio.lublin.pl/wp-content/uploads/2024/12/img_9855-2024-12-20-225129.jpg ** https://radio.lublin.pl/wp-content/uploads/2024/12/img_9840-2024-12-28-210832.jpg ** https://radio.lublin.pl/wp-content/uploads/2024/12/img_9853-2024-12-28-210830.jpg ** https://radio.lublin.pl/wp-content/uploads/2024/12/jacek_jeremicz-2024-12-28-214240.mp3?var=0.9037351302674403 ** https://radio.lublin.pl/wp-content/uploads/2024/12/jacek_jeremicz_2-2024-12-28-214237.mp3?var=0.7335376832274076 ** https://radio.lublin.pl/wp-content/uploads/2024/12/jacek_jeremicz-2024-12-28-214240.mp3?_=2 ** https://radio.lublin.pl/wp-content/uploads/2024/12/jacek_jeremicz_2-2024-12-28-214237.mp3?_=1 * [https://radio.lublin.pl/2024/12/kresy-europy-wyjatkowa-wystawa-przybywa-na-zamek-zdjecia/ radio.lublin.pl - Kresy Europy. Wyjątkowa wystawa przybywa na Zamek <nowiki>[ZDJĘCIA]</nowiki>] ** https://radio.lublin.pl/wp-content/uploads/2024/12/469122077_1005830454904817_8187193009899331136_n-2024-12-20-071853.jpg ** https://radio.lublin.pl/wp-content/uploads/2024/12/470205102_1013945290760000_7158133651129478909_n-2024-12-20-071843.jpg ** https://radio.lublin.pl/wp-content/uploads/2024/12/470216547_1013947087426487_5409002034850558663_n-2024-12-20-071848.jpg ** https://radio.lublin.pl/wp-content/uploads/2024/12/470232571_1013945044093358_3406464793014596330_n-2024-12-20-071838.jpg * [https://ziemiewschodnie.pl/pl/o-muzeum/aktualnosci/kresy-europy-ze-skarbca-lwowskiego-muzeum-historycznego „Kresy Europy. Ze skarbca Lwowskiego Muzeum Historycznego” {{!}} MZWDR] ** https://ziemiewschodnie.pl/sites/default/files/2024-12/IMG_8405.JPG ** https://ziemiewschodnie.pl/sites/default/files/2024-12/IMG_8393.JPG ** https://ziemiewschodnie.pl/sites/default/files/2024-12/IMG_8422.JPG ** https://ziemiewschodnie.pl/sites/default/files/2024-12/IMG_8444.JPG ** https://ziemiewschodnie.pl/sites/default/files/2024-12/IMG_8464.JPG ** https://ziemiewschodnie.pl/sites/default/files/2024-12/IMG_8511.JPG ** https://ziemiewschodnie.pl/sites/default/files/2024-12/IMG_8527.JPG ** https://ziemiewschodnie.pl/sites/default/files/2024-12/IMG_8552.JPG ** https://ziemiewschodnie.pl/sites/default/files/2024-12/IMG_8577.JPG ** https://ziemiewschodnie.pl/sites/default/files/2024-12/IMG_8263.JPG ** https://ziemiewschodnie.pl/sites/default/files/2024-12/IMG_8290.JPG ** https://ziemiewschodnie.pl/sites/default/files/2024-12/IMG_8293.JPG ** https://ziemiewschodnie.pl/sites/default/files/2024-12/IMG_8304.JPG ** https://ziemiewschodnie.pl/sites/default/files/2024-12/IMG_8330.JPG ** https://ziemiewschodnie.pl/sites/default/files/2024-12/IMG_8712.JPG ** https://ziemiewschodnie.pl/sites/default/files/2024-12/IMG_8726.JPG * https://herito.pl/ahice/exhibition-borderlands-of-the-europe-from-the-treasury-of-the-lviv-historical-museum-in-lublin/ * https://wszystkoconajwazniejsze.pl/pepites/kresy-europy-w-lublinie/ * https://spotkaniazzabytkami.pl/kresy-europy-ze-skarbca-lwowskiego-muzeum-historycznego/ * https://zamek-lublin.pl/oprowadzanie-po-wystawie-kresy-europy-ze-skarbca-lwowskiego-muzeum-historycznego/ * https://zamek-lublin.pl/otwarcie-wystawy-kresy-europy-ze-skarbca-lwowskiego-muzeum-historycznego/ * https://zamek-lublin.pl/projekty/organizacja-wystawy-czasowej-kresy-europy-ze-zbiorow-lwowskiego-historycznego/ * https://zamek-lublin.pl/kresy-europy/ * https://zamek-lublin.pl/projekty/organizacja-wystawy-czasowej-kresy-europy-ze-zbiorow-lwowskiego-historycznego-w-roku-2026/ * https://happeningnext.com/event/kresy-europy-ze-skarbca-lwowskiego-muzeum-historycznego-eid3a0c3rpxmx * https://nowyswiat.online/kresy-europy-ze-skarbca-lwowskiego-muzeum-historycznego-wystawa-na-zamku-lubelskim * https://podcast-media.rcs.revma.com/media/agpzfnJqLXJldm1hchYLEglNZWRpYUl0ZW0YgICwh6GDmwkMogEHbGlicmFyeQ.mp3 * https://www.ziemiewschodnie.pl/pl/wystawy/kresy-europy-ze-skarbca-lwowskiego-muzeum-historycznego * https://www.ziemiewschodnie.pl/pl/o-muzeum/wydarzenia/kresy-europy-ze-skarbca-lwowskiego-muzeum-historycznego-wystawa ;2025-04-05 – 2025-12-28 Wrocław * {{YouTube|v=kysjo33fG7I|tit=CZY POLSKIE ZABYTKI OBRONIĄ SIĘ W RAZIE ATAKU? JOANNA LAMPARSKA ZAPRASZA NA NIEZWYKŁĄ WYSTAWĘ — Hi!History Joanna Lamparska|k=@HiHistorychannel|d=2025-04-03|dł=10:55|jãz=pl}} * Audio – Radio RAM ** https://radioram.pl/articles/view/56948/Pociag-do-historii-Kresy-Europy-Ze-skarbca-Lwowskiego-Muzeum-Historycznego ** https://radioram.pl/img/articles/56948/04.04%20Lampka%20-%20Arsena%C5%82%20calo%C5%9B%C4%87%20zmontowana-1.mp3 * Video+Galeria – gazetawroclawska.pl ** https://gazetawroclawska.pl/kresy-europy-kresy-rzeczpospolitej-wyjatkowa-wystawa-we-wroclawiu/ar/c5p2-27502371 ** https://gazetawroclawska.pl/kresy-europy-kresy-rzeczpospolitej-wyjatkowa-wystawa-we-wroclawiu/gh/c5p2-27502371 ** https://gazetawroclawska.pl/kresy-europy-kresy-rzeczpospolitej-wyjatkowa-wystawa-we-wroclawiu/gh/c5p2-27502371/2 ** https://web.archive.org/web/20260721032451/https://cdnx.onnetwork.tv/hls/1/9/1905163/720p.m3u8 ** https://cdnx.onnetwork.tv/hls/1/9/1905163/360p.m3u8 ** https://web.archive.org/web/20260721032438/https://cdnx.onnetwork.tv/hls/1/9/1905163/fullhd.m3u8 ** https://ia902800.us.archive.org/18/items/1905163/1905163.m3u8 – VLC * https://web.archive.org/web/20250429183320/https://muzeum.miejskie.wroclaw.pl/exhibition/kresy-europy-ze-skarbca-lwowskiego-muzeum-historycznego/ * https://muzeum.miejskie.wroclaw.pl/shop-search/ * https://muzeum.miejskie.wroclaw.pl/exhibition/24990-2/ * https://www.wroclaw.pl/kultura/muzeum-miejskie-wroclawia-co-nowego-zobaczymy-w-2025-roku * https://www.wroclaw.pl/kultura/skarby-lwowskiego-muzeum-historycznego-do-podziwiania-w-arsenale * https://www.wroclaw.pl/kultura/galeria/skarby-lwowskiego-muzeum-historycznego-do-podziwiania-w-arsenale,p,2 * https://www.wroclaw.pl/kultura/galeria/skarby-lwowskiego-muzeum-historycznego-do-podziwiania-w-arsenale,p,3 * https://wroclaw.tvp.pl/85994161/600-eksponatow-ze-lwowa-na-czasowej-wystawie-kresy-europy * https://pik.wroclaw.pl/kresy-europy-ze-skarbca-lwowskiego-muzeum-historycznego-wystawa-czasowa/ * https://wroclawskie.info/artykul/-600-eksponatow-ze-lwowa-n1771387 * https://www.facebook.com/events/1609784793015614/ * https://www.facebook.com/muzeum.miejskie.wroclaw/posts/729130099747422/ * https://podroze.onet.pl/aktualnosci/trzy-piekne-kobiety-i-wojna-wystawa-kresy-europy-ze-skarbca-lwowskiego-muzeum/lsbtjs3 * https://www.wroclawskiportal.pl/kresy-europy-ze-skarbca-lwowskiego-muzeum-historycznego/ * https://wroclaw.naszemiasto.pl/wystawa-kresy-europy-ze-skarbca-lwowskiego-muzeum-historycznego/kw/c13-900783 * https://kiedysztuka.pl/wystawy/kresy-europy-ze-skarbca-lwowskiego-muzeum-historycznego/ * https://dzieje.pl/wiadomosci/wroclawskie-muzeum-archeologiczne-pokazuje-600-eksponatow-ze-lwowa-na-czasowej-wystawie * https://www.wroclaw.pl/go/wydarzenia/edukacja-i-rozwoj/1399129-warsztaty-rodzinne-w-muzeum-archeologicznym-na-wystawie-kresy-europy * https://wroclaw.wyborcza.pl/wroclaw/7,35771,31830825,skarby-ze-lwowa-sultanka-hurrem-dla-milosnikow-wspanialego.html ;2026-01-31 – 2026-05-17 Pòznanié * https://codziennypoznan.pl/artykul/2026-01-29/lwowski-skarbiec-w-poznaniu-kresy-europy-pokaza-historie-na-styku-wschodu-i-zachodu/ * https://www.umww.pl/2026010709391201-organizacja-wystawy-kresy-europy--ze-skarbca-muzeum-historycznego-we-lwowie * https://poznan.naszemiasto.pl/wystawa-czasowa-kresy-europy-ze-skarbca-lwowskiego-muzeum-historycznego/kw/c13-1819169 * https://www.gazetafenestra.pl/2026/03/kresy-europy-ze-skarbca-lwowskiego-muzeum-historycznego/ * https://radiopoznan.fm/informacje/zapowiedzi/kresy-europy-ze-skarbca-lwowskiego-muzeum-historycznego_2 * https://www.facebook.com/muzarp/posts/-nowa-wystawa-czasowa-w-poznaniuod-31-stycznia-2026-roku-muzeum-archeologiczne-w/1524764202587821/ * https://www.facebook.com/muzarp/videos/30-stycznia-2026-roku-w-muzeum-archeologicznym-w-poznaniu-odby%C5%82-si%C4%99-uroczysty-we/1165852752287976/ * https://www.poznan.pl/mim/events/2026-02-04/-,179570.html * https://www.poznan.pl/mim/events/2026-02-23/-,179570.html * https://www.poznan.pl/mim/wortals/odpady/events/2026-05-06/wystawa-kresy-europy-ze-skarbca-lwowskiego-muzeum-historycznego,179570.html * https://www.poznan.pl/mim/wortals/dziecko/events/2026-04-11/-,179570.html * https://www.poznan.pl/mim/wortals/zima/events/2026-03-21/-,179570.html * https://www.poznan.pl/mim/events/2026-04-11/-,179570.html * https://www.poznan.pl/mim/events/2026-05-01/-,179570.html * https://www.poznan.pl/mim/wortals/odpady/events/2026-02-19/-,179570.html * https://www.poznan.pl/mim/wortals/dziecko/events/2026-05-07/wystawa-kresy-europy-ze-skarbca-lwowskiego-muzeum-historycznego,179570.html * https://www.poznan.pl/mim/ngo/events/wystawa-kresy-europy-ze-skarbca-lwowskiego-muzeum-historycznego,179570.html ;2026-06-10 – 2026-10-18 Stôłpsk * muzeum.slupsk.pl ** https://muzeum.slupsk.pl/aktualnosci/wystawy/kresy-europy-ze-skarbca-lwowskiego-muzeum-historycznego-wystawa-czasowa/ ** https://muzeum.slupsk.pl/archiwum/archiwum-roku-2026/zofia-potocka-historia-i-legendy-zofijowka-park-w-humaniu-wyklad/ ** https://muzeum.slupsk.pl/archiwum/archiwum-roku-2026/oprowadzanie-kuratorskie-po-wystawie-kresy-europy/ ** https://muzeum.slupsk.pl/aktualnosci/wydarzenia/malarstwo-z-wystawy-kresy-europy-ze-skarbca-lwowskiego-muzeum-historycznego/ ** https://muzeum.slupsk.pl/aktualnosci/wydarzenia/eksploatacja-mumii-w-europie-panaceum-surowiec-kuriozum-fakty-i-mity-wyklad/ * V – tv-slupsk.pl ** https://web.archive.org/web/20260720005016/https://www.tv-slupsk.pl/artykul/12618,kresy-europy ** https://web.archive.org/web/20260720024914/https://media.tv-slupsk.pl/avdata/video/2026/06/16/wt-kresy-europy.mp4 * Audio – Radioplus.pl ** https://www.radioplus.pl/koszalin/ponad-600-skarbow-ze-lwowa-w-slupsku-wyjatkowa-wystawa-w-zamku-ksiazat-pomorskich-aa-bZmW-vBYt-i4qi.html * *https://web.archive.org/web/20260720025714/https://d1bxy2pveef3fq.cloudfront.net/episodes/high/55063356.mp3?session_id=13dca751-bb9d-5b03-b9cb-c6002f22aac0&ab=128&al=289724&ao=462&cc=YYYYYYYYYY&cr=www.radioplus.pl&ct=ON_DEMAND&episode_id=72563060&show_id=5187271&user_id=15426203&organization_id=1864&tenant=SPREAKER&timestamp=1784516212&ppi=20677089-7cff-5450-aff1-112cd9b387dc&epi=d13688a2-61ae-5878-a99d-0c890c856a80&emt=audio&media_type=static&edt=mp3&Expires=1784602612&Key-Pair-Id=K1J2BR3INU6RYD&Signature=cQVb5fnJ3ChTziPaDWPV9ZaFPd2zMVs0HAsqnw9DoWHr7Rq4atMtMMaiL59VYe7wMFh8n6~Zsd5-vM7xE4lYnHwO-ijJN7lK6UsiJSlvCdJmp39bJ7pkJ~OA07oW9KeHgy-UOL~1qZU14a3hgwa0rIa-W~gGEyGHLa9e4xFBXRvouU9e8LErjdAob5jqMWjIZN1oXZCFNDsVl0-p6DwDo6TzSHDOGIHEKm9GPV89~bLcaNW0-rKvKu6ekGaaZR0B5QKeW-OIOhRjlEPCU02~jcjGFIoD128OadDjrZuKyj1BWwBfwYzv22RHI-MCgh3d3johWIIZz0ZVboPNmHpsbA__ * Galeria – gp24.pl – „Kresy Europy” w Słupsku. Bezcenne skarby ze Lwowa na wyjątkowej wystawie w Muzeum Pomorza Środkowego ** https://gp24.pl/kresy-europy-w-slupsku-bezcenne-skarby-ze-lwowa-na-wyjatkowej-wystawie-w-muzeum-pomorza-srodkowego/ar/c1p2-29074177 ** https://gp24.pl/kresy-europy-w-slupsku-bezcenne-skarby-ze-lwowa-na-wyjatkowej-wystawie-w-muzeum-pomorza-srodkowego/gh/c1p2-29074177 ** https://gp24.pl/kresy-europy-w-slupsku-bezcenne-skarby-ze-lwowa-na-wyjatkowej-wystawie-w-muzeum-pomorza-srodkowego/gh/c1p2-29074177/2 ** https://gp24.pl/kresy-europy-w-slupsku-bezcenne-skarby-ze-lwowa-na-wyjatkowej-wystawie-w-muzeum-pomorza-srodkowego/gh/c1p2-29074177/3 * Galeria – gp24.pl – Kresy Europy. Nowa wystawa w Muzeum Pomorza Środkowego, którą warto zobaczyć [ZDJĘCIA] ** https://gp24.pl/kresy-europy-nowa-wystawa-w-muzeum-pomorza-srodkowego-ktora-warto-zobaczyc-zdjecia/ar/c1p2-29108203 ** https://gp24.pl/kresy-europy-nowa-wystawa-w-muzeum-pomorza-srodkowego-ktora-warto-zobaczyc-zdjecia/gh/c1p2-29108203 ** https://gp24.pl/kresy-europy-nowa-wystawa-w-muzeum-pomorza-srodkowego-ktora-warto-zobaczyc-zdjecia/gh/c1p2-29108203/2 ** https://gp24.pl/kresy-europy-nowa-wystawa-w-muzeum-pomorza-srodkowego-ktora-warto-zobaczyc-zdjecia/gh/c1p2-29108203/3 ** https://gp24.pl/kresy-europy-nowa-wystawa-w-muzeum-pomorza-srodkowego-ktora-warto-zobaczyc-zdjecia/gh/c1p2-29108203/4 ** https://gp24.pl/kresy-europy-nowa-wystawa-w-muzeum-pomorza-srodkowego-ktora-warto-zobaczyc-zdjecia/gh/c1p2-29108203/5 ** https://gp24.pl/kresy-europy-nowa-wystawa-w-muzeum-pomorza-srodkowego-ktora-warto-zobaczyc-zdjecia/gh/c1p2-29108203/6 ** https://gp24.pl/kresy-europy-nowa-wystawa-w-muzeum-pomorza-srodkowego-ktora-warto-zobaczyc-zdjecia/gh/c1p2-29108203/7 ** https://gp24.pl/kresy-europy-nowa-wystawa-w-muzeum-pomorza-srodkowego-ktora-warto-zobaczyc-zdjecia/gh/c1p2-29108203/8 {{Szëkba|Kresy Europy}} {{Szëkba|Kresë Eùropë}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Wëstôwczi]] [[Kategòrëjô:Pòlskô]] [[Kategòrëjô:Ùkrajina]] 8mricl41wapqw2642n6fcy4c1lfy9kq Léòn Gòllë 0 13547 220081 209033 2026-10-20T11:48:23Z Iketsi 3254 [[Kategòriô:Przeczerowania do ùrëchtowaniô]] òsta dodónô za pòmòcą gadżetu [[c:Help:Gadget-Cat-a-lot/csb|Cat-a-lot]] 220081 wikitext text/x-wiki #PATRZ [[Léón Gòlla]] [[Kategòrëjô:Przeczerowania do ùrëchtowaniô]] rtb2cketxfxun7riynnbuq8morxr6g0 Szablóna:YouTube-karnôl 10 13565 219849 218978 2026-10-19T19:12:47Z Iketsi 3254 @muzeumwejherowo4851 219849 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{#switch: {{{1|}}} |24 kaszuby=[[24kaszuby.pl|24 kaszuby]] ([https://www.youtube.com/@ProfilmnetPiotr @ProfilmnetPiotr]) |Adam Drogomirecki / bitkoveri=Adam Drogomirecki / bitkoveri ([https://www.youtube.com/@bitkoveri @bitkoveri]) |Adrian Wenta {{!}} Odkrywaj ze mną=Adrian Wenta {{!}} Odkrywaj ze mną ([https://www.youtube.com/@Adrianwenta @Adrianwenta]) |Akademia Kaszubska=Akademia Kaszubska ([https://www.youtube.com/@akademiakaszubska7380 @akademiakaszubska7380]) |Biblioteka Lębork=Biblioteka Lębork ([https://www.youtube.com/@BibliotekaLebork @BibliotekaLebork]) |Biblioteka Miejska w Kościerzynie=Biblioteka Miejska w Kościerzynie ([https://www.youtube.com/@bibliotekakoscierzyna @bibliotekakoscierzyna]) |Centrum Kultury w Gminie Puck=Centrum Kultury w Gminie Puck ([https://www.youtube.com/@centrumkulturygminypuck @centrumkulturygminypuck]) |Czytaj dzieciom po kaszubsku=Czytaj dzieciom po kaszubsku ([https://www.youtube.com/@czytajdzieciompokaszubsku3044 @czytajdzieciompokaszubsku3044]) |Daniel Kalinowski=Daniel Kalinowski ([https://www.youtube.com/@danielkalinowski2991 @danielkalinowski2991]) |Dom Kultury im. H. Derdowskiego w Wielu=Dom Kultury im. H. Derdowskiego w Wielu ([https://www.youtube.com/@domkulturyim.h.derdowskieg5733 @domkulturyim.h.derdowskieg5733]) |Etnotank=Etnotank ([https://www.youtube.com/@etnotank @etnotank]) |Fundacja "Samorządność" im. Lecha Bądkowskiego=Fundacja "Samorządność" im. Lecha Bądkowskiego ([https://www.youtube.com/@FundacjaSamorzadnosc @FundacjaSamorzadnosc]) |Fundacja Aby chciało się chcieć=[[Fundacja Aby chciało się chcieć]] ([https://www.youtube.com/@fundacjaACSC @fundacjaACSC]) |Fundacja Kurdybanek=Fundacja Kurdybanek ([https://www.youtube.com/fundacja-kurdybanek fundacja-kurdybanek]) |Gdynia Kulturalna=Gdynia Kulturalna ([https://www.youtube.com/@gdyniakulturalnagdyniakult1320 @gdyniakulturalnagdyniakult1320]) |Instytut Kultury Miejskiej=Instytut Kultury Miejskiej ([https://www.youtube.com/@IKMGdansk @IKMGdansk]) |Jerzy Erdman=Jerzy Erdman ([https://www.youtube.com/@jurekELOchojnice @jurekELOchojnice]) |KabaretKùńda=KabaretKùńda ([https://www.youtube.com/@KabaretKùńda @KabaretKùńda]) |Kartuskie Centrum Kultury|([https://www.youtube.com/@kartuskiecentrumkultury231 @kartuskiecentrumkultury231]) |Kaszubi PL (ZKP)=[[Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié|Kaszëbskò-Pòmòrsczégò Zrzeszeniô]] „Kaszubi PL (ZKP)” ([https://www.youtube.com/@BiuroZKP @BiuroZKP]) |Kaszubska Influencerka=Kaszubska Influencerka ([https://www.youtube.com/@Kaszubskainfluencerkamusic @Kaszubskainfluencerkamusic]) |Kaszubska Wspólnota Mesjańska Dom Izraela=Kaszubska Wspólnota Mesjańska Dom Izraela ([https://www.youtube.com/@kaszubskawspolnotamesjansk7714 @kaszubskawspolnotamesjansk7714]) |Kaszubski News=Kaszubski News ([https://www.youtube.com/@kaszubskinews @kaszubskinews]) |Kaszubski Uniwersytet Ludowy Wieżyca=[[Kaszëbsczi Lëdowi Ùniwersytet|Kaszubski Uniwersytet Ludowy Wieżyca]] ([https://www.youtube.com/@kaszubskiuniwersytetludowy2438 @kaszubskiuniwersytetludowy2438]) |Kaszubski24=Kaszubski24 ([https://www.youtube.com/@Kaszubski24 @Kaszubski24]) |Kaszubskie Forum Kultury=Kaszubskie Forum Kultury ([https://www.youtube.com/@kaszubskieforumkultury5741 @kaszubskieforumkultury5741]) |Kaszubskie Historie na Dziś=Kaszubskie Historie na Dziś ([https://www.youtube.com/@kaszubskiehistorienadzis @kaszubskiehistorienadzis]) |Kaszuby24=Kaszuby24.pl ([https://www.youtube.com/@kaszuby24tv @kaszuby24tv]) |KASZËBSCZI ROCK ÒBRZÃDOWI=KASZËBSCZI ROCK ÒBRZÃDOWI ([https://www.youtube.com/@kaszebsczirockobrzadowi7890 @kaszebsczirockobrzadowi7890]) |Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié Kòscérzna=Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié Kòscérzna ([https://www.youtube.com/@kaszebsko-pomorsczezrzesze9601 @kaszebsko-pomorsczezrzesze9601]) |Kaszëbskô Paradnica Podcast o Kaszubach={{No self link|Kaszëbskô Paradnica}} Podcast o Kaszubach ([https://www.youtube.com/@kaszebskoparadnicapodcasto1342 @kaszebskoparadnicapodcasto1342]) |Kaszëbë i swiat=[[Kaszëbë i swiat]] ([https://www.youtube.com/@Kaszebeiswiat @Kaszebeiswiat]) |KCK TV=KCK TV ([https://www.youtube.com/@kcktv4165 @kcktv4165]) |kościerzyna24info -TV=kościerzyna24info -TV ([https://www.youtube.com/@koscierzyna24info @koscierzyna24info]) |kreatywni kaszebi=kreatywni kaszebi ([https://www.youtube.com/@kreatywnikaszebi1711 @kreatywnikaszebi1711]) |Mateùsz Titës Meyer=[[Mateùsz Titës Meyer]] ([https://www.youtube.com/@InterDecoratorCSB @InterDecoratorCSB]) |MDK Rumia=MDK Rumia ([https://www.youtube.com/@MDKRumia @MDKRumia]) |miastokoscierzyna pl|@koscierzynagdapl=[[Kòscérzna|gardu Kòscérzna]] ([https://www.youtube.com/@koscierzynagdapl @koscierzynagdapl]) |Muzeum Kaszubskie w Kartuzach=Muzeum Kaszubskie w Kartuzach ([https://www.youtube.com/@muzeumkaszubskiewkartuzach787 @muzeumkaszubskiewkartuzach787]) |@muzeumwejherowo4851|Muzeum Piśmiennictwa i Muzyki Kaszubsko-Pomorskiej=[[Mùzeùm Kaszëbskò-Pòmòrsczi Pismieniznë i Mùzyczi we Wejrowie|MKPPiM we Wejrowie]] ([https://www.youtube.com/@muzeumwejherowo4851 @muzeumwejherowo4851]) |Natalia Szroeder Projekt Fani=Natalia Szroeder Projekt Fani ([https://www.youtube.com/@ofcnataliaszroeder @ofcnataliaszroeder]) |ostanceprosb=[[Ocalić Narodową Spuściznę. Ostańce Próśb|Ostańce próśb]] ([https://www.youtube.com/@ostanceprosb @ostanceprosb]) |Ośrodek Kultury i Sportu w Żukowie=Ośrodek Kultury i Sportu w Żukowie ([https://www.youtube.com/@osrodekkulturyisportuwzuko9355 @osrodekkulturyisportuwzuko9355]) |Podróże Busem Przez Świat=Podróże Busem Przez Świat ([https://www.youtube.com/@BusemPrzezSwiat @BusemPrzezSwiat]) |Polish Cultural Center & Museum=Polish Cultural Center & Museum ([https://www.youtube.com/@polishmuseumwinona @polishmuseumwinona]) |Polskie Radio Koszalin=Polskie Radio Koszalin ([https://www.youtube.com/@radiokoszalin @radiokoszalin]) |POMERANIAN TELEVISION NATIONAL|POMERANIA NATIONAL TELEVISION|NATIONAL TELEVISION OF NORDIC= POMERANIAN TELEVISION NATIONAL ([https://www.youtube.com/@CzerwonyKorsarz @CzerwonyKorsarz]) |Pomorska Nagroda Literacka "Wiatr od morza"=Pomorska Nagroda Literacka "Wiatr od morza" ([https://www.youtube.com/@PomorskaNagrodaLiteracka @PomorskaNagrodaLiteracka]) |Pomorskie.eu=Pomorskie.eu ([https://www.youtube.com/@pomorskie_eu @pomorskie_eu]) |PomorzeKultury=PomorzeKultury ([https://www.youtube.com/@PomorzeKultury @PomorzeKultury]) |północ=północ ([https://www.youtube.com/@polnocblog @polnocblog]) |Radio Kaszëbë=[[Radio Kaszëbë|Radia Kaszëbë]] ([https://www.youtube.com/@radiokaszebe @radiokaszebe]) |Republika Marzen=Republika Marzen ([https://www.youtube.com/@republikamarzen7598 @republikamarzen7598]) |RodnyVoice=RodnyVoice ([https://www.youtube.com/@rodnyvoice @rodnyvoice]) |Stowarzyszenie Mòje Stronë=Stowarzyszenie Mòje Stronë ([https://www.youtube.com/@stowarzyszeniemojestrone5571 @stowarzyszeniemojestrone5571]) |Szwajcaria Kaszubska=Szwajcaria Kaszubska ([https://www.youtube.com/@szwajcaria.kaszubska-stk @szwajcaria.kaszubska-stk]) |Tomôsz Fópka=[[Tomôsz Fópka|Tomôsza Fópczi]] ([https://www.youtube.com/@fopke4 @fopke4]) |Video Studio Gdańsk=[https://www.youtube.com/VideoStudiGdansk Video Studio Gdańsk] |wejherowo24info=wejherowo24info ([https://www.youtube.com/@wejherowo24info @wejherowo24info]) |Wydawnictwo Oskar=Wydawnictwo Oskar ([https://www.youtube.com/@wydawnictwooskar7607 @wydawnictwooskar7607]) |@muzeum_wdzydze=[[Kaszëbsczi Etnograficzny Park we Wdzydzach|Mùzeùm – Kaszëbsczégò Etnograficznégo Parkù m. Téòdorë i Izydora Gùlgòwsczich we Wdzydzach]] ([https://www.youtube.com/@muzeum_wdzydze @muzeum_wdzydze]) |#default={{{1|}}} }}</includeonly><noinclude> * [[Szablóna:YouTube]] <pre> {{YouTube-karnôl |1 = XX ← karnôl }} </pre> ---- <code><nowiki>{{YouTube-karnôl|Muzeum Piśmiennictwa i Muzyki Kaszubsko-Pomorskiej}}</nowiki></code> :{{YouTube-karnôl|Muzeum Piśmiennictwa i Muzyki Kaszubsko-Pomorskiej}} ---- <code><nowiki>{{YouTube-karnôl|Video Studio Gdańsk}}</nowiki></code> :{{YouTube-karnôl|Video Studio Gdańsk}} ---- <code><nowiki>{{YouTube-karnôl|Kaszubi PL (ZKP)}}</nowiki></code> :{{YouTube-karnôl|Kaszubi PL (ZKP)}} ---- <code><nowiki>{{YouTube-karnôl|Test}}</nowiki></code> :{{YouTube-karnôl|Test}} ---- [[Kategòrëjô:Szablónë bùtnowëch pòwrózczów]] </noinclude> 2d1l41qwcko4yf0tguz67197anr4riu Farwa (króm) 0 13574 219928 215474 2026-10-20T00:33:53Z InternetArchiveBot 14136 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 219928 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} {{Jiné znaczënczi}} [[Òbrôzk:Farwa logo.svg|mały|120px|Logòtip Farwa]] '''Farwa''' „Galeriô i Warkòwniô Kaszëbsczi Módë”<ref>https://farwa.pl/o-mnie-2/</ref> – kaszëbsczi króm w [[Kòscérzna|Kòscérznie]] i w [[Internet|internece]]<ref>https://farwa.pl/6-farwy-%f0%9f%92%99/</ref><ref>https://farwa.pl/7-geburstach-farwe%f0%9f%92%99%f0%9f%8e%82%f0%9f%8c%b7%f0%9f%8c%9e%f0%9f%a5%82/</ref><ref>https://farwa.pl/8-urodziny-farwy/</ref>. Angelika Szulfer<ref>https://web.archive.org/web/20260724001225/https://kultura.kartuskipowiat.pl/artysci/angelika-szulfer/</ref><ref>https://radiogdansk.pl/relacje_archiwum/2016/08/04/angelika-szulfer-maluje-trampki-w-piekne-kaszubskie-wzory/</ref> sprzedaje [[biżuteriô]], trãpczi, [[kùńszt]], [[grë]], [[Knéga|knédżi]]<ref>https://web.archive.org/web/20210426222647/https://farwa.pl/produkt/ksozka-moli-princ/</ref><ref>https://web.archive.org/web/20260925151152/https://farwa.pl/sklep/?orderby=date-desc&filter_cat%5B%5D=ksiazki</ref> i dodôwczi. == Warkòwnië == * https://farwa.pl/warsztaty/ == Nocledżi == * https://farwa.pl/noclegi/ == Òbaczë téż == {{Col3 |col1= {{Pòdobnô pòzwa|Farwa (wiele znaczeniów)}} |col2= === Pòłączoné témë === * [[Kaszëbë]] * [[Kòscérzna]] * [[Kaszëbsczi wësziwk]] |col3= === Jiné kaszëbsczé krómë === {{#categorytree:Kaszëbsczé krómë|hideroot=on|mode=pages}} }} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Òficjalnô starna}} * https://web.archive.org/web/20260724001225/https://www.threads.com/@farwa_kaszuby * https://www.instagram.com/farwa_kaszuby/ * https://www.facebook.com/farwakaszuby/ * https://www.youtube.com/@farwakaszuby * https://artillo.pl/blog/p/farwa-wywiad * https://www.youtube.com/watch?v=nsrYb--Bk14 * https://www.youtube.com/shorts/p8RAX_bXwro * https://szwajcariakaszubska.com/589-szwajcaria-kaszubska-pracownia-farwy-w-kamienicy-szlacheckiej * https://farwa.pl/warkownie-warsztaty-kolorowo-i-folkowo-haft-kaszubski-%F0%9F%96%A4%F0%9F%92%9B/ {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbsczé krómë]] [[Kategòrëjô:Internetowé krómë]] [[Kategòrëjô:Móda]] 11a9o1dn7oic0bffy0bu79bfkvcbglz Perspectiva Kaszëbskô 0 13814 220103 211553 2026-10-20T11:51:31Z Iketsi 3254 [[Kategòriô:Przeczerowania z alternatiwny pòzwë kaszëbsczi]] òsta dodónô za pòmòcą gadżetu [[c:Help:Gadget-Cat-a-lot/csb|Cat-a-lot]] 220103 wikitext text/x-wiki #PATRZ [[Perspektiva Kaszëbskô]] [[Kategòrëjô:Przeczerowania z alternatiwny pòzwë kaszëbsczi]] hsssyi70s37l8t0xyu4c2fnkpumw8xm Léón Heyke 0 13978 219823 218383 2026-10-19T19:09:13Z Iketsi 3254 To òstało przeniosłé z kategòrie [[Kategòriô:Przeczerowania|Przeczerowania]] do kategòrie [[Kategòriô:Przeczerowania do ùrëchtowaniô|Przeczerowania do ùrëchtowaniô]] za pòmòcą gadżetu [[c:Help:Gadget-Cat-a-lot/csb|Cat-a-lot]] 219823 wikitext text/x-wiki #PATRZ [[Léón Heyka]] [[Kategòrëjô:Przeczerowania do ùrëchtowaniô]] 29l6d6pczrr44hzd7dxl91gt28gv65k Pòmòrsczi Grif 0 14137 219838 215788 2026-10-19T19:09:16Z Iketsi 3254 To òstało przeniosłé z kategòrie [[Kategòriô:Przeczerowania|Przeczerowania]] do kategòrie [[Kategòriô:Przeczerowania do ùrëchtowaniô|Przeczerowania do ùrëchtowaniô]] za pòmòcą gadżetu [[c:Help:Gadget-Cat-a-lot/csb|Cat-a-lot]] 219838 wikitext text/x-wiki #TAM [[Krëjamnô Wòjskòwô Òrganizacjô „Pòmòrsczi Grif”]] [[Kategòrëjô:Przeczerowania do ùrëchtowaniô]] n8eyi4dn5h8tji2x4s0pchjj0debu4k Papiéż Jón Paweł II 0 14149 219725 215889 2026-10-19T16:57:46Z Iketsi 3254 To òstało przeniosłé z kategòrie [[Kategòriô:Przeczerowania|Przeczerowania]] do kategòrie [[Kategòriô:Przeczerowania z alternatiwny pòzwë lëdzy|Przeczerowania z alternatiwny pòzwë lëdzy]] za pòmòcą gadżetu [[c:Help:Gadget-Cat-a-lot/csb|Cat-a-lot]] 219725 wikitext text/x-wiki #TAM [[Jón Paweł II]] [[Kategòrëjô:Przeczerowania z alternatiwny pòzwë lëdzy]] 9vm4jical9r0uprpgzfdnuj5hngawr6 Brëkòwnik:Iketsi/common.css 2 14154 219888 215957 2026-10-19T21:10:48Z Iketsi 3254 @[[User:Terrus38|Terrus38]] — Polecam: [[Brëkòwnik:Terrus38/common.css]] 219888 css text/css .mw-redirect { color: green; } .mw-redirect:visited { color: SeaGreen; } .mw-redirect:hover { color: green; } .mw-redirect:active { color: green; } sj3cvsxwlea2od6tk0nlom5p5oaqx14 220073 219888 2026-10-20T10:35:56Z Iketsi 3254 #00A06D 220073 css text/css .mw-redirect { color: green; } .mw-redirect:visited { color: #00A06D; } .mw-redirect:hover { color: green; } .mw-redirect:active { color: green; } gw2obua231vz7itxf5gt83a7a5sw6zx Królestwò Niderlandów 0 14195 220035 219116 2026-10-20T09:16:42Z DawnyTest 14843 220035 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò |gwôsné miono = Koninkrijk der Nederlanden |miono = Królestwò Niderlandów |miono-genitiw = Niderlandów |fana = Flag of the Netherlands.svg |herb = Royal coat of arms of the Netherlands.svg |na karce = Kingdom of the Netherlands (orthographic projection).svg |mòtto = Je maintiendrai (Ùtrzëmam) |jãzëk = [[hòlendersczi jãzëk|hòlendersczi]] |stolëca = Amsterdam |fòrma państwa = kònstitucyjna mònarchiô |wiéchrzëzna = |lëdztwò = | rok = |dëtk = [[eùro]] | kòd dëtka = EUR |czasowô cona = +0 |swiãto = 27 łżëkwiata<ref>[https://www.amsterdamsights.com/events/koningsdag.html King's Day] amsterdamsights.com [2025-08-20]</ref> |himn = Wilhelmus van Nassouwe <center>[[Òbrôzk:United States Navy Band - Het Wilhelmus (tempo corrected).ogg]]</center> |kòd = NL |Internet = .nl |telefón = +31 |Premiéra=Rob Jetten |Mònarcha=[[Wilem-Aleksander]] |aùtowi kòd=NL }} '''Królestwò Niderlandów''' – państwò leżące w Zôpadny [[Eùropa|Eùropie]] ë dzélowo w Americe, skłôdô sã z Niderlandów (Hòlandie) ë zamòrsczich teritoriów, chtërë są aùtonomicznyma krajama: Aruba, Curaçao i Sint Maarten. == Galeriô == <gallery mode="packed" heights="250"> Òbrôzk:Kingdom of the Netherlands location tree.svg|lang=pl| </gallery> == Òbaczë téż == * [[Niderlandë]] * [[Wilem-Aleksander]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Królestwò Niderlandów| ]] [[Kategòrëjô:Eùropa]] m6kole70ughgrdpak4pwnt0vp7ebh8u Wiki:Dolmaczënczi tidzenia 4 14255 219605 218034 2026-10-19T14:21:27Z Iketsi 3254 takson=?; miasto na prawach powiatu=? 219605 wikitext text/x-wiki {| class="wikitable" |+ ! || % || {{int:Allmessages-filter-translate}}|| Starna |- |2026-10-05||{{%t|100|100% – [[Brëkòwnik:Terrus38|Terrus38]]}}||–||[[c:MediaWiki:Gadget-Cat-a-lot.js/csb|MediaWiki:Gadget-Cat-a-lot.js/csb]] |- |2026-10-12||{{%t|10|10%}}|| pòwrózczi „🏷” || [[WP:1000]] |- |2026-10-19||{{%t|0|0/1}}|| || takson=?; miasto na prawach powiatu=? |- |2026-10-26||{{%t|10|10%}}||[https://commons.wikimedia.org/w/index.php?title=Special%3ATranslate&group=page-Help%3AGadget-Cat-a-lot&action=page&filter=&language=csb Pòwrózk]||[[c:Help:Gadget-Cat-a-lot/csb|Pòmòc:Gadget-Cat-a-lot/csb]] |- |2026-11-02||{{%t|0|?}}||–|| |} 2jxo28idh5jspws30qmxyrglag5750h Alpaka 0 14403 219596 218996 2026-10-19T13:05:40Z Iketsi 3254 /* Galeriô */ (Park Edukacyjny Zoo-Egzotyczne Kaszuby) 219596 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Alpaca in Higashiyama Zoo - 1.jpg|mały|Alpaka w [[zoo]] w Japonii]] '''Alpaka''' (''Lama pacos'') – szlach susków z rodzëznë kamélowatëch (''Camelidae''). Òne żëją w [[Pôłniowô Amerika|Pôłniowi Americe]]. == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Kaszuby 2023 11.jpg|Alpaczi na kaszëbach (Park Edukacyjny Zoo-Egzotyczne Kaszuby) Òbrôzk:14 millones para fortalecer la cadena de valor de la fibra de alpaca en Puno, Cusco y Arequipa.jpg| Òbrôzk:LLamas (Lama glama in Peru), Laguna de Salinas, Arequipa, Perú, 2015-08-02, DD 41.jpg| Òbrôzk:Alpacas.JPG| Òbrôzk:Dülmen, Börnste, Alpakas -- 2020 -- 5362.jpg| Òbrôzk:Dülmen, Börnste, Alpakas -- 2020 -- 5238.jpg| Òbrôzk:Alpaca-tobudobutsuen-2012.ogv| </gallery> == Òbaczë téż == {{Col2 |col1= === Sparłãczoné témë === * [[Alpaki na Kaszubach]] – [[Nowô Hëta]], gòspòdarstwò hòdowlo-agroturistné chtëré mô alpaczi |col2= === Kamélowaté === {{#categorytree:Kamélowaté|hideroot=on|mode=pages}} }} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kamélowaté]] 9b8pzlip7luj5bim6r0ui6s30pezk5e Mòdżtaba Chameneji 0 14408 219764 219071 2026-10-19T18:47:00Z Iketsi 3254 [[]] 219764 wikitext text/x-wiki {{Infobox pòlitik|jimiã=Mòdżtaba Chameneji|gwôsné jimiã=‏مجتبی خامنه‌ای‎|Òbrôzk=Portrait of Mojtaba Khamenei.jpg|òpis=Mòdżtaba Chameneji (2026)|Data_ùrodzeniô=8 séwnika 1969|Môl_ùrodzeniô=[[Meszhed]]|1. fónkcjô=[[Nôwëższi Wódca Iranu]]|1. Òd=8 strëmiannika 2026|1. Pòprzédca=[[Ali Chameneji]]|Pòdpis=Mojtaba Khamenei Signature.svg}} '''Mòdżtaba Chameneji''' ({{jãz.|fa}} ‏مجتبی خامنه‌ای‎; ur. 8 séwnika 1969 w [[Meszhed|Meszhedze]]) – [[Iran|irańsczi]] dëchòwny, sajjid, [[hodżdżatoleslam]] ë pòlitik, syn ùszłégò nôwëższégò wódcë Iranu [[Ali Chameneji|Alégò Chamenejégò]]. Òd 8 strëmiannika 2026 [[Nôwëższi Wódca Iranu|nôwëższi wódca Iranu]]<ref>''[https://www.arabnews.com/middle-east/a-son-of-irans-late-supreme-leader-is-a-possible-candidate-to-replace-his-father-as-war-rages-2635219 A son of Iran’s late supreme leader is a possible candidate to replace his father as war rages]'' [online], Arab News, 4 strëmiannika 2026 [dost. 2026-03-08] ({{jãz.|en}}).</ref><ref>Kowalski A., ''[https://geopolityka.org/20260304/modztaba-chamenei-zostal-wybrany-nowym-najwyzszym-przywodca-iranu-co-o-nim-wiadomo-biografia-i-wplyw-polityczny/ Mòdżtaba Chameneji został wybrany nowym Najwyższym Przywódcą Iranu: co o nim wiadomo, biografia i wpływ polityczny]'' [online], geopolityka.org, 4 strëmiannika 2026 [dost. 2026-03-12] ({{jãz.|en}}).</ref>. Mòdżtaba zdôł sã z Zahrą Haddad-Adel w 2004 roku<ref>Tait R., ''[https://www.theguardian.com/news/blog/2008/feb/26/ahmadinejadfavourhisrelativ1 Ahmadinejad favours his relatives]'', „[[The Guardian]]”, 26 gromicznika 2008, ISSN 0261-3077 [dost. 2026-03-08] ({{jãz.|en}}).</ref><ref>Bazoobandi S., [https://web.archive.org/web/20150925215736/http://www.mei.nus.edu.sg/wp-content/uploads/2013/01/Download-Insight-88-Bazoobandi-HERE.pdf ''The 2013 Presidential Election in Iran''] [online], Middle East Institute, National University of Singapore [dost. 2026-03-08] [zarchiwizowane z [http://www.mei.nus.edu.sg/wp-content/uploads/2013/01/Download-Insight-88-Bazoobandi-HERE.pdf adresù] 2015-09-25].</ref>. Jich pierszé dzeckò ùrodzëło sã w 2007<ref>''[https://www.telegraph.co.uk/news/wikileaks-files/london-wikileaks/8304719/IRAN-EXPAT-SOURCES-INFORMATION-AND-VIEWS-ON-MOJTABA-KHAMENEI-AND-THIS-SOURCES-PITCH-FOR-USG-FUNDS.html Iran: Expat source’s information and views on Mojtaba Khamenei, and this source’s pitch for USG Funds]'' [online], The Telegraph, 4 gromicznika 2011.</ref>. Jegò [[białka]] ë òjc zdżinãlë 28 gromicznika 2026 w atakach [[Zjednóné Stanë Americzi|USA]] ë [[Izrael|Izraela]]<ref>Fassihi F.F., Iran, Decades H.C.t. C.T., Middle East for 15, [https://www.nytimes.com/2026/03/03/world/middleeast/iran-mojtaba-khamenei-successor.html Ayatollah Ali Khamenei’s Son Emerges as Leading Choice to Be His Successor], „The New York Times”, 3 strëmiannika 2026, ISSN 0362-4331 [dost. 2026-03-08] ({{jãz.|en}}).</ref><ref>''[https://www.reuters.com/world/middle-east/daughter-grandchild-irans-khamenei-killed-us-israeli-strikes-state-media-says-2026-03-01/ Daughter and grandchild of Iran’s Khamenei killed in US-Israeli strikes, state media says]'' [online], Reuters, 1 strëmiannika 2026.</ref><ref>Błaszkiewicz K., ''[https://kobieta.onet.pl/wiadomosci/byla-zona-modztaby-chameneiego-zginela-z-tesciem/j3dld9n?srcc=undefined&utm_v=2 Była żoną Modżtaby Chameneiego. Zginęła z teściem]'' [online], kobieta.onet.pl, 12 strëmiannika 2026 [dost. 2026-03-12] ({{jãz.|pl}}).</ref>. 4 lëstopadnika 2019 Departament Skarbù USA nałożił sankcje na Chamenejégò, cwierdzącë, że béł òn zaangażowóny we wspiéranié sył destabilizëjącëch región<ref>''[https://home.treasury.gov/news/press-releases/sm824 Treasury Designates Supreme Leader of Iran’s Inner Circle Responsible for Advancing Regime’s Domestic and Foreign Oppression]'' [online], U.S. Department of the Treasury, 23 gòdnika 2025 [dost. 2026-03-08] ({{jãz.|en}}).</ref>. == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Mojtaba Khamenei and his children in Quds Day 1397.jpg|Mòdżtaba Chameneji z [[Dzeckò|dzecama]] Òbrôzk:Ali Khamenei meets Qom Seminary's students 2016 (7).jpg|Sztùdenci ({{skr.|m.jin.}} Mòdżtaba) z seminarium w Qom òb czas spòtkaniô z Alim Chameneim Òbrôzk:The four sons of Ali Khamenei.jpg|Mòdżtaba Chameneji z [[Brat|bratama]] Òbrôzk:Mojtaba khamenei and his family.jpg|Mòdżtaba Chameneji i [[rodzëzna]] Òbrôzk:Mojtaba Khamenei wanted poster.jpg|[[Gòńczi lëst]] za Mòdżtabą </gallery> == Òbaczë téż == * [[Nôwëższi Wódca Iranu]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Òficjalnô starna}} {{Commons}} * https://www.cidob.org/lider-politico/mojtaba-jamenei ({{jãz.|es}}) {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòliticë]] [[Kategòrëjô:Iran]] n8pjf0ggbhth84f02fov8a1co5jbial 219765 219764 2026-10-19T18:51:10Z Iketsi 3254 [[òjc]] 219765 wikitext text/x-wiki {{Infobox pòlitik|jimiã=Mòdżtaba Chameneji|gwôsné jimiã=‏مجتبی خامنه‌ای‎|Òbrôzk=Portrait of Mojtaba Khamenei.jpg|òpis=Mòdżtaba Chameneji (2026)|Data_ùrodzeniô=8 séwnika 1969|Môl_ùrodzeniô=[[Meszhed]]|1. fónkcjô=[[Nôwëższi Wódca Iranu]]|1. Òd=8 strëmiannika 2026|1. Pòprzédca=[[Ali Chameneji]]|Pòdpis=Mojtaba Khamenei Signature.svg}} '''Mòdżtaba Chameneji''' ({{jãz.|fa}} ‏مجتبی خامنه‌ای‎; ur. 8 séwnika 1969 w [[Meszhed|Meszhedze]]) – [[Iran|irańsczi]] dëchòwny, sajjid, [[hodżdżatoleslam]] ë pòlitik, syn ùszłégò nôwëższégò wódcë Iranu [[Ali Chameneji|Alégò Chamenejégò]]. Òd 8 strëmiannika 2026 [[Nôwëższi Wódca Iranu|nôwëższi wódca Iranu]]<ref>''[https://www.arabnews.com/middle-east/a-son-of-irans-late-supreme-leader-is-a-possible-candidate-to-replace-his-father-as-war-rages-2635219 A son of Iran’s late supreme leader is a possible candidate to replace his father as war rages]'' [online], Arab News, 4 strëmiannika 2026 [dost. 2026-03-08] ({{jãz.|en}}).</ref><ref>Kowalski A., ''[https://geopolityka.org/20260304/modztaba-chamenei-zostal-wybrany-nowym-najwyzszym-przywodca-iranu-co-o-nim-wiadomo-biografia-i-wplyw-polityczny/ Mòdżtaba Chameneji został wybrany nowym Najwyższym Przywódcą Iranu: co o nim wiadomo, biografia i wpływ polityczny]'' [online], geopolityka.org, 4 strëmiannika 2026 [dost. 2026-03-12] ({{jãz.|en}}).</ref>. Mòdżtaba zdôł sã z Zahrą Haddad-Adel w 2004 roku<ref>Tait R., ''[https://www.theguardian.com/news/blog/2008/feb/26/ahmadinejadfavourhisrelativ1 Ahmadinejad favours his relatives]'', „[[The Guardian]]”, 26 gromicznika 2008, ISSN 0261-3077 [dost. 2026-03-08] ({{jãz.|en}}).</ref><ref>Bazoobandi S., [https://web.archive.org/web/20150925215736/http://www.mei.nus.edu.sg/wp-content/uploads/2013/01/Download-Insight-88-Bazoobandi-HERE.pdf ''The 2013 Presidential Election in Iran''] [online], Middle East Institute, National University of Singapore [dost. 2026-03-08] [zarchiwizowane z [http://www.mei.nus.edu.sg/wp-content/uploads/2013/01/Download-Insight-88-Bazoobandi-HERE.pdf adresù] 2015-09-25].</ref>. Jich pierszé dzeckò ùrodzëło sã w 2007<ref>''[https://www.telegraph.co.uk/news/wikileaks-files/london-wikileaks/8304719/IRAN-EXPAT-SOURCES-INFORMATION-AND-VIEWS-ON-MOJTABA-KHAMENEI-AND-THIS-SOURCES-PITCH-FOR-USG-FUNDS.html Iran: Expat source’s information and views on Mojtaba Khamenei, and this source’s pitch for USG Funds]'' [online], The Telegraph, 4 gromicznika 2011.</ref>. Jegò [[białka]] ë [[òjc]] zdżinãlë [[28 gromicznika]] 2026 {{skr.|rokù}} w atakach [[Zjednóné Stanë Americzi|USA]] ë [[Izrael|Izraela]]<ref>Fassihi F.F., Iran, Decades H.C.t. C.T., Middle East for 15, [https://www.nytimes.com/2026/03/03/world/middleeast/iran-mojtaba-khamenei-successor.html Ayatollah Ali Khamenei’s Son Emerges as Leading Choice to Be His Successor], „The New York Times”, 3 strëmiannika 2026, ISSN 0362-4331 [dost. 2026-03-08] ({{jãz.|en}}).</ref><ref>''[https://www.reuters.com/world/middle-east/daughter-grandchild-irans-khamenei-killed-us-israeli-strikes-state-media-says-2026-03-01/ Daughter and grandchild of Iran’s Khamenei killed in US-Israeli strikes, state media says]'' [online], Reuters, 1 strëmiannika 2026.</ref><ref>Błaszkiewicz K., ''[https://kobieta.onet.pl/wiadomosci/byla-zona-modztaby-chameneiego-zginela-z-tesciem/j3dld9n?srcc=undefined&utm_v=2 Była żoną Modżtaby Chameneiego. Zginęła z teściem]'' [online], kobieta.onet.pl, 12 strëmiannika 2026 [dost. 2026-03-12] ({{jãz.|pl}}).</ref>. 4 lëstopadnika 2019 Departament Skarbù USA nałożił sankcje na Chamenejégò, cwierdzącë, że béł òn zaangażowóny we wspiéranié sył destabilizëjącëch región<ref>''[https://home.treasury.gov/news/press-releases/sm824 Treasury Designates Supreme Leader of Iran’s Inner Circle Responsible for Advancing Regime’s Domestic and Foreign Oppression]'' [online], U.S. Department of the Treasury, 23 gòdnika 2025 [dost. 2026-03-08] ({{jãz.|en}}).</ref>. == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Mojtaba Khamenei and his children in Quds Day 1397.jpg|Mòdżtaba Chameneji z [[Dzeckò|dzecama]] Òbrôzk:Ali Khamenei meets Qom Seminary's students 2016 (7).jpg|Sztùdenci ({{skr.|m.jin.}} Mòdżtaba) z seminarium w Qom òb czas spòtkaniô z Alim Chameneim Òbrôzk:The four sons of Ali Khamenei.jpg|Mòdżtaba Chameneji z [[Brat|bratama]] Òbrôzk:Mojtaba khamenei and his family.jpg|Mòdżtaba Chameneji i [[rodzëzna]] Òbrôzk:Mojtaba Khamenei wanted poster.jpg|[[Gòńczi lëst]] za Mòdżtabą </gallery> == Òbaczë téż == * [[Nôwëższi Wódca Iranu]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Òficjalnô starna}} {{Commons}} * https://www.cidob.org/lider-politico/mojtaba-jamenei ({{jãz.|es}}) {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòliticë]] [[Kategòrëjô:Iran]] 2me9ml1ty5czohkjug1c1zmjfjfenb0 Kategòrëjô:Dôwné mùzea 14 14461 219527 2026-10-19T12:03:11Z Iketsi 3254 N 219527 wikitext text/x-wiki {{Commons}} [[Kategòrëjô:Dôwné rzeczë|Mùzea]] [[Kategòrëjô:Mùzea|!]] h598m8ck8g0ptbc5cjku7elcmgy9xr6 Kaszëbsko-Pòmòrsczé Mùzeùm 0 14462 219529 2026-10-19T12:04:18Z Iketsi 3254 Iketsi przeniós starnã [[Kaszëbsko-Pòmòrsczé Mùzeùm]] do [[Kaszëbsko-Pòmòrsczé Mùzeùm (1913–1914)]]: (1913–1914) 219529 wikitext text/x-wiki #PATRZ [[Kaszëbsko-Pòmòrsczé Mùzeùm (1913–1914)]] 46z3ibcz0vp4syvy9o73vxoe3o2yjbe 219531 219529 2026-10-19T12:11:14Z Iketsi 3254 {{ADR|[[Kaszëbsko-Pòmòrsczé Mùzeùm (1913–1914)]]}} 219531 wikitext text/x-wiki {{ADR|[[Kaszëbsko-Pòmòrsczé Mùzeùm (1913–1914)]]}} k7j4up5rl3pr5q3fjqlefm9cdosir9o Kategòrëjô:Aleksander Majkòwsczi 14 14463 219535 2026-10-19T12:18:56Z Iketsi 3254 N 219535 wikitext text/x-wiki {{Commons}} [[Kategòrëjô:Kaszëbsczi pisarze]] [[Kategòrëjô:Kaszëbsczi tołmôcze]] moc5l3vlv4q6kbug8jtpibo3s1eau71 Kaszëbskô diaspòra 0 14464 219540 2026-10-19T12:36:40Z Iketsi 3254 N 219540 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} '''Kaszëbskô diaspòra''' – [[Kaszëbi]] poza [[Kaszëbë|Kaszëbama]]. == Kanada == * [[Wilno (Ontario)]] * [[Barry's Bay, Ontario]] == Zjednóné Stanë Americzi == * [[Winona]] == Òbaczë téż == {{Òbaczë téż |Szlachòwnô pòzwa= |Sparłãczoné témë= * [[Kaszëbë]] * [[Diaspòra]] |Kategoriô=Kaszëbskô diaspòra }} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbskô diaspòra| ]] orpf1iovwxsi9ska0q9pl7xmlej7b4s J.Lo 0 14465 219553 2026-10-19T12:49:03Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Przeczerowania]] 219553 wikitext text/x-wiki #TAM [[Jennifer Lopez]] [[Kategòrëjô:Przeczerowania]] phm91pqpevjx5bxxw2rua222araf9l8 219724 219553 2026-10-19T16:57:46Z Iketsi 3254 To òstało przeniosłé z kategòrie [[Kategòriô:Przeczerowania|Przeczerowania]] do kategòrie [[Kategòriô:Przeczerowania z alternatiwny pòzwë lëdzy|Przeczerowania z alternatiwny pòzwë lëdzy]] za pòmòcą gadżetu [[c:Help:Gadget-Cat-a-lot/csb|Cat-a-lot]] 219724 wikitext text/x-wiki #TAM [[Jennifer Lopez]] [[Kategòrëjô:Przeczerowania z alternatiwny pòzwë lëdzy]] 5l0gxv1hx53vy9dmb9jycohqqam54k0 Ruskô Federacjô 0 14466 219595 2026-10-19T13:03:02Z Iketsi 3254 #TAM [[Ruskô]] [[Kategòrëjô:Przeczerowania z alternatiwny pòzwë kaszëbsczi]] 219595 wikitext text/x-wiki #TAM [[Ruskô]] [[Kategòrëjô:Przeczerowania z alternatiwny pòzwë kaszëbsczi]] 935esn7owhyo1g628wd283psgtukfwa Zoo 0 14467 219599 2026-10-19T13:41:46Z Iketsi 3254 N 219599 wikitext text/x-wiki '''Zoo''' – institucjô wëchòwawczô ze zwierzama. == Zoo w pòmòrsczim wòjewództwie == <mapframe width="330" height="330" text="Zoo w [[Pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]]"> [ { "type": "ExternalData", "service": "geopoint", "properties": { "marker-symbol": "building", "marker-color": "FFD700" }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P31 wd:Q43501; wdt:P625 ?geo; wdt:P131* wd:Q54180. SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'csb,mul'. } }" } ] </mapframe> * ({{jãz.|pl}} ''[[Gdański Ogród Zoologiczny]]'') * ({{jãz.|pl}} ''[[Park Edukacyjny Zoo-Egzotyczne Kaszuby]]'') – [[Serakòjce]] * ({{jãz.|pl}} ''[[Zoo Dolina Charlotty]]'') – [[Strzelënkò]] == Òbaczë téż == * [[Biologiô]] == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Institucje]] [[Kategòrëjô:Turistika]] [[Kategòrëjô:Zoòlogiô]] gdqw5g3due3zzo9ws1konm67s90kc64 219600 219599 2026-10-19T13:43:49Z Iketsi 3254 pl 219600 wikitext text/x-wiki '''Zoo''' – institucjô wëchòwawczô ze zwierzama. == Zoo w pòmòrsczim wòjewództwie == <mapframe width="330" height="330" text="Zoo w [[Pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]]"> [ { "type": "ExternalData", "service": "geopoint", "properties": { "marker-symbol": "building", "marker-color": "FFD700" }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P31 wd:Q43501; wdt:P625 ?geo; wdt:P131* wd:Q54180. SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'csb,mul,pl'. } }" } ] </mapframe> * ({{jãz.|pl}} ''[[Gdański Ogród Zoologiczny]]'') * ({{jãz.|pl}} ''[[Park Edukacyjny Zoo-Egzotyczne Kaszuby]]'') – [[Serakòjce]] * ({{jãz.|pl}} ''[[Zoo Dolina Charlotty]]'') – [[Strzelënkò]] == Òbaczë téż == * [[Biologiô]] == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Institucje]] [[Kategòrëjô:Turistika]] [[Kategòrëjô:Zoòlogiô]] 0aao78hqz3px48p247e5rl19orsfdj8 219601 219600 2026-10-19T13:47:04Z Iketsi 3254 Galeriô 219601 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Sydney taronga zoo.jpg|mały|Zoo w [[Sydney]]]] '''Zoo''' – institucjô wëchòwawczô ze zwierzama. == Zoo w pòmòrsczim wòjewództwie == <mapframe width="330" height="330" text="Zoo w [[Pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]]"> [ { "type": "ExternalData", "service": "geopoint", "properties": { "marker-symbol": "building", "marker-color": "FFD700" }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P31 wd:Q43501; wdt:P625 ?geo; wdt:P131* wd:Q54180. SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'csb,mul,pl'. } }" } ] </mapframe> * ({{jãz.|pl}} ''[[Gdański Ogród Zoologiczny]]'') * ({{jãz.|pl}} ''[[Park Edukacyjny Zoo-Egzotyczne Kaszuby]]'') – [[Serakòjce]] * ({{jãz.|pl}} ''[[Zoo Dolina Charlotty]]'') – [[Strzelënkò]] == Galeriô == <gallery mode="packed" heights="200"> Òbrôzk:World zoo.png| Òbrôzk:Cincinnati Zoo - Elephant House View 3.JPG| </gallery> == Òbaczë téż == * [[Biologiô]] == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Institucje]] [[Kategòrëjô:Turistika]] [[Kategòrëjô:Zoòlogiô]] b8ud3z3qf8ek2x6nzqyp41aa38dk5un Bułgarsczi jãzëk 0 14468 219621 2026-10-19T16:06:37Z Terrus38 14026 Terrus38 przeniós starnã [[Bułgarsczi jãzëk]] do [[Bùłgarsczi jãzëk]]: pisënk 219621 wikitext text/x-wiki #PATRZ [[Bùłgarsczi jãzëk]] ml1poclawauu4vka58q2apzen1egm4n 219626 219621 2026-10-19T16:09:09Z Terrus38 14026 Usunięto przekierowanie do [[Bùłgarsczi jãzëk]] 219626 wikitext text/x-wiki {{ADR|pisënk}} 4f2zqce1d18i5a6fp5gvl9vttadg2j5 Dacczi Słowiónie 0 14469 219631 2026-10-19T16:11:25Z Terrus38 14026 Terrus38 przeniós starnã [[Dacczi Słowiónie]] do [[Dacczi Słowianie]]: pisënk, regùlarné alternacje samòzwãków 219631 wikitext text/x-wiki #PATRZ [[Dacczi Słowianie]] cxwdm45z8z42g00k6iddgthou85cn80 219634 219631 2026-10-19T16:12:15Z Terrus38 14026 Usunięto przekierowanie do [[Dacczi Słowianie]] 219634 wikitext text/x-wiki {{ADR|pisënk}} 4f2zqce1d18i5a6fp5gvl9vttadg2j5 Słowianie dacczi 0 14470 219642 2026-10-19T16:15:37Z Iketsi 3254 #TAM [[Dacczi Słowianie]] [[Kategòrëjô:Przeczerowania z alternatiwny pòzwë kaszëbsczi (↔)]] 219642 wikitext text/x-wiki #TAM [[Dacczi Słowianie]] [[Kategòrëjô:Przeczerowania z alternatiwny pòzwë kaszëbsczi (↔)]] 3j9ihlx34wklzjflm4vvg9wvdzjas34 Kùltura dëchòwô Kaszëb 0 14471 219660 2026-10-19T16:24:07Z Iketsi 3254 #TAM [[Dëchòwô kùltura Kaszëb]] [[Kategòrëjô:Przeczerowania z alternatiwny pòzwë kaszëbsczi (↔)]] 219660 wikitext text/x-wiki #TAM [[Dëchòwô kùltura Kaszëb]] [[Kategòrëjô:Przeczerowania z alternatiwny pòzwë kaszëbsczi (↔)]] 84volrb650hezc0m1hcqx62ittmt5wa Kòmpùtrowô hard-wôra 0 14472 219673 2026-10-19T16:33:26Z Terrus38 14026 Terrus38 przeniós starnã [[Kòmpùtrowô hard-wôra]] do [[Kómpùtrowi sprzãt]]: pisënk, słowizna 219673 wikitext text/x-wiki #PATRZ [[Kómpùtrowi sprzãt]] dt59o0dwgr7t6rxovlxd2eh02qvrdwn 219720 219673 2026-10-19T16:54:36Z Terrus38 14026 Usunięto przekierowanie do [[Kómpùtrowi sprzãt]] 219720 wikitext text/x-wiki {{ADR|pisënk, dzywnô leksykalnô ùtwórczosc}} 6wt6d5rzeqsqdbqm7h7yx7jkhlspi53 Kategòrëjô:Kaszëbsczé Pòjezerzé 14 14473 219675 2026-10-19T16:35:05Z Iketsi 3254 N 219675 wikitext text/x-wiki {{Commons}} [[Kategòrëjô:Regionë Pòlsczi]] no1yzbkmm4379lo41ygjveilbxajj5e Rzym 0 14474 219695 2026-10-19T16:43:26Z Iketsi 3254 Iketsi przeniós starnã [[Rzym]] do [[Roma]]: la/it 219695 wikitext text/x-wiki #PATRZ [[Roma]] iaf320g2gdks1trhftomug0ayzm26re 219704 219695 2026-10-19T16:45:26Z Iketsi 3254 {{ADR|[[Rzim]]}} 219704 wikitext text/x-wiki {{ADR|[[Rzim]]}} 64a7r05691aw70ohvw5c0benmxp45m3 Kategòrëjô:Przeczerowania z jinégò jãzëka/it 14 14475 219702 2026-10-19T16:44:26Z Iketsi 3254 N 219702 wikitext text/x-wiki {{Aùtokat|Przeczerowania z jinégò jãzëka}} 60asmnxcfor3j97bif7ft93n63cqwi8 Mòrze Strzódzemné 0 14476 219706 2026-10-19T16:46:51Z Iketsi 3254 #TAM [[Strzódzemné Mòrze]] [[Kategòrëjô:Przeczerowania z alternatiwny pòzwë kaszëbsczi (↔)]] 219706 wikitext text/x-wiki #TAM [[Strzódzemné Mòrze]] [[Kategòrëjô:Przeczerowania z alternatiwny pòzwë kaszëbsczi (↔)]] e7pd49miecjz9m5q9i95m4mobud017q Kategòrëjô:Przeczerowania z alternatiwny pòzwë lëdzy 14 14477 219722 2026-10-19T16:57:25Z Iketsi 3254 N 219722 wikitext text/x-wiki [[Kategòrëjô:Przeczerowania]] ndborotjnv451udexopo48k75gqe03h Česko 0 14478 219726 2026-10-19T17:00:19Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Przeczerowania z jinégò jãzëka/cs]] 219726 wikitext text/x-wiki #TAM [[Czeskô]] [[Kategòrëjô:Przeczerowania z jinégò jãzëka/cs]] hxko28x1f3eeehf35iw7ntejfacpasu Kategòrëjô:Przeczerowania z romanizacji/uk 14 14479 219731 2026-10-19T17:01:08Z Iketsi 3254 N 219731 wikitext text/x-wiki {{Commons}} [[Kategòrëjô:Przeczerowania z romanizacji|ùkrajińsczégò]] [[Kategòrëjô:Przeczerowania z jinégò jãzëka/uk|+]] raja8wk179nox5nuprkx2ldbd3dmw01 Kategòrëjô:Przeczerowania z jinégò jãzëka/uk 14 14480 219732 2026-10-19T17:01:26Z Iketsi 3254 N 219732 wikitext text/x-wiki {{Aùtokat|Przeczerowania z jinégò jãzëka}} 60asmnxcfor3j97bif7ft93n63cqwi8 Kategòrëjô:Przeczerowania z jinégò jãzëka/ru 14 14481 219733 2026-10-19T17:01:34Z Iketsi 3254 N 219733 wikitext text/x-wiki {{Aùtokat|Przeczerowania z jinégò jãzëka}} 60asmnxcfor3j97bif7ft93n63cqwi8 Òperacjowô systema 0 14482 219735 2026-10-19T17:02:05Z Terrus38 14026 Terrus38 przeniós starnã [[Òperacjowô systema]] do [[Òperacyjny system]]: gramatika 219735 wikitext text/x-wiki #PATRZ [[Òperacyjny system]] 3v4xzxbuexhndv5vuvdsm7gemetjtej 219748 219735 2026-10-19T17:11:01Z Terrus38 14026 Usunięto przekierowanie do [[Òperacyjny system]] 219748 wikitext text/x-wiki {{ADR|pisënk}} 4f2zqce1d18i5a6fp5gvl9vttadg2j5 Kategòrëjô:Przeczerowania z romanizacji/ru 14 14483 219736 2026-10-19T17:02:11Z Iketsi 3254 N 219736 wikitext text/x-wiki {{Commons}} [[Kategòrëjô:Przeczerowania z romanizacji|rusczégò]] [[Kategòrëjô:Przeczerowania z jinégò jãzëka/ru|+]] snpwqizhtgk8pai7d4elas6w4eev5n5 Kategòrëjô:Głëszkòwaté 14 14484 219770 2026-10-19T19:04:51Z Iketsi 3254 N 219770 wikitext text/x-wiki {{Commons}} [[Kategòrëjô:Bòtanika]] 0pwxzmz0620frgm5asuvfipi0safzzo Diskùsëjô brëkòwnika:Iketsi/common.css 3 14485 219890 2026-10-19T21:19:20Z Terrus38 14026 /* Bédënk */ nowa sekcja 219890 wikitext text/x-wiki == Bédënk == @[[Brëkòwnik:Iketsi|Iketsi]] Dzãka za bédënk, mòże bëm z tegò skòrzistôł, ale tak w òglim to ni móm pòjãcô, ò co tu chòdzy xD Nie znajã sã w òglim na programòwanim. [[Brëkòwnik:Terrus38|Terrus38]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Terrus38|diskùsjô]]) 23:19, 19 ruj 2026 (CEST) tmimwrkfbcwq3emqq15s3m4o6eatp77 219895 219890 2026-10-19T22:02:21Z Iketsi 3254 /* Bédënk */ Òdpòwiésc 219895 wikitext text/x-wiki == Bédënk == @[[Brëkòwnik:Iketsi|Iketsi]] Dzãka za bédënk, mòże bëm z tegò skòrzistôł, ale tak w òglim to ni móm pòjãcô, ò co tu chòdzy xD Nie znajã sã w òglim na programòwanim. [[Brëkòwnik:Terrus38|Terrus38]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Terrus38|diskùsjô]]) 23:19, 19 ruj 2026 (CEST) :Przeczerowania bãdą zeloné. [[Brëkòwnik:Iketsi|Iketsi]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Iketsi|diskùsjô]]) 00:02, 20 ruj 2026 (CEST) q71wrh50xu54obknphvuacnhng5lzeq 220074 219895 2026-10-20T10:41:01Z Iketsi 3254 /* Bédënk */ Òdpòwiésc 220074 wikitext text/x-wiki == Bédënk == @[[Brëkòwnik:Iketsi|Iketsi]] Dzãka za bédënk, mòże bëm z tegò skòrzistôł, ale tak w òglim to ni móm pòjãcô, ò co tu chòdzy xD Nie znajã sã w òglim na programòwanim. [[Brëkòwnik:Terrus38|Terrus38]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Terrus38|diskùsjô]]) 23:19, 19 ruj 2026 (CEST) :Przeczerowania bãdą zeloné. [[Brëkòwnik:Iketsi|Iketsi]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Iketsi|diskùsjô]]) 00:02, 20 ruj 2026 (CEST) :Wystarczy wkleić kod z [[Brëkòwnik:Iketsi/common.css]] tutaj: [[Brëkòwnik:Terrus38/common.css]]. –[[Brëkòwnik:Iketsi|Iketsi]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Iketsi|diskùsjô]]) 12:41, 20 ruj 2026 (CEST) 9r9kndv1q56lbm6ic1narc9knt4ubs5 Gwineja Bissaù 0 14486 219892 2026-10-19T22:01:06Z Terrus38 14026 Utworzono przez tłumaczenie strony „[[:pl:Special:Redirect/revision/78308712|Gwinea Bissau]]” 219892 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò|herb=Emblem of Guinea-Bissau.svg|rok=2023|miono=Repùblika Gwineje Bissaù|gwôsné miono=República da Guiné-Bissau|fana=Flag of Guinea-Bissau.svg|miono-genitiw=Gwineje Bissaù|mòtto=''Unidade, Luta, Progresso'' </br> (Jednota, Biôtka, Pòkrok)|himn=''Esta é a Nossa Pátria Bem Amada'' </br> (Të jes nają lubòtną Tatczëzną)|fòrma państwa=wòjskòwô diktatura|stolëca=Bissaù|jãzëk=[[pòrtugalsczi jãzëk|pòrtugalsczi]]|Prezydeńt=Horta Inta-A Na Man|Premiéra=Ilídio Vieira Té|data ùsôdzenia=24 séwnika 1973|wiéchrzëzna=36 120 km²|lëdztwò=1 700 000|dëtk=frank CFA|kòd dëtka=XOF|czasowô cona=UTC ±0|Internet=.gw|aùtowi kòd=GNB|telefón=+245|na karce=Guinea-Bissau - Location Map (2013) - GNB - UNOCHA.svg}}'''Gwineja Bissaù''' ({{Jãz.|pt}} Guiné-Bissau), '''Repùblika Gwineje Bissaù''' ({{Jãz.|pt}} República da Guiné-Bissau /ʁeˈpublikɐ dɐ ɡiˈnɛ biˈsaw/) – [[państwò]] pòłożoné w [[Zôpadnô Afrika|zôpadny Africe]], nad [[Atlanticczi Òcean|Atlanticczim Òceanã]]. Grańczi ze Senegalã òd nordë i [[Gwineja|Gwineją]] òd pòrénkù. Gwineje Bissaù słëchają téż wielné òstrowë kòl sztrądu, òd jaczich nôwikszé skùpioné są w Archipelagù Bijagós. Państwò je nôleżnikã [[Afrikańskô Ùniô|Afrikańsczi Ùnie]] i ECOWAS. == Geògrafiô == Nizynny krôj. Nôwëższi pùnkt sygô 300 m n.r.m. Terenë kòl sztrądu mają sapòwi charakter, bënë kraju to dô sawannã. Niedalek ùbrzegù leżi grëpa òstrówów Bijagós. == Pòliticzny system == Wielepartijnô repùblika. Prezydent kraju webiéróny je w pòwszechny welacje na piãclatną kadencjã. W pòrozmienim z przedstôwcama rządzącëch partiów wëznôczô premiérã. Ùstawòdôwczą władzã trzimô stoòsobòwi jednojizbòwi parlament – Nôrodné Lëdowé Zgromadzenié ({{Jãz.|pt}} ''Assembleia Nacional Popular''). == Administracyjny pòdzél == Państwò pòdzeloné je na dzewiãc [[Región (administracyjny pòdzél)|regionów]] ({{Jãz.|pt}} ''regiões''): * Bafatá * Biombo * Bissau * Bolama * Cacheu * Gabú * Oio * Quinara * Tombali == Ekònomiô == Gwineja Bissaù słëchô karnu nôbiédniészich państwów swiata. Òpiartô na gbùrstwie i rëbaczenim gòspòdarka òsta znikwionô przez warającą w latach 1998–1999 domôcą wòjnã. Gwineja Bissaù, z zagrańcznym dłëgã sygającym wnet miliarda dolarów, kòrzistô z programù sztrukturalnégò dostosowaniégò [[Midzënôrodny Walutowi Fùndusz|Midzënôrodnégò Walutowégò Fùnduszu]]. Nôwôżniészima ekspòrtowima produktama są òrzechë nérkówca (6. plac na swiece) i arachidowé òrzechë. Gwësné znaczenié mô téż drzéwny przemësł. [[Òrganizacjô Zjednónëch Nôrodów|OZN]] rechùje Gwinejã-Bissaù do grëpë jednëch z nôsłabi rozwinionëch państwów swiata (tpzw. LDC – ''Least Developed Countries'')<ref>{{Cytuj starnã|titel=List of Least Developed Countries (as of May 2016)|url=https://www.un.org/en/development/desa/policy/cdp/ldc/ldc_list.pdf|archiwùm=https://web.archive.org/web/20170623015529/http://www.un.org/en/development/desa/policy/cdp/ldc/ldc_list.pdf|zarchiwizowóné=2017-06-23|jãzëk=en|data przëstãpù=2017-07-01}}</ref>. == Demògrafiô == === Jãzëk === Taksëje sã, że w kraju ùżiwô sã jaż 22 jãzëków, chòc spòrnym je, na wiele są to 22 apartné jãzëczi, a na wiele òdmianë głównëch jãzëków<ref name=":1">{{Cytuj knéżkã|titel=Zupełnie Inny Świat|aùtór r=Katarzyna Kozakiewicz|rozdzél=Gwinejska Wieża Babel|dzél=10/2020|issn=2082 0003|stronë=6–9|jãzëk=pl}}</ref>. Ùrzãdowim jãzëkã je [[Pòrtugalsczi jãzëk|pòrtugalsczi]]. Je ùżiwóny w mediach, szkòłach i rządowëch òdkazach<ref name=":1" />, równak blós 13% lëdztwa rozmieje biegło gadac pò pòrtugalskù. W codniowim ùżëcym dominëją lokalné jãzëczi, przédno [[Jãzëk balanta|balanta]] i [[kreòlsczi jãzëk Gwineje Bissaù]]<ref name=":1" />. === Religiô === Religijnô sztruktura kraju w 2010 rokù wedle Pew Research Center<ref>{{Cytuj starnã|url=http://www.pewforum.org/2012/12/18/table-religious-composition-by-country-in-percentages/|data=2012-12-18|titel=Religious Composition by Country, in Percentages|aùtór=Joseph Liu|òpùblikòwóny=Pew Research Center|data przëstãpù=2014-06-30|jãzëk=en}}</ref><ref>{{Cytuj starnã|url=http://www.pewforum.org/2011/12/19/table-christian-population-as-percentages-of-total-population-by-country/|data=2011-12-19|titel=Christian Population as Percentages of Total Population by Country|aùtór=Joseph Liu|data przëstãpù=2014-06-30|jãzëk=en|òpùblikòwóny=Pew Research Center}}</ref>: * [[islam]] – 45,1% * tradicyjné plemienné religie – 30,9% * [[Katolëcczi Kòscół|katolicyzm]] – 17,9% * bez religie – 4,3% * [[protestantizm]] – 2,1% == Przëpisë == a3b02un6wbirq4ykjv93nhhgxvxo44f 219893 219892 2026-10-19T22:01:54Z Terrus38 14026 219893 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò|herb=Emblem of Guinea-Bissau.svg|rok=2023|miono=Repùblika Gwineje Bissaù|gwôsné miono=República da Guiné-Bissau|fana=Flag of Guinea-Bissau.svg|miono-genitiw=Gwineje Bissaù|mòtto=''Unidade, Luta, Progresso'' </br> (Jednota, Biôtka, Pòkrok)|himn=''Esta é a Nossa Pátria Bem Amada'' </br> (Të jes nają lubòtną Tatczëzną)|fòrma państwa=wòjskòwô diktatura|stolëca=Bissaù|jãzëk=[[pòrtugalsczi jãzëk|pòrtugalsczi]]|Prezydeńt=Horta Inta-A Na Man|Premiéra=Ilídio Vieira Té|data ùsôdzenia=24 séwnika 1973|wiéchrzëzna=36 120 km²|lëdztwò=1 700 000|dëtk=frank CFA|kòd dëtka=XOF|czasowô cona=UTC ±0|Internet=.gw|aùtowi kòd=GNB|telefón=+245|na karce=Guinea-Bissau - Location Map (2013) - GNB - UNOCHA.svg}}'''Gwineja Bissaù''' ({{Jãz.|pt}} Guiné-Bissau), '''Repùblika Gwineje Bissaù''' ({{Jãz.|pt}} República da Guiné-Bissau /ʁeˈpublikɐ dɐ ɡiˈnɛ biˈsaw/) – [[państwò]] pòłożoné w [[Zôpadnô Afrika|zôpadny Africe]], nad [[Atlanticczi Òcean|Atlanticczim Òceanã]]. Grańczi ze Senegalã òd nordë i [[Gwineja|Gwineją]] òd pòrénkù. Gwineje Bissaù słëchają téż wielné òstrowë kòl sztrądu, òd jaczich nôwikszé skùpioné są w Archipelagù Bijagós. Państwò je nôleżnikã [[Afrikańskô Ùniô|Afrikańsczi Ùnie]] i ECOWAS. == Geògrafiô == Nizynny krôj. Nôwëższi pùnkt sygô 300 m n.r.m. Terenë kòl sztrądu mają sapòwi charakter, bënë kraju to dô sawannã. Niedalek ùbrzegù leżi grëpa òstrówów Bijagós. == Pòliticzny system == Wielepartijnô repùblika. Prezydent kraju webiéróny je w pòwszechny welacje na piãclatną kadencjã. W pòrozmienim z przedstôwcama rządzącëch partiów wëznôczô premiérã. Ùstawòdôwczą władzã trzimô stoòsobòwi jednojizbòwi parlament – Nôrodné Lëdowé Zgromadzenié ({{Jãz.|pt}} ''Assembleia Nacional Popular''). == Administracyjny pòdzél == Państwò pòdzeloné je na dzewiãc [[Región (administracyjny pòdzél)|regionów]] ({{Jãz.|pt}} ''regiões''): * Bafatá * Biombo * Bissau * Bolama * Cacheu * Gabú * Oio * Quinara * Tombali == Ekònomiô == Gwineja Bissaù słëchô karnu nôbiédniészich państwów swiata. Òpiartô na gbùrstwie i rëbaczenim gòspòdarka òsta znikwionô przez warającą w latach 1998–1999 domôcą wòjnã. Gwineja Bissaù, z zagrańcznym dłëgã sygającym wnet miliarda dolarów, kòrzistô z programù sztrukturalnégò dostosowaniégò [[Midzënôrodny Walutowi Fùndusz|Midzënôrodnégò Walutowégò Fùnduszu]]. Nôwôżniészima ekspòrtowima produktama są òrzechë nérkówca (6. plac na swiece) i arachidowé òrzechë. Gwësné znaczenié mô téż drzéwny przemësł. [[Òrganizacjô Zjednónëch Nôrodów|OZN]] rechùje Gwinejã-Bissaù do grëpë jednëch z nôsłabi rozwinionëch państwów swiata (tpzw. LDC – ''Least Developed Countries'')<ref>{{Cytuj starnã|titel=List of Least Developed Countries (as of May 2016)|url=https://www.un.org/en/development/desa/policy/cdp/ldc/ldc_list.pdf|archiwùm=https://web.archive.org/web/20170623015529/http://www.un.org/en/development/desa/policy/cdp/ldc/ldc_list.pdf|zarchiwizowóné=2017-06-23|jãzëk=en|data przëstãpù=2017-07-01}}</ref>. == Demògrafiô == === Jãzëk === Taksëje sã, że w kraju ùżiwô sã jaż 22 jãzëków, chòc spòrnym je, na wiele są to 22 apartné jãzëczi, a na wiele òdmianë głównëch jãzëków<ref name=":1">{{Cytuj knéżkã|titel=Zupełnie Inny Świat|aùtór r=Katarzyna Kozakiewicz|rozdzél=Gwinejska Wieża Babel|dzél=10/2020|issn=2082 0003|stronë=6–9|jãzëk=pl}}</ref>. Ùrzãdowim jãzëkã je [[Pòrtugalsczi jãzëk|pòrtugalsczi]]. Je ùżiwóny w mediach, szkòłach i rządowëch òdkazach<ref name=":1" />, równak blós 13% lëdztwa rozmieje biegło gadac pò pòrtugalskù. W codniowim ùżëcym dominëją lokalné jãzëczi, przédno [[Jãzëk balanta|balanta]] i [[kreòlsczi jãzëk Gwineje Bissaù]]<ref name=":1" />. === Religiô === Religijnô sztruktura kraju w 2010 rokù wedle Pew Research Center<ref>{{Cytuj starnã|url=http://www.pewforum.org/2012/12/18/table-religious-composition-by-country-in-percentages/|data=2012-12-18|titel=Religious Composition by Country, in Percentages|aùtór=Joseph Liu|òpùblikòwóny=Pew Research Center|data przëstãpù=2014-06-30|jãzëk=en}}</ref><ref>{{Cytuj starnã|url=http://www.pewforum.org/2011/12/19/table-christian-population-as-percentages-of-total-population-by-country/|data=2011-12-19|titel=Christian Population as Percentages of Total Population by Country|aùtór=Joseph Liu|data przëstãpù=2014-06-30|jãzëk=en|òpùblikòwóny=Pew Research Center}}</ref>: * [[islam]] – 45,1% * tradicyjné plemienné religie – 30,9% * [[Katolëcczi Kòscół|katolicyzm]] – 17,9% * bez religie – 4,3% * [[protestantizm]] – 2,1% == Przëpisë == {{Afrika}} [[Kategòrëjô:Afrika]] hyetbdf54i38qw0gtohw01m1b1m3i6b 219894 219893 2026-10-19T22:02:13Z Terrus38 14026 /* Przëpisë */ 219894 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò|herb=Emblem of Guinea-Bissau.svg|rok=2023|miono=Repùblika Gwineje Bissaù|gwôsné miono=República da Guiné-Bissau|fana=Flag of Guinea-Bissau.svg|miono-genitiw=Gwineje Bissaù|mòtto=''Unidade, Luta, Progresso'' </br> (Jednota, Biôtka, Pòkrok)|himn=''Esta é a Nossa Pátria Bem Amada'' </br> (Të jes nają lubòtną Tatczëzną)|fòrma państwa=wòjskòwô diktatura|stolëca=Bissaù|jãzëk=[[pòrtugalsczi jãzëk|pòrtugalsczi]]|Prezydeńt=Horta Inta-A Na Man|Premiéra=Ilídio Vieira Té|data ùsôdzenia=24 séwnika 1973|wiéchrzëzna=36 120 km²|lëdztwò=1 700 000|dëtk=frank CFA|kòd dëtka=XOF|czasowô cona=UTC ±0|Internet=.gw|aùtowi kòd=GNB|telefón=+245|na karce=Guinea-Bissau - Location Map (2013) - GNB - UNOCHA.svg}}'''Gwineja Bissaù''' ({{Jãz.|pt}} Guiné-Bissau), '''Repùblika Gwineje Bissaù''' ({{Jãz.|pt}} República da Guiné-Bissau /ʁeˈpublikɐ dɐ ɡiˈnɛ biˈsaw/) – [[państwò]] pòłożoné w [[Zôpadnô Afrika|zôpadny Africe]], nad [[Atlanticczi Òcean|Atlanticczim Òceanã]]. Grańczi ze Senegalã òd nordë i [[Gwineja|Gwineją]] òd pòrénkù. Gwineje Bissaù słëchają téż wielné òstrowë kòl sztrądu, òd jaczich nôwikszé skùpioné są w Archipelagù Bijagós. Państwò je nôleżnikã [[Afrikańskô Ùniô|Afrikańsczi Ùnie]] i ECOWAS. == Geògrafiô == Nizynny krôj. Nôwëższi pùnkt sygô 300 m n.r.m. Terenë kòl sztrądu mają sapòwi charakter, bënë kraju to dô sawannã. Niedalek ùbrzegù leżi grëpa òstrówów Bijagós. == Pòliticzny system == Wielepartijnô repùblika. Prezydent kraju webiéróny je w pòwszechny welacje na piãclatną kadencjã. W pòrozmienim z przedstôwcama rządzącëch partiów wëznôczô premiérã. Ùstawòdôwczą władzã trzimô stoòsobòwi jednojizbòwi parlament – Nôrodné Lëdowé Zgromadzenié ({{Jãz.|pt}} ''Assembleia Nacional Popular''). == Administracyjny pòdzél == Państwò pòdzeloné je na dzewiãc [[Región (administracyjny pòdzél)|regionów]] ({{Jãz.|pt}} ''regiões''): * Bafatá * Biombo * Bissau * Bolama * Cacheu * Gabú * Oio * Quinara * Tombali == Ekònomiô == Gwineja Bissaù słëchô karnu nôbiédniészich państwów swiata. Òpiartô na gbùrstwie i rëbaczenim gòspòdarka òsta znikwionô przez warającą w latach 1998–1999 domôcą wòjnã. Gwineja Bissaù, z zagrańcznym dłëgã sygającym wnet miliarda dolarów, kòrzistô z programù sztrukturalnégò dostosowaniégò [[Midzënôrodny Walutowi Fùndusz|Midzënôrodnégò Walutowégò Fùnduszu]]. Nôwôżniészima ekspòrtowima produktama są òrzechë nérkówca (6. plac na swiece) i arachidowé òrzechë. Gwësné znaczenié mô téż drzéwny przemësł. [[Òrganizacjô Zjednónëch Nôrodów|OZN]] rechùje Gwinejã-Bissaù do grëpë jednëch z nôsłabi rozwinionëch państwów swiata (tpzw. LDC – ''Least Developed Countries'')<ref>{{Cytuj starnã|titel=List of Least Developed Countries (as of May 2016)|url=https://www.un.org/en/development/desa/policy/cdp/ldc/ldc_list.pdf|archiwùm=https://web.archive.org/web/20170623015529/http://www.un.org/en/development/desa/policy/cdp/ldc/ldc_list.pdf|zarchiwizowóné=2017-06-23|jãzëk=en|data przëstãpù=2017-07-01}}</ref>. == Demògrafiô == === Jãzëk === Taksëje sã, że w kraju ùżiwô sã jaż 22 jãzëków, chòc spòrnym je, na wiele są to 22 apartné jãzëczi, a na wiele òdmianë głównëch jãzëków<ref name=":1">{{Cytuj knéżkã|titel=Zupełnie Inny Świat|aùtór r=Katarzyna Kozakiewicz|rozdzél=Gwinejska Wieża Babel|dzél=10/2020|issn=2082 0003|stronë=6–9|jãzëk=pl}}</ref>. Ùrzãdowim jãzëkã je [[Pòrtugalsczi jãzëk|pòrtugalsczi]]. Je ùżiwóny w mediach, szkòłach i rządowëch òdkazach<ref name=":1" />, równak blós 13% lëdztwa rozmieje biegło gadac pò pòrtugalskù. W codniowim ùżëcym dominëją lokalné jãzëczi, przédno [[Jãzëk balanta|balanta]] i [[kreòlsczi jãzëk Gwineje Bissaù]]<ref name=":1" />. === Religiô === Religijnô sztruktura kraju w 2010 rokù wedle Pew Research Center<ref>{{Cytuj starnã|url=http://www.pewforum.org/2012/12/18/table-religious-composition-by-country-in-percentages/|data=2012-12-18|titel=Religious Composition by Country, in Percentages|aùtór=Joseph Liu|òpùblikòwóny=Pew Research Center|data przëstãpù=2014-06-30|jãzëk=en}}</ref><ref>{{Cytuj starnã|url=http://www.pewforum.org/2011/12/19/table-christian-population-as-percentages-of-total-population-by-country/|data=2011-12-19|titel=Christian Population as Percentages of Total Population by Country|aùtór=Joseph Liu|data przëstãpù=2014-06-30|jãzëk=en|òpùblikòwóny=Pew Research Center}}</ref>: * [[islam]] – 45,1% * tradicyjné plemienné religie – 30,9% * [[Katolëcczi Kòscół|katolicyzm]] – 17,9% * bez religie – 4,3% * [[protestantizm]] – 2,1% == Przëpisë == [[Kategòrëjô:Afrika]] <references />{{Afrika}} 9htc21jj0zyt1va7y5klngchldblylj 219896 219894 2026-10-19T22:02:38Z Terrus38 14026 219896 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò|herb=Emblem of Guinea-Bissau.svg|rok=2023|miono=Repùblika Gwineje Bissaù|gwôsné miono=República da Guiné-Bissau|fana=Flag of Guinea-Bissau.svg|miono-genitiw=Gwineje Bissaù|mòtto=Unidade, Luta, Progresso </br> (Jednota, Biôtka, Pòkrok)|himn=Esta é a Nossa Pátria Bem Amada </br> (Të jes nają lubòtną Tatczëzną)|fòrma państwa=wòjskòwô diktatura|stolëca=Bissaù|jãzëk=[[pòrtugalsczi jãzëk|pòrtugalsczi]]|Prezydeńt=Horta Inta-A Na Man|Premiéra=Ilídio Vieira Té|data ùsôdzenia=24 séwnika 1973|wiéchrzëzna=36 120 km²|lëdztwò=1 700 000|dëtk=frank CFA|kòd dëtka=XOF|czasowô cona=UTC ±0|Internet=.gw|aùtowi kòd=GNB|telefón=+245|na karce=Guinea-Bissau - Location Map (2013) - GNB - UNOCHA.svg}}'''Gwineja Bissaù''' ({{Jãz.|pt}} Guiné-Bissau), '''Repùblika Gwineje Bissaù''' ({{Jãz.|pt}} República da Guiné-Bissau /ʁeˈpublikɐ dɐ ɡiˈnɛ biˈsaw/) – [[państwò]] pòłożoné w [[Zôpadnô Afrika|zôpadny Africe]], nad [[Atlanticczi Òcean|Atlanticczim Òceanã]]. Grańczi ze Senegalã òd nordë i [[Gwineja|Gwineją]] òd pòrénkù. Gwineje Bissaù słëchają téż wielné òstrowë kòl sztrądu, òd jaczich nôwikszé skùpioné są w Archipelagù Bijagós. Państwò je nôleżnikã [[Afrikańskô Ùniô|Afrikańsczi Ùnie]] i ECOWAS. == Geògrafiô == Nizynny krôj. Nôwëższi pùnkt sygô 300 m n.r.m. Terenë kòl sztrądu mają sapòwi charakter, bënë kraju to dô sawannã. Niedalek ùbrzegù leżi grëpa òstrówów Bijagós. == Pòliticzny system == Wielepartijnô repùblika. Prezydent kraju webiéróny je w pòwszechny welacje na piãclatną kadencjã. W pòrozmienim z przedstôwcama rządzącëch partiów wëznôczô premiérã. Ùstawòdôwczą władzã trzimô stoòsobòwi jednojizbòwi parlament – Nôrodné Lëdowé Zgromadzenié ({{Jãz.|pt}} ''Assembleia Nacional Popular''). == Administracyjny pòdzél == Państwò pòdzeloné je na dzewiãc [[Región (administracyjny pòdzél)|regionów]] ({{Jãz.|pt}} ''regiões''): * Bafatá * Biombo * Bissau * Bolama * Cacheu * Gabú * Oio * Quinara * Tombali == Ekònomiô == Gwineja Bissaù słëchô karnu nôbiédniészich państwów swiata. Òpiartô na gbùrstwie i rëbaczenim gòspòdarka òsta znikwionô przez warającą w latach 1998–1999 domôcą wòjnã. Gwineja Bissaù, z zagrańcznym dłëgã sygającym wnet miliarda dolarów, kòrzistô z programù sztrukturalnégò dostosowaniégò [[Midzënôrodny Walutowi Fùndusz|Midzënôrodnégò Walutowégò Fùnduszu]]. Nôwôżniészima ekspòrtowima produktama są òrzechë nérkówca (6. plac na swiece) i arachidowé òrzechë. Gwësné znaczenié mô téż drzéwny przemësł. [[Òrganizacjô Zjednónëch Nôrodów|OZN]] rechùje Gwinejã-Bissaù do grëpë jednëch z nôsłabi rozwinionëch państwów swiata (tpzw. LDC – ''Least Developed Countries'')<ref>{{Cytuj starnã|titel=List of Least Developed Countries (as of May 2016)|url=https://www.un.org/en/development/desa/policy/cdp/ldc/ldc_list.pdf|archiwùm=https://web.archive.org/web/20170623015529/http://www.un.org/en/development/desa/policy/cdp/ldc/ldc_list.pdf|zarchiwizowóné=2017-06-23|jãzëk=en|data przëstãpù=2017-07-01}}</ref>. == Demògrafiô == === Jãzëk === Taksëje sã, że w kraju ùżiwô sã jaż 22 jãzëków, chòc spòrnym je, na wiele są to 22 apartné jãzëczi, a na wiele òdmianë głównëch jãzëków<ref name=":1">{{Cytuj knéżkã|titel=Zupełnie Inny Świat|aùtór r=Katarzyna Kozakiewicz|rozdzél=Gwinejska Wieża Babel|dzél=10/2020|issn=2082 0003|stronë=6–9|jãzëk=pl}}</ref>. Ùrzãdowim jãzëkã je [[Pòrtugalsczi jãzëk|pòrtugalsczi]]. Je ùżiwóny w mediach, szkòłach i rządowëch òdkazach<ref name=":1" />, równak blós 13% lëdztwa rozmieje biegło gadac pò pòrtugalskù. W codniowim ùżëcym dominëją lokalné jãzëczi, przédno [[Jãzëk balanta|balanta]] i [[kreòlsczi jãzëk Gwineje Bissaù]]<ref name=":1" />. === Religiô === Religijnô sztruktura kraju w 2010 rokù wedle Pew Research Center<ref>{{Cytuj starnã|url=http://www.pewforum.org/2012/12/18/table-religious-composition-by-country-in-percentages/|data=2012-12-18|titel=Religious Composition by Country, in Percentages|aùtór=Joseph Liu|òpùblikòwóny=Pew Research Center|data przëstãpù=2014-06-30|jãzëk=en}}</ref><ref>{{Cytuj starnã|url=http://www.pewforum.org/2011/12/19/table-christian-population-as-percentages-of-total-population-by-country/|data=2011-12-19|titel=Christian Population as Percentages of Total Population by Country|aùtór=Joseph Liu|data przëstãpù=2014-06-30|jãzëk=en|òpùblikòwóny=Pew Research Center}}</ref>: * [[islam]] – 45,1% * tradicyjné plemienné religie – 30,9% * [[Katolëcczi Kòscół|katolicyzm]] – 17,9% * bez religie – 4,3% * [[protestantizm]] – 2,1% == Przëpisë == [[Kategòrëjô:Afrika]] <references />{{Afrika}} mba6r79i17q2fr4y6xny2p4c4mcf92q 219897 219896 2026-10-19T22:04:14Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 219897 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò |herb=Emblem of Guinea-Bissau.svg |rok=2023 |miono=Repùblika Gwineje Bissaù |gwôsné miono=República da Guiné-Bissau |fana=Flag of Guinea-Bissau.svg |miono-genitiw=Gwineje Bissaù |mòtto=Unidade, Luta, Progresso </br> (Jednota, Biôtka, Pòkrok) |himn=Esta é a Nossa Pátria Bem Amada </br> (Të jes nają lubòtną Tatczëzną) |fòrma państwa=wòjskòwô diktatura |stolëca=Bissaù |jãzëk=[[pòrtugalsczi jãzëk|pòrtugalsczi]] |Prezydeńt=Horta Inta-A Na Man |Premiéra=Ilídio Vieira Té |data ùsôdzenia=24 séwnika 1973 |wiéchrzëzna=36 120 km² |lëdztwò=1 700 000 |dëtk=frank CFA |kòd dëtka=XOF |czasowô cona=UTC ±0 |Internet=.gw |aùtowi kòd=GNB |telefón=+245 |na karce=Guinea-Bissau – Location Map (2013) – GNB – UNOCHA.svg }}'''Gwineja Bissaù''' ({{jãz.|pt}} Guiné-Bissau), '''Repùblika Gwineje Bissaù''' ({{jãz.|pt}} República da Guiné-Bissau /ʁeˈpublikɐ dɐ ɡiˈnɛ biˈsaw/) – [[państwò]] pòłożoné w [[Zôpadnô Afrika|zôpadny Africe]], nad [[Atlanticczi Òcean|Atlanticczim Òceanã]]. Grańczi ze Senegalã òd nordë i [[Gwineja|Gwineją]] òd pòrénkù. Gwineje Bissaù słëchają téż wielné òstrowë kòl sztrądu, òd jaczich nôwikszé skùpioné są w Archipelagù Bijagós. Państwò je nôleżnikã [[Afrikańskô Ùniô|Afrikańsczi Ùnie]] i ECOWAS. == Geògrafiô == Nizynny krôj. Nôwëższi pùnkt sygô 300 m {{skr.|n.r.m.}} Terenë kòl sztrądu mają sapòwi charakter, bënë kraju to dô sawannã. Niedalek ùbrzegù leżi grëpa òstrówów Bijagós. == Pòliticzny system == Wielepartijnô repùblika. Prezydent kraju webiéróny je w pòwszechny welacje na piãclatną kadencjã. W pòrozmienim z przedstôwcama rządzącëch partiów wëznôczô premiérã. Ùstawòdôwczą władzã trzimô stoòsobòwi jednojizbòwi parlament – Nôrodné Lëdowé Zgromadzenié ({{jãz.|pt}} ''Assembleia Nacional Popular''). == Administracyjny pòdzél == Państwò pòdzeloné je na dzewiãc [[Región (administracyjny pòdzél)|regionów]] ({{jãz.|pt}} ''regiões''): * Bafatá * Biombo * Bissau * Bolama * Cacheu * Gabú * Oio * Quinara * Tombali == Ekònomiô == Gwineja Bissaù słëchô karnu nôbiédniészich państwów swiata. Òpiartô na gbùrstwie i rëbaczenim gòspòdarka òsta znikwionô przez warającą w latach 1998–1999 domôcą wòjnã. Gwineja Bissaù, z zagrańcznym dłëgã sygającym wnet miliarda dolarów, kòrzistô z programù sztrukturalnégò dostosowaniégò [[Midzënôrodny Walutowi Fùndusz|Midzënôrodnégò Walutowégò Fùnduszu]]. Nôwôżniészima ekspòrtowima produktama są òrzechë nérkówca (6. plac na swiece) i arachidowé òrzechë. Gwësné znaczenié mô téż drzéwny przemësł. [[Òrganizacjô Zjednónëch Nôrodów|OZN]] rechùje Gwinejã-Bissaù do grëpë jednëch z nôsłabi rozwinionëch państwów swiata (tpzw. LDC – ''Least Developed Countries'')<ref>{{Cytuj starnã|titel=List of Least Developed Countries (as of May 2016)|url=https://www.un.org/en/development/desa/policy/cdp/ldc/ldc_list.pdf|archiwùm=https://web.archive.org/web/20170623015529/http://www.un.org/en/development/desa/policy/cdp/ldc/ldc_list.pdf|zarchiwizowóné=2017-06-23|jãzëk=en|data przëstãpù=2017-07-01}}</ref>. == Demògrafiô == === Jãzëk === Taksëje sã, że w kraju ùżiwô sã jaż 22 jãzëków, chòc spòrnym je, na wiele są to 22 apartné jãzëczi, a na wiele òdmianë głównëch jãzëków<ref name=":1">{{Cytuj knéżkã|titel=Zupełnie Inny Świat|aùtór r=Katarzyna Kozakiewicz|rozdzél=Gwinejska Wieża Babel|dzél=10/2020|issn=2082 0003|stronë=6–9|jãzëk=pl}}</ref>. Ùrzãdowim jãzëkã je [[Pòrtugalsczi jãzëk|pòrtugalsczi]]. Je ùżiwóny w mediach, szkòłach i rządowëch òdkazach<ref name=":1" />, równak blós 13% lëdztwa rozmieje biegło gadac pò pòrtugalskù. W codniowim ùżëcym dominëją lokalné jãzëczi, przédno [[Jãzëk balanta|balanta]] i [[kreòlsczi jãzëk Gwineje Bissaù]]<ref name=":1" />. === Religiô === Religijnô sztruktura kraju w 2010 rokù wedle Pew Research Center<ref>{{Cytuj starnã|url=http://www.pewforum.org/2012/12/18/table-religious-composition-by-country-in-percentages/|data=2012-12-18|titel=Religious Composition by Country, in Percentages|aùtór=Joseph Liu|òpùblikòwóny=Pew Research Center|data przëstãpù=2014-06-30|jãzëk=en}}</ref><ref>{{Cytuj starnã|url=http://www.pewforum.org/2011/12/19/table-christian-population-as-percentages-of-total-population-by-country/|data=2011-12-19|titel=Christian Population as Percentages of Total Population by Country|aùtór=Joseph Liu|data przëstãpù=2014-06-30|jãzëk=en|òpùblikòwóny=Pew Research Center}}</ref>: * [[islam]] – 45,1% * tradicyjné plemienné religie – 30,9% * [[Katolëcczi Kòscół|katolicyzm]] – 17,9% * bez religie – 4,3% * [[protestantizm]] – 2,1% == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} {{Afrika}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Afrika]] d5idhav1zaegof91qydyjz8jyf5q9da 219898 219897 2026-10-19T22:08:12Z Terrus38 14026 219898 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò |herb=Emblem of Guinea-Bissau.svg |rok=2023 |miono=Repùblika Gwineje Bissaù |gwôsné miono=República da Guiné-Bissau |fana=Flag of Guinea-Bissau.svg |na karce = Guinea-Bissau – Location Map (2013) – GNB – UNOCHA.svg |miono-genitiw=Gwineje Bissaù |mòtto=Unidade, Luta, Progresso </br> (Jednota, Biôtka, Pòkrok) |himn=Esta é a Nossa Pátria Bem Amada </br> (Të jes nają lubòtną Tatczëzną) |fòrma państwa=wòjskòwô diktatura |stolëca=Bissaù |jãzëk=[[pòrtugalsczi jãzëk|pòrtugalsczi]] |Prezydeńt=Horta Inta-A Na Man |Premiéra=Ilídio Vieira Té |data ùsôdzenia=24 séwnika 1973 |wiéchrzëzna=36 120 km² |lëdztwò=1 700 000 |dëtk=frank CFA |kòd dëtka=XOF |czasowô cona=UTC ±0 |Internet=.gw |aùtowi kòd=GNB |telefón=+245 }}'''Gwineja Bissaù''' ({{jãz.|pt}} Guiné-Bissau), '''Repùblika Gwineje Bissaù''' ({{jãz.|pt}} República da Guiné-Bissau /ʁeˈpublikɐ dɐ ɡiˈnɛ biˈsaw/) – [[państwò]] pòłożoné w [[Zôpadnô Afrika|zôpadny Africe]], nad [[Atlanticczi Òcean|Atlanticczim Òceanã]]. Grańczi ze Senegalã òd nordë i [[Gwineja|Gwineją]] òd pòrénkù. Gwineje Bissaù słëchają téż wielné òstrowë kòl sztrądu, òd jaczich nôwikszé skùpioné są w Archipelagù Bijagós. Państwò je nôleżnikã [[Afrikańskô Ùniô|Afrikańsczi Ùnie]] i ECOWAS. == Geògrafiô == Nizynny krôj. Nôwëższi pùnkt sygô 300 m {{skr.|n.r.m.}} Terenë kòl sztrądu mają sapòwi charakter, bënë kraju to dô sawannã. Niedalek ùbrzegù leżi grëpa òstrówów Bijagós. == Pòliticzny system == Wielepartijnô repùblika. Prezydent kraju webiéróny je w pòwszechny welacje na piãclatną kadencjã. W pòrozmienim z przedstôwcama rządzącëch partiów wëznôczô premiérã. Ùstawòdôwczą władzã trzimô stoòsobòwi jednojizbòwi parlament – Nôrodné Lëdowé Zgromadzenié ({{jãz.|pt}} ''Assembleia Nacional Popular''). == Administracyjny pòdzél == Państwò pòdzeloné je na dzewiãc [[Región (administracyjny pòdzél)|regionów]] ({{jãz.|pt}} ''regiões''): * Bafatá * Biombo * Bissau * Bolama * Cacheu * Gabú * Oio * Quinara * Tombali == Ekònomiô == Gwineja Bissaù słëchô karnu nôbiédniészich państwów swiata. Òpiartô na gbùrstwie i rëbaczenim gòspòdarka òsta znikwionô przez warającą w latach 1998–1999 domôcą wòjnã. Gwineja Bissaù, z zagrańcznym dłëgã sygającym wnet miliarda dolarów, kòrzistô z programù sztrukturalnégò dostosowaniégò [[Midzënôrodny Walutowi Fùndusz|Midzënôrodnégò Walutowégò Fùnduszu]]. Nôwôżniészima ekspòrtowima produktama są òrzechë nérkówca (6. plac na swiece) i arachidowé òrzechë. Gwësné znaczenié mô téż drzéwny przemësł. [[Òrganizacjô Zjednónëch Nôrodów|OZN]] rechùje Gwinejã-Bissaù do grëpë jednëch z nôsłabi rozwinionëch państwów swiata (tpzw. LDC – ''Least Developed Countries'')<ref>{{Cytuj starnã|titel=List of Least Developed Countries (as of May 2016)|url=https://www.un.org/en/development/desa/policy/cdp/ldc/ldc_list.pdf|archiwùm=https://web.archive.org/web/20170623015529/http://www.un.org/en/development/desa/policy/cdp/ldc/ldc_list.pdf|zarchiwizowóné=2017-06-23|jãzëk=en|data przëstãpù=2017-07-01}}</ref>. == Demògrafiô == === Jãzëk === Taksëje sã, że w kraju ùżiwô sã jaż 22 jãzëków, chòc spòrnym je, na wiele są to 22 apartné jãzëczi, a na wiele òdmianë głównëch jãzëków<ref name=":1">{{Cytuj knéżkã|titel=Zupełnie Inny Świat|aùtór r=Katarzyna Kozakiewicz|rozdzél=Gwinejska Wieża Babel|dzél=10/2020|issn=2082 0003|stronë=6–9|jãzëk=pl}}</ref>. Ùrzãdowim jãzëkã je [[Pòrtugalsczi jãzëk|pòrtugalsczi]]. Je ùżiwóny w mediach, szkòłach i rządowëch òdkazach<ref name=":1" />, równak blós 13% lëdztwa rozmieje biegło gadac pò pòrtugalskù. W codniowim ùżëcym dominëją lokalné jãzëczi, przédno [[Jãzëk balanta|balanta]] i [[kreòlsczi jãzëk Gwineje Bissaù]]<ref name=":1" />. === Religiô === Religijnô sztruktura kraju w 2010 rokù wedle Pew Research Center<ref>{{Cytuj starnã|url=http://www.pewforum.org/2012/12/18/table-religious-composition-by-country-in-percentages/|data=2012-12-18|titel=Religious Composition by Country, in Percentages|aùtór=Joseph Liu|òpùblikòwóny=Pew Research Center|data przëstãpù=2014-06-30|jãzëk=en}}</ref><ref>{{Cytuj starnã|url=http://www.pewforum.org/2011/12/19/table-christian-population-as-percentages-of-total-population-by-country/|data=2011-12-19|titel=Christian Population as Percentages of Total Population by Country|aùtór=Joseph Liu|data przëstãpù=2014-06-30|jãzëk=en|òpùblikòwóny=Pew Research Center}}</ref>: * [[islam]] – 45,1% * tradicyjné plemienné religie – 30,9% * [[Katolëcczi Kòscół|katolicyzm]] – 17,9% * bez religie – 4,3% * [[protestantizm]] – 2,1% == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} {{Afrika}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Afrika]] gnfm4zu1rh90fpw8jj14k0hjgawkj6n 219899 219898 2026-10-19T22:08:53Z Terrus38 14026 219899 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò |herb=Emblem of Guinea-Bissau.svg |rok=2023 |miono=Repùblika Gwineje Bissaù |gwôsné miono=República da Guiné-Bissau |fana=Flag of Guinea-Bissau.svg |na karce=Guinea-Bissau - Location Map (2013) - GNB - UNOCHA.svg |miono-genitiw=Gwineje Bissaù |mòtto=Unidade, Luta, Progresso </br> (Jednota, Biôtka, Pòkrok) |himn=Esta é a Nossa Pátria Bem Amada </br> (Të jes nają lubòtną Tatczëzną) |fòrma państwa=wòjskòwô diktatura |stolëca=Bissaù |jãzëk=[[pòrtugalsczi jãzëk|pòrtugalsczi]] |Prezydeńt=Horta Inta-A Na Man |Premiéra=Ilídio Vieira Té |data ùsôdzenia=24 séwnika 1973 |wiéchrzëzna=36 120 km² |lëdztwò=1 700 000 |dëtk=frank CFA |kòd dëtka=XOF |czasowô cona=UTC ±0 |Internet=.gw |aùtowi kòd=GNB |telefón=+245 }}'''Gwineja Bissaù''' ({{jãz.|pt}} Guiné-Bissau), '''Repùblika Gwineje Bissaù''' ({{jãz.|pt}} República da Guiné-Bissau /ʁeˈpublikɐ dɐ ɡiˈnɛ biˈsaw/) – [[państwò]] pòłożoné w [[Zôpadnô Afrika|zôpadny Africe]], nad [[Atlanticczi Òcean|Atlanticczim Òceanã]]. Grańczi ze Senegalã òd nordë i [[Gwineja|Gwineją]] òd pòrénkù. Gwineje Bissaù słëchają téż wielné òstrowë kòl sztrądu, òd jaczich nôwikszé skùpioné są w Archipelagù Bijagós. Państwò je nôleżnikã [[Afrikańskô Ùniô|Afrikańsczi Ùnie]] i ECOWAS. == Geògrafiô == Nizynny krôj. Nôwëższi pùnkt sygô 300 m {{skr.|n.r.m.}} Terenë kòl sztrądu mają sapòwi charakter, bënë kraju to dô sawannã. Niedalek ùbrzegù leżi grëpa òstrówów Bijagós. == Pòliticzny system == Wielepartijnô repùblika. Prezydent kraju webiéróny je w pòwszechny welacje na piãclatną kadencjã. W pòrozmienim z przedstôwcama rządzącëch partiów wëznôczô premiérã. Ùstawòdôwczą władzã trzimô stoòsobòwi jednojizbòwi parlament – Nôrodné Lëdowé Zgromadzenié ({{jãz.|pt}} ''Assembleia Nacional Popular''). == Administracyjny pòdzél == Państwò pòdzeloné je na dzewiãc [[Región (administracyjny pòdzél)|regionów]] ({{jãz.|pt}} ''regiões''): * Bafatá * Biombo * Bissau * Bolama * Cacheu * Gabú * Oio * Quinara * Tombali == Ekònomiô == Gwineja Bissaù słëchô karnu nôbiédniészich państwów swiata. Òpiartô na gbùrstwie i rëbaczenim gòspòdarka òsta znikwionô przez warającą w latach 1998–1999 domôcą wòjnã. Gwineja Bissaù, z zagrańcznym dłëgã sygającym wnet miliarda dolarów, kòrzistô z programù sztrukturalnégò dostosowaniégò [[Midzënôrodny Walutowi Fùndusz|Midzënôrodnégò Walutowégò Fùnduszu]]. Nôwôżniészima ekspòrtowima produktama są òrzechë nérkówca (6. plac na swiece) i arachidowé òrzechë. Gwësné znaczenié mô téż drzéwny przemësł. [[Òrganizacjô Zjednónëch Nôrodów|OZN]] rechùje Gwinejã-Bissaù do grëpë jednëch z nôsłabi rozwinionëch państwów swiata (tpzw. LDC – ''Least Developed Countries'')<ref>{{Cytuj starnã|titel=List of Least Developed Countries (as of May 2016)|url=https://www.un.org/en/development/desa/policy/cdp/ldc/ldc_list.pdf|archiwùm=https://web.archive.org/web/20170623015529/http://www.un.org/en/development/desa/policy/cdp/ldc/ldc_list.pdf|zarchiwizowóné=2017-06-23|jãzëk=en|data przëstãpù=2017-07-01}}</ref>. == Demògrafiô == === Jãzëk === Taksëje sã, że w kraju ùżiwô sã jaż 22 jãzëków, chòc spòrnym je, na wiele są to 22 apartné jãzëczi, a na wiele òdmianë głównëch jãzëków<ref name=":1">{{Cytuj knéżkã|titel=Zupełnie Inny Świat|aùtór r=Katarzyna Kozakiewicz|rozdzél=Gwinejska Wieża Babel|dzél=10/2020|issn=2082 0003|stronë=6–9|jãzëk=pl}}</ref>. Ùrzãdowim jãzëkã je [[Pòrtugalsczi jãzëk|pòrtugalsczi]]. Je ùżiwóny w mediach, szkòłach i rządowëch òdkazach<ref name=":1" />, równak blós 13% lëdztwa rozmieje biegło gadac pò pòrtugalskù. W codniowim ùżëcym dominëją lokalné jãzëczi, przédno [[Jãzëk balanta|balanta]] i [[kreòlsczi jãzëk Gwineje Bissaù]]<ref name=":1" />. === Religiô === Religijnô sztruktura kraju w 2010 rokù wedle Pew Research Center<ref>{{Cytuj starnã|url=http://www.pewforum.org/2012/12/18/table-religious-composition-by-country-in-percentages/|data=2012-12-18|titel=Religious Composition by Country, in Percentages|aùtór=Joseph Liu|òpùblikòwóny=Pew Research Center|data przëstãpù=2014-06-30|jãzëk=en}}</ref><ref>{{Cytuj starnã|url=http://www.pewforum.org/2011/12/19/table-christian-population-as-percentages-of-total-population-by-country/|data=2011-12-19|titel=Christian Population as Percentages of Total Population by Country|aùtór=Joseph Liu|data przëstãpù=2014-06-30|jãzëk=en|òpùblikòwóny=Pew Research Center}}</ref>: * [[islam]] – 45,1% * tradicyjné plemienné religie – 30,9% * [[Katolëcczi Kòscół|katolicyzm]] – 17,9% * bez religie – 4,3% * [[protestantizm]] – 2,1% == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} {{Afrika}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Afrika]] 1deha8ykwot25jgycuqctierbbpnoy0 219900 219899 2026-10-19T22:09:48Z Terrus38 14026 219900 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò |herb=Emblem of Guinea-Bissau.svg |rok=2023 |miono=Repùblika Gwineje Bissaù |gwôsné miono=República da Guiné-Bissau |fana=Flag of Guinea-Bissau.svg |na karce=Guinea-Bissau - Location Map (2013) - GNB - UNOCHA.svg |miono-genitiw=Gwineje Bissaù |mòtto=Unidade, Luta, Progresso </br> (Jednota, Biôtka, Pòkrok) |himn=Esta é a Nossa Pátria Bem Amada </br> (Të jes nają lubòtną Tatczëzną) |fòrma państwa=wòjskòwô diktatura |stolëca=Bissaù |jãzëk=[[pòrtugalsczi jãzëk|pòrtugalsczi]] |Prezydeńt=[[Horta Inta-A Na Man]] |Premiéra=[[Ilídio Vieira Té]] |data ùsôdzenia=[[24 séwnika]] [[1973]] |wiéchrzëzna=36 120 |lëdztwò=1 700 000 |dëtk=[[frank CFA]] |kòd dëtka=XOF |czasowô cona=UTC ±0 |Internet=.gw |aùtowi kòd=GNB |telefón=+245 }}'''Gwineja Bissaù''' ({{jãz.|pt}} Guiné-Bissau), '''Repùblika Gwineje Bissaù''' ({{jãz.|pt}} República da Guiné-Bissau /ʁeˈpublikɐ dɐ ɡiˈnɛ biˈsaw/) – [[państwò]] pòłożoné w [[Zôpadnô Afrika|zôpadny Africe]], nad [[Atlanticczi Òcean|Atlanticczim Òceanã]]. Grańczi ze Senegalã òd nordë i [[Gwineja|Gwineją]] òd pòrénkù. Gwineje Bissaù słëchają téż wielné òstrowë kòl sztrądu, òd jaczich nôwikszé skùpioné są w Archipelagù Bijagós. Państwò je nôleżnikã [[Afrikańskô Ùniô|Afrikańsczi Ùnie]] i ECOWAS. == Geògrafiô == Nizynny krôj. Nôwëższi pùnkt sygô 300 m {{skr.|n.r.m.}} Terenë kòl sztrądu mają sapòwi charakter, bënë kraju to dô sawannã. Niedalek ùbrzegù leżi grëpa òstrówów Bijagós. == Pòliticzny system == Wielepartijnô repùblika. Prezydent kraju webiéróny je w pòwszechny welacje na piãclatną kadencjã. W pòrozmienim z przedstôwcama rządzącëch partiów wëznôczô premiérã. Ùstawòdôwczą władzã trzimô stoòsobòwi jednojizbòwi parlament – Nôrodné Lëdowé Zgromadzenié ({{jãz.|pt}} ''Assembleia Nacional Popular''). == Administracyjny pòdzél == Państwò pòdzeloné je na dzewiãc [[Región (administracyjny pòdzél)|regionów]] ({{jãz.|pt}} ''regiões''): * Bafatá * Biombo * Bissau * Bolama * Cacheu * Gabú * Oio * Quinara * Tombali == Ekònomiô == Gwineja Bissaù słëchô karnu nôbiédniészich państwów swiata. Òpiartô na gbùrstwie i rëbaczenim gòspòdarka òsta znikwionô przez warającą w latach 1998–1999 domôcą wòjnã. Gwineja Bissaù, z zagrańcznym dłëgã sygającym wnet miliarda dolarów, kòrzistô z programù sztrukturalnégò dostosowaniégò [[Midzënôrodny Walutowi Fùndusz|Midzënôrodnégò Walutowégò Fùnduszu]]. Nôwôżniészima ekspòrtowima produktama są òrzechë nérkówca (6. plac na swiece) i arachidowé òrzechë. Gwësné znaczenié mô téż drzéwny przemësł. [[Òrganizacjô Zjednónëch Nôrodów|OZN]] rechùje Gwinejã-Bissaù do grëpë jednëch z nôsłabi rozwinionëch państwów swiata (tpzw. LDC – ''Least Developed Countries'')<ref>{{Cytuj starnã|titel=List of Least Developed Countries (as of May 2016)|url=https://www.un.org/en/development/desa/policy/cdp/ldc/ldc_list.pdf|archiwùm=https://web.archive.org/web/20170623015529/http://www.un.org/en/development/desa/policy/cdp/ldc/ldc_list.pdf|zarchiwizowóné=2017-06-23|jãzëk=en|data przëstãpù=2017-07-01}}</ref>. == Demògrafiô == === Jãzëk === Taksëje sã, że w kraju ùżiwô sã jaż 22 jãzëków, chòc spòrnym je, na wiele są to 22 apartné jãzëczi, a na wiele òdmianë głównëch jãzëków<ref name=":1">{{Cytuj knéżkã|titel=Zupełnie Inny Świat|aùtór r=Katarzyna Kozakiewicz|rozdzél=Gwinejska Wieża Babel|dzél=10/2020|issn=2082 0003|stronë=6–9|jãzëk=pl}}</ref>. Ùrzãdowim jãzëkã je [[Pòrtugalsczi jãzëk|pòrtugalsczi]]. Je ùżiwóny w mediach, szkòłach i rządowëch òdkazach<ref name=":1" />, równak blós 13% lëdztwa rozmieje biegło gadac pò pòrtugalskù. W codniowim ùżëcym dominëją lokalné jãzëczi, przédno [[Jãzëk balanta|balanta]] i [[kreòlsczi jãzëk Gwineje Bissaù]]<ref name=":1" />. === Religiô === Religijnô sztruktura kraju w 2010 rokù wedle Pew Research Center<ref>{{Cytuj starnã|url=http://www.pewforum.org/2012/12/18/table-religious-composition-by-country-in-percentages/|data=2012-12-18|titel=Religious Composition by Country, in Percentages|aùtór=Joseph Liu|òpùblikòwóny=Pew Research Center|data przëstãpù=2014-06-30|jãzëk=en}}</ref><ref>{{Cytuj starnã|url=http://www.pewforum.org/2011/12/19/table-christian-population-as-percentages-of-total-population-by-country/|data=2011-12-19|titel=Christian Population as Percentages of Total Population by Country|aùtór=Joseph Liu|data przëstãpù=2014-06-30|jãzëk=en|òpùblikòwóny=Pew Research Center}}</ref>: * [[islam]] – 45,1% * tradicyjné plemienné religie – 30,9% * [[Katolëcczi Kòscół|katolicyzm]] – 17,9% * bez religie – 4,3% * [[protestantizm]] – 2,1% == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} {{Afrika}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Afrika]] hoxdtqawkq8e4oaiy3rvb3vqq4379n9 219901 219900 2026-10-19T22:13:36Z Iketsi 3254 == Òbaczë téż == * [[Gwineja]] 219901 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò |herb=Emblem of Guinea-Bissau.svg |rok=2023 |miono=Repùblika Gwineje Bissaù |gwôsné miono=República da Guiné-Bissau |fana=Flag of Guinea-Bissau.svg |na karce=Guinea-Bissau - Location Map (2013) - GNB - UNOCHA.svg |miono-genitiw=Gwineje Bissaù |mòtto=Unidade, Luta, Progresso </br> (Jednota, Biôtka, Pòkrok) |himn=Esta é a Nossa Pátria Bem Amada </br> (Të jes nają lubòtną Tatczëzną) |fòrma państwa=wòjskòwô diktatura |stolëca=Bissaù |jãzëk=[[pòrtugalsczi jãzëk|pòrtugalsczi]] |Prezydeńt=[[Horta Inta-A Na Man]] |Premiéra=[[Ilídio Vieira Té]] |data ùsôdzenia=[[24 séwnika]] [[1973]] |wiéchrzëzna=36 120 |lëdztwò=1 700 000 |dëtk=[[frank CFA]] |kòd dëtka=XOF |czasowô cona=UTC ±0 |Internet=.gw |aùtowi kòd=GNB |telefón=+245 }}'''Gwineja Bissaù''' ({{jãz.|pt}} Guiné-Bissau), '''Repùblika Gwineje Bissaù''' ({{jãz.|pt}} República da Guiné-Bissau /ʁeˈpublikɐ dɐ ɡiˈnɛ biˈsaw/) – [[państwò]] pòłożoné w [[Zôpadnô Afrika|zôpadny Africe]], nad [[Atlanticczi Òcean|Atlanticczim Òceanã]]. Grańczi ze Senegalã òd nordë i [[Gwineja|Gwineją]] òd pòrénkù. Gwineje Bissaù słëchają téż wielné òstrowë kòl sztrądu, òd jaczich nôwikszé skùpioné są w Archipelagù Bijagós. Państwò je nôleżnikã [[Afrikańskô Ùniô|Afrikańsczi Ùnie]] i ECOWAS. == Geògrafiô == Nizynny krôj. Nôwëższi pùnkt sygô 300 m {{skr.|n.r.m.}} Terenë kòl sztrądu mają sapòwi charakter, bënë kraju to dô sawannã. Niedalek ùbrzegù leżi grëpa òstrówów Bijagós. == Pòliticzny system == Wielepartijnô repùblika. Prezydent kraju webiéróny je w pòwszechny welacje na piãclatną kadencjã. W pòrozmienim z przedstôwcama rządzącëch partiów wëznôczô premiérã. Ùstawòdôwczą władzã trzimô stoòsobòwi jednojizbòwi parlament – Nôrodné Lëdowé Zgromadzenié ({{jãz.|pt}} ''Assembleia Nacional Popular''). == Administracyjny pòdzél == Państwò pòdzeloné je na dzewiãc [[Región (administracyjny pòdzél)|regionów]] ({{jãz.|pt}} ''regiões''): * Bafatá * Biombo * Bissau * Bolama * Cacheu * Gabú * Oio * Quinara * Tombali == Ekònomiô == Gwineja Bissaù słëchô karnu nôbiédniészich państwów swiata. Òpiartô na gbùrstwie i rëbaczenim gòspòdarka òsta znikwionô przez warającą w latach 1998–1999 domôcą wòjnã. Gwineja Bissaù, z zagrańcznym dłëgã sygającym wnet miliarda dolarów, kòrzistô z programù sztrukturalnégò dostosowaniégò [[Midzënôrodny Walutowi Fùndusz|Midzënôrodnégò Walutowégò Fùnduszu]]. Nôwôżniészima ekspòrtowima produktama są òrzechë nérkówca (6. plac na swiece) i arachidowé òrzechë. Gwësné znaczenié mô téż drzéwny przemësł. [[Òrganizacjô Zjednónëch Nôrodów|OZN]] rechùje Gwinejã-Bissaù do grëpë jednëch z nôsłabi rozwinionëch państwów swiata (tpzw. LDC – ''Least Developed Countries'')<ref>{{Cytuj starnã|titel=List of Least Developed Countries (as of May 2016)|url=https://www.un.org/en/development/desa/policy/cdp/ldc/ldc_list.pdf|archiwùm=https://web.archive.org/web/20170623015529/http://www.un.org/en/development/desa/policy/cdp/ldc/ldc_list.pdf|zarchiwizowóné=2017-06-23|jãzëk=en|data przëstãpù=2017-07-01}}</ref>. == Demògrafiô == === Jãzëk === Taksëje sã, że w kraju ùżiwô sã jaż 22 jãzëków, chòc spòrnym je, na wiele są to 22 apartné jãzëczi, a na wiele òdmianë głównëch jãzëków<ref name=":1">{{Cytuj knéżkã|titel=Zupełnie Inny Świat|aùtór r=Katarzyna Kozakiewicz|rozdzél=Gwinejska Wieża Babel|dzél=10/2020|issn=2082 0003|stronë=6–9|jãzëk=pl}}</ref>. Ùrzãdowim jãzëkã je [[Pòrtugalsczi jãzëk|pòrtugalsczi]]. Je ùżiwóny w mediach, szkòłach i rządowëch òdkazach<ref name=":1" />, równak blós 13% lëdztwa rozmieje biegło gadac pò pòrtugalskù. W codniowim ùżëcym dominëją lokalné jãzëczi, przédno [[Jãzëk balanta|balanta]] i [[kreòlsczi jãzëk Gwineje Bissaù]]<ref name=":1" />. === Religiô === Religijnô sztruktura kraju w 2010 rokù wedle Pew Research Center<ref>{{Cytuj starnã|url=http://www.pewforum.org/2012/12/18/table-religious-composition-by-country-in-percentages/|data=2012-12-18|titel=Religious Composition by Country, in Percentages|aùtór=Joseph Liu|òpùblikòwóny=Pew Research Center|data przëstãpù=2014-06-30|jãzëk=en}}</ref><ref>{{Cytuj starnã|url=http://www.pewforum.org/2011/12/19/table-christian-population-as-percentages-of-total-population-by-country/|data=2011-12-19|titel=Christian Population as Percentages of Total Population by Country|aùtór=Joseph Liu|data przëstãpù=2014-06-30|jãzëk=en|òpùblikòwóny=Pew Research Center}}</ref>: * [[islam]] – 45,1% * tradicyjné plemienné religie – 30,9% * [[Katolëcczi Kòscół|katolicyzm]] – 17,9% * bez religie – 4,3% * [[protestantizm]] – 2,1% == Òbaczë téż == * [[Gwineja]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} {{Afrika}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Afrika]] a96x9zedji02ytp0ste79rgpg73bf2i 219902 219901 2026-10-19T22:14:50Z Iketsi 3254 Galeriô 219902 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò |herb=Emblem of Guinea-Bissau.svg |rok=2023 |miono=Repùblika Gwineje Bissaù |gwôsné miono=República da Guiné-Bissau |fana=Flag of Guinea-Bissau.svg |na karce=Guinea-Bissau - Location Map (2013) - GNB - UNOCHA.svg |miono-genitiw=Gwineje Bissaù |mòtto=Unidade, Luta, Progresso </br> (Jednota, Biôtka, Pòkrok) |himn=Esta é a Nossa Pátria Bem Amada </br> (Të jes nają lubòtną Tatczëzną) |fòrma państwa=wòjskòwô diktatura |stolëca=Bissaù |jãzëk=[[pòrtugalsczi jãzëk|pòrtugalsczi]] |Prezydeńt=[[Horta Inta-A Na Man]] |Premiéra=[[Ilídio Vieira Té]] |data ùsôdzenia=[[24 séwnika]] [[1973]] |wiéchrzëzna=36 120 |lëdztwò=1 700 000 |dëtk=[[frank CFA]] |kòd dëtka=XOF |czasowô cona=UTC ±0 |Internet=.gw |aùtowi kòd=GNB |telefón=+245 }}'''Gwineja Bissaù''' ({{jãz.|pt}} Guiné-Bissau), '''Repùblika Gwineje Bissaù''' ({{jãz.|pt}} República da Guiné-Bissau /ʁeˈpublikɐ dɐ ɡiˈnɛ biˈsaw/) – [[państwò]] pòłożoné w [[Zôpadnô Afrika|zôpadny Africe]], nad [[Atlanticczi Òcean|Atlanticczim Òceanã]]. Grańczi ze Senegalã òd nordë i [[Gwineja|Gwineją]] òd pòrénkù. Gwineje Bissaù słëchają téż wielné òstrowë kòl sztrądu, òd jaczich nôwikszé skùpioné są w Archipelagù Bijagós. Państwò je nôleżnikã [[Afrikańskô Ùniô|Afrikańsczi Ùnie]] i ECOWAS. == Geògrafiô == Nizynny krôj. Nôwëższi pùnkt sygô 300 m {{skr.|n.r.m.}} Terenë kòl sztrądu mają sapòwi charakter, bënë kraju to dô sawannã. Niedalek ùbrzegù leżi grëpa òstrówów Bijagós. == Pòliticzny system == Wielepartijnô repùblika. Prezydent kraju webiéróny je w pòwszechny welacje na piãclatną kadencjã. W pòrozmienim z przedstôwcama rządzącëch partiów wëznôczô premiérã. Ùstawòdôwczą władzã trzimô stoòsobòwi jednojizbòwi parlament – Nôrodné Lëdowé Zgromadzenié ({{jãz.|pt}} ''Assembleia Nacional Popular''). == Administracyjny pòdzél == Państwò pòdzeloné je na dzewiãc [[Región (administracyjny pòdzél)|regionów]] ({{jãz.|pt}} ''regiões''): * Bafatá * Biombo * Bissau * Bolama * Cacheu * Gabú * Oio * Quinara * Tombali == Ekònomiô == Gwineja Bissaù słëchô karnu nôbiédniészich państwów swiata. Òpiartô na gbùrstwie i rëbaczenim gòspòdarka òsta znikwionô przez warającą w latach 1998–1999 domôcą wòjnã. Gwineja Bissaù, z zagrańcznym dłëgã sygającym wnet miliarda dolarów, kòrzistô z programù sztrukturalnégò dostosowaniégò [[Midzënôrodny Walutowi Fùndusz|Midzënôrodnégò Walutowégò Fùnduszu]]. Nôwôżniészima ekspòrtowima produktama są òrzechë nérkówca (6. plac na swiece) i arachidowé òrzechë. Gwësné znaczenié mô téż drzéwny przemësł. [[Òrganizacjô Zjednónëch Nôrodów|OZN]] rechùje Gwinejã-Bissaù do grëpë jednëch z nôsłabi rozwinionëch państwów swiata (tpzw. LDC – ''Least Developed Countries'')<ref>{{Cytuj starnã|titel=List of Least Developed Countries (as of May 2016)|url=https://www.un.org/en/development/desa/policy/cdp/ldc/ldc_list.pdf|archiwùm=https://web.archive.org/web/20170623015529/http://www.un.org/en/development/desa/policy/cdp/ldc/ldc_list.pdf|zarchiwizowóné=2017-06-23|jãzëk=en|data przëstãpù=2017-07-01}}</ref>. == Demògrafiô == === Jãzëk === Taksëje sã, że w kraju ùżiwô sã jaż 22 jãzëków, chòc spòrnym je, na wiele są to 22 apartné jãzëczi, a na wiele òdmianë głównëch jãzëków<ref name=":1">{{Cytuj knéżkã|titel=Zupełnie Inny Świat|aùtór r=Katarzyna Kozakiewicz|rozdzél=Gwinejska Wieża Babel|dzél=10/2020|issn=2082 0003|stronë=6–9|jãzëk=pl}}</ref>. Ùrzãdowim jãzëkã je [[Pòrtugalsczi jãzëk|pòrtugalsczi]]. Je ùżiwóny w mediach, szkòłach i rządowëch òdkazach<ref name=":1" />, równak blós 13% lëdztwa rozmieje biegło gadac pò pòrtugalskù. W codniowim ùżëcym dominëją lokalné jãzëczi, przédno [[Jãzëk balanta|balanta]] i [[kreòlsczi jãzëk Gwineje Bissaù]]<ref name=":1" />. === Religiô === Religijnô sztruktura kraju w 2010 rokù wedle Pew Research Center<ref>{{Cytuj starnã|url=http://www.pewforum.org/2012/12/18/table-religious-composition-by-country-in-percentages/|data=2012-12-18|titel=Religious Composition by Country, in Percentages|aùtór=Joseph Liu|òpùblikòwóny=Pew Research Center|data przëstãpù=2014-06-30|jãzëk=en}}</ref><ref>{{Cytuj starnã|url=http://www.pewforum.org/2011/12/19/table-christian-population-as-percentages-of-total-population-by-country/|data=2011-12-19|titel=Christian Population as Percentages of Total Population by Country|aùtór=Joseph Liu|data przëstãpù=2014-06-30|jãzëk=en|òpùblikòwóny=Pew Research Center}}</ref>: * [[islam]] – 45,1% * tradicyjné plemienné religie – 30,9% * [[Katolëcczi Kòscół|katolicyzm]] – 17,9% * bez religie – 4,3% * [[protestantizm]] – 2,1% == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Guineabissau oli 2018137 lrg.jpg| Òbrôzk:Ungdomsbiblioteket Bissau.jpg| Òbrôzk:20130610-DSC 8986 (9102589195).jpg| Òbrôzk:20130612-DSC 9056 (9290929959).jpg| Òbrôzk:20130609-IMG 2455 (9086556687).jpg| Òbrôzk:Fernanda Nossa, Guinea-Bissau, photo 3.jpg| Òbrôzk:Day221-Bike-130612 (9290907859).jpg| Òbrôzk:Guinea-Bissau Export Treemap.jpg| </gallery> == Òbaczë téż == * [[Gwineja]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé pòwrózczi == {{Commons}} {{Afrika}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Afrika]] qoq2tnvra4wd64sa31l60phla777ux2 Kategòrëjô:Dôwné wse 14 14487 219957 2026-10-20T01:03:29Z Iketsi 3254 N 219957 wikitext text/x-wiki {{Commons}} [[Kategòrëjô:Dôwné rzeczë|Wsë]] [[Kategòrëjô:Wsë|!Dôwné]] dodgzqwufpzpufkaqj3yb7fbq80a3ou 219958 219957 2026-10-20T01:04:40Z Iketsi 3254 Wse 219958 wikitext text/x-wiki {{Commons}} [[Kategòrëjô:Dôwné rzeczë|Wse]] [[Kategòrëjô:Wse|!Dôwné]] o0k37dqrusu1ykonu35vyw91yv231a6 219959 219958 2026-10-20T01:04:50Z Iketsi 3254 Iketsi przeniós starnã [[Kategòrëjô:Dôwné wsë]] do [[Kategòrëjô:Dôwné wse]]: wse 219958 wikitext text/x-wiki {{Commons}} [[Kategòrëjô:Dôwné rzeczë|Wse]] [[Kategòrëjô:Wse|!Dôwné]] o0k37dqrusu1ykonu35vyw91yv231a6 Kategòrëjô:Dôwné wsë 14 14488 219960 2026-10-20T01:04:50Z Iketsi 3254 Iketsi przeniós starnã [[Kategòrëjô:Dôwné wsë]] do [[Kategòrëjô:Dôwné wse]]: wse 219960 wikitext text/x-wiki #PATRZ [[:Kategòrëjô:Dôwné wse]] jq51axsufeeb87mrjj5fo1ys7zifg4l 219962 219960 2026-10-20T01:05:22Z Iketsi 3254 {{ADR|[[:Kategòrëjô:Dôwné wse]]}} 219962 wikitext text/x-wiki {{ADR|[[:Kategòrëjô:Dôwné wse]]}} 8dgi8ag6t2pthcq0g5e3zmrm3hcs27q Dëmino 0 14489 220001 2026-10-20T07:18:28Z Terrus38 14026 Terrus38 przeniós starnã [[Dëmino]] do [[Demmin]] 220001 wikitext text/x-wiki #PATRZ [[Demmin]] 8xwo4uq556o35w4yp6jsd79kvx0bla7 Pòmòrsczé wsë 0 14490 220008 2026-10-20T07:23:48Z Terrus38 14026 Terrus38 przeniós starnã [[Pòmòrsczé wsë]] do [[Pòmòrsczé wse]]: pisënk 220008 wikitext text/x-wiki #PATRZ [[Pòmòrsczé wse]] rpifjbnlg2vyh3sci9bdu9zcv7zq24t 220014 220008 2026-10-20T07:24:46Z Terrus38 14026 Usunięto przekierowanie do [[Pòmòrsczé wse]] 220014 wikitext text/x-wiki {{ADR|pisënk}} 4f2zqce1d18i5a6fp5gvl9vttadg2j5 Diskùsëjô:Pòmòrsczé wsë 1 14491 220010 2026-10-20T07:23:48Z Terrus38 14026 Terrus38 przeniós starnã [[Diskùsëjô:Pòmòrsczé wsë]] do [[Diskùsëjô:Pòmòrsczé wse]]: pisënk 220010 wikitext text/x-wiki #PATRZ [[Diskùsëjô:Pòmòrsczé wse]] lxwwgfmpadrj3y5hcm5nhktgne1l0c1 Wiki:Starnë brëkùjącé doczënieniô 4 14492 220017 2026-10-20T07:26:12Z Terrus38 14026 Terrus38 przeniós starnã [[Wiki:Starnë brëkùjącé doczënieniô]] do [[Wiki:Starnë brëkùjącé doprôcowaniô]]: tbh całô wikipediô brëkùje doprôcowaniô ale ok xD 220017 wikitext text/x-wiki #PATRZ [[Wiki:Starnë brëkùjącé doprôcowaniô]] kpjufhen6uetxxze2xzrrujcc4ej3wb 220020 220017 2026-10-20T07:27:16Z Terrus38 14026 Usunięto przekierowanie do [[Wiki:Starnë brëkùjącé doprôcowaniô]] 220020 wikitext text/x-wiki {{ADR|słowizna}} rdy3xe8m3a8wf9fwbhlx4hs4yn2twfb Wiki:Pòrtal wëcmaniznë 4 14493 220023 2026-10-20T07:29:56Z Terrus38 14026 Terrus38 przeniós starnã [[Wiki:Pòrtal wëcmaniznë]] do [[Wiki:Pòrtal spòlëznë]]: słowizna; wëcmanizna to jinaczi spółka abò pòspólnota, anielsczé ''community'' to prãdzy spòlëzna 220023 wikitext text/x-wiki #PATRZ [[Wiki:Pòrtal spòlëznë]] g85ua8bvz2cnxj53uuzvfi8zo0s035x 220024 220023 2026-10-20T07:30:53Z Terrus38 14026 słowizna; wëcmanizna to jinaczi spółka abò pòspólnota, anielsczé ''community'' to prãdzy spòlëzna 220024 wikitext text/x-wiki {{ADR|słowizna; wëcmanizna to jinaczi spółka abò pòspólnota, anielsczé ''community'' to prãdzy spòlëzna}} 3wz4sns974lr707w1abhe4p3udyuw47 Kategòrëjô:Pòmòrsczé wsë 14 14494 220026 2026-10-20T07:32:39Z Terrus38 14026 Terrus38 przeniós starnã [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé wsë]] do [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé wse]]: pisënk 220026 wikitext text/x-wiki #PATRZ [[:Kategòrëjô:Pòmòrsczé wse]] ctucxe6uv6lz22zsbwaxmepmh2becnu Brëkòwnik:Terrus38/Jack Grôczik 2 14495 220028 2026-10-20T08:09:09Z Terrus38 14026 Terrus38 przeniós starnã [[Brëkòwnik:Terrus38/Jack Grôczik]] do [[Jacek Graczyk]]: nowi articzel 220028 wikitext text/x-wiki #PATRZ [[Jacek Graczyk]] 77e2sat2rls84x7p0ukkuwmdfc6xlen 220029 220028 2026-10-20T08:12:20Z Terrus38 14026 Usunięto przekierowanie do [[Jacek Graczyk]] 220029 wikitext text/x-wiki //<nowiki> /* Cat-a-lot */ mw.loader.using(['jquery.ui', 'mediawiki.util'], function(){ mw.loader.load('//commons.wikimedia.org/w/load.php?modules=ext.gadget.Cat-a-lot'); }); ////////// Cat-a-lot user preferences ////////// //catALot/////////////////////////////////////// ////////// Cat-a-lot user preferences ////////// window.catALotPrefs = {"disambig_category":"Disambiguation categories","redir_category":"","session_timeout":60,"watchlist":"preferences","minor":true,"editpages":true,"docleanup":false,"subcatcount":24,"uncat":false,"button":true,"missingcatalert":true}; ////////////////////////////////////catALotEnd// ////////////////////////////////////catALotEnd// //</nowiki> mw19swp891mgiih20r51lube1jh8g3b 220030 220029 2026-10-20T08:12:29Z Terrus38 14026 220030 wikitext text/x-wiki /* Cat-a-lot */ mw.loader.using(['jquery.ui', 'mediawiki.util'], function(){ mw.loader.load('//commons.wikimedia.org/w/load.php?modules=ext.gadget.Cat-a-lot'); }); ////////// Cat-a-lot user preferences ////////// //catALot/////////////////////////////////////// ////////// Cat-a-lot user preferences ////////// window.catALotPrefs = {"disambig_category":"Disambiguation categories","redir_category":"","session_timeout":60,"watchlist":"preferences","minor":true,"editpages":true,"docleanup":false,"subcatcount":24,"uncat":false,"button":true,"missingcatalert":true}; ////////////////////////////////////catALotEnd// ////////////////////////////////////catALotEnd// lyn5cc1qjs6484k552eceeziby1kv9d 220072 220030 2026-10-20T10:25:44Z Iketsi 3254 @[[User:Terrus38|Terrus38]] musi być tutaj: [[Brëkòwnik:Terrus38/common.js]]; tak jak [[Brëkòwnik:Iketsi/common.js]] 220072 wikitext text/x-wiki {{ADR}} juhndsjf960pqnvhxvkejmbkqugg6x1 Szwédë 0 14496 220036 2026-10-20T09:32:26Z Terrus38 14026 Przeczérowanié do [[Szwédzkô]] 220036 wikitext text/x-wiki #TAM [[Szwédzkô]] amg5mwb6dn34oueqk26u991791yrigb Krësztof Celestin Mróngòwiusz 0 14497 220039 2026-10-20T09:34:18Z Terrus38 14026 Terrus38 przeniós starnã [[Krësztof Celestin Mróngòwiusz]] do [[Krësztof Celestin Mrągòwiusz]]: ùchwała nr 4/RJK/18 z dnia 19.10.2018 r. 220039 wikitext text/x-wiki #PATRZ [[Krësztof Celestin Mrągòwiusz]] 4alickx0jzy8chyw1lj75vwe53totlg 220049 220039 2026-10-20T09:36:37Z Terrus38 14026 Usunięto przekierowanie do [[Krësztof Celestin Mrągòwiusz]] 220049 wikitext text/x-wiki {{ADR|pisënk}} 4f2zqce1d18i5a6fp5gvl9vttadg2j5 Krësztof Celestin Mrąga 0 14498 220040 2026-10-20T09:34:54Z Terrus38 14026 Przeczérowanié do [[Krësztof Celestin Mrągòwiusz]] 220040 wikitext text/x-wiki #TAM [[Krësztof Celestin Mrągòwiusz]] 6juhilhk6bkvjcxaxo8we7edd5tgbvs Nobel (wiele znaczeniów) 0 14499 220075 2026-10-20T11:34:47Z Iketsi 3254 N 220075 wikitext text/x-wiki {{Wiele znaczeniów|Nobel (wiele znaczeniów)}} * {{Link if not current|Alfréd Nobel|| }} * {{Link if not current|Nôdgroda Nobla||}} cveu1u8csl8zfrnq8xowihz3ufnql1u