Википєдїꙗ cuwiki https://cu.wikipedia.org/wiki/%D0%93%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D1%8C%D0%BD%D0%B0_%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%86%D0%B0 MediaWiki 1.47.0-wmf.20 first-letter Срѣдьства Нарочьна Бєсѣда Польꙃєватєл҄ь Польꙃєватєлꙗ бєсѣда Википєдїꙗ Википєдїѩ бєсѣда Дѣло Дѣла бєсѣда MediaWiki MediaWiki бєсѣда Обраꙁьць Обраꙁьца бєсѣда Помощь Помощи бєсѣда Катигорїꙗ Катигорїѩ бєсѣда TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk 0 30 87945 87943 2026-09-23T16:56:51Z Qamen 30020 Linked Codex Assemanius article 87945 wikitext text/x-wiki [[Дѣло:ZografskiyKodeks.png|thumb|пьсанꙑ [[Словѣньска аꙁъбоукꙑ|кѷрїлловицєѭ]] Ꙁѡграфьскꙑ кънигꙑ]] {{glag-name|имѧ= Ⱄⰾⱁⰲⱑⱀⱐⱄⰽⱏ ⱗⰸⱏⰺⰽⱏ}} '''Словѣньскъ ѩꙁꙑкъ''' сѧ къ їндоєѵрѡпьска дрѣвєсє [[Словѣньсци ѩꙁꙑци|словѣньска вѣтвиꙗ]] оноситъ ⁙ словѣньскъ мрьтвъ ѩꙁꙑкъ ѥстъ {{commonscat|Church Slavonic language|Словѣньскъ ѩꙁꙑкъ}} ==О ѩꙁꙑка имєнє == Напрьва жє ѩꙁꙑкъ словѣньскꙑимь ꙁъванъ бѣашє 1 ꙁанѥ жє ѥдина рѣчь вьсихъ словѣнъ бѣ 1 сѥго дѣлꙗ письмєна аꙁъбоуковьни сътворѥни бѣашє сѫтъ 5 Тако жє въ житии Cв᷉тго Мєѳодїꙗ<ref>[https://web.archive.org/web/20160305205114/http://lib.pushkinskijdom.ru/Default.aspx?tabid=2164 {{lat-ga|Электронная библиотека ИРЛИ РАН / Собрания текстов / Библиотека литературы Древней Руси / Том 2 / Житие Мефодия]}}</ref> и [[Їѡаннъ Єѯархъ|Їѡанна Єѯарха]] кънигахъ пьсано ѥстъ 5 Послѣди жє, Словѣньскоу ѩꙁꙑкоу, ина имєна такождє оутворилисѧ бѣашє Въ [[Блъгарїꙗ|Блъгарїи]] жє такождє съ врѣмєньмъ блъгарьскомь ѩꙁꙑкомь ꙁъванъ бѣашє 1 и того дѣлꙗ нꙑнѣ блъгарьсци ѩꙁꙑковѣди мьнѧтъ бо отъ словѣньскаѥго ѩꙁꙑка нꙑнѣщьн҄ь блъгарьскъ ѩꙁꙑкъ иꙁишьлъ ѥстъ 5 Словѣньскъ жє ѩꙁꙑкъ того дѣлꙗ староблъгарьскомь рѣкѫтъ Въ [[Сѣвєрьна Макєдонїꙗ|Макєдонїи Димократїи]] жє словѣньскъ ѩꙁꙑкъ старомакєдоньскомь рѣкѫтъ Въ [[Рѡсїꙗ|Рѡсїи]] жє до Ѳ҃І вѣка обꙑчаѥмь ѩꙁꙑкъ словѣньскомь ꙁъванъ бѣашє 1 нъ послѣди жє словєсѣ старословѣньскъ и црькъвьнословѣньскъ ѩꙁꙑковѣдꙑ въсприѩта бѣашєтє 1 ижє нꙑнѣ раꙁьнъ съмꙑслъ иматє и словѣньскъ ѩꙁꙑкъ тъчиѭ старословѣньскомь ꙁъванъ ѥстъ да бѣжали съмѫщєниꙗ съ ѥгожє поꙁдьнѣи авлѥнами иꙁводами бѫ 5 Мъногꙑ инꙑ ѩꙁꙑкꙑ словѣньскъ ѩꙁꙑкъ нꙑнѣ такождє старословѣньскомь ли староцрькъвьнословѣньскомь ли ꙁъванъ ѥстъ == їсторїꙗ == Кънижьнъ словѣньскъ ѩꙁꙑкъ съставлѥнъ [[Кѷрїллъ и Мєѳодїи|Кѷрїлломь и Мєѳодїѥмь]] ѥстъ · та жє прѣложила словѣномъ црькъвьнꙑѩ кънигꙑ ѥстє ⁙ братра рождєна [[Грьчьско цѣсарьство|Грьчьска]] цѣсарьства [[Ѳессалонїка|Ѳєссалонїцѣ]] рєкомѣи Солоуни бꙑла ѥстє · идє [[южьни словѣнє|южьнъ словѣнъ]] рѣчь бѣашє<ref name="Селищев 1951">{{lat-ga|Селищев А. М. Старославянский язык. Часть 1: Введение. Фонетика. — М. : Государственное учебно-педагогическое издательство Министерства Просвещения РСФСР, 1951. С. 10.}}</ref> ⁙ того дѣл̑ьма словѣньскоуѥмоу ѩꙁꙑкоу южьнословѣньсти ѩꙁꙑчьни обраꙁи сѫтъ · нъ [[дрєвл҄ьнѥморавьскъ ѩꙁꙑкъ|дрєвл҄ьнѥморавьскоу]] ѩꙁꙑкоу ꙁападьнословѣньсти обраꙁи бѣашѧ Словѣньскомь ѩꙁꙑкомь кънигꙑ [[Прѣѩславл҄ьска кънижьна схола|Прѣѩславл҄ьскꙑ]] · [[Охрїдьска кънижьна схола|Охрїдьскꙑ]] и инъ кънижьнъ схолъ пьсанꙑ бѣшѧ ⁙ Онъжє ꙗко лѣтописьнъ и богоуслоужєбьнъ ѩꙁꙑкъ [[Прьво Блъгарьско цѣсарьство|Блъгарьска цѣсарьства]] · [[Вєлико Моравїꙗ|Вєликꙑ Моравїѩ]] · [[Роусь|Роуси]] · [[Срьбїꙗ|Срьбїи]] и инъ словѣньскъ странъ польꙃєвалъ сѧ ѥстъ Словѣньскъ ѩꙁꙑкъ по врѣмєнє сѧ подъ съврѣмєньнъ словѣнъ рѣчиѭ мѣнꙗлъ ѥстъ · ѥжє къ нꙑнѣшьню [[црькъвьнословѣньскъ ѩꙁꙑкъ|црькъвьнословѣньскоу]] ѩꙁꙑкоу привєдє == словѣньска аꙁъбоукꙑ == : {{главьнъ|словѣньска аꙁъбоукꙑ}} Нꙑнѣ наибол҄ьша числа ѩꙁꙑковѣдъ помꙑшлѥниѥ ѥстъ бо прьваꙗ аꙁъбоукꙑ словѣньска ѩꙁꙑка дѣлꙗ [[кѷрїлловица]] ѥстъ<ref>{{lat-ga|lang=sr|[http://www.rastko.org.rs/filologija/ppiper-slavistika_c.html Предраг Пипер, Увод у славистику I]}}</ref><ref>{{lat-ga|lang=sr|Петар Ђорђић, Историја српске ћирилице (1990:22)}}</ref><ref>{{lat-ga|Шницер Я. Б. Иллюстрированная всеобщая история письмен. — СПб. 1903. — С. 222—223}}</ref> · ѭжє Кѷрїллъ сътвори ⁙ Ѥѭжє вьсѩ прьвꙑ словѣньскꙑ кънигꙑ пьсанꙑ бѣ<ref>{{lat-ga|lang=sr|[http://www.ff.uns.ac.rs/biblioteka/upoznaj_jednu_knjigu/proglas/oproglasu.htm Делови студија из књиге «Проглас» Константина-Ћирила (Братислава: Перфект, 2004)]}}</ref> ⁙ По нѣколикъ лѣтъ истєщѥнии грьчьскꙑ аꙁъбоукъвє основѣ съ боукъвь доложєниѥмь [[Вътора словѣньска аꙁъбоукꙑ|новаꙗ словѣньска аꙁъбоукꙑ]] сътворѥна бѣ · нѣциихъ ѩꙁꙑковѣдъ помꙑшлѥниѥ бо ѥстъ · ѥжє аꙁъбоукъвь [[Климєнтъ Охрїдьскꙑи|Климєнтомь Охрїдьскомь]] сътворѥна бѣ · нъ то исто нєвѣдомо ѥстъ ⁙ Сꙗ аꙁъбоукꙑ жє кѷрїлловицѧ мѣсто прѣимашє == словѣньскꙑ кънигꙑ == С҄и жє сѫтъ канѡничьнꙑ кънигꙑ · словѣньскомь ѩꙁꙑкомь пьсанꙑ === [[кѷрїлловица]] === * [[Ассєманиѥво єѵангєлїѥ]] · инако Ватиканьска кънига и {{lang-la|Evangeliarum Assemani / Codex Vaticanus}} * Боꙗньско єѵангєлїѥ * Ꙁѡграфьскъ палїмѱистъ * [[Ꙁѡграфьска кънига]] и {{lang-la|Codex Zographensis}} * Кꙑѥвьсци листъци * Клоцєвъ съборьникъ и {{lang-la|Glagolita Klozianus}} * Марїиньско єѵангєлїѥ и {{lang-la|Codex Marianus}} * Охрїдьсци листъци * Рꙑльсци листъци * Сїнаиска ѱалтирь и {{lang-la|Psalterium Sinaiticum}} * Сїнаиско єѵхологїѥ {{lang-la|Euchologium Sinaiticum}} * Сїнаискъ їєратїконъ {{commonscat|Glagolitic manuscripts}} === [[словѣньска аꙁъбоукꙑ]] === * [[Прогласъ|Прогласъ/Ⱂⱃⱁⰳⰾⰰⱄⱏ]] * Новоградьска ѱалтирь * Єниньскъ апостолъ * Ꙁѡграфьсци листъци * Листъци Оундол҄ьскаѥго * [[Саввина кънига]] * Соупрасл҄ьска минїꙗ и {{lang-la|Codex Suprasliensis}} * Хїландарьсци листъци {{commonscat|Church Slavonic manuscripts}} == фѡнитїка == Словѣньсцѣ ѩꙁꙑцѣ ѥдинъ на дєсѧть гласьникъ сѫтъ : /а/ · /є/ · /и/ · /о/ · /оу/ · /ъ/ · /ꙑ/ · /ь/ · /ѣ/ · /ѫ/ · /ѧ/ ⁙ И сєдмь на дъва дєсѧтє съгласьникъ сѫтъ · нъ [[фѡнима]] /ф/ тъкъмо въ ꙁаѩтѣхъ словєсьхъ ѥстъ ⁙ Обꙑчаѥмь та жє грьчьскꙑ и латиньскꙑ словєса сѫтъ == грамматїка == === птѡсьна мѣна === Ѭꙁꙑкомъ ГРАМОУТУ словѣньскимъ жє скаꙁаєма ПИСЬМЄНА · Въ словѣньсцѣ ѩꙁꙑцѣ птѡсьнѫ мѣнѫ словєса сѫщьствитєльна ово · мѣстоимьньна ово · прилагатєльна ово и числитєльна ово имѫтъ ⁙ Имєнъ сѫщьствитєльнъ птѡсь жє числомь сєдмь сѫтъ<ref>{{lat-ga|[http://www.promacedonia.org/pdf/mirchev_starobylgarski.html Кирил Мирчев. Старобългарски език — кратък граматичен очерк. София, 1972]}}</ref> · и томоу жє въ доложєниѥ сѫтъ шєсть иꙁмѣнѥниꙗ обраꙁъ оубо ис прасловѣньска ѩꙁꙑка приѩти ⁙ Иꙁ обраꙁъ тѣхъ тъкъмо трьѥ пльностиѭ съхранѥни бѣашє · ини жє триѥ съ имижє въ кънигахъ ю съмѣшєниѥ имаашє ⁙ Такождє словєсъ мѧкъкамъ и тврьдамъ основамъ мѣна раꙁликаꙗ ѥстъ == число == [[Число|Число церкво овное]] == кладѧꙃи == <references group="КЪНИГЫ ВЄТХАГѠ И НОВАГѠ ꙀАВҌТА ⁙" responsive="" /> == ꙁьри такождє == * [http://www.schaeken.nl/lu/research/online/editions/kievfol.html моудльтва за Кльмьнтѥ в кꙑѥвьскꙑ кънигꙑ] * [https://web.archive.org/web/20090429133513/http://www.utexas.edu/cola/centers/lrc/eieol/ocsol-BF-X.html словѣньскаѥго ѩꙁꙑка оучєниꙗ] [[Катигорїꙗ:Словѣньскъ ѩꙁꙑкъ|*]] [[Катигорїꙗ:Словѣнє]] [[Катигорїꙗ:Словѣньсци ѩꙁꙑци]] <references group="КЪНИГЫ ВЄТХАГѠ И НОВАГѠ ꙀАВҌТА ⁙" responsive="" /> <references group="КЪНИГЫ ВЄТХАГѠ И НОВАГѠ ꙀАВҌТА ⁙" />КЪНИГЫ ВЄТХАГѠ И НОВАГѠ ꙀАВҌТА ⁙<references group="КЪНИГЫ ВЄТХАГѠ И НОВАГѠ ꙀАВҌТА ⁙" /> <references group="кладѧꙃи" /> 300pdlsunhr7jh60qr05ar8mrbdlwyw 0 11166 87944 2026-09-23T16:01:35Z Qamen 30020 Нова статьꙗ о Ассєманиѥвѣ єѵангєлїи 87944 wikitext text/x-wiki [[Дѣло:Codex Assemanianus 09.jpg|thumb|upright|листъ Ассєманиѥва єѵангєлїꙗ]] '''Ассєманиѥво єѵангєлїѥ''' · латиньскꙑ '''Codex Assemanianus''' · въ кратъцѣ '''Ass.''' · ѥстъ ветъхо [[Словѣньскъ ѩꙁꙑкъ|словѣньско]] пьсаниѥ, кратъкъ апракосъ, сирѣчь єѵангельска чьтениꙗ по дьнемъ и праꙁдьникомъ · на 158 пергамєнтьнꙑихъ листѣхъ пьсано староѭ облоѭ [[Кѷрїлловица|кѷрїлловицеѭ]]<ref name="pravenc">«Ассеманиево Евангелие» // ''Православная энциклопедия''. Т. III. С. 620-621.</ref> ⁙ Колико бо словѣньскꙑихъ книгъ отъ тѣхъ ветъхꙑихъ дьнии до насъ достигоша; О лѣтѣхъ же пьсаниꙗ єѵангєлиꙗ сего овии въ X вѣцѣ, инїи же въ XI быти ѥ мьнѧтъ<ref name="vat">Biblioteca Apostolica Vaticana · ''Vat. slav. 3. Lectionarium'' · sec. X/XI.</ref><ref name="pravenc" /> · Нꙑнѣ же вьсꙗкъ, иже ветъхо слово ищетъ, обрѧщетъ кънигѫ сию въ [[Ватиканъ|ватиканьстѣи]] апостольстѣи кънижьници · ꙁнамѧ же ѥѩ тамо: '''Vat. slav. 3'''<ref name="vat" /> ⁙ == Кънига == Отъ кънигꙑ сеꙗ до насъ 158 листовъ достигоша · коньць же не достиже<ref name="pravenc" /> ⁙ Староѭ облоѭ кѷрїлловицеѭ начрътана ѥстъ · Чрьниломъ пьсана бꙑсть, ꙁаставицами и начальнꙑми писменꙑ украшена, инꙑми шарꙑ испещрена · въ нихъ же сѫтъ травꙑ, и лици свѧтꙑихъ, и плетениꙗ хꙑтра начрътана<ref name="pravenc" /> ⁙ На полѣхъ же листовъ многа поздьнѣиша писмена XI, XII, XIII и XIV вѣка · и та инъдѣ староѭ кѷрїлловицеѭ, паче же новымъ письмомъ начрътана сѫтъ<ref name="pravenc" /> ⁙ Пасхоѭ сѧ почьнѫтъ чьтениꙗ єѵангельскаꙗ, на вьсѧ дьни даже до Пѧтьдесѧтьницѧ · по неи же на сѫботꙑ и недѣлꙗ даже до Великꙑѧ сѫботꙑ ⁙ Таже мѣсѧцьсловъ, въ немь же памяти свѧтꙑихъ · по немь же єѵангелиꙗ въскрьснаꙗ оутрьнꙗꙗ и чьтениꙗ на инꙑѧ потрѣбꙑ<ref name="cyr">''Асеманиево евангелие'' // Cyrillomethodiana · Софийский университет.</ref> ⁙ Въ мѣсѧцьсловѣ же памѧти [[Кѷрїллъ и Мєѳодїи|Кѷрїлла и Мєѳодїꙗ]], [[Климєнтъ Охрїдьскꙑи|Климєнта охрїдьскаго]], мѫченикъ струмичьскꙑихъ и Ахилїꙗ ларисьскаго · Сего ради кънигѫ сию въ землѧхъ [[Блъгарїꙗ|блъгарьскꙑихъ]] пьсанѫ быти мьнѧтъ, паче же въ [[Охрїдъ|Охрїдѣ]]<ref name="pravenc" /> ⁙ == Бꙑтиѥ кънигꙑ == Како же кънига сиꙗ Иероусалима достиже, не вѣдомо · Въ лѣто 1736 Иосифъ Ассемании, мѫжь ученъ и книжьникъ ватиканьскꙑи, обрѣте ю въ нѣкоемь монастꙑри и ту стѧжа · Отъ имене же его кънига днесь ассєманиѥва нарицаема ѥстъ · По смерти же Иосифа кънига въ ватиканьскую апостольскую кънижьницу прииде и ту даже до нꙑнѣ пребꙑваѥтъ<ref name="pravenc" /> ⁙ Въ лѣто 1820 [[Вилн҄ь|вильньскꙑи]] роусинъ Михаилъ Бобровьскꙑи, въ [[Римъ]] пришедъ, кънигѫ сию съмотри и описа<ref>«Бобровский, Михаил Кириллович» // ''Русский биографический словарь'' · «Ассеманиево Евангелие» // ''Православная энциклопедия''.</ref> · Въ лѣто же 1865 хръватинъ Франьо Рачькꙑи вьсѭ кънигѫ кѷрїлловицеѭ иꙁдаде<ref name="pravenc" /> · Въ лѣто 1981 вьсꙗ кънига въ шарѣхъ своихъ авлена бꙑсть<ref name="cyr" /> ⁙ == Разоумѣниѥ == Иже ветъхо словѣньско слово испꙑтати хощетъ, къ къниꙃѣ сей прибѣгаѥтъ · Многа бо отъ древьнѧго прѣложениꙗ єѵангельскаго въ неи сѫтъ<ref name="pravenc" /> ⁙ Нꙑнѣ же ватиканьскаꙗ кънижьница обраꙁъ вьсеѩ кънигꙑ ави, да и далече сѫщии вьсѧкъ листъ ѥѩ видѣти могѫтъ<ref name="vat" /> ⁙ == Вънѣшьнѩ съвѧꙁи == * [https://digi.vatlib.it/view/MSS_Vat.slav.3 Ватиканьскаꙗ апостольскаꙗ кънижьница · Vat. slav. 3] — вьсꙗ кънига въ обраꙁѣхъ * [https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcs/slav/aksl/asseman/assem.htm TITUS · Codex Assemanianus] — вьсь текстъ кѷрїлловицеѭ и глаголицеѭ * [https://kodeks.uni-bamberg.de/AKSL/Quellen/AKSL.CdxAssemanianus.htm Codex Assemanianus] — иꙁданиꙗ и книжьнаꙗ свѣдѣниꙗ == Кладѧꙃи == <references /> [[Катигорїꙗ:Словѣньскъ ѩꙁꙑкъ]] [[Катигорїꙗ:Словѣньскꙑ кънигꙑ]] fmgibqkviyl7b5j17bgwwlyspzf7r9x