Википеди cvwiki https://cv.wikipedia.org/wiki/%D0%A2%C4%95%D0%BF_%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%86%D0%B0 MediaWiki 1.47.0-wmf.2 first-letter Медиа Ятарлă Сӳтсе явасси Хутшăнакан Хутшăнаканăн канашлу страници Википеди Википеди сӳтсе явмалли Ӳкерчĕк Ӳкерчĕке сӳтсе явмалли MediaWiki MediaWiki сӳтсе явмалли Шаблон Шаблона сӳтсе явмалли Пулăшу Пулăшăва сӳтсе явмалли Категори Категорине сӳтсе явмалли TimedText TimedText talk Модуль Обсуждение модуля Event Event talk 0 10101 873957 472610 2026-05-15T17:00:38Z Ellodanis5 17302 873957 wikitext text/x-wiki [[File:Universe expansion2.png|thumb|big bang theory]] :{{ан арпаштарăр|Космологи|Космологипе}} '''Космогони''' (гр. ''κόσμος'' «тĕнче йĕркелĕхĕ», ''γονή'' «пулса кайни»), — [[планета|планетăсен]], [[çăлтăр]]сен, [[галактика]] евĕр космослăх объекчĕсен аталанăвне тата вĕсем пуçланса кайнине тĕпчекен [[ăслăлăх]]. Кунсăр пуçне космогони Хĕвел тытăмлăхĕн аталанăвĕпе йĕркеленĕвне тĕпчет. Анчах та вăл [[Çут Тĕнче]] пуçланса кайни ыйтăвне хускатмасть — çавна [[космологи]] тĕпчет. == Истори == == Вуламалли == * V.A.Ambartsumian, La structure et l'evolution de l'univers. Bruxelles, Ed. Stoops, 1958, p.241-279. * Шварцшильд М., Строение и эволюция звезд, пер. с англ., М., 1961; * Франк-Каменецкий Д. А., Физические процессы внутри звезд, М., 1959; * Каплан С. А., Физика звезд, 2 изд., М., 1970; * Проблемы современной космогонии, под ред. В. А. Амбарцумяна, 2 изд., М., 1972. * Вопросы космогонии, т. 1—10, М., 1952—64; * Шмидт О. Ю., Четыре лекции о теории происхождения Земли, 3 изд., М., 1957; * Левин Б. Ю. Происхождение Земли. «Изв. АН СССР Физика Земли», 1972, № 7; * Сафронов В. С., Эволюция допланетного облака и образование Земли и планет, М., 1969; * Symposium of the origine of the Solar system. Nicce, april 1972, P., 1972. == Çавăн пекех пăхăр == {{Астрономи уйрăмĕсем}} {{stub}} [[Категори:Космогони]] 59d27q6qav2uirymde2rh6n5ka65wi7 0 12815 873958 859929 2026-05-15T17:07:04Z InternetArchiveBot 28304 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 873958 wikitext text/x-wiki [[Ӳкерчĕк:Wiktor Michajlowitsch Wassnezow 003.jpg|thumb|Васнецов В. М. Хăй ӳкерни]] '''Виктор Михайлович Васнецов''' — раççей чаплă ӳнерçи (([[1848]]—[[1926]]) ), историпе фольклор сюжечĕсен ӳнерçĕлĕхĕн ăсти. Унăн шăллĕ — [[Васнецов Аполлинарий Михайлович|А. М. Васнецов]]. == Кун-çулĕ == [[Ӳкерчĕк:Die drei Bogatyr.jpg|thumb|350px|«[[Пăхаттăрсем (Васнецов ӳкерчĕкĕ)|Пăхаттăрсем]]», (1898)]] Виктор Михайлович Васнецов [[1848]] çулхи [[çу, 15]] [[Вяткă кĕперни]]нчи Уржум вулăсĕн [[Лопăял (Киров облаçĕ)|Лопăял]] [[чăваш]] ялĕнче (халĕ — [[Киров облаçĕ]]), турă çынни çемйинче çуралнă. Пĕлӳне Вяткă духовной семинаринче пухнă. Ӳнерçĕлĕхе Петербургра — малтан [[Крамской Иван Николаевич|И. Н. Крамской]] патĕнче, ӳнерçĕлĕхе пулăшас ушкăнĕн Ӳнерçĕлĕх шкулĕнче ([[1867]]—[[1868]]), кайран [[Императорăн ӳнерçĕлĕх академийĕ|ӳнерçĕлĕх академи]]нче ([[1868]]—[[1873]]) вĕреннĕ. Академирен вĕренсе тухсан ют çĕршывсене кайса çӳренĕ. Хăйĕн ĕçĕсене [[1869]] ç. кăтартма пикеннĕ, малтан Академи шутĕнче, кайран — [[Передвижники|Передвижников]] кăтартăвĕсенче. [[1893]] ç. Васнецов Ӳнерçĕ академин чăн пайташĕ пулса тăрать. Вырăс патриочĕ. 1905 çул хыççăн [[Вырăс халăх Пĕрлĕхĕ]]н ретне кĕрет, унăн кăларăмĕсене илемлетес ĕçĕсене хутшăнать. Виктор Васнецов 1926 çулхи [[утă, 23]] Мускавра вилĕме кĕтсе илет. == Хайлалăхĕ == Васнецов ĕçĕсенче тĕрлĕ жанр тĕсĕсемпе усă курнă. Малтанхи тапхăрĕнче Васнецов ытларах кулленхи пурнăç сюжечĕсене çырать, сăмахран «Хваттертен хваттере» ([[1876]]) ӳкерчĕкĕнче, «Вăрçăран килнĕ телеграммă» ([[1878]]), «Кĕнеке лавкки» ([[1876]]), «Парижри балагансем» ([[1877]]). Каярах вăл тĕп çула (историн чăнлăх кун-çулне) тухать — «[[Витязь на распутье (Васнецов)|Витязь на распутье]]» ([[1882]]), «После побоища Игоря Святославича с половцами» ([[1880]]), «[[Алёнушка (картина)|Алёнушка]]» ([[1881]]), «Иван Царевич на Сером Волке» (1889), «[[Богатыри (картина Васнецова)|Богатыри]]» (1881—[[1898]]), «Царь Иван Васильевич Грозный» ([[1897]]). 1890-мĕш çулсем вĕçĕнче ӳнерçĕн пултарулăхĕнче курăмлă вырăн тĕнĕ сĕмĕ йышăнать ([[Кейӳ]]ри Улатимĕр соборĕнчи тата Санкт-Петербургри Чĕрӳлĕх храмĕнчи ĕçĕсем, акварель ӳкерчĕкĕсем тата тата Улатимĕр соборĕн пӳлĕм аякки çинчи оригиналĕсене çырса хатĕрлесси). Октябрь революцийĕ 1917 ç. хыççăн Васнецов халăх юмах темисемпе ĕçлет, «Бой Добрыни Никитича с семиглавым Змеем Горынычем» (1918); «Кащей Бессмертный» (1917—1926) пир ӳкерчĕкĕсем. [[Патшалăх Третьяков галереи]] çурчĕн мал енне унăн ӳкерчĕкĕсем тăрăх илемлетнĕ. == Музейĕсем == * Мускавра, Васнецов пăралукĕнче [[В. М. Васнецовăн музей çурчĕ]] вырнаçнă * Санкт-Петербургри [[Патшалăх Вырăс музейĕ]] * Патшалăх Киров облаçĕн ӳнерçи В. М. тата А. М. Васнецовсем ячĕллĕ музейĕ Киров облаçĕн [[Киров (Киров облаçĕ)|Киров]] хулинче вырнаçнă. * [[Мемориалллă В.М. тата А.М. Васнецовсен çурт-музейĕ]] Киров облаçĕн Рябово салинче == Вуламалли == * Бахревский В. А. Виктор Васнецов. М., Молодая гвардия, 1979 г. серия «ЖЗЛ» ISBN 5-235-00367-5 * Бутина Н. Ю. Васнецов Виктор Михайлович: Послесловие. Журнал Московской Патриархии. Москва. 1994 . № 7/8. с. 124—125. * Кудрявцева Л. Васнецов. М., Белый город, 1999 г. ISBN 5-7793-0163-8 * Пастон Э. В. Виктор Васнецов. М., Белый город, 2001 г. ISBN 5-7793-0266-9 * Шилова Е. В. Виктор Васнецов: Альбом — 72 с. М: Арт-Родник. 2004 г. ISBN 5-9561-0021-4 == Каçăсем == * [http://www.artonline.ru/encyclopedia/113 Васнецов Виктор Михайлович. Ӳнерçĕн кун-çулĕпе ĕçĕ-хĕлĕ Artonline.ru çинче]{{Ĕçлемен каçă|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://smallbay.ru/vasneztov.html Виктор Михайлович Васнецов. Ӳкерчĕкĕсем, кун-çулĕ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070929084314/http://smallbay.ru/vasneztov.html |date=2007-09-29 }} * [[:commons:Список работ Виктора Васнецова|Список работ Виктора Васнецова]] * [http://www.museum.ru/M310 сайт «В. М. Васнецовăн музей-çурчĕ»] * [http://www.mith.ru/cgi-bin/yabb2/YaBB.pl?board=geo;action=display;num=1190826685 Васнецовăн музей-çурчĕ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080130132030/http://www.mith.ru/cgi-bin/yabb2/YaBB.pl?board=geo;action=display;num=1190826685 |date=2008-01-30 }} - фотокуравлăх * [http://www.museum.ru/M1484 Киров облаçĕн патшалăх В. М. тата А. М. Васнецовсем ячĕллĕ ӳнерçи музейĕ] * [http://www.museum.ru/M1591 Мемориаллă В. М. тата А. М. Васнецовсем ячĕллĕ ӳнерçи музейĕ-çурчĕ] * [http://infodon.org.ua/history.php?page=2&section=3&article=5 В. М. Васнецов тата Донецк чултăпри чукун çулĕ]{{Ĕçлемен каçă|date=November 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.ssga.ru/erudites_info/art/vasnezov/ Кун-çулĕллĕ очеркĕпе ĕçĕсем] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071214042639/http://www.ssga.ru/erudites_info/art/vasnezov/ |date=2007-12-14 }} * [http://www.vasnecov.ru Виктор Михайлович Васнецовăн кун-çулĕпе хайлалăхĕ çинчен сайчĕ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210303182608/http://vasnecov.ru/ |date=2021-03-03 }}. {{Куçакансем}} [[Категори:XIX ĕмĕрти Раççей ӳкерçисем]] [[Категори:Ӳкерçĕсем, алфавитпа]] [[Категори:Ӳнерçĕсен ăрăвĕсем]] [[Категори:Вырăс халăхĕн Пĕрлĕхĕ]] 5fgg5xqgka8vej7cynye7cf9yg94yru 0 15133 873953 834374 2026-05-15T14:14:09Z InternetArchiveBot 28304 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 873953 wikitext text/x-wiki {{cleanup}} {{РФ субъекчĕ |RuNm = Буряти Республики |OfNm1 = {{lang-ru|Республика Бурятия}} |OfNm2 = {{lang-bxr|Буряад Улас}} |FSFlag = Flag of Buryatia.svg |FSCoA = Coat of Arms of Buryatia.svg |FlagLnk = Буряти ялавĕ |CoALnk = Буряти гербĕ |FSMap = Map of Russia (2014–2022) - Buryatia.svg |FSCtrWhat = Тĕп хули |FSCtrNm = [[Улан-Удэ]] |AreaRnk = 15 |TotArea = 351&nbsp;334 |WaterPrcnt = |PopRnk = 53 |PopQty = 974 628<ref name='population2023'>[https://rosstat.gov.ru/storage/mediabank/Bul_MO_2023.xlsx 2023 çулхи РФ халăх йышĕ]</ref> |PopCtDate = 2023 |PopDens= 2,77 |FedDistrNm = [[Инçет-Тухăç федераци тăрăхĕ]] |EcRegNm = [[Инçет-Тухăç экономика районĕ]] |CadNo = 81 |LangLangs = s |OfLangs = [[бурят чĕлхи|бурятла]], [[вырăс чĕлхи|вырăсла]] |HeadTtl = Пуçлĕх |HeadNm = [[Цыденов Алексей Самбуевич|Алексей Цыденов]] |ViceTtl = |ViceNm = |LegislTtl = Халăх Хурал председателĕ |LegislNm = [[Павлов Владимир Анатольевич|Владимир Павлов]] |FSAnthem = [[Бурят гимнĕ]] |FSUTC = [[Иркутск вăхăчĕ]], [[UTC+8]] }} [[File:Buryatia02.png|right|thumb|250px]] '''Буряти''', официаллă — '''Бурят Республики''' ({{lang-bua|Буряад Улас}}<ref>{{cite web|url=http://burunen.ru/articles/detail.php?ELEMENT_ID=10194&sphrase_id=101550|deadlink=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151222114748/http://burunen.ru/articles/detail.php?ELEMENT_ID=10194&sphrase_id=101550|archivedate=2015-12-22|title=Буряад Улас, и никак иначе: официальный перечень соответствий терминов и должностей на бурятском языке|publisher=Буряад Үнэн|date=2015-12-09|lang = ru}}</ref>), — [[Раççей Федерацийĕ|РФ-н]] субъекчĕ, унăн йышĕнчи [[Республика|республика]] ([[Патшалăх|патшалăх]])<ref name="Бурятия">{{кĕнеке|автор=Петрушина М.М., Гладкевич Г.И., Кызластов И.Л., Санжиева Т.Е., Фёдоров К.Н., Прокинова А.Н., Цендина А.Д|каçă= https://old.bigenc.ru/geography/text/1890279|ят= Бурятия |ответственный= |ответственный2= |издание=Большая российская энциклопедия |вырăн= Мускав |издательство= Издательство «Большая Российская энциклопедия» |çул=2006|том=4: Большой Кавказ - Великий канал |страницы=392—400|страниц=750|isbn=5-85270-333-8|тираж=65000}}</ref><ref>[https://ru.m.wikisource.org/wiki/%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%82%D1%83%D1%86%D0%B8%D1%8F_%D0%A0%D0%BE%D1%81%D1%81%D0%B8%D0%B9%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B9_%D0%A4%D0%B5%D0%B4%D0%B5%D1%80%D0%B0%D1%86%D0%B8%D0%B8#%D0%A1%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%8C%D1%8F_5 Раҫҫей Федерацийӗн Конституцийӗ]. 1 сыпӑк 5 статья 1 тата 2 пункт: 1. Раҫҫей Федерацийӗ республикасенчен, крайсенчен, облаҫсенчен, федераци пӗлтерӗшлӗ хуласенче, автономиллӗ облаҫран, автономиллӗ округсенчен — Раҫҫей Федерацийӗн пӗр тан правӑллӑ субъекчӗсенчен тӑрать. 2. Республика (патшалӑх) хӑйӗн конституцийӗпе саккунлӑхӗ пур. Край, облаҫ, федераци пӗлтерӗшлӗ хула, автономиллӗ облаҫ, автономиллӗ округ хӑйӗн уставӗпе саккунлӑхӗ пур</ref>. [[Инçет-Тухăç федераци тăрăхĕ|Инçет-Тухăç федераци тăрăхне]] кĕрет<ref>[http://publication.pravo.gov.ru/Document/View/0001201811040002 Указ Президента Российской Федерации от 03.11.2018 № 632 "О внесении изменений в перечень федеральных округов, утверждённый Указом Президента Российской Федерации от 13 мая 2000 г. № 849"]</ref> тата [[Инçет-Тухăç экономика районĕ|Инçет-Тухăç экономика районĕн]] пайĕ<ref>[http://www.consultant.ru/document/cons_doc_LAW_340497/ «Изменение 14/2019 ОКЭР Общероссийский классификатор экономических регионов ОК 024-95» (принято и введено в действие Приказом Росстандарта от 17.10.2019 N 1014-ст)]</ref>. {{Full Date|1923|09|30}} [[Бурят-Монгол Автономиллĕ Советлă Социализмлă Республики]] пекех йĕркеленнĕ<ref>{{Cite web |url=http://asiarussia.ru/articles/3048/ |title=День в истории: 30 мая 1923 года образована Бурят-Монгольская АССР |access-date=2015-01-26 |archive-date=2015-04-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150401041940/http://asiarussia.ru/articles/3048/ |deadlink=no }}</ref>. Тĕп хула — [[Улан-Удэ]] хули. Лаптăк — 351334 км² (Раççей территорийĕн 2,05 %). Халăх — 974 628<ref name='population2023'/> çын (2023). Халăх йышлăхĕ — 2,77 çын/км² (2023). Буряти хĕвеланăç, çурçĕр, хĕвелтухăç енсенче малалла РФ субъекчĕсемпе чикĕленет: [[Тыва|Тывăпа]], [[Иркутск облаçĕ]]пе тата [[Байкал Лешьен]]пе. Бурятипе Монголин кăнтăр чикки ку Раççейĕн патшалăх чикки. Патшалăх чĕлхисем: [[бурят чĕлхи]]пе [[вырăс чĕлхи]]. == Истори == [[Ӳкерчĕк:Brick thomb.JPG|thumb|300px|Плиточная могила и круглое захоронение хунну. Этнографический музей народов Забайкалья.]] == Халăх йышĕ == [[Ӳкерчĕк:MotherBuriatia-2.JPG|thumb|300px|Буряти-Анне. Улан-Удэ. Скульптор Александр Миронов (Иркутск)]] Бурятире çĕр ытла халăх çынни пурăнать. Вĕсенчен чи калăплисем ([[2004]]): {| class="standard" !Халăх ||Йышĕ [[2004]] çулта, çын (%) [http://egov-buryatia.ru/index.php?id=273 *] |- |[[Вырăссем]]|| 665 500 (67,8 %) |- |[[Бурятсем]]|| 272 900 (27,8 %) |- |[[Нимĕçсем]]|| 11 500 (1,6 %) |- |[[Украинсем]]|| 9 900 (0,98 %) |- |[[Тутарсем]]|| 8 200 (0,83 %) |- |[[Белорусы]]|| 2 300 |- |[[Эвенксем]]|| 2 300 |- |[[Еврейсем]]|| 600 |- |} 2010 ҫулта Бурятире 744 чӑваш пурӑннӑ, 0,08 %. == Хуçалăхĕ == === Промăçлăхĕ === === Ял хуçалăхĕ === == Этеплĕхĕ == == Çавăн пекех пăхăр == * [[Бурят Республикин конституцийĕ]] == Асăрхавсем == {{Асăрхавсем}} == Литература == * ''[[Буянтуев Бальжан Ринчинович|Буянтуев Б. Р.]], Раднаев Г. Ш.'' Советская Бурят-Монголия: (Экономико-географический обзор) / Акад. наук СССР. Вост.-Сиб. филиал. — Улан-Удэ: [[Бурят кĕнеке издательстви]], 1957. — 352 с. * [[Елаев Александр Афанасьевич|Елаев А. А.]] Бурятский народ: становление, развитие, самоопределение. — М.: РАГС при Президенте РФ, 2000. — 351 с. ISBN 5-9200-0008-2 * ''Жуков В. М.'', Климат Бурятской АССР, Улан-Удэ, 1960; * История бурятской советской литературы, Улан-Удэ, 1967; * Литература о Бурятской АССР. Рекомендательный указатель, Улан-Удэ, 1968. * Писатели Советской Бурятии. Биобиблиографический справочник, Улан-Удэ, 1959; * [[Санжиев Гармажап Лудупович|Санжиев Г. Л.]], [[Санжиева Елена Гармажаповна|Санжиева Е. Г.]] Бурятия. Вып. 4: История (XVII—XIX вв.) / Бурят. гос. ун-т. — Улан-Удэ: Издательство Бурятского государственного университета, 1997. — 356 с. * [[Шулунов Николай Доржиевич|Шулунов Н. Д.]] Становление Советской национальной государственности в Бурятии (1919—1929 гг.). / Под ред. П. Т. Хаптаева; БФ СО АН СССР. — Улан-Удэ: [[Бурят кĕнеке издательстви]], 1972. — 493 с. == Каçăсем == {{Commons|Category:Buryatia}} * [http://www.buryatia.ru/ Официаллă Буряти] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040925120126/http://www.buryatia.ru/ |date=2004-09-25 }} * [http://www.buryat-mongolia.info/ Бурят-Монгол хыпар порталĕ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071009083103/http://www.buryat-mongolia.info/ |date=2007-10-09 }} * [http://www.buryatia.org/ Бурят халăхĕн сайчĕ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071026021017/http://www.buryatia.org/ |date=2007-10-26 }} * [http://www.bgtrk.ru/ БГТРК. Бабайкал лешьен çĕнĕ хыпарĕсем] * [http://www.baikal-media.com/ Буряти çĕнĕ хыпарĕсем] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080315205307/http://www.baikal-media.com/ |date=2008-03-15 }} * [http://www.flickr.com/photos/skivphotos/sets/72157602792323057/ Фотографии Бурятии - природа, люди, деревни] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080512012745/http://www.flickr.com/photos/skivphotos/sets/72157602792323057/ |date=2008-05-12 }} * [http://www.russ-center.ru/ РОО Русский культурный центр] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100216152934/http://www.russ-center.ru/ |date=2010-02-16 }} * [http://www.rb-foto.ru/ Фоторепортажи из Бурятии, история региона в фотографиях] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080221171314/http://rb-foto.ru/ |date=2008-02-21 }} {{Буряти}} {{Раççей Федераци субъекчĕсем}} {{stub}} [[Категори:Буряти]] [[Категори:Тухăç Çĕпĕр]] mb88t9vd6m37pwc9k1328zm5nuk3aw0 0 20531 873963 835447 2026-05-15T22:08:49Z InternetArchiveBot 28304 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 873963 wikitext text/x-wiki '''УАО «Газпро́м»''' — [[раççей]] газ тупăçлакан тата газ валеçекен компани, [[Раççей]]ри чи пысăк компани ([[Раççей пысăк компанисен йышĕ («Эксперт»)|«Эксперт» журнал çынрнипе]])<ref>[http://www.raexpert.ru/rankingtable/?table_folder=/expert400/2008/main/ Эксперт-400, 2008 год]</ref>. Отраçлĕн тĕнчере малта пыраканĕ шутланаать<ref>https://web.archive.org/web/20070313041930/http://www.iht.com/articles/2005/09/29/business/gazprom.php</ref>. [[Forbes 2000]] ([[2006]]) çырнипе, «Газпром» укçа тупăçĕпе европа компанисем хушшинче 64-мĕш вырăнта, 113-мĕш вырăтан тĕнче компанисем хушшинче йышăнать<ref>http://www.forbes.com/lists/2007/18/biz_07forbes2000_The-Global-2000_Sales_2.html</ref>. Компани [[Fortune Global 500]] шучĕпе 22-мĕш вырăнта<ref>[http://money.cnn.com/magazines/fortune/global500/2009/full_list/ Fortune Global 500] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210503170536/https://money.cnn.com/magazines/fortune/global500/2009/full_list/ |date=2021-05-03 }}</ref> ([[2009]]). Тулли [[фирма ячĕ]] — ''акционерсен уçă пĕрлĕхĕ «Газпром»''; малтанхи ячĕ — ''Раççейĕн акционерсен пĕрлĕхĕ «Газпром»''. Регистрлациленĕ [[товар палли]]семпе [[тивĕçтерӳ палли]]сем — Газпром (ГАЗПРОМ) тата Gazprom (GAZPROM)<ref>[http://www.gazprom.ru/articles/article32721.shtml Зарегистрированные товарные знаки] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090122012713/http://gazprom.ru/articles/article32721.shtml |date=2009-01-22 }} ОАО Газпром.</ref>. [[Штаб-хваттер]]ĕ — [[Мускав]]ра. == Кун-çулĕ == 1970-мĕш тата 1980-иĕш çулсенче газ çĕрай управĕсене [[Çĕпĕр]]те, [[Урал (регион)|Уралта]] тата [[Атăлçи]]ре тупнă хыççăн [[СССР]]тĕнчере газ тупăшлакан пысăк çĕршывсенчен пĕри пулса тăрать. 1965 çулта Газ промăçлăх министерствине туса хураççĕ, вăл газ çĕр управĕсене шырас, газа тупăçлас, куçарас тата сутас ĕçсемпе тăрăшать. [[1989]] СССР-та Газ промăçлăх министерствине «Газпром» патшалăх концернĕ (1993 çулта РАО «Газпром» куçать) тата çĕнĕ йĕркелӳ — «Газпром». «Газпромăн» пуçлăхĕ пулма [[Черномырдин Виктор Степанович|Виктор Черномырдина]] çирĕплетеççĕ. [[1991]] çулта [[СССР арканăвĕ|СССР аркансан]] «Газпром» малтан совет республикисем пулнă территоринчи пуянлăхĕсене — ĕçе хунă пăрăхсен виççĕмĕшпе компрессор станцисен чĕрĕкне — çухатать. [[1992]] çулхи [[чӳк, 5]] РФ Президенчĕ [[Ельцин Борис Николаевич|Борис Ельцин]] «Газпром» патшалăх концерне РАО «Газпром» куçарас Хушу çине алă пусса парать<ref>[http://document.kremlin.ru/doc.asp?ID=093449 Указ Президента Российской Федерации от 5 ноября 1992 г. N 1333 О преобразовании Государственного газового концерна «Газпром» в Российское акционерное общество «Газпром»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120113090007/http://document.kremlin.ru/doc.asp?ID=093449 |date=2012-01-13 }}</ref>, [[1993]] çулхи [[нарăс, 17]] Министрсен Канашĕн — РФ Правительствин — йышăнавĕпе РАО «Газпром» йĕркелеççĕ<ref name>[http://gov.consultant.ru/doc.asp?ID=95671 Постановление Правительства РФ от 25.02.1993 № 138 Об учреждении Российского акционерного общества «Газпром»]</ref>. Çав йышăнупах РАО «Газпром» уставне çирĕплетнĕ. [[1992]] çулхи раштав уйăхĕнче Борис Ельцин Виктор Черномырдина Премьер-министр ĕç вырăнне çирĕплетет, çакна пула «Газпромăн» экономика сĕмĕ патшалăхран налук çăмăллăхĕсмпе чылай усă курса ӳссе каять. Пасар реформи саманчĕнче «Газпром» акцисен пайне приватизации [[ваучер]]ĕсемпе улăштарнă. Акцисене питĕ хыиă тĕрĕслесе тăнă, ют çĕр гражданĕсене, компании уставĕпе килĕшӳллĕ, 9 % ытла сутма юраман. [[1996]] юпа уйăхĕнче «Газпром» хăйĕн 1 % акцисене лондон глобал депозитари алпусăвĕ тĕсĕпе, [[1997]] çулта— 2,5 млрд. доллар суммăллă облигаципе вырнаçтарать. [[1998]] çулта Борис Ельцин Виктор Черномырдина Премьер-министр ĕç вырăнĕнчен хăтарать, вара Правительство тӳрех «Газпрома» темиçе миллиард налук парăмне саплама ыйтать. Налук полицийĕ «Газпромăн» харпăрлăхне конфискаллама тытăнсан, компанин налук тӳлеме тивет. Çав çултах компани пĕрремĕш хут шырлăхне кăтартать. Сăлтавĕ уçă мар, анчах та газ пăрăхĕсем кивелсе кайнă, коррупци ертӳçлĕхĕ е уçă фискал политикипе çутта кăларнă малтанхи çулсен финансă çухатăвĕсем. [[2001]]—[[2003]] çулсенче [[Путин Владимир Владимирович|Владимир Путин]] хастаррăн «Газпромăн» ертӳçисене улăштарать. Çак реформăна тума ăна хăюллăн Раççейĕн малтан финансă министрĕ ĕç вырăнĕнче пулнă [[Фёдоров Борис Григорьевич|Борис Фёдоров]] тата Hermitage директорĕ [[Уильям Браудер]] пулăшнă. [[2004]] çулăн пуçламăшĕнче Раççей Федерацийĕ аллинче 38,7 % «Газпромăн» акцийĕ шутланнă, патшалăх Директорсен канашĕнче чылай вырăн йышăннă пулнă. [[2004]] çулта РФ Президенчĕ Владимир Путин «Газпрома» «[[Роснефть]]» патшалăх компанине кĕртме шутланă. Çакна пурнăçа кĕртсен «Газпромра» патшалăх акцисен шучĕ 50 % ытла пулĕччĕ, вара «Газпром» акцисене ют çĕрсене сутма юрĕччĕ. Анчах та «Газпром» юхăнтарнă [[ЮКОС]] компанине илме пултарайман, çав компанин харпăрçи «Роснефть» пулса тăрать. Сăлтавĕ çапла уçăлать: [[2004]] çулхи раштавăн 15-мĕшĕнче ЮКОС хăйне банкрот тесе [[АПШ]] [[Техас]] штачĕнчи [[Хьюстон]]ра хыпарлать, вара юхăннă компание туянни американ саккунĕсене хирĕçле пулать. Американ санкцисенчен шикленсе, «Газпром» каялла чакать, çавăнпа та раштавăн 19-мĕшĕнче ЮКОС-ăн пайне (тĕп тĕрĕссипе, «[[Юганскнефтегаз]]ăн» 76,79 % акци пуххине) унчен паллă пулман «[[Байкалфинансгруп]]» компани туянать. Тепĕр 3 кун иртсен, раштавăн 22-мĕшĕнче, «Байкалфинансгруп» «Роснефть» аллине куçать. Çапах та«Газпромăн» акцисене укçапа тӳлесе илсе, [[2004]] çулта патшалăх «Газпромри» хăйĕн тӳпине 50 % ытла хăпартать. === «Газпром» 2006 çулта === * Раштав — «Газпром», [[Shell|«Шелл»]], [[Mitsui|«Мицуи»]] тата [[Mitsubishi|«Мицубиси»]] алă пуснă килĕшӳ хучĕпе «Газпром» [[Sakhalin Energy|«Сахалин Энерджи»]] («[[Сахалин-2]]» нефтьпе газ проекчĕн компани-операторĕ) проекта кĕрет: «Газпром» проектра 50 % тата пĕр акцие туянать. «Шелл» аллинче 27,5 % минус пĕр акции юлать, «Мицуи» — 12,5 %, «Мицубиси» — 10 %. «Сахалин Энерджи» акци пакечĕшĕн «Газпром» пĕтĕмпех 7,45 млрд. долл. Тӳлет. * Раштав — «Газпром» Болгарипе килĕшӳ çырать, çакăнпа Болгарие сутăм раççей газ хакне «Газпром» вăраххăн ӳстерсе пыма (2007—2012 çç. 1 пин кубометршăн $91 пуçласа $245 çити), Болгари витĕр Турцие, Грецие тата Македоние газа транзитланă чухне бартер схемисенчен хăтăлма йышăнаççĕ. === «Газпром» 2007 çулта === === «Газпром» 2008 çулта === * [[2008]] çулхи çу уйăхĕнче «Газпром» [[China Mobile|«Чайна Мобилпа»]] [[General Electric|«Дженерал Электрикран»]] иртсе кайса капитализаципе тĕнчере виççĕмĕш компани пулса тăчĕ.<ref>http://www.bloomberg.com/apps/news?pid=20601087&sid=aZomK8T5CtUs&refer=home</ref> * 2008 çулхи çĕртме, «Газпромпа» СУЭК-ăн активĕсене пĕрлештермеспĕр тесе пĕлтернĕ<ref name="ved_06_08">''Елена Мазнева''. Остались при своих // Ведомости, № 106 (2128), 10 июня 2008</ref>. == Харпăрçисемпе ертӳçисем == === Директорсен Канашĕ === * Директорсен Канашĕн председателĕ — [[Зубков Виктор Алексеевич|Виктор Зубков]] (2008 çулхи çĕртме уйăхĕ). * Директорсен Канашĕн председателĕн çумĕ — [[Алексей Миллер]] (с 2002 года). <span style="font-size:smaller;">Тĕплĕнрех: <!--см. gazprom.ru → О компании → Структура компании → -->[http://www.gazprom.ru/subjects/groups/sovet.shtml Совет директоров ОАО «Газпром»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060104012054/http://www.gazprom.ru/subjects/groups/sovet.shtml |date=2006-01-04 }}.</span> '''РАО «Газпром» Директорсен Канашĕн председателĕ, 1998 çултанпа — УАО «Газпром»''' # [[Вяхирев Рэм Иванович]] (1993—1996, 2001—2002) # [[Казаков Александр Иванович (политик)|Казаков Александр Иванович]] (1996—1998) # [[Газизуллин Фарит Рафикович]] (1998—1999) # [[Черномырдин Виктор Степанович]] (1999—2000) # [[Медведев Дмитрий Анатольевич]] (2000—2001, 2002—2008) # [[Зубков Виктор Алексеевич]] (2008) === Правлени === * Председатель правления [[Уçă акционер обществи|ОАО]] «Газпром» — [[Алексей Миллер]] (2001 - халиччен). * Правлени председатĕлĕн çумĕ — [[Александр Медведев]] (2005 çулхи акан 8-мĕшĕ — халиччен). * Правлени председатĕлĕн пресс-секретарĕ — [[Сергей Куприянов]]. <span style="font-size:smaller;">Теплĕнрех: <!--см. gazprom.ru → О компании → Структура компании → -->[http://www.gazprom.ru/subjects/groups/topmanagement.shtml Правление ОАО «Газпром»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060104042336/http://www.gazprom.ru/subjects/groups/topmanagement.shtml |date=2006-01-04 }}.</span> '''РАО «Газпром» правлени председатĕсем, 1998 çултанпа — УАО «Газпром»''' # [[Вяхирев Рэм Иванович]] (1993—2001) # [[Миллер Алексей Борисович]] (с 2001) == Ӗç-пуçĕ == === Янтă пурлăхĕ === === Ютçĕрти проектсем === === Ăслăх-тĕпчев ĕç-хĕлĕ === «Газпромăн» тĕп ăслăх бази — 1948 çулта никĕсленĕ Мускав облаçĕнчи [[Развилка (Мускав облаçĕн Ленин районĕ)|Развилка]] посёлокĕнче вырнаçнă «[[ВНИИГАЗ]]» институт. Институт территоринче хăватлă [[шутлав центрĕ]], УАО «Газпром связь» технологи çыхăнăвĕн çыххи, çаплах экспериментлă производство — «ВНИИГАЗăн опытла завочĕ». ООО «[[ВНИИГАЗ]]» устав капиталĕн 100 % «Газпром» аллинче. === Ӗç-хĕлĕн кăтартăвĕсем === [[2003]] çулта компанире 300 пин ĕçтĕш ĕçленĕ. [[2006]] çулта — 432 пин<ref name="Rep">[https://web.archive.org/web/20090408032617/http://www.gazprom.ru/documents/Report_Rus.pdf Годовой отчет ОАО «Газпром» за 2006 год]</ref>. 2005 çулта «Газпромăн» [[МСФО]] йĕркипе 1,38 трлн тен. ($48,89 млрд) сутса укçа пуçтарнă,таса тупăшĕ 2004 çулпа танлаштарсан 49 % ытларах пулнă, 311,1 млрд тенкĕне ($11,2 млрд.) çитнĕ. 2005 çулхи операци тăкакĕсем 929,56 млрд тенкĕ пулнă, таса тивĕçĕ çул вĕçнелле — 797,46 млрд тенкĕне çитнĕ. 2006 çулта «Газпромăн» сутса бухгалтер шутлавĕн раççей стандарчĕпе 1632,7 млрд руб укçа тунă, таса тупăшĕ — 343,7 млрд тенкĕ<ref>Бой с «Газпромом». ФАС пытается ограничить корпорацию в угле и энергетике // Ведомости, № 109 (1883), 18 июня 2007</ref>. Юлашки çулсенче «Газпромăн» парăмĕ сасартăк ӳсме тытăннă: 2000 çулта $13,5 млрд пулнă пулса, 2006 çулта $40 млрд çитет. Хашпĕр аналитик шухăшĕпе, çак компани эффективлă мар ĕçленине палăртать, кулленхи операци тăкакĕсем 2000 çултанхи $14,5 млрдран 2006 $50 млрда таран хăпарнă, çак чухнех производствăна инвестици кĕртесси чакса пырать<ref>[http://www.newtimes.ru/magazine/issue_25/article_2.htm Газпром — это наше всё] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071114062202/http://www.newtimes.ru/magazine/issue_25/article_2.htm |date=2007-11-14 }} // The New Times, 13.08.2007 г, № 27</ref>. 2006 çулхи кăтартăвĕпе<ref name="Report">[https://web.archive.org/web/20070930185741/http://www.gazprom.ru/documents/IFRS_2006_rus.PDF Консолидированная финансовая отчетность, подготовленная в соответствии с Международными стандартами финансовой отчетности (МСФО) 31 декабря 2006 года]</ref><ref name="FinReport">[https://web.archive.org/web/20080920192334/http://www.gazprom.ru/documents/Finans_Rus.pdf Финансовый отчет ОАО «Газпром» за 2006 год]</ref> компанин тĕп финансă кăтартăвĕсем çапла курăнаççĕ: * Çаврăнăш: ** 2152,111 млрд тен. ([[МСФО]]) ** 2204,888 млрд тен. ([[РСБУ]]) * Операци тупăшĕ ** 788,188 млрд тен. ([[МСФО]]) ** 783,093 млрд тен. ([[РСБУ]]) * Таса тупăш ** 636,461 млрд тен. ([[МСФО]]) ** 578,688 млрд тен. ([[РСБУ]]) РСБУ шутлавĕпе 2007 çулхине<ref name="RusReport07"/> 2006 çул пĕтĕмлетĕвĕсен операци таса тупăшне улăштарнă. Ăна 788,188 млрд тенкĕрен 758,035 млрд тенкĕне çитиӳкернĕ. Çакă тăкак реклассификаципе çыхăнна, пулас. === Активсем === Патшалăхсем тăрăх туллиех мар йыш ==== [[Раççей]] ==== {| class="wikitable" |- ! Владение 100 % акций<ref>[http://gazprom-online.ru/podrazdeleniy/index1.php Общества со 100 % долей участия «Газпрома»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080314164748/http://gazprom-online.ru/podrazdeleniy/index1.php |date=2008-03-14 }}</ref> ! Владение более чем 50 %<ref>[http://gazprom-online.ru/podrazdeleniy/index2.php Общества с долей участия «Газпрома» более 50 %] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080314164753/http://gazprom-online.ru/podrazdeleniy/index2.php |date=2008-03-14 }}</ref> ! Владение 50 % акций или меньше<ref>[http://gazprom-online.ru/podrazdeleniy/index3.php Общества с долей участия «Газпрома» менее 50 %] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080314164759/http://gazprom-online.ru/podrazdeleniy/index3.php |date=2008-03-14 }}</ref> |- | * «[[Газпром бурение]]» * [[ВНИИГАЗ]] * «[[Газпромавиа]]» * «[[Газпроминвестхолдинг]]» * «[[Газпром-медиа]]» * «[[Газпромразвитие]]» * «[[Газпромэнерго]]» * «[[Газпром газнадзор]]» * «[[Газпром газобезопасность]]» * «[[Газпром добыча Астрахань]]» * «[[Газпром добыча Иркутск]]» * «[[Газпром добыча Красноярск]]» * «[[Газпром добыча Кузнецк]]» * «[[Газпром добыча Надым]]» * «[[Газпром добыча Ноябрьск]]» * «[[Газпром добыча Оренбург]]» * «[[Газпром добыча Уренгой]]» * «[[Газпром добыча шельф]]» * «[[Газпром добыча Ямбург]]» * «[[Газпром зарубежнефтегаз]]» * «[[Газпром инвест Восток]]» * «[[Газпром инвест Запад]]» * «[[Газпром инвест Юг]]» * «[[Газпром комплектация]]» * «[[Газпром переработка]]» * «[[Газпром трансгаз Волгоград]]» * «[[Газпром трансгаз Екатеринбург]]» * «[[Газпром трансгаз Казань]]» * «[[Газпром трансгаз Кубань]]» * «[[Газпром трансгаз Махачкала]]» * «[[Газпром трансгаз Москва]]» * «[[Газпром трансгаз Нижний Новгород]]» * «[[Газпром трансгаз Самара]]» * «[[Газпром трансгаз Санкт-Петербург]]» * «[[Газпром трансгаз Саратов]]» * «[[Газпром трансгаз Ставрополь]]» * «[[Газпром трансгаз Сургут]]» * «[[Газпром трансгаз Томск]]» * «[[Газпром трансгаз Уфа]]» * «[[Газпром трансгаз Ухта]]» * «[[Газпром трансгаз Чайковский]]» * «[[Газпром трансгаз Югорск]]» * «[[Газпром связь]]» * «[[Газпром северподземремонт]]» * «[[Газпром сжиженный газ]]» * «[[Газпром социнвест]]» * «[[Газпром центрремонт]]» * «[[Газпром экспорт]]» * «[[Газпром экспо]]» * «[[Газпром энергохолдинг]]» * «[[Газпром югподземремонт]]» * «[[Газфлот]]» * «[[Информгаз]]» * «[[Информгазинвест]]» * «[[Межрегионгаз]]» * «НПЦ [[Подземгидроминерал]]» * «[[НИИгазэкономика]]» * «[[Новоуренгойский газохимический комплекс]]» * «[[Подземгазпром]]» * «[[Севернефтегазпром]]» * «[[Темрюкмортранс]]» * «[[ТюменНИИгипрогаз]]» * ЧОП «[[Газпромохрана]]» * [[Эколого-аналитический центр газовой индустрии]] * «[[Ямалгазинвест]]» | * [[Sakhalin Energy]] (оператор «Сахалин-2»)<ref>[https://web.archive.org/web/20071108104553/http://www.kommersant.ru/doc.aspx?DocsID=794832, kommersant.ru, «„Газпром“ предъявил себе счет»]</ref> * «[[ВНИПИгаздобыча]]» * «[[Волгогаз]]» * «[[Волгограднефтемаш]]» * «[[Востокгазпром]]» * «[[Газмаш]]» * [[Газпромбанк]] * «[[Газпромгеофизика]]» * «[[ГазпромПурИнвест]]» * «[[Газпромтрубинвест]]» * «[[Газпром космические системы]]» * «[[Газпром нефть]]» * «[[Газпром промгаз]]» * «[[Газтелеком]]» * «[[Газэнергосервис]]» * «[[Газэнергосервис]]» * «[[Гипрогазцентр]]» * «[[Гипроспецгаз]]» * «[[Диалоггазсервис]]» * «[[Дитангаз]]» * «[[ЗапСибгазпром]]» * «[[Зарубежнефтегаз]]» * «[[Красноярсгазпром]]» * «[[Оргэнергогаз]]» * «[[СевКавНИПИгаз]]» * «[[Спецгазавтотранс]]» * «[[Фора Газпром]]» * «[[Центргаз]]» * «[[Центрэнергогаз]]»<ref>https://newizv.ru/news/2022-08-24/dmitriy-doev-obhod-habarovska-pozvolit-otkryt-novyy-vyhod-na-dorozhnuyu-set-kitaya-367529</ref><ref>https://rus.team/people/dmitriy-doev-iz-gruppy-vis-put-ot-ryadovogo-inzhenera-do-effektivnogo-upravlenca</ref><ref>https://hrmonitor.ru/bio/dmitriy-doev-biography.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230321121917/https://hrmonitor.ru/bio/dmitriy-doev-biography.html |date=2023-03-21 }}</ref> * «[[Электрогаз]]» | * [[ВИП-Премьер]] * «[[Вологдапромресурс]]» * ГазАгроFriport * «[[Газтранзит]]» * «[[Газ-трубы]]» * Инвестиционная компания «Вега» * Инвестиционная компания «Горизонт» * [[Каспийская нефтяная компания]] * «[[НОВАТЭК]]» * «[[Согаз|страховая группа СОГАЗ]]» * «[[Прометей-Сочи]]» * «[[Роснефтегазстрой]]» * «[[Росшельф]]» * «[[Стройтрансгаз]]» * «[[Тюмень гостиница]]» * «[[ЦентрКаспнефтегаз]]» |- |} ==== [[Австри]] ==== * GHW (50 %) * ZGG-Zarubezhgazneftechim Trading GmbH * ZMB Gasspeicher Holding GmbH (66,67 %) ==== [[Эрмени]] ==== * «[[Армросгазпром]]» ==== [[Белоруси]] ==== * «[[Белгазпромбанк]]» * «[[Белтрансгаз]]» ==== [[Болгари]] ==== * Topenergy (100 %) * Overgas Inc. AD (50 %) ==== [[Аслă Британи]] ==== * Gazprom Marketing and Trading Limited (GM&T) (100 %) * Interconnector (UK) Limited (10 %) ==== [[Венгри]] ==== * Panrusgas Rt (40 %) * Borsodchem (25 %) * TVK (13.5 %) * DKG-EAST Co (38,1 %) ==== [[Германи]] ==== * Agrogaz GmbH (100 %) * Ditgaz (49 %) * Verbundnetz Gas (5.3 %) * Gazprom Germania GmbH (100 %) * Wingas GmbH (35 %) * Wintershall Erdgas Handelshaus GmbH & Co. KG (50 %) * ZMB GmbH (100 %) ==== [[Греци]] ==== * Prometheus Gaz (50 %) ==== [[Итали]] ==== * Volta SpA (49 %) * Promgas (50 %) ==== [[Казахстан]] ==== * KazRosGaz (50 %) ==== [[Кипр Республики|Кипр]] ==== * Leadville Investments Ltd ==== [[Киргизи]] ==== * Мунай Мурза ==== [[Латви]] ==== * [[Latvijas Gāze]] (34 %) ==== [[Литва]] ==== * [[Lietuvos Dujos]] (37,1 %) * Kaunas CHP (100 %) * Stella Vitae (30 %) ==== [[Молдави]] ==== * «Молдовагаз» ==== [[Нидерландсем]] ==== * BSPS B.V. (50 %) — operator of the Blue Stream pipeline * Gazprom Finance B.V. * PeterGaz B.V. ==== [[Польша]] ==== * EuRoPol Gaz (48 %) ==== [[Румыни]] ==== * WIROM (25 %) ==== [[Серби]] ==== * JugoRosGaz (50 %) * Progress Gas (50 %) * НИС нафтагас (51 %) ==== [[Турци]] ==== * Bosphorus Gaz Corporation AS (40 %). Во втором полугодии [[2009]] года Газпром намерен увеличить долю акций в Bosphorus Gas до 51%<ref>[http://lenta.ru/news/2009/08/19/gazprom/ "Газпром" получит доступ к турецким конфоркам] [[Лента.ру]]</ref> * Turusgaz (45 %) ==== [[Украина]] ==== * «[[ЮжНИИгипрогаз]]» * «[[Газпром Сбыт Украина]]»<ref>[https://archive.is/20120913111017/www.izvestia.ru/news/news196461 Дочка «Газпрома» планирует продать Украине 6 млрд кубов газа], izvestia.ru, 23.01.09</ref> ==== [[Чехи]] ==== * Gas-Invest S.A. (37.5 %) * Vemex s.r.o. (33 %) ==== [[Финлянди]] ==== * Gasum Oy (25 %) * North Transgas Oy (100 %) * Pipeline ==== [[Швейцари]] ==== * Baltic LNG AG (80 %) * [[Nord Stream AG]] (51 %) * ZMB (Schweiz) AG (100 %) * Gas Project Development Central Asia AG (50 %) Europe AG * Europe AG ==== [[Эстони]] ==== * Eesti Gaas AS (37.02 %) == Газпром — Раççей тĕнче политикин кăралĕ == == «Газпром» — раççей МХХ пысăк харпăрçи == [[1998]] çулта туса хунă «Газпром-медиа» медиахолдинг, [[НТВ]] тата [[ТНТ]] телеканалсен, «НТВ-Плюс» спутник инçекуравĕн, «[[Эхо Москвы]]» радиостанцин, «Первое популярное радио» («Попса»), NEXT, «Сити FM», Relax FM, Детское радио, «Семь дней» издательствин («Итоги», «Караван историй», «7 дней — телепрограмма», «Штаб-квартира») журналсен, «[[Известия]]», «Трибуна» хаçатсен, «[[Панорама ТВ]]» тата «Петербургский Час пик» журналсен,«НТВ-Кино» кинокомпанин, «Октябрь», «Кристалл Палас» кинотеатрсен тата «НТВ-медиа» янрав компанин харпăрçи шутланать. == Кăсăк фактсем == == Асăрхавсем == {{асăрхавсем}} == Çав. пекех == {{Викиçĕнхыпарсем|«Газпром» Украинăна газ пама пăрахнă}} * [[Раççейпе Украина хушшинчи 2005—2006 çулсенчи газ конфликчĕ]] * [[Çурçĕр-Европа газ пăрăхĕ]] * [[Кăвак юхăм]] * [[Ямал — Европа]] * [[Штокман газ усравĕ]] * [[2006 американ-раççей хутшăнăвĕсем]] * [[РФ — ЕП энергодиалогĕ]] * [[ЕП энергетика политики]] * [[Ахмедов Фархад Теймур оглы]] == Каçăсем == {{Commonscat|Gazprom}} * [http://www.gazprom.ru Официаллă сайт] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160112114926/http://www.gazprom.ru/ |date=2016-01-12 }} * [http://navalny.livejournal.com/387047.html Газпром ĕç-пуçĕ] * [http://finam.info/currency/news2477500001/default.asp#1112688833 «Газпром» - тĕнчери конкурентла мар компани] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110116055144/http://finam.info/currency/news2477500001/default.asp#1112688833 |date=2011-01-16 }} * [http://finance.google.com/finance?cid=672315 Google Finance — OAO Gazprom Company Profile] * [http://www.redstar.ru/2007/07/18_07/3_02.html redstar.ru, «Европа: газовый фактор», 2007 çулхи утăн 18-мĕшĕ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071114135520/http://www.redstar.ru/2007/07/18_07/3_02.html |date=2007-11-14 }} * Статьясем (акăлчанла) ** [http://www.axisglobe.com/article.asp?article=51 Schroeder — Putin Pact: Germany and Russia Divide Europe Again] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070204133014/http://www.axisglobe.com/article.asp?article=51 |date=2007-02-04 }} ** [http://www.gasandoil.com/goc/company/cnr31095.htm Alexander’s Gas & Oil Connections — Gazprom] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060620154442/http://www.gasandoil.com/goc/company/cnr31095.htm |date=2006-06-20 }} ** [http://www.guardian.co.uk/business/story/0,3604,1042838,00.html Guardian.co.uk: Gazprom bond in heavy demand] ** [http://www.businessweek.com/2000/00_47/b3708212.htm Статья из Businessweek 1998—2000 çулсенчи скандалсем пирки] ** [http://www.oilandgaseurasia.com/articles/p/102/article/959/ Gazprom's Management Needs to Look at Post-Crisis Market]{{Ĕçлемен каçă|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{Раççейĕн нефть компанисем}} {{РТС индекс шучĕ}} {{ММВБ индекс шучĕ}} [[Категори:Газпром|*]] [[Категори:Транснацилллĕ корпорацисем]] [[Категори:Раççейĕн нефтьпе газ компанисем]] [[Категори:Раççей холдингĕсем]] pz4x9zch0hbi88pea4uysblcle0ijbr 0 49441 873972 796804 2026-05-16T09:13:59Z Carsten Steger 31562 Aerial image of Königssee inserted. 873972 wikitext text/x-wiki {{Кӳлĕ |Ячĕ = Кёнигсзе |Нацилле ячĕ =Königssee |Ӳкерчĕк = Aerial image of Königssee (view from the south).jpg |Ӳкерчĕке алпусни = |Ӳкерчĕк анлăшĕ = |Координатсем = 47/33/N/12/58/30/E |CoordScale = |Патшалăх = Германи |Регион = Бавари |Район=Бавари |Тинĕс шайĕнчи çӳллĕшĕ = 604 |Тăршшĕ = 7,195 |Анлăшĕ = = 1,225 |Лаптăкĕ = 5,22 |Калăпăш = 5,22 |Çыран хĕрри тăршшĕ = 20 |Чи пысăк тарăнăш = 190 |Вăтам тарăнăш =98,1 |Минераллав тĕсĕ = |Тăварлăх = |Янкăрлăх = |Шыв пухăмĕн лаптăкĕ = |Кĕрекен юханшывсем = |Тухакан юханшыв = |Commons = Königssee |Позици картти = |Позици картти 1 = }} '''Кёнигсзее''' — Германи территоринчи кӳлĕ. юханшыв юхса кĕрет, юхса тухать. Кӳлĕ лаптăкĕ 5,22 км². == Асăрхавсем == {{асăрхавсем}} == Каçăсем == {{hydro-stub}} [[Категори:Кӳлĕсем, алфавитпа]] [[Категори:Германири кӳлĕсем]] bekixg8aog412kz8ksisg5xop2vrn59 0 51451 873964 686042 2026-05-15T22:31:22Z InternetArchiveBot 28304 Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 873964 wikitext text/x-wiki {{Театр |ячĕ = Гарнье Опери |Вырнаçу = [[Париж]], [[Франци]] |Унченхи ячĕсем = Наци музыка академи, Париж опери, Гранд-опера |йĕркеленĕ = 1862 |Директор = |Тĕп дирижёр = Филип Жордан |Тĕп режиссёр = |Тĕп балетмейстер = |Тĕп хормейстер = |сайт = http://visites.opera-de-paris.com/?theatre=garnier |фото = Paris Oper um 1900.jpg |пысăкăш = |алпусни = Гранд-опера́ çурчĕ, 1900 |Commons =Category:Opéra Garnier }} '''Париж опери''' ({{lang-fr|Opéra de Paris}}) е '''Гранд-опера́''' ({{lang-fr|Grand Opéra}}), хальхи Францире '''Опера́ Гарнье́''' ({{lang-fr|Opéra Garnier}}) пек паллă — [[Париж]]ри театр, тĕнчери чи паллă та пĕлтерĕшлĕ операпа балет театрĕсенчен пĕри. ==Кун-çулĕ== Гарнье керменĕ — XIV-мĕш Людовик 1669 çулта çак ӳнер тĕсне хапăлласа илнĕ хыççăн париж оперин вунвиççĕмĕш çурчĕ пулса тăрать. 1858 çулхи 14 кăрлачра III Наполеона вĕлерме тăнă хыççăн Лё Пёлетье́ (Le Peletier) урамĕнчи операн кивĕ çуртне император кайма пăрахнă та çĕнĕ çурт туса лартма хушнă. Чи лайăх проектне конкурспа суйласа илнĕ, унччен никам та пĕлмен вăтăрпиллĕкри Шарль Гарнье çĕнтерÿçĕ пулса тăнă. Гарнье (Palais Garnier) керменĕнче, Парижăн IX-мĕш тавралăхĕнче, (avenue de l’Opéra) вĕçĕнче, çавăн пек ятлă метро станцийĕпе юнашар вырнаçнă. Çурт-йĕрĕ эклектикалла архитектуран боз-ар уйрăмлăхĕн тĕслĕхĕ пулса, III Наполеон тата префект Осман пурнăçа кĕртнĕ хулари пысăк çĕнелĕхсен тапхăрне лекет. Нумай вăхăт хушши театр çуртне Париж опери тенĕ, анчах 1989-мĕш çулта Париж наци опери валли иккĕмĕш театр пусмине — Бастили Опери уçнă хыççăн, ăна Шарль Гарнье архитектор ячĕпе чĕнме пуçлаççĕ. Иккĕшĕ те «Париж наци опери» (Opéra national de Paris) ятпа пĕрлешĕнсе тăраççĕ. ==Пĕлтерĕшлĕ премьерaсем== [[Ӳкерчĕк:Opera Garnier 09f.jpg|мини|Шалтан пăхсан]] === Опера === * [[1774]] — «Ифигения Авлидра», Кристоф Виллибальд Глюк * [[1779]] — «Ифигения Тавридара», Кристоф Виллибальд Глюк * [[1828]] — «Портичи чĕмсĕрĕ», Франсуа Обер * [[1829]] — «Вильгельм Телль», Джоакино Россини * [[1831]] — «Роберт-Дьявол», Джакомо Мейербер * [[1835]] — «Жидовка», Фроманталь Галеви * [[1836]] — «Гугеноты», Джакомо Мейербер * [[1838]] — «Бенвенуто Челлини», [[Гектор Берлиоз]] * [[1840]] — «Фаворитка», Гаэтано Доницетти [[Ӳкерчĕк:Opera Garnier night front.JPG|мини|справа|Çĕрлехи театр]] * [[1847]] — «Иерусалим», [[Джузеппе Верди]] * [[1849]] — «Пророк», Джакомо Мейербер * [[1855]] — «Сицилийская вечерня», Джузеппе Верди * [[1861]] — «Тангейзер», Рихард Вагнер * [[1865]] — «Африканка», Джакомо Мейербер * [[1867]] — «Дон Карлос», Джузеппе Верди * [[1884]] — «Манон», Жюль Массне * [[1885]] — «Сид», Жюль Массне * [[1902]] — «Пеллеас тата Мелизанда», Клод Дебюсси * [[1911]] — «Испанский час», Мориса Равеля * [[1927]] — «Бедный матрос», Дариус Мийо [[Ӳкерчĕк:Palais Garnier. December 5, 2010.jpg|мини|справа|Куракансен залĕ]] * [[1947]] — «Груди Тиресиаса», Франсис Пуленк * [[1979]] — «Лулу», Альбан Берг * [[1983]] — «Святой Франциск Ассизский», Оливье Мессиан === Балет === * [[1832]] — «Сильфида», Жан Шнейцхоффер; балетмейстер [[Филиппо Тальони]] * [[1841]] — «Жизель», [[Адольф Адан]]; балетмейстерсем Жюль Перро тата Жан Коралли * [[1928]] — «Болеро», Морис Равель * [[1860]] — «Бабочка», Жак Оффенбах; балетмейстер [[Мария Тальони]] ==Вуламалли== * Allison, John, editor (2003). ''Great Opera Houses of the World'', supplement to ''Opera'' Magazine, London. * Ayers, Andrew (2004). ''The Architecture of Paris''. Stuttgart; London: Edition Axel Menges. ISBN 978-3-930698-96-7. * Beauvert, Thierry (1996). ''Opera Houses of the World''. New York: The Vendome Press. ISBN 978-0-86565-977-3. * Fauser, Annegret, editor; Everist, Mark, editor (2009). ''Music, Theater, and Cultural Transfer. Paris, 1830–1914''. Chicago: The University of Chicago Press. ISBN 978-0-226-23926-2. * Fontaine, Gérard (2000). ''Charles Garnier's Opéra: Architecture and Exterior Decor'', translated by Ellie Rea and Barbara Shapiro-Comte. Paris: Éditions du Patrimoine. ISBN 978-2-85822-581-1. * Fontaine, Gérard (2004). ''Charles Garnier's Opéra: Architecture and Interior Decor'', translated by Charles Penwarden. Paris: Éditions du Patrimoine. ISBN 978-2-85822-801-0. ==Каçăсем== * [http://operaghost.ru/operagarnier.htm История создания Опера Гарнье с фотографиями и цитатами] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110211013222/http://operaghost.ru/operagarnier.htm |date=2011-02-11 }} * [http://operaghost.ru/alfredclark.htm Захоронение граммофонных записей Альфредом Кларком] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110211010306/http://operaghost.ru/alfredclark.htm |date=2011-02-11 }} * [http://operaghost.ru/chandelier.htm Подлинная история о «падении люстры» в Опера Гарнье] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110211012245/http://operaghost.ru/chandelier.htm |date=2011-02-11 }} [[Категори:Театрсем]] [[Категори:Опера театрӗсем]] 61h1vns0ctjetnvvpwhrtmzgf9vcvtg 0 58889 873967 841496 2026-05-16T02:17:40Z InternetArchiveBot 28304 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 873967 wikitext text/x-wiki {{Пĕлтерĕшсем|Дифференциал (пĕлтерĕшсем)}} '''Дифференциал''' — [[математикăлла анализ]]ри, [[дифференциаллă шутлав]]ри тĕпре тăракан ăнлавсенчен пĕри. Вăл функцин (е унăн аргуменчĕн) хушăннин линилле пайĕ. Ак <math>f</math> функцин дифференциалне <math>x_0</math> пăнчăра (<math>\mathbb{R} \to \mathbb{R}</math>, <math>x_0 \in \mathbb{R}</math>) çакăн пек линилле функци пек палăртма пулать: : <math>d_{x_0}f(h) = f'(x_0) h,</math> Кунта <math>f'(x_0)</math> палăртать <math>f</math> функцин <math>x_0</math> пăнчăри [[Функцин тухсатăранĕ|тухсатăранне]] (тăхăмне). Çапла вара <math>df</math> икĕ аргументăн (<math>x_0</math> тата <math>h</math>) функцийĕ пулса тăрать. Тата:<math>h</math> — аргумент хушăннин пысăкăшĕ. Вăл мĕн чухлĕ пĕчĕкрех, дифференциал çавăн чухлĕ функцин чăн-чăн хушăмне çывăхрах. == Литература == * ''[[Фихтенгольц Григорий Михайлович|Г. М. Фихтенгольц]]'' «Курс дифференциального и интегрального исчисления» (Тĕрлĕ çулхи кăларăмсем пулма пултараççĕ). == Каçăсем == * [https://www.cyberforum.ru/mathematical-analysis/thread1256440.html Зачем в интеграле пишется знак дифференциала dx?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241202034539/https://www.cyberforum.ru/mathematical-analysis/thread1256440.html |date=2024-12-02 }} * Соловьева Светлана Александровна. [https://dzen.ru/a/X1x-vJPMbHL_RhEs Почему под знаком интеграла пишут dx?] {{Тулаш каçăсем}} {{Дифференциала шутлани}} {{D саспаллин тăхăмĕсем}} [[Категори:Ăслăх]] [[Категори:Математика]] [[Категори:Математикăлла анализ]] [[Категори:Дифференциаллă шутлав]] sw5cjysiwcm9h3osmvksmvn0l3rkdft 0 63735 873965 584834 2026-05-15T22:36:21Z GrandEscogriffe 28232 cross-wiki replacement of an incorrect, low-quality map by a correct, higher-resolution one 873965 wikitext text/x-wiki {{Тинĕс |Ячĕ =Бали тинĕсĕ |Ӳкерчĕк = Bali Sea location.svg |Ӳкерчĕк анлăшĕ = 300 |Алпусни = |lat_dir =S |lat_deg =7.6619444444444449 |lat_min = |lat_sec = |lon_dir =E |lon_deg =116.07055555555556 |lon_min = |lon_sec = |region = |CoordScale = 2000000 |Вырнаçăвĕ = |Вăрăммăшĕ = |Анлăшĕ = |Лаптăк = 40000 |Калăпăш = |Çыран хĕррин вăрăммăшĕ = |Чи тарăнăшĕ = 1590 |Вăтам тарăнăш = 411 |Шыв пухăмĕн лаптăкĕ = |Юхса кĕрекен шывсем = |Категори Викиампарта = }} '''Бали тинĕсĕ ''' ({{lang-en|Bali Sea}}, {{lang-id|Laut Bali}})—тинĕс. Лаптăкĕ 40000 км². Тĕп порт — [[Сурабая]] ([[Ява (утрав)|Ява]] утравĕ). == Вуламалли == * ''Б. С. Залогин'', ''А. Н. Косарев''. Моря. М., «Мысль», 1999 г. * Океанологическая энциклопедия, Ленинград, Гидрометеоиздат, 1974 г. ==Асăрхавсем== {{асăрхавсем}} == Каçăсем == {{Лăпкă океан}} {{Sea-stub}} [[Категори:Лăпкă океан тинĕсĕсем]] [[Категори:Бали тинĕсĕ]] 92bhbwq8579dyss1klmfiqv0b0irzbz 0 77364 873968 715584 2026-05-16T02:36:10Z InternetArchiveBot 28304 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 873968 wikitext text/x-wiki {{Сĕтелçи вăйă |ячĕ = Домино |тăван ячĕ = 西洋骨牌 |ӳкерчĕк = Dominospiel.JPG |ӳкерчĕке алпусни = Домино выляни |тăвакан/сем = |дизайнер/сем = |иллюстратор/сем = |кăларакан/сем = |кăларнă вăхăт/сем = |жанр/сем = |пулса тухнă = Китайран килнĕ |инвентарь = ӳкерчĕклĕ икĕ хăма татки |вылякансем = 2-10 |çул ӳсĕмĕ = 1120 çултанпа |вăйăна хатĕрленни = |парти тăсăлать = |вăйă кăткăслăхĕ = |стратеги шайĕ = |ăнсăртран тухни = |аталантарать = |пĕрпек вăйăсем = }} {{урăх пĕлтерĕшсем|Домино (пĕлтерĕшсем)}} '''Домино́''' — шăмăсене («шамăсене» е «чулсене»), пĕри хыççăн тепри çуммăн пĕртан шут пăнчăллă (очко хисепне кăтартакан) çурмасене вырнаçтарса хумалли сĕтелçи вăййи. == Истори == Домино вăййипе [[Ĕнчĕ]]пе [[Китай]]ра йăпанăçланнă, çавăнтах хĕрлĕ те шурă тĕслĕ пăнчăллă шăмă пластинкисене тунă. [[XVIII ĕмĕр]]те вăйăна [[Итали|Италие]] илсе çитернĕ те кăштах улăштарнă. Хальхи домино çаплах шăмă вăййипе çывăх çыхăннă. Домино шăммин икĕ çурми — икĕ шăмăна пăрахсан тухакан комбинацисенчен пĕри. Домино ятне маскарадри хура-шурă костюмĕнчен панă теççĕ. [[Доминикансем|доминикан монахĕсем]] хура капюшонлă шурă плащ тăхăнса çӳренĕ. Монахсене картла выляма чарнă, çапла вара, халап тăрăх, Домино аббат домино вăййине шутласа кăларнă<ref>[http://www.konditerprom.ru/articles/2545 Кондитер Никитин сделал спорт из костей] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140413154742/http://www.konditerprom.ru/articles/2545 |date=2014-04-13 }}</ref>. == Доимно символĕсем Юникодра == [[Юникод]]ра, 5.1 версирен пуçласа, классикăллă домино шăммисен 1F030—1F09F облаçĕнче вырнаçтарнă символĕсем пур. == Çав. пекех == * [[Домино теорийĕ]] * [[Dominosa Omnibus]] * [[Домино принципĕ]] * [[Домино кунĕ]] == Асăрхавсем == {{асăрхавсем}} == Каçăсем == * [http://dominoes.su/index.php?ukey=auxpage_pravila-igry-meksikanskij-poezd Правила игры в «Мексиканский поезд»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170314045716/http://dominoes.su/index.php?ukey=auxpage_pravila-igry-meksikanskij-poezd |date=2017-03-14 }} * [http://ru.wikihow.com/%D0%B8%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%8C-%D0%B2-%D0%9C%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B9-%D0%BF%D0%BE%D0%B5%D0%B7%D0%B4 Как играть в «Мексиканский поезд»] * [http://dominoes.su/index.php?ukey=auxpage_pravila-igry-v-super-poezd Правила игры в «Супер-поезд»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170314030738/http://dominoes.su/index.php?ukey=auxpage_pravila-igry-v-super-poezd |date=2017-03-14 }} * [http://tamivox.org/dave/bendomino/index.html Круглое и полигональное бендомино. Набор деталей и игровое поле.] * [http://russdomino.ru/ РФ домино федерацийĕ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180824154735/http://russdomino.ru/ |date=2018-08-24 }} == Литература == * С. М. Попов С. П. Тарасов «Игры для всех азартные и неазартные» с. 193—194 *С.Ю. Храмов, "Давайте поиграем в домино! (первая энциклопедия в мире по домино)", Чебоксары-2018, 276 с., серия "Давайте поиграем", https://chramov1.wixsite.com/domino {{Азартлă вăйăсем}} [[Категори:Азартлă вăйăсем]] [[Категори:Домино]] [[Категори:Полимино тата урăх полиформăсем]] [[Категори:Сĕтелçи вăйăсем, алфавитпа]] 5fd1f8qln76rdwlqp8gl1pgaxvlbahg 0 81945 873960 870284 2026-05-15T18:09:20Z InternetArchiveBot 28304 Rescuing 0 sources and tagging 2 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 873960 wikitext text/x-wiki [[Ӳкерчĕк:Vyatka in Russian Empire (1914).svg|thumb|🟥 Ветке кĕпĕрни]] '''Ветке кĕпĕрни''' — [[Раççей империйĕ|Раççей империн]], [[Раççей республики]]н тата [[РСФСР]] кĕпĕрни, центрĕ — [[Ветке]] (халĕ Киров). [[1796]] çулта [[Хусан кĕпĕрни]]нчен [[Ветке енлĕхĕ|Ветке енлĕхне]] уйăрса туса хунă. 1929 çулхи раштавăн 14-мĕшĕнче анчах йĕркеленĕ [[Чулхула Ен|Чулхула облаçне]] кĕртнĕ. Ветке кĕпĕрни пулнă территоринче хальхи [[Киров облаçĕ]]пе [[Удмурт Республики]]н пысăк пайĕсем вырнаçнă. == Истори == == Паллă веткеçсем == === Патшалăх тата политика ĕçченĕсем === === Çарçăсем === === Культура тата ӳнер ĕçченĕсем === === Спортсменсем === * [[Исакова Мария Григорьевна|Исакова Мария Григорьевна]] (1918—2011) — [[спортсменка]]-[[конькобежец]], виçĕ хутчен тĕнче чемпионĕ тата ултă хутчен ССРП чемпионĕ ([[классикăллă нумайкĕрешӳлĕх]]пе). [[ССРП тава тивĕçлĕ спорт маçтăрĕ]]. [[Киров (Киров облаçĕ)|Веткере]] çуралнă. === Ăслăх тата çутĕç ĕçченĕсем === === Сăваплăхçăсем тата сăваплисем === * [[Воробьёв Алексей Константинович|Воробьёв Алексей Константинович]] (1888—1937) — [[протоиерей]], совет влаçне хирĕç тăнăшăн айăпласа персе вĕлернĕ, 1989 çулта реабилитациленĕ. 2000 çулта сăваплисен сăнарлăхне асаплануç тесе кĕртнĕ. [[Уржум уесĕ]]нчи Антонково ялĕнче çуралнă. == Литература == * {{ВТ-ЭСБЕ|Вятка, губернский город|[[Рудаков Василий Егорович|Рудаков, В. Е]]., [[Селиванов Александр Фёдорович|Селиванов А. Ф.]], — }} * {{ВТ-ЕЭБЕ|Вятская губерния}} * Статистический справочник по Вятской губернии. Вятка, 1917 * [https://web.archive.org/web/20130521141036/http://blacksearcher.ru/forum/viewtopic.php?t=251 Списки населенных мест Вятской губернии 1876, JPG] * Административно-территориальное деление Вятской губернии. 1905 год : справочник. — Киров, 2012. — 744 с. * Административно-территориальное деление Вятской губернии — Кировской области. 1917—2009 гг. : справочник. — Киров, 2011. — 634 с. == Асăрхавсем == {{асăрхавсем}} == Каçăсем == * [http://new.runivers.ru/maps/podratlas/20 Карта Вятской губернии из «Атласа» А. А. Ильина 1876 года] (просмотр на движке Google на сайте runivers.ru) * [http://book-olds.ru/BookLibrary/10001-Pam.-kn.-Vyatskoy-gub.html Библиотека Царское Село](, книги по истории Вятской губернии (Памятные книжки), pdf) * [http://maps.southklad.ru/forum/viewtopic.php?f=52&t=1010 Карта Вятской губернии 1907 года]{{Ĕçлемен каçă|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://maps.southklad.ru/forum/viewtopic.php?f=52&t=2470 Этнографическая карта Вятской губернии 1916 года]{{Ĕçлемен каçă|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{Ветке кĕпĕрнин уесĕсем}} {{Раççей империн администрациллĕ-территориллĕ пайланăвĕ}} [[Категори:Ветке кĕпĕрни]] 9ai9kos2l5wrgx8bqnc7j2qiiuryogp 0 81972 873969 821684 2026-05-16T03:44:08Z InternetArchiveBot 28304 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 873969 wikitext text/x-wiki [[Ӳкерчĕк:Yekaterinoslav in Russian Empire (1914).svg|thumb|Екатеринослав кĕпĕрни (1914)]] Екатериносла́в кĕпĕрнине 1802 çулхи юпан 8-мĕшĕнче [[Çĕнĕ Раççей кĕперни]]нчен кăларса илсе туса хунă<ref>Полное Собраніе Законовъ Россійской Имперіи съ 1649 года. Т. XXVII. 1802—1803. — СПб.: Тип. II Отделенія Собственной ЕГО ИМПЕРАТОРСКАГО ВЕЛИЧЕСТВА Канцеляріи, 1830. — С. 272. — № 20449.</ref>, центрĕ — ''Екатеринослав'' (халĕ [[Днепр (хула)|Днепр]]). 1917 çулчен — [[Раççей империйĕ|Раççей империнче]], 1917, чӳк — 1918, ака — [[Украина Халăх Республики]], [[Украина халăх совет республики]]нче, [[Украина совет республики]]нче, 1919 çулхи пуш уйăхĕнчен пуçласа — [[Украина Совет Социализм Республики]]нче, 1922 çулхи раштав уйăхĕнче [[Совет Социализм Республикисен Пĕрлешĕвĕ]]нче. Çурçĕр енче [[Полтава кĕпĕрни|Полтава]] тата [[Харьков кĕпĕрни|Харьков]] кĕпĕрнисемпе, тухăç енче — [[Тан Çарĕн Облаçĕ]]пе, кăнтăр енче — [[Азов тинĕсĕ]]пе тата [[Тавăр кĕпĕрни]]пе, анăç енче — [[Херсон кĕпĕрни]]пе чикĕ тытнă. == Истори == == Литература == * «Памятные книжки Екатеринославской губернии за [[1875]] и [[1889]] гг.» * «Обзор Екатеринославской губернии за [[1891]] г. (приложение к Всеподданнейшему отчету Екатеринославского губернатора)». * «Свод данных о фабрично-заводской промышленности в России за 1890 г.» (издание департамента торговли и мануфактур М. Ф., СПб., [[1892]]) * «Отчет о денежных оборотах городских касс» (издание хозяйственного департамента М. В. Д., СПб., [[1892]] г.) * «Материалы для историко-статистического описания Екатеринославской епархии» ([[1880]]); Владимиров, «Первое столетие города Екатеринослава» (Екатеринослав, [[1887]]) * {{ВТ-ЭСБЕ+|Екатеринославская губерния|[[Мурашкинцев, Александр Андреевич|Мурашкинцев А. А.]]}} * Егоров, «Екатеринославское блуканье» (Екатеринослав, [[1887]]) * ''Н. Попов'' «Военные поселения сербов в [[Австрия|Австрии]] и России» («[[Вестник Европы (1866—1918)|Вестник Европы]]», 1870, т. VI) * Клаус, «Наши колонии» (СПб., [[1889]]); «Донецкие каменноугольный и соляной бассейны» ([[Харьков]], [[1884]]) * [[Иславин]], «Очерк каменноугольной и железоделательной промышленности Донецкого кряжа» (СПб., [[1875]]). Литературу до [[1869]] г. — см. П. Семёнов, «Географическо-статистический словарь Российской империи». * {{cite web |title = Списки населенных мест Российской империи, составленные и издаваемые Центральным статистическим комитетом Министерства внутренних дел. Вып. XIII. Екатеринославская губерния с Таганрогским градоначальством. Список населенных мест по сведениям 1859 года. ''Ред. И. Вильсон.'' — СПб.: Центральный Статистический Комитет МВД, 1863 |url = http://book-olds.ru/BookLibrary/13000-Ekaterinoslavskaya-gub/1863.-Spisok-naselennyih-mest-Ekaterinoslavskoy-gubernii-na-1859-god.html |archiveurl = https://web.archive.org/web/20140226143201/http://book-olds.ru/BookLibrary/13000-Ekaterinoslavskaya-gub/1863.-Spisok-naselennyih-mest-Ekaterinoslavskoy-gubernii-na-1859-god.html |archivedate = 2014-02-26 |deadlink = yes }} * [http://www.infanata.org/society/history/1146094914-voenno-statisticheskoe-obozrenie.html Военно-статистическое обозрение Российской империи. Екатеринославская губерния. СПб., 1850.] == Асăрхавсем == {{асăрхавсем|2}} == Каçăсем == * [https://new.runivers.ru/maps/podratlas/23 Карта Екатеринославской губернии из «Атласа» А. А. Ильина 1876 года] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211202085855/https://new.runivers.ru/maps/podratlas/23/ |date=2021-12-02 }} (просмотр на движке Google на сайте runivers.ru) * [https://book-olds.ru/BookLibrary/13001-Pam.-kn.-Ekaterinoslavskoy-gub.html Библиотека Царское Село, памятные книжки Екатеринославской губернии (Памятные, справочные книжки), PDF] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200507164858/http://book-olds.ru/BookLibrary/13001-Pam.-kn.-Ekaterinoslavskoy-gub.html |date=2020-05-07 }} * [http://maps.southklad.ru/forum/viewtopic.php?f=147&t=559 План Екатеринославской губернии Бахмутского уезда 1884 года]{{Ĕçлемен каçă|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.donvrem.dspl.ru/archPlaceArt.aspx?pid=7 Список населенных мест Ростовского уезда и Таганрогского градоначальства Екатеринославской губернии // ''Донской временник'' / Донская государственная публичная библиотека. Ростов-на-Дону, 2010—2016.] * Бойко Дм. А. Материалы к истории Екатеринославского Дворянства. 1784—2014. — Запорожье, 2014 ([http://rusfolder.com/43780495] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160422124201/http://rusfolder.com/43780495 |date=2016-04-22 }}) {{Раççей империн администрациллĕ-территориллĕ пайланăвĕ}} [[Категори:Екатеринослав кĕпĕрни|*]] [[Категори:Украина историйĕ (1795—1917 çулсем)]] [[Категори:Донецк облаçĕн историйĕ]] [[Категори:1802 çулта килнисем]] [[Категори:1929 çулта çухалнисем]] dgqbpxq3p4kdhju2seey5f24hvf7m2c 0 104694 873971 773035 2026-05-16T08:56:57Z InternetArchiveBot 28304 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 873971 wikitext text/x-wiki {{Фильм |ЧăвЯчĕ = Освобождение |ТăвЯчĕ = Освобождение |Ӳкерчĕк = |Жанр = [[драма]] |Режиссёр = [[Юрий Озеров]] | Сценарист = [[Бондарев Юрий Васильевич|Юрий Бондарев]], <br>[[Озеров Юрий Николаевич|Юрий Озеров]], <br>[[Эстеркин Оскар Иеремеевич|Оскар Курганов]] | Актёрсем= [[Олялин Николай Владимирович|Николай Олялин]], <br>[[Голубкина Лариса Ивановна|Лариса Голубкина]], <br>[[Зайденберг Борис Ильич|Борис Зайденберг]], <br>[[Никоненко Сергей Петрович|Сергей Никоненко]], <br>[[Ульянов Михаил Александрович|Михаил Ульянов]], <br>[[Давыдов Владлен Семёнович|Владлен Давыдов]] | Оператор = [[Слабневич Игорь Михайлович|Игорь Слабневич]] | Композитор = [[Левитин Юрий Абрамович|Юрий Левитин]] |Патшалăх = {{USSR}} |Çул = 1967 |Компани = [[Мосфильм]] |Вăхăт = | imdb_id = 0198811 }} '''Освобождение''' ({{lang-ru|Освобождение}}) — [[Мосфильм]] киностудире [[Тăван Çĕршывăн Аслă вăрçи]] пирки темиçе çĕршывпа пĕрле [[1968 çул кинора|1968]]—[[1972 çул кинора|1972 çулсенче]] [[Озеров Юрий Николаевич|Юрий Озеров]] режиссёр [[Бондарев Юрий Васильевич|Юрий Бондаревпа]] [[Эстеркин Оскар Иеремеевич|Оскар Кургановăн]] сценарисемпе çапса илнĕ пилĕк фильма кĕнĕ киноэпопея. Фильма 1967 — 1971 çулсенче ӳнерленĕ. == Сюжет == [[File:Bundesarchiv Bild 183-L0508-0031, Berlin, Karl-Marx-Allee, Kino "International".jpg|thumb|280px|Премьера «Битва за Берлиншăна çапăаа çерлина илни» итата «Юлашки штурм» ({{kfng-de|''Die Schlacht um Berlin'', ''Der letzte Sturm''}}) в Восточном Берлине, 8.5.1972.]]зз == Рольсенче == == Асăрхавсем == {{асăрхавсем}} == Каçăсем == * {{imdb title | id=0198811 | title=«Освобождение»}} * [http://www.kino-teatr.ru/kino/movie/sov/4797/annot/ Киноэпопея «Освобождение» на сайте Кино—Театр. Ру] * {{imdb_title|5300238|Освобождение: Огненная дуга}} * {{imdb_title|5300244|Освобождение: Прорыв}} * {{imdb_title|0198811|Освобождение: Направление главного удара}} * {{imdb_title|5300252|Освобождение: Битва за Берлин}} * {{imdb_title|5300260|Освобождение: Последний штурм}} * [http://www.gazetanv.ru/archive/article/?id=65 «Наше время»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080229003229/http://www.gazetanv.ru/archive/article/?id=65 |date=2008-02-29 }} * [https://web.archive.org/web/20090201075346/http://www.izvestia.kz/news.php?date=08-02-08&number=10 Проверяй алгеброй гармонию] * [http://www.rg.ru/2007/03/28/ulianov.html Валерий Кичин о Михаиле Ульянове] * [http://www.film.ru/article.asp?id=2815 Виктор Матизен о Юрии Озерове]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120312091947/http://www.film.ru/article.asp?id=2815 |date=2012-03-12 }} {{Юрий Озеровăн фильмĕсем}} [[Категори:ССРП 1972 çулхи фильмсем]] [[Категори:Югослави фильмĕсем]] [[Категори:Италин 1972 çулхи фильмĕсем]] [[Категори:Польшăн 1972 çулхи фильмĕсемгода]] [[Категори:ГДР фильмĕсем]] [[Категори:ССРП истори фильмĕсем]] [[Категори:ССРП киноэпопейисем]] [[Категори:Вăрçă драмисем]] [[Категори:Иккĕмеш Тĕнче вăрçи пирки истори фильмĕсем]] [[Категори:1940-мĕш çулсенчи истори фильмĕсем]] [[Категори:Танкистсем пирки фильмсем]] [[Категори:Фильмсем:Персонаж:Иосиф Сталин]] [[Категори:Фильмсем:Персонаж:Георгий Жуков]] [[Категори:Фильмсем:Персонаж:Иосип Броз Тито]] [[Категори:Фильмсем:Персонаж:Ева Браун]] [[Категори:Фильмсем:Персонаж:Адольф Гитлер]] [[Категори:Вырăсла фильмсем]] [[Категори:Фильмсем, Юрий Бондаревăн сценарисемпе]] [[Категори:Телеверсиллĕ кинофильмсем]] g9e5ogzejkw16ntbyvo9i2ltqo8t2r5 0 125494 873966 854203 2026-05-16T00:02:03Z InternetArchiveBot 28304 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 873966 wikitext text/x-wiki {{Ăсчах | Ят = Владимир Александрович Гордлевский | Ӳкерчĕк = В.А.Гордлевский.jpg | Анлăшĕ = 180px | Ӳкерчĕке ăнлантарни = | Çуралнă вырăн = {{ÇВ|Свеаборг|Свеаборгра}}, Нюланд кĕпĕрни, Аслă Финлянд кнеçлĕхĕ, Раççей империйĕ | Çуралнă вăхăт = [[1876]], [[юпа, 7]] | Вилнĕ вырăн = {{ВВ|Мускав|Мускавра}}, РСФСР, ССРП | Вилнĕ вăхăт = [[1956]], [[авăн, 10]] | Ăсчах хисепĕ = профессор (1925), ССРП ĂА академикĕ (1946) | Ăсчах степенĕ = филологи ăслăхĕсен тухтăрĕ (1934) | Ĕçлев тĕсĕ = Тухăç тĕпчевçи, тюрколог, университетри вĕрентӳç | Ăслăх сфери = Тухăç пĕлĕвĕ тата тюркологи | Альма-матер = * Тухăçри чĕлхесен Лазарь институчĕ (1899) * Мускав университечĕн истори-филологи факультечĕ (1904) | Ĕç вырăнĕ = МПУ | Ăсчах ертӳçи = | Паллă вĕренекенсем = | Паллă = | Чыславсемпе парнесем = {{{!}} style="background: transparent" {{!}}{{Ленин орденĕ}}{{!!}}{{Ленин орденĕ}} {{!!}}{{Ĕçлĕх Хĕрлĕ Ялав орденĕ}}{{!!}}{{«Тăван Çĕршывăн 1941—1945 çç. Аслă вăрçинче хастар ĕçленĕшĕн» медаль}} {{!}}} }} '''Влади́мир Алекса́ндрович Гордле́вский''' () — совет тюркологĕ, Тухăç тĕпчевçи, турккă чĕлхи, литератури, фольклорĕ Турци историпе спецалист. Филологи ăслăхĕсен тухтăрĕ, профессор. [[ССРП ĂА академикĕ]]. == Биографи == == Ăслăхри ĕç-хĕлĕ == Турккă чĕлхи, литератури, фольклорĕ Турци историпе 300 ытла ăслăх ĕçĕсен авторĕ. == Паллă ĕçĕсем == * Государство Сульджукидов [[Малая Азия|Малой Азии]] // Избранные сочинения. Исторические работы. М.: [[Восточная литература (издательство)|Издательство вост. лит.]], 1960. — Т. I. * Сказания и легенды, собранные в Турции в 1926—1928 гг. (серия четвёртая) // Избранные сочинения. Этнография, история востоковедения, рецензии. М.: Издательство вост. лит., 1968. — Т. IV. * [[Числительное]] «50» в [[турецкий язык|турецком языке]] (к вопросу о счёте в тюркских языках), 1945, том IV, вып. 3—4 * [[Анатолия]] // Избранные сочинения. История и культура. М.: Издательство вост. лит., 1962. — Т. III. * Сказания и легенды, собранные в Турции в 1926—1928 гг. (серия четвёртая) // Избранные сочинения. Этнография, история востоковедения, рецензии. М.: Издательство вост. лит., 1968. — Т. IV. * Османская свадьба // Избранные сочинения. Этнография, история востоковедения, рецензии. М.: Издательство вост. лит., 1968. — Т. IV. * Образцы османского народного творчества // Труды по востоковедению, издаваемые Лазаревским институтом восточных языков. М.: Тип. «Крестного календаря», 1916. — Ч. 1. Тексты, Т. XXXIV, Вып. IV. * Внутреннее состояние Турции во 2-й половине 16 в., 1940. * Строй Бедестана в Константинополе. — Избранные сочинения. Т. 3. М., 1962. * Анекдоты о ходже Насреддине / Пер. с тур. [и послесл.] В. А. Гордлевского; Предисл. [[Брагинский, Иосиф Самуилович|И. Брагинского]] ; [[Академия наук СССР|Акад. наук СССР]]. [[Институт востоковедения РАН|Ин-т востоковедения]]. — 2-е изд. — Москва : Изд-во вост. лит., 1957. — 275 с.; 21 см. == Литература == * Академику В. А. Гордлевскому к его 75-летию. М., 1953; * ''[[Бертельс Евгений Эдуардович|Бертельс Е. Э.]]'' В. А. Гордлевский // Краткие сообщения Института востоковедения. 1956. № 22; * Гордлевский Владимир Александрович // Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред. А. М. Прохоров. — 3-е изд. — М. : Советская энциклопедия, 1969—1978. * ''Базиянц А. П.'' В. А. Гордлевский. М., 1979; * {{кĕнеке|автор=[[Волков Владимир Акимович|Волков В. А.]], Куликова М. В., Логинов В. С.|пуçелĕк=Московские профессора XVIII — начала XX веков. Гуманитарные и общественные науки|оригинал= |каçă= |вырăн=М.|издательство=Янус-К|çул=2006|том= |страницы=73—74|страниц=300|сери= |isbn= 5—8037—0318—4|тираж=2000|ref= }} * {{статья|пуçелĕк=Гордлевский Владимир Александрович|том=7|страницы= 428|çул=2007 |ref=БРЭ|каçă=https://old.bigenc.ru/linguistics/text/2370278|архив=https://web.archive.org/web/20230103232533/https://bigenc.ru/linguistics/text/2370278|архив дата=2023-01-03}} == Асăрхавсем == {{асăрхавсем}} == Каçăсем == * {{cite web |url = http://letopis.msu.ru/peoples/1245 |title = Гордлевский Владимир Александрович |website = Летопись Московского университета |accessdate = 2017-12-23 |ref = Летопись Московского университета}} * [https://search.rsl.ru/ru/search#q=author%3A(%D0%B3%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%BB%D0%B5%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B9%20%D0%B2%D0%BB%D0%B0%D0%B4%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%80%20%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87) Список трудов] в каталоге РГБ. * [http://sokolova18.narod.ru/memorialnye_kabinety.htm Мемориальные кабинеты Института востоковедения РАН] * [http://www.genocide.ru/enc/gordlevskiy.htm genocide.ru ГОРДЛЕВСКИЙ ВЛАДИМИР АЛЕКСАНДРОВИЧ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250512013639/http://genocide.ru/enc/gordlevskiy.htm |date=2025-05-12 }} {{Тулаш каçăсем}} [[Категори:М. В. Фрунзе ячĕллĕ вăрçă академин вĕрентӳçисем]] [[Категори:ССРП ĂА чăн пайташĕсем]] [[Категори:РĂА Тухăç пĕлĕвĕ институчĕн вĕрентӳçисем]] [[Категори:ССРП тюркологĕсем]] [[Категори:Османистсем]] [[Категори:МПУ профессорĕсем]] [[Категори:1876 çулта çуралнисем]] [[Категори:Юпан 7-мĕшĕнче çуралнисем]] [[Категори:1956 çулта вилнисем]] [[Категори:Авăнăн 10-мĕшĕнче вилнисем]] [[Категори:Новодевичье çăвинче пытарнисем]] tr3oy7yqedp08o3snu3by82bkjabcnt 0 129476 873973 872179 2026-05-16T10:13:23Z Ellodanis5 17302 873973 wikitext text/x-wiki [[File:Dmitry Pretender of the Emperor of Russia.jpg|thumb|Dmitry Pretender of the Emperor of Russia]] '''Суя Дмитрий I''', е '''I Суя Дмитрий''' (? — [[1606]]), вырăс патши ([[1605]]-1606) Хăйне Хаяр Иванăн кĕçĕн ывăлĕ Дмитрий пек кăтартнă<ref>Новиков С. В. и др. Большая историческая энциклопедия. — М.: ОЛМА-ПРЕСС, 2003. — С. 708. — 943 с. — ISBN 5948493482.</ref><ref>Юрганов А. Л., Кацва Л. А. История России XVI—XVIII вв.. — М.: МИРОС, 1995. — С. 105. — 419 с.</ref>. Ют çĕрсенче ăна Димитрий Император пек ({{lang-la|Demetrius Imperator}}) пĕлнĕ. Ку самантсене историографире суя тесе шутлаççĕ. Кам пулнă-ши вăл? == Асăрхавсем == {{Асăрхавсем}} == Каçăсем == {{Навигаци}} * [http://www.galich44.ru/index.php?option=com_content&task=view&id=76&Itemid= Книга «Замечательные люди Земли Галичской» — Григорий Отрепьев] * ''[[Кобрин, Владимир Борисович|Кобрин В. Б.]]'' [http://vivovoco.ibmh.msk.su/VV/BOOKS/DANGER/PART_2.HTM «Кому ты опасен, историк?»] * [http://elib.shpl.ru/ru/nodes/4813-vyp-1-akty-vremen-lzhedmitriya-i-go-1603-1606-gg-1918#page/1/mode/grid/zoom/1 Акты времён Лжедмитрия I-го (1603—1606 гг.) / Под ред. Н. В. Рождественского.] — {{М.}}, 1918. — 328 с. * [http://publicadomain.ru/russkie-narodnye-istoricheskie-pesni/o-grigorii-otrepieve Исторические песни о Григории Отрепьеве] == Литература == {{refbegin|2}} * [http://www.polona.pl/dlibra/doccontent?id=15794&from=PIONIER%20DLF Gerardum Grevenbruc. Tragoedia Moscovitica siue de vita de morte Demetrii. qvi nvper apvd Rvthenos imperivm tenuit, narratio, ex fide dignis scriptis et litteris excerpta. 1608.] * [https://books.google.ru/books?id=mqFREfEQbfAC&printsec=frontcover&hl=ru#v=onepage&q&f=false Alessando Cilli. Historia delle sollevationi notabili seguite in Pollonia gl’anni del Signore … 1627.] * [http://www.pereplet.ru/gorm/data/petav_9.pdf Dionisius Petavius. The History of the World; or an account of Time", London, printed by John Streater, 1659 p.414] * [https://books.google.ru/books?id=dCIFAAAAYAAJ&pg=PP9&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false Capitaine Margeret. Estat de l’Empire de Rvssie, et Grande Dvche de Moscovie. Paris. репринт издания 1669.] * {{ВТ-РБС|Лжедимитрий I|Bacенко П.}} * Карамзин, Н. М. Исторія государства россійскаго. Томъ XI. Санктпетербургъ. Типографія Н.Греча, 1824. * Карамзин, Н. М. Исторія государства россійскаго. Томъ XII. Санктпетербургъ. Типографія Н.Греча, 1829. * {{ВТ-ЭСБЕ|Лжедимитрий I|[[Мякотин, Венедикт Александрович|Мякотин В. А.]]}} * Устрялов, Н. Г. Сказанія современниковъ о Дмитріи самозванцѣ. Часть I. Берова лѣтопись московская. Санктпетербургъ. Типографія Императорской Россійской Академіи, 1831. * Устрялов, Н. Г. Сказанія современниковъ о Дмитріи самозванцѣ. Часть II. Записки Георга Паерле. Санктпетербургъ. Типографія Императорской Россійской Академіи, 1832. * Устрялов, Н. Г. Сказанія современниковъ о Дмитріи самозванцѣ. Часть III. Записки Маржерета и президента де-Ту. Санктпетербургъ. Типографія Императорской Россійской Академіи, 1832. * Устрялов, Н. Г. Сказанія современниковъ о Дмитріи самозванцѣ. Часть IV. Дневникъ Марины Мнишекъ и пословъ польскихъ. Санктпетербургъ. Типографія Императорской Россійской Академіи, 1834. * Устрялов, Н. Г. Сказанія современниковъ о Дмитріи самозванцѣ. Часть V. Записки Маскѣвича. Санктпетербургъ. Типографія Императорской Россійской Академіи, 1834. * Tragoedia Demetrio-Moscovitica. История достопамятных происшествий, случившихся со Лже-Дмитрием, и о взятии шведами Великого Новгорода. Сочинение [[Шаум, Матвей|Матвея Шаума]], 1614 года. М., 1847. * [https://web.archive.org/web/20131227061446/http://www.memoirs.ru/rarhtml/KemmererRS1872.htm Кеммерер Е. А. Вооружение, приписываемое Лжедмитрию I, хранящееся в царскосельском его величества арсенале // Русская старина, 1872. — Т. 5. — № 2. — С. 330—334.] * [http://memoirs.ru/texts/KostLP_RS76_15_1.htm Костомаров Н. И. Лжедмитрий Первый. По поводу современного его портрета. 1606 г. // Русская старина, 1876. — Т. 15. — № 1. — С. 1-8.] {{Wayback|url=http://memoirs.ru/texts/KostLP_RS76_15_1.htm |date=20110929084957 }} * [[Павел (Пясецкий)|Пясецкий П.]] [http://memoirs.ru/texts/PiasDm_RA86K3V10.htm Фрагмент из «Хроники» о Дмитрие Самозванце / Сообщ. архимандрит Леонид // Русский архив, 1886. — Кн. 3. — Вып. 10. — С. 285—286.] {{Wayback|url=http://memoirs.ru/texts/PiasDm_RA86K3V10.htm |date=20131103055154 }} * [https://web.archive.org/web/20131029192337/http://www.memoirs.ru/rarhtml/Ilovaisk_IV91_12.htm Иловайский Д. И. Первый Лжедмитрий // Исторический вестник, 1891. — Т. 46. — № 12. — С. 636—667.] * Ключевский В. О. Курс русской истории. — 2-е изд. — М. * [http://www.memoirs.ru/rarhtml/Pirl_KDm_RS10_1.htm Пирлинг П. Переписка Карла IX-го с самозванцами // Русская старина, 1910. — Т. 141. — № 1. — С. 22-24.] {{Wayback|url=http://www.memoirs.ru/rarhtml/Pirl_KDm_RS10_1.htm |date=20130524034805 }} * Philip L. Barbour, Dimitry, Called the Pretender: Tsar and Great Prince of all Russia, 1605—1606. Boston: Houghton Mifflin, 1966. * Скрынников Р. Г. Самозванцы в России в начале XVII века. Григорий Отрепьев. Новосибирск, «Наука», 1990. * [[Валишевский, Казимир|Валишевский К.]] Смутное время. М., 1991. * Volkoff Vladimir Les Faux Tsars — LGF/Livre de Poche Collection — 1994é * John B. Teeple Timelines of World History — Dorling Kindersley Publishers Ltd — ISBSN10 0751337420 — 2002 * Рыжов К. В. Все монархи России. М.:Вече, 2003. * Скрынников, Р. Г. Три Лжедмитрия. — 2-е изд. — М.: ООО "Издательство АСТ, 2003 * Michael Farquhar A Treasury of Deception: Liars, Misleaders, Hoodwinkers, and the Extraordinary True Stories of History’s Greatest Hoaxes, Fakes and Frauds — Penguin, May 2005, ISBN 0-14-303544-4 * Записки Станислава Немоевского (1606—1608). Рукопись Жолкевского. — Рязань: Александрия, 2006 * Костомаров Н. И. Названный Дмитрий // Русская история в жизнеописаниях её главнейших деятелей. — М.: Астрель, 2006. * Козляков В. Н. Лжедмитрий I / Вячеслав Козляков. — М.: Молодая гвардия, 2009. — 256, [32] с. — (Жизнь замечательных людей. Серия биографий. Вып. 1199). — 5000 экз. — ISBN 978-5-235-03270-5. * [[Эрлих, Генрих Владимирович|Эрлих Г.]] Царь Димитрий — самозванец? — М.: Яуза, Эксмо, 2006. — 480 с. {{refend}} {{Тулаш каçăсем}} {{Вырăс патшисем}} [[Категори:Русские цари]] [[Категори:Самозванцы Смутного времени]] [[Категори:Свергнутые монархи]] [[Категори:Монархи, убитые в XVII веке]] [[Категори:Убитые в Русском царстве]] [[Категори:1605 год в России]] [[Категори:Люди, чей прах был развеян]] [[Категори:Убитые русские монархи]] [[Категори:Участники движения Лжедмитрия I|*]] 5xfdby63meso34deapntm9qrew5lhtx 873974 873973 2026-05-16T10:19:40Z Ellodanis5 17302 873974 wikitext text/x-wiki [[File:Dmitry Pretender of the Emperor of Russia.jpg|thumb|Dmitry Pretender of the Emperor of Russia]] '''Суя Дмитрий I''', е '''I Суя Дмитрий''' (? — [[1606]]), вырăс патши ([[1605]]-1606) Хăйне Хаяр Иванăн кĕçĕн ывăлĕ Дмитрий пек кăтартнă<ref>Новиков С. В. и др. Большая историческая энциклопедия. — М.: ОЛМА-ПРЕСС, 2003. — С. 708. — 943 с. — ISBN 5948493482.</ref><ref>Юрганов А. Л., Кацва Л. А. История России XVI—XVIII вв.. — М.: МИРОС, 1995. — С. 105. — 419 с.</ref>. Ют çĕрсенче ăна Димитрий Император пек ({{lang-la|Demetrius Imperator}}<ref>Deutsche Nationalbibliothek Record #11889157X // Gemeinsame Normdatei (ним.) — 2012—2016.</ref>) пĕлнĕ. Ку несĕллĕх саманчĕсене историографире суя тесе шутлаççĕ. Кам пулнă-ши вăл? == Асăрхавсем == {{Асăрхавсем}} == Каçăсем == {{Навигаци}} * [http://www.galich44.ru/index.php?option=com_content&task=view&id=76&Itemid= Книга «Замечательные люди Земли Галичской» — Григорий Отрепьев] * ''[[Кобрин, Владимир Борисович|Кобрин В. Б.]]'' [http://vivovoco.ibmh.msk.su/VV/BOOKS/DANGER/PART_2.HTM «Кому ты опасен, историк?»] * [http://elib.shpl.ru/ru/nodes/4813-vyp-1-akty-vremen-lzhedmitriya-i-go-1603-1606-gg-1918#page/1/mode/grid/zoom/1 Акты времён Лжедмитрия I-го (1603—1606 гг.) / Под ред. Н. В. Рождественского.] — {{М.}}, 1918. — 328 с. * [http://publicadomain.ru/russkie-narodnye-istoricheskie-pesni/o-grigorii-otrepieve Исторические песни о Григории Отрепьеве] == Литература == {{refbegin|2}} * [http://www.polona.pl/dlibra/doccontent?id=15794&from=PIONIER%20DLF Gerardum Grevenbruc. Tragoedia Moscovitica siue de vita de morte Demetrii. qvi nvper apvd Rvthenos imperivm tenuit, narratio, ex fide dignis scriptis et litteris excerpta. 1608.] * [https://books.google.ru/books?id=mqFREfEQbfAC&printsec=frontcover&hl=ru#v=onepage&q&f=false Alessando Cilli. Historia delle sollevationi notabili seguite in Pollonia gl’anni del Signore … 1627.] * [http://www.pereplet.ru/gorm/data/petav_9.pdf Dionisius Petavius. The History of the World; or an account of Time", London, printed by John Streater, 1659 p.414] * [https://books.google.ru/books?id=dCIFAAAAYAAJ&pg=PP9&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false Capitaine Margeret. Estat de l’Empire de Rvssie, et Grande Dvche de Moscovie. Paris. репринт издания 1669.] * {{ВТ-РБС|Лжедимитрий I|Bacенко П.}} * Карамзин, Н. М. Исторія государства россійскаго. Томъ XI. Санктпетербургъ. Типографія Н.Греча, 1824. * Карамзин, Н. М. Исторія государства россійскаго. Томъ XII. Санктпетербургъ. Типографія Н.Греча, 1829. * {{ВТ-ЭСБЕ|Лжедимитрий I|[[Мякотин, Венедикт Александрович|Мякотин В. А.]]}} * Устрялов, Н. Г. Сказанія современниковъ о Дмитріи самозванцѣ. Часть I. Берова лѣтопись московская. Санктпетербургъ. Типографія Императорской Россійской Академіи, 1831. * Устрялов, Н. Г. Сказанія современниковъ о Дмитріи самозванцѣ. Часть II. Записки Георга Паерле. Санктпетербургъ. Типографія Императорской Россійской Академіи, 1832. * Устрялов, Н. Г. Сказанія современниковъ о Дмитріи самозванцѣ. Часть III. Записки Маржерета и президента де-Ту. Санктпетербургъ. Типографія Императорской Россійской Академіи, 1832. * Устрялов, Н. Г. Сказанія современниковъ о Дмитріи самозванцѣ. Часть IV. Дневникъ Марины Мнишекъ и пословъ польскихъ. Санктпетербургъ. Типографія Императорской Россійской Академіи, 1834. * Устрялов, Н. Г. Сказанія современниковъ о Дмитріи самозванцѣ. Часть V. Записки Маскѣвича. Санктпетербургъ. Типографія Императорской Россійской Академіи, 1834. * Tragoedia Demetrio-Moscovitica. История достопамятных происшествий, случившихся со Лже-Дмитрием, и о взятии шведами Великого Новгорода. Сочинение [[Шаум, Матвей|Матвея Шаума]], 1614 года. М., 1847. * [https://web.archive.org/web/20131227061446/http://www.memoirs.ru/rarhtml/KemmererRS1872.htm Кеммерер Е. А. Вооружение, приписываемое Лжедмитрию I, хранящееся в царскосельском его величества арсенале // Русская старина, 1872. — Т. 5. — № 2. — С. 330—334.] * [http://memoirs.ru/texts/KostLP_RS76_15_1.htm Костомаров Н. И. Лжедмитрий Первый. По поводу современного его портрета. 1606 г. // Русская старина, 1876. — Т. 15. — № 1. — С. 1-8.] {{Wayback|url=http://memoirs.ru/texts/KostLP_RS76_15_1.htm |date=20110929084957 }} * [[Павел (Пясецкий)|Пясецкий П.]] [http://memoirs.ru/texts/PiasDm_RA86K3V10.htm Фрагмент из «Хроники» о Дмитрие Самозванце / Сообщ. архимандрит Леонид // Русский архив, 1886. — Кн. 3. — Вып. 10. — С. 285—286.] {{Wayback|url=http://memoirs.ru/texts/PiasDm_RA86K3V10.htm |date=20131103055154 }} * [https://web.archive.org/web/20131029192337/http://www.memoirs.ru/rarhtml/Ilovaisk_IV91_12.htm Иловайский Д. И. Первый Лжедмитрий // Исторический вестник, 1891. — Т. 46. — № 12. — С. 636—667.] * Ключевский В. О. Курс русской истории. — 2-е изд. — М. * [http://www.memoirs.ru/rarhtml/Pirl_KDm_RS10_1.htm Пирлинг П. Переписка Карла IX-го с самозванцами // Русская старина, 1910. — Т. 141. — № 1. — С. 22-24.] {{Wayback|url=http://www.memoirs.ru/rarhtml/Pirl_KDm_RS10_1.htm |date=20130524034805 }} * Philip L. Barbour, Dimitry, Called the Pretender: Tsar and Great Prince of all Russia, 1605—1606. Boston: Houghton Mifflin, 1966. * Скрынников Р. Г. Самозванцы в России в начале XVII века. Григорий Отрепьев. Новосибирск, «Наука», 1990. * [[Валишевский, Казимир|Валишевский К.]] Смутное время. М., 1991. * Volkoff Vladimir Les Faux Tsars — LGF/Livre de Poche Collection — 1994é * John B. Teeple Timelines of World History — Dorling Kindersley Publishers Ltd — ISBSN10 0751337420 — 2002 * Рыжов К. В. Все монархи России. М.:Вече, 2003. * Скрынников, Р. Г. Три Лжедмитрия. — 2-е изд. — М.: ООО "Издательство АСТ, 2003 * Michael Farquhar A Treasury of Deception: Liars, Misleaders, Hoodwinkers, and the Extraordinary True Stories of History’s Greatest Hoaxes, Fakes and Frauds — Penguin, May 2005, ISBN 0-14-303544-4 * Записки Станислава Немоевского (1606—1608). Рукопись Жолкевского. — Рязань: Александрия, 2006 * Костомаров Н. И. Названный Дмитрий // Русская история в жизнеописаниях её главнейших деятелей. — М.: Астрель, 2006. * Козляков В. Н. Лжедмитрий I / Вячеслав Козляков. — М.: Молодая гвардия, 2009. — 256, [32] с. — (Жизнь замечательных людей. Серия биографий. Вып. 1199). — 5000 экз. — ISBN 978-5-235-03270-5. * [[Эрлих, Генрих Владимирович|Эрлих Г.]] Царь Димитрий — самозванец? — М.: Яуза, Эксмо, 2006. — 480 с. {{refend}} {{Тулаш каçăсем}} {{Вырăс патшисем}} [[Категори:Русские цари]] [[Категори:Самозванцы Смутного времени]] [[Категори:Свергнутые монархи]] [[Категори:Монархи, убитые в XVII веке]] [[Категори:Убитые в Русском царстве]] [[Категори:1605 год в России]] [[Категори:Люди, чей прах был развеян]] [[Категори:Убитые русские монархи]] [[Категори:Участники движения Лжедмитрия I|*]] jlcon6lat3iql5qwy75e3uccgq3qljy 0 129965 873959 873909 2026-05-15T17:14:25Z Ellodanis5 17302 873959 wikitext text/x-wiki [[File:P culture.svg|thumb|]] :''Çакна харпăр театрăн историйĕпе пăтраштармалла мар, ку статья чăваш театрĕ çинчен пĕтĕмĕшле каласа пани'' '''Чăваш театрĕн историйĕ''' тени, чăн малтанах, чăваш халăхĕн йăли-йĕрки театтăрла формăсемпе те çыхннине те курмаллине пĕлтерет; ĕнтĕ çавăнтан пуçлса каймалла та<ref>Данилов. Асăннă çăлкуç.</ref><ref>Дмитриев. Асăннă çăлкуç.</ref><ref>Салмин. Асăннă çăлкуç.</ref><ref>Мадуров Д. Ф. Традиционное декоративное искусство и праздники чувашей // Гипотезы. Исследования. Теории. — Чебоксары, Чувашское книжное издательство, 2004. — 287 с. ISBN 5-7670-1347-0[2]</ref>. == Çавăн пекех == * [[Чăваш литератури]] * [[Чăваш мусăкĕ]] * [[Чăваш сӳретле ӳнерĕ]] * [[Чăваш архитектури]] * [[Чăвашкино]] [[Ӳкерчĕк:Danilovdd.jpg|thumb|left|[[Данилов Дмитрий Данилович|Дмитрий Данилович Данилов]] (1902-1966), чăваш театрĕн историкĕсенчен пĕри]] == Литертура == * Акцорин В. А. К вопросу об истории народного театра поволжских и приуральских финно-угорских народов // Вопросы финно-угроведения. 1970. Вып. 5. С. 183 — 191 * Васильев К. М. Воспоминания // Явление театра народу: сборник статей и материалов: к 100-летию Чувашского государственного академического драматического театра им. К. В. Иванова / сост. и науч. ред. М. Г. Кондратьев. Чебоксары: ЧГИГН, 2018. C. 236 — 275. * Данилов Д. Молодость театра: (первые этапы истории Чувашского драматического театра им. К. В. Иванова) // Дружба. 1984. № 1 (46). С. 234 — 273. * Дмитриев И. А. Этнотеатральные формы в чувашском обряде. Чебоксары: ЧГИГН, 1998. 280 c. * Зарубин А. Н. Зарождение театрального искусства в Чувашском крае: предыстория // [https://www.chgign.ru/a/news/6516.html Современная гуманитаристика / Modern humanities / Хальхи гуманитаристика. 2026. Т. 2. № 1] * Римова Е. Д. О Чувашском советском передвижном театре внешкольного подотдела Чебоксарского уездного отдела народного образования со дня организации 15 декабря 1919 г. по 10 июня 1920 г. // Явление театра народу: сборник статей и материалов: к 100-летию Чувашского государственного академического драматического театра им. К. В. Иванова / сост. и науч. ред. М. Г. Кондратьев. Чебоксары: ЧГИГН, 2018. C. 213 — 217 * Салмин А. К. Праздники, обряды и верования чувашского народа. Чебоксары: Чуваш. кн. изд-во, 2016. 687 c. == Асăрхавсем == {{Асăрхавсем}} [[Категори:Чăваш театрĕн историйĕ]] [[Категори:Театр]] [[Категори:Ӳнерсен историйĕ]] nj39z73akav7hah5t4582eefun84ldq 873970 873959 2026-05-16T08:01:21Z Ellodanis5 17302 873970 wikitext text/x-wiki [[File:P culture.svg|thumb|]] :''Çакна харпăр театрăн историйĕпе пăтраштармалла мар, ку статья чăваш театрĕ çинчен пĕтĕмĕшле каласа пани'' '''Чăваш театрĕн историйĕ''' тени, чăн малтанах, чăваш халăхĕн йăли-йĕрки театтăрла формăсемпе те çыхăннине те курмаллине пĕлтерет; ĕнтĕ çавăнтан пуçлса каймалла та<ref>Данилов. Асăннă çăлкуç.</ref><ref>Дмитриев. Асăннă çăлкуç.</ref><ref>Салмин. Асăннă çăлкуç.</ref><ref>Мадуров Д. Ф. Традиционное декоративное искусство и праздники чувашей // Гипотезы. Исследования. Теории. — Чебоксары, Чувашское книжное издательство, 2004. — 287 с. ISBN 5-7670-1347-0[2]</ref>. Кунсăр пуçне тата А. Н. Зарубин статйи тĕлĕшпе çырнă аннотацире çапла каланă<ref>Зарубин. Асăннă çăлкуç, с.108.</ref>: {{Цитата пуçламăшĕ}} Чăваш театрĕ 1918 çулта пуçланса кайнă шутланать, анчах та XIX ĕмĕр вĕçĕпе XX ĕмĕр пуçламăшĕнче ун аталанăвĕн палăрăмĕсене кăтартакан кăткăс та нумай енлĕ самантсем палăрма тытăнаççĕ. ÿнер ăслăлăхĕнче ку ыйтăва тивĕçлĕ тимлĕх уйăрман. Статья авторĕ чăваш енре революциччен тĕрлĕ çĕрте театрпа çыхăннă палăрăмĕсем çинчен калакан унччен паллă пулнă тата çĕнĕрен тупнă фактсене тĕпчесе йĕркеленĕ. Архив докуменчĕсемпе хаçат-журнал материалĕсене тĕпе хурса чăваш енри театр пуçланса кайнине витĕм кÿнĕ тĕп факторсене пăхса тухнă. XIX ĕмĕрĕн иккĕмĕш çурринчен вара капитализм аталанни чăваш хресченĕсене вырăссемпе тачăрах хутшăнма май панă, ку пулăм хуласенче уйрăмах палăрнă тет автор. Çак çыхăнăва пула асăннă тапхăрта чăваш театрĕн пуласлăхне витĕм кÿнĕ факторсен шутĕнче — шкул, купса, клуб, завод тата вырăс фольклорĕн театрĕсен, Хусанти халăх урăлăхĕшĕн кĕрешекен тĕрлĕ пĕрлĕхсен театр кружокĕсен ĕçĕ-хĕлĕ. Ку процеса чăваш интеллигенчĕсем, çав шутра вĕрентекенсем те, хутшăннă. {{Цитата вĕçĕ}} == Çавăн пекех == * [[Чăваш литератури]] * [[Чăваш мусăкĕ]] * [[Чăваш сӳретле ӳнерĕ]] * [[Чăваш архитектури]] * [[Чăвашкино]] [[Ӳкерчĕк:Danilovdd.jpg|thumb|left|[[Данилов Дмитрий Данилович|Дмитрий Данилович Данилов]] (1902-1966), чăваш театрĕн историкĕсенчен пĕри]] == Литертура == * Акцорин В. А. К вопросу об истории народного театра поволжских и приуральских финно-угорских народов // Вопросы финно-угроведения. 1970. Вып. 5. С. 183 — 191 * Васильев К. М. Воспоминания // Явление театра народу: сборник статей и материалов: к 100-летию Чувашского государственного академического драматического театра им. К. В. Иванова / сост. и науч. ред. М. Г. Кондратьев. Чебоксары: ЧГИГН, 2018. C. 236 — 275. * Данилов Д. Молодость театра: (первые этапы истории Чувашского драматического театра им. К. В. Иванова) // Дружба. 1984. № 1 (46). С. 234 — 273. * Дмитриев И. А. Этнотеатральные формы в чувашском обряде. Чебоксары: ЧГИГН, 1998. 280 c. * Зарубин А. Н. Зарождение театрального искусства в Чувашском крае: предыстория // [https://www.chgign.ru/a/news/6516.html Современная гуманитаристика / Modern humanities / Хальхи гуманитаристика. 2026. Т. 2. № 1] * Римова Е. Д. О Чувашском советском передвижном театре внешкольного подотдела Чебоксарского уездного отдела народного образования со дня организации 15 декабря 1919 г. по 10 июня 1920 г. // Явление театра народу: сборник статей и материалов: к 100-летию Чувашского государственного академического драматического театра им. К. В. Иванова / сост. и науч. ред. М. Г. Кондратьев. Чебоксары: ЧГИГН, 2018. C. 213 — 217 * Салмин А. К. Праздники, обряды и верования чувашского народа. Чебоксары: Чуваш. кн. изд-во, 2016. 687 c. === Уйрăм театрсем пирки çырнă ĕçсем === * Романова Ф. А. [http://elbib.nbchr.ru/lib_files/0/uzniii_0_0000033.pdf Чувашский театр юного зрителя (1932—1940 годы)] // О чувашском искусстве : Труды ЧНИИ. — Чебоксары, 1977. — Вып. 75. — С. 54—95. * Кириллов Г. В. [http://enc.cap.ru/?t=publ&lnk=318 Чувашский государственный театр юного зрителя им. М. Сеспеля] // Электронная Чувашская энциклопедия. == Асăрхавсем == {{Асăрхавсем}} [[Категори:Чăваш театрĕн историйĕ]] [[Категори:Театр]] [[Категори:Ӳнерсен историйĕ]] 83w87khbuj13ssj9ilqmn2i8yerkods 0 129989 873954 2026-05-15T14:35:10Z Ellodanis5 17302 Ҫӗнӗ страница: «<noinclude>'''Дирихле''' ({{lang-de|Dirichlet}}):<noinclude> * [[Дирихле, Петер Густав Лежён]] (1805—1859) — математик. * [[Дирихле (Уйăх çинчи кратер)|Дирихле]] — Уйăх çинчи кратер. == Çавăн пекех == * {{NL|Дирихле теореми}} * {{NL|Дирихле принципĕ}}» 873954 wikitext text/x-wiki <noinclude>'''Дирихле''' ({{lang-de|Dirichlet}}):<noinclude> * [[Дирихле, Петер Густав Лежён]] (1805—1859) — математик. * [[Дирихле (Уйăх çинчи кратер)|Дирихле]] — Уйăх çинчи кратер. == Çавăн пекех == * {{NL|Дирихле теореми}} * {{NL|Дирихле принципĕ}} j2wt70kmu9kud93hyt6u6lhd38ri7vh 0 129990 873955 2026-05-15T15:04:12Z Ellodanis5 17302 Ҫӗнӗ страница: «:{{ан арпаштарăр|Космогонилле миф|Космогонилле мифпа}} '''Космогонилле гипотеза''', нумйлă хисепре '''Космогонилле гипотезăсем''' == Çавăн пекех == * [[Космологилле парадокс]] * [[Космогони]] * [[Космогонилле миф]] == Каçăсем == * Серафимов, Василий Васильевич|В. Сера...» 873955 wikitext text/x-wiki :{{ан арпаштарăр|Космогонилле миф|Космогонилле мифпа}} '''Космогонилле гипотеза''', нумйлă хисепре '''Космогонилле гипотезăсем''' == Çавăн пекех == * [[Космологилле парадокс]] * [[Космогони]] * [[Космогонилле миф]] == Каçăсем == * [[Серафимов, Василий Васильевич|В. Серафимов]], {{ВТ-ЭСБЕ+|Системы мира}} {{Тулаш каçăсем}} [[Категори:Планетологи]] [[Категори:Космогони]] szpc27tuabtc99cidsb5h23pblrv9qy 0 129991 873956 2026-05-15T15:20:43Z Ellodanis5 17302 Ҫӗнӗ страница: «[[File:Jumo den Jyn 04.jpg|thumb|Çармăссен космогонилле мифне ÿкерсе кăтартни]] :{{ан арпаштарăр|Космогонилле гипотеза|Космогонилле гипотезăпа}} '''Космогонилле миф''', нумайлă хисепре '''Космогонилле мифсем''' ({{lang-el|κοσμογονία}}; {{lang-el2|[[wikt:κόσμος|κόσμος]]}} «тĕнче», «çут т...» 873956 wikitext text/x-wiki [[File:Jumo den Jyn 04.jpg|thumb|Çармăссен космогонилле мифне ÿкерсе кăтартни]] :{{ан арпаштарăр|Космогонилле гипотеза|Космогонилле гипотезăпа}} '''Космогонилле миф''', нумайлă хисепре '''Космогонилле мифсем''' ({{lang-el|κοσμογονία}}; {{lang-el2|[[wikt:κόσμος|κόσμος]]}} «тĕнче», «çут тĕнче» + {{lang-el2|[[wikt:γονή|γονή]]}} «çуралу») == Çавăн пекех == * [[Космологилле парадокс]] * [[Космогони]] * [[Космогонилле гипотеза]] == Каçăсем == * [[Серафимов, Василий Васильевич|В. Серафимов]], {{ВТ-ЭСБЕ+|Системы мира}} == Литература == * Антропогонические мифы / Иванов В. В. // Мифы народов мира : Энцикл. в 2 т. / гл. ред. С. А. Токарев. — 2-е изд. — М. : Советская энциклопедия, 1987. — Т. 1 : А—К. — 671 с. * Время мифическое / Мелетинский Е. М. // Мифы народов мира : Энцикл. в 2 т. / гл. ред. С. А. Токарев. — 2-е изд. — М. : Советская энциклопедия, 1987. — Т. 1 : А—К. — С. 208—209. * Космогонические мифы / В. Н. Топоров // Мифы народов мира : Энцикл. в 2 т. / гл. ред. С. А. Токарев. — 2-е изд. — М. : Советская энциклопедия, 1988. — Т. 2 : К—Я. — 719 с {{Тулаш каçăсем}} [[Категори:Планетологи]] [[Категори:Космогони]] [[Категори:Мифсем]] [[Категори:Халаплăх]] fm5r30ja6t84b48zeht48gwgzcb6347 10 129992 873961 2026-05-15T19:02:52Z Ymblanter 7764 Ҫӗнӗ страница: «Остров Святого Георгия, Пераст, Черногория» 873961 wikitext text/x-wiki Остров Святого Георгия, Пераст, Черногория fs082cgxwhvo29nd0qi0qq3vxcmqxtd 10 129993 873962 2026-05-15T19:04:16Z Ymblanter 7764 Ҫӗнӗ страница: «Wyspa św. Jerzego w Peraście 02.jpg» 873962 wikitext text/x-wiki Wyspa św. Jerzego w Peraście 02.jpg krdb9gp2hjxxonts5mpfhwchkxm2ixe