Википеди cvwiki https://cv.wikipedia.org/wiki/%D0%A2%C4%95%D0%BF_%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%86%D0%B0 MediaWiki 1.47.0-wmf.2 first-letter Медиа Ятарлă Сӳтсе явасси Хутшăнакан Хутшăнаканăн канашлу страници Википеди Википеди сӳтсе явмалли Ӳкерчĕк Ӳкерчĕке сӳтсе явмалли MediaWiki MediaWiki сӳтсе явмалли Шаблон Шаблона сӳтсе явмалли Пулăшу Пулăшăва сӳтсе явмалли Категори Категорине сӳтсе явмалли TimedText TimedText talk Модуль Обсуждение модуля Event Event talk 0 7498 874004 712609 2026-05-17T23:33:46Z InternetArchiveBot 28304 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 874004 wikitext text/x-wiki {{Ан пăтраштар|Румянцева Надежда Васильевна|Надежда Румянцевăпа}} {{Кинематографист |ят = Клара Румянова |Фото = Klara Rumyanova.jpg |Анлăшĕ = 180px |Çуралнă чухнехи ят = Клара Михайловна Румянова |Çуралнă вырăн = {{ÇВ|Ленинград|Санкт-Петербургра}}, [[Раççей Совет Федераци Социализм Республики|РСФСР]], [[Социализм Совет Республикисен Пĕрлешĕвĕ|СССР]] |професси = XX ĕмĕрти совет, раççей актриси, юрăçи |Гражданлăх = {{USSR}}→{{RUS}} |Хастар çулсем = [[1951]]—[[2002]] |Киностуди = |Чыславсем = {{РСФСР тава тивĕçлĕ артисчĕ}} }} '''Румянова Клара Михайловна''', ([[1929]], [[раштав, 8]], [[Ленинград]] — [[2004]], [[авăн, 18]], [[Мускав]]) — кинопа радио совет, раççей актриси. Вăл 300 ытла мультфильмри сăнарсене хăйĕн сассипе янратнипе халăх асĕнче юлнă. [[1979]] çулта РФ тава тивĕçлĕ актриси ятне тивĕçнĕ. ==Пурнăçĕ== [[1929]] çулхи [[раштав, 8|раштавăн 8-мĕшĕнче]] [[Ленинград]]ра çуралнă. [[1940-мĕш çулсем|1940-мĕш çулсенче]] [[Мускав]]а куçнă хыççăн [[Пĕтĕм союзри патшалăх кинематографи институчĕ|Пĕтĕм союзри патшалăх кинематографи институтне]] вĕренме кĕнĕ. [[1953]] çулта вăл ăна ăнăçлă пĕтернĕ. Институтра вĕреннĕ чухнех кинора ӳкерĕннĕ. Вăл «Ялти тухтăр» (''Сельский врач'', Лена), «Вĕсем малта пулнă» (''Они были первыми'', Варя), «Тăваттăн» (''Четверо'', медсестра), «Çĕнĕран пуçланă пурнăç» (''Жизнь сначала'', Зоя), «Воскресени» (Богодуховная), «Вăхăт, малалла!» (''Время, вперёд!'', Лушка), «Вуникĕ пукан» (''Двенадцать стульев'', Фёдор аттен арăмĕ). [[1970-мĕш çулсем|1970-мĕш çулсенчен]] пуçласа кинора ӳкерĕнме пăрахнă, вăл вырăнне вăл мультфильмсене хăйĕн сассипе янăратма пуçланă. [[2004]] çулхи [[авăн, 18|авăн уйăхĕн 18-мĕшĕнче]] [[Мускав]]ра вилнĕ. == Асăрхавсем == {{асăрхавсем}} == Каçăсем == * [http://animator.ru/db/index.phtml?p=show_person&pid=1086 Клара Румянова на Аниматор.ру] * [https://www.youtube.com/watch?v=jxKjfLCSg7U&feature=related Клара Румянова на youtube.com] * [http://ruskino.ru/acter/forum.php?class=star&aid=1122 RUSKИНО.ru] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090914035901/http://ruskino.ru/acter/forum.php?class=star&aid=1122 |date=2009-09-14 }} * [http://www.76-82.ru/cinema_act/31.html Энциклопедия нашего детства 76-82.ru] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130322235349/http://76-82.ru/cinema_act/31.html |date=2013-03-22 }} * [http://mbox.academ.org/movie/51a87fec761abea/ Клара Румянова и Анатолий Папанов озвучивают мультфильм «Ну, погоди!»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090523032114/http://mbox.academ.org/movie/51a87fec761abea/ |date=2009-05-23 }} * Программа «Частная история» (16 мая 2015 года), телеканал «[[Москва. Доверие]]». [[Категори:Раççей актрисисем]] kh8iegi5derm7a4fc7maswk3ldplayi 0 13526 874006 858307 2026-05-18T03:42:25Z InternetArchiveBot 28304 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 874006 wikitext text/x-wiki '''Германипе скандинави халаплăхĕ''' (''авалхи герман халаплăхĕ'', ''скандинави халаплăхĕ'') — герман йăхĕсен (анкăлсен, саксăсен, нормансен, дансен тата ыттисен те) пирĕн эрăччен V ĕмĕртен пуçласа Христос тĕнне кĕричченхи халаплăхĕ; хыпарĕсен тĕп çăлкуçĕ — [[Стурлусон Снорри|С. Стурлусонăн]] «[[Аслă Эдда]]» сăвăллă тата прозăллă «[[Кĕçĕн Эдда]]» тексчĕсем. Çав тапхăртах дани хронисчĕ [[Саксон Грамматик]] хăйĕн «Данисен ĕçĕсем» кĕнекинче чылай халапсен сюжечĕсене кăтартать. Авалхи германсен мифологийĕ çинчен нумай хаклă хыпарсем [[Публий Корнелий Тацит|Тацитăн]] «Германи» ĕçĕнче пур. == Тĕнче туса хунин историйĕ == == Тĕнчен тытăмĕ == == Каçăсем == * [http://godsbay.ru/vikings/index.html Cкандинавипе германи халаплăхĕ. Авалхи тĕнчи халаплахĕн энциклопедийĕ.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080316085653/http://godsbay.ru/vikings/index.html |date=2008-03-16 }} * [http://www.norse.ulver.com Скандинави мифологи сайчĕ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090416205602/http://norse.ulver.com/ |date=2009-04-16 }} * http://norse.net.ru {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210211154938/http://norse.net.ru/ |date=2021-02-11 }} * [http://lib.ru/INOOLD/WORLD/nibelungi.txt Песнь о Нибелунгах] @lib.ru * [http://mith.ru/alb/lib/edda/edda.htm «Старшая Эдда» комментарисемпе, илемлĕ ӳкерчĕксемпе] * [http://mmkv.org/expo/expo3.html Скандинавипе славян халаплăхĕн ӳнерçин Константин Васильевăн музейĕ.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070702233207/http://www.mmkv.org/expo/expo3.html |date=2007-07-02 }} * [http://www.fbit.ru/free/myth/ Мифы и Легенды] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150104192502/http://www.fbit.ru/free/myth/ |date=2015-01-04 }} - сайт посвященный мифам и легендам Севера. [[Категори:Герман-скандинави халаплăхĕ]] t0307d5awvvf6jdnbqkmtf4tzg8v951 0 15658 874010 839526 2026-05-18T08:22:15Z InternetArchiveBot 28304 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 874010 wikitext text/x-wiki {{Урăх пĕлтерĕшсем|Талыш (пĕлтерĕшсем)}} {{Халăх| |group=Талышсем |image= |poptime= Официаллă тĕнчере 200.000 яхăн, урăх хыпарпа 350.000 ытла (хаклав)<ref name="OSCE">[http://www.osce.org/documents/ob/2006/08/23087_en.pdf Hema Kotecha, Islamic and Ethnic Identities in Azerbaijan: Emerging trends and tensions, OSCE, Baku, July 2006, p.34. "''Only in 1989 did the census register the Talysh ethnicity. 376,800 in Azerbaijan is the 1999 official population, undoubtedly an under-representation (given the problems with registering as Talysh.''"@]</ref> |popplace= {{Азербайджан ялавĕ}}[[Азербайджан]]:<br /> 76 841 çын (1999 ç. çырав)<ref>[http://www.eurasianet.org/resource/azerbaijan/hypermail/200103/0062.html eurasianet.org (1999)]</ref> е 100 000 çын (хаклав) е <br /> 300 000 çынна çити (хаклав).<ref name="Амелина"/><br /> * [[Ленкорань экономика районĕ|Ленкорань]] {{Иран ялавĕ}}[[Иран]]:<br /> 100 000 çын (1993 ç. хаклав)<ref>[http://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=tly Talysh]</ref> е 150 000 çын (хаклав) .<ref name="Амелина"/> * [[Гилян]] {{Раççей ялавĕ}}[[Раççей]]:<br /> 2&nbsp;548 (2002 ç. çырав)<ref name="perepis">{{cite web|author=|datepublished=|url=http://www.perepis2002.ru/content.html?id=11&docid=10715289081463|title=2002 çулхи Пĕтĕм Раççейри халăх çыравĕ|lang=|publisher=|accessdate=2009-12-24}}</ref> <br /> |langs= [[талыш чĕлхи|талыш]], çаплах [[азербайджан чĕлхи|азербайджан]], [[перс чĕлхи|перс]] |расă = [[Европа евĕр расă]]н [[Каçпи раси|Каçпи тĕсĕ]] |related= [[Татсем]], [[Осетинсем]], [[Гилянсем]] |rels= [[Шиитсем|мăсăльман-шиитсем]] тата [[мăсăльман-суннитсем]] |кĕрет = }} '''Талышсем́''' ({{lang-tly|толыш}}) — [[иран халăхĕсем|арирен пулса тухнă]], [[кавказ]]ăн чылай [[субстрат|субстрачĕпе]] улшăннă халăх<ref name="измаилова">[http://www.bakililar.az/ca/photos/izmailova.html Измайлова А.А Талыши (Этнокультурные процессы).] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051001184945/http://www.bakililar.az/ca/photos/izmailova.html |date=2005-10-01 }}</ref> [[Каçпи тинĕсĕ|Каçпин]] кăнтăр-анăç çыранĕ патĕнче ([[Азербайджан|Азербайджан Республикин]] кăнтăр-тухăçĕ тата [[Ислам Республики Иран|Иранăн]] çурçĕр-анăçĕ) [[Талыш]] тăвĕ çинче тата ту умĕнче пурăнаççĕ. Тĕнĕпе кăнтăр талышсем — мăсăльман-суннитсем ([[Накшбанди]] [[суфи тĕн йăли|суфи]] орденĕ), çурçĕрсем — мăсăльман-шиитсем. Пĕтĕмĕшле йышĕ — 200 000 яхăн çын. Антропологипе [[Европа евĕр расă|европа евĕр расăн]] [[Каçпи раси|каçпи тĕсĕ]] шутне кĕреççĕ. == Кун-çулĕ == : {{main|Талыш кун-çулĕ| Кадусии}} [[Ӳкерчĕк:Талыши.gif|250px|thumb|Туçи-талышсем. XVIII ĕмĕрти литографи.]] == Чĕлхе == {{main|Талыш чĕлхи}} == Территорипе вырнаçăвĕ == [[Ӳкерчĕк:Masalli Azerbaijan nature 1.jpg|thumb|right|300px|Азербайджанăн Масалла районĕ]] == Халăх йышĕ == == Паллă талышсем == * [[Талышинский Мир Ибрагим-хан]] — раççей çарпуçĕ, Раççей Император Çарĕн генерал-майорĕ, Кавказ вăрçине хутшăннă. * [[Исраил Мамедов]] — талыш юрăçи, Талыш халăхĕн сăвăçи. * [[Ашрафов Балоглан Ханоглан оглу|Балоглан Ашрафов]] — азербайджан юрăçи. * [[Шейх Захид Гилани]]<ref>[http://atropat.narod.ru/moa.html профессор Б. В. Миллер. Талышский язык и языки азери]</ref> — Вăтам ĕмĕрсенчи тĕн ĕçченĕ тата халăха çутта кăлараканĕ. * [[Исмаил Шабанов]] — «Талыш диаспори» регионри этем пĕрлĕх йĕркелĕвĕн ертӳçи. * [[Новрузали Мамедов]] — талыш ăсчахĕ тата этем пĕрлĕхĕн ĕçченĕ, «Толыши сядо» хаçатăн тĕп редакторĕ пулса ĕçленĕ, политикăпа айăпласа тĕрмене хупнă, азербайджан тĕрминче асапласа вĕлернĕ. * [[Фахраддин Абосзода (Аббасов)]] — талыш ăсчахĕ тата этем пĕрлĕх ĕçченĕ, «Шавнышт» хаçатăн редакторĕ. * [[Гилал Мамедов]] — правохӳтĕлевçи, талыш паллă ĕçченĕ * [[:en: Atakhan Abilov|Атахан Абилов]] — тĕнче юрисчĕ, правохӳтĕлевçи, талыш паллă ĕçченĕ. * [[Муслимов Ширали|Ширали Муслимов]] — талыш чабанĕ, 168 çул пурăннă. * [[Эйвазов Махмуд Багир оглы]] — Азербайджанри, малтанхи СССР тата тĕнчере халĕ пурăнакансен чи ватă çын. * [[Паша-заде Гаджи Аллахшукюр]] — талышсен тĕн йалипе этем пĕрлĕхĕн ĕçченĕ, Кавказ Мăсăльманĕсен Тытăмлăхĕн пуçлăхĕ, 2003 çулта Кавказ мăсăльманĕсен XI съездĕнче пурнăç тăршшипех шейх-уль-ислам ята тивĕçтернĕ. * [[Фамил Джафаров]] — талышсен тĕн йалипе этем пĕрлĕхĕн ĕçченĕ, РФ мăсăльман-шиичĕсен чун-чĕмлĕ тытăмлăхĕн ертӳçи. * [[Тагиев Джавид]] — азербайджан боксёрĕ, Европа чемпионачĕн парнине тивĕçнĕскер, 2004 çулхи Олимп вăййисене хутшăннă Азербайджан командин пайташĕ. == Çавăн пекех пăхăр == * [[Талыш кун-çулĕ]] * [[Талыш тăвĕсем]] * [[Муган çеçенхирĕ]] * [[Талыш-Муган Автономи Республики]] * [[Азери (чĕлхе)]] * [[Кадуси]] == Асăрхавсем == <div class="reflist4" style="height: 220px; overflow: auto; padding: 3px" > {{асăрхавсем|2}} </div> == Каçăсем == * [http://www.cultinfo.ru/fulltext/1/001/008/108/696.htm БСЭ. Талышсем]{{Ĕçлемен каçă|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://simurg-art.by/art/Tolishradio.php Радио, талыш чĕлхипе] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081101053022/http://simurg-art.by/art/Tolishradio.php |date=2008-11-01 }} * [http://www.bakililar.az/ca/photos/izmailova.html#_edn10 Измайлова А. А. Кандидат исторических наук, Зав. отделом этнографии Музея Истории Азербайджана АН Азербайджана. Талыши (Этнокультурные процессы)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051001184945/http://www.bakililar.az/ca/photos/izmailova.html#_edn10 |date=2005-10-01 }} * [http://talysh.com/ Талыш канашлăвĕ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100801084441/http://talysh.com/ |date=2010-08-01 }} * [http://tolishpress.org/ Толышпресс] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200815104432/http://tolishpress.org/ |date=2020-08-15 }} * [http://www.talish.info/ Талышинфо] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100323005205/http://talish.info/ |date=2010-03-23 }} * [http://www.talishica.ru/ Виртуаллă талыш килĕ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090211202404/http://www.talishica.ru/ |date=2009-02-11 }} * [http://www.talish-media.narod.ru/ Талыш-медиа] * [http://www.atropat.narod.ru/ Атропат] * [http://tolishpress.org/news/13.html Ф. Абасзода. Талышский народ лицом к лицу со временем] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081208073535/http://tolishpress.org/news/13.html |date=2008-12-08 }} * [http://www.atropat.ru/ Атропат]{{Ĕçлемен каçă|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://regnum.ru/news/polit/1329211.html Лидер талышского народа попросил политического убежища в России] {{Иран чĕлхиллĕ халăхсем}} {{Азербайджан халăхĕсем}} [[Категори:Иран халăхĕсем]] [[Категори:Азербайджан халăхĕсем]] [[Категори:Арамаçи халăхĕсем]] [[Категори:Мăсăльман халăхĕсем]] [[Категори:Талышсем]] [[fa:تالش]] s6t182whvsj232odf3g7apbrp5owrwx 0 15742 874011 873919 2026-05-18T09:57:13Z -wuppertaler 35505 changed one image (higher resolution) 874011 wikitext text/x-wiki '''Ваду́ц''' ({{lang-de|Vaduz}}) — [[Лихтенштейн]] тĕп хули. Халăх йышĕ 5,1 пин çын ([[2003]]). [[Ӳкерчĕк:Liechtenstein asv2022-10 img02 Vaduz Aussicht beim Schloss.jpg|thumb|left|Хула варри]] [[Ӳкерчĕк:Liechtenstein asv2022-10 img22 Vaduz Schloss.jpg|thumb|left|Карман]] [[Ӳкерчĕк:LGT Private Banking Vaduz.jpg|thumb|left|[[LGT]] Bank (Liechtenstein Global Trust) Head Office]] Хулара ӳнер галерейи, почтă музейĕ пур. Çулçӳревлĕх индустрийĕ аталаннă. Хулана [[XIII ĕмĕр]]те Верденбергский граф никĕсленĕ. [[1322]] çулта çырнипе кунта карман пулнă, [[1499]] çулта ăна Швейцари йышăннă. Вадуцра [[кнеç]] карманĕпе [[парламент]] çурчĕ вырнаçнă. == Хуçалăхĕ == Финансă пулăшу ĕçĕсем. Michael Lauber (Михаель Лаубер) — банк ассоциацийĕн пуçлăхĕ. <ref>[http://bankenverband.li/desktopdefault.aspx?TabID=226&ItemID=4&MID=769&View=ShowLevel2 Michael Lauber (Михаель Лаубер)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071110164312/http://www.bankenverband.li/desktopdefault.aspx?TabID=226&ItemID=4&MID=769&View=ShowLevel2 |date=2007-11-10 }}</ref> Лихтенштейнра ясак тӳлеменни саккуна пăсни шутланасть, тӳлес мар тесе ĕç хучĕсене ултаса çырни — ултав ĕçĕ. <ref>[http://www.dw-world.de/dw/article/0,,3211407,00.html Лихтенштейн уточнит понятие «налоговые махинации»]</ref> == Асăрхавсем == {{асăрхавсем}} == Вуламалли == == Каçăсем == * [http://www.dw-world.de/dw/article/0,,3187500,00.html Лихтенштейн Германири курава ирттерме чарнă.] {{stub}} {{Европăн тĕп хулисем}} [[Категори:Лихтенштейн хулисем]] [[Категори:Европа патшалăхĕсен тĕп хулисем]] mw791wcga5i0holr8veutif654k9e6y 0 22803 873997 866746 2026-05-17T15:02:09Z JackyM59 39098 /* Фотопухăм */ Photograph updated 873997 wikitext text/x-wiki {{taxobox | name = Тĕкĕлтура | image file =Bumblebee 2006.jpg | regnum = Чĕрчунсем | phylum = [[Членистоногие]] | classis = [[Хурт-кăпшанкăсем]] | ordo = [[Çурхах çунатлисем]] | subordo = [[Йĕп вăрри хырăмлисем]] | superfamilia = [[Apoidea|Пыл-хурт йышшисем]] | familia = [[Чăн пыл-хуртсем|Apidae]] | genus = '''Тĕкĕлтурасем''' | latin = {{btname|Bombus|Latreille, 1802}} | section name = Тĕссем | section text = <div style="width:275px"> * {{bt-latrus|Bombus armeniacus|Эрмен тĕкĕлтури}} * {{bt-latrus|Bombus modestus}} * {{bt-latrus|Bombus proteus|Улшăнуллă тĕкĕлтура}} * {{bt-latrus|Bombus ruderatus|Хĕрлĕ тĕкĕлтура}} * {{bt-latrus|Bombus czerskii|Черский тĕкĕлтури}} Пурĕпе 37 кĕçĕн ăратри 300 яхăн тĕспе кĕçĕн тĕсе палăртнă<br />'''''[[Тĕкĕлтурасен ят-йышĕ]]'' пăхăр'''</div> | wikispecies = Bombus | commons = Category:Bombus }} '''Тĕкĕлтурасем''', '''çĕр пыл хурчĕсем''' ({{lang-la|Bombus}}) — {{bt-ruslat|Чăн пыл хурчĕсем{{!}}чăн пыл хурчĕсем|Apidae}} çемьине кĕрекен çурхах çунатлă хур-кăпшанкăсен ăрачĕ, [[пыл хурчĕ]]семпе нумай енчен çывăх шутланать. [[Тĕкĕлтурасен ят-йышĕ|300 яхăн тĕкĕлтура]] тĕсĕ Çурçĕр [[Еврази]]ре, [[Çурçĕр Америка|Çурçĕр Америкăра]], [[Африка|çурçĕр Африкăра]], çаплах урăх регионсен тула çĕрĕсенче тĕл пулать. == Тытăмĕпе физиологи == Тĕкĕлтуран кĕлетки, пыл хурчĕпе танлаштарсан, кӳпшек те лапсăркка. Пыл хурчĕсен пекех, тĕкĕлтура аçин сăнă çук. Тĕкĕлтура сивĕ чухне те пурăнать: кăкăр мышцисене хăвăрт хускатса, хăйĕн кĕлеткине кирлĕ 30&nbsp;°C çити ăшăтма пултарать. Çакна пула вăл ирех, сивĕ сывлăш чухнех, пĕрремĕш нектара пуçтарма ытти хуртсенчен маларах вĕçсе тухать. == Аталану == Личинкӑсен тӑватӑ стадийӗ. Личинкӑсем 10-14 кунран пуҫласа 14 кун аталанаҫҫӗ, унтан вара пурҫӑн кокон яваҫҫӗ, унта окукленеҫҫӗ. Пукане 14 кун аталанать. Ҫавна пула инфраимагональ стадийӗсене аталантарни 4-5 эрне пырать, тавралӑх температурине тата апат ҫителӗклӗ пулнине кура. == Хӑйсене мӗнле тытни == Шмел-обществӑлла хурт-кӑпшанкӑ. Вӗсен йӑвинчи тӗп ӗҫсене пурнӑҫлакан, ӗрчетекен пысӑк тата пӗчӗк усӑсӑр рабочисем ҫине самоксем пайланаҫҫӗ. Шмел йӑвисенче ялан тенӗ пекех 100-200 уйрӑм пулать.<ref>[https://kipmu.ru/mozhet-li-shmel-ukusit/ Тӗкӗл ҫыртма пултарать-и?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210305221225/https://kipmu.ru/mozhet-li-shmel-ukusit/ |date=2021-03-05 }}</ref> Шмел-куккук (30-е яхӑн) паразитла пурнӑҫпа уйрӑлса тӑраҫҫӗ тата унччен Уйрӑм ӑрӑва Psithyrus уйӑрнӑ (халӗ Bombus йӑхӗнчи ӑру. == Фотопухăм == <br clear="all" /> '''''[[Bombus hortorum]]''''' <gallery> File:Tuinhommel_Koningin_op_braam_closeup.jpg|Bombus hortorum File:Tuinhommel op vingerhoedskruid closeup(1).jpg| File:Tuinhommel op vingerhoedskruid (Bombus hortorum on Digitalis purpurea) (2).jpg| File:Tuinhommel op vingerhoedskruid Bombus hortorum on Digitalis purpurea (3).jpg|Шмель и [[наперстянка]] </gallery> '''''[[Bombus terrestris]]''''' <gallery> File:Bombus terrestris01.jpg|Bombus terrestris File:Bombus terrestris1 trzmiel ziemny small.jpg| File:(MHNT) Bombus terrestris on phlomis fruticosa.jpg| File:Hummel auf rittersporn 8.JPG|Шмель и [[живокость]] ([[Delphinium]]) </gallery> '''''[[Bombus lapidarius]]''''' <gallery> File:Steenhommel op distel closeup.jpg|Bombus lapidarius File:Redtailed bumblebee.jpg| File:Bombus lapidarius01.jpg| File:Bombus lapidarius1.jpg </gallery> '''''[[Bombus hypnorum]]''''' <gallery> File:Bombus hypnorum male - side (aka).jpg|Bombus hypnorum File:Bombus hypnorum male - top (aka).jpg| File:Boomhommel closeup.jpg| File:Boomhommels in nestkastje Bombus hypnorum (2).jpg| </gallery> '''''[[Bombus pascuorum]]''''' <gallery> File:Bumblebee closeup.jpg|Bombus pascuorum File:Bombus pascuorum01.jpg| File:Akkerhommel lichte vorm op wijnbes.jpg| File:Akkerhommel donkere vorm op Japanse wijnbes.jpg| </gallery> '''''[[Bombus pratorum]]''''' <gallery> Ӳкерчĕк:Bombus pratorum-02 (xndr).jpg|Bombus pratorum Ӳкерчĕк:Bombus pratorum-01 (xndr).jpg Ӳкерчĕк:Weidehommel op braam.jpg Ӳкерчĕк:Bourdon des prés et Charançon de l'Iris sur un iris jaune.jpg </gallery> == Тĕрлĕ йышĕ == {{main|Текĕлтура тĕсĕсен ят-йышĕ}} Çут çанталăкра 40 кĕçĕн ăратри 300 яхăн тĕс тĕкĕлтура пурăнать. == Тĕлĕнтермĕшсем == «Аэродинамика енчен пăхсан тĕкĕлтура вĕçме пултараймасть. Анчах та тĕкĕлтура çакна пĕлмест, çавăнпа та вĕçет» текен шухăш пур. Ку, паллах, халап ĕнтĕ. Самолёта çĕклекен хăвата шутламалли аэродинамика танлаштарăвĕсемпе килĕшӳллĕ, текĕлтура вĕçме пултараймасть. Хурт-кăпшанкă вĕçевĕн механики çав тери кăткăс, çавăнпа та çунатăн пиçĕлĕхне тата унăн çинчи чикĕ сийĕ тăнăç маррине шута илмелле. * [http://www.origins.org.ua/page.php?id_story=356 Тĕкĕлтура вĕçевĕ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100404132202/http://origins.org.ua/page.php?id_story=356 |date=2010-04-04 }} == Çавăн пекех пăхăр == * [[Тĕкĕлтура ĕрчетесси]] == Каçăсем == * [http://shmel.org Тĕкĕлтурасем пирки сайт. Тĕсĕсене çырса кăтартни, фотографисем, урăх хыпар] * [http://shmel.org/index.php?t=151&st=all&IB2XPnewfaq_=ade65febb0ac8c14d23cf7a0377f53f5 Технология промышленного разведения шмелей. Использование шмелей в современных тепличных предприятиях] * [http://www.floranimal.ru/pages/animal/sh/4807.html Тĕкĕлтура (Bombus pascuorum)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101122211614/http://floranimal.ru/pages/animal/sh/4807.html |date=2010-11-22 }} == Асăрхатарусем == [[Категори:Пĕрлĕ хурт-кăпшакăсем]] [[Категори:Тĕкĕлтурасем| ]] 3m06pflkqhzzx269rzne9bptz4dz3tn 0 77338 874003 784228 2026-05-17T20:59:46Z InternetArchiveBot 28304 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 874003 wikitext text/x-wiki {{Парти | парти ячĕ = Раççей Федерацин <br>коммунизм партийĕ | тăван ячĕ = Коммунистическая партия <br>Российской Федерации | логотип = КПРФ Logo.svg | логотип анлăшĕ = 210 | йĕркелекен = [[Купцов Валентин Александрович|Валентин Купцов]]<ref name="kommersant.ru">{{cite web|url=http://www.kommersant.ru/doc/481094|title=Валентин Купцов начал смену поколений|publisher=Газета «Ъ»|accessdate=2016-05-09}}</ref><ref name="nezavisimo">{{cite web|url=http://www.ng.ru/politics/2004-06-07/1_kprf.html|title=КПРФ теряет отца-основателя|publisher=Независимая газета|accessdate=2016-05-09}}</ref>, [[Зюганов Геннадий Андреевич|Геннадий Зюганов]] | лидер = [[Зюганов Геннадий Андреевич|Геннадий Зюганов]] | йĕркеленĕ вăхăт = [[çĕртме, 19]], [[1990]]<br>([[РСФСР]] КП),<br>[[нарăс, 14]], [[1993]]а<br>([[РФКП]]) | салатнă вăхăт = | тăмарсем = [[Сулахай фронт (Раççей)|Сулахай фронт]]<ref>{{cite web |url = https://vk.com/udaltsov77?w=wall43050243_80020 |title = РФКП-пе пĕрĕçлĕхе çирĕплететпĕр! |author = Сергей Удальцов |date = 22.09.2018 |website = vk.com |publisher = |accessdate = 2018-09-23 |lang = }}</ref><br>ПДС НПСР<ref>{{cite web |url = http://www.yktimes.ru/%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B8/alyans-kprf-i-pds-npsr-budet-sohranen/ |title = Альянс КПРФ и ПДС НПСР будет сохранен |author = Иван Зуев |date = 18.04.2018 |website = yktimes.ru |publisher = |accessdate = 2018-10-02 |lang = }}</ref><br>[[Çара пулăш юхăм|ÇПЮ]]<ref>{{cite web |url = https://kprf.ru/activity/army/169043.html |title = В.И. Кашин ÇПЮ 20 çул тултарнипе саламланă |author = РФКП |date = 21.09.2017 |website = kprf.ru |publisher = |accessdate = 2017-09-22 |lang = }}</ref><br>[[Корей Ĕçлĕх партийĕ|КĔП]]<br>[[Китай коммунизм партийĕ|ККП]] | интернационал = [[КПП-ССКП]] | идеологи = [[XXI ĕмĕрти социализм]], <br>[[социализм]], <br>[[антикапитализм]], <br>[[антифашизм]], <br>[[патриотизм]] | пайташ йышĕ = 162 173 çын (2015)<ref name="О партии. Краткая справка">[https://kprf.ru/party/ О партии. Краткая справка]</ref> | çамрăксен организацийĕ = {{comment|[[ЛКСМ РФ]]|юридици енчен РФКП пăхăнмасть}} (2011 çулчен [[Раççей Федерацин коммунизм çамрăклăхĕн пĕрлешĕвĕ (РФКП)|РФ КÇП]]) | парти пичечĕ = * «[[Правда (хаçат)|Правда]]» хаçат; * журнал «[[Политическое просвещение]]» [http://www.politpros.com/journal/]; * 30 ытла регионсенчи тĕрлĕ кăларăм | Кĕçĕн палатăри вырăнсем = {{Парти/Вырăнсем|42|450|{{Парти тĕсĕ/РФКП}}}} ([[Раççей Федерацин Федераци пухăвĕн Патшалăх думин I чĕнĕвĕ|1 чĕнӳ]]) {{Парти/Вырăнсем|157|450|{{Парти тĕсе/РФКП}}}} ([[Раççей Федерацин Федераци пухăвĕн Патшалăх думин II чĕнĕвĕ|2 чĕнӳ]]) {{Парти/Вырăнсем|113|450|{{Парти тĕсе/РФКП}}}} ([[Раççей Федерацин Федераци пухăвĕн Патшалăх думин III чĕнĕвĕ|3 чĕнӳ]]) {{Парти/Вырăнсем|51|450|{{Парти тĕсĕ/РФКП}}}} ([[Раççей Федерацин Федераци пухăвĕн Патшалăх думин IV чĕнӳ|4 чĕнӳ]]) {{Парти/Вырăнсем|57|450|{{Парти тĕсĕ/РФКП}}}} ([[Раççей Федедерацин Федераци пухăвĕн Патшалăх думин V чĕнĕвĕ|5 чĕнӳ]]) {{Парти/Вырăнсем|92|450|{{Парти тĕсĕ/РФКП}}}} ([[Раççей Федедерацин Федераци пухăвĕн Патшалăх думин VI чĕнĕвĕ|6 чĕнӳ]]) {{Парти/Вырăнсем|43|450|{{Парти тĕсĕ/РФКП}}}} ([[Раççей Федедерацин Федераци пухăвĕн Патшалăх думин VII чĕнĕвĕ|7 чĕнӳ]]) {{Парти/Вырăнсем|335|3994|{{Парти тĕсĕ/РФКП}}}} ([[РФ регионĕсенчи парламентсем|Регионсенчи парламентсем]]) | Кĕçĕн палатăри вырăнсем_параметр = [[Патшдуми|Патшалăх думинче]] | штаб-хваттер = 103051 [[Мускав]], Кĕçĕн Сухарев тăкăрлăкĕ, çурт 3, строение 1 | йыхрав = ''«Раççей! Ĕç! Халăх влаçĕ! Социализм!»'' | гимн = «[[Интернационал (гимн)|Интернационал]]»<ref name="Программа КПРФ (2008)"/> | пайăр çынсем = РФКП пайташĕсем | официаллă сайт = {{URL|https://kprf.ru}} }} {{Урăх пĕлтерĕшсем|КПРФ (мини-футбол клубĕ)}} {{ан пăтраштар|Раççей коммунисчĕсем}} [[File:Gennady Zyuganov, 2013.jpeg|alt=Gennady Zyuganov, 2015|thumb|РФКП ТК председателĕ [[Зюганов Геннадий Андреевич|Г. А. Зюганов]], 2015 çул]] '''Раççей Федерацин коммунизм па́ртийĕ''' (кĕскен '''РФКП''') — [[Раççей Федерацийĕ|Раççей Федерацинче]] официаллă регистрациленĕ [[Сулахайсем (политика)|сулахайри]] [[политика партийĕ]]. [[ССКП]] кăкĕнчен тухнăскер, [[Коммунизм партисен пĕрлешĕвĕ — Совет Союзĕн коммунизм партийĕ|КПП-ССКП]] йышне кĕрет. [[РФ ФП]] Патшалăх Думин çичĕ чĕнĕвĕн пур суйлавĕсене хутшăннă виçĕ партирен пĕри, суйлав пĕтĕмлетĕвĕпе Парламентăн кĕçĕн палатинче яланах вырăн йышăннă икĕ партирен пĕри пулать. Хальхи вăхăтра алпуснисене пуçтармасăрах РФ Патшалăх Думин депутат суйлавĕсене, парти ят-йышĕсемпе те, пĕр мандатлă тăрăхсенче те, хутшăнма пултаракан 14 партирен пĕри шутланать. Раççей коммунисчĕсен II ятарлă съездĕнче (1993 çулхи нарăсăн 13—14-мĕшĕсенче) [[РСФСР коммунизм партийĕ]] вырăнне РФКП туса хунă. Регионсенчи уйрăмсем — 85, пайташ йышĕ — 162 173 ([[2016]])<ref name="О партии. Краткая справка">[https://kprf.ru/party/ О партии. Краткая справка]</ref>. Патшалăх думинче пур чĕнĕвĕсенче вырăн йышăннă, çаплах регионсенче влаç органĕсене хутшăнать. Хăйĕн стратегиллĕ тĕллевĕнче парти чылай вăхăталла перспективăра Раççейре çĕнетнĕ [[социализм]]а тăвасси. Кĕске хушă перспективăра унăн тĕлĕсем: влаçа патриотизм вăйĕсем кĕресси, РФ çутçанталăк ресурсĕсене тата стратегилле отраçлĕсене [[национализаци]]лесси. Çав хушăрах пĕчĕк тата вăтам усламçăсене ĕçлеме ирĕк парасси, патшалăхăн социаллă политикине çирĕплетесси. Йĕркелленнĕренпех хăйне [[оппозици|оппозицири]] парти тесе шутлать. Аслă орган — парти съездчĕ, вăл [[РФКП Тĕп комитечĕ|РФКП Тĕп комитетне]] тата унăн председательне суйлать. Партин тĕп ĕçтăвакан комитечĕн председателĕ (РФКП ТĔК, 1995 çултанпа — РФКП ТК) вырăнне 1993 çултанпа [[Зюганов Геннадий Андреевич|Геннадий Зюганов]] йышăнать. Пĕрремĕш çумĕ 2004 çултанпа — [[Мельников Иван Иванович (политик)|Иван Мельников]], РФКП ТК председателĕн пĕрремĕш çумĕ 2004 çулчен [[Купцов Валентин Александрович|Валентин Купцов]] пулнă. РФКП ТК председателĕн çумĕсем (2018 çул тĕлне) — [[Афонин Юрий Вячеславович|Юрий Афонин]], [[Кашин Владимир Иванович|Владимир Кашин]], [[Новиков Дмитрий Георгиевич|Дмитрий Новиков]], . Контроллекен орган — РФКП Тĕп контроль-ревизи комиссийĕ (ТКРК), ТКРК председателĕ — [[Иванов Николай Николаевич (политик)|Николай Иванов]]. == Идеологи == == Асăрхавсем == {{асăрхавсем|3}} == Литература == === Çăлкуçсем === * {{кĕнеке |автор = Зюганов Г.&nbsp;А. |пуçелĕк = Кадры партии в действии |вырăн = М. |издательство = ИТРК |çул = 2001 |страницы = 48 |isbn = 5-88010-083-9 }} * {{кĕнеке |автор = Зюганов Г.&nbsp;А. |пуçелĕк = Коммунисты и молодёжь в современной России |вырăн = М. |издательство = Газета «Правда» |çул = 2003 |страницы = 32 |isbn = 5-85020-044-9 }} * {{кĕнеке |автор = Зюганов Г.&nbsp;А. |пуçелĕк = За единство. Беседа с коммунистами о ситуации в КПРФ |вырăн = М. |издательство = ИТРК |çул = 2004 |страницы = 64 |isbn = 5-88010-191-6 }} * {{кĕнеке |автор = Зюганов Г.&nbsp;А. |пуçелĕк = Смотреть вперёд. X Съезд КПРФ и «трудные вопросы» российского коммунистического движения |вырăн = М. |издательство = ИТРК |çул = 2004 |страницы = 128 |isbn = 5-88010-205-X }} * {{кĕнеке |автор = Зюганов Г.&nbsp;А. |пуçелĕк = Большие испытания. КПРФ перед новым избирательным марафоном |вырăн = М. |издательство = ИТРК |çул = 2005 |страницы = 126 |isbn = 5-88010-217-3 }} * {{кĕнеке |автор = Зюганов Г.&nbsp;А. |пуçелĕк = Меморандум «О задачах борьбы против империализма и необходимости международного осуждения его преступлений» |вырăн = М. |издательство = Правда-пресс |çул = 2006 |страницы = 24 |isbn = 5-85024-160-4 }} * {{кĕнеке |автор = Зюганов Г.&nbsp;А. |пуçелĕк = Защищая наш мир. О внешнеполитической деятельности КПРФ |вырăн = М. |издательство = Издательство ИТРК |çул = 2006 |страницы = 240: ил.-16 с |isbn = 5-88010-223-8 }} * {{кĕнеке |автор = |пуçелĕк = Коммунистическая партия Российской Федерации в резолюциях и решениях съездов, конференций и пленумов ЦК (2001—2005) |вырăн = М. |издательство = Издательство ИТРК |çул = 2005 |страницы = 416 |isbn = 5-88010-216-5 }} === Тĕпченисем === * {{кĕнеке |автор = András Bozóki and John T. Ishiyama |пуçелĕк = The communist successor parties of Central and Eastern Europe |оригинал = |каçă = https://books.google.ru/books?id=55Fi2axLbnkC&redir_esc=y |вырăн = London, U.K. |издательство = M.E.Sharpe |çул = 2002 |allpages = 501 |серия = |isbn = 0-7656-0986-X |ref = A. Bozoki }} * {{кĕнеке |автор = March, Luke. |пуçелĕк = The Communist Party In Post-Soviet Russia |оригинал = |каçа = https://books.google.ru/books?id=_1kkQYEq_P0C |вырăн = Manchester, U.K. |издательство = Manchester University Press |çул = 2002 |allpages = 288 |серия = |isbn = 0-7190-6044-3 }} * {{статья | автор = Сорокин А. | пуçелĕк = Наследники КПСС (КПСС и левые в постсоветской России) | кăларăм = Альтернативы | çул = 2006 | том = | номер = 2 | страницы = 112—122 | doi = | issn = }} * {{кĕнеке |автор = Холмская М.Р. |пуçелĕк = Коммунисты России: факты, идеи, тенденции. Информационно-аналитический обзор |оригинал = |вырăн = {{М.}} |издательство = [Б.и.] |çул = 1998 |страниц = 79 |серия = |isbn = 5-7952-0005-0 }} === Публицистика === * {{кĕнеке |автор = Волохов А.&nbsp;Е. |пуçелĕк = Новейшая история Коммунистической партии: 1990—2003 |вырăн = М. |издательство = Импето |çул = 2003 |страницы = 136 |isbn = 5-7161-0105-4 }} ([http://www.edurss.ru/cgi-bin/db.pl?cp=&page=Book&id=20031&lang=Ru&blang=ru&list=67 содержание]) * {{кĕнеке |автор = Кагарлицкий Б.&nbsp;Ю. |пуçелĕк = Управляемая демократия: Россия, которую нам навязали |оригинал = |вырăн = Екатеринбург |издательство = Ультра.Культура |çул = 2005 |том = |страницы = |страниц = 576 |серия = Klassenkampf |isbn = 5-9681-0066-4 }} ([http://www.knigoprovod.ru/?topic_id=23;book_id=1380 оглавление]) * {{кĕнеке |автор = [[Тарасов Александр Николаевич|Тарасов А.Н.]] |пай = Политическая импотенция неизлечима, или Кремль трогательно заботится о престиже своей карманной оппозиции |пуçелĕк = Революция не всерьёз: Штудии по теории и истории квазиреволюционных движений |оригинал = |каçă пайĕ = http://saint-juste.narod.ru/kprf.html |вырăн = Екатеринбург |издательство = Ультра-Культура |çул = 2005 |страницы = 384—391 |серия = |isbn = 5-9681-0067-2 }} * {{кĕнеке |автор = Тарасов А.Н. |пай = Свой своя не познаша (Комментарий на комментарий Б. Ихлова «Неужели КПРФ такая плохая?») |пуçелĕк = Революция не всерьёз: Штудии по теории и истории квазиреволюционных движений |оригинал = |каçă пайĕ = http://saint-juste.narod.ru/Ihlov_otv.html |вырăн = Екатеринбург |издательство = Ультра-Культура |çул = 2005 |страницы = 392—408 |серия = |isbn = 5-9681-0067-2 }} == Каçăсем == * [https://kprf.ru/ Официальный сайт КПРФ] ([http://www.cprf.info/index.shtml Архив] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181213075116/http://cprf.info/index.shtml |date=2018-12-13 }}) * [https://kprf.ru/party/charter Устав партии] * [https://kprf.ru/party/program Программа партии] * [http://dmoztools.net/World/Russian/Страны_и_регионы/Европа/Россия/Общество_и_культура/Политика/Партии/Коммунистическая_партия_Российской_Федерации/ Каталог сайтов Коммунистической партии Российской Федерации]{{Ĕçлемен каçă|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * {{статья | автор = [[Тарасов, Александр Николаевич|Тарасов А.&nbsp;Н.]] | пуçелĕк = Левая сцена в России в начале XXI века | каçă = http://magazines.russ.ru/nz/2003/5/tarasov.html | кăларăм = Неприкосновенный запас | çул = 2003 | номер = 5&nbsp;(31) | страницы = }} * {{ВТ-ЛП|Коммунистическая партия Российской Федерации}} * ''[[Тарасов, Александр Николаевич|Тарасов А. Н.]]'' [http://www.scepsis.ru/library/id_1998.html КПРФ, эрзац социал-демократии] * [http://krasnoe.tv/category?categoryid=468 «КПРФ: Системный взгляд»] ''Цикл передач на [[Красное ТВ|Красном ТВ]]'' * ''Федосеев И.'' Ведический коммунизм по Никитину [http://www.pravda.info/kompromat/40425.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181129225242/http://www.pravda.info/kompromat/40425.html |date=2018-11-29 }}[https://web.archive.org/web/20070829160225/http://kpbrt.ru/about/nikitinschin/]. * ''Эрлиб Н.'' [http://rksmb.ru/get.php?2320 Через тернии к выборам: 15 лет КПРФ.]{{Ĕçлемен каçă|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [[Категори:РФ политика партисем]] [[Категори:1993 çулта йĕркеленĕ политика партисем]] [[Категори:РФ коммунисчĕсен партийĕ]] [[Категори:Коммунистсен партисем, патшалăхсемпе]] [[Категори:Социализм партисем]] [[Категори:РФКП| ]] jyybfy1xbc9c6urkfqrrspxx3z7fcof 0 84477 874002 681450 2026-05-17T19:29:08Z InternetArchiveBot 28304 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 874002 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |official_name = Пуатье |settlement_type = хула |image_skyline = Poitiers hill.jpg |image_blank_emblem = Blason ville fr Poitiers (Vienne).svg |subdivision_name = |coordinates_region = |website = }} '''Пуатье''' ({{lang-fr|Poitiers}}) — Францири Вьенна департаменчӗн тӗп хули, Пуату тавралӑхӗн историллӗ хули. == Кун-ҫулӗ == == Паллӑ ҫынӗсем == == Тӑванлӑ хуласем == * == Вуламалли == == Каҫӑсем == * [https://www.poitiers.fr/ Официальный сайт города Пуатье]{{ref-fr}} * [http://www.ot-poitiers.fr/ Официальный сайт о туризме в Пуатье]{{ref-fr}}{{ref-en}}{{ref-it}} * [http://www.univ-poitiers.fr/ Сайт университета Пуатье] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/19970128093046/http://www.univ-poitiers.fr/ |date=1997-01-28 }}{{ref-fr}}{{ref-en}}{{ref-es}} [[Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа]] [[Категори:Хула]] [[Категори:Франци хулисем]] dzigsxz3c5eyy6l0cyiqchseiff8sbs 0 115511 874012 860304 2026-05-18T10:34:05Z InternetArchiveBot 28304 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 874012 wikitext text/x-wiki {{Otheruses|Токантинс (пӗлтерӗшсем)}} {{УК}} '''Токантинс''' ({{lang-pt|Tocantins}}) — [[Бразили]] варринче вырнаҫнӑ штат. Ҫурҫӗр енче [[Пара (штат)|Пара]] тата [[Мараньян]] штатсемпе, тухӑҫ енче [[Пиауи|Пиауипе]] [[Баия]], анӑҫ енче [[Мату-Гросу]], кӑнтӑр енче [[Гояс]] штатпа чикӗленет<ref>[http://www.vokrugsveta.ru/encyclopedia/index.php?title=Токантинс,_штат_Бразилии ''Токантинс''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210619121957/http://www.vokrugsveta.ru/encyclopedia/index.php?title=%D0%A2%D0%BE%D0%BA%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B8%D0%BD%D1%81%2C_%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%82_%D0%91%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D0%B8 |date=2021-06-19 }} в энциклопедии «Вокруг света».</ref>. Администраци [[Палмас]] хулинче вырнаҫнӑ. == Этимологи == Токантинс штачӗн ячӗ, пӗрешкел ятлӑ юханшыв ятӗнчен пулса кайнӑ, [[Тупи (чӗлхе)|тупи]] чӗлхинчен «<nowiki/>[[тукан]] сӑмси» тесе куҫарӑнать. == Географи == Штат территорийӗн ытларах пайне [[Серрадо]] анлӑ [[экорегион]] йышӑнать, ҫапла вара Токантинс [[Амазонин ҫумӑрлӑ вӑрманӗсем|Амазонин тропик вӑрманӗсемпе]] Бразилин курӑк ӑнса ӳсекен тӳремлӗхӗсем хушшинчи чикки пулса тӑрать. Ҫурҫӗртен кӑнтӑралла штат урлӑ [[Токантинс (юханшыв)|Токантинс]] юханшыв юхса иртет. == Штат кун-ҫулӗ == Токантинс, ҫавӑн пекех [[Рорайма|Рораймӑпа]] [[Амапа]] та, Бразилин чи ҫамрӑк штачӗсенчен пӗри шутланать. Ӑна 1988 ҫулта [[Гояс]] штачӗн ҫурҫӗр пайӗнчен уйӑрса йӗркеленӗ<ref name = rb>[http://www.russobras.com/TOstate.php Токантинс] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120209204817/http://www.russobras.com/TOstate.php |date=2012-02-09 }} russobras.com сайтра.</ref>. == Халӑх йышӗ == 2010-мӗш ҫулхи ҫырав вӑхӑтӗнче Географипе статистика наци институчӗ (IBGE) пухнӑ сведенисемпе килӗшӳллӗн штатра ҫакӑн пек халӑх пурӑнать: {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! colspan="4" bgcolor=#D6DAF0|Тулли халӑх йышӗ !1 383 445 |- |ҫав шутра: |Хула халӑхӗ |1 090 106 |Хула халӑхӗн % |78,80 |- | |Ял халӑхӗ |293 339 |Ял халӑхӗн % |21,20 |- | |Арҫынсем |702 424 |Арҫынсен % |50,77 |- | |Хӗрарӑмсем |681 021 |Хӗрарӑмсен % |49,23 |- ! colspan="4" bgcolor=#D6DAF0|Халӑх йышлӑхӗ, ҫын/км² !4,98 |- ! colspan="4" bgcolor=#D6DAF0|Штат халӑх йышӗ ҫӗршывӑн халӑх йышӗн % !0,73 |} Штатри халӑхӑн ытларах пайӗ хутӑш ҫемьесенче ҫуралнӑ: 71 % [[Метиссем|метиссемпе]] [[Мулатсем|мулатсем]], 24 % — шурӑ, 3 % — [[негрсем]]. Штатри тӗп тата практикӑра усӑ куракан пӗртен-пӗр чӗлхе — [[португал чĕлхи|португал чӗлхи]]. == Администрацие йӗркелени == Администрацине йӗркелес тӗлӗшпе штат 2 мезорегионпа 8 микрорегионран тӑрать. Штатра — 139 муниципалитет. == Экономика == Штат экономики ял хуҫалӑхӗ (тырпул ӳстерессипе выльӑх-чӗрлӗх ӗрчетесси) ҫинче никӗсленнӗ. Токантинс лаптӑкӗнче Бразилири чи пысӑк фермӑсенчен пӗри вырнаҫнӑ. Штатра [[соя]], [[Тырă|тырӑ]] тата ытти культурӑсен плантацийӗсем пур<ref name = rb/>. == Ӑнлантарусем == {{Асăрхавсем}} == Каҫӑсем == * [http://www.to.gov.br/ Токантинс штачӗн официаллӑ сайчӗ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121001144458/http://to.gov.br/ |date=2012-10-01 }} {{Куҫарнӑ статья|ru|Токантинс}} {{Бразили штачӗсем}} [[Категори:Токантинс]] ly49tveyj8s6asu0ll1c3llax2zjagu 0 129476 874007 873974 2026-05-18T06:16:42Z InternetArchiveBot 28304 Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 874007 wikitext text/x-wiki [[File:Dmitry Pretender of the Emperor of Russia.jpg|thumb|Dmitry Pretender of the Emperor of Russia]] '''Суя Дмитрий I''', е '''I Суя Дмитрий''' (? — [[1606]]), вырăс патши ([[1605]]-1606) Хăйне Хаяр Иванăн кĕçĕн ывăлĕ Дмитрий пек кăтартнă<ref>Новиков С. В. и др. Большая историческая энциклопедия. — М.: ОЛМА-ПРЕСС, 2003. — С. 708. — 943 с. — ISBN 5948493482.</ref><ref>Юрганов А. Л., Кацва Л. А. История России XVI—XVIII вв.. — М.: МИРОС, 1995. — С. 105. — 419 с.</ref>. Ют çĕрсенче ăна Димитрий Император пек ({{lang-la|Demetrius Imperator}}<ref>Deutsche Nationalbibliothek Record #11889157X // Gemeinsame Normdatei (ним.) — 2012—2016.</ref>) пĕлнĕ. Ку несĕллĕх саманчĕсене историографире суя тесе шутлаççĕ. Кам пулнă-ши вăл? == Асăрхавсем == {{Асăрхавсем}} == Каçăсем == {{Навигаци}} * [http://www.galich44.ru/index.php?option=com_content&task=view&id=76&Itemid= Книга «Замечательные люди Земли Галичской» — Григорий Отрепьев] * ''[[Кобрин, Владимир Борисович|Кобрин В. Б.]]'' [http://vivovoco.ibmh.msk.su/VV/BOOKS/DANGER/PART_2.HTM «Кому ты опасен, историк?»] * [http://elib.shpl.ru/ru/nodes/4813-vyp-1-akty-vremen-lzhedmitriya-i-go-1603-1606-gg-1918#page/1/mode/grid/zoom/1 Акты времён Лжедмитрия I-го (1603—1606 гг.) / Под ред. Н. В. Рождественского.] — {{М.}}, 1918. — 328 с. * [http://publicadomain.ru/russkie-narodnye-istoricheskie-pesni/o-grigorii-otrepieve Исторические песни о Григории Отрепьеве] == Литература == {{refbegin|2}} * [http://www.polona.pl/dlibra/doccontent?id=15794&from=PIONIER%20DLF Gerardum Grevenbruc. Tragoedia Moscovitica siue de vita de morte Demetrii. qvi nvper apvd Rvthenos imperivm tenuit, narratio, ex fide dignis scriptis et litteris excerpta. 1608.] * [https://books.google.ru/books?id=mqFREfEQbfAC&printsec=frontcover&hl=ru#v=onepage&q&f=false Alessando Cilli. Historia delle sollevationi notabili seguite in Pollonia gl’anni del Signore … 1627.] * [http://www.pereplet.ru/gorm/data/petav_9.pdf Dionisius Petavius. The History of the World; or an account of Time", London, printed by John Streater, 1659 p.414] * [https://books.google.ru/books?id=dCIFAAAAYAAJ&pg=PP9&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false Capitaine Margeret. Estat de l’Empire de Rvssie, et Grande Dvche de Moscovie. Paris. репринт издания 1669.] * {{ВТ-РБС|Лжедимитрий I|Bacенко П.}} * Карамзин, Н. М. Исторія государства россійскаго. Томъ XI. Санктпетербургъ. Типографія Н.Греча, 1824. * Карамзин, Н. М. Исторія государства россійскаго. Томъ XII. Санктпетербургъ. Типографія Н.Греча, 1829. * {{ВТ-ЭСБЕ|Лжедимитрий I|[[Мякотин, Венедикт Александрович|Мякотин В. А.]]}} * Устрялов, Н. Г. Сказанія современниковъ о Дмитріи самозванцѣ. Часть I. Берова лѣтопись московская. Санктпетербургъ. Типографія Императорской Россійской Академіи, 1831. * Устрялов, Н. Г. Сказанія современниковъ о Дмитріи самозванцѣ. Часть II. Записки Георга Паерле. Санктпетербургъ. Типографія Императорской Россійской Академіи, 1832. * Устрялов, Н. Г. Сказанія современниковъ о Дмитріи самозванцѣ. Часть III. Записки Маржерета и президента де-Ту. Санктпетербургъ. Типографія Императорской Россійской Академіи, 1832. * Устрялов, Н. Г. Сказанія современниковъ о Дмитріи самозванцѣ. Часть IV. Дневникъ Марины Мнишекъ и пословъ польскихъ. Санктпетербургъ. Типографія Императорской Россійской Академіи, 1834. * Устрялов, Н. Г. Сказанія современниковъ о Дмитріи самозванцѣ. Часть V. Записки Маскѣвича. Санктпетербургъ. Типографія Императорской Россійской Академіи, 1834. * Tragoedia Demetrio-Moscovitica. История достопамятных происшествий, случившихся со Лже-Дмитрием, и о взятии шведами Великого Новгорода. Сочинение [[Шаум, Матвей|Матвея Шаума]], 1614 года. М., 1847. * [https://web.archive.org/web/20131227061446/http://www.memoirs.ru/rarhtml/KemmererRS1872.htm Кеммерер Е. А. Вооружение, приписываемое Лжедмитрию I, хранящееся в царскосельском его величества арсенале // Русская старина, 1872. — Т. 5. — № 2. — С. 330—334.] * [http://memoirs.ru/texts/KostLP_RS76_15_1.htm Костомаров Н. И. Лжедмитрий Первый. По поводу современного его портрета. 1606 г. // Русская старина, 1876. — Т. 15. — № 1. — С. 1-8.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110929084957/http://memoirs.ru/texts/KostLP_RS76_15_1.htm |date=2011-09-29 }} * [[Павел (Пясецкий)|Пясецкий П.]] [http://memoirs.ru/texts/PiasDm_RA86K3V10.htm Фрагмент из «Хроники» о Дмитрие Самозванце / Сообщ. архимандрит Леонид // Русский архив, 1886. — Кн. 3. — Вып. 10. — С. 285—286.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131103055154/http://memoirs.ru/texts/PiasDm_RA86K3V10.htm |date=2013-11-03 }} * [https://web.archive.org/web/20131029192337/http://www.memoirs.ru/rarhtml/Ilovaisk_IV91_12.htm Иловайский Д. И. Первый Лжедмитрий // Исторический вестник, 1891. — Т. 46. — № 12. — С. 636—667.] * Ключевский В. О. Курс русской истории. — 2-е изд. — М. * [http://www.memoirs.ru/rarhtml/Pirl_KDm_RS10_1.htm Пирлинг П. Переписка Карла IX-го с самозванцами // Русская старина, 1910. — Т. 141. — № 1. — С. 22-24.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130524034805/http://www.memoirs.ru/rarhtml/Pirl_KDm_RS10_1.htm |date=2013-05-24 }} * Philip L. Barbour, Dimitry, Called the Pretender: Tsar and Great Prince of all Russia, 1605—1606. Boston: Houghton Mifflin, 1966. * Скрынников Р. Г. Самозванцы в России в начале XVII века. Григорий Отрепьев. Новосибирск, «Наука», 1990. * [[Валишевский, Казимир|Валишевский К.]] Смутное время. М., 1991. * Volkoff Vladimir Les Faux Tsars — LGF/Livre de Poche Collection — 1994é * John B. Teeple Timelines of World History — Dorling Kindersley Publishers Ltd — ISBSN10 0751337420 — 2002 * Рыжов К. В. Все монархи России. М.:Вече, 2003. * Скрынников, Р. Г. Три Лжедмитрия. — 2-е изд. — М.: ООО "Издательство АСТ, 2003 * Michael Farquhar A Treasury of Deception: Liars, Misleaders, Hoodwinkers, and the Extraordinary True Stories of History’s Greatest Hoaxes, Fakes and Frauds — Penguin, May 2005, ISBN 0-14-303544-4 * Записки Станислава Немоевского (1606—1608). Рукопись Жолкевского. — Рязань: Александрия, 2006 * Костомаров Н. И. Названный Дмитрий // Русская история в жизнеописаниях её главнейших деятелей. — М.: Астрель, 2006. * Козляков В. Н. Лжедмитрий I / Вячеслав Козляков. — М.: Молодая гвардия, 2009. — 256, [32] с. — (Жизнь замечательных людей. Серия биографий. Вып. 1199). — 5000 экз. — ISBN 978-5-235-03270-5. * [[Эрлих, Генрих Владимирович|Эрлих Г.]] Царь Димитрий — самозванец? — М.: Яуза, Эксмо, 2006. — 480 с. {{refend}} {{Тулаш каçăсем}} {{Вырăс патшисем}} [[Категори:Русские цари]] [[Категори:Самозванцы Смутного времени]] [[Категори:Свергнутые монархи]] [[Категори:Монархи, убитые в XVII веке]] [[Категори:Убитые в Русском царстве]] [[Категори:1605 год в России]] [[Категори:Люди, чей прах был развеян]] [[Категори:Убитые русские монархи]] [[Категори:Участники движения Лжедмитрия I|*]] 3lkbbqzmn4tv9h0s8caho33izd08qmi 0 129477 874005 873910 2026-05-18T03:24:29Z InternetArchiveBot 28304 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 874005 wikitext text/x-wiki [[File:Simeon Bekbulatovich's note (1584-5, Tver museum).jpg|thumb|Simeon Bekbulatovich</br><big>Симеон Бекбулатовичпа çыхăннă ĕлĕкхи документ. Тверь хулинчи музейрен (ГБУК ТГОМ)</big>]] '''Симео́н Бекбула́тович''' (тĕне кĕриччен '''Саин-Булат хан''', {{lang-tt|ساین بولاط}}, манаха тухсан '''Стефан'''; ?—[[1616]]) — [[Касимов ханлăхĕ|Касимов]] ханĕ (1567—1573), вырăс патши (1575 — 1576), Тверь аслă кнеçĕ (1576-1585). == Касимов ханлăхĕн пуçĕнче == Чингисхан тăхăмĕ пулнине кура, Симеон Бекбулатовича (ун чухне вăл Саин-Булат хан пулнă-ха), Хусанта тыткăна илсен<ref name=":0">{{Cite web|lang=ru|url=http://www.hist.msu.ru/ER/Etext/massa.htm|title=Исаак Масса. Краткое известие о начале и происхождении современных войн и смут в Московии, cлучившихся до 1610 года за короткое время правления нескольких государей.|author=Исаак Масса.|website=hist.msu.ru|access-date=2021-12-23|archive-date=2019-07-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20190729022936/http://www.hist.msu.ru/ER/Etext/massa.htm|url-status=live}}</ref>, кăшт тăхтасан, Касимов ханĕ туса хунă. == Пĕтĕм Руç аслă кнеçĕ шутĕнче<ref>''Соловьёв С. М.'' [http://www.magister.msk.ru/library/history/solov/solv06p4.htm История России с древнейших времен] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120119192402/http://magister.msk.ru/library/history/solov/solv06p4.htm |date=2012-01-19 }}, том 6, глава 4.</ref> == Мĕнпурĕ 11 уйăх хушши Симеон Бекбулатович вырăс патши пек шутланса тăнă. == Тверь аслă кнеçĕ == Енчен те Пĕтĕм Руç аслă кнеçĕ пек Симеон Бекбулатович ячĕшĕн çеç пулнă пулсан, Тверь аслă кнеçĕн вырăнне чăнласх йышăннă. Паллах, Хаяр Иван патша кăмăлне кура. == Асăрхавсем == {{Асăрхавсем}} == Каçăсем == * http://militera.lib.ru/bio/skrynnikov_rg/04.html {{внешние ссылки}} {{вырăс патшисем}} [[Категори:Касимов тытăмçисем]] [[Категори:Раçсей тытăмçисем]] [[Категори:Ирĕксĕр манаха тухнă монархсем]] [[Категори:Манаха тухнă вырăс монархĕсем]] [[Категори:Ливон вăрçине хутшăннисем]] [[Категори:Соловки мăнастир тĕрмин тыткăнçисем]] [[Категори:Хаяр Иван тавралăхĕ]] [[Категори:1575-мĕш çул]] [[Категори:Тукатимуридсем]] [[Категори:Христианлăха куçни]] [[Категори:Тверь енне пуç янисем]] [[Категори:Вологда кĕпĕрнине пуç янисем]] [[Категори:Соловкине пуç янисем]] [[Категори:Кириллов-Шуркÿл мăнастир тыткăнçисем]] ctu94qvird3lsgs2ypeaeb4r5lwpx7p 0 129965 873996 873970 2026-05-17T14:44:26Z Ellodanis5 17302 873996 wikitext text/x-wiki [[File:P culture.svg|thumb|]] :''Çакна харпăр театрăн историйĕпе пăтраштармалла мар, ку статья чăваш театрĕ çинчен пĕтĕмĕшле каласа пани'' '''Чăваш театрĕн историйĕ''' тени, чăн малтанах, чăваш халăхĕн йăли-йĕрки театтăрла формăсемпе те çыхăннине те курмаллине пĕлтерет; ĕнтĕ çавăнтан пуçлса каймалла та<ref>Данилов. Асăннă çăлкуç.</ref><ref>Дмитриев. Асăннă çăлкуç.</ref><ref>Салмин. Асăннă çăлкуç.</ref><ref>Мадуров Д. Ф. Традиционное декоративное искусство и праздники чувашей // Гипотезы. Исследования. Теории. — Чебоксары, Чувашское книжное издательство, 2004. — 287 с. ISBN 5-7670-1347-0[2]</ref>. Кунсăр пуçне тата А. Н. Зарубин статйи тĕлĕшпе çырнă аннотацире (чăвашла версире) çапла каланă<ref>Зарубин. Асăннă çăлкуç, с.108.</ref>: {{Цитата пуçламăшĕ}} Чăваш театрĕ 1918 çулта пуçланса кайнă шутланать, анчах та XIX ĕмĕр вĕçĕпе XX ĕмĕр пуçламăшĕнче ун аталанăвĕн палăрăмĕсене кăтартакан кăткăс та нумай енлĕ самантсем палăрма тытăнаççĕ. ÿнер ăслăлăхĕнче ку ыйтăва тивĕçлĕ тимлĕх уйăрман. Статья авторĕ чăваш енре революциччен тĕрлĕ çĕрте театрпа çыхăннă палăрăмĕсем çинчен калакан унччен паллă пулнă тата çĕнĕрен тупнă фактсене тĕпчесе йĕркеленĕ. Архив докуменчĕсемпе хаçат-журнал материалĕсене тĕпе хурса чăваш енри театр пуçланса кайнине витĕм кÿнĕ тĕп факторсене пăхса тухнă. XIX ĕмĕрĕн иккĕмĕш çурринчен вара капитализм аталанни чăваш хресченĕсене вырăссемпе тачăрах хутшăнма май панă, ку пулăм хуласенче уйрăмах палăрнă тет автор. Çак çыхăнăва пула асăннă тапхăрта чăваш театрĕн пуласлăхне витĕм кÿнĕ факторсен шутĕнче — шкул, купса, клуб, завод тата вырăс фольклорĕн театрĕсен, Хусанти халăх урăлăхĕшĕн кĕрешекен тĕрлĕ пĕрлĕхсен театр кружокĕсен ĕçĕ-хĕлĕ. Ку процеса чăваш интеллигенчĕсем, çав шутра вĕрентекенсем те, хутшăннă. {{Цитата вĕçĕ}} == Çавăн пекех == * [[Чăваш литератури]] * [[Чăваш мусăкĕ]] * [[Чăваш сӳретле ӳнерĕ]] * [[Чăваш архитектури]] * [[Чăвашкино]] [[Ӳкерчĕк:Danilovdd.jpg|thumb|left|[[Данилов Дмитрий Данилович|Дмитрий Данилович Данилов]] (1902-1966), чăваш театрĕн историкĕсенчен пĕри]] == Литертура == * Акцорин В. А. К вопросу об истории народного театра поволжских и приуральских финно-угорских народов // Вопросы финно-угроведения. 1970. Вып. 5. С. 183 — 191 * Васильев К. М. Воспоминания // Явление театра народу: сборник статей и материалов: к 100-летию Чувашского государственного академического драматического театра им. К. В. Иванова / сост. и науч. ред. М. Г. Кондратьев. Чебоксары: ЧГИГН, 2018. C. 236 — 275. * Данилов Д. Молодость театра: (первые этапы истории Чувашского драматического театра им. К. В. Иванова) // Дружба. 1984. № 1 (46). С. 234 — 273. * Дмитриев И. А. Этнотеатральные формы в чувашском обряде. Чебоксары: ЧГИГН, 1998. 280 c. * Зарубин А. Н. Зарождение театрального искусства в Чувашском крае: предыстория // [https://www.chgign.ru/a/news/6516.html Современная гуманитаристика / Modern humanities / Хальхи гуманитаристика. 2026. Т. 2. № 1] * Римова Е. Д. О Чувашском советском передвижном театре внешкольного подотдела Чебоксарского уездного отдела народного образования со дня организации 15 декабря 1919 г. по 10 июня 1920 г. // Явление театра народу: сборник статей и материалов: к 100-летию Чувашского государственного академического драматического театра им. К. В. Иванова / сост. и науч. ред. М. Г. Кондратьев. Чебоксары: ЧГИГН, 2018. C. 213 — 217 * Салмин А. К. Праздники, обряды и верования чувашского народа. Чебоксары: Чуваш. кн. изд-во, 2016. 687 c. === Уйрăм театрсем пирки çырнă ĕçсем === * Романова Ф. А. Тетр, любимый народом. Очерки истории Чуашского драмтического театра (1918-1968). Чебоксары, 1973. * Романова Ф. А. [http://elbib.nbchr.ru/lib_files/0/uzniii_0_0000033.pdf Чувашский театр юного зрителя (1932—1940 годы)] // О чувашском искусстве : Труды ЧНИИ. — Чебоксары, 1977. — Вып. 75. — С. 54—95. * Кириллов Г. В. [http://enc.cap.ru/?t=publ&lnk=318 Чувашский государственный театр юного зрителя им. М. Сеспеля] // Электронная Чувашская энциклопедия. * Марков, Б. С. Рождение музыкального театра Чувашии. Чебоксары, 1965. == Асăрхавсем == {{Асăрхавсем}} [[Категори:Чăваш театрĕн историйĕ]] [[Категори:Театр]] [[Категори:Ӳнерсен историйĕ]] dqqvqbqxhrm89768sdfsece7dh38ow2 873998 873996 2026-05-17T16:12:44Z Ellodanis5 17302 873998 wikitext text/x-wiki [[File:P culture.svg|thumb|]] :''Çакна харпăр театрăн историйĕпе пăтраштармалла мар, ку статья чăваш театрĕ çинчен пĕтĕмĕшле каласа пани'' '''Чăваш театрĕн историйĕ''' тени, чăн малтанах, чăваш халăхĕн йăли-йĕрки театтăрла формăсемпе те çыхăннине те курмаллине пĕлтерет; ĕнтĕ çавăнтан пуçлса каймалла та<ref>Данилов. Асăннă çăлкуç.</ref><ref name="Д"/><ref>Салмин. Асăннă çăлкуç.</ref><ref>Мадуров Д. Ф. Традиционное декоративное искусство и праздники чувашей // Гипотезы. Исследования. Теории. — Чебоксары, Чувашское книжное издательство, 2004. — 287 с. ISBN 5-7670-1347-0[2]</ref>. Йăла-йĕркен театтăрла формисене [[мешехе]] теççĕ ([[вырăс чĕлхи|вырăсла]] ''обряд''). Вăл анлă пĕлтерĕшлĕ [[фольклор]] шутне кĕрет. Театтăр йĕркеленсе атланнинчи мешехе пĕлтерĕшĕ пирки уйрăмах И. А. Дмитриев нумай çырнă<ref name="Д">Дмитриев. Асăннă çăлкуç.</ref><ref>Дмитриев, И. А. Обрядовое действо в театральном представлении. (К вопросу о взаимосвязях народного творчества и искусства театра) // Традиции и поиски в чувашском искусстве : сб. научн. ст. / [Чуваш. научн.-исслед. ин-т языка, лит-ры, истор. и эконом]. — Чебоксары: НИИЯЛИЭ, 1989. — С. 79-93</ref><ref>Дмитриев, И. А. Этнотеатральные формы чувашских обрядов. (К проблеме этического и эстетического в обрядовом действе. Обряд «чун кӱртес») // Из наследия художественной культуры Чувашии: сб. научн. ст. / [Чуваш. научн.-исслед. ин-т языка, лит-ры, истор. и эконом.]. — Чебоксары: НИИЯЛИЭ, 1991. — С. 62-100</ref><ref>Дмитриев, И. А. К вопросу изучения чувашских обрядов в этнотеатроведческом аспекте // Национальное и народное в чувашском искусстве: сб. научн. ст. / [Чуваш. научн.-исслед. ин-т языка, лит-ры, истор. и эконом.]. — Чебоксары: НИИЯЛИЭ, 1993. — С. 71-126</ref><ref>Дмитриев, И. А. К истории взаимосвязей народного обрядового и театрального профессионального искусств // Чувашское искусство. Вопросы теории и истории. Вып. 2 / [Чуваш. гос. ин-т гуманит. наук]. — Чебоксары: ЧГИГН, 1997. — С. 113—161</ref>. Çапла вара мешехе халăх театрĕн тата профессионалла театрăн та хăйне май никĕсĕ пулса тăрать темелле. Халăх театрĕ тенĕрен, пулнă-ши чăвашсен унашкал формăсем, ку ыйтун тупсăмĕ, ахăртнех, уçăмлах мар. Çавăнпа та ыйту халлĕхе уçă юлать темелле. Кунсăр пуçне тата А. Н. Зарубин статйи тĕлĕшпе çырнă аннотацире (чăвашла версире) çапла каланă<ref>Зарубин. Асăннă çăлкуç, с.108.</ref>: {{Цитата пуçламăшĕ}} Чăваш театрĕ 1918 çулта пуçланса кайнă шутланать, анчах та XIX ĕмĕр вĕçĕпе XX ĕмĕр пуçламăшĕнче ун аталанăвĕн палăрăмĕсене кăтартакан кăткăс та нумай енлĕ самантсем палăрма тытăнаççĕ. ÿнер ăслăлăхĕнче ку ыйтăва тивĕçлĕ тимлĕх уйăрман. Статья авторĕ чăваш енре революциччен тĕрлĕ çĕрте театрпа çыхăннă палăрăмĕсем çинчен калакан унччен паллă пулнă тата çĕнĕрен тупнă фактсене тĕпчесе йĕркеленĕ. Архив докуменчĕсемпе хаçат-журнал материалĕсене тĕпе хурса чăваш енри театр пуçланса кайнине витĕм кÿнĕ тĕп факторсене пăхса тухнă. XIX ĕмĕрĕн иккĕмĕш çурринчен вара капитализм аталанни чăваш хресченĕсене вырăссемпе тачăрах хутшăнма май панă, ку пулăм хуласенче уйрăмах палăрнă тет автор. Çак çыхăнăва пула асăннă тапхăрта чăваш театрĕн пуласлăхне витĕм кÿнĕ факторсен шутĕнче — шкул, купса, клуб, завод тата вырăс фольклорĕн театрĕсен, Хусанти халăх урăлăхĕшĕн кĕрешекен тĕрлĕ пĕрлĕхсен театр кружокĕсен ĕçĕ-хĕлĕ. Ку процеса чăваш интеллигенчĕсем, çав шутра вĕрентекенсем те, хутшăннă. {{Цитата вĕçĕ}} [[File:Дмитриев Иосиф Александрович.JPG|thumb|150px|[[Дмитриев Иосиф Александрович]]]] == Çавăн пекех == * [[Чăваш литератури]] * [[Чăваш мусăкĕ]] * [[Чăваш сӳретле ӳнерĕ]] * [[Чăваш архитектури]] * [[Чăвашкино]] [[Ӳкерчĕк:Danilovdd.jpg|thumb|left|[[Данилов Дмитрий Данилович|Дмитрий Данилович Данилов]] (1902-1966), чăваш театрĕн историкĕсенчен пĕри]] == Литертура == * Акцорин В. А. К вопросу об истории народного театра поволжских и приуральских финно-угорских народов // Вопросы финно-угроведения. 1970. Вып. 5. С. 183 — 191 * Васильев К. М. Воспоминания // Явление театра народу: сборник статей и материалов: к 100-летию Чувашского государственного академического драматического театра им. К. В. Иванова / сост. и науч. ред. М. Г. Кондратьев. Чебоксары: ЧГИГН, 2018. C. 236 — 275. * Данилов Д. Молодость театра: (первые этапы истории Чувашского драматического театра им. К. В. Иванова) // Дружба. 1984. № 1 (46). С. 234 — 273. * Дмитриев И. А. Этнотеатральные формы в чувашском обряде. Чебоксары: ЧГИГН, 1998. 280 c. * Зарубин А. Н. Зарождение театрального искусства в Чувашском крае: предыстория // [https://www.chgign.ru/a/news/6516.html Современная гуманитаристика / Modern humanities / Хальхи гуманитаристика. 2026. Т. 2. № 1] * Римова Е. Д. О Чувашском советском передвижном театре внешкольного подотдела Чебоксарского уездного отдела народного образования со дня организации 15 декабря 1919 г. по 10 июня 1920 г. // Явление театра народу: сборник статей и материалов: к 100-летию Чувашского государственного академического драматического театра им. К. В. Иванова / сост. и науч. ред. М. Г. Кондратьев. Чебоксары: ЧГИГН, 2018. C. 213 — 217 * Салмин А. К. Праздники, обряды и верования чувашского народа. Чебоксары: Чуваш. кн. изд-во, 2016. 687 c. === Уйрăм театрсем пирки çырнă ĕçсем === * Романова Ф. А. Тетр, любимый народом. Очерки истории Чуашского драмтического театра (1918-1968). Чебоксары, 1973. * Романова Ф. А. [http://elbib.nbchr.ru/lib_files/0/uzniii_0_0000033.pdf Чувашский театр юного зрителя (1932—1940 годы)] // О чувашском искусстве : Труды ЧНИИ. — Чебоксары, 1977. — Вып. 75. — С. 54—95. * Кириллов Г. В. [http://enc.cap.ru/?t=publ&lnk=318 Чувашский государственный театр юного зрителя им. М. Сеспеля] // Электронная Чувашская энциклопедия. * Марков, Б. С. Рождение музыкального театра Чувашии. Чебоксары, 1965. == Асăрхавсем == {{Асăрхавсем}} [[Категори:Чăваш театрĕн историйĕ]] [[Категори:Театр]] [[Категори:Ӳнерсен историйĕ]] afdmjsvjtuayx1mkntbc994ej6vh2y3 874008 873998 2026-05-18T07:18:16Z Ellodanis5 17302 874008 wikitext text/x-wiki [[File:P culture.svg|thumb|]] :''Çакна харпăр театрăн историйĕпе пăтраштармалла мар, ку статья чăваш театрĕ çинчен пĕтĕмĕшле каласа пани'' '''Чăваш театрĕн историйĕ''' тени, чăн малтанах, чăваш халăхĕн йăли-йĕрки театтăрла формăсемпе те çыхăннине те курмаллине пĕлтерет; ĕнтĕ çавăнтан пуçлса каймалла та<ref>Данилов. Асăннă çăлкуç.</ref><ref name="Д"/><ref>Салмин. Асăннă çăлкуç.</ref><ref>Мадуров Д. Ф. Традиционное декоративное искусство и праздники чувашей // Гипотезы. Исследования. Теории. — Чебоксары, Чувашское книжное издательство, 2004. — 287 с. ISBN 5-7670-1347-0[2]</ref>. '''Чăваш театрĕ''' хăй вара — [[чăваш чĕлхи]] майĕсемпе пулса пыракан театр. Йăла-йĕркен театтăрла формисене [[мешехе]] теççĕ ([[вырăс чĕлхи|вырăсла]] ''обряд''). Вăл анлă пĕлтерĕшлĕ [[фольклор]] шутне кĕрет. Театтăр йĕркеленсе атланнинчи мешехе пĕлтерĕшĕ пирки уйрăмах И. А. Дмитриев нумай çырнă<ref name="Д">Дмитриев. Асăннă çăлкуç.</ref><ref>Дмитриев, И. А. Обрядовое действо в театральном представлении. (К вопросу о взаимосвязях народного творчества и искусства театра) // Традиции и поиски в чувашском искусстве : сб. научн. ст. / [Чуваш. научн.-исслед. ин-т языка, лит-ры, истор. и эконом]. — Чебоксары: НИИЯЛИЭ, 1989. — С. 79-93</ref><ref>Дмитриев, И. А. Этнотеатральные формы чувашских обрядов. (К проблеме этического и эстетического в обрядовом действе. Обряд «чун кӱртес») // Из наследия художественной культуры Чувашии: сб. научн. ст. / [Чуваш. научн.-исслед. ин-т языка, лит-ры, истор. и эконом.]. — Чебоксары: НИИЯЛИЭ, 1991. — С. 62-100</ref><ref>Дмитриев, И. А. К вопросу изучения чувашских обрядов в этнотеатроведческом аспекте // Национальное и народное в чувашском искусстве: сб. научн. ст. / [Чуваш. научн.-исслед. ин-т языка, лит-ры, истор. и эконом.]. — Чебоксары: НИИЯЛИЭ, 1993. — С. 71-126</ref><ref>Дмитриев, И. А. К истории взаимосвязей народного обрядового и театрального профессионального искусств // Чувашское искусство. Вопросы теории и истории. Вып. 2 / [Чуваш. гос. ин-т гуманит. наук]. — Чебоксары: ЧГИГН, 1997. — С. 113—161</ref>. Çапла вара мешехе халăх театрĕн тата профессионалла театрăн та хăйне май никĕсĕ пулса тăрать темелле. Халăх театрĕ тенĕрен, пулнă-ши чăвашсен унашкал формăсем, юратавçăллисем тата йăла-йĕркерен уйрăлнă фольклорлисем, — ку ыйтун тупсăмĕ, ахăртнех, уçăмлах мар. Çавăнпа та ыйту халлĕхе уçă юлать темелле. Çапах та уйрăм «пăнчăлла» тĕслĕхсем пур. Акă Шупашкар уесĕнчи Мăн Аначкасси ялĕнчи Иван тата Дмитрий Кадыковсем 1905-мĕш çулта хăйсем ăсталанă пьеса тăрăх «Эрешмен» спектаккăль лартса панă, çакăншăн Дмитрий Кадыкова Çĕрпÿ тĕрмине те хупса хунă иккен<ref>Кузьмин В. Пламенный революционер. Его именем названа улица в Чебоксарах // Советская Чувашия. 1964. № 29. 4 февраля. С. 3.</ref>. Кунсăр пуçне тата А. Н. Зарубин статйи тĕлĕшпе çырнă аннотацире (чăвашла версире) çапла каланă<ref>Зарубин. Асăннă çăлкуç, с.108.</ref>: {{Цитата пуçламăшĕ}} Чăваш театрĕ 1918 çулта пуçланса кайнă шутланать, анчах та XIX ĕмĕр вĕçĕпе XX ĕмĕр пуçламăшĕнче ун аталанăвĕн палăрăмĕсене кăтартакан кăткăс та нумай енлĕ самантсем палăрма тытăнаççĕ. ÿнер ăслăлăхĕнче ку ыйтăва тивĕçлĕ тимлĕх уйăрман. Статья авторĕ чăваш енре революциччен тĕрлĕ çĕрте театрпа çыхăннă палăрăмĕсем çинчен калакан унччен паллă пулнă тата çĕнĕрен тупнă фактсене тĕпчесе йĕркеленĕ. Архив докуменчĕсемпе хаçат-журнал материалĕсене тĕпе хурса чăваш енри театр пуçланса кайнине витĕм кÿнĕ тĕп факторсене пăхса тухнă. XIX ĕмĕрĕн иккĕмĕш çурринчен вара капитализм аталанни чăваш хресченĕсене вырăссемпе тачăрах хутшăнма май панă, ку пулăм хуласенче уйрăмах палăрнă тет автор. Çак çыхăнăва пула асăннă тапхăрта чăваш театрĕн пуласлăхне витĕм кÿнĕ факторсен шутĕнче — шкул, купса, клуб, завод тата вырăс фольклорĕн театрĕсен, Хусанти халăх урăлăхĕшĕн кĕрешекен тĕрлĕ пĕрлĕхсен театр кружокĕсен ĕçĕ-хĕлĕ. Ку процеса чăваш интеллигенчĕсем, çав шутра вĕрентекенсем те, хутшăннă. {{Цитата вĕçĕ}} [[File:Дмитриев Иосиф Александрович.JPG|thumb|150px|[[Дмитриев Иосиф Александрович|Иосиф Александрович Дмитриев]] (1947-2018), театтăр ĕçлевçи, вăл шутра — теоретикĕ тата историкĕ]] == Çавăн пекех == * [[Чăваш литератури]] * [[Чăваш мусăкĕ]] * [[Чăваш сӳретле ӳнерĕ]] * [[Чăваш архитектури]] * [[Чăвашкино]] [[Ӳкерчĕк:Danilovdd.jpg|thumb|left|[[Данилов Дмитрий Данилович|Дмитрий Данилович Данилов]] (1902-1966), чăваш театрĕн историкĕсенчен пĕри]] == Литертура == * Акцорин В. А. К вопросу об истории народного театра поволжских и приуральских финно-угорских народов // Вопросы финно-угроведения. 1970. Вып. 5. С. 183 — 191 * Васильев К. М. Воспоминания // Явление театра народу: сборник статей и материалов: к 100-летию Чувашского государственного академического драматического театра им. К. В. Иванова / сост. и науч. ред. М. Г. Кондратьев. Чебоксары: ЧГИГН, 2018. C. 236 — 275. * Данилов Д. Молодость театра: (первые этапы истории Чувашского драматического театра им. К. В. Иванова) // Дружба. 1984. № 1 (46). С. 234 — 273. * Дмитриев И. А. Этнотеатральные формы в чувашском обряде. Чебоксары: ЧГИГН, 1998. 280 c. * Зарубин А. Н. Зарождение театрального искусства в Чувашском крае: предыстория // [https://www.chgign.ru/a/news/6516.html Современная гуманитаристика / Modern humanities / Хальхи гуманитаристика. 2026. Т. 2. № 1] * Римова Е. Д. О Чувашском советском передвижном театре внешкольного подотдела Чебоксарского уездного отдела народного образования со дня организации 15 декабря 1919 г. по 10 июня 1920 г. // Явление театра народу: сборник статей и материалов: к 100-летию Чувашского государственного академического драматического театра им. К. В. Иванова / сост. и науч. ред. М. Г. Кондратьев. Чебоксары: ЧГИГН, 2018. C. 213 — 217 * Салмин А. К. Праздники, обряды и верования чувашского народа. Чебоксары: Чуваш. кн. изд-во, 2016. 687 c. === Уйрăм театрсем пирки çырнă ĕçсем === * Романова Ф. А. Тетр, любимый народом. Очерки истории Чуашского драмтического театра (1918-1968). Чебоксары, 1973. * Романова Ф. А. [http://elbib.nbchr.ru/lib_files/0/uzniii_0_0000033.pdf Чувашский театр юного зрителя (1932—1940 годы)] // О чувашском искусстве : Труды ЧНИИ. — Чебоксары, 1977. — Вып. 75. — С. 54—95. * Кириллов Г. В. [http://enc.cap.ru/?t=publ&lnk=318 Чувашский государственный театр юного зрителя им. М. Сеспеля] // Электронная Чувашская энциклопедия. * Марков, Б. С. Рождение музыкального театра Чувашии. Чебоксары, 1965. == Асăрхавсем == {{Асăрхавсем}} [[Категори:Чăваш театрĕн историйĕ]] [[Категори:Театр]] [[Категори:Ӳнерсен историйĕ]] 6zikxo2pcttrcy442i7m5bbta1019zc 0 129996 873995 873987 2026-05-17T12:14:12Z Ellodanis5 17302 873995 wikitext text/x-wiki [[File:Lithuanian state in 13-15th centuries.png|thumb|Lithuanian state in the 13–15th centuries</br><big>Литва аслă кнеçлĕхĕ XIII-XV ĕмĕрсенче</big>]] '''Литвинизм''' ({{Lang-be|ліцвінства}}, ''{{Lang|be|ліцвінізм}}, {{Lang|be|літвінства}}'' е ''{{Lang|be|літвінізм}}'') — [[Философи|философилле-]][[Политикăлла капитал|политикăлла юхăм]], Беларуç историне [[Литва аслă кнеçлĕхĕ]]н еткерлĕхĕ çинче никĕслекенскер тата [[Белоруссем|белорус этносĕн]] Балти енне мала лартаканскер{{Sfn|Sutkus|2020}}. == Çавăн пекех == * [[Белорус национализмĕ]] * [[Белорус наци юхăмĕ]] * [[Беларуç историйĕ]] * [[Литва кнеçлĕхĕ (гипотеза)]] * [[Литва историйĕ]] * [[Литвинизаци]] * [[Беларуç-Литва хутшăнăвĕсем]] * [[Литва аслă кнеçлĕхĕ пирки белорус-литва дискуссийĕсем]] * [[Хĕвеланăç Полесье юхăмĕ]] * [[Этнографилле Литва]] == Асăрхавсем == {{Асăрхавсем}} == Литература == * {{статья|автор=[[Ходоренко, Ирина Михайловна|Шумская И. М.]] |заглавие=Литвинско-кривицкий концепт в этнокультурной парадигме романтизма|издание=Вестник [[Полоцкий государственный университет|Полоцкого государственного университета]]. Серия Е. Педагогические науки: научно-теоретический журнал |год=2014|ссылка=https://cyberleninka.ru/article/n/litvinsko-krivitski-kontsept-v-etnokulturnoy-paradigme-romantizma|номер=7 |страницы=91—95 |ref=Шумская}} * {{статья|автор=Budreckis, Algirdas|год=1967|заглавие=Etnografinės Lietuvos rytinės ir pietinės sienos|ссылка=http://partizanai.org/karys-1967m-7-8/5742-etnografines-lietuvos-rytines-ir-pietines-sienos|издание={{нп5|Карис (журнал)|Karys|lt|Karys (žurnalas)}}|тип=[[Журнал|magazine]]|место=New York|издательство=Ramovė|язык=lt|ref=Budreckis}} * {{книга|автор=Hesch, Michael|заглавие=Letten, Litauer, Weissrussen|год=1933|место=Wien|язык=de|ref=Hesch}} * {{статья|автор=Sutkus, Darius|год=2020a|заглавие=Litvinizmas: istorija, prielaidos, perspektyvos|ссылка=https://kam.lt/download/67682/karys_nr.1_2020_internetui.pdf|издание={{нп5|Карис (журнал)|Karys|lt|Karys (žurnalas)}}|тип=[[Журнал|magazine]]|место=Vilnius|издательство=KAM|язык=lt|том=1|ref=Sutkus}} * {{статья|автор=Sutkus, Darius|год=2020b|заглавие=Litvinizmas II: Baltarusija – ideologinės kovos laukas|url=https://kam.lt/download/67919/karys_nr.2_2020_internetui.pdf|издание={{нп5|Карис (журнал)|Karys|lt|Karys (žurnalas)}}|тип=[[Журнал|magazine]]|место=Vilnius|издательство=KAM|язык=lt|том=2|ref=Sutkus}} {{Тулаш каçăсем}} {{Этносла национализм}} {{Литва аслă кнеçлĕхĕ}} [[Категори:Белорус национализмĕ]] [[Категори:XXI ĕмĕр Беларуçре]] [[Категори:XX ĕмĕр Беларуçре]] [[Категори:Литва аслă кнеçлĕхĕ пирки белорус-литва дискуссийĕсем]] [[Категори:Беларуç-Литва хутшăнăвĕсем]] [[Категори:Этносла ушкăнсем пуçланни пирки гипотезăсем]] [[Категори:Литва аслă кнеçлĕхĕ]] [[Категори:Беларуç]] ejlmzof9nyzd3xrzun1hrvdfelxtx4w 14 130002 873999 2026-05-17T16:31:07Z Ellodanis5 17302 Ҫӗнӗ страница: «{{Catmore}} [[Категори:Ӳнерсен историйĕ]]» 873999 wikitext text/x-wiki {{Catmore}} [[Категори:Ӳнерсен историйĕ]] gf39ym0gssshv3fcc72a0q15tkhclsj 10 130003 874000 2026-05-17T18:11:39Z Ymblanter 7764 Ҫӗнӗ страница: «Рынок Больян, Порту, Португалия» 874000 wikitext text/x-wiki Рынок Больян, Порту, Португалия hol39r1cx0xqzk7azvkh42v4efg1bv5 10 130004 874001 2026-05-17T18:11:52Z Ymblanter 7764 Ҫӗнӗ страница: «1 Mercado do Bolhão.jpg» 874001 wikitext text/x-wiki 1 Mercado do Bolhão.jpg oed558l6gvoyg6s9lemc3uqf0m9m5qs 0 130005 874009 2026-05-18T07:41:36Z Ellodanis5 17302 Ҫӗнӗ страница: « [[File:RIAN archive 51463 Epiphany in Bogolyubovo village.jpg|thumb|RIAN archive 51463 Epiphany in Bogolyubovo village]] '''Мешехе''', символла пĕлтерĕшлĕ стереотипла тăвăмсĕн йышĕ.» 874009 wikitext text/x-wiki [[File:RIAN archive 51463 Epiphany in Bogolyubovo village.jpg|thumb|RIAN archive 51463 Epiphany in Bogolyubovo village]] '''Мешехе''', символла пĕлтерĕшлĕ стереотипла тăвăмсĕн йышĕ. jhd98jfer2xk3ns7bnb23p0by9zkmp3 874013 874009 2026-05-18T11:58:27Z Ellodanis5 17302 874013 wikitext text/x-wiki [[File:RIAN archive 51463 Epiphany in Bogolyubovo village.jpg|thumb|[[Кăшарни]]ре [[мешехе]] туса [[шыв]]а сăваплани]] '''Мешехе''', символла пĕлтерĕшлĕ стереотипла тăвăмсĕн йышĕ. == Асăрхавсем == {{Асăрхавсем}} {{Викисловарь|мешехе}} == Литература == * ''[[Адоньева, Светлана Борисовна|Адоньева С. Б.]]'' [http://www.folk.ru/Research/adonyeva_ritual_2007.php?rubr=Research-articles Ритуал, он же — обряд. Разговор об определениях] // Персонал-Микс. 2007. Вып.6. * ''[[Байбурин, Альберт Кашфуллович|Байбурин А. К.]]'' [http://ec-dejavu.ru/h/Hard_soft.html Полярности в ритуале (Твердое и мягкое)] // Полярность в культуре / Альманах «Канун». Вып. 2. — СПб., 1996, с. 157—165 * ''[[Байбурин, Альберт Кашфуллович|Байбурин А. К.]]'' [http://www.cultinfo.ru/arts/folk/demo/books/baybur/baybyr.htm Ритуал в традиционной культуре. — СПб., 1993] * {{СДЭС|Христианство народное|автор=Белова О. В.|том=5|страницы=462–466 |ref=Белова}} * * [http://ec-dejavu.ru/r/Ritual.html Ускользающий смысл ритуалов] // ''[[Маслов, Алексей Александрович|Маслов А. А.]]'' Китай: колокольца в пыли. Странствия мага и интеллектуала. — М.: [[Алетейя]], 2003, с. 64—70 * ''Лебедев В. Ю., Прилуцкий А. М.'' Семиозис и семиодинамика теологических и мифологических знаковых систем. — Тверь, 2010. * {{МНМ|часть=Обряды и мифы|автор=[[Токарев, Сергей Александрович|Токарев С. А.]]|год=1988 |том=2|страницы=235–237 |ref=Токарев}} * * ''[[Снегирёв, Иван Михайлович|Снегирёв И. М.]]'' [http://elib.shpl.ru/ru/nodes/16382-snegirev-i-m-russkie-prostonarodnye-prazdniki-i-suevernye-obryady-vyp-1-4-m-1837-1839 Русские простонародные праздники и суеверные обряды.] — М., 1837—1839. — 4 т. * [https://web.archive.org/web/20090202071604/http://toldot.ru/tags/traur/ Еврейские похороны и траур] {{Тулаш каçăсем}} [[Категори:Религиозный культ]] [[Категори:Мешехесем тата ритуалсем| ]] [[Категори:Чинопоследования]] [[Категори:Христианские термины]] 6t4rhy73726a7nrtwd608259bb78tve