Википеди cvwiki https://cv.wikipedia.org/wiki/%D0%A2%C4%95%D0%BF_%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%86%D0%B0 MediaWiki 1.47.0-wmf.4 first-letter Медиа Ятарлă Сӳтсе явасси Хутшăнакан Хутшăнаканăн канашлу страници Википеди Википеди сӳтсе явмалли Ӳкерчĕк Ӳкерчĕке сӳтсе явмалли MediaWiki MediaWiki сӳтсе явмалли Шаблон Шаблона сӳтсе явмалли Пулăшу Пулăшăва сӳтсе явмалли Категори Категорине сӳтсе явмалли TimedText TimedText talk Модуль Обсуждение модуля Event Event talk 10 20943 874176 811617 2026-05-28T08:15:17Z Ellodanis5 17302 874176 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="Шаблон:Оригинальный текст/styles.css" />{{Скрытый блок |customtoggle-id = {{#invoke:hash|main|{{{2|}}}{{#invoke:random|number}}}} |класс_тела = ts-oq |title = Оригиналла текст{{ref-{{#if: {{{1|}}} | {{{1|}}} | en }}}} |класс_заголовка = ts-oq-header |title-style = {{{style|}}} |выравнивание_заголовка = left |border = none |content-class = ts-oq-content |content-style = |content = <div lang="{{#if: {{{1|}}} | {{{1}}} | en}}" dir="auto">{{{2}}}</div> }}<noinclude>{{doc}} [[Категори:Шаблонсем:Цитатăлани|{{PAGENAME}}]] </noinclude> jdfr44ywgr4jqr9uz6fxnek68l0i37n 0 39037 874178 873677 2026-05-28T08:48:56Z Surajr7 39425 874178 wikitext text/x-wiki {{Ӳкерçĕ |фон = |ят = Карава́джо |тăван ят = {{lang-it|Michelangelo Merisi (Amerighi) da Caravaggio}} |çуралнă чухнехи ят = |ӳкерчĕк = Bild-Ottavio Leoni, Caravaggio.jpg|Caravaggio, by Ottavio Leoni |анлăшĕ = |ӳкерчĕке ăнлантарни = Караваджо сăнарĕ,Оттавио Леони [[1621]] |çуралнă вăхăт = [[1571]] |çуралнă вырăн = {{ÇуралнăВырăн| Милан| Миланра}} |вилнĕ вăхăт = [[1610]] |вилнĕ вырăн = {{ВилнĕВырăн|Порто-Эрколе|Порто-Эрколере}} |пулса тухни = |пăхăнулăх = |гражданлăх = |жанр = [[историлле сăнар ĕçĕ]] |вĕренӳ = [[Симоне Петерцано|Симоне Петерцано]] |стиль = [[Ломбарди ӳнер шкулĕ, реализм]] |ĕçĕсем = [[ ()| ()]]<br />[[]]<br />[[]]<br />[[ ()| ()]] |пулăшакансем = |сĕм = |сĕм янă = |чыславсем = |хисепсем = |парнесем = |сайт = |викиампар = Caravaggio }} '''Микела́нджело Меризи''' (е '''Америги) да Карава́джо''' ({{lang-it|Michelangelo Merisi (Amerighi) da Caravaggio}}); 1571 çулхи авăнăн 29-мĕшĕ, Милан — 1610 çулхи утăн 18-мĕшĕ, Порто-Эрколе) — итал ӳнерçи, XVII-мĕш ĕмĕрти Европа ÿнерÿне чикĕсĕр харсăр пултарулăхĕн чĕрĕ сĕткĕнĕпе çĕнĕрен хăватлантарнă.1591-1610-мĕш çулсенче Римра, Неапольте, Мальтапа Сицилире ĕçленĕ. Ĕçĕсенче çынна тулашĕнчен те чун-кăмăл енчен те чăн пурнăçран сăнаса ÿкернĕ, ÿнер ĕçĕсенче çĕнĕ меслетпе—çутăпа тата мĕлкепе анлă усă курнă, çав мел сăнарсен шухăш-кăмăлĕсене тарăнрах ăнланма май парать. Вăл вăхăтра илемлĕ ÿнер ĕçĕнче маньеризм хуçаланнă, тĕслĕхрен: Чезари тата Федерико Цуккари. Караваджо пултарулăхĕ маньеризма аркатса барокко тапхăрĕн ÿнерçисене вăйлă витĕм хунă; [[:ru:Рубенс|Рубенс]]а, Жорж де Латура, Сурбарана, [[Диего Веласкес|Веласкеса]], [[Рембрандт]]а, Хосе Риберана, [[Артемизия Джентилески]]не. Унсăр пуçне унăн пуян еткерĕ паянхи илемлĕ ÿнершĕн те пысăк пĕлтерĕшлĕ пулса тăрать. == Кун-çулĕ == Караваджо Миланта çуралнă, унăн ашшĕ Фермо Меризи, Франческо Сфорца да Караваджо маркизăн хуçалăхне тытса пынă. Амăшĕ, Люсия Aратори çав таврари пуян кил-йышран тухнă. 1576 çулта муртан çăлăнас тесе кил-йыш Бергамопа юнашар Караваджо ятлă пĕчĕк хулана пурăнма куçать, анчах 1577 çулта ашшĕ унтах «хура чиртен» вилет. Вĕсен çемьи Сфорцапа Колонна мăшăрланупа çирĕплетнĕ хăватлă çемьисемпе тачă çыхăнура пулса вĕсен хÿтĕлевĕнче тăнă. 1584 çулта амăшĕ вилет. 1584-1588 çулсенче Миланта, Симоне Петерцано, Тицианăн вăренекенĕн, ĕç лаççинче вĕреннĕ, кунта Леонардо да Винчи, Венецире Джорджонепе Тициан ĕçĕсемпе паллашать. 1592-мĕш çулта, тавлашура пĕр çамрăк çын вилсе каять, Караваджо Рима тухса каять.16-17-мĕш ĕмĕрсенче унта çĕнĕ пысăк чиркÿсемпе керменсем туса хăпартнă. Вĕсене капăрлатма Рим-католи чиркÿ реформаторĕсем çĕнĕ çулсемпе çĕнĕ ÿнерçĕсем шыранă. Караваджо шăпах çав тĕле лекнĕ. Малтанхи вăхăтра вăл темиçе ÿнерçĕн ĕç лаççисенче те ĕçлет. Кĕçех вăл хăйĕн çулне тупать. 1594 çулхи кĕркунне Караваджо Франческо дель Монте кардинал валли ĕçлеме пуçлать. Кĕске вăхăтрах вăл паллă ÿнерçĕ пулса тăрать. 1600 çул патнелле Чириако Маттеи банкир килĕнче пурăнма пуçлать. 1599 çулта Сан-Луиджи-деи-Франчези чиркÿне Караваджо капăрлатма тытăнать. 1600 çулта Санта-Мария дель Пополо чиркÿне капăрлатать. 1602 çулта Санта Мария делла Скала ин Трастевере мăнастир валли ĕçлеме пуçлать. 1603-1605 çулсенче Кьеза Нуово, Сант-Агостино, Сăваплă Петĕр чиркÿсем валли ĕçлет. Час-часах унăн ĕçĕсене чиркÿ ыйтнă пек туманшăн туянман. Ăна пăхмасăр чаплă ÿнерçĕ ячĕ таврипех сарăлать. Чăрсăр кăмăллă пулнă пирки саккунпа туслă пулман, час-часах тĕрмене лекнĕ, таркăнра пурăнма тивнĕ. 1606 çулта хирĕçÿре çамрăк çына вĕлерет, папа Павел V унăн пуçĕшĕн укçаллă парне сулать, халĕ ĕнтĕ кашниннех ăна вĕлерме ирĕк пулнă. Вăл Мальта утравĕ çине тарать, 1608 çулта Сан Джованни деи Кавалиери чиркÿ валли ĕçлет. Мальтара та ăна чарусăрлăхĕ лăпкă пурăнтармасть — тĕрмене çитерет, темле майпа тарса Сицили утравне çитет, хуларан хулана куçать. Ниме те пăхмасăр нумай ĕçлет. 1609-мĕш çулта Неапольте палламан тăшманĕсем унăн çине вĕлерес тесе тапăннă, кĕрешÿре вăл йывăр аманнă. 1610-мĕш çулта кардинал Гонзага Павел V-мĕш папăран ÿнерçĕне каçарма ыйтать, ăна пĕлсенех Караваджо Рима васкать. Анчах утă уйăхĕн 18-мĕшĕнче сарăмсăр вилĕм 38 -ти ÿнерçĕн кун-çулне татать. Унăн вилĕмĕн чăн сăлтавĕ çак таранччен те паллă мар, пĕрисем сив чир ернĕ пирки тенĕ, тăшманĕсем тавăрса вĕлернĕ тенĕ сас-хура та çÿренĕ. Утă уйăхĕн 31-мĕшĕнче Римре Павăл V-мĕш папа ÿнерçĕне каçарни халăхра паллă пулать. == Ĕçĕ-хĕлĕ == *«Улма-çырла карçинкки» (1594-мĕш çул), Амброзиана библиотеки, Милан *«Вакх» (1595), Уффици курав речĕ, Флоренци *«Лютня калакан» (1595-мĕш çул), Эрмитаж, Сăваплă-Петĕрхули *«Магдалина» (1597-мĕш çул), Дория курав речĕ, Рим *«Египета кайнă чухне канни» (1597-мĕш çул) *«Исаак ывăлне, Авраама чÿклени» (1598-мĕш çул). *«Юдифпа Олоферн» (1600-мĕш çул патнелле), Авалхи илемлĕх Наци курав речĕ, Рим *«Сăваплă Матфей чĕнни» (1600-мĕш çул патнелле), Сан Луиджи дей Франсези, Рим *«Фома ĕненменни» (1600-мĕш çул патнелле), Сан-Суси керменĕ, Потсдам *«Тупăка хуни» (1603-мĕш çул), Апостолсен Пинакотеки, Ватикан *«Таса хĕр вилни» (1601-1606-мĕш çул), Лувр, Париж *«Сăваплă Иероним» (1606-мĕш çул), Боргезе курав речĕ, Рим *«Эммаусри каçхи апат» (1606-мĕш çул) *«Давидпа Голиаф» (1609-мĕш çул патнелле) == Курав речĕ == <gallery> Baco, por Caravaggio.jpg|''[[Вакх]]'' Michelangelo_Caravaggio_038.jpg|''Сăваплă Петĕре хĕрес çине хуни'' Caravaggio-The Conversion on the Way to Damascus.jpg|''The Conversion on the Way to Damascus'',1601 Caravaggio - The Cardsharps (1596-97) Kimbell Art Museum.jpg|''The Cardsharps'', c.1594 The Denial of Saint Peter-Caravaggio (1610).jpg|''The Denial of Saint Peter'' c.1610 Caravaggio — The Calling of Saint Matthew.jpg|''Сăваплă Матфей чĕнни'' Caravaggio - Taking of Christ - Odessa.jpg|''Христоса тыткăнлани'' (c. 1602) La Diseuse de bonne aventure, Caravaggio (Louvre INV 55) 02.jpg|''Пулас шăпана калакан'' c.1594 David and Goliath by Caravaggio.jpg|''[[Давидпа Голиаф]]'' (1599) Caravaggio - Giuditta e Oloferne (ca. 1599).jpg|''[[Юдифпа Олоферн]]'' (1599-1600) Sacrifice of Isaac-Caravaggio (Uffizi).jpg|''Исаак ывăлне, Авраама чÿклени'' (1603) Supper at Emmaus-Caravaggio (1601).jpg|''Эммаусри каçхи апат'' (1601) Caravaggio incredulity.jpg|''Фома ĕненменни '' The Entombment of Christ-Caravaggio (c.1602-3).jpg|''Тупăка хуни'' Death of the Virgin-Caravaggio (1606).jpg|''Таса хĕр вилни'' (1604-1606) Penitent Magdalene-Caravaggio (1594-6).jpg|''[[Maria Magdalene|Магдалина]]'' (c. 1598) Michelangelo Caravaggio 019.jpg|''[[:it:Canestro di frutta (Caravaggio)|Улма-çырла карçинкки]] '' Michelangelo Merisi, called Caravaggio - Madonna of the Rosary - Google Art Project.jpg|''Дель Розарио Тур амăшĕ'', 1607 Michelangelo Caravaggio 029.jpg|''The Seven Works of Mercy,'' 1607 The Beheading of Saint John-Caravaggio (1608).jpg|''The Beheading of Saint John the Baptist'', 1608 Michelangelo Caravaggio 020.jpg|''Лютня калакан'', 1595 Supper at Emmaus-Caravaggio (1606).jpg|''Эммаусри каçхи апат'', 1606. Christ at the Column-Caravaggio (c. 1607).jpg|''Христоса асаплантарни''. 1607. Caravaggio - Cupid as Victor - Google Art Project.jpg|''Omnia vincit Amor'' (1602) Caravaggio (Michelangelo Merisi) - Ecce Homo - Google Art Project.jpg|''Ку Çын'' 1605 Saint Jerome Writing-Caravaggio (1605-6).jpg|''Сăваплă Иероним'' </gallery> == Вуламалли == *А.Н.Бенуа, "История живописи всех времён и народов", т.3 - СПб.: "Издательский Дом "Нева"", 2002. *Christiane Stukenbrock, Barbara Topper, "1000 masterpieces of european painting", — h.f.ullman is an imprint of Tandem Verlag GmbH, 2011 *Caravaggio, VEB Verlag der Kunst Dresden, 1989 *Roberto Longhi, Caravaggio, VEB Verlag der Kunst Dresden,1968 == Асăрхавсем == {{асăрхавсем}} == Каçăсем == {{Караваджо}} [[Категори:Пайăр çынсем, алфавитпа]] [[Категори:Ӳкерçĕсем, алфавитпа]] [[Категори:1571 çулта çуралнисем]] [[Категори:1610 çулта вилнисем]] [[Категори:Италири ӳкерçĕсем]] [[Категори:Барокко ӳкерçисем]] [[Категори:Караваджо ӳкерчĕкĕсем|*]] [[Категори:Пайăр çынсем:Итали]] [[Категори:Авăнăн 29-мĕшĕнче çуралнисем]] [[Категори:Утăн 18-мĕшĕнче вилнисем]] [[Категори:Мальта рыцăрĕсем]] [[Категори:Караваджизм]] bfo3vzalqyp1niy0n3ensiivitnw750 0 112894 874172 874090 2026-05-27T19:39:59Z InternetArchiveBot 28304 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 874172 wikitext text/x-wiki [[File:Dodecahedron.png|thumb|Dodecahedron</br>Ку нумайхысаклăхăн Шлефли символĕ {5,3} пек çырăнать]] '''Шлефли символĕ''' — [[тĕрĕс нумайхысаклăх]]сен [[комбинаторика|комбинаторикăлла]] палăрăмлăхĕ, унпа Евклид уçлăхĕнчи мĕнпур [[уçлăх|виçелĕхсенчи]] тĕрĕс нумайхысаклăхсене çырса кăтартма май пур. Швейцари математикĕ [[Шлефли, Людвиг|Людвиг Шлефли]] ячĕпе каланă. == Çавăн пекех== * [[Шлефли формули]] * [[Эйлерла палăрăмлăх]] * [[N-виçеллĕ тĕрĕс нумайхысаклăхсем]] == Литература == * ''Николай Вавилов'' [http://dump.bitcheese.net/files/ovaconi/group.pdf КОНКРЕТНАЯ ТЕОРИЯ ГРУПП I. ОСНОВНЫЕ ПОНЯТИЯ]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200331155805/http://dump.bitcheese.net/files/ovaconi/group.pdf |date=2020-03-31 }} {{Wayback|url=http://dump.bitcheese.net/files/ovaconi/group.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200331155805/http://dump.bitcheese.net/files/ovaconi/group.pdf |date=2020-03-31 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200331155805/http://dump.bitcheese.net/files/ovaconi/group.pdf |date=2020-03-31 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200331155805/http://dump.bitcheese.net/files/ovaconi/group.pdf |date=2020-03-31 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200331155805/http://dump.bitcheese.net/files/ovaconi/group.pdf |date=2020-03-31 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200331155805/http://dump.bitcheese.net/files/ovaconi/group.pdf |date=2020-03-31 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200331155805/http://dump.bitcheese.net/files/ovaconi/group.pdf |date=2020-03-31 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200331155805/http://dump.bitcheese.net/files/ovaconi/group.pdf |date=2020-03-31 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200331155805/http://dump.bitcheese.net/files/ovaconi/group.pdf |date=2020-03-31 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200331155805/http://dump.bitcheese.net/files/ovaconi/group.pdf |date=2020-03-31 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200331155805/http://dump.bitcheese.net/files/ovaconi/group.pdf |date=2020-03-31 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200331155805/http://dump.bitcheese.net/files/ovaconi/group.pdf |date=2020-03-31 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200331155805/http://dump.bitcheese.net/files/ovaconi/group.pdf |date=2020-03-31 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200331155805/http://dump.bitcheese.net/files/ovaconi/group.pdf |date=2020-03-31 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200331155805/http://dump.bitcheese.net/files/ovaconi/group.pdf |date=2020-03-31 }} |date=20200331155805 } {{Нумайхысаклăхсем}} g54otrxio8n1yox8ye2fln9fboe1v9v 0 128475 874160 870062 2026-05-27T15:29:09Z CommonsDelinker 188 Removing [[:c:File:Монумент_Матери,_Чебоксары_днём_(24.04.2024).jpg|Монумент_Матери,_Чебоксары_днём_(24.04.2024).jpg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Jameslwoodward|Jameslwoodward]] because: per [[:c:Commons:Deletion requests/File:Монумент 874160 wikitext text/x-wiki '''Чăваш сӳретле ӳнерĕ''' — чăваш халăхĕпе тата Чăваш республикипе çыханнă [[Сăрлавӳнер]], [[Скульптура]], [[Графика]], [[Монументла ӳнер]], [[Фотоӳнер]]. 1920-мĕш çулччен чăвашсен хăйсен администрцилле автономилле тытăм пулман та, вара унчченхи тапхăрта чăвашсемпе çыханнă пулăмсене пăхса тухма тивет. 1920-мĕш çул хыççăн ĕнтĕ уйрăм территорири пулăмсене те тĕпе хумалла пулать. Анчах умĕнхи принцип та пăрахăçа тухмасть. Чăваш атономийĕ, Чăваш республики, Чăваш облаçĕ тенĕрен, татса паман теорилле ыйтусем пур. Енчен те чăваш мар ÿнерçĕсем пур пулсан, çакă «Чăваш сӳретле ӳнерĕ» текен ăнлава кĕрет-и? Кĕртме пулать, анчах çакна епле йышăнĕç? "Чăвашсем ыттисенчен вăрлаççĕ," — темĕç-и? (Кун пирки тĕплĕнрех аяларах пăхмалла). Ку ыйтăва концепцилесе татаса паман. == Патша саманинчех палăрма ĕлкĕрнĕ чăваш ÿнерçисем == * [[Донской Фёдор Герасимович]] ([[1746]]—?)<ref>Симулин А. М. [https://www.enc.cap.ru/?t=prsn&lnk=2713 ДОНСКОЙ Фёдор Герасимович] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250113094902/http://www.enc.cap.ru/?t=prsn&lnk=2713 |date=2025-01-13 }} — ЭЧЭри статья.</ref>, турăшсем çыракан. Вăрнар тăрăхĕнчи Мăн Явăш ялĕнчен тухнăскер, 1755–63-мĕш çулсенче Хусанти çĕнĕ крешшĕнсен шкулĕнче вĕреннĕ, 1761-мĕш çултанпа — Хусан епископĕн кил-çуртĕнче турăшсем çырссине алла илнĕ. 1764-мĕш çултанпа Хусан епископачĕ çумĕнчи турăшсем ăсталассин мастерскойĕнче ĕçлет. * [[Кокель Алексей Афанасьевич]] * [[Адрианов Михаил Адрианович]] ([[1990]]-[[1917]]), Одесса хулинче 1916-мĕш çулта (хальхи стильпе 1917-мĕш çул тĕлне лекет) çар вĕрентĕвĕсенче вилнĕ. == Чăваш автономине туса хунă хыççăн (1920-30-мĕш çулсем) == === [[Сăрлавӳнер]] === * [[Спиридонов Моисей Спиридонович]] * [[Сверчков Никита Кузьмич]] * [[Зайцев Юрий Антонович]] * [[Архипов Дмитрий Семёнович]] (1889-1942), ача чухне темле майпа Кавказа лекнĕ, темле улпут патĕнче пурăннă, унта ÿкерÿ ăсталăхне, фото ĕçне вĕреннĕ, каялла таврăнса Чĕмпĕрти чăваш щшкулне пырса лекнĕ, унти Некрасов вĕрентевçĕрен çуллă сăрсемпе карччынсем çырма хăнăхнă. ===Графика === * [[Быков Фёдор Семёнович]] (1885-1966), çак ята чăваш сӳретле ӳнерĕн контекстене кĕртес тĕлĕшпе хăшпĕр проблемăсем пур (кун пирки статья преамбулинче те каланă). * [[Дмитриев Иван Васильевич (14.04.1902 - 1991)]] === Скульптура === * [[Спиридонов Григорий Спиридонович]] (19.03.[[1896]]-30.10.[[1946]])<ref>Викторов Ю. В. [https://www.enc.cap.ru/?t=prsn&lnk=1927 СПИРИДОНОВ Григорий Спиридонович] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240908210241/http://enc.cap.ru/?t=prsn&lnk=1927 |date=2024-09-08 }} — ЭЧЭри статья.</ref>, Хусанти илемлĕх шкулĕн скульптура-архитектура уйрăмĕнче вĕреннĕ (1912-1918). [[File:Овчинников В цеху Путин Медведев.jpg|thumb|left|В. В. Путин Д. А. Медведева чăваш ÿнерçин Н. В. Овчинниковăн «Цехра» карччынне парнеленĕ самант. 2016-мĕш çулхи сентябрĕн 15-мĕшĕ]] == Чăваш сӳретле ӳнерĕ. Мĕн вăл? == Ĕнтĕ, сăмахран, Чăваш литературин историне тата ун пирки çырма вĕренсе çитнĕ темелле. Чăваш ÿнерĕн историйĕ тата унăш шалашĕ, тăрăмĕ пирки епле çырамалла-ши тата? Куншкал оппăтсем пур темелле. == Bуламалли == * Викторов Ю. В. Союз чувашских художников. Чебоксары: Изд-во Чуваш. гос. пед. ун-та, 2008. 174 с.: ил. * Викторов Ю. В. Чувашская станковая живопись XX века. Чебоксары: Чуваш. кн. изд-во, 2018. 255 с * Голышенкова Е. В. Большая Волга — X: Юбилейная региональная художественная выставка // Центр и периферия. 2008. № 3. С. 92 — 101 * Григорьев А. Г. Сто тысяч красок. Популярный очерк современного чувашского изобразительного искусства. Чебоксары: Чувашкнигоиздат, 1967. 85 с. * Григорьев А. Г. У истоков профессионального изобразительного искусства Чувашии. Чебоксары: Чуваш. кн. изд-во, 1978. 95 с. * Изобразительное искусство автономных республик РСФСР: альбом / сост. В. А. Юдичев. Ленинград: Художник РСФСР, 1973. 449 с. * Калмыков Г. Откуда взялась и куда делась «Большая Волга»? // СамКульт [сайт]. URL: https:// samcult.ru/heritage/24241?ysclid=mffi u8mhnh370613281 (дата обращения: 23.12.2023) * Садюков Н. И. Творящие прекрасное. Статьи, очерки о художниках. Чебоксары: Чебоксарская тип. № 1, 2013. 208 с. * Союз художников Чувашии: альбом-каталог: 1935 — 2005: 70-летию посвящается. Чебоксары: [б. и.], 2005. 199 с.: ил. * Спиридонов М. С. Крылья памяти. Воспоминания художника. Чебоксары: Чуваш. кн. изд-во, 1990. 207 с * Трофимов А. А. Изобразительное искусство Чувашской Республики. Чебоксары; Москва: PNB Print, 2017. 255 с. * Ургалкина Н. А. Художники Чувашии. Ленинград: Художник РСФСР, 1978. 208 с * Ургалкина Н. А. Чувашское советское искусство в 1917 — 1970 гг. Чебоксары: Чуваш. кн. изд-во, 1973. 120 с. * Художественно-графический факультет: становление и развитие. Чебоксары: Чебоксарская тип. № 1, 2010. 136 с. * Художники Чувашии: биобиблиографический справочник / сост. Н. А. Ургалкина. Чебоксары: Чуваш. кн. изд-во, 1969. 256 с. * Художники Чувашии: биобиблиографический справочник / сост. Н. А. Ургалкина. 2-е изд. Чебоксары: Чуваш. кн. изд-во, 1989. 476 с * Червонная С. М. Живопись автономных республик РСФСР (1917 — 1977). Москва: Искусство, 1978. 208 с. * Чувашский государственный художественный музей: биобиблиографический справочник сотрудников музея. 1939 — 2014 гг. Чебоксары, 2014. 80 с. * Малинина А. А. История чувашской живописи в искусствоведческой литературе // [https://www.chgign.ru/a/book/183.html Современная гуманитаристика. 2025. Т. 1. № 3.] С. 155 — 168 * МордвиноваА.И.Эволюция концепта «национальное» в живописи художников Чувашии ХХ в. // Полилингвиальность и транскультурные практики. 2025. Т. 22. No 3. С. 670–681. https://doi.org/10.22363/2618-897X-2025-22-3-670-681 == Асăрхавсем == {{асăрхавсем}} == Каçăсем == * [http://gov.cap.ru/hierarhy_cap.asp?page=./86/3743/7378/7429/7430 Элли Юрьев çинчен очерк] [[Категори:Чăваш сӳретле ӳнерĕ]] [[Категори:Сӳретле ӳнер]] [[Категори:Чăваш культури]] tmq9p2bussi9hz7x2xm0ekmise6ihyx 4 129248 874162 874122 2026-05-27T18:14:14Z Il Nur 9972 /* Пӗтӗмлетӳсем */ 874162 wikitext text/x-wiki {{WAM |header = [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026|Вики-çуркунне 2026]] <div style="margin-right:1em; float:right;">[[File:CEE Spring Logo transparent.svg|250px]]</div> |subheader = 21.03-31.05: Чӑваш Википедине хутшӑннӑ марафон ҫӗршывсем, халӑхсем, ҫутҫанталӑк, истори, Вӑтаҫӗрпе Хӗвелтухӑҫ Европӑн хальхи тата пуласлӑхӗ ҫинчен статьясемпе пуянлатас енӗпе ӗҫленӗ. Проектӑн тӗллевӗпе пӗлтерӗшӗ - кӳршӗсем ҫинчен каласа паракан информацие чӑваш тӗнчинче ӑнланмалла кирлӗ статьясен ят-йышне кĕртсе Чӑваш Википедине пуянлатасси. |body = == Правилӑсем == * Википедире регистрациленнӗ кирек кам та конкурса хутшӑнма пултарать. * Конкурса ҫакнашкал статьясене йышӑнаҫҫӗ: ** Статьяна пуш уйӑхӗн 21-мӗшӗнчен пуҫласа 2026 ҫулхи ҫу уйӑхӗн 31-мӗшӗччен чӑвашла ҫырмалла. ** Статьясем ытти ҫӗршывсемпе е халӑхсемпе ҫыхӑнса тӑмалла. ** Ҫӗнӗ статьяра 150 ытла сӑмах тата 2500 ытла байт пулмалла. ** Кивӗ статьяна 120 сӑмах тата 2000 байт хушмалла. ** Статья пӗлтерӗшлӗ пулмалла, статья ҫӑлкуҫӗсене кӑтартмалла. ** Машинӑпа куҫарни кирлӗ мар. * Призсене, дипломсене тата сертификатсене квалификаци статйисен шучӗпе параҫҫӗ, вӗсен пӗтӗм тӗнчери уйрӑм чӗлхе пайӗнчи вырӑнсенчен килет. * Статьясене тĕрĕслесе тăрас тесен вӗсене аяларахри тапăла вырнаҫтармалла. * 4 статьяна лайӑхлатнӑ/йӗркеленӗ хутшӑнакансем финала тухаҫҫӗ * Тӳресем йышăннине жалоба пама юрамасть. * Сӳтсе явмалли страницӑра тулли статья шаблонӗ вырнаҫать: <pre>{{Вики-çуркунне статйи|çул= |хутшăнакан= | ҫӗршыв = | ҫӗршыв2 = | ҫӗршыв3 = | тема= | тема2= | тема3= }}</pre> |footer = == Хаклав == * Асӑннӑ требованисене тивӗҫтерекен 2500 байтран кая мар е 150 сӑмах калӑпӑшлӑ статьясемшӗн жюри 1 балл хушса хурать; * Ҫав статьясенче хутшӑнакан ҫын хӑйӗн ыйтӑвне пахалӑхлӑн уҫса парать, материала, 2500 байтран е 250 сӑмах калӑпӑшӗпе, викификацилет тата ҫырса кӑтартать, жюри 2 балл илет; * 200 сӑмахран е 3000 байтран иртекен статьясене тата хутшӑнакан, викификацилекен тата пысӑк пахалӑхлӑ материала ҫырса кӑтартакан темӑна туллин уҫса паракан статьясене жюри 3 балл ҫумне хушса хурать; * Балл коэффициентне икӗ хут ӳстерме ҫур ҫултан кая мар регистрациленӗ вӑхӑтпа хутшӑнакансем валли палӑртнӑ. |footer = == Жюри == Конкурса организацилес ĕçе раççей тата ютçĕр викимедийçисем хутшăнма пултараççĕ. Жюри, техник исполнителӗ — {{u|Il Nur}} ([[Хусан]]) |footer = == Мӗн ҫинчен ҫырмалла == [[File:Flag of Albania.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Albania|Албани — статьясен списокӗ]] [[File:Flag of Austria.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Austria|Австри — статьясен списокӗ]] [[File:Flag of Azerbaijan.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Azerbaijan|Азербайджан — статьясен списокӗ]] [[File:Flag of Belarus.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Belarus|Беларуҫ — статьясен списокӗ]] [[File:Flag of Bosnia and Herzegovina.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia_CEE_Spring 2026/Structure/Bosnia and Herzegovina|Боснипе Герцеговина — статьясен списокӗ]] [[File:Flag of Bulgaria.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Bulgaria|Болгари — статьясен списокӗ]] [[File:Flag of Hungary.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Hungary|Венгри — статьясен списокӗ]] [[File:Võro_lipp.png|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Võro|Выру — статьясен списокӗ]] [[File:Flag of Georgia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Georgia|Грузи — статьясен списокӗ]] [[File:Flag of Greece.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Greece|Греци — статьясен списокӗ]] [[File:Erzya Flag.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Erzya|Ирҫесем — статьясен списокӗ]] [[File:Flag of Kazakhstan.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Kazakhstan|Казахстан — статьясен списокӗ]] [[File:Flag of Cyprus.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Cyprus|Кипр — статьясен списокӗ]] [[File:Flag of Kosovo.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Kosovo|Косово — статьясен списокӗ]] [[File:Flag of the Crimean Tatar people.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Crimean Tatar|Крым тутарӗсем — статьясен списокӗ]] [[File:Flag of Latvia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Latvia|Латви — статьясен списокӗ]] [[File:Flag_of_Lithuania.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Lithuania|Литва — статьясен списокӗ]] [[File:Flag of Malta.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Malta|Мальта — статьясен списокӗ]] [[File:Flag of Poland.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Poland|Польша — статьясен списокӗ]] [[File:Flag of Bashkortostan.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Bashkortostan|Пушкӑртстан — статьясен списокӗ]] [[File:Flag of Romania.svg|40px]]&nbsp;[[File:Flag of Moldova.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Romanian|Румыни тата Молдави — статьясен списокӗ]] [[File:Flag of Republika Srpska.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Republic of Srpska|Серб Республики — статьясен списокӗ]] [[File:Flag of Serbia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Serbia|Серби — статьясен списокӗ]] [[File:Flag of Slovakia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Slovakia|Словаки — статьясен списокӗ]] [[File:Flag of Slovenia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Slovenia|Словени — статьясен списокӗ]] [[File:Flag of Sorbs.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Sorbian|Сорбсем — статьясен списокӗ]] [[File:Flag of North Macedonia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/North Macedonia|Ҫурҫӗр Македони— статьясен списокӗ]] [[File:Flag of Tatarstan.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Tatar|Тутарстан — статьясен списокӗ]] [[File:Flag of Turkey.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Turkey|Турци— статьясен списокӗ]] [[File:Flag of Ukraine.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Ukraine|Украина — статьясен списокӗ]] [[File:Flag of Croatia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Croatia|Хорвати — статьясен списокӗ]] [[File:Flag of Montenegro.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Montenegro|Черногори — статьясен списокӗ]] [[File:Flag of the Romani people.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Roma|Чикансем (рома) — статьясен списокӗ]] [[File:Flag of Czech Republic.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Czechia|Чехи — статьясен списокӗ]] [[File:Flag of Armenia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Armenia|Эрмени — статьясен списокӗ]] [[File:Flag of Esperanto.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Esperanto|Эсперанто — статьясен списокӗ]] [[File:Flag of Estonia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Estonia|Эстони — статьясен списокӗ]] Ытти конкурссем 2026 ҫулхи Вики-ҫуркунне шайӗнче: [[:meta:Wikimedia CEE Spring 2026/CEE Women|Хӗрарӑмсем]], [[:meta:Wikimedia CEE Spring 2026/CEE_for_Human_Rights|Ҫын прави]], [[:meta:Wikimedia CEE Spring 2026/CEE_Youth|Ҫамрӑксен]]. == Призсем == 400 евро таран. == Жюри == * {{u|Il Nur}} }} == Пӗтӗмлетӳсем == {| class="wikitable sortable" |- align="left" ! Хутшӑнакан ! Статьясем ! Шут ! Баллсем ! Вырӑн |- |{{u|Max Tenche }} |[[Шпилевая Нина Ивановна]]{{*}} [[Никандрова Надежда Валериановна]]{{*}} [[Уляндина Августа Васильевна]]{{*}} [[Глянец (ушкӑн) ]]{{*}} [[Навроцкий Кароль]]{{*}} [[Венгрири парламент суйлавӗ (2026)]]{{*}} [[Орбан Виктор]]{{*}}[[Икӗ хӳреллӗ йытӑ партийӗ]]{{*}} [[Фидес — Венгр элтеш пӗрлешӗвӗ]]{{*}} [[Мадьяр Петер]]{{*}} [[Тиса (парти)]]{{*}} [[Тивӗҫлӗх хӗресӗ (Польша)]] {{*}} [[«Pro Patria» медаль (Польша)]] {{*}} [[Польша ЮӖМ-н «Bene Merito» хисеплӗ палли]] {{*}} [[Чикӗ хӗсмечӗн йӗркеленӗренпе вӑтӑр ҫул ҫитнӗ асӑну медалӗ]] {{*}} [[«Pro Bono Poloniae» медаль]] {{*}} [[Шурӑ Ӑмӑрт орденӗ (Польша)]] {{*}} [[Польша Чӗрӗлӗвӗн орденӗ]] {{*}} [[«Казахстанти поляксем умӗнчи тивӗҫлӗхшӗн» медаль]] {{*}} [[Фидес — ХДХП]] {{*}} [[Дуда Анджей]] {{*}} [[Болгарири парламент суйлавӗ (2026)]] {{*}} [[Туск Дональд]] {{*}} [[Радев Румен]] {{*}} [[Йотова Илияна]] {{*}} [[Гюров Андрей]] {{*}} [[Фицо Роберт]] {{*}} [[Шуйок Тамаш]] {{*}} [[Стубб Александр]] {{*}} [[Стармер Кир]] {{*}} [[Кологривовка (сала, Сарӑту облаҫӗ)]] {{*}} [[Карл III (Аслӑ Британи королӗ)]] {{*}} [[Мунча орденӗ]] {{*}} [[Европа парламенчӗ]] |34 | | |- |{{u|Ellodanis5}} |[[''Чăваш'' этнонима этимологизацилесси тĕлĕшпе (Н.И. Егоров статйи)]]{{*}} [[Галателла]]{{*}} [[Ахаль айтăварак курăкĕ]]{{*}} [[Ансăр çулçăллă айтăварак курăкĕ]]{{*}} [[Тракри вокалпа инструментсен ансамблĕ (ВИА, 1970-мĕш çулсем)]]{{*}} [[Çурхи шаклапуç ]]{{*}} [[Астра]]{{*}} [[ Симеон Бекбулатович]]{{*}} [[Суя Дмитрий I]]{{*}} [[Ледебур пиçенкки ]]{{*}} [[ Пиçенкке]]{{*}} [[Суя шаклапуç]]{{*}} [[Иранра американ аманатсене тытса илни]]{{*}} [[Тăван ен]]{{*}} [[Австрири парламент суйлавĕ (1919)]]{{*}} [[''Чăваш'' этноним пулса кайни пирки: тĕп верççĕсем тата вĕсен историлле интерпретацийĕ (пĕлтерев тата кĕнеке)]]{{*}} [[Чĕмпĕр хулашĕ]]{{*}} [[Оман империйĕ]]{{*}} [[Чăваш театрĕн историйĕ]]{{*}} [[Литвинизм]]{{*}} [[Ӳрьяхула вилтăпри чулĕ]]{{*}} [[Чистай масарĕнчи пăлхар эпиграфика палăкĕсем]]{{*}} [[Абу-Бекр Мамук бин Беркай шейх вилтăпри чулĕ (Пăлхар, 1291/1292)]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} |23 | | |- |{{u|Freiheiten }} |[[Азербайджанра журналистсене сериллĕн арестленисем (2023–2025)]]{{*}} [[]] |1 | | |- |} == Тӗнчери статистика == *[[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Statistics|Тӗнчери статистика]] [[Категори:Википеди:Вики-çуркунне 2026]] 6gevedlfxqtfhh74dvzno8s0qzlb51m 0 130005 874180 874013 2026-05-28T09:14:24Z Ellodanis5 17302 874180 wikitext text/x-wiki [[File:RIAN archive 51463 Epiphany in Bogolyubovo village.jpg|thumb|[[Кăшарни]]ре [[мешехе]] туса [[шыв]]а сăваплани]] '''Мешехе''', символла пĕлтерĕшлĕ стереотипла тăвăмсĕн йышĕ. Сăмхсрсенче еплине пăхсан. 1982-мĕш çулхи<ref>Чувашско-русский словарь (1982)</ref>: {{Цитата пуçламăшĕ}} Мешехе. 1. обряд, церемония туй мешехи — свадебный обряд {{Цитата вĕçĕ}} Н. И. Ашмаринăн<ref>Словарь чувашского языка.</ref>: {{Цитата пуçламăшĕ}} Мешехе (мэжэhэ), обрядность. Альш. Туйăн мешехи нумай. Ib. Чӳкĕн мешехине пĕлме кирлĕ. Ib. Кусенĕн туй мешехи çаплатăр! Ib. Вăл япала — „тутар мешехи“: кусем нихçан та, çул çинче тĕл пулсан-тусан, хирĕç пырана хăй лашине парса çул памаççĕ. Тайба. Т. Эпир туя кайман-и, туй мешехи курман-и? Ана. Навус хăвачĕ те, унăн ытти мешехисем те выльăх-чĕрлĕх айне саракан япаласенчен те нумай килет. {{Цитата вĕçĕ}} Неологизмсен сăмахсарĕнче<ref>Неологический словарь чувашского языка</ref>: {{Цитата пуçламăшĕ}} Мешехе. ч.с. Йăла-йĕрке, йăла-сăлай, халăх хавалĕ. Çĕнĕ çул уявĕпе çыхăннă çак мешехесем (йăласем) Чăваш хут-лăхне килсе кĕни нумаях та пулмасть-ха. ХШ, 1993, 5 /, 71 с. Сасă парать пытару мешехи... К.Бельман, 1999, 126 с. Ĕмĕрсен мешехи [Пуçелĕк]. Ар, 2001, 18 /, 1 с. — туй мешехи (Я-в, 1946, 10 /, 27 с.; В.Садай, 1982, 169 с.; ЧС, 1994, 8 кл., 19 с.); кĕлĕ мешехи (М.Скворцов, 1985, 19 с.); мунча мешехи (ЧС, 1993, 10 кл, 147 с.); кĕреке мешехи (ТА, 2000, 2 /, 71 с.); хутшăну мешехи (У-ц, 2001, 38 /, 3 с.). {{Цитата вĕçĕ}} == Асăрхавсем == {{Асăрхавсем}} {{Викисловарь|мешехе}} == Литература == * ''[[Адоньева, Светлана Борисовна|Адоньева С. Б.]]'' [http://www.folk.ru/Research/adonyeva_ritual_2007.php?rubr=Research-articles Ритуал, он же — обряд. Разговор об определениях] // Персонал-Микс. 2007. Вып.6. * ''[[Байбурин, Альберт Кашфуллович|Байбурин А. К.]]'' [http://ec-dejavu.ru/h/Hard_soft.html Полярности в ритуале (Твердое и мягкое)] // Полярность в культуре / Альманах «Канун». Вып. 2. — СПб., 1996, с. 157—165 * ''[[Байбурин, Альберт Кашфуллович|Байбурин А. К.]]'' [http://www.cultinfo.ru/arts/folk/demo/books/baybur/baybyr.htm Ритуал в традиционной культуре. — СПб., 1993] * {{СДЭС|Христианство народное|автор=Белова О. В.|том=5|страницы=462–466 |ref=Белова}} * * [http://ec-dejavu.ru/r/Ritual.html Ускользающий смысл ритуалов] // ''[[Маслов, Алексей Александрович|Маслов А. А.]]'' Китай: колокольца в пыли. Странствия мага и интеллектуала. — М.: [[Алетейя]], 2003, с. 64—70 * ''Лебедев В. Ю., Прилуцкий А. М.'' Семиозис и семиодинамика теологических и мифологических знаковых систем. — Тверь, 2010. * {{МНМ|часть=Обряды и мифы|автор=[[Токарев, Сергей Александрович|Токарев С. А.]]|год=1988 |том=2|страницы=235–237 |ref=Токарев}} * * ''[[Снегирёв, Иван Михайлович|Снегирёв И. М.]]'' [http://elib.shpl.ru/ru/nodes/16382-snegirev-i-m-russkie-prostonarodnye-prazdniki-i-suevernye-obryady-vyp-1-4-m-1837-1839 Русские простонародные праздники и суеверные обряды.] — М., 1837—1839. — 4 т. * [https://web.archive.org/web/20090202071604/http://toldot.ru/tags/traur/ Еврейские похороны и траур] {{Тулаш каçăсем}} [[Категори:Религиозный культ]] [[Категори:Мешехесем тата ритуалсем| ]] [[Категори:Чинопоследования]] [[Категори:Христианские термины]] syueg6yn5mtvowe0b50wot1oqcm0sp9 0 130057 874161 874158 2026-05-27T18:13:41Z Il Nur 9972 874161 wikitext text/x-wiki [[File:Lokschuppen Bamberg Nummer 3139581.jpg|thumb|Иллюстрацири «13» хисеп кунта Чистайри масарта упранса юлнă пăлхар палăкĕсен шутне ытарлăн сăнарлать]] [[File:1984 Logo.png|thumb|Иллюстрацири «1984» хисеп тата пĕччен куç кунта Чистайри масарта упранса юлнă пăлхар палăкĕсене тишкерме пуçланă çула ытарлăн сăнарласа кăтартаççĕ]] '''Чистай масарĕнчи пăлхар эпиграфика палăкĕсем''' — [[Тутарстан]]ти [[Чистай]] хулинчи Пĕрремĕш тутар (мăссăлман) масарĕнчи XIV ĕмĕртен юлнă 13 пăлхар эпиграфика палăкĕ (чул юпа, вилтăпри çинчи палăк). Ку эпиграфика палăкĕсене [[1984]]-мĕш çултанпа çеç тишкерме пуçланă темелле (Г.В. Юсупов вĕсене, сăмахран, пачах та тĕпчемен). Шăпах çак çул унта, чи малтан, Ф.С. Хакимзянов тата М.И. Ахметзянов пулнă. Ĕнтĕ халĕ Д.Г. Мухаметшин тĕпчевçĕ ятарлă каталогра<ref name="МН">Мухаметшин, Насыров. Асăннă çăлкуç.</ref> палăксене пурне те номерлесе тухнă та, малашне те, ун еккипе, çапла тума май пур. == Пĕтĕмĕшле хыпарсем == 13 чул юпаран 6-шĕнче (1–6 №№) çырулла вăхăт паллисем пур. Çулсен дипазонĕ: 1310–1331. Çулĕсене тĕллĕхлĕн палăртма май çуккисем те (7–13 №№) çак хушăкранах пулма кирлĕ. Çырав чĕлхисене çапла кăтартма пулать: {{columns-list|2| * 1 №, арабла тата пăлхарла (р-чĕлхе) * 2 №, арабла тата пăлхарла (р-чĕлхе) * 3 №, арабла тата пăлхарла (р-чĕлхе) * 4 №, арабла тата пăлхарла (р-чĕлхе) * 5 №, арабла тата пăлхарла (р-чĕлхе) * 6 №, арабла тата пăлхарла (р-чĕлхе) * 7 №, арабла тата пăлхарла (р-чĕлхе) * 8 №, арабла тата пăлхарла (р-чĕлхе) * 9 №, пăлхарла (р-чĕлхе) * 10 №, арабла * 11 №, текст вуланмасть * 12 №, текст вуланмасть * 13 №, текст çук }} Курăнать ĕнтĕ. 13-рен 9-ĕшенче пăлхарла (р-чĕлхе) текстсем пур. Анчах та 10-13-мĕш номĕрлисенче те çаплах пулнă теме май пур, мĕн пурри упранайман кăна, çавă çеç. == Çавăн пекех == * [[Абу-Бекр Мамук бин Беркай шейх вилтăпри чулĕ (Пăлхар, 1291/1292)]] == Вуламалли == * [http://archtat.ru/content/uploads/2023/11/Muhametshin-Nasyrov.pdf Татарские эпиграфические памятники. Эпиграфические материалы первого татарского кладбища города Чистополь / Д.Г. Мухаметшин, Р.Г. Насыров; отв. ред. А.Г. Ситдиков, А.В. Сиренов. – Казань: Изд-во «Фэн», 2023. 282 с., ил.; Электронный каталог: 468 с. (Серия «Татарские эпиграфические памятники»; вып. 1).] '''Тепĕр тĕлте:''' [http://archtat.ru/content/uploads/2023/10/Muhametshin-Nasyrov_str.2.pdf Мухаметшин Д.Г., Насыров Р.Г. Татарские эпиграфические памятники. Материалы Первого Татарского кладбища города Чистополь / Отв. ред. А.Г. Ситдиков. – Казань: Изд-во «Фэн», 2023. 296 с,., ил.; Электронный каталог: 2-468 с] * Набиуллин Н.Г. Джукетау – город на Каме. Казань: Татар. кн. изд-во, 2011. 143 с == Асăрхавсем == {{Асăрхавсем}} == Каçăсем == * Айгуль Ахмадишина. [https://milliard.tatar/news/starinnye-nadgrobiya-xiv-veka-v-cistopole-vneseny-v-spisok-obektov-kulturnogo-naslediya-7866 Старинные надгробия XIV века в Чистополе внесены в список Объектов культурного наследия]. — Миллиард татар. 21 июля 2025 Текущее. 6xzppuft4kgvdvmu5jm2o6o90n9ntsk 0 130058 874159 2026-05-27T14:20:23Z Ellodanis5 17302 Ҫӗнӗ страница: «[[File:Cheptsa River-3.jpg|thumb|Cheptsa River</br><big>Чепца шывĕ Балезино тĕлĕнче</big>]] '''Ӳрьяхула вилтăпри чулĕ''' — ыттисенчен пуринчен те çурçĕререх тупнă Атăлçи пăлхар эпграфика палăкĕ, 1323-мĕш çулхискер. == Пĕтĕмĕшле хыпарсем == == Çавăн пекех == * Абу-Бекр Мамук бин Беркай ше...» 874159 wikitext text/x-wiki [[File:Cheptsa River-3.jpg|thumb|Cheptsa River</br><big>Чепца шывĕ Балезино тĕлĕнче</big>]] '''Ӳрьяхула вилтăпри чулĕ''' — ыттисенчен пуринчен те çурçĕререх тупнă Атăлçи пăлхар эпграфика палăкĕ, 1323-мĕш çулхискер. == Пĕтĕмĕшле хыпарсем == == Çавăн пекех == * [[Абу-Бекр Мамук бин Беркай шейх вилтăпри чулĕ (Пăлхар, 1291/1292)]] * [[Чистай масарĕнчи пăлхар эпиграфика палăкĕсем]] == Вуламалли == * Гали Рахим. [https://tashlar.narod.ru/text/rahim-gali-nokrat.htm Булгаро-татарские эпиграфические памятники в Вятском крае] // Материалы по охране, ремонту и реставрации памятников ТАССР. Вып. 4. Казань: Полиграфшкола им. А.В. Луначарского, 1930. С. 49–57. * Останина Т. И. [https://cyberleninka.ru/article/n/gordinskiy-kamen-1323-g-novye-svedeniya Гординский камень 1323 г.: новые сведения] // Поволжская археология. — 2021. * Иванов А. Г., Иванова М. Г., Останина Т. И., Шутова Н. И. Археологическая карта северных районов Удмуртии / Под ред. А. Г. Иванова. — Ижевск: Удмуртский институт истории, языка и литературы УрО РАН, 2004. — С. 119—122. — 276 с. * [http://archtat.ru/content/uploads/2023/11/Muhametshin-Nasyrov.pdf Татарские эпиграфические памятники. Эпиграфические материалы первого татарского кладбища города Чистополь / Д.Г. Мухаметшин, Р.Г. Насыров; отв. ред. А.Г. Ситдиков, А.В. Сиренов. – Казань: Изд-во «Фэн», 2023. 282 с., ил.; Электронный каталог: 468 с. (Серия «Татарские эпиграфические памятники»; вып. 1).] '''Тепĕр тĕлте:''' [http://archtat.ru/content/uploads/2023/10/Muhametshin-Nasyrov_str.2.pdf Мухаметшин Д.Г., Насыров Р.Г. Татарские эпиграфические памятники. Материалы Первого Татарского кладбища города Чистополь / Отв. ред. А.Г. Ситдиков. – Казань: Изд-во «Фэн», 2023. 296 с,., ил.; Электронный каталог: 2-468 с] * Набиуллин Н.Г. Джукетау – город на Каме. Казань: Татар. кн. изд-во, 2011. 143 с == Асăрхавсем == {{Асăрхавсем}} == Каçăсем == * [https://yandex.ru/video/preview/15357705405708455973 Видео Погнали! #5 Первый письменный источник, найденный на территории Удмуртии - "Гординский...] * [https://nmur.ru/about/istoricheskoe-sobytie-v-udmurtii-700-letie-gordinskogo-nadmogilnogo-kamnya Историческое событие в Удмуртии: 700-летие Гординского надмогильного камня!] * [https://milliard.tatar/news/bulgarskaya-epitafii-1323-goda-v-udmurtii-nacinaetsya-so-slov-lya-ilyaxa-illyallax-4640 «Булгарская эпитафии 1323 года в Удмуртии начинается со слов «Ля иляха илляЛлах»] * [https://udm.aif.ru/society/v_udmurtii_nayden_fragment_drevnego_nadgrobiya В Удмуртии найден фрагмент древнего надгробия] * https://milliard.tatar/news/bulgarskaya-epitafii-1323-goda-v-udmurtii-nacinaetsya-so-slov-lya-ilyaxa-illyallax-4640 * Айгуль Ахмадишина. [https://milliard.tatar/news/starinnye-nadgrobiya-xiv-veka-v-cistopole-vneseny-v-spisok-obektov-kulturnogo-naslediya-7866 Старинные надгробия XIV века в Чистополе внесены в список Объектов культурного наследия]. — Миллиард татар. 21 июля 2025 Текущее. [[Категори:Эпиграфика]] [[Категори:Атăлçи Пăлхар]] [[Категори:Çырулăх]] 6vt63rf0jcybxe8tyljca08pmgltgst 874173 874159 2026-05-27T21:49:12Z Ellodanis5 17302 874173 wikitext text/x-wiki [[File:Cheptsa River-3.jpg|thumb|Cheptsa River</br><big>Чепца шывĕ Балезино тĕлĕнче</big>]] '''Ӳрьяхула вилтăпри чулĕ''' ('''Йахам палăкĕ''') — ыттисенчен пуринчен те çурçĕререх тупнă Атăлçи пăлхар эпграфика палăкĕ, [[1323]]-мĕш çулхискер. Ăна 1930-мĕш çулта Удмурт республикинче, Чепца шывĕн тăрăхĕнче тупнă, халĕ вăл Ижевскри музейре упранать. == Пĕтĕмĕшле хыпарсем == Ку палăк тĕлĕшпе пĕтемĕшле хыпарсене самаях çĕнĕ каталогран<ref>[http://www.antat.ru/ru/iyli/publishing/book/2021/Булгарские%20эпиграфические%20кн.2.pdf Татарская эпиграфическая традиция. Булгарские эпиграфические памятники XIII–XIV вв. Кн. 2.] / Авт.-сост.: И.Г. Гумеров, А.М. Ахунов, В.М. Усманов. – Казань: ИЯЛИ им. Г. Ибрагимова, 2021. – 160 с. ISBN 978-5-93091-411-5</ref> илме пулать. унта объект 14-мĕш номерпе тăрать. == Çавăн пекех == * [[Абу-Бекр Мамук бин Беркай шейх вилтăпри чулĕ (Пăлхар, 1291/1292)]] * [[Чистай масарĕнчи пăлхар эпиграфика палăкĕсем]] == Вуламалли == * Гали Рахим. [https://tashlar.narod.ru/text/rahim-gali-nokrat.htm Булгаро-татарские эпиграфические памятники в Вятском крае] // Материалы по охране, ремонту и реставрации памятников ТАССР. Вып. 4. Казань: Полиграфшкола им. А.В. Луначарского, 1930. С. 49–57. * Останина Т. И. [https://cyberleninka.ru/article/n/gordinskiy-kamen-1323-g-novye-svedeniya Гординский камень 1323 г.: новые сведения] // Поволжская археология. — 2021. * Иванов А. Г., Иванова М. Г., Останина Т. И., Шутова Н. И. Археологическая карта северных районов Удмуртии / Под ред. А. Г. Иванова. — Ижевск: Удмуртский институт истории, языка и литературы УрО РАН, 2004. — С. 119—122. — 276 с. * [http://archtat.ru/content/uploads/2023/11/Muhametshin-Nasyrov.pdf Татарские эпиграфические памятники. Эпиграфические материалы первого татарского кладбища города Чистополь / Д.Г. Мухаметшин, Р.Г. Насыров; отв. ред. А.Г. Ситдиков, А.В. Сиренов. – Казань: Изд-во «Фэн», 2023. 282 с., ил.; Электронный каталог: 468 с. (Серия «Татарские эпиграфические памятники»; вып. 1).] '''Тепĕр тĕлте:''' [http://archtat.ru/content/uploads/2023/10/Muhametshin-Nasyrov_str.2.pdf Мухаметшин Д.Г., Насыров Р.Г. Татарские эпиграфические памятники. Материалы Первого Татарского кладбища города Чистополь / Отв. ред. А.Г. Ситдиков. – Казань: Изд-во «Фэн», 2023. 296 с,., ил.; Электронный каталог: 2-468 с] * Набиуллин Н.Г. Джукетау – город на Каме. Казань: Татар. кн. изд-во, 2011. 143 с == Асăрхавсем == {{Асăрхавсем}} == Каçăсем == * [https://yandex.ru/video/preview/15357705405708455973 Видео Погнали! #5 Первый письменный источник, найденный на территории Удмуртии - "Гординский...] * [https://nmur.ru/about/istoricheskoe-sobytie-v-udmurtii-700-letie-gordinskogo-nadmogilnogo-kamnya Историческое событие в Удмуртии: 700-летие Гординского надмогильного камня!] * [https://milliard.tatar/news/bulgarskaya-epitafii-1323-goda-v-udmurtii-nacinaetsya-so-slov-lya-ilyaxa-illyallax-4640 «Булгарская эпитафии 1323 года в Удмуртии начинается со слов «Ля иляха илляЛлах»] * [https://udm.aif.ru/society/v_udmurtii_nayden_fragment_drevnego_nadgrobiya В Удмуртии найден фрагмент древнего надгробия] * https://milliard.tatar/news/bulgarskaya-epitafii-1323-goda-v-udmurtii-nacinaetsya-so-slov-lya-ilyaxa-illyallax-4640 * Айгуль Ахмадишина. [https://milliard.tatar/news/starinnye-nadgrobiya-xiv-veka-v-cistopole-vneseny-v-spisok-obektov-kulturnogo-naslediya-7866 Старинные надгробия XIV века в Чистополе внесены в список Объектов культурного наследия]. — Миллиард татар. 21 июля 2025 Текущее. [[Категори:Эпиграфика]] [[Категори:Атăлçи Пăлхар]] [[Категори:Çырулăх]] 8hgxudgf0158mtfkl297cdsp8mxz07f 874175 874173 2026-05-28T07:09:00Z Ellodanis5 17302 874175 wikitext text/x-wiki [[File:Cheptsa River-3.jpg|thumb|Cheptsa River</br><big>Чепца шывĕ Балезино тĕлĕнче</big>]] '''Ӳрьяхула вилтăпри чулĕ''' ('''Йахам палăкĕ''') — ыттисенчен пуринчен те çурçĕререх тупнă Атăлçи Пăлхар эпграфика палăкĕ, [[1323]]-мĕш çулхискер. Ăна А. П. Смирнов археолог [[1930]]-мĕш çулта Удмурт республикинче (ун чухне Вотяк автономилле облаçĕ тенĕ), Чепца шывĕн тăрăхĕнче тупнă, халĕ артефакт Ижевскри Кузебай Герд ячĕллĕ Наци музейĕн археологи уйрăмĕнче упранать<ref>Останина. Асăннă çăлкуç.</ref>. Палăк хальхи чăваш чĕлхине çывăх пăлхар чĕлхиллĕ чул юпасен шутне кĕрет. Ĕнтĕ палăкăн оригиналне музее илсе кайнă та, халĕ çĕнĕ палăк ăсталаса майлаштарнă. Анчх та у — копи мар, дубликат мар. Пачах урăх япала. == Пĕтĕмĕшле хыпарсем == Ку палăк тĕлĕшпе пĕтемĕшле хыпарсене самаях çĕнĕ каталогран<ref>[http://www.antat.ru/ru/iyli/publishing/book/2021/Булгарские%20эпиграфические%20кн.2.pdf Татарская эпиграфическая традиция. Булгарские эпиграфические памятники XIII–XIV вв. Кн. 2.] / Авт.-сост.: И.Г. Гумеров, А.М. Ахунов, В.М. Усманов. – Казань: ИЯЛИ им. Г. Ибрагимова, 2021. – 160 с. ISBN 978-5-93091-411-5</ref> илме пулать. унта объект 14-мĕш номерпе тăрать. {{цитата пуçламăшĕ}} {{oq|ru|Место расположения: Удмуртская Республика, с. Гордино (ГурьяКала) Белезинского района. Материал: серый известняк. Дата: 703 г.х. – 1323 г. Описание: Язык арабский и булгарский, текст написан врезанным способом почерком насх. На боковых частях и оборотной стороне надписей или орнаментального декора не имеется. Верхняя форма прямоугольная с килевидной аркой. Памятник расколот на несколько обломков.}}<Куçару: > {{цитата вĕçĕ}} [[File:Aerial photographs of Izhevsk-29.jpg|thumb|left|Ижевскри Кузебай Герд ячĕллĕ Наци музейĕ]] == Çавăн пекех == * [[Абу-Бекр Мамук бин Беркай шейх вилтăпри чулĕ (Пăлхар, 1291/1292)]] * [[Чистай масарĕнчи пăлхар эпиграфика палăкĕсем]] == Вуламалли == * Гали Рахим. [https://tashlar.narod.ru/text/rahim-gali-nokrat.htm Булгаро-татарские эпиграфические памятники в Вятском крае] // Материалы по охране, ремонту и реставрации памятников ТАССР. Вып. 4. Казань: Полиграфшкола им. А.В. Луначарского, 1930. С. 49–57. * Останина Т. И. [https://cyberleninka.ru/article/n/gordinskiy-kamen-1323-g-novye-svedeniya Гординский камень 1323 г.: новые сведения] // Поволжская археология. — 2021. * Иванов А. Г., Иванова М. Г., Останина Т. И., Шутова Н. И. Археологическая карта северных районов Удмуртии / Под ред. А. Г. Иванова. — Ижевск: Удмуртский институт истории, языка и литературы УрО РАН, 2004. — С. 119—122. — 276 с. * [http://archtat.ru/content/uploads/2023/11/Muhametshin-Nasyrov.pdf Татарские эпиграфические памятники. Эпиграфические материалы первого татарского кладбища города Чистополь / Д.Г. Мухаметшин, Р.Г. Насыров; отв. ред. А.Г. Ситдиков, А.В. Сиренов. – Казань: Изд-во «Фэн», 2023. 282 с., ил.; Электронный каталог: 468 с. (Серия «Татарские эпиграфические памятники»; вып. 1).] '''Тепĕр тĕлте:''' [http://archtat.ru/content/uploads/2023/10/Muhametshin-Nasyrov_str.2.pdf Мухаметшин Д.Г., Насыров Р.Г. Татарские эпиграфические памятники. Материалы Первого Татарского кладбища города Чистополь / Отв. ред. А.Г. Ситдиков. – Казань: Изд-во «Фэн», 2023. 296 с,., ил.; Электронный каталог: 2-468 с] * Набиуллин Н.Г. Джукетау – город на Каме. Казань: Татар. кн. изд-во, 2011. 143 с == Асăрхавсем == {{Асăрхавсем}} == Каçăсем == * [https://yandex.ru/video/preview/15357705405708455973 Видео Погнали! #5 Первый письменный источник, найденный на территории Удмуртии - "Гординский...] * [https://nmur.ru/about/istoricheskoe-sobytie-v-udmurtii-700-letie-gordinskogo-nadmogilnogo-kamnya Историческое событие в Удмуртии: 700-летие Гординского надмогильного камня!] * [https://milliard.tatar/news/bulgarskaya-epitafii-1323-goda-v-udmurtii-nacinaetsya-so-slov-lya-ilyaxa-illyallax-4640 «Булгарская эпитафии 1323 года в Удмуртии начинается со слов «Ля иляха илляЛлах»] * [https://udm.aif.ru/society/v_udmurtii_nayden_fragment_drevnego_nadgrobiya В Удмуртии найден фрагмент древнего надгробия] * https://milliard.tatar/news/bulgarskaya-epitafii-1323-goda-v-udmurtii-nacinaetsya-so-slov-lya-ilyaxa-illyallax-4640 * Айгуль Ахмадишина. [https://milliard.tatar/news/starinnye-nadgrobiya-xiv-veka-v-cistopole-vneseny-v-spisok-obektov-kulturnogo-naslediya-7866 Старинные надгробия XIV века в Чистополе внесены в список Объектов культурного наследия]. — Миллиард татар. 21 июля 2025 Текущее. == Ытти çăлкуçсем == * ЦПН ИЯЛИ им. Г. Ибрагимова АН РТ, ф. 8, оп. 1, ед. хр. 62 (фото № 25). Альбом фотографий по булгаро-татарской эпиграфике. Часть I. Составитель Н.Ф. Калинин; [[Категори:Эпиграфика]] [[Категори:Атăлçи Пăлхар]] [[Категори:Çырулăх]] 5mla5yxk3cb2vhq7gg7t2rdelrs9pg1 874177 874175 2026-05-28T08:46:51Z Ellodanis5 17302 874177 wikitext text/x-wiki [[File:Cheptsa River-3.jpg|thumb|Cheptsa River</br><big>Чепца шывĕ Балезино тĕлĕнче</big>]] '''Ӳрьяхула вилтăпри чулĕ''' ('''Йахам палăкĕ''') — ыттисенчен пуринчен те çурçĕререх тупнă Атăлçи Пăлхар эпграфика палăкĕ, [[1323]]-мĕш çулхискер. Ăна А. П. Смирнов археолог [[1930]]-мĕш çулта Удмурт республикинче (ун чухне Вотяк автономилле облаçĕ тенĕ), Чепца шывĕн тăрăхĕнче тупнă, халĕ артефакт Ижевскри Кузебай Герд ячĕллĕ Наци музейĕн археологи уйрăмĕнче упранать<ref name="О">Останина. Асăннă çăлкуç.</ref>. Палăк хальхи чăваш чĕлхине çывăх пăлхар чĕлхиллĕ чул юпасен шутне кĕрет. Ĕнтĕ палăкăн оригиналне музее илсе кайнă та, халĕ çĕнĕ палăк ăсталаса майлаштарнă. Анчх та у — копи мар, дубликат мар. Пачах урăх япала. == Пĕтĕмĕшле хыпарсем == Ку палăк тĕлĕшпе пĕтемĕшле хыпарсене самаях çĕнĕ каталогран<ref>[http://www.antat.ru/ru/iyli/publishing/book/2021/Булгарские%20эпиграфические%20кн.2.pdf Татарская эпиграфическая традиция. Булгарские эпиграфические памятники XIII–XIV вв. Кн. 2.] / Авт.-сост.: И.Г. Гумеров, А.М. Ахунов, В.М. Усманов. – Казань: ИЯЛИ им. Г. Ибрагимова, 2021. – 160 с. ISBN 978-5-93091-411-5</ref> илме пулать. унта объект 14-мĕш номерпе тăрать. {{цитата пуçламăшĕ}} {{oq|ru|Место расположения: Удмуртская Республика, с. Гордино (ГурьяКала) Белезинского района. Материал: серый известняк. Дата: 703 г.х. – 1323 г. Описание: Язык арабский и булгарский, текст написан врезанным способом почерком насх. На боковых частях и оборотной стороне надписей или орнаментального декора не имеется. Верхняя форма прямоугольная с килевидной аркой. Памятник расколот на несколько обломков.}}<Куçару: Вырăн: Удмурт Республики, Белезино районĕ, Ӳрьяхула (ГурьяКала). Йăмлăх: Сăрă акшар. Дата: хиджрăпа 703-мĕш çул. – 1323 ç. Çырса кăтартни: Арабла тата пăлхарла, насх почеркĕпе касса кăларнă. Айккинче тата тепĕр енче текстсем тата эрешсем çук. Тÿркĕтеслĕхле тата киль пек арккăллă. Палăк темиçе пая арканнă.> {{цитата вĕçĕ}} Каталогĕ çĕнĕ-ха, анчах ĕнтĕ кивелме те ĕлкĕрнĕ, мĕншĕн тесен татах та çĕнĕрех [[уçнăлăх]]сем те пур<ref name="О"/>. [[File:Aerial photographs of Izhevsk-29.jpg|thumb|left|Ижевскри Кузебай Герд ячĕллĕ Наци музейĕ. Унта [[Ӳрьяхула вилтăпри чулĕ]] упранать]] == Çавăн пекех == * [[Абу-Бекр Мамук бин Беркай шейх вилтăпри чулĕ (Пăлхар, 1291/1292)]] * [[Чистай масарĕнчи пăлхар эпиграфика палăкĕсем]] == Вуламалли == * Гали Рахим. [https://tashlar.narod.ru/text/rahim-gali-nokrat.htm Булгаро-татарские эпиграфические памятники в Вятском крае] // Материалы по охране, ремонту и реставрации памятников ТАССР. Вып. 4. Казань: Полиграфшкола им. А.В. Луначарского, 1930. С. 49–57. * Останина Т. И. [https://cyberleninka.ru/article/n/gordinskiy-kamen-1323-g-novye-svedeniya Гординский камень 1323 г.: новые сведения] // Поволжская археология. — 2021. * Иванов А. Г., Иванова М. Г., Останина Т. И., Шутова Н. И. Археологическая карта северных районов Удмуртии / Под ред. А. Г. Иванова. — Ижевск: Удмуртский институт истории, языка и литературы УрО РАН, 2004. — С. 119—122. — 276 с. * [http://archtat.ru/content/uploads/2023/11/Muhametshin-Nasyrov.pdf Татарские эпиграфические памятники. Эпиграфические материалы первого татарского кладбища города Чистополь / Д.Г. Мухаметшин, Р.Г. Насыров; отв. ред. А.Г. Ситдиков, А.В. Сиренов. – Казань: Изд-во «Фэн», 2023. 282 с., ил.; Электронный каталог: 468 с. (Серия «Татарские эпиграфические памятники»; вып. 1).] '''Тепĕр тĕлте:''' [http://archtat.ru/content/uploads/2023/10/Muhametshin-Nasyrov_str.2.pdf Мухаметшин Д.Г., Насыров Р.Г. Татарские эпиграфические памятники. Материалы Первого Татарского кладбища города Чистополь / Отв. ред. А.Г. Ситдиков. – Казань: Изд-во «Фэн», 2023. 296 с,., ил.; Электронный каталог: 2-468 с] * Набиуллин Н.Г. Джукетау – город на Каме. Казань: Татар. кн. изд-во, 2011. 143 с == Асăрхавсем == {{Асăрхавсем}} == Каçăсем == * [https://yandex.ru/video/preview/15357705405708455973 Видео Погнали! #5 Первый письменный источник, найденный на территории Удмуртии - "Гординский...] * [https://nmur.ru/about/istoricheskoe-sobytie-v-udmurtii-700-letie-gordinskogo-nadmogilnogo-kamnya Историческое событие в Удмуртии: 700-летие Гординского надмогильного камня!] * [https://milliard.tatar/news/bulgarskaya-epitafii-1323-goda-v-udmurtii-nacinaetsya-so-slov-lya-ilyaxa-illyallax-4640 «Булгарская эпитафии 1323 года в Удмуртии начинается со слов «Ля иляха илляЛлах»] * [https://udm.aif.ru/society/v_udmurtii_nayden_fragment_drevnego_nadgrobiya В Удмуртии найден фрагмент древнего надгробия] * https://milliard.tatar/news/bulgarskaya-epitafii-1323-goda-v-udmurtii-nacinaetsya-so-slov-lya-ilyaxa-illyallax-4640 * Айгуль Ахмадишина. [https://milliard.tatar/news/starinnye-nadgrobiya-xiv-veka-v-cistopole-vneseny-v-spisok-obektov-kulturnogo-naslediya-7866 Старинные надгробия XIV века в Чистополе внесены в список Объектов культурного наследия]. — Миллиард татар. 21 июля 2025 Текущее. == Ытти çăлкуçсем == * АН РТăн Г. Ибрагимов ячĕллĕ ЦПН ИЯЛИ, ф. 8, оп. 1, уп. п. 62 (фото № 25). Пăлхар-тутар эпиграфики тĕлĕшĕнчи фотографисен альбомĕ. Пай I. Пухавçă Н.Ф. Калинин. [[Категори:Эпиграфика]] [[Категори:Атăлçи Пăлхар]] [[Категори:Çырулăх]] j5ov62mjvm7pih8pwlwpd2ni5bk2k5y 1 130059 874163 2026-05-27T18:14:55Z Il Nur 9972 Ҫӗнӗ страница: «{{Вики-çуркунне статйи|çул= 2026|хутшăнакан=Ellodanis5 | ҫӗршыв =Тутарсем | ҫӗршыв2 = Чӑвашсем| ҫӗршыв3 = | тема=истори | тема2= | тема3= }}» 874163 wikitext text/x-wiki {{Вики-çуркунне статйи|çул= 2026|хутшăнакан=Ellodanis5 | ҫӗршыв =Тутарсем | ҫӗршыв2 = Чӑвашсем| ҫӗршыв3 = | тема=истори | тема2= | тема3= }} o7zon8j74g5a642pzzjep9kldnfy625 1 130060 874164 2026-05-27T18:14:58Z Il Nur 9972 Ҫӗнӗ страница: «{{Вики-çуркунне статйи|çул= 2026|хутшăнакан=Ellodanis5 | ҫӗршыв =Тутарсем | ҫӗршыв2 = Чӑвашсем| ҫӗршыв3 = | тема=истори | тема2= | тема3= }}» 874164 wikitext text/x-wiki {{Вики-çуркунне статйи|çул= 2026|хутшăнакан=Ellodanis5 | ҫӗршыв =Тутарсем | ҫӗршыв2 = Чӑвашсем| ҫӗршыв3 = | тема=истори | тема2= | тема3= }} o7zon8j74g5a642pzzjep9kldnfy625 1 130061 874165 2026-05-27T18:15:01Z Il Nur 9972 Ҫӗнӗ страница: «{{Вики-çуркунне статйи|çул= 2026|хутшăнакан=Ellodanis5 | ҫӗршыв =Тутарсем | ҫӗршыв2 = Чӑвашсем| ҫӗршыв3 = | тема=истори | тема2= | тема3= }}» 874165 wikitext text/x-wiki {{Вики-çуркунне статйи|çул= 2026|хутшăнакан=Ellodanis5 | ҫӗршыв =Тутарсем | ҫӗршыв2 = Чӑвашсем| ҫӗршыв3 = | тема=истори | тема2= | тема3= }} o7zon8j74g5a642pzzjep9kldnfy625 1 130062 874166 2026-05-27T18:17:09Z Il Nur 9972 Ҫӗнӗ страница: «{{Вики-çуркунне статйи|çул= 2026|хутшăнакан=Ellodanis5 | ҫӗршыв =Иран | ҫӗршыв2 = Турци| ҫӗршыв3 = | тема=география | тема2= | тема3= }}» 874166 wikitext text/x-wiki {{Вики-çуркунне статйи|çул= 2026|хутшăнакан=Ellodanis5 | ҫӗршыв =Иран | ҫӗршыв2 = Турци| ҫӗршыв3 = | тема=география | тема2= | тема3= }} l827vpnojsttxjl8cqad0xg0y1wfbzx 1 130063 874167 2026-05-27T18:17:27Z Il Nur 9972 Ҫӗнӗ страница: «{{Вики-çуркунне статйи|çул= 2026|хутшăнакан=Ellodanis5 | ҫӗршыв =Тутарсем | ҫӗршыв2 = Чӑвашсем| ҫӗршыв3 = | тема=истори | тема2= | тема3= }}» 874167 wikitext text/x-wiki {{Вики-çуркунне статйи|çул= 2026|хутшăнакан=Ellodanis5 | ҫӗршыв =Тутарсем | ҫӗршыв2 = Чӑвашсем| ҫӗршыв3 = | тема=истори | тема2= | тема3= }} o7zon8j74g5a642pzzjep9kldnfy625 1 130064 874168 2026-05-27T18:17:57Z Il Nur 9972 Ҫӗнӗ страница: «{{Вики-çуркунне статйи|çул= 2026|хутшăнакан=Ellodanis5 | ҫӗршыв =Чӑвашсем | ҫӗршыв2 = | ҫӗршыв3 = | тема=истори | тема2= | тема3= }}» 874168 wikitext text/x-wiki {{Вики-çуркунне статйи|çул= 2026|хутшăнакан=Ellodanis5 | ҫӗршыв =Чӑвашсем | ҫӗршыв2 = | ҫӗршыв3 = | тема=истори | тема2= | тема3= }} teo7es6lus3l9fak32zucjylk738bo9 1 130065 874169 2026-05-27T18:18:12Z Il Nur 9972 Ҫӗнӗ страница: «{{Вики-çуркунне статйи|çул= 2026|хутшăнакан=Ellodanis5 | ҫӗршыв =Чӑвашсем | ҫӗршыв2 = | ҫӗршыв3 = | тема=истори | тема2= | тема3= }}» 874169 wikitext text/x-wiki {{Вики-çуркунне статйи|çул= 2026|хутшăнакан=Ellodanis5 | ҫӗршыв =Чӑвашсем | ҫӗршыв2 = | ҫӗршыв3 = | тема=истори | тема2= | тема3= }} teo7es6lus3l9fak32zucjylk738bo9 10 130066 874170 2026-05-27T18:33:35Z Ymblanter 7764 Ҫӗнӗ страница: «Статуя якша, Ват Пхракэу, Бангкок, Таиланд» 874170 wikitext text/x-wiki Статуя якша, Ват Пхракэу, Бангкок, Таиланд ael53y5agttjdors1rwycbr0fsizwx6 10 130067 874171 2026-05-27T18:33:53Z Ymblanter 7764 Ҫӗнӗ страница: «Statue of Yaksha supporting one of the Two Golden Chedi of Wat Phra Kaew, Bangkok, Thailand.jpg» 874171 wikitext text/x-wiki Statue of Yaksha supporting one of the Two Golden Chedi of Wat Phra Kaew, Bangkok, Thailand.jpg i9k1llhq2azp86zjc3dx2p68iigbni9 0 130068 874174 2026-05-28T06:02:06Z Ellodanis5 17302 Ҫӗнӗ страница: «[[File:SN 1998bw.jpg|thumb|SN 1998bw]] '''Коллапса́р''' ({{lang-en|collapsar}}, {{lang-en|collapsed star}} — коллапсланнă çăлтăр) — астрофизикăра космосри хăшпĕр объектсем тĕлĕшпе калакан ят, ĕнтĕ халĕ чылай енчен кивелнĕ шутланать. == Çавăн пекех == * [[Гиперçĕнĕ çăлтăр]] * [[Чёрная дыра]] == Асăрх...» 874174 wikitext text/x-wiki [[File:SN 1998bw.jpg|thumb|SN 1998bw]] '''Коллапса́р''' ({{lang-en|collapsar}}, {{lang-en|collapsed star}} — коллапсланнă çăлтăр) — астрофизикăра космосри хăшпĕр объектсем тĕлĕшпе калакан ят, ĕнтĕ халĕ чылай енчен кивелнĕ шутланать. == Çавăн пекех == * [[Гиперçĕнĕ çăлтăр]] * [[Чёрная дыра]] == Асăрхавсем == {{Асăрхавсем}} == Çăлкуçсем == * Чёрные дыры: Мембранный подход = Black Holes: The membrane paradigm / Под ред. К. Торна, Р. Прайса и Д. Макдональда. — Пер. с англ. — М.: Мир, 1988. — С. 9. — 428 с. — ISBN 5030010513. *MacFadyen, A. I.; Woosley, S. E. Collapsars: Gamma-Ray Bursts and Explosions in «Failed Supernovae» (акăлч.) // The Astrophysical Journal : journal. — IOP Publishing, 1999. — Vol. 524, no. 1. — P. 262—289. — doi:10.1086/307790. — Bibcode:1999ApJ...524..262M. — arXiv:astro-ph/9810274. {{Тулаш каçăсем}} [[Категори:Астрофизика]] [[Категори:Релятивизмла тата гравитацилле пулăмсем]] [[Категори:Хура хăвăлсем]] [[Категори:Çăлтăрсен класĕсем]] [[Категори:Çăлтăр эволюцийĕ]] bctkihph6sohhdm9nfs0muneh7ddgol 0 130069 874179 2026-05-28T09:01:20Z Maryamariya 40219 Создано переводом страницы «[[:en:Special:Redirect/revision/1356038352|Friends]]» 874179 wikitext text/x-wiki   '''''«Туссем»''''' — Дэвид Крейнпа Марта Кауфман ӳкернӗ Америка телекуравӗн ситкомӗ, вӑл 1994 ҫулхи авӑн уйӑхӗн 22-мӗшӗнчен пуҫласа 2004 ҫулхи ҫу уйӑхӗн 6-мӗшӗччен NBC телеканалта эфира тухнӑ, вунӑ сезона тӑсӑлнӑ. Сериалта рольсене Дженнифер Энистон, Кортни Кокс, Лиза Кудроу, Мэтт ЛеБлан, Мэтью Перри тата Дэвид Швиммер выляҫҫӗ. Вӑл Нью-Йоркри Манхэттенра пурӑнакан 20-30 ҫулсенчи ултӑ тус пурнӑҫне кӑтартать. Сериал продюсерӗсем Кевин С. Брайт, Кауфман тата Крейн пулнӑ. fxf5ppl7mpykjhut8bv3fabdcsntrvu 0 130070 874181 2026-05-28T10:20:35Z ~2026-31600-20 40221 Ҫӗнӗ страница: «[[File:2023-11-16 Gala de los Latin Grammy, 03 (cropped)02.jpg|right|thumb|Шакира (2023)]] '''Шакира''' (тулли ячĕ — '''Шакира Изабель Мебарак Риполль''', исп. ''Shakira Isabel Mebarak Ripoll''; 1977 çулхи нарăсăн 2-мĕшĕнче, Колумбири Барранкилья хулинче çуралнă) — паллă Колумби юрăçи, ташăçă, юрăсем çыракан, мусăк...» 874181 wikitext text/x-wiki [[File:2023-11-16 Gala de los Latin Grammy, 03 (cropped)02.jpg|right|thumb|Шакира (2023)]] '''Шакира''' (тулли ячĕ — '''Шакира Изабель Мебарак Риполль''', исп. ''Shakira Isabel Mebarak Ripoll''; 1977 çулхи нарăсăн 2-мĕшĕнче, Колумбири Барранкилья хулинче çуралнă) — паллă Колумби юрăçи, ташăçă, юрăсем çыракан, мусăк продюсерĕ тата филантроп. Вăл тĕнчери чи паллă латин-америка юрăçисенчен пĕри шутланать.<ref>https://www.forbes.com/sites/andreazarczynski/2023/04/30/as-latin-music-booms-grammy-museum-honors-shakira/</ref> Унăн мусăкĕнче поп, рок тата латин-америка мотивĕсем пĕрлешнĕ. Шакира хăйĕн пултарулăхĕнче тĕнчери хит-парадсенче темиçе хут пĕрремĕш вырăнсене йышăннă, çавăн пекех «Грэмми» премине темиçе хут тивĕçнĕ.<ref>https://www.grammy.com/artists/shakira/17393</ref><ref>https://www.latingrammy.com/artistas/shakira/22743-02</ref> Унăн чи паллă юррисем хушшинче — «Whenever, Wherever», «La Tortura», «Hips Don't Lie», «She Wolf», «Waka Waka», «Loca», «La La La», «Chantaje» тата «Te Felicito».<ref>https://www.billboard.com/lists/shakiras-top-songs-billboard-hot-100/</ref> == Дискографи == === Студи альбомĕсем === * ''Magia'' (1991) * ''Peligro'' (1993) * ''Pies Descalzos'' (1995) * ''Dónde Están los Ladrones?'' (1998) * ''Laundry Service'' (2001) * ''Fijación Oral, Vol. 1'' (2005) * ''Oral Fixation, Vol. 2'' (2005) * ''She Wolf'' (2009) * ''Sale el Sol'' (2010) * ''Shakira'' (2014) * ''El Dorado'' (2017) * ''Las Mujeres Ya No Lloran'' (2024) === Концерт альбомĕсем === * ''MTV Unplugged'' (2000) * ''Live & off the Record'' (2004) * ''Oral Fixation Tour'' (2007) * ''Live from Paris'' (2011) * ''Shakira in Concert: El Dorado World Tour'' (2019) * ''Anniversary: Oral Fixation (20th) and Pies Descalzos (30th) Live'' (2025) == Асăрхавсем == ahchgr87squzsz6ecr42hzjpiogwxh3