Википеди cvwiki https://cv.wikipedia.org/wiki/%D0%A2%C4%95%D0%BF_%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%86%D0%B0 MediaWiki 1.47.0-wmf.5 first-letter Медиа Ятарлă Сӳтсе явасси Хутшăнакан Хутшăнаканăн канашлу страници Википеди Википеди сӳтсе явмалли Ӳкерчĕк Ӳкерчĕке сӳтсе явмалли MediaWiki MediaWiki сӳтсе явмалли Шаблон Шаблона сӳтсе явмалли Пулăшу Пулăшăва сӳтсе явмалли Категори Категорине сӳтсе явмалли TimedText TimedText talk Модуль Обсуждение модуля Event Event talk 0 27393 874396 477635 2026-06-09T07:38:25Z MrKeefeJohn 23630 874396 wikitext text/x-wiki [[Ӳкерчĕк:Brora Distillery, Clyne, Highland.jpg|мини]] '''Brora''' - пĕрсалатлă шотланд [[виски]]. Хуçи - Diageo. [[Категори:Виски]] nmt1fzvhzyih542j5b4f57uv3c9bo53 0 61518 874397 873450 2026-06-09T08:01:09Z InternetArchiveBot 28304 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 874397 wikitext text/x-wiki [[Ӳкерчĕк:Akropolis by Leo von Klenze.jpg|мини|справа|[[Афин]]ри Акрополь Лео фон Кленце, реконструкци, 1846.]] '''Авалхи Греци''', '''Эллада''' — [[Грексем|грексен]] [[Европа|Европăн]] кăнтăр-хĕвелтухăçĕнче вырнаçнă авалхи цивилизацийĕ, чи пысăк аталанăвĕ пирĕн эрăчченхи V-IV ĕмĕрсене килет — ку тапхăра историре Классикăллă Греци тенĕ. Авалхи Греци культури хальхи этем цивилизацин çăлкуçĕ пулса тăнă. [[Балкан çурутравĕ|Балкан çурутравĕн]] варринче, [[Эгей тинĕсĕ|Эгей тинĕсĕ]]нчи утравсенче тата Пĕчĕк Азин хĕвеланăç çыранĕнче вырнаçнăсер, Авалхи Греци колонизацине пула вăл кăнтăр [[Итали]]не, Сицилия утравĕпе [[Хура тинĕс]] таври çĕрĕсенче сарăлнă. Авалхи Грецин кун-çулне вăхăтпа пирĕн эрăчченхи III пинçуллăхран пирĕн эрăчченхи I ĕмĕрччен тытса шутлаççĕ. Вăл вăхăтра эллин патшалăхĕсем харпăрлĕхне çухатса [[Авалхи Рим]] патшалăхне кĕнĕ. Грексем хăйсене халĕ те çĕршывне Эллада тесе чĕнеççĕ, хăйсене вара эллинсем теççĕ. «Греци» тесе ятне рим çыннисем панă. == Авалхи Грецин этеплӗхӗ == === Мифологи === {{Main|Авалхи грек халаплăхĕ}}тата{{Main|Авалхи грек тĕнĕ}} == Вуламалли == *Андреев Ю. В. Цена свободы и гармонии: Несколько штрихов к портр. греч. цивилизации СПб.: Алетейя, 1998. *Античная Греция. Проблемы развития полиса [: Сборник статей]. Под ред. Е. С. Голубцовой и др. В 2-х томах. М.: Наука, 1983. *Белох Ю. Греческая история. В 2-х т. — М., 2009. — 480+480 с. *«Древняя Греция» Миронов В. Б., 2006. *ройзен И. История эллинизма. В 3-х т. — СПб., 1995. *Зайков А. В. Место и роль спартанской государственности в древнегреческой цивилизации (теоретический аспект) // Материалы XV Международной научно-практическойконференции Гуманитарного университета. Екатеринбург: Гуманитарный университет, 2012. Т. 1. C. 340—345. *Карышковский П. О. Монеты Ольвии. Киев, 1988. ISBN 5-12-000104-1. *Лурье С. Я. История Греции. — СПб., 1993. — 680 с. *Ляпустин Б. С., Суриков И. Е. Древняя Греция. — М., 2007. — 362 с. *Расширение греческого мира. VIII—VI вв. до н. э. (Кембриджская история древнего мира. Т. III, ч. 3). М.: Ладомир, 2007. ISBN 978-5-86218-467-9 *Тарн В. Эллинистическая цивилизация. — М., 1949. — 376 с. *Хаммонд Н. История Древней Греции. — М., 2008.- 704 с. *Эллинизм: Восток и Запад [: Сборник статей]. — М., 1992. — 384 с. *Эллинизм: Экономика, политика, культура [: Сборник статей]. — М., 1990. — 376 с. *Эллада : Очерки и картины Древней Греции для любителей классической древности и для самообразования / Соч. д-ра Вильгельма Вегнера. — 4-е изд., рус., испр. и знач. доп., под ред. проф. В. И. Модестова. — Санкт-Петербург : т-во М. О. Вольф, ценз. 1900. — IV—X, 1012, VIII с., 9 л. ил., карт. : ил.; 23 *Введение в экономическую историю Древней Греции / А. Тюменев. — Петроград ; Москва : Книга, [1923]. — 48 с.; 17 см. — (Культурно-просветительная библиотека. Третья ступень знания. Сер. Экономическая). *История народов и республик Древней Греции. часть 1 / изложенная Константином Арсеньевым. — в Типографии Медицинскаго Департамента Министерства Внутренних Дел, 1825. — 464 с. *История народов и республик Древней Греции. Часть 2. Содержащая в себе времена от конца войны Пелопонезской до покорения Греции римлянами / изложенная Константином Арсеньевым. — В типографии медицинского департамента Министерства внутренних дел, 1826. — 424 с. *Очерки экономической и социальной истории Древней Греции. Т. 1 : Революция / А. Тюменев. — Петербург : Гос. изд-во, 1920. — [2], 179 с.; 21 см. == Каçăсем == {{Çӳрев |Тема = Авалхи Греци |Викиампар= Category:Ancient Greece }} * [http://www.grekomania.ru/articles/greek-history История Греции] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110702010623/http://www.grekomania.ru/articles/greek-history |date=2011-07-02 }} * [http://www.grekomania.ru/articles/greek-history/10-stone-and-bronze-age Каменный, Бронзовый век] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120626145938/http://www.grekomania.ru/articles/greek-history/10-stone-and-bronze-age |date=2012-06-26 }} * [http://ellada.spb.ru Культура, история, искусство, мифы и личности Древней Греции] * [http://www.sno.pro1.ru/lib/index.htm Библиотека литературы об истории и культуре] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080118203752/http://www.sno.pro1.ru/lib/index.htm |date=2008-01-18 }} * [http://www.greecancient.ru Спарта — древняя Греция] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181124004730/http://greecancient.ru/ |date=2018-11-24 }} * [http://www.yspu.yar.ru/hreader/2/ Афинская демократия] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081229115122/http://www.yspu.yar.ru/hreader/2/ |date=2008-12-29 }} [[Категори:Авалхи Греци]] [[Категори:Истори]] qkod1x7zis4pn9xty79unhaxpl1j6tr 0 83317 874391 874380 2026-06-08T15:35:38Z Ellodanis5 17302 874391 wikitext text/x-wiki [[File:Надгробный камень. Датированный 1349годом.jpg|thumb|1349-мĕш çулхи чул юпа. Тутарстанти Аксу районĕнчи [[Кивĕ Саврăш]]]] [[File:Bolgar gravestone.JPG|thumb|Çыруллă чул юпа катăкĕ. Пăлхар хулинчен.]] [[File:Селеще1.jpg|thumb|Аксу районĕнчи Кивĕ Саврăш патĕнчи тепĕр чул юпа (1347)]] '''Атăлçи Пăлхар эпиграфика палăкĕсем''' — вăтам ĕмĕрсенчи Атăлçи Пăлхар патшалăхĕн тата Ылттăн Уртари çав ятпах паллă тăрăхăн [[эпиграфика|эпиграфика палăкĕсем]]. Чăннипе илсен, монголсемчченхи Атăлçи Пăлхартан çак ятпа асăнмалли япаласем çукпа пĕрех темелле (е пачах та çук), çавăнпа та кунта ытларах 13-14 ĕмĕрсенчи чул палăксем çинчи эпитафисем пирки сăмах пырать. Вилтăприсем çине çыруллă чул юпасем лартас йăлана, Ылттăн Урта тапхăрĕнче, Вăтам Азирен (Хорезмран) тата Кавказран миграциленĕ çынсем илсе килнĕ. == Палăксен йышĕ == 13-14-мĕш ĕмĕрсенчи Атăлçи Пăлхар эпиграфика палăкĕсен тупса палăртнă йышне уйрăм регионсем тăрăх пăхса палăртма аван. #Пăлхар хулашĕн территорийĕнче тупса палăрнисем — 158 штук #Саккам территорийĕнче тупса палăрнисем (Пăлхар хулашĕсĕр пуçне) — 128 штук #Хусан хулин таврашĕнче тупса палăртнисем — 26 штук #Атăлăн сылтăм çыранĕнче тупса палăрнисем — 50 штук Çапла вара, пурне те пĕрле хушсан 362 штук. Ку цифрăсене пурне те Д. Г. Мухаметшин кĕнекинчен илнĕ<ref>Мухаметшин Д. Г. [http://archtat.ru/content/uploads/2017/12/aes_6-1.pdf Татарские эпиграфические памятники. Региональные особенности и этнокультурные варианты]. Серия «Археология евразийских степей». – Выпуск 6. – Казань: Институт истории АН РТ, 2008. – 132 с. илл. — С. 85-99.</ref>. Мĕнпур кунашкал палăксен йышĕ, чăнах та, 400 патнелле çывхарса пырать<ref>Кун пирки А. П. Хусанкайăн Электронла чăваш энциклопедийĕнчи статйинче те каланă.</ref>. Хальхи тĕпчевçĕсем шута илнĕ мĕнпур 362 палăка пăхса тухма тăрăшаççĕ. Гарун Юсупов пăхса тухнă палăксен шучĕ 200 таврашнелле теме пулать (палăксен 90% р,л-чĕлхепе тенĕ вăл). Марсель Ахметзянов 161 палăка пăхса тухнă, ятарлă таблица тунă. Р,Л-чĕлхеллĕ палăксен йышĕ 90 процентран чылай каярах тесе палăртнă. Анчах та Д. Г. Мухаметшин кĕнекинчен з,ш-чĕлхеллисем 4 штук çеç пулни курăнать. Ю. Юменальев тата С. Ювенальев та, каллех хайхии Г. Мухаметшин çине таянса, <big><big>анчах тĕп çăлкуçа кăтартмасăр</big></big>, тупса палăртнă палăксен шучĕн ыйтăвне хускатаççĕ<ref>Ювенальев Ю. Ю., Ювенальев С. Ю. [http://библиотека.сувары.рф/books/etnichyeskaya_ryeligiya_i_mifologichyeskiye_pryedstavlyeniya.pdf Культура суваро-булгар. Этническая религия и мифологические представления.] — Чебоксары, 2013. — 128 с., илл. ISBN-978-5-7361-0154-2</ref>{{rp|17}}. Çапла пулса тухать: мĕнпурĕ 274 палăк, вĕсенчен 43-шĕ арабла, 4-шĕ тĕрĕкле (стандартлă тĕрĕкле тесе ăнланмалла). Ытти 227 палăк «сăварпăлахарла» (пăлхарла тесе ăнланмалла) (78 палăка Пăлхар хулашĕнче, 84 штукне Саккамра, 22 штукне Хусан таврашĕнче, 43 штукне Атăлăн сылтăм енче тупнă). Ахăртнех, ку авторсем кивелнĕ информаципе усă курнă. Н. И. Ашмарин хăйĕн «Болгары и чуваши» кĕнекинче Атăлçи пăлхарсен 12 эпитафине илсе кăтартнă теççĕ, анчах та вăл чăннипе 93 палăка пăхса тухнă. Кĕнеки компактлă пултăр тесе, пурне те унта асăнман. == Икĕ чĕлхеллĕ мăссăльманла чул юпасем == Атăлçи Пăлхар чул юписенчен ытларах пайĕ мăссăльман тĕнĕпе çыхăннă. Чĕлхе тĕлĕшпе пăхсан вара — ытларахăшĕ икĕ чĕлхеллĕ: арабла тата тĕрĕкле ротацизмлă е арабла тата тĕрĕкле зетацизмлă. Çав вăхăтрах юлашкинчен асăннă икĕ ушкăн калăпăшĕсемпе тан маррине те ятарласах палăртас пулать. ===Трнскрипци тата транслитераци === Атăлçи Пăлхар эпиграфика палăкĕсене, эрменлисене шутламасан, пĕтĕмпех араб графикипе çырнă. Çапла вара, вĕсене вулас тесен, араб çырулăхне пĕлмелле. Кайран вара, мĕн вуласа пĕлнине, урăх çырулăх çине те куçарма пулать. Урăх чĕлхене тÿрех куçарма вара <big><big>васкамалла мар</big></big>. Саспаллишерĕн, сăмахшерĕн, мĕнле пур, çавăн пек, çырса тухмалла чăн малтан. Çак процеса транскрипци тата транслитераци теççĕ. Çак ĕçе тĕрĕс, пысăк ăсталăхпа тăвас тесен, араб çырулăхĕн вăтам ĕмĕрсенчи (13-14-мĕш çĕрçуллăхсем) уйрăмлăхĕсене те пĕлмелле, [[палеогафи]]лле тĕпчевсем тумалла. Çапла палăртса тухнине кирек хăçан та тытса куçарма май пур. Мĕн çырнинчен ытларах мĕнле чĕлхепе çырни пысăкрах пĕлтерĕшлĕ теме пулать. Акă пĕр тĕслĕх, [[1307]]-мĕш çулхи палăк çинчи çыру (шупка тĕспе араблине, тĕксĕм тĕспе тĕрĕклине кăтартнă): {{Цитата пуçламăшĕ}} Äl-хökmü li-l-lahi-l-gäliji-l-käbiri. '''Jljаs аuli Jsmаgil аuli Мöхämmäd bälüкü.''' Räxmätü-l-lähi gäläjhi räхmätän vаsigätän. '''Таriха žеti zür аltуšу žаl zu-1-qagidä аjху išnа äči. Čаrimsän sуvnа bаrsа v(i)lti.''' {{Цитата вĕçĕ}} Ку тĕслĕхе М. Закиев кĕнекинчен<ref>Закиев М. З., Кузьмин-Юманади Я. Ф. [https://сувары.рф/ru/content/volzhskie-bulgary-i-ih-potomki-0 Волжские булгары и их потомки.] — М.: ИНСАН, Российский фонд культуры, 1993. —160 с. ISBN 5-85840-265-8 (1-мĕш сыпăка пăхмалла)</ref> илнĕ, — транскрипцине е хăй тунă, е урăх çыннăн транскрипцийĕпе усă курнă. Çак япаланах А. П. Хусанкай еплерех транскрипциленине пăхар тата<ref>Революцичченхи чăваш литератури. 1-мĕш том. Шупашкар, 1984. (Пăхмалла: с. 55-57, 413-414).</ref>. [[File:Atner Huzangaj.jpg|thumb|Atner Huzangaj</br><big>Атнер Хусанкай тăрăшнипе Н. И. Ашмаринăн «Болгары и чуваши» кĕнекин репринтла кăларăмĕ тухнă</big>]] :1)Тÿре ĕçĕ çулти аслă аллах аллинче :2)'''Ильяс ывăлĕ Исмаил''' :3)'''ывăлĕн Мухаммадăн палăкĕ''' :4)Тивлечĕ аллахăн уншăн чикĕсĕр :5)пултăр! '''Тарăхĕ: çичĕ''' :6)'''çĕр олттăшĕ çол, зилькади''' :7)'''ойăхĕшĕнчеччĕ. Çарăмсан''' :8)'''шывне пырса вилчĕ''' Ку автор текстăн арабла пайне транскрипцилесе тăман, тÿрех чăвашла куçарнă. Тĕрĕкле пайĕ вара — чăнах та транскрипци (тен, хăшпĕр кăлтăксем пур пулсан та), куçару мар. Кунта та текстăн тĕрĕкле пайĕ '''тĕксĕм''', арабла пайăн чăвашла куçарăвĕ — шупка. Енчен те камăн та пулин çак транскрипцисен-транслитерцисен-куçарусен тĕрĕслĕхне тишкерес килет пулсан, унăн хăйĕн мĕнпур ĕçе çĕнĕрен, малçăлкуç çине таянса, тума тивет. Е ытти авторсен транскрипцийĕсемпе танлаштарса пăхмалла. Халлĕхе вара акă мĕн палăртма пулать. Текста транскрипциленĕ чухне А. П. Хусанкай арабçă ăслăлăх тĕрĕслĕхне çеç мар, хальхи чăваш вулавçин кăмăлĕ-туйăмĕсене те шута хума тăрăшнă. Çавна кура оригиналтан кăштах пăрăннă вырăнсем те пур темелле. Анчах та вĕсем нумаях мар, çапла вара, транскрипци унта транскрипциех пулса юлать.Калăпăр, «Çарăмсан шывне пырса вилчĕ» тенине илер. Оригиналта «пырса» мар, «п'''а'''рса». Ку вăл çак сăмах темиçе çĕр çул каялла чăваш чĕлхинче кăшт урăхларах янранине пĕлтерет, мĕншĕн тесен фонетикăлла куçăм пулса иртнĕ. === Çынсем мĕнле чĕлхепе калаçнă? === [[File:Ashmarin.jpg|thumb|left|Н. И. Ашмарин]] Вилтăприсем çинчи чул юпасенчи эпитафисене мĕнле чĕлхесемпе çырнине кура, тĕрĕкле р-чĕлхепе тата тĕрĕкле з-чĕлхепе теме пулать. Çав вăхăтрах «Хусан шкулĕн» ăславçисем урăхларах карччынсем те кăлаарса тăратнă<ref>Юсупов, асăннă çăлкуç.</ref>{{rp|92}}<ref>Хакимзянов, 1978</ref>, халĕ те тăратаççĕ<ref>Измайлов, Искандер. [https://realnoevremya.ru/articles/289000-bulgarskiy-yazyk-i-yazyki-naseleniya-srednevekovoy-bulgarii «Булгарский язык» и языки населения средневековой Булгарии: моделирование этнолингвистической ситуации] — Реальное время, 00:00, 31.08.2023</ref><ref>Бакиров, Марсель Хаернасович. [https://cyberleninka.ru/article/n/yazyk-naseleniya-volzhskoy-bulgarii-v-svete-novyh-issledovaniy ЯЗЫК НАСЕЛЕНИЯ ВОЛЖСКОЙ БУЛГАРИИ В СВЕТЕ НОВЫХ ИССЛЕДОВАНИЙ] — ФИЛОЛОГИЯ И КУЛЬТУРА. PHILOLOGY AND CULTURE. 2022. №1(67)</ref>. Ылттăн Урта пуçлансан унчченхи Атăлçи Пăлхар территорине кăнтăртан (Хорезмран, Вăтам Азирен, Кавказран) урăх çынсем килсе вырнаçма пуçланă. Çакă эпитафисенче кăтартнă çынсен [[тахаллус]]ĕсенчен, титулĕсенчен, ячĕсенчен курăнать. Вĕсем, паллах, кунти пăлхар чĕлхине малтанласа пĕлмен темелле. Çапах та пурăна-киле ăна алла илме, вĕренме пуçланă. Кунашкал майпа вĕсем икĕ чĕлхеллĕ çынсем (билингвсем) пулса тăнă. Хăйсен малтанхи тĕрĕкле з-чĕлхине те, пăлхарсен тĕрĕкле р-чĕлхине те пĕлмешкĕн тытăннă. Çапла вара чул палăксем хушшинче икĕ чĕлхине те куратпăр. Анчах та пурпĕрех р-чĕлхеллисем чылай нумайрах. Мĕншĕн тесен вырăнти халăх çав чĕлхепе калаçнă, эппин, вăл чĕлхен управçи-усравçисем те ытларах. Ĕнтĕ килсе вырнаçакансен чĕлхи вырăнти çынсен чĕлхине ку вăхăтра хĕссе кăларса пынă тени ниепле те чăн пулма пултараймасть. Каярахпа, ахăртнех, урăхларах самана пуçланнă, лару-тару улшăнăннă. Вăл вара — пачах урăх ыйту. Илер-ха, акă, Иски-Рязвп ялĕн масарĕнче тупнă [[XIV]] ĕмĕрти икĕ палăка, ашшĕн тата ывăлĕн вилтăприйĕсем çинче лартнăскерсене. Ашшĕн палăкĕ çинче з-чĕлхеллĕ тĕрĕкле çыру, ывăлĕн палăкĕ çине р-чĕлхеллĕ терĕкле çыру. Ф. С. Хакимзянов çакна курать те, пире ашшĕпе ывăлĕ тĕрлĕ чĕлхепе калаçма пултарайман пек кăтартакан шухăш патнелле сĕтĕрме хăтланать<ref>Хакимзянов, 1987</ref>,. Анчах та ку тĕрĕс мар шухăш. Мĕншĕн тесен ашшĕпе ывăлĕн чĕлхисем тĕрлĕрен пуласси паянхи пурнăçра та питĕ анлăн сарăлнă. Калăпăр, çапла майпа, акă, паянхи тутарсем те, чăвашсем те вырăсланса пыраççĕ чылай чухне. Ара, сахал-им пирĕн хушăра ашшĕ-амăшĕн чĕлхине пачах та пĕлмен е начар пĕлекен ывăлĕ-хĕрĕсем? Пур кунашкал çынсем, пур. Эппин еплерех ăнлантарма пулать-ха палăксенче ÿкерĕннĕ çакнашкал ситуацие? З-чĕлхеллĕ ашшĕ кунта килсе вырнаçнă килйышĕпе, пурăна-киле вĕсем ытларах та ытларах р-чĕлхепе калаçма пуçланă. Çавна кура тĕрлĕ ăрури çынсен палакĕсенчи чĕлхесем те тĕрлĕрен. Вăхăт иртнĕçемĕн «çиеле тухакан» чĕлхе ку тĕслĕхре — р-чĕлхе. [[File:Bolghar Northern Mausoleum Interior 2024-07-12 1069.jpg|thumb|350px|Bolghar Northern Mausoleum Interior 2024-07-12 1069</br><big>Пăлхар хулашĕнчи Çурçĕр мавзолейĕнчи пăлхар эпиграфика палăкĕсем</big>]] Ашшĕпе ывăлĕ тĕрлĕ чĕлхеллĕ пулма пултарайман пек кăтартма хăтланни Ф. С. Хакимзянова мĕншĕн кирлĕ пулнă-ха? Пăхса тухакан икĕ чĕлхерен пĕри «вилĕ» пек кăтартма. Имĕш, р-чĕлхепе чăннипе никам та калаçман та, вăл ячĕшĕн çеç тахçан авалтан «функционаллă» майпа сыхланса юлнă иккен. Ĕненме е шута илме пулать-и-ха çакнашкал шухăша? Енчен те çакнашкаллăха чăна хурас пулсан та, р-чĕлхе факторне пурпĕрех айккинелле катертейместĕн. Ара, вăл мĕншĕн «фукционаллă» пулса тăнине ăнлантарма тивет вĕт-ха кун пек чухне. Çапла вара, ку çынсен несĕлĕсен чĕлхи р-чĕлхе пулни патне çитсе тухатăн. Р-чĕлхеллĕ пулнă та, анчах ăна темшĕн пăрахнă иккен. Ăнлантару çук. Апла-тăк, ку [[фантази]]пе тан япала<ref name= "ААЧ">''Чеченов А. А.'' [https://docviewer.yandex.ru/view/0/?page=1&*=3P%2BdFKxkhjOBIIlWVz4yfl4qnxV7InVybCI6InlhLWRpc2stcHVibGljOi8vcFowT20wd2tDTlpOSk51ZklwZ2d4bXl3ckdOQWZqTDk4UnhYenlrRUZ6Zz0iLCJ0aXRsZSI6IkVYUEVSSUVOQ0UucGRmIiwidWlkIjoiMCIsInl1IjoiMjEzMjcxMTU3MTUwMTgzNzYzMyIsIm5vaWZyYW1lIjpmYWxzZSwidHMiOjE1MDk2NTY5ODE0NzF9 Опыт историко-генетической интерпретации феномена параллельного функционирования джокающих и йокающих идиомов в среднем Поволжье (по материалам языков эпиграфических памятников XIII—XIV веков с территории Булгарского улуса Золотой Орды)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231217113602/https://docviewer.yandex.ru/view/0/?page=1&*=3P%2BdFKxkhjOBIIlWVz4yfl4qnxV7InVybCI6InlhLWRpc2stcHVibGljOi8vcFowT20wd2tDTlpOSk51ZklwZ2d4bXl3ckdOQWZqTDk4UnhYenlrRUZ6Zz0iLCJ0aXRsZSI6IkVYUEVSSUVOQ0UucGRmIiwidWlkIjoiMCIsInl1IjoiMjEzMjcxMTU3MTUwMTgzNzYzMyIsIm5vaWZyYW1lIjpmYWxzZSwidHMiOjE1MDk2NTY5ODE0NzF9 |date=2023-12-17 }} // Чувашская письменность: история и современность: Материалы международной научно-практической конференции, 17 июня 2011 г., Чебоксары / Отв. ред. Э. Е. Лебедев. Чебоксары: Чувашский государственный институт гуманитарных наук, 2012. (Каçăсенче страницăсене ал айĕнчи интернет-ресурса кура кăтартма тивет)</ref>. Енчен те 13-14-мĕш ĕмĕрсенчи çынсен чĕлхисене палăртрăмăр-тăк, маларахри саманасем пирки те калама пулать. Р-чĕлхе вăл вăхăтра тĕнчипе те урăх ниçта та пулман. Çавăнпа та вăл чĕлхепе калаçакансене таçтан урăх тĕлтен килсе ернĕ теейместĕн. Вĕсем çак тĕлте çеç, Атăлпа Шур Атăл тăршшĕнче, пурăннă. Эппин, маларахри ĕмĕрсенче те (монгол-тутарсем килсе тапăниччен) çаплах пулнă. З-чĕлхеллисем тĕлĕшпе вара апла калаймастăн. Мĕншĕн тесен з-чĕлхе вăл стандартлă тĕрĕк чĕлхи, ытти мĕпур тĕрĕксем, пăлхарсемсĕр пуçне, çав чĕлхепе калаçаççĕ. Вăл шутра Дешт-и-Кăпчакра та, Хорезмпа ытти Вăтам Азире те, Çĕперте те, Кавказра та. Монголсемчченхи Атăлçи Пăлхарта пулни тĕлĕшпе çеç çирĕплетсем калама çук. Çителĕлĕ таран пулман вĕсем унта ун чухне. [[Ашмарин, Николай Иванович|Н. И. Ашмарин]] 1902-мĕш çултах ак çапла каласа хăварнă<ref name="Ашмарин">Ашмарин Н. И. Болгары и чуваши. Казань, 1902</ref>{{rp|38}}: {{цитата пуçламăшĕ}} {{oq|ru|Язык волжских болгар тождественен с современным чувашским}}<Куçару: Атăлçи пăлхарсен чĕлхи хальхи чăваш чĕлхипе [[çавахлăх]]ла.> {{цитата вĕçĕ}} == Эпитафисем — литература палăкĕсем == С. М. Червонная ÿнер тĕпчевçи XIII-XIV емĕрсенчи Атăлçи Пăлхар эпитафийĕсем пирки мĕн çырнине илсе кăтартатпăр (унта вăл вĕсен литературăлла пĕлтерĕшне уçса парать)<ref>Червонная С. М. Искусство Татарии. История изобразительного искусства и архитектуры с древнейших времён до 1917 года. М., «Искусство», 1987. — с.108.</ref>. {{цитата пуçламăшĕ}} {{oq|ru|...в [[XIII]]-[[XIV]] веках, сквозь жёсткий панцирь теологической схоластики в словах, начертанных на камне, прорывалась живая творческая мысль и как бы слышалась порой то обстоятельная размеренная речь стремящегося к исторической истине и фактичесой точности летописца, хронографа общебулгарских или локальных — городских, сельских, семейных событий, то взволнованная лирическая поэзия, окрашенная личным чувством боли и нежности. Во всех случаях, говоря о синтезе архитектуры, пластики, графики и слова, мы можем вести речь о высоком уровне, стилевой зрелости комплекса пластических искусств и одновременно '''зачатков художественной литературы''', включающей в себя и научное (историческое, географическое, теологическое), и вдохновенно-поэтическое, и фантастическое начало. Мастеру-резчику было небезразлично, как и что он должен начертать и выразить на камне, оставить на века. Этот повышенный интерес к слову, эта активная роль литературного начала придавала как бы усиленную рациональность, интеллектуальность, особую окраску «мусульманской учёности» булгарскому мемориальному искусству. Скульптор-резчик должен был быть высокообразованным человеком, не просто грамотным, но эрудированным, даже учёным, не только художником, но и немного поэтом. Именно поэтические достоинства булгарских эпитафий прежде всего были выявлены учёными.}}<Куçару: ... [[XIII]]-[[XIV]] ĕмĕрсенче, чул çинчи сăмахсен теологилле схоластикин нăкă панцирĕ витĕр, чĕрĕ креативлă шухăш сăрхăннă, çапла вара, е историлле чăнлăх тата фактсен тĕллĕхĕ патне туртăнакан çырсапыравçăн, пĕтĕм Пăлхарăн е хула, ял, килйыш шайĕнчи локаллĕ пулăмсен хронографĕн, тÿлек те тĕплĕ пуплевĕ, е харкамлăхăн ырату тата ачашлăх туйăмĕпе сăрланнă хумахануллă лирикăлла поэзи илтĕннĕ кас-кас. Кашнийĕнчех, архитектура, пластика, графика тата сăмах синтезĕ пирки каланă май, эпир пластикăлла ÿнерсен комплексĕн тата, çав вăхăтрах, ăславла та (историлле, географилле, географилле), хавхаланулла-позилле те, фантастикăлла та енсене пĕрлештерекен <big><big>илемлĕхлĕ литературăн тĕввисен</big></big> çÿллĕ шайĕ, стиль тĕлĕшĕнчи ÿсĕмлĕхĕ пирки сăмахлама пултаратпăр. Чулçă маçтăршăн хытă ĕскер çинче мĕн касса ĕмĕрлĕхе мĕн кăтартасси пушали пулман. Сăмах патнелли çак «мăкăрăлчăк» кăсăк, литературăлăхăн активлă çак ролĕ Пăлхар мемориаллă ÿнерне вăйлăлатнă рационаллăхпа, интеллектуаллăхпа, «мăссăльманла ăславлăхăн» уйрăм тĕсĕпе пуянлатса тăнă. Пăлхар эпитафийĕсен шăпах позилле пахалăхĕсем ĕнтĕ ăславçăсене чăн малтан витернĕ.> {{цитата вĕçĕ}} Ку сăамахсене автор мĕнпур палăксем пирки калать, анчах та, каларăмăр ĕнтĕ, вĕсенчен ытларахашĕ тĕрĕкле р,л-чĕлхеллĕ е, А. Рона-Ташăн чăваш чĕлхин периодизацийепе килешÿллĕн, ĕлĕкхи, вăтам ĕмĕрсенчи чăвашла. [[File:Bolghar Northern Mausoleum Interior 2024-07-12 1074.jpg|thumb|350px|Bolghar Northern Mausoleum Interior 2024-07-12 1074</br><big>Пăлхар хулашĕнчи Çурçĕр мавзолейĕнчи пăлхар эпиграфика палăкĕсем</big>]] == Вуламалли == * Хузангай А. П. [http://enc.cap.ru/?t=publ&hry=162&lnk=1807 Булгарские эпиграфические памятники] — Электронла чăваш энциклопедийĕнчи статья. * Хузангай А. П. Диглоссия и типология языковой ситуации в Волжской Булгарии: функциональный и этнический аспекты. // Волжская Болгария (Булгария): этнокультурная ситуация и общественное развитие: материалы научного семинара (Чебоксары, 13 апреля 2011 г.) / сост. и науч. ред. Г. А. Николаев. — Чебоксары: ЧГИГН, 2012. — 132 с., ил. — (Тюркские племена и государства Евразии в древности и в Средние века; вып. 1). ISBN 978-5-87677-174-2 * Хакимзянов Ф.С. Язык эпитафий волжских булгар. М.: Наука. 1978 206 с. *Хакимзянов Ф.С. Эпиграфические памятники Волжской Булгарии и их язык. М., 1987; *Юсупов Г.В. Введение в булгаро-татарскую эпиграфику. М.–Л., 1960; *Pritsak O. Die bulgarische Fürstenliste und die Sprache der Protobulgaren. Wiesbaden, 1955; *Róna-Tas A., Fodor S. Epigraphica Bulgarica: A Volgai Bolgar – török feliratok. Szeged, 1973; *Ligeti L. A magyar nelv török kapcsolatai a honfoglalás etőtt és az Árpádkorban. Budapest: Akadémiai Kiadó, 1986 602 I. *Tekin T. Volga Bulgar kitabeleri ve Volga Bulgarcasi. Ankara, 1988; *Erdal M. Die Sprache der Wolgabulgarische Inschriften. Wiesbaden, 1993. === Чăваш республикин территорийĕнчи палăксем пирки === * Браславский Л. Ю. Мемориально-надгробные сооружения. // Браславский Л. Ю. Ислам в Чувашии. Чебоксары, 1997, с.160. — см. с.58-61. * Волков И.В., Мадуров Д. Ф. Белокаменные надгробия с эпитафиями с территории Чувашии<ref>Вырăсла çапла хушса çырнă: "Этот раздел подготовлен при содействии кандидата исторических наук, эпиграфиста И.В. Волкова (Институт культурного и природного наследия)."</ref> // Мадуров Д.Ф. [http://библиотека.сувары.рф/books/madurov_d._f._traditsionnoye_dyekorativnoye_iskusstvo_i_prazdniki_chuvashyey.pdfТрадиционное декоративное искусство и праздники чувашей]{{Ĕçлемен каçă|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. — Чебоксары: Чуваш. кн. изд-во, 2004. — с. 287, ил. — С. 46-51. * Каховский В. Ф. Булгарские памятники на территории Чувашии // История исследования археологических памятников в Чувашском Поволжье и материалы по антропологии чувашей. Чебоксары, [[1995]]. * Киселев Михаил Юрьевич – кандидат исторических наук, руководитель Центра учета и обеспечения сохранности документов Архива РАН. [https://pifk.magtu.ru/doc/2020/4/230-237.pdf АРХЕОЛОГИЧЕСКИЕ ПАМЯТНИКИ ЧУВАШСКОЙ РЕСПУБЛИКИ ПО ДАННЫМ ДРЕВНЕ-ЧУВАШСКИХ КЛАДБИЩ] // Проблемы истории, филологии, культуры. 4 (2020), 230–237 ©Автор(ы) 2020 DOI: 10.18503/1992-0431-2020-4-70-230–237 * Милли (Прокопьев) А Н. Отчёт о поездке с целью фотографирования древнечувашских надгробных надписей в пределах Чебоксарского и Цивильского уездов ([[1925]] г.) // НА ЧГИГН. Отд. I. Ед. хр. 20. Инв. № 990. Л. 248-278. * Михайлов Е. П. Фотоснимки надгробных камней, сделанные входе экспедиции [[1984]] г. в Комсомольском, Яльчикском, Батыревском, Шемуршинском районах Чувашской АССР // НА ЧГИГН. Отд. И. Ед. хр. 803. Инв. № 7021. *Мухаметшин Д. Г., Михайлов Е. П., Иванов В. Н. (Алмантай). [https://сувары.рф/ru/content/epigraficheskie-pamyatniki-chuvashii Эпиграфические памятники Чувашии]. // Волжская Болгария (Булгария): этнокультурная ситуация и общественное развитие: материалы научного семинара (Чебоксары, 13 апреля 2011 г.) / сост. и науч. ред. Г. А. Николаев. — Чебоксары: ЧГИГН, 2012. — 132 с., ил. — (Тюркские племена и государства Евразии в древности и в Средние века; вып. 1). ISBN 978-5-87677-174-2 * Усманов, Венер Мударисович. [https://books.google.ru/books?id=wHKVEAAAQBAJ&pg=PA6&lpg=PA6&dq=В.+А.+Иванов+(Алмантай)&source=bl&ots=xgO2Ii_3V-&sig=ACfU3U0yhZXRp2d40qOPMgueVk49PUdxrg&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwiU3vOhloyCAxUYKRAIHa66DbI4PBDoAXoECAIQAw#v=onepage&q=В.%20А.%20Иванов%20(Алмантай)&f=false Чувашстан Республикасы татар эпиграфик һәйкәлләре] Казан, 2022. == Каçăсем == * [https://www.business-gazeta.ru/article/485836 Фарид Хакимзянов: «Чуваши написали жалобу в Академию наук СССР, мол, татары их давят»] * [https://сувары.рф/ru/content/epigraficheskie-pamyatniki-goroda-bulgara Эпиграфические памятники города Булгара] — Сувар.рф сайтран == Асăрхавсем == {{Асăрхавсем}} [[Категори:Эпиграфика]] [[Категори:Атăлçи Пăлхар]] [[Категори:Çырулăх]] [[Категори:Чăваш Енĕн историйĕ]] [[Категори:Тутарстан историйĕ]] kp48nb33hbx57d2231lfwpksk88l2x8 0 93718 874399 726822 2026-06-09T10:37:55Z InternetArchiveBot 28304 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 874399 wikitext text/x-wiki {{Пайăр çын |ят = Ален Бомбар |тăван ят = Alain Bombard |портрет = Alain Bombard 1981.jpg |анлăшĕ = |портрета ăнлантарни = |çуралнă чухнехи ят = |ĕçлев тĕсĕ = |çуралнă вăхăт = |çуралнă вырăн = |гражданлăх = |пăхăнулăх = |вилнĕ вăхăт = |вилнĕ вырăн = |амăшĕ = |ашшĕ = |упăшка = |арăм = |ачасем = |парнесемпе чыславсем = |сайт = |викиампар = Category: }} '''Ален Бомбар'''(фр. Alain Bombard; 27 юпа 1924, Париж — 19 утӑ 2005, Тулон) — Франци тухтӑрӗ, биологӗ, ҫулҫуревҫи тата политикӗ. 1952 ҫӳлта — ӑслӑх тӗпчевӗ вырӑнне тата карап уҫӑ тинӗсре арканса путсан чӗрӗ юлнӑ ҫынсем пулӑшу пыриччен е урӑх сӑлтавпа епле тытӑнса тӑрса ҫӑлӑнассин хӑй шутласа тупнӑ методӗсен пропагандине ҫирӗплетме — пӗччен Атлантика океанӗ урлӑ, Канар утравӗсенчен Барбадос утравӗсене ҫити каҫнӑ, 65 кун хушшинче (19 юпа - 22 раштав) 2375 тинӗс миле (4400 км) каҫнӑ. Ҫула май тытнӑ пулӑпа тата планктонпа тӑранса пурӑннӑ. Эксперимент вӗҫленнӗ тӗлне хӑйӗн сывлӑхне хытӑ хавшатнӑ. Бомбар 25 кг-а ҫити начарланнӑ, эритроцитсепе гемоглобин шайӗ вилес пек шая ҫитнӗ, унӑн куҫӗсем япӑхрах курма пуҫланӑ, урисен чӗрнисем ӳкнӗ, ӳчӗ ҫине вӗтӗ шатра тухнӑ. Пӗтӗмӗшле илсен унӑн организмӗ нумай шыв ҫухатса типнӗ тата начарланнӑ, анчах та вӑл ҫырана чӗррӗн ҫитме пултарайнӑ.<ref>[https://tuturizm.ru/2021/04/08/alen-bombar-kak-vyzhit-v-okeane-bez-edy-i-vody/ Ален Бомбар: океаҥҥа ас уонна уу суох хайдах олоруохха сөбүй?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211209194928/https://tuturizm.ru/2021/04/08/alen-bombar-kak-vyzhit-v-okeane-bez-edy-i-vody/ |date=2021-12-09 }}</ref> == Кун-ҫулӗ == Аленбар — аан дойдуга бастакы киһи Атлантик океан паарсатын аннынан туораан, бэйэтин кэмин быыһыыр тэрилинэн хааччыллыбыт, хараабыллары алдьатарга аналлаах стандартнай наборунан хааччыллыбыт, сойутар тэрилинэн хааччыллыбыт. Бомбар номнуо плаваний уопуттаах - Монаколияттан о. Менорка (ыам ыйын 25-11 күннэрэ), Тандертан Касабланкаҕа (атырдьах ыйын 13-20 күннэрэ), уонна Лас- Пальмас (атырдьах ыйын 24 — балаҕан ыйын 3). Ален Атлантиканы бастаан яхтменнаах Джеком Палмеры (Герберт Мьир- Палер, Англия, панама гражданина) - атас монаковскай устууга бииргэ үлэлэһэр табаарыһа, ол түмүгэр биир — Палермер өрөгөйдөөх кэмҥэ кэлбэтэҕэ. Сарсыарда 19 күнүгэр, 1952 сыллаахха, саҥа төрөөбүт кыыспын көрөн- истэн, Атлантиканан устан, «Еретик»диэн 4,5 миэтэрэ уһуннаах оҥочоҕо устан барбыта. Кинигэтигэр маннык ааттары талыы төрүөтүнэн элбэх киһи «еретическэй» курдук сыһыана кини бигэргэтэллэринэн «киһи эрэ олоруон уонна туустаах ууну иһиэн сөп», ону тэҥэ оҥочоҕо «туһата суох» сытар пууну ситиһиэн сөп диэн суруйар. Ааллаах Үнүгэс кэмигэр балыгы аһыыр аһылык быһыытынан уонна тууһа суох уунан хааччыйара. Урут оҥоһуллубут уонна тус бэйэтэ оҥорбут ручной прессатынан балыктан тууһа суох ууламмыт. Кыра сылдьан пилалаах муора уута диэн аан дойду дакаастаабыта, кыра дозаларыгар туус уута баар буоларын барытын тууһа суох ууну кытта дьүөрэлэһэн иһэр кыахтааҕын дакаастаабыта. Аленбар 65 хонук иһигэр 25 киилэ кэриҥэ ыйааһыннаах убаһаны аччыктааһын уонна организмы куттала суох хаалларыы буолла. == Ӗҫӗ-хӗлӗ == == Вуламалли== * Ален Бомбар. [http://lib.ru/PRIKL/BOMBAR/zabortom.txt За бортом по своей воле] * Кир Булычев [http://www.rusf.ru/kb/stories/po_primeru_bombara/bibl.htm «По примеру Бомбара»] * {{cite web |url=http://www.kp.ru/daily/26419.3/3291677/ |title=Воду добывать из рыбы, а витамины - из носка |author=Ярослав Коробатов |date=2015-08-12 |work= |publisher=[[Комсомольская правда]] |accessdate=2015-08-13 |lang=ru}} == Каҫӑсем == * [[Категори:Ҫулҫӳревҫӗсем, алфавитпа]] 2xo82i3e8lqyn8lzgkqlfyeiq34zwee 0 130075 874398 874206 2026-06-09T10:23:02Z InternetArchiveBot 28304 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 874398 wikitext text/x-wiki {{Администрациллĕ виçе |Тĕс1 = {{Тĕс|Раççей}} |Тĕс2 = |Чăвашла ячĕ = Александров Гай районӗ |Тăван ячĕ = |Герб = Coat_of_Arms_of_Aleksandrov-Gai_rayon_(Saratov_oblast).png |Ялав = |Ялава ăнлантарни = Александров Гай районӗн ялавӗ |Герба ăнлантарни = Александров Гай районӗн гербӗ |Патшалăх = {{RUS}} |lat_dir = N |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_dir = E |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = |Гимн = |Статус = [[Муниципаллӑ район]] |Кĕрет = [[Сарӑту облаҫӗ]] |Тытăмĕ = {{nobr|6 муниципаллӑ йӗркеленӳ}} |Тĕп хула = [[Александров Гай]] [[сала|сали]] |Вăхăт = [[1935]] |Пуçлăх = Сергей Юрьевич Зюзин |Пуçлăх тĕсĕ = Район пуҫлӑхӗ |Пуçлăх2 = Анна Александровна Котова |Пуçлăх тĕсĕ2 = Депутат пуххин ертӳҫи |ШВП = |ШВП çулĕ = |ШВП вырăнĕ = |ШВП пурăнан кашни çынна = |ШВП пурăнан кашни çынна вырăнĕ = |Чĕлхе = |Чĕлхесем = |Пурăнан халăх = {{ Пурăнан халăх | Александрово-Гайский район | тс }} |Çырав çулĕ = {{ Пурăнан халăх | Александрово-Гайский район | г }} |Пурăнан халăх проценчĕ = {{ #expr: ( {{ Пурăнан халăх | Александрово-Гайский район | ч }} * 100 / {{ Пурăнан халăх | Саратовская область | ч }} round 2 ) }} |Пурăнан халăх вырăнĕ = |Йышлăх = {{ formatnum: {{ #expr: ( {{ Пурăнан халăх | Александрово-Гайский район | ч }} / 2699.48 round 2 ) }} }} |Йышлăх вырăнĕ = |Наци йышĕ = |Конфесси йышĕ = |Лаптăк = 2699,48<ref name='63_8006001'>{{Cite web |url=http://www.gks.ru/dbscripts/munst/munst63/DBInet.cgi?pl=8006001 |title=Саратовская область. Общая площадь земель муниципального образования |access-date=2016-02-04 |archive-date=2018-09-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180928200956/http://www.gks.ru/dbscripts/munst/munst63/DBInet.cgi?pl=8006001 |url-status=live }}</ref> |Лаптăк проценчĕ = |Лаптăк вырăнĕ = |Максималлă çӳллĕш = |Вăтам çӳллĕшĕ = |Минималлă çӳллĕш = |Карттă = Alexandrovo-Gaysky_district_locator_map.svg |Администрациллĕ виçен картти = |АВ карттин пысăкăшĕ = 500px |ВăхăтТăрăхĕ = [[Самар вӑхӑчӗ]] |Аббревиатура = |ISO = |FIPS = |Телефон кочĕ = |Почтă индексĕсем = |Тетел-домен = |Автомобиль номерĕсен кочĕсем = 64, 164 |Сайт = http://algay.sarmo.ru/ |Commons-ри категори = |Асăрхавсем = }} '''Александров Гай районӗ''', официаллӑ мар '''Алгай районӗ''' ({{lang-ru|Александрово-Гайский район, Алгайский район}}) — [[Сарӑту облаҫӗ|Сарӑту облаҫӗн]] ([[РФ]]) [[Сарӑту облаҫӗн администрациллӗ-территориллӗ пайланӑвӗ|администрациллӗ-территориллӗ виҫи]] ([[Раҫҫей субъекчӗсен районӗсем|район]]) тата [[Муниципаллӑ йӗркеленӳ|муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ]] ([[Муниципаллӑ район (Раҫҫей)|муниципаллӑ район]]). [[Администрациллӗ центр]] — [[Александров Гай]] [[сала|сали]]. == Географи == Район [[Сарӑту облаҫӗ]]н кӑнтӑр-тухӑҫ енче, ҫурпушхир тӑрӑхӗнче вырнаҫнӑ. Ҫурҫӗрте [[Новоузенск районӗ]]пе, кӑнтӑрта тата кӑнтӑр-тухӑҫра [[Казахстан]]ӑн [[Анӑҫ Казахстан облаҫӗ]]н [[Казталов районӗ]]пе юнашар вырнаҫнӑ. Район чиккин вӑрӑмӑшӗ — 254 км, вӗсенчен патшалӑх чиккин вӑрӑмӑшӗ — 165 км. Ҫурҫӗртен кӑнтӑра район вӑрӑмӑшӗ — 74 км, тухӑҫран анӑҫа — 48 км. Район лаптӑкӗ: 2699,48 км²<ref name='63_8006001'/>. Район ку сахал шывлӑ, типӗ тӑрӑх. Кунти шыв ҫӑлкуҫӗсен нумайрахӑшӗ питӗ минирализациленӗрен ӗҫмелли шыв йывӑрлӑхӗ пур. [[Мӑн Узень|Мӑн]] тата [[Кӗҫӗн Узень (юханшыв)|Кӗҫӗн Узень]] юханшывӗсен хӗрринче нумайрахӑш пурӑнан вырӑнсем вырнаҫнӑ. Нумай вӑрман вырӑнлӑхӗ ҫук. === Чикӗсем === {| class="wikitable" ! Ен ! Район |- |Ҫурҫӗр-Анӑҫ | [[Новоузенск районӗ]] |- |Кӑнтӑр-Тухӑҫ | [[Казахстан|Казахстанӑн]] [[Анӑҫ Казахстан облаҫӗ]]н [[Казталов районӗ]] |} == Истори == Район [[1935|1935 ҫулхи]] [[кӑрлач уйӑхӗ]]нче [[Сарӑту крайӗ]]н ([[1936|1936 ҫултан]] — Сарӑту облаҫӗн) йышӗнче [[Новоузенск районӗ]]н пысӑкмарлатӑвне пула йӗркеленӗ. [[1960]]-[[1973|1973 ҫ.]] Александров Гай районӗ пӑрахӑҫланӑ пулнӑ, унӑн территорийӗ [[Новоузенск районё]]н йышӗнче пулнӑ. {{Тулли дата|1973|04|13}} Александров Гай районне ҫӗнетсе йӗркеленӗ. == Халӑх == {{ Население | Александрово-Гайский район }} [[Александров Гай]]ра районӑн пурӑнан халӑхӗн {{ #expr: ( {{ Население | Александров Гай | ч }} * 100 / {{ Население | Александрово-Гайский район | ч }} round 2 ) }} % пурӑнать. === Наци йышӗ === {{Автонумераци | Оформление = standard sortable | Столбцов = 4 | Заголовок2 = Нацилӗх | Заголовок3 = [[1939]] ҫул<ref name = "Демоскоп1939">{{Cite web |url=http://www.demoscope.ru/weekly/ssp/rus_nac_39_ra.php?reg=1566 |title=Всесоюзная перепись населения 1939 года. Национальный состав населения районов, городов и крупных сел РСФСР |access-date=2018-01-11 |archive-date=2018-01-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180112042540/http://www.demoscope.ru/weekly/ssp/rus_nac_39_ra.php?reg=1566 |url-status=live }}</ref> | Заголовок4 = [[2010]] ҫул<ref>{{книга |автор= |часть= |ссылка часть= |заглавие= Национальный состав и владение языками, гражданство. Итоги Всероссийской переписи населения 2010 года: Статистический сборник |оригинал= |ссылка= http://srtv.gks.ru/wps/wcm/connect/rosstat_ts/srtv/resources/b4112880403d3d3980ffd70fa8517bb1/%D0%9D%D0%B0%D1%86.%D1%81%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B2.pdf |викитека= |ответственный= Территориальный орган Федеральной службы государственной статистики по Саратовской области |издание= |место= Саратов |издательство= |год= 2012 |том= |страницы= |столбцы= |страниц= 203 |серия= |isbn= |тираж= |ref= |archive-date= 2018-02-18 |archive-url= https://web.archive.org/web/20180218221556/http://srtv.gks.ru/wps/wcm/connect/rosstat_ts/srtv/resources/b4112880403d3d3980ffd70fa8517bb1/%D0%9D%D0%B0%D1%86.%D1%81%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B2.pdf }} {{Cite web |url=http://srtv.gks.ru/wps/wcm/connect/rosstat_ts/srtv/resources/b4112880403d3d3980ffd70fa8517bb1/%D0%9D%D0%B0%D1%86.%D1%81%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B2.pdf |title=Архивированная копия |access-date=2018-01-11 |archive-date=2018-02-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180218221556/http://srtv.gks.ru/wps/wcm/connect/rosstat_ts/srtv/resources/b4112880403d3d3980ffd70fa8517bb1/%D0%9D%D0%B0%D1%86.%D1%81%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B2.pdf |url-status=unfit }}</ref> | Выравнивание3 = left | Выравнивание4 = left | Сортировка3 = число | Сортировка4 = число | |[[Казахсем]] | 3 257 (23,2 %)| 9 077 (54,1 %) | |[[Вырӑссем]] | 10 255 (72,9 %)|6 695 (39,9 %) | |[[Тутарсем]] | 219 (1,6 %) | 364 (2,2 %) || [[Чеченсем]] | - | 192 (1,1 %) | | [[Корейсем]] | - | 84 (0,5 %) | | [[Украинсем]] | 155 (1,1 %) | 77 (0,5 %) | |Ыттисем | 162 (1,2 %)| 277 (1,6 %) | |Палӑтманнисем| 4 (0,0 %)| 89 ||Пурӗ | 14 052 | 16 885 }} [[Александров Гай|Район центрӗсӗр]], [[Новоалександровка (Александров Гай районӗ)|Новоалександровка салисӗр]] тата [[Кругляков (хутор)|Кругляковпа]] [[Яшин (хутор)|Яшин хуторӗсемсӗр]] пуҫне районӑн пур пурӑнан вырӑнӗсенче [[казахсем|казах халӑхӗ]] нумайрахӑш шутланать. == Муниципаллӑ тытӑмлӑх == Александров Гай [[Муниципаллӑ район (Раҫҫей)|муниципаллӑ районне]] 2 [[муниципаллӑ йӗркеленӳ|муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ]] кӗрет, иккӗшӗ те [[ял тӑрӑхӗ]]<ref name="МО">{{Cite web |url=http://docs.cntd.ru/document/933006792 |title=Закон Саратовской области от 27 декабря 2004 года N 90-ЗСО «О муниципальных образованиях, входящих в состав Александрово-Гайского муниципального района» |access-date=2018-09-28 |archive-date=2021-07-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210711112354/https://docs.cntd.ru/document/933006792 |url-status=live }}</ref>: {{Автонумераци | Оформление = standard sortable | Столбцов = 6 | Заголовок2 = Муниципаллӑ йӗркеленӳ | Заголовок3 = Администрациллӗ центрӗ | Заголовок4 = Пурӑнан<br>вырӑнсен<br>йышӗ | Заголовок5 = Халӑх | Заголовок6 = Лаптӑк,<br>км² | Выравнивание4 = right | Выравнивание5 = right | Выравнивание6 = right | Сортировка4 = число | Сортировка5 = число | Сортировка6 = число | |[[Александров Гай муниципаллӑ йӗркленӗвӗ]] | [[Александров Гай]] сали | 54 | {{ Население | Александрово-Гайское муниципальное образование | тс }} | 2806,47<ref name='63_8006001'/> | |[[Новоалександровка муниципаллӑ йӗркленӗвӗ]] | [[Новоалександровка (Александров Гай районӗ)|Новоалександровка]] сали | 3 | {{ Население | Новоалександровское муниципальное образование | тс }} | 431,22<ref name='63_8006001'/> }} === Муниципаллӑ тытӑмлӑхӑн историйӗ === [[2005|2005 ҫулта]] районта ҫичӗ ял тӑрӑхӗ йӗркеленӗ. [[2016|2016 ҫулта]] вӗсенчен пилӗк муниципаллӑ йӗркеленӳ пӑрахӑҫланӑ: [[Варфоломеевка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ|Варфоломеевка]], [[Искра муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ|Искра]], [[Камышки муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ|Камышки]], [[Новостепной муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ|Новостепной]] тата [[Приузенский муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ]]сем. Пур пӑрахӑҫланӑ муниципаллӑ йӗркеленӳсем [[Александров Гай муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ]]н йышне кӗртнӗ. == Пурӑнан вырӑнсем == Петровск райнӗнче 57 пурӑнан вырӑн пур, пурте ял пурӑнан вырӑнӗсем. {{Автонумераци | Оформление = standard sortable collapsible collapsed | Название = Список населённых пунктов района | Столбцов = 5 | Заголовок2 = Пурӑнан вырӑн | Заголовок3 = Тӗс | Заголовок4 = Халӑх | Заголовок5 = Муниципаллӑ<br> йӗркеленӳ | Выравнивание4 = right | Сортировка4 = число | | [[Александров Гай]] | сала | {{ Население | Александров Гай | тс }} | [[Александров Гай муниципаллӑ йӗркленӗвӗ|Александров Гай МЙ]] | | [[Ахматов (посёлок)|Ахматов]] | посёлок | {{ Население | Ахматов (посёлок) | тс }} | [[Александров Гай муниципаллӑ йӗркленӗвӗ|Александров Гай МЙ]] | | [[Бабошкин (хутор)|Бабошкин]] | хутор | {{ Население | Бабошкин (хутор) | тс }} | [[Александров Гай муниципаллӑ йӗркленӗвӗ|Александров Гай МЙ]] | | [[Байгужа (Сарӑту облаҫӗ)|Байгужа]] | хутор | {{ Население | Байгужа (Саратовская область) | тс }} | [[Новоалександровка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ|Новоалександровка МЙ]] | | [[Береговой (Александров Гай районӗ)|Береговой]] | хутор | {{ Население | Береговой (Александрово-Гайский район) | тс }} | [[Александров Гай муниципаллӑ йӗркленӗвӗ|Александров Гай МЙ]] | | [[Бирюков (Сарӑту облаҫӗ)|Бирюков]] | хутор | {{ Население | Бирюков (Саратовская область) | тс }} | [[Александров Гай муниципаллӑ йӗркленӗвӗ|Александров Гай МЙ]] | | [[Ближний (Александров Гай районӗ)|Ближний]] | хутор | {{ Население | Ближний (Александрово-Гайский район) | тс }} | [[Александров Гай муниципаллӑ йӗркленӗвӗ|Александров Гай МЙ]] | | [[Бурдин (хутор)|Бурдин]] | хутор | {{ Население | Бурдин (хутор) | тс }} | [[Александров Гай муниципаллӑ йӗркленӗвӗ|Александров Гай МЙ]] | | [[Варфоломеевка (Сарӑту облаҫӗ)|Варфоломеевка]] | сала | {{ Население | Варфоломеевка (Саратовская область) | тс }} | [[Александров Гай муниципаллӑ йӗркленӗвӗ|Александров Гай МЙ]] | | [[Васильки (Сарӑту облаҫӗ)|Васильки]] | посёлок | {{ Население | Васильки (Саратовская область) | тс }} | [[Александров Гай муниципаллӑ йӗркленӗвӗ|Александров Гай МЙ]] | | [[Ветелки (Сарӑту облаҫӗ)|Ветелки]] | хутор | {{ Население | Ветелки (Саратовская область) | тс }} | [[Александров Гай муниципаллӑ йӗркленӗвӗ|Александров Гай МЙ]] | | [[Воропаев (Сарӑту облаҫӗ)|Воропаев]] | хутор | {{ Население | Воропаев (Саратовская область) | тс }} | [[Александров Гай муниципаллӑ йӗркленӗвӗ|Александров Гай МЙ]] | | [[Глубокий (Сарӑту облаҫӗ)|Глубокий]] | хутор | {{ Население | Глубокий (Саратовская область) | тс }} | [[Александров Гай муниципаллӑ йӗркленӗвӗ|Александров Гай МЙ]] | | [[Дальний (Александров Гай районӗ)|Дальний]] | хутор | {{ Население | Дальний (Александрово-Гайский район) | тс }} | [[Александров Гай муниципаллӑ йӗркленӗвӗ|Александров Гай МЙ]] | | [[Доращивание]] | хутор | {{ Население | Доращивание | тс }} | [[Александров Гай муниципаллӑ йӗркленӗвӗ|Александров Гай МЙ]] | | [[Жданов (Сарӑту облаҫӗ)|Жданов]] | хутор | {{ Население | Жданов (Саратовская область) | тс }} | [[Александров Гай муниципаллӑ йӗркленӗвӗ|Александров Гай МЙ]] | | [[Жерпатер]] | хутор | {{ Население | Жерпатер | тс }} | [[Александров Гай муниципаллӑ йӗркленӗвӗ|Александров Гай МЙ]] | | [[Запрудный (Сарӑту облаҫӗ)|Запрудный]] | хутор | {{ Население | Запрудный (Саратовская область) | тс }} | [[Александров Гай муниципаллӑ йӗркленӗвӗ|Александров Гай МЙ]] | | [[Камышки]] | сала | {{ Население | Камышки | тс }} | [[Александров Гай муниципаллӑ йӗркленӗвӗ|Александров Гай МЙ]] | | [[Канавка (Сарӑту облаҫӗ)|Канавка]] | сала | {{ Население | Канавка (Саратовская область) | тс }} | [[Александров Гай муниципаллӑ йӗркленӗвӗ|Александров Гай МЙ]] | | [[Кокбие]] | хутор | {{ Население | Кокбие | тс }} | [[Александров Гай муниципаллӑ йӗркленӗвӗ|Александров Гай МЙ]] | | [[Копанистый]] | хутор | {{ Население | Копанистый | тс }} | [[Александров Гай муниципаллӑ йӗркленӗвӗ|Александров Гай МЙ]] | | [[Копылов (Сарӑту облаҫӗ)|Копылов]] | хутор | {{ Население | Копылов (Саратовская область) | тс }} | [[Александров Гай муниципаллӑ йӗркленӗвӗ|Александров Гай МЙ]] | | [[Кошара (Сарӑту облаҫӗ)|Кошара]] | хутор | {{ Население | Кошара (Саратовская область) | тс }} | [[Александров Гай муниципаллӑ йӗркленӗвӗ|Александров Гай МЙ]] | | [[Кривой (Сарӑту облаҫӗ)|Кривой]] | хутор | {{ Население | Кривой (Саратовская область) | тс }} | [[Александров Гай муниципаллӑ йӗркленӗвӗ|Александров Гай МЙ]] | | [[Кругляков (хутор)|Кругляков]] | хутор | {{ Население | Кругляков (хутор) | тс }} | [[Александров Гай муниципаллӑ йӗркленӗвӗ|Александров Гай МЙ]] | | [[Крутенький (Сарӑту облаҫӗ)|Крутенький]] | хутор | {{ Население | Крутенький | тс }} | [[Александров Гай муниципаллӑ йӗркленӗвӗ|Александров Гай МЙ]] | | [[Крутой (Сарӑту облаҫӗ)|Крутой]] | хутор | {{ Население | Крутой (Саратовская область) | тс }} | [[Александров Гай муниципаллӑ йӗркленӗвӗ|Александров Гай МЙ]] | | [[Крючков (хутор)|Крючков]] | хутор | {{ Население | Крючков (хутор) | тс }} | [[Александров Гай муниципаллӑ йӗркленӗвӗ|Александров Гай МЙ]] | | [[Кулацкий]] | хутор | {{ Население | Кулацкий | тс }} | [[Александров Гай муниципаллӑ йӗркленӗвӗ|Александров Гай МЙ]] | | [[Кушуков]] | хутор | {{ Население | Кушуков | тс }} | [[Александров Гай муниципаллӑ йӗркленӗвӗ|Александров Гай МЙ]] | | [[Лиманный (Александров Гай районӗ)|Лиманный]] | хутор | {{ Население | Лиманный (Александрово-Гайский район) | тс }} | [[Александров Гай муниципаллӑ йӗркленӗвӗ|Александров Гай МЙ]] | | [[Липин (хутор)|Липин]] | хутор | {{ Население | Липин (хутор) | тс }} | [[Александров Гай муниципаллӑ йӗркленӗвӗ|Александров Гай МЙ]] | | [[Луков Кордон]] | сала | {{ Население | Луков Кордон | тс }} | [[Александров Гай муниципаллӑ йӗркленӗвӗ|Александров Гай МЙ]] | | [[Ляляев]] | хутор | {{ Население | Ляляев | тс }} | [[Александров Гай муниципаллӑ йӗркленӗвӗ|Александров Гай МЙ]] | | [[Мезин (Сарӑту облаҫӗ)|Мезин]] | хутор | {{ Население | Мезин (Саратовская область) | тс }} | [[Александров Гай муниципаллӑ йӗркленӗвӗ|Александров Гай МЙ]] | | [[Монахов (хутор)|Монахов]] | хутор | {{ Население | Монахов (хутор) | тс }} | [[Александров Гай муниципаллӑ йӗркленӗвӗ|Александров Гай МЙ]] | | [[Морозов (Сарӑту облаҫӗ)|Морозов]] | хутор | {{ Население | Морозов (Саратовская область) | тс }} | [[Александров Гай муниципаллӑ йӗркленӗвӗ|Александров Гай МЙ]] | | [[Моховой (Сарӑту облаҫӗ)|Моховой]] | хутор | {{ Население | Моховой (Саратовская область) | тс }} | [[Александров Гай муниципаллӑ йӗркленӗвӗ|Александров Гай МЙ]] | | [[Новоалександровка (Александров Гай районӗ)|Новоалександровка]] | сала | {{ Население | Новоалександровка (Александрово-Гайский район) | тс }} | [[Новоалександровка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ|Новоалександровка МЙ]] | | [[Новоселье (Сарӑту облаҫӗ)|Новоселье]] | хутор | {{ Население | Новоселье (Саратовская область) | тс }} | [[Александров Гай муниципаллӑ йӗркленӗвӗ|Александров Гай МЙ]] | | [[Новостепное (Сарӑту облаҫӗ)|Новостепное]] | хутор | {{ Население | Новостепное (Саратовская область) | тс }} | [[Александров Гай муниципаллӑ йӗркленӗвӗ|Александров Гай МЙ]] | | [[Новостройка (Александров Гай районӗ)|Новостройка]] | хутор | {{ Население | Новостройка (Александрово-Гайский район) | тс }} | [[Александров Гай муниципаллӑ йӗркленӗвӗ|Александров Гай МЙ]] | | [[Передовой (Александров Гай районӗ)|Передовой]] | посёлок | {{ Население | Передовой (Александрово-Гайский район) | тс }} | [[Александров Гай муниципаллӑ йӗркленӗвӗ|Александров Гай МЙ]] | | [[Поливное (Сарӑту облаҫӗ)|Поливное]] | посёлок | {{ Население | Поливное (Саратовская область) | тс }} | [[Александров Гай муниципаллӑ йӗркленӗвӗ|Александров Гай МЙ]] | | [[Привольный (Александров Гай районӗ)|Привольный]] | хутор | {{ Население | Привольный (Александрово-Гайский район) | тс }} | [[Новоалександровка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ|Новоалександровка МЙ]] | | [[Приузенский]] | посёлок | {{ Население | Приузенский | тс }} | [[Александров Гай муниципаллӑ йӗркленӗвӗ|Александров Гай МЙ]] | | [[Прудовой (Александров Гай районӗ)|Прудовой]] | хутор | {{ Население | Прудовой (Александрово-Гайский район) | тс }} | [[Александров Гай муниципаллӑ йӗркленӗвӗ|Александров Гай МЙ]] | | [[Разлой]] | хутор | {{ Население | Разлой | тс }} | [[Александров Гай муниципаллӑ йӗркленӗвӗ|Александров Гай МЙ]] | | [[Соловки (Сарӑту облаҫӗ)|Соловки]] | хутор | {{ Население | Соловки (Саратовская область) | тс }} | [[Александров Гай муниципаллӑ йӗркленӗвӗ|Александров Гай МЙ]] | | [[Старухин (хутор)|Старухин]] | хутор | {{ Население | Старухин (хутор) | тс }} | [[Александров Гай муниципаллӑ йӗркленӗвӗ|Александров Гай МЙ]] | | [[Суходол (Сарӑту облаҫӗ)|Суходол]] | хутор | {{ Население | Суходол (Саратовская область) | тс }} | [[Александров Гай муниципаллӑ йӗркленӗвӗ|Александров Гай МЙ]] | | [[Сысоев (хутор)|Сысоев]] | хутор | {{ Население | Сысоев (хутор) | тс }} | [[Александров Гай муниципаллӑ йӗркленӗвӗ|Александров Гай МЙ]] | | [[Ҫӗнӗ Быт (Сарӑту облаҫӗ)|Ҫӗнӗ Быт]] | хутор | {{ Население | Новый Быт (Саратовская область) | тс }} | [[Александров Гай муниципаллӑ йӗркленӗвӗ|Александров Гай МЙ]] | | [[Урусов (хутор)|Урусов]] | хутор | {{ Население | Урусов (хутор) | тс }} | [[Александров Гай муниципаллӑ йӗркленӗвӗ|Александров Гай МЙ]] | | [[Утиный (Сарӑту облаҫӗ)|Утиный]] | хутор | {{ Население | Утиный (Саратовская область) | тс }} | [[Александров Гай муниципаллӑ йӗркленӗвӗ|Александров Гай МЙ]] | | [[Яшин (хутор)|Яшин]] | хутор | {{ Население | Яшин (хутор) | тс }} | [[Александров Гай муниципаллӑ йӗркленӗвӗ|Александров Гай МЙ]] }} === Пӑрахӑҫланӑ пурӑнан вырӑнсем === [[2016|2016 ҫулта]] [[Александров Гай муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ|Александров Гай муниципаллӑ йӗркеленӗвне]] кӗнӗ [[Журавлиха (Александров Гай районӗ)|Журавлиха]] хуторӗ пӑрахӑҫланӑ пулнӑ<ref>{{Cite web |url=http://docs.cntd.ru/document/467710157 |title=Закон Саратовской области от 4 июля 2016 года № 76-ЗСО «О внесении изменений в некоторые законодательные акты Саратовской области» |access-date=2016-10-10 |archive-date=2018-09-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180928161907/http://docs.cntd.ru/document/467710157 |url-status=live }}</ref>. == Транспорт == Пӗрле усӑ курмалли йывӑр витӗллӗ автоҫулсен вӑрӑмӑшӗ — 119,2 км. [[Александров Гай]] салинче [[Александров Гай (станци)|чукунҫул станцийӗ]] пур. == Археологи == Александров Гай районӗнче [[Мӑн Узень]] хӗрринче Орошаемое ятлӑ [[неолит]] вӑхӑтӗнчен палӑкӗ пур (7-8 пин ҫул)<ref>{{Cite web |url=http://news.sarbc.ru/main/2015/08/06/172760.html |title=В Саратовской области совершено археологическое «открытие мирового масштаба» |access-date=2016-05-17 |archive-date=2016-06-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160604173914/http://news.sarbc.ru/main/2015/08/06/172760.html |url-status=live }}</ref>. Ун юнашар, райшывхуҫ шывпусӑм станцийӗн патӗнче Алгай ятлӑ неолит тӑрӑвӗ вырнаҫнӑ<ref>{{Cite web |url=http://www.pgsga.ru/infocenter/news/20263.html |title=Археологические изыскания двух важных памятников эпохи неолита и энеолита |access-date=2016-05-17 |archive-date=2016-06-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160619011531/http://www.pgsga.ru/infocenter/news/20263.html |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.om-saratov.ru/novosti/07-August-2015-i27356-naidennye-pod-saratovom-unik |title=Найденные под Саратовом уникальные неолитические артефакты увезут в США |access-date=2016-05-17 |archive-date=2016-06-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160605025632/http://www.om-saratov.ru/novosti/07-August-2015-i27356-naidennye-pod-saratovom-unik |url-status=live }}</ref>.. == Ҫавӑн пек пӑхӑр == * [[Сарӑту облаҫӗн администрациллӗ-территориллӗ пайланӑвӗ]] * [[Сарӑту облаҫӗн пурӑнан вырӑнӗсем]] == Асӑрхавсем == {{Асӑрхавсем}} == Вуламалли == *Атлас автомобильных дорог Саратовской области. Саратов, 2000. == Каҫӑсем == * [http://algay.sarmo.ru/ Официальный сайт Александрово-Гайского муниципального района] * [https://web.archive.org/web/20120325210412/http://saratov.gov.ru/region/municipal_areas/algai.php Сведения на сайте областной администрации] * [http://region.sgu.ru/oblast/index.htm О районе] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140812095833/http://region.sgu.ru/oblast/index.htm |date=2014-08-12 }} {{Тулаш каҫӑсем}} {{Александров Гай районӗн муниципаллӑ йӗркеленӗвӗсем}} {{Александров Гай районӗ}} {{Сарӑту облаҫӗ}} [[Категори:Администрациллĕ виçесем, алфавитпа]] [[Категори:Александров Гай районӗ|*]] hhde53vu03dfrj7kimfv3gkly9qq7ma 0 130144 874392 2026-06-08T16:44:18Z Ellodanis5 17302 Ҫӗнӗ страница: «[[File:Milorad Pavić - books in Bulgarian.jpg|thumb|Milorad Pavić - books in Bulgarian]] '''Хазар сăмахсарĕ''' ({{lang-sr|Хазарски речник}}) — [[Сербсем|серб]] çыравçин [[Павич, Милорад|Милорад Павичăн]] ({{lang-sr|Милорад Павић}}; 1967—2009)  пĕрремĕш романĕ. == Асăрхавсем == {{Асăрхавсем}} {{book-stub}} {{Тулаш каçăсем...» 874392 wikitext text/x-wiki [[File:Milorad Pavić - books in Bulgarian.jpg|thumb|Milorad Pavić - books in Bulgarian]] '''Хазар сăмахсарĕ''' ({{lang-sr|Хазарски речник}}) — [[Сербсем|серб]] çыравçин [[Павич, Милорад|Милорад Павичăн]] ({{lang-sr|Милорад Павић}}; 1967—2009)  пĕрремĕш романĕ. == Асăрхавсем == {{Асăрхавсем}} {{book-stub}} {{Тулаш каçăсем}} {{Павич}}{{Хасар Ен}} [[Категори:Романы 1984 года]] [[Категори:Романы на сербском языке]] [[Категори:Милорад Павич]] [[Категори:Хазарсем]] [[Категори:Гипертекст]] [[Категори:Криптоистори]] [[Категори:Метапрозаические романы]] aj67zbe7vgycj1qflpueyh41kvqwutj 874395 874392 2026-06-09T06:02:02Z Ellodanis5 17302 874395 wikitext text/x-wiki [[File:Milorad Pavić - books in Bulgarian.jpg|thumb|Milorad Pavić - books in Bulgarian</br><big>Милорад Павичăн Дунайçи Пăлхар чĕлхипе кăларнă кĕнекисем, «Хазарски речник» текенни иккĕ — арçынсем валли тата хĕрарăмсем валли уйрăм</big>]] '''Хазар сăмахсарĕ''' ({{lang-sr|Хазарски речник}}) — [[Сербсем|серб]] çыравçин [[Павич, Милорад|Милорад Павичăн]] ({{lang-sr|Милорад Павић}}; 1967—2009)  пĕрремĕш романĕ. == Çавăн пекех == * [[Пăлхар чĕлхин сăмахсарĕ]] ==Каçăсем== *[http://www.khazaria.com/pavic.html Dictionary of the Khazars: a novel by Milorad Pavic], excerpts from "Postmodernism as Nightmare: Milorad Pavic's Literary Demolition of Yugoslavia" by [[Andrew Wachtel]] *[https://www.youtube.com/watch?v=dBoUsKR2wdQ Pavić′s Writing Slope Box (In Serbian)] RTS - Official channel == Асăрхавсем == {{Асăрхавсем}} {{book-stub}} {{Тулаш каçăсем}} {{Павич}}{{Хасар Ен}} [[Категори:1984-мĕш çулхи романсем]] [[Категори:Серб романĕсем]] [[Категори:Милорад Павич]] [[Категори:Хазарсем]] [[Категори:Гипертекст]] [[Категори:Криптоистори]] [[Категори:Метапрозăлла романсем]] byx67kx2myfm64dds7uajerayvtufi1 10 130145 874393 2026-06-08T18:23:01Z Ymblanter 7764 Ҫӗнӗ страница: «Вульфенит и кальцит, шахта Эрупсьон, Аумада, Чиуауа, Мексика» 874393 wikitext text/x-wiki Вульфенит и кальцит, шахта Эрупсьон, Аумада, Чиуауа, Мексика gshjmfoy0zun78ppkk8rnsila8zacxj 10 130146 874394 2026-06-08T18:23:15Z Ymblanter 7764 Ҫӗнӗ страница: «Wulfenite mexique.jpg» 874394 wikitext text/x-wiki Wulfenite mexique.jpg c2ig3py0zwmz1iqdct5dk91uc06fa32