АОС

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="cv">
  <siteinfo>
    <sitename>Википеди</sitename>
    <dbname>cvwiki</dbname>
    <base>https://cv.wikipedia.org/wiki/%D0%A2%C4%95%D0%BF_%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%86%D0%B0</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.6</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Медиа</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Ятарлă</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Сӳтсе явасси</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Хутшăнакан</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Хутшăнаканăн канашлу страници</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Википеди</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Википеди сӳтсе явмалли</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Ӳкерчĕк</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Ӳкерчĕке сӳтсе явмалли</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">MediaWiki сӳтсе явмалли</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Шаблон</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Шаблона сӳтсе явмалли</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Пулăшу</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Пулăшăва сӳтсе явмалли</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Категори</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Категорине сӳтсе явмалли</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Модуль</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Обсуждение модуля</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>АОС</title>
    <ns>0</ns>
    <id>26931</id>
    <revision>
      <id>874429</id>
      <parentid>857618</parentid>
      <timestamp>2026-06-11T20:07:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JotaCartas</username>
        <id>3909</id>
      </contributor>
      <comment>[[File:Appellation d’Origine Contrôlée logo.svg|thumb]]</comment>
      <origin>874429</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="768" sha1="4kj0k8pyhbma9z1vxz4nn0qz7g5d0rw" xml:space="preserve">[[File:Appellation d’Origine Contrôlée logo.svg|thumb]]
'''Appellation d'origine controlee''' ( AOC ) - апелласьон д*орижин контроле - ячĕ, вырăнĕ ăçтан пулни тĕрĕсленĕ. Паян [[Франци|Францире]] 57 % иçĕм лаптăкĕсене АОС категори панă. Кунта 44 % пĕтĕм француз эрехĕсем тăваçсĕ. Францире яхăн 300 [[эрех]], [[чăкăт]] тата ытти апат-çимĕс тăвакан тарăхсене АОС категори панă.
* АОС категори тĕрĕслев патшалăх органĕ - '''INAO'''  ( Institut national des appellations d'origine ).
[[Категори:Франци эрехĕсем]]</text>
      <sha1>4kj0k8pyhbma9z1vxz4nn0qz7g5d0rw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Свитязь (Беларуç)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>49367</id>
    <revision>
      <id>874430</id>
      <parentid>625472</parentid>
      <timestamp>2026-06-12T05:36:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tess Mattew</username>
        <id>40319</id>
      </contributor>
      <comment>photo, ӳкерчӗк хушни</comment>
      <origin>874430</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1501" sha1="ijbuhp517et0t8crjvo9w6xmcttblnp" xml:space="preserve">{{Кӳлĕ
|Ячĕ                   = Свитязь (Беларуç) 
|Нацилле ячĕ                 ={{lang-be|Свіцязь}} 
|Ӳкерчĕк                 =  Озеро Свитязь.jpg
|Ӳкерчĕке алпусни        =  
|Ӳкерчĕк анлăшĕ            =  
|Координатсем                   = 53/26/N/25/55/E 
|CoordScale        =  
|Патшалăх  = Беларуç 
|Регион  = 
|Район=
|Тинĕс шайĕнчи çӳллĕшĕ   =   
|Тăршшĕ                =  1,7  
|Анлăшĕ =         = 1,6 
|Лаптăкĕ              = 2,24 
|Калăпăш      = 2,24 
|Çыран хĕрри тăршшĕ      = 4,5 
|Чи пысăк тарăнăш          =  15 
|Вăтам тарăнăш                 =3 
|Минераллав тĕсĕ =  
|Тăварлăх  =   
|Янкăрлăх  =  
|Шыв пухăмĕн лаптăкĕ  = 14  
|Кĕрекен юханшывсем  = 
|Тухакан юханшыв =Своротва 
|Commons =   
|Позици картти  =  
|Позици картти 1 =   
}}

'''Свитязь''' — Беларуç территоринчи кӳлĕ.  юханшыв юхса кĕрет, Своротва юхса тухать.  Кӳлĕ лаптăкĕ 2,24 км².

== Асăрхавсем ==
{{асăрхавсем}}

== Каçăсем ==

{{hydro-stub}}
{{Тĕрĕслемен кӳлĕ}}

[[Категори:Кӳлĕсем алфавитпа]] 
[[Категори:Беларуç кӳллисем]]</text>
      <sha1>ijbuhp517et0t8crjvo9w6xmcttblnp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Рерихизм</title>
    <ns>0</ns>
    <id>72761</id>
    <revision>
      <id>874427</id>
      <parentid>873066</parentid>
      <timestamp>2026-06-11T19:47:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>КӗлчечекМ</username>
        <id>15937</id>
      </contributor>
      <origin>874427</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="31648" sha1="9g1kp96du8t7shhcu8zmsc9u6xazywo" xml:space="preserve">[[File:UN and Banner of Peace (Stamp).jpg |thumb |300px |[[Пĕрлешӳллĕ Нацисен Организацийĕ|ПНО]] тата Рерихизм символĕсем.&lt;br /&gt; Почтă марки, 1986.]]

'''Рерихизм''' (акăл. ''[[:en:Roerichism|Roerichism]]'') — [[Рерих Елена Ивановна|Елена]] тата [[Рерих, Николай Константинович|Николай]] Рерихсем пирĕн вăхăта çитернĕ вĕрентӳ çинче никĕсленекен тĕн тата культура юхăмĕ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=T2p5gWW8wiI|title=Lewis Keizer. Nicholas and Helena Roerich.|publisher=YouTube|accessdate=08 October 2017}}&lt;/ref&gt; Рерихизм хăйĕн шухăшлавне теософирен, хĕвелтухăç тата хĕвеланăç тĕнĕсенчен, сĕм авалхи тата будда йăлисенчен илсе вĕсене вырăс культурипе&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Aunovska |first=Olga |date=1985 |title=Seeds of fraternity |url=http://biblmdkz.ru/articles/ukr485.html |journal=Ukraine |publisher= |volume=4 |pages=14-15 |accessdate=8 Юпа уйăхĕн 2017 |archiveurl=https://www.webcitation.org/6q87yYhVB |archivedate=1 May 2017}}&lt;/ref&gt; вырăс космизмĕ&lt;ref&gt;Шапошникова Л. В. [http://www.roerichs.com/Publications/LVShaposhnikova/2003_Kosmicheskoe_myshlenie.htm Космическое мышление и новая система познания] // Живая Этика и наука. — [[Мускав|Москва]]: Международный центр Рерихов, Мастер Банк, 2008. —  Выпуск 1. — C. 14–40. — ISBN 978-586988-189-2.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Гиндилис Л. М., Фролов В. В. [https://lib.icr.su/node/1233 Философия Живой Этики и её толкователи. Рериховское движение в России.] // Проблемы философии. — 2001. — № 3. — С. 85–102&lt;/ref&gt; урлă кăтартать. Рерихизм ăс-хакăлĕн тĕшшийĕ [[Агни Йога]] пулса тăрать.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://science.fandom.com/ru/wiki/Рерихизм |title=Рерихизм |publisher=science.fandom.com |accessdate=11 June 2026|archiveurl= |archivedate= |deadurl= |df= }}&lt;/ref&gt;

==Йĕркелекенĕсем тата вĕсен вĕрентĕвĕ==
[[Ӳкерчĕк: Helena Roerich (V. Serov).jpg |thumb |left |240px |Елена Рерих. 1909 çул.&lt;br /&gt; [[Серов Валентин Александрович|Валентин Серов]] ӳкерчĕкĕ]]

===Елена Рерих===
{{main|Рерих Елена Ивановна}}
Елена Ивановна Рерих (1879–1955) — вырăс [[философ]]ĕ, çыравçи тата пĕрлĕх ĕçченĕ.  20-мĕш ĕмĕрте вăл Авалхи ăс-хал вĕрентекенĕсемпе тачă хутшăнса ĕçлесе Чĕрĕ Этика ([[Агни Йога]]) философилле вĕрентĕве йĕркелесе ярать.
 
Елена [[Санкт-Петербург]]ри паллă архитектор - Иван Иванович Шапошников - çемйинче çуралнă. Еленăн амăшĕ Голенищев - Кутузовсен авалхи йăхĕнчен тухнă пулнă. Раççей Империйĕн генерал-фельдмаршалĕ [[Кутузов Михаил Илларионович|Михаил Кутузов]] кнеç, 19-мĕш ĕмĕр вĕçĕнчи Арсений Голенищев-Кутузов поэт, Модест Мусоргский паллă композитор — çак паллă çемье пайташĕсем. Ку дворян çемйи мухтавлăхĕпе анчах мар, пуян культура йăлисемпе те палăрса тăнă. Елена В.&amp;nbsp;М.&amp;nbsp;Бехтеревпа, Александр Блокпа, Сергей Дягилевпа, [[Куинджи Архип Иванович |А.&amp;nbsp;И.&amp;nbsp;Куинджипе]], В.&amp;nbsp;Соловьевпа, В.&amp;nbsp;В.&amp;nbsp;Стасовпа, Игорь Стравинскийпе тата Михаил Врубельпе - çав вăхăтри ӳнерçĕсемпе тата ăсчахсемпе — час-часах хутшăннă.

1901 çулта Елена Николай Рериха качча тухать. Çавăнтанпа вĕсем пурнăçра та, ăс-хакăл пултарулăх çулĕ çинче те яланах пĕрле пулнă. Елена упăшкин культурăри тата халăх хушшинчи мĕпур пуçарăвĕсен ĕçтешĕ пулса тăрать. 1920-мĕш çулта Николайпа Елена Рерихсем [[АПШ]]ра [[Нью-Йорк]] штатĕнче саккунпа килĕшÿллĕн шута илнĕ  Агни Йога коммерцилле мар вĕрентӳ организацине пуçарса яраççĕ&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.agniyoga.org/ay_info.html |title=Agni Yoga Society |publisher=agniyoga.org |accessdate=17 March 2017 |archiveurl=https://www.webcitation.org/6p2NfrZqP |archivedate=17 March 2017}}&lt;/ref&gt;. 1924-1928-мĕш çулсенче Елена упăшкипе пĕрле трансгималай паттăрла экспедициине хутшăнать. Рерихсен çемйи Гималайри Кулу айлăмĕнче вырнаçсан Гималай Наука тĕпчев институчĕ уçăлать; йĕркелекенĕ, Елена Рерих, унăн хисеплĕ президенчĕ пулать. [[Инди]]ре пурăннă çулсем Еленăшăн чи тухăçлă ĕçленĕ çулсем пулса тăраççĕ. Кунта Агни Йога кĕнеке ярăмĕн пысăк пайне çырнă, çав ярăмри 14 тома пичетлесе кăларнă. Кĕнекесен хуплашкисем  çинче автор ячĕ çук, мĕншĕн тесен Елена Ивановна халăхăн пархатарлă ăс-хакăлĕ уйрăм çын харпăрлăхĕ пулма пултараймасть тесе шухăшланă.Вăл хăйне мĕнпурĕ те виçĕ кĕнеке авторĕ анчах тесе шухăшланă. Вĕсем тĕрлĕрен псевдонимсемпе пичетленсе тухнă: «Буддизм никĕсĕсем» (1927), «Тухăç криптограммисем» (1929), «Хисепе тивĕçлĕ Сергий Радонежский ялавĕ» (1934). Унсăр пуçне вăл [[Европа|Европăри]], [[Ази]]ри тата Америкăри чылай çынпа çыру çӳретнĕ. Çырусен икĕ томĕ (Елена Рерих çырăвĕсем) 1940 çулта [[Рига|Ригăра]] пичетленсе тухнă. Елена çавăн пекех куçарусемпе те ĕçленĕ. Вăл «А.&amp;nbsp;П.&amp;nbsp;Синетт патне Махатмăсем янă çырусем» (Чаша Востока) кĕнекери сыпăксене тата Елена Блаватскаян «Тайная доктрина» кĕнекисен икĕ томне вырăсла куçарнă.

[[Ӳкерчĕк: Nehru Roerich.jpg |thumb |right |240 px |Джавахарлал Неру, [[Рерих, Николай Константинович|Николай Рерих]]]]
[[Ӳкерчĕк:Family_Roerich.JPG|thumb|right|240 px|[[Рерих, Николай Константинович|Н.&amp;nbsp;К.&amp;nbsp;Рерих]], [[Рерих Елена Ивановна|Е.&amp;nbsp;И.&amp;nbsp;Рерих]], [[Рерих Юрий Николаевич|Ю.&amp;nbsp;Н.&amp;nbsp;Рерих]], [[Рерих Святослав Николаевич|С.&amp;nbsp;Н.&amp;nbsp;Рерих]]]]

===Николай Рерих===
{{main|Рерих, Николай Константинович}}
Николай Константинович Рерих (1874–1947) — вырăс ӳнерçи, [[Çыравçă|çыравçи]], археологĕ, теософĕ, [[философ]]ĕ, пĕрлĕх ĕçченĕ. Чылай çын ăна тĕн енĕпе ăс параканĕ тата вĕрентекенĕ пек йышăнать.&lt;ref&gt;Скумин В. А. [http://biblmdkz.ru/j10_2.html Фуяма] // К Здоровью через Культуру. — 2004. — № 10. — С. 31-34.&lt;/ref&gt;

Николай Рерих малтан Карл Май Гимназийĕнче, ун хыççăн пĕр харăсах Император Ӳнер Академийĕнче тата Петербург университечĕн юридици факультетĕнче вĕреннĕ. Рерих икĕ хутчен, 1924-мĕш тата 1934-мĕш çулсенче, Тĕп тата Хĕвел Тухăç Азире пулнă; кайран, [[Монголи]]ри Гоби пушхирĕпе [[Алтай тăвĕсем|Алтай]] тата [[Гималай тăвĕсем|Гималай]] тăвĕсем тăрăх экспедицире пулнă хыççăн, «Сердце Азии» тата «Алтай - Гималай» кĕнекесем çырнă. Ку кĕнекесем, чылай çĕршывра пичетленнĕскерсем, рерихизм юхăмне тата  Анăçра никамах та питех пĕлмен Тухăç халăхĕсен культурине анлă сарма май панă. [[Иккĕмĕш Тĕнче вăрçи]] вăхăтĕнче, А. Эйнштейн, Р. Тагор пĕтĕм тĕнчери паллă çынсемпе пĕрле, Тĕнче культурин чи паха япалисене упраса хăварас тĕллевпе Рерих пактне пуçарса ярать.

Н. К. Рерихăн Индири тĕрлĕ енлĕ ĕçне Джавахарлал Неру пысăка хурса хакланă. 1947-мĕш çулхи раштав уйăхĕнче Н. К. Рерихăн çĕре кĕнĕ  хыççăнхи Делири куравĕнче вăл çапла каланă:&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://lib.icr.su/node/5 |title=Выдающиеся люди о Николае Константиновиче Рерихе |publisher=lib.icr.su |accessdate=26 March 2025|archiveurl= |archivedate= |deadurl= |df= }}&lt;/ref&gt;
{{quote|Николай Рерих пирки шухăшланă чухне унăн ĕçĕ-хĕлĕн анлăшĕпе пуян пултарулăхĕнчен çав тери тĕлĕнетĕп. Аслă ӳнерçĕ, аслă ăсчах тата çыравçă, археолог тата тĕпчевçĕ, этемлĕх ăнтăлăвĕн тĕрлĕ енĕсене çутатса панă. Унăн ӳкерчĕкĕсен шучĕ тĕлĕнтерет — пинĕ-пинĕпе ӳкерчĕк, вĕсенчен кашниех паллă ӳнер хайлавĕ пулса тăнă. Унăн ӳкерчĕкĕсем пирĕн истори витĕмĕпе, пирĕн шухăшлавпа, пирĕн культура еткерĕпе пуян, вĕсем пире Индин ĕлĕххи кунçулĕ пирки анчах мар, яланхи-ĕмĕрхи лару-тăру çинчен каласа параççĕ, çавăнпа пирĕнтен кашниех çак куçа курăнман пысăк вăя пир çине куçарма пултарнă Николай Рерих умĕнче  хăйне парăмлă туять.}}

===Юрий Рерих===
{{main|Рерих Юрий Николаевич}}  
Юрий Николаевич Рерих (1902–1960) — вырăссен востоковед-ăсчахĕ, лингвисчĕ, искусствовечĕ, этнографĕ, [[философи]] наукисен докторĕ, профессор, Урусвати наука тĕпчевĕсен Гималай институчĕн директорĕ, СССР Наука Академийĕн Тухăç институчĕн тĕн философийĕпе истори секторĕн заведующийĕ.&lt;ref&gt;Скумин В. А. [http://biblmdkz.ru/j9.html Удрая — наш Духовный Наставник]// К Здоровью через Культуру. — 2003. — № 9. — С. 3-12.&lt;/ref&gt;

Рерихсен аслă ывăлĕ Карл Май шкулне пĕтернĕ хыççăн тĕнчери паллă университетсенче вĕреннĕ. 1919-мĕш çулта [[Лондон]] университечĕ çумĕнчи Тухăç чĕлхисен шкулĕн индо-иран уйрăмĕнчен вĕренсе тухса  [[санскрит]] тата персид чĕлхисене алла илет, 1922-мĕш çулта АПШри [[Харвăрт Университечĕ|Гарвард университечĕн]] инди филологийĕн уйрăмне бакалавр степенĕпе пĕтерет, 1923-мĕш çулта [[Париж]] хулинчи [[Сорбонна|Сорбоннăри]] Тухăç  чĕлхисен шкулĕнчен вĕренсе тухать, инди филологийĕн магистрĕн ятне илет. Лондонри Ази Патшалăх обществин пайташĕ пулать.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.icr.su/rus/family/gnr/ |title=Рерих Юрий Николаевич |publisher=Международный центр Рерихов |accessdate= |archiveurl= |archivedate=}}&lt;/ref&gt;

===Святослав Рерих===
{{main|Рерих Святослав Николаевич}}
Святослав Николаевич Рерих (1904–1993) — вырăс тата инди ӳнерçи, литераторĕ, çутçанталăк ăслăхĕсен сăнавçи, пĕрлĕх ĕçченĕ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.tribuneindia.com/2004/20041024/spectrum/main4.htm |title=Svetoslav Roerich. The artist who loved India’s soul |publisher=The Tribune (India) |date=24 October 2004 |accessdate= |archiveurl= |archivedate=}}&lt;/ref&gt;

Рерихсен кĕçĕн ывăлĕ Карл Май шкулне пĕтернĕ хыççăн АПШри Колумби тата Гарвард университечĕсенче малалла пĕлӳ пухнă. «Урусвати» институтра Святослав çутçанталăк ăслăх уйрăмне ертсе пынă. Ăслăх-тĕпчев ĕçĕ [[орнитологи]], [[ботаника]], минералоги, тибет фармакопеи, химипе алхими пуçламăшĕ, тĕне пĕлни, [[философи]], ӳнере пĕлни, культурологи, астрологи çинче никĕсленнĕ.  Сятослав Рерихăн литературăри, çавăн пекех  тĕпчев ĕçĕнчи, педагогикăри тата халăх хушшинчи ĕçĕ-хĕлĕ Агни Йога идейисемпе çыхăннă.

==Агни Йога==
Агни Йога — тĕн вĕрентĕвĕ. Агни Йога вĕрентĕвĕн пур пайĕ те чун хавалĕ енчен пуян, пурнăçра усă курма юрăхлă, çавăнпа ăна урăхла Чĕрĕ Этика теççĕ.

Сĕм авалхи пĕлӳсене тата хальхи наука çитĕнĕвĕсене тĕпе хурса, çынна космосăн пĕр пайĕ пек пăхса Агни Йога этемлĕхĕн космосри аталанăвне уçса парать те çĕнĕ пĕлӳ патне илсе пырать. Космос Саккунĕсем унта уйрăм вырăн йышăнаççĕ. Çак Аслă Саккунсем планетăсем куçнине, çутçанталăк тытăмĕ ӳснине, çăлтăрсем çуралнине, этем тыткаларăшне, çутçанталăкăн вĕçĕ-хĕррисĕр уçлăхĕ аталаннине уçса параççĕ. Çак Саккунсемсĕр Космосра нимĕн те пулма пултараймасть. Çын пурнăçĕ çав саккунсене пăхăнать, çавăнпа та этемлĕх çакна ăнланса илмесĕр хăйĕн пурнăçне лайăхлатаймасть, тесе ăнлантараççĕ Вĕрентĕвĕн кĕнекисем. Чĕрĕ Этикăра космоса чĕрĕ вăй-хăватлă кăткăс тытăм евĕр катартнă, çын унта тĕп вырăн йышăнать. Этемлĕхĕн ăс-хакăлĕпе истори аталанавĕнче чи кирли — çын кăмăл-туйăм тивĕçĕсене ӳстерни, этика нормисене çирĕп пăхăнни, общество аталанăвăнче культура тĕп вырăн йышăнни. Культурăпа пĕлӳсĕр этемлĕхĕн пуласлăхне ăнăçлă йĕркелеме май çук. Чĕрĕ Этика Вĕрентĕвĕпе килĕшӳллĕн, космосри ĕç юхăмне этем хăй хастар витĕм кӳрет. Ăнланулăх тĕп вырăнта пулмалла, мĕншĕн тесен шухăш вăл — уçлăха тултаракан тата таврари çынсем çине витĕм кӳрекен вăй. Çапла вара, çын хăйĕн кашни шухăшĕшĕн, кашни сăмахĕпе ĕçĕшĕн тӳрремĕн яваплă пулни, унăн ăс-хакăл тата кĕлетке сывлăхне анчах мар, планетăн пĕтĕмĕшле лару-тăрăвне те витĕм кӳрет. Космос саккунĕсене тĕпе хурса пурăнма чĕнсе каланипе Агни Йога пурнăçа ăс-хакăлпа килĕшӳллĕн йĕркелеме анлă майсем пуррине, ăс-тăна анлăлатса аслă ăс-хакăллă пурнăç тĕллевĕ патне пымаллине уçса парать.

==Рерих Пакчĕ тата Мир Ялавĕ==
[[Ӳкерчĕк: Подписание Пакта Рериха в Белом Доме, Вашингтон, США. 15.04.1935.jpg |thumb |left |240px |Рерих Пактне Вашингтонра алă пусни. (варринче [[Франклин Рузвельт]])]]

Рерих Пакчĕ,  çавăн пекех [[Ăслăх|наука]], [[истори]] тата ӳнер учрежденийĕсене упрамалли — этемлĕх историйĕнчи [[культура]] эткерне хӳтĕлемелли пĕрремĕш килĕшӳ пулса тăрать. Çаванпа  килĕшӳллĕн, вăрçă тухма пултарас хăрушлăх вăхăтĕче культурăшăн сумлă та паха япаласене чи малтан хӳтĕлемелле. Килĕшĕве [[Вашингтон]]ра 1935 çулхи ака уйăхĕн 15-мĕшĕнче 12  сехетре  Çурçĕр тата Кăнтăр Америкăри çирĕм пĕр çĕршывран килнĕ уйрăм çын алă пуснă. 1948 çулхи авăн уйăхĕн 3-мĕшĕнче Пакта [[Инди]] Республикин правительстви ырланă.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.roerich.org/roerich-pact.php |title=Roerich Pact and Banner Of Peace |publisher=Nicholas Roerich Museum New York |date= |accessdate= |archiveurl= |archivedate=}}&lt;/ref&gt;
Совет Союзĕн икĕ хут геройĕ [[Леонов Алексей Архипович|А. А. Леонов]], космоса пĕрремĕш тухнăскер,  Рерих Пактне хак парса çапла çырнă:&lt;ref&gt;Леонов А. А. Авиационная энциклопедия в лицах / Отв. А. Н. Ефимов. — Москва: Барс, 2007. — С. 369. — 712 с.&lt;/ref&gt;
{{quote|Культура тата ăс-хакăл шайне çӳле çĕклени пире экономикăна çирĕплетме, политикăна кăмăл-сипетпе килĕшӳллĕн тытса пыма, хĕç-пăшаллă хирĕçӳсене чарса ларма пулăшать. Çакă Рерих Пакчĕн паянхи кунри пĕлтерĕшĕ пулса тăрать те. Вăхăт иртнĕçемĕн вăл пĕтĕм планетăшăн  тата пĕлтерĕшлĕрех пулса пырать.}}

Наукăпа истори тата культура палăкĕсене хӳтĕлемелли пĕтĕм тĕнчери  килĕшĕвĕн (1935 çулхи ака уйăхĕн 15-мĕшĕ), Рерих Пакчĕн символĕ — Мир ялавĕ. Ку палла культурăшăн паха та сумлă япаласене хӳтĕлеме май паракан пĕтĕм тĕнчери Рерих Пакчĕ валли Николай Константинович хăй сĕннĕ. Ун шучĕпе çак паллă:
{{quote|Сĕм авалтан килсе пĕтĕм тĕнчипех тĕл пулать,  çавăнпа ăна нихăш секта, религи е йăла-йĕрке те чараймасть, мĕншĕн тесен вăл шухăш-тăн аталанăвĕн пур тапхăрне те палăртать.}}

==Пирĕн вăхăтри рерихизм==

Çĕнĕ космос тавракурăмĕпе çыхăннă Агни Йога вĕрентĕвĕ ăс-тăн аталанăвĕнче халĕ те пысăк вырăн йышăнса тăрать. Аталану тапхăрне тӳсекен кирек хăш общество юхăмĕн пекех, рерихизмăн та хăйĕн йывăрлăхĕсем пур.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://lib.icr.su/node/111 |author=Гиндилис Л. М., Фролов В. В. |title=Философия Живой Этики и ее толкователи. Рериховское движение в России |publisher=Международный центр Рерихов |accessdate=17 May 2019}}&lt;/ref&gt; Рерихсен пур çемье членĕсем те çут тĕнчерен уйрăлнă хыççăн нумай çул иртсен рерихизм шухăшĕ çинче никĕсленнĕ хăш-пĕр тĕнче тата регион шайĕнчи ушкăнсем йĕркеленнĕ. 

[[Чăваш Республики]]нче рерихизм шухăшĕ çинче никĕсленнĕ ушкăнсенчен пĕри «Культура урлă Сывлăх патне» тĕнчери пĕрлĕх юхăмĕн Регионти организацийĕ пулса тăрать.
«Культура урлă Сывлăх патне» тĕнчери пĕрлĕх юхăмĕ 1994 çулта йĕркеленнĕ. [[Тĕнчери «Культура урлă сывлăх патне» пĕрлĕх юхăмĕ]]н Президент-йĕркелӳçи пулма [[Скумин Виктор Андреевич|Виктор Андреевич Скумина]] суйланă. Организаци Раççей Федерацийĕн Юстици министерствинче шута илнĕ Уставпа килĕшӳллĕн ĕçлет.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://kult-zdor.ru/?page_id=824 |title=УСТАВ Международного общественного Движения «К Здоровью через Культуру» |publisher=Международное общественное Движение &quot;К Здоровью через Культуру&quot; |accessdate= |archiveurl= |archivedate=}}&lt;/ref&gt; Сывă пурнăç йĕркин ӳт-пӳ, кăмăл-сипет, ăс-тăн çирĕплĕхне тĕпе хуракан çĕнĕ программисене пурнăçа кĕртни «Сывлăх культурин» чи малтанхи тĕллевĕ пулать.
[[Ӳкерчĕк:Vikskumin2026.jpg |thumb |300px |[[Тĕнчери «Культура урлă сывлăх патне» пĕрлĕх юхăмĕ]]н йĕркелӳçĕ-президенчĕ [[Скумин Виктор Андреевич |В.А.Скумин, 2026]].]]
В. А. Скуминăн [[сывлăх культури]]н доктринипе рерихизмăн хире-хирĕçле çыхăнăвне хăш-пĕр ăсчахсем те çирĕплетеççĕ, вĕсенчен пĕри Горащук В.&amp;nbsp;П. (Харьковри Г. С. Сковорода ячĕпе хисепленекен наци педагогика университечĕн прфессорĕ). 2004-мĕш çулта вăл наука докторĕн степенне илес тĕллевпе «Общая педагогика и история педагогики» специальноçпе çырнă диссертацире В. А. Скумин, Н. Рерих философийĕн контексчĕ урлă сывлăх культурин проблемисене уçа панă, тесе каланă.&lt;ref&gt;Горащук В. П. [http://avtoreferat.net/content/view/9282/52/ Теоретичні і методологічні засади формування культури здоров’я школярів. Дисертація на здобуття наукового ступеня доктора педагогічних наук із спеціальності 13.00.01 – загальна педагогіка та історія педагогіки] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171108035613/http://avtoreferat.net/content/view/9282/52/ |date=2017-11-08 }}. — Харьков, 2004. [http://avtoreferat.net/content/view/9282/52/ avtoreferat.net] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171108035613/http://avtoreferat.net/content/view/9282/52/ |date=2017-11-08 }}&lt;/ref&gt;

В. А. Скуминăн «Культура урлă сывлăх патне» гимнĕ тăватă строфаран тăрать. Строфари кашни йĕркери сăмах пуçламăшĕнчи сас паллисене çӳлтен аялалла вуласан Агни сăмах вуланать. Тепĕр гимн «Урусвати» ятлă. Агни Йогăра тата Рерихизмра Елена Рерих Тара Урусвати пек паллă. Гимн «Чĕре çулăмĕ Урусватие чĕртет — чун вара Ырăлăх Çунатти çинче вĕçме чĕнет» фразăпа пуçланать.&lt;ref&gt;Скумин В. А. [http://biblmdkz.ru/m.html Молитвы, гимны, притчи Культуры Здоровья]. — Чебоксары: К Здоровью через Культуру, 2002. — 55 с.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Скумин В. А. [http://biblmdkz.ru/gimn.html Гимны Культуры Здоровья]. — Чебоксары: К Здоровью через Культуру, 2007. — 64 с.&lt;/ref&gt;

Скумин чун эволюцийĕ çинче тĕплĕ чарăнса тăрать те 1990 çулта сакăр хушма ушкăнран тăракан улттăмĕш тĕп расăн Homo spiritalis тĕсĕн классификацине сĕнет — HS0 Anabiosis spiritalis, HS1 Scientella spiritalis, HS2 Aurora spiritalis, HS3 Ascensus spiritalis, HS4 Vocatus spiritalis, HS5 Illuminatio spiritalis, НS6 Creatio spiritalis, HS7 Servitus spiritalis.&lt;ref&gt;Скумин В. А. [http://biblmdkz.ru/hs.html Человек духовный: роль культуры духовного здоровья в утверждении новой человеческой расы на планете]. — Новочебоксарск : Терос, 1996. — 24 с.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Скумин В. А. [http://biblmdkz.ru/j1_2.html Культура Здоровья — наука Грядущего]// К Здоровью через Культуру. — 1995. — № 1. — С. 5-14.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://science.wikia.org/ru/wiki/%D0%A7%D0%B5%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D0%BA_%D0%B4%D1%83%D1%85%D0%BE%D0%B2%D0%BD%D1%8B%D0%B9 |title=Человек духовный |publisher=science.wikia.org |accessdate=29 June 2019|archiveurl= |archivedate= |deadurl= |df= }}&lt;/ref&gt;

Тĕнчери «Культура урлă сывлăх патне» пĕрлĕх юхăмĕн издательствинче сывлăх культурин теорийĕпе тата практикăра усă курмалли аспекчĕсемпе çыхăннă кĕнекесем пичетленеççĕ. Çавăн пекех [[К здоровью через культуру (журнал)|«Культура урлă сывлăх патне» журнал]] тухса тăрать.&lt;ref&gt;[https://search.catalog.loc.gov/instances/8960388e-0351-5fe5-ac0b-996a6c32dc7b?option=lccn&amp;query=2006200363 K zdorovʹi︠u︡ cherez kulʹturu : zhurnal Mezhdunarodnogo obshchestvennogo dvizhenii︠a︡ &quot;K zdorovʹi︠u︡ cherez kulʹturu&quot; = To health via culture : journal of the World Health Culture Organization]&lt;/ref&gt;

«Культура урлă сывлăх патне» журнал 1995 çулта [[Çĕнĕ Шупашкар]]та йĕркеленнĕ. Малтанхи çулсенче унăн тĕп редакторĕ «Культура урлă сывлăх патне» тĕнчери пĕрлĕх юхăмĕн йĕркелӳçĕ-президенчĕ В. А. Скумин профессор пулнă. Каярахпа редколлегине çак пĕрлĕх организацийĕн правлени председателĕ [[Бобина Людмила Анатольевна|Л.&amp;nbsp;А.&amp;nbsp;Бобина]] ертсе пынă. Çынна сыватнă чухне унăн пĕр-пĕр чирне анчах мар, çынна хăйне пĕтĕмĕшле сыватассине пурнăçа кĕртессине (холистическая медицина), рерихизм, сывлăх культурин идейисене тата Агни Йога шухăшĕсене анлă сарасси журналăн тĕп темисем пулса тăраççĕ.

==Çавăн пекех пăхăр==
* [[Агни Йога]]
* [[Рерих Елена Ивановна]]
* [[Рерих, Николай Константинович]]
* [[Рерих Юрий Николаевич]]
* [[Рерих Святослав Николаевич]]
* [[Скумин Виктор Андреевич]]
* [[Тĕнчери «Культура урлă сывлăх патне» пĕрлĕх юхăмĕ]]
* [[Сывлăх культури]]
* [[К здоровью через культуру (журнал)]]

==Асăрхавсем==
{{асăрхавсем}}

== Вуламалли ==
* Скумин В. А. [http://biblmdkz.ru/articles/11692.html Научились ли вы радоваться препятствиям?] // Чебоксарские новости. — 1992. — №116 (240). — С. 3.

==Видео==
* {{cite web |url=https://www.youtube.com/watch?v=u8l3AZc1ldc |author=Сергей Марчихин. Кинокомпания Чебоксары.|title=Николай Рерих. 232 картины великого художника |publisher=Youtube.com |accessdate=30 Jule 2019}}

{{Рерих}}

[[Категори:Философи|*]]
[[Категори:Шухăш юхăмĕсем]]
[[Категори:Вырăс культури]]
[[Категори:Теософи]]
[[Категори:Культура]]</text>
      <sha1>9g1kp96du8t7shhcu8zmsc9u6xazywo</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>874428</id>
      <parentid>874427</parentid>
      <timestamp>2026-06-11T19:52:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>КӗлчечекМ</username>
        <id>15937</id>
      </contributor>
      <origin>874428</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="31590" sha1="2pr3qyb6nnaadwctvpcbejip8zzi4rk" xml:space="preserve">[[File:UN and Banner of Peace (Stamp).jpg |thumb |300px |[[Пĕрлешӳллĕ Нацисен Организацийĕ|ПНО]] тата Рерихизм символĕсем.&lt;br /&gt; Почтă марки, 1986.]]

'''Рерихизм''' (акăл. ''[[:en:Roerichism|Roerichism]]'') — [[Рерих Елена Ивановна|Елена]] тата [[Рерих, Николай Константинович|Николай]] Рерихсем пирĕн вăхăта çитернĕ вĕрентӳ çинче никĕсленекен тĕн тата культура юхăмĕ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=T2p5gWW8wiI|title=Lewis Keizer. Nicholas and Helena Roerich.|publisher=YouTube|accessdate=08 October 2017}}&lt;/ref&gt; Рерихизм хăйĕн шухăшлавне теософирен, хĕвелтухăç тата хĕвеланăç тĕнĕсенчен, сĕм авалхи тата будда йăлисенчен илсе вĕсене вырăс культурипе&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Aunovska |first=Olga |date=1985 |title=Seeds of fraternity |url=http://biblmdkz.ru/articles/ukr485.html |journal=Ukraine |publisher= |volume=4 |pages=14-15 |accessdate=8 Юпа уйăхĕн 2017 |archiveurl=https://www.webcitation.org/6q87yYhVB |archivedate=1 May 2017}}&lt;/ref&gt; вырăс космизмĕ&lt;ref&gt;Шапошникова Л. В. [http://www.roerichs.com/Publications/LVShaposhnikova/2003_Kosmicheskoe_myshlenie.htm Космическое мышление и новая система познания] // Живая Этика и наука. — [[Мускав|Москва]]: Международный центр Рерихов, Мастер Банк, 2008. —  Выпуск 1. — C. 14–40. — ISBN 978-586988-189-2.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Гиндилис Л. М., Фролов В. В. [https://lib.icr.su/node/1233 Философия Живой Этики и её толкователи. Рериховское движение в России.] // Проблемы философии. — 2001. — № 3. — С. 85–102&lt;/ref&gt; урлă кăтартать. Рерихизм ăс-хакăлĕн тĕшшийĕ [[Агни Йога]] пулса тăрать.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://science.fandom.com/ru/wiki/Рерихизм |title=Рерихизм |publisher=science.fandom.com |accessdate=11 June 2026|archiveurl= |archivedate= |deadurl= |df= }}&lt;/ref&gt;

==Йĕркелекенĕсем тата вĕсен вĕрентĕвĕ==
[[Ӳкерчĕк: Helena Roerich (V. Serov).jpg |thumb |left |240px |Елена Рерих. 1909 çул.&lt;br /&gt; [[Серов Валентин Александрович|Валентин Серов]] ӳкерчĕкĕ]]

===Елена Рерих===
{{main|Рерих Елена Ивановна}}
Елена Ивановна Рерих (1879–1955) — вырăс [[философ]]ĕ, çыравçи тата пĕрлĕх ĕçченĕ.  20-мĕш ĕмĕрте вăл Авалхи ăс-хал вĕрентекенĕсемпе тачă хутшăнса ĕçлесе Чĕрĕ Этика ([[Агни Йога]]) философилле вĕрентĕве йĕркелесе ярать.
 
Елена [[Санкт-Петербург]]ри паллă архитектор - Иван Иванович Шапошников - çемйинче çуралнă. Еленăн амăшĕ Голенищев - Кутузовсен авалхи йăхĕнчен тухнă пулнă. Раççей Империйĕн генерал-фельдмаршалĕ [[Кутузов Михаил Илларионович|Михаил Кутузов]] кнеç, 19-мĕш ĕмĕр вĕçĕнчи Арсений Голенищев-Кутузов поэт, Модест Мусоргский паллă композитор — çак паллă çемье пайташĕсем. Ку дворян çемйи мухтавлăхĕпе анчах мар, пуян культура йăлисемпе те палăрса тăнă. Елена В.&amp;nbsp;М.&amp;nbsp;Бехтеревпа, Александр Блокпа, Сергей Дягилевпа, [[Куинджи Архип Иванович |А.&amp;nbsp;И.&amp;nbsp;Куинджипе]], В.&amp;nbsp;Соловьевпа, В.&amp;nbsp;В.&amp;nbsp;Стасовпа, Игорь Стравинскийпе тата Михаил Врубельпе - çав вăхăтри ӳнерçĕсемпе тата ăсчахсемпе — час-часах хутшăннă.

1901 çулта Елена Николай Рериха качча тухать. Çавăнтанпа вĕсем пурнăçра та, ăс-хакăл пултарулăх çулĕ çинче те яланах пĕрле пулнă. Елена упăшкин культурăри тата халăх хушшинчи мĕпур пуçарăвĕсен ĕçтешĕ пулса тăрать. 1920-мĕш çулта Николайпа Елена Рерихсем [[АПШ]]ра [[Нью-Йорк]] штатĕнче саккунпа килĕшÿллĕн шута илнĕ  Агни Йога коммерцилле мар вĕрентӳ организацине пуçарса яраççĕ&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.agniyoga.org/ay_info.html |title=Agni Yoga Society |publisher=agniyoga.org |accessdate=17 March 2017 |archiveurl=https://www.webcitation.org/6p2NfrZqP |archivedate=17 March 2017}}&lt;/ref&gt;. 1924-1928-мĕш çулсенче Елена упăшкипе пĕрле трансгималай паттăрла экспедициине хутшăнать. Рерихсен çемйи Гималайри Кулу айлăмĕнче вырнаçсан Гималай Наука тĕпчев институчĕ уçăлать; йĕркелекенĕ, Елена Рерих, унăн хисеплĕ президенчĕ пулать. [[Инди]]ре пурăннă çулсем Еленăшăн чи тухăçлă ĕçленĕ çулсем пулса тăраççĕ. Кунта Агни Йога кĕнеке ярăмĕн пысăк пайне çырнă, çав ярăмри 14 тома пичетлесе кăларнă. Кĕнекесен хуплашкисем  çинче автор ячĕ çук, мĕншĕн тесен Елена Ивановна халăхăн пархатарлă ăс-хакăлĕ уйрăм çын харпăрлăхĕ пулма пултараймасть тесе шухăшланă.Вăл хăйне мĕнпурĕ те виçĕ кĕнеке авторĕ анчах тесе шухăшланă. Вĕсем тĕрлĕрен псевдонимсемпе пичетленсе тухнă: «Буддизм никĕсĕсем» (1927), «Тухăç криптограммисем» (1929), «Хисепе тивĕçлĕ Сергий Радонежский ялавĕ» (1934). Унсăр пуçне вăл [[Европа|Европăри]], [[Ази]]ри тата Америкăри чылай çынпа çыру çӳретнĕ. Çырусен икĕ томĕ (Елена Рерих çырăвĕсем) 1940 çулта [[Рига|Ригăра]] пичетленсе тухнă. Елена çавăн пекех куçарусемпе те ĕçленĕ. Вăл «А.&amp;nbsp;П.&amp;nbsp;Синетт патне Махатмăсем янă çырусем» (Чаша Востока) кĕнекери сыпăксене тата Елена Блаватскаян «Тайная доктрина» кĕнекисен икĕ томне вырăсла куçарнă.

[[Ӳкерчĕк: Nehru Roerich.jpg |thumb |right |240 px |Джавахарлал Неру, [[Рерих, Николай Константинович|Николай Рерих]]]]
[[Ӳкерчĕк:Family_Roerich.JPG|thumb|right|240 px|[[Рерих, Николай Константинович|Н.&amp;nbsp;К.&amp;nbsp;Рерих]], [[Рерих Елена Ивановна|Е.&amp;nbsp;И.&amp;nbsp;Рерих]], [[Рерих Юрий Николаевич|Ю.&amp;nbsp;Н.&amp;nbsp;Рерих]], [[Рерих Святослав Николаевич|С.&amp;nbsp;Н.&amp;nbsp;Рерих]]]]

===Николай Рерих===
{{main|Рерих, Николай Константинович}}
Николай Константинович Рерих (1874–1947) — вырăс ӳнерçи, [[Çыравçă|çыравçи]], археологĕ, теософĕ, [[философ]]ĕ, пĕрлĕх ĕçченĕ. Чылай çын ăна тĕн енĕпе ăс параканĕ тата вĕрентекенĕ пек йышăнать.&lt;ref&gt;Скумин В. А. [http://biblmdkz.ru/j10_2.html Фуяма] // К Здоровью через Культуру. — 2004. — № 10. — С. 31-34.&lt;/ref&gt;

Николай Рерих малтан Карл Май Гимназийĕнче, ун хыççăн пĕр харăсах Император Ӳнер Академийĕнче тата Петербург университечĕн юридици факультетĕнче вĕреннĕ. Рерих икĕ хутчен, 1924-мĕш тата 1934-мĕш çулсенче, Тĕп тата Хĕвел Тухăç Азире пулнă; кайран, [[Монголи]]ри Гоби пушхирĕпе [[Алтай тăвĕсем|Алтай]] тата [[Гималай тăвĕсем|Гималай]] тăвĕсем тăрăх экспедицире пулнă хыççăн, «Сердце Азии» тата «Алтай - Гималай» кĕнекесем çырнă. Ку кĕнекесем, чылай çĕршывра пичетленнĕскерсем, рерихизм юхăмне тата  Анăçра никамах та питех пĕлмен Тухăç халăхĕсен культурине анлă сарма май панă. [[Иккĕмĕш Тĕнче вăрçи]] вăхăтĕнче, А. Эйнштейн, Р. Тагор пĕтĕм тĕнчери паллă çынсемпе пĕрле, Тĕнче культурин чи паха япалисене упраса хăварас тĕллевпе Рерих пактне пуçарса ярать.

Н. К. Рерихăн Индири тĕрлĕ енлĕ ĕçне Джавахарлал Неру пысăка хурса хакланă. 1947-мĕш çулхи раштав уйăхĕнче Н. К. Рерихăн çĕре кĕнĕ  хыççăнхи Делири куравĕнче вăл çапла каланă:&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://lib.icr.su/node/5 |title=Выдающиеся люди о Николае Константиновиче Рерихе |publisher=lib.icr.su |accessdate=26 March 2025|archiveurl= |archivedate= |deadurl= |df= }}&lt;/ref&gt;
{{quote|Николай Рерих пирки шухăшланă чухне унăн ĕçĕ-хĕлĕн анлăшĕпе пуян пултарулăхĕнчен çав тери тĕлĕнетĕп. Аслă ӳнерçĕ, аслă ăсчах тата çыравçă, археолог тата тĕпчевçĕ, этемлĕх ăнтăлăвĕн тĕрлĕ енĕсене çутатса панă. Унăн ӳкерчĕкĕсен шучĕ тĕлĕнтерет — пинĕ-пинĕпе ӳкерчĕк, вĕсенчен кашниех паллă ӳнер хайлавĕ пулса тăнă. Унăн ӳкерчĕкĕсем пирĕн истори витĕмĕпе, пирĕн шухăшлавпа, пирĕн культура еткерĕпе пуян, вĕсем пире Индин ĕлĕххи кунçулĕ пирки анчах мар, яланхи-ĕмĕрхи лару-тăру çинчен каласа параççĕ, çавăнпа пирĕнтен кашниех çак куçа курăнман пысăк вăя пир çине куçарма пултарнă Николай Рерих умĕнче  хăйне парăмлă туять.}}

===Юрий Рерих===
{{main|Рерих Юрий Николаевич}}  
Юрий Николаевич Рерих (1902–1960) — вырăссен востоковед-ăсчахĕ, лингвисчĕ, искусствовечĕ, этнографĕ, [[философи]] наукисен докторĕ, профессор, Урусвати наука тĕпчевĕсен Гималай институчĕн директорĕ, СССР Наука Академийĕн Тухăç институчĕн тĕн философийĕпе истори секторĕн заведующийĕ.&lt;ref&gt;Скумин В. А. [http://biblmdkz.ru/j9.html Удрая — наш Духовный Наставник]// К Здоровью через Культуру. — 2003. — № 9. — С. 3-12.&lt;/ref&gt;

Рерихсен аслă ывăлĕ Карл Май шкулне пĕтернĕ хыççăн тĕнчери паллă университетсенче вĕреннĕ. 1919-мĕш çулта [[Лондон]] университечĕ çумĕнчи Тухăç чĕлхисен шкулĕн индо-иран уйрăмĕнчен вĕренсе тухса  [[санскрит]] тата персид чĕлхисене алла илет, 1922-мĕш çулта АПШри [[Харвăрт Университечĕ|Гарвард университечĕн]] инди филологийĕн уйрăмне бакалавр степенĕпе пĕтерет, 1923-мĕш çулта [[Париж]] хулинчи [[Сорбонна|Сорбоннăри]] Тухăç  чĕлхисен шкулĕнчен вĕренсе тухать, инди филологийĕн магистрĕн ятне илет. Лондонри Ази Патшалăх обществин пайташĕ пулать.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.icr.su/rus/family/gnr/ |title=Рерих Юрий Николаевич |publisher=Международный центр Рерихов |accessdate= |archiveurl= |archivedate=}}&lt;/ref&gt;

===Святослав Рерих===
{{main|Рерих Святослав Николаевич}}
Святослав Николаевич Рерих (1904–1993) — вырăс тата инди ӳнерçи, литераторĕ, çутçанталăк ăслăхĕсен сăнавçи, пĕрлĕх ĕçченĕ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.tribuneindia.com/2004/20041024/spectrum/main4.htm |title=Svetoslav Roerich. The artist who loved India’s soul |publisher=The Tribune (India) |date=24 October 2004 |accessdate= |archiveurl= |archivedate=}}&lt;/ref&gt;

Рерихсен кĕçĕн ывăлĕ Карл Май шкулне пĕтернĕ хыççăн АПШри Колумби тата Гарвард университечĕсенче малалла пĕлӳ пухнă. «Урусвати» институтра Святослав çутçанталăк ăслăх уйрăмне ертсе пынă. Ăслăх-тĕпчев ĕçĕ [[орнитологи]], [[ботаника]], минералоги, тибет фармакопеи, химипе алхими пуçламăшĕ, тĕне пĕлни, [[философи]], ӳнере пĕлни, культурологи, астрологи çинче никĕсленнĕ.  Сятослав Рерихăн литературăри, çавăн пекех  тĕпчев ĕçĕнчи, педагогикăри тата халăх хушшинчи ĕçĕ-хĕлĕ Агни Йога идейисемпе çыхăннă.

==Агни Йога==
Агни Йога — тĕн вĕрентĕвĕ. Агни Йога вĕрентĕвĕн пур пайĕ те чун хавалĕ енчен пуян, пурнăçра усă курма юрăхлă, çавăнпа ăна урăхла Чĕрĕ Этика теççĕ.

Сĕм авалхи пĕлӳсене тата хальхи наука çитĕнĕвĕсене тĕпе хурса, çынна космосăн пĕр пайĕ пек пăхса Агни Йога этемлĕхĕн космосри аталанăвне уçса парать те çĕнĕ пĕлӳ патне илсе пырать. Космос Саккунĕсем унта уйрăм вырăн йышăнаççĕ. Çак Аслă Саккунсем планетăсем куçнине, çутçанталăк тытăмĕ ӳснине, çăлтăрсем çуралнине, этем тыткаларăшне, çутçанталăкăн вĕçĕ-хĕррисĕр уçлăхĕ аталаннине уçса параççĕ. Çак Саккунсемсĕр Космосра нимĕн те пулма пултараймасть. Çын пурнăçĕ çав саккунсене пăхăнать, çавăнпа та этемлĕх çакна ăнланса илмесĕр хăйĕн пурнăçне лайăхлатаймасть, тесе ăнлантараççĕ Вĕрентĕвĕн кĕнекисем. Чĕрĕ Этикăра космоса чĕрĕ вăй-хăватлă кăткăс тытăм евĕр катартнă, çын унта тĕп вырăн йышăнать. Этемлĕхĕн ăс-хакăлĕпе истори аталанавĕнче чи кирли — çын кăмăл-туйăм тивĕçĕсене ӳстерни, этика нормисене çирĕп пăхăнни, общество аталанăвăнче культура тĕп вырăн йышăнни. Культурăпа пĕлӳсĕр этемлĕхĕн пуласлăхне ăнăçлă йĕркелеме май çук. Чĕрĕ Этика Вĕрентĕвĕпе килĕшӳллĕн, космосри ĕç юхăмне этем хăй хастар витĕм кӳрет. Ăнланулăх тĕп вырăнта пулмалла, мĕншĕн тесен шухăш вăл — уçлăха тултаракан тата таврари çынсем çине витĕм кӳрекен вăй. Çапла вара, çын хăйĕн кашни шухăшĕшĕн, кашни сăмахĕпе ĕçĕшĕн тӳрремĕн яваплă пулни, унăн ăс-хакăл тата кĕлетке сывлăхне анчах мар, планетăн пĕтĕмĕшле лару-тăрăвне те витĕм кӳрет. Космос саккунĕсене тĕпе хурса пурăнма чĕнсе каланипе Агни Йога пурнăçа ăс-хакăлпа килĕшӳллĕн йĕркелеме анлă майсем пуррине, ăс-тăна анлăлатса аслă ăс-хакăллă пурнăç тĕллевĕ патне пымаллине уçса парать.

==Рерих Пакчĕ тата Мир Ялавĕ==
[[Ӳкерчĕк: Подписание Пакта Рериха в Белом Доме, Вашингтон, США. 15.04.1935.jpg |thumb |left |240px |Рерих Пактне Вашингтонра алă пусни. (варринче [[Франклин Рузвельт]])]]

Рерих Пакчĕ,  çавăн пекех [[Ăслăх|наука]], [[истори]] тата ӳнер учрежденийĕсене упрамалли — этемлĕх историйĕнчи [[культура]] эткерне хӳтĕлемелли пĕрремĕш килĕшӳ пулса тăрать. Çаванпа  килĕшӳллĕн, вăрçă тухма пултарас хăрушлăх вăхăтĕче культурăшăн сумлă та паха япаласене чи малтан хӳтĕлемелле. Килĕшĕве [[Вашингтон]]ра 1935 çулхи ака уйăхĕн 15-мĕшĕнче 12  сехетре  Çурçĕр тата Кăнтăр Америкăри çирĕм пĕр çĕршывран килнĕ уйрăм çын алă пуснă. 1948 çулхи авăн уйăхĕн 3-мĕшĕнче Пакта [[Инди]] Республикин правительстви ырланă.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.roerich.org/roerich-pact.php |title=Roerich Pact and Banner Of Peace |publisher=Nicholas Roerich Museum New York |date= |accessdate= |archiveurl= |archivedate=}}&lt;/ref&gt;
Совет Союзĕн икĕ хут геройĕ [[Леонов Алексей Архипович|А. А. Леонов]], космоса пĕрремĕш тухнăскер,  Рерих Пактне хак парса çапла çырнă:&lt;ref&gt;Леонов А. А. Авиационная энциклопедия в лицах / Отв. А. Н. Ефимов. — Москва: Барс, 2007. — С. 369. — 712 с.&lt;/ref&gt;
{{quote|Культура тата ăс-хакăл шайне çӳле çĕклени пире экономикăна çирĕплетме, политикăна кăмăл-сипетпе килĕшӳллĕн тытса пыма, хĕç-пăшаллă хирĕçӳсене чарса ларма пулăшать. Çакă Рерих Пакчĕн паянхи кунри пĕлтерĕшĕ пулса тăрать те. Вăхăт иртнĕçемĕн вăл пĕтĕм планетăшăн  тата пĕлтерĕшлĕрех пулса пырать.}}

Наукăпа истори тата культура палăкĕсене хӳтĕлемелли пĕтĕм тĕнчери  килĕшĕвĕн (1935 çулхи ака уйăхĕн 15-мĕшĕ), Рерих Пакчĕн символĕ — Мир ялавĕ. Ку палла культурăшăн паха та сумлă япаласене хӳтĕлеме май паракан пĕтĕм тĕнчери Рерих Пакчĕ валли Николай Константинович хăй сĕннĕ. Ун шучĕпе çак паллă:
{{quote|Сĕм авалтан килсе пĕтĕм тĕнчипех тĕл пулать,  çавăнпа ăна нихăш секта, религи е йăла-йĕрке те чараймасть, мĕншĕн тесен вăл шухăш-тăн аталанăвĕн пур тапхăрне те палăртать.}}

==Пирĕн вăхăтри рерихизм==

Çĕнĕ космос тавракурăмĕпе çыхăннă Агни Йога вĕрентĕвĕ ăс-тăн аталанăвĕнче халĕ те пысăк вырăн йышăнса тăрать. Аталану тапхăрне тӳсекен кирек хăш общество юхăмĕн пекех, рерихизмăн та хăйĕн йывăрлăхĕсем пур.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://lib.icr.su/node/111 |author=Гиндилис Л. М., Фролов В. В. |title=Философия Живой Этики и ее толкователи. Рериховское движение в России |publisher=Международный центр Рерихов |accessdate=17 May 2019}}&lt;/ref&gt; Рерихсен пур çемье членĕсем те çут тĕнчерен уйрăлнă хыççăн нумай çул иртсен рерихизм шухăшĕ çинче никĕсленнĕ хăш-пĕр тĕнче тата регион шайĕнчи ушкăнсем йĕркеленнĕ. 

[[Чăваш Республики]]нче рерихизм шухăшĕ çинче никĕсленнĕ ушкăнсенчен пĕри «Культура урлă Сывлăх патне» тĕнчери пĕрлĕх юхăмĕн Регионти организацийĕ пулса тăрать.
«Культура урлă Сывлăх патне» тĕнчери пĕрлĕх юхăмĕ 1994 çулта йĕркеленнĕ. [[Тĕнчери «Культура урлă сывлăх патне» пĕрлĕх юхăмĕ]]н Президент-йĕркелӳçи пулма [[Скумин Виктор Андреевич|Виктор Андреевич Скумина]] суйланă. Организаци Раççей Федерацийĕн Юстици министерствинче шута илнĕ Уставпа килĕшӳллĕн ĕçлет.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://kult-zdor.ru/?page_id=824 |title=УСТАВ Международного общественного Движения «К Здоровью через Культуру» |publisher=Международное общественное Движение &quot;К Здоровью через Культуру&quot; |accessdate= |archiveurl= |archivedate=}}&lt;/ref&gt; Сывă пурнăç йĕркин ӳт-пӳ, кăмăл-сипет, ăс-тăн çирĕплĕхне тĕпе хуракан çĕнĕ программисене пурнăçа кĕртни «Сывлăх культурин» чи малтанхи тĕллевĕ пулать.
[[Ӳкерчĕк:Vikskumin2026.jpg |thumb |300px |[[Тĕнчери «Культура урлă сывлăх патне» пĕрлĕх юхăмĕ]]н йĕркелӳçĕ-президенчĕ [[Скумин Виктор Андреевич |В.А.Скумин, 2026]].]]
В. А. Скуминăн [[сывлăх культури]]н доктринипе рерихизмăн хире-хирĕçле çыхăнăвне хăш-пĕр ăсчахсем те çирĕплетеççĕ, вĕсенчен пĕри Горащук В.&amp;nbsp;П. (Харьковри Г. С. Сковорода ячĕпе хисепленекен наци педагогика университечĕн прфессорĕ). 2004-мĕш çулта вăл наука докторĕн степенне илес тĕллевпе «Общая педагогика и история педагогики» специальноçпе çырнă диссертацире В. А. Скумин, Н. Рерих философийĕн контексчĕ урлă сывлăх культурин проблемисене уçа панă, тесе каланă.&lt;ref&gt;Горащук В. П. [http://avtoreferat.net/content/view/9282/52/ Теоретичні і методологічні засади формування культури здоров’я школярів. Дисертація на здобуття наукового ступеня доктора педагогічних наук із спеціальності 13.00.01 – загальна педагогіка та історія педагогіки] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171108035613/http://avtoreferat.net/content/view/9282/52/ |date=2017-11-08 }}. — Харьков, 2004. [http://avtoreferat.net/content/view/9282/52/ avtoreferat.net] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171108035613/http://avtoreferat.net/content/view/9282/52/ |date=2017-11-08 }}&lt;/ref&gt;

В. А. Скуминăн «Культура урлă сывлăх патне» гимнĕ тăватă строфаран тăрать. Строфари кашни йĕркери сăмах пуçламăшĕнчи сас паллисене çӳлтен аялалла вуласан Агни сăмах вуланать. Тепĕр гимн «Урусвати» ятлă. Агни Йогăра тата Рерихизмра Елена Рерих Тара Урусвати пек паллă. Гимн «Чĕре çулăмĕ Урусватие чĕртет — чун вара Ырăлăх Çунатти çинче вĕçме чĕнет» фразăпа пуçланать.&lt;ref&gt;Скумин В. А. [http://biblmdkz.ru/m.html Молитвы, гимны, притчи Культуры Здоровья]. — Чебоксары: К Здоровью через Культуру, 2002. — 55 с.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Скумин В. А. [http://biblmdkz.ru/gimn.html Гимны Культуры Здоровья]. — Чебоксары: К Здоровью через Культуру, 2007. — 64 с.&lt;/ref&gt;

Скумин чун эволюцийĕ çинче тĕплĕ чарăнса тăрать те 1990 çулта сакăр хушма ушкăнран тăракан улттăмĕш тĕп расăн Homo spiritalis тĕсĕн классификацине сĕнет — HS0 Anabiosis spiritalis, HS1 Scientella spiritalis, HS2 Aurora spiritalis, HS3 Ascensus spiritalis, HS4 Vocatus spiritalis, HS5 Illuminatio spiritalis, НS6 Creatio spiritalis, HS7 Servitus spiritalis.&lt;ref&gt;Скумин В. А. [http://biblmdkz.ru/hs.html Человек духовный: роль культуры духовного здоровья в утверждении новой человеческой расы на планете]. — Новочебоксарск : Терос, 1996. — 24 с.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Скумин В. А. [http://biblmdkz.ru/j1_2.html Культура Здоровья — наука Грядущего]// К Здоровью через Культуру. — 1995. — № 1. — С. 5-14.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://science.fandom.com/ru/wiki/Человек_духовный |title=Человек духовный |publisher=science.fandom.com |accessdate=11 June 2026|archiveurl= |archivedate= |deadurl= |df= }}&lt;/ref&gt;

Тĕнчери «Культура урлă сывлăх патне» пĕрлĕх юхăмĕн издательствинче сывлăх культурин теорийĕпе тата практикăра усă курмалли аспекчĕсемпе çыхăннă кĕнекесем пичетленеççĕ. Çавăн пекех [[К здоровью через культуру (журнал)|«Культура урлă сывлăх патне» журнал]] тухса тăрать.&lt;ref&gt;[https://search.catalog.loc.gov/instances/8960388e-0351-5fe5-ac0b-996a6c32dc7b?option=lccn&amp;query=2006200363 K zdorovʹi︠u︡ cherez kulʹturu : zhurnal Mezhdunarodnogo obshchestvennogo dvizhenii︠a︡ &quot;K zdorovʹi︠u︡ cherez kulʹturu&quot; = To health via culture : journal of the World Health Culture Organization]&lt;/ref&gt;

«Культура урлă сывлăх патне» журнал 1995 çулта [[Çĕнĕ Шупашкар]]та йĕркеленнĕ. Малтанхи çулсенче унăн тĕп редакторĕ «Культура урлă сывлăх патне» тĕнчери пĕрлĕх юхăмĕн йĕркелӳçĕ-президенчĕ В. А. Скумин профессор пулнă. Каярахпа редколлегине çак пĕрлĕх организацийĕн правлени председателĕ [[Бобина Людмила Анатольевна|Л.&amp;nbsp;А.&amp;nbsp;Бобина]] ертсе пынă. Çынна сыватнă чухне унăн пĕр-пĕр чирне анчах мар, çынна хăйне пĕтĕмĕшле сыватассине пурнăçа кĕртессине (холистическая медицина), рерихизм, сывлăх культурин идейисене тата Агни Йога шухăшĕсене анлă сарасси журналăн тĕп темисем пулса тăраççĕ.

==Çавăн пекех пăхăр==
* [[Агни Йога]]
* [[Рерих Елена Ивановна]]
* [[Рерих, Николай Константинович]]
* [[Рерих Юрий Николаевич]]
* [[Рерих Святослав Николаевич]]
* [[Скумин Виктор Андреевич]]
* [[Тĕнчери «Культура урлă сывлăх патне» пĕрлĕх юхăмĕ]]
* [[Сывлăх культури]]
* [[К здоровью через культуру (журнал)]]

==Асăрхавсем==
{{асăрхавсем}}

== Вуламалли ==
* Скумин В. А. [http://biblmdkz.ru/articles/11692.html Научились ли вы радоваться препятствиям?] // Чебоксарские новости. — 1992. — №116 (240). — С. 3.

==Видео==
* {{cite web |url=https://www.youtube.com/watch?v=u8l3AZc1ldc |author=Сергей Марчихин. Кинокомпания Чебоксары.|title=Николай Рерих. 232 картины великого художника |publisher=Youtube.com |accessdate=30 Jule 2019}}

{{Рерих}}

[[Категори:Философи|*]]
[[Категори:Шухăш юхăмĕсем]]
[[Категори:Вырăс культури]]
[[Категори:Теософи]]
[[Категори:Культура]]</text>
      <sha1>2pr3qyb6nnaadwctvpcbejip8zzi4rk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ăслăх виҫевӗ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>82141</id>
    <revision>
      <id>874419</id>
      <parentid>673066</parentid>
      <timestamp>2026-06-11T13:14:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ellodanis5</username>
        <id>17302</id>
      </contributor>
      <origin>874419</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1272" sha1="rd5rjb17365oj49io7fp2mugcaa7398" xml:space="preserve">:{{ан пăтраштарăр|Ăслав пĕлĕвĕ|Ăслав пĕлĕвĕпе}}
'''Ăслăх виҫевӗ''' (англ. Scientometrics) — ӑслӑха шут шучӗн меслечӗсемпе тишкӗрекен пайӗ; ӑслӑх дисциплини, ӑслӑх аталанӑвне нумай хут виҫни тата ӑслӑх информацине статистикакалла тӗрӗслени (илнӗ вӑхӑт хушшинчи статьясен шучӗ, вӗсене тӗслӗхе илсе панин шучӗ тата ыт. те).

== Вуламалли ==
*Науковедение / Огурцов А. П. // Нанонаука — Николай Кавасила [Электронный ресурс]. — 2013. — С. 145—146. — (Большая российская энциклопедия : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов ; 2004—2017, т. 22). — ISBN 978-5-85270-358-3.
*Филиппов И. С. Как учёные гуманитарного профиля оценивают наукометрию (Наукометрия в оценке творчества) // Сибирские исторические исследования. 2016. № 3. С. 6—27.
[[Категори:Ăслăх виҫевӗ]]</text>
      <sha1>rd5rjb17365oj49io7fp2mugcaa7398</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Сараев Андрей Сергеевич</title>
    <ns>0</ns>
    <id>124243</id>
    <revision>
      <id>874425</id>
      <parentid>873597</parentid>
      <timestamp>2026-06-11T19:29:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ellodanis5</username>
        <id>17302</id>
      </contributor>
      <origin>874425</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22194" sha1="jqa75mm27xyjrlv4tahefuirv1hdei8" xml:space="preserve">{{Пĕр хушаматлисем|Сараев}}
{{Ăсчах
|Ят                   = Сараев Андрей Сергеевич
|Тăван ят             = Сараев Андрей Сергеевич
| Ӳкерчĕк             =   
| Анлăшĕ              = 
| Ӳкерчĕке ăнлантарни =
|Алпусни              = 
|Çуралнă вăхăт        = [[1986]] 
|Çуралнă вырăн        = {{ÇВ|Шупашкар|Шупашкарта}}&lt;sup&gt;[[Ыйтусем|[''çăлкуç кирлĕ'']]]&lt;/sup&gt;, [[Чăваш Ен]]ри [[хула]]
|Вилнĕ вăхăт          = 
|Вилнĕ вырăн          = 
|Гражданлăх           = {{USSR}} {{RUS}}
|Ăслăх сфери          = Истори, историографи
|Ĕç вырăнĕ            = [[Чăваш патшалăх гуманитари ăслăхĕсен институчĕ]]
|Альма-матер          = [[И. Я. Яковлев ячĕллĕ Чăваш патшалăх педагогика университечĕ]]
|Ăслăх ертӳçи         = Г. И. Тафаев
|Паллă вĕренекенсем   =
|Паллă                = 
|Чыславсемпе парнесем =
|Сайт =
}}
'''Сараев Андрей Сергеевич''' (23.2.1986, [[Çĕнĕ Шупашкар]]&lt;ref name=&quot;НЧ&quot;&gt;[https://наследиечувашии.рф/russian/сараев-андрей-сергеевич-23-02-1986/?ysclid=mq9vp7ggzo275363335 Сараев, Андрей Сергеевич (23.02.1986)] — «Наследие Чувашии». Цифровая библиотека чувашского наследия&lt;/ref&gt;, ЧАССР, РСФСР, ССРП çур.)  — историк, истори ăслăхĕсен кандидачĕ (2024), вăтам ĕмĕрсен историографийĕ, Л. Н. Гумилёв пултарулăхĕ, вăтам ĕмĕрсенчи Чăваш тата Тĕп Ази историйĕсем тĕлĕшпе специалист. Уйрăмах [[суваризм]]а тишкернипе палăрнă. Хĕрĕхе яхăн ăcлав ĕçĕн авторĕ (2025-мĕш çул тĕлне). 

== Кунçулĕ пирки кĕскен ==
Чăваш Енри Çĕнĕ Шупашкар хулинче çуралса ÿснĕ&lt;ref name=&quot;НЧ&quot;/&gt;. 

===Ăçта вĕренни ===
* И. Я. Яковлев ячĕллĕ Чăваш патшалăх педагогика университечĕ, «истори тата юриспруденци» ен. 
* «SHS– Histoire» («Гуманитарла тата  социаллă ăславсем – Истори») ен тĕлĕшпе  2008–2009-мĕш çулсенче магистратурăра  – Université Paris-Est Marne-la-Vallée, Champs-sur-Marne, Франци. «Maîtrĕнĕ ise» диплом. 
* И. Я. Яковлев ячĕллĕ Чăваш патшалăх педагогика университетĕнче «Атилĕх историйĕ» енпе  аспирантурăра (2009–2012).
[[File:Здание ЧГИГН. Чебоксары.jpg|thumb|300px|ЧГИГН. Шупашкар. Кунта А. С. Сараев ĕсленĕ (кĕçĕн ăслав ĕслевçи, 2018-2021) тата ĕçлет (ăçлав ĕçлевçи, 2025-мĕш çултан пуçласа)]]

===Ăçта ĕçлени===
* Историн тата пĕрлĕх пĕлевĕн вĕрентевçи, Шупашкарта тата Çĕнĕ Шупашкарта (2010-2017)
* Этнологи секторенчи кĕçĕн ăслав ĕçлевçи, Шупашкарти ЧПГĂИре (2018-2021)
* РАНăн Хĕвелтухăç пĕлевĕсен институтĕнчи çумшыравçă (2022-2023)
* ЧПГĂИри истори секторĕнче ăслав ĕçлевçи (2025-мĕш çулхи январьтен пуçласа).
== Педагогикăри çитĕнÿсем ==
Сараев Андрей Сергеевич вĕренекенĕ, Çĕнĕ Шупашкарти МБОУ «Лицей № 18» йĕркелĕмри 10-мĕш класри  Александрова Мария Валерьевна, Пĕтĕм Раççейри шкул ачисен регионри этапĕн истори енĕпе Шупашкарта иртнĕ олимпиадин призёрĕ пулса тăнă&lt;ref&gt;[https://nowch.cap.ru/news/2017/02/02/itogi-regionaljnogo-etapa-vserossijskoj-olimpiadi Итоги регионального этапа всероссийской олимпиады школьников по истории и английскому языку в 2017 году]{{Ĕçлемен каçă|date=October 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} — Портал органов власти Чувашской Республики. Официальный интернет-портал&lt;/ref&gt;.

== Хăшпĕр публикацисем ==
=== Л. Н. Гумилёв пултарулăхĕ тĕлĕшпе ===
[[File:ЛевГумилёв1934.jpg|thumb|left|150px|Лев Гумилёв 1934]]
* Сараев А.С. Образ Чингисхана в работах Л.Н. Гумилева и проблема методики научного исследования // Вестник Чувашского государственного педагогического университета им. И.Я. Яковлева. Серия: Гуманитарные и педагогические науки. 2012. №1(73). Ч. 2. С. 148–154.
* Сараев А.С. Проблема этнокультурной преемственности кочевых народов Евразии // Наследие Л.Н. Гумилёва и судьбы народов Евразии: история, современность, перспективы. Сборник статей Международного научного конгресса, посвящённого 100-летию со дня рождения Л.Н. Гумилёва, Санкт-Петербург, 1–3 октября 2012 года. – СПб.: Изд-во РГПУ им. А.И. Герцена, 2012. С. 495–507.
* Сараев А.С. Историко-географический синтез в кочевниковедческих работах Л.Н. Гумилева // Наследие Л.Н. Гумилёва и судьбы народов Евразии: история, современность, перспективы. Сборник статей Международного научного конгресса, посвящённого 100-летию со дня рождения Л.Н. Гумилёва, Санкт-Петербург, 1–3 октября 2012 года. – СПб.: Изд-во РГПУ им. А.И. Герцена, 2012. С. 400–411
* Л.Н. Гумилев: pro et contra [антология / вступ. статья Н.М. Дорошенко, И.Ф. Кефели; сост., коммент. Н.М. Дорошенко, И.Ф. Кефели; при участии А.В. Бондарева, А.В. Воронович, М.Г. Козыревой, А.Б. Панченко, О.В. Плебанек, А.С. Сараева]. – СПб.: РХГА; НОКО, 2012. – Подготовка текстов, в том числе архивных, комментарии, участие в написании предисловия.
* Сараев А.С. Востоковедные корни теории этногенеза Л.Н. Гумилева и логика его научного творчества // Вестник КазГУКИ. 2014. №4-1. С. 19–23.
* Сараев А.С. Какого Л.Н. Гумилева мы знаем? // Восток/Oriens. 2016. №3. С. 96–115
* Бондарев А.В., Сараев А.С. Русско-ордынские отношения в концепции Л.Н. Гумилева и интерпретации его критиков // XIII Фаизхановские чтения. Наследие Золотой Орды в государственности и культурных традициях народов Евразии: материалы международной научно-практической конференции. Санкт-Петербург, 4–6 мая 2016 г. / [редкол.: Д.В. Мухетдинов (пред.), В.В. Тишин (отв. ред.) и др.]. – М.: ООО «Издательский дом „Медина“», 2017. С. 66–89.
* Сараев А.С. Происхождение и этническая история чувашского народа в трудах Л.Н. Гумилёва // Чувашский гуманитарный вестник. 2018. №13. С. 141–165.
* Сараев А.С. «Генеалогическое древо тюрок» в ранней концепции Л.Н. Гумилева // «Bilgamesh». International Almanac of Cultural and Social Studies. №1. Special edition. – Almaty, 2019. С. 62–75.
* Сараев А.С. С.Г. Кляшторный и Л.Н. Гумилев (по материалам музея-квартиры Л.Н. Гумилева и личным беседам с С.Г. Кляшторным) // Тюрко-монгольский мир: история и культура. Материалы международной научной конференции, посвященной 90-летию со дня рождения С.Г. Кляшторного. М.: Наука–Восточная литература, 2019. С. 155–178.
* Сараев А.С. «Волшебный палимпсест» (О значении поэзии в наследии Л.Н. Гумилева) // Тетради по консерватизму. 2023. №2. С. 368–400.
* Сараев А.С. Сколько этносов «тюрк» существовало в эпоху тюркских каганатов? (Три концепции С.Г. Кляшторного и незамеченная концепция Л.Н. Гумилева) // Mongolica. 2023. №4 (Т. XXVI). С. 54–73.
* Сараев А.С. [https://ivran.ru/sites/28/files/Avtoreferat-dissertatsii-Saraev-A-S-.pdf Научное наследие Л.Н. Гумилева и его оценки в трудах отечественных исследователей: автореферат дис. ... кандидата исторических наук: 5.6.5;] [Место защиты: ФГБУН Институт востоковедения Российской академии наук; Диссовет 24.1.041.01 (Д 002.042.03)]. – М., 2024. – 34 с.
[[File:Ahmad Ibn Fadlan Route 2.jpg|thumb|Ahmad Ibn Fadlan Route]]

=== Суваризм ыйтăвĕсемпе ===
*  Сараев А.С. [Рец. на:] Салмин А.К. История чувашского народа / А.К. Салмин. – Чебоксары: ЧГИГН, 2016. 128 с. // Чувашский гуманитарный вестник. №13. 2018. С. 214–220.
* Сараев А. С. [https://www.academia.edu/50857883/Истоки_суварской_концепции_происхождения_чувашей Истоки суварской концепции происхождения чувашей]{{Ĕçлемен каçă|date=March 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} // Халăх шкулĕ — Народная школа, №3(173), с.50-55  и №4(174), с. 50-51 2021. 
* Сараев А. С. [https://www.academia.edu/81268687/Свидетелем_чего_стал_Ахмед_Ибн_Фадлан_в_ставке_булгарского_правителя_в_922_г_ Свидетелем чего стал Ахмед Ибн Фадлан в ставке булгарского правителя в 922 г.?]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250120035553/https://www.academia.edu/81268687/%D0%A1%D0%B2%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D1%87%D0%B5%D0%B3%D0%BE_%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BB_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D0%98%D0%B1%D0%BD_%D0%A4%D0%B0%D0%B4%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D0%B2_%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B2%D0%BA%D0%B5_%D0%B1%D1%83%D0%BB%D0%B3%D0%B0%D1%80%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B3%D0%BE_%D0%BF%D1%80%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D1%82%D0%B5%D0%BB%D1%8F_%D0%B2_922_%D0%B3_ |date=2025-01-20 }} // 2021, Восточная Европа в древности и средневековье. Чтения памяти чл.-корр. АН СССР В.Т. Пашуто. Вып. XXХIII. Роль религии в формировании социокультурных практик и представлений / Отв. ред. Е.А. Мельникова. – М., 2021.— с.242-248.
* [https://www.ivran.ru/seminar-tekstologiya-i-istochnikovedenie-vostoka?artid=210510 Доклад А.С. Сараева «Суварская проблема в историографии и ее реалии в средневековых арабских географических сочинениях»]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240407164536/https://www.ivran.ru/seminar-tekstologiya-i-istochnikovedenie-vostoka?artid=210510 |date=2024-04-07 }}. // Семинар «Текстология и источниковедение Востока». 11 мая 2022 года. Институт востоковедения РАН.
* Сараев А. С. [https://www.academia.edu/104969932/Кого_встретил_Ибн_Фадлан_в_ставке_булгарского_правителя_в_922_г_к_истории_обнаружения_и_интерпретации_названия_сувар_суваз_в_тексте_Записки_Ахмеда_ибн_Фадлана Кого встретил Ибн Фадлан в ставке булгарского правителя в 922 г.?  (к истории обнаружения и интерпретации названия «сувар»/«суваз» в тексте «Записки» Ахмеда ибн Фадлана]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250119145226/https://www.academia.edu/104969932/%D0%9A%D0%BE%D0%B3%D0%BE_%D0%B2%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B5%D1%82%D0%B8%D0%BB_%D0%98%D0%B1%D0%BD_%D0%A4%D0%B0%D0%B4%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D0%B2_%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B2%D0%BA%D0%B5_%D0%B1%D1%83%D0%BB%D0%B3%D0%B0%D1%80%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B3%D0%BE_%D0%BF%D1%80%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D1%82%D0%B5%D0%BB%D1%8F_%D0%B2_922_%D0%B3_%D0%BA_%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%B8%D0%B8_%D0%BE%D0%B1%D0%BD%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%B6%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D1%8F_%D0%B8_%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%BF%D1%80%D0%B5%D1%82%D0%B0%D1%86%D0%B8%D0%B8_%D0%BD%D0%B0%D0%B7%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F_%D1%81%D1%83%D0%B2%D0%B0%D1%80_%D1%81%D1%83%D0%B2%D0%B0%D0%B7_%D0%B2_%D1%82%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%82%D0%B5_%D0%97%D0%B0%D0%BF%D0%B8%D1%81%D0%BA%D0%B8_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%B0_%D0%B8%D0%B1%D0%BD_%D0%A4%D0%B0%D0%B4%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B0 |date=2025-01-19 }}.// 2023, История народов России в исследованиях и документах. Вып. 10 / [отв. ред. Дж.Я. Рахаев]; Ин-т рос. истории Рос. акад. наук. М. : Ин-т рос. истории Рос. акад. наук. — с.292-365.
* Мадуров Д.Ф., Шагинян А.К., Хорикян О.Г., Сараев А.С., Салмин А.К. Обсуждая вопрос о геродотовских саспирах // Этнографическое обозрение. 2024. №1. C. 23–59 (Сараев А.С. «Тайна» саспиров расркрыта? С. 39–44).
* Сараев А. С. «Cувар» — город или народ? (историография XIX — начала XX в. и дискуссия 1960 — 1980-х гг.) // [https://chgign.ru/p/arxiv-vypuskov-zhurnala-sovryemyennaya-gumanitaristika.html Современная гуманитаристика. 2025. Т. 1. № 3.] С. 66 — 81
* Сараев А. С. «Cувар» — город или народ? (историография XIX — начала XX века и дискуссия 1960 — 1980-х годов) '''Часть II.''' // [https://www.chgign.ru/a/news/6384.html Современная гуманитаристика. 2025. Т. 1. № 4.] С. 68 — 81

=== Ытти ыйтусемпе ===
* Сараев А.С. Кем были сарагуры, оногуры, уроги, пришедшие в 463 г. в Европу? // Научно-информационный вестник докторантов, аспирантов, студентов ЧГПУ им. И. Я. Яковлева. №2 (4). – Чебоксары: ЧГПУ, 2004. С. 28–30.
* Каховский Б. В., Сараев А.С., Тафаев Г. И. Болгаро-славянские взаимоотношения в раннем средневековье // Научно-информационный вестник докторантов, аспирантов, студентов ЧГПУ им. И. Я. Яковлева. №1 (5): в 2 т. Т. 1. – Чебоксары : ЧГПУ, 2005. С. 142–145.
* Сараев А.С. О двух мнимых болгарских прародинах // Научно-информационный вестник докторантов, аспирантов, студентов ЧГПУ им. И.Я. Яковлева. №2 (10) / Чебоксары: ЧГПУ, 2007. – С. 172–175.
* Сараев А.С. Дискуссия о происхождении ранних тюркоязычных народов и вклад в нее С.Г. Кляшторного // Тюрко-монгольский мир в прошлом и настоящем. Материалы научной конференции памяти Сергея Григорьевича Кляшторного (1928–2014) 16–17 февраля 2015 г. Санкт-Петербург. СПб.; Улан-Батор, 2016. C. 97–113.
* Сараев А.С. Огуро/огузская проблема в работах С.Г. Кляшторного и историографии // Тюркологический сборник 2013–2014: Памяти С.Г. Кляшторного. – М.: Наука – Восточная литература, 2016. С. 135–158.
* Сараев А.С. «Кто и когда доказал, что чуваши – булгары?» // Народы Волго-Уралья в истории и культуре России: материалы Междунар. науч.-практ. конф., посв. 90-летию со дня рождения П.В. Денисова (Чебоксары, 28–29 сент. 2018 г.). – Чебоксары: ИД «Среда», 2018. С. 338–350.
* Сараев А.С. Аннотация книгу: Roux J.-P. L''''''''Asie Centrale: histoire et civilisations [Ру Ж.-П. Центральная Азия: история и цивилизации]. – Paris: Fayard, 2003. – 528 p. // Чувашский гуманитарный вестник. №13. 2018. С. 199–206.
* Сараев А.С. Чуваши и финно-угры: о новых попытках интерпретации данных лингвистики и средневековых источников // Чуваши и марийцы – соседи по «общему дому»: Материалы Межрегиональной научно-практической конференции (Большой Сундырь, Кулаково, 17 мая 2019 г.) / сост. и отв. ред. Г.А. Николаев; ЧГИГН, МарНИИЯЛИ. – Чебоксары: ЧГИГН, 2019. С. 54–66.

== Çăлкуçсем ==
* [https://chgign.ru/persona/186_Сараев%20Андрей%20Сергеевич.html Сараев Андрей Сергеевич] — ЧПГĂИ порталĕ. 
* [https://old-gs.cap.ru/sitemap.aspx?id=252769 Чăваш республикин Патшалăх канашĕн кивелнĕ сайчĕ]{{Ĕçлемен каçă|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://zdravch.ru/madjanov-igor-vjacheslavovich/ Мадянов Игорь Вячеславович] — Здравохранение Чувашии.
* [https://www.psma.ru/index.php?option=com_mtree&amp;task=att_download&amp;link_id=180&amp;cf_id=64 Документ]
* [https://d-r.su/igor-madyanov-vrach-pedagog-myslitel-filosof/ Главная страница » Журнал ДР архив » Летопись. Часть 1 (2015) » Профессионал » Игорь Мадянов. Врач. Педагог. Мыслитель. Философ]

== Асăрхавсем ==
{{Асăрхавсем}}

== Каçăсем ==
* [https://chb.docdoc.ru/doctor/Madyanov_Igor?utm_referrer=https%3a%2f%2fwww.google.ru%2f Мадянов Игорь Вячеславович]
* [https://pravdapfo.ru/blogi/ajbolit-spravlyaet-yubilej/ Айболит справляет юбилей] — Правда ПФО
* [https://www.chgign.ru/a/news/6177.html ПРИГЛАШАЕМ! 30 МАЯ — ЛЕКЦИЯ АНДРЕЯ САРАЕВА В ЧУВАШСКОМ ГОСУДАРСТВЕННОМ ХУДОЖЕСТВЕННОМ МУЗЕЕ]
* [https://podster.fm/podcasts/tavan-as-hakal-rodnaya-nauka/e/398829/epoha-kazanskogo-hanstva-v-istorii-chuvashey Эпоха Казанского ханства в истории чувашей] — Андрей Сергеевич Сараев тата Элтияр Александров. 
* https://vk.com/chgign_1930?w=wall-199080663_2130
* [https://www.chgign.ru/a/news/6369.html Развенчание мифа об амазонках в Среднем Поволжье]

[[Категори:1986 çулта çуралнисем]]
[[Категори:Нарăсăн 23-мĕшĕнче çуралнисем]]
[[Категори:ССРП историкĕсем]]
[[Категори:СССР историкĕсем]]
[[Категори:Раççей историкĕсем]]
[[Категори:ЧППУ-ра вĕренсе тухнисем]]
[[Категори:Историксем]]
[[Категори:Вăтам ĕмĕрсен историйĕ]]</text>
      <sha1>jqa75mm27xyjrlv4tahefuirv1hdei8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>874426</id>
      <parentid>874425</parentid>
      <timestamp>2026-06-11T19:37:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ellodanis5</username>
        <id>17302</id>
      </contributor>
      <origin>874426</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22198" sha1="pjzzr75d3ngcsbbo1aexy69jqi3iyni" xml:space="preserve">{{Пĕр хушаматлисем|Сараев}}
{{Ăсчах
|Ят                   = Сараев Андрей Сергеевич
|Тăван ят             = Сараев Андрей Сергеевич
| Ӳкерчĕк             =   
| Анлăшĕ              = 
| Ӳкерчĕке ăнлантарни =
|Алпусни              = 
|Çуралнă вăхăт        = [[1986]] 
|Çуралнă вырăн        = {{ÇВ|Çĕнĕ Шупашкар|Çĕнĕ Шупашкарта}}&lt;ref name=&quot;НЧ&quot;/&gt;, [[Чăваш Ен]]ри [[хула]]
|Вилнĕ вăхăт          = 
|Вилнĕ вырăн          = 
|Гражданлăх           = {{USSR}} {{RUS}}
|Ăслăх сфери          = Истори, историографи
|Ĕç вырăнĕ            = [[Чăваш патшалăх гуманитари ăслăхĕсен институчĕ]]
|Альма-матер          = [[И. Я. Яковлев ячĕллĕ Чăваш патшалăх педагогика университечĕ]]
|Ăслăх ертӳçи         = Г. И. Тафаев, Ю. И. Дробышев 
|Паллă вĕренекенсем   =
|Паллă                = 
|Чыславсемпе парнесем =
|Сайт =
}}
'''Сараев Андрей Сергеевич''' (23.2.1986, [[Çĕнĕ Шупашкар]]&lt;ref name=&quot;НЧ&quot;&gt;[https://наследиечувашии.рф/russian/сараев-андрей-сергеевич-23-02-1986/?ysclid=mq9vp7ggzo275363335 Сараев, Андрей Сергеевич (23.02.1986)] — «Наследие Чувашии». Цифровая библиотека чувашского наследия&lt;/ref&gt;, ЧАССР, РСФСР, ССРП çур.)  — историк, истори ăслăхĕсен кандидачĕ (2024), вăтам ĕмĕрсен историографийĕ, Л. Н. Гумилёв пултарулăхĕ, вăтам ĕмĕрсенчи Чăваш тата Тĕп Ази историйĕсем тĕлĕшпе специалист. Уйрăмах [[суваризм]]а тишкернипе палăрнă. Хĕрĕхе яхăн ăcлав ĕçĕн авторĕ (2025-мĕш çул тĕлне). 

== Кунçулĕ пирки кĕскен ==
Чăваш Енри Çĕнĕ Шупашкар хулинче çуралса ÿснĕ&lt;ref name=&quot;НЧ&quot;/&gt;. 

===Ăçта вĕренни ===
* И. Я. Яковлев ячĕллĕ Чăваш патшалăх педагогика университечĕ, «истори тата юриспруденци» ен. 
* «SHS– Histoire» («Гуманитарла тата  социаллă ăславсем – Истори») ен тĕлĕшпе  2008–2009-мĕш çулсенче магистратурăра  – Université Paris-Est Marne-la-Vallée, Champs-sur-Marne, Франци. «Maîtrĕнĕ ise» диплом. 
* И. Я. Яковлев ячĕллĕ Чăваш патшалăх педагогика университетĕнче «Атилĕх историйĕ» енпе  аспирантурăра (2009–2012).
[[File:Здание ЧГИГН. Чебоксары.jpg|thumb|300px|ЧГИГН. Шупашкар. Кунта А. С. Сараев ĕсленĕ (кĕçĕн ăслав ĕслевçи, 2018-2021) тата ĕçлет (ăçлав ĕçлевçи, 2025-мĕш çултан пуçласа)]]

===Ăçта ĕçлени===
* Историн тата пĕрлĕх пĕлевĕн вĕрентевçи, Шупашкарта тата Çĕнĕ Шупашкарта (2010-2017)
* Этнологи секторенчи кĕçĕн ăслав ĕçлевçи, Шупашкарти ЧПГĂИре (2018-2021)
* РАНăн Хĕвелтухăç пĕлевĕсен институтĕнчи çумшыравçă (2022-2023)
* ЧПГĂИри истори секторĕнче ăслав ĕçлевçи (2025-мĕш çулхи январьтен пуçласа).
== Педагогикăри çитĕнÿсем ==
Сараев Андрей Сергеевич вĕренекенĕ, Çĕнĕ Шупашкарти МБОУ «Лицей № 18» йĕркелĕмри 10-мĕш класри  Александрова Мария Валерьевна, Пĕтĕм Раççейри шкул ачисен регионри этапĕн истори енĕпе Шупашкарта иртнĕ олимпиадин призёрĕ пулса тăнă&lt;ref&gt;[https://nowch.cap.ru/news/2017/02/02/itogi-regionaljnogo-etapa-vserossijskoj-olimpiadi Итоги регионального этапа всероссийской олимпиады школьников по истории и английскому языку в 2017 году]{{Ĕçлемен каçă|date=October 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} — Портал органов власти Чувашской Республики. Официальный интернет-портал&lt;/ref&gt;.

== Хăшпĕр публикацисем ==
=== Л. Н. Гумилёв пултарулăхĕ тĕлĕшпе ===
[[File:ЛевГумилёв1934.jpg|thumb|left|150px|Лев Гумилёв 1934]]
* Сараев А.С. Образ Чингисхана в работах Л.Н. Гумилева и проблема методики научного исследования // Вестник Чувашского государственного педагогического университета им. И.Я. Яковлева. Серия: Гуманитарные и педагогические науки. 2012. №1(73). Ч. 2. С. 148–154.
* Сараев А.С. Проблема этнокультурной преемственности кочевых народов Евразии // Наследие Л.Н. Гумилёва и судьбы народов Евразии: история, современность, перспективы. Сборник статей Международного научного конгресса, посвящённого 100-летию со дня рождения Л.Н. Гумилёва, Санкт-Петербург, 1–3 октября 2012 года. – СПб.: Изд-во РГПУ им. А.И. Герцена, 2012. С. 495–507.
* Сараев А.С. Историко-географический синтез в кочевниковедческих работах Л.Н. Гумилева // Наследие Л.Н. Гумилёва и судьбы народов Евразии: история, современность, перспективы. Сборник статей Международного научного конгресса, посвящённого 100-летию со дня рождения Л.Н. Гумилёва, Санкт-Петербург, 1–3 октября 2012 года. – СПб.: Изд-во РГПУ им. А.И. Герцена, 2012. С. 400–411
* Л.Н. Гумилев: pro et contra [антология / вступ. статья Н.М. Дорошенко, И.Ф. Кефели; сост., коммент. Н.М. Дорошенко, И.Ф. Кефели; при участии А.В. Бондарева, А.В. Воронович, М.Г. Козыревой, А.Б. Панченко, О.В. Плебанек, А.С. Сараева]. – СПб.: РХГА; НОКО, 2012. – Подготовка текстов, в том числе архивных, комментарии, участие в написании предисловия.
* Сараев А.С. Востоковедные корни теории этногенеза Л.Н. Гумилева и логика его научного творчества // Вестник КазГУКИ. 2014. №4-1. С. 19–23.
* Сараев А.С. Какого Л.Н. Гумилева мы знаем? // Восток/Oriens. 2016. №3. С. 96–115
* Бондарев А.В., Сараев А.С. Русско-ордынские отношения в концепции Л.Н. Гумилева и интерпретации его критиков // XIII Фаизхановские чтения. Наследие Золотой Орды в государственности и культурных традициях народов Евразии: материалы международной научно-практической конференции. Санкт-Петербург, 4–6 мая 2016 г. / [редкол.: Д.В. Мухетдинов (пред.), В.В. Тишин (отв. ред.) и др.]. – М.: ООО «Издательский дом „Медина“», 2017. С. 66–89.
* Сараев А.С. Происхождение и этническая история чувашского народа в трудах Л.Н. Гумилёва // Чувашский гуманитарный вестник. 2018. №13. С. 141–165.
* Сараев А.С. «Генеалогическое древо тюрок» в ранней концепции Л.Н. Гумилева // «Bilgamesh». International Almanac of Cultural and Social Studies. №1. Special edition. – Almaty, 2019. С. 62–75.
* Сараев А.С. С.Г. Кляшторный и Л.Н. Гумилев (по материалам музея-квартиры Л.Н. Гумилева и личным беседам с С.Г. Кляшторным) // Тюрко-монгольский мир: история и культура. Материалы международной научной конференции, посвященной 90-летию со дня рождения С.Г. Кляшторного. М.: Наука–Восточная литература, 2019. С. 155–178.
* Сараев А.С. «Волшебный палимпсест» (О значении поэзии в наследии Л.Н. Гумилева) // Тетради по консерватизму. 2023. №2. С. 368–400.
* Сараев А.С. Сколько этносов «тюрк» существовало в эпоху тюркских каганатов? (Три концепции С.Г. Кляшторного и незамеченная концепция Л.Н. Гумилева) // Mongolica. 2023. №4 (Т. XXVI). С. 54–73.
* Сараев А.С. [https://ivran.ru/sites/28/files/Avtoreferat-dissertatsii-Saraev-A-S-.pdf Научное наследие Л.Н. Гумилева и его оценки в трудах отечественных исследователей: автореферат дис. ... кандидата исторических наук: 5.6.5;] [Место защиты: ФГБУН Институт востоковедения Российской академии наук; Диссовет 24.1.041.01 (Д 002.042.03)]. – М., 2024. – 34 с.
[[File:Ahmad Ibn Fadlan Route 2.jpg|thumb|Ahmad Ibn Fadlan Route]]

=== Суваризм ыйтăвĕсемпе ===
*  Сараев А.С. [Рец. на:] Салмин А.К. История чувашского народа / А.К. Салмин. – Чебоксары: ЧГИГН, 2016. 128 с. // Чувашский гуманитарный вестник. №13. 2018. С. 214–220.
* Сараев А. С. [https://www.academia.edu/50857883/Истоки_суварской_концепции_происхождения_чувашей Истоки суварской концепции происхождения чувашей]{{Ĕçлемен каçă|date=March 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} // Халăх шкулĕ — Народная школа, №3(173), с.50-55  и №4(174), с. 50-51 2021. 
* Сараев А. С. [https://www.academia.edu/81268687/Свидетелем_чего_стал_Ахмед_Ибн_Фадлан_в_ставке_булгарского_правителя_в_922_г_ Свидетелем чего стал Ахмед Ибн Фадлан в ставке булгарского правителя в 922 г.?]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250120035553/https://www.academia.edu/81268687/%D0%A1%D0%B2%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D1%87%D0%B5%D0%B3%D0%BE_%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BB_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D0%98%D0%B1%D0%BD_%D0%A4%D0%B0%D0%B4%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D0%B2_%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B2%D0%BA%D0%B5_%D0%B1%D1%83%D0%BB%D0%B3%D0%B0%D1%80%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B3%D0%BE_%D0%BF%D1%80%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D1%82%D0%B5%D0%BB%D1%8F_%D0%B2_922_%D0%B3_ |date=2025-01-20 }} // 2021, Восточная Европа в древности и средневековье. Чтения памяти чл.-корр. АН СССР В.Т. Пашуто. Вып. XXХIII. Роль религии в формировании социокультурных практик и представлений / Отв. ред. Е.А. Мельникова. – М., 2021.— с.242-248.
* [https://www.ivran.ru/seminar-tekstologiya-i-istochnikovedenie-vostoka?artid=210510 Доклад А.С. Сараева «Суварская проблема в историографии и ее реалии в средневековых арабских географических сочинениях»]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240407164536/https://www.ivran.ru/seminar-tekstologiya-i-istochnikovedenie-vostoka?artid=210510 |date=2024-04-07 }}. // Семинар «Текстология и источниковедение Востока». 11 мая 2022 года. Институт востоковедения РАН.
* Сараев А. С. [https://www.academia.edu/104969932/Кого_встретил_Ибн_Фадлан_в_ставке_булгарского_правителя_в_922_г_к_истории_обнаружения_и_интерпретации_названия_сувар_суваз_в_тексте_Записки_Ахмеда_ибн_Фадлана Кого встретил Ибн Фадлан в ставке булгарского правителя в 922 г.?  (к истории обнаружения и интерпретации названия «сувар»/«суваз» в тексте «Записки» Ахмеда ибн Фадлана]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250119145226/https://www.academia.edu/104969932/%D0%9A%D0%BE%D0%B3%D0%BE_%D0%B2%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B5%D1%82%D0%B8%D0%BB_%D0%98%D0%B1%D0%BD_%D0%A4%D0%B0%D0%B4%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D0%B2_%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B2%D0%BA%D0%B5_%D0%B1%D1%83%D0%BB%D0%B3%D0%B0%D1%80%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B3%D0%BE_%D0%BF%D1%80%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D1%82%D0%B5%D0%BB%D1%8F_%D0%B2_922_%D0%B3_%D0%BA_%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%B8%D0%B8_%D0%BE%D0%B1%D0%BD%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%B6%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D1%8F_%D0%B8_%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%BF%D1%80%D0%B5%D1%82%D0%B0%D1%86%D0%B8%D0%B8_%D0%BD%D0%B0%D0%B7%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F_%D1%81%D1%83%D0%B2%D0%B0%D1%80_%D1%81%D1%83%D0%B2%D0%B0%D0%B7_%D0%B2_%D1%82%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%82%D0%B5_%D0%97%D0%B0%D0%BF%D0%B8%D1%81%D0%BA%D0%B8_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%B0_%D0%B8%D0%B1%D0%BD_%D0%A4%D0%B0%D0%B4%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B0 |date=2025-01-19 }}.// 2023, История народов России в исследованиях и документах. Вып. 10 / [отв. ред. Дж.Я. Рахаев]; Ин-т рос. истории Рос. акад. наук. М. : Ин-т рос. истории Рос. акад. наук. — с.292-365.
* Мадуров Д.Ф., Шагинян А.К., Хорикян О.Г., Сараев А.С., Салмин А.К. Обсуждая вопрос о геродотовских саспирах // Этнографическое обозрение. 2024. №1. C. 23–59 (Сараев А.С. «Тайна» саспиров расркрыта? С. 39–44).
* Сараев А. С. «Cувар» — город или народ? (историография XIX — начала XX в. и дискуссия 1960 — 1980-х гг.) // [https://chgign.ru/p/arxiv-vypuskov-zhurnala-sovryemyennaya-gumanitaristika.html Современная гуманитаристика. 2025. Т. 1. № 3.] С. 66 — 81
* Сараев А. С. «Cувар» — город или народ? (историография XIX — начала XX века и дискуссия 1960 — 1980-х годов) '''Часть II.''' // [https://www.chgign.ru/a/news/6384.html Современная гуманитаристика. 2025. Т. 1. № 4.] С. 68 — 81

=== Ытти ыйтусемпе ===
* Сараев А.С. Кем были сарагуры, оногуры, уроги, пришедшие в 463 г. в Европу? // Научно-информационный вестник докторантов, аспирантов, студентов ЧГПУ им. И. Я. Яковлева. №2 (4). – Чебоксары: ЧГПУ, 2004. С. 28–30.
* Каховский Б. В., Сараев А.С., Тафаев Г. И. Болгаро-славянские взаимоотношения в раннем средневековье // Научно-информационный вестник докторантов, аспирантов, студентов ЧГПУ им. И. Я. Яковлева. №1 (5): в 2 т. Т. 1. – Чебоксары : ЧГПУ, 2005. С. 142–145.
* Сараев А.С. О двух мнимых болгарских прародинах // Научно-информационный вестник докторантов, аспирантов, студентов ЧГПУ им. И.Я. Яковлева. №2 (10) / Чебоксары: ЧГПУ, 2007. – С. 172–175.
* Сараев А.С. Дискуссия о происхождении ранних тюркоязычных народов и вклад в нее С.Г. Кляшторного // Тюрко-монгольский мир в прошлом и настоящем. Материалы научной конференции памяти Сергея Григорьевича Кляшторного (1928–2014) 16–17 февраля 2015 г. Санкт-Петербург. СПб.; Улан-Батор, 2016. C. 97–113.
* Сараев А.С. Огуро/огузская проблема в работах С.Г. Кляшторного и историографии // Тюркологический сборник 2013–2014: Памяти С.Г. Кляшторного. – М.: Наука – Восточная литература, 2016. С. 135–158.
* Сараев А.С. «Кто и когда доказал, что чуваши – булгары?» // Народы Волго-Уралья в истории и культуре России: материалы Междунар. науч.-практ. конф., посв. 90-летию со дня рождения П.В. Денисова (Чебоксары, 28–29 сент. 2018 г.). – Чебоксары: ИД «Среда», 2018. С. 338–350.
* Сараев А.С. Аннотация книгу: Roux J.-P. L''''''''Asie Centrale: histoire et civilisations [Ру Ж.-П. Центральная Азия: история и цивилизации]. – Paris: Fayard, 2003. – 528 p. // Чувашский гуманитарный вестник. №13. 2018. С. 199–206.
* Сараев А.С. Чуваши и финно-угры: о новых попытках интерпретации данных лингвистики и средневековых источников // Чуваши и марийцы – соседи по «общему дому»: Материалы Межрегиональной научно-практической конференции (Большой Сундырь, Кулаково, 17 мая 2019 г.) / сост. и отв. ред. Г.А. Николаев; ЧГИГН, МарНИИЯЛИ. – Чебоксары: ЧГИГН, 2019. С. 54–66.

== Çăлкуçсем ==
* [https://chgign.ru/persona/186_Сараев%20Андрей%20Сергеевич.html Сараев Андрей Сергеевич] — ЧПГĂИ порталĕ. 
* [https://old-gs.cap.ru/sitemap.aspx?id=252769 Чăваш республикин Патшалăх канашĕн кивелнĕ сайчĕ]{{Ĕçлемен каçă|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://zdravch.ru/madjanov-igor-vjacheslavovich/ Мадянов Игорь Вячеславович] — Здравохранение Чувашии.
* [https://www.psma.ru/index.php?option=com_mtree&amp;task=att_download&amp;link_id=180&amp;cf_id=64 Документ]
* [https://d-r.su/igor-madyanov-vrach-pedagog-myslitel-filosof/ Главная страница » Журнал ДР архив » Летопись. Часть 1 (2015) » Профессионал » Игорь Мадянов. Врач. Педагог. Мыслитель. Философ]

== Асăрхавсем ==
{{Асăрхавсем}}

== Каçăсем ==
* [https://chb.docdoc.ru/doctor/Madyanov_Igor?utm_referrer=https%3a%2f%2fwww.google.ru%2f Мадянов Игорь Вячеславович]
* [https://pravdapfo.ru/blogi/ajbolit-spravlyaet-yubilej/ Айболит справляет юбилей] — Правда ПФО
* [https://www.chgign.ru/a/news/6177.html ПРИГЛАШАЕМ! 30 МАЯ — ЛЕКЦИЯ АНДРЕЯ САРАЕВА В ЧУВАШСКОМ ГОСУДАРСТВЕННОМ ХУДОЖЕСТВЕННОМ МУЗЕЕ]
* [https://podster.fm/podcasts/tavan-as-hakal-rodnaya-nauka/e/398829/epoha-kazanskogo-hanstva-v-istorii-chuvashey Эпоха Казанского ханства в истории чувашей] — Андрей Сергеевич Сараев тата Элтияр Александров. 
* https://vk.com/chgign_1930?w=wall-199080663_2130
* [https://www.chgign.ru/a/news/6369.html Развенчание мифа об амазонках в Среднем Поволжье]

[[Категори:1986 çулта çуралнисем]]
[[Категори:Нарăсăн 23-мĕшĕнче çуралнисем]]
[[Категори:ССРП историкĕсем]]
[[Категори:СССР историкĕсем]]
[[Категори:Раççей историкĕсем]]
[[Категори:ЧППУ-ра вĕренсе тухнисем]]
[[Категори:Историксем]]
[[Категори:Вăтам ĕмĕрсен историйĕ]]</text>
      <sha1>pjzzr75d3ngcsbbo1aexy69jqi3iyni</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Шаблон:Potd/2026-06-16 (cv)</title>
    <ns>10</ns>
    <id>130150</id>
    <revision>
      <id>874421</id>
      <parentid>874412</parentid>
      <timestamp>2026-06-11T18:49:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ymblanter</username>
        <id>7764</id>
      </contributor>
      <origin>874421</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="124" sha1="tc2i6oh67iararsky09z5pv0nzyjfz6" xml:space="preserve">Вид города Кирхберг-на-Ягсте с реки Ягст, Баден-Вюртемберг, Германия</text>
      <sha1>tc2i6oh67iararsky09z5pv0nzyjfz6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Шаблон:Potd/2026-06-16</title>
    <ns>10</ns>
    <id>130151</id>
    <revision>
      <id>874423</id>
      <parentid>874413</parentid>
      <timestamp>2026-06-11T18:49:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ymblanter</username>
        <id>7764</id>
      </contributor>
      <origin>874423</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="75" sha1="ovcvmcjxn3jpohzyb5s5uty0jldzdnl" xml:space="preserve">Kirchberg an der Jagst - Altstadt - Ansicht von NO mit Jagstbrücke (1).jpg</text>
      <sha1>ovcvmcjxn3jpohzyb5s5uty0jldzdnl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Кăмрăкамăш тĕлĕш хакĕ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>130152</id>
    <revision>
      <id>874414</id>
      <timestamp>2026-06-11T12:32:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ellodanis5</username>
        <id>17302</id>
      </contributor>
      <comment>Ҫӗнӗ страница: «[[File:Carbon taxes and emission trading worldwide.svg|thumb|World map of carbon pricing laws in 2021]] :{{Çавăн пекех|Кăмрăкамăш налукĕ}}  '''Кăмрăкамăш хакĕ'''&lt;ref&gt;David Hagmann, Emily H Ho, George Loewenstein. Nudging out support for a carbon tax // Nature Climate Change. — 2019-05-13. — Т. 9, вып. 6. — С. 484–489. — ISSN 1758-6798 1758-678X, 1758-6798. — doi:10.1038/s41558-019-0474-0.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;«Ц...»</comment>
      <origin>874414</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="848" sha1="q64ijl64p2g0hm6loamfvn7sx8t45oe" xml:space="preserve">[[File:Carbon taxes and emission trading worldwide.svg|thumb|World map of carbon pricing laws in 2021]]
:{{Çавăн пекех|Кăмрăкамăш налукĕ}}

'''Кăмрăкамăш хакĕ'''&lt;ref&gt;David Hagmann, Emily H Ho, George Loewenstein. Nudging out support for a carbon tax // Nature Climate Change. — 2019-05-13. — Т. 9, вып. 6. — С. 484–489. — ISSN 1758-6798 1758-678X, 1758-6798. — doi:10.1038/s41558-019-0474-0.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;«Цена на углерод» как инструмент экономической и экологической политики // Коммерсантъ.&lt;/ref&gt;
== Асăрхавсем ==
{{асăрхавсем}}
== Литература ==
* {{ВТ-ЭСБЕ|Жалованье}}

[[Категори:Экономика терминĕсем]]
[[Категори:Кăмрăкамăш]]</text>
      <sha1>q64ijl64p2g0hm6loamfvn7sx8t45oe</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>874415</id>
      <parentid>874414</parentid>
      <timestamp>2026-06-11T12:33:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ellodanis5</username>
        <id>17302</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Ellodanis5 [[Кăмрăкамăш хакĕ]] страницӑн ятне [[Кăмрăкамăш тĕлĕш хакĕ]] ҫине улӑштарчӗ</comment>
      <origin>874414</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="848" sha1="q64ijl64p2g0hm6loamfvn7sx8t45oe" xml:space="preserve">[[File:Carbon taxes and emission trading worldwide.svg|thumb|World map of carbon pricing laws in 2021]]
:{{Çавăн пекех|Кăмрăкамăш налукĕ}}

'''Кăмрăкамăш хакĕ'''&lt;ref&gt;David Hagmann, Emily H Ho, George Loewenstein. Nudging out support for a carbon tax // Nature Climate Change. — 2019-05-13. — Т. 9, вып. 6. — С. 484–489. — ISSN 1758-6798 1758-678X, 1758-6798. — doi:10.1038/s41558-019-0474-0.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;«Цена на углерод» как инструмент экономической и экологической политики // Коммерсантъ.&lt;/ref&gt;
== Асăрхавсем ==
{{асăрхавсем}}
== Литература ==
* {{ВТ-ЭСБЕ|Жалованье}}

[[Категори:Экономика терминĕсем]]
[[Категори:Кăмрăкамăш]]</text>
      <sha1>q64ijl64p2g0hm6loamfvn7sx8t45oe</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Кăмрăкамăш хакĕ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>130153</id>
    <redirect title="Кăмрăкамăш тĕлĕш хакĕ" />
    <revision>
      <id>874416</id>
      <timestamp>2026-06-11T12:33:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ellodanis5</username>
        <id>17302</id>
      </contributor>
      <comment>Ellodanis5 [[Кăмрăкамăш хакĕ]] страницӑн ятне [[Кăмрăкамăш тĕлĕш хакĕ]] ҫине улӑштарчӗ</comment>
      <origin>874416</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="76" sha1="pj59fwwz90uktwi35lp69rs7780v9ah" xml:space="preserve">#перенаправление [[Кăмрăкамăш тĕлĕш хакĕ]]</text>
      <sha1>pj59fwwz90uktwi35lp69rs7780v9ah</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ăславри консенсус</title>
    <ns>0</ns>
    <id>130154</id>
    <revision>
      <id>874417</id>
      <timestamp>2026-06-11T13:00:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ellodanis5</username>
        <id>17302</id>
      </contributor>
      <comment>Ҫӗнӗ страница: «[[File:20220629 Public estimates of scientific consensus on climate change - horizontal bar chart.svg|thumb|Bar chart showing public estimates of scientific consensus on climate change in comparison to actual scientific consensus]]  '''Ăславри консенсус''' (акăлчанла ''Scientific consensus'')  == Çавăн пекех == * ''[[Argumentum ad verecundiam]]''  * [[Эмпиризм]] * [[Парадигма (философи)]] * Ăсл...»</comment>
      <origin>874417</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1161" sha1="2duouh8hrur92fdyhj5sl1m7xxybjbu" xml:space="preserve">[[File:20220629 Public estimates of scientific consensus on climate change - horizontal bar chart.svg|thumb|Bar chart showing public estimates of scientific consensus on climate change in comparison to actual scientific consensus]]

'''Ăславри консенсус''' (акăлчанла ''Scientific consensus'')

== Çавăн пекех ==
* ''[[Argumentum ad verecundiam]]'' 
* [[Эмпиризм]]
* [[Парадигма (философи)]]
* [[Ăслав позицийĕ]]
* [[Климат улшанăвĕ тĕлĕшпе ăслав консенсусĕ]]

== Асăрхавсем ==
{{асăрхавсем}}

== Каçăсем ==
* Национальная философская энциклопедия. [http://terme.ru/dictionary/905/word/%CD%C0%D3%D7%CD%DB%C9+%CA%CE%CD%D1%C5%CD%D1%D3%D1 Научный консенсус]{{ĕçлемен каçă|date=Май 2019 |bot=InternetArchiveBot }}
* Green Facts. [http://www.greenfacts.org/glossary/abc/consensus.htm Scientific Consensus] (сумлă çăлкуç мар)

[[Категори:Эвристика]]
[[Категори:Ăслав меслечĕ]]
[[Категори:Дебатсем]]</text>
      <sha1>2duouh8hrur92fdyhj5sl1m7xxybjbu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>874418</id>
      <parentid>874417</parentid>
      <timestamp>2026-06-11T13:02:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ellodanis5</username>
        <id>17302</id>
      </contributor>
      <origin>874418</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1161" sha1="4vri8sar4vgpzhirlk8jm4y6wk50av9" xml:space="preserve">[[File:20220629 Public estimates of scientific consensus on climate change - horizontal bar chart.svg|thumb|Bar chart showing public estimates of scientific consensus on climate change in comparison to actual scientific consensus]]

'''Ăславри консенсус''' (акăлчанла ''Scientific consensus'')

== Çавăн пекех ==
* ''[[Argumentum ad verecundiam]]'' 
* [[Эмпиризм]]
* [[Парадигма (философи)]]
* [[Ăслав позицийĕ]]
* [[Климат улшăнăвĕ тĕлĕшпе ăслав консенсусĕ]]

== Асăрхавсем ==
{{асăрхавсем}}

== Каçăсем ==
* Национальная философская энциклопедия. [http://terme.ru/dictionary/905/word/%CD%C0%D3%D7%CD%DB%C9+%CA%CE%CD%D1%C5%CD%D1%D3%D1 Научный консенсус]{{ĕçлемен каçă|date=Май 2019 |bot=InternetArchiveBot }}
* Green Facts. [http://www.greenfacts.org/glossary/abc/consensus.htm Scientific Consensus] (сумлă çăлкуç мар)

[[Категори:Эвристика]]
[[Категори:Ăслав меслечĕ]]
[[Категори:Дебатсем]]</text>
      <sha1>4vri8sar4vgpzhirlk8jm4y6wk50av9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ăслав пĕлĕвĕ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>130155</id>
    <revision>
      <id>874420</id>
      <timestamp>2026-06-11T15:28:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ellodanis5</username>
        <id>17302</id>
      </contributor>
      <comment>Ҫӗнӗ страница: «{{Комплекслă ăслăх}} [[File:Bibliometrics definition.svg|thumb|Definitions of the different field associated with scientometrics.]] {{Комплекслă ăслăх}} '''Ăслав пĕлĕвĕ''' — тĕпчев ĕçпуçĕ,  [[ăслăх|ăславсене]], вĕсен структурине, динамикине, хире-хирĕç вăйăмне тата тĕрлĕ [[социаллă институт]]семпе, йăмлăхла та...»</comment>
      <origin>874420</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2032" sha1="qwjsdx9u2nsk7qm2sto8tdb42jbnw4s" xml:space="preserve">{{Комплекслă ăслăх}}
[[File:Bibliometrics definition.svg|thumb|Definitions of the different field associated with scientometrics.]]
{{Комплекслă ăслăх}}
'''Ăслав пĕлĕвĕ''' — тĕпчев ĕçпуçĕ,  [[ăслăх|ăславсене]], вĕсен структурине, динамикине, хире-хирĕç вăйăмне тата тĕрлĕ [[социаллă институт]]семпе, йăмлăхла тата [[ăс-хакăл]] пурнăçĕпе епле çихăннисене тишкерет; &lt;!--[[Междисциплинарный подход|междисциплинарная область исследований]], рассматривающих науку в широком социальном, историческом и [[Философия|философском]] контексте.--&gt;
пе епле çихăннисене тишкерет

== Çавăн пекех ==
* ''[[Argumentum ad verecundiam]]'' 
* [[Эмпиризм]]
* [[Парадигма (философи)]]
* [[Ăслав позицийĕ]]
* [[Климат улшăнăвĕ тĕлĕшпе ăслав консенсусĕ]]

== Асăрхавсем ==
{{асăрхавсем}}

== Каçăсем ==
* Национальная философская энциклопедия. [http://terme.ru/dictionary/905/word/%CD%C0%D3%D7%CD%DB%C9+%CA%CE%CD%D1%C5%CD%D1%D3%D1 Научный консенсус]{{ĕçлемен каçă|date=Май 2019 |bot=InternetArchiveBot }}
* Green Facts. [http://www.greenfacts.org/glossary/abc/consensus.htm Scientific Consensus] (сумлă çăлкуç мар)
{{Навигаци}}
* {{БСЭ|автор=С. Р. Микулинский, Э. М. Мирский|Науковедение|17}}
{{Тулаш каçăсем}}

{{Ăслăх}}
{{Куçармалла|es|Estudios de ciencias}}

[[Категори:Ăслав пĕлĕвĕ]]
[[Категори:Эвристика]]
[[Категори:Ăслав меслечĕ]]
[[Категори:Дебатсем]]</text>
      <sha1>qwjsdx9u2nsk7qm2sto8tdb42jbnw4s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Шаблон:Potd/2026-06-17 (cv)</title>
    <ns>10</ns>
    <id>130156</id>
    <revision>
      <id>874422</id>
      <timestamp>2026-06-11T18:49:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ymblanter</username>
        <id>7764</id>
      </contributor>
      <comment>Ҫӗнӗ страница: «Пилот Ник Ратгерс готовит самолёт McDonnell Douglas F-15 Eagle к полёту, авиабаза Неллис, Невада, США»</comment>
      <origin>874422</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="160" sha1="bqc16lh0pgnu2r71x8aig52xgagyqu6" xml:space="preserve">Пилот Ник Ратгерс готовит самолёт McDonnell Douglas F-15 Eagle к полёту, авиабаза Неллис, Невада, США</text>
      <sha1>bqc16lh0pgnu2r71x8aig52xgagyqu6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Шаблон:Potd/2026-06-17</title>
    <ns>10</ns>
    <id>130157</id>
    <revision>
      <id>874424</id>
      <timestamp>2026-06-11T18:50:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ymblanter</username>
        <id>7764</id>
      </contributor>
      <comment>Ҫӗнӗ страница: «Weapons Instructor Course.jpg»</comment>
      <origin>874424</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="29" sha1="rei8oxxfovc4g4eplutpadh7wipfwuo" xml:space="preserve">Weapons Instructor Course.jpg</text>
      <sha1>rei8oxxfovc4g4eplutpadh7wipfwuo</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>