Википеди
cvwiki
https://cv.wikipedia.org/wiki/%D0%A2%C4%95%D0%BF_%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%86%D0%B0
MediaWiki 1.47.0-wmf.8
first-letter
Медиа
Ятарлă
Сӳтсе явасси
Хутшăнакан
Хутшăнаканăн канашлу страници
Википеди
Википеди сӳтсе явмалли
Ӳкерчĕк
Ӳкерчĕке сӳтсе явмалли
MediaWiki
MediaWiki сӳтсе явмалли
Шаблон
Шаблона сӳтсе явмалли
Пулăшу
Пулăшăва сӳтсе явмалли
Категори
Категорине сӳтсе явмалли
TimedText
TimedText talk
Модуль
Обсуждение модуля
Event
Event talk
Ксенон
0
13344
875072
810219
2026-06-24T15:34:45Z
InternetArchiveBot
28304
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
875072
wikitext
text/x-wiki
{{Элементсен периодикăллă системи2}}
{{Хими элеменчĕ|Ксенон / Xenon (Xe)<!--Название-->|54<!--Атомный номер-->|Тĕссĕр, тутăсăр тата шăрсăр [[пархатарлă газ]]<!-- Внешний вид-->|131,29<!--Атомный вес-->|? (108)<ref name="sizes">{{cite web|url=http://www.webelements.com/xenon/atom_sizes.html|format=|author=|title=Size of xenon in several environments|work=|publisher=www.webelements.com|datepublished=|accessdate=2009-08-6|lang=en|description=}}</ref><!--Радиус атома-->|1 170,0 (12,13)<!--Энергия ионизации-->|[Kr] 4d<sup>10</sup> 5s<sup><nowiki>2</nowiki></sup> 5p<sup>6</sup><!--Электронная конфигурация-->|140<ref name="sizes"/><!--Ковалентный радиус-->|190<ref name="sizes"/><!--Радиус иона-->|2,6<!--Электроотрицательность-->|0<!--Электродный потенциал-->|0, +1, +2, +4, +6, +8
<!--Степени окисления-->|3,52 (при −109 °C)<!--Плотность-->|20,79<ref name="ХЭ">{{кĕнеке
|автор = Редкол.:Кнунянц И. Л. (гл. ред.)
|часть =
|заглавие = Химическая энциклопедия: в 5 т.
|оригинал =
|ссылка =
|ответственный =
|издание =
|место = Москва
|издательство = Советская энциклопедия
|год = 1990
|том = 2
|страницы = 548-549
|страниц = 671
|серия =
|isbn =
|тираж = 100 000
}}
</ref>|0,0057<!--Теплопроводность-->|161,3<!--Температура плавления-->|2,27<!--Теплота плавления-->|166,1<!--Температура кипения-->|12,65<!--Теплота испарения-->|42,9<!--Молярный объём-->|кубла енĕпе центьăрланă<!--Структура решётки-->|6,200<!--Период решётки-->|—<!--Отношение c/a-->|n/a<!--Температура Дебая-->}}
{| style="text-align: left; background-color: lightblue; width: 100px; height: 100px;" border="0" cellpadding="4" cellspacing="0"
| style="width: 50%; color: rgb(255, 255, 255);" | <big><big>Xe</big></big>
| style="width: 50%; text-align: right; color: rgb(255, 255, 255);" | <big><big>54</big></big>
|- style="color: rgb(255, 255, 255);" align="right"
| colspan="2" | '''131,29'''
|- style="color: rgb(255, 255, 255);"
| colspan="2" | '''5s²5p<sup>6</sup>'''
|- style="color: rgb(255, 255, 255);" align="center"
| colspan="2" | <big>'''Ксенон'''</big>
|}
== Тĕпчесе уçнин историйĕ ==
Элемента [[1898]] çулта акăлчан тĕпчевçисем — У. Рамзай тата М. Треверс [[криптон]] çумĕнчи пĕчĕк хутăш тесе ([[грек чĕлхи]]пе ксенос - ют).
== Тупăçлани ==
Ксенона металлурги завочĕсенче ксенон-криптон концентратне пуçтарса, ректификацилесе тупăçлаççĕ.
== Усă курни ==
Хаклă пулин те, ксенона улăштарма май çук:
* Ксенона [[хĕртмелли лампа|хĕртмелли лампăна]], хăват [[Ксенон газоразряд лампи|газоразряд]] тата импульс [[çутă]]н (лампăсен колбинчи газ атомĕн пысăк йывăрăшĕ [[вольфрам]] хĕртмелли çип çийĕнчен тарма чарать) çуткуçĕсене тултараççĕ.
* Радиохастар [[изотоп]]ĕсемпе (<sup>127</sup>Xe, <sup>133</sup>Xe, <sup>137</sup>Xe, тата ыттисем) применяют в качестве источников излучения в [[радиографи]]е и медицинăра диагностика енĕпе, [[вакуум]]лă хатĕрсене сывлăш кĕмест-и тесе тĕрĕслеççĕ.
* Ксенонăн фторичĕсемпе [[метал]]сене сӳрĕклетес ([[пассиваци]]) тĕллевĕпе усă кураççĕ
== Хими пахалăхĕсем ==
«[[Сӳрĕк газ]]сенчен» çак газа пĕрремĕш хими элеменчĕсемпе çыхăнтарнă.
==Изотопĕсем==
{{main|Ксенон изотопĕсем}}
== Физиологиллĕ ĕçĕсем ==
* Ксенон газĕ сиенсĕр, анчах та [[наркоз]]а кĕртме пултарать, ытлашши концентрациллĕ чух (80 % ытла) сывлăш çитмесĕр пăвăну ([[асфикси]]) пулать.
* Ксенон фторичĕсем наркăмăшлă, сывлăшри [[ПДК]] — 0,05 мг/м³.
== Асăрхатарусем ==
{{асăрхавсем}}
== Каçăсем ==
* [http://www.webelements.com/webelements/elements/text/Xe/key.html Ксенон Webelements çинче]
* [http://n-t.ru/ri/ps/pb054.htm Ксенон Хими элеменчĕсен халăх валли вулавăшĕнче] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181227062203/http://n-t.ru/ri/ps/pb054.htm |date=2018-12-27 }}
* [http://zaoamc.ru/ Ксенон — анестетик тата сиплĕх япали] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080219152338/http://zaoamc.ru/ |date=2008-02-19 }}
* [http://intercar.net.ru/index.php?categoryID=79/ Ксенон автомобиль индустринче]{{Ĕçлемен каçă|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
'''Ксенонăн геохимийĕ'''
* [http://www.nature.ru/db/msg.html?mid=1158876&s=121102010 АНОМАЛЬНЫЙ КСЕНОН ЗЕМЛИ]{{Ĕçлемен каçă|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
[[Категори:Пархатарлă газсем]]
[[Категори:Газсем]]
[[Категори:Хими элеменчĕсем]]
[[Категори:Металмаррисем]]
8la1sfmtx4fy6mlv1bro3953gbauo5d
Курск (мусăк ушкăнĕ)
0
31848
875075
716397
2026-06-24T17:56:53Z
InternetArchiveBot
28304
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
875075
wikitext
text/x-wiki
{{Пĕлтерĕшсем|Курск (пĕлтерĕшсем)}}
{{Мусăк ушкăнĕ
| Ячĕ = Курск
| Лого = KYPCK logo CMYK.jpg
| Лого_анлăшĕ = 230px
| Фото = KYPCK Nosturi 29032008 02.JPG
| Фото_ăнлантарни =
| Фото_анлăшĕ = 230px
| Жанр = [[дум-метал]]
| Çулсем = {{ym|2007}}
| Патшалăх = Финлянди
| Хула = [[Тампере]]/[[Оулу]]
| Чĕлхе = [[вырăс чĕлхи|вырăс]]
| Лейбл = [[UHO Production]]<br />[[Century Media Records|Century Media]]
| Йышĕ = [[Сеппянен Эркки|Эркки Сеппянен]]<br />[[Лопакка Сами|Сами Лопакка]]<br />[[Юля-Раутио Яска|Яска Юля-Раутио]]<br />[[Карихтала Антти|Антти Карихтала]]<br />[[Сами Куккохови]]
| Малтанхи хутшăнакансем = [[Хийлесмаа Хийли|Хийли Хийлесмаа]]
| Сайт = {{url|kypck-doom.com}}
}}
'''«Курск»''' — финсен [[2007]] çулта йĕркеленĕ вырăсла юрлакан концептуллă [[дум-метал]] ушкăнĕ. Ушкăнра: [[вокалист]] Эркки Сеппянен, малтан [[Sentenced]] ушкăнра ĕçленĕ Сами Лопакка, параппанçă тата продюсер [[Хийлесмаа Хийли|Хийли Хийлесмаа]] (вăлах [[Apocalyptica]], [[The 69 Eyes]], [[HIM]], [[Lordi]], [[Moonspell]], [[Sentenced]] ушкăнсен продюсерĕ), басист Яска Юля-Раутио. Стилĕпе пĕр пекреххи италсен [[Dark Lunacy]] [[метал]] ушкăнĕ.
== Дискографи ==
;Альбомсем
{| class="wikitable" style="font-weight:bold; text-align:center; width:365px;"
|-
! width="100" | Кăларнă çул !! Ячĕ
|-
| ''2008'' || ''[[Черно (альбом)|Черно]]''
|-
| ''2011'' || ''[[Ниже (альбом)|Ниже]]''
|}
;Синглсем
{| class="wikitable" style="font-weight:bold; text-align:center; width:365px;"
|-
! width="100" | Кăларнă çул !! Ячĕ
|-
| ''2008'' || ''1917''
|-
| ''2011'' || ''Аллея Сталина''
|-
| ''2011'' || ''Чужой''
|}
== Вуламалли ==
;Интервью:
* Интервью журналу [[Dark City (журнал)|Dark City]] № 62, 2011 год, стр. 80
* Интервью журналу Dark City № 61, 2011 год, стр. 42
* Интервью журналу 1Rock № 4, 2009 год, стр. 50
* Интервью журналу Dark City № 43, 2008 год, стр. 32
;Репортажсем:
* Репортаж в журнале 1Rock № 4, 2009 год, стр. 50
* Репортаж в журнале Dark City № 49, 2009 год, стр. 64
== Асăрхавсем ==
{{асăрхавсем}}
== Каçăсем ==
* {{Commonscat-inline|KYPCK}}
* [http://www.kypck-doom.com/ Кypck ушкăнăн официаллă страници] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120301053019/http://kypck-doom.com/ |date=2012-03-01 }}
* [http://www.infofinlandia.ru/Public/default.aspx?contentid=222734&nodeid=40675&culture=ru-RU Статья на официальном портале МИД Финляндии]{{Ĕçлемен каçă|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* {{Last.fm|KYPCK}}
* {{myspace|kypck}}
* [http://www.moskva.fm/artist/курск KYPCK] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150318095520/http://www.moskva.fm/artist/%D0%BA%D1%83%D1%80%D1%81%D0%BA |date=2015-03-18 }} на [[Moskva.FM]]
* {{discogs|KYPCK|KYPCK}}
{{band-stub}}
{{Курск}}
[[Категори:Вырăсла дум-метал-ушкăнĕсем]]
[[Категори:Финляндин дум-метал-ушкăнĕсем]]
gavkim60layi24yxg7xkksz2nl1rv8u
Ландау Лев Давидович
0
71718
875080
858419
2026-06-24T20:05:26Z
InternetArchiveBot
28304
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
875080
wikitext
text/x-wiki
{{Ăсчах
|Ят = Ландау Лев Давидович
|Тăван ят =
| Ӳкерчĕк = Landau3.jpg
| Анлăшĕ = 260px
| Ӳкерчĕке ăнлантарни =
|Алпусни =
|Çуралнă вăхăт ={{ÇуралнăВăхăт|02|1|1908}}
|Çуралнă вырăн ={{ÇуралнăВырăн|Баку|Бакура}}, [[Раççей империйĕ]]
|Вилнĕ вăхăт = {{ВилнĕВăхăт|01|4|1968}}
|Вилнĕ вырăн = {{ВилнĕВырăн|Мускав|Мускавра}}, [[СССР]]
|Гражданлăх = {{ялавлани|Раççей империйĕ}}
|Ăслăх сфери = [[теори физики]]
| Ĕçлев вырăнĕ = * Ленинград физика-техника институчĕ* [[Харьков физика-техника институчĕ|физика-техника институчĕ]]* [[П. Л. Капица ячĕллĕ физика проблемисен институчĕ]]
| Ăсчах степенĕ={{Асчах степенĕ|доктор|физика-математика ăслăхĕсен}} ([[1934]])
| Ăсчах хисепĕ =
|Альма-матер = * [[Баку патшалăх университечĕ]],* [[Санкт-Петербургский патшалăх университечĕ|Ленинградский патшалăх университечĕ]]
|Ăслăлăх ертӳçи = [[Бор Нильс|Нильс Бор]]
|Паллă вĕренекенсем = 43-рен ытларах
|Паллă =
|Чыславсемпе парнесем =
{{Нобель медалĕ|физ|1962}} ([[1962]])
{{{!}} style="background:transparent"
{{!}} {{Социаллă Ĕç Паттăрĕ}}
{{!}}}
{{{!}} style="background:transparent"
{{!}} {{Ленин орденĕ}} {{!!}} {{Ленин орденĕ}} {{!!}} {{Ленин орденĕ }} {{!!}} {{Ĕçлĕх Хĕрлĕ Ялав орденĕ}}
{{!}}-
{{!}} {{Хисеп Палли орденĕ}}
{{!}}}
{{{!}} style="background:transparent"
{{!}} {{Ленин парни|1962}} {{!!}} {{Сталин парни|1946}} {{!!}} {{Сталин парни|1949}} {{!!}} {{Сталин парни|1953}}
{{!}}}
|Сайт =
}}
''' Лев Давидович Ландау ''' – (02.01.1908 (9), Баку, [[Раççей империйĕ]]- 01.04.1968, Мускав, [[СССР]]) - [[теорилле физика]] енĕпе ĕçленĕ ăсчах, Нобель парни лауреачĕ, физика-математика ăслахĕсен докторĕ, СССР ĂА пайташĕ (1946).
==Тĕп ĕçĕсем==
* К теории спектров двухатомных молекул // Ztschr. Phys. 1926. Bd. 40. S. 621.
* Проблема затухания в волновой механике // Ztschr. Phys. 1927. Bd. 45. S. 430.
* Квантовая электродинамика в конфигурационном пространстве // Ztschr. Phys. 1930. Bd. 62. S. 188. (Совместно с [[Пайерлс Рудольф Эрнст|Р. Пайерлсом]])
* Диамагнетизм металлов // Ztschr. Phys. 1930. Bd. 64. S. 629.
* Распространение принципа неопределенности на релятивистскую квантовую теорию // Ztschr. Phys. 1931. Bd. 69. S. 56. (Совместно с [[Пайерлс Рудольф Эрнст|Р. Пайерлсом]]).
* К теории передачи энергии при столкновениях. I // Phys. Ztschr. Sow. 1932. Bd. 1. S. 88.
* К теории передачи энергии при столкновениях. II // Phys. Ztschr. Sow. 1932. Bd. 2. S. 46.
* К теории звёзд // Phys. Ztschr. Sow. 1932. Bd. 1. S. 285.
* О движении электронов в кристаллической решетке// Phys. Ztschr. Sow. 1933. Bd. 3. S. 664.
* Второй закон термодинамики и Вселенная // Phys. Ztschr. Sow. 1933. Bd. 4. S. 114. (Совместно с [[Бронштейн, Матвей Петрович|М. П. Бронштейном]]).
* Возможное объяснение зависимости восприимчивости от поля при низких температурах // Phys. Ztschr. Sow. 1933. Bd. 4. S. 675.
* Внутренняя температура звёзд // Nature. 1933. V. 132. P. 567. (Совместно с [[Гамов, Георгий Антонович|Г. А. Гамовым]])
* Структура несмещенной линии рассеяния // Phys. Ztschr. Sow. 1934. Bd. 5. S. 172. (Совместно с [[Плачек, Георг|Г. Плачеком]])
* К теории торможения быстрых электронов излучением // Phys. Ztschr. Sow. 1934. Bd. 5. S. 761; ЖЭТФ. 1935. Т. 5. С. 255.
* Об образовании электронов и позитронов при столкновении двух частиц // Phys. Ztshr. Sow. 1934. Bd. 6. S. 244. (Совместно с [[Лифшиц Евгений Михайлович|Е. М. Лифшицем]])
* К теории аномалий теплоёмкости // Phys. Ztshr. Sow. 1935. Bd. 8. S. 113.
* К теории дисперсии магнитной проницаемости ферромагнитных тел // Phys. Ztschr. Sow. 1935. Bd. 8. S. 153. (Совместно с [[Лифшиц Евгений Михайлович|Е. М. Лифшицем]])
* О релятивистских поправках к уравнению Шрёдингера в задаче многих тел // Phys. Ztshr. Sow. 1935. Bd. 8. S. 487.
* К теории коэффициента аккомодации // Phys. Ztshr. Sow. 1935. Bd. 8. S. 489.
* К теории фотоэлектродвижущей силы в полупроводниках // Phys. Ztshr. Sow. 1936. Bd. 9. S. 477. (Совместно с [[Лифшиц Евгений Михайлович|Е. М. Лифшицем]])
* К теории дисперсии звука // Phys. Ztschr. SOW. 1936. Bd. 10. S. 34. (Совместно с [[Теллер Эдвард|Эдвардом Теллером]])
* К теории мономолекулярных реакций // Phys. Ztschr. Sow. 1936. Bd. 10. S. 67.
* Кинетическое уравнение в случае кулоновского взаимодействия // ЖЭТФ. 1937. Т. 7. С. 203; Phys. Ztshr. Sow. 1936. Bd. 10. S. 154.
* О свойствах металлов при очень низких температурах // ЖЭТФ. 1937. Т. 7. С. 379; Phys. Ztshr. Sow. 1936. Bd. 10. S. 649. (Совместно с [[Померанчук, Исаак Яковлевич|И. Я. Померанчуком]])
* Рассеяние света на свете // Nature. 1936. V. 138. Р. 206. (Совместно с [[Ахиезер, Александр Ильич|А. И. Ахиезером]] и [[Померанчук, Исаак Яковлевич|И. Я. Померанчуком]])
* Об источниках звёздной энергии // ДАН СССР. 1937. Т. 17. С. 301; Nature. 1938. V. 141. Р. 333.
* О поглощении звука в твёрдых телах // Phys. Ztshr. Sow. 1937. Bd. 11. S. 18. (Совместно с [[Румер Юрий Борисович|Ю. Б. Румером]])
* К теории фазовых переходов. I // ЖЭТФ. 1937. Т. 7. С. 19; Phys. Ztshr. Sow. 1937. Bd. 7. S. 19.
* К теории фазовых переходов. II // ЖЭТФ. 1937. Т. 7. С. 627; Phys. Ztshr. Sow. 1937. Bd. 11. S. 545.
* К теории сверхпроводимости // ЖЭТФ. 1937. Т. 7. С. 371; Phys. Ztshr. Sow. 1937. Bd. 7. S. 371.
* К статистической теории ядер // ЖЭТФ. 1937. Т. 7. С. 819; Phys. Ztshr. Sow. 1937. Bd. 11. S. 556.
* Рассеяние рентгеновых лучей кристаллами вблизи точки Кюри // ЖЭТФ. 1937. Т. 7. С. 1232; Phys. Ztshr. Sow. 1937. Bd. 12. S. 123.
* Рассеяние рентгеновых лучей кристаллами с переменной структурой // ЖЭТФ. 1937. Т. 7. С. 1227; Phys. Ztshr. Sow. 1937. Bd. 12. S. 579.
* Образование ливней тяжёлыми частицами // Nature. 1937. V. 140. P. 682. (Совместно с [[Румер Юрий Борисович|Ю. Б. Румером]])
* Стабильность неона и углерода по отношению к а-распаду // Phys. Rev. 1937. V. 52. P. 1251.
* Каскадная теория электронных ливней // Ргос. Roy. Soc. 1938. V. А166. P. 213. (Совместно с [[Румер Юрий Борисович|Ю. Б. Румером]])
* Об эффекте де Гааза — ван Альфена // Ргос. Roy. Soc. 1939. V. А170. P. 363. Приложение к статье Д. Шен-Шенберга.
* О поляризации электронов при рассеянии // ДАН СССР. 1940. Т. 26. С. 436; Phys. Rev. 1940. V. 57. P. 548.
* О «радиусе» элементарных частиц // ЖЭТФ. 1940. Т. 10. С. 718; J. Phys. USSR. 1940. V. 2. P. 485.
* О рассеянии мезотронов «ядерными силами» // ЖЭТФ. 1940. Т. 10. С. 721; J. Phys. USSR. 1940. V. 2. P. 483.
* Угловое распределение частиц в ливнях// ЖЭТФ. 1940. Т. 10. С. 1007; J. Phys. USSR. 1940. V. 3. P. 237.
* К теории вторичных ливней// ЖЭТФ. 1941. Т. 11. С. 32; J. Phys. USSR. 1941. V. 4. P. 375.
* К гидродинамике гелия-II// ЖЭТФ. 1944. Т. 14. С. 112
* Теория вязкости гелия-II// ЖЭТФ. 1949. Т. 19. С. 637
* О рассеянии света мезотронами // ЖЭТФ 11, 35 (1941); J. Phys. USSR 4, 455 (1941) (Совместно с [[Смородинский Яков Абрамович|Я. А. Смородинским]])
* Теория сверхтекучести гелия II // ЖЭТФ 11, 592 (1941); J. Phys. USSR 5, 71 (1941)
* Теория устойчивости сильно заряженных лиофобных золей и слипания сильно заряженных частиц в растворах электролитов // ЖЭТФ 11, 802 (1941); 15, 663 (1945); Acta phys.-chim. USSR 14, 633 (1941) (Совместно с [[Дерягин, Борис Владимирович|Б. В. Дерягиным]])
* Увлечение жидкости движущейся пластинкой Acta phys.-chim. USSR 17, 42 (1942) (Совместно с [[Левич Вениамин Григорьевич|В. Г. Левичем]])
* К теории промежуточного состояния сверхпроводников // ЖЭТФ 13, 377 (1943); J. Phys. USSR 7, 99 (1943).
* О соотношении между жидким и газообразным состоянием у металлов // Acta phys.-chim. USSR 18, 194 (1943) (Совместно с [[Зельдович Яков Борисович|Я. Б. Зельдовичем]])
* Об одном новом точном решении уравнений Навье — Стокса // ДАН СССР 43, 299 (1944)
* К проблеме турбулентности // ДАН СССР 44, 339 (1944)
* К гидродинамике гелия II // ЖЭТФ 14, 112 (1944); J. Phys. USSR 8, 1 (1944)
* К теории медленного горения // ЖЭТФ 14, 240 (1944); Acta phys.-chim. USSR 19, 77 (1944)
* Рассеяние протонов протонами // ЖЭТФ 14, 269 (1944); J. Phys. USSR 8, 154 (1944) (Совместно с [[Смородинский Яков Абрамович|Я. А. Смородинским]])
* О потерях энергии быстрыми частицами на ионизацию // J. Phys. USSR 8, 201 (1944)
* Об изучении детонации конденсированных взрывчатых веществ // ДАН СССР 46, 399 (1945) (Совместно с [[Станюкович, Кирилл Петрович|К. П. Станюковичем]])
* Определение скорости истечения продуктов детонации некоторых газовых смесей // ДАН СССР 47, 205 (1945) (Совместно с [[Станюкович, Кирилл Петрович|К. П. Станюковичем]])
* Определение скорости истечения продуктов детонации конденсированных взрывчатых веществ // ДАН СССР 47, 273 (1945) (Совместно с [[Станюкович Кирилл Петрович|К. П. Станюковичем]])
* Об ударных волнах на далеких расстояниях от места их возникновения // Прикл. математика и механика 9, 286 (1945); J. Phys. USSR 9, 496 (1945)
* О колебаниях электронной плазмы // ЖЭТФ 16, 574 (1946); J. Phys. USSR 10, 27 (1946)
* О термодинамике фотолюминесценции // J. Phys. USSR 10, 503 (1946)
* К теории сверхтекучести гелия II // J. Phys. USSR 11, 91 (1946)
* О движении посторонних частиц в гелии II // ДАН СССР 59, 669 (1948) Совместно с [[Померанчук Исаак Яковлевич|И. Я. Померанчуком]]
* О моменте системы из двух фотонов // ДАН СССР 60, 207 (1948)
* К теории сверхтекучести // ДАН СССР 61, 253 (1948); Phys. Rev. 75, 884 (1949)
* Эффективная масса полярона // ЖЭТФ 18, 419 (1948) (Совместно с С. И. Пекарем)
* Расщепление дейтрона при столкновениях с тяжёлыми ядрами // ЖЭТФ 18, 750 (1948) (Совместно с [[Лифшиц Евгений Михайлович|Е. М. Лифшицем]])
* Теория вязкости гелия II. 1. Столкновения элементарных возбуждений в гелии II // ЖЭТФ 19, 637 (1949) (Совместно с [[Халатников, Исаак Маркович|И. М. Халатниковым]])
* Теория вязкости гелия II. 2. Вычисление коэффициента вязкости // ЖЭТФ 19, 709 (1949) Совместно с ([[Халатников, Исаак Маркович|И. М. Халатниковым]])
* О взаимодействии между электроном и позитроном ЖЭТФ 19, 673 (1949) (Совместно с [[Берестецкий, Владимир Борисович|В. Б. Берестецким]])
* О равновесной форме кристаллов // Сборник, посвящённый семидесятилетию академика [[Иоффе, Абрам Фёдорович|А. Ф. Иоффе]] М.; Изд-во АН СССР, 44 (1950)
* К теории сверхпроводимости // ЖЭТФ 20, 1064 (1950) (Совместно с [[Гинзбург, Виталий Лазаревич|В. Л. Гинзбургом]])
* О множественном образовании частиц при столкновениях быстрых частиц Изв. АН СССР. Сер. физ. 17, 51 (1953)
* Пределы применимости теории тормозного излучения электронов и образования пар при больших энергиях ДАН СССР 92, 535 (1953)
* Электронно-лавинные процессы при сверхвысоких энергиях ДАН СССР 92, 735 (1953) (Совместно с [[Померанчук Исаак Яковлевич|И. Я. Померанчуком]])
* Излучение gamma-квантов при столкновении быстрых pi-мезонов с нуклонами // ЖЭТФ 24, 505 (1953) Совместно с [[Померанчук, Исаак Яковлевич|И. Я. Померанчуком]]
* Об устранении бесконечностей в квантовой электродинамике // ДАН СССР 95, 497 (1954) (Совместно с [[Абрикосов Алексей Алексеевич|А. А. Абрикосовым]] и [[Халатников Исаак Маркович|И. М. Халатниковым]])
* Асимптотическое выражение для гриновской функции электрона в квантовой электродинамике // ДАН СССР 95, 773 (1954) (Совместно с [[Абрикосов Алексей Алексеевич|А. А. Абрикосовым]] и [[Халатников Исаак Маркович|И. М. Халатниковым]])
* Асимптотическое выражение для гриновской функции фотона в квантовой электродинамике // ДАН СССР 95, 1177 (1954) (Совместно с [[Абрикосов Алексей Алексеевич|А. А. Абрикосовым]] и [[Халатников Исаак Маркович|И. М. Халатниковым]])
* Масса электрона в квантовой электродинамике // ДАН СССР 96, 261 (1954) (Совместно с [[Абрикосов Алексей Алексеевич|А. А. Абрикосовым]] и [[Халатников Исаак Маркович|И. М. Халатниковым]])
* Об аномальном поглощении звука вблизи точек фазового перехода второго рода // ДАН СССР 96, 469 (1954) (Совместно с [[Халатников Исаак Маркович|И. М. Халатниковым]])
* Исследование особенностей течения при помощи [[Уравнение Трикоми|уравнения Эйлера — Трикоми]] // ДАН СССР 96, 725 (1954) (Совместно с [[Лифшиц Евгений Михайлович|Е. М. Лифшицем]])
* О квантовой теории поля. В сборнике «[[Нильс Бор]] и развитие физики». London, 1955; М.: Изд-во иностр. лит., 1958
* О точечном взаимодействии в квантовой электродинамике // ДАН СССР 102, 489 (1955) (Совместно с [[Померанчук Исаак Яковлевич|И. Я. Померанчуком]])
* Градиентные преобразования функций Грина заряженных частиц // ЖЭТФ 29, 89 (1955) (Совместно с ([[Халатников Исаак Маркович|И. М. Халатниковым]])
* Гидродинамическая теория множественного образования частиц УФН 56, 309 (1955) (Совместно с С. 3. Беленьким)
* О квантовой теории поля // Nuovo Cimento. Suppl. 3, 80 (1956) (Совместно с [[Абрикосов Алексей Алексеевич|А. А. Абрикосовым]] и [[Халатников Исаак Маркович|И. М. Халатниковым]])
* Теория ферми-жидкости // ЖЭТФ 30, 1058 (1956)
* Колебания ферми-жидкости // ЖЭТФ 32, 59 (1957)
* О законах сохранения при слабых взаимодействиях // ЖЭТФ 32, 405 (1957)
* Об одной возможности для поляризационных свойств нейтрино // ЖЭТФ 32, 407 (1957)
* О гидродинамических флуктуациях (Совместно с [[Лифшиц, Евгений Михайлович|Е. М. Лифшицем]]) // ЖЭТФ 32, 618 (1957)
* Свойства гриновской функции частиц в статистике // ЖЭТФ 34, 262 (1958)
* К теории ферми-жидкости // ЖЭТФ 35, 97 (1958)
* О возможности формулировки теории сильно взаимодействующих фермионов // Phys. Rev. 111, 321 (1958) (Совместно с [[Абрикосов Алексей Алексеевич|А. А. Абрикосовым]], А. Д. Галаниным, [[Горьков Лев Петрович|Л. П. Горьковым]], [[Померанчук, Исаак Яковлевич|И. Я. Померанчуком]] и [[Тер-Мартиросян, Карен Аветикович|К. А. Тер-Мартиросяном]])
* Численные методы интегрирования уравнений в частных производных методом сеток Тр. III Всесоюз. мат. съезда (Москва, июнь-июль 1956 г.) М.: Изд-во АН СССР 3, 92 (1958) (Совместно с [[Мейман, Наум Натанович|Н. Н. Мейманом]] и [[Халатников Исаак Маркович|И. М. Халатниковым]])
* Об аналитических свойствах вершинных частей в квантовой теории поля // ЖЭТФ 37, 62 (1959)
* Малые энергии связи в квантовой теории поля // ЖЭТФ 39, 1856 (1960)
* О фундаментальных проблемах Theoretical physics in the 20 century: A memorial volume to W.Pauli N.Y.; L.: Interscience (1960)
* Физика для всех. — М.: Мир, 1979. (Совм. с А. И. Китайгородским.)
== Литература ==
* Абрикосов, А. А. Академик Л. Д. Ландау: краткая биография и обзор научных работ. — М.: Наука, 1965. — 46 с.: портр.
* Абрикосов, А. А., Халатников, И. М. Академик Л. Д. Ландау // Физика в школе.- 1962. — № 1. — С.21—27.
* Академик Лев Давидович Ландау: Сборник. — М: Знание, 1978. — (Новое в жизни, науке, технике. Сер. Физика; № 3).
* Академик Лев Давидович Ландау [к пятидесятилетию со дня рождения] // Журнал экспериментальной и теоретической физики. — 1958. — Т.34. — С.3—6.
* Академик Лев Ландау — Нобелевский лауреат [краткий хронологический обзор] // Наука и жизнь. — 1963.- № 2. — С.18—19.
* Ахиезер, А. И. Лев Давидович Ландау // Украинский физический журнал. — 1969. — Т.14, № 7. — С.1057—1059.
* [http://www.kipt.kharkov.ua/itp/akhiezer/ru/recollections/landau_90/ Ахиезер, А. И. Лев Давидович Ландау (1908—1968). К 90-летию со дня рождения.]
* В. М. Березанская. Беседы о Ландау: Человек вне стереотипа.- М.:ЛЕНАНД, 2016. — 456 с.; цв.вкл. (Наука в СССР: Через тернии к звездам, № 41.)
* Бессараб, М. Я. Ландау: Страницы жизни. — 2-е изд. — М.: Моск. рабочий, 1978. — 232 с.: ил. (1-е издание — 1971).
* {{кĕнеке
|автор = [[Бессараб Майя Яковлевна|Бессараб М. Я.]]
|часть =
|ссылка часть =
|пуçелĕк = Ландау: Страницы жизни
|оригинал =
|ссылка =
|викитека =
|ответственный = Предисл. [[Тер-Мартиросян, Карен Аветикович|К. А. Тер-Мартиросяна]].
|издание = Изд. 3-е, доп
|место = М.
|издательство = [[Московский рабочий (издательство)|Московский рабочий]]
|год = 1988
|том =
|страницы =
|страниц = 288, [40]
|серия = Творцы науки и техники
|isbn = 5-239-00143-X
|тираж = 50 000
}} (обл.)
* Бессараб, М. Я. Формула счастья Ландау (Портреты). — М.: Терра-кн. клуб, 1999. — 303 с — Библиогр.: С.298—302.
* [http://www.ega-math.narod.ru/Landau/Dau2003.htm Бессараб, М. Я. Так говорил Ландау.] — М.: Физматлит. 2004. — 128 с.
* Васильцова, З. Педагогика творчества [о Л. Д. Ландау] // Молодой коммунист. — 1971. — № 5. — С.88—91.
* Воспоминания о Л. Д. Ландау / Отв. ред. И. М. Халатников. — М.: Наука, 1988. — 352 с.: ил.
* Вокруг Ландау (электронные сборники) / ИИЕТ РАН, 2008 [http://www.ihst.ru/projects/sohist/100Landau.htm] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170606224404/http://www.ihst.ru/projects/sohist/100Landau.htm |date=2017-06-06 }}
* Гинзбург, В. Л. Лев Ландау — Учитель и учёный // Московский комсомолец. — 1968. — 18 января.
* [http://ufn.ru/ufn58/ufn58_3/Russian/r583h.pdf Гинзбург, В. Л. Лев Давидович Ландау // Успехи физических наук. — 1968. — Т.94, № 1. — С.181—184.]
* Голованов, Я. Жизнь среди формул. Академику Л. Д. Ландау — 60 лет // Комсомольская правда. — 1968. — 23 января.
* Горелик Г. Е. С(о)ветская жизнь Льва Ландау. Москва: Вагриус, 2008, 463 с., 61 илл. [http://ggorelik.narod.ru/Dau/Dau_VAGRIUS/w_Dau_I.htm]
* Горобец, Б. С. Круг Ландау // Сетевой альманах «Еврейская старина», 2006—2007. [http://berkovich-zametki.com/Avtory/Gorobec.htm]
* [http://urss.ru/cgi-bin/db.pl?lang=Ru&blang=ru&page=Book&id=66254 Горобец Б. С. Круг Ландау: Физика войны и мира. УРСС, 2009. 272 с.] ISBN 978-5-397-00065-9
* Гращенков, Н. И. Как была спасена жизнь академика Л. Д. Ландау // Природа. — 1963. — № 3. — С.106—108.
* Гращенков, Н. И. Чудесная победа советских медиков [о борьбе за жизнь ученого-физика Л. Д. Ландау] // Огонек. — 1962. — № 30. — С.30.
* Давным-давно…[Л. Д. Ландау — один из основателей института теоретической физики в Москве] // Огонек. — 1996. — № 50. — С.22—26.
* Данин, Д. Было только что… // Искусство кино. — 1973.- № 8. — С.85—87.
* Данин, Д. Товарищество [о борьбе за спасение жизни Л. Д. Ландау]// Литературная газета. — 1962. — 21 июля.
* Зельдович, Я. Б. Энциклопедия теоретической физики [к присуждению Ленинской премии 1962 г. Л. Д. Ландау и Е. М. Лифшицу] // Природа. — 1962. — № 7. — С.58—60.
* [http://www.vestnik.com/issues/98/0303/win/kaganov.htm Каганов, М. И. Ландау — каким я его знал] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171025181730/http://www.vestnik.com/issues/98/0303/win/kaganov.htm |date=2017-10-25 }} // Природа. — 1971. — № 7. — С.83—87.
* Каганов, М. И. Школа Ландау: что я о ней думаю. — Троицк: Тровант, 1998. — 359 с
* Кассирский, И. А. Торжество героической терапии // Здоровье. — 1963. — № 1. — С.3—4.
* Кравченко, В. Л. Л. Д. Ландау — лауреат Нобелевской премии // Наука и техника. — 1963. — № 2. — С.16—18.
* Ландау-Дробанцева К. Как мы жили. Воспоминания. — М.: Захаров, 2009—480 с. — 5 000 экз. ISBN 978-5-8159-0848-2
* Лев Давидович Ландау [к пятидесятилетию со дня рождения] // Успехи физических наук. — 1958. — Т.64, вып.3. — С.615—623.
* Ленинская премия 1962 г. в области физических наук [к присуждению премии Л. Д. Ландау и Е. М. Лифшицу] // Физика в школе. — 1962. — № 3. — С.7—8.
* Ливанова, Анна. Ландау. — М.: Знание, 1983.
* Лифшиц, Е. М. Живая речь Ландау // Наука и жизнь. — 1971. — № 9. — С.14—22.
* Лифшиц, Е. М. История и объяснения сверхтекучести жидкого гелия [к 60-летию академика Л. Д. Ландау] // Природа. — 1968. — № 1. — С.73—81.
* Лифшиц, Е. М. Лев Давидович Ландау //Успехи физических наук. — 1969. — Т.97, № 4. — С.169—186.
* Мастера красноречия: [об ораторском искусстве Л. Д. Ландау]. — М.: Знание, 1991.
* Научное творчество Л. Д. Ландау: Сборник. — М.: Знание, 1963.
* Ролов, Бруно. Академик Ландау // Наука и техника. — 1968. — № 6. — С.16—20.
* [http://www.nsu.ru/assoz/rumer/vosp/landau.htm Румер, Ю. Странички воспоминаний о Л. Д. Ландау] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120607010826/http://www.nsu.ru/assoz/rumer/vosp/landau.htm |date=2012-06-07 }} // Наука и жизнь. — 1974. — № 6. — С.99—101.
* Тамм, И. Е., Абрикосов, А. А., Халатников, И. М. Л. Д. Ландау — Лауреат Нобелевской премии 1962 года // Вестник Академии наук СССР. — 1962. — № 12. — С.63—67.
* Ю. И. Кривоносов, Ландау и Сахаров в разработках КГБ, Комсомольская правда. 8 августа 1992 года.
* {{Кĕнеке:Храмов Ю. А.:Физики|часть = Ландау Лев Давидович|с =152|ссылка часть = 1561}}
* Ципенюк, Ю. Открытие «Сухой воды» [об изучении свойств гелия П. Л. Капицей и Л. Д. Ландау] // Наука и жизнь. — 1967. — № 3. — С.40—45.
* {{статья
| автор = [[Шальников Александр Иосифович|Шальников А.И.]]
| пуçелĕк = Наш Дау [к присуждению Нобелевской премии советскому физику Л.Д. Ландау]
| ссылка =
| автор издания =
| издание = Культура и жизнь
| тип =
| место =
| год = [[1963 год|1963]]
| номер = 1
| страницы = 20-23
}}
* [[Шубников Лев Васильевич|Шубников, Л. В.]] Избранные труды. Воспоминания. — Киев: Наукова Думка, 1990.
* [http://www.ihst.ru/projects/sohist/books/landau/Landau_memory.pdf Вокруг Ландау. Материалы к 100-летию со дня рождения Л. Д. Ландау. Ч. 1. Воспоминания. Отдел истории физико-математических наук ИИЕТ РАН. 2008. 117 с.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170517055734/http://www.ihst.ru/projects/sohist/books/landau/Landau_memory.pdf |date=2017-05-17 }} В сборник вошли воспоминания о Л. Д. Ландау, опубликованные в различных электронных журналах в последнее десятилетие.
==Каçăсем==
{{Commons|}}
{{Навигаци
|Тема = Лев Ландау
|Портал = Физика
|Викисловарь =
|Викиучебник =
|Викицитатник = Лев Ландау
|Викитека =
|Викивиды =
|Викиновости =
|Метавики =
|Проект = Физика
}}
{{Warheroes|id=10444|star = Labor}}
* {{hrono|http://www.hrono.ru/biograf/landau.html}}{{ref-ru}}
* ''[[Герштейн, Семён Соломонович|Герштейн C. С.]]'' [http://elementy.ru/lib/430545 Великий универсал XX века (к 100-летию Льва Давидовича Ландау)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160927190419/http://elementy.ru/lib/430545 |date=2016-09-27 }}
* ''[[Халатников, Исаак Маркович|Халатников И. М.]]'' [http://berkovich-zametki.com/Avtory/Halatnikov.htm Дау, Кентавр и другие. Главы из книги]
* ''[[Берестецкий, Владимир Борисович|Берестецкий В. Б.]]'' [http://ufn.ru/ru/articles/1958/3/h/ Лев Давидович Ландау (К пятидесятилетию со дня рождения)] // [[Успехи физических наук]], 1958 год.
* ''[[Гинзбург, Виталий Лазаревич|Гинзбург В. Л.]]'' [http://ufn.ru/ru/articles/1968/1/i/ Лев Давидович Ландау (К шестидесятилетию со дня рождения)] // [[Успехи физических наук]], январь 1968 года.
* [http://rutv.ru/brand/show/id/10376 «Десять заповедей Ландау»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140918010507/http://rutv.ru/brand/show/id/10376 |date=2014-09-18 }} — Документальный фильм{{ref-ru}}
* [http://www.ihst.ru/projects/sohist/ufti.htm «ДЕЛО УФТИ»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170905102510/http://www.ihst.ru/projects/sohist/ufti.htm |date=2017-09-05 }} (публ. Ю. Н. Ранюка){{ref-ru}}
* [http://michaelk.jerusalem.googlepages.com/дело1938года Документы дела 1938 года на сайте, посвящённом Моисею Корецу]{{Ĕçлемен каçă|date=March 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{ref-ru}}
* [http://ggorelik.narod.ru/Dau/Kurs_1935-2005.htm Как рождался «Курс теоретической физики»], [[Горелик, Геннадий Ефимович|Геннадий Горелик]]{{ref-ru}}
* {{ЭЕЭ|12318|Ландау Лев}}
* [http://chair.itp.ac.ru/index.php?sub=minimum Теорминимум Ландау]{{ref-ru}}
* [http://landafshits.narod.ru/Dau_KGB_57.htm Из досье КГБ на академика Ландау]{{ref-ru}}([http://psi.ece.jhu.edu/%7Ekaplan/IRUSS/BUK/GBARC/pdfs/sovter74/land-17.pdf Записка КГБ в ЦК КПСС, 1957 год] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100614215300/http://psi.ece.jhu.edu/~kaplan/IRUSS/BUK/GBARC/pdfs/sovter74/land-17.pdf |date=2010-06-14 }})
== Асăрхавсем ==
{{асăрхавсем}}
{{^}}
{{Нобель парни физикăпа 1951—1975 çç.}}
[[Категори:Физиксем алфавитпа]]
[[Категори:СССР физик-теоретиксем ]]
[[Категори:Лондон король пĕрлĕхĕн ют çĕршыв пайташĕсем]]
[[Категори:АПШ наци ăслăх академин пайташĕсемпе члены-корреспонденчĕсем]]
[[Категори:Нобель парни лауреачĕсем физикăпа]]
[[Категори:Нобель парни лауреачĕсем СССРтан]]
6wsnpukiu6pohfcy7lb30owjfhmn0pn
Конрад Лоренц
0
86706
875070
689720
2026-06-24T12:54:21Z
InternetArchiveBot
28304
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
875070
wikitext
text/x-wiki
{{Пĕр хушаматлисем|Лоренц}}
{{Ăсчах
| Ят = Конрад Лоренц
| Тăван ят = Конрад Захариас Лоренц
| Ӳкерчĕк = Konrad_Lorenz.JPG
| Анлăшĕ = 250px
| Çуралнă вăхăт = [[1903]], [[чӳк, 11]]
| Çуралнă вырăн = {{ÇВ|Вена|Венăра}}, [[Австри]]
| Вилнĕ вăхăт = [[1989]], [[нарăс, 27]]
| Вилнĕ вырăн = {{ВВ|Вена|Венăра}}, [[Австри]]
| Гражданлăх =
| Ăслăх сфери =
| Ĕç вырăнĕ = Вена университечĕ {{*}} Мюнхен университечĕ {{*}} Кёнигсберг университечĕ
| Ăсчах степенĕ =
| Ăсчах хисепĕ = профессор
| Альма-матер = Колумби университечĕ {{*}} (1923) Вена университечĕ (1928) {{*}} Вена университечĕ (1933)
| Паллă = XX ĕмĕрти австри [[зоолог]]ĕ тата [[зоопсихолог]]ĕ
| Чыславсемпе парнесем =
}}
'''Ко́нрад Захариас Ло́ренц''' ({{lang-de|Konrad Zacharias Lorenz}}; 7.11.1903, [[Вена]] — 27.2.1989, унтах) — чаплă [[Австри|австри]] [[зоолог]]ĕ тата [[зоопсихолог]]ĕ, [[этологи]]е — чĕрчунсен тыткаларăшне тĕпчекен ăслăха — никĕслекенсенчен пĕри, физиологипе тата медицинăпа Нобель премин лауреачĕ ([[Фриш Карл фон|Карл фон Фришпе]] тата [[Тинберген Николас|Николас Тинбергенпа]] пĕрле).
2015 çулта, «[[нацизм]] идеологине ĕненнĕшĕн», вилнĕ хыççăн [[Зальцбург]] университечĕн хисеплĕ тухтăрĕ ятне туртса илнĕ <ref>{{cite web 2|url=http://ria.ru/world/20151217/1343978118.html|title=Университет лишил степени нобелевского лауреата за нацистские взгляды|website=[[РИА Новости]]|accessdate=18-12-2015}}</ref>.
== Библиографи ==
=== Кĕнекесем ===
=== Статьясем ===
== Çав. пекех ==
* [[Этологи]]
* [[Агресси (биологи)]]
== Асăрхавсем ==
{{асăрхавсем}}
== Литература ==
* {{кĕнеке
| автор =
| пуçелĕк = Биологи
| тĕс = биографический справочник
| каçă =
| яваплă = Т. П. Бабий, Л. Л. Коханова, Г. Г. Костюк и др. ; отв. ред. [[Серков, Филипп Николаевич|Ф. Н. Серков]]
| вырăн = Киев
| издательство = [[Наукова думка]]
| çул = 1984
| страницы = 380
| страниц = 816
| doi =
| тираж = 27500
| ref =
}}
* ''Черников А. М., Клещенко Е. В.'' [http://elementy.ru/lib/432224 Конрад Лоренц о животных и людях] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304101031/http://elementy.ru/lib/432224 |date=2016-03-04 }} // [[Химия и жизнь]] : журнал. — 2013. — № 11.
== Каçăсем ==
* [http://www.svoboda.org/content/article/1896445.html Тайна «русской рукописи» Конрада Лоренца] / Александр Марков, Ольга Орлова // [http://www.svoboda.org Радио Свобода]. — 06.12.2009.
{{commonscat-inline|Konrad Lorenz|Конрад Лоренц}}
[[Категори:Вена университетĕнче вĕренсе тухнисем]]
[[Категори:XX ĕмĕрти биологсем]]
[[Категори:Австри зоологĕсем]]
[[Категори:Австри çыравçисем]]
[[Категори:Биологи популяризаторĕсем]]
[[Категори:Этологсем]]
[[Категори:Эволюционистсем]]
2fegg3o44bxuglkngt6yzna88vqajse
Призма (геометри)
0
95657
875073
786387
2026-06-24T15:35:21Z
Д.Ильин
10695
875073
wikitext
text/x-wiki
{{Пĕлтерĕшсем|Призма (пĕлтерĕшсем)}}
[[File:Hexagonal Prism BC.svg|thumb|Hexagonal Prism BC]]
[[File:Right and not-right prism.svg|thumb|Prisma gerade u schief]]
'''При́зма''' ({{lang-la|prisma}}, {{lang-grc|πρίσμα}} «касса илнĕскер») — çавнашкал [[нумайхысаклăх]], хăшĕн икĕ хысакĕ параллеллĕ [[лаптак]]сенче выртакан [[Конгруэнтлăх (геометри)|конгруэнтлă]] (тан) [[нумайкĕтеслĕх]]сем, ытти хысакĕсем — çав нумакĕтеслĕхсемпе пĕрлĕхлĕ енсемлĕ [[параллелограмм]]сем.
Асăннă параллелограмсене призмăн '''аяк хысакĕсем''', ытти икĕ нумайкĕтеслĕхе '''никĕсĕсем''' теççĕ.
Никĕсре выртакан нумайкĕтеслĕх призмăн ятне те палăртать: виçкĕтеслĕх — [[виçкĕтеслĕ призма]], тăваткĕтеслĕх — тăват кĕтеслĕ призма; пилĕккĕтеслĕх — пилĕк кĕтеслĕ призма ([[пентапризма]]) т. ыт. те.
Призмăна, пĕтĕмĕшле илсен, [[цилиндр]]ăн уйрăм тĕсĕ пек те пăхма пулать.
== Каçăсем ==
* [[Джордж Ольшевски|George Olshevsky]]. «[https://web.archive.org/web/20070204075028/http://members.aol.com/Polycell/glossary.html#Prismatic Prismatic polytope]». Glossary for Hyperspace.
* [http://home.comcast.net/~tpgettys/nonconvexprisms.html Nonconvex Prisms and Antiprisms] Тытăнман каçă
* [https://web.archive.org/web/20141009113911/http://www.mathguide.com/lessons/SurfaceArea.html#prisms Surface Area] MATHguide
* [https://web.archive.org/web/20141009114334/http://www.mathguide.com/lessons/Volume.html#prisms Volume] MATHguide
* [https://www.polyhedra.net/en/selection.php?sl=selecion3 Paper models of prisms and antiprisms] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211118134111/https://www.polyhedra.net/en/selection.php?sl=selecion3 |date=2021-11-18 }} Развёртки призм и антипризм
* [https://www.software3d.com/Prisms.php Paper models of prisms and antiprisms] Развёртки, созданные системой.
* [https://www.software3d.com/Stella.php Stella: Polyhedron Navigator]: Программы для создания 3D- и 4D-изображений, приведённых на этой странице.
{{Нумайхысаклăхсем}}
[[Категори:Призмăлла нумайхысаклăхсем]]
[[Категори:Нумайхысаклăхсем]]
[[Категори:Стереометри]]
jloo3vjr91dglv9yqt2d4kj0xkizi3w
Велосипед кустăрмин тукунĕ
0
101957
875079
767175
2026-06-24T19:10:09Z
NDG
38227
RM spam
875079
wikitext
text/x-wiki
{{Пĕлтерĕшсем|Тукун}}
[[File:Fahrradfelge Mavic Module 3 Argent D 003.JPG|thumb|[[Велосипед кустăрмин тукунĕ]]]]
'''Велосипед кустăрмин тукунĕ''' — кустăрман тулаш енчи [[çавракăш]] евĕрлĕ пайĕ, вăл [[кÿпчек]] çумне [[йĕпсе]]сем пулăшнипе çирĕпленет. Ятарлă трек велосипечĕсен йĕпсесем çук, вĕсен вырăнне — диск.
== Çавăн пекех ==
* [[Шын (велосипед)|Велосипед шынĕ]]
* [[Кустăрма (автотранспорт)]]
== Вуламалли ==
* Michael Gressmann, Franz Beck, Rüdiger Bellersheim: Fachkunde Fahrradtechnik, 1. Auflage. Verlag Europa-Lehrmittel, Haan-Gruiten, 2006, ISBN 3-8085-2291-7
== Касăсем ==
{{Commonscat|Bicycle rims|тукун}}
* Christian Smolik: [http://www.smolik-velotech.de/pdf/laufrad_zweiradbuch.pdf (PDF; 973 kB)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120617003944/http://www.smolik-velotech.de/pdf/laufrad_zweiradbuch.pdf |date=2012-06-17 }}
== Асăрхавсем ==
{{Асăрхавсем}}
[[Категори:Велосипед]]
[[Категори:Тукун]]
[[Категори:Машшынсен тата механизмсен пайрăмĕсем]]
k4jfqabti5e8cig7id5okzm05tv5hgv
Космосри пайăркасем
0
122106
875071
840417
2026-06-24T14:00:47Z
InternetArchiveBot
28304
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
875071
wikitext
text/x-wiki
[[File:Cosmic ray flux versus particle energy.svg|thumb|Graph of cosmic flux versus particle energy]]
'''Космосри пайăркасем''' — [[космос уçлăхĕ]]нче [[Пысăк энергисен физики|пысăк энергисемпе]] куçакан [[элементарлă пĕрчĕ]]сем, [[фотон]]сем тата [[нуклонсар|атомсен нуклонсарĕсем]]<ref name="ФЭ2">Мирошниченко Л. И. Космические лучи // Физическая энциклопедия : [в 5 т.] / Гл. ред. А. М. Прохоров. — М.: Советская энциклопедия, 1990. — Т. 2: Добротность — Магнитооптика. — С. 471—474. — 704 с. — 100 000 экз. — ISBN 5-85270-061-4.</ref><ref>Сокуров В. Ф. Физика космических лучей: космическая радиация. — Ростов-на-Дону: Феникс, 2005. — 188 с. — (Высшее образование). — ISBN 978-5-222-07838-9.</ref>.
''Космосри пайăркасен физикине'' ''[[пысăк энергисен физики]]н'' тата ''[[элементарлă пĕрчĕсен физики]]''н сыпăкĕ теме йышăннă.
== Асăрхавсем ==
{{Асăрхавсем}}
== Каçăсем ==
* [http://nuclphys.sinp.msu.ru/spargalka/039.htm Космические лучи. Их состав и происхождение]
* [https://web.archive.org/web/20060505010023/http://astro.uchicago.edu/cosmus/projects/auger/ Cosmic Ray Shower Simulations]
* [https://web.archive.org/web/20150205001729/http://auger.org/index.html Pierre Auger — Обсерватория наблюдений Космических лучей]
* [http://livni.jinr.ru/ Научно-образовательный открытый проект по исследованию Космических лучей] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161109085816/http://livni.jinr.ru// |date=2016-11-09 }}
* [http://elementy.ru/lib/430665 Космические лучи самых высоких энергий] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161125044807/http://elementy.ru/lib/430665/ |date=2016-11-25 }}
* [https://old.elementy.ru/nauchno-populyarnaya_biblioteka/434045/Novyy_shag_v_izuchenii_kosmicheskikh_luchey Новый шаг в изучении космических лучей]
{{Внешние ссылки}}
{{Çăлтăрсем хушшинчи хутлăх}}
[[Категори:Космосри пайăркасем|*]]
[[Категори:Радиобиологи]]
[[Категори:Пысăк энергисен физики]]
[[Категори:Элементарлă пĕрчĕсен физики]]
tq3851nzyc8lpsef98u3y5fuze95nrs
Координатсен геодезилле тытăмĕ
0
130232
875074
2026-06-24T15:45:22Z
Ellodanis5
17302
Ҫӗнӗ страница: «[[File:Datumdem.svg|thumb|Datumdem]] '''Координатсен геодезилле тытăмĕ''', Çĕр çинчи вырăна кăтартаканскер. == Литература == * '' Огородова Л. В.'' Высшая геодезия. Часть III. Теоретическая геодезия, Москва, Геодезкартиздат 2006. ISBN 5-86066-076-6<ref name=":0">Огородова Л. В. Высшая геодезия. Ч...»
875074
wikitext
text/x-wiki
[[File:Datumdem.svg|thumb|Datumdem]]
'''Координатсен геодезилле тытăмĕ''', Çĕр çинчи вырăна кăтартаканскер.
== Литература ==
* '' Огородова Л. В.'' Высшая геодезия. Часть III. Теоретическая геодезия, Москва, Геодезкартиздат 2006. ISBN 5-86066-076-6<ref name=":0">Огородова Л. В. Высшая геодезия. Часть III. Теоретическая геодезия / рецензенты=В. Н. Баранов рецензенты=А. Н. Зуева. — Москва: Геодезкартиздат, 2006. — С. 36–41. — 384 с. — ISBN 5-86066-076-6.</ref>
* [https://www.glonass-iac.ru/ Сайт Информационно-аналитического центра координатно-временного и навигационного обеспечения. Прикладной потребительский центр ГЛОНАСС.]
== Каçăсем ==
* [https://geographiclib.sourceforge.io/ https://geographiclib.sourceforge.io] (включает в себя утилита CartConvert, который преобразует геодезические координаты в геоцентрические (ECEF) или в локальные декартовые (ENU) координаты. Это обеспечивает точные результаты для всех входных данных, включая точки, близкие к центру Земли.
* https://www.mathworks.com/matlabcentral/fileexchange/15285-geodetic-toolbox (Набор геодезических функций, которые решают различные задачи геодезии в среде Matlab).
== Çавăн пекех ==
* [[Геоцентрла координатсем]]
* [[Датум]]
* [[Географилле координатсем]]
== Асăрхавсем ==
{{Асăрхавсем}}
[[Категори:Навигаци]]
[[Категори:Геодези]]
8lq8spjkr7vbermkas408n44i97fonz
Электростатикăлла уй
0
130233
875076
2026-06-24T18:11:25Z
Ellodanis5
17302
Ҫӗнӗ страница: «[[File:VFPt image charge plane horizontal.svg|thumb|Image of a proton from which the electric field lines are emerging]] :{{also|Электростатика}} '''Электростатикăлла уй''' — уçлăхра куçми тата вăхăт талккăшĕнче улшăнми [[Электро каплам|электрокапламсемпе]] çуралнă [[уй (физика)|уй]]. Ку — хайне майлă йăмлăх (физ...»
875076
wikitext
text/x-wiki
[[File:VFPt image charge plane horizontal.svg|thumb|Image of a proton from which the electric field lines are emerging]]
:{{also|Электростатика}}
'''Электростатикăлла уй''' — уçлăхра куçми тата вăхăт талккăшĕнче улшăнми [[Электро каплам|электрокапламсемпе]] çуралнă [[уй (физика)|уй]]. Ку — хайне майлă [[йăмлăх (физика)|йăмлăх]], электрокапламсемпе çыхăннăскер<ref>Энциклопедический словарь юного физика. — Москва: Педагогика, 1984. — 352 с. с. — ISBN Э4306000000-079/005(01)-84 56 - 84</ref>.
== Асăрхавсем ==
{{Асăрхавсем}}
[[Категори:Электро]]
[[Категори:Статика]]
ky6rngxr5m4pdb359o3pnb2xfpca0iz
Шаблон:Potd/2026-06-30 (cv)
10
130234
875077
2026-06-24T18:15:14Z
Ymblanter
7764
Ҫӗнӗ страница: «Уличные музыканты в Париже, Франция, фотография братьев Себерже (между 1910 и 1929)»
875077
wikitext
text/x-wiki
Уличные музыканты в Париже, Франция, фотография братьев Себерже (между 1910 и 1929)
hebi0lfq34itdfl8xn7y5y9g6lprhlg
Шаблон:Potd/2026-06-30
10
130235
875078
2026-06-24T18:15:45Z
Ymblanter
7764
Ҫӗнӗ страница: «Séeberger, Petites musiciennes de rue - CMN.jpg»
875078
wikitext
text/x-wiki
Séeberger, Petites musiciennes de rue - CMN.jpg
qxok32cj2ohmpu3p0ex1j8g6uekapm0