Хутшăнаканăн канашлу страници:Revi C.

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="cv">
  <siteinfo>
    <sitename>Википеди</sitename>
    <dbname>cvwiki</dbname>
    <base>https://cv.wikipedia.org/wiki/%D0%A2%C4%95%D0%BF_%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%86%D0%B0</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.13</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Медиа</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Ятарлă</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Сӳтсе явасси</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Хутшăнакан</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Хутшăнаканăн канашлу страници</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Википеди</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Википеди сӳтсе явмалли</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Ӳкерчĕк</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Ӳкерчĕке сӳтсе явмалли</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">MediaWiki сӳтсе явмалли</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Шаблон</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Шаблона сӳтсе явмалли</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Пулăшу</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Пулăшăва сӳтсе явмалли</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Категори</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Категорине сӳтсе явмалли</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Модуль</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Обсуждение модуля</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Хутшăнаканăн канашлу страници:Revi C.</title>
    <ns>3</ns>
    <id>39070</id>
    <revision>
      <id>876147</id>
      <parentid>876133</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T14:20:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pathoschild</username>
        <id>288</id>
      </contributor>
      <comment>global user pages ([[m:Synchbot|requested by Revi C.]])</comment>
      <origin>876147</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1122" sha1="5b8qtz4dnjnrhc9ts3mku14m3gujbq8" xml:space="preserve">__NOINDEX__&lt;div class=&quot;mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[File:Revi logo (pink).png|thumb|center|&lt;span style=&quot;color:red&quot;&gt;PLEASE DO NOT LEAVE MESSAGE HERE!&lt;/span&gt;]]

'''&lt;span style=&quot;color:red&quot;&gt; BEFORE YOU BLOCK MY ACCOUNT: IF MY EDIT SUMMARY INCLUDE PREFIX &lt;/span&gt;''(Script)''&lt;span style=&quot;color:red&quot;&gt;, DON'T BLOCK ME, JUST TELL ME TO SLOW DOWN AT COMMONS' TALK PAGE. IT IS AN AUTOMATED SCRIPT BEING USED ON COMMONS TO MOVE FILES.&lt;/span&gt;'''

Instead, please leave your message following site:
&lt;br /&gt;
[[File:Wikidata-logo-en.svg|45px|link=d:User talk:Revi C.]] [[d:User talk:Revi C.]] for Wikidata (Interwiki links) stuff &lt;!--(I am {{int:Group-sysop}} there)--&gt;
&lt;br /&gt;
[[File:Commons-logo.svg|45px|link=commons:User talk:Revi C.]] [[commons:User talk:Revi C.]] for renaming stuff or [[User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] action (I am {{int:Group-sysop}} there)
&lt;br /&gt;
[[File:Wikimedia Community Logo optimized.svg|45px|link=m:User talk:Revi C.]] [[meta:User talk:Revi C.]] for other stuff (User right notification, revert message, etc...)

Messages left on this page may be reverted or moved without any response.&lt;/div&gt;</text>
      <sha1>5b8qtz4dnjnrhc9ts3mku14m3gujbq8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Во (кантон)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>59046</id>
    <revision>
      <id>876156</id>
      <parentid>870596</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T21:01:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SpinnerLaserzthe2nd</username>
        <id>31694</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>([[c:GR|GR]])  [[File:Flag of Canton of Vaud.svg]] → [[File:CHE Vaud Flag.svg]]</comment>
      <origin>876156</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10836" sha1="dipwu5wuzhkpbfff3sm7g15d2pr5dsq" xml:space="preserve">{{Пĕлтерĕшсем|Во}}
{{Администрациллĕ виçе
|Тĕс1                            = {{тĕс|Швейцари}}
|Чăвашла ячĕ           = Во
|Тăван ячĕ             = {{lang-fr|Vaud}}, {{lang-de|Waadt}}
|Герб = Wappen Waadt matt.svg
|Ялав = CHE Vaud Flag.svg
|Патшалăх = {{Швейцари ялавĕ}} [[Швейцари]]
  |lat_dir = N |lat_deg = 46 |lat_min = 37 |lat_sec = 
  |lon_dir = E |lon_deg = 06 |lon_min = 33 |lon_sec = 
  |region     = CH
  |уровень    = 1
|Гимн =
|Статус = Кантон
|Кĕрет =
|Ун шутĕнче = 10 тăрăх
|Тĕп хула = [[Лозанна]]
|Чи шĕкĕр хула =
|Шĕкĕр хуласем =
|Вăхăт = 1803
|Пуçлăх = 
  |Пуçлăх ячĕ           = 
|Пуçлăх2                =
  |Пуçлăх ячĕ2          = 
|ШВП                    =
  |Çулт ВВП             = 
  |ШВП вырăнĕ           = 
  |Пĕр çын ШВП          = 
  |Пĕр çын ШВП вырăнĕ   = 
|Чĕлхе =
|Чĕлхесем = франс
|Пурăнан халăх                    = 734 356 çын
  |Халăх çырав çулĕ               = 2012
  |Процент, пурăнан халăхран      = 
  |Вырăн, пурăнан халăхпа         = 3
  |Йышлăх                         = 228,62
  |Йышлăх вырăнĕ                  = 12
  |Наци йышĕ                      = 
  |Конфесси йышĕ                  = 
|Лаптăк = 3212,1
  |Процент, лаптăкран             = 
  |Вырăн, лаптăкпа                = 4
|Максималлă çӳллĕш                = 3210
|Вăтам çӳллĕш                     =
|Минималлă çӳллĕш                 =
|Анлăшĕ                           =
|Долгота                          =
|Карттă                           = Swiss Canton Map VD.png
 |Карттă пысăкăшĕ                 = 
|Администрациллĕ виçе картти      =
|Вăхăт тăрăхĕ                     = {{CET}}
|Аббревиатура                     =
|ISO                              = CH-VD
|FIPS                             =
|Телефон кочĕ                     =
|Почтă индексĕсем                 =
|Тетел-домен                      =
|Автомобиль номерĕсен кочĕ        = VD
|Сайт                             = {{url|vd.ch}}
}}

'''Во''' ({{lang-fr|Vaud}}, {{lang-de|Waadt}}) — [[Швейцари]]н анăçĕнчи [[Франс чĕлхи|франс чĕлхиллĕ]] кантон. 734 356 çын пурăнать (2012), е кантонсем хушшинче 3-мĕш вырăн. Администраци центрĕ — [[Лозанна]] хула. Пурăнакан халăхăн çурри [[Лозанна агломерацийĕ|Лозанна агломерацинче]] вырнаçнă.

== Географи ==
[[File:Террасные виноградники Лаво.jpg|мини|250пкс|[[Лавăри терраса иçĕм тĕммисем]] [[Женева кӳлли]] çыранĕнче]]
Лаптăк — 3212 км² (4-мĕш вырăн кантонсем хушшинче). Во кантон Швейцарин анăçĕнче территорипе чи пысăкки. Вăл Леман кӳлĕн çыранĕнчен ([[Женева кӳлли|Женева]]) [[Невшател кӳлли|Невшателпе]] [[Муртен кӳлли|Муртен]] кӳллисене çити тăсăлать. Анăç енче вăл Франципе ([[Эн (департамент)|Эн]], [[Юра (департамент)|Юра]] тата [[Ду (департамент)|Ду]] департаменчĕсем), çаплах кăнтăр енче (департамент [[Тури Савойя]]) чикĕ тытать.

Шалти чикĕсем: кăнтăр-анăçĕнче [[Женева (кантон)|Женева кантонĕпе]], çурçерте [[Невшатель (кантон)|Невшатель кантонĕпе]], тухăçра [[Берн (кантон)|Берн]] тата [[Фрибур (кантон)|Фрибур]] кантонĕсемпе, тата, юлашкинчен, кăнтăр-тухăçĕнче [[Вале (кантон)|Вале кантонĕпе]]. Кунта иккĕ [[ту хысакĕ]]: [[Юра (ту)|Юра]] анăçра тата [[Альпы]] кăнтăр-тухăçра. Женева кӳлли хĕррипе капăр курортсем вырнаçнă, вĕсене [[Швейцари Ривьери]] теççĕ.

2007 çулхи çĕртмен 28-мĕшĕнче [[Лавăри терраса иçĕм тĕммисем|Лавăри терраса иçĕм тĕммисене]]  [[ЮНЕСКО]] [[Мĕнпур тĕнчери еткерлĕх]]не кĕртнĕ.&lt;ref&gt;[http://whc.unesco.org/ru/list/1243 Центр всемирного наследия. Террасовые виноградники Лаво]&lt;/ref&gt;

== Истори ==
''[[Pagus]] Valdensis'' латин ячĕ, ''Pays Vaudois'' франс ячĕ, çаплах Вăрман Çĕршывĕ — çак территорисене çак ятсене VII ĕмĕрте панă.

1265 çулта [[Савойя херцăклăхĕ]] ярса илнĕ. [[Бургунд вăрçисем|Бургунд вăрçисенче]] [[Берн (кантон)|Берн кантонĕн]] çарĕсем хальхи Во территорин чылайăшне ярса илнĕ те 1536 çул тĕлне ăна аннексиленĕ. Нимĕçле пуплекен администрацие франс чĕлхиллĕ халăх ытлах юратманан. 1723 çулта Берна хирĕçле [[Давель Жан|Жан Давель]] ертсе пынипе пăлхав хыпса тухнă, ăна кĕçех пусарнă.

== Пурăнан халăх ==
Ытларахăшĕ франс чĕлхипе пуплет. Берн аннексилесен Во территоринче протестант тĕнĕ çирĕпленет. Тĕне тыткансем халĕ (2000) — протестантсем (40 %) тата католиксем (34 %). Католиксен йышĕ ӳсни иммиграципе çыхăннă: 2010 çулта 28 % ютçĕр çынĕ пурăннă.&lt;ref&gt;[http://www.vaud.ch/en/canton-of-vaud/population-social-life/ A multicultural, multilingual region] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140309201023/http://www.vaud.ch/en/canton-of-vaud/population-social-life/ |date=2014-03-09 }}&lt;/ref&gt;

== Администрациллĕ пайлану ==
[[File:Karte Kanton Waadt Bezirke 2008.png|thumb|right|300px|Во кантонĕн тăрăхĕсем.]]
2008 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕччен кантона 19 тăрăх кĕнĕ: [[Обонн (тăрăх)|Обонн]], [[Коссонэ]], [[Эшаллен]], [[Эгль (тăрăх)|Эгль]], [[Орб (тăрăх)|Орб]], [[Ролль (тăрăх)|Ролль]], [[Ньон (Швейцари)|Ньон]], [[Грансон]], [[Валле (тăрăх, Швейцари)|Валле]], [[Лозанна (тăрах)|Лозанна]], [[Лаво (тăрăх)|Лаво]], [[Морж (тăрăх)|Морж]], [[Мудон]], [[Ивердон (тăрăх)|Ивердон]], [[Орон (тăрăх)|Орон]], [[Пейерн]], [[Веве (тăрăх)|Веве]], [[Аванше]], [[Вев (тăрăх)|Вев]], 2008 çулхи кăрлач хыççăн — 10 тăрăх:
* [[Эгль (тăрăх)|Эгль]] (Aigle)
* [[Бруа-Вюлли (тăрăх)|Бруа-Вюлли]] (Broye-Vully)
* [[Гро-де-Во (тăрăх)|Гро-де-Во]] (Gros-de-Vaud)
* [[Жюра-Нор-Водуа (тăрăх)|Жюра-Нор-Водуа]] (Jura-Nord vaudois)
* [[Лозанна (тăрăх)|Лозанна]] (Lausanne)
* [[Лаво-Орон (тăрăх)|Лаво-Орон]] (Lavaux-Oron)
* [[Морж (тăрăх)|Морж]] (Morges)
* [[Ньон (тăрăх, Швейцари)|Ньон]] (Nyon)
* [[Уэст-Лозаннуа (тăрăх)|Уэст-Лозаннуа]] (Ouest lausannois)
* [[Ривьера-Пеи-д'Эно (тăрăх)|Ривьера-Пеи-д’Эно]] (Riviera-Pays-d’Enhaut)

== Патшалăх тытăмлăхĕ ==
Саккун тăвакан орган — Мăн Канаш (''Grand Conseil''), ĕçтăвакан орган — Патшалăх Канашĕ (''Conseil d'État''), апелляци инстанци суче — Кантон Сучĕ (''Tribunal cantonal''), пĕрремĕш инстанци сучĕсем — район сучĕсем (''Tribunaux d’arrondissement'').

== Экономика ==
Женева кӳллин çыран хĕрри, Швейцари ривьерипе пĕрле, турбизнесăн пысăк центрĕ шутланать. Кантонăн айлăмĕнче ял хуçалăх ĕçĕ аталаннă, сăмахран, Швейцарире эрех тăвассипе Во иккĕмĕш кантон пулать.

[[Веве]]ре [[Nestlé]] компанин тĕп оффисĕ вырнаçнă; Лозаннăра — [[Philip Morris International]] операци центрĕ, çаплах [[Banque Cantonale Vaudoise]] тĕп оффисĕ; [[Морж (хула)|Морж]] хуларан инçе мар — [[Logitech]] штаб-хваттерĕ.

Жу айлăмĕнче швейцар сехечĕсене тăваççĕ. Кунта чылай паллă фирмăсен — [[Audemars Piguet]], [[Blancpain]], [[Patek Philippe]], [[Vacheron Constantin]] тата [[Jaeger-LeCoultre]] — ĕç лаптăкĕсем вырнаçнă.

== Пĕлӳлĕх ==
Кантон территоринче темиçе вĕренӳ керменĕ вырнаçнă, çав шутра [[Лозанна университечĕ]], [[Лозанна федераци политехника шкулĕ]], [[Ивердон Аслă Инженер Шкулĕ]]

== Асăрхавсем ==
{{асăрхавсем}}

== Каçăсем ==
* [http://www.vd.ch Во кантонĕн официаллă сайчĕ] {{ref-fr}}
* [http://www.rsv.vd.ch/dire-cocoon/rsv_site/index.xsp Во кантонĕн саккун тăваслăхĕ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160531215020/http://www.rsv.vd.ch/dire-cocoon/rsv_site/index.xsp |date=2016-05-31 }}
* [http://www.lake-geneva-region.ch Сайт туристической организации Женевского озера] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180827104224/http://www.lake-geneva-region.ch/ |date=2018-08-27 }}

{{Швейцари кантонĕсем}}

[[Категори:Во (кантон)|*]]</text>
      <sha1>dipwu5wuzhkpbfff3sm7g15d2pr5dsq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Этуш Владимир Абрамович</title>
    <ns>0</ns>
    <id>102602</id>
    <revision>
      <id>876155</id>
      <parentid>771140</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T19:16:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MasterRus21thCentury</username>
        <id>28394</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>876155</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7235" sha1="i7qjp7v2dfzr9y6tqotsem5hzls7f39" xml:space="preserve">{{Кинематографист
 |Ят                   = Владимир Этуш
 |Ӳкерчĕк              = 
 |Ӳкерчĕке ăнлантарни  = 
 |Çуралнă чухнехи ят   = Владимир Абрамович Этуш
 |Çуралнă вăхăт        = [[1922]], [[çу, 6]]
 |Çуралнă вырăн        = {{ÇуралнăВырăн|Мускав|Мускавра}}, ССРП
 |Вилнĕ вăхăт          = [[2019]] [[пуш, 9]]
 |Вилнĕ вырăн          = {{ВилнĕВырăн|Мускав|Мускавра}}
 |Професси             = раççей актёрĕ
 |Хастар çулсем        = 1944—2019
 |Амплуа               = 
 |Театр                = 
 |Рольсем              = 
 |Спектакльсем         = 
 |Чыславсем            = 
}}
'''Владимир Абрамович Этуш''' (6.5.1922, [[Мускав]] — 9.3.2019, [[Мускав]]) — совет кино актёрĕ. 
== Биографи ==
{{Çырмалла}}
== Фильмографи ==
{{div col}}
# [[1953]] — [[Адмирал Ушаков (фильм)|Адмирал Ушаков]] — ''Сеид-Али, флотоводец''
# [[1955]] — [[Овод (фильм, 1955)|Овод]] — ''Чезаре Мартини, товарищ Овода''
# [[1960]] — [[Время летних отпусков]] — ''Самед Мамедов, заведующий нефтепромыслом''
# [[1964]] — [[Председатель (фильм)|Председатель]] — ''Георгий Калоев, полковник госбезопасности''
# [[1966]] — [[Кавказская пленница, или Новые приключения Шурика]] — ''Б. Г. Саахов, заведующий райкомхозом''
# [[1967]] — [[Стюардесса (фильм)|Стюардесса]] (короткометражный) — ''кавказец''
# [[1968]] — [[Мужской разговор (фильм)|Мужской разговор]] — ''Юрий, товарищ Сашиного отца''
# 1968 — [[Старая, старая сказка]] — ''Король / трактирщик''
# [[1969]] — [[Старый знакомый (фильм)|Старый знакомый]] — ''Эдуард Самецкий, режиссёр''
# [[1970]] — [[Миссия в Кабуле]] — ''Абдулла-Хан, хозяин дома''
# [[1971]] — [[12 стульев (фильм, 1971)|12 стульев]] — ''Брунс, инженер''
# 1971 — [[Тень (фильм, 1971)|Тень]] — ''Пьетро, хозяин гостиницы''
# [[1972]] — [[Цирк зажигает огни (фильм)|Цирк зажигает огни]] — ''Приправаспагетти, граф''
# 1972 — [[Дела давно минувших дней…]] — ''Думанский / герр Гофман''
# [[1973]] — [[Иван Васильевич профессине улăштарать]] — ''Антон Семёнович Шпак, зубной врач''
# 1973 — [[Нейлон 100 %]] — ''Константин, колхозник-частник''
# 1973 — [[Неисправимый лгун (фильм)|Неисправимый лгун]] — ''принц-эмир Бурухтан Второй-Второй''
# [[1975]] — [[Буратино шаркурнисем (фильм)|Буратино шаркурнисем]] — ''[[Карабас-Барабас]], директор кукольного театра''
# [[1977]] — [[Как Иванушка-дурачок за чудом ходил]] — ''Али-Баба Евстюгнеев, факир''
# [[1978]] — [[По улицам комод водили]] — ''Лаврентий Гиацинтов, собаковод''
# [[1978]] — [[31 июня (фильм)|31 июня]] — ''Мальгрим, магистр чёрной и белой магии, племянник Марлограмма''
# [[1979]] — [[Дюма на Кавказе (фильм)|Дюма на Кавказе]] — ''Бабадул, торговец кишмишем''
# [[1980]] — [[Структура момента (фильм)|Структура момента]] — ''Кока Байрамов, пожилой мужчина''
# [[1982]] — [[Ослиная шкура (фильм, 1982)|Ослиная шкура]] — ''король Гастон Девятый''
# [[1984]] — [[Макар-следопыт (фильм)|Макар-следопыт]] — ''Ираклий, хозяин шашлычной''
# [[1987]] — [[Фитиль (киножурнал)|Фитиль]] (киножурнал) (выпуск № 305 «Наотмашь») — ''начальник''
# [[1991]] — [[Не будите спящую собаку (фильм, 1991)|Не будите спящую собаку]] — ''Григорий Матвеевич Живоглаз, аферист''
# [[1993]] — [[Мечты идиота (фильм)|Мечты идиота]] — ''зицпредседатель Фунт''
# 1993 — [[Бравые парни (фильм, 1993)|Бравые парни]] — ''Владимир, хозяин «Жигулей»''
# [[1998]] — [[Классик (фильм)|Классик]] — ''авторитет «Монарх»''
# [[1999]] — [[Поворот ключа (телесериал)|Поворот ключа]] — ''Орленко, генерал''
# [[2004]] — [[Три мушкетёра (фильм, 2004)|Три мушкетёра]] — ''Пьер, отец Д’Артаньяна''
# [[2005]] — [[Первый скорый]] — ''товарищ Саахов''
# [[2006]] — [[Парк советского периода]] — ''[[камео]]''
# [[2012]] — Глаз Божий (документальный) — ''[[Марк Шагал]]''
# [[2013]] — [[Ералаш]] (киножурнал) (№ 275 «Привидения бывают?») — ''дед мальчика''
# 2013 — [[Три мушкетёра (фильм, 2013)|Три мушкетёра]] — ''Жербье, ювелир''
# [[2015]] — [[Убежать, догнать, влюбиться]] — ''Б. Г. Саахов, заведующий райкомхозом на пенсии, «очень важный человек»''
# [[2017]] — [[Подросток (телесериал)|Подросток]] — ''старый князь Сокольский''
# [[2018]] — [[Старый вояка]] (короткометражный) — ''Егор Кузьмич''
{{div col end}}

== Каçăсем ==
* {{Imdb name|0262234}}

{{«Чыс тата сумлăх» номинацири «Ника» премин лауреачĕсем}}
{{«Тăван Çĕршыв умĕнчи тава тивĕçлĕх» орденĕн тулли кавалерĕсем}}

[[Категори:1922 çулта çуралнисем]]
[[Категори:Çăвăн 6-мĕшĕнче çуралнисем]]
[[Категори:2019 çулта вилнисем]]
[[Категори:Пушăн 9-мĕшĕнче вилнисем]]</text>
      <sha1>i7qjp7v2dfzr9y6tqotsem5hzls7f39</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>2024</title>
    <ns>0</ns>
    <id>114831</id>
    <revision>
      <id>876152</id>
      <parentid>876139</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T16:56:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Max Tenche</username>
        <id>25572</id>
      </contributor>
      <comment>/* Ҫурла */ хушни</comment>
      <origin>876152</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="120801" sha1="qs5jh0r6k4bvs0jvulkoxfjh1puesu3" xml:space="preserve">{{Çулсем|2024|XX ĕмĕр|XXI ĕмĕр|XXII ĕмĕр}}

'''2024 ҫул (икӗ пин те ҫирӗм тӑваттӑмӗш ҫул)''' — [[Кӗркури календарӗ]]пе — [[йӗкӗр ҫул]]. 2024 ҫул [[тунтикун]]ран пуҫланнӑ. Вӑл пирӗн эрӑн 2024-мӗш ҫулӗ. Вӑл 3-мӗш пин ҫулӑн [[XXI ӗмӗр]]ӗн 3-мӗш вун ҫулӑн 4-мӗш ҫулӗ, вӑл [[2020-мӗш ҫулсем|2020-мӗш ҫулсен]] 5-мӗш ҫулӗ.

[[Чӑваш Республики]]нче вӑл '''[[Экологи]] культурин тата [[ҫутҫанталӑк]]па перекетлӗ усӑ курмалли ҫулталӑк'''&lt;ref&gt;[https://minpriroda.cap.ru/action/activity/2024-god-god-ekologicheskoj-kuljturi-i-berezhnogo ЧР ҫутҫанталӑк министрлӗхӗн сайчӗ]{{Ĕçлемен каçă|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://glava.cap.ru/doc/laws/2023/09/04/decree-120 Чӑваш Енӗн Пуҫлӑхӗн указӗ]{{Ĕçлемен каçă|date=January 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;.

[[ПНО]] йышӑнӑвӗпе ку ''[[Тӗве]]сен тӗнчери ҫулталӑкӗ''&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.un.org/ru/sections/observances/international-years/|title=Международные годы|date=2015-01-06|publisher=www.un.org|lang=ru|accessdate=2020-01-13|archive-date=2020-01-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20200113135546/https://www.un.org/ru/sections/observances/international-years/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;.

[[Белоруси]]ре вӑл килӗшӳ, пултару та пахалӑх ҫулталӑкӗ&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=_duWFEBChO0|title=Лукашенко объявил 2024-й Годом качества в Беларуси|lang=ru-RU|access-date=2023-09-30}}&lt;/ref&gt;.

[[Раҫҫей]]ре вӑл этеплӗх, ӳнер, кил-йыш та спорт ҫулталӑкӗ&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://ognov.ru/2024-god-obyavlen-prezidentom-godom-razvitiya-v-rossii/|title=2024 год объявлен президентом годом российской культуры и искусства|lang=ru-RU|last=controlistr|website=ognov.ru|date=2023-09-06|access-date=2023-10-08}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://ria.ru/20231122/semya-1911067078.html|title=Путин объявил 2024 год годом семьи|lang=ru-RU|author=|website=РИА Новости|date=2023-11-21|access-date=2023-11-22|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://tass.ru/sport/19062137|title=Путин поддержал идею возобновления спортивных парадов на Красной площади|website=TACC|access-date=2023-12-17}}&lt;/ref&gt;.

[[Пӑхӑнман Патшалӑхсен Пӗрлешӗвӗ]]нче вӑл [[ниме]] юхӑмӗн ҫулталӑкӗ&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.gosrf.ru/2024-god-stanet-godom-volonterskogo-dvizheniya-v-sng/|title=2024 год станет Годом волонтерского движения в СНГ|lang=ru-RU|first=Галатея|last=Петрова|website=Регионы России|date=2023-06-08|access-date=2023-10-08}}&lt;/ref&gt;.

== Пулса иртнӗ ==

=== Кӑрлач ===
* [[Кӑрлач, 1]]:
** [[Тури Карабах]] [[Азербайджан]] йышне вӗҫлесе интеграциленӗ, [[Тури Карабах Республики]] пӑрахӑҫ кӑларнӑ&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.gazeta.ru/politics/2023/09/28/17653861.shtml|title=Республика Нагорный Карабах прекращает существование. Половина жителей бежали в Армению|lang=ru|website=Газета.Ru|date=2023-09-28|access-date=2023-10-01}}&lt;/ref&gt;.
** [[Бразили]] [[ОПЕК+]] йӗркелӗве кӗнӗ&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.interfax.ru/business/934125|title=Источник сообщил, что Бразилия присоединится к ОПЕК+ с 2024 года|lang=ru|website=Interfax.ru|date=2023-11-30|access-date=2023-12-01}}&lt;/ref&gt;.
** [[Египет]], [[Иран]], [[Пӗрлешӗннӗ Арап Эмирачӗсем]], [[Сауд Аравийĕ]] те [[Эфиопи]] [[БРИКС]]а кĕнĕ&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://tass.ru/mezhdunarodnaya-panorama/18574863|title=В БРИКС в 2024 году войдут шесть новых стран|website=TACC|access-date=2023-10-01}}&lt;/ref&gt;.
** [[Раҫҫей]]ри [[Чернобыль инкекӗ|Отчуждени зони]] пӑрахӑҫ кӑларнӑ&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.rbc.ru/rbcfreenews/642740b89a79477b90634812|title=В России не станет зоны отчуждения|lang=ru|website=РБК|date=2023-04-01|access-date=2023-12-28}}&lt;/ref&gt;.
** [[Steam]]-ӗн пулӑшу пултарни [[Windows 7]], [[Windows 8|8]], [[Windows 8.1|8.1]] валли вӗҫленӗ&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://steamcommunity.com/discussions/forum/26/3821910251180452380/|title=Steam перестанет работать на windows 7 :: Русскоязычный Форум|lang=ru|website=steamcommunity.com|access-date=2023-12-31}}&lt;/ref&gt;.
** [[Япони тинӗсӗ]]нчи [[Япони тинӗсӗнчи ҫӗр чӗтрени (2024)|ҫӗр чӗтрени]], [[Япони]]ре 7,6-ччен магнитудӑллӑ ҫӗр чӗтрени пулнӑ. 73 ҫын вилнӗ&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://tass.ru/proisshestviya/19670537|title=Число жертв землетрясений в Японии увеличилось до 73|website=TACC|access-date=2024-01-03}}&lt;/ref&gt;.
** [[Эфиопи]] [[Сомалиленд]]па [[Бербера]] порчӗн пӗтӗм усӑ курни валли килӗшӳ ҫырнӑ. Тата, Эфиопи Сомалилендӗн никамран пӑхӑнманлӑхне йышӑнчӗ, вӑл пӗрремӗш ҫӗр-шыв куна тунӑ пулса тӑнӑ&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.reuters.com/world/africa/landlocked-ethiopia-signs-pact-use-somalilands-red-sea-port-2024-01-01/|title=Ethiopia signs pact to use Somaliland's Red Sea port|website=Reuters|access-date=2024-01-13}}&lt;/ref&gt;.
* [[Кӑрлач, 2]]:
** [[Корей Республики]]нчи 3 уйӑх [[Корей Республикинчи парламент суйлавӗ (2024)|парламент суйлавӗ]]ччен [[Тобуро Демократи партийӗ]]н пуҫлӑхӗ [[Ли Джэмён|Ли Чжэ Мён]] ҫине [[Ли Джэмён ҫине вӗлерме тапӑнни|вӗлерме тапӑнни]] пулнӑ, унӑн мӑйне ҫӗҫӗпе амантнӑ&lt;ref&gt;{{Cite news|title=В Южной Корее совершено покушение на лидера оппозиции|url=https://www.vedomosti.ru/politics/articles/2024/01/02/1013861-v-yuzhnoi-koree-pokushenie|website=Ведомости|access-date=2024-01-04|lang=ru}}&lt;/ref&gt;.
** [[Маршалл утравӗсенчи пӗтӗм суйлав (2023)|Маршалл утравӗсенче пӗтӗм суйлавӗ]]: [[Маршалл утравӗсен саккун тӑвакан канашӗ]] [[Хайн Хильда|Хайн Хильдӑна]] президент иккӗмӗш хутпа суйланӑ&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.rnz.co.nz/international/pacific-news/505980/hilda-heine-sworn-in-as-president-of-the-marshall-islands|title=Hilda Heine sworn in as President of the Marshall Islands|lang=en-nz|website=RNZ|date=2024-01-03|access-date=2024-01-13}}&lt;/ref&gt;.
* [[Кӑрлач, 3]] – [[Иран]]ти [[Керман теракчӗ|Керман масарӗнче теракт]] пулнӑ&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://ria.ru/20240103/terakt-1919604739.html|title=Путин выразил властям Ирана соболезнования после теракта в Кермане|lang=ru|first=|last=|website=РИА Новости|date=20240103T1814|access-date=2024-01-13}}&lt;/ref&gt;.
* [[Кӑрлач, 7]] – [[Бангладешри парламент суйлавӗ (2024)|Бангладешри парламент суйлавӗ]] пулнӑ&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://cikrf.ru/news/cec/54382/|title=Андрей Шутов принял участие в международном наблюдении за парламентскими выборами в Народной Республике Бангладеш|website=cikrf.ru|access-date=2024-01-13}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://bdnews24.com/bangladesh/5ps4txfm44|title=Bangladesh Election Commission schedules parliamentary polls for Jan 7|lang=en|first=Senior|last=Correspondent|website=bdnews24.com|access-date=2024-01-13}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Bangladesh election: PM Sheikh Hasina wins fourth term in controversial vote|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-67889387|date=2024-01-07|access-date=2024-01-13|lang=en-GB}}&lt;/ref&gt;.
* [[Кӑрлач, 8]] – [[Astrobotic Technology]] компанийӗ [[Peregrine (лартмалли модуль)|Перегрин]] коммерци уйӑха лартмалли модулне вӗҫтерсе яни тунӑ. Вӗҫтерсе яни ҫӗнӗ [[Vulcan (ракета-йӑтакан)|Vulcan]] ракета-йӑтакан пулӑшпа тунӑ&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://spacenews.com/vulcan-centaur-launches-peregrine-lunar-lander-on-inaugural-mission/|title=Vulcan Centaur launches Peregrine lunar lander on inaugural mission|lang=en-US|first=Jeff|last=Foust|website=SpaceNews|date=2024-01-08|access-date=2024-01-08}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://tass.ru/kosmos/19686899|title=ULA запустила к Луне ракету Vulcan с модулем Peregrine|website=TACC|access-date=2024-01-08}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.astrobotic.com/astrobotics-peregrine-launches-to-the-moon/|title=Astrobotic’s Peregrine Launches to the Moon|lang=en-US|last=alivia|website=Astrobotic|date=2024-01-08|access-date=2024-01-08}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.nasa.gov/news-release/nasa-science-heads-to-moon-on-first-us-private-robotic-artemis-flight/|title=NASA Science Heads to Moon on First US Private Robotic Artemis Flight - NASA|lang=en-US|access-date=2024-01-08}}&lt;/ref&gt;.
* [[Кӑрлач, 9]] – [[Los Choneros]] картелӗн лидерӗ тӗрмерен тухса тарнӑран [[Эквадор]] президенчӗ [[Нобоа Даниэль|Даниэль Нобоа]] ҫӗр-шывра черетсӗр лару-тӑру йышӑннӑ&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.kp.ru/online/news/5621351/|title=Президент Эквадора Нобоа ввёл режим внутреннего вооружённого конфликта в стране|lang=ru|first=|last=|website=kp.ru|access-date=2024-01-13}}&lt;/ref&gt;.
* [[Кӑрлач, 11]] – Полици ӗҫлекенӗсемпе салтаксем валли ӗҫ укҫи суса тухнин йӑнӑшӗнчен [[Папуа — Ҫӗнӗ Гвиней]]ри [[Папуа — Ҫӗнӗ Гвинейри йӗркесӗрлӗхсем (2024)|йӗркесӗрлӗхсем]] пур ҫӗр-шыв тӑрӑх сиксе тухнӑ&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.rnz.co.nz/international/pacific-news/506478/at-least-10-dead-after-looting-fires-on-port-moresby-s-darkest-day|title=At least 10 dead after looting, fires on Port Moresby's 'darkest day'|lang=en-nz|website=RNZ|date=2024-01-11|access-date=2024-01-13}}&lt;/ref&gt;.
* [[Кӑрлач, 12]] – [[АПШ]]па [[Аслӑ Британи]] [[Йемене авиатапӑсем (2024)|Йемене авиатапӑсене]] тума пуҫланӑ та (ӗлӗкхине АПШ ҫакна тума пуҫланӑ)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.nbcnews.com/news/world/us-britain-strikes-houthi-yemen-rcna133576|title=U.S. and Britain launch strikes against Houthi rebel targets in Yemen|lang=en|website=NBC News|date=2024-01-12|access-date=2024-01-13}}&lt;/ref&gt;.
* [[Кӑрлач, 13]] – [[Китай Республикинчи президент суйлавӗ (2024)|Тайваньти президент суйлавӗ]]: [[Лай Циндэ]] 40% сасӑсемпе ҫӗнтернӗ&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Taiwan elects Lai Ching-te, from incumbent pro-sovereignty party, as president|first=Helen|last=Davidson|url=https://www.theguardian.com/world/2024/jan/13/taiwan-ruling-partys-lai-ching-te-wins-presidential-election|website=The Guardian|id=0261-3077|date=2024-01-13|access-date=2024-01-13|lang=en-GB}}&lt;/ref&gt;.
* [[Кӑрлач, 14]] – [[Маргрете II]] [[Дани]]н король хӗрӗ патшаран тухнӑ. [[Фредерик X]] Данин ҫӗнӗ королӗ патшана ларнӑ.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://tass.ru/mezhdunarodnaya-panorama/19661193|title=Королева Дании отречётся от престола 14 января|website=TACC|access-date=2024-01-13}}&lt;/ref&gt;.
* [[Кӑрлач, 15]]—[[Кӑрлач, 18|18]] – [[Паймак]]ра, [[Пушкӑртстанти протестсем (2024)|Пушкӑртстанти протестсем]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.bbc.com/russian/articles/ce9m7p05pe0o|title=В Башкирии сотни людей пришли к суду поддержать активиста, защищавшего шихан Куштау|lang=ru|website=BBC News Русская служба|date=2024-01-15|access-date=2024-01-17}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Экстремисты под видом экологов: кому нужны были беспорядки в Башкирии|url=https://lenta.ru/articles/2024/01/23/ekstremisty/|website=Lenta}}&lt;/ref&gt;.
* [[Кӑрлач, 24]] – [[Белгород облаҫӗнчи раҫҫей Ил-76 инкекӗ|Белгород облаҫӗнчи раҫҫей Ил-76 инкекӗ]].
* [[Кӑрлач, 26]] – [[Тувалури парламент суйлавӗ (2024)|Тувалури парламент суйлавӗ]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.npr.org/2024/01/25/1227066448/voting-begins-in-tiny-tuvalu-in-election-that-reverberates-from-china-to-austral|title=Voting begins in tiny Tuvalu in election that reverberates from China to Australia|website=NPR|access-date=2024-01-27}}&lt;/ref&gt;.
* [[Кӑрлач, 28]]
** [[Буркина-Фасо]], [[Мали]] тата [[Нигер]] [[ЭКОВАС]]-ран тухнӑ&lt;ref&gt;[https://m.gazeta.ru/politics/news/2024/01/28/22209643.shtml?utm_source=yxnews&amp;utm_medium=mobile&amp;utm_referrer=https%3A%2F%2Fdzen.ru%2Fnews%2Fstory%2FBurkina-Faso_Mali_iNiger_vyshli_izEHkonomicheskogo_soobshhestva_Zapadnoj_Afriki--ad52dbc7fb298ecf82b6b6e499b26705 Три страны резко оборвали связь с ECOWAS]&lt;/ref&gt;.
** [[Финляндири парламент суйлавӗ (2024)|Финляндири парламент суйлавӗ]]&lt;ref&gt;[http://vybor-naroda.rg/vn_exclusive/255673-v-finljandii-neizbezhen-vtoroj-tur-prezidentskih-vyborov.html?utm_source=yxnews&amp;utm_medium=mobile&amp;utm_referrer=https%3A%2F%2Fdzen.ru%2Fnews%2Fsearch%3Ftext%3D В Финляндии неизбежен второй тур президентских выборов]{{Ĕçлемен каçă|date=February 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;.
* [[Кӑрлач, 31]] – [[Малайзи]] [[Янг ди-Пертуан Агонг|корольне суйланă]] [[Ибрагим Исмаил|Ибрагим Исмаилӗн]] престолӗнче ларни, татах вӑл [[Джохор|Джохор султанӗ]] пулса тӑнӑ&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://glasnarod.ru/mir/sultan-ibragim-stal-sledujushhim-koroljom-malajzii/|title=Султан Ибрагим стал следующим королём Малайзии|lang=ru-RU|first=|last=|website=Интернет-газета «Глас Народа»|date=2023-10-27|access-date=2024-01-13}}&lt;/ref&gt;.

=== Нарӑс ===
* [[Нарӑс, 2]] – [[Бишкек]] [[Ӑшӑэлектроцентраль|ӐЭЦ]]ĕнчи шултра авари&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://ria.ru/20240202/kirgiziya-1924943848.html|title=Число пострадавших при аварии на ТЭЦ Бишкека возросло до пяти|lang=ru|first=|last=|website=РИА Новости|date=20240202T0734|access-date=2024-02-05}}&lt;/ref&gt;.
* [[Нарӑс, 3]] – Тапнине пула [[Лисичанск]]ри ([[ЛХР]] — аннексиленĕ [[Луганск облаҫӗ]]) пекарня ишӗлсе аннӑ, 28 ҫын вилнĕ&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://ria.ru/20240204/lisichansk-1925337904.html|title=В Лисичанске завершили поисковую операцию|lang=ru|first=|last=|website=РИА Новости|date=20240204T1633|access-date=2024-02-05}}&lt;/ref&gt;.
* [[Нарӑс, 4]] – [[Сальвадорти пӗтӗм суйлавӗ (2024)|Сальвадорти пӗтӗм суйлавӗ]].
* [[Нарӑс, 7]] – [[Азербайджан]]ти черетсӗр [[Азербайджанти президент суйлавӗ (2024)|президент суйлавӗ]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.bbc.com/russian/articles/clle3dl9zy9o|title=В Азербайджане проходят очередные внеочередные выборы|lang=ru|website=BBC News Русская служба|date=2024-02-07|access-date=2024-02-07}}&lt;/ref&gt;. Хальхи президент [[Алиев Ильхам|Ильхам Алиев]] çӗнетсе суйланӑ пиллӗкмӗш срок ҫине, уншӑн 92,12% сасӑлакан ҫынсем сасӑ панӑ&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://apnews.com/article/azerbaijan-election-ilham-aliyev-39a3b0811de492afdcc96e2f17b6f797|title=Azerbaijan's Aliyev appears headed to a landslide win in election called after retaking Karabakh|lang=en|website=AP News|date=2024-02-07|access-date=2024-02-08}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://ria.ru/20240211/vybory-1926712011.html|title=Алиев победил на президентских выборах в Азербайджане|lang=ru|first=|last=|website=РИА Новости|date=2024-02-11|access-date=2024-02-11}}&lt;/ref&gt;.
* [[Нарӑс, 8]] 
** [[Пакистан]]ти [[Пакистанри парламент суйлавӗ (2024)|парламент суйлавӗ]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.dawn.com/news/1785760|title=President, ECP agree on holding elections on February 8|lang=en|first=|last=|website=DAWN.COM|date=2023-11-02|access-date=2024-01-13|archive-date=2024-01-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20240112120521/https://www.dawn.com/news/1785760|url-status=live}}&lt;/ref&gt;. Никамран пӑхӑнман политиксен нумайрахӑшӗ — &quot;Тӗрӗслӗхшӗн юхӑм&quot; чарнӑ политика партийӗн хутшӑнаканӗсем Наци ассамблейӗнчи вырӑнсен чылайӑшӗ илнӗ&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ft.com/content/35a6dd5b-2924-40ad-a650-004ec6379e00|title=Imran Khan loyalists win shock victory in Pakistan election|website=www.ft.com|access-date=2024-02-11}}&lt;/ref&gt;.
** Иртнӗ [[Бразили]] президенчӗ Жаир Болсонарӑва патшалӑх пӑтӑрмахӗ тума хӑтланнӑшӑн айӑплама арестленӗ&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://t.me/rian_ru/230726|title=РИА Новости|website=Telegram|access-date=2024-02-11}}&lt;/ref&gt;.
* [[Нарӑс, 10]] – [[Венгри]] президенчӗ [[Новак Каталин|Каталин Новак]] ӗҫлеме вырӑнтан тухнӑ&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://tass.ru/mezhdunarodnaya-panorama/19954637|title=Президент Венгрии подала в отставку|website=TACC|access-date=2024-02-11}}&lt;/ref&gt;.
* [[Нарӑс, 11]] – [[Финлянди]] президент суйлавӗн иккӗмӗш пайӗ&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Финляндии предстоит второй тур президентских выборов|url=https://www.svoboda.org/a/finlyandii-predstoit-vtoroy-tur-prezidentskih-vyborov-/32795413.html|website=Радио Свобода|date=2024-01-28|access-date=2024-02-05|lang=ru}}&lt;/ref&gt;.
* [[Нарӑс, 12]]—[[Нарӑс, 18|18]] – [[Европа кӗрешӳ чемпионачӗ (2024)|Европа кӗрешӳ чемпионачӗ]] пулнӑ ([[Бухарест]], [[Румыни]])&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://uww.org/event/seniors-european-championships/results|title=Seniors european championships|lang=en|website=uww.org|access-date=2024-02-05}}&lt;/ref&gt;.
* [[Нарӑс, 14]] – [[Индонези]]ри [[Индонезири президент суйлавӗ (2024)|президент суйлавӗ]].
* [[Нарӑс, 15]] – [[Белгород]]а [[2024 ҫулхи нарӑсӑн 15-мӗшӗнчи Белгорода персе тӑни|персе тăни]]. 7 ҫын вилнӗ, 20 ҫын аманнӑ&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.bbc.com/russian/articles/c89n5w2l1yyo|title=Белгород подвергся обстрелу, погибли семь человек, в том числе ребёнок. Что известно|lang=ru|website=BBC News Русская служба|date=2024-02-15|access-date=2024-02-15}}&lt;/ref&gt;.
* [[Нарӑс, 16]] – [[ЯНАО]]-н [[Харп (хула евӗр посёлок)|Харп]] тӗрминчи Раҫҫей оппозиционерӗ [[Навальный Алексей Анатольевич|Алексей Навальный]] вилчӗ.
* [[Нарӑс, 17]] – [[Украина хӗҫпӑшаллӑ вӑйӗсем|УХВ]] [[Авдеевка|Авдеевкӑран]] [[Авдеевка ҫапӑҫӑвӗ (2022—2024)|тухнӑ]]&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Ukrainian forces withdraw from Avdiivka to avoid encirclement, army chief says|first=Shaun|last=Walker|url=https://www.theguardian.com/world/2024/feb/16/ukrainian-forces-give-up-some-positions-in-avdiivka-as-russian-assault-continues|website=The Guardian|id=0261-3077|date=2024-02-17|access-date=2024-02-17|lang=en-GB}}&lt;/ref&gt;.
* [[Нарӑс, 22]] – [[Nova-C]] лартмалли модуль [[АПШ]]-н [[Intuitive Machines]] компани пӗрремӗш коммерци аппарачӗ [[Уйӑх (Ҫӗр ҫулташӗ)|Уйӑхра]] анса ларнӑ&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Odysseus spacecraft lands on the moon as Nasa hails ‘giant leap forward’ – as it happened|first=|last=|url=https://www.theguardian.com/science/live/2024/feb/22/nasa-odysseus-moon-landing-intuitive-machines|website=the Guardian|id=0261-3077|date=2024-02-23|access-date=2024-02-25|lang=en-GB}}&lt;/ref&gt;.
* [[Нарӑс, 23]] – [[Эрмени]], [[де-факто]], хӑйӗн [[Коллективлӗ хӑрушсӑрлӑх килӗшӗвӗн йӗркелӗвӗ|КХКЙран]] хутшӑннине чарнӑ&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.kommersant.ru/doc/6532171|title=Секретариат ОДКБ не получал заявлений от Армении о приостановке членства|lang=ru|website=Коммерсантъ|date=2024-02-23|access-date=2024-03-01}}&lt;/ref&gt;.
* [[Нарӑс, 25]] – [[Беларуҫ]]ри [[Беларуçри парламентр суйлавӗ (2024)|пӗтӗм сасӑлани кунӗ]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://rec.gov.by/ru/election-schedule-ru/view/elections-2024-edg#:~:text=%D0%9A%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%BD%D1%8B%D0%B9%20%D0%BF%D0%BB%D0%B0%D0%BD%20%D0%BE%D1%80%D0%B3%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D0%B7%D0%B0%D1%86%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D1%85%20%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%BE%D0%BF%D1%80%D0%B8%D1%8F%D1%82%D0%B8%D0%B9%20%D0%BF%D0%BE,%D0%B3%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D1%81%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F%2025%20%D1%84%D0%B5%D0%B2%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8F%202024%20%D0%B3.|title=Календарь выборов и референдумов {{!}} Русская версия|website=rec.gov.by|access-date=2023-12-26|archive-date=2023-12-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20231227181659/https://rec.gov.by/ru/election-schedule-ru/view/elections-2024-edg#:~:text=%D0%9A%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%BD%D1%8B%D0%B9%20%D0%BF%D0%BB%D0%B0%D0%BD%20%D0%BE%D1%80%D0%B3%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D0%B7%D0%B0%D1%86%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D1%85%20%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%BE%D0%BF%D1%80%D0%B8%D1%8F%D1%82%D0%B8%D0%B9%20%D0%BF%D0%BE,%D0%B3%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D1%81%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F%2025%20%D1%84%D0%B5%D0%B2%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8F%202024%20%D0%B3.|url-status=live}}&lt;/ref&gt;.
* [[Нарӑс, 26]] – [[Венгри]]ри [[Венгрири президент суйлавӗ (2024)|президент суйлавӗ]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://ria.ru/20240223/prezident-1929155145.html|title=Выборы нового президента Венгрии пройдут 26 февраля|lang=ru|first=|last=|website=РИА Новости|date=2024-02-23|access-date=2024-02-26}}&lt;/ref&gt;. [[Шуйок Тамаш|Тамаш Шуйок]]а суйланă&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://magyarnemzet.hu/belfold/2024/02/hamarosan-megvalasztja-az-orszaggyules-az-uj-koztarasagi-elnokot-kovesse-nalunk-eloben|title=Megválasztották Sulyok Tamást köztársasági elnöknek|lang=hu|first=|last=|website=Magyar Nemzet|date=2024-02-26|access-date=2024-03-01}}&lt;/ref&gt;.
* [[Нарӑс, 29]] – [[Израиль–ХАМАС вӑрҫи]]: [[Газа|Газӑри]] вӑрҫлакан [[Израиль хӳтӗленӳ вӑйӗсем]] [[гуманитарлӑ конвоя атака]] тунӑ. Атакӑна пула 100 ытла [[Палестина]] ҫыннисем вилнӗ. Палестина ҫухату тӳсӗвӗсем 30 пинччен ӳснӗ&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2024-02-29 |title=More than 100 killed as Israeli troops open fire on Gazans crowded around aid convoy |url=https://www.nbcnews.com/news/world/israel-hamas-war-aid-convoy-gaza-city-dead-idf-opened-fire-rcna141195 |access-date=2024-02-29 |publisher=NBC News |language=en |archive-date=February 29, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240229215024/https://www.nbcnews.com/news/world/israel-hamas-war-aid-convoy-gaza-city-dead-idf-opened-fire-rcna141195 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;.

=== Пуш ===
* [[Пуш, 1]]:
** [[Казахстан]] [[Казахстан вӑхӑчӗ|хӑйӗн]] пур территоринче пӗр сехет зонине йышӑннӑ (ӗлӗкхи икӗ пулнӑ)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.nur.kz/society/2063623-vremya-pereveli-na-chas-nazad-v-kazahstane/?|title=Время перевели на час назад в Казахстане|lang=ru|website=www.nur.kz|date=2024-02-29|access-date=2024-03-01}}&lt;/ref&gt;.
** [[Иран]]ти [[Иранти парламент суйлавӗ (2024)|парламент суйлавӗ]].
** [[Бразили]]ри шыв инкекӗ. 40 ҫын яхӑн вилнӗ&lt;ref&gt;[https://t.me/MIR24MOLDOVA/3214 Telegram: Contact @MIR24MOLDOVA]&lt;/ref&gt;.
** [[Мускав]]ӑн [[Борисово масарӗ]]нчи [[Навальный Алексей Анатольевич|Алексей Навальный]] пытарӑвӗ пулнӑ&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.rbc.ru/politics/01/03/2024/65e1d3649a79474fb1498546|title=Алексея Навального похоронили в Москве|lang=ru|website=РБК|date=2024-03-01|access-date=2024-03-01}}&lt;/ref&gt;.
* [[Пуш, 7]] – Юлашки [[Скандинави]]ри ҫӗр-шыв, [[Швеци]], [[НАТО]]-на кӗнӗ&lt;ref&gt;{{cite web |title=Sweden officially joins NATO |url=https://www.nato.int/cps/en/natohq/news_223446.htm |access-date=7 March 2024 |date=7 March 2024 |publisher=NATO |archive-date=March 31, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240331212531/https://www.nato.int/cps/en/natohq/news_223446.htm |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Sweden finally joins Nato after nearly two-year wait |url=https://www.theguardian.com/world/2024/mar/07/sweden-joins-nato-after-ratification-hungary-drops-opposition |access-date=7 March 2024 |date=7 March 2024 |work=The Guardian |archive-date=June 9, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240609045522/https://www.theguardian.com/world/2024/mar/07/sweden-joins-nato-after-ratification-hungary-drops-opposition |url-status=live }}&lt;/ref&gt;.
* [[Пуш, 10]] – [[Португалири парламент суйлавӗ (2024)|Португалири парламент суйлавӗ]]: [[Демократиллӗ альянс (Португали, 2024)|Демократиллӗ альянс]] нумайрахӑш вырӑнсене илет, тата сахалрахӑш ертсе пырӑвӗ йӗркелет. [[Социалист партийӗ (Португали)|Социалист партийӗ]] вырӑнсене пӗтет, сылтӑм парти [[Chega]] нумай вырӑнсене илет&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2024-03-10 |title=Portugal election sees above-average turnout in very tight contest |url=https://www.politico.eu/article/portugual-election-above-average-participation/ |access-date=2024-03-10 |website=Politico |language=en |archive-date=March 10, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240310154709/https://www.politico.eu/article/portugual-election-above-average-participation/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Vock |first=Ido |date=21 March 2024 |title=Luís Montenegro: Centre-right leader invited to form minority government |url=https://www.bbc.com/news/world-europe-68622683 |archive-url=https://archive.today/20240321051720/https://www.bbc.com/news/world-europe-68622683 |archive-date=21 March 2024 |access-date=21 March 2024 |publisher=BBC News |language=en}}&lt;/ref&gt;.
* [[Пуш, 11]] – [[Гаити]]: [[Гаити премьер-министрӗ|премьер-министр]] ӗҫне вӑхӑтлӑ тӑваканӗ  [[Анри Ариэль]] ӗҫлеме вырӑнтан тухнӑ, мӗншӗн тесен ҫӗр-шывра [[Гаити кризисӗ (2018–халлӗхе)|бандит кризисӗ]] [[Гаитири бандит вӑрҫи|пуҫланнӑ]]&lt;ref&gt;{{Cite news |date=2024-03-12 |title=Haiti's prime minister Ariel Henry resigns as law and order collapses |url=https://www.bbc.com/news/world-latin-america-68541349 |access-date=2024-03-13 |language=en-GB |archive-date=March 13, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240313111145/https://www.bbc.com/news/world-latin-america-68541349 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;.
* [[Пуш, 13]] – [[Европа Пӗрлешӗвӗ]] [[хайлавлӑ ӑс-тӑн акчӗ]] йышӑннӑ. Ку пӗрремӗш [[хайлавлӑ ӑс-тӑн]]а ертсе пыракан хут&lt;ref&gt;{{cite web |title=World's first major act to regulate AI passed by European lawmakers |url=https://www.cnbc.com/2024/03/13/european-lawmakers-endorse-worlds-first-major-act-to-regulate-ai.html |access-date=13 March 2024 |date=14 March 2024 |publisher=CNBC |archive-date=March 13, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240313120308/https://www.cnbc.com/2024/03/13/european-lawmakers-endorse-worlds-first-major-act-to-regulate-ai.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt;.
* [[Пуш, 15]]–[[Пуш, 17|17]] – [[Раҫҫейри прзидент суйлавӗ (2024)|Раҫҫейри президент суйлавӗ]]: [[Путин Владимир Владимирович|Владимир Путин]] пиллӗкмӗш хут президент ӗҫне суйланӑ&lt;ref&gt;{{cite web|title=Putin wins Russia election in landslide with no serious competition|url=https://www.reuters.com/world/europe/russias-presidential-vote-starts-final-day-with-accusations-kyiv-sabotage-2024-03-17/|access-date=18 March 2024|date=18 March 2024|publisher=[[Reuters]]}}&lt;/ref&gt;.
* [[Пуш, 22]] – [[Ислам патшалӑхӗ – Хорасан вилаячӗ|Террористсем]] [[Мускав облаҫӗ]]н [[Красногорск (Мускав облаҫӗ)|Красногорск]]ри &quot;Крокус Сити Холл&quot;а атакӑланӑ. 145 ҫын вилнӗ, 551 аманнӑ&lt;ref&gt;{{Cite web |date=March 29, 2024 |title=Death toll from concert hall attack in Russia's Moscow region rises to 144 |publisher=Anadolu Agency |url=https://www.aa.com.tr/en/asia-pacific/death-toll-from-concert-hall-attack-in-russia-s-moscow-region-rises-to-144/3178519 |access-date=29 March 2024 |archive-date=30 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240330062453/https://www.aa.com.tr/en/asia-pacific/death-toll-from-concert-hall-attack-in-russia-s-moscow-region-rises-to-144/3178519 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;.
* [[Пуш, 25]] – [[ПНО Хӑрушсӑрлӑх Канашӗ]] [[Газа вӑрҫи]]нче &quot;пени чарма&quot; тата &quot;тыткӑнти ҫынсене ирӗклетме&quot; хутне йышӑннӑ&lt;ref&gt;{{cite web |title=UN Security Council resolution calls for Gaza ceasefire |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-68658415 |access-date=25 March 2024 |date=25 March 2024 |publisher=BBC News |archive-date=March 25, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240325151053/https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-68658415 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;.
* [[Пуш, 30]]:
** [[Шенген зони]]не шыв тата сывлӑш ҫулӗсем тӑрӑх [[Румыни]]пе [[Болгари]] пӗрлешнӗ&lt;ref&gt;{{cite web|date=30 March 2024|title=Bulgaria and Romania join the Schengen area|url=https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/en/ip_24_1722|access-date=30 March 2024|publisher=European Commission|archive-date=March 30, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240330150353/https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/en/ip_24_1722|url-status=live}}&lt;/ref&gt;.
** [[Турци]]ри вырӑн суйлавӗ&lt;ref&gt;{{Cite news |author1=Scott McLean |author2=Mohammed Tawfeeq |author3=Nadeen Ebrahim |date=2024-04-01 |title=Turkey's Erdogan dealt major election blow as opposition party wins big cities |url=https://www.cnn.com/2024/04/01/middleeast/turkey-local-election-blow-erdogan-opposition-mime-intl/index.html |access-date=2024-04-01 |publisher=CNN |language=en |archive-date=August 7, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240807103050/https://www.cnn.com/2024/04/01/middleeast/turkey-local-election-blow-erdogan-opposition-mime-intl/index.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt;.

=== Ака ===
* [[Ака, 1]] – [[Израиль]] [[Дамаск]]ри [[Иран]]ӑн элчӗлӗхне [[Дамаскри Иран элчӗлӗхне Израиль авиаҫапӑвӗ|авиаҫапу]] тунӑ, 16 ҫын вилнӗ&lt;ref name=&quot;cghs2&quot;&gt;{{Cite web |date=3 April 2024 |title=Woman and her son among 16 people killed in Israeli raid on building attached to Iranian embassy |url=https://www.syriahr.com/en/330101/ |access-date=2024-04-14 |publisher=Syrian Observatory For Human Rights |archive-date=April 3, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240403193442/https://www.syriahr.com/en/330101/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;.
* [[Ака, 3]] – [[Тайвань|Тайванӗн]] тухӑҫ хӗрринче 7,4 магнитудӑллӑ [[Хуалянь ҫӗр чӗтрени (2024)|ҫӗр чӗтрени]] пулнӑ, унран цунами [[Япони]]н [[Окинава префектури]]ччен ҫитнӗ&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2 April 2024 |title=Taiwan 7.7 magnitude earthquake sparks tsunami warning in Japan |url=https://www.theguardian.com/world/2024/apr/03/taiwan-earthquake-magnitude-tsunami-warning-japan-okinawa |access-date=3 April 2024 |website=The Guardian |archive-date=April 3, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240403005317/https://www.theguardian.com/world/2024/apr/03/taiwan-earthquake-magnitude-tsunami-warning-japan-okinawa |url-status=live }}&lt;/ref&gt;.
* [[Ака, 4]] – [[Кувейт]]ри [[Кувейтри парламент суйлавӗ (2024)|парламент суйлавӗ]]. [[Наци ассамблейӗ (Кувейт)|Наци ассамблейӗнчи]] оппозици нумайрахӑш вырӑнсем илнӗ&lt;ref name=&quot;ajresult&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.aljazeera.com/news/2024/4/5/few-changes-after-kuwait-holds-first-parliamentary-election-under-new-emir |title=Few changes after Kuwait holds first parliamentary election under new emir |publisher=Al Jazeera English |date=5 April 2024 |access-date=April 12, 2024 |archive-date=April 11, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240411170642/https://www.aljazeera.com/news/2024/4/5/few-changes-after-kuwait-holds-first-parliamentary-election-under-new-emir |url-status=live }}&lt;/ref&gt;.
* [[Ака, 5]] – [[Эквадор]] полицийӗ [[Кито|Китӑри]] [[Мексика]] [[Эквадорти Мексика элчӗлӗхне тапӑнни (2024)|элчӗлӗхне тапӑннӑ]]. Полици Эквадорӑн иртнӗ вице-президентне [[Глас Хорхе|Хорхе Гласа]] арестленӗ, вӑл Мексика политика хӳтӗлӗхӗ илмеллеччӗ. Кун пек тапӑннисем [[Дипломатиллӗ ҫыхӑну Вена конвенцийӗ]] йӗркене пӑснӑран Мексикӑпа [[Никарагуа]] Эквадорпа дипломатиллӗ ҫыхӑну пӗтерсе татнӑ&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Vélez |first=Roger |title=México rompe relaciones diplomáticas con Ecuador, tras irrupción policial en Embajada México rompe relaciones diplomáticas con Ecuador |url=https://www.primicias.ec/noticias/politica/mexico-policia-ecuador-roberto-canseco-embajada/ |access-date=6 April 2024 |website=Primicias |date=6 April 2024 |language=es |archive-date=April 6, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240406045205/https://www.primicias.ec/noticias/politica/mexico-policia-ecuador-roberto-canseco-embajada/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;.
* [[Ака, 6]] – [[Словаки]]ри [[Словакири президент суйлавӗ (2024)|президент суйлавӗ]]: иккӗмӗш хутра [[Пеллегрини Петер]] Словаки президенчӗ суйланӑ&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Slovak presidency goes to government candidate |url=https://www.politico.eu/article/slovak-presidential-election-second-round/ |date=6 April 2024 |website=Politico |access-date=April 6, 2024 |archive-date=August 18, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240818233128/https://www.politico.eu/article/slovak-presidential-election-second-round/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;.
* [[Ака, 8]] – [[Ҫурҫӗр Америка|Ҫурҫӗр Америкӑра]] [[Хӗвел тӗттӗмленни (2024 акан 8)|Хӗвел тӗттӗмленнине]] курма пулнӑ&lt;ref&gt;{{citation |title=Where &amp; When |url=https://science.nasa.gov/eclipses/future-eclipses/eclipse-2024/where-when/ |date=2024-04-06 |publisher=NASA |language=en |access-date=April 8, 2024 |archive-date=April 8, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240408053255/https://science.nasa.gov/eclipses/future-eclipses/eclipse-2024/where-when/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;.
* [[Ака, 9]] – [[Варадкар Лео|Лео Варадкар]] ӗҫлеме вырӑнтан тухнӑ хыҫҫӑн [[Фине Гэл]] пуҫлӑхӗ [[Харрис Саймон|Саймон Харрис]] [[Ирланди]]н чи ҫамрӑк [[Тишек]]ӗ пулса тӑнӑ. Вӑл [[Дойл Эрен]] сасӑлавӗнче 69 сасӑсене хирӗҫ 88 сасӑсемпе суйланӑ тата [[Ирланди президенчӗ]] [[Хиггинс Майкл|Майкл Д. Хиггинс]] йышӑну тӑрӑх ӗҫе лартнӑ&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.rte.ie/news/politics/2024/0409/1442464-harris-politics/|title=Simon Harris formally appointed Taoiseach after Dáil vote|publisher=RTÉ News|date=9 April 2024|access-date=April 11, 2024|archive-date=April 9, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240409130013/https://www.rte.ie/news/politics/2024/0409/1442464-harris-politics/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;.
* [[Ака, 10]] – [[Кӑнтӑр Корей]]ри [[Кӑнтӑр Корейри парламент суйлавӗ (2024)|парламент суйлавӗ]]: [[Демократиллӗ парти (Кӑнтӑр Корей, 2015)|Демократиллӗ партипе]] [[Корейӗн демократиллӗ альянсӗ|Демократиллӗ альянс]] 176 вырӑнсене ҫӗнтернӗ, анчах [[Халӑх вӑйӗ партийӗ (Кӑнтӑр Корей)|Халӑх вӑйӗпе]] [[Халӑх пуласлӑхӗ партийӗ|Халӑх пуласлӑхӗ]] (ӑҫта [[Кӑнтӑр Корей президенчӗ|президент]] [[Юн Сок Ёль]]) 108 вырӑнсене кӑна ҫӗнтернӗ&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.csis.org/analysis/south-koreas-2024-general-election-results-and-implications/|title=South Korea's 2024 General Election: Results and Implications|publisher=CSIS|date=10 April 2024|access-date=April 13, 2024|archive-date=April 13, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240413000539/https://www.csis.org/analysis/south-koreas-2024-general-election-results-and-implications|url-status=live}}&lt;/ref&gt;.
* [[Ака, 13]] – [[Израиль|Израиле]] хирӗҫ [[Иран]]ӑн [[Израиле хирӗҫ Иранӑн ракет авиаҫапӑвӗсем (2024 Ака)|ракет ҫапнисем]]&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Harris |first=Chris |date=2024-04-13 |title=Iran launches wave of drone attacks at Israel: report |url=https://nypost.com/2024/04/13/world-news/iran-launches-wave-of-drone-attacks-at-israel-report/ |access-date=2024-04-13 |website=New York Post |archive-date=August 18, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240818233029/https://nypost.com/2024/04/13/world-news/iran-launches-wave-of-drone-attacks-at-israel-report/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;.
* [[Ака, 16]] – [[Перс кӳлмекӗ]]нчи [[Перс кӳлмекӗнчи ҫӗр-шывсене шыв илни (2024)|ҫӗр-шывсене шыв илни]]. [[Ҫывӑх Тухӑҫ]]ра 32 яхӑн ҫын вилнӗ&lt;ref&gt;{{cite news|title=Dubai airport chaos as UAE and Oman reel from deadly storms|date=16 April 2024|url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-68831408|access-date=April 20, 2024|archive-date=April 17, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240417001907/https://www.bbc.com/news/world-middle-east-68831408|url-status=live}}&lt;/ref&gt;.
* [[Ака, 17]]
** [[Соломон утравӗсем|Соломон утравӗсенчи]] [[Соломон утравӗсенчи парламент суйлавӗ (2024)| парламент суйлавӗ]]: [[Пурлӑх, пӗрлӗх тата тивӗҫлӗх партийӗ|ППТ]] партийӗ нумайрахӑш вырӑнсене ҫӗнтернӗ&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Solomon Islands pro-China PM Manasseh Sogavare fails to secure majority |url=https://www.aljazeera.com/news/2024/4/24/solomon-islands-pro-china-pm-manasseh-sogavare-fails-to-secure-majority |access-date=2024-04-25 |publisher=Al Jazeera English |language=en |archive-date=April 24, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240424070504/https://www.aljazeera.com/news/2024/4/24/solomon-islands-pro-china-pm-manasseh-sogavare-fails-to-secure-majority |url-status=live }}&lt;/ref&gt;.
** [[Хорватири парламент суйлавӗ (2024)|Хорватири парламент суйлавӗ]]: [[Хорват демократиллӗ пӗрлешӗвӗ]] нумайрахӑш вырӑнсене ҫӗнтернӗ&lt;ref&gt;{{Cite news |last1=Henley |first1=Jon |date=2024-04-18 |title=Political uncertainty in Croatia as ruling party wins most seats but no majority |url=https://www.theguardian.com/world/2024/apr/18/croatia-election-results-hdz-democratic-union-pm-andrej-plenkovic-without-majority-sdp-homeland-movement |access-date=2024-04-18 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077 |archive-date=April 22, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240422190025/https://www.theguardian.com/world/2024/apr/18/croatia-election-results-hdz-democratic-union-pm-andrej-plenkovic-without-majority-sdp-homeland-movement |url-status=live }}&lt;/ref&gt;.
* [[Ака, 19]] – [[Иран]]а хирӗҫ [[Израль|Израилӗн]] [[Ирана хирӗҫ Израилӗн авиаҫапӑвӗсем (2024 Ака)|авиаҫапӑвӗсем]]&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Alkhshali |first1=Hamdi |title=Isfahan, Iran: Explosions Hear, Reports Say |url=https://www.cnn.com/2024/04/18/middleeast/isfahan-iran-explosion-intl-hnk |access-date=19 April 2024 |agency=CNN |archive-date=April 19, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240419021802/https://www.cnn.com/2024/04/18/middleeast/isfahan-iran-explosion-intl-hnk |url-status=live }}&lt;/ref&gt;.
* [[Ака, 25]] – [[Гаити]]н премьер-министрӗ ӗҫлеме вырӑнтан тухнӑран патшалӑх пуҫлӑхӗн ӗҫӗсем [[Транзитлӗ президентлӗ канаш]] аллине килнӗ&lt;ref name=&quot;sworn in&quot;&gt;{{cite news |last=Robenson |first=Geffrard |date=2024-04-25 |title=Les membres du Conseil présidentiel de transition ont prêté serment, tôt jeudi 25 avril 2024, au Palais national |url=https://lenouvelliste.com/article/247858/les-membres-du-conseil-presidentiel-de-transition-ont-prete-serment-tot-jeudi-25-avril-2024-au-palais-national |newspaper=Le Nouvelliste |language=fr |access-date=April 27, 2024 |archive-date=April 26, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240426122820/https://lenouvelliste.com/article/247858/les-membres-du-conseil-presidentiel-de-transition-ont-prete-serment-tot-jeudi-25-avril-2024-au-palais-national |url-status=live }}&lt;/ref&gt;.
* [[Ака, 29]]
** [[Бразили]]н [[Риу-Гранди-ду-Сул]] штатӗнчи шыв илни&lt;ref&gt;{{Cite news |date=2024-05-01 |title=Brazil floods: Residents stranded on rooftops in Rio Grande do Sul |url=https://www.bbc.com/news/world-latin-america-68935249 |access-date=2024-05-09 |publisher=[[BBC News]] |language=en-GB |archive-date=May 9, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240509013527/https://www.bbc.com/news/world-latin-america-68935249 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;.
** Нумай ҫумӑрсем ҫунӑран Кенипе Танзанире шыв илнине пула 488 ҫын вилнӗ, 503 000 ҫын куҫса кайтарнӑ&lt;ref&gt;{{Cite news |date=2024-04-29 |title=Kenya flooding: Around 50 killed in villages near Mai Mahiu town |url=https://www.bbc.com/news/world-africa-68896456 |access-date=2024-05-10 |publisher=[[BBC News]] |language=en-GB |archive-date=April 29, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240429100348/https://www.bbc.com/news/world-africa-68896456 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;.
* [[Ака, 30]] – [[Мӑн Ҫиччӗлӗх]] ҫӗр-шывӗсем 2030–2035 ҫулсем патне [[кӑмрӑк энергетики]]не усӑ курма чарма килӗшнӗ&lt;ref&gt;{{cite news |title=STATEMENT: G7 Leaders Agree to Shut Down Coal Plants |url=https://www.wri.org/news/statement-g7-leaders-agree-shut-down-coal-plants |date=30 April 2024 |access-date=8 May 2024 |publisher=World Resources Institute |archive-date=May 8, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240508145930/https://www.wri.org/news/statement-g7-leaders-agree-shut-down-coal-plants |url-status=live }}&lt;/ref&gt;.

=== Ҫу ===
* [[Ҫу, 5]] – [[Панама|Панамӑри]] [[Панамӑри президент суйлавӗ (2024)|президент суйлавӗ]]: [[Мулино Хосе Рауль|Хосе Рауль Мулино]] [[Панама президенчӗ|президент]] пулса тӑнӑ&lt;ref&gt;{{cite news|title=Panama's Mulino wins presidency with support from convicted former leader|url=https://www.reuters.com/world/americas/panamanians-vote-crowded-field-presidential-contenders-2024-05-05/|publisher=[[Reuters]]|date=May 5, 2024|author1=Valentine Hilaire |author2=Elida Moreno|access-date=6 May 2024|archive-date=6 May 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240506023850/https://www.reuters.com/world/americas/panamanians-vote-crowded-field-presidential-contenders-2024-05-05/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;.
* [[Ҫу, 6]] – [[Чад]]ри [[Чадри президент суйлавӗ (2024)|президент суйлавӗ]]: [[Деби Махамат|Махамат Деби]] президент пулса тӑнӑ, унӑн ашшӗ [[Деби Идрисс|Идрисс Деби]] вырӑнне&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2024-05-10 |title=Présidentielle au Tchad: premières réactions au lendemain de la victoire annoncée de Mahamat Idriss Déby |url=https://fr.news.yahoo.com/pr%C3%A9sidentielle-au-tchad-premi%C3%A8res-r%C3%A9actions-063040754.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240510080527/https://fr.news.yahoo.com/pr%C3%A9sidentielle-au-tchad-premi%C3%A8res-r%C3%A9actions-063040754.html |archive-date=10 May 2024 |access-date=2024-05-10 |website=Yahoo News |language=fr-FR}}&lt;/ref&gt;.
* [[Ҫу, 7]]–[[Ҫу, 11|11]] – [[Еврокурни]] [[Еврокурни-2024|2024]]: Юрӑ ӑмӑртӑвӗ [[Швеци]]н [[Мальмё]] хулинче пулнӑ&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2023-07-07 |title=Malmö will host the 68th Eurovision Song Contest in May 2024 |url=https://eurovision.tv/story/malmo-will-host-68th-eurovision-song-contest-may-2024 |access-date=2023-07-07 |website=Eurovision.tv |publisher=[[European Broadcasting Union]] (EBU) |archive-date=July 7, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230707133201/https://eurovision.tv/story/malmo-will-host-68th-eurovision-song-contest-may-2024 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;, швед юрӑҫӗ [[Nemo (юрӑҫ)|Немо]] &quot;[[The Code (Nemo юрри)|The Code]]&quot; юрӑпа ҫӗнтернӗ&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2024-05-11 |title=Eurovision: Switzerland wins 2024 song contest |url=https://www.dw.com/en/eurovision-switzerland-wins-2024-song-contest/a-69054565 |access-date=2024-05-12 |publisher=[[Deutsche Welle]] |archive-date=September 5, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240905021036/https://www.dw.com/en/eurovision-switzerland-wins-2024-song-contest/a-69054565 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;.
* [[Ҫу, 8]] – [[Ҫурҫӗр Македони]]ри суйлавра сылтӑм парти [[Шал Македони революциллӗ йӗркелӗвӗ — Македонин халӑх пӗрлешӗвӗ демократиллӗ партийӗ|ВМРО-ДПМНЕ]] [[Ҫурҫӗр Македонири парламент суйлавӗ (2024)|парламент суйлавӗнче]] ҫӗнтернӗ. Унӑн президенте кандидат [[Силяновская-Давкова Гордана|Гордана Сильяновска-Давкова]] [[Ҫурҫӗр Македонири президент суйлавӗ (2024)|иккӗмӗш турта]] Ҫурҫӗр Македонин пӗрремӗш хӗрарӑм президент пулса тӑнӑ&lt;ref name=&quot;apwoman&quot;&gt;{{Cite web |date=9 May 2024 |title=North Macedonia elects first woman president as center-left incumbents suffer historic losses |url=https://apnews.com/article/north-macedonia-election-corruption-european-union-bulgaria-ac12182171ed7d46f160feeb469c7aa4 |access-date=9 May 2024 |publisher=Associated Press |language=en |archive-date=9 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240509011558/https://apnews.com/article/north-macedonia-election-corruption-european-union-bulgaria-ac12182171ed7d46f160feeb469c7aa4 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=8 May 2024 |title=Претседателски и парламентарни избори 2024 – 8 May 2024 |url=https://rezultati.sec.mk/mk/parl/r |publisher=Државна Изборна Комисија |language=mk}}&lt;/ref&gt;.
* [[Ҫу, 10]] – [[ПНО|Пӗрлешнӗ Нацисен Организацийӗн]] [[ПНО Тӗп Ассамблейӗ|Тӗп Ассамблейӗн]] [[ПНО Тӗп Ассамблейӗн резолюцийӗ ES-10/23|резолюцийӗ]] тӑрӑх [[Палестина Патшалӑхӗ]] [[ПНО пайташ патшалӑхӗсем]] хушшинче алфавит йӗрки тӑрӑх лартма пултарать. Ку йышӑну ПНО-н Тӗп Ассамблейӗн сессинче 2024 авӑнӑн 10-мшӗнче вӑя кӗрет&lt;ref&gt;{{Cite news |date=2024-05-10 |title=UN general assembly calls on Security Council to admit Palestine as member |url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-68983650 |access-date=2024-05-10 |language=en-GB |archive-date=May 10, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240510184728/https://www.bbc.com/news/world-middle-east-68983650 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;.
* [[Ҫу, 15]]
** [[2004]] ҫултанпа [[Сингапур]] [[Сингапур премьер-министрӗ|премьер-министрӗ]] [[Ли Сянь Лун]] ӗлӗкхи премьер-министр [[Вонг Лоуренс|Лоуренс Вонг]] вырӑнне премьер-министр пулса тӑнӑ, пулас [[2025]] ҫулта пӗтӗм пӗрлехи суйлав валли&lt;ref&gt;{{cite news |last=Kok |first=Xinghui |date=15 May 2024 |title=Singapore to inaugurate new PM as Lee makes way after 20 years in charge |url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/singapore-inaugurate-new-pm-lee-makes-way-after-20-years-charge-2024-05-15/ |access-date=16 May 2024 |publisher=[[Reuters]]}}&lt;/ref&gt;.
** [[Гандлова|Гандловӑра]] [[Словаки]] [[Словаки премьер-министрӗ|премьер-министрӗ]] [[Фицо Роберт|Роберт Фицӑна]] [[Роберт Фицӑна вӗлерме тапӑнни|пертернӗ]], ӑна хӑвӑрт госпитализациленӗ&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2024-05-15 |title=Slovak Prime Minister Robert Fico shot in head and chest, reports say |url=https://www.politico.eu/article/slovakia-prime-minister-robert-fico-shot-head-chest/ |access-date=2024-05-15 |website=Politico |language=en-GB |archive-date=May 15, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240515171305/https://www.politico.eu/article/slovakia-prime-minister-robert-fico-shot-head-chest/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;.
* [[Ҫу, 19]]
** [[Доминикан Республики]]нчи [[Доминикан Республикинчи президент суйлавӗ (2024)|президент суйлавӗ]]: [[Абинадер Луи|Луи Абинадер]] иккӗмӗш хут [[Доминикан Республикин президенчӗ|президент]] пулса тӑнӑ&lt;ref&gt;{{cite news|title=Abinader logra un contundente triunfo en las elecciones de República Dominicana y será presidente 4 años más|url=https://www.bbc.com/mundo/articles/c899gzw3pero|date=May 20, 2024|access-date=May 21, 2024|publisher=BBC|language=es|archive-date=May 21, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240521015833/https://www.bbc.com/mundo/articles/c899gzw3pero|url-status=live}}&lt;/ref&gt;.
** [[Иран]] [[Иран президенчӗ|президенчӗ]] [[Раиси Ибрахим|Ибрахим Раисипе]] Иран ютҫӗр ӗҫӗсен министрӗ [[Хосейн Амир Абдоллахиян]] тата экипажӑн урӑх ҫичӗ пассажир [[вертолёт]] [[Ибрахим Раиси вёртолечӗн аркатса ӳкни|арканнинче]] вилнӗ. Вӗҫекен транспорт [[Азербайджан–Иран чикки]] патӗнче ӳкнӗ&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2024-05-20 |title=Iran's President Ebrahim Raisi killed in helicopter crash - state TV |url=https://www.bbc.co.uk/news/live/world-middle-east-69035051 |access-date=2024-05-20 |publisher=BBC News |language=en |archive-date=June 11, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240611022712/https://www.bbc.com/news/live/world-middle-east-69035051 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;.
** [[Конго Демократиллӗ Республики]]нче патшалӑх пӑтӑрмахӗн хӑтлану. Унӑн пуҫнӑҫласшӑнччӗ [[Маланга Кристиан|Кристиан Маланга]] каланине пула [[Киншаса|Киншасӑра]] протестсем пуҫланчӗҫ&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Three reported killed as DR Congo military averts 'attempted coup' |url=https://www.aljazeera.com/news/2024/5/19/three-reported-killed-as-dr-congo-military-averts-attempted-coup |access-date=2024-05-20 |publisher=Al Jazeera English |language=en |archive-date=May 19, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240519131303/https://www.aljazeera.com/news/2024/5/19/three-reported-killed-as-dr-congo-military-averts-attempted-coup |url-status=live }}&lt;/ref&gt;. Ертсе пыруллӑ салтакӗсем лару-тӑрӑва тӗрӗслесе тӑнинче тытаҫҫӗ&lt;ref&gt;{{Cite news |date=2024-05-19 |title=Shooting in Kinshasa is a failed coup d'état, says Congolese army |url=https://www.lemonde.fr/en/le-monde-africa/article/2024/05/19/shooting-in-kinshasa-is-a-failed-coup-d-etat-says-congolese-army_6671940_124.html |access-date=2024-05-20 |work=Le Monde |language=en |archive-date=May 20, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240520044053/https://www.lemonde.fr/en/le-monde-africa/article/2024/05/19/shooting-in-kinshasa-is-a-failed-coup-d-etat-says-congolese-army_6671940_124.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2024-05-19 |title='Several nationalities' including American and British involved in DRC coup attempt, say officials |url=https://www.voaafrica.com/a/7618509.html |access-date=2024-05-20 |publisher=Voice of America |language=en |archive-date=May 20, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240520044048/https://www.voaafrica.com/a/7618509.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt;.
* [[Ҫу, 20]] – [[Тӗнчери уголовлӑ суд]]ӑн тӗп прокурорӗ [[Израиль]] [[Израиль премьер-министрӗ|премьер-министрне]] [[Нетаньяху Биньямин|Биньямин Нетаньяхупа]] [[ХАМАС]]ӑн [[Газа секторӗ]]нчи лидерне [[Синвар Яхья|Яхья Синвара]] арестлес тесе ордер кӑларнӑ. Иккӗшӗ те ҫар усал ӗҫӗсем тунӑран ордер пулса тӑнӑ&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2024-05-20 |title=ICC prosecutor seeks arrest warrants for Netanyahu and Hamas leaders |url=https://www.bbc.co.uk/news/articles/c3ggpe3qj6wo |access-date=2024-05-20 |publisher=BBC News |language=en-GB |archive-date=May 20, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240520113528/https://www.bbc.co.uk/news/articles/c3ggpe3qj6wo |url-status=live }}&lt;/ref&gt;.
* [[Ҫу, 24]]
** ПНО-н ҫӳллӗ сучӗ, [[ПНО-н тӗнчери сучӗ]]н йышӑнӑвӗ тӑрӑх [[Рафах]]ри [[Израилӗн хӳтӗлев ҫарӗ]]сен [[Рафаха тапӑну|тапӑнса кайни]] чарӑнмалла&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2024-05-24 |title=UN's top court orders Israel to halt military operations in Rafah |url=https://www.bbc.co.uk/news/live/world-69055989 |access-date=2024-05-24 |publisher=BBC News |language=en-GB |archive-date=May 24, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240524141516/https://www.bbc.co.uk/news/live/world-69055989 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;.
** [[Папуа – Ҫӗнӗ Гвиней]]ри пысӑк [[Папуа – Ҫӗнӗ Гвинейӗн ҫӗр шуса анӑвӗ (2024)|ҫӗр шуса аннине]] пула 160 - 2000 ытла ҫын вилнӗ, тата ытлах ҫӗр айне пулса тӑнӑ&lt;ref&gt;{{cite news|title=Death toll in Papua New Guinea climbs to 2,000|url=https://thestreetjournal.org/death-toll-in-papua-new-guinea-climbs-to-2000/|newspaper=The Street Journal|date=27 May 2024|access-date=27 May 2024|archive-date=May 27, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240527144220/https://thestreetjournal.org/death-toll-in-papua-new-guinea-climbs-to-2000/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Dziedzic |first=Stephen |date=2024-05-31 |title='The earth is moving': PNG PM explains why he can't send excavators to site of landslide disaster |url=https://www.abc.net.au/news/2024-05-31/first-look-at-the-png-landslide-site/103920178 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240601132827/https://www.abc.net.au/news/2024-05-31/first-look-at-the-png-landslide-site/103920178 |archive-date=1 June 2024 |access-date=2024-05-31 |publisher=ABC News |language=en-AU}}&lt;/ref&gt;.
* [[Ҫу, 26]] – [[Литва]]ри [[Литвари президент суйлавӗ (2024)|президент суйлавӗ]]: Хальхи президент [[Науседа Гитанас|Гитанас Науседа]] иккӗмӗш хут [[Литва президенчӗ]] пулса тӑнӑ&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Lithuanian Nauseda calls victory in presidential election|work=Reuters |date=May 26, 2024 |url=https://www.reuters.com/world/europe/lithuanians-vote-presidential-election-overshadowed-by-russia-2024-05-26/|access-date=27 May 2024 |last1=Sytas |first1=Andrius |last2=Sytas |first2=Andrius }}&lt;/ref&gt;.
* [[Ҫу, 28]] – [[Испани]]пе [[Ирланди]] тата [[Норвеги]] [[Палестина Патшалӑхӗ|Палестина Патшалӑхне]] йышӑннӑ&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.bbc.com/news/articles/cl77drw22qjo|title=Spain, Norway and Ireland recognise Palestinian state|publisher=BBC News|date=28 May 2024|access-date=13 November 2024}}&lt;/ref&gt;.
* [[Ҫу, 29]]
** [[Кӑнтӑр Африка Республики]]нчи [[Кӑнтӑр Африка Республикинчи парламент суйлавӗ (2024)|парламент суйлавӗ]]: [[Африка Наци Конгресӗ|АНК]] парти хӑй нумайрахӑшне ҫӗнтермен. КАР-н демократиллӗ историнчи ку суйлав, АНК нумайрахӑш илмен чух чи пӗрремӗш пулса тӑнӑ&lt;ref&gt;{{Cite news|date=31 May 2024|title=ANC facing worst result since end of apartheid|url=https://www.bbc.com/news/articles/cjll8nr6962o|publisher=BBC News|access-date=May 31, 2024|archive-date=May 30, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240530005713/https://www.bbc.com/news/articles/cjll8nr6962o|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Harper |first=Paddy |title=Historic losses for ANC open new era in South African politics |url=https://www.africanews.com/2021/11/06/historic-losses-for-anc-open-new-era-in-south-african-politics/ |access-date=2023-08-01 |work=Africanews |language=en |archive-date=1 August 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230801181438/https://www.africanews.com/2021/11/06/historic-losses-for-anc-open-new-era-in-south-african-politics/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;.
** [[Мадагаскар]]ти [[Мадагаскарти парламент суйлавӗ (2024)|парламент суйлавӗ]]: Президентӗн [[Радзуэлина Андри|Андри Радзуэлинӑн]] партийӗ [[Ҫамрӑк вирлӗ малагасисем|ҪВМ]] парти Наци Ассамблейӗнчи хӑй нумайрахӑшне 163 вырӑнтан 80 кӑна илсе пӗтнӗ&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Madagascar ruling party loses parliament majority|url=https://www.africanews.com/2024/06/12/madagascar-ruling-party-loses-parliament-majority/|access-date=2024-12-05|website=Africanews|date=June 12, 2024 }}&lt;/ref&gt;.
* [[Ҫу, 30]] – [[АПШ]] ӗлӗкхи [[АПШ президенчӗ|Президенчӗ]] [[Трамп Дональд|Дональд Трампа]] хӑй вӑрттӑн укҫа енӗпе тунӑ судӗнче 34 айӑппа айӑпланӑ. АПШ историнче президент тӗлӗшне кун пек айӑплани пӗрремӗш хут&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Donald Trump found guilty in historic New York hush money case |url=https://www.nbcnews.com/politics/donald-trump/donald-trump-verdict-hush-money-trial-rcna152492 |access-date=2024-05-30 |publisher=NBC News |date=30 May 2024 |language=en |archive-date=June 29, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240629091334/https://www.nbcnews.com/politics/donald-trump/donald-trump-verdict-hush-money-trial-rcna152492 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=What Trump's guilty verdict means for the 2024 election |url=https://www.bbc.com/news/articles/cnll59r891xo |access-date=2024-05-30 |publisher=BBC News |date=May 30, 2024 |language=en-GB |archive-date=July 20, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240720050748/https://www.bbc.com/news/articles/cnll59r891xo |url-status=live }}&lt;/ref&gt;.

=== Ҫӗртме ===
* [[Ҫӗртме, 3]] – [[Грузи]]ри йышӑннӑ ютҫӗр агенчӗ пирки саккун вӑя кӗнӗ&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://ria.ru/20240603/gruziya-1950101108.html|title=В Грузии вступил в силу скандальный закон об иноагентах|lang=ru|first=|last=|website=РИА Новости|date=2024-06-03|access-date=2024-06-06|archive-date=2024-06-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20240606183441/https://ria.ru/20240603/gruziya-1950101108.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt;.
* [[Ҫӗртме, 5]] – &quot;Тинькофф Банк&quot; хӑйӗн ятне &quot;Т-Банк&quot; ҫине улӑштарнӑ&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.rbc.ru/finances/05/06/2024/6660012c9a7947089a39bb0d|title=Тинькофф Банк поменял название|lang=ru|website=РБК|date=2024-06-05|access-date=2024-06-05|archive-date=2024-06-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20240605070708/https://www.rbc.ru/finances/05/06/2024/6660012c9a7947089a39bb0d|url-status=live}}&lt;/ref&gt;.
* [[Ҫӗртме, 11]]–[[Ҫӗртме, 23|23]] – [[Хусан]]та [[БРИКС Вӑййисем]] пулнӑ. Ку Вӑйӑсенче [[БРИКС]] пӗрлешӳри пайташ ҫӗршывсем кӑна хутшӑнма пултараҫҫӗ&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://rsport.ria.ru/20240411/bars-1939406206.html|title=Барс по кличке Бриксик стал талисманом Игр БРИКС|lang=ru|first=|last=|website=РИА Новости Спорт|date=2024-04-11|access-date=2024-04-11|archive-date=2024-04-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20240411150939/https://rsport.ria.ru/20240411/bars-1939406206.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt;.
* [[Ҫӗртме, 12]] – [[Тури Карабах]]ран [[Раҫҫей]] нимеллӗ салтакӗсен тухни вӗҫленӗ&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://rtvi.com/news/rossijskie-mirotvorczy-pokinuli-nagornyj-karabah/|title=Российские миротворцы покинули Нагорный Карабах|lang=ru|website=RTVI|date=2024-06-12|access-date=2024-07-08|archive-date=2024-07-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20240708184455/https://rtvi.com/news/rossijskie-mirotvorczy-pokinuli-nagornyj-karabah/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;.
* [[Ҫӗртме, 15]]–[[Ҫӗртме, 16|16]] – [[Швейцари]]ре [[Украина]] тӑнӑҫлӑ конференцийӗ иртнӗ&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.rbc.ru/rbcfreenews/66169d839a79473984e9b4fb|title=Швейцария пригласила Россию на мирную конференцию по Украине|lang=ru|website=РБК|date=2024-04-10|access-date=2024-04-11|archive-date=2024-04-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20240410172156/https://www.rbc.ru/rbcfreenews/66169d839a79473984e9b4fb|url-status=live}}&lt;/ref&gt;.
* [[Ҫӗртме, 16]] – [[Тан-ҫинчи-Ростов]]ри СИЗОра террористсем ҫынсене тыткӑна илнӗ&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://lenta.ru/news/2024/06/16/spetsnaz-likvidiroval-vseh-zahvatchikov-v-rostovskom-sizo/|title=Спецназ ликвидировал всех захватчиков в ростовском СИЗО|lang=ru|website=Lenta.RU|access-date=2024-06-16|archive-date=2024-06-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20240616093341/https://lenta.ru/news/2024/06/16/spetsnaz-likvidiroval-vseh-zahvatchikov-v-rostovskom-sizo/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;.
* [[Ҫӗртме, 23]]:
** [[Севастополь]] ҫийӗнчи [[Украина]] ракечӗ персе антарнӑран 153 ҫын аманнӑ, 4 ҫын вилнӗ&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://ua.krymr.com/a/uchkuivka-krym-viyna-ekspert-sevastopol/33011191.html|title=Кримський невивчений урок війни|lang=uk|website=Крым.Реалии|date=2024-06-26|access-date=2024-09-10|archive-date=2024-06-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20240627095542/https://ua.krymr.com/a/uchkuivka-krym-viyna-ekspert-sevastopol/33011191.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.pravda.com.ua/rus/news/2024/06/24/7462243/|title=Работа российской ПВО: оккупанты ввели в Севастополе “режим ЧС”|lang=ru|website=Украинская правда|access-date=2024-06-24|archive-date=2024-06-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20240624165240/https://www.pravda.com.ua/rus/news/2024/06/24/7462243/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;.
** [[Дагестан]]ти [[Махачкала]]па [[Дербент]]ре [[Синагога|синагогӑсемпе]] [[чиркӳ]]сене тапӑннисем. 22 ҫын вилнӗ, 46 аманнӑ&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.bbc.com/russian/articles/cl7771zvpj8o|title=Нападения в Махачкале и Дербенте: что известно на данный момент|lang=ru|website=BBC News Русская служба|date=2024-06-23|access-date=2024-06-24|archive-date=2024-06-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20240624164352/https://www.bbc.com/russian/articles/cl7771zvpj8o|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.rbc.ru/rbcfreenews/6682a2959a79476568a468a1|title=Число погибших при терактах в Дагестане возросло до 22|lang=ru|website=РБК|date=2024-07-01|access-date=2024-07-08|archive-date=2024-07-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20240708022913/https://www.rbc.ru/rbcfreenews/6682a2959a79476568a468a1|url-status=live}}&lt;/ref&gt;.
* [[Ҫӗртме, 25]] – [[Тӗнчери уголовлӑ суд]] [[Шойгу Сергей Кужугетович|Сергей Шойгу]]па [[Герасимов Валерий Васильевич|Герасимов Валерие]] арестлес тесе ордер кӑларнӑ&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.bbc.com/russian/articles/cy008y2nny1o|title=Международный уголовный суд выдал ордеры на арест Шойгу и Герасимова|lang=ru|website=BBC News Русская служба|date=2024-06-25|access-date=2024-06-26|archive-date=2024-08-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20240816072624/https://www.bbc.com/russian/articles/cy008y2nny1o|url-status=live}}&lt;/ref&gt;.
* [[Ҫӗртме, 26]] – [[Суньига Хуан Хосе|Хуан Хосе Суньига]] [[Боливи]] тӗпкомандӑлавҫи [[Ла-Пас (Боливи)|Ла Паз]] хулинче [[Боливири патшалӑх пӑтӑрмахне тӑрӑшу (2024)|патшалӑх пӑтӑрмахне тума тӑрӑшнӑ]], анчах вӑл анӑҫсӑр пулнӑ&lt;ref&gt;{{Cite web |author1=Tara John |author2=Abel Alvarado |author3=Stefano Pozzebon |date=2024-06-26 |title=Attempted coup in Bolivia fails after president calls on country to mobilize in defense of democracy |url=https://www.cnn.com/2024/06/26/americas/bolivia-coup-attempt-claims-intl-latam/index.html |access-date=2024-06-27 |publisher=CNN |language=en |archive-date=June 26, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240626212756/https://www.cnn.com/2024/06/26/americas/bolivia-coup-attempt-claims-intl-latam/index.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt;.
* [[Ҫӗртме, 28]]:
** [[Иран]]ти [[Иранти президент суйлавӗ (2024)|президент суйлавӗ]]: иккӗмӗш тура [[Пезешкиан Масуд|Масуд Пезешкианпа]] [[Джалили Саид|Саид Джалили]] тухнӑ&lt;ref&gt;[https://www.isna.ir/news/1403040905810/%D9%86%D8%AA%D8%A7%DB%8C%D8%AC-%D9%86%D9%87%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A7%D9%86%D8%AA%D8%AE%D8%A7%D8%A8%D8%A7%D8%AA-%DB%B8-%D8%AA%DB%8C%D8%B1-%DB%B1%DB%B4%DB%B0%DB%B3-%D9%BE%D8%B2%D8%B4%DA%A9%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D9%88-%D8%AC%D9%84%DB%8C%D9%84%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D9%85%D8%B1%D8%AD%D9%84%D9%87-%D8%AF%D9%88%D9%85 ISNA]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.iranintl.com/en/202406299085 IranIntl-1], [https://www.iranintl.com/en/liveblog/iran-voting-in-election-runoff-pezeshkian-vs-jalili IranIntl-2]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://tejaratnews.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%D8%AF%D8%A7%D8%AE%D9%84%DB%8C-15/920881-%D9%85%D8%B3%D8%B9%D9%88%D8%AF-%D9%BE%D8%B2%D8%B4%DA%A9%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D9%86%D9%87%D9%85%DB%8C%D9%86-%D8%B1%D8%A6%DB%8C%D8%B3-%D8%AC%D9%85%D9%87%D9%88%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B4%D8%AF Tejarat News]&lt;/ref&gt;.
** [[Монголи]]ри [[Монголири парламент суйлавӗ (2024)|парламент суйлавӗ]]: [[Монголи халӑх партийӗ]] [[Аслӑ патшалӑх хуралӗ]]нче сахалрахӑш вырӑн илет, ун вырӑнне [[Демократиллӗ парти (Монголи)|Демократиллӗ парти]] вӑй пуҫтарать&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Moritsugu|first=Ken|date=2024-07-01|title=Mongolia may return to coalition government after official results confirm setback for ruling party|url=https://apnews.com/article/mongolia-election-coalition-government-b42d1ada84dbbbf52595a015bed35041|access-date=2024-07-02|agency=Associated Press|language=en|archive-date=July 2, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240702112730/https://apnews.com/article/mongolia-election-coalition-government-b42d1ada84dbbbf52595a015bed35041|url-status=live}}&lt;/ref&gt;.
* [[Ҫертме, 29]]:
** [[Мавритани]]ри [[Мавританири президент суйлавӗ (2024)|президент суйлавӗ]]: хальхи президент [[Газуани Мухаммед ульд|Мухаммед ульд аш-Шейх аль-Газуани]] иккӗмӗш срока суйланӑ&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Mauritanian president comfortably wins re-election|url=https://www.bbc.com/news/articles/c9e9r7k8jdlo|access-date=2024-07-02|work=BBC News|date=July 2024 |archive-date=July 2, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240702112326/https://www.bbc.com/news/articles/c9e9r7k8jdlo|url-status=live}}&lt;/ref&gt;.
** [[Нигери]]н [[Борно (штат)|Борно]] штачӗ [[Гвоза]] хулине [[Гвозӑна бомбӑлани (2024)|бомбӑлани]]: 30 ҫын вилнӗ тата 100 ҫын аманнӑ&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Marama |first=Ndahi |date=30 June 2024 |title=30 feared dead, 100 injured in Borno as female suicide bombers hit wedding, funeral |url=https://www.vanguardngr.com/2024/06/30-feared-dead-100-injured-in-borno-as-female-suicide-bombers-hit-wedding-funeral/ |location=Lagos, Nigeria|access-date=30 June 2024 |archive-date=July 4, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240704071211/https://www.vanguardngr.com/2024/06/30-feared-dead-100-injured-in-borno-as-female-suicide-bombers-hit-wedding-funeral/ |url-status=live |newspaper=[[Vanguard (Nigeria)|Vanguard]]}}&lt;/ref&gt;.
* [[Ҫӗртме, 30]] – [[Даниил (Болгари патриархӗ)|Даниил Николова]] [[Болгари]] [[Болгари православлӑ чиркӗвӗ|православлӑ чиркӗвӗн]] 29-мӗш патриархӗ суйланӑ&lt;ref&gt;{{cite web|title=Избран новый Предстоятель Болгарской Православной Церкви|url=http://www.patriarchia.ru/db/text/6141440.html|website=Патриархия.ru|date=2024-06-30}}&lt;/ref&gt;.
* [[Ҫӗртме, 30]]–[[Утӑ, 7]] – [[Франци]]ри [[Францири парламент суйлавӗ (2024)|парламент суйлавӗ]]: [[сулахайлӑх|сулахай]] «[[Ҫӗнӗ халӑх фрончӗ]]» [[Францин наци пухӑвӗ|Наци пухӑвӗнче]] нумайрахӑш илет, [[Сылтӑмлӑх|сылтӑм]] «[[Наци пӗрлешӗвӗ (Франци)|Наци пӗрлешӗвӗ]]» пӗрремӗш турта нумайрахӑш илнӗ анчах суйлав пӗтӗмлетӗвӗсемпе парламентре ӑна сыхлайман&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.lefigaro.fr/politique/dissolution-assemblee-nationale-emmanuel-macron-elysee-coulisses-europennes-20240610|title=Dissolution de l’Assemblée : à l’Élysée, dans les coulisses de la décision surprise d’Emmanuel Macron|lang=fr|website=Le Figaro|date=2024-06-10|access-date=2024-07-08|archive-date=2024-07-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20240708080242/https://www.lefigaro.fr/politique/dissolution-assemblee-nationale-emmanuel-macron-elysee-coulisses-europennes-20240610|url-status=live}}&lt;/ref&gt;.

=== Утӑ ===
* [[Утӑ, 1]] — [[Тӑвӑл]]сене пӑхни историнчи 5-мӗш категориллӗ [[Берил тӑвӑлӗ|Берил]] чи малтанхи пулса тӑнӑ, вӑл [[Гренада|Гренадӑн]] [[Карриаку]] утравне аркатнӑ&lt;ref&gt;{{Cite news|date=July 1, 2024|last=Cappucci|first=Matthew|title=Caribbean island of Carriacou 'flattened' after Hurricane Beryl makes landfall|url=https://www.washingtonpost.com/weather/2024/07/01/hurricane-beryl-impacts-landfall-path/|newspaper=[[The Washington Post]]|url-access=subscription|access-date=July 1, 2024|archive-date=July 1, 2024|archive-url=https://archive.today/20240701172306/https://www.washingtonpost.com/weather/2024/07/01/hurricane-beryl-impacts-landfall-path/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;.
* [[Утӑ, 3]] — [[Раҫҫей]] [[Европӑри хӑрушсӑрлӑх тата ҫыхӑнтару организацийӗ|ЕХҪО-н]] [[Европӑри хӑрушсӑрлӑх тата ҫыхӑнтару организацийӗн парламент ассамблейи|ПА-ран]] тухнӑ&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://tass.ru/politika/21261785|title=СФ единогласно принял заявление о приостановке участия делегации РФ в ПА ОБСЕ|lang=ru|website=TACC|access-date=2024-07-03|archive-date=2024-07-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20240703094233/https://tass.ru/politika/21261785|url-status=live}}&lt;/ref&gt;.
* [[Утӑ, 4]] — [[Аслӑ Британи]]ри [[Аслӑ Британири парламент суйлавӗ (2024)|парламент суйлавӗ]]: юлашки 14 ҫулсенчи [[Сэр]] [[Кир Стармер]] пуҫлӑхӗпе [[Лейборист партийӗ (Аслӑ Британи)|Лейборист партийӗ]] влаҫа таврӑннӑ&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2024-07-05 |title=Keir Starmer: Labour leader to become UK prime minister |url=https://www.bbc.com/news/articles/crge8g9qxj3o |access-date=2024-07-05 |work=BBC News |language=en-GB |archive-date=July 5, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240705211937/https://www.bbc.com/news/articles/crge8g9qxj3o |url-status=live }}&lt;/ref&gt;.
* [[Утӑ, 5]] — [[Иран]]ти [[Иранти президент суйлавӗ (2024)|президент суйлавӗн иккӗмӗш турӗ]]: [[Пезешкиан Масуд|Масуд Пезешкиан]] [[Иран президенчӗ]] пулса тӑнӑ&lt;ref&gt;{{Cite web |last1=Cassini |first1=Farnaz |last2=Vinograd |first2=Cassandra |date=5 July 2024 |title=Reformist Candidate Wins Iran's Presidential Election |url=https://www.nytimes.com/2024/07/05/world/middleeast/iran-election-reformist-wins.html |access-date=5 July 2024 |website=The New York Times |archive-date=6 July 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240706034614/https://www.nytimes.com/2024/07/05/world/middleeast/iran-election-reformist-wins.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt;.
* [[Утӑ, 8]] — [[Украинӑна Раҫҫей тапӑнса кӗни|Раҫҫей-Украина хирӗҫӗвӗ]]: [[Украина|Украинӑна]] [[2024 ҫулхи утӑн 8-мӗшӗнчи Украинӑна ракетӑллӑ ҫапу|массӑллӑ ракетӑллӑ атакӑна]] пула 42 ҫын вилнӗ, 170 аманнӑ&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.bbc.com/russian/live/cml23092jylt|title=Война в Украине: в результате ракетного удара погибли более 30 человек, в Киеве пострадала детская больница|lang=ru|website=BBC News Русская служба|date=2024-07-08|access-date=2024-07-08|archive-date=2024-07-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20240709235515/https://www.bbc.com/russian/live/cml23092jylt|url-status=live}}&lt;/ref&gt;.
* [[Утӑ, 9]]-[[Утӑ, 11|11]] — [[НАТО]]-н [[НАТО-н Вашингтон саммичӗ (2024)|33-мӗш саммичӗ]] [[АПШ]]-ӑн тӗп хулинче [[Вашингтон]]та иртнӗ&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.nato.int/cps/en/natohq/topics_50115.htm |title=Информация о саммитах на сайте НАТО |access-date=2024-12-04 |archive-date=2024-02-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240225065500/https://www.nato.int/cps/en/natohq/topics_50115.htm |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=NATO leaders gather for 75th anniversary summit. Here's what to know |url=https://www.aljazeera.com/news/2024/7/9/nato-leaders-gather-for-75th-anniversary-summit-heres-what-to-know |date=2024-07-09 |access-date=2024-07-09 |publisher=Al Jazeera |language=en |archive-date=October 8, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241008123242/https://www.aljazeera.com/news/2024/7/9/nato-leaders-gather-for-75th-anniversary-summit-heres-what-to-know |url-status=live }}&lt;/ref&gt;.
* [[Утӑ, 9]] — [[Европа пӗрлешӗвӗ]]н ертсе пырӑвӗ [[Грузи]] [[Европа пӗрлешӗвне Грузи кӗни|кӗнин процесне чарнӑ]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.interfax.ru/world/969928|title=Евросоюз приостановил выделение помощи Минобороны Грузии в размере 30 млн евро|lang=ru|website=[[Интерфакс]]|date=2024-07-09|access-date=2024-07-09|archive-date=2024-07-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20240709122727/https://www.interfax.ru/world/969928|url-status=live}}&lt;/ref&gt;.
* [[Утӑ, 12]]:
** [[Мускав облаҫӗ]]нчи [[Коломна]] хули ҫумӗнче [[Коломна ҫумӗнчи SSJ 100 арканӑвӗ|SSJ 100 арканӑвӗ]]: экипажӑн пур виҫӗ пайташӗ вилнӗ.
** [[Литва]] [[Литва президенчӗ|президенчӗн]] [[Науседа Гитанас|Гитанас Науседӑн]] инаугурацийӗ иртнӗ&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.apollo.lv/8028429/galigie-rezultati-lietuvas-prezidenta-velesanas-parliecinosi-uzvar-nauseda|title=Galīgie rezultāti: Lietuvas prezidenta vēlēšanās pārliecinoši uzvar Nausēda|lang=lv|website=www.apollo.lv|date=2024-05-27|access-date=2024-05-27|archive-date=2024-05-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20240527042431/https://www.apollo.lv/8028429/galigie-rezultati-lietuvas-prezidenta-velesanas-parliecinosi-uzvar-nauseda|url-status=live}}&lt;/ref&gt;.
* [[Утӑ, 13]]:
** [[АПШ]]-ри [[АПШ-ри президент суйлавӗ (2024)|президент суйлавӗн кампанийӗ вӑхӑтӗнче]] [[Пенсильвани]] штачӗн [[Батлер (Пенсильвани)|Батлер]] хули ҫумӗнче [[Дональд Трамп]]а [[Дональд Трампа Пенсильванири вӗлерме тӑрӑшу|вӗлерме тӑрӑшу]] пулнӑран унӑн сылтӑм хӑлхине амантнӑ, перекен ҫынна вӗлернӗ, пӗр ҫынна (хӳтӗлевҫе) амантнӑ&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Election 2024 live updates: Trump says he is 'fine' in statement after being escorted off stage during rally |url=https://apnews.com/live/election-biden-trump-campaign-updates-07-13-2024 |access-date=2024-07-13 |agency=Associated Press |language=en |archive-date=July 13, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240713222136/https://apnews.com/live/election-biden-trump-campaign-updates-07-13-2024 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;. 
** [[Газа вӑрҫи|Израиль-ХАМАС хирӗҫӗвӗ]]: [[Газа|Газӑри]] [[Хан-Юнис]] ҫумӗнчи [[Израилӗн хӳтӗлев ҫарӗ]]н [[Аль-Мавашие ҫапу (2024)|ҫапӑвне]] пула [[ХАМАС]] лидерӗ [[Дейф Мухаммад|Мухаммад Дейф]] вӗлернӗ пулнӑ&lt;ref&gt;{{Cite news |last1=Bisset |first1=Victoria |last2=Chamaa |first2=Mohamad El |last3=Harb |first3=Hajar |last4=Baran |first4=Jonathan |last5=Loveluck |first5=Louisa |last6=Fahim |first6=Kareem |date=2024-07-13 |title=Israel targets Hamas military leader; 71 killed in Mawasi strike, officials say |url=https://www.washingtonpost.com/world/2024/07/13/israel-hamas-war-news-gaza-deif-mawasi/ |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20240803052518/https://www.washingtonpost.com/world/2024/07/13/israel-hamas-war-news-gaza-deif-mawasi/ |archive-date=3 August 2024 |access-date=2024-07-13 |newspaper=Washington Post |language=en-US |issn=0190-8286}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Lieber |first=Dov |date=2024-07-14 |title=Israel Seeks Proof of Whether Strike Killed Hamas Military Chief |url=https://www.wsj.com/world/middle-east/israel-seeks-proof-of-whether-strike-killed-hamas-military-chief-0f33965d |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20240714122626/https://www.wsj.com/world/middle-east/israel-seeks-proof-of-whether-strike-killed-hamas-military-chief-0f33965d |archive-date=2024-07-14 |work=The Wall Street Journal}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |date=3 November 2024 |title=Hamas denies martyrdom of its military leader Mohammed Deif |url=https://www.thestar.com.my/news/nation/2024/11/03/hamas-denies-martyrdom-of-its-military-leader-mohammed-deif |work=[[The Star (Malaysia)|The Star]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-01-30 |title=Hamas confirms death of military chief Mohammed Deif |url=https://www.bbc.com/news/articles/c4g9p33xd2go |access-date=2025-01-30 |website=BBC News |language=en-GB}}&lt;/ref&gt;.
* [[Утӑ, 15]]:
** [[Сири]]ри [[Сирири паламент суйлавӗ (2024)|паламент суйлавӗ]]: [[Арап социалист баас партийӗ – Сири регионӗ|Баасист партийӗ]] хӑй нумайрахӑшӗ тепӗр хут (4 ҫуллӑ срок ҫине) ҫирӗплетнӗ&lt;ref&gt;{{cite web |last=Oweis |first=Khaled Yacoub |date=12 May 2024 |title=Syria to elect parliament in July after Assad makes changes in ruling Baath party |url=https://www.thenationalnews.com/news/mena/2024/05/12/assad-syria-elections/ |website=MENA |language=en |access-date=13 May 2024 |archive-date=13 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240513041610/https://www.thenationalnews.com/news/mena/2024/05/12/assad-syria-elections/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;. Анчах, [[Башар Асад]]ӑн президетлӗхӗнчи ку юлашки суйлавӗ пулнӑ. Кӑҫалхи раштавра вӑл [[2024 ҫулхи Сири оппозицийӗн тапӑнӑвӗ|влаҫ ҫухатнӑ]]&lt;ref&gt;{{cite news |first1=Eyad |last1=Kourdi |first2= Mostafa |last2=Salem |first3=Christian |last3=Edwards |first4= Allegra |last4=Goodwin|first5= Christian |last5=Edwards |first6=Annoa |last6=Abekah-Mensah| first7=Lauren |last7=Kent |first8=Avery |last8=Schmitz |title=Syrian rebels enter Aleppo for first time in eight years during shock offensive |url= https://edition.cnn.com/2024/11/29/world/syria-rebels-aleppo-war-intl/index.html |access-date=29 November 2024 |work=CNN |date=29 November 2024 |language=en }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.bbc.com/news/articles/czr7rkzz2gmo|title=Syrian troops withdraw from Aleppo as rebels advance|website=BBC News|date=December 2024 |quote=The latest offensive has been led by an Islamist militant group known at Hayat Tahrir al-Sham (HTS) and allied factions backed by Turkey.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.reuters.com/world/middle-east/aleppo-airport-closed-sources-say-syrian-rebels-reach-heart-city-2024-11-29/|title=Syrian rebels sweep into Aleppo, Russia conducts strikes in support of Assad|quote=With Assad backed by Russia and Iran, and Turkey supporting some of the rebels in the northwest where it maintains troops, the offensive has brought into focus the conflict's knotted geopolitics.|website=Reuters|date=December 2024 |last1=Al-Khalidi |first1=Suleiman }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://news.sky.com/story/aleppo-airport-and-major-roads-closed-as-syrian-rebel-fighters-step-up-attacks-reports-13263439|title=Aleppo: Rebels 'take control' of airport as thousands of fighters seize most of Syria's second-biggest city|quote=The insurgents, led by the Islamist militant group Hayat Tahrir al Sham and including Turkey-backed fighters, also claim to be in control of all of Idlib province after launching their offensive on Wednesday.|website=Sky}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | last1=Kourdi | first1=Eyad | last2=Edwards | first2=Christian | title=Syrian rebels launch major attack on regime forces in Aleppo province | website=AOL.com | date=27 November 2024 | url=https://www.aol.com/syrian-rebels-launch-major-attack-183728627.html | access-date=3 December 2024}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |date=27 November 2024 |title=Syrian rebels launch surprise offensive in northwest as regime retaliates with airstrikes |url=https://www.newarab.com/news/syrian-rebels-launch-shock-offensive-against-regime-northwest |work=[[The New Arab]] }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last1=Kourdi |first1=Eyad |last2=Edwards |first2=Christian |date=27 November 2024 |title=Syrian rebels launch major attack on regime forces in Aleppo province |url=https://edition.cnn.com/2024/11/27/middleeast/syria-rebel-attack-aleppo-assad-intl-latam/index.html |access-date=27 November 2024 |website=[[CNN]] |language=en}}&lt;/ref&gt;.
** [[Руанда|Руандӑри]] [[Руадӑри президент суйлавӗ (2024)|президент суйлавӗ]]: [[Кагаме Поль|Поль Кагаме]] тепӗр 4 ҫул ҫине суйланнӑ&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://tass.ru/mezhdunarodnaya-panorama/18793045|title=Президент Руанды заявил о решении переизбираться в 2024 году|website=TACC|access-date=2024-02-25}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.independent.co.uk/news/world/africa/rwanda-election-results-paul-kagame-b2580446.html|title=Paul Kagame set to win flawed Rwanda election with 99% of vote|lang=en|website=The Independent|date=2024-07-16|access-date=2024-07-28}}&lt;/ref&gt;.
* [[Утӑ, 15]]-[[Утӑ, 18|18]] — [[АПШ]]-н [[Висконсин]] штатӗнчи [[Милуоки]] хулинче [[Республикан партийӗ (АПШ)|Республикан партийӗ]]н [[Республикан партийӗн нациллӗ конвенцийӗ (2024)|конвенцийӗ]] иртнӗ&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://thehill.com/homenews/campaign/4771940-rnc-trump-2024-live-updates/https://thehill.com/homenews/campaign/4771940-rnc-trump-2024-live-updates/|title=Live updates: Trump picks JD Vance for VP as he clinches nomination |website=The Hill|date=July 15, 2024}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;MIL approved&quot;&gt;{{cite web |last=Hooper |first=Kelly |title=RNC approves Milwaukee as 2024 convention host |url=https://www.politico.com/news/2022/08/05/rnc-milwaukee-2024-convention-host-00050108 |website=Politico |date=August 5, 2022 |access-date=September 18, 2022}}&lt;/ref&gt;.
* [[Утӑ, 19]]:
** [[Windows]] ӗҫӗнчи [[CrowdStrike-н глобаллӑ йӑнӑшӗ (2024)|CrowdStrike-н глобаллӑ йӑнӑшӗ]]&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Mass IT outage affects airlines, media and banks|url=https://www.bbc.com/news/articles/cv2g5lvwkl2o|access-date=2024-07-19|work=BBC News|date=July 19, 2024 |language=en|archive-date=July 19, 2024|archive-url=https://archive.today/20240719073211/https://www.bbc.com/news/articles/cv2g5lvwkl2o|url-status=live}}&lt;/ref&gt;.
** [[Бангладеш]]ри [[Бангладешри квотӑсене реформӑлама юхӑм (2024)|квотӑсене пӑрахӑҫлас тесе протестсен]] вӑхӑтӗнчи 75 ҫын вӗлернӗ&lt;ref&gt;{{Cite web |last1=Mahmud |first1=Faisal |last2=Khaliq |first2=Riyaz ul |date=19 July 2024 |title=Curfew imposed, military deployed as death toll in student protests climbs to 75 in Bangladesh |url=https://www.aa.com.tr/en/asia-pacific/curfew-imposed-military-deployed-as-death-toll-in-student-protests-climbs-to-75-in-bangladesh/3280318 |access-date=2024-07-25 |publisher=[[Anadolu Agency]] |archive-date=26 July 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240726091217/https://www.aa.com.tr/en/asia-pacific/curfew-imposed-military-deployed-as-death-toll-in-student-protests-climbs-to-75-in-bangladesh/3280318 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;.
* [[Утӑ, 21]] — [[АПШ президенчӗ]] [[Джо Байден]] [[АПШ-ри президент суйлавӗ (2024)|президент суйлавӗллӗ ӑмӑртуран]] тухни ҫинчен пӗлтернӗ&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.bbc.com/russian/articles/clly80dr23po|title=Радость, благодарность и тревога: реакция на решение Джо Байдена выйти из президентской гонки|lang=ru|website=BBC News Русская служба|date=2024-07-21|access-date=2025-01-13}}&lt;/ref&gt;.
* [[Утӑ, 21]]-[[Утӑ, 27|27]] — [[Испани]]н [[Мадрид]] хулинче XX [[Тӗнчери ботаника конгресӗ]] иртнӗ&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.iaptglobal.org/single-post/international-botanical-congress-moving-to-madrid-in-2024|title=International Botanical Congress Moving to Madrid in 2024|website=IAPT|date=2021-04-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20221107091012/https://www.iaptglobal.org/single-post/international-botanical-congress-moving-to-madrid-in-2024|archive-date=2022-11-07|access-date=2022-11-07|url-status=live}}&lt;/ref&gt;.
* [[Утӑ, 22]] — [[Эфиопи]]ри [[Гофа зони|Гофа зонинче]] [[Гофа ҫӗр шуса анни (2024)|ҫӗр шуса аннинчен]] 257 ҫын вилнӗ&lt;ref&gt;{{cite news|title=Death toll from Ethiopia landslide hits 257, could reach 500: UN|url=https://www.news.com.au/breaking-news/death-toll-from-ethiopia-landslide-hits-257-could-reach-500-un/news-story/7da28aedab9a820da409b94eda3746ae|website=[[news.com.au]]|date=25 July 2024|access-date=31 July 2024|archive-date=August 5, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240805223942/https://www.news.com.au/breaking-news/death-toll-from-ethiopia-landslide-hits-257-could-reach-500-un/news-story/7da28aedab9a820da409b94eda3746ae|url-status=live}}&lt;/ref&gt;.
* [[Утӑ, 23]] — [[Китай]] евчӗ пулнипе [[Пекин]]те 14 палестинӑсен политикӑллӑ ушкӑнӗсем пӗрлешес тесе [[Пекин декларацийӗ (2024)|килӗшӳ]] ҫырнӑ. Вӑл [[ФАТХ]]—[[ХАМАС]] [[ФАТХ—ХАМАС тӑнӑҫлӑнну процесӗ|тӑнӑҫлӑнну процесӗн]] пайӗ пулса тӑнӑ&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2024-07-23 |title=Hamas and Fatah agree to form a government. What does it mean and who are these Palestinian groups? |url=https://apnews.com/article/israel-palestinians-fatah-hamas-beijing-declaration-d3cc29dd3748c77aeeda9294be6522d5 |access-date=2024-07-25 |agency=Associated Press |language=en |archive-date=July 25, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240725202526/https://apnews.com/article/israel-palestinians-fatah-hamas-beijing-declaration-d3cc29dd3748c77aeeda9294be6522d5 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;.
* [[Утӑ, 26]] - [[Ҫурла, 11]] — [[Франци]]н [[Париж]] хулинче [[Ҫуллахи Олимп вӑййисем (2024)|ҫуллахи Олимп вӑййисем]] иртнӗ&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Wharton|first1=David|title=Los Angeles makes deal to host 2028 Summer Olympics|url=http://www.latimes.com/sports/sportsnow/la-sp-2028-olympics-deal-20170731-story.html|newspaper=[[Los Angeles Times]]|access-date=July 31, 2017|archive-date=September 22, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170922160657/http://www.latimes.com/sports/sportsnow/la-sp-2028-olympics-deal-20170731-story.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://iz.ru/1464739/mariia-shaipova/otkrytaia-ne-dlia-vsekh-kak-proidet-letniaia-olimpiada-2024|title=Открытая не для всех: как пройдет летняя Олимпиада — 2024|lang=ru|first=Мария|last=Шаипова|website=Известия|date=2023-12-08|access-date=2024-02-25|archive-date=2024-02-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20240225094706/https://iz.ru/1464739/mariia-shaipova/otkrytaia-ne-dlia-vsekh-kak-proidet-letniaia-olimpiada-2024|url-status=live}}&lt;/ref&gt;.

[[File:Majdal_Shams_attack,_July_2024,_II.jpeg|200px|right|thumb|{{тулли дата|2026|07|29}}[[Израиль|Израилӗн]] [[Мадждаль-Шамс]]ри [[футбол уйӗ|футбол уйне]] ӳкнӗ [[Ливан]]тан янӑ [[иран]] ракетинчен юлнӑ шӑтӑк.]]

* [[Утӑ, 27]] — [[Ливан]]ти [[Хезболла]] лидерӗн [[Шукр Фуад|Фуад Шукр]] хушӑвӗпе ку террорист йӗркелӗвӗ [[Израиль|Израилӗн]] [[Мадждаль-Шамс]] хулине «[[Фатак-1]]» ятлӑ [[иран]] ракетипе сывлӑш ҫапӑвӗ тунӑ&lt;ref name=&quot;Picheta&quot;&gt;{{cite news |first1=Rob |last1=Picheta |first2=Michael |last2=Schwartz |first3=Catherine |last3=Nicholls |first4=Gianluca |last4=Mezzofiore |first5=Benjamin |last5=Brown |first6=Jeremy |last6=Diamond |first7=Abeer |last7=Salman |url=https://edition.cnn.com/2024/07/28/middleeast/israel-hezbollah-golan-heights-soccer-strikes-intl/index.html |title=Israel says Hezbollah will 'pay the price' after blaming it for attack on soccer field that killed 12 children |work=[[CNN News]] |date=29 July 2024 |quote=Most Druze there identify as Syrian and have rejected offers of Israeli citizenship. The Regional Council of Majdal Shams said Sunday that none of the 12 children killed had Israeli citizenship.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Bulos&quot; &gt;{{cite news |first=Nabih |last=Bulos |url=https://www.latimes.com/world-nation/story/2024-07-30/israel-says-it-killed-hezbollah-commander-in-beirut-strike |title=Israel says it killed Hezbollah commander in Beirut strike |work=[[Los Angeles Times]] |date=30 July 2024 |quote=a rocket attack over the weekend . . that killed a dozen Syrian children and young adults in the Israeli-occupied Golan Heights.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;muddi&quot; &gt;{{cite news |last=Muaddi |first=Qassam |title=Who are the Syrian Druze of Majdal Shams? |url=https://mondoweiss.net/2024/07/who-are-the-syrian-druze-of-majdal-shams/ |access-date=4 August 2024 |work=[[Mondoweiss]] |date=30 July 2024 |quote=Netanyahu spoke to the media, condemning the attack that killed 'Israeli citizens,' referring to the deceased as 'our children.' But contrary to Netanyahu's attempt to portray the attack as an attack on Israel, he and Smotrich were met with indignation by hundreds of angry mourners who kicked the politicians out, calling them 'murderers' and other expletives on their way out. Across international mainstream media, the people of Majdal Shams have been referred to as everything from 'Druze Arabs,' to 'Druze Israelis,' and their town has been referenced both by the media and by Israeli politicians as just another 'Israeli' town. Similar to Netanyahu's reference to 'our children,' these titles and designations obscure the national identity of the Druze people who live in the occupied Golan Heights and their political reality. Saturday’s killing of the 12 Syrian children in the Golan . . .}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Yavorsky |first=Erik |date=8 October 2025 |title=The Israeli, Lebanese, and Syrian Druze since October 7: An Analytical Framework |url=https://newlinesinstitute.org/global-security-mil-priorities/the-israeli-lebanese-and-syrian-druze-since-october-7-an-analytical-framework/ |access-date=6 April 2026 |website=newlinesinstitute.org |quote=a 2020 poll from the Jewish People Policy Institute found that 61 percent of Israeli Druze surveyed identified “very much” as “real Israelis” – and continue to serve in the IDF in high numbers. [...]  Eighty percent of Druze residents feel part of the Israeli state and its problems, per a December 2023 Israel Democracy Institute poll.}}&lt;/ref&gt;: 12 ача вилнӗ, 42 ҫын аманнӑ пулнӑ&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Fabian |first1=Emanuel |date=27 July 2024 |title=12 killed, mostly children, dozens hurt as Hezbollah rocket hits Majdal Shams soccer field |url=https://www.timesofisrael.com/11-killed-mostly-children-dozens-more-hurt-as-rocket-hits-soccer-field-in-majdal-shams |access-date=27 July 2024 |work=[[The Times of Israel]] |archive-date=28 July 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240728012314/https://www.timesofisrael.com/11-killed-mostly-children-dozens-more-hurt-as-rocket-hits-soccer-field-in-majdal-shams/ |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |last= |first= |last2= |last3= |date=27 July 2024 |title=Missile hit in Majdal Shams kills nine, injures at least 34 including children |url=https://www.ynetnews.com/article/syo004cfya |access-date=27 July 2024 |work=[[Ynetnews]] |language=en |archive-date=27 July 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240727171807/https://www.ynetnews.com/article/syo004cfya |url-status=live}}&lt;/ref&gt;.
* [[Утӑ, 28]] — [[Венесуэла|Венесуэлӑри]] [[Венесуэлӑри президент суйлавӗ (2024)|президент суйлавӗ]]: хальхи президент [[Мадуро Николас|Николас Мадурӑн]] оппозици лидерне [[Гонсалес Эдмундо|Эдмундо Гонсалесе]] ҫӗнтерӗвне [[Кӑнтӑр Америка|Кӑнтӑр Америкӑри]] нумайрахӑш патшалӑхсем йышӑнмантан вӗсем [[Каракас]]па дипломатиллӗ ҫыхӑнусем чарнӑ&lt;ref&gt;{{Cite web |title=International Leaders React to Venezuela's Election Results |work=Reuters |date=July 29, 2024 |url=https://www.reuters.com/world/americas/latin-american-leaders-react-venezuela-election-results-2024-07-29/ }}&lt;/ref&gt;.
* [[Утӑ, 29]]:
** [[Пакистан]]ти ӑрусем хушшинчи хирӗҫӗве пула 35 ҫын вилнӗ, 100 ҫын яхӑн аманнӑ&lt;ref&gt;{{Cite web |date=29 July 2024 |title=Pakistan army says protesters kill soldier, injure 16 |website=[[Reuters]] |url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/pakistan-army-says-protesters-kill-soldier-injure-16-2024-07-29/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Pakistan arrests top leader of radical party on charge of ordering the killing of the chief justice |url=https://apnews.com/article/pakistan-arrest-chief-justice-threat-qazi-faez-esa-2d3e82a0b97a9bc104c3ceec326d7205 |access-date=2024-07-29 |website=Associated Press |date=29 July 2024}}&lt;/ref&gt;.
** [[Венесуэла|Венесуэлӑри]] [[Венесуэлӑри президент суйлавӗ (2024)|президент суйлавӗнче]] ҫӗнтернӗ [[Мадуро Николас|Николас Мадурӑна]] хирӗҫ [[Венесуэлӑри протестсем (2024)|пӗтӗм нациллӗ протестсем]] пуҫланнӑ&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://iz.ru/1734981/2024-07-30/massovye-protesty-nachalis-v-karakase-posle-pereizbraniia-maduro|title=Массовые протесты начались в Каракасе после переизбрания Мадуро|lang=ru|website=Известия|date=2024-07-30|access-date=2024-07-30|archive-date=2024-07-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20240730014914/https://iz.ru/1734981/2024-07-30/massovye-protesty-nachalis-v-karakase-posle-pereizbraniia-maduro|url-status=live}}&lt;/ref&gt;.
** [[Аслӑ Британи]]н [[Саутпорт]] хулинче [[Саутпортри массӑллӑ вӗлерӳ (2024)|массӑллӑ вӗлерӳ]] пулнӑ: 3 хӗрача вилнӗ, 10 яхӑн ҫын аманнӑ&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://hronika.info/?p=799411|title=Трагедия в Саутпорте: нападение на детскую танцевальную мастерскую|lang=ru|website=hronika.info|date=2024-07-30|access-date=2024-08-07}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.bbc.com/russian/articles/ce3884x4l85o|title=Как резня привела к погромам. Что происходит в Британии|lang=ru|website=BBC News Русская служба|date=2024-08-06|access-date=2024-08-07|archive-date=2024-08-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20240806233657/https://www.bbc.com/russian/articles/ce3884x4l85o|url-status=live}}&lt;/ref&gt;.
* [[Утӑ, 30]]:
** [[Аслӑ Британи]]ри [[Саутпортри массӑллӑ вӗлерӳ (2024)|Саутпорт вӗлерӗвӗсене]] пула мигрантсене хирӗҫхи [[Асла Британири пӑлхавӑрсем (2024)|пӑлхавӑрсем]] пуҫланнӑ&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Picheta |first=Rob |date=2024-08-05 |title=Violent, far-right riots overran some UK cities this weekend. What happened, and what comes next? |url=https://www.cnn.com/2024/08/05/uk/uk-far-right-protests-explainer-gbr-intl/index.html |access-date=2024-08-05 |publisher=CNN |language=en |archive-date=August 6, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240806000942/https://www.cnn.com/2024/08/05/uk/uk-far-right-protests-explainer-gbr-intl/index.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2024-08-04 |title=Far-right riots erupt in U.K. in the wake of child murders |url=https://www.nbcnews.com/news/world/far-right-riots-erupt-uk-wake-child-murders-rcna165046 |access-date=2024-08-05 |publisher=NBC News |language=en |archive-date=August 5, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240805231616/https://www.nbcnews.com/news/world/far-right-riots-erupt-uk-wake-child-murders-rcna165046 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;.
** [[Инди]]н [[Керала]] штатӗнчи [[Ваянад ҫӗр шуса анни (2024)|пысӑк ҫӗр шуса аннинчен]] 334 ҫын вилнӗ, 200 ытла аманнӑ тата 281 пӗтнӗ&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Wayanad landslides: 133 dead, 481 saved, at least 98 still missing |url=https://www.onmanorama.com/news/kerala/2024/07/30/wayand-landslide-kerala-rain-live.html |access-date=2024-07-30 |website=Onmanorama |quote=Death toll climbs to 334; reports say 281 people missing |archive-date=July 30, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240730073647/https://www.onmanorama.com/news/kerala/2024/07/30/wayand-landslide-kerala-rain-live.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Wayanad landslides: 240 still missing as rescue op enters third day, death tolll rises to 276 |url=https://www.onmanorama.com/news/kerala/2024/08/01/wayanad-landslide-death-toll-missing-mundakkai-chooralmala-live.html |access-date=2024-08-01 |website=Onmanorama |archive-date=August 4, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240804083621/https://www.onmanorama.com/news/kerala/2024/08/01/wayanad-landslide-death-toll-missing-mundakkai-chooralmala-live.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt;.
** [[Израилӗн хӳтӗлев ҫарӗ|Израиль ҫарӗсен]] [[Ливан]]ӑн [[Бейрут]] хулин патӗнчи [[Дахия]] хулаҫумӗнче сывлӑш ҫапӑвне пула [[Хезболла]] лидерӗ [[Шукр Фуад|Фуад Шукр]] [[Фуад Шукра вӗлерӳ|вӗлернӗ]] пулнӑ&lt;ref&gt;{{cite web |title=Israel confirms it has carried out a 'targeted' strike |url=https://www.bbc.co.uk/news/live/cpv3107lv5et |access-date=30 July 2024 |work=[[BBC News]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=30 July 2024 |title=Blast reported in Lebanon's capital Beirut |url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2024/7/30/israels-war-on-gaza-live-ceasefire-needed-to-stop-polio-who?update=3081955 |publisher=Al Jazeera}}&lt;/ref&gt;.
** [[Иран]]та [[Иранти президент суйлавӗ (2024)|суйланӑ президентӗн]] [[Пезешкиан Масуд|Масуд Пезешкианӑн]] инаугурацийӗ иртнӗ&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.interfax.ru/world/973077|title=В Иране во вторник состоится инаугурация президента Пезешкиана|website=Interfax|date=2024-07-30|access-date=2024-07-30}}&lt;/ref&gt;.
* [[Утӑ, 31]] — [[Израиль|Израилӗн]] сывлӑш ҫапӑвне пула [[Иран]]ӑн [[Тегеран]] хулинче хӑйӗн хваттерӗнче [[ХАМАС]] лидерӗ [[Хания Исмаил|Исмаил Хания]] [[Исмаил Ханийӑна вӗлерӳ|вӗлернӗ]] пулнӑ&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.nytimes.com/live/2024/07/30/world/israel-gaza-war-lebanon-hezbollah |title=Iran Says Haniyeh, a Top Hamas Leader, Was Killed |date=31 July 2024 |last1=Fassihi |first1=Farnaz |last2=Bergman |first2=Ronen |work=[[The New York Times]] |access-date=31 July 2024 |archive-date=July 30, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240730115237/https://www.nytimes.com/live/2024/07/30/world/israel-gaza-war-lebanon-hezbollah |url-status=live }}&lt;/ref&gt;.

=== Ҫурла ===
[[Ӳкерчĕк:Exchange of prisoners between Russia and the West (2024) Russia.jpg|мини|[[Ҫурла, 1|Ҫурлан 1-мӗшӗнче]] [[Мускав]]ра [[Путин Владимир Владимирович|Владимир Путин]] [[АПШ—Раҫҫей хушшинче айӑпланнисен ылмашӑвӗ (2024)|ылмашу]] хыҫҫӑн ирӗкленӗ Раҫҫей ҫыннисне тӗл пулать.]]

* [[Ҫурла, 1]]:
** [[АПШ]]—[[Раҫҫей]] [[АПШ—Раҫҫей хушшинче айӑпланнисен ылмашӑвӗ (2024)|хушшинче айӑпланнисен ылмашӑвӗ]]: [[Сивӗ вӑрҫӑ]] вӑхӑтӗнчен [[Пӗрлешнӗ Штатсем]] тата [[Раҫҫей Федерацийӗ]] хушшинче пӗтӗмпе 26 ҫынсен ылмашӑвӗ чи пысӑк айӑпланнисен ылмашӑвӗ пулса тӑнӑ. Айӑпланнисен ирӗкленӗвӗ [[Турци]]н [[Анкара]] [[Анкара Эсенбога аэропорчӗ|Эсенбога аэропортӗнче]] пулнӑ&lt;ref&gt;{{cite news|title=Обмен заключёнными между Россией и Западом|url=https://meduza.io/live/2024/08/01/obmen-zaklyuchennymi-mezhdu-rossiey-i-zapadom|publisher=Meduza|date=2024-08-01|access-date=2024-08-01|archive-date=2024-08-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20240801135403/https://meduza.io/live/2024/08/01/obmen-zaklyuchennymi-mezhdu-rossiey-i-zapadom|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.nytimes.com/live/2024/08/01/world/russia-prisoner-swap-us |title=Russia Releases Evan Gershkovich in Sweeping Prisoner Swap, Turkish Officials Say |date=August 1, 2024 |last1=Troianovski |first1=Anton |last2=Mazzetti |first2=Mark |last3=Hubbard |first3=Ben |author-link1=Anton Troianovski |author-link2=Mark Mazzetti |work=[[The New York Times]] |access-date=August 1, 2024 |archive-date=October 7, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241007203240/https://www.nytimes.com/live/2024/08/01/world/russia-prisoner-swap-us |url-status=live }}&lt;/ref&gt;.
** [[РФ]]-н [[Свердловск облаҫӗ]]нчи [[Анатри Тагил]] хулинче пурӑнакан ҫуртра [[Анатри Тагилти ҫуртра сирпӗнӳ|газ-сывлӑшлӑ сирпӗнӗве]] пула 11 ҫын вилнӗ, 26 аманнӑ&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.kommersant.ru/doc/6921602|title=Число погибших из-за обрушения многоэтажки в Нижнем Тагиле возросло до 11|lang=ru|website=Коммерсантъ|date=2024-08-30|access-date=2024-09-10|archive-date=2024-09-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20240910125020/https://www.kommersant.ru/doc/6921602|url-status=live}}&lt;/ref&gt;.
* [[Ҫурла, 3]] — [[Нгуен Фу Чонг]] (вӑл [[Утӑ, 19|утӑн 19-мӗшӗнче]] вилнӗ) вырӑнне [[Вьетнам коммунизм партийӗн Вӑтам коммитечӗ]] [[Вьетнам коммунизм партийӗ]]н [[Вьетнам коммунизм партийӗн Тӗп Секретарӗ|Тӗп Секретарӗ]] [[То Лам]] суйланӑ&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.channelnewsasia.com/asia/vietnam-president-lam-communist-party-chief-nguyen-phu-trong-4524261|title=Vietnam President To Lam takes top job as Communist Party chief|publisher=[[CNA (TV network)|CNA]]|date=2024-08-03|archive-date=May 12, 2025|access-date=May 5, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250512073943/https://www.channelnewsasia.com/asia/vietnam-president-lam-communist-party-chief-nguyen-phu-trong-4524261|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;.
* [[Ҫурла, 4]] — [[Бангладеш]]ри [[Бангладешри квотӑсене реформӑлама юхӑм (2024)|ертсе пырӑва хирӗҫхи протестсем]]: протестлекенсем полици хушшинче хирӗҫӗве пула виҫҫӗр ҫын вилнӗ, иҫмасса&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://tass.ru/proisshestviya/21530287|title=Число погибших в антиправительственных протестах в Бангладеш достигло 300|lang=ru|website=TACC|access-date=2024-08-05|archive-date=2024-08-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20240805072225/https://tass.ru/proisshestviya/21530287|url-status=live}}&lt;/ref&gt;.
* [[Ҫурла, 5]] — [[Бангладеш]] [[Бангладеш премьер-министрӗ|премьер-министрӗ]] [[Хасина Шейх|Шейх Хасина]] ӗҫрен тухнӑ тата [[Инди]]е чупса кайнӑ&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.m24.ru/news/za-rubezhom/05082024/714293|title=Reuters: в армии Бангладеш подтвердили отставку и выезд из страны премьера|lang=ru|website=m24.ru|access-date=2024-08-05}}&lt;/ref&gt;. Ҫар командӑлавҫи [[Вакер-Уз-Заман]] вӑхӑтлӑха ертсе пыру туса хуни ҫинчен пӗлтернӗ&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://tass.ru/mezhdunarodnaya-panorama/21532217|title=Командующий армией Бангладеш встретится с президентом для формирования правительства|lang=ru|website=TACC|access-date=2024-08-05|archive-date=2024-08-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20240805102729/https://tass.ru/mezhdunarodnaya-panorama/21532217|url-status=live}}&lt;/ref&gt;.
* [[Ҫурла, 6]]:
** [[Украинӑна Раҫҫей тапӑнса кӗни|Раҫҫей-Украина хирӗҫӗвӗ]]: [[РФ]]-н [[Курск облаҫӗ|Курск облаҫне]] [[Украина хӗҫ-пӑшаллӑ вӑйӗсем|Украина ХВ]] тапӑннӑ, унта [[Курск облаҫӗнчи ҫапӑҫусем (2024 — 2025)|ҫапӑҫусем]] пуҫланнӑ, вӗсен географийӗ [[Суджа районӗ|Суджа]], [[Коренево районӗ|Коренево]], [[Мӑн Солдатское районӗ|Мӑн Солдатское]], [[Глушково районӗ|Глушково]], [[Белая районӗ|Белая]], [[Льгов районӗ]]сем&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://meduza.io/en/feature/2025/03/17/a-costly-gamble |title=A costly gamble |date=17 March 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://meduza.io/en/feature/2025/08/08/kyiv-s-kursk-miscalculation |title=Kyiv’s Kursk miscalculation |date=8 August 2025}}&lt;/ref&gt;.
** [[Синвар Яхья|Яхья Синвар]] [[Газа секторӗ|Газӑри]] [[ХАМАС]] лидерӗ ХАМАС-ӑн политикӑллӑ бюровӗн ертӳҫин ӗҫне ларнӑ&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Hamas names Yahya Sinwar as new leader after Ismail Haniyeh's killing |url=https://www.aljazeera.com/news/2024/8/6/hamas-names-yahya-sinwar-as-new-leader-after-ismail-haniyehs-killing |access-date=2024-10-22 |publisher=Al Jazeera |language=en |archive-date=August 6, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240806181830/https://www.aljazeera.com/news/2024/8/6/hamas-names-yahya-sinwar-as-new-leader-after-ismail-haniyehs-killing |url-status=live }}&lt;/ref&gt;.
* [[Ҫурла, 8]] — [[Нобель парни|Нобель лауреачӗ]] [[Юнус Мухаммад|Мухаммад Юнус]] [[Бангладеш]]ӗн [[Юнус министрлӗхӗ|министрсен кабинетне вӑхӑтлӑха ертсе пырӑвӗн]] [[Тӗп канашҫӑ (Бангладеш)|тӗп канашҫӑ]] пек пуҫлӑхӗ пулса тӑнӑ&lt;ref&gt;{{cite web|title=Muhammad Yunus takes oath as head of Bangladesh's interim government|url=https://www.aljazeera.com/news/2024/8/8/muhammad-yunus-takes-oath-as-head-of-bangladeshs-interim-government|date=8 August 2024|access-date=14 August 2024|publisher=Al Jazeera|archive-date=September 23, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240923210026/https://www.aljazeera.com/news/2024/8/8/muhammad-yunus-takes-oath-as-head-of-bangladeshs-interim-government|url-status=live}}&lt;/ref&gt;.
* [[Ҫурла, 9]] — [[Брализи]]н [[Сан-Паулу]] [[Сан-Паулу патӗнче ATR 72 вӗҫетмӗш арканӑвӗ|патӗнче ATR 72 вӗҫетмӗш арканнӑ]]: экипажӑн пур 62 пайташӗ вилнӗ&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://g1.globo.com/sp/campinas-regiao/noticia/2024/08/09/acidente-aviao-vinhedo.ghtml|title=Avião com 62 pessoas a bordo cai em Vinhedo e não há sobreviventes|lang=pt-br|website=G1|date=2024-08-09|access-date=2024-08-10|archive-date=2024-08-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20240809170752/https://g1.globo.com/sp/campinas-regiao/noticia/2024/08/09/acidente-aviao-vinhedo.ghtml|url-status=live}}&lt;/ref&gt;.
* [[Ҫурла, 13]] — Кӑҫалхи [[ҫурла, 9|ҫурлан 9-мӗшӗнче]] [[Инди]]н [[Калькутта]] хулинче [[Калькуттӑри вӗлерӳ (2024)|31 ҫуллӑ тухтӑр-ординатора мӑшкӑлланӑ тата вӗлернӗ]] хыҫҫӑн тӗнчери тӗрлӗрен вырӑнсенче тухтӑрсен пинӗсем килти ирӗксӗрлӗве хирӗҫ протестсене тата митингсене пӗрлешнӗ.
* [[Ҫурла, 14]] — [[Таиланд]]ри конституциллӗ суд премьер-министре [[Тхависин Сеттха|Сеттха Тхависин]] ӗҫрен кӑларнӑ.

=== Авӑн ===

=== Юпа ===

=== Чӳк ===

=== Раштав ===

== Ҫавӑн пекех ==
{{Çӳрев
|Тема         = 2024 çул
|Портал       =
|Викисăмахсар  =
|Викикĕнеке  =
|Викикаларăш =
|Викивулавăш     =
|Викитĕссем     =
|Викихыпар  = Категори:2024
|Викиампар    = Category:2024
|Метавики     =
|Проект       =
|Родовод      =
}}

* [[2024 çул мусăкра]]
* [[2024 çул литературăра]]

== Асӑрхавсем ==
{{Асӑрхавсем|2}}
{{year-stub}}

[[Категори:2024 çул| ]]
[[Категори:Пур хронологи ят-йышĕсем]]
[[Категори:Викиампар каçă статьисем]] 
[[Категори:Викихыпар каçă статьисем]] 
[[Категори:Çулсем çинчен çырса пĕтермен статьясем]] 
[[Категори:2024 çул]]</text>
      <sha1>qs5jh0r6k4bvs0jvulkoxfjh1puesu3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Хутшăнаканăн канашлу страници:-revi</title>
    <ns>3</ns>
    <id>122364</id>
    <redirect title="Хутшăнаканăн канашлу страници:Revi C." />
    <revision>
      <id>876149</id>
      <parentid>839733</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T15:33:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pathoschild</username>
        <id>288</id>
      </contributor>
      <comment>global user pages ([[m:Synchbot|requested by Revi C.]])</comment>
      <origin>876149</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="31" sha1="o9z79lcc9a9pfmqmrod5w3eyk4q9i0o" xml:space="preserve">#REDIRECT [[User talk:Revi C.]]</text>
      <sha1>o9z79lcc9a9pfmqmrod5w3eyk4q9i0o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Хутшăнакан:-revi</title>
    <ns>2</ns>
    <id>122365</id>
    <redirect title="Хутшăнакан:Revi C." />
    <revision>
      <id>876148</id>
      <parentid>839734</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T14:54:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pathoschild</username>
        <id>288</id>
      </contributor>
      <comment>global user pages ([[m:Synchbot|requested by Revi C.]])</comment>
      <origin>876148</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26" sha1="88g0cv17whfgb1wkeh281mptujwtlut" xml:space="preserve">#REDIRECT [[User:Revi C.]]</text>
      <sha1>88g0cv17whfgb1wkeh281mptujwtlut</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Шаблон:Potd/2026-08-8 (cv)</title>
    <ns>10</ns>
    <id>130450</id>
    <revision>
      <id>876144</id>
      <timestamp>2026-08-02T12:03:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ymblanter</username>
        <id>7764</id>
      </contributor>
      <comment>Ҫӗнӗ страница: «Млечный Путь над Эльбрусом, Кабардино-Балкария, Россия»</comment>
      <origin>876144</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="100" sha1="oji2hxrsgjccex8lywy1g3u01etstby" xml:space="preserve">Млечный Путь над Эльбрусом, Кабардино-Балкария, Россия</text>
      <sha1>oji2hxrsgjccex8lywy1g3u01etstby</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Шаблон:Potd/2026-08-8</title>
    <ns>10</ns>
    <id>130451</id>
    <revision>
      <id>876145</id>
      <timestamp>2026-08-02T12:04:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ymblanter</username>
        <id>7764</id>
      </contributor>
      <comment>Ҫӗнӗ страница: «Milky way in Elbrus.jpg»</comment>
      <origin>876145</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23" sha1="c7x8f1lksgu3y3elwe92f8rjsxmunbb" xml:space="preserve">Milky way in Elbrus.jpg</text>
      <sha1>c7x8f1lksgu3y3elwe92f8rjsxmunbb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Евклид лемми</title>
    <ns>0</ns>
    <id>130452</id>
    <revision>
      <id>876146</id>
      <timestamp>2026-08-02T12:54:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ellodanis5</username>
        <id>17302</id>
      </contributor>
      <comment>Ҫӗнӗ страница: «[[File:Euklid2.jpg|thumb|Euklid]] '''Евклид лемми''', Евклидăн [[Пуçламăшсем (Евклид)|«Пуçламăшсем»]] ĕçĕн VII кĕнекинчи 30-мĕш каланăлăх. Хальхи формулировка{{sfn |Виноградов|1952|с=20}}: {{Цитата|Енчен темиçе хутланаканăн хутлавлăхĕ &lt;math&gt;p&lt;/math&gt; [[ансат хисеп]] çине пайланать пулсан, ва...»</comment>
      <origin>876146</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1288" sha1="ehmzly6d4wpock0aiirnu0mzt0mex6m" xml:space="preserve">[[File:Euklid2.jpg|thumb|Euklid]]
'''Евклид лемми''', Евклидăн [[Пуçламăшсем (Евклид)|«Пуçламăшсем»]] ĕçĕн VII кĕнекинчи 30-мĕш каланăлăх. Хальхи формулировка{{sfn |Виноградов|1952|с=20}}:
{{Цитата|Енчен темиçе хутланаканăн хутлавлăхĕ &lt;math&gt;p&lt;/math&gt; [[ансат хисеп]] çине пайланать пулсан, вара хутланакансенчен пĕри те пулин çав  &lt;math&gt;p&lt;/math&gt; çине пайланать.}}

== Асăрхавсем ==
{{Асăрхавсем}}

== Литература ==
* Виноградов И. М. Основы теории чисел. — М.—Л.: ГИТТЛ, 1952. — 180 с.
* Жиков В.В. Основная теорема арифметики // Соросовский Образовательный Журнал. — 2000. — Т. 6, № 3. — С. 112—117.

== Каçăсем ==
`* Rosen, Kenneth H. (1992), Elementary Number Theory and its Applications (3rd ed.), Addison-Wesley, ISBN 978-0-201-57889-8

[[Категори:Хисепсен теорийĕ]]
[[Категори:Ансат хисепсен теоремисем]]
[[Категори:Леммăсем|Евклид]]</text>
      <sha1>ehmzly6d4wpock0aiirnu0mzt0mex6m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ҫурла, 13</title>
    <ns>0</ns>
    <id>130453</id>
    <redirect title="Çурла, 13" />
    <revision>
      <id>876150</id>
      <timestamp>2026-08-02T15:59:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Max Tenche</username>
        <id>25572</id>
      </contributor>
      <comment>[[Çурла, 13]] ҫине куҫарни</comment>
      <origin>876150</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28" sha1="42cr5m84iydejld16sp5xpbrryz7amt" xml:space="preserve">#redirect [[Çурла, 13]]</text>
      <sha1>42cr5m84iydejld16sp5xpbrryz7amt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Энерги юхăмĕ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>130454</id>
    <revision>
      <id>876151</id>
      <timestamp>2026-08-02T16:07:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ellodanis5</username>
        <id>17302</id>
      </contributor>
      <comment>Ҫӗнӗ страница: «{{Пĕлтерĕшсем|Юхăм}} {{Физика виçи | Ячĕ    = Энерги юхăмĕ | Символ      = &lt;math&gt;\Phi = \frac{dW}{dt}&lt;/math&gt; | Виçелĕх = L&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;MT&lt;sup&gt;−3&lt;/sup&gt; | СИ          = [[Ватт|Вт]] | СГС         = [[эрг]]·[[çеккунт|ç]]&lt;sup&gt;−1&lt;/sup&gt; | Асăрхавсем  = }} File:Solar panels near Dukovany Nuclear Power Station near Dukovany, Třebíč District.jpg|thumb|left|Solar panels near Duko...»</comment>
      <origin>876151</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1528" sha1="pbymlodsizefbkdjsb58a4hp6gqaoc0" xml:space="preserve">{{Пĕлтерĕшсем|Юхăм}}
{{Физика виçи
| Ячĕ    = Энерги юхăмĕ
| Символ      = &lt;math&gt;\Phi = \frac{dW}{dt}&lt;/math&gt;
| Виçелĕх = L&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;MT&lt;sup&gt;−3&lt;/sup&gt;
| СИ          = [[Ватт|Вт]]
| СГС         = [[эрг]]·[[çеккунт|ç]]&lt;sup&gt;−1&lt;/sup&gt;
| Асăрхавсем  =
}}
[[File:Solar panels near Dukovany Nuclear Power Station near Dukovany, Třebíč District.jpg|thumb|left|Solar panels near Dukovany Nuclear Power Station near Dukovany, Třebíč District]]
'''Энерги юхăмĕ''' —  [[вăхăт]] пĕрчи тăршшĕнче пĕр-пĕр çий урлă (витĕр) куçакан [[энерги]]н шутлавлăхĕ. Пĕрчĕсен тĕнчери [[СИ]] тытăмĕнче  [[ватт]] текенннипе виçеççĕ. Стандартлă паллăтăву çук темелле,  &lt;math&gt;\Phi&lt;/math&gt;, &lt;math&gt;\Pi&lt;/math&gt; тата урăх саспаллисемпе кăтартма пултараççĕ.

Пĕтĕмĕшле юхăма çийĕн элементарлă (вĕçсĕр пĕчĕк) пайвырăнĕсенчи юхăмсене  суммăласа (интегралласа) тупаççĕ: 
: &lt;math&gt; \Phi = \sum\Delta\Phi_i = \int d\Phi &lt;/math&gt;
== Çавăн пекех ==
* [[Хăват]]
* [[Энерги юхăмĕн йăвăлăхĕ]]
* [[Пайăркалав юхăмĕ]]

== Асăрхавсем ==
{{Асăрхавсем}}

[[Категори:Физикăлла капсем]]
[[Категори:Энерги]]</text>
      <sha1>pbymlodsizefbkdjsb58a4hp6gqaoc0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ҫурла, 14</title>
    <ns>0</ns>
    <id>130455</id>
    <redirect title="Çурла, 14" />
    <revision>
      <id>876153</id>
      <timestamp>2026-08-02T16:56:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Max Tenche</username>
        <id>25572</id>
      </contributor>
      <comment>[[Çурла, 14]] ҫине куҫарни</comment>
      <origin>876153</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28" sha1="k6cr0lk10e8gq9blub4ap10fg32mzjn" xml:space="preserve">#redirect [[Çурла, 14]]</text>
      <sha1>k6cr0lk10e8gq9blub4ap10fg32mzjn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Википеди сӳтсе явмалли:Вики-çуркунне 2026</title>
    <ns>5</ns>
    <id>130456</id>
    <revision>
      <id>876154</id>
      <timestamp>2026-08-02T19:10:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Il Nur</username>
        <id>9972</id>
      </contributor>
      <comment>/* Призсем */ ҫӗнӗ тема</comment>
      <origin>876154</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1530" sha1="8yjiq44dccnezp3nxcsctqyv392z2k1" xml:space="preserve">== Призсем ==

Уважаемые участники @[[Хутшăнакан:Max Tenche|Max Tenche]] и @[[Хутшăнакан:Ellodanis5|Ellodanis5]], спасибо Вам за Ваш вклад в Википедию! От имени группы татароязычных викимедийцев сердечно поздравляю вас с завоеванием призового места в конкурсе «Вики-весна 2026». Благодаря сотрудничеству Вики-волонтеров стран Центральной и Восточной Европы, Центра ее международной поддержки и Викимедиа Австрии удалось получить представленные призы в виде сертификатов интернет-магазина. Будем рады видеть вас и в наших будущих мероприятиях. Отправил сертификаты на почту, а когда получите, напишете сюда. Если вы не получили его по какой-либо причине, получили неправильный сертификат или возникли другие проблемы, пожалуйста, не стесняйтесь сообщить мне об этом. [[Хутшăнакан:Il Nur|Il Nur]] ([[Хутшăнаканăн канашлу страници:Il Nur|сӳтсе явни]]) 19:10, 2 Ҫурла уйӑхӗн 2026 (UTC)</text>
      <sha1>8yjiq44dccnezp3nxcsctqyv392z2k1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>876157</id>
      <parentid>876154</parentid>
      <timestamp>2026-08-03T02:50:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Max Tenche</username>
        <id>25572</id>
      </contributor>
      <comment>/* Призсем */ Хурав</comment>
      <origin>876157</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1766" sha1="97lkcx056w8pvwc9q2g1uzny7xdllmy" xml:space="preserve">== Призсем ==

Уважаемые участники @[[Хутшăнакан:Max Tenche|Max Tenche]] и @[[Хутшăнакан:Ellodanis5|Ellodanis5]], спасибо Вам за Ваш вклад в Википедию! От имени группы татароязычных викимедийцев сердечно поздравляю вас с завоеванием призового места в конкурсе «Вики-весна 2026». Благодаря сотрудничеству Вики-волонтеров стран Центральной и Восточной Европы, Центра ее международной поддержки и Викимедиа Австрии удалось получить представленные призы в виде сертификатов интернет-магазина. Будем рады видеть вас и в наших будущих мероприятиях. Отправил сертификаты на почту, а когда получите, напишете сюда. Если вы не получили его по какой-либо причине, получили неправильный сертификат или возникли другие проблемы, пожалуйста, не стесняйтесь сообщить мне об этом. [[Хутшăнакан:Il Nur|Il Nur]] ([[Хутшăнаканăн канашлу страници:Il Nur|сӳтсе явни]]) 19:10, 2 Ҫурла уйӑхӗн 2026 (UTC)

:Получил, тавтапуҫ! Спасибо [[Хутшăнакан:Max Tenche|Max Tenche]] ([[Хутшăнаканăн канашлу страници:Max Tenche|сӳтсе явни]]) 02:50, 3 Ҫурла уйӑхӗн 2026 (UTC)</text>
      <sha1>97lkcx056w8pvwc9q2g1uzny7xdllmy</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>