Википеди cvwiki https://cv.wikipedia.org/wiki/%D0%A2%C4%95%D0%BF_%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%86%D0%B0 MediaWiki 1.47.0-wmf.14 first-letter Медиа Ятарлă Сӳтсе явасси Хутшăнакан Хутшăнаканăн канашлу страници Википеди Википеди сӳтсе явмалли Ӳкерчĕк Ӳкерчĕке сӳтсе явмалли MediaWiki MediaWiki сӳтсе явмалли Шаблон Шаблона сӳтсе явмалли Пулăшу Пулăшăва сӳтсе явмалли Категори Категорине сӳтсе явмалли TimedText TimedText talk Модуль Обсуждение модуля Event Event talk 0 3720 876303 799241 2026-08-06T09:50:47Z InternetArchiveBot 28304 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 876303 wikitext text/x-wiki [[Ӳкерчĕк:Rosetta Stone BW.jpeg|мини|Розетта чулĕ, унта пĕр текстах умлăн хыçлăн виç чĕлхепе çырнă]] '''Куçаруçă''' е '''Тăлмач''', — калаçăва, мĕнле те пулин çырăва пĕр [[чĕлхе]]рен тепĕр чĕлхе çине куçаракан çын. Тăлмач тăрăшнипе, сăмахран, чăваш чĕлхипе çырнă ĕссемпе ытти халăхсем паллашма пултараççĕ. Тăлмач çавăн пекех чăвашла вулакансем валли урăх чĕлхесем çинче çырнă ĕçсене куçарса пама пултарать, халăх вăл ĕçсемпе паллашма май пулать<ref>[https://ru.atcg.ee/articles/iskusstvo-perevoda/ Текста куҫарас ӑсталӑх] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210625062720/https://ru.atcg.ee/articles/iskusstvo-perevoda/ |date=2021-06-25 }}</ref>. == Куçаруçă уйрăмлăхĕсем == * [[Калаçу тăлмачĕсем]] * [[Пуплев юхăмĕн тăлмачĕсем]] (синхронлă майпа куçарса пыракансем пирки сăмах пырать — синхорнист-куçаруçă, шăпах çакнашкал куçаруçасене «тăлмач» теме пулать те ĕнтĕ<ref>[https://glosum.ru/Значение-слова-Толмач Значение слова «Толмач»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210919020324/https://glosum.ru/%D0%97%D0%BD%D0%B0%D1%87%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5-%D1%81%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B0-%D0%A2%D0%BE%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%87 |date=2021-09-19 }}</ref>) * [[Çырав куçаруçисем]] * [[Техника куçруçисем]] * [[Юридици куçаруçисем]] * [[Илемлĕ хайлав куçаруçисем]] == Тĕнчери паллă куçаруçăсем == * [[Ломоносов Михаил Васильевич|Михаил Ломоносов]] * [[Александр Сумароков]] * [[Василий Майков]] * [[Антоних Кантемир]] * [[Бэкстрём Анника]] == Чăвашсен паллă куçаруçисем == * [[Ираида Васильевна Мукина]] * [[Теветкел Николай Александрович]] == Асăрхавсем == {{асăрхавсем|2}} [[Категори:Профессисем]] 75rart16zoq6tcvgi5btwu042ehvwgd 0 8383 876301 785703 2026-08-06T09:20:05Z InternetArchiveBot 28304 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 876301 wikitext text/x-wiki {{Çын |ят = Тур Хейердал |тăван ят = Thor Heyerdahl |портрет = ThorHeyerdahl.jpg |калăпăш = |çырни = |çуралнă чухнехи ят = |ĕçлĕх тĕсĕ = [[çулçӳревçĕ]], [[археолог]], [[антрополог]], [[çыравçă]] |çуралнă вăхăт = 6.10.1914 |çуралнă вырăн = [[Ларвик]], [[Вестфолл]], [[Норвеги]] |гражданлăх = {{Норвеги ялавĕ}}[[Норвеги]] |подданство = |вилнĕ вăхăт = 18.4.2002 |вилнĕ вырăн = [[Алассио]], [[Лигурия]], [[Итали]] |ашшĕ = |амăшĕ = |упăшки = |арăмĕ = 1) Лив Кушерон-Торп<br /> 2) Ивонна Дедекам-Симонсен<br /> 3) Жаклин Бир |ачасем = 1) Тур Бьёрн<br /> 2) Анетта, Мариан Хелен Элизабет |чыславсем тата парнесем = {{{!}} {{!}}{{Таса Олаф орденĕпе çăлтăр командарĕ}}{{!!}}{{Таса Олаф орден командорĕ}} {{!}}} {{{!}} {{!}}{{Перу Хĕвел орден офицерĕ}}{{!!}}{{Хастарлăхшăн орден кавалерĕ (Перу)}} {{!}}- {{!}}{{Итали Республикишĕн хастарлăхшăн орденĕн Аслă офицерĕ}}{{!!}}{{Хастарлăхшăн» орденĕн Аслă офицерĕ (Икĕпат)}} {{!}}} {{{!}} {{!}}{{Оскар (кинопарне)|1951}}{{!!}}{{Ломоносов пысăк медалĕ}} {{!}}} |сайт = }} [[Ӳкерчĕк:ThorHeyerdahl Bust Guimar.jpg|thumb|right|Тур Хейердал]] '''Тур Хейерда́л''' ({{lang-no|Thor Heyerdahl}}, [[юпа, 6]] [[1914]], [[Ларвик]], [[Норвеги]] — [[ака, 18]] [[2002]], [[Алассио]], [[Итали]]) — паллă норвег çулçӳревçи тата ăсчах-[[Антропологи|антрополог]]. Темиçе кĕнеке авторĕ. == Пурнăçĕпе ĕçĕ-хĕлĕ == Тур Хейердал кăнтăр Норвеги çĕрĕнче, пысăках мар [[Ларвик]] хулинче çуралнă. [[1937]]-[[1938]] çулсенче вăл хайен пĕррĕмеш экспедицинче пулнă, [[Полинези]]нчи [[Фату-Хива]] [[утрав]]не çитсе унта пĕр çул хушши пурăннă. [[1947]] çулта Тур Хейердал «Кон-Тики» [[сулă]] çинче [[Лăпкă океан]] урлă каçнă. Кун хыççăн ăна тĕнчипе хисеплеме пуçланă. 1950-мĕш çулсенче вăл пĕтĕм тĕнче валли çĕнĕрен Пасха утравне, 1953 çулта [[Галапагосс утравĕ]]сене уçнă. Çак утравсенче малтан инк халăхĕсем пурăннă тесе шухăш уçнă. Ӗлĕкхи кăптсем [[Кăнтăр Америкăна]] çитме пултарнине тĕрĕслес тесе «Ра» тата «Ра-2» папирус кимĕсем çинче [[1969]]-[[1970]] çулсенче вăл [[Атлантика океанĕ]] урлă ишсе каçнă. Тур Хейердал ятне тата Пасха, [[Галапагос]], [[Канар утравĕсем]] çинчи археологи ĕçĕсене иртернĕ пирки чысласа асăнаççĕ. Хейердал нумай хут [[Раççей]]ре пулнă, [[Атăл]]па [[Дон]] çинче [[викингсем]] çӳренĕ вырăнсене шыранă. Тăван Çĕрте ăна чысласа пурăннă чухнех палăк лартнă, тăван килĕнче [[музей]] уçнă. === Иккĕмĕш Тĕнче вăрçи === === «Кон-Тики» экспедицийĕ=== [[Ӳкерчĕк:KonTikiInMuseum.jpg|right|thumb|250px|[[Кон-Тики музейĕ]]нчи сулă. [[Осло]], [[Норвеги]]]] === Пасха утравне кайнă экспедици === === «Ра» тата «Ра-II» кимĕсем === [[Ӳкерчĕк:RaII.InMuseum.jpg|thumb|Ра-II, Кон-Тики музейĕ, Осло, Норвеги]] '''«Ра» экипажĕ''' * {{Норвеги ялавĕ}} Тур Хейердал * {{АПШ ялавĕ}} [http://en.wikipedia.org/wiki/Norman_Baker_(explorer) Норман Бейкер] * {{Чад ялавĕ}} [[Джибрин Абдулла|Абдулла Джибрин]] * {{Итали ялавĕ}} [[Маури Карло|Карло Маури]] * {{СССР ялавĕ}} [[Сенкевич Юрий Александрович|Юрий Сенкевич]] * [[File:Flag of the United Arab Republic.svg|22px|border]] [[Сориал Жорж|Жорж Сориал]] * {{Мексика ялавĕ}} [[Хеновес Сантьяго|Сантьяго Хенове́с]] '''«Ра-II» экипажĕ''' * {{Норвеги ялавĕ}} Тур Хейердал * {{АПШ ялавĕ}} [http://en.wikipedia.org/wiki/Norman_Baker_(explorer) Норман Бейкер] * {{Итали ялавĕ}} [[Маури Карло|Карло Маури]] * {{Япони ялавĕ}} [[Охара Кей|Кей Охара]] * {{СССР ялавĕ}} [[Сенкевич Юрий Александрович|Юрий Сенкевич]] * [[File:Flag of the United Arab Republic.svg|22px|border]] [[Сориал Жорж|Жорж Сориал]] * {{Мексика ялавĕ}} [[Хеновес Сантьяго|Сантьяго Хенове́с]] * {{Марокко ялавĕ}} [[Уханни Мадани Аит|Мадани Аит Уханни]] === «Тигрис» кимми=== '''«Тигриса» экипажĕ''' * {{Норвеги ялавĕ}} Тур Хейердал * {{АПШ ялавĕ}} [http://en.wikipedia.org/wiki/Norman_Baker_(explorer) Норман Бейкер] * {{Итали ялавĕ}} [[Маури Карло|Карло Маури]] * {{Норвеги ялавĕ}} [[Бён Ханс Петтер|Ханс Петтер Бён]] * {{АПШ ялавĕ}} [[Брок Норрис|Норрис Брок]] * {{Дани ялавĕ}} [[Дамхус Асбьёрн|Асбьёрн Дамхус]] * {{Мексика ялавĕ}} [[Карраско Герман|Герман Карраско]] * [[File:Flag of Iraq (1963-1991).svg|border|22px]] [[Салим Рашад Назир|Рашад Назир Салим]] * {{СССР ялавĕ}} [[Сенкевич Юрий Александрович|Юрий Сенкевич]] * {{Япони ялавĕ}} [[Судзуки Тору|Тору Судзуки]] * {{Германи ялавĕ}} [[Цольтцек Детлеф|Детлеф Цольтцек]] === Урăх тĕпчев ĕçĕсем === === Кĕнекесем === * [[Фату-Хива: возвращение к природе]] * [[Путешествие на «Кон-Тики»]] * [[Аку-Аку]] * [[Ра (кĕнеке)|Ра]] * [http://1001qfo.info/content/view/1126/32/ Уязвимый океан] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101019045958/http://1001qfo.info/content/view/1126/32/ |date=2010-10-19 }} * [[В поисках Одина. По следам нашего прошлого]] * Heyerdahl, Thor: Jakten på Odin, 2000. («В поисках Одина», на норвежском) * {{кĕнеке|автор=Рагнар, Квам мл.|пуçелĕк=Тур Хейердал. Биография. Книга I. Человек и океан|тăван ят=Thor Heyerdahl. Mannen og Havet|вырăн=М.|издательство=[[Весь мир (издательство)|Весь Мир]]|çул=2008|сери=Магия имени|страниц=464|isbn=978-5-7777-0381-1}} == Чыславсемпе парнесем == == Вуламалли == == Асăрхавсем == {{асăрхавсем}} == Каçăсем == {{commonscat|Thor Heyerdahl}} * [http://www.lib.ru/ALPINISM/HEJRDAL/ Тур Хейердал Мошков вулавăшĕнче] * [http://www.vokrugsveta.ru/vs/article/224/ Человек, который боялся воды.] Статья в журнале «Вокруг света». * [http://www.senator.senat.org/Thor_Heyerdahl.html 1] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090314070442/http://www.senator.senat.org/Thor_Heyerdahl.html |date=2009-03-14 }} [http://gorod.tomsk.ru/index-1231991852.php 2] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100311150215/http://gorod.tomsk.ru/index-1231991852.php |date=2010-03-11 }} Сообщение о смерти Т. Хейердала, обзор его жизни и достижений, планов на вторую экспедицию на Азов в поисках обители [[Один]]а, совершить которую помешала его смерть. * [http://www.itogi.ru/archive/2002/25/97931.html В Ростовской области российские и норвежские археологи ведут поиски легендарной прародины викингов] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101108061321/http://www.itogi.ru/archive/2002/25/97931.html |date=2010-11-08 }} [[Категори:Норвеги çулçӳревçисем]] [[Категори:Норвеги ăсчахĕсем]] [[Категори:Норвеги çыравçисем]] [[Категори:Çынсем, алфавитпа]] [[Категори:Пасха утравĕ]] [[Категори:Таса Олаф орденĕпе çалтăрĕн командорĕсем]] [[Категори:«Итали Республикишĕн хастарлăхшăн» орденĕн Аслă офицерĕсем]] [[Категори: «Оскар» парне лауреачĕсем]] [[Категори:Тĕнче Иккĕмĕш вăрçине хутшăннăскерсем]] 98rl9fxnky02t23bltzt5w3ijnra8c6 0 11346 876283 851926 2026-08-05T21:01:37Z InternetArchiveBot 28304 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 876283 wikitext text/x-wiki {{Çыравçă |Ят = Нар Урини |Ӳкерчĕк = |Ӳкерчĕке ăнлантарни = |Çуралнă чухнехи ят = Петрова Ираида Алексеевна |Суя ятсем = Нар Урини |Çуралнă вăхăт = [[Пуш, 13]], [[1913]] |Çуралнă вырăн = [[Йăлпăлак]] ялĕ, {{ÇВ|Ĕпхӳ кĕпĕрни|Ĕпхӳ кĕпĕрнинче}}, (халĕ [[Пушкăрт Республики]]н [[Пишпӳлек районĕ]]) [[Раççей империйĕ]] |Вилнĕ вăхăт = [[1983]], [[юпа, 4]], |Вилнĕ вырăн = {{ВВ|Мускав|Мускавра}}, РСФСР |Пăхăнулăх = Раççей империйĕ, {{Flagicon|USSR}} |Ĕçлев тĕсĕ = прозăç, драматург, сăвăç |Хастар çулсем = |Тĕлĕ = |Жанр = [[повеç]], калав, сăвă |Тĕлĕ = [[трагеди]], [[эпос]] |Ĕçсен чĕлхи = чăваш, вырăс |Викиампар = |Викивулавăш = }} '''Нар Урини''' (паспортпа '''Петрова Ираида Алексеевна''', [[1913]] çулхи [[пуш, 16|пуш уйăхĕн 16-мĕшĕ]], [[Пушкăрт Республикин Пишпӳлек районĕ]]нчи [[Йăлпăлак]] ялĕ - [[1983]] çулхи [[юпа, 4|юпа уйăхĕн 4-мĕшĕ]], [[Мускав]]) — чăваш [[çыравçă|çыравçи]], [[драматург]]ĕ, [[сăвăç]]ĕ<ref>[http://nasledie.nbchr.ru/personalii/pisateli/petrova-nars-iraida-alekseevna/ ультурное наследие Чувашии. Писатели : Петрова (Нарс) Ираида Алексеевна]{{Ĕçлемен каçă|date=March 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. [[1980]] çултанпа ССРП ÇП пайташĕ. == Пурнăçĕпе ĕçĕ-хĕлĕ == [[Хусанти чăваш педагогика техникумĕ]]нче, Тĕп театр ӳнер текхникумĕнче пĕлӳ пухнă. Хор ушкăнĕсен ертӳçи ĕçне алла илнĕ. [[Тăван Çĕршывăн Аслă вăрçи|Вăрçă]] вăхăтĕнче [[Ленинград]]ри хоспитăльсенче ĕçленĕ. [[1983]] çулхи [[юпа, 4|юпа уйăхĕн 4-мĕшĕнче]] [[Мускав]]ра вилнĕ, [[Шупашкар]]та пытарнă. == Несĕл, ратне, килйыш == Автобиографирен<ref>Н. Кириллова. Асăннă çăлкуç.</ref>: {{Цитата пуçламăшĕ}} {{oq|ru|Родилась в Башкирской АССР, деревня Елбулак Бижбулякского района в 1913 году в семье сельского учителя Петрова Алексея Петровича. Мать – Петрова Елизавета Васильевна – учительница. В 1914 году умер отец. Мать учительница до сего времени в селе Бижбуляк БАССР. Есть отчим, который сейчас на фронте, Рябухин Алексей Иванович – член ВКП (б).}} {{Цитата вĕçĕ}} Фёдор Павлов статйинче Нарс Уринине «Петрова-Агакова» пек асăннă. Çапла вара, ку унăн пĕрремĕш упăшки [[Агаков Леонид Яковлевич]] иккенне пĕлтерет пулмалла. Иккĕмĕш упăшки — Григоров Диодор Иванович (1909.01.05 — 2002): уçă çăлкуçсенчен килйыш хăш адреспа пурăнни те паллă: Московск.обл. Калининград р-н, Карла Маркса ул. Дом.25 Кв.81. Упăшки аçта ĕçлени те паллă<ref>В.В.Молодцов. [http://epizodyspace.ru/bibl/akiem/5v-vostok.html ИСТОРИЯ ПРОЕКТИРОВАНИЯ КОРАБЛЯ "ВОСТОК"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210128001212/http://epizodyspace.ru/bibl/akiem/5v-vostok.html |date=2021-01-28 }} // "Космический альманах" №5 2001 год</ref>: {{Цитата пуçламăшĕ}} {{oq|ru|...Немедленно, а точнее 3-го апреля 1957 г., он [Сергей Павлович Королев] создает в ОКБ-1 отдел № 9, которому поручается проектирование космических объектов, в том числе и для пилотируемых полетов. Руководство отделом он поручает Михаилу Клавдиевичу Тихонравову, добившись перевода его из НИИ-4 в ОКБ-1.... Григоров Диодор Иванович — зам. руководителя проектного отдела № 9}} {{Цитата вĕçĕ}} == Пултарулăх ĕçĕсем== Пичетленме XX ĕмĕрĕн 50-мĕш çулсен пуçламăшĕнче тытăннă.терет Калавсене, автобиографи повеçне («Тятюк») тата «Пурнăç çиппи» сăвăсен пуххине хайланă. Унăн сăввисем çаплах [[Чăваш кĕнеке арсиздательстви]] кăларакан «Çеçпĕл çеçкисем» ушкăнла ĕçĕсенче кун сути курнă. [[Чăваш патшалăх К. Иванов ячĕллĕ академи драма театрĕ]] драматургăн «Телейпе Илем» пьесине темиçе çул кăтартнă. «Кун-çул юппинче» сăвăсен, «Телейпе Илем» пьесăн тата «Савпипе Кришна» юмахăн никĕсне автор [[Атăл Пăлхарĕ]] тапхăрĕнче пулнисене халапласа çырнă. Çаплах Ираида Алексеевна чăваш литературипе театр ӳнерне Мускавра кăтартас ĕçе хастар туса пынă. === [[Кĕнеке]]сем === * «Тядюк» ([[1969]]); * «Çул юппинче» ([[1973]]); * «Савпипе Кришна» ([[1975]]); * «Пурнăç çиппи» ([[1979]]); * «Телей и Илем» ([[вырăс чĕлхи|вырăсла]], ''Телейпе Илем'', [[1982]]); == Вуламалли == # Бахмисова, Л. Н. Хĕрарăм–сăвăçсен утăмĕсем / Л. Н. Бахмисова // Ялав. – 2006. – № 5-6. – С. 132-135. # Вериялов, М. «Тăван халăхăма юррăмпа савăнтарăп теттĕм» : Ираида Петрова-Нарс çыравçă пурнăçĕнчи эпир пĕлмен самантсем / М. Вериялов // Тантăш. – 2003. – 11 çĕртме (№ 24). – С. 7. # Михайлов, Н. Ираида Петровăна чикан хĕрарăмĕ пуль тенĕччĕ / Н. Михайлов // Чăваш хĕрарăмĕ. – 2008. – 27-30 раштав (№ 51). – С. 10. # Петров, В. «Пĕчĕк юрă кăна пулса юласчĕ халăх асĕнче...» / В. Петров // Урал сасси. – 1996. – 21 пуш. # Юмарт, Г. Паттăр та çепĕç чун / Г. Юмарт ; В. Исаев сăн ӳкерчӗкӗ // Пике. – 1997. – № 1–2. – С. 6–7. # Юмарт, Г. Пĕчĕк юрă кăна мар / Г. Юмарт // Ялав. – 1983. – № 3. – С. 30. # Юхма, М. Инҫе ҫулта аташас мар тесессӗн / М. Юхма // Хыпар. – 2013. – 20 пуш. – С. 4. # Ялкир, П. Телей шыраса / П. Ялкир // Хыпар. – 1998. – 18 пуш. # Афанасьев, П. Петрова (Нарс) Ираида Алексеевна // Афанасьев, П. Писатели Чувашии / П. Афанасьев. – Чебоксары, 2006. – С. 320–321. # Афанасьева, Е. Р. Петрова (Нарс) Ираида Алексеевна / Е. Р. Афанасьева // Чувашская энциклопедия. – Чебоксары, 2009. – Т. 3 : М-Се. – С. 416. # Eливанова, Г. Пьеса переписывалась, переделывалась / Г. Eливанова // Совет. Чувашия. – 2005. – 9 сент. # Кондратьев, А. Поэтесса Ираида Петрова – наша землячка / А. Кондратьева // Сердцу близкие имена. – Уфа, 1996. – С. 203–208. # Трофимов, Г. Ф. Петрова Ираида Алексеевна (Нарс Урини) / Г. Ф. Трофимов // Краткая чувашская энциклопедия. – Чебоксары, 2001. – С. 323. # Ялгир, П. Петрова (Нар Урини) Ираида Алексеевна) // Ялгир, П. Литературный мир Чувашии / П. Ялгир. – Чебоксары, 2005. – С. 85. == Асăрхавсем == {{асăрхавсем}} ==Каçăсем== * [http://chuvash.org/lib/author/374.html Çыравçă хайлавĕсем] * [http://www.nbchr.ru/index.php?option=com_content&view=article&id=4834&catid=268&Itemid=483 ЛИТЕРАТУРНО-ТЕАТРАЛЬНЫЙ ВЕЧЕР, К 100-ЛЕТИЮ СО ДНЯ РОЖДЕНИЯ ИРАИДЫ ПЕТРОВОЙ] * [https://chuvash.org/content/6269-«Эп%20чӑвашсене%20каҫса%20кайса%20юрататӑп…».html Надежда Кириллова: «Эп чӑвашсене каҫса кайса юрататӑп…»] {{Chuvashia-bio-stub}} [[Категори:Çыравçăсем, алфавитпа]] [[Категори:Драматургсем, алфавитпа]] [[Категори:Сăвăçсем, алфавитпа]] [[Категори:ССРП çыравçисем]] [[Категори:ССРП драматургĕсем]] [[Категори:ССРП сăвăçисем]] [[Категори:Раççей çыравçисем]] [[Категори:Раççей драматургĕсем]] [[Категори:Раççей сăвăçисем]] [[Категори:Чăваш çыравçисем]] [[Категори:Чăваш драматургĕсем]] [[Категори:Чăваш сăвăçисем]] [[Категори:1013 çулта çуралнисем]] [[Категори:Пушăн 13-мĕшĕнче çуралнисем]] [[Категори:Юпан 4-мĕшĕнче вилнисем]] [[Категори:1983 çулта вилнисем]] ldfxihdgtbfxbbwabopg7a0o6edykvt 0 12512 876289 834376 2026-08-06T01:20:33Z InternetArchiveBot 28304 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 876289 wikitext text/x-wiki {{РФ субъекчĕ |RuNm = Псков облаçĕ |OfNm1 = Псковская область |OfNm2 = &nbsp; |FSFlag = Flag of Pskov Oblast.svg |FSCoA = Coat of arms of Pskov Oblast (2018).svg |FlagLnk = Псков облаçĕн ялавĕ |CoALnk = Псков облаçĕн гербĕ |FSMap = Map of Russia (2014–2022) - Pskov Oblast.svg |FSCtrWhat = Тĕп хули |FSCtrNm = [[Псков]] |AreaRnk = 48 |TotArea = 55 399 |WaterPrcnt = 5,2 |PopRnk = 67 |PopQty = 587 786 çын |PopCtDate = 2023 |PopDens = 10,61 çын |FedDistrNm = [[Çурçĕр-Анăç федераци тăрăхĕ]] |EcRegNm = [[Çурçĕр-Анăç экономика районĕ]] |CadNo = 60 |LangLangs = s |OfLangs = [[вырăс чĕлхи|вырăс]] |HeadTtl = Губернатор |HeadNm = [[Ведерников Михаил Юрьевич]] |ViceTtl = Облаç депутатсен канашĕн председателĕ |ViceNm = [[Котов Александр Алексеевич]] |LegislTtl = |LegislNm = |FSAnthem = [[Псков облаçĕн гимнĕ]] |FSUTC = +03:00 }} '''Псков облаçĕ''' (Псковщина, {{lang-ru|Псковская область}}) — [[Раççей Федерацийĕ]]н хĕвеланăç енче вырнаçнă облаç. [[Çурçĕр-Анăç федераци тăрăхĕ|Çурçĕр-Анăç федераци тăрăхне]] кĕрет. [[Тĕп хула|Тĕп хули]] — [[Псков]]. == Тавралăхĕ == Псков облаçĕ виçĕ [[патшалăх]]па юнашар вырнаçнă — унăн чиккисем [[Эстони]]пе, [[Латви]]пе тата [[Белорусси]]пе юнашар иртеççĕ. Унсăр пуçсăр область чиккисем [[Ленинград облаçĕ|Ленинград]], [[Новгород облаçĕ|Новгород]], [[Тверь облаçĕ|Тверь]], [[Смоленск облаçĕ]]семпе юнашар вырнаçнă. == Истори == Облаçе [[1944]] çулхи [[çурла, 23|çурла уйăхĕн 23-мĕшĕнче]] йĕркеленĕ. [[1957]] çулхи [[юпа, 2|юпа уйăхĕн 2-мĕшĕнче]] ун çумне [[Аслă Лука облаçĕ|Аслă Лука облаçне]] хушнă. == Халăх йышĕ == Облаçре (2002 çулхи çырав тăрăх) çак [[халăх]]сем пурăнаççĕ: * [[вырăссем]] — 717 101 (94,3%) * [[украинсем]] — 12 471 (1,6%) * [[белоруссем]] — 9 664 (1,3%) * [[чикансем]] — 3 220 (0,4%) * [[эрменсем]] — 2 270 (0,3%) * [[тутарсем]] — 1 499 (0,2) * [[азербайджансем]] — 1 319 (0,2%) * [[эстонсем]] — 1 122 (0,1%) * [[молдавансем]] — 797 (0,1%) * [[латышсем]] — 690 (0,1%) * [[нимĕçсем]] — 685 (0,1%) * [[чăвашсем]] — 658 (0,1%) * [[еврейсем]] — 637 (0,1%) * [[чеченсем]] — 557 (0,1%) * [[поляксем]] — 588 (0,1%) == Пайланăвĕ == {| border="1" cellpadding="2" cellspacing="0" |- bgcolor=#5297FC | '''Район ячĕ''' | '''Халăх йышĕ (2002)''' | '''Район тĕпĕ''' | '''Район тĕпĕнчи халăх йышĕ (2002)''' |- | [[Псков облаçĕн Бежаница районĕ|Бежаница районĕ]] |17 547 | [[Бежаница]] хеп |4 846 |- | [[Псков облаçĕн Аслă Лука районĕ|Аслă Лука районĕ]] |24 035 |[[Аслă Лука]] х. |&nbsp; |- | [[Псков облаçĕн Гдов районĕ|Гдов районĕ]] |17 715 |[[Гдов]] х. |5 171 |- | [[Псков облаçĕн Дедович районĕ|Дедович районĕ]] |17 881 |[[Дедович]] хеп |9 881 |- | [[Псков облаçĕн Дно районĕ|Дно районĕ]] |16 048 |[[Дно (хула)|Дно]] х. |10 049 |- | [[Псков облаçĕн Красногородск районĕ|Красногородск районĕ]] |9 800 | [[Красногородск]] хеп |4 694 |- | [[Псков облаçĕн Кунья районĕ|Кунья районĕ]] | 12 928 |[[Кунья (посёлок)|Кунья]] хеп |3 527 |- | [[Псков облаçĕн Локня районĕ|Локня районĕ]] |13 268 |[[Локня]] хеп |4 898 |- | [[Псков облаçĕн Невель районĕ|Невель районĕ]] |31 419 |[[Невель]] х. |18 545 |- | [[Псков облаçĕн Новоржев районĕ|Новоржев районĕ]] |12 217 |[[Новоржев]] х. |4 125 |- | [[Псков облаçĕн Çĕнĕ Сокольник районĕ|Çĕнĕ Сокольник районĕ]] |19 389 |[[Çĕнĕ Сокольник]] х. |9 757 |- | [[Псков облаçĕн Опочка районĕ|Опочка районĕ]] |23 973 |[[Опочка]] х. |13 964 |- | [[Псков облаçĕн Остров районĕ|Остров районĕ]] |36 685 |[[Остров (хула)|Остров]] х. |25 078 |- | [[Псков облаçĕн Палкино районĕ|Палкино районĕ]] |10 520 |[[Палкино]] хеп |3 201 |- | [[Псков облаçĕн Печора районĕ|Печора районĕ]] |25 300 |[[Печора]] х. |13 056 |- | [[Псков облаçĕн Плюсса районĕ|Плюсса районĕ]] |11 610 |[[Плюсса (посёлок)|Плюсса]] хеп |3 856 |- | [[Псков облаçĕн Порхов районĕ|Порхов районĕ]] |28 470 |[[Порхов]] х. |12 263 |- | [[Псков облаçĕн Псков районĕ|Псков районĕ]] |37 216 |[[Псков]] х. |&nbsp; |- | [[Псков облаçĕн Пустошка районĕ|Пустошка районĕ]] |12 071 |[[Пустошка]] х. |5 509 |- | [[Псков облаçĕн Пушкин Сăрчĕн районĕ|Пушкин Сăрчĕн районĕ]] |11 694 |[[Пушкин Сăрчĕ]] хеп |6 089 |- | [[Псков облаçĕн Пыталово районĕ|Пыталово районĕ]] |14 853 |[[Пыталово]] х. |6 806 |- | [[Псков облаçĕн Себеж районĕ|Себеж районĕ]] |25 473 |[[Себеж]] х. |7 138 |- | [[Псков облаçĕн Хĕрлĕ Струг районĕ|Хĕрлĕ Струг районĕ]] |16 579 |[[Хĕрлĕ Струг]] хеп |8 762 |- | [[Псков облаçĕн Усвят районĕ|Усвят районĕ]] |6 360 |[[Усвят]] хеп |3 148 |} == Каçăсем == * [http://www.pskov.ru/ Псков облаçĕн официаллă сайчĕ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090620044353/http://www.pskov.ru/ |date=2009-06-20 }} * [http://news.pskovonline.ru/ Псков облаçĕн хыпарĕсем] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071118151022/http://news.pskovonline.ru/ |date=2007-11-18 }} * [http://forum.pskovonline.ru/ Псков облаçĕн канашлăвĕ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071125173513/http://forum.pskovonline.ru/ |date=2007-11-25 }} * [http://pskov.news-city.info/docs/ Законодательство Псковской области] * [http://culture.pskov.ru/ Культура Псковской земли] * [http://www.porhov-uezd.narod.ru/ Порховский уезд — история, документы, карты, краеведение] * [http://museums.pskov.ru/news/?idnews=00286 Псковский государственный объединённый историко-архитектурный и художественный музей-заповедник.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160313120255/http://museums.pskov.ru/news?idnews=00286 |date=2016-03-13 }} * [https://web.archive.org/web/20100718011938/http://derjavapskov.ru/ Псковская Держава. Краеведческий архив Псковской области.] * http://www.pskov.ru/press/10.06.10/3977 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304094312/http://www.pskov.ru/press/10.06.10/3977 |date=2016-03-04 }} В Псковской области разработают генплан развития исторического поселения Велье. * [http://boxpis.ru/gk-g/v3_3vall_google.php?u=wig_pskov&l=28.319574&b=57.823440&m=13&dl=00&db=00&nm=osm&nm2=ER3v&sw=2&em_ks=0&kml_n=1&kml_f=http://boxpis.ru/kml/t_u.kml&lang=ru Псковская область на трёхвёрстной военно-топографической карте Европейской России] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160624235400/http://boxpis.ru/gk-g/v3_3vall_google.php?u=wig_pskov&l=28.319574&b=57.823440&m=13&dl=00&db=00&nm=osm&nm2=ER3v&sw=2&em_ks=0&kml_n=1&kml_f=http://boxpis.ru/kml/t_u.kml&lang=ru |date=2016-06-24 }} {{Псков облаçĕ}} {{Çурçĕр-Анăç федераци тăрăхĕ}} {{РФ субъекчĕсем}} [[Категори:Псков облаçĕ]] efagag89p43uc0fpkh3o9zz8tduk8ey 0 13599 876281 673599 2026-08-05T20:51:08Z InternetArchiveBot 28304 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 876281 wikitext text/x-wiki {{компани карточки |ячĕ = УАП «ВПК „НПО машиностроения“» |логотип = |тĕс = [[Уçă акционер пĕрлĕхĕ]] |биржăри листинг = |ĕçлĕх = |йыхрав = |никĕсленĕ = [[1944]] |малтанхи ячĕсем = Союзное опытно-конструкторское бюро № 52 <br /> ФГУП «НПО машиностроения» |никĕслевçĕсем = |вырнаçăвĕ = {{Раççей ялавĕ}} [[Реутов]] х., [[Мускав облаçĕ]] ([[Раççей]]) |паллă ĕçтешсем = Тĕп директор [[Леонов Александр Георгиевич|Леонов Александр Георгиевич]] |отраçлĕ = [[Машиностроени]] |тухăç = ВПК япали |çаврăнăш = 6,873 млрд тен. ([[2007]]) |операци тупăшĕ = 278 млн тен. (2007) |таса тупăшĕ = 171 млн руб. (2007) |ĕçтеш йышĕ = |кăк компани = |тăван компанисем = |аудитор = |сайт = [http://www.npomash.ru www.npomash.ru] }} '''УАП «Вăрçă-промăçлăхĕн корпорацийĕ „Наукăпа производство машиностроени пĕрлешĕвĕ“»''' ('''ФПУП «НПО машиностроения», УКБ-52''') — [[Раççей]]ĕн малта пыракан ракета-космос фирмисенчен пĕри. [[1944]] çулта академик [[Челомей Владимир Николаевич|Челомей]], [[Поликарпов Николай Николаевич|Н. Н. Поликарпов]] ертсе пынă 51 № авиазаводăн УКБ тĕпĕпе Реутовра самолёт-снарядсем ăслайламалли конструктор бюровне йĕркеленĕ. Халĕ корпорацийĕн тĕп пайĕ [[Мускав облаçĕ]]н [[Реутов]] хулинчех вырнаçнă. Предприятин ĕç-хĕлĕпе патшалăх ертӳçисем: [[Хрущёв Никита Сергеевич]], [[Путин Владимир Владимирович]], [[Медведев Дмитрий Анатольевич]] пырса паллашнă. [[1991]] çулта депутата суйланас умĕн [[Ельцин Борис Николаевич|Борис Ельцин]] агитаци енĕпе коллективпа тĕл пуласшăн пулнă, анчах та ертӳçсем тата РФ КП вырăнти парткомĕ ăна йышăнман. == Харпăрçисемпе ертӳçĕсем == УАО «ВПК „НПО машиностроения“» 100 % акцийĕ патшалăх аллинче, ĕçсене тытса пыраканĕ — Патшалăх пурлăхĕпе хуçаланакан федерацин агентстви. Тĕп директор — Тĕп конструктор [[Леонов Александр Георгиевич|Леонов Александр Георгиевич]]. == Кун-çулĕ == * [[Юпа, 19]] [[1944]] — [[нарăс, 9]] [[1953]] — КБ завода № 51 * [[1954]] çултанпа — Конструкторсен ушкăнĕ * [[Çурла, 26]] [[1955]]—[[1965]] — УКБ-52 МАП * [[1965]]—[[1983]] — ЦКБМ МОМ * [[1983]] — «НПО машиностроени» * [[2007]], [[нарăс]] — ОАО «ВПК „НПО машиностроени“» == Корпораци ĕç-пуçĕн тĕп тĕллевĕсем == * Çунатлă ракета вăрçă комплексĕсем * Стратеги ракети комплексĕсем тата турттару-ракетисем * Интеграциленĕ информаци-космос системисем * Информаци технологисем, тепĕр хут усă курмалли энергетика тата икĕ тĕрлĕ усă курмалли технологипе тунă интеграциленĕ инноваци продукчĕсем == Патшалăха туса панă ĕçĕсем == * [[10Х]] * [[16Х]] * [[П-5]] * [[П-5Д]] * [[П-6]] * [[П-35]] * [[Прогресс (ракета комплексĕ)|«Прогресс»]] * [[П-70 Аметист|П-70 «Аметист»]] * [[П-120 Малахит|П-120 «Малахит»]] * [[П-500 Базальт|П-500 «Базальт»]] * [[П-700 Гранит|П-700 «Гранит»]] * [[Метеорит (ракета)|ЗМ-25 «Метеорит»]] * [[Яхонт (ПКР)|П-800 «Яхонт»]] * «[[БраМос]]» * [[Циркон (ракета)]] * [[УР-200]] * [[УР-500]] * [[УР-500К|УР-500К, «Протон» (турттару-ракети)]] * [[УР-100]] * [[УР-100К]] * [[УР-100У]] * [[УР-100Н]] * [[УР-100Н УТТХ]] * [[Стрела (турттару-ракети)|РН «Стрела»]] * [[Протон (КА)|«Протон» (пысăк ăслăлăх космос станцисен комплексĕ)]] * [[ИС (космосран хӳтĕлекен комплекс)|космосран хӳтĕлекен комплекс «ИС»]] * [[МКРЦ «Легенда»|МКРЦ (Глобальлĕ тинĕсри космос разведкипе тĕлĕ паракан система)]] * [[Алмаз (космос программи)|Тытса пымалли орбитăри станциллĕ ракета-космос комплексĕ «Алмаз»]] * [[Çĕре дистанциллĕ зондăламалли космос системи "Алмаз-Т"]] * [[Çĕре дистанциллĕ зондăламалли космос системи "Кондор-Э"]] * [[Мини-класс аппрачĕсен базипе тунă космос системисем]] == Тăван пĕрлешĕвĕсем == Корпорацине кĕрекенсем: * УАО «ПО „[[Стрела (предприяти)|Стрела]]“» ([[Ăренпур]] х.) * УАО «Пермский завод [[Машиностроитель (завод)|„Машиностроитель“]]» ([[Пермь]] х.) * УАО «[[НПО электромеханики]]» ([[Миасс]] х., [[Челепи облаçĕ]]) * УАО «[[Авангард (предприяти)|Авангард]]» ([[Сафоново (Смулен облаçĕ)|Сафоново]] х., [[Смулен облаçĕ]]) * УАО «[[УНИИКМ]]» ([[Пермь]] х.) == Çавăн пекех пăхăр == * [[СССР тата Раççей конструктор бюровĕсен ят-йышĕ]] == Каçăсем == * [http://www.npomash.ru/npom/ru/default.htm «НПО машиностроенин» официаллă сайчĕ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190607102018/http://www.npomash.ru/npom/ru/default.htm |date=2019-06-07 }} * [http://npomash.clan.su/ «НПО машиностроени» официаллă мар сайчĕ] {{rocket-stub}} {{УАО «ВПК „НПО машиностроени“» ăслайланă çунатлă ракетăсем}} [[Категори:РФ компанисем]] [[Категори:Ракета-космос компанисем]] [[Категори:Конструктор бюровĕсем]] [[Категори:Хĕçпăшал тăвакансем]] [[Категори:МФТИ бази]] [[Категори:Роскосмос]] [[Категори:Мускав облаçĕн компанисем]] [[Категори:Реутов компанисем]] pk9vtctd2zmxlwqky5kkefhas16jmn5 0 16756 876295 712812 2026-08-06T04:56:27Z InternetArchiveBot 28304 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 876295 wikitext text/x-wiki '''Сим''' — [[Челепи облаçĕ]]н [[Челепи облаçĕн Аша районĕ|Аша районĕнчи]] район пăхăнăвлĕ хула ([[1942]] çултанпа хула статусĕнче). 1942 çулчен Сим Завоче ятпа палăрнă. Халăх йышĕ — 15,9 пин çын (2005). == Тавралăхĕ == Хула [[Сим (юханшыв)|Сим]] çинче, [[Аша]] район тĕпĕнчен 27 çм, [[Челепи]]рен 290 çм, [[Симская]] (Йĕпхӳ-Челепи йĕрĕнче) [[чукун çул станцийĕ]]нчен 9 çм вырнаçнă.<ref name="bse2-39">Большая Cоветская Энциклопедия. Гл. ред. Б. А. Введенский, 2-е изд. Т. 39. Сигишоара — Соки. 1956. 664 стр., илл. и карты; 42 л. илл. и карт.</ref> == Хуçалăхĕ == Сим заводне [[1759]] çулта тимĕр тăвакан завод туса лартнипе йĕркеленĕ. == Паллă çынсем == * [[Курчатов Игорь Васильевич|Игорь Курчатов]] — паллă физик, [[атăм бомби]]не тăваканĕ. == Каçăсем == * [http://sim-portal.ru Сим хулин хыпар-хавас сайчĕ - «Сим-Порталĕ»] * [http://www.mobrechye.ru/chelregion_sim.html Сим «Раççейĕн пĕчĕк хулисем» сайтĕнче] * [http://heraldicum.narod.ru/russia/subjects/towns/sim.htm Сим гербĕн историйĕ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060425223737/http://heraldicum.narod.ru/russia/subjects/towns/sim.htm |date=2006-04-25 }} * [http://www.mojgorod.ru/cheljab_obl/sim/index.html Сим «Ман хула» энциклопединче] * [http://sim-portal.ru/photogallery.html?g2_itemId=284 1910 çулхи Сим хулин фотоӳкерчĕкĕсем. Прокудин-Горский фотографăн ĕçĕсем] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100423174612/http://sim-portal.ru/photogallery.html?g2_itemId=284 |date=2010-04-23 }} {{stub}} {{Челепи облаçĕн хулисем}} [[Категори:Ят улăштарнă хуласем]] [[Категори:Челепи облаçĕн хулисем]] 11zfkioounrlymi2iqcc35p97d84syn 0 16852 876293 873881 2026-08-06T03:55:13Z InternetArchiveBot 28304 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 876293 wikitext text/x-wiki {{урăх пĕлтерĕшсем}} {{ПВ-Раççей |статус = Хула |чăвашла çĕлĕк = Самар |тăван çĕлĕк = {{lang-ru|Самара}} |герб = Coat_of_Arms_of_Samara_(Samara_oblast).png |ялав = Flag_of_Samara_(Samara_oblast).png |герб анлăшĕ = 100 |ялав анлăшĕ = 150 |lat_deg =53 |lat_min =11 |lat_sec =0 |lon_deg =50 |lon_min =07 |lon_sec =0 |CoordAddon = type:city(1152000)_region:RU |CoordScale = |ЯндексКартти = http://maps.yandex.ru/samara |патшлăх картин пысăкăшĕ = 300 |регион = Самар облаçĕ |регион карттин пысăкăшĕ = 200 |район = |район тапăлра = |район карттин пысăкăшĕ = |шалти пайлану = 9 административных районов |пуçлăх тĕсĕ = мэр |пуçлăх = [[Тархов Виктор Александрович|Виктор Тархов]] |никĕсленĕ вăхăт = 1586 çул |пĕрремĕш асăну = 1357 çул |малтанхи ятсем = Куйбышев |статус = |лаптăк = 466 |йышлăх = |çӳллĕш тĕсĕ = |ПВ центрĕн çӳллĕшĕ = 100 |климат = вăтам-континентлă |официаллă чĕлхе = |официаллă чĕлхе-ref = |пурăнан халăх = 1 135 422 | author = | url = | title = | datepublished = | accessdate = |çырав çулĕ = 2008 |Йышлăх = |Агломераци = |наци йышĕ = [[вырăссем]] (83,6 %)<br />[[тутарсем]] (3,9 %)<br />[[чăвашсем]] (3,1 %)<br />[[мордва]] (2,7 %)<br />[[украинсем]] (1,9 %) |конфесси йышĕ = [[православи|православсем]],<br />[[ислам|мăсăльмансем]],<br />[[иуда тĕнĕ|иудейсем]], урăххисем |этнохороним = самарçă,<br />самарçăсем |вăхăт тăрăхĕ = +4 |телефон кочĕ = 846 |почтă индексĕ = |почтă индексĕсем = 443xxx |автомобиль кочĕ = 63, 163 |цифрăллă идентификатор = |категори Commons-ра = Samara |сайт = http://city.samara.ru |сайт чĕлхи = |сайт чĕлхи 2 = |сайт чĕлхи 3 = |сайт чĕлхи 4 = |сайт чĕлхи 5 = |add1n = «Мой город» энциклопедире |add1 = [http://www.mojgorod.ru/samarsk_obl/samara/index.html Samara] |add2n = |add2 = |add3n = |add3 = }} '''Самар''' ({{lang-ru|Самара}}) — [[Раççей Федерацийĕ|Раççейĕн]] пысăк хули, [[Атăл]]ăн сулахай çӳллĕ çыранĕнче [[Самар Луки]] патĕнче, [[Самар (юханшыв)|Самарпа]] [[Сук (юханшыв)|Сук]] юханшывĕсем хушшинче вырнаçнă, [[Самар облаçĕ]]н [[администраци центрĕ]]<ref>[https://timescanner.pro/ru/Samara_Samarskaya_Oblast Самар хули ҫинчен калакан информаци] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210901203802/https://timescanner.pro/ru/Samara_Samarskaya_Oblast |date=2021-09-01 }}</ref>. Совет тапхăрĕнче ([[1935]] кăрлачăн 27-мĕшĕ — [[1991]] çулхи кăрлачăн 25-мĕшĕ) хула '''Ку́йбышев''' ([[Куйбышев Валериан Владимирович|Валериан Куйбышев]] патшалăх тата парти ĕçченĕ) ятлă пулнă. == Администрациллĕ пайлану == Самар тăххăр района пайланса тăрать: * [[Самарăн Промăçлă районĕ|Промăçлă]] (267 пин çын) * [[Самарăн Киров районĕ|Киров]] (228,4 пин çын) * [[Самарăн Совет районĕ|Совет]] (176,8 пин çын) * [[Самарăн Октябрь районĕ|Октябрь]] (108,3 пин çын) * [[Самарăн Чукун çул районĕ|Чукун çул]] (102,3 пин çын) * [[Самарăн Хĕрлĕ тăм районĕ|Хĕрлĕ тăм]] (83,8 пин çын) * [[Самарăн Куйбышев районĕ|Куйбышев]] (79 пин çын) * [[Самарăн Ленин районĕ|Ленин]] (63,2 пин çын) * [[Самарăн Самар районĕ|Самар]] (30,2 пин çын) == Халăхĕ == [[Ӳкерчĕк:Население Самары.PNG||thumb|200px|Халăх йышĕн улшăнăвĕ]] Йышĕ — 1,1581 млн çын (1.01.2008), (Раççейре 6-мĕш вырăнта — [[Мускав]], [[Санкт-Петербург]], [[Çĕн Çĕпĕр]], [[Екатеринбург]]а, [[Чулхула]] хыççăн). Самарта [[2008]] çулхи кăрлач тĕлне 1 миллион 158 пин çын пурăннă. Икĕ тĕпĕллĕ Самара—[[Тольятти]] [[хула агломерацийĕ|агломерацинче]] — [[Новокуйбышевск]], [[Кинель]], [[Чапаевск]], [[Жигулёвск]] — 2,3 млн çын шутланать (РФ 3-мĕш — Мускавпа Санкт-Петербург хыççăн [[2005]] çулта. {| class="standard" |+ Самар хулин халăх йышĕ, çулсемпе (пин çын) !Çул !1897 !1923 !1926 !1939 !1956 !1959 !1962 !1967 !1970 !1973 !1976 !1979 |- |Йышĕ |91.7 |147.4 |172 |390 |760 |806 |881 |992 |1045 |1117 |1162 |1216.2 |- !Çул !1982 !1986 !1989 !1992 !1996 !1998 !2000 !2001 !2003 !2005 !2006 !2007 |- |Йышĕ |1243 |1267 |1254.4 |1239.2 |1208.3 |1160.3 |1156.1 |1143.6 |1157.9 |1133.4 |1143.3 |1139.1 |- !Çул !2008 ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! |- |Йышĕ |1158.1 | | | | | | | | | | | |} '''Наци йышĕ''' <center> {| class="wikitable" class="standard sortable" |+Самар хулин наци йышĕ<ref>Пур Раççейри 2002 çулхи халăх çыравĕ хыпарĕпе</ref> |- ! Халăх ! Йышĕ <br />(çын) ! Пур халăх йышĕ <br />шутĕнче<br /> (%) |- | Вырăссем | 1 036 857 | 88,1 |- | Тутарсем | 40 327 | 3,4 |- | Украинсем | 19 178 | 1,8 |- | Мордвасем | 17 861 | 1,5 |- | Чăвашсем | 15 252 | 1,3 |- | Эрменсем | 7 140 | 0,4 |- | Еврейсем | 5 231 | 0,4 |- | Белоруссем | 4 835 | 0,4 |- | Азербайджансем | 4 468 | 0,4 |- | Пушкăртсем | 1 849 | 0,2 |- | Казахсем | 1 731 | 0,1 |- | Узбексем | 1 618 | 0,1 |- | Нимĕçсем | 1 506 | 0,1 |- | Грузинсем | 1 459 | 0,1 |- | Чикансем | 1 296 | 0,1 |- | Таджиксем | 1 234 | 0,1 |- | Çармăссем | 712 | 0,1 |- | Молдавансем | 665 | 0,1 |- | Чеченсем | 456 | 0,0 |- | Кăркăссем | 391 | 0,0 |- | Урăх халăх çынни, <br />хăш халахне кăтартман | 12 362 | 1,1 |} </center> == Истори == [[Ӳкерчĕк:Samara 002.jpg|thumb|220px|Куйбышев урамĕ хулан историлле пайĕнче (2003 çул)]] == Экономика == === Промăçлăх === [[Ӳкерчĕк:Raketa Samara.jpg|thumb|200px|«Союз» хăпартакан ракета комплексĕн астăвăм палăкĕ]] === Сутă-илӳ === {| class="standard" |+вак сутă-илӳ çаврăнăшĕ (млрд. тенкĕ) !Çул !2005 !2006 !2007 |- |Çаврăнăш |96,0 |112,2 |134,8 |} === Транспорт === == Тĕн == === Культура çурчĕсем === {{Тĕп статья|Самар храмĕсем}} [[Ӳкерчĕк:Iversk monast Samara.JPG|200px|thumb|[[Ивер хĕрарăм мăнастăрĕ]]]] Самар — нумай конфесси хули. Кунта чылай [[православи]] чиркĕвĕ, мăнастарь, [[увĕ хăйлалăх|кивĕ йăла]] чиркĕвĕ, [[мечет]], еврей хорал [[синагога|синагоги]], [[католици тĕнĕ|католици]] тата протестант храмĕ, [[баптистсем|баптистсемпе]] [[пятидесятниксем|пятидесятниксен]] кĕлӳ çурчĕ пур, вĕсенчен: * Православи [[Иверти хĕрарăм манастăрĕ]] * Католици [[Иисусăн Тасаран таса чĕри храмĕ (Самар)|Иисусăн Тасаран таса чĕри храмĕ]], вăл [[готика|готика стилĕллĕ]], хулан истори пайĕнче ларать. * Лютерансен [[Таса Георгий храмĕ]] * Мăсăльман [[Самар собор мечетĕ]], 1999 çултанпа [[Европа|Европăра]] чи пысăкки шутланнă<ref>2008 çулхи [[юпа, 17]] «[[Чечня чĕри]]» мечете [[Грозный]] хулинче уçиччен</ref>. * Иудей [[Самар хорал синагоги]], халĕ усă курмаççĕ. === Çăва-масарсем === {{Тĕп статья|Самар çăвисем}} [[Ӳкерчĕк:Ratner's monument in Samara main cemetery.jpg|thumb|200px|right|[[Хула çăви (Самар)|Хула çăвинчи]] [[Ратнер Георгий Львович|Г. Л. Ратнерăн]] вилтăпри çинчи палăкĕ]] Чи пысăк çăвасем: * [[Рубеж çăви]] — 170 пин пытару * [[Хула çави (Самар)]] 128 пин пытару * [[Кăнтăр çăви]] — 87 пин пытару == Ăслăх == '''[[РĂА|Раççей Ăслăх Академийĕ]] шутĕнчи йĕркеленӳлĕхсем:''' * [[РĂА Самар ăслăх тĕпĕ]] * [[РĂА Атăл бассейнĕн экологи институчĕ]] * [[ФИАН|РĂА П. Н. Лебедев ячĕллĕ физика институчĕ]]н Самар филиалĕ * [[Самар ялхуçалăх РЯХĂА Н.М.Тулайков ячĕллĕ ăслăх-тĕпчев институчĕ]] * [[Металлургипе материал тĕпчев А.А.Байков ячĕллĕ институчĕ]]н Атăлçи филиалĕ * [[СПАУ]] çумĕнчи [[Машинсен акустика институчĕ]] * [[Технологипе пахалăх ăслăх-тĕпчев институчĕ]] * [[РĂА Кăткăс системăсене тытса пырас ыйтусен институчĕ]] == Çутĕç == {{main|Самарти аслă пĕлӳ керменĕсем}} == Культура == === Музейсем тата галерейăсем === {{main|Самар музейĕсем}} Халĕ Самарта 20 музей ытла ĕçлет, вĕсенчен ваттисем ячĕллĕ [[Петр Владимирович Алабин|П. В. Алабин]] [[Самар облаçĕн тăван ене тĕпчекен музейĕ]] [[Самар ӳнер музейĕ|Самар облаçĕн ӳнер музейĕ]], Çаплах анчах уçăлнă [[Самар футболĕн музейĕ]]. === Театрсем тата концерт залĕсем === {{main|Самар театрĕсем}} '''Сцена вырăнĕсем'''<br /> [[Ӳкерчĕк:Samara pushkin.JPG|200px|thumb|А. С. Пушкин ячĕллĕ чукун çул ĕçтĕшĕсен культура керменĕ]] === Кинотеатрсем === * '''Cinema кафе''' (Киров проспекчĕ, 156) * '''Звезда''' (Çĕнĕ Сад урамĕ, 106) * '''Кадр''' (кино-клуб, Куйбышев урамĕ 103) * '''Каро-фильм''' (Мускав шоссе 18-мĕш çм) * '''Киномечта''' (ТЦ Парк Хаус, 3 хут, Мускав ш., 81б) * '''Киномост''' (Дыбенко урамĕ, 30) * '''Киноплекс''' (Аэродром урамĕ , 47А) * '''Огонек''' (Киров пр, 156) * '''Ракурс''' (кино-клуб, Вилонов урамĕ, 24) * '''Россия''' (Чернореченская урамĕ, 15) * '''Художественный''' (Куйбышев урамĕ, 105) === Вулавăшсем === {{main|Самар вулавăшĕсем}} == Спорт == == Тĕнче çыхăнăвĕсем == === Партнёр-хуласем === * {{Белоруси ялавĕ}} [[Витебск]] ([[Белоруси]]), çу, 11, 2001 * {{Белоруси ялавĕ}} [[Гомель]] ([[Белоруси]]), çу, 25, 2000 * {{Украина ялавĕ}} [[Днепропетровск]] ([[Украина]]), авăн, 16, 2001 * {{Словени ялавĕ}} [[Копер]] ([[Словени]]), чӳк, 14 2008<ref>http://www.riasamara.ru/rus/news/region/society/article34939.shtml Словени Коперĕ Самарăн партнёрĕ пулса тăчĕ</ref> * {{Итали ялавĕ}} [[Палермо]] ([[Итали]]), авăн, 25, 2008 * {{Украина ялавĕ}} [[Феодоси]] ([[Украина]]) * {{Китай ялавĕ}} [[Чжэнчжоу]] ([[Китай]]), ака, 11, 2002 == Массăллă хыпар хатĕрĕсем == === Инçекурав === * Эфир каналĕсем<br />[[СТС]] (1-мĕш канал), [[Первый канал]] (3-мĕш канал), Терра / [[Рен-ТВ]] (6-мĕш канал), Скат / [[ТНТ]] (7-мĕш канал), [[Россия (телеканал)|Россия]] (9-мĕш канал), [[Домашний]] (11-мĕш канал), [[НТВ]] (21-мĕш канал), [[Пятый]] (23-мĕш канал), [[Культура (телеканал)|Культура]] (25-мĕш канал), Рио / [[ДТВ]] (27-мĕш канал), [[Муз-ТВ]] (35-мĕш канал), ТВ-3 (37-мĕш канал), [[ТВН / Звезда]] (40-мĕш канал), [[ТВ-Центр]] (47-мĕш канал), [[Спорт (телеканал)|Спорт]] (50-мĕш канал) * Кабель инçекуравĕ<br />«[[Волгателеком]]», [http://www.telenettv.ru TeleNet], [http://www.divan-tv.ru Диван ТВ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100919230630/http://divan-tv.ru/ |date=2010-09-19 }}, [http://www.catv-samara.ru Пятый путь] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151019052956/http://catv-samara.ru/ |date=2015-10-19 }} * Спутник инçекуравĕ<br />[[НТВ+]], Триколор-ТВ, [http://www.satv.ru/ Спутник-ТВ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090303112745/http://www.satv.ru/ |date=2009-03-03 }} === Радиостанцисем === <center> {| class="wikitable" style="width:40%; height:70px" class="standard sortable" |+ '''[[Вăтам хумсем|ВХ]] тата [[Кĕске хумсем|КХ]] станцисем''' |- ! Ячĕ ! Частота |- |[[Радио Звезда]] |0.729 МГц |- |[[Радио России]] |0.873 МГц |- |[[Радио Маяк]] |1.143 МГц |} {| class="wikitable" style="width:40%; height:70px" class="standard sortable" |+ '''[[Ультракĕске хумсем|FM]]-диапазон''' |- ! Ячĕ ! Тăтăшлăх |- |[[РСН]] |68.51 МГц |- |[[Радио России]] |70.31 МГц |- |[[Радио Маяк]] |72.05, 92.1 МГц (План) |- |[[Русское радио]] |72.83, 100.3 МГц |- |[[Экспресс FM]] |90.1 МГц |- |[[Милицейская волна]] |90.6 МГц |- |[[Радио 7]] |91.0 МГц |- |[[Юмор FM]] |95.7 МГц (План) |- |[[Радио Скат]] |96.3 МГц |- |[[Ретро FM]] |98.6 МГц |- |[[Эхо Москвы]] |99.1 МГц |- |[[Европа плюс]] |99.9 МГц |- |[[Радио Шансон]] |101.0 МГц |- |[[RECORD]] |101.5 МГц |- |[[Наше радио]] |102.1 МГц |- |[[NRJ]] |102.5 МГц (План) |- |[[DFM]] |102.9 МГц |- |[[Радио Мегаполис]] |103.6 МГц |- |[[Самара-Максимум]] |104.3 МГц |- |[[Авторадио]] |104.8 МГц |- |[[Радио Алла]] |105.4 МГц (План) |- |[[Дорожное радио]] |106.1 МГц |- |[[Love радио]] |106.6 МГц |} </center> === Пресса === «[[ТЕЛЕНЕДЕЛЯ для всей семьи.]]», «[[Самарское обозрение]]», «[[Волжская коммуна]]», «[[Волжская заря]]», «[[Самарские известия]]», «[[Самара. Журнал столицы региона]]», «[[Самарский футбол]]», «[[журнал "Дело"]]», «[[Пульс Поволжья]]», «[[Самарская газета]]», «[[Свежая газета. Самара]]», «[[Ваш выбор - вся Самара]]», «[[Ваш выбор - весь регион]]» тата чылай урăххи те. == Çыхăну == '''Мобил çыхăнăвĕ''' <center> {| class="wikitable" |+ Самар хулинчи мобил çыхăну операторĕсем |- ! Ăру сыпăкĕ ! Мобиллă çыхăну стандарчĕ ! Операторсем |- | 2 | [[GSM]] | [[Билайн]], [[МегаФон]], [[МТС]], [[СМАРТС]] |- | 2,5 | [[GPRS]] | [[Билайн]], [[МегаФон]], [[МТС]], [[СМАРТС]] |- | 2,75 | [[EDGE]] | [[Билайн]], [[МегаФон]], [[МТС]], [[СМАРТС]] |- | 3 | [[CDMA-450]] | [[Волгателеком]] |- | 3,5 | [[3G]], [[HSPDA]] | [[Билайн]] |} </center> '''Стационарлă çыхăну''' [[ВолгаТелеком]], [[Самара-Телеком]], [[Связьинформ]], [[Лада-Телеком]], [[Совинтел]], [[Опти-Телеком]], [[ЭР-Телеком]] тата урăххи те. '''Тетел''' [http://www.catv-samara.ru Пятый путь] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151019052956/http://catv-samara.ru/ |date=2015-10-19 }}, [http://www.samaralan.ru SamaraLan («Сетевые Информационные Системы»)], [http://www.100megabit.ru АИСТ]{{Ĕçлемен каçă|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }},[[ROL]], [http://www.unitline.ru/back/map_region_info.asp?code=63 UNITLINE] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090114114442/http://www.unitline.ru/back/map_region_info.asp?code=63 |date=2009-01-14 }}, [[Telenet]], [[Волгателеком]], [[Крафт-С]], [[Опти-телеком]], [[Самара-интернет]], [[СамараТелеКом]], [[ЭР-Телеком|Дом. Ру]], [[Телком-Самара]], [[Полярная звезда (компания)|Полярная звезда]], [http://www.metromax.ru MetroMax] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210506125614/https://metromax.ru/ |date=2021-05-06 }}, [[Телекоммуникационные системы]], СамТелеком. == Паллă вырăнсем == === Архитектура === [[Ӳкерчĕк:Samara da4a.jpg|thumb|200px|[[Головкин Константин Павлович|К. П. Головкин]] купса дачи, паллă [[Слонсен çурчĕ]]]] {{Тĕп статья|Самар архитектури}} === Палăксем, монументсем === {{Тĕп статья|Самар палăкĕсем}} === Парксем, скверсем === {{Тĕп статья|Самар сачĕсемпе паркĕсем}} * [[Струков сачĕ]] — хулан ватă паркĕ. === Рекреаци === [[Ӳкерчĕк:Samara vertol.JPG|200px|thumb|«Вертолёт лапамĕ»]] == Спорт == '''Баскетбол''' * Баскетбол клубĕ «[[ЦСК ВВС - САМАРА (баскетбол клубĕ, Самар)|ЦСК ВВС — САМАРА]]» ([[1992]] çулта никĕсленĕ<ref>http://bcsamara.ru/index.php?option=com_content&task=view&id=27&Itemid=91 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080803191136/http://bcsamara.ru/index.php?option=com_content&task=view&id=27&Itemid=91 |date=2008-08-03 }}</ref>); '''Сывлăш спорчĕ''' * Самар облаçĕн аэроклубĕ РОСТО ([[2000]] çулта никĕсленĕ<ref>http://www.dropzone.ru/bobrovka.shtml {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100315165857/http://www.dropzone.ru/bobrovka.shtml |date=2010-03-15 }}</ref>); * Самар парапланер клубĕ «Высота» ([[2000]] çулхи [[пуш, 9|пушăн 9-мĕшĕнче]] никĕсленĕ<ref>http://para.saminfo.ru/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131207115909/http://para.saminfo.ru/ |date=2013-12-07 }}</ref>); * Самарти авиаци-спорт клубĕ [[Георгиевка (аэродром)|«Sky Roads»]] ([[1998]] çулхи нарăс уйăхĕнче никĕсленĕ<ref>http://www.dropzone.ru/samara.shtml {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100313151810/http://www.dropzone.ru/samara.shtml |date=2010-03-13 }}</ref>); '''Парăс спорчĕ''' * «[[Самарти юханшыв яхт-клубĕ (юханшыв яхт-клубĕ, Самар)|Самарти юханшыв яхт-клубĕ]]» ([[1908]] çулта никĕсленĕ<ref>http://www.sail-samara.ru/history.php {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120105165437/http://www.sail-samara.ru/history.php |date=2012-01-05 }}</ref>); '''Футбол''' * Профессиллĕ футбол клубĕ «[[Крылья Советов (футбол клубĕ, Самар)|Крылья Советов]]» ([[1942]] çулхи [[ака, 12| акан 12-мĕшĕ]]); * Профессиллĕ футбол клубĕ «[[Юнит (футбол клубĕ, Самар)|Юнит]]» ([[2005]] кăрлач уйăхĕнче никĕсленĕ); '''Хоккей''' * Хоккей клубĕ «[[ЦСК ВВС (Самар) (хоккей клубĕ, Самар)|ЦСК ВВС (Самар)]]» ([[1950]] çулта никĕсленĕ<ref>http://hkcskvvs.ucoz.ru/faq/</ref>); '''Шахмат''' * «Ладья», хулан ачасемпе яшсен спорт центрĕ; === Тăванлă хуласем === * {{АПШ ялавĕ}} [[Сент-Луис]] ([[АПШ]]), 1994 * {{Болгари ялавĕ}} [[Стара-Загора]] ([[Болгари]]), 1992, юпа, 30 * {{Германи ялавĕ}} [[Штутгарт]] ([[Германи]]), 1992, çĕртме, 29 === Ют патшалăхсен консул оффисĕсем === * {{Итали ялавĕ}} Италин Самар облаçĕпе Тутарстанри (Степан Разин урамĕ, 71А) Хисеплĕ Консуллăхĕ * {{Словени ялавĕ}} Словени Республикин «Самар облаçĕ» консул тăрăхĕ Самарти Консуллăхĕ (Мускав шосси, 4А) == Çав. пекех == * [[Портал:Самар]] * [[Самар хула пуçлăхĕсем]] * [[Паллă самарçăсем]] * [[Самарăн хисеплĕ гражданĕсем]] * [[Самар урамĕсен ят-йышĕ]] == Каçăсем == {{Commonscat|Samara}} '''Влаçăн муниципаллă органĕсем:''' * [http://city.samara.ru/ Самар хулари тăрăх администрацийĕ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070607220620/http://city.samara.ru/ |date=2007-06-07 }} * [http://zdsamara.ru/ Железнодорожный район администрацийĕ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090616043801/http://www.zdsamara.ru/ |date=2009-06-16 }} * [http://dgh.samara.ru/ Департамент городского хозяйства и экологии администрации городского округа Самара] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090618075950/http://dgh.samara.ru/ |date=2009-06-18 }} * [http://www.gorduma.samara.ru Дума городского округа Самара] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090521172348/http://www.gorduma.samara.ru/ |date=2009-05-21 }} '''Информаци порталĕсем:''' * [http://smbc.ru/ CамарБизнесКонсалтинг] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090430111652/http://smbc.ru/ |date=2009-04-30 }} * [http://www.samru.ru/ www.samru.ru] * [http://www.samara.ru/ www.samara.ru] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090524070924/http://www.samara.ru/ |date=2009-05-24 }} * [http://www.63.ru/ www.63.ru] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090427201502/http://63.ru/ |date=2009-04-27 }} * [http://www.e63.ru/ www.e63.ru] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090618154008/http://www.e63.ru/ |date=2009-06-18 }} * [http://www.samaratoday.ru/ www.samaratoday.ru] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090613054513/http://www.samaratoday.ru/ |date=2009-06-13 }} * [http://www.i-samara.ru/ www.i-samara.ru] * [http://www.samarapoisk.ru/ www.samarapoisk.ru] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110202062945/http://samarapoisk.ru/ |date=2011-02-02 }} '''Транспорт:''' * [http://samaratrans.info/wiki/index.php/%D0%A1%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%80%D0%B0 Самар «Общественный транспорт Самарской области» сайт çинче] * [http://www.n39map.ru/ Самар GPS-навигатор картти çинче] * [http://fmap.ru/samara/ САамар хулин обществăлла транспорт маршрутне пăхмалли интерактиив карти] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090215051228/http://fmap.ru/samara/ |date=2009-02-15 }} '''Тĕрли''' * [http://www.vsamare.net Самар афиши] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160125094233/http://www.vsamare.net/ |date=2016-01-25 }} * [http://samarapeace2006.narod.ru Cамар сайчĕ] * [http://maps.yandex.ru/samara Самар картти] * [http://www.volga63.ru/ www.volga63.ru, Самарпа Тольятти телефон хыпар кĕнеки] * {{dmoz|World/Russian/Страны_и_регионы/Европа/Россия/Субъекты_Федерации/Самарская_область/Самара/|Самара}} ==Асăрхавсем== {{асăрхавсем}} {{Раççейĕн миллионлă хулисем}} {{Самар облаçĕн хулисем}} {{Атăл çинчи пысăк хуласем}} {{Ĕçри хастарлăх хулисем}} [[Категори:Самар|*]] [[Категори:Атăл çинчи хуласем]] [[Категори:Раççейĕн миллионлă хулисем]] [[Категори:Мегаполиссем]] [[Категори:Раççей хулисем]] ckwztqohz7n5dk76rsdt7q94odondd3 0 22792 876304 822239 2026-08-06T10:40:49Z InternetArchiveBot 28304 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 876304 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = Ут кăшкар | regnum = Ӳсентăрансем | divisio = [[Покрытосеменные]] | classis = [[Двудольные]] | ordo = [[Тикĕт курăк чечеклисем]] | familia = [[Хура тулă йышшисем]] | genus = [[Кăшкар ути]] | species = '''Ут кăшкарĕ''' | latin = {{btname|Rumex confertus|[[Willd.]]}} | wikispecies = | commons = | itis = 504907 | ncbi = }} [[Ӳкерчĕк:Rumex confertus.JPG|мини|Уткӑшкар]] '''Уткăшкар''' е '''ут курăк'''{{Нет АИ}} ({{lang-la|Rúmex confértus}}) — [[Хура тулă йышĕ|Хура тулă йышшисен]] [[нумайçуллă ӳсентăрансем|нумай çул]] ӳсекен [[курăк]]. == Сарăлни == === Усă курни === Татса, çулса килти выльăха (ĕнене, пăруна, кролика) çитереççĕ, уткăшкар тунине сÿсе çиме тата яшкана ярса пĕçерме пулать. === Медицинăра усă курни === == Çавăн пекех == * [[Кăшкарути]] == Вуламалли == {{кĕнеке |автор = Семенцов А. Л. |пуçелĕк = 2000 заговоров и рецептов народной медицины |вырăн = |издательство = РИД |çул = 1997 |страницăсем = 59 |isbn = }} == Каçăсем == * {{GRIN|taxon|32527}}<small>2008 çулхи чӳкĕн 1-мĕшĕнче тĕрĕсленĕ.</small> * http://www.rusmedserver.ru/med/narodn/trava/161.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090306062653/http://rusmedserver.ru/med/narodn/trava/161.html |date=2009-03-06 }} * http://www.fito.nnov.ru/special/glycozides/antraglycozides/rumex_confertus.phtml {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051016055359/http://www.fito.nnov.ru/special/glycozides/antraglycozides/rumex_confertus.phtml |date=2005-10-16 }} * [http://plants.usda.gov/java/profile?symbol=RUCO6 ''Щавель конский'' на сайте USDA NRCS]{{ref-en}} <small>2008 çулхи чӳкĕн 1-мĕшĕнче тĕрĕсленĕ.</small> == Асăрхавсем == {{асăрхавсем}} [[Категори:Хура тулă йышшисем]] [[Категори:Сиплĕ ӳсентăрансем]] [[Категори:Выльăх апачĕн ӳсентăранĕсем]] [[Категори:Еврази флори]] [[Категори:Çаран ӳсентăранĕсем]] [[Категори:Вăрманти курăк ӳсентăранĕсем]] [[Категори:Çум курăксем]] kxn3k1wa6q9i3rbsmgvlhe2gxw7hvfq 0 25775 876305 875909 2026-08-06T11:21:41Z InternetArchiveBot 28304 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 876305 wikitext text/x-wiki {{Хими_элеменчĕ|Флерови/Flerovium (Fl)<!--Ят-->|114<!--Атомный номер-->| <!-- Тулаш ĕлки-->|[289]<!--Атом йывăрăшĕ-->|<!--Атом радиусĕ-->|<!--Ионизаци хăвачĕ-->|<nowiki>[</nowiki>[[радон|Rn]]<nowiki>]</nowiki>5f¹⁴ 6d² 7s²<!--Электрон конфигурацийĕ-->|<!--Ковалент радиусĕ-->|<!--Ион радиусĕ-->|<!--Электроçуклăх-->|<!--Электрод потенциалĕ-->|4<!--Степени окисления-->|<!--Тачăлăх-->||<!--Теплопроводность-->|<!--Шăрану температури-->|<!--Теплота плавления-->|<!--Вĕрӳ температури-->|<!--Пăслану теплоти-->|<!--Моль калăпăшĕ-->|<!--Чĕнтĕр тытăмĕ-->|<!--Чĕнтĕр тапхăрĕ-->|n/a<!--Отношение c/a-->|<!--Дебай температури-->}} {{Элементсен периодикăллă системи2}} {| style="text-align: left; background-color: grey; width: 100px; height: 100px;" border="0" cellpadding="4" cellspacing="0" | style="width: 50%; color: rgb(255, 255, 255);" | <big><big>Fl</big></big> | style="width: 50%; text-align: right; color: rgb(255, 255, 255);" | <big><big>114</big></big> |- style="color: rgb(255, 255, 255);" align="right" | colspan="2" | '''[289]''' |- style="color: rgb(255, 255, 255);" | colspan="2" | '''[[радон|Rn]] <nowiki></nowiki>5f¹⁴6d¹⁰7s²7p^{<nowiki>2</nowiki>}''' |- style="color: rgb(255, 255, 255);" align="center" | colspan="2" | <big>'''Флерови'''</big> |} '''Флерови''' ({{lang-la|Flerovium}}), '''Fl''', искуствелла синтезланă 114-мĕш [[Хими элеменчĕсем|хими элеменчĕ]]. [[Çурма аркану тапхăрĕ]] сахал: ²⁸⁹Fl-- 2,7 ç тата ²⁸⁸Fl 0,8 ç<ref name="nudat">[http://www.nndc.bnl.gov/nudat2/ Nudat 2.3]</ref><ref name="og2004">{{статья |автор = Yu. Ts. Oganessian et al. |пуçелĕк = Measurements of cross sections and decay properties of the isotopes of elements 112, 114, and 116 produced in the fusion reactions ²³³,²³⁸U, ²⁴²Pu, and ²⁴⁸Cm+⁴⁸Ca |оригинал = |ссылка = http://link.aps.org/abstract/PRC/v70/e064609 |издание = Physical Review C |тип = |место = |год = 2004 |том = 70 |номер = |страницы = 064609}};<br />свободно доступный [http://www.jinr.ru/publish/Preprints/2004/160(E7-2004-160).pdf препринт ОИЯИ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080528130343/http://www.jinr.ru/publish/Preprints/2004/160(E7-2004-160).pdf |date=2008-05-28 }}, несколько отличающийся от статьи в Phys. Rev. C;<br />{{статья |автор = Yury Ts. Oganessian |пуçелĕк = Superheavy elements |оригинал = |ссылка = http://www.iupac.org/publications/pac/2004/pdf/7609x1715.pdf |издание = Pure Appl. Chem. |тип = |место = |год = 2004 |том = 76 |номер = 9 |страницы = 1715–1734}}</ref>. == Кун-çулĕ == Элемента чи малтан [[1998]]-мĕш çулхи [[Раштав|раштавра]] [[кальци|кальципе]] [[плутони]] атомĕсене çыпăçтарса синтезланă<ref name="og1999">{{статья |автор = Yu. Ts. Oganessian et al. |пуçелĕк = Synthesis of Superheavy Nuclei in the ⁴⁸Ca + ²⁴⁴Pu Reaction |оригинал = |ссылка = http://prola.aps.org/abstract/PRL/v83/i16/p3154_1 |издание = [[Physical Review Letters]] |тип = |место = |год = 1999 |том = 83 |номер = 16 |страницы = 3154 - 3157}}</ref><ref name="firstnews">{{статья |автор = P. Weiss |пуçелĕк = New element leaves lightweights behind |оригинал = |ссылка = http://www.sciencenews.org/pages/sn_arc99/2_6_99/fob4.htm |издание = Science News |тип = |место = |год = 1999 |том = 155 |номер = 6 |страницы = 85}}</ref>: <math>\mathrm{{}^{244}_{94}Pu} + \mathrm{{}^{48}_{20}Ca} \rightarrow \mathrm{{}^{288}_{114}Fl} + \mathrm{4{}^{1}_{0}n}</math> <math>\mathrm{{}^{244}_{94}Pu} + \mathrm{{}^{48}_{20}Ca} \rightarrow \mathrm{{}^{289}_{114}Fl} + \mathrm{3{}^{1}_{0}n}</math> Элемента уçнине 2004-мĕш çулта <ref name="og2004" /> тата [[2006]]-мĕш çулта <ref name="og2006" /> ОИЯИпе пĕрле Ливермор наци лабораторийĕ çирĕплетнĕ. 2009-мĕш çулта Берклири Лоуренс ятлă лаборатори те çирĕплетнĕ.<ref>{{статья|автор=Иван Панин|пуçелĕк =Американцы подтвердили существование 114-го элемента|ссылка=http://infox.ru/science/lab/2009/09/25/Amyerikancyy_podtvye.phtml|язык=ru|издание=Infox.ru|тип=статья|год=2009}}</ref>, <ref>[http://www.rian.ru/science/20090925/186373501.html] </ref>. Вĕсем ²⁴²Pu мишеннне ⁴⁸Ca ионĕсемпе персе 114-мĕш элементăн 286 тата 287 массăллă нукличĕсене синтезленĕ<ref>L. Stavsetra, K. E. Gregorich, J. Dvorak, P. A. Ellison, I. Dragojević, M. A. Garcia, and H. Nitsche. [http://link.aps.org/doi/10.1103/PhysRevLett.103.132502 Independent Verification of Element 114 Production in the ⁴⁸Ca&nbsp;+&nbsp;²⁴²Pu Reaction] Phys. Rev. Lett. 103, 132502 (2009)</ref>: <math>\mathrm{{}^{242}_{94}Pu} + \mathrm{{}^{48}_{20}Ca} \rightarrow \mathrm{{}^{286}_{114}Fl} + \mathrm{4{}^{1}_{0}n}</math> <math>\mathrm{{}^{242}_{94}Pu} + \mathrm{{}^{48}_{20}Ca} \rightarrow \mathrm{{}^{287}_{114}Fl} + \mathrm{3{}^{1}_{0}n}</math> 2010-мĕш çулăн юпа уйăхĕнче [[Беркли|Берклири]] физиксен ушкăнĕ унунквадин 285-массăллă изотопне синтезлани çинчен пĕлтернĕ. <ref>[http://newscenter.lbl.gov/news-releases/2010/10/26/six-new-isotopes/ Six New Isotopes of the Superheavy Elements Discovered « Berkeley Lab News Center]</ref> <math>\mathrm{{}^{242}_{94}Pu} + \mathrm{{}^{48}_{20}Ca} \rightarrow \mathrm{{}^{285}_{114}Fl} + \mathrm{5{}^{1}_{0}n}</math> Флеро́ви тата нумайрах пурăнакан изотопĕсем пулма пултарнаççĕ. Сăмахран, флеро́ви-298, стабиллăх утравĕн варринче вырнаçнĕскер, çурма аркану тапхăрĕ 11 минут патнелле пулмалла тесе шутлаççĕ. Анчах кун пек изотопа синтезлама питĕ йывăр, çакăн пек реакци пулма пултарать: <math>\mathrm{{}^{204}_{80}Hg} + \mathrm{{}^{136}_{54}Xe} \rightarrow \mathrm{{}^{298}_{114}Fl} + \mathrm{{}^{40}_{20}Ca} + \mathrm{2{}^{1}_{0}n}</math> == Изотопĕсем == {{main|Флерови изотопĕсем}} {| class="standard" |- ! Изотоп ! Масса ! Çурма аркану тапхăр ! Аркану меслечĕ ! Çырса хунă событисен шучĕ |- | ²⁸⁶Fl | 286 | 0,13^+0,04_−0,02 ç | α-аркану, спонталла пайлану | 24<ref name="og2006">{{статья |автор = Yu. Ts. Oganessian et al. |пуçелĕк = Synthesis of the isotopes of elements 118 and 116 in the ²⁴⁹Cf and ²⁴⁵Cm+⁴⁸Ca fusion reactions |оригинал = |ссылка = http://link.aps.org/abstract/PRC/v74/e044602 |издание = Physical Review C |тип = |место = |год = 2006 |том = 74 |номер = |страницы = 044602}}</ref> |- | ²⁸⁷Fl | 287 | 0,48^+0,16_−0,09 ç | α-аркану ²⁸³Cn таран | 16<ref name="og2006" /> |- | ²⁸⁸Fl | 288 | 0,80^+0,32_−0,18 ç | α-аркану ²⁸⁴Cn таран | 12<ref name="og2004" /> |- | ²⁸⁹Fl | 289 | 2,7^+1,4_−0,7 ç | α-аркану ²⁸⁵Cn таран | 8<ref name="og2004" /> |} == Ячĕ == ''Флёрови'' е ''Флеро́ви'' офицаллă ятне 110-110-мĕн номĕрлĕ хими элеменчĕсене синтезланĕ ушкăн ертӳçине раççей физикне [[Флёров Георгий Николаевич|Г. Н. Флёрова]] асăна панă <ref>{{cite web | url = http://www.iupac.org/news/news-detail/article/element-114-is-named-flerovium-and-element-116-is-named-livermorium.html | title = Element 114 is Named Flerovium and Element 116 is Named Livermorium | author = | date = 2012-05-31 | publisher = [[ИЮПАК]] | accessdate = 2012-05-31 | lang = en }}</ref>. Дубна тĕпчевçисем элемента '''Дубни''' ят парасшăн пулнă, анчах ИЮПАК ку ята 105-мĕш элемента ([[Дубни]]) валли çирĕплетнĕ. Популарлă литературăра çакăн пек ятсем тĕл пулаççĕ {{Нет АИ|25|09|2009}}: * Атлантиси An * Лазареви Lz * Оганесси Og == Асăрхавсем == {{асăрхавсем}} {{stub}} == Каçăсем == {{commons|Ununquadium}} * [http://www.apsidium.com/elements/114.htm Apsidium — Ununquadium] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070607232911/http://www.apsidium.com/elements/114.htm |date=2007-06-07 }} * [http://www.webelements.com/webelements/elements/text/Uuq/key.html Унунквади Webelements çинче] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080516061356/http://www.webelements.com/webelements/elements/text/Uuq/key.html |date=2008-05-16 }} *[http://n-t.ru/ri/ps/pb114.htm Унунквади хими элеменчĕсен вулавăшĕнче]{{Ĕçлемен каçă|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} *{{ref-ru}} * [http://mgo-rksmb.narod.ru/Science/Db/ Унунквади «Виртуаллă Менделеев таблици» сайтра]{{Ĕçлемен каçă|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{ref-ru}} * [http://element114.narod.ru/Projects/112-114-116.html], [https://web.archive.org/web/20060507142756/http://element114.narod.ru/Projects/2002.html] — Унунквади «Атомная и космическая отрасли России» сайтра {{ref-ru}} * [http://159.93.28.88/flnr/elm114p.html ОИЯИ сайчĕнче элемента синтезлани çинчен] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071026160839/http://159.93.28.88/flnr/elm114p.html |date=2007-10-26 }} {{ref-ru}} <!--Categories--> [[Категори:Хими элеменчĕсем]] [[Категори:Металсем]] [[Категори:Радиохастар элементсем]] [[Категори:Синтезланă хими элеменчĕсем]] [[Категори:Трансактиноидсем]] 4v3yds1ndq316ptpvyha948hrs8l9xc 0 25788 876274 875811 2026-08-05T18:08:32Z InternetArchiveBot 28304 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 876274 wikitext text/x-wiki {{Хими_элеменчĕ|Ливермори/Livermorium (Lv)<!--Ят-->|116<!--Атомный номер-->| <!-- Тулаш ĕлки-->|[293]<!--Атом йывăрăшĕ-->|<!--Атом радиусĕ-->|<!--Ионизаци хăвачĕ-->|<nowiki>[</nowiki>[[радон|Rn]]<nowiki>]</nowiki>5f¹⁴ 6d² 7s²<!--Электрон конфигурацийĕ-->|<!--Ковалент радиусĕ-->|<!--Ион радиусĕ-->|<!--Электроçуклăх-->|<!--Электрод потенциалĕ-->|4<!--Степени окисления-->|<!--Тачăлăх-->||<!--Теплопроводность-->|<!--Шăрану температури-->|<!--Теплота плавления-->|<!--Вĕрӳ температури-->|<!--Пăслану теплоти-->|<!--Моль калăпăшĕ-->|<!--Чĕнтĕр тытăмĕ-->|<!--Чĕнтĕр тапхăрĕ-->|n/a<!--Отношение c/a-->|<!--Дебай температури-->}} {{Элементсен периодикăллă системи2}} {| style="text-align: left; background-color:grey; width: 100px; height: 100px;" border="0" cellpadding="4" cellspacing="0" | style="width: 50%; color: rgb(255, 255, 255);" | <big><big>Lv</big></big> | style="width: 50%; text-align: right; color: rgb(255, 255, 255);" | <big><big>116</big></big> |- style="color: rgb(255, 255, 255);" align="right" | colspan="2" | '''[293]'' |- style="color: rgb(255, 255, 255);" | colspan="2" | '''[[радон|Rn]] <nowiki></nowiki>5f¹⁴6d¹⁰7s²7p⁴''' |- style="color: rgb(255, 255, 255);" align="center" | colspan="2" | <big>'''Ливермори'''</big> |} '''Ливермори''' ({{lang-la|Livermorium}}), '''Lv''', е эка-полони - 116-мĕш [[хими элеменчĕ]]. Унунгекси— питĕ радиохастар искуствелла синтезланă элемент. CAS=54100-71-9 [[Ӳкерчĕк:Electron shell 116 Livermorium.svg|200px|Электрон конфигурацийĕ]]) == Пахалăхĕсем == Радиохастар/ 298 K (25&nbsp;°C) хытă метал пулас. Тĕсĕ паллă мар. == Ячĕ == Ячĕ Калифорнири [[Ливермор]] хулине асăна панă <ref>{{cite web | url = http://www.iupac.org/news/news-detail/article/element-114-is-named-flerovium-and-element-116-is-named-livermorium.html | title = Element 114 is Named Flerovium and Element 116 is Named Livermorium | author = | date = 2012-05-31 | publisher = [[ИЮПАК]] | accessdate = 2012-05-31 | lang = en }}</ref>. Унта Ливермор наци лабораторийĕ вырнаçнă. Вăхăтлăх ячĕ латинла 116 хисепрен тунă. Дубнăри элемента синтезланă тĕпчевçĕсем Москови ят сĕннĕ <ref>{{cite news | title = Российские физики предложат назвать 116 химический элемент московием | url = http://www.rian.ru/science/20110326/358081075.html | publisher = [[РИА Новости]] | date = 2011-03-26 | accessdate = 2011-03-26 }}</ref>. <ref>[http://mgo-rksmb.narod.ru/Science/118/118fl.html]{{Ĕçлемен каçă|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>, <ref>[https://web.archive.org/web/20041125120727/http://mgo-rksmb.narod.ru/Science/ainf.html ]</ref>). Ытти вариантсем: Бутлерови (Bu), россии (Ro, Rs). Анчах Америкăри партнерсем [[Леонардо да Винчи]], [[Галилео Галилей]] е Ливермор наци лабораторине ячĕсене асăнма сĕннĕ<ref>{{cite news | title = Новые химические элементы могут назвать в честь да Винчи и Галилея | url = http://www.ria.ru/science/20111014/458531663.html | publisher = [[РИА Новости]] | date = 2011-10-14 | accessdate = 2011-12-02 }}</ref>. Раççей тата Америка тĕпчевçисем килĕшӳ процедурисем ирттернĕ хыççăн 1.12.2011 ИЮПАК комиссине ''ливермори'' ят пама сĕннĕ<ref name="predl1">{{cite web | url = http://www.iupac.org/web/nt/2011-12-01_name_element_114_116 | title = Start of the Name Approval Process for the Elements of Atomic Number 114 and 116 | author = | date = 2011-12-02 | publisher = [[ИЮПАК]] | accessdate = 2011-12-02 | lang = en | archiveurl = http://www.webcitation.org/65CtGEJjR | archivedate = 2012-02-04 }}</ref><ref>{{cite news | author = | title = Химическим элементам 114 и 116 предложили названия | url = http://lenta.ru/news/2011/12/02/elements/ | publisher = [[Lenta.ru]] | date = 2011-12-02 | accessdate = 2011-12-02 | language = ru }}</ref>. Ятне 31/5/2012 çирĕплетнĕ. == Кун-çулĕ == 116па 118-мĕш элементсене 1999-мĕш çулта Берклири Калифорни университечĕ синтезлани çинчен пĕлтерÿ <ref name="ninov1999">{{статья |автор = V. Ninov et al. |пуçелĕк = Observation of Superheavy Nuclei Produced in the Reaction of ⁸⁶Kr with ²⁰⁸Pb |оригинал = |ссылка = http://link.aps.org/abstract/PRL/v83/p1104 |издание = [[Physical Review Letters]] |тип = |место = |год = 1999 |том = 83 |номер = 6 |страницы = 1104 - 1107 }}</ref> суя тата фальсификаци пулнă <ref name="false1999">{{cite web | author = Public Affairs Department | coauthors = | datepublished = 21 июля 2001 | url = http://enews.lbl.gov/Science-Articles/Archive/118-retraction.html | title = Results of element 118 experiment retracted | format = | work = | publisher = Berkeley Lab | accessdate = 25 июля 2007 | lang = en | description = }}</ref>. Палăртнă меслетпе раççей, нимĕç, яппун, каярах америка тĕпчевçисем синтеза тăвайман. Унунгексие 2000-мĕш çулта Дубнари ОИЯИ синтезланă. Çак ĕçе тата Ливермор наци лабораторийĕ (АПШ), Димитровградри НИИАР, Электрохимприбор (Лесной, Раççей) хутшăннă. 19.6.2000 116-мĕш элементăн тĕшĕн [[альфа-аркану|α-аркануне]] пĕрремĕш хут сăнанă. Элемента уçни çинчен 2000-мĕш çулхи раштавра пĕлтернĕ<ref name="uuh2000">{{статья |автор = Yu. Ts. Oganessian et al. |пуçелĕк = Observation of the decay of ²⁹²116 |оригинал = |ссылка = http://link.aps.org/abstract/PRC/v63/e011301 |издание = Physical Review C |тип = |место = |год = 2000 |том = 63 |номер = 1 |страницы = 011301}}</ref> . Ку еçре ²⁹²Uuh изотопа синтзлани çинчен пĕлтернĕ пулсан та, малалла ²⁹³Uuh изотоппа çыхăнтарнă. <ref name="iupac2004">{{статья |автор = Yury Ts. Oganessian |пуçелĕк = Superheavy elements |оригинал = |ссылка = http://www.iupac.org/publications/pac/2004/pdf/7609x1715.pdf |издание = Pure Appl. Chem. |тип = |место = |год = 2004 |том = 76 |номер = 9 |страницы = 1715–1734}}</ref>. Каярах çав институтрах аркану вăчăрин юлашки элементна химилле идентификацилесе çирĕплетнĕ. <ref name="chem2007">{{статья |автор = R. Eichler et al. |пуçелĕк = Confirmation of the Decay of ²⁸³112 and First Indication for Hg-like Behavior of Element 112 |оригинал = |ссылка = http://www.sciencedirect.com/ |издание = Nuclear Physics A |тип = |место = |год = 2007 |том = 787 |номер = 1-4 |страницы = 373-380}};<br />{{статья|автор=Михаил Молчанов|пуçелĕк =Открытие подтверждено|ссылка=http://www.sciam.ru/2006/7/lab.shtml|издание=В мире науки|год=2006|номер=7 (июль)}}</ref> == Туса илни == Унунгекси изотопĕсене çак реакцисемпе синтезленĕ: <ref name="iupac2004" /> <math>\,^{248}_{96}\mathrm{Cm} + \,^{48}_{20}\mathrm{Ca} \, \to \,{}^{293}_{116}\mathrm{Lv} + 3 \; ^1_0\mathrm{n} \; </math>, <math>\,^{245}_{96}\mathrm{Cm} + \,^{48}_{20}\mathrm{Ca} \, \to \,{}^{291}_{116}\mathrm{Lv} + 2 \; ^1_0\mathrm{n} \; </math>, <math>\,^{245}_{96}\mathrm{Cm} + \,^{48}_{20}\mathrm{Ca} \, \to \,{}^{290}_{116}\mathrm{Lv} + 3 \; ^1_0\mathrm{n} \; </math>, Унсăр пуçне ²⁹⁴Uuo изотопĕнчен альфа-арканупа пулать. <ref name="uuo2006">{{статья |автор = Yu. Ts. Oganessian et al. |пуçелĕк = Synthesis of the isotopes of elements 118 and 116 in the ²⁴⁹Cf and ²⁴⁵Cm+⁴⁸Ca fusion reactions |оригинал = |ссылка = http://link.aps.org/abstract/PRC/v74/e044602 |издание = Physical Review C |тип = |место = |год = 2006 |том = 74 |номер = 4 |страницы = 044602}}</ref>: <math>\,^{294}_{118}\mathrm{Og} \, \to \,{}^{290}_{116}\mathrm{Lv} + \, ^4_2\mathrm{He} \; </math>. == Фантастикăра == * [[World of Warcraft]] вăйăра 116-мĕш хими элеменчĕ пур<ref>[http://wowhead.com/item=49034 Element 116 - Item - World of Warcraft<!-- Заголовок добавлен ботом -->]</ref>. == Усă курни == Ливермори — искусствела синтезланă элемент, çутçанталăкра тĕл пулмасть. Ниçта та усă курмаççĕ. == Изотопĕсем == {{main|Ливермори изотопĕсем}} {| class="standard" |- ! Изотоп ! Масса ! [[Çурма аркану тапхăрĕ]]<ref name="nudat">[http://www.nndc.bnl.gov/nudat2/ Nudat 2.3]</ref> ! Аркану меслечĕ ! Çырса хунă событисен шучĕ |- | ²⁹⁰Lv | 290 | 7,1+3,2−1,7 мç<ref name="uuo2006" /> | α-аркану ²⁸⁶Uuq таран | 10<ref name="uuo2006" /> |- | ²⁹¹Lv | 291 | 18+22−6 мç<ref name="uuo2006" /> | α-аркану ²⁸⁷Uuq таран | 3<ref name="uuo2006" /> |- | ²⁹²Lv | 292 | 18+16−6 мç<ref name="nudat"/> | α-аркану ²⁸⁸Uuq таран | ? |- | ²⁹³Lv | 293 | 53+62−19 мç<ref name="nudat" /><ref name="og2004">{{статья |автор = Yu. Ts. Oganessian et al. |пуçелĕк = Measurements of cross sections and decay properties of the isotopes of elements 112, 114, and 116 produced in the fusion reactions ²³³,²³⁸U, ²⁴²Pu, and ²⁴⁸Cm+⁴⁸Ca |оригинал = |ссылка = http://link.aps.org/abstract/PRC/v70/e064609 |издание = Physical Review C |тип = |место = |год = 2004 |том = 70 |номер = |страницы = 064609}}</ref> | α-аркану ²⁸⁹Uuq таран | 3<ref name="og2004" /> |} == Асăрхавсем == {{асăрхавсем}} == Каçăсем == {{Commons|Livermorium}} * [http://www.apsidium.com/elements/116.htm Apsidium — Ununhexium] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080917122117/http://www.apsidium.com/elements/116.htm |date=2008-09-17 }} * [http://www.webelements.com/webelements/elements/text/Uuh/key.html Унунгекси Webelements сайтра] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080516061932/http://www.webelements.com/webelements/elements/text/Uuh/key.html |date=2008-05-16 }} * [http://mgo-rksmb.narod.ru/Science/Fl/ Унунгекси на сайте «Виртуальная таблица Менделеева»]{{Ĕçлемен каçă|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * Унунгексий на сайте «Атомная и космическая отрасли России» [http://element114.narod.ru/Projects/112-114-116.html], [https://web.archive.org/web/20060507142756/http://element114.narod.ru/Projects/2002.html ] * [http://159.93.28.88/flnr/elm116p.html ОИЯИ сайчĕнче элемента синтезлани çинчен] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071026160932/http://159.93.28.88/flnr/elm116p.html |date=2007-10-26 }} {{stub}} <!--Categories--> [[Категори:Хими элеменчĕсем]] [[Категори:Металсем]] [[Категори:Радиохастар элементсем]] [[Категори:Синтезланă хими элеменчĕсем]] [[Категори:Трансактиноидсем]] [[Категори:Халькогенсем]] a90yp0bupc7dmdelkkee9s6ibvf1226 0 27296 876294 869562 2026-08-06T04:35:57Z InternetArchiveBot 28304 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 876294 wikitext text/x-wiki '''Гео́ргий Васи́льевич Свири́дов''' ([[раштав, 16|раштавăн 3 (16)-мĕшĕ]] [[1915]], [[Фатеж]], [[Курск кĕперни]] — [[кăрлач, 6]] [[1998]], [[Мускав]]) — вырăс композиторĕ, пианист. [[Шостакович Дмитрий Дмитриевич|Дмитрий Шостакович]] патĕнче вĕреннĕ. == Кун-çулĕпе ĕçĕ-хĕлĕ == Георгий Васильевич Свиридов [[1915]] çулта [[Раççей империйĕ|Раççей империн]] [[Курск кĕперни]]нчи [[Фатеж]] хулинче çуралнă. Ашшĕ почтăра ĕçленĕ, амăшĕ вĕрентӳçĕ пулнă. Ашшĕ, Василий Свиридов, [[большевиксем]] майлă пулса [[Раççейри граждан вăрçи|граждан вăрçине]] хутшăннă, Георгий 4&nbsp;çул тултарсан çапăçура пуçне хурать. [[1924]] çулта, ун чухне Георгий 9&nbsp;çула çитнĕ, çемье [[Курск]]а пурăнма куçать. Курскра Георгий Свиридов пуçламăш шкулта вĕренет, кĕнекесем ăна питĕ кăсăклантараççĕ. Вăраххăн мусăка кăмăллани мала тухать.<ref>[http://www.old.kurskcity.ru/book/zemlaki/svirid.html Курск. Гордость земли курской. Г.B. СВИРИДОВ<!-- Заголовок добавлен ботом -->] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100107015736/http://www.old.kurskcity.ru/book/zemlaki/svirid.html |date=2010-01-07 }}</ref>. Юлашки çулсенче Георгий Свиридов нумай хушă чирпе асапланнă. [[1998]] çулхи [[кăрлач, 6|кăрлачăн 6-мĕшĕнче]] вăл тĕнчерен уйрăлса каять<ref>[http://www.d-pils.lv/view_article.php?article=59852 Свиридов в Доме Черноголовых<!-- Заголовок добавлен ботом -->] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090302013258/http://www.d-pils.lv/view_article.php?article=59852 |date=2009-03-02 }}</ref>. Халăх [[Христос Çăлăвçă храмĕ]]нче сывпуллашнă хыççăн Свиридова кăрлачăн 9-мĕшĕнче Мускавра, Новодевичье çăвинче пытарнă.<ref>[http://revolution.allbest.ru/music/00009047_0.html Свиридов Георгий Васильевич<!-- Заголовок добавлен ботом -->] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111117140409/http://revolution.allbest.ru/music/00009047_0.html |date=2011-11-17 }}</ref><ref>[http://www.trinity-church.ru/nast/encycl/09-12-06.htm Храм Святой Троицы в Хохлах — Страница Настоятеля — Православная энциклопедия<!-- Заголовок добавлен ботом -->] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071027135948/http://www.trinity-church.ru/nast/encycl/09-12-06.htm |date=2007-10-27 }}</ref>. == Мусăк == == Хайлавĕсем == * 7 пĕчĕк пьеса, фортепиано валли ([[1934]]—[[1935]]) * 6 романс, А.Пушкинăн сăввисем ([[1935]]) * 7 романс, М.Лермонтов сăввисем (1938) * 1-мĕш № концерт, фортепианăпа оркестр валли ([[1936]]—[[1939]]) * Камерная симфония для струнных ([[1940]]) * 3 романс, А.Блок сăввисем ([[1941]]) * Концерт для фортепиано с оркестром № 2 ([[1942]]) * Мусăк камичĕ «Раскинулось море широко» ([[1943]]) * Соната, фортепиано валли ([[1944]]) * Романссе, сасăпа фортепиано валли, [[Шекспир Уильям|Уильям Шекспир]] сăввисем ([[1944]]-[[1960|60]]) * Квинтет, фортепианăпа хĕлĕхлсем валли ([[1945]]) * Трио, фортепиано, сĕрме купăс тата виолончель валли ([[1945]]; [[Сталин парни]], [[1946]]) * Вокал циклĕ «Страна отцов», тенор, бас тата фортепиано валли, А. И. Исаакян сăввисем, 11 романс кĕрет ([[1950]]) * Мусăк камичĕ «Огоньки» ([[1951]]) * Оратория «Декабристы» на слова [[Пушкин, Александр Сергеевич|Александра Пушкина]] и поэтов-декабристов ([[1954]]-[[1955|55]], не окончена) * Романсы для голоса и фортепиано на стихи [[Бёрнс, Роберт|Роберта Бернса]] в переводах [[Маршак, Самуил Яковлевич|Самуила Маршака]] ([[1955]]) * Вокальный цикл для тенора, баритона и фортепиано «У меня отец крестьянин» на стихи [[Есенин, Сергей Александрович|Сергея Есенина]] ([[1956]]) * Вокально-симфоническая [[Поэма (музыка)|поэма]] «Памяти [[Есенин, Сергей Александрович|Сергея Есенина]]» ([[1956]]) * «Патетическая оратория» на слова [[Маяковский, Владимир Владимирович|Владимира Маяковского]] ([[1959]], Ленинская премия, [[1960]]) * Вокальный цикл (поэма) «Петербургские песни» для четырех певцов-солистов, фортепиано, скрипки и виолончели на стихи [[Блок, Александр Александрович|Александра Блока]] ([[1961]]—[[1969|69]]) * Музыка для камерного оркестра (оркестровая версия Квинтета для фортепиано и струнных [[1964]]) * «Курские песни» для смешанного хора и оркестра, слова народные ([[1964]]; Государственная премия, [[1968]]) * Мусăк капăрлатăвĕсем, [[Пушкин Александр Сергеевич|Александр Пушкинăн]] «[[Метель (повеç)|Метель]]» сюжечĕ ([[1964]]) * Пĕчĕк кантата, хорпа оркестр валли, «Деревянная Русь», [[Есенин Сергей Александрович|Сергей Есенин]] сăвви ([[1964]]) * «Пĕчĕк триптих» ([[1964]]) * Пĕчĕк кантата, хорпа оркестр валли, «Снег идет», [[Пастернак Борис Леонидович|Борис Пастернак]] сăвви ([[1965]]) * Маленькая кантата для хора и оркестра «Грустные песни» на стихи [[Блок, Александр Александрович|Александра Блока]] ([[1965]]) * Романс «Эти бедные селенья» для голоса, фортепиано и гобоя на слова [[Тютчев, Фёдор Иванович|Фёдора Тютчева]] ([[1965]]) * [[Сюита]] «[[Время, вперёд! (сюита)|Время, вперёд!]]» ([[1965]]) музыка к [[Время, вперёд! (фильм)|одноимённому кинофильму]] М. Швейцера — тема заставки [[Время (программа)|программы «Время»]], выпуска новостей СССР в 21 час. * «Весенняя кантата» для хора и оркестра ([[1972]]) * Музыка к памятнику павшим на Курской дуге ([[1973]]) * Хор концерчĕ «Памяти А. А. Юрлова» для смешанного хора, поющего без слов ([[1973]]) * «Ода Ленину» кантата, [[Рождественский Роберт Иванович|Роберт Рождественскин]] сăмахĕсем, вулавçă, хор тата оркестр валли ([[1976]]) * Тăван Çĕршыв гимнĕсем, хор валли (1978) * 25 юрă, баспа фортепиано валли (1939—1979) * «Пушкинский венок» для хора с оркестром ([[1979]]) * «Ночные облака», кантата на слова [[Блок, Александр Александрович|Александра Блока]] для смешанного хора a cappella (1979) * 10 романс, А.Блок сăввисем (1972—1980) * «Ладога», поэма, хор валли, A. Прокофьев сăввисем (1980) * «Юрăсем», концерт, хор валли a cappella, [[Блок Александр Александрович|Александр Блок]] сăввисем (1980—1981) * «Петербург», вокал поэми (1995) * «Песнопения и молитвы» (для хора без сопровождения)<ref>[http://www.pravoslavie.ru/news/080417163511 «Песнопения и молитвы» Георгия Свиридова прозвучали в Московской консерватории]</ref> == Фильмографи == Георгий Свиридов — вунвиççĕ фильм валли мусăк авторĕ: * [[1940]] — [[Поднятая целина (фильм, 1940)|Поднятая целина]] * [[1946]] — [[Дон Сезар де Базан (фильм, 1946)|Дон Сезар де Базан]] * [[1951]] — [[Пржевальский (фильм)|Пржевальский]] * [[1952]] — [[Римский-Корсаков (фильм)|Римский-Корсаков]] * [[1953]] — [[Великий воин Албании Скандербег]] * [[1956]] — [[Полюшко-поле (фильм)|Полюшко-поле]] * [[1960]] — [[Красная площадь (фильм, 1960)|Красная площадь]] * [[1961]] — [[Воскресение (фильм, 1961)|Воскресение]] * [[1964]] — [[Русский лес]] * [[1964]] — [[Метель (фильм)|Метель]] * [[1966]] — [[Время, вперёд! (фильм)|Время, вперёд!]] * [[1976]] — [[Доверие (фильм, 1976)|Доверие]] * [[1982]] — [[Красные колокола. Фильм 2. Я видел рождение нового мира]] * [[1996]] — «[[Время Георгия Свиридова (документлă фильм)|Время Георгия Свиридова]]» — документалă фильм, 1996 ç., 52 мин., режиссер [[Тихонов Никита Сергеевич|Никита Тихонов]] == Астăвăм == ри Георгий Свиридовăн палăкĕ]] * [[2005]] çулхи [[авăн, 23|авăнăн 23-мĕшĕнче]] Курскра композиторăн пĕрремĕш палăкне уçаççĕ, ун çинче çак сăмахсене касса çырнă: «Воспеть Русь, где Господь дал и велел мне жить, радоваться и мучиться»<ref>[http://www.teatragency.ru/news/469 16 декабря Георгию Свиридову исполнилось бы 90 лет<!-- Заголовок добавлен ботом -->]</ref><ref>{{cite web|date=2005 çулхи авăнăн 23-мĕшĕ|url=http://www.regnum.ru/news/517800.html|title=В Курске открыт памятник Георгию Свиридову|publisher=[[REGNUM]]|accessdate=2010-08-14}}</ref>. * Санкт-Петербургра, Есенин урамĕнче уçнă ӳнер шкулне композитор ятне панă. * Балашихăри (Мускав облаçĕ) 1-мĕш № ӳнер шкулне композитор ятне панă<ref>[http://www.sviridov-school.ru/?page_id=10 Детская школа искусств № 1 имени Г. В. Свиридова] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090823023438/http://www.sviridov-school.ru/?page_id=10 |date=2009-08-23 }}</ref>. == Вуламалли == * Г.Свиридов. ''Музыка как судьба'' — М: Молодая гвардия, 2002, [[ISBN]] 5-235-02440-0 == Асăрхавсем == {{асăрхавсем}} == Каçăсем == {{warheroes|id=10696|star = Labor}} * [http://novodevichye.com/sviridov/ Свиридов вилтăпри] * [http://www.voskres.ru/idea/sviridov.htm Свиридов Георгий Васильевич «Из записных книжек»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111011205452/http://voskres.ru/idea/sviridov.htm |date=2011-10-11 }} * [http://www.trud.ru/issue/article.php?id=200210101821001 Ещё не одну сенсацию преподнесёт нам Свиридов] * [http://www.trinity-church.ru/nast/encycl/09-12-06.htm Памяти Георгия Свиридова] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071027135948/http://www.trinity-church.ru/nast/encycl/09-12-06.htm |date=2007-10-27 }} * [http://georgysviridov.narod.ru/ Георгий Васильевич Свиридовăн сайчĕ] * [http://www.kpravda.ru/news.php?article=5727 Лирическая вселенная Свиридова]{{Ĕçлемен каçă|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Курская правда * [http://stihi.ru/2010/05/20/6213 Стихи Сергея Валерьевича Русакова на музыку Георгия Васильевича Свиридова «Романс» к повести А. С. Пушкина «Метель»] * [http://www.zlev.ru/index.php?p=article&nomer=52&article=3157 А. А. Бобров. Георгий Свиридов — простор русской музыки и мысли] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140916015930/http://www.zlev.ru/index.php?p=article&nomer=52&article=3157 |date=2014-09-16 }} * [http://www.krugozor-kolobok.ru/65/11/65-11-12.html В. Рубин. Палитра Свиридова. Журнал "Кругозор" (№11, 1965)] * [http://www.21israel-music.com/Lirika.htm Лирическая вселенная Георгия Свиридова] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110906071610/http://www.21israel-music.com/Lirika.htm |date=2011-09-06 }} М. Аркадьев {{Социаллă Ĕç Паттăрĕсем}} [[Категори:Курск кĕпернинче çуралнисем]] [[Категори:Курск облаçĕнче çуралнисем]] [[Категори:СССР академи мусăкçисем]] [[Категори:Раççей академи мусăкçисем]] [[Категори:СССР кинокомпозиторĕсем]] [[Категори:Раççей кинокомпозиторĕсем]] [[Категори:Санкт-Петербург консерваторинче вĕренсе тухнăскерсем]] [[Категори:СССР композиторĕсен пĕрлешĕвĕн пайташĕсем]] [[Категори:Мускавăн чыслă гражданĕсем]] [[Категори:Курскăн чыслă гражданĕсем]] [[Категори:РФ Патшалăх парнин лауреачесем, литературăпа ӳнер]] [[Категори:Новодевичье çăвине пытарнисем]] 45sy4m0g6bb54v9rmh325sgdhygyn77 0 30472 876287 863720 2026-08-06T00:50:25Z InternetArchiveBot 28304 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 876287 wikitext text/x-wiki {{Пĕр хушаматлисем|Попов}} {{Кинематографист |ят = Олег Попов |ӳкерчĕк = Oleg Popov 1979d.jpg |анлăшĕ = 270px |ӳкерчĕке ăнлантарни = [[1979]], [[утă, 31]] |çуралнă чухнехи ят = Олег Константинович Попов |çуралнă вырăн = [[Вырубово (Одинцово районĕ)|Вырубово]] ялĕ, [[Кунцево районĕ (Мускав облаçĕ)|Кунцево районĕ]], <br>{{ÇВ|Мускав облаçĕ|Мускав облаçĕнче}}, [[РСФСР]], [[СССР]] |çуралнă вăхăт = [[1930]], [[утă, 31]] |вилнĕ вырăн = [[Ростов-Дон-çинчи]], [[Раççей Федерацийĕ]] |вилнĕ вăхăт = [[2016]], [[чӳк, 2]] |професси = XX ĕмĕрти Раççей, Германи цирк артисчĕ, СССР, Раççей, Германи клоунĕ, актёрĕ, режиссёрĕ |хастар çулсем = 1950-2016 |тĕлĕ = |чыславсемпе парнесем = {{(!}} style="background:transparent" {{!}} {{Туслăх орденĕ|1994}} {{!}}- {{!}} {{Ленин орденĕ|1980}}{{!}}{{!}}{{Ĕçлĕх Хĕрлĕ Ялав орденĕ}}{{!}}{{!}}{{Ĕçлĕх Хĕрлĕ Ялав орденĕ}}{{!}}{{!}}{{Ĕçлĕх Хĕрлĕ Ялав орденĕ}} {{!)}} {{(!}} style="background: transparent" {{!}} {{СССР халăх артисчĕ|1969}}{{!}}{{!}}{{РСФСР халăх артисчĕ|1958}}{{!}}{{!}}{{РСФСР тава тивĕçлĕ артисчĕ|1956}}{{!}}{{!}}{{Раççей Федераци Президенчĕн хисеп грамоти|2010}} {{!)}} |киностуди = |[[IMDb]] = ID 0691347 |сайт = http//:www.oleg-popov.com |викиампар = commons:Category:Oleg Popov }} '''Олег Константинович Попо́в''' ([[утă, 31]], [[1930]], [[Вырубово (Одинцово районĕ)|Вырубово]] ялĕ, [[Кунцево районĕ (Мускав облаçĕ)|Кунцево районĕ]], {{ÇВ|Мускав облаçĕ|Мускав облаçĕнче}},[[РСФСР]], [[СССР]] — [[чӳк, 2]], [[2016]], [[Ростов-Дон-çинчи]], [[Раççей Федерацийĕ]]) — [[СССР|совет]] тата [[Германи|нимĕç]] цирк артисчĕ ([[клоун]]), [[актёр]]. [[СССР халăх артисчĕ]] ([[1969]]). [[2016]] ç. чӳк уйăхĕн пуçламăшĕнче Олег Попов [[Ростов-Дон-çинчи]] хулана гастроле кайнă та чӳкĕн 2-мĕшĕн каçĕңче чĕре таппи чарăннипе хăна çуртĕнче вилсе кайнă. == Биографи == === Çамрăклăх === Олег Константинович Попов 1930 çулхи [[утă, 31|утăн 31-мĕшĕнче]] Мускав облаçĕн е [[Кунцево районĕ (Мускав облаçĕ)|Кунцево районĕнчи]] [[Вырубово (Одинцово районĕ)|Вырубово]] ялĕнче çуралнă<ref>[http://rusclown.ru/semya-budushhego-klouna/ Семья будущего клоуна] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100615153602/http://rusclown.ru/semya-budushhego-klouna |date=2010-06-15 }}</ref> (халĕ ял [[Одинцово районĕ]]нчи [[Одинцово хула тăрăхĕ|Одинцово]] хула тăрăхне керет. Каярах çемье [[Железнодорожный (Балашиха)|Обираловкăна]], маçакăшĕпе мамакăшĕ патне, пурăнма куçнă<ref>Сотникова Н. А. Обираловка и вокруг неё — М. О.: Изд. ОАО «Подольская фабрика офсетной печати», 2012. — 296 с.</ref>, тепĕртакран Мускава, «Динамо» стадионĕ патне куçнă. Ашшĕ хытă ĕçнĕ те 1941 çулта тÿĕрмене лекнĕ. Амăшĕ иккĕмĕш хутчен качча тухнă та хушаматне улăштарнă. [[1943]] çулта Олег [[Правда (издательство)|«Правда» полиграфи комбинатне]] слесаре вĕренме ĕçе кĕнĕ. [[File:Popov 02.jpg|слева|мини|190пкс|О. К. Попов, Марион Баарс акварелĕ.]] Çитес çулта, «Крылья Советов» спорт керменĕнче акробатика кĕтесĕнче вăл цирк вĕрентĕшĕн студенчĕсемпе паллашать, вĕсен репетицисене çӳрет. Çав çултах Олег [[Цирк тата эстрада ӳнерĕн патшалăх вĕрентĕшĕ|Цирк тата эстрада ӳнерĕн патшалăх вĕрентĕшне]] вĕренме кĕнĕ, [[1950]] çулта «пăралук çинчи эксцентрик» профессие илнĕ. === Совет Союзĕнчи карьера === Хăйĕн карьерине [[Эквилибристика|эквилибрист]] пулса пуçланă, «[[Эксцентрика|Эксцентрик]] ирĕклĕ пăралук çинче» (режиссёр-педагог С. Морозов) номерне кăтартнă. [[1951]] çулта кавир клоунĕ евĕр [[Сарăту циркĕ]]нче дебюта тухнă<ref>[http://www.saratov-kultura.ru/theatres/cirk.html Саратовский цирк] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090923153126/http://www.saratov-kultura.ru/theatres/cirk.html |date=2009-09-23 }}</ref>. Çак [[амплуа]]ра [[Карандаш (клоун)|Карандаш клоун]] ертсе пынă Çамрăксен цирк коллективĕнче ([[1951]]—[[1953]]) хăйĕн пурнăç ĕçне тупнă. Олег Попов «Хĕвел клоунĕ» артист сăнарне калăпланă. Хăйĕн номерĕсенче [[эквилибристика]], [[акробатика]], [[жонглировани]], [[пароди]] цирк ăстайлăхĕсемпе усă курнă, çапах та унăн паллă меслечĕ — [[буффонада|буффонадăпа]] эксцентрика мелĕсемпе хатĕрленĕ антре. Чи лайăх репризисем — «Повар», «Шăхлич», «Пайăрка». === Германие кайни === 1991 çултанпа, раççей гражданлăхĕнчен тухмасăрах<ref>[http://www.aif.ru/culture/person/kloun_oleg_popov_kakoy_zhe_ya_predatel Клоун Олег Попов: «Какой же я предатель?!»]</ref>, [[Эглофштайн]]ре ([[Германи]]) пурăннă, ĕçленĕ<ref name="bbc_3_Nov_2016" />. Хăйĕн цирк программинче, «Телейлĕ Ганс» псевдонимпа ĕçленĕ. 2015 çулхи çĕртме уйăхĕнче, 24 çул Германире пурăннă хыççăн, Раççее килсе курнă; çĕртмен 30-мĕшĕнче [[Сочи циркĕ|сочи циркĕн]] аренинче, иккĕ репризăпа Тĕнчери профессиллĕ «Мастер» цирк парни программинче хутшăннă<ref>{{cite news|url=http://www.kp.ru/daily/26401.4/3276952/|title=«Солнечный» клоун Олег Попов в Сочи: «Комсомолка» дала мне путёвку в жизнь|author=Ольга Сухова, Сергей Кулаков|date=1 июля 2015 г.|publisher=Комсомольская правда|lang=ru|accessdate=2015-07-31}}</ref>. 2015 çулхи раштав уйăхĕнче Санкт-Петербурга, [[Санкт-Петербургри патшалăх пысăк циркĕ|Чинизелли циркне]] реставрациленĕ хыççăн уçнă чухне, çитнĕ <ref>[http://newtimes.ru/articles/detail/105780/ Олег Попов: «Зрители меня уговорили»] // New Times, № 42, 14.12.2015</ref>. Нумай телеярăма, сăмахран, ачасен [[Вăраткăч (телепрограмма)|«Будильник»]] телеярăмне, хутшăннă. Татăшах кинора çапăннă, ытларах [[камео]], цирк спектаклĕсене [[режиссёр]] май хатĕрленĕ. Артист Анăç Европăра совет циркĕн пĕрремĕш гастролĕсене хутшăннă. Çак çӳревсене пула вăл тĕнчери мухтава тивĕçнĕ. [[File:Oleg popov.jpg|мини|280px|Вормсре (Германи) выляни, 2009 çул.]] === Вилĕм === [[2016]] çулхи чӳкĕн пуçламăшĕнче 86-çулхи Олег Попов гастрольпе [[Ростов-Дон-çинчи]] хулана кайнă, унтах чӳкĕн 2-мĕшĕнче каçпа, куçне ĕмĕрлĕхех хупнă. Ростовра унăн «Яланах Хĕвел пултăр!» шоу премьери иртнĕ<ref>{{Cite news|title=СК проверяет обстоятельства гибели Олега Попова в Ростове-на-Дону|author=|url=https://www.rndonline.ru/news/society/item/sledovateli_vyyasnyayut_prichiny_smerti_olega_popova_na_gastrolyakh_v_rostove/|work=RNDonline.ru|date=03.11.2016}}</ref>. По словам директора ростовского цирка, смерть наступила в гостинице; у Попова остановилось сердце<ref>{{cite web|url=http://tass.ru/proisshestviya/3755695|title=СК начал проверку по факту смерти Олега Попова в Ростове-на-Дону|author=|date=03.11.2016|work=|publisher=«Информационное телеграфное агентство России (ИТАР-ТАСС)»|lang=ru}}</ref><ref>[https://news.mail.ru/society/27663138/?frommail=1 «Следователи начали проверку смерти клоуна Олега Попова»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161104005312/https://news.mail.ru/society/27663138/?frommail=1 |date=2016-11-04 }}</ref>. По факту смерти начата следственная проверка<ref name="bbc_3_Nov_2016">[http://www.bbc.com/russian/news-37856648 «Следователи начали проверку по факту смерти клоуна Олега Попова»], Би-Би-Си, 3.10.2016</ref>. Арăмĕпе хĕрĕн кăмăлĕпе Попова Германире пытарма йышăннă<ref>https://ria.ru/culture/20161103/1480580710.html</ref>. == Чыславсемпе парнесем == * [[РСФСР халăх артисчĕ]] ([[1958]])<ref>[http://www.ruscircus.ru/sc1958/orden511 О награждении орденами и медалями СССР артистов цирка — В МИРЕ ЦИРКА И ЭСТРАДЫ<!-- Заголовок добавлен ботом -->]</ref> * [[СССР халăх артисчĕ]] ([[1969]]) * Варшавăри тĕнчери цирк фестивалĕн лауреачĕ, Оскар парни ([[Брюссель]], [[1958]]). * [[1981]] çулта Монте-Карлăри тĕнчери цирк фестивалĕн «[[Ылтăн клоун]]» хисеплĕ хаклавне тивĕçнĕ. * [[Ĕçлĕх Хĕрлĕ Ялав орденĕ]]. * [[утă, 30]], [[2010]]: [[Раççей Федераци Президенчĕн хисеп грамоти]]пе чысланă<ref>[http://graph.document.kremlin.ru/page.aspx?1;1293448 Распоряжение Президента Российской Федерации от 30 июля 2010 года № 506-рп «О награждении Почётной грамотой Президеента Российской Федерации Попова О. К.»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140307034002/http://graph.document.kremlin.ru/page.aspx?1;1293448 |date=2014-03-07 }}</ref> * [[Туслăх орденĕ (Раççей)|Туслăх орденĕ]] ([[1994]])''<ref>[http://graph.document.kremlin.ru/page.aspx?1;1185101 УКАЗ Президента РФ от 17.12.1994 N 2197"О НАГРАЖДЕНИИ ГОСУДАРСТВЕННЫМИ НАГРАДАМИ РОССИЙСКОЙ ФЕДЕРАЦИИ"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150418024339/http://graph.document.kremlin.ru/page.aspx?1;1185101 |date=2015-04-18 }}</ref> == Актёр ĕçĕсем == [[File:Oleg Popow.jpg|thumb]] * [[1953]] — [[Арена смелых (фильм)|Арена смелых]] * [[1959]] — [[Косолапый друг (фильм)|Косолапый друг]] * [[1966]] — [[Последний жулик (фильм)|Последний жулик]] — ''клоун Олег Попов'' * [[1967]] — [[Самая высокая (фильм)|Самая высокая]] — ''клоун Олег Попов'' * [[1969]] — [[Похищение (фильм, 1969)|Похищение]] — ''клоун Олег Попов'' * [[1970]] — [[Две улыбки (фильм)|Две улыбки]] * [[1970]] — [[Полчаса на чудеса (фильм)|Полчаса на чудеса]] — ''дядя Маляр'' * [[1970]] — [[Приключения жёлтого чемоданчика (фильм)|Приключения жёлтого чемоданчика]] — ''клоун Олег Попов'' * [[1972]] — [[Карнавал (фильм-ревю)|Карнавал]] — ''Клоун'' * [[1976]] — [[Весёлое сновидение, или Смех и слёзы (фильм)|Весёлое сновидение, или Смех и слёзы]] — ''Маг Универ'' * [[1976]] — [[Мама (фильм, 1976)|Мама]] — ''Упа'' * [[1976]] — [[Синяя птица (фильм, 1976)|Синяя птица]] * [[1979]] — [[Солнце в авоське (фильм)|Солнце в авоське]] — ''клоун Олег Попов'' * [[1986]] — [[Посторонним вход разрешён (фильм)|Посторонним вход разрешён]] * [[2004]] — [[Бункер (фильм, 2004)|Бункер]] — ''адъютант генерала Вейдлинга''<ref>[http://his.1september.ru/view_article.php?ID=200900808 … «Хĕвеллĕ клоун» Олег Попов Вейдлинг генералăн адъютанчĕ рольне вылять]{{Ĕçлемен каçă|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Документалистика == * 1966 — «В городе клоун. Олег Попов в Ленинграде.», «Великие клоуны» документлă цикл, реж. Лия Дербышева. [[Российская центральная киновидеостудия хроникально-документальных и учебных фильмов|Студия ЦСДФ (РЦСДФ)]]. При участии Совэкспортфильм. * 2003 — документлă фильм «Клоуны — Короли смеха. Олег Попов» — Кинофабрика Д. Харитонова, реж. Виктор Голювинов. * {{cite episode |title=Свидание с Олегом Поповым |url=http://tvkultura.ru/video/show/brand_id/27799/episode_id/580570/ |credits=Документальный фильм. ООО «Студия Телеостров». Режиссёр: Виктор Голювинов. Сценарий: Дмитрий Любиков |network=ГТРК «Культура», 2004 |airdate=31.07.2015}} * 2013 — документлă фильм «„Смешная жизнь“ Олега Попова» — Кинокомпания «Студия „Пассажир“», реж. [[Анненский, Андрей Александрович|Андрей Анненский]]. * 2015 — документлă фильм «Я жив!» — Телекомпания «Останкино», реж. Екатерина Наседкина == Вуламалли == * Энциклопедия «Мир цирка», том первый «Клоуны», с.388-397 == Ăсăрхавсем == {{асăрхавсем}} == Каçăсем == * [http://imdb.com/name/nm0691347/ Фильмография IMDb] * [http://www.peoples.ru/art/circus/clown/popov/ Люди] * [http://ya-kloun.ru/oleg-popov/ Олег Попов на сайте ya-kloun.ru] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110610055625/http://ya-kloun.ru/oleg-popov/ |date=2011-06-10 }} * [http://www.oleg-popov.com/ Персональная страничка артиста] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101126153329/http://www.oleg-popov.com/ |date=2010-11-26 }} * [http://www.1tv.ru/videoarchive/41573&p=375 Олег Попов. Клоун в изгнании (очень хорошее интервью с Андреем Малаховым)] == Интервьюсем тата статьясем == * [http://kudryats.journalisti.ru/?p=89 Олег Попов: «Где цирк, там и моя родина!» ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140224170927/http://kudryats.journalisti.ru/?p=89 |date=2014-02-24 }}(Интервью газете «[[Русская Германия]]», автор — [http://kudryats.journalisti.ru/?page_id=145 Евгений Кудряц]{{Ĕçлемен каçă|date=August 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}) * {{cite web|url=http://www.znat.ru/page,3,117-legend.html|title=Олег Попов — легенда Советского цирка|last=Томас|first=А.|date=19.12.2008|publisher=Журнал «Знать»|accessdate=2009-10-25|archiveurl=http://www.webcitation.org/67lGS7tAd|archivedate=2012-05-19}} * [http://gazeta.aif.ru/online/superstar/86/06_01 За что Олег Попов сидел на скамье подсудимых] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080126193023/http://gazeta.aif.ru/online/superstar/86/06_01 |date=2008-01-26 }} * {{cite web|url=http://www.novayagazeta.ru/data/2010/082/18.html|title=Специально для читателей «Новой» выступают: Олег Попов, его жена и Чудик (маленький бык)|last=Беленькая|first=М.|date=30.07.2010|publisher=[[Новая газета]]|accessdate=2010-07-31|archiveurl=http://www.webcitation.org/65EHr6j2e|archivedate=2012-02-05}} * [http://kudryats.journalisti.ru/?p=17065 Евгений Кудряц. «Как я катал Олега Попова на трамвае»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131205143324/http://kudryats.journalisti.ru/?p=17065 |date=2013-12-05 }} * [http://www.1tv.ru/sprojects_edition/si5685/fi12841 Олег Попов. Клоун в изгнании (Спецвыпуск программы [[Андрей Малахов|Андрея Малахова]][[Пусть говорят (ток-шоу)|«Пусть говорят»]] от 27 декабря 2011 года)] [[Категори:Халĕ пурăнакансем]] [[Категори:Клоунсем]] [[Категори:Германи цирк артисчĕсем]] [[Категори:СССР цирк артисчĕсем]] [[Категори:Цирк артисчĕсем]] [[Категори:ГУЦЭИ-рен вĕренсе тухнăскерсем]] [[Категори:Германие Раççейрен иммиграиленнĕскерсем]] [[Категори:Германи клоунĕсем]] [[Категори:1930 çулта çуралнисем]] [[Категори:Утăн 31-мĕшĕнче çуралнисем]] [[Категори:2016 çулта вилнисем]] [[Категори:Чӳкĕн 2-мĕшĕнче вилнисем]] 38mjl2aqbhg8jo6enj31chneqzr5ihw 0 58077 876270 817693 2026-08-05T16:01:26Z InternetArchiveBot 28304 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 876270 wikitext text/x-wiki {{Пĕлтерĕшсем|Комиссар}} {{Мусăк ушкăнĕ | Ячĕ = Комиссар | Алпусни = | Лого = | Лого_анлăшĕ = | Фото = | Фото_ăнлантарни = | Фото_анлăшĕ = | Фон = | Жанрсем = [[Евродиско]], [[Техно]], [[синти-поп]], [[хаус]], [[евродэнс]], [[поп-рок]] | Çулсем = [[1990]] — хальхи вăхăт | Патшалăхсем = {{Ялавлани|ССРП}}<br />{{Ялавлани|Раççей}} | Хула = Мускав | Лейбл = | Йыш = Алексей Щукин <br /> Владислав Меньщиков <br /> Антон Сергеев <br /> Сергей Казаковцев | Урăх проектсем = | Сайт = [http://www.komissar.ru/ http://www.komissar.ru/] }} '''«Комиссар»''' — раççей [[Мусăк ушкăнĕ|мусăк группи]]<ref>[http://www.komissar.ru/magazines/ СМИ о группе «Комиссар»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111223044337/http://www.komissar.ru/magazines/ |date=2011-12-23 }}</ref>. == Кун-çулĕ == «Комиссар» ушкăн (солист Алексей Щукин) 1990-мĕш çулсен пуçламăшĕнче пуçтарăннă. 1991 çулта [[Овация (парне)|«Овация» парнене]] тивĕçнĕ. 1991—1993 çулсенче гастрольсене çӳренĕ, «Звездный дождь» фестивалĕн дипломанчĕ ятне тивĕçнĕ. == Дискографи == === Альбомсем === * 1991 — Наше время пришло * 1997 — Remix * 1998 — Дрянь * 2000 — 2000 * 2003 — Любовь — это яд * 2013 — Короли === Компиляцисем === * 2000 — Новое и лучшее 2000 * 2001 — Звёздная коллекция * 2009 — Не пиратский * 2010 — Grand Collection Комиссар * 2010 — Романтика 2010 == Асăрхавсем == {{асăрхавсем}} == Каçăсем == * [http://ars-records.ru/artinfo.shtml-id=48.htm Группа «Комиссар» на сайте лейбла «АРС-рекордз»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120425173821/http://www.ars-records.ru/artinfo.shtml-id=48.htm |date=2012-04-25 }} * [http://www.mk.ru/culture/article/2009/11/11/383681-komissarskoe-delo.html Комиссарское дело] * [http://kp.ru/daily/24204/409306/ Группа «Комиссар» «зажгла» в Смоленске ночной клуб] {{band-stub}} [[Категори:Мусăк ушкăнĕсем, алфавитпа]] [[Категори:Раççей поп-ушкăнĕсем]] dfs17b6qpqak7yzmtysgt791uceg2my 0 61103 876300 768167 2026-08-06T08:19:08Z InternetArchiveBot 28304 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 876300 wikitext text/x-wiki {{ПВ-Раççей |статус = Ял |чăвашла çĕлĕк = Тинкеш |тăван çĕлĕк = |герб = Coat of Arms of Tatarstan.svg |ялав = Flag of Tatarstan.svg |lat_deg =54 |lat_min =56 |lat_sec =20 |lon_deg =48 |lon_min =12 |lon_sec =20 |CoordAddon = type:city(100)_region:RU |CoordScale = |ЯндексКартти = |регион карттин пысăккăшĕ = |район карттин пысăккăшĕ = |регион = Тутарстан |регион тапăлра = Тутарстан |район тĕсĕ = Муниципаллă район |район = Пăва районĕ |район тапăлра = Пăва районĕ{{!}}Пăва |пурăнан тăрăх тĕсĕ = Ял тăрăхĕ |пурăнан тăрăх = Рункă ял тăрăхĕ |пурăнан тăрăх тапăлра = Рункă ял тăрăхĕ{{!}}Рункă |шалти пайлану = |пуçлăх = |никĕсленĕ вăхăт = |пĕрремĕш асăну = |малтанхи ятсем = |статус = |лаптăк = |ПВ центрĕн çӳллĕшĕ = |пурăнан халăх = 892 |халăх çыравĕн çулĕ = 2002 |йышлăх = |агломераци = |наци йышĕ = чăвашсем |конфесси йышĕ = православсем |этнохороним = тинкешсем |вăхăт тăрăхĕ = |почтă индексĕ = 422440 |почтă индексĕсем = |телефон кочĕ = 84374 |автомобиль кочĕ = |цифрăллă идентификатор = |категория Commons-ра = |сайт = }} {{Капăрлатмалла}} '''Тинкеш''' — [[Тутарстан]]ăн [[Тутарстанăн Пăва районĕ|Пăва районĕнчи]] чăваш ялĕ. [[Хырла (юханшыв)|Хырла]] хĕрринче, сылтăм çыранра, вырнаçнă. ==Халăх йышĕ, ял тытăмĕ== [[Сувар (хаçат)|"Сувар" хаçат]] çапла çырать<ref>[http://suvar.su/5559.html ĔМĔРТЕН ПĔРЛЕ.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160815200102/http://suvar.su/5559.html |date=2016-08-15 }}</ref>: {{Цитата пуçламăшĕ}} Альших, Пӳркел, Атав, Тинкеш ялĕсенче чăвашсемпе тутарсем ĕмĕртен пĕрле пурăнаççĕ. {{Цитата вĕçĕ}} ==Паллă çынсем== * Егоров Валерий Николаевич ([[1974]] çур.) — [[2010]]-мĕш çултанпа [[Пăва районĕ|Пăва районĕн]] ертÿçин çумĕ<ref>[http://portal.tatarstan.ru/persons.htm?action=person&id=18334 Справочник персоналий.]{{Ĕçлемен каçă|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. * Егоров Юрий Николаевич ([[1961]] çур.) — ООО «ЮДезсервис» Генераллĕ директорĕ ([[Хусан]])<ref>[http://www.lvkgmu.ru/doxs/egorov-yun.html Лига выпускников казанского государственного медицинского университета.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170316035529/http://www.lvkgmu.ru/doxs/egorov-yun.html |date=2017-03-16 }}</ref>. ==Вуламалли== * Научный отчет по проекту "Чуваши Приволжского округа". Чебоксары, 2002. 192 с. == Асăрхавсем == {{Асăрхавсем}} ==Каçăсем== * [http://suvar.su/1473.html ШĂПА ШЛЕПКЕ ТĂХĂНТАРТАТЬ.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160819011500/http://suvar.su/1473.html |date=2016-08-19 }} * [https://ok.ru/chuvashibu/topics Пăва районĕн чăвашĕсем.] * [http://www.buinsk-tat.ru/ru/the-news/item/11915-85-letnyaya-babushka-iz-tingash-na-svoi-sberezheniya-postroila-most-%20foto.html 85-летняя бабушка из Тингаш на свои сбережения построила мост (+фото)]{{Ĕçлемен каçă|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{Пăва районĕ}} {{Chuvash-geo-stub}} [[Категори:Тутарстан]] [[Категори:Тутарстанри Пăва районĕн ялĕсем]] tpold42x5dmax34ix0cdvsjx68xqmjl 0 64595 876272 805885 2026-08-05T16:11:03Z InternetArchiveBot 28304 Rescuing 2 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 876272 wikitext text/x-wiki {{Пĕр хушаматлисем|Коновалов}} {{Çар ĕçченĕ |ят = Коновалов Семён Васильевич |çуралнă вăхăт = [[1920]] -мĕш çулхи [[нарăс, 15|нарăс уйăхĕн 15-мĕшĕ]] |вилнĕ вăхăт = [[1989]]–мĕш çулхи [[ака, 4|акан 4-мĕшĕ]] |çуралнă вырăн = [[Раççей]], [[Сĕве кантонĕ]] халь Тутарстанăн [[Тури Услон районĕ]] [[Ямпулат (Тури Услон районĕ)|Ямпулат]] ялĕ |вилнĕ вырăн = [[Раççей]] {{ВилнĕВырăн|Хусан|Хусанта}} |ӳкерчĕк = С.В. Коновалов.jpg |анлăш = 200px |ӳкерчĕке ăнлантарни = |витлев = |пăхăнулăх = {{Flagicon|USSR}} [[СССР]] |хĕсмет çулĕсем = 1939- 1946, 1950-1956 |хисеп = {{СССР, Кĕçĕн полковник}} |çар ăрачĕ = {{ТанкистССП}} |командăланă = взвод |чаç =[[Кăнтăр-Анăç фрончĕ (Тăван Çĕршывăн Аслă вăрçи)|Кăнтăр-Анăç фронтăн]] [[9-мĕш çар (СССР)|9-мĕш çарăн]] 15-мĕш танк бригади |çапăçусем = [[Тăван Çĕршывăн Аслă вăрçи|Иккĕмĕш Тĕнче вăрçи]] |чыславсем = {{(!}} style="background: transparent" {{!}} {{Ылтăн Çăлтăр медалĕ}} {{!)}} {{(!}} style="background: transparent" {{!}} {{Ленин орденĕ}} {{!!}} {{Тăван Çĕршывăн Аслă вăрçин 1 степеньлĕ орденĕ}}{{!!}} {{Çапăçури хастарлăхшăн медаль}} {{!!}} {{«Владимир Ильич Ленин 100 çул тултарнине асăнмалăх» медалĕ}} {{!}}- {{!}}{{Сталинграда хӳтĕленĕшĕн медаль}} {{!!}} {{Тăван Çĕршывăн 1941-1945 çç. Аслă вăрçинче Германие çĕнтернĕшĕн медаль}} {{!!}} {{«Тăван Çĕршывăн 1941-1945 çç. Аслă вăрçинче çĕнтерни çирĕм çул» медаль}} {{!!}} {{«Тăван Çĕршывăн 1941-1945 çç. Аслă вăрçинче çĕнтерни вăтăр çул» медаль}} {{!}}- {{!}} {{«Тăван Çĕршывăн 1941-1945 çç. Аслă вăрçинче çĕнтерни хĕрĕх çул» медаль}} {{!!}} {{Варшавăна ирĕке кăларнăшăн медаль}} {{!!}} {{Ĕç ветеранĕ медаль}} {{!!}} {{СССР Хĕçпăшаллă Вăйĕсем 50 çулта медаль}} {{!}}- {{!}} {{СССР Хĕçпăшаллă Вăйĕсем 60 çулта медаль}} {{!!}} {{СССР Хĕçпăшаллă Вăйĕсем 70 çулта медаль}} {{!)}} |çыхăнусем = Тăван Çĕршывăн Аслă вăрçи, [[Воронеж-Ворошиловград оперцийĕ]] |отставкăра = }} '''Коновалов Семён Васильевич''' (15.02.1920-04.04.1989, Хусан), танкист-ас, подполковник, [[Совет Союзĕн Паттăрĕ]]<ref>[http://sun.tsu.ru/mminfo/2020/000462771/1943/1943_014.pdf Указ Президиума Верховного Совета СССР «О присвоении звания Героя Советского Союза начальствующему и рядовому составу Красной Армии» от 31 марта 1943 года] // Ведомости Верховного Совета Союза Советских Социалистических Республик : газета. — 1943. — 9 апреля (№ 14 (220)). — С. 1</ref>. Вăл [[Тутарстан]]ăн [[Тури Услон районĕ]]нчи [[Ямпулат (Тури Услон районĕ)|Ямпулат]] ялĕнче çуралнă. [[Чăваш]]. ==Кун-çулĕ== 1939-мĕш çулта Хĕрлĕ Çара хĕсмете лекнĕ. Куйбышеври çар пехота училищинче 1939-мĕш çулта вĕренсе тухнă. Воронеж-Ворошиловград оперцийĕ тапхăрĕнче [[Ростов облаçĕ|Ростов облаçĕн]] [[Тарасово районĕ|Тарасово районĕчи]] [[Нижнемитякин (Тарасово районĕ)|Нижнемитякин]] хуторĕ патĕнче [[1942]]-мĕш çулхи çĕртмен 13-мĕшенче пĕр çапăçура тăшманăн 16 танкне, 2 броневикне тата 8 машинине персе аркатнă. Коновалов танкне пысăк калибрлă тупăран тӳррĕн персе аркатаççĕ: экипажран виçĕ çын пуçне хурать. Танка юсама килнĕ рота командирĕн çумĕпе Серебряков техник-лейтенантпа тата Дементьев тупă кĕпçине тĕллекенĕпе пĕрле Коновалов танкран пĕр [[пулемёт|пулемётне]] илсе фронт нггнлле кайма шутлать. Тăваттăмĕш кун пытанса асăрханса утнă хыççăн вĕсем канма чарăннă тăшманăн танкне кураççĕ. Танк экипажне пĕтерсе машинăна ярса илеççĕ те хамăр чаçсем патне çитеççĕ, вĕсене хамăррăннисем «тыткăна илеççĕ» Лару-тарăва тĕпчесе уçсан, паттăр танкистсене пĕрле çапăçма шанаççĕ, Семён Коновалов нимĕç танкĕпе пĕр уйăх хушă батальона атакăра пулăшать. 15-мĕш танк бригадин разведка танкĕн экипажĕ тепĕр кун çапăçу вырăнне çитсе çунса кайнă пирĕн КВ-1, икĕ теçеткене яхăн тăшман машиине курать. Коновалов лейтенант экипажĕпех паттăрăн вилнĕ тесе шутлаççĕ, вилнĕ хыççăн Совет Союзĕн Паттăрĕ чысне илме тăратаççĕ. Амăшне Семён Васильевич вилнĕ тесе пĕлтереççĕ <ref>[https://pamyat-naroda.ru/heroes/memorial-chelovek_donesenie53134835/ Память народа] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170224054104/https://pamyat-naroda.ru/heroes/memorial-chelovek_donesenie53134835/ |date=2017-02-24 }}</ref>. Анчах тăванĕсем военкомата Коновалов сывă юлнине, тата урăх чаçра пулнине пĕлтереççĕ<ref>[https://pamyat-naroda.ru/heroes/memorial-chelovek_dopolnitelnoe_donesenie73048013/ Память народа] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170224054057/https://pamyat-naroda.ru/heroes/memorial-chelovek_dopolnitelnoe_donesenie73048013/ |date=2017-02-24 }}</ref>. Çапăçусенче маттур çапăçнăшăн ăна 1943-мĕш çулхи пушăн 31-мĕшĕнче [[Совет Союзĕн Паттăрĕ]]н ятне тивĕçтернĕ <ref>[https://pamyat-naroda.ru/heroes/podvig-chelovek_nagrazhdenie12053672/. Сайт Память народа]{{Ĕçлемен каçă|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> 1946-мĕш çулта çар хĕсметĕнчен таврăнать. 1950-мĕш çулта ăна каллех çара чĕнсе илеççĕ. 1952-мĕш çулта Ленинградри аслă офицерсен бронетанк шкулĕнче пĕлӳ илет. Çартан таврăнсан чĕрек ĕмер хушши Хусанти радиотехника савутĕнче механик вырăнĕнче ĕçлет. [[1989]]–мĕш çулхи [[ака, 4|акан 4-мĕшĕ]] вилнĕ хыççăн Хусанти [[Арча масарĕ]]нче пытараççĕ. 2005-мĕш çулта Хусанти урама Коновалов ятне параççĕ. ==Вуламалли== * {{кĕнеке:Герои Советского Союза|1}} * [http://forum.orline.ru/showthread.php?t=1658 Танковые асы. Кто они?]{{Ĕçлемен каçă|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} А. Докучаев. Техника и оружие № 3-4 за 1995 год. * [http://www.raketchik.ru/geroi.php Командиры, преподаватели и выпускники училища — Герои Советского Союза] на сайте СВКИУ. * Трокаев А.А. Подвиг на шахтёрской земле. Донецк, 1983; * Ханин Л. Герои Советского Союза — сыны Татарии. К., 1963 ==Каçăсем== {{Warheroes|id=4743}} * [http://pobeda.oper.ru/news/read.php?t=1051608118 Наградить посмертно с вручением...] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161125045904/http://pobeda.oper.ru/news/read.php?t=1051608118 |date=2016-11-25 }} *[http://enc.cap.ru/?t=prsn&lnk=2473 Чăваш энциклопедийĕ] *[http://www.aif.ru/society/history/krepost_po_imeni_kv_kak_tankist_konovalov_ostanovil_nemeckuyu_armiyu АИФ. Крепость по имени «КВ»] {{stub}} == Асăрхавсем == {{асăрхавсем}} {{Совет танк асĕсем}} {{Совет Союзĕн Паттăрĕсем}}. [[Категори:1920 çулта çуралнисем]] [[Категори:1989 çулта вилнисем]] 8ftrac0ioe2y5ir3si69iuaattlw7p6 0 68339 876279 599518 2026-08-05T19:18:54Z InternetArchiveBot 28304 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 876279 wikitext text/x-wiki {{Çар ĕçченĕ |ят = Макаров Виктор Ильич |çуралнă вăхăт = [[1910]] -мĕш çул |вилнĕ вăхăт ={{ВилнĕВăхăт|24|12|1944}} |çуралнă вырăн = [[Раççей империйĕ]] [[Чĕмпĕр кĕперни]] {{ÇуралнăВырăн|Пăва уесĕ|Пăва уесĕнче}}, [[Элшел (ял)|Элшел]] <ref>[https://pamyat-naroda.ru/heroes/podvig-chelovek_nagrazhdenie36698100/ Халăх астăвăм сайчĕ]</ref> |вилнĕ вырăн = [[Ленкимай]], [[Литва ССР]], [[СССР]] |ӳкерчĕк = |анлăш = |ӳкерчĕке ăнлантарни = |витлев = |пăхăнулăх = {{Flagicon|USSR}} [[СССР]] |хĕсмет çулĕсем = 1942—1944 |хисеп = {{СССР, Рядовой}} |çар ăрачĕ = пехота |командăланă = |чаç = [[4-мĕш Украина фрончĕ]]н 346-мĕш перевçĕсен дивизин 1166-меш перевçĕсен полкĕ |çапăçусем = [[Тăван Çĕршывăн Аслă вăрçи|Иккĕмĕш Тĕнче вăрçи]] |чыславсем = {{{!}} style="background:transparent" {{!}} {{Хĕрлĕ Ялав орденĕ}} {{!!}} {{3 степеньлĕ Мухтав орденĕ}} {{!!}} {{3 степеньлĕ Мухтав орденĕ}} {{!!}} {{Хăюлăх медалĕ}} {{!}}- {{!}}} |çыхăнусем = |отставкăра = }} '''Макаров Виктор Ильич''' (1910-), [[4-мĕш Украина фрончĕ]]н 346-мĕш перевçĕсен дивизин 1166-мĕш перевçĕсен полкĕн çуран разведка взвочĕн перевçи, Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илме тăратнă, анчах Хĕрлĕ Ялав орденне çеç панă<ref>[http://podvignaroda.ru/?#id=20905354&tab=navDetailDocument Халăх хастарлăхĕ сайтри награда лисчĕсем]</ref>. Вăл [[Чĕмпĕр кĕперни]]нчи Пăва уесĕнчи Элшел ялĕнче çуралнă<ref>{{статья |автор= Светлана Брайловская|пуçелĕк= «Российская газета» продолжает искать родственников бойцов, посмертно представленных к высоким наградам|ссылка= |язык= |издание= Российская газета — Неделя — Волга-Урал |тип= |год= 2015|месяц= |число= |том= |номер= 6640|страницы= |doi= |issn=}}</ref> . [[Чăваш]]. ==Кун-çулĕ== [[Хусан]] хулинчи Ленин военкомачĕ урлă [[1942]]-мĕш çулта Хĕрле Çара илнĕ<ref>{{кĕнеке |автор= |пуçелĕк= Книга Героев: Герои Советского Союза|ответственный= автор-сост. Е. В. Панов, под ред. А. А. Сафарова|ссылка= |место= Казань|издательство= |год= 2015|том= 2|страниц= 199|страницы= 183|isbn= |ref= }}</ref>. [[1943]]-мĕш çулхи [[Чӳк, 1|чӳк уйăхĕн 1-мĕшĕнче]] [[Крым]] çурутравĕн çурçер çыранне тĕпчеме приказ илнĕ хыççăн разведка ушкăнĕпе пĕрле [[Сиваш]] урлă каçса Биют-Кият пурăнан выранта тӳрех çапăçăва кĕрет. Ку çапăсура Макаров автоматран 15 тăшмана пĕтерсе ушкăнпа пĕрле 19 гитлеровца тыткăна илет<ref>{{статья |автор= Михаил Черепанов.|пуçелĕк= Пряжка защитника Севастополя|ссылка= http://kazved.ru/article/65588.aspx|язык= |издание= Казанские ведомости|тип= |год= 2015|месяц= |число= |том= |номер= 147|страницы= |doi= |issn=}}</ref>.[[1943]]-мĕш çулхи чӳк уйăхĕн 2-мĕшĕнче Асикадан тата Монастырка пурăнан вырантсемшĕн çапăçусенче пĕрремĕш атакана çĕкленсе 25 гитлеровец таран пĕтерет. 1944-мĕш çулхи раштавăн 24-мĕшĕнче 437-мĕш уйрăм медсанбатра çапăçури сурансенчен вилет. Литван Клайпеда уесĕн Скоудас районĕн Лянкимай хулинчи 1941-1945 çулсенчи вăрçăра вилнĕ совет салтакĕсен масарĕнче пытарнă. == Асăрхавсем == {{асăрхавсем}} ==Каçăсем== *[http://www.polk.ru/forum/index.php?showtopic=6810 Тутар АССРĕнчен Совет Союзĕн Паттăрĕ ятне пама тăратнă хĕсмете илнĕ салтаксеме офицерсем, анчах ку чыса илменнисем] *[https://pamyat-naroda.ru/heroes/podvig-chelovek_nagrazhdenie36290414/ Халăх астăвăм сайчĕ. Хăюлăх медалĕ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210123203145/https://pamyat-naroda.ru/heroes/podvig-chelovek_nagrazhdenie36290414/ |date=2021-01-23 }} {{stub}} [[Категори:Тăван Çĕршывăн Аслă вăрçине хутшăннисем]] [[Категори:Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илме тăратнисем]] [[Категори:1910 çулта çуралнисем]] h1ny40cabg8eb1ssw7oq7juueuscy6n 0 69547 876288 808356 2026-08-06T01:10:57Z InternetArchiveBot 28304 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 876288 wikitext text/x-wiki '''Прокрастинаци''' — ({{lang-en|procrastination}} — кая юлни, кая хăварни; {{lang-en|procrastinatio }} — латинла çав пĕлтерĕшлех, {{lang-lat|cras}} — ыран е {{lang-lat|crastinus}} — ыранхи, тата {{lang-lat|pro}} — валли) — психологинче кирлĕ те васкавлă ĕçе те пулсан, ялан ырана е кая хăварас кăмăл, Ку пурнăç йăвăрлăхĕсемпе ыратуллă психологи пулăмĕсем патне илсе çитерет. == Ячĕ == == Кун-çулĕ == == Сăлтавĕсем == Çак пулăма ăнлантарма хăтланакан теори чылай, анчах та пĕри те универсаллă мар. === Перфекционизм === [[Перфекционизм (психологи)|Перфекционизм]] та прокрастинаци сăлтавĕ пулать. == Вуламалли == *Петр Людвиг. Победи прокрастинацию! Как перестать откладывать дела на завтра = Petr Ludwig. Konec ProKrasTinace. Jak Přestat Odkladat A Začit Žit Naplno. — М.: Альпина Паблишер, 2014. — 263 с. — ISBN 978-5-614-4709-5. *John Perry Structured Procrastination (англ.). *Procrastination (англ.) // Oxford English Dictionary. — 1989. *Нейл Фьоре Психология убеждения. Лёгкий способ перестать откладывать дела на потом. — М.: Манн, Иванов и Фербер, 2013. — ISBN 978-5-91657-573-6. *Григорий Тарасевич Прокрастинация: болезнь века // Русский репортёр : журнал. — Москва: PunaMusta Оу, 2014. — № 14 (342). — С. 20—29. — ISSN 1993-758Х. *Прокрастинация (словарь-справочник). psyfactor.org. Проверено 12 мая 2014. *Максим Котин 5 правил прокрастинации // слон.ру : интернет-журнал. == Асăрхавсем == {{асăрхавсем}} == Каçăсем == * [http://procrastinator.ru/ Прокрастинатор.ру] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170504062613/http://procrastinator.ru/ |date=2017-05-04 }} Русскоязычный сайт, посвященный проблемам прокрастинации [[Категори:Çын тыткаларăшĕ]] [[Категори:Симптомсем, алфавитпа]] [[Категори:Мотиваци]] [[Категори:Стресс]] 4dkx13i3aw42uqohuqugw159aw0rj11 0 81273 876284 832741 2026-08-05T21:29:48Z InternetArchiveBot 28304 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 876284 wikitext text/x-wiki {{пĕр хушаматлисем|Николаев}} {{Ăсчах |Ят = Николаев Марк Николаевич |Ӳкерчĕк = |Анлăшĕ = |Ӳкерчĕке ăнлантарни = Марк Николаев. Юпа, 2009. |Çуралнă вăхăт = [[1930]], [[пуш, 1]] |Çуралнă вырăн = [[Санкт-Петербург|Ленинград]], [[СССР]] |Арăмĕ = Николаева Наталия Антоновна |Ĕçлев тĕсĕ = [[экспериментлă физика]], [[йĕтре физики]] |Чыславсемпе парнесем = |Сайт = <!-- Официальный сайт. Не добавляйте сюда сайты фан-клубов и т. п. --> |Викиампар = |Альма-матер = [[МПУ физика факультечĕ]] }} '''Марк Николаевич Николаев''' (1.3.1930, [[Санкт-Петербург|Ленинград]], [[СССР]]) — совет тата раççей физик-экспериментаторĕ, физика-математика ăслăхĕсен тухтăрĕ, [[профессор]]. Марк Николаев [[Йĕтреллĕ реактор]]сен хăрушсăрлăхне тăвассине тата йĕтреллĕ [[хăвăрт нейтронсен реакторĕ]]сене шутласа хатĕрлес ĕçе палăртуллă ӳсĕм кӳнĕ. == Биографи == 1952 çулта МПУ йышĕнчи [[МПУ физика факультечĕ|физика факультетĕнче]] вĕренсе тухнă. == Каçăсем == * [http://www.ippe.ru/podr/abbn/ist/publ.php Научные публикации лаборатории БНАБ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171113165713/http://www.ippe.ru/podr/abbn/ist/publ.php |date=2017-11-13 }} * [http://www.ippe.ru/prc/news-16/16-03-03.php Обнинский ученый награждён почетной грамотой президента] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171113165810/http://www.ippe.ru/prc/news-16/16-03-03.php |date=2017-11-13 }} * [http://vant.ippe.ru/editors/nikolaev.html Вопросы Атомной Науки и Техники — Марк Николаев] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200229203521/https://vant.ippe.ru/editors/nikolaev.html |date=2020-02-29 }} * [http://www.atominfo.ru/news/air8613.htm Ядерные данные для расчёта реакторов и защиты. Интервью с Марком Николаевым] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151224140455/http://www.atominfo.ru/news/air8613.htm |date=2015-12-24 }} * [http://www.ippe.obninsk.ru/podr/abbn/ist/ist103.php Лаборатория БНАБ — Историческая справка] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160428082320/http://www.ippe.obninsk.ru/podr/abbn/ist/ist103.php |date=2016-04-28 }} {{physicist-stub}} assfbdeg1tdjh7jnfbh9ogbsxf97fdl 0 81786 876271 856474 2026-08-05T16:05:51Z InternetArchiveBot 28304 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 876271 wikitext text/x-wiki {{Пĕр хушаматлисем}} {{Ăсчах | Çуралнă чухнехи ят = Александр Игнатьевич Шаргей | Ӳкерчĕк = Кондратюк, Юрий.jpg | Анлăшĕ = 250px | Çуралнă вырăн = {{ÇВ|Полтава|Полтавăра}} хула, [[Полтава кĕпĕрни]], [[Раççей империйĕ]] | Çуралнă вăхăт = | Вилнĕ вырăн = паллă мар, {{ВВ|Козельск районĕнче|Козельск районĕнче}}, халĕ [[Калуга облаçĕ]], [[РСФСР]] | Вилнĕ вăхăт = [[1942]], [[нарăс, 25]] | Альма-матер = [[Санкт-Петербургри патшалăх политехника университечĕ]] | Ăслăх сфери = [[космонавтика]] | Гражданлăх = {{Ялавлани|Раççей империйĕ}}<br>{{Ялавлани|Совет Раççейĕ}}<br>{{Ялавлани|СССР}} | Ĕç вырăнĕ = [[1897]], [[çĕртме, 21]] | Паллă = ăсчах, Уйăх çине вĕçмешкĕн оптималлă траекторине шутласа панăскер; Крымри хăватлă çил электростанци проекчĕн авторĕ | Сайт = }} '''Ю́рий Васи́льевич Кондратю́к''' (чăн ячĕ — '''Алекса́ндр Игна́тьевич Шарге́й'''; 21.6.1897, [[Полтава]], [[Полтава кĕпĕрни]], [[Раççей империйĕ]] — 25.2.1942, [[Кривцово (Болхово районĕ)|Кривцово]], [[Орёл облаçĕ]], [[РСФСР]], [[ССРП]]) — совет ăсчахĕ, [[космонавтика|космонавтикăна]] никĕслекенсенчен пĕри. XX ĕмĕрĕн пуçламăшĕнче Уйăх çине вĕçмешкĕн траекторие («Кондратюк трасси») шутласа хунă. == Биографи == Александр Игнатьевич Шаргей [[Полтава|Полтавăра]] ([[Полтава кĕпĕрни]]) (халĕ — [[Полтава облаçĕ]], [[Украина]]) вырăсланнă [[Шведсем|швед]] хĕрĕ, Людмила Львовна Шаргей (Шлиппенбах) [[барон]]есса {{sfn|Герасютин|2017|с=61|quote=Она происходила из древнего шведского рода: её прадед военачальник, участник Северной войны и Полтавской битвы, генерал шведской армии, перешедший на русскую военную службу, генерал-поручик В. А. фон Шлиппенбах}}) тата католици тĕнĕнчи Игнатий Бенедиктович Шаргей [[Еврейсем|иудей]] килйышĕнче çуралнă. Маçакĕн ашшĕ — [[Шлиппенбах Антон Андреевич|Антон Андреевич Шлиппенбах]], Тăван çĕршывăн 1812 çулхи вăрçине хутшăннăскер, [[Шлиппенбах Вольмар Антон|Вольмар Антон Шлиппенбах]] (1653—1721) швеци çарĕн генерал-майорĕн нĕселĕ<ref>''Малиновский В. К.'' [http://www.actlab.ru/text/Schlippenbach.pdf Бароны Шлиппенбах - офицеры императора Александра I] // Сборник трудов потомков участников Отечественной войны 1812 года, вып. 2, М.: Янус-К, 2008, с. 56-86).</ref>. Людмила Львовна качча кайиччен [[Киев]] хулинче пурăннă, Киев-Подольск хĕрарăм гимназинче франс чĕлхине тата географие вĕрентнĕ, кунта пулас упăшкипе, ун чухне Киев университечĕн физика-математика факультечĕн çутçанталăк пĕлĕвĕ уйрăмĕн студенчĕ пулнă; 1987 çулхи кăрлачăн 12-мĕшенче тĕне кĕнĕ те вĕсем мăшăрланнă. Игнатий Бенедиктович Шаргей (1873—1910) [[Бердичев]]ре çуралнă. Унта унăн ашшĕпе амăшĕ, Бендыт Срулевич Шаргей тата Фридриха Айзиковна Розенфельд (тепре качча кайсан — Екатерина Кирилловна Даценко, 1917 вил.), [[Ковен кĕпĕрни]]н Тельша уесĕнчи [[Кретинга]] вырăнĕнчен куçса килнĕ<ref>[http://space.hobby.ru/firsts/kondratyuk.html Александр Шаргей: Годы жизни] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131228152924/http://space.hobby.ru/firsts/kondratyuk.html |date=2013-12-28 }}</ref>. Александр Шаргей кукамăш (профессипе акушер) килĕнче (Сретени ур., № 4.) çуралнă, ачалăхĕ те унтах иртнĕ. Унăн иккĕмĕш упăшки тухтăр тата каярах Хысна палатин III-мĕш уйрăмĕн пуçлăхĕ пулса ĕçленĕ Аким Никитич Даценко. Шаргей ашшĕпе амăшĕ студенсем хирĕçлев юхăмне хутшăннă, амăшне жандармери аресленĕ те хырăмлă пулнине пăхмасăрах тискер асаплантарнă<ref>[http://epizodsspace.airbase.ru/bibl/romanenko/kon-sh/01.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200221013402/http://epizodsspace.airbase.ru/bibl/romanenko/kon-sh/01.html |date=2020-02-21 }}</ref>; юлашинчен, унăн чун-чĕм чирĕ хĕрсе кайнă та ăна чун пăлхавçăсен [[Малые Будища (Зеньково районĕ)|Малые Будищи]] ялĕнчи сыватăшне вырнаçтарнă, унта вара вăл виличченех пурăннă. == Асăнмалăх == == Литература == * {{кĕнеке|автор=[[Ветров Георгий Степанович|Ветров Г. С.]] |пуçелĕк=С. П. Королёв и космонавтика. Первые шаги |вырăн=М. |издательство=[[Наука (издательство)|Наука]] |çул=1994 |isbn=5-02-000214-3}} * {{кĕнеке|автор = [[Гаркуша Александр Тимофеевич|Гаркуша А. Т.]] |пуçелĕк = Стрела летящая |вырăн = М. |издательство = [[Московский рабочий]] |çул = 1993 |страниц = 152 |isbn = 5-239-01335-7}} * {{статья|автор=[[Зарко Владимир Егорович|Зарко В. Е.]]|пуçелĕк=…Мы смогли бы такие вензеля выписывать по Вселенной! |каçă=http://scfh.ru/papers/-my-smogli-by-takie-venzelya-vypisyvat-po-vselennoy-/ |кăларăм=Наука из первых рук: Космический урок русского |çул=2011 |уйăх=05 |кун=06 |номер=1 |том=37}} * {{кĕнеке|автор = [[Придиус Пётр Ефимович|Придиус П. Е.]] |пай = Возвращение имени гению |пуçелĕк = Просто русские… |nodot=1 |вырăн = [[Краснодар]] |издательство = Периодика Кубани |çул = 2002 |страницы = 220—237 |страниц = 432 |isbn = 5-331-00013-4 |тираж = 1000}} * {{статья|автор=[[Щукина Елена Михайловна|Щукина Е. М.]] |пуçелĕк=Земная проекция звездной судьбы |каçă=http://scfh.ru/papers/zemnaya-proektsiya-zvezdnoy-sudby/ |кăларăм=Наука из первых рук: Космический урок русского |çул=2011 |уйăх=05 |кун=06 |номер=1 |том=37}} * {{кĕнеке |пай=Тем кто будет читать, чтобы строить |автор=Кондратюк Ю. В. |пуçелĕк = Пионеры ракетной техники |инфо=соч. 1918—1919; публ. 1938 |каçă=https://books.google.com/books?id=VP47swEACAAJ |çул=1964 |яваплă=Под ред. [[Мелкумян, Тигран Меликсетович|Т. М. Мелькумова]]; [[Институт истории естествознания и техники имени С. И. Вавилова РАН|Институт истории естествознания и техники АН СССР]] |издательство=[[Наука (издательство)|Наука]] |вырăн=М. |ref=Мелькумов}} * {{кĕнеке |пуçелĕк = Pionery raketnoǐ tekhniki |каçă = https://books.google.com/books?id=7cUDAAAAIAAJ |яваплă = Editor-in-chief: [[Мелкумян Тигран Меликсетович|Melʹkumov T. M]] |сери = NASA technical translation |серия volume = F-9285 |чĕлхе = en |тăван чĕлхе = ru |оригинал = Пионеры ракетной техники |каçă = https://books.google.com/books?id=VP47swEACAAJ |çул = 1965 |издательство = [[NASA|National Aeronautics and Space Administration]] |all pages = 162 |вырăн = Washington, D. C., USA |ref = NASA TT F-9285 }} * {{статья |автор=Герасютин С. А. |пуçелĕк = Юрий Васильевич Кондратюк (к 120-летию со дня рождения) |каçă = https://elibrary.ru/item.asp?id=29958823 |чĕлхе= |кăларăм=Земля и Вселенная |тĕс=журнал |çул=2017 |номер=5 |страницы=61-75 |ref=Герасютин |issn=0044-3948}} * {{кĕнеке |автор=Романенко Б. И. |пуçелĕк=Звезда Кондратюка-Шаргея |яваплă = |каçă=http://epizodsspace.airbase.ru/bibl/romanenko/kon-sh/obl.html |вырăн=Калуга |издательство=Калужская облорганизация Союза журналистов России |çул=1998 |том= |страниц=184 |страницы= |isbn=5-89748-001-Х |ref=Романенко }} == Комментарисем == {{асăрхавсем|group=комм.}} == Асăрхавсем == {{асăрхавсем}} == Каçăсем == * {{cite web |url= http://www.space.hobby.ru/firsts/kondratyuk.html |title = Кондратюк Юрий Васильевич |publisher= История Российской Советской космонавтики |date = 1997 |accessdate = 7 апреля 2007}} * {{cite web |url= http://epizodsspace.testpilot.ru/bibl/ivashtenko/01.html |title= Выше элеватора луна |author=Анатолий Иващенко. |publisher=[[Дружба народов]], 1990, № 1 |accessdate = 7 апреля 2007 |deadlink = unknown-host |archiveurl = https://web.archive.org/web/20040813122501/http://epizodsspace.testpilot.ru/bibl/ivashtenko/01.html |archivedate = 2004-08-13}} * [http://pntu.edu.ua/ Сайт Полтавского национального технического университета им. Ю. Кондратюка] * ''А. Железняков.'' [http://www.cosmoworld.ru/spaceencyclopedia/construction/index.shtml?kondratuk-y-v.html Конструкторы. Кондратюк Юрий Васильевич] // Энциклопедия «Космонавтика» * [http://akl.edusite.ru/ Новосибирский Аэрокосмический Лицей имени Юрия Васильевича Кондратюка] * ''Д. Садовский.''[http://www.nkj.ru/archive/articles/1874/ Имя с обратной стороны луны], [[Наука и жизнь]], 2004, № 9. * ''В. Рыбников.'' [http://hranitel-slov.livejournal.com/68479.html Необычные судьбы двух тетрадей] {{Ракета-космос системисен вырăс конструкторĕсем}} [[Категори:Юрий Кондратюк]] [[Категори:Пĕрремĕш Тĕнче вăрçине хутшăннисем]] [[Категори:Раççейри граждан вăрçине хутшăннисем (шуррисем)]] [[Категори:Дезертирсем]] [[Категори:Совет космонавтикине никĕслекенсем]] [[Категори:Совет Союзĕнче репрессиленĕ ăсчахсем]] [[Категори:Тăван Çĕршывăн Аслă вăрçинчи çыхăнуçăсем]] [[Категори:Тăван Çĕршывăн Аслă вăрçинче пуç хунисем]] [[Категори:ССРП физикĕсем]] [[Категори:Машина тăвакансем]] [[Категори:Почтă марккисем çинчи пайăр çынсем]] r5l9wzqahc9chbup3o7aylsxh8ib002 0 85264 876286 814873 2026-08-06T00:08:55Z InternetArchiveBot 28304 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 876286 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |official_name = Перуджа |settlement_type = хула |image_skyline = PalazzoDeiProriPerugia.jpg |image_blank_emblem = Perugia-Stemma.svg |website = }} '''Перуджа''' ({{lang-it|Perugia}}) — [[Итали]] облаҫӗ Умбри тӗп хули. Ҫавӑн пек ятлӑ провинцин административлӑ тӗп хули. Халӑхӗн шучӗ 166 189 ҫын (30.06.2019). == Кун-ҫулӗ == == Паллӑ ҫынӗсем == * == Тӑванлӑ хуласем == * == Вуламалли == * Городецкая И. Л., Левашов Е. А. Перуджа // Русские названия жителей: Словарь-справочник. — М.: АСТ, 2003. — С. 228. — 363 с. — 5000 экз. — ISBN 5-17-016914-0. == Каҫӑсем == * [http://prehome.comune.perugia.it/ Официальный сайт Перуджи] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180630155818/http://prehome.comune.perugia.it/ |date=2018-06-30 }}{{ref-it}} * [http://turismo.comune.perugia.it/ Туризм и культура Перуджи] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180723003652/http://turismo.comune.perugia.it/ |date=2018-07-23 }}{{ref-it}}{{ref-en}}{{ref-zh}}{{ref-ru}} [[Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа]] [[Категори:Хула]] [[Категори:Итали хулисем]] 7nnja2nssdn6bude64jcz2svep83zp9 0 89483 876273 874835 2026-08-05T17:00:55Z InternetArchiveBot 28304 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 876273 wikitext text/x-wiki {{пĕр хушаматлисем|Кузьмин}} {{пĕр ятлисем|Кузьмин Аполлон}} {{Ăсчах |Ят = Аполлон Григорьевич Кузьмин |Ӳкерчĕк = Apollon-kuzmin-1.jpg |Анлăшĕ = |Ӳкерчĕке ăнлантарни = |Çуралнă вăхăт = [[1928]], [[авăн, 8]] |Çуралнă вырăн = |Вилнĕ вăхăт = [[2004]], [[çу, 9]] |Вилнĕ вырăн = |Ăслăх сфери = [[Раççей историйĕ]] |Ĕç вырăнĕ = [[ССРП ĂА истори институчĕ|ССРП ĂА ТИ]], [[Мускав патшалăх университечĕ|МПУ]], [[Мускаври педагогика патшалăх университечĕ|МППУ]] |Ăсчах степенĕ = истори ăслăхĕсен тухтăрĕ ([[1971]]) |Ăсчах хисепĕ = академик |Альма-матер = [[Рязаньри патшалăх университечĕ|РППИ]] ([[1956]]) |Ăслăх ертӳçи = [[Тихомиров Михаил Николаевич|М. Н. Тихомиров]] |Паллă вĕренекенсем = [[Карпов Алексей Юрьевич|А. Ю. Карпов]],<br>[[Перевезенцев Сергей Вячеславович|С. В. Перевезенцев]],<br> [[Сергеев Сергей Михайлович (историк)|С. М. Сергеев]], [[Талина Галина Валерьевна|Г. В. Талина]], [[Фомин Вячеслав Васильевич|В. В. Фомин]] |Паллă = [[Руç çулĕсене çырнисем|вырăссен çулĕсене çырнисене]] тĕпчекенĕ, [[Антинорманизм|антинорманист]] }} '''Аполлон Григорьевич Кузьмин''' == Биографи == == Литература == * Памяти Аполлона Григорьевича Кузьмина // Отечественная история. — 2004. — № 6. — С. 212‒213. * {{кĕнеке |автор = |пай = Кузьмин Аполлон Григорьевич |пуçелĕк = Историки России XX века: Биобиблиографический словарь: в 2-х томах |каçă = |яваплă = Авт.-сост. [[Чернобаев, Анатолий Александрович|А. А. Чернобаев]]; Под ред. [[Динес, Владимир Александрович|В. А. Динеса]] |вырăн = Сарăту |издательство = [[Сарăтури патшалăх социаллă-экономика университечĕ]] |çул = 2005 |том = 1 (А—Л) |страницы = 500 |страниц = 576 |isbn = 5-87309-438-1 |тираж = 2000 }} * ''[[Фомин Вячеслав Васильевич|Фомин В. В.]]'' [http://www.portal-slovo.ru/history/41572.php А. Г. Кузьмин и его вклад в изучение ранней истории Руси] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210616095011/https://portal-slovo.ru/history/41572.php |date=2021-06-16 }} // Вестник Липецкого государственного педагогического университета. Серия гуманитарных наук. 2008. Вып. 2. * {{кĕнеке | автор = [[Перевезенцев Сергей Вячеславович|Перевезенцев С. В.]] | пай = Летописец Земли Русской: очерк-воспоминание. Памяти Аполлона Григорьевича Кузьмина | пуçелĕк = Изгнание норманнов из русской истории. Вып. 1 | каçă = | яваплă = Сост. и ред. В. В. Фомин; [[Институт российской истории РАН]] | вырăн = М. | издательство = Русская панорама | çул = 2010 | страницы = 513—534 | страниц = 552 | серия = | isbn = 978-5-93165-203-0 | тираж = 1000 | ref = }} * ''[[Лачаева Марина Юрьевна|Лачаева М. Ю.]]'' [http://www.voskres.ru/history/latshaeva.htm Аполлон Кузьмин: Русский интеллигент и историк] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210511015436/http://voskres.ru/history/latshaeva.htm |date=2021-05-11 }} // Новая книга России. 2008. № 11. С. 35-42. == Асăрхавсем == {{асăрхавсем|2}} == Каçăсем == * {{hrono|http://hrono.ru/biograf/bio_k/kuzmin_ag.php}} * [http://mpgu.su/scientists/kuzmin-apollon-grigorevich/ Статья] на сайте [[Московский педагогический государственный университет|МПГУ]] * [https://web.archive.org/web/20140202175021/http://rusinst.ru/articletext.asp?rzd=1&id=5939 Статья] на сайте Института русской цивилизации * [http://sovross.ru/old/2004/062/062_8_2.htm Некролог] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304194341/http://sovross.ru/old/2004/062/062_8_2.htm |date=2016-03-04 }} в газете «[[Советская Россия (газета)|Советская Россия]]» * [http://zlev.ru/37_70.htm Некролог] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230424043934/http://zlev.ru/37_70.htm |date=2023-04-24 }} в журнале «Золотой лев» * [https://web.archive.org/web/20140203061737/http://library.rsu.edu.ru/archives/5847 Некролог] в журнале «[[Российская история|Отечественная история]]» * [https://web.archive.org/web/20160304113344/http://www.adfontes.veles.lv/conditor/kuzmin.htm#selection-83.78-83.137 Некролог] на сайте «Ad fontes» * ''Равель А.'' [http://ng.ru/ng_exlibris/2004-07-22/8_mail.html Кто же кого «срезал»?] * ''Меркулов В. И.'' [http://russdom.ru/oldsayte/2006/200605i/20060534.shtml Он никогда не предавал] * ''[[Перевезенцев, Сергей Вячеславович|Перевезенцев С. В.]]'' [http://portal-slovo.ru/history/39442.php Русский характер (очерк-воспоминание к 80-летию со дня рождения А. Г. Кузьмина)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201202171717/https://www.portal-slovo.ru/history/39442.php |date=2020-12-02 }} * ''Самоваров А.'' [http://otchizna.info/Arhiv2009/Otchizna3/Marksizm.htm Марксизм или национализм?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304103006/http://otchizna.info/Arhiv2009/Otchizna3/Marksizm.htm |date=2016-03-04 }} * ''Каштанов Д.'' [https://web.archive.org/web/20121030194711/http://polit.ru/article/2012/05/28/antinormanism_kuzm/ Изгнание варягов: феномен антинорманизма] * ''Каштанов Д.'' [https://web.archive.org/web/20121030191034/http://polit.ru/article/2012/06/11/Kuzmin2/ Русь «арианская»: феномен антинорманизма] * [https://web.archive.org/web/20140203053842/http://www.rsu.edu.ru/news/85-let-so-dnya-rozhdeniya-apollona-kuzmina 85 лет со дня рождения Аполлона Кузьмина] * ''[[Меркулов, Всеволод Игоревич|Меркулов В. И.]]'' [http://pereformat.ru/2014/05/kuzmin/ Памяти профессора Аполлона Григорьевича Кузьмина | Переформат.ру. 07.05.2014] * ''Спицын Е.'' [https://xn--h1aagokeh.xn--p1ai/special_posts/%D0%BD%D0%B0%D1%88%D0%B8-%D1%83%D1%87%D0%B8%D1%82%D0%B5%D0%BB%D1%8F-%D0%B0%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%BB%D0%BE%D0%BD-%D0%B3%D1%80%D0%B8%D0%B3%D0%BE%D1%80%D1%8C%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87-%D0%BA%D1%83%D0%B7/ Профессор в кругу проблем] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180701030529/https://xn--h1aagokeh.xn--p1ai/special_posts/%d0%bd%d0%b0%d1%88%d0%b8-%d1%83%d1%87%d0%b8%d1%82%d0%b5%d0%bb%d1%8f-%d0%b0%d0%bf%d0%be%d0%bb%d0%bb%d0%be%d0%bd-%d0%b3%d1%80%d0%b8%d0%b3%d0%be%d1%80%d1%8c%d0%b5%d0%b2%d0%b8%d1%87-%d0%ba%d1%83%d0%b7/ |date=2018-07-01 }} * [http://zlev.ru/41_26.htm Арийские руны на Влесовых струнах (кому и зачем нужны исторические фальшивки?)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230826034333/http://zlev.ru/41_26.htm |date=2023-08-26 }} * [http://www.voskres.ru/history/kuzmin.htm «Красота наша погыбе»: Русь и Золотая Орда] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201021073302/http://www.voskres.ru/history/kuzmin.htm |date=2020-10-21 }} ecy5hs3ku0781wxtacoywh4dajwbv45 0 95417 876291 767963 2026-08-06T03:29:51Z InternetArchiveBot 28304 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 876291 wikitext text/x-wiki [[File:Creek (c810f0595cc641f9a94787b05179b896).JPG|thumb|]] [[File:GreaseIce2.jpg|thumb|[[Сĕлкĕш]]. [[Беринг тинĕсĕ]]]] '''Сĕлкĕ''' — юханшыври, кÿлĕри, тинĕсри е ытти çĕрти шывăн тĕпипех пăрланса ларас умĕнхи тапхăрĕсенчен пĕри. Пăрланасси ак çапла пулса иртет: [[пăр йĕппи]]сем => [[сĕлкĕш]] => [[снежура]] => [[сан]] => чăн-чăн [[пăр]]. Татах та тĕрĕсрех курăнтăр тесен, çакна икĕ вăчăрапа (йĕрпе) кăтартмалла: 1)пăр йĕппи => сĕлкĕш => сан => чăн-чăн пăр, 2)снежура => сан => чăн-чăн пăр. Ку — ăслав енчен пăхсан. Ахаль сăнавçă куçĕ унашкал тапхăрсене пăхсан вĕсене пĕр-пĕринчен питех уйăраймасса та пултарать. Çапла вара, кулленхи калаçура çав терминсене пĕр-пĕринпе ылмаштарса лартасси те пур. == Асăрхавсем == {{Асăрхавсем}} == Литература == * ''Жуков Л. А.'' Общая океанология. — Л.: Гидрометеоиздат, 1976. 376 C. * ''Шамраев Ю. И., Шишкина Л. А.'' Океанология. — Л.: Гидрометиздат, 1980. 382 с. * Четырёхъязычный энциклопедический словарь терминов по физической географии. — М.: Советская энциклопедия, 1980. С.229. == Каçăсем == * [http://1001qfo.info/content/category/1/12/10/ Всё о морских льдах] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211112084031/http://1001qfo.info/content/category/1/12/10/ |date=2021-11-12 }} * [http://www.aari.ru/resources/m0033/_frames.html Словарь морских ледовых терминов] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190913172302/http://www.aari.ru/resources/m0033/_frames.html |date=2019-09-13 }} * [http://www.aari.ru/gdsidb/glossary/r1.htm Ледовые термины] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210928123139/http://www.aari.ru/gdsidb/glossary/r1.htm |date=2021-09-28 }} {{Юр тата пăр}} [[Категори:Гляциологи]] [[Категори:Пăр]] [[Категори:Тинĕс]] [[Категори:Океанологи]] 91ko7nv41hi2smmecztlk3k7237zg2n 0 96417 876282 869771 2026-08-05T20:58:43Z InternetArchiveBot 28304 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 876282 wikitext text/x-wiki [[File:Natalya Narochnitskaya 2018.jpg|250px|thumb|right]] {{Пĕр хушаматлисем|Нарочницкий}} '''Ната́лия Алексе́евна Нарочни́цкая''' ([[раштав, 23]], [[1948]], {{ÇВ|Мускав|Мускавра}}, [[РСФСР]], [[ССРП]] çур.) — раççей политика ĕçченĕ, [[Истори|историкĕ]] тата [[Политологи|политологĕ]]. [[Ăслăхсен тухтăрĕ|Истори ăслăхĕсен тухтăрĕ]]. [[Америкăри Пĕрлешĕннĕ Штатсем|АПШ]], [[Германи]] тата [[Тĕнчери хутшăнусем|тĕнчери хутшăнусен]] пĕрлехи проблемисемпе тендецисен специалисчĕ. [[РĂА Тĕнчери экономика тата тĕнчери хутшăнусен институчĕ]] аслă [[ăслăх ĕçлевçи]]. 2003—2007 çулсенче [[Раççей Федерацин Федераци пухăвĕн IV чĕнĕвĕн Патшалăх думи]]н депутачĕ. 2008 çултанпа ытларах [[Парис]]ре пурăнать, унта вăл Европăри [[Демократи тата пĕрĕçлĕх институчĕ|Демократи тата пĕрĕçлĕх институтне]] ертсе пырать. == Биографи == 1948 çулта раштавăн 23-мĕшĕнче Мускавра çуралнă. 1971 çулта Мускаври тĕнчери хутшăнусен патшалăх институчĕн «Тĕнчери хутшăнусен» факультетĕнче пиллĕк паллăсемпе вĕренсе тухнă. 1971 - 1981 çулсенче — ССРП ĂА Тĕнчери экономика тата тĕнчери хутшăнусен институчĕн аспиранчĕ, аслă тĕпчевçи. 1981 - 1989 çулсенче [[ПНО секретариачĕ|ПНО секретариатĕнче]] ĕçленĕ. 1989 - 2003 çулсенче — [[РĂА Е. М. Примаков ячĕллĕ Тĕнчери экономика тата тĕнчери хутшăнусен институчĕ]]н аслă, каярах, ертсе пыракан ĕçлевçи. == Килйышĕ == * Ашшĕ — [[Нарочницкий Алексей Леонтьевич|Алексей Леонтьевич Нарочницкий]] (1907—1989), академик, [[Сербин ăслăхсен тата ӳнерсен академийĕ|СĂӲА]] ютçĕр пайташĕ, тĕнчери хутшăнусен историйĕн специалисчĕ. * Амăшĕ — Лидия Ивановна Нарочницкая (Подолякина) (1922—2012), историк, патшалăх чыславĕсемпе хисепленĕ. * Упăшки — Иван Коваленко, 20 çул пĕрле пурăнсан уйрăлнă. ** Ывăл — Алексей (1978 çур.) — РФ ЮĔМ ĕçлевçи, [[Эдинбург]]ри консуллăхра тăрăшнă, кайран — ЮНЕСКО (Парис, Франци) çумĕнчи РФ Элчелĕхĕнче канашçă<ref name="Bashnya" /><ref>{{Cite web|lang=|url=https://mgimo.ru/upload/2018/12/mj-russ.pdf|title=Моя фамилия известна публике, я сын Натальи Нарочницкой|author=|website=MGIMO Journal #03/2018|date=|pages=185|publisher=ООО «Медиадом Мажор»}}</ref>. == Тĕп ĕçĕсем == * ''Нарочницкая Н. А.'' США и новая «восточная политика» ФРГ. — М.: [[Наука (издательство)|Наука]], 1979. * ''Нарочницкая Н. А.'' Россия и русские в мировой истории. — М.: [[Международные отношения (издательство)|Международные отношения]], 2005. — 536 с. — 6000 экз. — ISBN 5-7133-1132-5 * ''Нарочницкая Н. А.'' За что и с кем мы воевали. Минувшее, 2005. 80 с. — 27000 экз., ISBN 5-902073-37-5 * ''Нарочницкая Н. А.'' Русский мир. — СПб.: Алетейя, 2007. — 320 с. — 5000 экз. — ISBN 978-5-91419-046-7 * ''Нарочницкая Н. А.'' Великие войны XX столетия. — М.: Айрис-Пресс, 2007. — 248 с. — 5000 экз. — ISBN 978-5-8112-2912-3 * ''Нарочницкая Н. А.'' Россия и русские в современном мире. — М.: Алгоритм, 2009. — 416 с. — 5000 экз. — ISBN 978-5-9265-0657-7 * ''Нарочницкая Н. А., [[Фалин, Валентин Михайлович|Фалин В. М.]] и др.'' Партитура Второй мировой. Кто и когда начал войну? — М.: Вече, 2009. — 416 с. — ISBN 978-5-9533-4298-8 * ''Нарочницкая Н. А.'' Великие войны XX столетия. Ревизия и правда истории. — М.: Вече, 2010. 352 с. — (Актуальная история). — 3000 экз. — ISBN 978-5-9533-4887-4 * Ялта-45. Начертания нового мира / отв. ред. Н. А. Нарочницкая. — М.: Вече, 2010. — 5000 экз. — ISBN 978-5-9533-4615-3 * ''Нарочницкая Н. А.'' Русский код развития. — М.: Книжный мир, 2013. — 352 с. — (Служить России). — 2000 экз. — ISBN 978-5-8041-0603-5 === Тетелре публикациленисем === * [http://www.zlev.ru/23_29.htm Правда о чеченском синдроме правозащитников] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211227152807/http://www.zlev.ru/23_29.htm |date=2021-12-27 }} * [https://web.archive.org/web/20130728182313/http://politjournal.ru/index.php?action=Articles&dirid=67&tek=7498 Революция — духовное детище интеллигенции] * [http://www.runivers.ru/doc/d2.php?SECTION_ID=7149&CENTER_ELEMENT_ID=414039&PORTAL_ID=7149 Россия и проблема Курильских островов. Тактика отстаивания или стратегия сдачи] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220706004149/https://runivers.ru/doc/d2.php?SECTION_ID=7149&CENTER_ELEMENT_ID=414039&PORTAL_ID=7149 |date=2022-07-06 }} на сайте «[[Руниверс]]» * [https://aif.ru/society/history/nataliya_narochnickaya_chem_grozit_rossii_demonizaciya_sovetskogo_gosudarstva Чем грозит России демонизация советского государства?] — интервью «[[АиФ]]» == Асăрхавсем == {{асăрхавсем|2}} == Каçăсем == * [http://narotchnitskaya.com/ Сайт Наталии Нарочницкой] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161008062715/http://narotchnitskaya.com/ |date=2016-10-08 }} * [https://old.oprf.ru/ru/chambermembers/members/user/2274 Страница] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211214202019/https://old.oprf.ru/ru/chambermembers/members/user/2274 |date=2021-12-14 }} на сайте [[Общественная палата Российской Федерации|ОП РФ]] * [http://www.echo.msk.ru/guests/8839/ Все интервью Наталии Нарочницкой] на радиостанции «[[Эхо Москвы]]» * [http://vizantia.info/docs/51.htm Споры вокруг Византии] [[Категори:Раççей историкĕсем]] [[Категори:Раççей Федерацин Федераци пухăвĕн IV чĕнĕвĕн Патшалăх думин депутачĕсем]] [[Категори:Раштавăн 23-мĕшĕнче çуралнисем]] [[Категори:1948 çулта çуралнисем]] [[Категори:Избор клубĕн пайташĕсем]] [[Категори:«Родина» (Раççей) партин пайташĕсем]] [[Категори:Хĕрарăм-историксем]] [[Категори:Серби медалĕсемпе чысланисем]] k85mdd1xy4lejvpovs6ze1glcg66771 0 111929 876298 812319 2026-08-06T07:57:07Z InternetArchiveBot 28304 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 876298 wikitext text/x-wiki '''Телекурăм''' ({{lang-el|τήλε}} — инçе {{lang-la|video}} — курав) — ӳкерчĕк-сасса аякран курни-илтни. Телекурăм ӳкерчĕксене пĕр-пĕрин хыççăн кăтартнинчен пулать. Вĕсене хăвăрт е майĕпен кăтартни кадрсене мĕнле улăштарса тăнинчен килет. Телевидени хăй ĕçĕнче çакăн пек хатĕрсемпе усă курать: # [[Видеокамера]]. Кирлине ӳкерсе илет, ӳкерчĕк тĕсĕпе формине палăртать. # [[Видеомагнитофон]] (кирлех мар). Çырса илме тата экран çинчи çутă чупăвĕн ĕçне йĕркелет. # Передатчик. Сигналсене эфира ăсатать. # Приёмник — [[телевизор]]. Синхроимпульс тăрăх, ПЦТСре тăраканни, кадрсене экран çинчех çавăрать([[кинескоп]], [[ЖК панель]], [[плазма панелĕ]]). == Стандартсем тата системăсем == [[Ӳкерчĕк:Transmissioncar rtl.JPG|thumb|250px|Телекурăмăн куçса çӳрев станцийĕ]] [[Телевидени стандарчĕсем|Кадăра числосем тăрăх уйăрни, ăна тытса пыракан йĕркене телевивенире стандарт теççĕ.]] Пĕтĕм тĕнчере пĕр евĕрлĕ стандартсемпе ĕçлет: * 625 йĕрке, пĕр секунд хушшинче 50 кадр, Европăра (PAL) * 525 йĕрке, пĕр секунд хушшинче 59,94 кадр, Америкăра тата Японире (NTSC) * 625 йĕрке, пĕр секунд хушшинче 50 кадр, Францинче, Раççейре, Китайра тата ытти çĕрсенче(SECAM) Халĕ вĕсене улăштарма [[телевиденин çĕнĕ паллисем тухаççĕ]] (ТВЧ). Вĕсен хăйсен стандарчĕ: * 720/50i;60i;30p;25p;24p * 1080/50i;60i;30p;25p;24p Телевидени системинчи тĕс кодировкисем: * [[NTSC]] * [[PAL]] * [[SÉCAM]] '''Çĕр çийĕн каякан телевидени''' —Ăна тытма пӳлĕмри е урамри антеннăпа усă кураççĕ. == Ăслай кун-çулĕ == [[Ӳкерчĕк:1950's television.jpg|thumb|250px|[[1950-мĕш çулсем|1950-çулхи]] телевизор]] Тĕнчери пĕрремĕш приёмник «телефот» ятлă пулнă. Ăна 1925 çулта шухăшласа кăлараканни Грабовский пулнă. Документсем тăрăх, СССР Çыхăну министерстви телефота нумайччен тĕпченĕ, анчах та унăн килĕлĕхне тĕрĕс палăртайман. Кайран тин [[АПШ]]-ра тĕрĕссине палăртнă: [[Уилсон Митчел|Митчел Уилсон]] романĕнче телевидени пулса кайнă историре телефота та аса илнĕ. Çавăнпа та телекурава тĕпчесе ĕçе кĕртекенĕ АПШ шутланать. Америка ăсчахĕсем ӳкерчĕкĕ лайăхрах пултăр тесе «киноскоппа» усă кураççĕ. Ăна та совет ăсчахĕ [[Катаев]] шухăшласа кăларать. Çапах та унран пĕр çул маларах,1933 çулта, ĕçлекен моделе американ тĕпчевçи [[Зворыкин Владимир Козьмич|Владимир Зворыкин]] кăтартать. Кулленхи кăларăмсем Раççейре [[1939]] çулхи [[пуш, 10|пушăн 10- мĕшĕнче]] тухма тытăнаççĕ<ref>http://www.connect.ru/article.asp?id=6593 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090605121026/http://www.connect.ru/article.asp?id=6593 |date=2009-06-05 }}</ref>. [[1953]] çулхи [[раштав, 18|раштавăн 18-мĕшĕннче]] АПШ-ра пĕрремĕш тĕрлĕ тĕслĕ кăтартакан телекалаçу ([[NTSC]]системи) тухать. [[XX ĕмĕр]]ĕн варринче телекурав анлă сарăлать. [[ПНО]] та телекурава пысăк вырăна хăпартать, [[Мĕнпур тĕнчери телекурав кунĕ|Мĕнпур тĕнчери телекурав кунне]] уявлама йышăнать. == Çынсемшĕн телевидени мĕнле вырăнта тăни == {{Цитата пуçламăшĕ}}Вăл вĕрентет те пĕлтерет, чуна уçать, анчах тĕрĕс усă кура пĕлсен. Унсăр пуçне вăл кирлĕ мар ещĕк çеç. {{Цитата вĕçĕ|Çăлкуç =[[Мэроу Эдвард|Эд Мэроу]]}} == Çав. пекех == * [[IPTV]] * [[Раççей телеканалĕсем]] * [[Радиопайăркалавĕ]] * [[Радикалаçу]] == Литература == * Макарова М. Дизайн и телевидение: интернациональный стиль и проблема минимализма // Месмахеровские чтения — 2021. Материалы международной научно-практической конференции. Санкт-Петербург: СПГХПА, 2021. С. 649—654. * {{кĕнеке |автор = Ю. В. Аксёнтов, Н. С. Верёвкин, В. Е. Джакония |пуçелĕк = Телевидение |каçă = |яваплă = |вырăн = М. |издательство = Связь |çул = 1979 |страниц = 432 |isbn = |ref= Аксёнтов}} * {{кĕнеке |автор = В. Е. Джакония |пуçелĕк = Телевидение |вырăн = М. |издательство = «Горячая линия — Телеком» |çул = 2002 |страниц = 640 |страницы = 311—316 |isbn = 5-93517-070-1 |ref = Джакония}} * {{кĕнеке |автор = [[Кузнецов Георгий Владимирович|Г. В. Кузнецов]], [[Цвик Валерий Леонидович|В. Л. Цвик]], [[Юровский Александр Яковлевич (сценарист)|А. Я. Юровский]] |пуçелĕк = Телевизионная журналистика |вырăн = М. |издательство = МГУ |çул = 2002 |страниц = 304 |страницы = |isbn = 5-211-04318-9 |ref = Кузнецов}} * {{статья |автор = [[Кривошеев Марк Иосифович|{{nobr|Кривошеев М. И.}}]] |пуçелĕк = На старте широкого внедрения цифрового телевизионного вещания в России |каçă = http://www.tvmuseum.ru/attach.asp?a_no=5855 |чĕлхе = ru |кăларăм = «625» |тĕс = журнал |çул = 2008 |номер = 1 |страницы = 23—35 |ref = Кривошеев |issn = 0869-7914}} * {{статья |автор = Д. Меркулов |пуçелĕк = Телевидению — 80 лет |каçă = http://www.nkj.ru/archive/articles/3338/ |кăларăм = «[[Наука и жизнь]]» |тĕс = журнал |çул = 2006 |номер = 1 |doi = |issn = 0028-1263 |ref = Меркулов}} * {{статья|автор= Борис Певзнер |пуçелĕк = Драма цветного телевидения|каçă = http://web.archive.org/web/20180325065546/http://www.broadcasting.ru:80/articles2/Regandstan/drama_cvetn_tv_epizod_vybora_sist_sekam_chast_1 |кăларăм = «Broadcasting. Телевидение и радиовещание» |тĕс = журнал |çул = 2007 |номер = 6 |ref = Певзнер |issn =}} * {{статья |автор = В. А. Урвалов |пуçелĕк = Развитие телевидения и роль российских учёных |каçă = http://fiz.1september.ru/2003/04/no04_1.htm |кăларăм = «Физика» |тĕс = журнал |çул = 2003 |номер = 4 |ref = Урвалов |issn = 2077-6578}} * Abramson A. The History of Television, 1942 to 2000. Jefferson: McFarland & Co., 2003. * Huurdeman A. The Worldwide History of Telecommunications. New York: John Wiley & Sons, 2003. — 660 p. * {{статья |пуçелĕк = Kenjiro Takayanagi, Electrical Engineer, 91 |каçă = https://www.nytimes.com/1990/07/25/obituaries/kenjiro-takayanagi-electrical-engineer-91.html |чĕлхе = en |кăларăм = «[[The New York Times]]» |тĕс = хаçат |çул = 1990 |уйăх =7 |кун = 25 |ref = Нью-Йорк Таймс |issn = 0362-4331}} == Асăрхавсем == {{асăрхавсем}} == Каçăсем == * [http://www.youtube.com/watch?feature=player_embedded&v=mam6uRp1dNc#! Телекурав: ĕнер, паян, ыран] * [http://www.podberi.tv/review/458 Телевидени çинчен кĕскен калани] * Луков М. В. [http://www.zpu-journal.ru/e-zpu/2008/4/Lukov_TV_World-view/ Телевидени:тĕнчери телевидени карти] * Маковеев В. [http://www.tvmuseum.ru/catalog.asp?ob_no=4626 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121008051636/http://www.tvmuseum.ru/catalog.asp?ob_no=4626 |date=2012-10-08 }} Хурапа-шурă телевидинчен куçни* [http://mozg.by/content/razvodka-tv-signala Разводка ТВ сигнала] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090407193423/http://mozg.by/content/razvodka-tv-signala |date=2009-04-07 }} * Рохлин А. М. [http://antennatv.info/content/view/64/57/ Таçтахран курни çапла çуралнă] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090422000624/http://antennatv.info/content/view/64/57/ |date=2009-04-22 }} * [http://www.net-lib.info/11/4/536.php Константин Рыжов — 100 паллă изобретенисем] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305175506/http://www.net-lib.info/11/4/536.php |date=2016-03-05 }} * [http://yatv.ru/MihschoolTV/ Чăваш шкул ТВ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130928110411/http://yatv.ru/mihschooltv |date=2013-09-28 }} Çĕрпÿ районĕнчи Михайловкари тĕп шкулăн тата Чăваш чĕлхин инçет вĕренÿ центрĕн интернет телекуравĕ {{stub}} [[Категори:Телекурав|*]] [[Категори:Ăслайлани]] bhx3vkr1ohosdxl49fk90x2nitavrip 0 117366 876278 822547 2026-08-05T19:11:03Z InternetArchiveBot 28304 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 876278 wikitext text/x-wiki [[File:Magnus'-green-salt-component-ions-2D.png|thumb|Magnus'-green-salt-component-ions-2D]] [[File:Magnus'-green-salt-from-xtal-1957-CM-3D-balls-horizontal.png|thumb|Magnus'-green-salt-from-xtal-1957-CM-3D-balls-horizontal]] '''Ма́гнус тăварĕ''' (''Magnus green salt'') — <nowiki>[</nowiki>[[Платина|Pt]]([[Азот|N]][[Водород|H]]₃)₄<nowiki>]</nowiki><nowiki>[</nowiki>[[Платина|Pt(II)]][[Хлор|Cl]]₄<nowiki>]</nowiki>. <center><big><big><big>'''<nowiki>[</nowiki>[[Платина|Pt]]([[Азот|N]][[Водород|H]]₃)₄<nowiki>]</nowiki><nowiki>[</nowiki>[[Платина|Pt(II)]][[Хлор|Cl]]₄<nowiki>]</nowiki>'''</big></big></big></center> == Çавăн пекех == * [[Воклен тăварĕ]] [Pd(NH₃)₄][Pd(II)Cl₄], Магнуса тăварĕн гомологĕ, унта плптина вырăнĕнче палладий, [[Воклен, Луи Никола|Л. Воклен]] уçнă. == Каçăсем == * [https://web.archive.org/web/20070930190521/http://perst.isssph.kiae.ru/Inform/perst/2003/3_04/n.asp?file=perst.htm&label=J04 Полимерные полевые транзисторы, выживающие в кипящей воде] * [http://www.ingenta.com/isis/searching/Expand/ingenta?pub=infobike://matthey/pmr/2004/00000048/00000003/art00002 Derivatives of Magnus' Green Salt]{{Ĕçлемен каçă|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} == Асăрхавсем == {{Асăрхавсем}} {{Внешние ссылки}} [[Категори:Комплекслă пĕрлешӳсем]] [[Категори:Платинатсем]] [[Категори:Амминсем]] [[Категори:Хлоридсем]] p7ffm1fehu3tq6slus26ikqwita0i22 0 121822 876269 837085 2026-08-05T15:31:21Z InternetArchiveBot 28304 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 876269 wikitext text/x-wiki {{Пĕр хушаматлисем|Козлов}} {{Çыравçă | Ят = Сергей Григорьевич Козлов | Ӳкерчĕк = Сергей Козлов.jpg | Анлăшĕ = 250 | Ӳкерчĕке ăнлантарни = | Çуралнă вырăн = {{ÇВ|Мускав|Мускавра}}, РСФСР, ССРП | Çуралнă вăхăт = [[1939]], [[çурла, 22]] | Вилнĕ вырăн = {{ВВ|Мускав|Мускавра}}, РФ | Вилнĕ вăхăт = [[2010]], [[кăрлач, 9]] | Ĕçлев тĕсĕ = совет/раççей прозăçи, сăвăçи, сценарисчĕ | Хастар çулсем = | Тĕлĕ = ачасем валли хайлавсем | Жанр = | Ĕçсен чĕлхи = | Парнесем = [[Чуковский Корней Иванович|Корней Чуковский]] ячĕллĕ }} '''Серге́й Григо́рьевич Козло́в''' (22.8.1939, [[Мускав]], [[ССРП]] — 9.1.2010<ref name="скончался">{{cite web|date=2010-01-09|url=http://www.rian.ru/culture/20100109/203693379.html|title=Скончался соавтор «Ёжика в тумане» Сергей Козлов|publisher=[[РИА Новости]]|accessdate=2017-04-09|archiveurl=https://www.webcitation.org/65IuZ9yOp?url=http://ria.ru/culture/20100109/203693379.html|archivedate=2012-02-08}}</ref>, [[Мускав]], [[Раççей Федерацийĕ|Раççей]]) — совет/раççей [[çыравçă|юмах çыравçи]], сăвăçи, прозăçи тата сценарисчĕ. Унăн чи паллă хайлавĕсем — «[[Чĕрĕп çури тĕтрере (мультфильм)|Чĕрĕп çури тĕтрере]]» калава тата пĕр ятлă мультфильм сценарине, Чĕрĕп çурипе Упа çури пирки, Арăслан çурипе Тимĕр шапа пирки калавсем, «[[Арăслан çурипе тимĕр шапа мĕн юрланă (мультфильм)|Арăслан çурипе тимĕр шапа мĕн юрланă]]» мультфильм валли сăвă çырнă. == Биографи == Сергей Козлов 1939 çулхи çурлан 22-мĕшĕнче [[Мускав]]ра çуралнă. 8-мĕш классра вĕреннĕ чухне сăвă çырма тытăннă. Çамрăк чухне «[[Магистраль (литература пĕрлешĕвĕ)|Магистраль]]» литература пĕрлешĕвне çӳренĕ. == Библиографи == == Чĕрĕп çурипе Упа çури == == Фильмографи == {{div col}} * 1968 — [[Осенняя рыбалка]] (сценарий) * 1971 — [[Страшный серый лохматый]] (сценарий) * 1974 — [[Как Львёнок и Черепаха пели песню]] (сценарий) * 1975 — [[В порту (мультфильм)|В порту]] (сценарий) * 1975 — [[Ёжик в тумане]] (сценарий) * 1975 — [[Как Ёжик и Медвежонок встречали новый год]] (сценарий) * 1978 — [[Если падают звёзды (мультфильм)|Если падают звёзды]] (сценарий) * 1980 — [[Трям! Здравствуйте!]] (сценарий) * 1980 — [[Золотая липа (мультфильм)|Золотая липа]] (сценарий) * 1981 — [[Поросёнок в колючей шубке (мультфильм)|Поросёнок в колючей шубке]] (сценарий) * 1981 — [[Зимняя сказка (мультфильм, 1981)|Зимняя сказка]] (сценарий) * 1982 — [[Осенние корабли]] (сценарий) * 1982 — [[Далеко-далеко на юге]] (сценарий) * 1983 — [[Удивительная бочка]] (сценарий) * 1983 — [[Росомаха и лисица (мультфильм)|Росомаха и лисица]] (сценарий) * 1985 — [[Как Ёжик и Медвежонок небо меняли]] (сценарий) * 1987 — Колодец (сценарий) * 1997 — [[Волшебный портрет]] (сценарий) * 2007 — [[Новая старая сказка]] (сценарий) {{div col end}} == Литература == * [[Баруздин Сергей Алексеевич|Баруздин С.]] ''О Сергее Козлове'' // Баруздин С. А. Заметки о детской литературе. — М.: Дет. лит., 1975. — С. 348—355. * Бердышева Л. Р., Ковтуненко В. В. ''Козлов Сергей Григорьевич'' // Русские детские писатели XX века: Биобиблиогр. словарь. — М.: Флинта: Наука, 1997. — С. 229—231. * Красикова Е. ''Мир без троллей и колдунов'' // Детская литература. — 1981. — № 8. — С. 17 — 20. * [[Окуджава, Булат Шалвович|Окуджава Б]]. ''Сергей Козлов — сказочник''; Искандер Ф. ''Осенние сказки'' // Детская литература. — 1999. — № 5-6. — С. 134—136. * Рощин М. ''Кажется, нет теперь человека, который не знает «Ёжика в тумане»…'' // Козлов С. Г. ''Поющий Поросёнок.'' — М.: Искусство, 1988. — С. 2. * [[Туровская Майя Иосифовна|Туровская М]]. ''Несколько слов вдогонку'' // Козлов С. Г. ''Поросёнок в колючей шубке и ещё восемь сказок-сценариев мультипликационных фильмов…'' — М.: Всесоюзное бюро пропаганды киноискусства, 1987. (см. на 4 стр. обл.). * Тихомирова А. В. ''Жанровые особенности философской сказки в русской литературе второй половины XX — начала XXI в. ''Кандидатская диссертация по русской литературе защищена в Ярославле в 2011 году. 181 с. ([http://www.dissercat.com/content/zhanrovye-osobennosti-filosofskoi-skazki-v-russkoi-literature-vtoroi-poloviny-xx-nachala-xxi автореферат частично], автореферат полностью есть в [https://web.archive.org/web/20141205071656/http://www.rsl.ru/ru/s1/s11/s104/s188/s1885140/ отделе диссертаций]) * Тихомирова А. В. ''Сюжетная экспликация коммуникативных девиаций в современной литературной сказке'' [Текст] // Ярославский педагогический вестник. — Т. 1 (Гуманитарные науки). № 3, 2010. — С. 135—138 ([http://vestnik.yspu.org/releases/2010_g2g/26.pdf статья в pdf]) * Тихомирова А. В. ''Нарративная стратегия современной философской сказки'' [Текст] // Ярославский педагогический вестник. — Т. 1 (Гуманитарные науки). № 1, 2011. — С. 186—189 ([http://vestnik.yspu.org/releases/2011_1g/44.pdf статья в pdf]) == Асăрхавсем == {{асăрхавсем}} == Каçăсем == * [http://www.kozlov-sergey.ru/ Сайт памяти писателя-сказочника Сергея Григорьевича Козлова] * [http://bibliogid.ru/pisateli/o-pisatelyakh/502-kozlov-sergej-grigorevich Козлов Сергей Григорьевич] * [https://web.archive.org/web/20071007093936/http://www.bibliogid.ru/authors/pisateli/kozlov.html BiblioГид о Сергее Козлове] * [https://web.archive.org/web/20071007091940/http://www.bibliogid.ru/authors/pisateli/kozlov3.html Литература о жизни и творчестве Сергея Козлова] * [https://web.archive.org/web/20071007093852/http://www.bibliogid.ru/authors/pisateli/kozlov2.html Библиография] * [http://www.kulichki.com/moshkow/KOZLOW/ Сергей Козлов на Lib.ru] * [https://ezhewiki.net/Творчество_Сергея_Козлова Творчество Сергея Козлова на портале «Ежепедия»] * [http://www.animator.ru/db/?p=show_person&pid=750 Фильмография. Мультфильмы, снятые по сценарию Сергея Козлова] * [http://ejik-land.ru/mist/ Стихи и сказки Сергея Козлова на «Ежином портале»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150902010833/http://ejik-land.ru/mist/ |date=2015-09-02 }} * [http://www.kykymber.ru/authors.php?author=11 Публикации Сергея Козлова в детском журнале «Кукумбер»] * [http://www.liveinternet.ru/community/1282811/ Открытое сообщество LiveInternet, посвящённое творчеству Сергея Козлова] * [http://www.imdb.com/name/nm0468914/ Сергей Козлов в IMDb] * [http://www.animator.ru/?p=show_news&nid=1156 Скончался писатель-сказочник и поэт Сергей Козлов] * [https://web.archive.org/web/20080513211904/http://www.ironicpoetry.ru/autors/10-k/kozlov/index.html Сергей Козлов на сайте иронической поэзии] * [http://kinovopros.com/80-e/tryam-i-drugie-istorii-o-ezhike-i-medvezhonke.html Рецензии мультфильмов] {{Тулаш каçăсем}} [[Категори:А. М. Горький ячĕллĕ Литература институтĕнче вĕренсе тухнисем]] [[Категори:XX ĕмĕрти вырăс çыравçисем]] [[Категори:Вырăс сăвăçисем]] [[Категори:Ача-пăча çыравçисем, алфавитпа]] [[Категори:ССРП ача-пăча çыравçисем]] [[Категори:Раççейри ача-пăча çыравçисем]] [[Категори:Юмахçăсем]] [[Категори:Анимацм сценарисчĕсем]] [[Категори:Троекурово çăвинче пытарнисем]] [[Категори:1939 çулта çуралнисем]] [[Категори:Çурлан 22-мĕшĕнче çуралнисем]] [[Категори:2010 çулта вилнисем]] [[Категори:Кăрлачăн 9-мĕшĕнче вилнисем]] s7rmf3yuiks65owouc8ccntwphawv6a 0 121842 876265 864740 2026-08-05T14:12:55Z InternetArchiveBot 28304 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 876265 wikitext text/x-wiki {{Пĕр хушаматлисем|Кассиль}} {{Çыравçă | Ят = Лев Абрамович Кассиль | Ӳкерчĕк = Лев Кассиль в Московском городском Дворце пионеров и школьников (1965) (cropped).jpg | Çуралнă вырăн = {{ÇВ|Пукрав слободи|Энгельсре}}, [[Самар кĕпĕрни]], [[Раççей империйĕ]] | Çуралнă вăхăт = [[1905]], [[утă, 27]] | Вилнĕ вăхăт = [[1970]], [[çĕртме, 21]] | Вилнĕ вырăн = {{ВВ|Мускав|Мускавра}}, РСФСР,ССРП | Ĕçлев тĕсĕ = [[ача-пăча çыравçи]], XX ĕмĕрти совет/раççей сценарисчĕ | Хастар çулсем = | Альма-матер = [[МПУ]] | Тĕлĕ = | Жанр = [[повеç]], [[калав]], роман, очерк | Ĕçсен чĕлхи = [[вырăс чĕлхи|вырăс]] | парнесем = {{Сталин премийĕ|3|1951}} | Чыславсем = {{{!}} {{!}}{{Ĕçлĕх Хĕрлĕ Ялав орденĕ|1955}}{{!!}}{{Ĕçлĕх Хĕрлĕ Ялав орденĕ|1965}}{{!!}}{{Хĕрлĕ Çăлтăр орденĕ|1945}}{{!!}}{{Хисеп Палли орденĕ|1935}} {{!}}- {{!}}{{Поляр енне хӳтĕленĕшĕн медаль}}{{!!}}{{медаль За доблестный труд в Великой Отечественной войне 1941-1945 гг.}}{{!!}}{{медаль В память 800-летия Москвы}}{{!!}}{{Юбилейная медаль «Двадцать лет Победы в Великой Отечественной войне 1941—1945 гг.»}} {{!}}- {{!}}{{Физкультура тата спорт палăрамçи}} {{!}}} | автограф = Кассиль Лев Абрамович подпись.png }} '''Лев Абра́мович Касси́ль''' () — [[вырăс чĕлхи|вырăс]]/совет çыравçи, сценарисчĕ. [[ССРП ÇПА]] корреспондент-пайташĕ (1965). [[Сталин премийĕ|Сталин премин]] 3-мĕш степеньлĕ лауреачĕ (1951). == Биографи == == Библиографи == * Собрание сочинений. В пяти томах. — М.: Детская литература, 1965. — 300 000 экз. * Собрание сочинений. В пяти томах. — М.: Детская литература. — 100 000 экз. * [[Раздвоение календаря (рассказ)|Раздвоение календаря]] (1919) * [[Кондуит и Швамбрания]] (1928—1931) * Цеппелин: Рассказ. — М.; Л.: Мол. гвардия, 1931. — 15 с. — 20 000 экз. * Тысячу платьев в день. — М.: ОГИЗ, Молодая гвардия, 1931. — 16 с. * [[Потолок мира (очерк)]] (1934, в соавторстве с А. Н. Гарри) * Будёныши. — М.: Детиздат, 1934. — 15 с. * [[Сказка об Алёшке-Рязань и дядьке Беломоре]]. — М.: ДЕТГИЗ, 1935. * [[Вратарь республики]] (1937) * [[Черемыш — брат героя]] (1938) * [[Дядя Коля, мухолов (рассказ)]]. — М.: ДЕТИЗДАТ ЦК ВЛКСМ, 1938. * [[Великое противостояние (повесть)|Великое противостояние]] (1941—1947) * [[Твои защитники]] (1942) * [[Обыкновенные ребята (сборник рассказов)|Обыкновенные ребята]]. — М.: ДЕТГИЗ, 1942. * [[Дорогие мои мальчишки]] (1944) * Европа слева: путевые очерки (1947, совместно с [[Михалков, Сергей Владимирович|С. В. Михалковым]]) * [[Улица младшего сына (повесть)|Улица младшего сына]] (1949, в соавторстве с [[Поляновский, Макс Леонидович|М. Л. Поляновским]]) * [[Так было]] (в соавторстве с [[Поляновский, Макс Леонидович|М. Л. Поляновским]]) — рассказ о В. И. Ленине от лица приемного сына его сестры Анны Ильиничны. * [[Ранний восход]] (1953) * [[Ход белой королевы (повесть)|Ход белой королевы]] (1956) * [[Человек, шагнувший к звёздам (повесть)]] (1958) * [[Про жизнь совсем хорошую]] (1959) — популяризация идеалов коммунизма в форме диалога с детьми * [[Чаша гладиатора]] (1961) * [[Маяковский — сам (очерк)]] (1940, 1960, 1963) * [[Будьте готовы, Ваше высочество!]] (1964) * [[Три страны, которых нет на карте]] (1970) — сборник, включающий «Кондуит и Швамбранию», «Дорогие мои мальчишки» и «Будьте готовы, Ваше высочество!» * [[Твои защитники (переиздание)]] (1970) * [[Абсолютный слух (рассказ)]] * [[Барабасик (рассказ)]] * [[Батарейный заяц (рассказ)]] * [[Битва при безымянном пальце (рассказ)]] * [[Чуда Гайдара (очерк)]] * [[Дело вкуса (очерк)]] * [[Держись, капитан (рассказ)|Держись, капитан]] * [[Диско (рассказ)]] * [[Есть на Волге утёс (рассказ)]] * [[Эту книжку написал твой друг]] (предисловие к книге [[Баруздин, Сергей Алексеевич|С. Баруздина]] «Твои друзья-мои товарищи») * [[Сиверко, поморский ветер]] (предисловие к книге [[Коковин, Евгений Степанович|Е. Коковина]] «Динь-Даг») * [[Федя из Подплава (рассказ)]] * [[Губернаторский пассажир (рассказ)]] * [[История с бородой (рассказ)]] * [[История с географией (рассказ)]] * [[Изустный период в г. Покровске]] по книге «[[Кондуит и Швамбрания]]» * [[Линия связи (рассказ)]] * [[Матч в Валенсии (рассказ)]] * [[Ночная ромашка (рассказ)]] * [[Одна беседа (рассказ)]] * [[Огнеопасный груз (рассказ)]] * [[Отметки Риммы Лебедевой]] * [[Пекины бутсы (рассказ)]] * [[Портрет огнём (быль)]] * [[Ранний восход (повесть)]] * [[Рассказ об отсутствующем (рассказ)]] * [[Солнце светит (рассказ)]] * [[Состоится при всякой погоде (рассказ)]] * [[Трансбалт]] * [[Ученик чародея (рассказ)]] * [[У классной доски (рассказ)]] * [[Вдова корабля (рассказ)]] * [[Всё вернётся (рассказ)]] * [[Вслух про себя. Попытка автобиографии]] * [[Вторая половинка песни (рассказ)]] * [[Зелёная веточка (рассказ)]] * [[Агитмедведь особого отряда (рассказ)]] * Друзья-товарищи (сценарий мультфильма) [[Фильмы-сказки. Сценарии рисованных фильмов]]. Выпуск 2. — М. Госкиноиздат, 1952. * Московская сказка (Чижик, Пыжик, Рыжик и Женя Жукова) илл. Анатолий Сазонов. == Фильмографи == * 1934 — [[Кража зрения (фильм)|Кража зрения]] — по одноимённому рассказу * 1935 — [[Будёныши]] (короткометражный) * 1935 — [[Кондуит (фильм)|Кондуит]] — по повести «Кондуит и Швамбрания» * 1936 — [[Вратарь (фильм, 1936)|Вратарь]] — по повести «Вратарь республики» * 1938 — [[Друзья из табора]] — сценарист * 1940 — [[Брат героя]] — по повести «Черемыш, брат героя» * 1943 — [[Боевой киносборник «Юные партизаны»#«Учительница Карташова»|Учительница Карташова]] — по рассказу «У классной доски» * 1946 — [[Синегория]] — по повести «Дорогие мои мальчишки» * 1951 — [[Друзья-товарищи (мультфильм)|Друзья-товарищи]] — мультфильм, автор сценария * 1954 — [[Два жадных медвежонка]] — мультфильм, автор сценария * 1962 — [[Улица младшего сына (фильм)|Улица младшего сына]] — по одноимённой повести * 1968 — [[Удар! Ещё удар!]] — автор сценария * 1968 — [[Громобой (фильм, 1968)|Громобой]] — по рассказу «Есть на Волге утёс» * 1971 — [[Ход белой королевы]] — по одноимённой повести * 1974 — [[Великое противостояние (фильм, 1974)|Великое противостояние]] — по мотивам [[Великое противостояние (повесть)|одноимённой повести]] * 1978 — [[Мальчишки (фильм, 1978)|Мальчишки]] — по повести «Дорогие мои мальчишки» * 1978 — [[Будьте готовы, Ваше высочество! (фильм)|Будьте готовы, Ваше высочество!]] — художественный фильм, автор сценария == Асăрхавсем == {{асăрхавсем}} == Литература == * {{Кĕнеке:Казак В.: Лексикон русской литературы XX века}} * {{РДП|заглавие=Кассиль Лев Абрамович|автор=Невинская И. Н.|страницы=217—220}} == Каçăсем == * [http://museumkassil.sgu.ru/ Музей Л.Кассиля] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130331033545/http://museumkassil.sgu.ru/ |date=2013-03-31 }} * [http://www.saratov-kultura.ru/pisatel/kassil_l_a.html Лев Кассиль] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091124055810/http://saratov-kultura.ru/pisatel/kassil_l_a.html |date=2009-11-24 }} на сайте «Культура Саратова» * [http://saratovregion.ucoz.ru/people/culture/kassil.htm Большая Саратовская Энциклопедия Кассиль Лев Абрамович] * [http://saratovregion.ucoz.ru/engels/monuments/kassil.htm Большая Саратовская Энциклопедия Памятник Л. А. Кассилю] {{Тулаш каçăсем}} [[Категори:Лев Кассиль]] [[Категори:Пайăр çынсем:Переделкино]] [[Категори:ССРП ача-пăча çыравçисем]] [[Категори:Раççейри ача-пăча çыравçисем]] [[Категори:XX ĕмĕрти вырăс çыравçисем]] [[Категори:Раççейри çыравçăсем, алфавитпа]] [[Категори:Раççейри XX ĕмĕрти çыравçăсем]] [[Категори:Соцреализм çыравçисем]] [[Категори:ССРП çыравçисен пĕрлешĕвĕн пайташĕсем]] [[Категори:ССРП тĕп редакторĕсем]] [[Категори:Раççейри тĕп редакторсем]] [[Категори:ССРП ÇПА корреспондент-пайташĕсем]] [[Категори:Миокард инфаркчĕпе вилнисем]] 6eu3p7ej9vng93gw9yq04g4lh7lc5of 0 122200 876285 839211 2026-08-05T22:42:45Z InternetArchiveBot 28304 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 876285 wikitext text/x-wiki :''Кăна '''[[Кăпшанкă]]''' тенипе пăтраштармалла мар'' :{{ан арпаштарăр|Пăрçашка|Пăрçашка текеннисемпе}} :{{ан арпаштарăр|Пăрçа (хурт-кăпшанкă)|Пăрçапа, çунатсăр паразитсемпе}} :{{ан арпаштарăр|Halticini|Halticini текеннисемпе}} {{Taxobox | name = Хурт-кăпшанкăсем | image file = Altica.lythri.jpg | regnum = | phylum = | classis = | ordo = | familia = | genus = | species = | subspecies = | latin = Alticini | wikispecies = | commons = | itis = | ncbi = | range map = }} '''Пăрçакка''', нумайлă хисепре '''пăрçаккасем'''<ref name="бэс" /><ref name="Палий ">Палий В. Ф. Распространение, экология и биология земляных блошек фауны СССР. Фр., 1962.</ref><ref name="бэс">Биологический энциклопедический словарь / Гл. ред. М. С. Гиляров; Редкол.: А. А. Баев, Г. Г. Винберг, Г. А. Заварзин и др. — М. : Сов. энциклопедия, 1986. — С. 75. — 831 с. — 100 000 экз.</ref> {{L6e|la|Alticini}} — çулçă çиекенсен ямахатĕнчи нăрăсен триби, [[Качакашка (аййыш)|качакашка]] (Galerucinae) аййышран (айямахатран). Анчах та уйрăм айямахат пек те (Alticinae, Halticinae) пăхма пулать теççĕ. Кунашкал чи авалхи чĕрчунсене янтарь ăшĕнче тупнă<ref>Bukejs A., Nadein K. Psyllototus groehni sp. nov. (Coleoptera: Chrysomelidae), a new species of palaeoendemic genus from Baltic amber (англ.) // Baltic Journal of Coleopterology : journal. — 2014. — Vol. 14, no. 2. — P. 163—166. — ISSN 1407-8619</ref>. Калас пулать, кунашкал чĕрчунсене чăваш чĕлхинче пăрçакка мар, пăрçа теççĕ-ха. Анчах та çав пăрçа ятпах калакан пачах та урăхла хурт-кăапшанкăсем те пур. Çавăнпа та терминологи тасалăхĕшĕн кунта пăрçа мар, пăрçакка теме тиврĕ. <big><big>Çапла вара, ку вăл терминологи тасалăхĕшĕн калакан ят пулать.</big></big> == Асăрхавсем == {{Асăрхавсем}} == Литература == * Gruev Blagoy. & Döberl M. 1997: General distribution of the flea beetles in the Palaearctic Subregion (Coleoptera, Chrysomelidae: Alticinae). — Scopolia 37: 1-496. * Gruev, Blagoy & Döberl, Manfred. 2005. General distribution of the Flea Beetles in the Palaearctic Subregion (Coleoptera, Chrysomelidae: Alticinae). Supplement. (Pensoft Series Faunistica No 42). — Sofia-Moscow, Pensoft. — pp. 1-240. ISBN 954-642-231-2 * Беньковский А. О. Определитель жуков-листоедов (Coleoptera, Chrysomelidae) европейской части России и европейских стран ближнего зарубежья. — М., 1999. — 204 с. * Бровдій В. М. 1973. Жуки-листоіды галеруцини (укр.яз.). Фауна Украины. 19. Жуки. 17. — Киів: Наукова думка. — 194 с. * Палий В. Ф. Распространение, экология и биология земляных блошек фауны СССР. Фр., 1962. * Warchałowski A. Fauna Polski. T. 13. Chrysomelidae. Stonkowate (Insecta: Coleoptera). Część VI (podrodzina Halticinae: rodzaje Hermaeophaga — Dibolia). — Warszawa: PWN, 1998. — 360 s. == Каçăсем == * [http://www.biolib.cz/en/taxon/id11868/ BioLib] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305002852/http://www.biolib.cz/en/taxon/id11868/ |date=2016-03-05 }} Taxon profile — subfamily ''Galerucini'' Latreille, 1802 * [http://www.zin.ru/ANIMALIA/COLEOPTERA/RUS/alticsng.htm Список видов листоедов подсемейства Alticinae (Chrysomelidae) стран бывшего СССР — К. С. Надеин] * [http://www.zin.ru/ANIMALIA/COLEOPTERA/RUS/altic_sf.htm Подсемейство земляные блошки (Chrysomelidae: Alticinae) — атлас листоедов России] {{Тулаш каçăсем}} [[Категори:Качакашкасем]] 1wgdv8ktmu83latkbg50wrmcu3a6muy 0 122213 876307 839209 2026-08-06T11:56:14Z InternetArchiveBot 28304 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 876307 wikitext text/x-wiki :''Кăна '''[[Кăпшанкă]]''' тенипе пăтраштармалла мар'' :{{ан арпаштарăр|Пăрçашка|Пăрçашка текеннисемпе}} :{{ан арпаштарăр|Пăрçа (хурт-кăпшанкă)|Пăрçапа, çунатсăр паразитсемпе}} :{{ан арпаштарăр|Halticini|Halticini текеннисемпе}} :{{ан арпаштарăр|Хĕреслĕ чечеклисен кăвак пăрçакĕ|Хĕреслĕ чечеклисен кăвак пăрçакĕпе}} {{Taxobox | name = Хĕреслĕ чечеклисен пăрçакĕ (Хĕреслĕ чечеклисен пăрçакки) | image file = Phyllotreta cruciferae 01.JPG | regnum = | phylum = | classis = | ordo = | familia = | genus = | species = | subspecies = | latin = Phyllotreta cruciferae | wikispecies = | commons = | itis = | ncbi = | range map = }} '''Хĕреслĕ чечеклисен пăрçакĕ (пăрçакки)''' ({{lang-la|Phyllotreta cruciferae}}) — {{bt-ruslat|Çулçă çиекенсем{{!}}çулçă çиекен нăрăсем|Chrysomelidae}} ямахатри {{bt-ruslat|Качакашка (аййыш){{!}}качакашка|Galerucinae}} аймахатри [[пăрçакка|пăрçак]]сен уйрăм тĕсĕ. Хĕреслĕ чечеклисен çулçисене çисе пурăнать, вĕсене пысăк сиен кÿрет. Калас пулать, кунашкал чĕрчунсене чăваш чĕлхинче пăрçакка мар, пăрçа теççĕ-ха. Анчах та çав пăрçа ятпах калакан пачах та урăхла хурт-кăапшанкăсем те пур. Çавăнпа та терминологи тасалăхĕшĕн кунта пăрçа мар, пăрçакка (пăрçак) теме тиврĕ. <big><big>Çапла вара, ку вăл терминологи тасалăхĕшĕн калакан ят пулать.</big></big> == Çавăн пекех == * [[Пăрçакка]] (пăрçак) * [[Хĕреслĕ чечеклисен кăвак пăрçакĕ]] == Асăрхавсем == {{Асăрхавсем}} == Литература == * Gruev Blagoy. & Döberl M. 1997: General distribution of the flea beetles in the Palaearctic Subregion (Coleoptera, Chrysomelidae: Alticinae). — Scopolia 37: 1-496. * Gruev, Blagoy & Döberl, Manfred. 2005. General distribution of the Flea Beetles in the Palaearctic Subregion (Coleoptera, Chrysomelidae: Alticinae). Supplement. (Pensoft Series Faunistica No 42). — Sofia-Moscow, Pensoft. — pp. 1-240. ISBN 954-642-231-2 * Беньковский А. О. Определитель жуков-листоедов (Coleoptera, Chrysomelidae) европейской части России и европейских стран ближнего зарубежья. — М., 1999. — 204 с. * Бровдій В. М. 1973. Жуки-листоіды галеруцини (укр.яз.). Фауна Украины. 19. Жуки. 17. — Киів: Наукова думка. — 194 с. * Палий В. Ф. Распространение, экология и биология земляных блошек фауны СССР. Фр., 1962. * Warchałowski A. Fauna Polski. T. 13. Chrysomelidae. Stonkowate (Insecta: Coleoptera). Część VI (podrodzina Halticinae: rodzaje Hermaeophaga — Dibolia). — Warszawa: PWN, 1998. — 360 s. == Каçăсем == * [http://www.biolib.cz/en/taxon/id11868/ BioLib] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305002852/http://www.biolib.cz/en/taxon/id11868/ |date=2016-03-05 }} Taxon profile — subfamily ''Galerucini'' Latreille, 1802 * [http://www.zin.ru/ANIMALIA/COLEOPTERA/RUS/alticsng.htm Список видов листоедов подсемейства Alticinae (Chrysomelidae) стран бывшего СССР — К. С. Надеин] * [http://www.zin.ru/ANIMALIA/COLEOPTERA/RUS/altic_sf.htm Подсемейство земляные блошки (Chrysomelidae: Alticinae) — атлас листоедов России] {{Тулаш каçăсем}} [[Категори:Качакашкасем]] [[Категори:Phyllotreta]] [[Категори:1777-мĕш çулта çырса кăтартнă чĕрчунсем]] [[Категори:Сиенлĕ хурт-кăпшанкă]] [[Категори:Пăрçаксем]] nfp0esd9wlcxjoobsqhm70fqlfcf2ga 0 122214 876306 839208 2026-08-06T11:56:13Z InternetArchiveBot 28304 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 876306 wikitext text/x-wiki :''Кăна '''[[Кăпшанкă]]''' тенипе пăтраштармалла мар'' :{{ан арпаштарăр|Пăрçашка|Пăрçашка текеннисемпе}} :{{ан арпаштарăр|Пăрçа (хурт-кăпшанкă)|Пăрçапа, çунатсăр паразитсемпе}} :{{ан арпаштарăр|Halticini|Halticini текеннисемпе}} :{{ан арпаштарăр|Хĕреслĕ чечеклисен пăрçакĕ|Хĕреслĕ чечеклисен пăрçакĕпе}} {{Taxobox | name = Хĕреслĕ чечеклисен кăвак пăрçакĕ (Хĕреслĕ чечеклисен кăвак пăрçакки) | image file = Phyllotreta nigripes (Fabricius, 1775).png | regnum = | phylum = | classis = | ordo = | familia = | genus = | species = | subspecies = | latin = Phyllotreta nigripes | wikispecies = | commons = | itis = | ncbi = | range map = }} '''Хĕреслĕ чечеклисен кăвак пăрçакĕ (пăрçакки)''' <ref name=":4">Белошапкин С. П. и др. Словарь-справочник энтомолога. — М.: Нива России, 1992. — С. 34. — 334 с. — ISBN 5-260-00498-1.</ref> ({{lang-la|Phyllotreta nigripes}}) —  — {{bt-ruslat|Çулçă çиекенсем{{!}}çулçă çиекен нăрăсем|Chrysomelidae}} ямахатри {{bt-ruslat|Качакашка (аййыш){{!}}качакашка|Galerucinae}} аймахатри [[пăрçакка|пăрçак]]сен уйрăм тĕсĕ. Хĕреслĕ чечеклисен çулçисене çисе пурăнать, вĕсене пысăк сиен кÿрет. Калас пулать, кунашкал чĕрчунсене чăваш чĕлхинче пăрçакка мар, пăрçа теççĕ-ха. Анчах та çав пăрçа ятпах калакан пачах та урăхла хурт-кăапшанкăсем те пур. Çавăнпа та терминологи тасалăхĕшĕн кунта пăрçа мар, пăрçакка (пăрçак) теме тиврĕ. <big><big>Çапла вара, ку вăл терминологи тасалăхĕшĕн калакан ят пулать.</big></big> == Çавăн пекех == * [[Пăрçакка]] (пăрçак) * [[Хĕреслĕ чечеклисен пăрçакĕ]] == Асăрхавсем == {{Асăрхавсем}} == Литература == * Gruev Blagoy. & Döberl M. 1997: General distribution of the flea beetles in the Palaearctic Subregion (Coleoptera, Chrysomelidae: Alticinae). — Scopolia 37: 1-496. * Gruev, Blagoy & Döberl, Manfred. 2005. General distribution of the Flea Beetles in the Palaearctic Subregion (Coleoptera, Chrysomelidae: Alticinae). Supplement. (Pensoft Series Faunistica No 42). — Sofia-Moscow, Pensoft. — pp. 1-240. ISBN 954-642-231-2 * Беньковский А. О. Определитель жуков-листоедов (Coleoptera, Chrysomelidae) европейской части России и европейских стран ближнего зарубежья. — М., 1999. — 204 с. * Бровдій В. М. 1973. Жуки-листоіды галеруцини (укр.яз.). Фауна Украины. 19. Жуки. 17. — Киів: Наукова думка. — 194 с. * Палий В. Ф. Распространение, экология и биология земляных блошек фауны СССР. Фр., 1962. * Warchałowski A. Fauna Polski. T. 13. Chrysomelidae. Stonkowate (Insecta: Coleoptera). Część VI (podrodzina Halticinae: rodzaje Hermaeophaga — Dibolia). — Warszawa: PWN, 1998. — 360 s. == Каçăсем == * [http://www.biolib.cz/en/taxon/id11868/ BioLib] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305002852/http://www.biolib.cz/en/taxon/id11868/ |date=2016-03-05 }} Taxon profile — subfamily ''Galerucini'' Latreille, 1802 * [http://www.zin.ru/ANIMALIA/COLEOPTERA/RUS/alticsng.htm Список видов листоедов подсемейства Alticinae (Chrysomelidae) стран бывшего СССР — К. С. Надеин] * [http://www.zin.ru/ANIMALIA/COLEOPTERA/RUS/altic_sf.htm Подсемейство земляные блошки (Chrysomelidae: Alticinae) — атлас листоедов России] {{Тулаш каçăсем}} [[Категори:Качакашкасем]] [[Категори:Phyllotreta]] [[Категори:1777-мĕш çулта çырса кăтартнă чĕрчунсем]] [[Категори:Сиенлĕ хурт-кăпшанкă]] [[Категори:Пăрçаксем]] oxxyolq1linco28g5cz5rh8rvrf2bjh 0 124096 876299 847282 2026-08-06T08:02:48Z InternetArchiveBot 28304 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 876299 wikitext text/x-wiki {{Пĕр хушаматлисем|Траянов}} {{Çыравçă | Ят = Теодор Траянов | Çуралнă чухнехи ят = {{lang-bg|Теодор Василев Траянов}} | Ӳкерчĕк = BASA-1735K-2-127-1-Teodor Trayanov, 1928 (crop).jpg | Çуралнă вăхăт = [[1882]], [[кăрлач, 30]] | Çуралнă вырăн = {{ÇВ|Пазарджик|Пазарджикра}}, Болгари | Вилнĕ вăхăт = [[1945]], [[кăрлач, 15]] | Вилнĕ вырăн = {{ВВ|София|Софияра}}, Болгари | Ĕçлев тĕсĕ = [[поэзи|сăвăç]], тăлмач, дипломат, педагог, критик | Ĕçсен чĕлхи = [[болгар чĕлхи|болгар]] | Гражданлăх = {{BGR}} }} '''Теодор Василев Траянов''' ({{lang-bg|Теодор Василев Траянов}}; 30.1.1882, Пазарджик — 15.1.1945, София, Болгари ) — XX ĕмĕрти [[Болгари|болгар]] педагогĕ. сăвăçи, литература критикĕ, тăлмачĕ, дипломачĕ, [[шахмат]] ĕçченĕ. Болгарин чи чаплă поэчĕсенчен пĕри. == Биографи == Ашшĕ тӳре пулса ĕçленĕ, амăшĕ шкулта ачасене вĕрентнĕ<ref name=popov2006>Попов, 2006</ref>, вĕсем Вардар [[Македони (облаç)|Македонинчен]] тухнăскерсем пулнă<ref name=mac1931>«Македония», 1931</ref>. Шăллĕ — [[Траянов Асен|Асен Траянов]] (1885—1940), [[çарти инженер]] тата [[картограф]]. 1900 çулта [[София университечĕ]]н физика-математика факультетĕнче пĕлӳ илнĕ, кайран [[Венăри техника университечĕ|Венăри политехника институтĕнче]] (1901—1908) вĕреннĕ, [[архитектор]] дипломне тивĕçнĕ. Хăйĕн ирĕкĕпех икĕ [[Балкан вăрçисем|Балкан вăрçинче]] (1912—1913), [[Чернопеев Христо|Христо Чернопеев]] çарĕнче, çапăçнă. Болгар делегацинче Венăра (1914—1920) пулнă, Бреслаури (халĕ [[Вроцлав]] болгар генконсуллăхĕнче хĕсметре тăнă. 1923 çулта Болгарие таврăннă та литература ĕçлĕхне кĕнĕ. 1926—1933 çулсенче Софири арçынсен пĕрремĕш шкулĕнче вĕрентнĕ. == Пултарулăхĕ == === Спорт === [[Шахматист]]. Официаллă мар ирттернĕ Болгарин пĕрремĕш [[Болгарин шахмат чемпионачĕ|шахмат чемпионатне]]не (1907) хутшăнса çĕнтернĕ. 1931 çулта ăна çĕнĕрен йĕркеленĕ Болгарин шахмат пĕрлешĕвĕн председателĕ пулмашкăн суйланă<ref name=sergiev2006>Сергиев, Стефан. [http://chessfish.com/modules/news/article.php?storyid=262 Доклад относно честването 75 г. БФШ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190213010156/http://chessfish.com/modules/news/article.php?storyid=262 |date=2019-02-13 }}. // Българска федерация по шахмат, 15.12.2006. <!-- Оригиналната публикация е мъртъв линк: [http://chessbg.com/news.php?i=view&id=464 Доклад относно честването 75 г. БФШ] --></ref>. 1936 çулхи акан 13-мĕшĕнче [[Алехин Александр Александрович|Александр Алехинпа]] Софире иртнĕ турнирта вылянă партисенче никам та çĕнтереймен <ref>[http://chess-bg.nm.ru/Alekhine.html Alekhine’s Simultaneous Exhibition:Sofia, Bulgaria, April 1936] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140331140105/http://chess-bg.nm.ru/Alekhine.html |date=2014-03-31 }}, посетен на 25 март 2010.</ref>. === Литература === [[Болгар литератури]]н классикĕ шутланать<ref>{{Cite web|url= https://liternet.bg/publish7/ekostadinova/ttraianov.htm |title=Теодор Траянов|access-date=2019-02-12|archive-date=2019-02-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20190212190422/https://liternet.bg/publish7/ekostadinova/ttraianov.htm |deadlink=no}}</ref>. [[Яворов Пейо|Пейо Яворовпа]] пĕрле болгар [[символизм]]ĕн никĕсне хывакансем пулаççĕ. Поэт дебючĕ 1899 çулта пулса иртнĕ. Сăвăсен пухмачĕсене, литература, театр тата мусăк пирки статясемпе рецензисем çырса кăларнă. [[Шекспир]]ăн [[Ричард III (пьеса)|«Ричард III»]], [[Шиллер Фридрих|Шиллерăн]] «[[Заговор Фиеско в Генуе]]», [[Клейст Генрих фон|Генрих фон Клейстăн]] «[[Принц Фридрих Гомбургский]]» драмисене тăван чĕлхене куçарнă. Теодор Траяновăн хăшпĕр сăввисене [[акăлчан чĕлхи]]не куçарнă та антологие кĕртнĕ. == Суйланă библиографи == * Regina mortua. Стихотворения. 1909 * Химни и балади. Избрани стихотворения. 1902—1909. 1912 * Български балади. 1921, 1995 * Песен на песните. 1923 * Романтични песни. София, 1926 * Освободеният човек. 1905—1911, 1929 * Пълно събрание на съчиненията: Т. 1 — 3: Т. 3 София: Ст. Атанасов 1929. * Декламаториум. Най-популярни песни и поеми. 1932 * Пешо чорлавият. Истории за непослушни деца. Нагодил на бълг. ез…, 1933 * Пантеон, 1934. * Най-хубавите басни за деца. Нагодил на бълг. ез… 1934 * Едно, две, три… Стихове от… Пантеон. 1934 * Земя и дух. 1921—1926. Кн. 1. 1941 * Избрани стихотворения. 1966 * Избрани творби. 1981 * Венчани духовно Дневник и стихотворения: Писма от Теодор Траянов. София УИ «Св. Кл. Охридски» 2000. == Асăрхавсем == {{асăрхавсем}} == Каçăсем == * [http://catalog.bglit.org/en/details.php?classID=10&valueID=154848 Теодор Траянов]{{ref-bg}} * [http://www.focus-news.net/opinion/2018/12/15/48396/zabraveni-stranitsi-ot-balgarskata-literatura-velikiyat-den-teodor-trayanov.html Теодор Траянов] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200222150433/http://focus-news.net/opinion/2018/12/15/48396/zabraveni-stranitsi-ot-balgarskata-literatura-velikiyat-den-teodor-trayanov.html |date=2020-02-22 }}{{ref-bg}} * [http://unicat.nalis.bg/Search/Results?lookfor=%D0%A2%D0%B5%D0%BE%D0%B4%D0%BE%D1%80+%D0%A2%D1%80%D0%B0%D1%8F%D0%BD%D0%BE%D0%B2&type=AllFields Работы Теодора Траянова]{{ref-bg}} {{Тулаш каçăсем}} [[Категори:XX ĕмĕрти сăвăçсем]] [[Категори:XX ĕмĕрти тăлмачсем]] [[Категори:XX ĕмĕрти дипломатсем]] [[Категори:XX ĕмĕрти педагогсем]] [[Категори:Пăлхари педагогĕсем]] [[Категори:Пăлхари сăвăçĕсем]] [[Категори:Пăлхари çыравçисем]] [[Категори:Пăлхари критикĕсем]] [[Категори:Пăлхари шахматисчĕсем]] [[Категори:Пазарджикĕн хисеплĕ гражданĕсем]] [[Категори:Пайăр çынсем:Балкан вăрçисем]] etkn2hbjmx7f4zkc14w9n9cg64hzc83 0 126718 876297 860624 2026-08-06T07:28:46Z InternetArchiveBot 28304 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 876297 wikitext text/x-wiki {{Чĕлхе |ят = Тамил чĕлхи |тăван ят = தமிழ் ({{IPA|t̪ɐmɨɻ}}) |патшалăхсем = [[Инди]], [[Шри-Ланка]], [[Сингапур]], [[Малайзи]], [[Кени]] |регион = [[Кăнтăр Ази]], [[Кăнтăр-Тухăç Ази]], [[Африка]] |официаллă чĕлхе = [[Шри-Ланка]], [[Сингапур]], [[Инди]] ([[Тамилнад]], [[Пондичерри]]) |калаçакан йышĕ = 70 млн. яхăн |рейтинг = 17 |категори = [[Еврази чĕлхисем]] |классификаци = [[Дравид чĕлхисем|Дравид йышĕ]] : [[Кăнтăр-дравид чĕлхисем|Кăнтăр-дравид турачĕ]] :: [[Тамил-каннад чĕлхисем|Тамил-каннад ушкăнĕ]] |çыру = [[Тамил çырăвĕ]] |ГОСТ 7.75-97 = там 655 |ISO1 = ta |ISO2 = tam |ISO3 = tam }}{{Тамил алфавичĕ2}} '''Тами́л чĕлхи''' (тăван ячĕ — தமிழ் {{ТФА2|t̪|ɐ|m|ɨ|ɻ}}) — [[дравид чĕлхисем|дравид чĕлхисенчен]] чи кăнтăрти; один из 22 государственных языков [[Инди|Индири]] патшалăхăн 22 чĕлхерен пĕри. [[Кăнтăр Инди]]ре пурăнакан халăх пуплет начиная çурçĕрти чикĕ хĕрринчен пуçласа (унта [[телугу]] вĕçленет), [[Ченнаи]] патĕнче темиçе миль çурçĕрелле иртет те кăнтăрта [[Коморин]] сăмсахне — Инди çĕршывĕн кăнтăрти вĕçне çитет (анăçри çыранĕнче ытла анлах мар ярăмĕнче дравид чĕлхипе тăванлă чĕлхепе калаçакан [[малаялам]] халăх пурăнать). == Классификаци == == Çав. пекех == * [[Элизия (лингвистика)#Тамил чĕлхи|Элизия тамил чĕлхипе]] * [[Тамил Википедийĕ]] * [[wikt:Приложение:Тамил-вырăс сăмахсарĕ|Çăмăллатнă тамил-вырăс сăмахсарĕ]] * [[Тамил кинематографĕ|Тамил чĕлхиллĕ кинематограф (Колливуд)]] === Литература === === Вĕренӳ кĕнекисем === ==== Нимĕç чĕлхипе ==== * [https://7seminarov.com/tamilliterature Классическая тамильская литература] от Александра Михайловича Дубянского * [https://7seminarov.com/medievaltamilliterature Средневековая тамильская литература] от Александра Михайловича Дубянского * [https://7seminarov.com/vecherina-form Тамильская шиваитская литература] от Ольги Павловны Вечериной == Асăрхавсем == {{асăрхавсем}} == Каçăсем == * [https://iocs.hse.ru/tamil/knigi_po_tamilistike Книги по тамилистике] * [https://neon.university/ru/course/61089 Тамильский язык для продолжающих] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221113101358/https://neon.university/ru/course/61089 |date=2022-11-13 }} * [https://www.sai.uni-heidelberg.de/tamil/ Tamil-Lehrmaterialien — Tamil I bis Tamil IV]{{ref-de}} * [https://tamilcourse.uchicago.edu/ A Course on the Tamil Language]{{ref-en}} {{Индири чĕлхесем}} {{Дравид чĕлхисем}} [[Категори:Индири чĕлхесем]] [[Категори:Шри-Ланкари чĕлхесем]] [[Категори:Сингапурти чĕлхесем]] [[Категори:Тамил чĕлхи]] o7mnpc3gkhnxqcf87oj2oxdr7lq49fu 0 127132 876302 862764 2026-08-06T09:42:12Z InternetArchiveBot 28304 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 876302 wikitext text/x-wiki :{{ан арпаштарăр|Туйăм|Туйăмпа}} :{{ан арпаштарăр|Туйнăлăх|Туйнăлăхпа}} {{Çавăн пекех|Туйăм}} {{Çавăн пекех|Туйнăлăх}} '''Туяслăх''', е '''туясси''': * [[Туяслăх (физиологи)]] * [[Туяслăх тата ятарлăхлăх]][http://vmede.org/sait/?page=3&id=Onkologiya_analiz_vasilev_2008&menu=Onkologiya_analiz_vasilev_2008] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250421105816/http://vmede.org/sait/?page=3&id=Onkologiya_analiz_vasilev_2008&menu=Onkologiya_analiz_vasilev_2008 |date=2025-04-21 }} * [[Туяслăх (техника)]] * [[Этем туяслăхĕ]] * [[Сирпĕнекен япалалахсен туяслăхĕ]] * [[Масс-спектроскопи туяслăхĕ]] {{disambig}} [[Категори:Туяслăх]] [[Категори:Нумай пĕлтерĕшлисем]] kmn8y663u824zw3zc6mwoajgothfahq 0 127166 876290 869083 2026-08-06T02:37:22Z InternetArchiveBot 28304 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 876290 wikitext text/x-wiki [[Ӳкерчĕк:Resistors.png|250x250px|thumb|а) Раççейре тата Европăра йышăннă паллă<br>б) СШАра йышăаннă паллă]] '''Рези́стор''' ({{lang-en|resistor}}, {{lang-la|resisto}} — хирĕç тăратăп), çавăн пекех '''хирĕçтăру'''<ref> В. А. Данилюк (составитель). Справочник радиолюбителя / под ред. к. т. н. В. В. Мельникова. — Свердловск: Свердловское книжное издательство, 1961. — С. 47. — 838 с.</ref> — <!-- конструктивный //Не уверен, в чём смысл слова «конструктивный» в этом определении?//--> [[электро вăчăра]]сен пассивлă элеменчĕ == Çавăн пекех == * [[Тормозла резистор]] * [[Номиналла кап]] * [[Электро хирĕçтăру]] * [[Потенциометр (резистор)]] * [[Реостат]] * [[Шунт]] == Асăрхавсем == {{Асăрхавсем}} == Литература == * == Каçăсем == {{Навигаци|Викисловарь=резистор}} * [http://www.weerstandcalculator.nl/russian.php Цветовое кодирование резисторов и подбор номиналов из стандартного ряда] * [http://www.casemods.ru/services/color_code.html Цветовая маркировка резисторов, конденсаторов и индуктивностей] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160405213159/http://www.casemods.ru/services/color_code.html |date=2016-04-05 }} * [http://offer-shem.narod.ru/index/opisanie_programmy_resistors/0-44 Программа для определения номинала резистора по цветовой маркировке] * [http://offer-shem.narod.ru/index/rezistor/0-39 Примеры расчёта цепи с резистором, общее описание, применение закона Ома] * [http://electricalschool.info/main/drugoe/372-rezistory-puskovykh-i.html Резисторы пусковых и пускорегулирующих реостатов] * [https://web.archive.org/web/20130116082624/http://gost.vl3.ru/gost/c_001.031.040.020-GOST-10318-80.html ГОСТ 10318-80. Резисторы переменные. Основные параметры] * [http://electricalschool.info/spravochnik/59-klassifikacija-rezistorov-po.html Классификация резисторов по используемым материалам и технологии изготовления] * [http://issh.ru/content/impulsnye-istochniki-pitanija/vybor-passivnykh-komponentov/kharakteristiki-rezistorov/195/ Характеристики резисторов. Выбор по параметрам]{{Ĕçлемен каçă|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://bravikov.esy.es/ecalc/smddecoder.html Расшифровка маркировок резисторов поверхностного монтажа] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304065406/http://bravikov.esy.es/ecalc/smddecoder.html |date=2016-03-04 }} * http://www.eti.su/articles/elektrokomponenti/elektrokomponenti_1490.html * http://radteh.ru/telepenza/27.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250806221059/https://radteh.ru/telepenza/27.html |date=2025-08-06 }} {{Тулаш каçăсем}} <!--[[Категория:Пассивные компоненты]]--> [[Категори:Резисторсем| ]] ok6ivjguh0kqm760dsoyiwcusy41cl8 0 129590 876292 872533 2026-08-06T03:47:46Z InternetArchiveBot 28304 Rescuing 0 sources and tagging 4 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 876292 wikitext text/x-wiki [[File:Statua Iustitiae.jpg|thumb|What is law?]] {{Пĕлтерĕшсем}} :{{ан арпаштарăр|Саккунсемлĕх|Саккунсемлĕхпе}} '''Саккунлăх''', саккунсене пăхăнса пурăнасси. == Каларăш == * Саккун сакки сарлака. == Литература == * ''Емельянов Б. М., Правкин С. А.'' Теория государства и права. Ч. 2. {{М}}: МИЭМП, 2010. [https://online.muiv.ru/media/lib/books/teoriya-gosudarstva-i-prava-ch2/xbook055/book/part-016/page.htm Гл. 23. Законность, правопорядок, общественный порядок.] * ''Мелехин А. В.'' Теория государства и права. М.: Маркет ДС, 2007. [http://ukodeks.ru/?p=25645 Раздел 20. Законность и правопорядок]{{Ĕçлемен каçă|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * ''Морозова Л. А.'' Теория государства и права. 4-е изд. М.: Эксмо, 2010. [http://ukodeks.ru/?p=421 Гл. 27. Законность и правопорядок.]{{Ĕçлемен каçă|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * Общая теория права и государства / Под ред. Лазарева В. В. 3-е изд. М.: Юристъ, 2001. [http://ukodeks.ru/?p=25084 Тема 18. Законность и правопорядок]{{Ĕçлемен каçă|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * Основы государства и права / Под ред. [[Кутафин, Олег Емельянович|О. Е. Кутафина]]. 7-е изд. М.: Юристъ, 2000. [http://www.bibliotekar.ru/osnovy-prava-3/34.htm Гл. 5. Законность и правопорядок. Правосознание и правовая культура] * Теория государства и права / Под ред. [[Алексеев, Сергей Сергеевич|Алексеева С. С.]] 3-е изд. М.: Норма, 2005. [http://ukodeks.ru/?p=2373 Гл. 28. Законность и правопорядок]{{Ĕçлемен каçă|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * ''Фельдман Д. М.'' [http://ec-dejavu.ru/l/Lawfulness.html Материалы к истории термина «законность» в советском законодательстве] // Эдиционная практика и проблемы текстологии. М.: РГГУ, 2006. — С. 120—128. * ''Радько Т. Н.'', Теория государства и права., 2-е изд. М. : Проспект, 2009. Гл. 27. Законность и правопорядок. {{Внешние ссылки}} {{ТГП}} {{Тивĕç-ирĕк}} [[Категори:Патшалăх тата тивĕç-ирĕк теорийĕ]] o5l0hzchni5il8txgpmxlvoptseu9tw 0 130005 876280 874180 2026-08-05T20:07:18Z InternetArchiveBot 28304 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 876280 wikitext text/x-wiki [[File:RIAN archive 51463 Epiphany in Bogolyubovo village.jpg|thumb|[[Кăшарни]]ре [[мешехе]] туса [[шыв]]а сăваплани]] '''Мешехе''', символла пĕлтерĕшлĕ стереотипла тăвăмсĕн йышĕ. Сăмхсрсенче еплине пăхсан. 1982-мĕш çулхи<ref>Чувашско-русский словарь (1982)</ref>: {{Цитата пуçламăшĕ}} Мешехе. 1. обряд, церемония туй мешехи — свадебный обряд {{Цитата вĕçĕ}} Н. И. Ашмаринăн<ref>Словарь чувашского языка.</ref>: {{Цитата пуçламăшĕ}} Мешехе (мэжэhэ), обрядность. Альш. Туйăн мешехи нумай. Ib. Чӳкĕн мешехине пĕлме кирлĕ. Ib. Кусенĕн туй мешехи çаплатăр! Ib. Вăл япала — „тутар мешехи“: кусем нихçан та, çул çинче тĕл пулсан-тусан, хирĕç пырана хăй лашине парса çул памаççĕ. Тайба. Т. Эпир туя кайман-и, туй мешехи курман-и? Ана. Навус хăвачĕ те, унăн ытти мешехисем те выльăх-чĕрлĕх айне саракан япаласенчен те нумай килет. {{Цитата вĕçĕ}} Неологизмсен сăмахсарĕнче<ref>Неологический словарь чувашского языка</ref>: {{Цитата пуçламăшĕ}} Мешехе. ч.с. Йăла-йĕрке, йăла-сăлай, халăх хавалĕ. Çĕнĕ çул уявĕпе çыхăннă çак мешехесем (йăласем) Чăваш хут-лăхне килсе кĕни нумаях та пулмасть-ха. ХШ, 1993, 5 /, 71 с. Сасă парать пытару мешехи... К.Бельман, 1999, 126 с. Ĕмĕрсен мешехи [Пуçелĕк]. Ар, 2001, 18 /, 1 с. — туй мешехи (Я-в, 1946, 10 /, 27 с.; В.Садай, 1982, 169 с.; ЧС, 1994, 8 кл., 19 с.); кĕлĕ мешехи (М.Скворцов, 1985, 19 с.); мунча мешехи (ЧС, 1993, 10 кл, 147 с.); кĕреке мешехи (ТА, 2000, 2 /, 71 с.); хутшăну мешехи (У-ц, 2001, 38 /, 3 с.). {{Цитата вĕçĕ}} == Асăрхавсем == {{Асăрхавсем}} {{Викисловарь|мешехе}} == Литература == * ''[[Адоньева, Светлана Борисовна|Адоньева С. Б.]]'' [http://www.folk.ru/Research/adonyeva_ritual_2007.php?rubr=Research-articles Ритуал, он же — обряд. Разговор об определениях] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140312212128/http://www.folk.ru/Research/adonyeva_ritual_2007.php?rubr=Research-articles |date=2014-03-12 }} // Персонал-Микс. 2007. Вып.6. * ''[[Байбурин, Альберт Кашфуллович|Байбурин А. К.]]'' [http://ec-dejavu.ru/h/Hard_soft.html Полярности в ритуале (Твердое и мягкое)] // Полярность в культуре / Альманах «Канун». Вып. 2. — СПб., 1996, с. 157—165 * ''[[Байбурин, Альберт Кашфуллович|Байбурин А. К.]]'' [http://www.cultinfo.ru/arts/folk/demo/books/baybur/baybyr.htm Ритуал в традиционной культуре. — СПб., 1993] * {{СДЭС|Христианство народное|автор=Белова О. В.|том=5|страницы=462–466 |ref=Белова}} * * [http://ec-dejavu.ru/r/Ritual.html Ускользающий смысл ритуалов] // ''[[Маслов, Алексей Александрович|Маслов А. А.]]'' Китай: колокольца в пыли. Странствия мага и интеллектуала. — М.: [[Алетейя]], 2003, с. 64—70 * ''Лебедев В. Ю., Прилуцкий А. М.'' Семиозис и семиодинамика теологических и мифологических знаковых систем. — Тверь, 2010. * {{МНМ|часть=Обряды и мифы|автор=[[Токарев, Сергей Александрович|Токарев С. А.]]|год=1988 |том=2|страницы=235–237 |ref=Токарев}} * * ''[[Снегирёв, Иван Михайлович|Снегирёв И. М.]]'' [http://elib.shpl.ru/ru/nodes/16382-snegirev-i-m-russkie-prostonarodnye-prazdniki-i-suevernye-obryady-vyp-1-4-m-1837-1839 Русские простонародные праздники и суеверные обряды.] — М., 1837—1839. — 4 т. * [https://web.archive.org/web/20090202071604/http://toldot.ru/tags/traur/ Еврейские похороны и траур] {{Тулаш каçăсем}} [[Категори:Религиозный культ]] [[Категори:Мешехесем тата ритуалсем| ]] [[Категори:Чинопоследования]] [[Категори:Христианские термины]] qf1nzer0imu7yluyf0v7sg0jw4baakf 0 130380 876296 875802 2026-08-06T05:35:41Z InternetArchiveBot 28304 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 876296 wikitext text/x-wiki [[File:Ilya Repin - Fisher girl.jpg|thumb|Ilya Repin - Fisher girl]] :{{ан арпаштарăр|Социализмла реализм|Социализмла реализмпа|4=Реальный социализм|5=Реальным социализмом}} :{{ан арпаштарăр|Реалллĕ социализм|Реаллĕ социализмпа}} {{Пĕлтерĕшсем|Реализм}} '''Социаллă реализм''', ăна [[социализмла реализм]]па пăтраштармалла мар. == Литература == * [http://www.artprojekt.ru/history/xx/008.html Социальный реализм] (глава из книги: В. М.ПОЛЕВОЙ, ИСКУССТВО XX ВЕКА (1901—1945). МОСКВА, ИСКУССТВО, 1991 * [https://ru.wikibooks.org/wiki/История_зарубежного_искусства_(программа_МГУ) История зарубежного искусства (программа МГУ)] ru.wikibooks.org/ * В. П. ШЕСТАКОВ. «История американского искусства. В поисках национальной идентичности». М.: Рип-холдинг, 2013, 454 с. * Екатерина Деготь, [http://www.nasledie-rus.ru/podshivka/9412.php ''Советское искусство между авангардом и соцреализмом. 1927—1932''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240623020133/http://nasledie-rus.ru/podshivka/9412.php |date=2024-06-23 }}. «Наше Наследие» № 93-94 2010 [[Категори:Художественные направления]] [[Категори:Реализм]] [[Категори:Изобразительное искусство США]] {{Тулаш каçăсем}} [[Категори:Социаллă реализм| ]] sb4y0y5ztko5h2agd7tqfmo7dzjeeg8 0 130421 876266 875988 2026-08-05T15:08:54Z Ellodanis5 17302 876266 wikitext text/x-wiki {{Викисловарь|тĕрмĕшевçĕ}} '''Тĕрмĕшевçĕ''' тени çаксене пĕлтерме пултарать<ref name="автоссылка1">Обывать // Толковый словарь живого великорусского языка : в 4 т. / авт.-сост. В. И. Даль. — 2-е изд. — СПб. : Типография М. О. Вольфа, 1880—1882.</ref>: * Пĕр-пĕр çĕрте тымарланса пурнакан çын<ref name="автоссылка1" />; * [[Мешченлĕх (харкамлăх палăрăмлăхĕ)|Мешчен]]<ref>Этимологический словарь Крылова</ref>; * [[Мешченлĕх|Мешчен]] * Тĕрмĕшевçĕ — лăпкă çын, пассионарлăхсăрскер; * [[Раççей империйĕ]]нчи сословисем: ** [[Хулари тĕрмĕшевçĕ]]<ref>{{ВТ-ЭСБЕ|Городские обыватели}}</ref>; ** [[Ялти тĕрмĕшевçĕ]]<ref>{{ВТ-ЭСБЕ|Сельские обыватели}}</ref>. == Çавăн пекех == * [[Бюргер]] * [[Буржуази]] == Асăрхавсем == {{Асăрхавсем}} == Литература == * {{ВТ-ЭСБЕ|Сельские обыватели}} * {{ВТ-ЭСБЕ|Городские обыватели}} * {{ВТ-ЭСБЕ|Войсковые обыватели}} * {{ВТ-ЭСБЕ|Городское состояние}} * {{книга|часть=Обыватель|заглавие=[[Словарь Ушакова|Толковый словарь русского языка]]|ответственный=Под ред. [[Ушаков, Дмитрий Николаевич|Д. Н. Ушакова]]|место=М.|издательство=Государственное издательство иностранных и национальных словарей|год=1938|том=2}} {{disambig}} [[Категори:Тĕрмĕшевçĕ]] [[Категори:Нумай пĕлтерĕшлисем]] [[Категори:Раççей империйĕн социаллă структури]] ly8qmume7ozi7r5fqn3onkk7jtvenwx 0 130477 876263 2026-08-05T12:28:11Z Ellodanis5 17302 Ҫӗнӗ страница: «{{Викисловарь|проекци}} '''Прое́кци''' ({{lang-lat|[[wikt:projectio|projectio]]}} — малалла ывăтни): * [[Проекци (геометри)]]. * . * [[Проекци (реляцилле алгебра)]]. * [[Проекци (йышсен теорийĕ)]]. * [[Проекци (психологи)]]. == Çавăн пекех == * [[Картографи проекцийĕ]]. {{disambig}} [[Категори:Проекци]...» 876263 wikitext text/x-wiki {{Викисловарь|проекци}} '''Прое́кци''' ({{lang-lat|[[wikt:projectio|projectio]]}} — малалла ывăтни): * [[Проекци (геометри)]]. * . * [[Проекци (реляцилле алгебра)]]. * [[Проекци (йышсен теорийĕ)]]. * [[Проекци (психологи)]]. == Çавăн пекех == * [[Картографи проекцийĕ]]. {{disambig}} [[Категори:Проекци]] [[Категори:Нумай пĕлтерĕшлисем]] 86n2x2u8o0z4iv6p8k67ch1wrpo4f6h 0 130478 876264 2026-08-05T12:40:56Z Ellodanis5 17302 Ҫӗнӗ страница: «[[File:Projection of a vector on a line on plane0.svg|thumb|Векторăн (кăвак тĕспе кăтартнă) тÿрĕ йĕр çинчи проекцийĕ (хĕрлĕ тĕспе кăтартнă)]] '''Вектор проекцийĕ''' == Литература == * Воднев В. Т., Наумович А. Ф., Наумович Н. Ф.. Математический словарь высшей школы: Общая часть / под. ред. про...» 876264 wikitext text/x-wiki [[File:Projection of a vector on a line on plane0.svg|thumb|Векторăн (кăвак тĕспе кăтартнă) тÿрĕ йĕр çинчи проекцийĕ (хĕрлĕ тĕспе кăтартнă)]] '''Вектор проекцийĕ''' == Литература == * Воднев В. Т., Наумович А. Ф., Наумович Н. Ф.. Математический словарь высшей школы: Общая часть / под. ред. проф. Ю. С. Богданова. — Минск: «Высшая школа», 1984. — 527 с., ил. — 41 000 экз. * Выгодский М. Я. Справочник по высшей математике. — 12-е, стереотип. — М.: «Наука», 1977. — 871 с., ил. — 150 000 тыс. экз. * Лаптев Г. Ф. Элементы векторного исчисления. — М.: «Наука», 1975. — 336 с., ил. — 35 000 экз. * Постников М. М. Аналитическая геометрия. — М.: «Наука», 1973. — 751 с., ил. * Louis Brand. Vector and tensor analysis (англ.). — Third Printing. — New York · London: John Wiley & Sons · Chapman & Hall, 1948. — xvi+439 p. * Seymour Lipschutz[англ.], Marc Lars Lipson. Schaum's Outline of Linear Algebra (англ.). — Fourth edition. — New York: McGraw-Hill Book Company, 2009. — VI+425 p. — (Schaum’s Outline Series). — ISBN 978-0-07-154353-8. * [[Категори:Линилле алгебра]] [[Категори:Функцисен анализĕ]] [[Категори:Векторсем]] he2yji0yagejdk1maf2fmdj1y5jsmhi 0 130479 876267 2026-08-05T15:13:36Z Ellodanis5 17302 Ҫӗнӗ страница: «{{Пĕлтерĕшсем|Тĕрмĕшевçĕ}} [[Ӳкерчĕк:Витебская мещанка 1844.jpg|thumb|215px|[[Витебск]]ри мешчен хĕрарăмĕ, иллюстраци, [[Солнцев Фёдор Григорьевич|Фёдор Солнцев]], «Одежды Русского государства» альбом (1844)]] '''Хулари тĕрмĕшевçĕ''' — [[сослови]] == Литература == * {{ВТ-ЭСБЕ...» 876267 wikitext text/x-wiki {{Пĕлтерĕшсем|Тĕрмĕшевçĕ}} [[Ӳкерчĕк:Витебская мещанка 1844.jpg|thumb|215px|[[Витебск]]ри мешчен хĕрарăмĕ, иллюстраци, [[Солнцев Фёдор Григорьевич|Фёдор Солнцев]], «Одежды Русского государства» альбом (1844)]] '''Хулари тĕрмĕшевçĕ''' — [[сослови]] == Литература == * {{ВТ-ЭСБЕ|Городские обыватели}} * {{ВТ-ЭСБЕ|Городское состояние}} * {{ВТ-ЭСБЕ|Приписка к обществам}} == Каçăсем == * [https://books.google.com/books?id=_e0EAAAAYAAJ&pg=RA2-PA58 О современном городском общественном управлении]. Историческая хроника. Вестник Европы. Т III. Сентябрь 1866. С. 58. {{Тулаш каçăсем}} [[Категори:Хулари тĕрмĕшевçĕсем]] gphmcsz926rbig33qgewb2yrf530v1i 0 130480 876268 2026-08-05T15:23:12Z Ellodanis5 17302 Ҫӗнӗ страница: «{{Пĕлтерĕшсем|Мешченлĕх (пĕлтерĕшсем)}} '''Мешченлĕх''' — харкамлăх палăрăмлăхĕ. == Çавăн пекех == {{Навигаци|Викисловарь=мешченлĕх|Викицитатник=Мешченлĕх}} * [[Конформизм]] * [[Филистер]] * [[Эгоизм]] == Литература == * == Каçăсем == * [https://www.kommersant.ru/doc/6559941 «Обывательщ...» 876268 wikitext text/x-wiki {{Пĕлтерĕшсем|Мешченлĕх (пĕлтерĕшсем)}} '''Мешченлĕх''' — харкамлăх палăрăмлăхĕ. == Çавăн пекех == {{Навигаци|Викисловарь=мешченлĕх|Викицитатник=Мешченлĕх}} * [[Конформизм]] * [[Филистер]] * [[Эгоизм]] == Литература == * == Каçăсем == * [https://www.kommersant.ru/doc/6559941 «Обывательщину на прицел!»] — обзорная статья, [[Коммерсантъ|Коммерсант]], 14.03.2024 {{Внешние ссылки}} [[Категори:Мораль палăрăмлăхĕсем]] 9z1835aa946vyts5ifdwz0ysi6u3jnb 0 130481 876275 2026-08-05T18:17:26Z Ellodanis5 17302 Ҫӗнӗ страница: «[[File:Westfaelischer Friede in Muenster (Gerard Terborch 1648).jpg|thumb|300px|Ratification of the [[Peace of Münster|Treaty of Münster]], between the Spanish and the Dutch, 1648]] {{Пĕлтерĕшсем|Тăнăçлашу (пĕлтерĕшсем)}} '''Тăнăçлашу'''<ref name="автоссылка1">Перемирить // Толковый словарь живого великорусского языка : в 4 т. / авт.-сост. В. И. Д...» 876275 wikitext text/x-wiki [[File:Westfaelischer Friede in Muenster (Gerard Terborch 1648).jpg|thumb|300px|Ratification of the [[Peace of Münster|Treaty of Münster]], between the Spanish and the Dutch, 1648]] {{Пĕлтерĕшсем|Тăнăçлашу (пĕлтерĕшсем)}} '''Тăнăçлашу'''<ref name="автоссылка1">Перемирить // Толковый словарь живого великорусского языка : в 4 т. / авт.-сост. В. И. Даль. — 2-е изд. — СПб. : Типография М. О. Вольфа, 1880—1882.</ref><ref name="автоссылка2">{{ВТ-ЭСБЕ+|Перемирие}}</ref><ref name="автоссылка3">{{ВТ-МЭСБЕ|Перемирие}}</ref> — вăхăтлăха [[военные действия|çар]] [[боевые действия|(çапăçу)]] пулăмĕсене [[вăрçă]]накан енсем пĕтĕмпех ('''пĕтĕмĕшле тăнăçлашу'''<ref name="автоссылка3" />) е уйрăм пайвырăнсенче (вырăнти тăнăçлашу) чарса лартни. == Асăрхавсем == {{Асăрхавсем}} == Каçăсем == * {{ВТ-ЭСБЕ+|Перемирие}} {{Тулаш каçăсем}} [[Категори:Çар ăслалăхĕ]] [[Категори:Çар тивĕç-ирĕкĕ]] [[Категори:Тĕнчери гуманитарилле тивĕç-ирĕк]] [[Категори:Тăнăçлашу|*]] 7vbkg7frzpffxmsc403pwlrhkbr8xr0 10 130482 876276 2026-08-05T18:54:03Z Ymblanter 7764 Ҫӗнӗ страница: «Загеданский хребет, Карачаево-Черкесия, Россия» 876276 wikitext text/x-wiki Загеданский хребет, Карачаево-Черкесия, Россия c1jzdyf10x5k6yxplmmb6gw2krfu67t 10 130483 876277 2026-08-05T18:54:15Z Ymblanter 7764 Ҫӗнӗ страница: «Zagedan Ridge, Zagedan Valley, Caucasus Mountains, Karachay-Cherkessia.jpg» 876277 wikitext text/x-wiki Zagedan Ridge, Zagedan Valley, Caucasus Mountains, Karachay-Cherkessia.jpg 4ltheqy7dr1uneyf2lsp9ex8jwqxyfm