Википеди cvwiki https://cv.wikipedia.org/wiki/%D0%A2%C4%95%D0%BF_%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%86%D0%B0 MediaWiki 1.47.0-wmf.14 first-letter Медиа Ятарлă Сӳтсе явасси Хутшăнакан Хутшăнаканăн канашлу страници Википеди Википеди сӳтсе явмалли Ӳкерчĕк Ӳкерчĕке сӳтсе явмалли MediaWiki MediaWiki сӳтсе явмалли Шаблон Шаблона сӳтсе явмалли Пулăшу Пулăшăва сӳтсе явмалли Категори Категорине сӳтсе явмалли TimedText TimedText talk Модуль Обсуждение модуля Event Event talk Халăх кăмăлĕн çарĕ 0 14862 876309 844142 2026-08-06T12:13:51Z InternetArchiveBot 28304 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 876309 wikitext text/x-wiki '''Халăх кăмăлен çарĕ''' ({{lang-ru|Армия Воли Народа, АВН}}) - [[Раççей]]ри этем пĕрлĕхĕпе политика юхăмĕ. Раççейре [[референдум]]ра «Халăх умĕнчи влаçĕн яваплăхĕ çинчен» [[саккун]]а йышăнассишĕн тăрăшать. Юхăмăн [[Шупашкар]]та уйрăм пур. Тĕп [[хаçат]] - «Дуэль». Юхăмăн [[пуçлăх]]ĕ - [[Мухин Юрий Игнатьевич]]. == Кун-çулĕ == == Асăрхавсем == {{асăрхавсем|2}} == Каçăсем == * [http://newsland.ru/News/Detail/id/574669/ За что Армию Воли Народа признали экстремистской организацией?]{{Ĕçлемен каçă|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{сумсăр çăлкуç}}<!-- блог --> * [http://armiavn.com/ Сайт организации] * [http://avn.armiavn.com/about/law.html Проект закона «О суде народа России над Президентом и членами Федерального собрания Российской Федерации»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120119085023/http://avn.armiavn.com/about/law.html |date=2012-01-19 }} * [http://avn.armiavn.com/lib.html Библиотека] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120318162512/http://avn.armiavn.com/lib.html |date=2012-03-18 }} * [http://avn.armiavn.com/tactic/articles2-013.html Приведёт ли принятие закона «О суде народа» в Россию Гитлера? — Новые доводы за и против АВН] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101107103440/http://avn.armiavn.com/tactic/articles2-013.html |date=2010-11-07 }} * [http://www.presscouncil.ru/index.php?option=com_content&task=view&id=448&Itemid=99999999&limit=1&limitstart=0 ДЕЛО " УЧАСТНИКИ ДВИЖЕНИЯ «АРМИЯ ВОЛИ НАРОДА» ПРОТИВ ГАЗЕТ «КОМСОМОЛЬСКАЯ ПРАВДА» И «НОВАЯ ГАЗЕТА»] * [http://www.tver13.ru/2010/05/16/armija-voli-naroda-objavlena.html Армия Воли Народа объявлена экстремистами незаконно]{{Ĕçлемен каçă|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ([http://www.newsland.ru/News/Detail/id/503291/cat/42/ Копия]) * [http://www.zlev.ru/index.php?p=article&nomer=14&article=700 Замоскворецкое правосудие не хуже Басманного] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304185837/http://www.zlev.ru/index.php?p=article&nomer=14&article=700 |date=2016-03-04 }} * [http://mgat.info/ru/narushitel/34.htm МГАТ об АВН] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101009115203/http://mgat.info/ru/narushitel/34.htm |date=2010-10-09 }} {{Раççей партисем}} [[Категори:Раççей коммунизмĕ]] [[Категори:Юрий Мухин]] p6zhh723t2kfe2jkag0wp51rp9z3mbf Ял çерçи 0 15418 876322 722333 2026-08-06T17:57:10Z InternetArchiveBot 28304 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 876322 wikitext text/x-wiki [[Ӳкерчĕк:Sparrow on ledge.jpg|thumb|250px|right|Ял çерçи.]] [[Ӳкерчĕк:PasserDomesticusDistribution.png|thumb|250px|right|Кил çерçин ареалĕ]] [[File: Passer domesticus domesticus MHNT.ZOO.2010.11.208.jpg|thumb|'' Passer domesticus domesticus '']] '''Ял çерçи''', е '''кил çерçи''', е ''кил-ҫурт çерçи''<ref>{{кĕнеке|автор = {{s|Игнатьев Н. Г.}}, {{s|Павлов И. П.}}|пуçелĕк = [[Чĕрчун ячĕсен чăваш-вырăс-латин словарĕ]]|вырăн = {{Шуп.}}|издательство = Чăваш кĕнеке издательстви|çул = 1993}}</ref> ({{btname|Passer domesticus|([[Линней Карл|Линней]], [[1758]])}}) – пурĕ те пĕлекен вĕçĕн кайăк, [[Çерçи йышшисем|çерçи]]. Ытларах вăл [[хула]]сене килĕштерет, [[ял]]сенче вĕсен йышĕ пĕчĕкрех. Çăмартисем (3-5) тĕрлĕрен тĕслĕ пулаççĕ, улшăнсах тăраççĕ. Çакă çерçи хăш чухне çăмартисене [[куккук]] пек ют [[йăва]]на тума пултарнинчен килет ахăр. [[Çулталăк]]ра икĕ-виçĕ хут [[чĕпĕ]] кăлараççĕ. Çерçисем [[нарăс уйăхĕ]]нчех юрлама пуçлаççĕ. [[Хĕл]] каçма [[Кăнтăр (тĕнче енĕ)|кăнтăралла]] каймаççĕ. [[Чăваш Ен чĕр чунĕсен ят-йышĕ|Чăвашра]] чи йышлă кайăксем шутне кĕрет. == Вуламалли == * Птицы Советского Союза / Под ред. Г. П. Дементьева и Н. А. Гладкова. — М.: Советская наука, 1954. — Т. 5. * Рябинцев В. К. [http://www.ebooki.ru/book/222084.htm Птицы Урала, Приуралья и Западной Сибири: Справочник-определитель.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070929082554/http://www.ebooki.ru/book/222084.htm |date=2007-09-29 }} — Екатеринбург: Изд-во Уральского университета, 2002. — ISBN 5-7525-0825-8. * [[Семёнов-Тян-Шанский|Семёнов-Тян-Шанский О. И.]], Гилязов А. С. Птицы [[Лапландия|Лапландии]]. — М.: Наука, 1991. * Устюгов Б. [https://web.archive.org/web/20070930231922/http://www.izvestia.ru/russia/article3089730/?print Мёртвая ворона несёт золотые яйца] // Известия. — 2006. — 16 марта. == Каçăсем == * [http://www.apus.ru/site.xp/049057049052124049053052054124.html Ял çерçийĕ (вырăсла] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080622044633/http://www.apus.ru/site.xp/049057049052124049053052054124.html |date=2008-06-22 }} [http://www.apus.ru/site.xp/ APUS.RU сайтра] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070527201724/http://www.apus.ru/site.xp |date=2007-05-27 }} * [http://www.apus.ru/site.xp/055055053048124049055056053051124.html Çерçи славян мифологинче (вырăсла)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071029231149/http://www.apus.ru/site.xp/055055053048124049055056053051124.html |date=2007-10-29 }} на сайте [http://www.apus.ru/site.xp/ APUS.RU] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070527201724/http://www.apus.ru/site.xp |date=2007-05-27 }} * [http://www.newsmoldova.ru/print_version.html?nws_id=191623 «В Барановичах воздвигли памятник воробью»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090415162943/http://www.newsmoldova.ru/print_version.html?nws_id=191623 |date=2009-04-15 }} — «Новости» РИА пĕлтерĕвĕ [[13, юпа]] [[2003 год]]а * Статья [http://www.pticeprom.ru/index.php?option=com_content&task=view&id=605&Itemid=27 «Кайăк грипĕн вирусне çерçисем йăтса çӳреççĕ»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070928023023/http://www.pticeprom.ru/index.php?option=com_content&task=view&id=605&Itemid=27 |date=2007-09-28 }} [http://www.pticeprom.ru/ «Птицепром» порталта (вырăсла)] * [http://news.battery.ru/theme/ecology/?id=82781 «Китай: çерçисене сыхлас компани пуçланать» (вырăсла)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090415180509/http://news.battery.ru/theme/ecology/?id=82781 |date=2009-04-15 }} [[Категори:Чĕрчунсем]][[Категори:Вĕçен кайăксем]][[Категори:Çерçи йышшисем]] 0dlasllthcrc6f0d9n1deh7qb7rspa7 Чăваш сăмахсарĕсем 0 16070 876312 768415 2026-08-06T14:28:24Z InternetArchiveBot 28304 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 876312 wikitext text/x-wiki '''Чăваш сăмахсарĕсем''' — [[чăвашла]]ран е чăвашла куçаракан тĕрле [[чĕлхе]]ллĕ [[сăмахсар]]сем. ==Филологи сăмахсарĕсем== ===Куçару сăмахсарĕсем=== ==== Чăвашла-вырăсла сăмахсарсем ==== * В. Г. Егоров, Чăвашла-вырăсла словарь, Шупашкар, 1935 * [[Скворцов Михаил Иванович|М. И. Скворцов]], «Чувашско-русский словарь», Мускав, «Русский язык» издательство, 1982. * М. И. Скворцов, «Чувашско-русский словарь», Мускав, «Русский язык» издательство, 1985. * М. И. Скворцов, «Чувашско-русский словарь для учащихся», Шупашкар, 1996. * М. И. Скворцов, «Чувашско-русский словарь», Шупашкар, Чăваш кĕнекĕ издательстви, 1989. ==== Вырăсла-чăвашла сăмахсарсем ==== * Н. К. Дмитриев, Вырăсла-чăвашла словарь, Мускав, 1951 * А. С. Степанов, Л. В. Лазарева, «Вырăсла-чăвашла словарь», Чăвашиздат, 1971. * [[Андреев Иван Андреевич|И. А. Андреев]], [[Петров Николай Петрович (филологи тухтăрĕ)|Н. П. Петров]], «Русско-чувашский словарь», Мускав, 1971. * [[Егоров Василий Георгиевич|Егоров В. Г]]., "Вырăсла-чăвашла словарь", Шупашкар, 1972. * [[Скворцов Михаил Иванович|М.И. Скворцов]], "Русско-чувашский словарь. Для учащихся.", Шупашкар, 1992. * Димитриев А. Д., «Русско-чувашский словарь терминов биологии, географии и химии», Шупашкар, 1996. * М. И. Скворцов, А. В. Скворцова, «Чувашско-русский и русско-чувашский словарь», Шупашкар, 1999. * М. И. Скворцов, А. В. Скворцова, «Русско-чувашский словарь», Чувашское книжное издательство, Шупашкар, 2002. ==== Чăвашла-тутарла сăмахсарĕсем ==== * Чăваш-тутар сăмахсарĕ, ред. Васильева Елизавета Федоровна ?? * {{кĕнеке|автор={{s|Скворцов М.И.}}|пуçелĕк=[[Чăвашла-тутарла словарь.]] Чувашча-татарча сузлек|вырăн={{Шуп.}}|издательство=Чӑваш кӗнеке издательстви|çул=1994|страница=40}} * {{кĕнеке|автор={{s|Гаффарова Ф.Ф.}}, {{s|Васильева Е.Ф.}}|пуçелĕк=[[Тутарла-вырӑсла-чӑвашла калаҫу кӗнеки]]|вырăн=Хусан|издательство=Татарстан китап нəшрияты|çул=2012|страница=214|isbn=978-5-298-02154-8}} ====Урăх сăмахсарсем==== * {{кĕнеке|автор={{s|[[Арто Мойсио]]}}, {{s|[[Йорма Луутонен]]}}, {{s|[[Фомин Эдуард Валентинович|Эдуард Фомин]]}}|пуçелĕк=[[Чăвашла-финла словарь]] Tšuvassilais-suomalainen sanakirja|вырăн=Хельсинки|издательство=??|çул=2007|страница=286|isbn=9512933497}} * [[Нимĕçле-чăвашла сăмахсар (1943)|Нимӗҫле-чӑвашла сӑмахсарпа кӗске чӑвашла калаҫу кӗнеки]], [[Йоханнес Бенцинг]], Берлин 1943. * Чăваш-турккă, турккă-чăваш сăмахсарĕ, Emine Ceylan, Анкара, 1996, ISBN 975-717208-1 * Чăваш - Идо сăмахсарĕ * Чăваш чĕлхине вĕрентекен кĕнеке: поляксем валли: Język czuwaski («Чăваш чĕлхи»), Anna Parzymies, Warszawa 2000, ISBN 83-88238-60-4 * Мĕнле тĕр Палласăн словарĕ.<ref>[http://iling-ran.ru/theses/savelyev_full.pdf ОТРАЖЕНИЕ ДИАЛЕКТНЫХ ОСОБЕННОСТЕЙ В СТАРОПИСЬМЕННЫХ ПАМЯТНИКАХ ЧУВАШСКОГО ЯЗЫКА XVIII ВЕКА (на материале Словаря Палласа)]</ref> * PAASONEN H. CSUVAS SZÓJEGYZÉK A MAGYAR TUDOMÁNYOS AKADÉMIA KIADÁSA. BUDAPEST. 1908. === [[Орфографи сăмахсарĕ]]сем === * Чăваш чĕлхи орфографийĕн кĕске словарĕ, Шупашкар, 1967. * Г.С. Шумилов, "Орфографи словарĕ". I-III классем валли. Шупашкар, 1982. * Л.П. Сергеев, "Орфографи словарĕ. Вăтам шкулта вĕренекенсем валли", Шупашкар, 1990. ===Орфоэпи сăмахсарĕсем=== * А.Е. Горшков, "Чăваш чĕлхин кĕске орфоэпи слоаврĕ// Чĕлхе культурин ыйтăвĕсем. Иккĕмĕш кĕнеке.", Шупашкар, 1972. ===Этимологи сăмахсарĕсем=== * Егоров В.Г., "Этимологический словарь чувашского языка", Шупашкар, 1964. * Федотов М.Р., "Материалы к историко-этимологическому словарю чувашского языка", Шупашкар, 1992. ===Терминсен сăмахсарĕсем=== * Наум Андреевич Андреев, «Русско-чувашский словарь общественно-политических терминов», Чувашгосиздат, 1960. * Костин М.К., "Ялхуçалăх терминĕсен вырăсла-чăвашла словарĕ", Шупашкар, 1976. * Петров Н.П., "Русско-чувашский словарь технических терминов", Шупашкар, 1971. * Скворцов М. И., "Русско-чувашский общественно-политический словарь. Издание второе, переработанное, дополненное", Шупашкар, 1986. * Григорьев Н.Г., "Краткий русско-чувашский словарь медицинских терминов", Шупашкар, 1975. * Плетнёва-Соколова А. Д. и др., "Русско-чувашский словарь названий расстений", Шупашкар, 1963. * {{кĕнеке|автор={{s|Игнатьев Н. Г.}}, {{s|Павлов И. П.}}|пуçелĕк=[[Чĕрчун ячĕсен чăваш-вырăс-латин словарĕ]]|вырăн={{Шуп.}}|издательство=Чăваш кĕнеке издательстви|çул=1993|страница=64}} * {{кĕнеке|автор=[[Скворцов Михаил Иванович|Скворцов М. И.]]|пуçелĕк=Социаллă сăмахлăхăн вырăсла-чăвашла словарĕ|тăван ят=Русско-чувашский словарь социальной лексики|вырăн={{Шуп.}}|издательство=Чăваш кĕнеке издательстви|çул=2004|страница=222|isbn=5-7670-1304-7}} ===Диалектологи сăмахсарĕсем=== * Сергеев Л.П., "Диалектический словарь чувашского языка", Шупашкар, 1968. * Сергеев Л.П., "Словарь чувашских народных говоров. Материалы по чувашской диалектологии. Выпуск четвёртый.", Шупашкар, 1971. ===Ятарлă сăмахсарсем=== ====Фразеологи сăмахсарĕсем==== * Чернов М.Ф., "Краткий русско-чувашский фразеологический словарь", Шупашкар, 1974. * Чернов М.Ф., "Чăвшла-вырăсла фразеологи словарĕ", Шупашкар, 1982. * Горшков А.Е., "Вырăсла-чăвашла кĕске фразеологи словарĕ. Мĕнле каласан тĕрĕс? Словарь-справочник", Шупашкар, 1980. * Сергеев Л.П., "Чăваш фразеологизмĕсен кĕске словарĕ. Актуальные проблемы воспитания в чувашской школе.", Шупашкар, 1980. ====Синонимсен сăмахсарĕсем==== * Васильева Е.Ф., "Синонимсен словарĕ", Шупашкар, 1983. ====Тӳнтер словарь==== Сергеев Л.П. тата ыт., "Чăваш чĕлхин тӳнтер словарĕ", Шупашкар, 1985. ===Калаçу сăмахсарĕсем=== * Скворцов М.И. (Л. Захемскипе пĕрле), "Русско-чувашско-венгерский разговорник", Шупашкар, 1981. ==Энциклопеди сăмахсарĕсем== * М.А. Андреев редакциленĕ, "Агитатор словарĕ. Хаçатсемпе журналсенче тĕл пулакан хăшпĕр сăмах çаврăнăшĕсене кĕскен ăнлантарса пани." *Чăваш чĕлхи. Энциклопеди словарĕ. Шупашкар: Чăваш кĕнеке изд-ви, 2004. - 223 с. * С.В. Васильев, М.К. Костин, А.Т. Титов, "Техника словарĕ." * [[Чӑваш чӗлхин ӑнтлантаруллӑ сӑмах кӗнеки]], Г.А.Дегтярёв, Ю.Н. Исаев т.ыт. редакциленĕ. -Шупашкар: Чăваш кĕнеке изд-ви, 2011. - 383 с. == Вуламалли == * Сергеев Л.П., "Чăваш чĕлхи, справочник", [[Шупашкар]], [[1994]]. == Çавăн пекех == * [[Ашмарин Николай Иванович|Ашмаринӑн]] [[Ђӑваш сӑмахӗсен кӗнеки]]. == Каçăсем == {{асăрхавсем}} * [http://gov.cap.ru/hierarhy.asp?page=./11204/30524/31748/282049/416948 Чăваш республикинче чăвашла-финла сăмахсарĕ тухрĕ] * [http://gov.cap.ru/list4/news/rec.aspx?gov_id=102&pos=128&id=605064 Чăвашла-финла сăмахсар халăхсене çывăх пулма пулашĕ] * [http://peter.chuvash.eu/?q=node/121 Чăвашла-финла сăмахсар Финляндире пичетрен тухнă]{{Ĕçлемен каçă|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [https://yadi.sk/d/MTppJ67nfvHsv Дамаскин. Словарь языков разных народов обитающих в Нижегородской епархии. 1785 г.] * [https://samahsar.cv-haval.org/ Н. И. Ашмарин * Чӑваш сӑмахӗсен кӗнеки] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191115235004/https://samahsar.cv-haval.org/ |date=2019-11-15 }} [[Категори:Сăмахсарсем]] [[Категори:Лексографи]] kuohwfiho6lhx4cgems0zivhclheyvp Эйнштейний 0 19384 876319 875951 2026-08-06T16:37:56Z InternetArchiveBot 28304 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 876319 wikitext text/x-wiki {{Элементсен периодикăллă системи2}} {| style="text-align: left; background-color: #ef99cc; width: 100px; height: 100px;" border="0" cellpadding="4" cellspacing="0" | style="width: 50%; color: rgb(255, 255, 255);" | <big><big>Es</big></big> | style="width: 50%; text-align: right; color: rgb(255, 255, 255);" | <big><big>99</big></big> |- style="color: rgb(255, 255, 255);" align="right" | colspan="2" | '''252,083 ''' |- style="color: rgb(255, 255, 255);" | colspan="2" | '''[Rn] 5f<sup>11</sup> 7s<sup>2</sup>''' |- style="color: rgb(255, 255, 255);" align="center" | colspan="2" | <big>'''Эйнштейни'''</big> |} '''Эйнштейни''' — 99 [[Атом номерĕ|атом номерлĕ]] [[Хими элеменчĕсем|хими элеменчĕ]]. Атом масси 252,083; Es тесе паллă тăваççĕ({{lang-la|Einsteinium}}), [[Актиноидсем|актиноидсен]] шутне кĕрет. == Истори == [[1952]]-мĕш çулхи авăн уйăхĕнче Калифорни университетĕнче [[Albert Ghiorso]] ушкăнĕ синтезлен <ref>[http://periodic.lanl.gov/elements/99.html Einsteinium - Los Alamos National Laboratory| access-date=2007-12-07] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071026052909/http://periodic.lanl.gov/elements/99.html |date=2007-10-26 }}</ref>, <ref>[http://www.nrc-cnrc.gc.ca/eng/education/elements/el/es.html Einsteinium - National Research Council Canada]. Retrieved 2 December 2007.</ref>, <ref>[http://pubs.acs.org/cen/80th/einsteiniumfermium.html Einsteinium and Fermium Albert Ghiorso Chemical and Engineering News.2003]</ref> . Вăл <sup>253</sup>Es изотопа тупнă. Çурма аркану тахăрĕ 20.5 кун. [[Сивĕ вăрçă]] пулнă пирки [[1955]]-мĕш çулчен вăртăнлăхра тытнă <ref> New Elements Einsteinium and Fermium, Atomic Numbers 99 and 100 Ghiorso, A. and Thompson, S. G. and Higgins, G. H. and Seaborg, G. T. and Studier, M. H. and Fields, P. R. and Fried, S. M. and Diamond, H. and Mech, J. F. and Pyle, G. L. and Huizenga, J. R. and Hirsch, A. and Manning, W. M. and Browne, C. I. and Smith, H. L. and Spence, R. W. PhysRev.99.1048 p.048–1049. 1955 </ref><ref>P. R. Fields, M. H. Studier, H. Diamond, J. F. Mech, M. G. Inghram, G. L. Pyle, C. M. Stevens, S. Fried, W. M. Manning (Argonne National Laboratory, Lemont, Illinois); A. Ghiorso, S. G. Thompson, G. H. Higgins, G. T. Seaborg (University of California, Berkeley, California): "Transplutonium Elements in Thermonuclear Test Debris", in: ''[[Physical Review]]'' '''1956''', ''102&nbsp;(1)'', 180–182; {{DOI|10.1103/PhysRev.102.180}}.</ref>. :<math>\mathrm{^{238}_{\ 94}U\ \xrightarrow [-7\ \beta^-]{+\ 15,\ 16,\ 17\ (n,\gamma)} \ ^{253,\ 254,\ 255}_{\ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ 99}Es}</math> <ref>Physical Review v.93. 1954 Reactions of U-238 with Cyclotron-Produced Nitrogen Ions Ghiorso, Albert and Rossi, G. Bernard and Harvey, Bernard G. and Thompson, Stanley G. p.257 </ref> and later by intense neutron irradiation of [[plutonium]] in the Materials Testing Reactor.<ref> Physical Review v.93. 1954. Transcurium Isotopes Produced in the Neutron Irradiation of Plutonium Thompson, S. G. and Ghiorso, A. and Harvey, B. G. and Choppin, G. R. p.908 </ref> == Ячĕ пулни == Элемента [[Эйнштейн Альберт|А. Эйнштейн]] ятне панă. == Изотопĕсем == {{main|Эйнштейни изотопĕсем}} 19 изотоппа 3 изомер пурри паллă. Чм нумай пурăнакан <sup>252</sup>Es изотопăн [[çурма аркану тапхăрĕ]] 471,7 кун. == Усă курни == Хальхи вăхăтра тата йывăртарах изотпсене синтезлама кăна усă кураççĕ.. == Эйнштейни çыхăнăвĕсем == Списокра хальхи вăхăтра пĕлекен çыхăнăвĕсе асăннă:<ref>[http://www.webelements.com/compounds/einsteinium Chemistry : Periodic Table : einsteinium : compounds information - WebElements] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090430002526/http://www.webelements.com/compounds/einsteinium/ |date=2009-04-30 }}.2008, раштав, 2008.</ref> <div class="references-small" style="-moz-column-count:2; column-count:2;"> * EsBr<sub>3</sub> эйнштейни(III) бромичĕ * EsCl<sub>2</sub> эйнштейни(II) хлоричĕ * EsCl<sub>3</sub> эйнштейни(III) хлоричĕ * EsF<sub>3</sub> эйнштейни(III) флюоричĕ * EsI<sub>2</sub> эйнштейни(II) йодичĕ * EsI<sub>3</sub> эйнштейни(III) йодичĕ * EsI<sub>2</sub> эйнштейни(II) кетамичĕ * Es<sub>2</sub>O<sub>3</sub> эйнштейни(III) оксичĕ </div> == Вуламалли == {{асăрхавсем}} == Каçăсем == * [http://www.webelements.com/webelements/elements/text/Es/key.html Эйнштейни Webelements çинче] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080520125758/http://www.webelements.com/webelements/elements/text/Es/key.html |date=2008-05-20 }} * [http://n-t.ru/ri/ps/pb099.htm Эйнштейни хими элеменчĕсен вулавăшĕнче] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210519093938/http://n-t.ru/ri/ps/pb099.htm |date=2021-05-19 }} {{stub}} {{Актиноидсем}} <!--Categories--> <!--Interwiki--> [[Категори:Хими элеменчĕсем]] [[Категори:Актиноидсем]] [[Категори:Металсем]] [[Категори:Радиохастар элементсем]] kw8nxr71vci9ok4qh0hvsvqg354dmn8 Шăлан 0 22770 876316 844621 2026-08-06T15:21:46Z InternetArchiveBot 28304 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 876316 wikitext text/x-wiki {{Пĕлтерĕшсем}} {{Taxobox | name = ''Шăлан'' | image file = Rosa-majalis-habit.JPG | image descr = {{bt-ruslat|Çу шăланĕ|Rosa majalis}}. <br />Чечекленекен ӳсентăран сăнарĕ | regnum = Ӳсентăрансем | divisio = [[Покрытосеменные]] | classis = [[Двудольные]] | ordo = [[Кĕлчечек тĕс йышшисем]] | familia = [[Кĕлчечек йышшисем]] | subfamilia = [[Розановые]] | genus = '''Шăлан''' | latin = {{btname|Rosa|[[L.]]}} | commons = Category:Rosa | wikispecies = Rosa | itis = 24807 | ncbi = 3764 }} '''Шăлан''' ({{lang-la|Rósa}}) — [[кĕлчечек йышшисем]] çемьинчи тискер ӳсентăран [[ăрат|ăрачĕ]]. [[Кĕлчечек]] ятпа килте ӳстереççĕ. Чи анлă сарăлни {{bt-ruslat|Çу шăлан çырли|Rosa majalis|[[Herrm.]]}} {{bt-latrus|s=2|Rosa cinnamomea|aut=[[L.]]|Корица шăланĕ}}. == Ботаника енчен çырни == [[Ӳкерчĕк:Rosa canina2.jpg|thumb|left|[[Йытă шăланĕ]] (''Rosa canina'')]] == Усă курни == === Апатра усă курни === Шалан çырлине: * чĕрĕлле; * [[чей]]ре типĕтнĕ çырлана (вĕретсе); * [[сироп]]ра; * [[Сĕткен (ĕçме)|сĕткенре]]. [[Словаки]]ре шăлан çырлине ''Cockta'' [[алкогольсер ĕçмесем|алкогольсĕр ĕçмене]] туна чухне усă кураççĕ. === Медицинăра усă курни === == Историпе этеплĕх хыпарĕсем == === Этимологи === == Асăрхавсем == {{асăрхавсем}} == Каçăсем == {{викисăмахсар|шăлан}} * {{GRIN|genus|10544}} * {{Из БСЭ|http://www.oval.ru/enc/83894.html}} * [http://narodnaya-medicina.com/posts/172.html Народная медицина - лечение травами] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090614224440/http://narodnaya-medicina.com/posts/172.html |date=2009-06-14 }} * [http://www.rusmedserver.ru/med/narodn/trava/159.html Народная медицина] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100531054338/http://www.rusmedserver.ru/med/narodn/trava/159.html |date=2010-05-31 }} * [http://www.jiport.com/?sname=trav&sw=%D1%88%D0%B8%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%BD%D0%B8%D0%BA Лечебные травы онлайн]{{Ĕçлемен каçă|date=October 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} == Вуламалли == * ''Єлін Ю. Я., Зерова М. Я., Лушпа В.І., Шаброва С.І.'' Дари лісів. — К.: Урожай, 1979 * ''М. А. Носаль, А. М. Носаль.'' Лекарственные растения и их применение в народе. Под ред. академика АН УССР В. Г. Дороботько. — К.: Госмедиздат УССР, 1959 * ''Ф. П. Тринус''. Фармако-терапевтический справочник. 6-е изд. — К.: Здоров’я, 1989. — 640 с. {{Кĕлчечек}} [[Категори:Кĕлчечек йышшисем]] [[Категори:Еврази флори]] [[Категори:Декораци ӳсентăранĕсем]] [[Категори:Сиплĕ ӳсентăрансем]] [[Категори:Шăлан]] regp8dnvd6wjvonf7x6lla7ihj45xz1 Хавал (йĕркеленӳ) 0 23447 876308 722170 2026-08-06T12:09:01Z InternetArchiveBot 28304 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 876308 wikitext text/x-wiki {{ытти пĕлтерĕшсем|Хавал}} {{Коммерцилле мар йĕркеленӳ | Non-profit_name = Хавал | Non-profit_logo = [[Ӳкерчĕк:Flag of Haval.svg|150px]] | Non-profit_type = [[коммерцилле мар йĕркеленӳ]] | founded_date = [[2009]] | location = [[Шупашкар]], [[Чăваш Республики]], [[РФ]] {{РФ ялавĕ}} | key_people = Блинов Александр, Александр Савельев | area_served = | focus = | method = | revenue = | endowment = | num_volunteers = | num_employees = | num_members = | owner = | Non-profit_slogan = | homepage = | dissolved = | footnotes = }} '''«Хавал»''' (Хĕвел) — чăваш çамрăкĕсен пуҫару ушкӑнӗ, [[2009]] çулта [[Шупашкар]]та йĕркеленнĕ. Ертӳçисем — Александр Блинов, Шупашкарта ĕçлесе пурăнакан, чăвашлăхшăн çунакан çын тата Александр Савельев, [[Мускав]] чăвашĕ. Тĕп тĕллевĕ&nbsp;— чăвашлăха аталантарасси. == Проекчĕсем == [[Ӳкерчĕк:Haval summer camp.jpg|thumb|right|200px|Лагерьте]] Организаци тĕрлĕ проектсемпе ĕçлет. Пĕрремĕш проекчĕ&nbsp;— [[Утă, 4|утă уйăхĕн 4]]–[[Утă, 11|11-мĕшĕнче]] ĕçлекен çуллахи «Хавал» [[Çуллахи лагерь|лагерĕ]]. [[Утă, 10|Утăн 10-мĕшĕнче]] вăл «Чăваш халăх пĕрлешĕвĕ» пулса тăнă. Пĕрлешӳ канашĕнче 5 çын: ''Алпарух'' (Александр Блинов), ''Тимĕрçĕ'' ([[Кузнецов Александр Валерьянович|Александр Кузнецов]], [[Шупашкар]]), ''Тевет'' (Татьяна Гурьева, Шупашкар), ''Сантăр'' (Александр Савельев, [[Мускав]]), ''Елей'' (Виктор Арапов, [[Элмет]]). Пĕрремĕш тĕл пулăва [[Самар]], [[Тутарстан]], [[Мускав]], [[Чăваш Ен|Чăваш]] яш-кĕрĕмĕпе хĕр-упраçĕ хутшăннă. Тĕрлĕ [[лекци]]сем, [[вăйă]]сем, «çавра сĕтелсем», вучах умĕнчи каçсем, [[чăваш тĕрри]]н, тумĕн вăрттăнлăхĕпе паллаштаракан ăсталăх лаççисем иртнĕ. [[File:Контактра cv.png|thumb|200px|«Контактра» чăвашла]] Пурнăçлама палăртнă проектсем 20 яхăн: «Ашшĕ-амăшĕн ассоциацийĕ», «Чăваш чĕлхи клубĕ», «Шкул проекчĕ», "Кала-ха" - пуҫламӑш классенче вӗренмелли куҫарусӑр меслет, Наци Телекуравӗпе пӗрлехи проект "Учим чувашский", компьютер программисем хатĕрлени, «[[Контактра]]» сайта чăвашла куçарни<ref>{{cite journal|author=Эдуард Фомин|journal=[[Самант (журнал)|Самант]]|title=Ош марий Ашмарин|url=http://smi21.ru/?mode=publication&publication=906694&p_date=22.10.2010&date=22.10.2010|}}</ref><ref>[http://vkontakte.ru/club18722325 Куçаруçă канашлăвĕ]</ref> тата ыттисем те. {{цитата|автор=Александр Блинов|…Проектсене социолингвистикăпа çыхăнтарсан усăллăрах пек туйăнчĕ. …Социолингвистика хуласенче, ялсенче çамрăксем чăвашла калаçманнин сăлтавне уçса пама пулăшать. …Европăри ĕçтешсен проекчĕсене тишкерсе, вĕсен опычĕпе паллашса, хамăр культурăн, чĕлхен хăйне евĕрлĕхне шута илсе йывăрлăхсене парăнтарма тăрăшăпăр.}} [[Авăн, 1|Авăн уйăхĕн 1-мĕшĕнче]] Шупашкар хулинчи 10-мĕш шкулта проектлă класс уçăлчĕ. Палăртнă класра предметсене чăвашла ертсе пыраççĕ. Чăваш Енри 455 шкултан çурринчен ытларахăшĕнче пуçламăш классенче чăвашла, 16-шĕнче тутарла, 3-шĕнче ирçелле вĕрентеççĕ, апла пулин те Пĕтĕм Раççейри тĕрĕслев ĕçне вырăсла кăна иртерме палăртнă. Хастарсен шухăшĕпе тĕрĕслеве наци чĕлхи çине куçармалла тесе Раççей Федерацин вĕренӳ министрĕ Ольга Васильева патне çыру янă<ref>[http://chuvash.org/news/15360.html «Ирӗклӗх» пайташӗсемпе тата ытти хастар ҫӗршыв министрӗ патне ҫыру янӑ]</ref>. 2019 ҫулта 10-мӗш "Хавал" уйлӑх пулса иртет. == Çав. пекех == * [[Ирĕклĕ Сăмах]] * [[«Ирĕклĕх» пĕрлешӳ]] == Асăрхавсем == {{асăрхавсем}} == Каçăсем == * [http://vk.com/haval "Хавал" контактра официаллӑ ушкӑнӗ]. * [http://www.cv-haval.org/ «Хавал» официаллă сайчĕ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111019155946/http://cv-haval.org/ |date=2011-10-19 }}. * [http://chuvash.org/news/1080.html «„Хавал“ лагерь тепĕр çул та ĕçлĕ»]. {{ref-cv}} * [http://www.grani21.ru/news/chuvashskij-luchshe-izuchaetsja-na-beregah-volgi «Чувашский лучше изучается на берегах Волги»]. {{ref-ru}} * [http://blog.lingvafestivalo.org/?p=174 "15a Internacia Lingva Festivalo&nbsp;— Nova partnero"]{{Ĕçлемен каçă|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. {{ref-eo}} * [http://www.irekle.org/articles/i43.html "7 вопросов о лагере "Хавал"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130808232836/http://www.irekle.org/articles/i43.html |date=2013-08-08 }}. * [http://chuvash.org/news/12748.html «Хавал» уйлӑхӗн программи паллӑ] * [http://chuvash.org/news/12858.html Александр Блинов: «Эпир хупӑ мар, пирӗн площадка уҫӑ»] * [http://kalaha.cv-haval.org/ Кала-ха] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181121194033/http://kalaha.cv-haval.org/ |date=2018-11-21 }} * [https://www.youtube.com/watch?v=rfXW_LNvdyY Учим чувашский] * [http://vk.com/lingvomir Лингвохыпарсем (Лингвоновости)] * [https://chuvash.org/news/22732.html Словакинче чӑвашсемпе паллаштарнӑ] * [https://chuvash.org/news/23249.html Сантӑр Савкилта BBC радиовӗнче вак чӗлхесем пирки калаҫнӑ] * [https://chuvash.org/news/24568.html «Хавал» уйлӑха паллӑ чӗлхеҫӗсем хутшӑнӗҫ] {{Интервики çук}} [[Категори:Политика]] [[Категори:Чăвашсем]] [[Категори:Пĕрлĕх]] qphzb37tkohgqhy225lmu4rsm7atccl Цезий-137 0 30574 876311 875440 2026-08-06T13:31:27Z InternetArchiveBot 28304 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 876311 wikitext text/x-wiki [[Ӳкерчĕк:Cs-137-decay.svg|250px|мини|Цези-137 арканăвĕ]] '''Це́зи-137''', тата '''радиоце́зи''' ятпа паллă — [[цези]] элеменчĕн 137 виçеллĕ изотопĕ. Атом реакторĕсемпе атомла хĕçпăшалта атăм тĕшĕ пайланнсан пулать. Цези-137 [[Биосфера|Биосферăна]] варлатакан радиохастар изотопсем хушшинче малти вырăнта. Тăпрапа юшкăнра çирĕп çыханать, шывра ион евĕрлĕ тĕл пулать. Тăварсăр шыври ӳсентрансемпе арктикăри ӳсентрансенче, уйрăмах мăк курăкĕнче нумайрах пухăнать. Чĕрчунсен кĕлеткинче нумайрах чухне мускулсемепе пĕверте пуçтарăнать. Çурçĕр пăланĕпе Çурçĕр Америкăри шывçи кайăксен цези пухас коэффициенчĕ чи пысăкки. [[Кăмпа|Кăмпасемпе]] [[мăк]]сенче пухăнать<ref>{{cite web | author = А. Г. Шишкин | datepublished = 2003 | url = http://asdemo.iatp.by/4ernobil_1.html | title = Чернобыль | description = Радиоэкологические исследования грибов и дикорастущих ягод | accessdate = 2009-07-27 | archiveurl = http://www.webcitation.org/618QfXzte | archivedate = 2011-08-22 }}</ref>. Ку нуклидăн 1 г радиохастарлахĕ 3,2{{e|12}} [[Беккерель (виçе)|Бк]] яхăн. == Пулнипе арканни == Цези-137 [[Ксенон-137|<sup>137</sup>Xe]] [[Бета-аркану|β<sup>−</sup>-арканăвĕ]] хыççан пулать. ([[Çурма аркану тапхăрĕ]] 3,818(13)<ref name="Nubase2003"/> мин): : <math>\mathrm{{}^1{}^{37}_{54}Xe} \rightarrow \mathrm{{}^1{}^{37}_{55}Cs} + e^- + \bar{\nu}_e</math>. Цези-137 [[бета-арканупа]] салансан ([[Çурма аркану тапхăрĕ]] 30,17 çул), стабиллă [[Бари-137|<sup>137</sup>Ba]] пулать: : <math>\mathrm{{}^1{}^{37}_{55}Cs}\rightarrow\mathrm{{}^1{}^{37}_{56}Ba}+ e^- + \bar{\nu}_e</math>. 94,4<ref>[http://www.nucleide.org/DDEP_WG/Nuclides/Cs-137_tables.pdf INEEL & KRI/R.G. Helmer and V.P. Chechev/Decay scheme of Caesium-137] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110815162441/http://www.nucleide.org/DDEP_WG/Nuclides/Cs-137_tables.pdf |date=2011-08-15 }}</ref> % аркану хыççăн бари-137 изотопăн [[Бари-137m|<sup>137</sup>Ba<sup>m</sup>]] изомерĕ пулать (Çурма аркану тапхăрĕ 2,55 мин), вăл 661,7 кэВ хăватлă гамма-пайăрка çутатса тĕп тăрăма куçать. Цези-137 пĕр тĕшĕ аркансан петĕмĕшле 1175,63 ± 0,17<ref name="AME2003"/> кэВ хăват тухать. == Цези-137 çутçанталăкра == [[Ӳкерчĕк:Tchernobyl radiation 1996-ru.svg|thumb|right|300px|Чернобылпе юнашар вырнаçнă территорисем цези-137 изотоппа варланнин картти ( 1996 ç.)]]. Çутçанталăка изотоп ядерла хĕçпăшала тĕпчене чух тата радиаци аварисем вăхăтенче тухать. === Радиаци аварийĕсем === * 1957-мĕш çулхи [[Кыштым аварийĕ|Кыштым аварийĕнче]] радиоактивлă каяшсен управенче ашăвзрывĕ пулнă хыççăн атмосферăна 74 [[Беккерель (виçе)|ПБк]] радиактивлă нуклидсем, çав хушăра 0,2 ПБк <sup>137</sup>Cs<ref name="vasilenko">{{статья|автор=Василенко И. Я.|пуçелĕк=Радиоактивный цезий-137|ссылка=http://vivovoco.rsl.ru/VV/JOURNAL/NATURE/03_99/CESIUM.PDF|издание=Природа|год=1999|номер=3|страницы=70-76}}</ref>. * [[1957]]-мĕш çулта Аслă Британири Уиндскейли радиохими завочĕ çуннă хыççăн атмосферăна 12 ПБк радионуклид тухать, вĕсенчен 46 ТБк <sup>137</sup>Cs<ref name="vasilenko"/>. * Кăнтăр Уралти Маяк производство перлешĕвĕ 1950-мĕш çулта технологипе килĕшӳллен [[Теча]] юханшывне 102 ПБк радионуклид, çав хутрае <sup>137</sup>Cs 12,4 ПБк<ref name="vasilenko"/> тăкнă. * Кăнтăр Уралти [[Карачай (кулĕ)|Карачай]] кӳллинчен йăлăмĕнчен 1967-меш çулта çилпе 30 ТБк таран радионуклид илсе сапаланă, <sup>137</sup>Cs пайĕ 0,4 ТБк<ref name="vasilenko"/>. * СССР геологи министерсти заказĕпе 1971-меш çулта Иваново облаçен Галкино яле патĕнче çĕр айĕнче ядерла вызрыв ирттернĕ. Сирпĕтнĕ хыççăн 18 минутран взрыв шăтăкĕнчен [[Шыв|шывпа]] [[пылчăк]] сирпĕнме тытăннă. * [[1986]]-мĕш çулта Чернобыльти АЭС аркансан реактортан 1850 ПБк радионуклид тухса кайнă, вĕсенчен 270 ПБк таран цези-137. Радионуклид тенчипе сарăлнă. çак радионуклидсен çурринчен ытлашши [[Украина|Украина]], Белоруç, тата Раççейĕн Тĕп экономпка районĕнче ӳкнĕ. 1986-мĕш çулта атмосферăри цези-137 çулталăкри вăтам концентрацийĕ 1963-мĕш çулхи таран ӳснĕ (1961-1962-мĕш çулсенче атмосферăра нумай ядерла взрывсем тунипе 1963-мĕш çулта [[Сывлăш|сывлăшра]] радиоцези концентрациĕ ӳснĕ)<ref>[http://heliometr-doklad.narod.ru/2-geofizika.html Геофизические аспекты катастрофы Чернобыльской АЭС]</ref>. * В [[2011 çул|2011 çулта]] [[Фукусима-1 АЭС-ĕнчи авари]] вăхăтĕнче арканнă ядерла реакторсенчен питĕ нумай цези-137 тухса тарнă (Атомла хăрушсăрлаăх агенстви виçĕ реактортан 770 ПБк цези-137 тухса кайна тесе шутлать, ТЕРСО икĕ хут сахалрах тесе шутлать<ref>[http://www.atominfo.ru/news7/g0112.htm Выбросы РВ с АЭС Фукусима-1 были в два раза выше объявленных ТЕРСО - агентство] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304202715/http://www.atominfo.ru/news7/g0112.htm |date=2016-03-04 }}</ref>). Нумайрах пайĕ [[Лăпкă океан|Лăпкă океана]] сарăлать. == Усă курни== Цези-137 изотопне [[Гамма-дефектоскоп|гамма-дефектоскопсенче]], виçекен техникара, медицина препарачĕсене, инструментсене тата апат-çимĕçе радиаципе стерилизацилеме, радиотерапипе сиенлĕ шыçăна сиплеме усă кураççĕ. Тата цези-137 (цези хлоричĕ) радиоизотопла ток çăлкуçĕнче 1,27 Вт/см³ усă кураççĕ. == Каçăсем== * [http://vivovoco.rsl.ru/VV/JOURNAL/NATURE/03_99/CESIUM.PDF Радиоактивный цезий-137] * [http://www.chernobyl.gov.by/index.php?option=com_content&task=view&id=138&Itemid=77 Загрязнение цезием-137 на территории Белорусии] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160306122743/http://chernobyl.gov.by/index.php?id=138&itemid=77&option=com_content&task=view |date=2016-03-06 }} * [http://www.atsdr.cdc.gov/toxprofiles/tp157.html ATSDR — Toxicological Profile: Cesium] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080916200346/http://www.atsdr.cdc.gov/toxprofiles/tp157.html |date=2008-09-16 }} ==Асăрхавсем== {{асăрхавсем}} {{Isotope-stub}} [[Категори:Цези изотопĕсем]] spvacqw158ehkpp40tu9qg3h7dlvodo Шкап 0 57218 876317 784301 2026-08-06T15:50:58Z InternetArchiveBot 28304 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 876317 wikitext text/x-wiki [[File:Schrank(1825).JPG|thumb|right|150px|Тум-тир шкапĕ, 1800]] [[File:1821-shkap.png|thumb|«Шкап» сăмах, 1821 çул.]] [[File:Schrank2.jpg|thumb|right|150px|Тум-тир шкапĕ, 1900]] '''Шкап''' ({{lang-sv|Skap}} е {{lang-de|Schaff}}, {{lang-de|Schaffen}} — йĕркене кĕрт<ref>''Михельсон А. Д.'' Объяснение 25 000 иностранных слов, вошедших в употребление в русский язык, с означением их корней". 1865.</ref>''<ref>''Севергин В. М.'' Краткая опись минеральному кабинету имп. Академии наук. — Б.м., 1821. — 24 с.</ref>) — усă курмалли, тĕрлĕ функциллĕ (чылай чухне алăксем пур) тата [[сĕтел-пукан]] шутне кĕрекен япала<ref>ГОСТ 20400-80 Продукция мебельного производства. Термины и определения</ref>. == Истори == Шкап историйӗ XXI ӗмӗрти ҫынсемшӗн йӑлана кӗнӗ пӗлтерӗшпе нумаях пулмасть — XVII—XVIII ӗмӗрте-пуҫланнӑ. Анчах шкап сасартӑк пушӑ вырӑнта та мар, пушӑ вырӑнта та мар, унӑн ахаль те канлӗ форми шыраса тупмашкӑн эволюци обходӗнчи предметсен вӑрӑм ҫулне тӑснӑ, - вӑл вара, усӑллӑ ӗҫпе сунарсем тума чи ансат тупӑсемпе усӑ курма вӗреннӗ чухнех пуҫланӑ. == Кун-çулĕ == == Классификаци == === Вырнаҫнӑ тӑрӑх === * Уйрӑммӑн тӑракан (стационар) - ҫурт-йӗр строительствин элеменчӗсене пӑхмасӑрах сӗтел-пукан формиллӗ предмет. * Кӗтсе илекен-пӳлӗме кӗрет. Пӳлӗмӗн строительство элеменчӗсемпе (стенасемпе, урайсемпе, маччасемпе) ҫыхӑну пур, вӗсем шкапӑн уйрӑлми пайӗ шутланаҫҫӗ. === Алӑк тӑвас енӗпе === * Алӑклӑ * Алӑклӑ - "купӑс"» * Роллетлӑ * Алӑк уҫӑ. Шкапсемпе-купере усӑ кураҫҫӗ. === Функциллӗ тӗллевпе === * Тумтир шкапӗ (гардероб, шифоньер, платье шкап) - шкапӑн ялан тенӗ пекех тумтир упрамалли штангӑпа уйрӑм пур, тумтир ҫӳлӗкӗсем вырнаҫтарнӑ отделени пысӑк ещӗксем пулма пултарать, тӗкӗрӗ тулли кӗлеткеллӗ, пиҫиххи таран. Ҫавӑн пекех галстук тытакансем, чаплӑ корзинкӑсемпе тата ытти те пухӑнма пултараҫҫӗ.<ref>[https://rialpro-spb.ru/statii/kak-vybrat-dveri-kupe-dlya-garderobnoj.html Гардероб шкап алӑкӗсен варианчӗсем] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220119172132/https://rialpro-spb.ru/statii/kak-vybrat-dveri-kupe-dlya-garderobnoj.html |date=2022-01-19 }}</ref> * Кӗпе-йӗм шкапӗ (кӗпе — йӗм шкапӗ) - кӗпе-йӗм упрамалли шкап. * Савӑт — сапа шкапӗ-савӑт-сапа упрамалли шкап. * Кӗнеке шкапӗ (кӗнеке шкапӗ, библиотека шкапӗ) - кӗнеке упрамалли шкап. * Коллектор шкапӗ-ӑшӑ урай оборудованийӗпе учет узелӗсене вырнаҫтармалли шкап. * Кухня шкапӗ-кухньӑри тата хуҫалӑхри япаласен упрамалли шкап. * Кухня шкапӗ - сӗтел, апат хатӗрлеме рабочисен лаптӑкӗпе шкап. * Шкап ман минтер айне-манка лартмалли кухня шкапӗ. * Витринӑллӑ шкап-тӗрлӗ япала экспонацилемелли кантӑклӑ шкап. * Пӳлӗмсене уйрӑм зонӑсем валли шкап-пӳлсе хумалли шкап. * Стена ҫине ҫакса янӑ япаласен упрамалли шкап-шкап. * Комбинациленӗ шкап-тӗрлӗ япаласем хумалли уйрӑмсемпе ещӗксем. * Секретер-тӑпсаллӑ алӑклӑ шкап е ҫыру ӗҫӗсем валли пысӑк хӑма. * Буфет-савӑт-сапа шкапӗ, кӗпе-йӗм, ҫӳлти лаптӑкне сервировка ӗҫӗсем валли уйӑрнӑ. * Тумба-ҫӳллӗшри шкап. * Комод-кӗпе-йӗм ещӗкӗсем хумалли шкап. * Туалет тумби — тӗкӗрлӗ ҫӳллӗш шкап, туалет хатӗрӗсем валли сайра тӗл пулакан туалет тумби. * Тимӗр файл шкапӗсем - документацие упрама Ҫакнӑ файлсенче А4 е папкӑсемпе регистраторсенче усӑ кураҫҫӗ.<ref>[https://target-group.com.ua/metallicheskaya-mebel/shkafy-faylovye/ Тимӗр файл шкапӗсемпе усӑ курни]</ref> * Уйрӑм япаласемшӗн - ҫӳллӗшри шкап. == Çавăн пекех == * [[Мебель]] * [[Шкап-купе]] * [[Осиирэ]] == Асăрхавсем == {{асăрхавсем}} [[Категори:Мебель]] [[Категори:Корпус мебелĕ]] [[Категори:Мебель япалисем]] [[Категори:Шкапсем]] [[Категори:Сĕтел-пукан]] 3gma4edz6osrqsyeo3tb01ur0ej2jsv Чĕкеç йăви (Крым) 0 59715 876314 819194 2026-08-06T14:39:32Z InternetArchiveBot 28304 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 876314 wikitext text/x-wiki {{пĕлтерĕшсем|Чĕкеç йăви}} {{Паллă вырăн |Тĕс = |Чăвашла ят = «Чĕкеç йăви» |Тăван ят = {{lang-ru|Ласточкино гнездо}}<br />{{lang-uk|Ластівчине гніздо}}<br />{{lang-crh|Qarılğaç yuvası, Къарылгъач ювасы}} |Ӳкерчĕк = Crimea South Coast 04-14 img10 Gaspra Swallows Nest.jpg |Ӳкерчĕке алпусни = <small>«Чĕкеçйăви» кермен, [[Гаспра]] çумĕнчи паçулăк, [[Крым]]. 4.4.2014</small> |Ӳкерчĕк анлăшĕ = 270px |Статус = историпе культура палăкĕ |Патшалăх = Крым |Патшалăх2 = |Вырнаçни ячĕ = паçулăк |Вырнаçни = [[Гаспра]] |Координатсем = |lat_dir = N |lat_deg = 44 |lat_min = 25 |lat_sec = 50.6 |lon_dir = E |lon_deg = 34 |lon_min = 7 |lon_sec = 41.7 |CoordScale = 2000 |Никĕслевçĕ = |Никĕсленĕ = XIX |Çуртсем = |Сайт = http://lasto4kinognezdo.ru/ |Commons = }} '''«Чĕкеç йăви»''' ({{lang-uk|Ластівчине гніздо}}, {{lang-crh|Qarılğaç yuvası, Къарылгъач ювасы}}) — [[Крым]]ăн [[Крымăн кăнтăр çыранĕ|кăнтăр çыранĕн]] [[Ай-Тодор]] сăмсахĕнчи 40 метр тӳр чăнкăллă [[Аврорина чул сăрчĕ|Аврорина чуллă сăрчĕнче]] вырнаçнă архитектурăпа истори палăкĕ. Раççей влаçĕсем ăна [[Раççейĕн культура эткерĕн объекчĕ]] статусĕпе тивĕçтернĕ. Çурт-йĕр вăтам ĕмĕрсенчи рыцăрь [[Кермен (çурт-йĕр)|керменĕ]] пексер пулать, [[Белем турулĕ]] е [[Триест]] патĕнчи виллă евĕр курăнать. «Чĕкеç йăви» [[Крымăн кăнтăр çыранĕ]]н хăйне евĕр эмблеми шутланать. == «Чĕкеç йăви» кинематографра == # [[Десять негритят (фильм)|Десять негритят]] # [[Академия пана Кляксы (фильм)|Академия пана Кляксы]] # [[Путешествие пана Кляксы (фильм)|Путешествие пана Кляксы]] # [[Синяя птица (фильм, 1976)|Синяя птица / The Blue Bird]] # [[Мио, мой Мио (фильм)|Мио, мой Мио]] # [[Первый удар (фильм)|Первый удар]] (пĕр эпизодĕнче [[Джеки Чан]] «Чĕкеç йăви» фонĕнче çапăннă) # Зимнее танго, мини-сериал # Ищу жену с ребёнком, мини-сериал # [[Гамлет. XXI век]] == Кун-çулĕ == [[File:Ласточкино гнездо.jpg|thumb|]] == Фотосем == {|class="graytable" style="text-align:center" |+ |width="20%"|[[File:Lastockino gnezdo (XIX).jpg|center|180px|frameless]] |width="20%"|[[File:Lastochkino Gnezdo (Prokudin-Gorsky).jpg|center|250px|frameless]] |width="20%"|[[File:Crimea2K.jpg|center|300px|frameless]] |width="20%"|[[File:Swallow's Nest (Crimea) 2007 vertical.JPG|center|180px|frameless]] |- |«Чĕкеç йăви» ([[XIX ĕмĕр]]) |Ай-Тодор сăмсахĕ çинчи çурт-йĕр XX ĕмĕрĕн пуçламăшĕңче. [[Прокудин-Горский|С. М. Прокудин-Горский]] çапса илнĕ фото |«Чĕкеç йăви» 1925 çулта, çĕр чĕтренĕвĕ умĕн |«Чĕкеç йăвипе» Ай-Тодор сăмсахĕн хальхи сăнĕ |} == Асăрхавсем == {{асăрхавсем|refs= <ref name="BSNews">{{cite web|url=http://www.blackseanews.net/read/21932|title=Во дворце "Ласточкино гнездо" открылась выставка работ Архипа Куинджи|publisher=Black Sea News|accessdate=2011-12-10|archiveurl=http://www.webcitation.org/65oaCi4Uf|archivedate=2012-02-29}}</ref> }} == Каçăсем == * [http://lasto4kinognezdo.ru/ Официаллă сайт ГБУ РК «Дворец-замок «Ласточкино гнездо»] * [http://www.crimea.ru/item_info_big.htm?id=120 crimea.ru] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170622154147/http://www.crimea.ru/item_info_big.htm?id=120 |date=2017-06-22 }} — Сайт о дворце {{v|14|3|2012}} * [http://www.bfoto.ru/swallow_nest.php bfoto.ru] — Профессиональные фотографии Ласточкино гнездо в Крыму {{v|14|3|2012}} * [http://www.crimeabest.com/lastochkino-gnezdo/ crimeabest.com] — Легенда и история дворца {{Крымри керменсемпе кил йăвисем}} [[Категори:Крымри çуртсем тата çурт-йĕрсем]] [[Категори:Крымри керменсем]] [[Категори:Крымăн кăнтăр çыранĕ]] 1kp5aq9569q1sjrugzkavuxyjzl68xf Румын чĕлхи 0 69563 876329 844711 2026-08-07T10:35:06Z Amherst99 3381 /* */ 876329 wikitext text/x-wiki {{Чĕлхе |тĕс = инди-европа |ят = Румын чĕлхи |тăван ячĕ = {{lang-ro2|limba română}} [limba ro'mɨnə] |патшалăхсем = [[Румыни]], [[Молдави]], [[Серби]], [[Германи]], [[Хункăри]], [[Израиль]], [[Америкăри Пĕрлешĕннĕ Штатсем|АПШ]], [[Болгари]], [[Украина]] |регионсем = |официаллă чĕлхе = '''Патшалăхсем:'''<br /> {{ROU}}<br /> {{ялавлани|Молдави}}<br /> '''Регионри е вырăнти официаллă чĕлхе:'''<br /> ''{{ялавлани|Серби}}:'' * [[File:Flag of Vojvodina.svg|border|22px]] [[Воеводина]] '''Тĕнчери организацисем:'''<br /> {{ялавлани|Европа пĕрлешĕвĕ}}<br /> [[Латин Пĕрлешĕвĕ (тĕнчери организаци)|Латин Пĕрлешĕвĕ]] |рейтинг = |статус = |çухалнă = |категори = [[Еврази чĕлхисем]] |ГОСТ 7.75–97 = рум 565 |ISO1 = ro |ISO2 = rum (B); ron (T) |ISO3 = ron }} '''Румы́н чĕлхи''' (тăван ячĕ — {{lang-ro2|Limba română}}, [[Тĕнчери фонетика алфавичĕ|МФА]]: 'limba ro’mɨnə; унчен çаплах ''[[Валаш чĕлхи|валаш]]'', ''влаш'', ''волош'', ''валах-молдаван'' чĕлхи) — [[роман чĕлхисем|роман чĕлхисен]] [[Балкан-роман чĕлхисем|балкан-роман]] кĕçĕн группине кĕрекен [[Индоевропа чĕлхисем|индоевропа чĕлхи]]. Сарăлнипе роман чĕлхин группинче пиллĕккĕмĕш вырăнта, [[Испан чĕлхи|испан]], [[Португал чĕлхи|португал]], [[Франс чĕлхи|франс]] тата [[Итал чĕлхи|итал]] чĕлхисем хыççăн. Типологи уйрăмлăхĕсене пула, танлаштаруллă лингвистикăра ăна çаплах ''дак-румын''<ref>{{кĕнеке|пай=Румынский язык|пуçелĕк= Энциклопедия Кругосвет|каçă=http://www.krugosvet.ru/enc/gumanitarnye_nauki/lingvistika/RUMINSKI_YAZIK.html}}</ref> теççĕ. Официаллă статусĕ [[Румыни|Румынире]] (унта вăл тăван тата тĕп пуплев чĕлхи шутланать) тата [[Молдави|Молдова Республикинче]]<ref name="CC">[http://lex.justice.md/viewdoc.php?action=view&view=doc&id=350850&lang=2 КОНСТИТУЦИОННЫЙ СУД Постановление Nr. 36 о толковании статьи 13 ч.(1) Конституции в соотношении с Преамбулой Конституции и Декларацией о независимости Республики Молдова] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160907163000/http://lex.justice.md/viewdoc.php?action=view&view=doc&id=350850&lang=2 |date=2016-09-07 }}, 05.12.2013, Monitorul Oficial Nr. 304—310</ref><ref name="Перепись населения 2004">[http://www.statistica.md/pageview.php?l=ru&idc=295&id=2234 Национальное Бюро Статистики // Перепись населения 2004]</ref>. == Тăван ячĕ == {{main|Румын чĕлхин историйĕ}} == Лингвогеографи == === Ареал тата йышĕ === {{Main|Румынофони}} {| border=1 align=right cellpadding=0 cellspacing=2 width=345 style="margin: 0 0 1em 1em; border: 1px #dddddd solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" |+style="font-size:1.2em;"| '''Румын чĕлхипе калаçакан патшалăхсем тата территорисем''' |- !bgcolor=#DDDDDD | '''патшалăх''' !bgcolor=#DDDDDD | калаçакан <br /> (%) !bgcolor=#DDDDDD | калаçакан !bgcolor=#DDDDDD | халăх <br /> ([[2005]]) |- !colspan="4" bgcolor=#f9f9f9 | [[Ази]] |- | colspan="4" | <small>официаллă мар хыпарсем:</small> |- |[[Израиль]] | align="right" | 3,7 % | align="right" | 250 000 | align="right" | 6 800 000 |- |[[Казахстан]] | align="right" | 0,1 % | align="right" | 20 054 | align="right" | 14 953 126 |- !colspan="4" bgcolor=#f9f9f9|[[Европа]] |- |colspan="4"|<small>официаллă мар хыпарсем:</small> |- |[[Румыни]] | align="right" | 89,5 % | align="right" | 19 420 000 | align="right" | 21 698 181 |- |[[Молдави]] | align="right" | 76,2 % | align="right" | 2 564 849 | align="right" | 3 388 071 |- |[[Воеводина]]<br />([[Серби]]) | align="right" | 1,5 % | align="right" | 29 512 | align="right" | 2 031 992 |- |colspan="4"|<small>официаллă мар хыпарсем:</small> |- |[[Тимок]] ([[Серби]]) | align="right" | 5,9 % | align="right" | 42 075 | align="right" | 712 050 |- |[[Венгри]] | align="right" | 0,8 % | align="right" | 80 000 | align="right" | 10 198 315 |- |[[Украина]] | align="right" | 0,8 % | align="right" | 409 600 | align="right" | 48 055 439 |- |[[Канада]] | align="right" | 0,2 % | align="right" | 60 520 | align="right" | 32 207 113 |- |[[АПШ]] | align="right" | 0,11 % | align="right" | 300 000 | align="right" | 281 421 906 |- |} == Çавăн пекех == * [[Румын алфавичĕ]] * [[Румын кириллици]] * [[Молдаван чĕлхи]] == Асăрхавсем == {{асăрхавсем}} == Вуламалли == * {{кĕнеке |автор = Лухт Л. И., Нарумов Б. П. |пай = Румынский язык |пуçелĕк = Языки мира. Романские языки |вырăн = М. |издательство = Academia |çул = 2001 |страницы = 574—626 |страниц = 722 |isbn = 5-87444-016-X |ref = Лухт, Нарумов }} * {{Из|Кругосвет|http://www.krugosvet.ru/enc/gumanitarnye_nauki/lingvistika/RUMINSKI_YAZIK.html|пуçелĕк=Румынский язык}}, (1968 год) * ''Русу, Валериу''; ''Маттей-Русу, Романица''. Румынский язык. Том 1: Язык. Литература. Цивилизация. / Перевод с франц. Алекса Гэинэ и Иона Бэрбуцэ. — Chişinău: Grai şi suflet, 1997. — 212 с. * ''Русу, Валериу''; ''Маттей-Русу, Романица''. Румынский язык. Том 2: Слова и изображения. / Перевод с франц. — Chişinău: Grai şi suflet, 1997. — 228 с. * {{кĕнеке | автор = Mioara Avram, Marius Sala | пуçелĕк = Энциклопедия романских языков | оригинал = Enciclopedia limbilor romanice | яваплă = Marius Sala | издательство = Editura Ştiiţifică şi Enciclopedică | çул = 1989 | pages = 335 | isbn = 9732900431 | каçă = https://books.google.co.jp/books?id=igTFQgAACAAJ | ref = Marius Sala }} * {{кĕнеке | автор = Тамара Александровна Репина | пуçелĕк = История румынского языка: учебник | издательство = Изд-во С.-Петербургского университета | çул = 2002 | pages = 202 | каçă = https://books.google.co.jp/books?id=8socAQAAIAAJ | ref = Репина }} == Каçăсем == {{Interwiki|code=ro|Pagina principală|румынском|}} {{wiktionarycat|type= румынского языка|category=Румынский язык}} * [http://dexonline.ro/ Онлайн-версия словаря «Dicționarul explicativ al limbii române»] * [http://swamper.nm.ru/romana/ Румынский язык в Интернете] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090602230005/http://swamper.nm.ru/romana/ |date=2009-06-02 }} — подборка ссылок. * [http://www.constcourt.md/libview.php?l=ro&idc=7&id=512&t=/Prezentare-generala/Serviciul-de-presa/Noutati/Textul-Declaratiei-de-Independenta-prevaleaza-in-raport-cu-textul-Constitutiei-Sesizarile-nr-8b2013-si-41b2013 Limba oficială a Republicii Moldova este limba română, şi nu «limba moldovenească în baza grafiei latine»] {{ЕП чĕлхисем}} {{Роман чĕлхисем}} [[Категори:Румын чĕлхи]] [[Категори:Хункăри чĕлхисем]] [[Категори:Румыни чĕлхисем]] [[Категори:Молдави чĕлхисем]] [[Категори:Серби чĕлхисем]] h21sr2op4os638bwcoo8qddwz71qdqu 876330 876329 2026-08-07T10:35:26Z Amherst99 3381 /* */ 876330 wikitext text/x-wiki {{Чĕлхе |тĕс = инди-европа |ят = Румын чĕлхи |тăван ячĕ = {{lang-ro2|limba română}} [limba ro'mɨnə] |патшалăхсем = [[Румыни]], [[Молдави]], [[Серби]], [[Германи]], [[Хункăри]], [[Израиль]], [[Америкăри Пĕрлешĕннĕ Штатсем|АПШ]], [[Болгари]], [[Украина]] |регионсем = |официаллă чĕлхе = '''Патшалăхсем:'''<br /> {{ROU}}<br /> {{ялавлани|Молдави}}<br /> '''Регионри е вырăнти официаллă чĕлхе:'''<br /> ''{{ялавлани|Серби}}:'' * [[File:Flag of Vojvodina.svg|border|22px]] [[Воеводина]] '''Тĕнчери организацисем:'''<br /> {{ялавлани|Европа пĕрлешĕвĕ}}<br /> [[Латин Пĕрлешĕвĕ (тĕнчери организаци)|Латин Пĕрлешĕвĕ]] |рейтинг = |статус = |çухалнă = |категори = [[Еврази чĕлхисем]] |ГОСТ 7.75–97 = рум 565 |ISO1 = ro |ISO2 = rum (B); ron (T) |ISO3 = ron }} '''Румы́н чĕлхи''' (тăван ячĕ — {{lang-ro2|limba română}}, [[Тĕнчери фонетика алфавичĕ|МФА]]: 'limba ro’mɨnə; унчен çаплах ''[[Валаш чĕлхи|валаш]]'', ''влаш'', ''волош'', ''валах-молдаван'' чĕлхи) — [[роман чĕлхисем|роман чĕлхисен]] [[Балкан-роман чĕлхисем|балкан-роман]] кĕçĕн группине кĕрекен [[Индоевропа чĕлхисем|индоевропа чĕлхи]]. Сарăлнипе роман чĕлхин группинче пиллĕккĕмĕш вырăнта, [[Испан чĕлхи|испан]], [[Португал чĕлхи|португал]], [[Франс чĕлхи|франс]] тата [[Итал чĕлхи|итал]] чĕлхисем хыççăн. Типологи уйрăмлăхĕсене пула, танлаштаруллă лингвистикăра ăна çаплах ''дак-румын''<ref>{{кĕнеке|пай=Румынский язык|пуçелĕк= Энциклопедия Кругосвет|каçă=http://www.krugosvet.ru/enc/gumanitarnye_nauki/lingvistika/RUMINSKI_YAZIK.html}}</ref> теççĕ. Официаллă статусĕ [[Румыни|Румынире]] (унта вăл тăван тата тĕп пуплев чĕлхи шутланать) тата [[Молдави|Молдова Республикинче]]<ref name="CC">[http://lex.justice.md/viewdoc.php?action=view&view=doc&id=350850&lang=2 КОНСТИТУЦИОННЫЙ СУД Постановление Nr. 36 о толковании статьи 13 ч.(1) Конституции в соотношении с Преамбулой Конституции и Декларацией о независимости Республики Молдова] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160907163000/http://lex.justice.md/viewdoc.php?action=view&view=doc&id=350850&lang=2 |date=2016-09-07 }}, 05.12.2013, Monitorul Oficial Nr. 304—310</ref><ref name="Перепись населения 2004">[http://www.statistica.md/pageview.php?l=ru&idc=295&id=2234 Национальное Бюро Статистики // Перепись населения 2004]</ref>. == Тăван ячĕ == {{main|Румын чĕлхин историйĕ}} == Лингвогеографи == === Ареал тата йышĕ === {{Main|Румынофони}} {| border=1 align=right cellpadding=0 cellspacing=2 width=345 style="margin: 0 0 1em 1em; border: 1px #dddddd solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" |+style="font-size:1.2em;"| '''Румын чĕлхипе калаçакан патшалăхсем тата территорисем''' |- !bgcolor=#DDDDDD | '''патшалăх''' !bgcolor=#DDDDDD | калаçакан <br /> (%) !bgcolor=#DDDDDD | калаçакан !bgcolor=#DDDDDD | халăх <br /> ([[2005]]) |- !colspan="4" bgcolor=#f9f9f9 | [[Ази]] |- | colspan="4" | <small>официаллă мар хыпарсем:</small> |- |[[Израиль]] | align="right" | 3,7 % | align="right" | 250 000 | align="right" | 6 800 000 |- |[[Казахстан]] | align="right" | 0,1 % | align="right" | 20 054 | align="right" | 14 953 126 |- !colspan="4" bgcolor=#f9f9f9|[[Европа]] |- |colspan="4"|<small>официаллă мар хыпарсем:</small> |- |[[Румыни]] | align="right" | 89,5 % | align="right" | 19 420 000 | align="right" | 21 698 181 |- |[[Молдави]] | align="right" | 76,2 % | align="right" | 2 564 849 | align="right" | 3 388 071 |- |[[Воеводина]]<br />([[Серби]]) | align="right" | 1,5 % | align="right" | 29 512 | align="right" | 2 031 992 |- |colspan="4"|<small>официаллă мар хыпарсем:</small> |- |[[Тимок]] ([[Серби]]) | align="right" | 5,9 % | align="right" | 42 075 | align="right" | 712 050 |- |[[Венгри]] | align="right" | 0,8 % | align="right" | 80 000 | align="right" | 10 198 315 |- |[[Украина]] | align="right" | 0,8 % | align="right" | 409 600 | align="right" | 48 055 439 |- |[[Канада]] | align="right" | 0,2 % | align="right" | 60 520 | align="right" | 32 207 113 |- |[[АПШ]] | align="right" | 0,11 % | align="right" | 300 000 | align="right" | 281 421 906 |- |} == Çавăн пекех == * [[Румын алфавичĕ]] * [[Румын кириллици]] * [[Молдаван чĕлхи]] == Асăрхавсем == {{асăрхавсем}} == Вуламалли == * {{кĕнеке |автор = Лухт Л. И., Нарумов Б. П. |пай = Румынский язык |пуçелĕк = Языки мира. Романские языки |вырăн = М. |издательство = Academia |çул = 2001 |страницы = 574—626 |страниц = 722 |isbn = 5-87444-016-X |ref = Лухт, Нарумов }} * {{Из|Кругосвет|http://www.krugosvet.ru/enc/gumanitarnye_nauki/lingvistika/RUMINSKI_YAZIK.html|пуçелĕк=Румынский язык}}, (1968 год) * ''Русу, Валериу''; ''Маттей-Русу, Романица''. Румынский язык. Том 1: Язык. Литература. Цивилизация. / Перевод с франц. Алекса Гэинэ и Иона Бэрбуцэ. — Chişinău: Grai şi suflet, 1997. — 212 с. * ''Русу, Валериу''; ''Маттей-Русу, Романица''. Румынский язык. Том 2: Слова и изображения. / Перевод с франц. — Chişinău: Grai şi suflet, 1997. — 228 с. * {{кĕнеке | автор = Mioara Avram, Marius Sala | пуçелĕк = Энциклопедия романских языков | оригинал = Enciclopedia limbilor romanice | яваплă = Marius Sala | издательство = Editura Ştiiţifică şi Enciclopedică | çул = 1989 | pages = 335 | isbn = 9732900431 | каçă = https://books.google.co.jp/books?id=igTFQgAACAAJ | ref = Marius Sala }} * {{кĕнеке | автор = Тамара Александровна Репина | пуçелĕк = История румынского языка: учебник | издательство = Изд-во С.-Петербургского университета | çул = 2002 | pages = 202 | каçă = https://books.google.co.jp/books?id=8socAQAAIAAJ | ref = Репина }} == Каçăсем == {{Interwiki|code=ro|Pagina principală|румынском|}} {{wiktionarycat|type= румынского языка|category=Румынский язык}} * [http://dexonline.ro/ Онлайн-версия словаря «Dicționarul explicativ al limbii române»] * [http://swamper.nm.ru/romana/ Румынский язык в Интернете] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090602230005/http://swamper.nm.ru/romana/ |date=2009-06-02 }} — подборка ссылок. * [http://www.constcourt.md/libview.php?l=ro&idc=7&id=512&t=/Prezentare-generala/Serviciul-de-presa/Noutati/Textul-Declaratiei-de-Independenta-prevaleaza-in-raport-cu-textul-Constitutiei-Sesizarile-nr-8b2013-si-41b2013 Limba oficială a Republicii Moldova este limba română, şi nu «limba moldovenească în baza grafiei latine»] {{ЕП чĕлхисем}} {{Роман чĕлхисем}} [[Категори:Румын чĕлхи]] [[Категори:Хункăри чĕлхисем]] [[Категори:Румыни чĕлхисем]] [[Категори:Молдави чĕлхисем]] [[Категори:Серби чĕлхисем]] 1dbwl835vsjz65sjveo847svqukmr7h Элкел районĕ 0 74047 876320 768499 2026-08-06T16:51:26Z InternetArchiveBot 28304 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 876320 wikitext text/x-wiki {{Администрациллĕ виçе |Тĕс1 = {{Тĕс|Раççей}} |Тĕс2 = |Чăвашла ячĕ = Элчел районĕ |Тăван ячĕ = |Герб = Coat of Arms of Alkeevsky rayon (Tatarstan).gif |Ялав = Flag of Alkeevsky rayon (Tatarstan).png |Ялава ăнлантарни = Элкел районĕн ялавĕ |Патшалăх = {{RUS}} |lat_dir = N |lat_deg = 54 |lat_min =48 |lat_sec = |lon_dir = E |lon_deg = 49 |lon_min =56 |lon_sec = |Гимн = |Статус = [[муниципаллă район]] |Кĕрет = {{Flagicon|Tatarstan}}[[Тутарстан]] |Тытăмĕ = {{nobr|24 муниципаллă йĕркеленӳ}} |Тĕп хула = [[Элкел]] сали |Вăхăт = [[1930]] [[çурла, 10]] |Пуçлăх = Никошин Александр&nbsp;Фёдорович |Пуçлăх тĕсĕ = Район администрацин пуçлăхĕ |Пуçлăх2 = Сагдиев Асхат Минзыятдинович |Пуçлăх тĕсĕ2 = Район пуçлăхĕ/Район Ĕçтăвкомĕн председателĕ |ШВП = |ШВП çулĕ = |ШВП вырăнĕ = |ШВП пурăнан кашни çынна = |ШВП пурăнан кашни çынна вырăнĕ = |Чĕлхе = тутар, вырăс |Чĕлхесем = |Пурăнан халăх = 29 371 |Çырав çулĕ = 2016 |Пурăнан халăх проценчĕ = 0,5 |Пурăнан халăх вырăнĕ = |Йышлăх = 1726.761 |Йышлăх вырăнĕ = |Наци йышĕ = [[тутарсем]] - 64,2%, [[чăвашсем]] - 19,2%, [[вырăссем]] - 15,7% <ref name="GKS"> [http://www.tatstat.ru/VPN2010/DocLib8/нац%20состав.pdf Всероссийская перепись населения 2010 года. Национальный состав населения Республики Татарстан]</ref> |Конфесси йышĕ = мăсăльман-суннитсем, православи христианĕсем |Лаптăк = 1726,761 <ref>http://alkeevskiy.tatarstan.ru/file/%D0%9F%D0%90%D0%A1%D0%9F%D0%9E%D0%A0%D0%A2%20%D0%90%D0%9C%D0%A0%202013%20%D0%98%D0%97%D0%9C%D0%95%D0%9D%D0%95%D0%9D.docx Паспорт Алькеевского муниципального района за 2013 год</ref> |Лаптăк проценчĕ = |Лаптăк вырăнĕ = |Максималлă çӳллĕш = 180 |Вăтам çӳллĕшĕ = 120 |Минималлă çӳллĕш = |Карттă = Location of Alkeyevsky District (Tatarstan).svg |Администрациллĕ виçен картти = |АВ карттин пысăкăшĕ = 300px |ВăхăтТăрăхĕ = {{s|{{MSK+0}}}} |Аббревиатура = |ISO = |FIPS = |Телефон кочĕ = |Почтă индексĕсем = |Тетел-домен = |Автомобиль номерĕсен кочĕсем = 16, 116 |Сайт = http://alkeevskiy.tatar.ru |Commons-ри категори = |Асăрхавсем = }} '''Елькĕ районĕ''' — [[Тутарстан|Тутарстан Республикине]] кĕрекен ([[РФ]]) [[Тутарстанăн администрациллĕ-территориллĕ пайланăвĕ#Администрациллĕ-территориллĕ тытăмлăхĕ|администрациллĕ-территориллĕ виçи]] тата [[муниципаллă йĕркеленĕвĕ]] ([[муниципаллă район]]). Тутарстанăн кăнтăр енĕнче вырнаçнă. Администраци центрĕ — [[Базарные Матаки]] сали. == Истори == Аран чĕлхинчен Елькĕ - вырăсла "Край" тенине пĕлтерет. Чăвашла Ел/Ял сăмахран тухнă. Примерсем тутарстан тавралăхĕнчи чăваш ялĕсем - [[Якаел|Якаель]], Уксамель, [[Ерепьел (Аксу районĕ)|Ерепель]], [[Якурккел|Якуркель]]. == Литература == * Татарский энциклопедический словарь. — Казань, 1999. * Әлкием, бәллием… (Колыбель моя). На татарском и русском языках. — Казань, 1996. * == Асăрхавсем == {{асăрхавсем}} == Каçăсем == * [http://mataki.ru/ Сайт Базарных Матак] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120730070517/http://mataki.ru/ |date=2012-07-30 }} * [http://alkeevskiy.tatar.ru/ Официаллă сайт] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090612104704/http://alkeevskiy.tatar.ru/ |date=2009-06-12 }} * [http://alkeevo.ru/ Официаллă мар сайт]{{Ĕçлемен каçă|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{Tatar-geo-stub}} {{Элкел районĕ}} {{Тутарстан}} [[Категори:Элкел районĕ|*]] 6w7dvkeffyzaqc6hrzxe9zr0y4cwr90 Чĕркуççи сыппи 0 90963 876315 704290 2026-08-06T14:47:39Z InternetArchiveBot 28304 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 876315 wikitext text/x-wiki :''Ку ăнлава '''[[Чĕркуççи|Чĕркуççи шăммипе]]''' пăтраштармалла мар'' {{Анатоми карточки | ячĕ = Чĕркуççи | ӳкерчĕк = Gray351.png | анлăшĕ = | алпусни = Сылтăм чĕркуççи сыппи, айккинчен. | ӳкерчĕк2 = Gray348.png | анлăшĕ2 = | алпусни2 = Сулахай чĕркуççи сыппи, хыçалтан. Шалти çыххисене кăтартнă. | латынь = articulatio genus | система = | юнтивĕçтерĕш = | юнтаврăнăш = | иннерваци = [[Пĕçĕ нерви|пĕçĕ]], [[Хупакан нерв|хупакан]], [[сутана нерви]]сем | лимфа = | MeSH = Knee | Gray = 93 | Dorlands = }} [[File:Knie-roentgen-r-seite.jpg|thumb|Рентген ÿкерчĕкĕ]] '''Чĕркуççи сыппи''', '''чĕркуççи''' ({{lang-la|articulatio genus}}) — [[пĕçĕ шăмми]]не, [[тунан пысăк шăмми]]не тата [[чĕркуççи]] шăммине çыхăнтаракан сыпă. == Пĕрлехи хыпарсем == == Каçăсем == * {{YouTube|z65EVkqRHxg|3D-анимация: костно-связочный аппарат колена}} * {{YouTube|1PzfOAZVW7Q|3D-анимация: артерии коленного сустава}} *[https://skeletopora.ru/ Сайт о заболеваниях коленных суставов] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210425112316/https://skeletopora.ru/ |date=2021-04-25 }} == Асăрхавсем == {{асăрхавсем}} {{Ура}} [[Категори:Сыпăсем]] [[Категори:Кайри ал-ура]] [[Категори:Ура]] bak3xa7cqj7azwkcbdcv0lqi86ogu5v Чăвашран тухнă усламçăсем 0 91780 876313 706907 2026-08-06T14:35:26Z InternetArchiveBot 28304 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 876313 wikitext text/x-wiki '''Чăвашран тухнă усламçăсем''' — услам тăвас енĕпе ĕçлекен [[чăвашсем]]. Çапла вара, кунта уйрăм этнос çыннисем пирки сăмах пырать. Эппин, мĕн-ха вăл «этносла усламтаваслăх»? Ун пирки ак çапларах каланисем тĕл пулаççĕ<ref>Мулукова Линара ĕçне пăхăр</ref><ref>Снисаренко А. Этническое предпринимательство в большом городе современной России (на материалах исследования азербайджанской общины С.-Петербурга) / Неформальная экономика. Россия и мир / Под ред. Теодора Шанина. – М.: Логос, 1999. – 576 с.</ref><ref>Сусоколов А.А. Культура и обмен: Введение в экономическую антропологию. – М.: SPSL- "Русская панорама", 2006. – 446 с.; библ. 140; глоссарий. – (Серия "Профессионалы: просто о сложном")</ref>: {{Цитата пуçламăшĕ}} {{oq|ru|Этническое предпринимательство – "концентрация постоянного или временного населения, представляющего в данном регионе этническое меньшинство, в отдельных отраслях хозяйства" *, "специфический способ организации и ведения бизнеса этнических меньшинств в инонациональной для них среде" , предпринимательская деятельность, базирующаяся на внутриэтнических социальных сетях и привлекающая различного рода ресурсы этих сетей.}}<Куçару: > {{Цитата вĕçĕ}} == Вуламалли == === Пĕтĕмĕшле ыйтусемпе === *Радаев В.В. Этническое предпринимательство: мировой опыт и Россия // Полис. 1993. №5. * Черевичко Татьяна Викторовна. [https://cyberleninka.ru/article/n/etnicheskiy-biznes-v-sisteme-mezhdunarodnyh-otnosheniy Этнический бизнес в системе международных отношений]. — Известия Саратовского университета. Новая серия. Серия История. Международные отношения 2014 ВАК. *Уолдингер Роджер. [https://cyberleninka.ru/article/n/etnicheskie-predprinimateli Этнические предприниматели] — ЖУРНАЛ Экономическая социология 2008 ScopusВАКRSCIESCI *Гахраманов, С. А. Этнический бизнес, диаспоры и государство: к вопросу о взаимоотношениях в современной России / С. А. Гахраманов. — Текст : непосредственный // Молодой ученый. — 2017. — № 7 (141). — С. 401-403. — URL: https://moluch.ru/archive/141/39810/ (дата обращения: 10.06.2021). *И.М. Кузнецов, В.И. Мукомель [https://mdn.ru/articles/i-m-kuznetsov-v-i-mukomel-formirovanie-etnicheskih-nish-v-rossijskoj-ekonomike «Формирование этнических ниш в российской экономике»] — сайт Московский дом национальностей. *Андреев А. Этническая революция и реконструкция постсоветского пространства // Общественные науки и современность. 1996. № 1. С. 111. *C.B. РЯЗАНЦЕВ. [https://ecsocman.hse.ru/data/017/352/1216/008rQZANCEW.pdf Этническое предпринимательство как форма адаптации мигрантов] — ОБЩЕСТВЕННЫЕ НАУКИ И СОВРЕМЕННОСТЬ 2000 • № 5 *Д. В. Соколов. [https://www.kunstkamera.ru/files/lib/978-5-88431-239-5/978-5-88431-239-5_81.pdf ЭТНИЧЕСКИЙ БИЗНЕС НА ПРИМЕРЕ ОТЕЛЕЙ В ПРИЭЛЬБРУСЬЕ] *Бердникова О., Паченков О. Этничность «этнической экономики» и социальные сети мигрантов // Экономическая социология. 2002. № 2. URL: http://ecsoc.hse.ru/issues/2002-3-2/index.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111222203026/http://ecsoc.hse.ru/issues/2002-3-2/index.html |date=2011-12-22 }}. *Лайша, Александр Владимирович. [https://www.dissercat.com/content/etnicheskoe-predprinimatelstvo-v-sovremennoi-rossii-sotsialno-filosofskie-aspekty Этническое предпринимательство в современной России: социально-философские аспекты] — тема диссертации и автореферата по ВАК РФ 09.00.11, кандидат наук Лайша, Александр Владимирович. 2013. === Атăл-Урал регионĕ тĕлĕшпе === *Мулукова Линара<ref>Магистр 1 курса факультета Социология, программа Социальный анализ рынков</ref>. [https://www.hse.ru/data/2011/04/23/1210739752/21_2008-2.pdf Феномен этнического предпринимательства на примере татар города Ижевска] — №2, февраль 2008 [БИЗНЕС. ОБЩЕСТВО. ВЛАСТЬ.] Лаборатория бизнес-коммуникаций | HSE При поддержке Кафедры Теории и Практики взаимодействия Бизнеса и Власти, Инновационной программы ГУ-ВШЭ, Института коммуникационного менеджмента. == Асăрхавсем == {{Асăрхавсем}} {{Чăвашсем}} [[Категори:Усламтăваслăх]] [[Категори:Бизнес]] [[Категори:Усламçăсем]] [[Категори:Экономика]] [[Категори:Чăвашран тухнă усламçăсем]] 5f8emrp6fz8jfnbgqlsasbdajdsrmbx Холодная Вера Васильевна 0 102949 876310 802167 2026-08-06T12:45:33Z InternetArchiveBot 28304 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 876310 wikitext text/x-wiki {{Кинематографист |Ят = Вера Холодная |Ӳкерчĕк = VeraKholodna.jpg |Ӳкерчĕке ăнлантарни = |Çуралнă чухнехи ят = Вера Васильевна Холодная |Çуралнă вăхăт = [[1893]] [[çурла, 5]] |Çуралнă вырăн = {{ÇуралнăВырăн|Полтава|Полтавара}} |Вилнĕ вăхăт = [[1919]], [[нарăс, 16]] |Вилнĕ вырăн = {{ВилнĕВырăн|Одесса|Одессара}} |Професси = раççей актёрĕ |Хастар çулсем = |Амплуа = |Театр = |Рольсем = |Спектакльсем = |Чыславсем = }} '''Вера Васильевна Холодная''' (5.8.1893, [[Полтава]] — 16.2.1919, [[Одесса]]) — украинăран тухнă раççей кино актриси. == Биографи == {{Çырмалла}} == Фильмографи == {{ФильмраÇӳл|ру}} {{Фильмра|1914|[[Анна Каренина (фильм, 1914)|Анна Каренина]]|Кормилица-итальянка|5=ру}} {{Фильмра|1915|[[Дети века (фильм, 1915)|Дети века]]|Мария Николаевна Торопова|5=ру}} {{Фильмра|1916|[[Миражи (фильм, 1916)|Миражи]]|Марианна|5=ру}} {{Фильмра|1916|[[Жизнь за жизнь (фильм, 1916)|Жизнь за жизнь]]|Ната|5=ру}} {{Фильмра|1917|[[Истерзанные души (фильм)|Истерзанные души]]|Графиня Руцкая|5=ру}} {{Фильмра|1918|[[Молчи, грусть… молчи…]]|Пола|5=ру}} {{Фильмра|1918|[[Сказка любви дорогой]]|Пола|5=ру}} {{Фильмра|1918|[[Последнее танго (фильм)|Последнее танго]]|Кло|5=ру}} {{ФильмраАял}} == Литература == * Холодная Вера Васильевна // Франкфурт — Чага. — М. : Советская энциклопедия, 1978. — (Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред. А. М. Прохоров ; 1969—1978, т. 28). * Бенуа С. Вера Холодная. Жизнь и смерть в стиле Гэтсби. — М.: Алгоритм, 2013. — 284 с. — ISBN 978-5-4438-0423-1. * Великий Кинемо: Каталог сохранившихся игровых фильмов России (1908—1919) / Сост.: В. Иванова, В. Мыльникова, С. Сковородникова, Ю. Цивьян, Р. Янгиров. — М.: Новое литературное обозрение, 2002. — 568 с. — ISBN 5-86793-155-2. * Гинзбург С. С. Кинематография дореволюционной России. — М.: Аграф, 2007. — 508 с. — (Кабинет визуальной антропологии). — ISBN 978-5-7784-0247-8. * Ивлев М. Н. Диктатор Одессы. Зигзаги судьбы белого генерала. — М.: Вече, 2013. — 332 с. — (Военный архив). — ISBN 978-5-4444-0396-9. * Каплер А. Загадка королевы экрана. — М.: Советская Россия, 1979. — 206 с. * Капчинский О. Агент из «Мирографа». Одна из первых секретных операций советской разведки // Родина : журнал. — 2002. — № 1. — С. 73—75. — ISSN 0235-7089. * Кащенко Е. С. [https://web.archive.org/web/20140407124155/http://history.spbu.ru/userfiles/Bogomazov/11_NIR4_Kaschenko.pdf Изменение системы стереотипов в отечественном кинематографе 1910—1930-х гг. (на примере фильмов «Жизнь за жизнь» (1916) и «Семеро смелых» (1936)] // Новейшая история России : журнал. — 2012. — № 2. — С. 175—181. — ISSN 0235-7089. Архивировано 7 апреля 2014 года. * Лихачёв Б. С. Кино в России (1896—1926). Материалы к истории русского кино. — Л.: Academia, 1927. — Т. 1. 1896—1913. — 212 с. * Островский Г. Л. Легенда о звезде. Жизнь и смерть Веры Холодной. — Одесса: Optimum, 2005. — (Вся Одесса). — 300 экз. — ISBN 966-344-021-X. * Прокофьева Е. В. Королева экрана. История Веры Холодной. — М.: И.Г.С., 2001. — 207 с. — ISBN 5-88569-054-5. * Садуль Ж. Всеобщая история кино / Под общ. ред. С. И. Юткевича. — М.: Искусство, 1958. — Т. 2. Кино становится искусством 1901—1914. — 524 с. * Сковородникова С., Янгиров Р. Вера Холодная // Великий Кинемо: Каталог сохранившихся игровых фильмов России (1908—1919) / Сост.: В. Иванова, В. Мыльникова, С. Сковородникова, Ю. Цивьян, Р. Янгиров. — М.: Новое литературное обозрение, 2002. — С. 526—529. — 568 с. — ISBN 5-86793-155-2. * Соболев Р. П. Люди и фильмы русского дореволюционного кино. — М.: Искусство, 1961. — 177 с. * Устюгова В. В. [http://histvestnik.psu.ru/PDF/2005/16.pdf Стиль модерн в раннем русском кинематографе (на примере творчества Е. Ф. Бауэра)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180615173021/http://histvestnik.psu.ru/PDF/2005/16.pdf |date=2018-06-15 }} // Вестник Пермского университета. История : журнал. — 2005. — № 5. — С. 133—150. — ISSN 2219-3111. * Яни А. В. Вера Холодная: первая любовь российского кинозрителя. — СПб.: Лань, 2012. — 218 с. — ISBN 978-5-91938-042-9. * Вертинский А. Н. Дорогой длинною…. — М.: Правда, 1990. — 572 с. — ISBN 5-253-00063-1. * Мгебров А. А. Жизнь в театре: В 2 т. — Л.: Academia, 1929. — Т. 1. Орленев. Московский Художественный театр. Комиссаржевская. — 535 с. * Перестиани И. Н. 75 лет жизни в искусстве. — М.: Искусство, 1962. — 345 с. * Сабинский Ч. Из записок старого киномастера // Искусство кино. — 1936. — № 5. — С. 60—63. * Ханжонков А. А. Первые годы русской кинематографии. — М.: Искусство, 1937. — 172 с. * Ханжонкова В. Д. Из воспоминаний о дореволюционном кино // Из истории кино : сборник. — 1962. — № 5. — С. 120—130. * Холодная С. Воспоминания о сестре // Советский экран : журнал. — 1990. — № 14. — С. 28—29. == Каçăсем == * {{Imdb name|0451762}} * {{cite web|url=http://www.veraholodnaya.ru/|title=Сайт, посвящённый Вере Холодной|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=|lang=ru}} * Банчик Н. [http://russian-bazaar.com/ru/content/480.htm Свет сгоревшей звезды — сквозь года, океаны] // Русский базар : журнал. — 2002. — № 10 (306). * Коленский А. [http://www.cinematheque.ru/post/138782/print/ Беседы с Евгением Марголитом: Великий Русский Немой] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140407081220/http://www.cinematheque.ru/post/138782/print/ |date=2014-04-07 }} // Синематека : интернет-портал. * [https://www.gazeta.ru/culture/2023/08/05/17366780.shtml Как Вера Холодная стала легендой немого кино. Актриса немого кино Вера Холодная родилась 130 лет назад] // Газета.ru, 5 августа 2023 * {{cite web|url=http://www.poltava.pl.ua/news/4235/|title=Королева німого кіно: феномен Віри Холодної|author=Жовнір Н.|date=2010-08-05|work=|publisher= Інтернет-видання «Полтавщина»|accessdate=|lang=uk|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140407124416/http://www.poltava.pl.ua/news/4235/|archivedate=2014-04-07|deadlink=no}} [[Категори:1893 çулта çуралнисем]] [[Категори:Çурлан 5-мĕшĕнче çуралнисем]] [[Категори:1919 çулта вилнисем]] [[Категори:Нарăсăн 16-мĕшĕнче вилнисем]] cm4ncbgidfdgli0zaa9rqa2rkpofg1y Шлефли символĕ 0 112894 876318 876142 2026-08-06T15:52:03Z InternetArchiveBot 28304 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 876318 wikitext text/x-wiki [[File:Dodecahedron.png|thumb|Dodecahedron</br>Ку нумайхысаклăхăн Шлефли символĕ {5,3} пек çырăнать]] '''Шлефли символĕ''' — [[тĕрĕс нумайхысаклăх]]сен [[комбинаторика|комбинаторикăлла]] палăрăмлăхĕ, унпа Евклид уçлăхĕнчи мĕнпур [[уçлăх|виçелĕхсенчи]] тĕрĕс нумайхысаклăхсене çырса кăтартма май пур. Швейцари математикĕ [[Шлефли, Людвиг|Людвиг Шлефли]] ячĕпе каланă. == Çавăн пекех== * [[Шлефли формули]] * [[Эйлерла палăрăмлăх]] * [[N-виçеллĕ тĕрĕс нумайхысаклăхсем]] == Литература == * ''Николай Вавилов'' [http://dump.bitcheese.net/files/ovaconi/group.pdf КОНКРЕТНАЯ ТЕОРИЯ ГРУПП I. ОСНОВНЫЕ ПОНЯТИЯ]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200331155805/http://dump.bitcheese.net/files/ovaconi/group.pdf |date=2020-03-31 }} {{Wayback|url=http://dump.bitcheese.net/files/ovaconi/group.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200331155805/http://dump.bitcheese.net/files/ovaconi/group.pdf |date=2020-03-31 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200331155805/http://dump.bitcheese.net/files/ovaconi/group.pdf |date=2020-03-31 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200331155805/http://dump.bitcheese.net/files/ovaconi/group.pdf |date=2020-03-31 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200331155805/http://dump.bitcheese.net/files/ovaconi/group.pdf |date=2020-03-31 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200331155805/http://dump.bitcheese.net/files/ovaconi/group.pdf |date=2020-03-31 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200331155805/http://dump.bitcheese.net/files/ovaconi/group.pdf |date=2020-03-31 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200331155805/http://dump.bitcheese.net/files/ovaconi/group.pdf |date=2020-03-31 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200331155805/http://dump.bitcheese.net/files/ovaconi/group.pdf |date=2020-03-31 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200331155805/http://dump.bitcheese.net/files/ovaconi/group.pdf |date=2020-03-31 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200331155805/http://dump.bitcheese.net/files/ovaconi/group.pdf |date=2020-03-31 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200331155805/http://dump.bitcheese.net/files/ovaconi/group.pdf |date=2020-03-31 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200331155805/http://dump.bitcheese.net/files/ovaconi/group.pdf |date=2020-03-31 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200331155805/http://dump.bitcheese.net/files/ovaconi/group.pdf |date=2020-03-31 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200331155805/http://dump.bitcheese.net/files/ovaconi/group.pdf |date=2020-03-31 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200331155805/http://dump.bitcheese.net/files/ovaconi/group.pdf |date=2020-03-31 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200331155805/http://dump.bitcheese.net/files/ovaconi/group.pdf |date=2020-03-31 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200331155805/http://dump.bitcheese.net/files/ovaconi/group.pdf |date=2020-03-31 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200331155805/http://dump.bitcheese.net/files/ovaconi/group.pdf |date=2020-03-31 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200331155805/http://dump.bitcheese.net/files/ovaconi/group.pdf |date=2020-03-31 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200331155805/http://dump.bitcheese.net/files/ovaconi/group.pdf |date=2020-03-31 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200331155805/http://dump.bitcheese.net/files/ovaconi/group.pdf |date=2020-03-31 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200331155805/http://dump.bitcheese.net/files/ovaconi/group.pdf |date=2020-03-31 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200331155805/http://dump.bitcheese.net/files/ovaconi/group.pdf |date=2020-03-31 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200331155805/http://dump.bitcheese.net/files/ovaconi/group.pdf |date=2020-03-31 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200331155805/http://dump.bitcheese.net/files/ovaconi/group.pdf |date=2020-03-31 }} |date=20200331155805 } {{Нумайхысаклăхсем}} 7kgv31qnh0bjtswadacdi2z7iitlkkx Юрилле нейронла тетел 0 123213 876321 845306 2026-08-06T17:39:52Z InternetArchiveBot 28304 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 876321 wikitext text/x-wiki :{{Çак статья|программăалаври ăнлав çинчен|Нервă тетелĕ|чĕрĕ организмсен нервă пайрамĕсен тетелĕсем пирки}} [[Ӳкерчĕк:Neural network.svg|thumb|Ансат нейротетел схеми. Симĕс тĕспе ''кĕрекен'' нейронсене, сенкерпе — ''пытанчăк'' нейронсене, сарăпа — ''тухакан'' нейрон]] '''Нейронла тетел'''<ref>Нейронные сети : [арх. 25 октябрь 2022] / Галушкин А. И. // Большая российская энциклопедия : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017.</ref> (çавăн пекех '''юрилле нейронла тетел''', '''ИНС''', е, кĕскен, '''нейротетел''') — [[математикăлла модель]], çавăн пекех унăн программăлаври е аппаратла тивĕçеревĕнчи пушкаравĕ, биологилле нейронла тетелсен йĕркеленĕвĕн принципĕпе майлашăннăскер — черĕ организмсен [[Нейрон|нервă пайрăмĕ]]сен йĕркеленĕвĕ çавăн пек. Ку ăнлав [[пуç мими]]нчи процессене тишкернĕ майăн çуралнă, çавсене [[Моделлев|моделлеме]] хăтланнă чухне. Чи малтанхи [[пуç мими моделĕ|хăтлану]] [[Маккалок, Уоррен|У. Маккалок]] тата [[Питтс, Уолтер|У. Питтс]] ячĕсемпе çыхăннă<ref name="Мак-Каллок">''[[Маккалок, Уоррен|Мак-Каллок У. С.]], Питтс В.'' [http://neuro.net.ua/pub/mcculloch.html Логическое исчисление идей, относящихся к нервной активности] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071127004033/http://neuro.net.ua/pub/mcculloch.html |date=2007-11-27 }} // Автоматы / Под ред. К. Э. Шеннона и Дж. Маккарти. — {{М.}}: Изд-во иностр. лит., 1956. — С. 363—384. (Перевод английской статьи 1943 г.)</ref>. Вĕрентÿ алгоритмĕсене туса хунă хыççăн, пулăнакан модельсене [[ĕçлевлĕх]]ре усă курма пуçланă: [[прогнозлав тĕллевчĕкĕсем|прогнозлав тĕллевчĕкĕсенче]], [[сăнарсене палласа илесси]]нче, [[Адаптивлă ертсепыру|ертсепыру]] ĕçĕсенче тата ытти те. == Çавăн пекех == * [[ChatGPT]] * [[Оптикăлла нейронла тетел]] * [[Юрилле интеллект]] * [[Нейронла процессор]] * [[Нейрокомпьютер]] * [[BBP|Blue Brain Project]] * [[Биологилле нейрон моделĕ]] * [[Когнитивистика]] * [[DeepMind]] * [[Генеративлă юрилле интеллект]] == Асăрхавсем == {{Асăрхавсем}} == Литература == * Беркинблит М. Б. Нейронные сети. — М.: МИРОС и ВЗМШ РАО, 1993. — 96 с. — ISBN 5-7084-0026-9. * Вороновский Г. К., Махотило К. В., Петрашев С. Н., Сергеев С. А. Генетические алгоритмы, искусственные нейронные сети и проблемы виртуальной реальности. — Харьков: Основа, 1997. — 112 с. — ISBN 5-7768-0293-8. * Голубев Ю. Ф. Нейросетевые методы в мехатронике. — М.: Изд-во Моск. унта, 2007. — 157 с. — ISBN 978-5-211-05434-9. * Горбань А. Н. Обучение нейронных сетей. — М.: СССР-США СП «Параграф», 1990. — 160 с. * Горбань А. Н., Россиев Д. А. Нейронные сети на персональном компьютере. — Новосибирск: Наука, 1996. — 276 с. — ISBN 5-02-031196-0. * Горбань А. Н., Дунин-Барковский В. Л. и др. Нейроинформатика. — Новосибирск: Наука, 1998. * Гудфеллоу Я., Бенджио И., Курвилль А. Глубокое обучение = Deep Learning. — М.: ДМК-Пресс, 2017. — 652 с. — ISBN 978-5-97060-554-7. == Каçăсем == {{dmoz|Computers/Artificial_Intelligence/Neural_Networks/|Neural Networks}} * [http://neuralnet.info/ Учебник] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241225112523/https://neuralnet.info/ |date=2024-12-25 }} по искусственным нейронным сетям * {{cite web |url = http://www.deeplearningbook.org |title = Deep Learning |author = Ian Goodfellow, Yoshua Bengio, Aaron Courville |publisher = [[MIT Press]] |date = 2016 |lang = en |description = Книга по [[Машинное обучение|машинному обучению]] и, в частности, по [[Глубокое обучение|глубокому обучению]] }} {{Внешние ссылки}} {{^}} [[Категори:Юрилле нейронла тетелсем| ]] njxso5b6sa8fjnayo6nqe6uqswy1qoh Энерги юхăмĕ 0 130454 876327 876151 2026-08-06T20:01:22Z Ellodanis5 17302 876327 wikitext text/x-wiki {{Пĕлтерĕшсем|Юхăм}} {{Физика виçи | Ячĕ = Энерги юхăмĕ | Символ = <math>\Phi = \frac{dW}{dt}</math> | Виçелĕх = L<sup>2</sup>MT<sup>−3</sup> | СИ = [[Ватт|Вт]] | СГС = [[эрг]]·[[çеккунт|ç]]<sup>−1</sup> | Асăрхавсем = }} [[File:Solar panels near Dukovany Nuclear Power Station near Dukovany, Třebíč District.jpg|thumb|left|Solar panels near Dukovany Nuclear Power Station near Dukovany, Třebíč District]] '''Энерги юхăмĕ''' — [[вăхăт]] пĕрчи тăршшĕнче пĕр-пĕр çий урлă (витĕр) куçакан [[энерги]]н шутлавлăхĕ. Пĕрчĕсен тĕнчери [[СИ]] тытăмĕнче [[ватт]] текенннипе виçеççĕ. Стандартлă паллăтăву çук темелле, <math>\Phi</math>, <math>\Pi</math> тата урăх саспаллисемпе кăтартма пултараççĕ. Пĕтĕмĕшле юхăма çийĕн элементарлă (вĕçсĕр пĕчĕк) пайвырăнĕсенчи юхăмсене суммăласа (интегралласа) тупаççĕ: : <math> \Phi = \sum\Delta\Phi_i = \int d\Phi </math> [[Энерги юхăмĕн йăвăлăхĕ]]н <math>\vec{J}</math> векторĕ тата энергин <math>\Phi</math> юхăмĕ ак çакнашкал танлăхпа çыхăннă: : <math>\Phi = \int \vec{J}\cdot d\vec{S}</math>, кунта <math>d\vec{S}</math> — элементрлă лаптăкăн векторла элеменчĕ. == Çавăн пекех == * [[Хăват]] * [[Энерги юхăмĕн йăвăлăхĕ]] * [[Пайăркалав юхăмĕ]] == Асăрхавсем == {{Асăрхавсем}} [[Категори:Физикăлла капсем]] [[Категори:Энерги]] cukcogpmde16zioma3eawdiguncjv8z Проекци 0 130477 876326 876263 2026-08-06T19:46:24Z Ellodanis5 17302 876326 wikitext text/x-wiki {{Викисловарь|проекци}} '''Прое́кци''' ({{lang-lat|[[wikt:projectio|projectio]]}} — малалла ывăтни): * [[Проекци (геометри)]]. * . * [[Проекци (реляцилле алгебра)]]. * [[Проекци (йышсен теорийĕ)]]. * [[Проекци (психологи)]]. == Çавăн пекех == * [[Картографи проекцийĕ]]. * [[Вектор проекцийĕ]] {{disambig}} [[Категори:Проекци]] [[Категори:Нумай пĕлтерĕшлисем]] mmpxiq46wawaak31nsiocm4c1kdfk9u Вектор проекцийĕ 0 130478 876325 876264 2026-08-06T19:43:43Z Ellodanis5 17302 876325 wikitext text/x-wiki [[File:Projection of a vector on a line on plane0.svg|thumb|Векторăн (кăвак тĕспе кăтартнă) тÿрĕ йĕр çинчи проекцийĕ (хĕрлĕ тĕспе кăтартнă)]] '''Вектор проекцийĕ''' Ĕнтĕ ку тĕлĕшпе çак енсене палăртмалла: * Векторăн лаптак çинчи тÿрĕ йĕр çинелли проекцийĕ * Векторăн виçĕ хапаллă уçлăхри тÿрĕ йĕр тата лаптак çинелли проекцийĕ * Векторăн виçĕ хапаллă уçлăхри тĕнĕл çинелли ортогоналлĕ проекцийĕ. == Литература == * Воднев В. Т., Наумович А. Ф., Наумович Н. Ф.. Математический словарь высшей школы: Общая часть / под. ред. проф. Ю. С. Богданова. — Минск: «Высшая школа», 1984. — 527 с., ил. — 41 000 экз. * Выгодский М. Я. Справочник по высшей математике. — 12-е, стереотип. — М.: «Наука», 1977. — 871 с., ил. — 150 000 тыс. экз. * Лаптев Г. Ф. Элементы векторного исчисления. — М.: «Наука», 1975. — 336 с., ил. — 35 000 экз. * Постников М. М. Аналитическая геометрия. — М.: «Наука», 1973. — 751 с., ил. * Louis Brand. Vector and tensor analysis (англ.). — Third Printing. — New York · London: John Wiley & Sons · Chapman & Hall, 1948. — xvi+439 p. * Seymour Lipschutz[англ.], Marc Lars Lipson. Schaum's Outline of Linear Algebra (англ.). — Fourth edition. — New York: McGraw-Hill Book Company, 2009. — VI+425 p. — (Schaum’s Outline Series). — ISBN 978-0-07-154353-8. * [[Категори:Линилле алгебра]] [[Категори:Функцисен анализĕ]] [[Категори:Векторсем]] 81nf225c4rd7bcbl9vq35l1vjby8gub Шаблон:Potd/2026-08-12 (cv) 10 130484 876323 2026-08-06T18:05:50Z Ymblanter 7764 Ҫӗнӗ страница: «Ткач-байя, Бхигван, Махараштра, Индия» 876323 wikitext text/x-wiki Ткач-байя, Бхигван, Махараштра, Индия kqncdjr8ymmrei3g8xuacp825s6np1y Шаблон:Potd/2026-08-12 10 130485 876324 2026-08-06T18:06:29Z Ymblanter 7764 Ҫӗнӗ страница: «Baya Weaver in Bhigwan August 2025 by Tisha Mukherjee 04.jpg» 876324 wikitext text/x-wiki Baya Weaver in Bhigwan August 2025 by Tisha Mukherjee 04.jpg 451suqqbe8yyi5dzc5yzjlp6t9znej2 Пайăркалав юхăмĕ 0 130486 876328 2026-08-07T09:33:30Z Ellodanis5 17302 Ҫӗнӗ страница: « {{Пĕлтерĕшсем|Юхăм}} {{Физика виçи | Ячĕ = Пайăркалав юхăмĕ | Символ = <math>\Phi_e, P</math> | Виçелĕх = ML<sup>2</sup>T<sup>−3</sup> | СИ = [[Ватт|Вт]] | СГС = [[эрг]]·[[çеккунт|ç]]<sup>−1</sup> | Асăрхавсем = }} '''Пайăркалав юхăмĕ, <math>\Phi_e</math> (P)''' — [[кап (физика)|физикăлла кап]], эне...» 876328 wikitext text/x-wiki {{Пĕлтерĕшсем|Юхăм}} {{Физика виçи | Ячĕ = Пайăркалав юхăмĕ | Символ = <math>\Phi_e, P</math> | Виçелĕх = ML<sup>2</sup>T<sup>−3</sup> | СИ = [[Ватт|Вт]] | СГС = [[эрг]]·[[çеккунт|ç]]<sup>−1</sup> | Асăрхавсем = }} '''Пайăркалав юхăмĕ, <math>\Phi_e</math> (P)''' — [[кап (физика)|физикăлла кап]], [[энергилле фотометрилле кап]]сенчен пĕри. [[çутă|Пайăркалав]] [[хăват]]не палăрăмлăхлатать, лешĕ вара пайăркалав куçаракан энергие куçăмăн электромагнитла сулланусен периодĕнчен чылай пысак вăхăчĕ çине пайланипе тан<ref>{{Книга|ссылка=https://protect.gost.ru/default.aspx/default.aspx?control=31&id=255170|заглавие=ГОСТ Р 70973-2023 Оптика и фотоника. Оптика физическая. Термины, определения и буквенные обозначения основных величин|страниц=36}}</ref>. Çапла в, <math>\Phi_e</math> тĕлĕшпе : <math>\Phi_e = \frac{dQ_e}{dt},</math> кунта <math>dQ_e</math> — <math>dt</math> вăхăт тăршшĕнче çий витĕр иртекен [[пайăркалав энергийĕ (оптика)|пайăркалав энергийĕ]]. <!--Среди [[Световая величина|световых величин]] аналогом понятия «поток излучения» является термин «[[световой поток]]». Различие между этими величинами такое же, как и различие между энергетическими и световыми величинами вообще.--> == Çавăн пекех == * [[Хăват]] * [[Энерги юхăмĕн йăвăлăхĕ]] * [[Энерги юхăмĕ]] == Асăрхавсем == {{Асăрхавсем}} [[Категори:Физикăлла капсем]] [[Категори:Энерги]] cseq64fbyfglm7v0edklrrune2vzhch