Википеди cvwiki https://cv.wikipedia.org/wiki/%D0%A2%C4%95%D0%BF_%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%86%D0%B0 MediaWiki 1.47.0-wmf.14 first-letter Медиа Ятарлă Сӳтсе явасси Хутшăнакан Хутшăнаканăн канашлу страници Википеди Википеди сӳтсе явмалли Ӳкерчĕк Ӳкерчĕке сӳтсе явмалли MediaWiki MediaWiki сӳтсе явмалли Шаблон Шаблона сӳтсе явмалли Пулăшу Пулăшăва сӳтсе явмалли Категори Категорине сӳтсе явмалли TimedText TimedText talk Модуль Обсуждение модуля Event Event talk 0 1105 876381 876364 2026-08-10T14:23:41Z Max Tenche 25572 876364 хутшăнакан [[Ятарлă:Contributions/~2026-43272-17|~2026-43272-17]] ([[Хутшăнаканăн канашлу страници:~2026-43272-17|сӳтсе яв]]) кĕртнĕ № улшăнăва тавăрнă Ҫавӑн пек ят официаллӑ мар 876381 wikitext text/x-wiki {{cleanup}} {{РФ субъекчĕ |RuNm = Мордва Республики |OfNm1 = Республика Мордовия |OfNm2 = &nbsp; |FSFlag = Flag of Mordovia.svg |FSCoA = Coat of arms of Mordovia.svg |FlagLnk = Мордва Республикин ялавĕ |CoALnk = Мордва Республикин гербĕ |FSMap = Map of Russia - Mordovia.svg |FSCtrWhat = Тĕп хули |FSCtrNm = [[Саранск]] |AreaRnk = 72 |TotArea = 26&nbsp;200 |WaterPrcnt = кăштах кăна |PopRnk = 62 |PopQty = 888&nbsp;766 |PopCtDate = 2002 |PopDens = 33,9 |FedDistrNm = [[Атăлçи федераллă округĕ]] |EcRegNm = [[Атăл-Вятка районĕ]] |CadNo = 13, 113 |LangLangs = s |OfLangs = [[вырăс чĕлхи|вырăс]], [[ирçĕ чĕлхи|ирçĕ]], [[мăкшă чĕлхи|мăкшă]] |HeadTtl = Пуҫлӑх |HeadNm = [[Здунов Артем Алексеевич]] |ViceTtl = Министрсен кабинечӗн председателӗ |ViceNm = |LegislTtl = |LegislNm = |FSAnthem = [[Мордва Республикин гимнĕ]] |FSUTC = +0300 }} [[Ӳкерчĕк:Mordovia03.png|thumb|250px|right]] '''Мордва Республики''' е '''Мордови''' ([[мăкшă чĕлхи|мăкшӑ]] ''Мордовия Республиксь'', {{lang-myv|''Мордовия Республикась''}}, {{lang-ru|Республика Мордовия}}), — [[Раççей Федерацийĕ]]н субъекчӗ, [[Атăл федераци тăрăхĕ]], [[Атăл-Вятка районĕ|Атӑл-Вятка экономика районӗ]] кӗрекен республика. [[Тĕп хула|Тĕп хули]] — [[Саранск]]. Республикӑра виҫӗ патшалӑх чӗлхисем пур: [[ирçĕ чĕлхи|ирçĕпе]] [[мăкшă чĕлхи]]сем, [[вырăс чĕлхи]]. [[1930]] ҫулхи [[Нарăс, 10|нарăсăн 10]] Мордови автономи облаҫне ирҫӗсемпе мӑкшӑсемшӗн йӗркеленӗ, [[1934]] ҫулхи [[раштав, 20|раштавăн 20]] [[Мордови Автономлӑ Совет Социалист Республики|Мордови АССР]] ятне панӑ, [[1990]] ҫултанпа вара Мордови Республики ятлӑ. Мордва Республики [[Чулхула облаçĕ|Чулхула]], [[Чĕмпĕр облаçĕ|Чӗмпӗр]], [[Пенза облаçĕ|Пенза]], [[Рязань облаçĕ]]семпе тата [[Чăваш Ен]]пе чикӗленет. == Административлă пайĕсем == * [[Мордва Республикин Ардатов районĕ|Ардатов районĕ]] * Атюрьевски районĕ * [[Мордва Республикин Атяш районĕ|Атяш районĕ]] * Большеберезниковски районĕ * Большеигнатовски районĕ * Дубенски районĕ * Ельниково районĕ * Зубово-Полянски районĕ * [[Мордва Республикин Инсар районĕ|Инсар районӗ]] * [[Мордва Республикин Ичалкă районĕ|Ичалкă районĕ]] * Кадошкински районĕ * Кочкуровски районĕ * Краснослободски районĕ * [[Мордва Республикин Лĕмпĕр районĕ|Лĕмпĕр районĕ]] * Ромодановски районĕ * Старошайговски районĕ * [[Мордва Республикин Темников районĕ|Темников районĕ]] * Теньгушевски районĕ * Торбеевски районĕ * Чамзински районĕ == Культура, çутĕç == {{Çырмалла}} == Тавралăхĕ == === Юханшывсем === Мордва Республикинче 114 [[юханшыв]] юхать. Пысăккисем: * [[Мăкшă (юханшыв)|Мăкшă]] ** [[Улатăр (юханшыв)|Улатăр]] ** [[Исса (юханшыв)|Исса]] ** [[Сатис (юханшыв)|Сатис]] ** [[Сивинь (юханшыв)|Сивинь]] ** [[Сăр (юханшыв)|Сăр]] ** [[Вад (юханшыв)|Вад]] == Халăхĕ == Халăх йышĕ — 840 400 çын ([[2008]])(856 800 çын [[2006]]) (866 600 — [[2005]]). Йышлăхĕ — 32,2 çын/çм² ([[2008]])(32,7 çын/çм² [[2006]]), хулара пурăнакансем —59,8 % ([[2008]])(59,2 % [[2006]]) (58,9 % — [[2005]]). === Наци шучĕпе === {| class="standard" !Халăх ||Йышĕ, [[2002]] çулта, пин |- |[[Вырăссем]] | 540 717 (60,8 %) |- |[[Мордвасем]] | 283 861 (31,9 %) |- |[[Тутарсем]] | 46 261 (5,2 %) |- |[[Украинсем]] | 4 801 (0,5 %) |- |Урăххисем | 13 126 (1,5 %) |- |} '''Мордвасем''', — экзоэтноним, çак палăртупа Мордва Республикинче пурăнакан [[халăх]]сене кăтартаççĕ. Тĕрĕссипе, республикăра пурăнакан халăх мăкшăсем ирçесем çине пайланать. Кашни йышĕн хăйĕн чĕлхи пур, хăйĕн йăли-йĕрки тата ытти уйрăмлăхĕсем. Вĕсем хушшинче тата икĕ пĕчĕк юшкăн пур. Ку '''терюхансем''' тата '''каратайсем'''. Пĕрремĕшсем XIX ĕмĕртех вырăс чĕлхине вĕреннĕ хыççăн вырăссем хушшинче çухалнипе пĕрех. Теприсем [[Тутарстан]]ра [[Атăл]]ăн сылтăм енчи çыран хĕрринчи виçĕ ялта пурăнаççĕ, [[тутар чĕлхи|тутарла]] тата [[вырăс чĕлхи|вырăсла]] калаçаççĕ. Халăх йышĕ [[1970]] çулхи халăх çыравĕпе '''1 263''' пин çынна танлашнă. Кун чухне мăкшăпа ирçене уйăрман, пĕрле шутланă. [[2002]] çулхине Раççейре пурĕпе '''843,4''' пин мордва халăхĕ пурăннă. Мăкшасем '''49,6''' пин çын пулнă, ирçесем — '''84,4''' пин çын. == Вуламалли == {{Çырмалла}} == Каçăсем == * [http://zubova-poliana.narod.ru/history-ethnos.htm Мордва халăхĕн кун-çулĕ] {{ref-ru}} * [http://www.e-mordovia.ru/ Патшалăх тытăмлăхĕн серверĕ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070703092231/http://www.e-mordovia.ru/ |date=2007-07-03 }} * [http://terrus.ru/cgi-bin/allrussia/v3_index.pl?act=reg&id=13 Мордва Республики «Вся Россия» хыпар кĕнекинче] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080302172045/http://terrus.ru/cgi-bin/allrussia/v3_index.pl?act=reg&id=13 |date=2008-03-02 }} * [http://www.fcmordovia.com/ «Мордовия» ФК] {{commons|Category:Mordovia}} {{Мордва Республики}} {{Финн-укăр патшалăхĕсемпе автономисем}} {{Атăл федераци тăрăхĕ}} {{Mordov-geo-stub}} [[Категори:Мордва Республики| ]] 77829ckwqbddzx0mh20uqgry8f1196m 0 8716 876400 874630 2026-08-10T18:47:11Z Max Tenche 25572 йӑнӑшсем 876400 wikitext text/x-wiki {{РФ субъекчĕ |RuNm = Сарăту облаçĕ <br /> |OfNm1 = {{lang-ru|Саратовская область}} <br> [[File:-_panoramio_-_Road_Sign_Series_(8).jpg|250px]] |OfNm2 = &nbsp; |FSFlag = Flag_of_Saratov_Oblast.svg |FSCoA = Coat_of_Arms_of_Saratov_oblast.svg |FlagLnk = Сарăту облаçĕн ялавĕ |CoALnk = Сарăту облаçĕн гербĕ |FSMap = Map_of_Russia_-_Saratov_Oblast_(2008-03).svg |FSCtrWhat = Тĕп хули |FSCtrNm = [[Сарăту]] |AreaRnk = 32 |TotArea = 101&nbsp;240 |WaterPrcnt = кăштах кăна |PopRnk = 20 |PopQty = 2 404 944 osy |PopCtDate = 2023 |PopDens = 23,75 osy |FedDistrNm = [[Атăлçи федераци тăрăхĕ]] |EcRegNm = [[Атăлçи экономика районĕ]] |CadNo = 64 |LangLangs = s |OfLangs = [[вырăс чĕлхи|вырăсkf]] |HeadTtl = [[Сарăту облаçĕн Пуçлăхĕ|Пуçлăх]] |HeadNm = [[Бусаргин Роман Викторович]] |ViceTtl = [[Сарăту облаçĕн Министрсен кабинечĕ|Министрсен кабинечĕн]] [[Сарăту облаçĕн Министрсен кабинечĕн председателĕ|председателĕ]] |ViceNm = |LegislTtl = [[Сарăту облаçĕн думи|Облаç думин]] [[Сарăту облаçĕн думин Председателĕ|председателĕ]] |LegislNm = [[Исаев Михаил Александрович]] |FSAnthem = [[Сарăту облаçĕн гимнĕ]] |FSUTC = [[Самар вăхăчĕ]] }} [[Ӳкерчĕк:Outline_Map_of_Saratov_Oblast.svg|right|300px]] '''Сарăту облаçĕ''' ({{lang-ru|Саратовская Область}}) — [[Раççей Федерацийĕ]]н [[Европа]] пайĕн кăнтăр-тухăçĕнче, Анат [[Атăлçи]]н çурçĕрĕнче вырнаçнă субъекчĕ. Лаптăкĕ 100,2 пин тв.çм. Çĕрĕсем анăçран тухăмалла çити 575 çухрăм, çурçĕртен кăнтăра — 330 çухрăм сарăлса выртаççĕ. [[Атăлçи федераци тăрăхĕ|Атӑлҫи Федераци тӑрӑхӗнче]] йышне кӗртет. Облаçе [[1936]] çулхи [[раштав, 5]] [[Сарăту Ен]]не улăштарса туса хунă. == Тавралăхĕ == Сарăту облаçĕ Раççей Федерацин Евроăри кăнтăр-тухăç çĕрĕнче, Анат Атăлçин çурçĕрĕнче, вырнаçнă. Анăçран тухăçалла 575 çм, çурçĕртен кăнтăралла — 330 çм территори. Чикĕ вăрăммăшĕ 3500 çухрăмран чылай. Хĕвелтухăçĕнче [[Казахстан]]па, кăнтăрта — [[Волгоград облаçĕ|Волгоград]] облаçĕпе, хĕвеланăçĕнче [[Воронеж облаçĕ|Воронеж]]па [[Тамбов облаçĕ|Тамбов]] облаçĕсемпе, çурçĕрте- [[Пенза облаçĕ|Пенза]], [[Самар облаçĕ|Самар]], [[Чĕмпĕр облаçĕ|Чĕмпĕр]] тата [[Ăренпур облаçĕ|Ăренпур]] çĕрĕсемпе юнашар. Сарăту çĕрĕсем витĕр мăн [[Атăл]] юхать. вăл облаçе иккĕне пайлать: ''Сулахай çыран ен'' тата ''Сылтăм çыран ен''. == Кун-çулĕ == [[1780]] çулта [[Сарăту енпуçлăхĕ|Сарăту енпуçлăхне]] тăххăр уесе (Сарăту, Хвалынь, Воль, Кузнец, Сердоб, Аткар, Петĕр, Балашов тата Камышин) пуçтарса йĕркеленĕ, [[1797]] çулта вăл — [[Сарăту кĕперни]] пулса тăрать, [[1934]] çулхи [[кăрлач, 10|кăрлачăн 10-мĕшĕнче]] — [[Сарăту Ен]]не куçарнă, [[1936]] çулхи [[раштав, 5|раштавăн 5-мĕшĕнче]] — облаç шайне çитернĕ. Хальхи чикĕсене [[1957]] çулта çирĕплетнĕ. == Облаçри влаç == [[2005]] çулхи [[пуш, 3]] Сарăту облаç думи кĕпернеттĕр ĕç вырăнне [[Раççей Федерацийĕ]]н [[Президент|Президенчĕ]] [[Путин Владимир Владимирович|Владимир Путин]] сĕннипе [[Балаково АЭС-ĕ]]н директорне [[Ипатов Павел Леонидович|Павел Ипатова]] лартнă. Ӗçе вăл официаллă [[2005]] çулхи [[ака, 3]] кĕнĕ. Маларах Сарăту облаçĕн кĕпернеттĕр ĕç вырăнне йышăннисем: * [[1992]]—[[1996]] — [[Белых Юрий Васильевич|Юрий Белых]] * [[1996]]—[[2005]] — [[Аяцков Дмитрий Фёдорович|Дмитрий Аяцков]] Облаç думин ертӳçи — [[Радаев Валерий Васильевич|Валерий Радаев]] ([[Пĕрлĕ Раççей]], [[2007]] çулхи раштавăн 12-мĕшĕнче суйланă). Сарăту облаçĕнчен [[Федераци Канашĕ]]н пайташĕ — [[Шувалов Сергей Алексеевич|Сергей Шувалов]] (малтан облаç думин ертӳçи, [[2005]] çулхи , [[ака, 5]]). Маларах çак ĕç вырăнĕнче [[Абдулатипов Рамазан Гаджимурадович|Рамазан Абдулатипов]] ([[2000]] çулхи [[раштав, 19]] — [[2005]] çулхи [[ака]]) пулнă. === Çут çанталăк пурлăхĕ === Облаç гидроэнергопотенциалне [[Сарăту ГЭСĕ]] çулсерен вăтамран 5,4 млрд [[киловатт-сехет|кВт·с]] электроэнерги тупăçлать. Ял хуçалăхра уйрăмах ахаль тата кăнтăрти [[хура тăпра]]ллă, анлă саралнă [[каштан тăпри]]ллĕ çĕрсем хаклă шутланаççĕ. Облаç тĕплĕнех тенĕ пекех шывпа тулăх, Атăлпа чылай юханшывсăр пуçне çăлкуçсемпе çĕрай минерал шывĕ нумай. ==== Усăллă çĕрай управĕсем ==== Облаçре тупса тĕпченĕ 40 ытла пĕчĕк нефть тата газ (Степновское тата Урицкое уйрăмах калăплă) çĕрай управĕсем, ытти нумай пуян пуласлăхлă районсене тишкермен. Шыраса тĕпченĕ Озинкское пысăк [[çунăк сланец]] çĕрай управĕ, паха цемент чĕр таварĕ, фосфорит, çурт-йĕр тăвас, балласт тата кантăк хăйăрĕ, çурт-йĕр тумалли тăм тата чул управĕ нумай. === Климат === [[Климат]] облаçре вăтам континентлă: типĕ вăрăм [[çулла|çу]], ''Сулахайçырĕнче'' 30&nbsp;°C температурăллă кун чылай, сивĕ [[Хĕлле|хĕлсем]], нӳрĕклĕ кунсем уйăхне 12—15, тĕтреллисем уйăхне 4—10 кун, уйăхра 4 — 10 кун çил-тăвăл вĕçтерет. [[Çуркунне]] кĕске иртет. [[Пуш]] уйăхĕнче те çилсем вĕркеççĕ, çул çине юр тултарать – вăтамран уйăхра 5—7 кун. Пуш уйăхĕнче тĕтреллĕ кунсем, вăтамран, 5—9 кун. [[Кĕркунне]] пĕрпек çанталăк килмест. Тăнăç юр витĕмĕ çĕре çурçĕр районĕсенче чӳкĕн 25-мĕшĕ тĕлне, вар тата кăнтăр районĕсенче — чӳкĕн 29-мĕшĕ — раштавăн 8-мĕшĕсенче хупăрлать. == Халăх == Облаçре 2 млн 625,7 пин çын (2005) пурăнать. Халăх-çын тăвăрлăхĕ: 26,2 çын/тв.çм. [[2006]] çулхи хыпарпа облаç халăх йышĕ 2608,3 пин çын (2625,7 — [[2005]]). [[Хула халăхĕ]] ытларах: 73,7 %, ялти халăх 26,3 % çеç. === Наци йышĕ === {| class="standard" !Халăх ||Йышĕ [[2002]] çулта, пин ([http://www.perepis2002.ru/index.html?id=17 *] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120126074108/http://www.perepis2002.ru/index.html?id=17 |date=2012-01-26 }}) |- |[[Вырăссем]] |2293,1 (85,9 %) |- |[[Казахсем]] |78,3 (2,9 %) |- |[[Украинсем]] |67,3 (2,5 %) |- |[[Тутарсем]] |57,6 (2,2 %) |- |[[Эрменсем]] |25,0 |- |[[Мордвасем]] |16,5 |- |[[Азербайджансем]] |16,4 |- |[[Чăвашсем]] |16,0 |- |[[Белоруссем]] |12,7 |- |[[Нимĕçсем]] |12,1 |- |[[Чеченсем]] |8,5 |- |[[Лезгинсем]] |5,3 |- |[[Пушкăртсем]] |4,0 |- |[[Çармăссем]] |4,0 |- |[[Молдавансем]] |3,8 |- |[[Еврейсем]] |3,4 |- |[[Чикансем]] |2,7 |- |[[Корейсем]] |2,5 |- |<small> 2500 çын ытла йышлă халăха кăтартнă </small> |} === Украинсем === Украин ялĕсем Сарăту облаçĕн çĕрĕнче [[XVIII ĕмĕр]]ĕн пуçламăшĕнче çирĕпленеççĕ. В. Даль çырнипе Сарăту кĕпернин виççĕмĕш пайне украинсем йышăннă пулнă. Çаплах пурăну вырăнĕсен виççĕмĕш пайне украинсем никĕслесе ят панă, тĕслĕхрен, район тĕпĕсем: [[Калининск]] хули (малтан - Баланда), [[Хĕрлĕ Кут]] хули, хеп [[Екатериновка (Сарăту облаçĕ|Екатериновка]], пос.[[Дергачи]], чиркӳллĕ ялсем [[Самойловка]], [[Романовка]], урăх нумай пурăну вырăнĕсем. Сарăту облаçĕнче тăвар промăçласси Кĕçĕн Раççей хетьмăнлăхĕн [[Полтава облаçĕ|Полтавăпа]] [[Харьков облаçĕ|Харьков]] çĕрĕсенчен куçса килнĕ чумаксем аталантарса янă, вĕсемех çĕнĕ вырăнсенче, çав шутра Пукрав слободи (кайран Покровск хули, халĕ Атăлăн сулахай çыранĕнчи Сарăтăва хирĕç [[Энгельс (хула)|Энгельс]] хули), пурнăç никĕсне хунă. [[1989]] çулхи çыравпа облаçре 100 пинрен кăшт ытларах украин çынни пурăннă. 2002 çулта вара — 67,3 пин кăна. Çакă вара украинсем вырăссемпе хутăшса кайса хăйсен украинлăхне çухатнине кăтартать. Украинсем [[Польша|Польшăра]], [[Словаки|Словакире]] тата [[Канада|Канадара]] çеç вырăссемпе хутăшса каймаççĕ. Хальхи самантра [[Фёдоров районĕ|Фёдоровпа]] [[Самойлов районĕ]]сенче украинсем халĕ те нумайрахăш шутланасçĕ. Сарăту облаçĕн 30% халăхăн украин кăк хушамачĕсем. === Тутарсем === {{main|Тутарсем Раççейре вырнаçăнни}} [[Тутарсем]] пĕрçуммăн Сарӑту облаҫӗн [[Пасарлă Карабулак районĕ|Пасарлӑ Карабулак]], [[Дергачи районĕ|Дергачи]], [[Ершов районĕ|Ершов]], [[Петровск районӗ|Петровск]], [[Сарăту районĕ|Сарӑту]] 10 [[тутарсем|тутар]], 19 хутăш ялĕсенче пурăнаççĕ. Тутар гимназийĕ ([[Сарăту|Сарӑтура]], 1992), тутар ача-пăча сачĕ ([[Сарăту]]). Тутарсен наци-культура автономийĕ (1997 çултанпа), Тутар культура центрĕ, Атăлçи ислам центрĕ «Дава», культура-çутĕç пĕрлĕхĕ «Ислам йыхравĕ», облаçри тутар-пушкăрт культура-çутĕç пĕрлĕхĕ «Идель» ĕçлет. «Мăсăльман хыпарçи» (Сарăту), телекăларăм «Аллаху акбар» тухаççĕ. Пултарулăх ансамблĕ ([[Сафаровка (Сарăту облаçĕ)|Сафаровка]], [[Дергачи районĕ]]) пур. === Пушкăртсем === [[Пушкăртсем|Пушкӑрт]] ялĕсем Сарăту çĕрĕнче XVIII ĕмĕртенпе пулни паллă. Вĕсем [[Камелик (юханшыв)|Камелик]] юханшыв айлăмĕнче вырнаçнă, çаванпа та кунти пушкăртсене камелик пушкăрчĕсем теççĕ. Çак пурăну вырăнĕсем каярах [[Самар кĕперни|Самар кĕпернин]] Куçапай вулăсне кĕреççĕ. Халĕ самар пушкăрчĕсем ытларах Перелюба тата Пугачев районĕсенче пурăнаççĕ. Сарăту пушкăрчĕсен мăн асаттисем, самар пушкăрчĕсем пекех, [[Пушкăрт Республики|Пушкăртăстанăн]] кăнтăр-тухăçĕнчен куçса килнĕ. Тăван чĕлхи — [[пушкăрт чĕлхи]]. === Чӑвашсем === Чӑвашсем Сарӑту ҫӗрӗнче [[XVIII]] ӗмӗртен пурӑнаҫҫӗ. Сарӑту облаҫӗнче икӗ чӑваш ялӗ пур: [[Ĕшнеуй]] тата [[Шурту]], вӗсем [[Пасарлă Карабулак районĕ|Пасарлӑ Карапулак районӗнче]] вырнаҫнӑ. == Администрациллӗ пайлани == [[File:Admin-map-Saratov-region.gif|thumb|right|300px|Сарăту облаçĕн [[Район|район]]ĕсем]] Облаç 38 района пайланать, вĕсенчен 20 - ''Сылтăм çыран енче'', 18 — ''Сулахай çыран енче''. Облаçре 1805 ял, посёлок, 18 хула ([[2005]]), 4 хула тӑрӑхӗсем<ref>{{Cite web |url=http://docs.cntd.ru/document/977400114 |title=Закон «Об административно-территориальном устройстве Саратовской области» |access-date=2016-11-30 |archive-date=2020-11-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201105040713/http://docs.cntd.ru/document/977400114 |deadlink=no }}</ref><ref name="реестр">[http://docs.cntd.ru/document/467707743 Реестр административно-территориального деления Саратовской области] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201113004522/http://docs.cntd.ru/document/467707743 |date=2020-11-13 }} // Постановление Правительства Саратовской области от 29 октября 2015 года N 545-П «Об утверждении реестра административно-территориального деления Саратовской области» (с изменениями на 5 августа 2016 года)</ref>. [[2020]] ҫулта Сарӑту облаҫӗнче ҫӗнӗ Администрацилӗ пайлани йышӑннӑ. Киввӗ [[Сарăту районĕ]] [[Сарăту]] хулипе ҫӗнӗ [[Гагарин районĕ|Гагарин администрациллĕ районӗ]] хушшинче пайланӑ. * 1 облаҫ пĕлтерешпе хула ([[Сарăту]]), * 1 ХАТЙ<ref>(ХАТЙ, хупнӑ администрациллӗ-территориллĕ йӗркеленӳ, вырӑсла ''ЗАТО, закрытое административно-территориальное образование'')</ref>([[Светлый (Сарӑту облаҫӗ)|Светлый]] посёлокӗ), * 38 район, ** 1 администрациллĕ район ([[Гагарин районӗ]]), * 2 административлӑ округ — [[Шиханы|Шӑхан]]<ref>вырӑсла ''Шиханы''</ref> хули те [[Михайловский]] — вӗсем ХАТЙ пулнӑ<ref name="реестр"/>. === Хула тӑрӑхӗсем тата районсем === ==== Хула тӑрӑхӗсем ==== * [[Сарăту]] хули * [[Шиханы|Шӑхан]] хули * [[Михайловский]] ялӗ * [[Светлый (ХАТЙ)]] посёлокӗ ==== Районсем ==== {{Div col|cols=2}} * [[Александров Гай районӗ]] * [[Аркадак районӗ]] * [[Аткарск районӗ]] * [[Балаково районӗ]] * [[Балашов районӗ]] * [[Балтай районӗ]] * [[Вольск районӗ]] * [[Воскресенское районӗ]] * [[Дергачи районӗ]] * [[Духовницкое районӗ]] * [[Гагарин районӗ (Сарӑту облаҫӗ)|Гагарин районӗ]] (администрациллӗ район)<ref>Администраци центрӗ — Сарӑту (района кӗмест) хулинче вырнаҫнӑ</ref> * [[Екатериновка районӗ]] * [[Ершов районӗ]] * [[Ивантеевка районӗ]] * [[Калининск районӗ (Сарӑту облаҫӗ)|Калининск районӗ]] * [[Красноармейск районӗ]] * [[Лысые Горы районӗ]] * [[Маркс районӗ]] * [[Озинки районӗ]] * [[Пасарлӑ Карабулак районӗ]] * [[Перелюб районӗ]] * [[Петровск районӗ]] * [[Питерка районӗ]] * [[Пугачёв районӗ]] * [[Ровное районӗ]] * [[Романовка районӗ]] * [[Ртищево районӗ]] * [[Самойловка районӗ]] * [[Советское районӗ]]<ref>Администраци центрӗ — [[Степное (Советское районӗ, Сарӑту облаҫӗ)|Степнойӗре]] вырнаҫнӑ</ref> * [[Ҫӗнӗ Бурас районӗ]] * [[Новоузенск районӗ]] * [[Татищево районӗ]] * [[Турки районӗ]] * [[Фёдоровка районӗ]] * [[Хвалынск районӗ]] * [[Хӗрлӗ Кут районӗ]] * [[Хӗрлӗ Партизан районӗ]]<ref>Администраци центрӗ — Горныйра вырнаҫнӑ</ref> * [[Энгельс районӗ]] {{Div col end}} === Пурăнан вырăнсем === {{main|Сарăту облаçĕн ял-хули}} <div align="center"> {| class="toccolours" style="margin: 0 2em 0 2em" |- | bgcolor="#C0C0C0" | '''10 пин ытла çынлă пурăну вырăнĕсем'''<br /> [[2007]] çулăн кăрлач, 1 тĕлне |- | <table width="600" border="0" cellspacing="1" cellpadding="0"> <tr align="left"> <td width="35%" style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;font-weight:bold;"> [[Сарăту]]</td> <td width="15%" style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;">841,4</td> <td width="35%" style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;font-weight:bold;"> [[Красноармейск (Сарăту облаçĕ)|Красноармейск]]</td> <td width="15%" style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;">24,9</td> </tr> <tr align="left"> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;font-weight:bold;"> [[Энгельс (хула)|Энгельс]]</td> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;">200,8</td> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;font-weight:bold;"> [[Ершов (хула)|Ершов]]</td> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;">23,5</td> </tr> <tr align="left"> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;font-weight:bold;"> [[Балаково]]</td> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;">200,5</td> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;font-weight:bold;"> [[Калининск]]</td> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;">18,7</td> </tr> <tr align="left"> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;font-weight:bold;"> [[Балашов (хула)|Балашов]]</td> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;">93,4</td> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;font-weight:bold;"> [[Новоузенск]]</td> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;">16,9</td> </tr> <tr align="left"> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;font-weight:bold;"> [[Вольск]]</td> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;">68,9</td> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;font-weight:bold;"> [[Красный Кут]]</td> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;">14,7</td> </tr> <tr align="left"> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;font-weight:bold;"> [[Ртищево]]</td> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;">43,3</td> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;font-weight:bold;"> [[Аркадак]]</td> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;">13,8</td> </tr> <tr align="left"> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;font-weight:bold;"> [[Пугачёв (хула)|Пугачёв]]</td> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;">42,4</td> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;font-weight:bold;"> [[Хвалынск]]</td> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;">13,7</td> </tr> <tr align="left"> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;"> [[Приволжский (Сарăту облаçĕ)|Приволжский]]</td> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;">33,1</td> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;"> [[Степное (Сарăту облаçĕ)|Степное]]</td> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;">13,4</td> </tr> <tr align="left"> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;font-weight:bold;"> [[Маркс (хула)|Маркс]]</td> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;">32,8</td> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;"> [[Светлый (Сарăту облаçĕ)|Светлый]]</td> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;">12,9</td> </tr> <tr align="left"> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;font-weight:bold;"> [[Петровск (Сарăту облаçĕ)|Петровск]]</td> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;">32,6</td> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;font-weight:bold;"> [[Базарный Карабулак]]</td> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;">10,3</td> </tr> <tr align="left"> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;font-weight:bold;"> [[Аткарск]]</td> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;">27,6</td> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;"> [[Озинки]]</td> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;">10,2</td> </tr> </table> |} </div> == Культура == Сарăту облаçĕнчи музейсем: [[Сарăту облаçĕн тăван ен тĕпчев музейĕ]], [[Сарăту А. Н. Радищев ячĕллĕ ӳнер музейĕ]], [[Н.Г. Чернышевский музей-пӳрчĕ]], [[К. Федин музей-пӳрчĕ]], [[Балашов]], [[Вольск]], [[Петровск]], [[Хвалынск]], [[Энгельс (хула)|Энгельс]] тăван ен тĕпчев музейĕсем, [[Пугачёв (хула)|Пугачёври]] [[В. И. Чапаев астăвăм музей-пӳрчĕ]]<ref name="bse22">Большая Cоветская Энциклопедия. Гл. ред. А. М. Прохоров, 3-е изд. Т. 22. Ремень — Сафи. 1975. 628 стр., илл.; 37 л. илл. и карт.</ref>. Облаçри театрсем: [[Балаков драма Е.А. Лебедев ячĕллĕ театрĕ]], [[Балашов драма театрĕ]], [[Вольск драма театрĕ]], [[Сарăту академи драма И. А. Слонов ячĕллĕ театрĕ]], [[Сарăту академи оперăпа балет театрĕ]], [[Сарату академи çамрăк куравçă театрĕ]], [[Сарăту пуканетеатрĕ «Теремок»|Пукане театрĕ «Теремок»]], [[Сарăту муниципаллă çĕнĕ драма театрĕ «Версия»]], [[Сарăту муниципаллă драма театрĕ «АТХ»]], [[Сарăту облаç оперетта театрĕ]], [[Сарăту пластика драма театрĕ]], [[Сарăту вырăс камит театрĕ]]<ref name="bse22" /> == Экономика == === Промăçлăхĕ === Сарăту облаçĕ промăçлăхĕ тупăшласси [[Атăлçи экономика регионĕ]]нче малта пыраканни шутланать. Облаçĕн [[промăçлăхĕ]]н шутĕнче 2000 ытла пысăк тата вăтам йĕркеленӳлĕх. Кунта [[троллейбус]]сем ([[Тролза]]), чукун çул техникине ([[Энгельс транспорт машинăтавакан завочĕ]]) чĕртекен çуртасем, тĕп-тĕрĕс приборсем, [[холодильник]]сем тата [[морозильник]]сем, шĕвек çунăк япала тата нефтехими япалисене ([[Сарăту НТЗ]] хăвачĕ 10 млн т. нефть/çул, «Сарăтунефтеоргсинтез»), [[минерал имçамĕ]], [[пăхăр прокачĕ]], çурт-йĕр [[кантăк]]ĕ, [[цемент]] кăлараççĕ. Промăçлăх структуринче чи нумай пайли — хăват-çунăк япала комплексĕ (45,5 %), çаплах машинăтăваслăх (19,1 %), хими тата нефтехими (15,6 %), апат-çимĕç (9,2 %) промăçлăхĕ палăрать. Облаçре пысăк [[электростанци]]сем — [[Балаково АЭСĕ]] тата [[Сарăту ГЭСĕ]] — электрохăват тупăшлаççĕ, вĕсен суммă хăвачĕ 4000 МВт тата 1360 МВт. Çак электростанцисем Атăлçи регионĕн чĕрĕк пайне тата Раççейĕн 3 % электрохăватне тăваççĕ. Унсăр пуçне, хăватçăсен хулинче [[Балаково|Балаковăра]] [[Балаково ТЭЦ-4|ТЭЦ-4]] (465 МВт, 1532 Гкал/сех), [[Сарăту]]ра [[Сарăту ТЭЦ-5|ТЭЦ-5]] (440 МВт, 1260 Гкал/сех), [[Сарăту ТЭЦ-2|ТЭЦ-2]] (296 МВт, 1077 ГКал/сех), [[Сарăту ГРЭСĕ|ГРЭС]] (54 МВт, 506 Гкал/сех) тата [[Сарăту ТЭЦ-1|ТЭЦ-1]] (22 МВт, 255 Гкал/сех), [[Энгельс (хула)|Энгельсре]] [[Энгельс ТЭЦĕ|ТЭЦ-3]] (202 МВт, 844 Гкал/сех) хăват парать. === Транспорт === Облаçре тĕрлĕ тĕслĕ транспорт ĕçлет. Автомобиль çулĕсен тăсăлăвĕ — 9940 км, хытă витĕмли — 9540 км (çав шутра 741 км федерации шайĕнчи автотрасса) ([[2000]]). Транспорт инфраструктуринче паллă вырăн [[чукун çул]] йышăнать, унăн пайне 90 % ытла япала- тата 40 % яхăн пассажир турттаракан транспорт. Облаç территорипе пыракан [[чукун çул]] тăсăлăвĕ 2326 çм. Вĕсенчен чылайăшĕ [[Атăлçи чукун çулĕ]]н ([[Атăлçи чукун çулĕн Сарăту уйрăмĕ|Сарăту уйрăмĕ]]) тата пĕчĕкреххи, облаçĕн анăçĕнчи [[Кăнтăр-Тухăç чукун çулĕ]] ([[Кăнтăр-Тухăç чукун çулĕн Ртищево уйрăмĕ|Ртищево уйрăмĕ]]). Облаçре [[ансăр чукун çул]] пур — [[Красноармейски керамика завочĕн ансăр чукун çулĕ]]. Юханшыв транспорчĕ аталаннă, [[Сарăту]] хули Атăл çинчи пысăк порт шутланать. Атăл урлă каçма виççĕ автомобиль кĕперĕ ( [[Сарăту]], [[Балаково]] тата [[Сарăту кĕперĕ (çĕнĕ)|Сарăтуран çурçĕрелле]], виççĕмĕшĕ çăмăл тата маршрут хула транспорче валли çеç). == Çар объекчĕсем == * Виççĕ авиаци бази: [[Авиабаза Балашов|Балашов]], [[Авиабаза Сенная|Сенная]] тата [[Авиабаза Энгельс|Энгельс]] * [[Тамань ракета дивизийĕ]] [[РВСН]] [[Светлый (Сарату облаçĕ)| Светлый]] ХАТЙ<ref>(ХАТЙ, хупнӑ администрациллӗ территориаллӑ йӗркеленӳ, вырӑсла ''ЗАТО, закрытое административно-территориальное образование)</ref> * [[Хими тата биологи радиаци хӳтĕлев ĂТИ]], 1 ХБРХ мобиллĕ бригади, асăрхав тата разведка полкĕ тата [[Шăхан]] хули таврашĕнчи хими полигонĕ. == Асăрхавсем == {{асăрхавсем}} == Каçăсем == * [http://saratov.gov.ru/ Сарăту облаç ертӳçлĕхĕ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160721225807/http://saratov.gov.ru/ |date=2016-07-21 }} * [http://terrus.ru/cgi-bin/allrussia/v3_index.pl?act=reg&id=64 Сарату облаçĕ «Вся Россия» хыпар кĕнеке-каталогра] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090610073422/http://www.terrus.ru/cgi-bin/allrussia/v3_index.pl?act=reg&id=64 |date=2009-06-10 }} * [http://www.sarat.ru/ Сарăту облаç хулисем çинчен хыпарсем] * [http://saratov-kultura.ru/ Сарăтун культурăллă пурнăçĕ] {{Сарăту облаçĕ}} {{Атăл федераци тăрăхĕ}} {{Раççей Федераци субъекчĕсем}} [[Категори:Сарăту облаçĕ| ]] [[Категори:Алфавите кура администрациллӗ виҫесем]] p6rag4vy3a24816bmszdjrg7173i1z6 876424 876400 2026-08-10T19:28:28Z Max Tenche 25572 876424 wikitext text/x-wiki {{РФ субъекчĕ |RuNm = Сарăту облаçĕ <br /> |OfNm1 = {{lang-ru|Саратовская область}} <br> [[File:-_panoramio_-_Road_Sign_Series_(8).jpg|250px]] |OfNm2 = &nbsp; |FSFlag = Flag_of_Saratov_Oblast.svg |FSCoA = Coat_of_Arms_of_Saratov_oblast.svg |FlagLnk = Сарăту облаçĕн ялавĕ |CoALnk = Сарăту облаçĕн гербĕ |FSMap = Map_of_Russia_-_Saratov_Oblast_(2008-03).svg |FSCtrWhat = Тĕп хули |FSCtrNm = [[Сарăту]] |AreaRnk = 32 |TotArea = 101&nbsp;240 |WaterPrcnt = кăштах кăна |PopRnk = 20 |PopQty = 2 404 944 osy |PopCtDate = 2023 |PopDens = 23,75 osy |FedDistrNm = [[Атăлçи федераци тăрăхĕ]] |EcRegNm = [[Атăлçи экономика районĕ]] |CadNo = 64 |LangLangs = s |OfLangs = [[вырăс чĕлхи|вырăсkf]] |HeadTtl = [[Сарăту облаçĕн Пуçлăхĕ|Пуçлăх]] |HeadNm = [[Бусаргин Роман Викторович]] |ViceTtl = [[Сарăту облаçĕн Министрсен кабинечĕ|Министрсен кабинечĕн]] [[Сарăту облаçĕн Министрсен кабинечĕн председателĕ|председателĕ]] |ViceNm = |LegislTtl = [[Сарăту облаçĕн думи|Облаç думин]] [[Сарăту облаçĕн думин Председателĕ|председателĕ]] |LegislNm = [[Исаев Михаил Александрович]] |FSAnthem = [[Сарăту облаçĕн гимнĕ]] |FSUTC = [[Самар вăхăчĕ]] }} [[Ӳкерчĕк:Outline_Map_of_Saratov_Oblast.svg|right|300px]] '''Сарăту облаçĕ''' ({{lang-ru|Саратовская Область}}) — [[Раççей Федерацийĕ]]н [[Европа]] пайĕн кăнтăр-тухăçĕнче, Анат [[Атăлçи]]н çурçĕрĕнче вырнаçнă субъекчĕ. Лаптăкĕ 100,2 пин тв.çм. Çĕрĕсем анăçран тухăмалла çити 575 çухрăм, çурçĕртен кăнтăра — 330 çухрăм сарăлса выртаççĕ. [[Атăлçи федераци тăрăхĕ|Атӑлҫи Федераци тӑрӑхӗнче]] йышне кӗртет. Облаçе [[1936]] çулхи [[раштав, 5]] [[Сарăту Ен]]не улăштарса туса хунă. == Тавралăхĕ == Сарăту облаçĕ Раççей Федерацин Евроăри кăнтăр-тухăç çĕрĕнче, Анат Атăлçин çурçĕрĕнче, вырнаçнă. Анăçран тухăçалла 575 çм, çурçĕртен кăнтăралла — 330 çм территори. Чикĕ вăрăммăшĕ 3500 çухрăмран чылай. Хĕвелтухăçĕнче [[Казахстан]]па, кăнтăрта — [[Волгоград облаçĕ|Волгоград]] облаçĕпе, хĕвеланăçĕнче [[Воронеж облаçĕ|Воронеж]]па [[Тамбов облаçĕ|Тамбов]] облаçĕсемпе, çурçĕрте- [[Пенза облаçĕ|Пенза]], [[Самар облаçĕ|Самар]], [[Чĕмпĕр облаçĕ|Чĕмпĕр]] тата [[Ăренпур облаçĕ|Ăренпур]] çĕрĕсемпе юнашар. Сарăту çĕрĕсем витĕр мăн [[Атăл]] юхать. вăл облаçе иккĕне пайлать: ''Сулахай çыран ен'' тата ''Сылтăм çыран ен''. == Кун-çулĕ == [[1780]] çулта [[Сарăту енпуçлăхĕ|Сарăту енпуçлăхне]] тăххăр уесе (Сарăту, Хвалынь, Воль, Кузнец, Сердоб, Аткар, Петĕр, Балашов тата Камышин) пуçтарса йĕркеленĕ, [[1797]] çулта вăл — [[Сарăту кĕперни]] пулса тăрать, [[1934]] çулхи [[кăрлач, 10|кăрлачăн 10-мĕшĕнче]] — [[Сарăту Ен]]не куçарнă, [[1936]] çулхи [[раштав, 5|раштавăн 5-мĕшĕнче]] — облаç шайне çитернĕ. Хальхи чикĕсене [[1957]] çулта çирĕплетнĕ. == Облаçри влаç == [[2005]] çулхи [[пуш, 3]] Сарăту облаç думи кĕпернеттĕр ĕç вырăнне [[Раççей Федерацийĕ]]н [[Президент|Президенчĕ]] [[Путин Владимир Владимирович|Владимир Путин]] сĕннипе [[Балаково АЭС-ĕ]]н директорне [[Ипатов Павел Леонидович|Павел Ипатова]] лартнă. Ӗçе вăл официаллă [[2005]] çулхи [[ака, 3]] кĕнĕ. Маларах Сарăту облаçĕн кĕпернеттĕр ĕç вырăнне йышăннисем: * [[1992]]—[[1996]] — [[Белых Юрий Васильевич|Юрий Белых]] * [[1996]]—[[2005]] — [[Аяцков Дмитрий Фёдорович|Дмитрий Аяцков]] Облаç думин ертӳçи — [[Радаев Валерий Васильевич|Валерий Радаев]] ([[Пĕрлĕ Раççей]], [[2007]] çулхи раштавăн 12-мĕшĕнче суйланă). Сарăту облаçĕнчен [[Федераци Канашĕ]]н пайташĕ — [[Шувалов Сергей Алексеевич|Сергей Шувалов]] (малтан облаç думин ертӳçи, [[2005]] çулхи , [[ака, 5]]). Маларах çак ĕç вырăнĕнче [[Абдулатипов Рамазан Гаджимурадович|Рамазан Абдулатипов]] ([[2000]] çулхи [[раштав, 19]] — [[2005]] çулхи [[ака]]) пулнă. === Çут çанталăк пурлăхĕ === Облаç гидроэнергопотенциалне [[Сарăту ГЭСĕ]] çулсерен вăтамран 5,4 млрд [[киловатт-сехет|кВт·с]] электроэнерги тупăçлать. Ял хуçалăхра уйрăмах ахаль тата кăнтăрти [[хура тăпра]]ллă, анлă саралнă [[каштан тăпри]]ллĕ çĕрсем хаклă шутланаççĕ. Облаç тĕплĕнех тенĕ пекех шывпа тулăх, Атăлпа чылай юханшывсăр пуçне çăлкуçсемпе çĕрай минерал шывĕ нумай. ==== Усăллă çĕрай управĕсем ==== Облаçре тупса тĕпченĕ 40 ытла пĕчĕк нефть тата газ (Степновское тата Урицкое уйрăмах калăплă) çĕрай управĕсем, ытти нумай пуян пуласлăхлă районсене тишкермен. Шыраса тĕпченĕ Озинкское пысăк [[çунăк сланец]] çĕрай управĕ, паха цемент чĕр таварĕ, фосфорит, çурт-йĕр тăвас, балласт тата кантăк хăйăрĕ, çурт-йĕр тумалли тăм тата чул управĕ нумай. === Климат === [[Климат]] облаçре вăтам континентлă: типĕ вăрăм [[çулла|çу]], ''Сулахайçырĕнче'' 30&nbsp;°C температурăллă кун чылай, сивĕ [[Хĕлле|хĕлсем]], нӳрĕклĕ кунсем уйăхне 12—15, тĕтреллисем уйăхне 4—10 кун, уйăхра 4 — 10 кун çил-тăвăл вĕçтерет. [[Çуркунне]] кĕске иртет. [[Пуш]] уйăхĕнче те çилсем вĕркеççĕ, çул çине юр тултарать – вăтамран уйăхра 5—7 кун. Пуш уйăхĕнче тĕтреллĕ кунсем, вăтамран, 5—9 кун. [[Кĕркунне]] пĕрпек çанталăк килмест. Тăнăç юр витĕмĕ çĕре çурçĕр районĕсенче чӳкĕн 25-мĕшĕ тĕлне, вар тата кăнтăр районĕсенче — чӳкĕн 29-мĕшĕ — раштавăн 8-мĕшĕсенче хупăрлать. == Халăх == Облаçре 2 млн 625,7 пин çын (2005) пурăнать. Халăх-çын тăвăрлăхĕ: 26,2 çын/тв.çм. [[2006]] çулхи хыпарпа облаç халăх йышĕ 2608,3 пин çын (2625,7 — [[2005]]). [[Хула халăхĕ]] ытларах: 73,7 %, ялти халăх 26,3 % çеç. === Наци йышĕ === {| class="standard" !Халăх ||Йышĕ [[2002]] çулта, пин ([http://www.perepis2002.ru/index.html?id=17 *] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120126074108/http://www.perepis2002.ru/index.html?id=17 |date=2012-01-26 }}) |- |[[Вырăссем]] |2293,1 (85,9 %) |- |[[Казахсем]] |78,3 (2,9 %) |- |[[Украинсем]] |67,3 (2,5 %) |- |[[Тутарсем]] |57,6 (2,2 %) |- |[[Эрменсем]] |25,0 |- |[[Мордвасем]] |16,5 |- |[[Азербайджансем]] |16,4 |- |[[Чăвашсем]] |16,0 |- |[[Белоруссем]] |12,7 |- |[[Нимĕçсем]] |12,1 |- |[[Чеченсем]] |8,5 |- |[[Лезгинсем]] |5,3 |- |[[Пушкăртсем]] |4,0 |- |[[Çармăссем]] |4,0 |- |[[Молдавансем]] |3,8 |- |[[Еврейсем]] |3,4 |- |[[Чикансем]] |2,7 |- |[[Корейсем]] |2,5 |- |<small> 2500 çын ытла йышлă халăха кăтартнă </small> |} === Украинсем === Украин ялĕсем Сарăту облаçĕн çĕрĕнче [[XVIII ĕмĕр]]ĕн пуçламăшĕнче çирĕпленеççĕ. В. Даль çырнипе Сарăту кĕпернин виççĕмĕш пайне украинсем йышăннă пулнă. Çаплах пурăну вырăнĕсен виççĕмĕш пайне украинсем никĕслесе ят панă, тĕслĕхрен, район тĕпĕсем: [[Калининск]] хули (малтан - Баланда), [[Хĕрлĕ Кут]] хули, хеп [[Екатериновка (Сарăту облаçĕ|Екатериновка]], пос.[[Дергачи]], чиркӳллĕ ялсем [[Самойловка]], [[Романовка]], урăх нумай пурăну вырăнĕсем. Сарăту облаçĕнче тăвар промăçласси Кĕçĕн Раççей хетьмăнлăхĕн [[Полтава облаçĕ|Полтавăпа]] [[Харьков облаçĕ|Харьков]] çĕрĕсенчен куçса килнĕ чумаксем аталантарса янă, вĕсемех çĕнĕ вырăнсенче, çав шутра Пукрав слободи (кайран Покровск хули, халĕ Атăлăн сулахай çыранĕнчи Сарăтăва хирĕç [[Энгельс (хула)|Энгельс]] хули), пурнăç никĕсне хунă. [[1989]] çулхи çыравпа облаçре 100 пинрен кăшт ытларах украин çынни пурăннă. 2002 çулта вара — 67,3 пин кăна. Çакă вара украинсем вырăссемпе хутăшса кайса хăйсен украинлăхне çухатнине кăтартать. Украинсем [[Польша|Польшăра]], [[Словаки|Словакире]] тата [[Канада|Канадара]] çеç вырăссемпе хутăшса каймаççĕ. Хальхи самантра [[Фёдоров районĕ|Фёдоровпа]] [[Самойлов районĕ]]сенче украинсем халĕ те нумайрахăш шутланасçĕ. Сарăту облаçĕн 30% халăхăн украин кăк хушамачĕсем. === Тутарсем === {{main|Тутарсем Раççейре вырнаçăнни}} [[Тутарсем]] пĕрçуммăн Сарӑту облаҫӗн [[Пасарлă Карабулак районĕ|Пасарлӑ Карабулак]], [[Дергачи районĕ|Дергачи]], [[Ершов районĕ|Ершов]], [[Петровск районӗ|Петровск]], [[Сарăту районĕ|Сарӑту]] 10 [[тутарсем|тутар]], 19 хутăш ялĕсенче пурăнаççĕ. Тутар гимназийĕ ([[Сарăту|Сарӑтура]], 1992), тутар ача-пăча сачĕ ([[Сарăту]]). Тутарсен наци-культура автономийĕ (1997 çултанпа), Тутар культура центрĕ, Атăлçи ислам центрĕ «Дава», культура-çутĕç пĕрлĕхĕ «Ислам йыхравĕ», облаçри тутар-пушкăрт культура-çутĕç пĕрлĕхĕ «Идель» ĕçлет. «Мăсăльман хыпарçи» (Сарăту), телекăларăм «Аллаху акбар» тухаççĕ. Пултарулăх ансамблĕ ([[Сафаровка (Сарăту облаçĕ)|Сафаровка]], [[Дергачи районĕ]]) пур. === Пушкăртсем === [[Пушкăртсем|Пушкӑрт]] ялĕсем Сарăту çĕрĕнче XVIII ĕмĕртенпе пулни паллă. Вĕсем [[Камелик (юханшыв)|Камелик]] юханшыв айлăмĕнче вырнаçнă, çаванпа та кунти пушкăртсене камелик пушкăрчĕсем теççĕ. Çак пурăну вырăнĕсем каярах [[Самар кĕперни|Самар кĕпернин]] Куçапай вулăсне кĕреççĕ. Халĕ самар пушкăрчĕсем ытларах Перелюба тата Пугачев районĕсенче пурăнаççĕ. Сарăту пушкăрчĕсен мăн асаттисем, самар пушкăрчĕсем пекех, [[Пушкăрт Республики|Пушкăртăстанăн]] кăнтăр-тухăçĕнчен куçса килнĕ. Тăван чĕлхи — [[пушкăрт чĕлхи]]. === Чӑвашсем === Чӑвашсем Сарӑту ҫӗрӗнче [[XVIII]] ӗмӗртен пурӑнаҫҫӗ. Сарӑту облаҫӗнче икӗ чӑваш ялӗ пур: [[Ĕшнеуй]] тата [[Шурту]], вӗсем [[Пасарлă Карабулак районĕ]]нче вырнаҫнӑ. == Администрациллӗ пайлани == [[File:Admin-map-Saratov-region.gif|thumb|right|300px|Сарăту облаçĕн [[Район|район]]ĕсем]] Облаç 38 района пайланать, вĕсенчен 20 - ''Сылтăм çыран енче'', 18 — ''Сулахай çыран енче''. Облаçре 1805 ял, посёлок, 18 хула ([[2005]]), 4 хула тӑрӑхӗсем<ref>{{Cite web |url=http://docs.cntd.ru/document/977400114 |title=Закон «Об административно-территориальном устройстве Саратовской области» |access-date=2016-11-30 |archive-date=2020-11-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201105040713/http://docs.cntd.ru/document/977400114 |deadlink=no }}</ref><ref name="реестр">[http://docs.cntd.ru/document/467707743 Реестр административно-территориального деления Саратовской области] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201113004522/http://docs.cntd.ru/document/467707743 |date=2020-11-13 }} // Постановление Правительства Саратовской области от 29 октября 2015 года N 545-П «Об утверждении реестра административно-территориального деления Саратовской области» (с изменениями на 5 августа 2016 года)</ref>. [[2020]] ҫулта Сарӑту облаҫӗнче ҫӗнӗ Администрацилӗ пайлани йышӑннӑ. Киввӗ [[Сарăту районĕ]] [[Сарăту]] хулипе ҫӗнӗ [[Гагарин районĕ|Гагарин администрациллĕ районӗ]] хушшинче пайланӑ. * 1 облаҫ пĕлтерешпе хула ([[Сарăту]]), * 1 ХАТЙ<ref>(ХАТЙ, хупнӑ администрациллӗ-территориллĕ йӗркеленӳ, вырӑсла ''ЗАТО, закрытое административно-территориальное образование'')</ref>([[Светлый (Сарӑту облаҫӗ)|Светлый]] посёлокӗ), * 38 район, ** 1 администрациллĕ район ([[Гагарин районӗ]]), * 2 административлӑ округ — [[Шиханы|Шӑхан]]<ref>вырӑсла ''Шиханы''</ref> хули те [[Михайловский]] — вӗсем ХАТЙ пулнӑ<ref name="реестр"/>. === Хула тӑрӑхӗсем тата районсем === ==== Хула тӑрӑхӗсем ==== * [[Сарăту]] хули * [[Шиханы|Шӑхан]] хули * [[Михайловский]] ялӗ * [[Светлый (ХАТЙ)]] посёлокӗ ==== Районсем ==== {{Div col|cols=2}} * [[Александров Гай районӗ]] * [[Аркадак районӗ]] * [[Аткарск районӗ]] * [[Балаково районӗ]] * [[Балашов районӗ]] * [[Балтай районӗ]] * [[Вольск районӗ]] * [[Воскресенское районӗ]] * [[Дергачи районӗ]] * [[Духовницкое районӗ]] * [[Гагарин районӗ (Сарӑту облаҫӗ)|Гагарин районӗ]] (администрациллӗ район)<ref>Администраци центрӗ — Сарӑту (района кӗмест) хулинче вырнаҫнӑ</ref> * [[Екатериновка районӗ]] * [[Ершов районӗ]] * [[Ивантеевка районӗ]] * [[Калининск районӗ (Сарӑту облаҫӗ)|Калининск районӗ]] * [[Красноармейск районӗ]] * [[Лысые Горы районӗ]] * [[Маркс районӗ]] * [[Озинки районӗ]] * [[Пасарлӑ Карабулак районӗ]] * [[Перелюб районӗ]] * [[Петровск районӗ]] * [[Питерка районӗ]] * [[Пугачёв районӗ]] * [[Ровное районӗ]] * [[Романовка районӗ]] * [[Ртищево районӗ]] * [[Самойловка районӗ]] * [[Советское районӗ]]<ref>Администраци центрӗ — [[Степное (Советское районӗ, Сарӑту облаҫӗ)|Степнойӗре]] вырнаҫнӑ</ref> * [[Ҫӗнӗ Бурас районӗ]] * [[Новоузенск районӗ]] * [[Татищево районӗ]] * [[Турки районӗ]] * [[Фёдоровка районӗ]] * [[Хвалынск районӗ]] * [[Хӗрлӗ Кут районӗ]] * [[Хӗрлӗ Партизан районӗ]]<ref>Администраци центрӗ — Горныйра вырнаҫнӑ</ref> * [[Энгельс районӗ]] {{Div col end}} === Пурăнан вырăнсем === {{main|Сарăту облаçĕн ял-хули}} <div align="center"> {| class="toccolours" style="margin: 0 2em 0 2em" |- | bgcolor="#C0C0C0" | '''10 пин ытла çынлă пурăну вырăнĕсем'''<br /> [[2007]] çулăн кăрлач, 1 тĕлне |- | <table width="600" border="0" cellspacing="1" cellpadding="0"> <tr align="left"> <td width="35%" style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;font-weight:bold;"> [[Сарăту]]</td> <td width="15%" style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;">841,4</td> <td width="35%" style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;font-weight:bold;"> [[Красноармейск (Сарăту облаçĕ)|Красноармейск]]</td> <td width="15%" style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;">24,9</td> </tr> <tr align="left"> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;font-weight:bold;"> [[Энгельс (хула)|Энгельс]]</td> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;">200,8</td> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;font-weight:bold;"> [[Ершов (хула)|Ершов]]</td> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;">23,5</td> </tr> <tr align="left"> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;font-weight:bold;"> [[Балаково]]</td> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;">200,5</td> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;font-weight:bold;"> [[Калининск]]</td> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;">18,7</td> </tr> <tr align="left"> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;font-weight:bold;"> [[Балашов (хула)|Балашов]]</td> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;">93,4</td> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;font-weight:bold;"> [[Новоузенск]]</td> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;">16,9</td> </tr> <tr align="left"> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;font-weight:bold;"> [[Вольск]]</td> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;">68,9</td> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;font-weight:bold;"> [[Красный Кут]]</td> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;">14,7</td> </tr> <tr align="left"> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;font-weight:bold;"> [[Ртищево]]</td> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;">43,3</td> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;font-weight:bold;"> [[Аркадак]]</td> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;">13,8</td> </tr> <tr align="left"> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;font-weight:bold;"> [[Пугачёв (хула)|Пугачёв]]</td> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;">42,4</td> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;font-weight:bold;"> [[Хвалынск]]</td> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;">13,7</td> </tr> <tr align="left"> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;"> [[Приволжский (Сарăту облаçĕ)|Приволжский]]</td> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;">33,1</td> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;"> [[Степное (Сарăту облаçĕ)|Степное]]</td> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;">13,4</td> </tr> <tr align="left"> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;font-weight:bold;"> [[Маркс (хула)|Маркс]]</td> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;">32,8</td> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;"> [[Светлый (Сарăту облаçĕ)|Светлый]]</td> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;">12,9</td> </tr> <tr align="left"> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;font-weight:bold;"> [[Петровск (Сарăту облаçĕ)|Петровск]]</td> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;">32,6</td> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;font-weight:bold;"> [[Базарный Карабулак]]</td> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;">10,3</td> </tr> <tr align="left"> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;font-weight:bold;"> [[Аткарск]]</td> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;">27,6</td> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;"> [[Озинки]]</td> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;">10,2</td> </tr> </table> |} </div> == Культура == Сарăту облаçĕнчи музейсем: [[Сарăту облаçĕн тăван ен тĕпчев музейĕ]], [[Сарăту А. Н. Радищев ячĕллĕ ӳнер музейĕ]], [[Н.Г. Чернышевский музей-пӳрчĕ]], [[К. Федин музей-пӳрчĕ]], [[Балашов]], [[Вольск]], [[Петровск]], [[Хвалынск]], [[Энгельс (хула)|Энгельс]] тăван ен тĕпчев музейĕсем, [[Пугачёв (хула)|Пугачёври]] [[В. И. Чапаев астăвăм музей-пӳрчĕ]]<ref name="bse22">Большая Cоветская Энциклопедия. Гл. ред. А. М. Прохоров, 3-е изд. Т. 22. Ремень — Сафи. 1975. 628 стр., илл.; 37 л. илл. и карт.</ref>. Облаçри театрсем: [[Балаков драма Е.А. Лебедев ячĕллĕ театрĕ]], [[Балашов драма театрĕ]], [[Вольск драма театрĕ]], [[Сарăту академи драма И. А. Слонов ячĕллĕ театрĕ]], [[Сарăту академи оперăпа балет театрĕ]], [[Сарату академи çамрăк куравçă театрĕ]], [[Сарăту пуканетеатрĕ «Теремок»|Пукане театрĕ «Теремок»]], [[Сарăту муниципаллă çĕнĕ драма театрĕ «Версия»]], [[Сарăту муниципаллă драма театрĕ «АТХ»]], [[Сарăту облаç оперетта театрĕ]], [[Сарăту пластика драма театрĕ]], [[Сарăту вырăс камит театрĕ]]<ref name="bse22" /> == Экономика == === Промăçлăхĕ === Сарăту облаçĕ промăçлăхĕ тупăшласси [[Атăлçи экономика регионĕ]]нче малта пыраканни шутланать. Облаçĕн [[промăçлăхĕ]]н шутĕнче 2000 ытла пысăк тата вăтам йĕркеленӳлĕх. Кунта [[троллейбус]]сем ([[Тролза]]), чукун çул техникине ([[Энгельс транспорт машинăтавакан завочĕ]]) чĕртекен çуртасем, тĕп-тĕрĕс приборсем, [[холодильник]]сем тата [[морозильник]]сем, шĕвек çунăк япала тата нефтехими япалисене ([[Сарăту НТЗ]] хăвачĕ 10 млн т. нефть/çул, «Сарăтунефтеоргсинтез»), [[минерал имçамĕ]], [[пăхăр прокачĕ]], çурт-йĕр [[кантăк]]ĕ, [[цемент]] кăлараççĕ. Промăçлăх структуринче чи нумай пайли — хăват-çунăк япала комплексĕ (45,5 %), çаплах машинăтăваслăх (19,1 %), хими тата нефтехими (15,6 %), апат-çимĕç (9,2 %) промăçлăхĕ палăрать. Облаçре пысăк [[электростанци]]сем — [[Балаково АЭСĕ]] тата [[Сарăту ГЭСĕ]] — электрохăват тупăшлаççĕ, вĕсен суммă хăвачĕ 4000 МВт тата 1360 МВт. Çак электростанцисем Атăлçи регионĕн чĕрĕк пайне тата Раççейĕн 3 % электрохăватне тăваççĕ. Унсăр пуçне, хăватçăсен хулинче [[Балаково|Балаковăра]] [[Балаково ТЭЦ-4|ТЭЦ-4]] (465 МВт, 1532 Гкал/сех), [[Сарăту]]ра [[Сарăту ТЭЦ-5|ТЭЦ-5]] (440 МВт, 1260 Гкал/сех), [[Сарăту ТЭЦ-2|ТЭЦ-2]] (296 МВт, 1077 ГКал/сех), [[Сарăту ГРЭСĕ|ГРЭС]] (54 МВт, 506 Гкал/сех) тата [[Сарăту ТЭЦ-1|ТЭЦ-1]] (22 МВт, 255 Гкал/сех), [[Энгельс (хула)|Энгельсре]] [[Энгельс ТЭЦĕ|ТЭЦ-3]] (202 МВт, 844 Гкал/сех) хăват парать. === Транспорт === Облаçре тĕрлĕ тĕслĕ транспорт ĕçлет. Автомобиль çулĕсен тăсăлăвĕ — 9940 км, хытă витĕмли — 9540 км (çав шутра 741 км федерации шайĕнчи автотрасса) ([[2000]]). Транспорт инфраструктуринче паллă вырăн [[чукун çул]] йышăнать, унăн пайне 90 % ытла япала- тата 40 % яхăн пассажир турттаракан транспорт. Облаç территорипе пыракан [[чукун çул]] тăсăлăвĕ 2326 çм. Вĕсенчен чылайăшĕ [[Атăлçи чукун çулĕ]]н ([[Атăлçи чукун çулĕн Сарăту уйрăмĕ|Сарăту уйрăмĕ]]) тата пĕчĕкреххи, облаçĕн анăçĕнчи [[Кăнтăр-Тухăç чукун çулĕ]] ([[Кăнтăр-Тухăç чукун çулĕн Ртищево уйрăмĕ|Ртищево уйрăмĕ]]). Облаçре [[ансăр чукун çул]] пур — [[Красноармейски керамика завочĕн ансăр чукун çулĕ]]. Юханшыв транспорчĕ аталаннă, [[Сарăту]] хули Атăл çинчи пысăк порт шутланать. Атăл урлă каçма виççĕ автомобиль кĕперĕ ( [[Сарăту]], [[Балаково]] тата [[Сарăту кĕперĕ (çĕнĕ)|Сарăтуран çурçĕрелле]], виççĕмĕшĕ çăмăл тата маршрут хула транспорче валли çеç). == Çар объекчĕсем == * Виççĕ авиаци бази: [[Авиабаза Балашов|Балашов]], [[Авиабаза Сенная|Сенная]] тата [[Авиабаза Энгельс|Энгельс]] * [[Тамань ракета дивизийĕ]] [[РВСН]] [[Светлый (Сарату облаçĕ)| Светлый]] ХАТЙ<ref>(ХАТЙ, хупнӑ администрациллӗ территориаллӑ йӗркеленӳ, вырӑсла ''ЗАТО, закрытое административно-территориальное образование)</ref> * [[Хими тата биологи радиаци хӳтĕлев ĂТИ]], 1 ХБРХ мобиллĕ бригади, асăрхав тата разведка полкĕ тата [[Шăхан]] хули таврашĕнчи хими полигонĕ. == Асăрхавсем == {{асăрхавсем}} == Каçăсем == * [http://saratov.gov.ru/ Сарăту облаç ертӳçлĕхĕ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160721225807/http://saratov.gov.ru/ |date=2016-07-21 }} * [http://terrus.ru/cgi-bin/allrussia/v3_index.pl?act=reg&id=64 Сарату облаçĕ «Вся Россия» хыпар кĕнеке-каталогра] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090610073422/http://www.terrus.ru/cgi-bin/allrussia/v3_index.pl?act=reg&id=64 |date=2009-06-10 }} * [http://www.sarat.ru/ Сарăту облаç хулисем çинчен хыпарсем] * [http://saratov-kultura.ru/ Сарăтун культурăллă пурнăçĕ] {{Сарăту облаçĕ}} {{Атăл федераци тăрăхĕ}} {{Раççей Федераци субъекчĕсем}} [[Категори:Сарăту облаçĕ| ]] [[Категори:Алфавите кура администрациллӗ виҫесем]] o5d1rvsj8jvtko2bvnblqgow0zorr56 0 9468 876421 608781 2026-08-10T19:15:30Z Max Tenche 25572 /* Пурнăçĕ */ 876421 wikitext text/x-wiki {{Çыравçă |Ят = Ласса Хĕлипĕ |Çуралнă чухнехи ят = Филипп Лазаревич Аникин |Çуралнă вăхăт = [[1881]] |Çуралнă вырăн = [[Шурту]] ялĕ, [[Хвалынск вулăсĕ]], [[Сарăту кĕперни]], [[Раççей империйĕ]] |Вилнĕ вăхăт = [[1974]] |Вилнĕ вырăн = {{ВВ|Çĕмĕрле|Çĕмĕрлере}}, {{ВВ|Чăваш АССР|Чăваш Енре}} |Пăхăнулăх = Раççей империйĕ |Ĕçсен чĕлхи = [[чăваш чĕлхи|чăваш]] |Ĕçлев тĕсĕ = поэзи }} '''Ласса Хĕлипĕ''' (1881, [[Шурту]] ялĕ, [[Хвалынск вулăсĕ]], [[Сарăту кĕперни]], [[Раççей империйĕ]] — 1974, Çĕмĕрле, Чăваш АССР) — чăваш сăвăçи. == Пурнăçĕ == 1881 çулта Сарăту кĕпĕрнин Хвалынск вулăсĕнчи (халĕ [[Сарăту облаçĕ]]нчи [[Пасарлӑ Карабулак районӗ]]) [[Шурту]] ятлă чăваш ялĕнче çуралнă. Хăй ĕмĕрĕнче вăл чылай вăхăт чиркӳ ĕçĕнче тăнă. 1937 çултанпа Çĕмĕрле хулинче пурăннă. 1974 çулта çĕре кĕнĕ. == Ӗçĕсем == 1907 çулта «Хыпар» хаçатра пичетленнĕ «Пурнăç» тата «Шурту ялĕсем» сăввисемсĕр пуçне Ласса Хĕлипĕн ытти хайлавĕсем те пулнă, анчах вĕсем вулакансемшĕн хальлĕхе паллă мар. Унăн икĕ сăвви чăвашсен чи малтанхи хаçатĕнче "[[Хыпар (хаçат)|Хыпарта]]" пичетленнĕ. == Асăрхавсем == {{асăрхавсем}} == Вуламалли == == Каçăсем == * [https://www.chuvash.org/lib/author/1011.html Электронлă вулавăш] <!--Categories--> {{DEFAULTSORT:Ласса,Хелипĕ}} [[Категори:Пайăр çынсем, алфавитпа]] [[Категори:Çыравçăсем, алфавитпа]] [[Категори:Сăвăçсем, алфавитпа]] [[Категори:Чăваш çыравçисем]] [[Категори:Чăваш сăвăçисем]] [[Категори:Раççей çыравçисем]] [[Категори:Раççей сăвăçисем]] [[Категори:1881 çулта çуралнисем]] [[Категори:1974 çулта вилнисем]] 31wa6cf9ivefvcu8zfa1249tq0t8prn 10 25771 876401 856409 2026-08-10T18:48:08Z Max Tenche 25572 йӑнӑшсем 876401 wikitext text/x-wiki {{Регион |Ят = Сарăту облаçĕ |РегионЯчĕ= Сарăту облаçĕ |РегионЯчĕКам= Сарӑту облаҫӗн |Ялав= Flag of Saratov Oblast.svg |Герб= Coat of Arms of Saratov oblast (with ribbon).png |Хуласем= [[Аркадак]]{{·}} [[Аткарск]]{{·}} [[Балаково]]{{·}} [[Балашов (хула)|Балашов]]{{·}} [[Вольск]]{{·}} [[Ершов (хула)|Ершов]]{{·}} [[Калининск]]{{·}} [[Красноармейск (Сарӑту облаҫӗ)|Красноармейск]]{{·}} [[Маркс (хула)|Маркс]]{{·}} [[Новоузенск]]{{·}} [[Петровск (Сарӑту облаҫӗ)|Петровск]]{{·}} [[Пугачёв (хула)|Пугачёв]]{{·}} [[Ртищево]]{{·}} [[Сарӑту]] ([[Сарӑту (хула округӗ)|ХО]]){{·}} [[Хвалынск]]{{·}} [[Хӗрлӗ Кут]]{{·}} [[Шиханы]]{{·}} [[Энгельс (хула)|Энгельс]] |Хула тăрăхĕсем = {{-}} ''Посёлоксем'': [[Светлый (ХАТЙ)|Светлый]] ({{abbr|ХАТЙ|хупнӑ администрациллӗ-территориллӗ йӗркленӳ}}){{-}} ''Администрациллӗ округсем'': [[Михайловский (Сарӑту облаҫӗ)|Михайловский]]{{·}} [[Шиханы (хула)|Шиханы]] |РайонЯчĕ= Муниципаллă район |РайонЯчĕНум= Муниципаллă районсем |Районсем=[[Александров Гай районӗ|Александров Гай]]{{·}} [[Аркадак районӗ|Аркадак]]{{·}} [[Аткарск районӗ|Аткарск]]{{·}} [[Балаков районӗ|Балаков]]{{·}} [[Балашов районӗ|Балашов]]{{·}} [[Балтай районӗ|Балтай]]{{·}} [[Вольск районӗ|Вольск]] [[Воскресенское районӗ (Сарӑту облаҫӗ)|Воскресенское]]{{·}} [[Дергачи районӗ (Сарӑту облаҫӗ)|Дергачи]]{{·}} [[Духовницкое районӗ|Духовницкое]]{{·}} [[Екатериновка районӗ|Екатериновка]]{{·}} [[Ершов районӗ|Ершов]]{{·}} [[Ивантеевка районӗ|Ивантеевка]]{{·}} [[Калининск районĕ (Сарăту облаçĕ)|Калининск]]{{·}} [[Красноармейск районĕ (Сарӑту облаҫӗ)|Красноармейск]]{{·}} [[Лысые Горы районӗ|Лысые Горы]]{{·}} [[Маркс районӗ|Маркс]]{{·}} [[Новоузенск районӗ|Новоузенск]]{{·}} [[Пасарлă Карабулак районĕ|Пасарлă Карабулак]]{{·}} [[Перелюб районӗ|Перелюб]]{{·}} [[Петровск районӗ|Петровск]]{{·}} [[Питерка районӗ|Питерка]]{{·}} [[Пугачёв районӗ|Пугачёв]]{{·}} [[Ровное районӗ|Ровное]]{{·}} [[Романовка районӗ (Сарӑту облаҫӗ)|Романов]]{{·}} [[Ртищево районӗ|Ртищево]]{{·}} [[Самойловка районӗ|Самойловка]]{{·}} [[Советское районӗ (Сарӑту облаҫӗ)|Советское]]{{·}} [[Ҫӗнӗ Бурас районӗ|Ҫӗнӗ Бурас]]{{·}} [[Татищево районӗ|Татищево]]{{·}} [[Турки районӗ|Турки]]{{·}} [[Фёдоровка районӗ (Сарӑту облаҫӗ)|Мокроус]]{{·}} [[Хвалынск районӗ|Хвалынск]]{{·}} [[Хӗрлӗ Кут районӗ (Сарӑту облаҫӗ)|Хӗрлӗ Кут]]{{·}} [[Хӗрлӗ Партизан районӗ|Хӗрлӗ Партизан]]{{·}} [[Энгельс районӗ|Энгельс]]{{·}} '''Администрациллӗ район''': [[Гагарин районӗ (Сарӑту облаҫӗ)|Гагарин]] }}<noinclude> [[Категори:Шаблонсем:Раççей Федерацин администрациллĕ-территориллĕ пайланăвĕ|{{PAGENAME}}]] [[Категори:Шаблонсем:Сарăту облаçĕ]] </noinclude> mhjngt6xkosfyedhdjwnql7i9c70s0s 10 55667 876382 635573 2026-08-10T17:27:35Z SpinnerLaserzthe2nd 31694 ([[c:GR|GR]]) [[File:BaleCampagne-coat of arms.svg]] → [[File:CHE Basel-Landschaft COA.svg]] 876382 wikitext text/x-wiki {{Çӳрев ярăмĕ |ят =Базель-Ланд тăрăхĕсем |тĕс={{тĕс|Швейцари}} |ӳкерчĕк = [[File:CHE Basel-Landschaft COA.svg|40px|Кантон гербĕ]] |çĕлĕк = [[Базель-Ланд]] кантонăн тăрăхĕсем |state = collapsed |ăшлăхĕ = [[Арлесхайм (тăрăх)|Арлесхайм]]&nbsp;&#124; [[Лауфен (тăрăх)|Лауфен]]&nbsp;&#124; [[Листаль (тăрăх)|Листаль]]&nbsp;&#124; [[Зиссах (тăрăх)|Зиссах]]&nbsp;&#124; [[Вальденбург (тăрăх)|Вальденбург]] }}<noinclude> [[Категори:Çӳрев шаблонĕсем:Швейцари географийĕ]] </noinclude> q14pmobfmrmzgb25pd6dqy5e7r0zzpj 10 55670 876383 635574 2026-08-10T17:27:38Z SpinnerLaserzthe2nd 31694 ([[c:GR|GR]]) [[File:BaleCampagne-coat of arms.svg]] → [[File:CHE Basel-Landschaft COA.svg]] 876383 wikitext text/x-wiki {{Çӳрев ярăмĕ |ят =Швейцари:Зиссах тăрăхĕ:Хуласем |тĕс={{тĕс|Швейцари}} |ӳкерчĕк = [[File:CHE Basel-Landschaft COA.svg|40px|Тăрăх гербĕ]] |çĕлĕк = [[Зиссах (тăрăх)|Зиссах тăрăхĕн]] ([[Базель-Ланд]]) хулисемпе коммунисем |ăшлăхĕ = [[Анвиль (Швейцари)|Анвиль]]&nbsp;&#124; [[Бёктен]]&nbsp;&#124; [[Буктен]]&nbsp;&#124; [[Буус]]&nbsp;&#124; [[Дипфлинген]]&nbsp;&#124; [[Гельтеркинден]]&nbsp;&#124; [[Хефельфинген]]&nbsp;&#124; [[Хеммикен]]&nbsp;&#124; [[Итинген]]&nbsp;&#124; [[Кенеркинден]]&nbsp;&#124; [[Кильхберг (Базель-Ланд)|Кильхберг]]&nbsp;&#124; [[Лойфельфинген]]&nbsp;&#124; [[Майспрах]]&nbsp;&#124; [[Нусхоф]]&nbsp;&#124; [[Ольтинген]]&nbsp;&#124; [[Ормалинген]]&nbsp;&#124; [[Риккенбах (Базель-Ланд)|Риккенбах]]&nbsp;&#124; [[Ротенфлу]]&nbsp;&#124; [[Рюмлинген]]&nbsp;&#124; [[Рюненберг]]&nbsp;&#124; [[Зиссах]]&nbsp;&#124; [[Текнау]]&nbsp;&#124; [[Тенникен]]&nbsp;&#124; [[Тюрнен]]&nbsp;&#124; [[Венслинген]]&nbsp;&#124; [[Винтерзинген]]&nbsp;&#124; [[Виттинсбург]]&nbsp;&#124; [[Цеглинген]]&nbsp;&#124; [[Цунцген]] }}<noinclude> [[Категори:Çӳрев шаблонĕсем:Швейцари географийĕ]] </noinclude> as0iwyur23s4i7nse38usvev10n4m3n 10 55672 876384 635575 2026-08-10T17:27:40Z SpinnerLaserzthe2nd 31694 ([[c:GR|GR]]) [[File:BaleCampagne-coat of arms.svg]] → [[File:CHE Basel-Landschaft COA.svg]] 876384 wikitext text/x-wiki {{Çӳрев ярăмĕ |ят =Швейцари:Арлесхайм тăрăхĕ:Хуласем |тĕс={{тĕс|Швейцари}} |ӳкерчĕк = [[Ӳкерчĕк:CHE Basel-Landschaft COA.svg|40px|Тăрăх гербĕ]] |çĕлĕк = [[Арлесхайм (тăрăх)|Арлесхайм тăрăхĕн]] ([[Базель-Ланд]]) хулисемпе коммунисем |state = collapsed |ăшлăхĕ = [[Эш (Базель-Ланд)|Эш]]&nbsp;&#124; [[Альшвиль]]&nbsp;&#124; [[Арлесхайм]]&nbsp;&#124; [[Биль-Бенкен]]&nbsp;&#124; [[Биннинген]]&nbsp;&#124; [[Бирсфельден]]&nbsp;&#124; [[Боттминген]]&nbsp;&#124; [[Эттинген (Швейцари)|Эттинген]]&nbsp;&#124; [[Мюнхенштайн]]&nbsp;&#124; [[Муттенц]]&nbsp;&#124; [[Обервиль (Базель-Ланд)|Обервиль]]&nbsp;&#124; [[Пфеффинген (Базель-Ланд)|Пфеффинген]]&nbsp;&#124; [[Райнах (Базель-Ланд)|Райнах]]&nbsp;&#124; [[Шёненбух (Базель-Ланд)|Шёненбух]]&nbsp;&#124; [[Тервиль]] }}<noinclude> [[Категори:Çӳрев шаблонĕсем:Швейцари географийĕ]] </noinclude> dr4r8642q0gum1s2b4z28xytuu9pdtn 10 55674 876385 635576 2026-08-10T17:27:42Z SpinnerLaserzthe2nd 31694 ([[c:GR|GR]]) [[File:BaleCampagne-coat of arms.svg]] → [[File:CHE Basel-Landschaft COA.svg]] 876385 wikitext text/x-wiki {{Çӳрев ярăмĕ |ят =Швейцари:Лауфен тăрăхĕ:Хуласем |тĕс={{тĕс|Швейцари}} |ӳкерчĕк = [[Ӳкерчĕк:CHE Basel-Landschaft COA.svg|40px|Тăрăх гербĕ]] |çĕлĕк = [[Лауфен (тăрăх)|Лауфен тăрăхĕн]] ([[Базель-Ланд]]) хулисемпе коммунисем <small> — [[:de:Laufen (Bezirk)|Laufen (Bezirk)]]</small> |ăшлăхĕ = [[Блауэн (Базель-Ланд)|Блауэн]]&nbsp;&#124; [[Брислах]]&nbsp;&#124; [[Бург (Лайменталь)|Бург]]&nbsp;&#124; [[Диттинген]]&nbsp;&#124; [[Дуггинген]]&nbsp;&#124; [[Греллинген]]&nbsp;&#124; [[Лауфен (Базель-Ланд)|Лауфен]]&nbsp;&#124; [[Лисберг (Базель-Ланд)|Лисберг]]&nbsp;&#124; [[Ненцлинген]]&nbsp;&#124; [[Роггенбург (Базель-Ланд)|Роггенбург]]&nbsp;&#124; [[Рёшенц]]&nbsp;&#124; [[Вален (Базель-Ланд)|Вален]]&nbsp;&#124; [[Цвинген]] }}<noinclude> [[Категори:Çӳрев шаблонĕсем:Швейцари географийĕ]] </noinclude> gxiw2hl597tkrvlsbx8j1ysc4rpuary 10 55683 876386 635578 2026-08-10T17:27:48Z SpinnerLaserzthe2nd 31694 ([[c:GR|GR]]) [[File:BaleCampagne-coat of arms.svg]] → [[File:CHE Basel-Landschaft COA.svg]] 876386 wikitext text/x-wiki {{Çӳрев ярăмĕ |ят =Швейцари:Листаль тăрăхĕ:Хуласем |тĕс={{тĕс|Швейцари}} |ӳкерчĕк = [[Ӳкерчĕк:CHE Basel-Landschaft COA.svg|40px|Тăрăх гербĕ]] |çĕлĕк = Города и коммуны [[Листаль (округ)|округа Листаль]] ([[Базель-Ланд]]) <small> — [[:de:Liestal (Bezirk)|Liestal (Bezirk)]]</small> |ăшлăхĕ = [[Арисдорф]]&nbsp;&#124; [[Аугст]]&nbsp;&#124; [[Бубендорф (Базель-Ланд)|Бубендорф]]&nbsp;&#124; [[Френкендорф]] &nbsp;&#124; [[Фюллинсдорф]]&nbsp;&#124; [[Гибенах]]&nbsp;&#124; [[Херсберг]]&nbsp;&#124; [[Лаузен (Базель-Ланд)|Лаузен]]&nbsp;&#124; [[Листаль]]&nbsp;&#124; [[Лупзинген]]&nbsp;&#124; [[Праттельн]]&nbsp;&#124; [[Рамлинсбург]]&nbsp;&#124; [[Зельтисберг]]&nbsp;&#124; [[Цифен]] }}<noinclude> [[Категори:Çӳрев шаблонĕсем:Швейцари герграфийĕ]] </noinclude> 4774i8zwd5kjlblpb5rmqvqgw80y7xo 10 55685 876387 635579 2026-08-10T17:27:50Z SpinnerLaserzthe2nd 31694 ([[c:GR|GR]]) [[File:BaleCampagne-coat of arms.svg]] → [[File:CHE Basel-Landschaft COA.svg]] 876387 wikitext text/x-wiki {{Çӳрев ярăмĕ |ят =Швейцари:Вальденбург тăрăхĕ:Хуласем |тĕс={{тĕс|Швейцари}} |ӳкерчĕк = [[Ӳкерчĕк:CHE Basel-Landschaft COA.svg|40px|Тăрăх гербĕ]] |çĕлĕк = [[Вальденбург (тăрăх)|Вальденбург тăрăхĕн]] ([[Базель-Ланд]]) хулисемпе коммунисем <small> — [[:de:Waldenburg (Bezirk)|Waldenburg (Bezirk)]]</small> |ăшлăхĕ = [[Арбольдсвиль]]&nbsp;&#124; [[Бенвиль]]&nbsp;&#124; [[Брецвиль]]&nbsp;&#124; [[Дигтен]]&nbsp;&#124; [[Эптинген]]&nbsp;&#124; [[Хёльштайн]]&nbsp;&#124; [[Лампенберг]]&nbsp;&#124; [[Лангенбрук]]&nbsp;&#124; [[Лаувиль]]&nbsp;&#124; [[Лидертсвиль]]&nbsp;&#124; [[Нидердорф (Базель-Ланд)|Нидердорф]]&nbsp;&#124; [[Обердорф (Базель-Ланд)|Обердорф]]&nbsp;&#124; [[Райгольдсвиль]]&nbsp;&#124; [[Титтертен]]&nbsp;&#124; [[Вальденбург (Базель-Ланд)|Вальденбург]] }}<noinclude> [[Категори:ÇӲрев шаблонĕсем:Швейцари географийĕ]] </noinclude> thj2s6czgad3r8rfjxhiz76mullm2ti 0 70123 876423 870419 2026-08-10T19:26:59Z Max Tenche 25572 876423 wikitext text/x-wiki [[File:RR5514-0084R.jpg|thumb|300px|right|[[Раççей]] Банкĕ кăларнă 10 тенкĕ номиналлă асăну укçи ([[2014]]). Реверс]] '''Саратов облаçĕнчи чăваш ялĕсем''' — Раççей Федерацийĕнче хальхи Саратов облаçĕн территорийĕнче вырнаçнă чăваш ялĕсем. Вĕсен шучĕ пĕр [[теçетке]] таран пуçтарăнма пултарать (анчах унтан ытла мар). Облаçăн [[çурçĕр]] енчи районĕсенче вырнаçнă. Хăшперисенче нацилĕх енчен хутăш [[халăх]] пурăнать. == Сарăту облаçĕнчи чăваш ялĕсене асăнса тухни == # [[Шурту]] ({{lang-ru|Белая Гора}}) — [[Пасарлă Карабулак районĕ]] # [[Калманттай]] ({{lang-ru|Калмантай}}) — [[Вольски районĕ]] # [[Касанла]] ({{lang-ru|Казанла}}) — Пасарлă Карабулак районĕ # [[Ĕшнеуй]] ({{lang-ru|Шняево}}) — Пасарлă Карабулак районĕ # [[Çĕньял (Саратов облаçĕ)|Çĕньял]] ({{lang-ru|Ерёмкино}}) — [[Хвалынски районĕ]] # [[Ăвăс (ял)|Ăвăс]] ({{lang-ru|Абдулловка}}) — Пасарлă Карабулак районĕ Çакăнта асăннă Çĕньял [[XX ĕмĕр]]ĕн пĕрремĕш çурринче урăх ялтан ({{lang-ru|Старая Лебежайка}}) куçса ларнă. Лери чăвашсем çавăн пекех [[Чăваш Çирĕклĕ]] ялне те ({{lang-ru|Новая Лебежайка}}) куçса кайнă. Çапла вара хайхи ялта паянхи куна [[чăвашсем]] юлман та пулас. Анчах та малтан пулнă вĕт! Эппин çав ялăн, вырăсла "Старая Лебежайка" текенскерĕн, [[чăваш чĕлхи|чăвашла]] ячĕ те пулнах ĕнтĕ. Ку [[ят]]а халлĕхе тупса палăртайман-ха. Çĕньялпа пĕрлех "Туналейка" текен [[ял]] та никĕсленнĕ. Вăл [[1968]]-мĕш çулччен тытăнса тăнă<ref name="З">Сетежева Л.Е.[http://hvzvezda.ru/novosti/novosti-hvalynskogo-raiona/poslednie-stati/chuvashi-kto-oni-5248.html Чуваши - кто они?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170720133453/http://hvzvezda.ru/novosti/novosti-hvalynskogo-raiona/poslednie-stati/chuvashi-kto-oni-5248.html |date=2017-07-20 }} — 13 ноябрь 2014, Хвалынскири "Звезда" хаçат.</ref>. Çав ялăн урăхла чăвашла ячĕ пулнă-ши е пулман-ши — ку каллех паллă мар. Коллективизаци тапхăрĕнчех Касанларан [[Борьба (ял)|Борьба]] ял уйрăлса тухнă, 7 çурăмра вырнаçнă<ref>[http://uistoka.ru/114561/istoriya Краткая история села Казанла Б-Карабулакского района Саратовской области.]</ref>. Унран паянхи куна мĕн те пулсан юлнă-ши, юлман-ши, — ку паллă мар. == Истори == Хвалынскири таврапĕлÿ музейĕн ăслав ĕçлевçи Л.Е. Сетежева çапла çырать<ref name="З" />: {{Цитата пуçламăшĕ}} {{oq|ru|В Саратовский край чуваши переселялись в конце XVII – начале XVIII века, сосредотачиваясь преимущественно в северных уездах: Кузнецком, Петровском, Вольском и Хвалынском. Давнее общение с другими народностями, далеко превосходящими их численно, не помешало чувашам сохранить свою национальную самобытность.}}<Куçару: Сарăту таврашне чăвашсем XVII ĕмĕр вĕçĕнче – XVIII ĕмĕр пуçламăшĕнче килнĕ те, тĕпрен илсен çурçĕрти уессенче вырнаçнă: Кузнецки, Петровски, Вольски, Хвалынски. Ĕлĕкренпех хăйсенчен чылай йышлăрах халăхсемпе хутшăнни вĕсене хăйъевĕрлехсене сыхласа хăварма чăрмантарман.> {{Цитата вĕçĕ}} == Чĕлхе тата ытти уйрăмлăхсем == Л.Е. Сетежева каланинех тăнлатпăр<ref name="З" />: {{Цитата пуçламăшĕ}} {{oq|ru| Все местные чуваши говорят на родном языке, относящемся к тюркской группе, на диалекте низовых чуваш (анатри) с характерным уканьем и отсутствием в произношении звука О. При этом в чувашских словах чаще встречается звук Щ, например: щук - нет, щерь - земля, щиран - овраг, щава - коса и т.д. Следует отметить, что многие чуваши, живущие в селах Бахтеевка, Зарыклей и Еремкино, свободно владеют не только чувашским и русским, но татарским и мордовским языками. Совместное проживание на небольшой территории в течение нескольких столетий, обусловило взаимовлияние культур и языков. Например: «алаша» - лошадь, «панга» - грибы, «малай» - мальчик, имеют одинаковое значение и у мордвы, и у татар. Сходны по значению чувашские и татарские слова: «киль» - иди, «ара-бире» - туда сюда и т.п.}} {{Цитата вĕçĕ}} Ытти хăйьевĕрлĕхсем пирки вăлах<ref name="З" />: {{Цитата пуçламăшĕ}} {{oq|ru|Современные чуваши, которые проживают в селе Еремкино, позаимствовали праздничное блюдо курник у мордвы, а чуваши Ульяновской области переняли национальное блюдо татар - салму (домашняя резаная лапша с куриным мясом) и перемече. Достаточно поздно, с середины XIX века, ведущее место на чувашском столе занял картофель (В Саратовской и Ульяновской областях – «картуха», в Чувашии – «щерь улми» ( земляное яблоко).}} {{Цитата вĕçĕ}} == Паллă çынсем тата ытти харкамлăхсем == * [[Ласса Хĕлипĕ|Ласса Хĕлипĕ (Аникин Филипп Лазаревич)]] ([[1881]]-[[1974]]) — [[патша]] саманинчи чăваш [[сăвăç]]ĕ. * [[Конюшев Николай Степанович]] (23.02.[[1939]] çур.) — актёр, кинорежиссёр. * [[Мурзакова Мария Егоровна]] (06.10.[[1945]] çур.) — Шупашкарта ĕçлекен [[юрăçă]]<ref>Заломнов, Пётр. [http://opera21.ru/page.php?id=2014 Мария Мурзакова.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160816134916/http://opera21.ru/page.php?id=2014 |date=2016-08-16 }}</ref>. * [[Идобаев Роман Никифорович]]. — [[1903]]-[[1906]]-мĕш çулсенче Чĕмпĕрти чăваш шкулĕнче [[мусăк]] вĕрентнĕ. * Мельников Владимир Дмитриевич ([[2017]]-мĕш çул тĕлне 82-ре), — разведчик, машшынсем тăвакан конструктор, таврапĕлÿçĕ, "Казанла" кĕнеке авторĕ<ref>Некезова, Кристина. [http://moyaokruga.ru/vestnik/Articles.aspx?articleId=99056 Творчество земляков.]{{Ĕçлемен каçă|date=February 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} — "Вестник района" сайчĕ. 15.04.2017.</ref>. == Кăсăклă фактсем == * [[Саратов облаçĕ]]нчи [[Ĕшнеуй]] [[Чăвашсем|чăваш]] ялĕнче — [[Раççей|Раççейĕпех]] питĕ вăйлă палăрнă [[Комбинация (ушкăн)|"Комбинация" поп-ушкăнăн]] яланхи [[юрăç]]ин [[Иванова, Татьяна|Татьяна Иванован]] тымарĕсем. == Вуламалли == * Матвеев Г.Б. [http://enc.cap.ru/?t=publ&lnk=3203 Чуваши саратовские.] — Электронла чăваш энциклопедийĕнчи статья. * Акимова Т.М. Эволюция женского костюма у саратовских чуваш // Труды Нижневолжского областного научного общества краеведения. Саратов, 1928. Вып. 35. Ч. 5. * [http://elbib.nbchr.ru/lib_files/0/kich_0_0000138.pdf СИМБИРСКО-САРАТОВСКИЕ ЧУВАШИ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210523172545/http://elbib.nbchr.ru/lib_files/0/kich_0_0000138.pdf |date=2021-05-23 }} / Монографическое исследование / Под общей редакцией проф. М.Г.Кондратьева. — Чебоксары: Чу­вашский государственный институт гуманитарных наук, 2004. — 274 с., илл. — (Чуваши в современном мире. История и культура). * Иванов В. П., «Этническая география чувашского народа», Чебоксары, 2003, ISBN 5-7670-1404-3. * Юрату, А. Килти яшка тутлă-ши е аякри тăванăн-ши? : [чăваш делегацийĕ Саратов облаçĕнче пурăнакан чăвашсем патĕнче хăнара пулнă хыççăн çуралнă шухăшсем] / А. Юрату // Чăваш хĕрарăмĕ, 2005. — 30 çĕртме-9 утă (№ 25-26). — С. 2. * Филиппова, Л. Саратовсем чăваш лавкки уçасшăн : [Чăваш Республикипе Саратов хушшинчи культурăпа экономика çыхăнăвĕсем çинчен] / Л. Филиппова // Хыпар. — 1999.- 23 ака. == Асăрхавсем == {{Асăрхавсем}} {{Sarat-obl-geo-stub}} {{Чăвашсем}} [[Категори:Чăвашсем]] [[Категори:Саратов облаçĕнчи чăваш ялĕсем]] [[Категори:Сарăту облаçĕ]] 6fl2xq4ebap6iy9lpypw3u97eylng8h 876429 876423 2026-08-11T05:40:15Z Ellodanis5 17302 876429 wikitext text/x-wiki [[File:RR5514-0084R.jpg|thumb|300px|right|[[Раççей]] Банкĕ кăларнă 10 тенкĕ номиналлă асăну укçи ([[2014]]). Реверс]] '''Саратов облаçĕнчи чăваш ялĕсем''' — Раççей Федерацийĕнче хальхи Саратов облаçĕн территорийĕнче вырнаçнă чăваш ялĕсем. Вĕсен шучĕ пĕр [[теçетке]] таран пуçтарăнма пултарать (анчах унтан ытла мар). Облаçăн [[çурçĕр]] енчи районĕсенче вырнаçнă. Хăшперисенче нацилĕх енчен хутăш [[халăх]] пурăнать. == Сарăту облаçĕнчи чăваш ялĕсене асăнса тухни == # [[Шурту]] ({{lang-ru|Белая Гора}}) — [[Пасарлă Карабулак районĕ]] # [[Калманттай]] ({{lang-ru|Калмантай}}) — [[Мăлккав районĕ|Вольски районĕ]] # [[Касанла]] ({{lang-ru|Казанла}}) — Пасарлă Карабулак районĕ # [[Ĕшнеуй]] ({{lang-ru|Шняево}}) — Пасарлă Карабулак районĕ # [[Çĕньял (Саратов облаçĕ)|Çĕньял]] ({{lang-ru|Ерёмкино}}) — [[Хвалынски районĕ]] # [[Ăвăс (ял)|Ăвăс]] ({{lang-ru|Абдулловка}}) — Пасарлă Карабулак районĕ Çакăнта асăннă Çĕньял [[XX ĕмĕр]]ĕн пĕрремĕш çурринче урăх ялтан ({{lang-ru|Старая Лебежайка}}) куçса ларнă. Лери чăвашсем çавăн пекех [[Чăваш Çирĕклĕ]] ялне те ({{lang-ru|Новая Лебежайка}}) куçса кайнă. Çапла вара хайхи ялта паянхи куна [[чăвашсем]] юлман та пулас. Анчах та малтан пулнă вĕт! Эппин çав ялăн, вырăсла "Старая Лебежайка" текенскерĕн, [[чăваш чĕлхи|чăвашла]] ячĕ те пулнах ĕнтĕ. Ку [[ят]]а халлĕхе тупса палăртайман-ха. Çĕньялпа пĕрлех "Туналейка" текен [[ял]] та никĕсленнĕ. Вăл [[1968]]-мĕш çулччен тытăнса тăнă<ref name="З">Сетежева Л.Е.[http://hvzvezda.ru/novosti/novosti-hvalynskogo-raiona/poslednie-stati/chuvashi-kto-oni-5248.html Чуваши - кто они?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170720133453/http://hvzvezda.ru/novosti/novosti-hvalynskogo-raiona/poslednie-stati/chuvashi-kto-oni-5248.html |date=2017-07-20 }} — 13 ноябрь 2014, Хвалынскири "Звезда" хаçат.</ref>. Çав ялăн урăхла чăвашла ячĕ пулнă-ши е пулман-ши — ку каллех паллă мар. Коллективизаци тапхăрĕнчех Касанларан [[Борьба (ял)|Борьба]] ял уйрăлса тухнă, 7 çурăмра вырнаçнă<ref>[http://uistoka.ru/114561/istoriya Краткая история села Казанла Б-Карабулакского района Саратовской области.]</ref>. Унран паянхи куна мĕн те пулсан юлнă-ши, юлман-ши, — ку паллă мар. == Истори == Хвалынскири таврапĕлÿ музейĕн ăслав ĕçлевçи Л.Е. Сетежева çапла çырать<ref name="З" />: {{Цитата пуçламăшĕ}} {{oq|ru|В Саратовский край чуваши переселялись в конце XVII – начале XVIII века, сосредотачиваясь преимущественно в северных уездах: Кузнецком, Петровском, Вольском и Хвалынском. Давнее общение с другими народностями, далеко превосходящими их численно, не помешало чувашам сохранить свою национальную самобытность.}}<Куçару: Сарăту таврашне чăвашсем XVII ĕмĕр вĕçĕнче – XVIII ĕмĕр пуçламăшĕнче килнĕ те, тĕпрен илсен çурçĕрти уессенче вырнаçнă: Кузнецки, Петровски, Вольски, Хвалынски. Ĕлĕкренпех хăйсенчен чылай йышлăрах халăхсемпе хутшăнни вĕсене хăйъевĕрлехсене сыхласа хăварма чăрмантарман.> {{Цитата вĕçĕ}} == Чĕлхе тата ытти уйрăмлăхсем == Л.Е. Сетежева каланинех тăнлатпăр<ref name="З" />: {{Цитата пуçламăшĕ}} {{oq|ru| Все местные чуваши говорят на родном языке, относящемся к тюркской группе, на диалекте низовых чуваш (анатри) с характерным уканьем и отсутствием в произношении звука О. При этом в чувашских словах чаще встречается звук Щ, например: щук - нет, щерь - земля, щиран - овраг, щава - коса и т.д. Следует отметить, что многие чуваши, живущие в селах Бахтеевка, Зарыклей и Еремкино, свободно владеют не только чувашским и русским, но татарским и мордовским языками. Совместное проживание на небольшой территории в течение нескольких столетий, обусловило взаимовлияние культур и языков. Например: «алаша» - лошадь, «панга» - грибы, «малай» - мальчик, имеют одинаковое значение и у мордвы, и у татар. Сходны по значению чувашские и татарские слова: «киль» - иди, «ара-бире» - туда сюда и т.п.}} {{Цитата вĕçĕ}} Ытти хăйьевĕрлĕхсем пирки вăлах<ref name="З" />: {{Цитата пуçламăшĕ}} {{oq|ru|Современные чуваши, которые проживают в селе Еремкино, позаимствовали праздничное блюдо курник у мордвы, а чуваши Ульяновской области переняли национальное блюдо татар - салму (домашняя резаная лапша с куриным мясом) и перемече. Достаточно поздно, с середины XIX века, ведущее место на чувашском столе занял картофель (В Саратовской и Ульяновской областях – «картуха», в Чувашии – «щерь улми» ( земляное яблоко).}} {{Цитата вĕçĕ}} == Паллă çынсем тата ытти харкамлăхсем == * [[Ласса Хĕлипĕ|Ласса Хĕлипĕ (Аникин Филипп Лазаревич)]] ([[1881]]-[[1974]]) — [[патша]] саманинчи чăваш [[сăвăç]]ĕ. * [[Конюшев Николай Степанович]] (23.02.[[1939]] çур.) — актёр, кинорежиссёр. * [[Мурзакова Мария Егоровна]] (06.10.[[1945]] çур.) — Шупашкарта ĕçлекен [[юрăçă]]<ref>Заломнов, Пётр. [http://opera21.ru/page.php?id=2014 Мария Мурзакова.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160816134916/http://opera21.ru/page.php?id=2014 |date=2016-08-16 }}</ref>. * [[Идобаев Роман Никифорович]]. — [[1903]]-[[1906]]-мĕш çулсенче Чĕмпĕрти чăваш шкулĕнче [[мусăк]] вĕрентнĕ. * Мельников Владимир Дмитриевич ([[2017]]-мĕш çул тĕлне 82-ре), — разведчик, машшынсем тăвакан конструктор, таврапĕлÿçĕ, "Казанла" кĕнеке авторĕ<ref>Некезова, Кристина. [http://moyaokruga.ru/vestnik/Articles.aspx?articleId=99056 Творчество земляков.]{{Ĕçлемен каçă|date=February 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} — "Вестник района" сайчĕ. 15.04.2017.</ref>. == Кăсăклă фактсем == * [[Саратов облаçĕ]]нчи [[Ĕшнеуй]] [[Чăвашсем|чăваш]] ялĕнче — [[Раççей|Раççейĕпех]] питĕ вăйлă палăрнă [[Комбинация (ушкăн)|"Комбинация" поп-ушкăнăн]] яланхи [[юрăç]]ин [[Иванова, Татьяна|Татьяна Иванован]] тымарĕсем. == Вуламалли == * Матвеев Г.Б. [http://enc.cap.ru/?t=publ&lnk=3203 Чуваши саратовские.] — Электронла чăваш энциклопедийĕнчи статья. * Акимова Т.М. Эволюция женского костюма у саратовских чуваш // Труды Нижневолжского областного научного общества краеведения. Саратов, 1928. Вып. 35. Ч. 5. * [http://elbib.nbchr.ru/lib_files/0/kich_0_0000138.pdf СИМБИРСКО-САРАТОВСКИЕ ЧУВАШИ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210523172545/http://elbib.nbchr.ru/lib_files/0/kich_0_0000138.pdf |date=2021-05-23 }} / Монографическое исследование / Под общей редакцией проф. М.Г.Кондратьева. — Чебоксары: Чу­вашский государственный институт гуманитарных наук, 2004. — 274 с., илл. — (Чуваши в современном мире. История и культура). * Иванов В. П., «Этническая география чувашского народа», Чебоксары, 2003, ISBN 5-7670-1404-3. * Юрату, А. Килти яшка тутлă-ши е аякри тăванăн-ши? : [чăваш делегацийĕ Саратов облаçĕнче пурăнакан чăвашсем патĕнче хăнара пулнă хыççăн çуралнă шухăшсем] / А. Юрату // Чăваш хĕрарăмĕ, 2005. — 30 çĕртме-9 утă (№ 25-26). — С. 2. * Филиппова, Л. Саратовсем чăваш лавкки уçасшăн : [Чăваш Республикипе Саратов хушшинчи культурăпа экономика çыхăнăвĕсем çинчен] / Л. Филиппова // Хыпар. — 1999.- 23 ака. == Асăрхавсем == {{Асăрхавсем}} {{Sarat-obl-geo-stub}} {{Чăвашсем}} [[Категори:Чăвашсем]] [[Категори:Саратов облаçĕнчи чăваш ялĕсем]] [[Категори:Сарăту облаçĕ]] fjihb5st7elfnnmqi69lm949tqnw5o6 0 71276 876389 857134 2026-08-10T18:38:56Z Max Tenche 25572 кириллетӳ, хушни 876389 wikitext text/x-wiki {{Администрациллĕ виçе |Тĕс1 = {{Тĕс|Раççей}} |Тĕс2 = |Чăвашла ячĕ = Пасарлӑ Карабулак районӗ |Тăван ячĕ = [[File:Церковь_в_с._Алексеевка.JPG|300px]] |Герб = Coat_of_Arms_of_Bazarny_Karabulak_rayon_(Saratov_oblast).png |Ялав = |Ялава ăнлантарни = |Герба ăнлантарни = Пасарлӑ Карабулак районӗн гербӗ |Патшалăх = {{RUS}} |lat_dir = N |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_dir = E |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = |Гимн = |Статус = [[муниципаллӑ район]] |Кĕрет = [[Сарӑту облаҫӗ]] |Тытăмĕ = {{nobr|13 муниципаллӑ йӗркеленӳ}} |Тĕп хула = [[Пасарлӑ Карабулак]] [[хеп|хула евӗр посёлокӗ]] |Вăхăт = [[1928]], [[утӑ, 23]] |Пуçлăх = Кушнарев Андрей Сергеевич<ref name=puclox>[https://admbk.ru/administration/staff/ Глава Официальный сайт администрации Базарно-Карабулакского муниципального района | Глава Базарно-Карабулакского муниципального района]</ref> |Пуçлăх тĕсĕ = Муниципаллӑ район пуҫлӑхӗ |Пуçлăх2 = |Пуçлăх тĕсĕ2 = |ШВП = |ШВП çулĕ = |ШВП вырăнĕ = |ШВП пурăнан кашни çынна = |ШВП пурăнан кашни çынна вырăнĕ = |Чĕлхе = [[вырӑс чӗлхи|вырӑс]] |Чĕлхесем = |Пурăнан халăх = {{ Пурăнан халăх | Базарно-Карабулакский район | тс }} |Çырав çулĕ = {{ Пурăнан халăх | Базарно-Карабулакский район | г }} |Пурăнан халăх проценчĕ = {{ #expr: ( {{ Пурăнан халăх | Базарно-Карабулакский район | ч }} * 100 / {{ Пурăнан халăх | Саратовская область | ч }} round 2 ) }} |Пурăнан халăх вырăнĕ = |Йышлăх = {{ formatnum: {{ #expr: ( {{ Пурăнан халăх | Татищевский район | ч }} / 2293.83 round 2 ) }} }} |Йышлăх вырăнĕ = |Наци йышĕ = [[вырӑссем]], [[чӑвашсем]], [[тутарсем]], [[мордвасем]] |Конфесси йышĕ = |Лаптăк = 2293,83<ref name="63_8006001">{{Cite web |url=https://www.gks.ru/dbscripts/munst/munst63/DBInet.cgi?pl=8006001 |title=Саратовская область. Общая площадь земель муниципального образования |access-date=2019-11-28 |archive-date=2020-08-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200803092744/https://www.gks.ru/dbscripts/munst/munst63/DBInet.cgi?pl=8006001 |url-status=live }}</ref> |Лаптăк проценчĕ = |Лаптăк вырăнĕ = |Максималлă çӳллĕш = |Вăтам çӳллĕшĕ = |Минималлă çӳллĕш = |Карттă = Bazarno-Karabulaksky_locator_map.svg |Администрациллĕ виçен картти = |АВ карттин пысăкăшĕ = 500px |ВăхăтТăрăхĕ = [[Самар вӑхӑчӗ]] |Аббревиатура = |ISO = |FIPS = |Телефон кочĕ = |Почтă индексĕсем = |Тетел-домен = |Автомобиль номерĕсен кочĕсем = 64, 164 |Сайт = https://admbk.ru/ |Commons-ри категори = |Асăрхавсем = }} '''Пасарлӑ Карабулак районӗ''' ({{lang-ru|Базарно-Карабулакский район}}, {{lang-tt|Базарлы Караболак районы}})— [[Сарӑту облаҫӗ]]н ([[РФ]]) [[Сарӑту облаҫӗн администрациллӗ-территориллӗ пайланӑвӗ|администрациллӗ-территориллӗ виҫи]] ([[Раҫҫейӗн субъекчӗсен районӗсем|район]]) тата [[муниципаллӑ йӗркеленӳ|муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ]] ([[Муниципаллӑ район (Раҫҫей)|муниципаллӑ район]]). [[Администраци центрӗ|Администраци тӗпӗ]] — [[Пасарлӑ Карабулак]] [[хула евӗр посёлок]]ӗ. == Географи == Район Атӑлӑн ҫурҫӗр пайӗнчи сылтӑм ҫыран енче, [[Атӑлҫи сӑртлӑхӗ]]нче вырнаҫнӑ. Татнӑ рельефпе нумай вӑрмансем пур. Район лаптӑкӗ — 2,3 пин км². Пӗтӗм усӑ курнин [[Автомагистраль|автоҫулӗсен]] вӑрӑмӑшӗ — 324,0 км. === Чикӗсем === {| class="wikitable" ! Ен ! Район е облаҫ |- |Ҫурҫӗр | [[Пенза облаҫӗ]]н [[Лопатино районӗ|Лопатино]] тата [[Ҫӑрттанлӑ районӗ]]сем |- |Ҫурҫӗр-Тухӑҫ | [[Балтай районӗ]] |- |Тухӑҫ | [[Вольск районӗ]] |- |Кӑнтӑр | [[Воскресенское районӗ (Сарӑту облаҫӗ)|Воскресенское районӗ]] |- |Кӑнтӑр-Анӑҫ | [[Ҫӗнӗ Бурас районӗ]] |} == Истори == [[Утă, 23|Утӑ уйӑхӗн 23-мӗшӗ]] [[1928]] ҫулта [[Вольск округĕ|Вольск округӗнче]] [[Анатри Атăл Ен|Анатри Атăл Енӗн]] Пасарлӑ Карапулак районӗ тунӑ. Унӑн территоринче [[Пасарлă Карапулак вулăсĕ|Пасарлӑ Карапулак вулӑсӗн]] [[Сарăту кĕперни|Сарӑту кӗпернин]] территорийӗ йышне кӗртрӗ. [[1934]] ҫултан район [[Сарăту Ен|Сарӑту Енче]] йышне кӗртрӗ, [[1936]] ҫулта вӑл Сарӑту облаҫӗнче. [[1958]] ҫулта малтанхи Курилов районӗн пайӗне Пасарлӑ Карапулак районӗнче йышне кӗртрӗ, тӗп ялӗпе [[Вязовка]] ялӗнче<ref>{{cite web |url = http://wwhp.ru/sarat.htm |title = Саратовская область на сайте «Всемирный исторический проект» |archiveurl = https://web.archive.org/web/20101203192830/http://wwhp.ru/sarat.htm |archivedate = 2010-12-03 }}</ref>. == Халӑх йышӗ == Наци тытӑмӗ [[2010]] ҫулта<ref>{{cite web |url=https://srtv.gks.ru/wps/wcm/connect/rosstat_ts/srtv/ru/census_and_researching/census/national_census_2010/ |title=Всероссийская перепись населения 2010::Саратовстат |accessdate=2013-07-13 |archiveurl=https://www.webcitation.org/5zkxwkUEt?url=https://www.gks.ru/free_doc/new_site/population/demo/perepis2010/svod.xls |archivedate=2011-06-27 |deadlink=yes }}</ref>: [[вырăссем]] — 79,6 %, [[тутарсем]] — 8,9 %, [[чăвашсем]] — 6,7 %, [[мордва]], [[украинсем]] и др. Компактлӑ районта ҫаксем ялсенче халӑхсем пурӑнаҫҫӗ: ([[Шурту]] — [[чăвашсем]], [[тутарсем]]; [[Ĕшнеуй]] — [[чăвашсем]]; [[Казанла]] — [[чăвашсем]]; [[Сухой Карапулак]], [[Рязайкино]] — [[ирçесем]]; [[Яковлевка]] — [[тутарсем]]). == Муниципаллӑ тытӑмӗ == Пасарлӑ Карапулак районӗнче 10 [[муниципаллă йĕркеленӳ]] йышне кӗрет, 2 [[хула тăрăхĕ]] тата 8 [[ял тăрăхĕ|ял тӑрӑхӗ]]<ref name="МО">{{Cite web |url=https://docs.cntd.ru/document/933006758 |title=Закон Саратовской области от 29 декабря 2004 года № 111-ЗСО «О муниципальных образованиях, входящих в состав Базарно-Карабулакского муниципального района» |access-date=2022-03-17 |archive-date=2022-03-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220317154021/https://docs.cntd.ru/document/933006758 |deadlink=no }}</ref>. Хула тӑрӑхӗсем: * Пасарлӑ Карапулак [[хула тăрăхĕ|муниципаллӑ йӗркеленӳ]] - [[Пасарлӑ Карапулак]] [[хула евĕр паçулкă|ӗҫ посёлокӗ]] * Свободный [[хула тăрăхĕ|муниципаллӑ йӗркеленӳ]] - [[Свободный]] [[хула евĕр паçулкă|ӗҫ посёлокӗ]] Ял тăрăхĕсем: * [[Алексеевка ял тăрăхĕ|Алексеевка муниципаллӑ йӗркеленӳ]] - [[Алексеевка (Сарăту облаçĕ|Алексеевка]] ялӗ * [[Ĕшнеуй ял тăрăхĕ|Ӗшнеуй муниципаллӑ йӗркеленӳ]] - [[Ĕшнеуй]] ялӗ * [[Кивӗ Жуковка ял тăрăхĕ|Кивӗ Жуковка муниципаллӑ йӗркеленӳ]] - [[Кивӗ Жуковка]] ялӗ * [[Кивӗ Пурасы ял тăрăхĕ|Кивӗ Пурасы муниципаллӑ йӗркеленӳ]] - [[Кивӗ Пурасы]] ялӗ * [[Липовка ял тăрăхĕ|Липовка муниципаллӑ йӗркеленӳ]] - [[Липовка]] ялӗ * [[Максимовка ял тăрăхĕ|Максимовка муниципаллӑ йӗркеленӳ]] - [[Максимовка]] ялӗ * [[Пысӑк Чечуйка ял тăрăхĕ|Пысӑк Чечуйка муниципаллӑ йӗркеленӳ]] - [[Пысӑк Чечуйка]] ялӗ * [[Яковлевка ял тăрăхĕ|Яковлевка муниципаллӑ йӗркеленӳ]] - [[Яковлевка]] ялӗ == Пурăнан вырăнсем == Районта 47 [[пурăнан вырăн]] пур, 45 [[ял]] тата 2 [[хула]] ([[хула евĕр паçулкă|ӗҫ посёлокӗ]]) == Вуламалли == * Атлас автомобильных дорог Саратовской области. Саратов, 2000. == Асăрхавсем == {{асăрхавсем}} == Каçăсем == * [http://saratov.gov.ru/region/municipal_areas/bazarnokarabulak.php Сведения на сайте областной администрации] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120325233940/http://saratov.gov.ru/region/municipal_areas/bazarnokarabulak.php |date=2012-03-25 }} * [http://region.sgu.ru/oblast/index.htm О районе] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140812095833/http://region.sgu.ru/oblast/index.htm |date=2014-08-12 }} {{Пасарлă Карабулак районĕ}} {{Сарăту облаçĕ}} [[Категори:Пасарлă Карабулак районĕ| ]] ol7yzgpd6ivcvnl35znqanybd6x1i5k 876415 876389 2026-08-10T18:57:02Z Max Tenche 25572 Max Tenche [[Пасарлă Карабулак районĕ]] страницӑн ятне [[Пасарлӑ Карабулак районӗ]] ҫине улӑштарчӗ 876389 wikitext text/x-wiki {{Администрациллĕ виçе |Тĕс1 = {{Тĕс|Раççей}} |Тĕс2 = |Чăвашла ячĕ = Пасарлӑ Карабулак районӗ |Тăван ячĕ = [[File:Церковь_в_с._Алексеевка.JPG|300px]] |Герб = Coat_of_Arms_of_Bazarny_Karabulak_rayon_(Saratov_oblast).png |Ялав = |Ялава ăнлантарни = |Герба ăнлантарни = Пасарлӑ Карабулак районӗн гербӗ |Патшалăх = {{RUS}} |lat_dir = N |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_dir = E |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = |Гимн = |Статус = [[муниципаллӑ район]] |Кĕрет = [[Сарӑту облаҫӗ]] |Тытăмĕ = {{nobr|13 муниципаллӑ йӗркеленӳ}} |Тĕп хула = [[Пасарлӑ Карабулак]] [[хеп|хула евӗр посёлокӗ]] |Вăхăт = [[1928]], [[утӑ, 23]] |Пуçлăх = Кушнарев Андрей Сергеевич<ref name=puclox>[https://admbk.ru/administration/staff/ Глава Официальный сайт администрации Базарно-Карабулакского муниципального района | Глава Базарно-Карабулакского муниципального района]</ref> |Пуçлăх тĕсĕ = Муниципаллӑ район пуҫлӑхӗ |Пуçлăх2 = |Пуçлăх тĕсĕ2 = |ШВП = |ШВП çулĕ = |ШВП вырăнĕ = |ШВП пурăнан кашни çынна = |ШВП пурăнан кашни çынна вырăнĕ = |Чĕлхе = [[вырӑс чӗлхи|вырӑс]] |Чĕлхесем = |Пурăнан халăх = {{ Пурăнан халăх | Базарно-Карабулакский район | тс }} |Çырав çулĕ = {{ Пурăнан халăх | Базарно-Карабулакский район | г }} |Пурăнан халăх проценчĕ = {{ #expr: ( {{ Пурăнан халăх | Базарно-Карабулакский район | ч }} * 100 / {{ Пурăнан халăх | Саратовская область | ч }} round 2 ) }} |Пурăнан халăх вырăнĕ = |Йышлăх = {{ formatnum: {{ #expr: ( {{ Пурăнан халăх | Татищевский район | ч }} / 2293.83 round 2 ) }} }} |Йышлăх вырăнĕ = |Наци йышĕ = [[вырӑссем]], [[чӑвашсем]], [[тутарсем]], [[мордвасем]] |Конфесси йышĕ = |Лаптăк = 2293,83<ref name="63_8006001">{{Cite web |url=https://www.gks.ru/dbscripts/munst/munst63/DBInet.cgi?pl=8006001 |title=Саратовская область. Общая площадь земель муниципального образования |access-date=2019-11-28 |archive-date=2020-08-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200803092744/https://www.gks.ru/dbscripts/munst/munst63/DBInet.cgi?pl=8006001 |url-status=live }}</ref> |Лаптăк проценчĕ = |Лаптăк вырăнĕ = |Максималлă çӳллĕш = |Вăтам çӳллĕшĕ = |Минималлă çӳллĕш = |Карттă = Bazarno-Karabulaksky_locator_map.svg |Администрациллĕ виçен картти = |АВ карттин пысăкăшĕ = 500px |ВăхăтТăрăхĕ = [[Самар вӑхӑчӗ]] |Аббревиатура = |ISO = |FIPS = |Телефон кочĕ = |Почтă индексĕсем = |Тетел-домен = |Автомобиль номерĕсен кочĕсем = 64, 164 |Сайт = https://admbk.ru/ |Commons-ри категори = |Асăрхавсем = }} '''Пасарлӑ Карабулак районӗ''' ({{lang-ru|Базарно-Карабулакский район}}, {{lang-tt|Базарлы Караболак районы}})— [[Сарӑту облаҫӗ]]н ([[РФ]]) [[Сарӑту облаҫӗн администрациллӗ-территориллӗ пайланӑвӗ|администрациллӗ-территориллӗ виҫи]] ([[Раҫҫейӗн субъекчӗсен районӗсем|район]]) тата [[муниципаллӑ йӗркеленӳ|муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ]] ([[Муниципаллӑ район (Раҫҫей)|муниципаллӑ район]]). [[Администраци центрӗ|Администраци тӗпӗ]] — [[Пасарлӑ Карабулак]] [[хула евӗр посёлок]]ӗ. == Географи == Район Атӑлӑн ҫурҫӗр пайӗнчи сылтӑм ҫыран енче, [[Атӑлҫи сӑртлӑхӗ]]нче вырнаҫнӑ. Татнӑ рельефпе нумай вӑрмансем пур. Район лаптӑкӗ — 2,3 пин км². Пӗтӗм усӑ курнин [[Автомагистраль|автоҫулӗсен]] вӑрӑмӑшӗ — 324,0 км. === Чикӗсем === {| class="wikitable" ! Ен ! Район е облаҫ |- |Ҫурҫӗр | [[Пенза облаҫӗ]]н [[Лопатино районӗ|Лопатино]] тата [[Ҫӑрттанлӑ районӗ]]сем |- |Ҫурҫӗр-Тухӑҫ | [[Балтай районӗ]] |- |Тухӑҫ | [[Вольск районӗ]] |- |Кӑнтӑр | [[Воскресенское районӗ (Сарӑту облаҫӗ)|Воскресенское районӗ]] |- |Кӑнтӑр-Анӑҫ | [[Ҫӗнӗ Бурас районӗ]] |} == Истори == [[Утă, 23|Утӑ уйӑхӗн 23-мӗшӗ]] [[1928]] ҫулта [[Вольск округĕ|Вольск округӗнче]] [[Анатри Атăл Ен|Анатри Атăл Енӗн]] Пасарлӑ Карапулак районӗ тунӑ. Унӑн территоринче [[Пасарлă Карапулак вулăсĕ|Пасарлӑ Карапулак вулӑсӗн]] [[Сарăту кĕперни|Сарӑту кӗпернин]] территорийӗ йышне кӗртрӗ. [[1934]] ҫултан район [[Сарăту Ен|Сарӑту Енче]] йышне кӗртрӗ, [[1936]] ҫулта вӑл Сарӑту облаҫӗнче. [[1958]] ҫулта малтанхи Курилов районӗн пайӗне Пасарлӑ Карапулак районӗнче йышне кӗртрӗ, тӗп ялӗпе [[Вязовка]] ялӗнче<ref>{{cite web |url = http://wwhp.ru/sarat.htm |title = Саратовская область на сайте «Всемирный исторический проект» |archiveurl = https://web.archive.org/web/20101203192830/http://wwhp.ru/sarat.htm |archivedate = 2010-12-03 }}</ref>. == Халӑх йышӗ == Наци тытӑмӗ [[2010]] ҫулта<ref>{{cite web |url=https://srtv.gks.ru/wps/wcm/connect/rosstat_ts/srtv/ru/census_and_researching/census/national_census_2010/ |title=Всероссийская перепись населения 2010::Саратовстат |accessdate=2013-07-13 |archiveurl=https://www.webcitation.org/5zkxwkUEt?url=https://www.gks.ru/free_doc/new_site/population/demo/perepis2010/svod.xls |archivedate=2011-06-27 |deadlink=yes }}</ref>: [[вырăссем]] — 79,6 %, [[тутарсем]] — 8,9 %, [[чăвашсем]] — 6,7 %, [[мордва]], [[украинсем]] и др. Компактлӑ районта ҫаксем ялсенче халӑхсем пурӑнаҫҫӗ: ([[Шурту]] — [[чăвашсем]], [[тутарсем]]; [[Ĕшнеуй]] — [[чăвашсем]]; [[Казанла]] — [[чăвашсем]]; [[Сухой Карапулак]], [[Рязайкино]] — [[ирçесем]]; [[Яковлевка]] — [[тутарсем]]). == Муниципаллӑ тытӑмӗ == Пасарлӑ Карапулак районӗнче 10 [[муниципаллă йĕркеленӳ]] йышне кӗрет, 2 [[хула тăрăхĕ]] тата 8 [[ял тăрăхĕ|ял тӑрӑхӗ]]<ref name="МО">{{Cite web |url=https://docs.cntd.ru/document/933006758 |title=Закон Саратовской области от 29 декабря 2004 года № 111-ЗСО «О муниципальных образованиях, входящих в состав Базарно-Карабулакского муниципального района» |access-date=2022-03-17 |archive-date=2022-03-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220317154021/https://docs.cntd.ru/document/933006758 |deadlink=no }}</ref>. Хула тӑрӑхӗсем: * Пасарлӑ Карапулак [[хула тăрăхĕ|муниципаллӑ йӗркеленӳ]] - [[Пасарлӑ Карапулак]] [[хула евĕр паçулкă|ӗҫ посёлокӗ]] * Свободный [[хула тăрăхĕ|муниципаллӑ йӗркеленӳ]] - [[Свободный]] [[хула евĕр паçулкă|ӗҫ посёлокӗ]] Ял тăрăхĕсем: * [[Алексеевка ял тăрăхĕ|Алексеевка муниципаллӑ йӗркеленӳ]] - [[Алексеевка (Сарăту облаçĕ|Алексеевка]] ялӗ * [[Ĕшнеуй ял тăрăхĕ|Ӗшнеуй муниципаллӑ йӗркеленӳ]] - [[Ĕшнеуй]] ялӗ * [[Кивӗ Жуковка ял тăрăхĕ|Кивӗ Жуковка муниципаллӑ йӗркеленӳ]] - [[Кивӗ Жуковка]] ялӗ * [[Кивӗ Пурасы ял тăрăхĕ|Кивӗ Пурасы муниципаллӑ йӗркеленӳ]] - [[Кивӗ Пурасы]] ялӗ * [[Липовка ял тăрăхĕ|Липовка муниципаллӑ йӗркеленӳ]] - [[Липовка]] ялӗ * [[Максимовка ял тăрăхĕ|Максимовка муниципаллӑ йӗркеленӳ]] - [[Максимовка]] ялӗ * [[Пысӑк Чечуйка ял тăрăхĕ|Пысӑк Чечуйка муниципаллӑ йӗркеленӳ]] - [[Пысӑк Чечуйка]] ялӗ * [[Яковлевка ял тăрăхĕ|Яковлевка муниципаллӑ йӗркеленӳ]] - [[Яковлевка]] ялӗ == Пурăнан вырăнсем == Районта 47 [[пурăнан вырăн]] пур, 45 [[ял]] тата 2 [[хула]] ([[хула евĕр паçулкă|ӗҫ посёлокӗ]]) == Вуламалли == * Атлас автомобильных дорог Саратовской области. Саратов, 2000. == Асăрхавсем == {{асăрхавсем}} == Каçăсем == * [http://saratov.gov.ru/region/municipal_areas/bazarnokarabulak.php Сведения на сайте областной администрации] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120325233940/http://saratov.gov.ru/region/municipal_areas/bazarnokarabulak.php |date=2012-03-25 }} * [http://region.sgu.ru/oblast/index.htm О районе] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140812095833/http://region.sgu.ru/oblast/index.htm |date=2014-08-12 }} {{Пасарлă Карабулак районĕ}} {{Сарăту облаçĕ}} [[Категори:Пасарлă Карабулак районĕ| ]] ol7yzgpd6ivcvnl35znqanybd6x1i5k 14 76658 876414 641682 2026-08-10T18:55:41Z Max Tenche 25572 876414 wikitext text/x-wiki {{catmore}} [[Категори:Сарăту облаçĕн районĕсем|Пасарлӑ Карабулак]] h2u4tz67jm88k6cn0m6ef9a8vg5ds2z 0 103461 876417 875696 2026-08-10T18:58:09Z Max Tenche 25572 /* Чикӗсем */ йӑнӑшсем 876417 wikitext text/x-wiki {{Администрациллĕ виçе |Тĕс1 = {{Тĕс|Раççей}} |Тĕс2 = |Чăвашла ячĕ = Татищево районӗ |Тăван ячĕ = [[File:Полчаниновский приусадебный парк.jpg|300px]] |Герб = ГербТатищевскогоРайона.jpg |Ялав = Flag_of_Tatishchevsky_rayon_(Saratov_oblast).png |Ялава ăнлантарни = Татищево районӗн ялавӗ |Герба ăнлантарни = Татищево районӗн гербӗ |Патшалăх = {{RUS}} |lat_dir = N |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_dir = E |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = |Гимн = |Статус = [[муниципаллӑ район]] |Кĕрет = [[Сарӑту облаҫӗ]] |Тытăмĕ = {{nobr|7 муниципаллӑ йӗркеленӳ}} |Тĕп хула = [[Татищево]] [[хеп|хула евӗр посёлокӗ]] |Вăхăт = [[1928]], [[утӑ, 23]] |Пуçлăх = Мордвинцев Александр Владимирович<ref name=puclox>[http://tatishevo.saratov.gov.ru/index.php?option=com_content&view=category&layout=blog&id=36&Itemid=64 Глава Татищевского муниципального района]</ref> |Пуçлăх тĕсĕ = Муниципаллӑ район пуҫлӑхӗ |Пуçлăх2 = |Пуçлăх тĕсĕ2 = |ШВП = |ШВП çулĕ = |ШВП вырăнĕ = |ШВП пурăнан кашни çынна = |ШВП пурăнан кашни çынна вырăнĕ = |Чĕлхе = [[вырӑс чӗлхи|вырӑс]] |Чĕлхесем = |Пурăнан халăх = {{ Пурăнан халăх | Татищевский район | тс }} |Çырав çулĕ = {{ Пурăнан халăх | Татищевский район | г }} |Пурăнан халăх проценчĕ = {{ #expr: ( {{ Пурăнан халăх | Татищевский район | ч }} * 100 / {{ Пурăнан халăх | Саратовская область | ч }} round 2 ) }} |Пурăнан халăх вырăнĕ = |Йышлăх = {{ formatnum: {{ #expr: ( {{ Пурăнан халăх | Татищевский район | ч }} / 2077.10 round 2 ) }} }} |Йышлăх вырăнĕ = |Наци йышĕ = |Конфесси йышĕ = |Лаптăк = 2077,10<ref name="63_8006001">{{Cite web |url=https://www.gks.ru/dbscripts/munst/munst63/DBInet.cgi?pl=8006001 |title=Саратовская область. Общая площадь земель муниципального образования |access-date=2019-11-28 |archive-date=2020-08-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200803092744/https://www.gks.ru/dbscripts/munst/munst63/DBInet.cgi?pl=8006001 |url-status=live }}</ref> |Лаптăк проценчĕ = |Лаптăк вырăнĕ = |Максималлă çӳллĕш = |Вăтам çӳллĕшĕ = |Минималлă çӳллĕш = |Карттă = Tatishchevsky district locator map.svg |Администрациллĕ виçен картти = |АВ карттин пысăкăшĕ = 500px |ВăхăтТăрăхĕ = [[Самар вӑхӑчӗ]] |Аббревиатура = |ISO = |FIPS = |Телефон кочĕ = +74549 |Почтă индексĕсем = |Тетел-домен = |Автомобиль номерĕсен кочĕсем = 64, 164 |Сайт = http://tatishevo.saratov.gov.ru |Commons-ри категори = |Асăрхавсем = }} '''Татищево районӗ''' ({{lang-ru|Тати́щевский район}}) — [[Сарӑту облаҫӗ|Сарӑту облаҫӗн]] ([[РФ]]) [[Сарӑту облаҫӗн администрациллӗ-территориллӗ пайланӑвӗ|администрациллӗ-территориллӗ виҫи]] ([[Раҫҫейӗн субъекчӗсен районӗсем|район]]) тата [[Муниципаллӑ йӗркеленӳ|муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ]] ([[Муниципаллӑ район (Раҫҫей)|муниципаллӑ район]]). [[Администрациллӗ центр]] — [[Татищево]] [[хула евӗр поселок]]ӗ. == Географи == Район [[Атӑл сӑртлӑхӗ|Атӑл сӑртлӑхӗн]] сылтӑм хӗрринче, [[Сарӑту|Сарӑтуран]] ҫурҫӗр-анӑҫалла вырнаҫнӑ. Рельеф [[Уй|уйлӑ]], [[Вӑрман|вӑрманлӑ]]. [[Чукун ҫул]] айккипе [[Дача поселокӗ|дача]] массивӗ итрет. Ҫулталӑкри вӑтам [[Атмосфера нӳрӗкӗ|нӳрӗклӗхӗн]] шучӗ 375-360 [[Миллиметр|мм]]/[[ҫулталӑк|ҫул]]. Район центрӗ [[Татищево]] ([[1965|1965 ҫулччен]] [[Ял|ял]] пек) [[Медведица (Тан юппи)|Медведицӑн]] сулахай юппин [[Идолга (юханшыв)|Идолга юханшывӗн]] хӗрринче лартнӑ. Районӑн кӑнтӑр енче унӑн йышне кӗмен [[Светлый (ХАТЙ)|Светлый]] [[поселок]]ӗ вырнаҫнӑ, вӑл [[Хупнӑ администрациллӗ-территориллӗ йӗркеленӳ|хупнӑ администрациллӗ-территориллӗ йӗркеленӳ]] шутланать. Пӗтӗм усӑ курнин [[Автомагистраль|автоҫулӗсен]] вӑрӑмӑшӗ — 242 километр. === Чикӗсем === {| class="wikitable" ! Ен ! Район е облаҫ |- |Ҫурҫӗр | [[Петровск районӗ]] |- |Ҫурҫӗр-Тухӑҫ | [[Ҫӗнӗ Бурас районӗ]] |- |Кӑнтӑр-Тухӑҫ | [[Гагарин районӗ (Сарӑту облаҫӗ)|Гагарин районӗ]] |- |Кӑнтӑр-Анӑҫ | [[Лысые Горы районӗ]] |- |Анӑҫ | [[Аткарск районӗ]] |} == Истори == {{Тулли дата|1928|07|23}} [[Анатри Атӑл крайӗ|Анатри Атӑл крайӗнчи]] [[Сарӑту округӗ|Сарӑту округӗн]] йышӗнчи Сарӑту тата Аткарск уесӗсенчен 4 пая уйӑрса ''Татищево районӗ'' туса хунӑ. Унӑн йышне [[Курдюм (сала, Сарӑту облаҫӗ)|Курдюм]] вулӑсӗнчен 15, [[Вязовка (Татищево районӗ)|Вязовка]] вулӑсӗнчен 8, [[Кологривовка (сала, Сарӑту облаҫӗ)|Кологривовка]] вулӑсӗнчен 5, [[Лысые Горы (Сарӑту облаҫӗ)|Лысые Горы]] вулӑсӗнчен 2 ял канашӗ кӗнӗ. Туса хуни хыҫҫӑн ҫӗнӗ районта 106,95 пин ҫӗр [[гектар]]ӗ, 38 пин пурӑнан халӑх, 125 пурӑнан вырӑн, 42 шкул, 27 ял канашӗ, 22 колхоз, 4 арман, 5 хӗрлӗ вулавӑш, 5 вуламалли ҫурт, 10 халӑх ҫурчӗ (сов. нардом), 6 медицина ҫурчӗ, 3 амбулатори, 3 сывлӑх ҫурчӗ. 8-тан 50-ччен ҫуллӑ вулама-ҫырма пӗлмен ҫынсен йышӗ 10 пин ытла. Ака лаптӑк — 42,235 пин гектар. Районта ӗне выльӑх йышӗ — 11 пин, сурӑх — 50 пин, сысна — 2,8 пин, утар — 101. Телефон ҫыхӑнӑвӗ 5 ял канашӗнче кӑна пулнӑ — [[Кувыка|Кувыкӑра]], [[Идолга (сала)|Идолгӑра]], [[Широкое (Сарӑту облаҫӗ)|Широкойӗре]], [[Курдюм (сала, Сарӑту облаҫӗ)|Курдюмра]], [[Татищево|Татищевӑра]]. Мещановкӑри (Татищевӑри) влаҫ ҫурчӗшӗн вырӑн ҫука пула райӗҫтӑвком [[Октябрьский Городок]]ра икӗ ҫул вырнаҫрӗ. [[1934|1934 ҫултан]] [[Сарӑту крайӗ|Сарӑту крайӗн]], [[1936|1936 ҫултан]] [[Сарӑту облаҫӗ]]н йышне кӗрет. {{Тулли дата|1959|06|10}} пӑрахӑҫланӑ [[Вязовка районӗ (Сарӑту облаҫӗ)|Вязовка районӗн]]<ref>Ведомости Верховного Совета СССР. № 24 (956), 1959 г.</ref> территорийӗн пайӗ, {{Тулли дата|1960|05|19}} пӑрахӑҫланӑ [[Широкий Карамыш районӗ|Анлӑ Карамыш районӗн]]<ref>Ведомости Верховного Совета СССР. № 20 (1004), 1960 г.</ref> территорийӗсен пайӗсем район йышне кӗнӗ. [[1963|1963 ҫулта]] район пӑрахӑҫланӑ, [[1965|1965 ҫулта]] тепре туса хунӑ<ref>{{cite web |url = http://wwhp.ru/sarat.htm |title = Саратовская область на сайте «Всемирный исторический проект» |archiveurl = https://web.archive.org/web/20101203192830/http://wwhp.ru/sarat.htm |archivedate = 2010-12-03 }}</ref>. == Халӑх == {{Пурӑнан халӑх|Татищевский район}} {{Кӗске дата|2023|01|1}} пӗлӗмпе районта 30,1 пин ҫын пурӑнчӗ, вӗсенчен 7,6 пин ҫын (25,6 %) — [[Татищево|Татищево]] [[хула евӗр поселок|ӗҫ поселокӗнче]], 22,5 пин ҫын — ял пурӑнан вырăнӗсенче<ref name = terpop>[http://tatishevo.saratov.gov.ru/index.php?option=com_content&view=article&id=79&Itemid=60 Халӑхпа территори ҫинчен районӑн официаллӑ сайтӗнче] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231223203130/http://tatishevo.saratov.gov.ru/index.php?option=com_content&view=article&id=79&Itemid=60 |date=2023-12-23 }}</ref>. === Халӑх йышӗ === {{Кӗске дата|2023|01|1}} пӗлӗмпе районта 43 халӑх пурӑнать<ref name = terpop/>: {| class='standard' style='text-align: center;' | colspan=4 | '''Татищево районӗн халӑхӗсем''' |--- class='bright' | colspan=1 | № || colspan=1 | Халӑх || colspan=1 | % |--- | 1 || [[Вырӑссем]] || 83,2 |--- | 2 || [[Украинсем]] || 3 |--- | 3 || [[Мордвасем]] ([[Ирҫесем|Ирҫесемпе]] [[Мӑкшӑсем|мӑкшӑсем]]) || 2,1 |--- | 4 || [[Эрменсем]] || 2 |--- | 5 || [[Чӑвашсем]],<br> [[Тутарсем]],<br> [[Чеченсем]] || 1,3 |--- class='shadow' | || Ыттисем || 8,4 |} Районти ялсенче тӗрлӗрен халӑхсен ушкӑнӗсем пур, вӗсенчен эрменсем ([[Агаревка (Татищево районӗ)|Агаревка]]), мордвасем ([[Беседка (Сарӑту облаҫӗ)|Беседка]]). === Ҫул-Ӳсӗм йышӗ === {{Кӗске дата|2023|01|1}} пӗлӗмпе район [[Ҫул-ӳсӗм|ҫул-ӳсӗм]] йышӗ<ref name = terpop/>: * 14 — 18 ҫулсенче 1433 ҫын * 19 — 34 ҫулсенче 5662 ҫын * 35 — 60 ҫулсенче 10 652 ҫын * 60 тата ватӑрах 7443 ҫын ;Вӗсенчен: * 5488 ҫын — ӗҫлеме пултаракан ҫул-ӳсӗмӗн ҫамрӑкрах * 16879 ҫын — ӗҫлеме пултаракан ҫул-ӳсӗмре * 7689 ҫын — ӗҫлеме пултаракан ҫул-ӳсӗмӗн ватӑрах == Муниципаллӑ тытӑмлӑх == Татищево [[Муниципаллӑ район|муниципаллӑ районне]] 7 [[муниципаллӑ йӗркеленӳ]] кӗрет: 1 [[Хула тӑрӑхӗ|хула тӑрӑхӗ]] тата 5 [[ял тӑрӑхӗ]]<ref name="МО">{{Cite web |url=http://docs.cntd.ru/document/933006800 |title=Закон Саратовской области от 27 декабря 2004 года № 108-ЗСО «О муниципальных образованиях, входящих в состав Татищевского муниципального района» |access-date=2018-09-28 |archive-date=2015-09-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150926131510/http://docs.cntd.ru/document/933006800 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |url = http://tatishevo.sarmo.ru/index.php?option=com_content&view=article&id=106&Itemid=174 |title = Устав Татищевского муниципального района |url-status = dead }}</ref>. {{Автонумераци | Оформление = standard sortable | Столбцов = 6 | Заголовок2 = Муниципаллӑ йӗркеленӳ | Заголовок3 = Администрациллӗ центр | Заголовок4 = Пурӑнан<br />вырӑнсен<br />йышӗ | Заголовок5 = Пурӑнан халӑх | Заголовок6 = Лаптӑк,<br />ҫм² | Выравнивание4 = right | Выравнивание5 = right | Выравнивание6 = right | Сортировка4 = число | Сортировка5 = число | Сортировка6 = число |A-%| '''Хула тӑрӑхӗ:''' | | | | |А|[[Татищево|Татищево муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ]] | [[Татищево]] ӗҫ поселокӗ | 1 | {{ Пурăнан халăх | Татищевское муниципальное образование | тс }} | 59,16<ref name="63_8006001"/> |Б-%| '''Ял тӑрӑхӗсем:''' | | | | |Б|[[Вязовка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Татищево районӗ)|Вязовка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ]] | [[Вязовка (Татищево районӗ)|Вязовка]] сали | 17 | {{ Пурăнан халăх | Вязовское муниципальное образование (Татищевский район) | тс }} | 541,65<ref name="63_8006001"/> |Б|[[Идолга муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ]] | [[Идолга (ял)|Идолга]] сали | 8 | {{ Пурăнан халăх | Идолгское муниципальное образование | тс }} | 404,62<ref name="63_8006001"/> |Б|[[Октябрьский муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Татищево районӗ)|Октябрьский муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ]] | [[Октябрьский Городок]] сали | 8 | {{ Пурăнан халăх | Октябрьское муниципальное образование (Татищевский район) | тс }} | 379,31<ref name="63_8006001"/> |Б|[[Садовый муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ|Садовый муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ]] | [[Садовый (Татищево районӗ)|Садовый]] поселокӗ | 8 | {{ Пурăнан халăх | Садовское муниципальное образование (Татищевский район) | тс }} | 74,08<ref name="63_8006001"/> |Б|[[Ягодная Поляна муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ]] | [[Ягодная Поляна (Сарӑту облаҫӗ)|Ягодная Поляна]] сали | 5 | {{ Пурăнан халăх | Ягодно-Полянское муниципальное образование | тс }} | 394,69<ref name="63_8006001"/> }} === Муниципаллӑ пайланӑвӑн историйӗ === [[2005|2005 ҫулта]] [[вырӑнти хӑйтытӑмлӑх]] тунишӗн муниципаллӑ районта 1 хула тата 10 ял тӑрӑхӗ йӗркеленӗ. [[2013|2013 ҫулта]] вӗсенчен малалла муниципаллӑ йӗркеленӳсем (МЙ) пӑрахӑҫланӑ: [[Мӑн Ивановка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ|Мӑн Ивановка МЙ]] ([[Ҫырла Уҫланки муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ|Ҫырла Уҫланки МЙ-н]] йышне кӗнӗ)<ref>{{Cite web |url=http://docs.cntd.ru/document/933021841 |title=Закон Саратовской области от 16 мая 2013 г. N 79-ЗСО «О преобразовании Большеивановского и Ягодно-Полянского муниципальных образований Татищевского муниципального района Саратовской области и внесении изменений в Закон Саратовской области "О муниципальных образованиях, входящих в состав Татищевского муниципального района"» |access-date=2015-09-23 |archive-date=2015-09-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150925112753/http://docs.cntd.ru/document/933021841 |url-status=live }}</ref>, [[Карамышка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Татищево районӗ)|Карамышка МЙ]] ([[Октябрьский муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Татищево районӗ)|Октябрьский МЙ-н]] йышне кӗнӗ)<ref>{{Cite web |url=http://docs.cntd.ru/document/933021849 |title=Закон Саратовской области от 16 мая 2013 г. N 87-ЗСО «О преобразовании Карамышского и Октябрьского муниципальных образований Татищевского муниципального района Саратовской области и внесении изменений в Закон Саратовской области „О муниципальных образованиях, входящих в состав Татищевского муниципального района”» |access-date=2015-09-23 |archive-date=2015-09-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150925111523/http://docs.cntd.ru/document/933021849 |url-status=live }}</ref>, [[Мизино-Лапшиновка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ|Мизино-Лапшиновка МЙ]] ([[Вязовка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Татищево районӗ)|Вязовка МЙ-н]] йышне кӗнӗ)<ref>{{Cite web |url=http://docs.cntd.ru/document/933021842 |title=Закон Саратовской области от 16 мая 2013 г. N 80-ЗСО «О преобразовании Вязовского и Мизино-Лапшиновского муниципальных образований Татищевского муниципального района Саратовской области и внесении изменений в Закон Саратовской области „О муниципальных образованиях, входящих в состав Татищевского муниципального района”» |access-date=2015-09-23 |archive-date=2015-09-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150925102951/http://docs.cntd.ru/document/933021842 |url-status=live }}</ref>, [[Широкое муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ|Широкое МЙ]] ([[Идолга муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ|Идолга МЙ-н]] йышне кӗнӗ)<ref>{{Cite web |url=http://docs.cntd.ru/document/933021837 |title=Закон Саратовской области от 16 мая 2013 г. N 75-ЗСО «О преобразовании Идолгского и Широкинского муниципальных образований Татищевского муниципального района Саратовской области и внесении изменений в Закон Саратовской области „О муниципальных образованиях, входящих в состав Татищевского муниципального района”» |access-date=2015-09-23 |archive-date=2015-09-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150925114252/http://docs.cntd.ru/document/933021837 |url-status=live }}</ref>. {{Тулли дата|2025|01|1}} [[Сторожёвка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ]] пӑрахӑҫланӑ тата унӑн территори [[Сарӑту|Сарӑту]] [[Сарӑту (хула округӗ)|хула округӗнчи]] [[Гагарин районӗ (Сарӑту облаҫӗ)|Гагарин районӗн]] йышне кӗрет<ref name="Сторожевское">{{Cite web |url=http://publication.pravo.gov.ru/Document/View/6400202204010001 |title=Закон Саратовской области от 28.03.2022 № 43-ЗСО "О преобразовании Сторожевского муниципального образования Татищевского муниципального района Саратовской области, муниципального образования "Город Саратов" и внесении изменений в некоторые законодательные акты Саратовской области" |access-date=2022-04-11 |archive-date=2022-04-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220401201021/http://publication.pravo.gov.ru/Document/View/6400202204010001 |url-status=live }}</ref><ref name="Сторожевское24">{{Cite web |url= http://publication.pravo.gov.ru/Document/View/6400202212210001 |title= Закон Саратовской области от 15.12.2022 № 155-ЗСО «О внесении изменений в закон Саратовской области "О преобразовании Сторожевского муниципального образования Татищевского муниципального района Саратовской области, муниципального образования "Город Саратов" и внесении изменений в некоторые законодательные акты Саратовской области"» |access-date= 2022-12-21 |url-status= live |archive-date= 2022-12-21 |archive-url= https://web.archive.org/web/20221221115029/http://publication.pravo.gov.ru/Document/View/6400202212210001 }}</ref><ref name="автоссылка1">{{Cite web |url=https://srd.ru/documents/zaks/88-ZSO-26072023.pdf |title=Закон Саратовской области № 88-ЗСО от 26.07.2023 г. «О внесении изменений в Закон Саратовской области «О преобразовании Сторожевского муниципального образования Татищевского муниципального района Саратовской области, муниципального образования «Город Саратов» и внесении изменений в некоторые законодательные акты Саратовской области» |access-date=2024-01-08 |archive-date=2024-01-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240108094402/https://srd.ru/documents/zaks/88-ZSO-26072023.pdf |url-status=live }}</ref><ref name="автоссылка2">{{Cite web|url=http://publication.pravo.gov.ru/document/6400202307310019|title=Закон Саратовской области от 26.07.2023 № 88-ЗСО «О внесении изменений в Закон Саратовской области "О преобразовании Сторожевского муниципального образования Татищевского муниципального района Саратовской области, муниципального образования "Город Саратов" и внесении изменений в некоторые законодательные акты Саратовской области»|website=publication.pravo.gov.ru|access-date=2024-05-28|archive-date=2024-05-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20240528084913/http://publication.pravo.gov.ru/document/6400202307310019|url-status=live}}</ref>. == Пурӑнан вырӑнсем == Татищево районӗнче 47 пурӑнан вырӑн пур, вӗсенчен 1 хула (ӗҫ поселокӗ) тата 46 ял пурӑнан вырӑнӗ. {{Автонумераци | Оформление = standard sortable collapsible collapsed | Название = Районта пурӑнан вырӑнсен ят-йышӗ | Столбцов = 5 | Заголовок2 = Пурӑнан вырӑн | Заголовок3 = Тӗс | Заголовок4 = Пурӑнан халӑх | Заголовок5 = Муниципаллӑ<br> йӗркеленӳ | Выравнивание4 = right | Сортировка4 = число | | [[Агарёвка (Татищево районӗ)|Агарёвка]] | сала | {{ Пурăнан халăх | Агаревка (Татищевский район) | тс }} | [[Вязовка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Татищево районӗ)|Вязовка]] | | [[Беседка (Сарӑту облаҫӗ)|Беседка]] | хутӑр | {{ Пурăнан халăх | Беседка (Саратовская область) | тс }} | [[Вязовка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Татищево районӗ)|Вязовка]] | | [[Бурловино]] | хутӑр | {{ Пурăнан халăх | Бурловино | тс }} | [[Вязовка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Татищево районӗ)|Вязовка]] | | [[Вязовка (Татищево районӗ)|Вязовка]] | сала | {{ Пурăнан халăх | Вязовка (Татищевский район) | тс }} | [[Вязовка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Татищево районӗ)|Вязовка]] | | [[Гартовка]] | сала | {{ Пурăнан халăх | Гартовка | тс }} | [[Вязовка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Татищево районӗ)|Вязовка]] | | [[Глядковка]] | сала | {{ Пурăнан халăх | Глядковка | тс }} | [[Идолга муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ|Идолга]] | | [[Губарёвка (Сарӑту облаҫӗ)|Губарёвка]] | ял | {{ Пурăнан халăх | Губаревка (Саратовская область) | тс }} | [[Вязовка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Татищево районӗ)|Вязовка]] | | [[Елшанка (Татищево районӗ)|Елшанка]] | ял | {{ Пурăнан халăх | Елшанка (Татищевский район) | тс }} | [[Садовый муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ|Садовый]] | | [[Идолга (ял)|Идолга]] | сала | {{ Пурăнан халăх | Идолга (село) | тс }} | [[Идолга муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ|Идолга]] | | [[Карамышка]] | сала | {{ Пурăнан халăх | Карамышка | тс }} | [[Октябрьский муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Татищево районӗ)|Октябрьский]] | | [[Карякино (Сарӑту облаҫӗ)|Карякино]] | сала | {{ Пурăнан халăх | Карякино (Саратовская область) | тс }} | [[Октябрьский муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Татищево районӗ)|Октябрьский]] | | [[Козий Лоб]] | хутӑр | {{ Пурăнан халăх | Козий Лоб | тс }} | [[Вязовка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Татищево районӗ)|Вязовка]] | | [[Кологривовка (сала, Сарӑту облаҫӗ)|Кологривовка]] | сала | {{ Пурăнан халăх | Кологривовка (село, Саратовская область) | тс }} | [[Садовый муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ|Садовый]] | | [[Кологривовка (станци, Сарӑту облаҫӗ)|Кологривовка]] | станци | {{ Пурăнан халăх | Кологривовка (станция, Саратовская область) | тс }} | [[Садовый муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ|Садовый]] | | [[Кологривовка вӑрманҫӑлӑхӗ]] | поселок | {{ Пурăнан халăх | Кологривовское лесничество | тс }} | [[Садовый муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ|Садовый]] | | [[Коминтерн (Татищево районӗ)|Коминтерн]] | поселок | {{ Пурăнан халăх | Коминтерн (Татищевский район) | тс }} | [[Садовый муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ|Садовый]] | | [[Константиновка (Татищево районӗ)|Константиновка]] | ял | {{ Пурăнан халăх | Константиновка (Татищевский район) | тс }} | [[Октябрьский муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Татищево районӗ)|Октябрьский]] | | [[Корсаковка (Сарӑту облаҫӗ)|Корсаковка]] | сала | {{ Пурăнан халăх | Корсаковка (Саратовская область) | тс }} | [[Вязовка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Татищево районӗ)|Вязовка]] | | [[Кривопавловка]] | ял | {{ Пурăнан халăх | Кривопавловка | тс }} | [[Вязовка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Татищево районӗ)|Вязовка]] | | [[Кувыка]] | сала | {{ Пурăнан халăх | Кувыка | тс }} | [[Октябрьский муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Татищево районӗ)|Октябрьский]] | | [[Куликовка (Татищево районӗ)|Куликовка]] | сала | {{ Пурăнан халăх | Куликовка (Татищевский район) | тс }} | [[Октябрьский муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Татищево районӗ)|Октябрьский]] | | [[Македоновка (Сарӑту облаҫӗ)|Македоновка]] | ял | {{ Пурăнан халăх | Македоновка (Саратовская область) | тс }} | [[Идолга муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ|Идолга]] | | [[Мӑн Ивановка (Сарӑту облаҫӗ)|Мӑн Ивановка]] | сала | {{ Пурăнан халăх | Большая Ивановка (Саратовская область) | тс }} | [[Ҫырла Уҫланки муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ|Ҫырла Уҫланки]] | | [[Мӑн Каменка (Татищево районӗ)|Мӑн Каменка]] | сала | {{ Пурăнан халăх | Большая Каменка (Татищевский район) | тс }} | [[Идолга муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ|Идолга]] | | [[Мӑн Фёдоровка (Сарӑту облаҫӗ)|Мӑн Фёдоровка]] | сала | {{ Пурăнан халăх | Большая Федоровка (Саратовская область) | тс }} | [[Ҫырла Уҫланки муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ|Ҫырла Уҫланки]] | | [[Мизино-Лапшиновка]] | сала | {{ Пурăнан халăх | Мизино-Лапшиновка | тс }} | [[Вязовка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Татищево районӗ)|Вязовка]] | | [[Нееловка (Сарӑту облаҫӗ)|Нееловка]] | сала | {{ Пурăнан халăх | Нееловка (Саратовская область) | тс }} | [[Вязовка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Татищево районӗ)|Вязовка]] | | [[Никольский (Сарӑту облаҫӗ)|Никольский]] | чукунҫул уйӑрӑшӗ | {{ Пурăнан халăх | Никольский (Саратовская область) | тс }} | [[Садовый муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ|Садовый]] | | [[Новополье (Сарӑту облаҫӗ)|Новополье]] | сала | {{ Пурăнан халăх | Новополье (Саратовская область) | тс }} | [[Идолга муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ|Идолга]] | | [[Новоскатовка (Сарӑту облаҫӗ)|Новоскатовка]] | сала | {{ Пурăнан халăх | Новоскатовка (Саратовская область) | тс }} | [[Ҫырла Уҫланки муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ|Ҫырла Уҫланки]] | | [[Октябрьский Городок]] | сала | {{ Пурăнан халăх | Октябрьский городок | тс }} | [[Октябрьский муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Татищево районӗ)|Октябрьский]] | | [[Первомайская (Сарӑту облаҫӗ)|Первомайская]] | ял | {{ Пурăнан халăх | Первомайская (Саратовская область) | тс }} | [[Вязовка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Татищево районӗ)|Вязовка]] | | [[Петров (Сарӑту облаҫӗ)|Петров]] | хутӑр | | [[Идолга муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ|Идолга]] | | [[Полчаниновка]] | сала | {{ Пурăнан халăх | Полчаниновка | тс }} | [[Ҫырла Уҫланки муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ|Ҫырла Уҫланки]] | | [[Полянское (Сарӑту облаҫӗ)|Полянское]] | ял | {{ Пурăнан халăх | Полянское (Саратовская область) | тс }} | [[Садовый муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ|Садовый]] | | [[Садовый (Татищево районӗ)|Садовый]] | поселок | {{ Пурăнан халăх | Садовый (Татищевский район) | тс }} | [[Садовый муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ|Садовый]] | | [[Слепцовка]] | сала | {{ Пурăнан халăх | Слепцовка | тс }} | [[Идолга муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ|Идолга]] | | [[Сокур (Сарӑту облаҫӗ)|Сокур]] | сала | {{ Пурăнан халăх | Сокур (Саратовская область) | тс }} | [[Вязовка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Татищево районӗ)|Вязовка]] | | [[Ҫӗнӗ Тёпловка (Сарӑту облаҫӗ)|Ҫӗнӗ Тёпловка]] | ял | {{ Пурăнан халăх | Новая Тепловка (Саратовская область) | тс }} | [[Октябрьский муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Татищево районӗ)|Октябрьский]] | | [[Ҫырла Уҫланки (Сарӑту облаҫӗ)|Ҫырла Уҫланки]] | сала | {{ Пурăнан халăх | Ягодная Поляна (Саратовская область) | тс }} | [[Ҫырла Уҫланки муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ|Ҫырла Уҫланки]] |%| [[Татищево]] | ӗҫ поселокӗ | {{ Пурăнан халăх | Татищево | тс }} | [[Татищево муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ|Татищево]] | | [[Тимирязевский (Сарӑту облаҫӗ)|Тимирязевский]] | поселок | {{ Пурăнан халăх | Тимирязевский (Саратовская область) | тс }} | [[Октябрьский муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Татищево районӗ)|Октябрьский]] | | [[Федуловка]] | ял | {{ Пурăнан халăх | Федуловка | тс }} | [[Вязовка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Татищево районӗ)|Вязовка]] | | [[Хлебновка (Татищево районӗ)|Хлебновка]] | ял | {{ Пурăнан халăх | Хлебновка (Татищевский район) | тс }} | [[Вязовка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Татищево районӗ)|Вязовка]] | | [[Ченыкаевка]] | ял | {{ Пурăнан халăх | Ченыкаевка | тс }} | [[Вязовка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Татищево районӗ)|Вязовка]] | | [[Широкое (Сарӑту облаҫӗ)|Широкое]] | сала | {{ Пурăнан халăх | Широкое (Саратовская область) | тс }} | [[Идолга муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ|Идолга]] | | [[Шлыковка (Сарӑту облаҫӗ)|Шлыковка]] | ял | {{ Пурăнан халăх | Шлыковка | тс }} | [[Вязовка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Татищево районӗ)|Вязовка]] }} [[2025|2025 ҫулхи]] [[Кӑрлач, 1|кӑрлачӑн 1-мӗшӗнче]] пӑрахӑҫланӑ [[Сторожёвка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ]]н пур пурӑнан вырӑнӗсем [[Сарӑту|Сарӑту хулин]] [[Сарӑту (хула округӗ)|хула округӗн]] йышне кӗнӗ<ref name="Сторожевское"/><ref name="Сторожевское24"/><ref name="автоссылка1" /><ref name="автоссылка2" />. == Вырӑнти хӑйтытӑмлӑх органӗсем == Муниципаллӑ пуху — [[Вырӑнти хӑйтытӑмлӑх|вырӑнти хӑйтытӑмлӑхӑн]] кӑтартакан органӗ. Муниципаллӑ районӑн пуҫлӑхӗ — Новикова Алефтина Сергеевна. Татищево муниципаллӑ районӗн администрацийӗ — вырӑнти хӑйтытӑмлӑхӑн ӗҫ тӑвакан органӗ. Район администрацийӗн пуҫлӑхӗ — Александр Владимирович Мордвинцев<ref name=puclox/>. == Экономика == Хулаҫум тӗсӗн ял хуҫалӑхӗ. Тӗп кӑларакан таварпа тивӗҫтерӳ: [[сӗт]], чӑх ашӗ, [[апат-ҫимӗҫ]]. Промышленоҫӑн тӗп пайӗ - тунишӗн материалсен (тимӗр бетонӗ, йывӑҫран тунишӗн материалсем, тавар бетонӗ, стена материалӗ) тата апат-ҫимӗҫ продукцийӗн кӑларни (ҫӑкӑр, аш, сӗт, кӑлпасси, кондитер япали). == Массӑллӑ информаци хатӗрӗсем == Район [[Массӑллӑ информаци хатӗрӗ|МИХ-ӗ]] — "Ял пурнӑҫӗ" ({{lang-ru|Сельская жизнь}}) хаҫат, вӑл Татищево районӗн официаллӑ пичет органӗ. Хаҫатӑн хӑйӗн сайчӗ пур — moyaokruga.ru/selskayazhizn<ref name="moyaokruga">[http://moyaokruga.ru/selskayazhizn/ «Сельская жизнь»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220401121232/https://moyaokruga.ru/selskayazhizn/ |date=2022-04-01 }}, унта юлашки район хыпарӗсем кӑлараҫҫӗ.</ref>. == Паллӑ вырӑнсем == [[File:Большеивановский приусадебный парк, поле.JPG|thumb|200px|right|[[Мӑн Ивановка (Сарӑту облаҫӗ)|Мӑн Ивановка]] улпут ҫурчӗ ҫумӗнчи парк]] [[File:Губаревская усадьба дворян Шахматовых, табличка.JPG|thumb|200px|right|[[Губарёвка (Сарӑту облаҫӗ)|Губарёвкӑри]] Шахматовсен улпут ҫурчӗн астӑвӑм хӑми]] [[Истори|Историн]], [[Культура|культурӑн]], [[Ҫутҫанталӑк|ҫутҫанталӑкӑн]] паллӑ вырӑнӗсем: [[Мӑн Ивановка (Сарӑту облаҫӗ)|Мӑн Ивановка]] улпут ҫурчӗ ҫумӗнчи парк<ref>[https://www.tursar.ru/page-joy.php?j=139 Большеивановский приусадебный парк. Tursar]</ref>, [[Вязовка (Татищево районӗ)|Вязовка]] ӗмӗр юманлӑхӗ<ref>[https://www.tursar.ru/page-joy.php?j=1101 Вязовская вековая дубрава. Tursar]</ref>, Вязовка хура ҫирӗклӗхӗ<ref>[https://moyaokruga.ru/selskayazhizn/Articles.aspx?articleId=126852 Вязовские заповедники. Газета "Сельская жизнь"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171101031112/http://moyaokruga.ru/selskayazhizn/Articles.aspx?articleId=126852 |date=2017-11-01 }}</ref>, [[1902|1902 ҫулта]] тунӑ [[Сокур (Сарӑту облаҫӗ)|Сокурти]] [[Турӑ Амӑшӗн Пукрав чиркӗвӗ (Сокур)|Турӑ Амӑшӗн Пукрав чиркӗвӗ]]<ref>[https://eparhia-saratov.ru/Articles/hram-pokrova-bozhiejj-materi-sokur-tatishhevskogo-rajjona Храм Покрова Божией Матери с. Сокур Татищевского р-на. Саратовская епархия]</ref>, [[Губарёвка (Сарӑту облаҫӗ)|Губарёвкӑри]] Шахматовсен улпут ҫурчӗ<ref>[https://www.tursar.ru/page-joy.php?j=128 Приусадебный парк усадьбы Шахматовых. Tursar]</ref> — Раҫҫей академикӗн, лингвисчӗн [[Шахматов Алексей Александрович|Алексей Шахматовӑн]] мемориалӗ, [[Полчаниновка|Полчаниновкӑри]] Сарӑтӑвӑн паллӑ ен пӗлӳҫин, кунҫулҫин, халӑх пӗлӳҫин [[Минх Александр Николаевич|А. Н. Минхӗн]] улпут ҫурчӗ<ref>[https://www.tursar.ru/page-joy.php?j=1396 Полчаниновский приусадебный парк. Tursar]</ref>, [[Побочное]] вӑрман дачи (кивӗ ял вырӑнӗнче)<ref>[https://www.tursar.ru/page-joy.php?j=1033 Побочинская дача. Tursar]</ref>. == Тӗн == Татищево районӗнче тӗрлӗрен тӗн объекчӗсем пур, нумайрахӑш — [[христианлӑх|христианлӑ]] ([[Православи|православлӑ]]). * [[Вязовка (Татищево районӗ)|Вязовка]] салинче — [[Христос Раштавӗн чиркӗвӗ (Вязовка)|Христос Раштавӗн чиркӗвӗ]]<ref name="ВМЙпас">[https://vyazovskoe-r64.gosweb.gosuslugi.ru/netcat_files/215/2057/PASPORT_na_01.02.2026.pdf ПАСПОРТ] Вязовского муниципального образования Татищевского муниципального района Саратовской области на 01.02.2026</ref>; * [[Корсаковка (Сарӑту облаҫӗ)|Корсаковка]] салинче — [[Сӑваплӑ Никола кивӗ йӑлаллӑ чиркӗвӗ (Корсаковка)|Сӑваплӑ Никола кивӗ йӑлаллӑ чиркӗвӗ]] ([[кивӗ йӑлалӑх]])<ref name="ВМЙпас"/>; * [[Октябрьский Городок]] салинче — [[Асамлакан сӑваплӑ Микулай чиркӗвӗ (Октябрьский Городок)|Асамлакан сӑваплӑ Микулай чиркӗвӗ]]<ref name="ОМЙпас">[https://oktyabrskoetatishhevskij-r64.gosweb.gosuslugi.ru/netcat_files/10/2183/Pasport_ONP.pdf ПАСПОРТ опорного населенного пункта регионального значения (ОНП) с. Октябрьский Городок Татищевского муниципального района]</ref>; * [[Полчаниновка]] салинче — [[Сӑваплӑ Дмитрий Солунский чиркӗвӗ]]<ref name="ЯПМЙпас">[https://yagodnopolyanskoe-r64.gosweb.gosuslugi.ru/netcat_files/10/2078/Pasport_MO_18.02.2026.pdf ПАСПОРТ Ягодно-Полянского муниципального образования Татищевского муниципального района Саратовской области на 18.02.2026]</ref>; * [[Сокур (Сарӑту облаҫӗ)|Сокур]] салинче — [[Турӑ Амӑшӗн Пукрав чиркӗвӗ (Сокур)|Сӑваплӑ Турӑ Амӑшӗн Пукрав чиркӗвӗ]]<ref name="ВМЙпас"/>; * [[Ягодная Поляна (Сарӑту облаҫӗ)|Ягодная Поляна]] салинче — [[Аслӑ Василий чиркӗвӗ]]<ref name="ЯПМЙпас"/>. == Паллӑ ентешсем == * [[Васильев Владимир Андреевич]] (1925—1945) — [[ССРП|Совет]] ҫар ӗҫченӗ, лейтенант, [[Совет Пӗрлешӗвӗн Паттӑрӗ]] (1945). * [[Григорьев Дмитрий Яковлевич]] (1897—1970) — [[ССРП|Совет]] ҫар ӗҫченӗ, генерал-майор (1942). * [[Евтеев Иван Алексеевич]] (1918—1944) — [[ССРП|Совет]] ҫар ӗҫченӗ, хӗрлӗ флотҫӑ, [[Совет Пӗрлешӗвӗн Паттӑрӗ]] (1945). * [[Князевская Ольга Александровна]] (1920—2011) — [[РФ|Раҫҫей]] [[филологи|филологӗ]], археографӗ тата кӗнеке кунҫулӗн ӑстаҫи. * [[Коннов Василий Дмитриевич]] (1913—1945) — [[ССРП|Совет]] ҫар ӗҫченӗ, капитан, [[Совет Пӗрлешӗвӗн Паттӑрӗ]] (1944). * [[Мясников Евгений Александрович]] (1920—1991) — [[Совет Пӗрлешӗвӗн Паттӑрӗ]] (1945), [[полковник]] (1957), 1 класслӑ ҫар вӗҫевҫӗ (1959). * [[Лапшёв Анатолий Алексеевич]] (1924—1945) — лейтенант, [[Совет Пӗрлешӗвӗн Паттӑрӗ]] (1945). * [[Передреев Анатолий Константинович]] (1932—1987) — [[вырӑссем|вырӑс]] [[сӑвӑҫ]]ӗ, куҫаруҫӑ. * [[Пономарёв Пётр Тихонович]] (1924—1943) — [[ССРП|Совет]] ҫар ӗҫченӗ. [[Совет Пӗрлешӗвӗн Паттӑрӗ]] (1944, вилни хыҫҫӑн). Хӗрлӗ гвардин ҫар ҫынни. * [[Пресняков Иван Васильевич]] (1916—1988) — [[ССРП|Совет]] ҫар ӗҫченӗ, лейтенант. [[Совет Пӗрлешӗвӗн Паттӑрӗ]] (1944). * [[Путилин Николай Георгиевич]] (ҫур. 1954) — [[ССРП|Совет]] тата [[Раҫҫей]] [[опера]] юрӑҫи, [[Тутар АССР]] халӑх артисчӗ (1986) тата [[РФ халӑх артисчӗ]] (2003). * [[Семихатов Николай Александрович]] (1918—2002) — [[ССРП|Совет]] инженер-конструкторӗ тата ӑслӑхҫи. ССРП Ӑслӑхсен Академийӗн академикӗ. * [[Ульянов Пётр Лаврентьевич]] (1928—2006) — [[ССРП|Совет]] тата [[РФ|Раҫҫей]] математикӑҫи, ССРП Ӑслӑлӑхсен Академийӗн корреспондент пайташӗ тата Раҫҫей Ӑслӑлӑхсен Академийӗн академикӗ, профессор. * [[Хохлачёв Василий Фёдорович]] (1918—1983) — [[ССРП|Совет]] ҫар ӗҫченӗ, авиаци генерал-лейтенанчӗ, [[Совет Пӗрлешӗвӗн Паттӑрӗ]]. * [[Фомичёв Василий Осипович]] (1924—1992) — [[вырӑссем|вырӑс]] [[Ӳкерӳҫӗ|ӳкерӳҫи]], [[Реализм|реалисчӗ]], пейзажист. == Ҫар объекчӗсем == Районӑн территорийӗнче [[РФ стратеги ракет вӑйӗсем|РФ стратеги ракет вӑйӗсен]] [[60-мӗш ракет дивизийӗ]], [[Татищево (аэродром)|Татищево аэродромӗ]] (ӑҫта 69 [[УР-100Н]] тата 40 [[Тополь-М]] пур) вырнаҫнӑ<ref name=":0">{{Cite web |title=60-я ракетная Таманская ордена Октябрьской Революции Краснознамённая дивизия имени 60-летия СССР (в/ч 89553) |url=https://rvsn.info/divisions/div_060.html |access-date=2023-07-20 |website=rvsn.info}}</ref><ref name=":1">{{Cite web |title=60-я Таманская ракетная дивизия (в/ч 89553) |url=https://armius.ru/rvsn/vch89553 |access-date=2023-07-20 |website=armius.ru}}</ref><ref>{{Cite web |title=60-я ракетная дивизия (г. Татищево) |url=https://rvsn.ruzhany.info/60rd/index.html |access-date=2023-07-20 |website=rvsn.ruzhany.info}}</ref>. == Асӑрхавсем == {{Асӑрхавсем|2}} == Вуламалли == *Атлас автомобильных дорог Саратовской области. Саратов, 2000. *Татищевский муниципальный район. История и современность. Саратов, 2008. == Каҫӑсем == * [https://tatishhevskij-r64.gosweb.gosuslugi.ru/ Официальный сайт органов местного самоуправления Татищевского муниципального района Саратовской области] * [http://www.tatishevo.saratov.gov.ru Старый официальный сайт администрации Татищевского муниципального района] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220401135339/http://tatishevo.saratov.gov.ru/ |date=2022-04-01 }} * [https://web.archive.org/web/20100214185245/http://tatishevo.sarmo.ru/ Старый сайт муниципального района] * [http://moyaokruga.ru/selskayazhizn/ Официальный сайт газеты «Сельская жизнь» Татищевского муниципального района] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220401121232/https://moyaokruga.ru/selskayazhizn/ |date=2022-04-01 }} * [http://tatiskray.ru/ Татищевский край (сайт, посвящённый истории района)] * {{cite web |title = Информация о районе на сайте правительства Саратовской области |url = http://saratov.gov.ru/region/municipal_areas/tatischevo.php |archiveurl = https://web.archive.org/web/20110826173240/http://saratov.gov.ru/region/municipal_areas/tatischevo.php |archivedate = 2011-08-26 |deadlink = yes }} * [http://www.tatishevo.ru Неофициальный сайт р.п. Татищево] {{Татищево районӗн муниципаллӑ йӗркеленӗвӗсем}} {{Татищево районӗ}} {{Сарӑту облаҫӗ}} [[Категори:Татищево районӗ|*]] [[Категори:Алфавите кура администрациллӗ виҫесем]] 8hqebqcqcotpbf7f8oxr4l0bn61sic1 14 112001 876410 871663 2026-08-10T18:53:09Z Max Tenche 25572 876410 wikitext text/x-wiki {{catmain}} [[Категори:Сарăту облаçĕн районĕсем|Татищево]] jkgd9t74d1kmd8iaqqe6jmhbrbk63px 0 112894 876427 876377 2026-08-11T04:15:16Z InternetArchiveBot 28304 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 876427 wikitext text/x-wiki [[File:Dodecahedron.png|thumb|Dodecahedron</br>Ку нумайхысаклăхăн Шлефли символĕ {5,3} пек çырăнать]] '''Шлефли символĕ''' — [[тĕрĕс нумайхысаклăх]]сен [[комбинаторика|комбинаторикăлла]] палăрăмлăхĕ, унпа Евклид уçлăхĕнчи мĕнпур [[уçлăх|виçелĕхсенчи]] тĕрĕс нумайхысаклăхсене çырса кăтартма май пур. Швейцари математикĕ [[Шлефли, Людвиг|Людвиг Шлефли]] ячĕпе каланă. == Çавăн пекех== * [[Шлефли формули]] * [[Эйлерла палăрăмлăх]] * [[N-виçеллĕ тĕрĕс нумайхысаклăхсем]] == Литература == * ''Николай Вавилов'' [http://dump.bitcheese.net/files/ovaconi/group.pdf КОНКРЕТНАЯ ТЕОРИЯ ГРУПП I. ОСНОВНЫЕ ПОНЯТИЯ]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200331155805/http://dump.bitcheese.net/files/ovaconi/group.pdf |date=2020-03-31 }} {{Wayback|url=http://dump.bitcheese.net/files/ovaconi/group.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200331155805/http://dump.bitcheese.net/files/ovaconi/group.pdf |date=2020-03-31 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200331155805/http://dump.bitcheese.net/files/ovaconi/group.pdf |date=2020-03-31 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200331155805/http://dump.bitcheese.net/files/ovaconi/group.pdf |date=2020-03-31 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200331155805/http://dump.bitcheese.net/files/ovaconi/group.pdf |date=2020-03-31 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200331155805/http://dump.bitcheese.net/files/ovaconi/group.pdf |date=2020-03-31 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200331155805/http://dump.bitcheese.net/files/ovaconi/group.pdf |date=2020-03-31 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200331155805/http://dump.bitcheese.net/files/ovaconi/group.pdf |date=2020-03-31 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200331155805/http://dump.bitcheese.net/files/ovaconi/group.pdf |date=2020-03-31 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200331155805/http://dump.bitcheese.net/files/ovaconi/group.pdf |date=2020-03-31 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200331155805/http://dump.bitcheese.net/files/ovaconi/group.pdf |date=2020-03-31 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200331155805/http://dump.bitcheese.net/files/ovaconi/group.pdf |date=2020-03-31 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200331155805/http://dump.bitcheese.net/files/ovaconi/group.pdf |date=2020-03-31 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200331155805/http://dump.bitcheese.net/files/ovaconi/group.pdf |date=2020-03-31 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200331155805/http://dump.bitcheese.net/files/ovaconi/group.pdf |date=2020-03-31 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200331155805/http://dump.bitcheese.net/files/ovaconi/group.pdf |date=2020-03-31 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200331155805/http://dump.bitcheese.net/files/ovaconi/group.pdf |date=2020-03-31 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200331155805/http://dump.bitcheese.net/files/ovaconi/group.pdf |date=2020-03-31 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200331155805/http://dump.bitcheese.net/files/ovaconi/group.pdf |date=2020-03-31 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200331155805/http://dump.bitcheese.net/files/ovaconi/group.pdf |date=2020-03-31 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200331155805/http://dump.bitcheese.net/files/ovaconi/group.pdf |date=2020-03-31 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200331155805/http://dump.bitcheese.net/files/ovaconi/group.pdf |date=2020-03-31 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200331155805/http://dump.bitcheese.net/files/ovaconi/group.pdf |date=2020-03-31 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200331155805/http://dump.bitcheese.net/files/ovaconi/group.pdf |date=2020-03-31 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200331155805/http://dump.bitcheese.net/files/ovaconi/group.pdf |date=2020-03-31 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200331155805/http://dump.bitcheese.net/files/ovaconi/group.pdf |date=2020-03-31 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200331155805/http://dump.bitcheese.net/files/ovaconi/group.pdf |date=2020-03-31 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200331155805/http://dump.bitcheese.net/files/ovaconi/group.pdf |date=2020-03-31 }} |date=20200331155805 } {{Нумайхысаклăхсем}} 6uuwf6b31nyk4qm8q5e963g4hho2hm6 2 114376 876418 875642 2026-08-10T18:59:43Z Max Tenche 25572 /* Ҫӗнӗ Пурас районӗ */ 876418 wikitext text/x-wiki ; Тӗп страница [[Хутшăнакан:Max Tenche|Max Tenche]] Кунта манӑн статьясен ят-йышӗ = Ӑслӑлӑх = == Вӑхӑтпа вырӑнлӑх == # [[2024]] # [[2026]] == Википеди уйрӑмӗсем == # [[Туркмен Википедийӗ]] == Космос == # [[Артемида-2]] == Физика пысӑкӑшӗсем == # [[Тӑваткал километр]] # [[Тӑваткал ҫухрӑм]] = Географи = == АПШ == === Гуам === # [[Орднанс Аннекс]] # [[Ороте ҫурутравӗ]] === Ялавсем === # [[Нью-Йорк ялавĕ]] == Израиль == === Чӗлхесем === # [[Еврей-таджик диалекчӗ]] == Корей (КР/КХДР) == === Чӗлхесем === # [[Корей чӗлхи]] == Патшалӑхсем == ;кунта ПНО пайташӗсем, ҫурма йышӑннӑ, йышӑнман патшалӑхсем # [[Корей Республики]] # [[Корей Халӑх Демократиллӗ Республики]] # [[Сомалиленд]] == РФ == === Сехет тӑрӑхӗсем === # [[Владивосток вӑхӑчӗ]] # [[Екатеринбург вӑхӑчӗ]] # [[Иркутск вӑхӑчӗ]] # [[Калининград вӑхӑчӗ]] # [[Камчатка вӑхӑчӗ]] # [[Красноярск вӑхӑчӗ]] # [[Магадан вӑхӑчӗ]] # [[Мускав вӑхӑчӗ]] # [[Омск вӑхӑчӗ]] # [[Самар вӑхӑчӗ]] # [[Якутск вӑхӑчӗ]] === Раҫҫей географийӗ === # [[Алтай Республикин географийӗ]] === Районсем === ;аймаксем, кантонсем # [[Александров Гай районӗ]] # [[Быстрая районĕ]] # [[Гагарин районӗ (Сарӑту облаҫӗ)]] # [[Екатериновка районӗ]] # [[Елизово районĕ]] # [[Каменка кантонӗ]] # [[Карага районĕ]] # [[Кош-Агач аймакӗ]] # [[Мильково районĕ]] # [[Олютор районĕ]] # [[Онгудай аймакӗ]] # [[Пенжина районĕ]] # [[Петровск районӗ]] # [[Соболево районĕ]] # [[Татищево районӗ]] # [[Тигиль районĕ]] # [[Усть-Большерецк районĕ]] # [[Усть-Камчатск районĕ]] === Субъектсем === # [[Алтай Республики]] # [[Брянск облаҫӗ]] # [[Камчатка Ен]] # [[Карачай-Черкеси]] # [[Хакаси]] # [[Хустӑрма облаҫӗ]] === Тӑрӑхсем === # [[Инçет-Тухăç федераци тăрăхĕ]] # [[Коряк тăрăхĕ]] # [[Çурçĕр-Кавказ федераци тăрăхĕ]] === Чӗлхесем === # [[Абазин чӗлхи]] === Юханшывсем === # [[Оссора (юханшыв)]] === Ял-хула тӑрӑхӗсем === # [[Берёзовка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Сарӑту облаҫӗ)]] # [[Вязовка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Татищево районӗ)]] # [[Вязово ял канашӗ]] # [[Грачёвка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ]] # [[Идолга муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ]] # [[Новозахаркино муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Петровск районӗ)]] # [[Октябрьский муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Татищево районӗ)]] # [[Пригородный муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Сарӑту облаҫӗ)]] # [[Садовое муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ]] # [[Садовый муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ]] # [[Синенькие муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Петровск районӗ)]] # [[Сторожевка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ]] # [[Ягодная Поляна муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ]] === Ялавсем === # [[Раҫҫей Федерацийӗн патшалӑх геральдика регистрӗ]] # [[Сарӑту облаҫӗн ялавӗсем]] # [[Татищево районӗн ялавӗ]] == Ҫар == # [[Позициллӗ район]] == Ҫӗр == # [[Ҫурҫӗр Ази]] # [[Тухӑҫ Ази]] == Узбекистан == === Вилоятсем === # [[Андижан вилоячӗ]] # [[Джизак вилоячӗ]] # [[Навои вилоячӗ]] # [[Сырдарья вилоячӗ]] === Республика === # [[Каракалпакстан]] = Истори = # [[Алтай Республикин историйӗ]] = Мусӑк = # [[Глянец (ушкӑн)]] = Пайӑр ҫынсем = == Ӑсчахсем == === Биологсем === # [[Иваницкая Людмила Петровна]] # [[Тимирязев Климент Аркадьевич]] == Политикӑҫӑсем == === Аслӑ Британи политикӑҫисем === # [[Карл III (Аслӑ Британи королӗ)]] # [[Стармер Кир]] === Болгари политикӑҫисем === # [[Гюров Андрей]] # [[Йотова Илияна]] # [[Радев Румен]] === Венгри политикӑҫисем === # [[Мадьяр Петер]] # [[Орбан Виктор]] # [[Шуйок Тамаш]] === Польша политикӑҫисем === # [[Дуда Анджей]] # [[Навроцкий Кароль]] # [[Туск Дональд]] === Раҫҫей политикӑҫисем === ==== РФ политикӑҫисем ==== ; Чӑваш Республикин политикӑҫисем # [[Никандрова Надежда Валериановна]] # [[Шигильдеев Василий Викторович]] # [[Шпилевая Нина Ивановна]] ==== ССРП политикӑҫисем ==== ; Чӑваш АССР политикӑҫисем # [[Андреева Зоя Ананьевна]] === Словаки политикӑҫисем === # [[Фицо Роберт]] === Узбекистан политикӑҫисем === # [[Узбекистан президенчӗ]] # [[Мирзиёев Шавкат Миромонович]] === Финлянди политикӑҫисем === # [[Стубб Александр]] == Спортсменсем == # [[Биктимирова Алевтина Вениаминовна]] # [[Григорьева Лидия Николаевна (ҫӑмӑл атлет)]] # [[Иванова Алина Петровна]] # [[Захарова Светлана Владимировна]] # [[Майорова Альбина Геннадьевна]] # [[Моргунова Любовь Васильевна]] # [[Нагорная Дарья Сергеевна]] # [[Романова Ольга Владиславовна]] # [[Соколова Вера Александровна]] # [[Тимофеева Ирина Николаевна]] == Ҫыравҫӑсем == # [[Калитко Екатерина Александровна]] == Хула пуҫлӑхӗсем == # [[Барнаул пуçлăхĕсем]] == Юрӑҫӑсем == # [[Асламас Мария Васильевна]] # [[Денисова Зоя Фёдоровна]] # [[Уляндина Августа Васильевна]] = Пӗлтерӗш хут енӗсем = {{Div col|cols=2}} # [[Агаревка (пӗлтерӗшсем)]] # [[Беседка (пӗлтерӗшсем)]] # [[Беседки (пӗлтерӗшсем)]] # [[Вязовка (пӗлтерӗшсем)]] # [[Вязовка ял тӑрӑхӗ (пӗлтерӗшсем)]] # [[Вязовое ял тӑрӑхӗ (пӗлтерӗшсем)]] # [[Горный Ключ]] # [[Губаревка (пӗлтерӗшсем)]] # [[Елшанка (пӗлтерӗшсем)]] # [[Зеленкино (пӗлтерӗшсем)]] # [[Идолга (пӗлтерӗшсем)]] # [[Ильиновка (пӗлтерӗшсем)]] # [[Каменский (пӗлтерӗшсем)]] # [[Карякино (пӗлтерӗшсем)]] # [[Колки (пӗлтерӗшсем)]] # [[Македоновка (пӗлтерӗшсем)]] # [[Мӑн Каменка (пӗлтерӗшсем)]] # [[Новодубровка (пӗлтерӗшсем)]] # [[Новополье (пӗлтерӗшсем)]] # [[Оркино (пӗлтерӗшсем)]] # [[Оссора]] # [[Синенькие (пӗлтерӗшсем)]] # [[Сторожевка (пӗлтерӗшсем)]] # [[Широкое (пӗлтерӗшсем)]] # [[Шлыковка (пӗлтерӗшсем)]] # [[Ягодная Поляна (пӗлтерӗшсем)]] {{Div col end}} = Политика = == Партисем == # [[Икӗ хӳреллӗ йытӑ партийӗ]] # [[Тиса (парти)]] # [[Фидес — Венгр элтеш пӗрлешӗвӗ]] # [[Фидес — ХДХП]] == Патшалӑх тытӑмлӑхӗ == === Патшалӑх органӗсем === ==== Европа Пӗрлешӗвӗ ==== # [[Европа парламенчӗ]] === Патшалӑх тӗсӗсем === # [[Нумай нациллӗ патшалӑх]] == Пӗрлешӳсем == # [[Хĕвеланăç Африка патшалăхĕсен экономика пĕрлешĕвĕ]] == Пулӑмсем == # [[Пушкӑртстанти протестсем (2024)]] # [[Чеченсен тата ингушсен депортацийӗ]] === Суйлавсем === # [[Болгарири парламент суйлавӗ (2026)]] # [[Венгрири парламент суйлавӗ (2026)]] == Чыславсем == === Аслӑ Британи чыславӗсем === # [[Мунча орденӗ]] === Польша чыславӗсем === # [[«Pro Bono Poloniae» медаль]] # [[«Pro Patria» медаль (Польша)]] # [[«Казахстанти поляксем умӗнчи тивӗҫлӗхшӗн» медаль]] # [[Польша Чӗрӗлӗвӗн орденӗ]] # [[Польша ЮӖМ-н «Bene Merito» хисеплӗ палли]] # [[Тивӗҫлӗх хӗресӗ (Польша)]] # [[Чикӗ хӗсмечӗн йӗркеленӗренпе вӑтӑр ҫул ҫитнӗ асӑну медалӗ]] # [[Шурӑ Ӑмӑрт орденӗ (Польша)]] == Урӑх == # [[Шалти колонизаци]] = Пурӑнан вырӑнсем = == Инди == # [[Лакхнау]] == Казахстан == # [[Атырау]] == РФ == === Алтай крайӗ === # [[Барнаул]] === Алтай Республики === # [[Горно-Алтайск]] === Архангельск облаҫӗ === # [[Вотлажма хулашӗ]] === Брянск облаҫӗ === # [[Брянск]] === Ингуш Республики === # [[Магас]] === Камчатка крайӗ === # [[Анавгай]] # [[Горный Ключ (Камчатка Ен)]] # [[Елизово]] # [[Мильково (Камчатка Ен)]] # [[Никольское (Камчатка Ен)]] # [[Оссора (паççулкă)]] # [[Палана]] # [[Эссо]] === Карел Республики === # [[Петрозаводск]] === Карачай-Черкес Республики === # [[Черкесск]] === Калмӑк Республики === # [[Элиста]] === Сарӑту облаҫӗ === ==== Воскресенское районӗ ==== {{Div col|cols=2}} # [[Елшанка (Воскресенское районӗ)]] {{Div col end}} ==== Гагарин районӗ ==== {{Div col|cols=2}} # [[Докторовка]] # [[Зеленкино (Сарӑту облаҫӗ)]] # [[Ильиновка (Сарӑту облаҫӗ)]] # [[Каменский (Гагарин районӗ)]] # [[Сторожёвка (Сарӑту облаҫӗ)]] {{Div col end}} ==== Красноармейск районӗ ==== {{Div col|cols=2}} # [[Елшанка (Красноармейск районӗ)]] # [[Каменский (Красноармейск районӗ)]] {{Div col end}} ==== Петровск районӗ ==== {{Div col|cols=2}} # [[Агарёвка (Петровск районӗ)]] # [[Колки (Сарӑту облаҫӗ)]] # [[Новодубровка (Сарӑту облаҫӗ)]] # [[Оркино (Сарӑту облаҫӗ)]] # [[Синенькие (Петровск районӗ)]] # [[Ҫӗнӗ Ӑвӑс]] # [[Ҫӗнӗ Вершаут]] # [[Тутар Пакаевки]] {{Div col end}} ==== Ҫӗнӗ Бурас районӗ ==== {{Div col|cols=2}} # [[Елшанка (Ҫӗнӗ Бурас районӗ)]] {{Div col end}} ==== Татищево районӗ ==== {{Div col|cols=2}} # [[Агарёвка (Татищево районӗ)]] # [[Асамлакан сӑваплӑ Микулай чиркӗвӗ (Октябрьский Городок)]] # [[Беседка (Сарӑту облаҫӗ)]] # [[Бурловино]] # [[Вязовка (Татищево районӗ)]] # [[Гартовка]] # [[Глядковка]] # [[Губарёвка (Сарӑту облаҫӗ)]] # [[Елшанка (Татищево районӗ)]] # [[Идолга (сала)]] # [[Карамышка]] # [[Карякино (Сарӑту облаҫӗ)]] # [[Козий Лоб]] # [[Кологривовка (сала, Сарӑту облаҫӗ)]] # [[Коминтерн (Татищево районӗ)]] # [[Корсаковка (Сарӑту облаҫӗ)]] # [[Кривопавловка]] # [[Македоновка (Сарӑту облаҫӗ)]] # [[Мӑн Каменка (Татищево районӗ)]] # [[Мизино-Лапшиновка]] # [[Новополье (Сарӑту облаҫӗ)]] # [[Октябрьский Городок]] # [[Петров (Сарӑту облаҫӗ)]] # [[Слепцовка]] # [[Татищево]] # [[Широкое (Сарӑту облаҫӗ)]] # [[Шлыковка (Сарӑту облаҫӗ)]] # [[Ягодная Поляна (Сарӑту облаҫӗ)]] {{Div col end}} === Смулен облаҫӗ === # [[Беседка (Смулен облаҫӗ)]] === Ставрополь крайӗ === # [[Пятигорск]] === Чукотка автономиллӗ округӗ === # [[Анадырь]] == Украина == === Кейӳ облаҫӗ === # [[Беседка (Кейӳ облаҫӗ)]] = Халӑхсем = ===Албансем=== # [[Тава коси]] ===Бацбисем=== # [[Бацбисем]] === Еврейсем === # [[Бухара еврейӗсем]] ===Корейсем=== # [[Корейсем]] ===Чикансем=== # [[Чикан ялавĕ]] = Ӑмӑртусем = # [[Википеди:Вики-çуркунне 2024|Вики-ҫуркунне 2024]] # [[Википеди:Ази уйӑхӗ 2024|Ази уйӑхӗ 2024]] # [[Википеди:Конкурссем/Феминизмпа фольклор/2025|Феминизмпа фольклор 2025]] # [[Википеди:Вики-çуркунне 2025|Вики-ҫуркунне 2025]] # [[Википеди:Ази уйӑхӗ 2025|Ази уйӑхӗ 2025]] # [[Википеди:Конкурссем/Феминизмпа фольклор/2026|Феминизмпа фольклор 2026]] # [[Википеди:Вики-çуркунне 2026|Вики-ҫуркунне 2026]] = Ҫӗнетсе ҫырнӑ/нумай тӳрлетнӗ статьясем = # [[Атӑлҫи сӑртлӑхӗ]] # [[Кейӳ облаҫӗ]] # [[Турккӑ Википедийӗ]] # [[Халӑх ҫырса тухӑвӗ]] # [[Шурӑ Чиркӳ]] = Ҫавӑн пек пӑхӑр = * [[Хутшăнакан:Ellodanis5 /СУЙЛАСА ИЛНĔ СТАТЬЯСЕМ]] ei9jf0wg9hhhiqlt3po1h6g4f43n7ar 0 114631 876380 875694 2026-08-10T14:21:18Z Max Tenche 25572 /* Географи */ 876380 wikitext text/x-wiki {{Пӗлтерӗшсем|Вязовка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ}} {{Администрациллĕ виçе |Тĕс1 = {{Тĕс|РФ}} |Чăвашла ячĕ = Вязовка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ |Герб = ГербТатищевскогоРайона.jpg |Ялав = Flag_of_Tatishchevsky_rayon_(Saratov_oblast).png |Патшалăх = [[РФ]] |Статус = {{nobr|[[ял тӑрӑхӗ]]}} |Гимн = |Кĕрет = [[Сарӑту облаҫӗ]]н [[Татищево районӗ]] |Тĕп хула = [[Вязовка (Татищево районӗ)|Вязовка]] |Пуçлăх = Пистов Иван Васильевич<ref name="ВМЙ">[https://vyazovskoe-r64.gosweb.gosuslugi.ru/ Официальный сайт] органов местного самоуправления Вязовского муниципального образования Татищевского муниципального района Саратовской области</ref> |Пуçлăх ячĕ = |Пуçлăх2 = |Пуçлăх ячĕ2 = |Чĕлхе = |Чĕлхесем = |Пурăнан халăх = 5274<ref name="ВМЙпас">[https://vyazovskoe-r64.gosweb.gosuslugi.ru/netcat_files/215/2057/PASPORT_na_01.02.2026.pdf ПАСПОРТ] Вязовского муниципального образования Татищевского муниципального района Саратовской области на 01.02.2026</ref> |Çырав çулĕ = 2026 |Йышлăх = {{ formatnum: {{ #expr: ( 5274 / 541.65 round 2 ) }} }} |Наци йышĕ = |Конфесси йышĕ = |Лаптăк = 539,64<ref name="ВМЙ"/><ref name="ВМЙпас"/> |Карттă = |Вăхăт тăрăхĕ = [[Самар вӑхӑчӗ]] |Аббревиатура = |ISO = |FIPS = |Автомобиль номер кочĕсем = 64 |Сайт = }} '''Вязовка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ''' ({{lang-ru|Вязовское муниципальное образование}}) — [[Сарӑту облаҫӗ]]н ([[РФ]]) [[Татищево районӗ]]нчи [[ял тӑрӑхӗ]]. [[Администрациллӗ центр]] — [[Вязовка (Татищево районӗ)|Вязовка]] [[сала|сали]]. == Географи == Вязовка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗн администраци центрӗ [[Вязовка (Татищево районӗ)|Вязовка салинче]] вырнаҫнӑ. Муниципаллӑ йӗркеленӳ центрӗнчен район центрӗччен ([[Татищево|Татищевӑччен]]) тата чи юнашар чукунҫул станцийӗччен инҫӗш — 23 километр. Муниципаллӑ йӗркеленӳ лаптӑкӗ — 539,64 км². Муниципаллӑ йӗркеленӳ территоринче малалла юханшысем пур — [[Вязовка (Чекуриха юппи)|Вязовочка]], [[Кивӗ Курдюм]], [[Сокурка]]<ref name="ВМЙ"/><ref name="ВМЙпас"/>. === Автоҫулсем === Вязовка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗнчи [[Автомагистраль|автоҫулсен]] пӗтӗм вӑрӑмӑшӗ: 138,88 километр, вӗсенчен йывӑр витӗмли 44,48 километр (32,07%) кӑна<ref name="ВМЙпас"/>. == Истори == [[2004|2004 ҫулхи]] [[Раштав, 27|раштавӑн 27-мӗшӗнче]] [[Сарӑту облаҫӗ]]н № 108-ЗСО "О муниципальных образованиях, входящих в состав Татищевского муниципального района" саккунӗпе туса хунӑ<ref>{{Cite web |url=http://docs.cntd.ru/document/933006800 |title=Закон Саратовской области от 27 декабря 2004 года № 108-ЗСО «О муниципальных образованиях, входящих в состав Татищевского муниципального района» |access-date=2015-09-23 |archive-date=2015-09-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150926131510/http://docs.cntd.ru/document/933006800 |deadlink=no }}</ref>. [[2013|2013 ҫулхи]] [[Ҫу, 15|ҫӑвӑн 15-мӗшӗнче]] [[Мизино-Лапшиновка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ|Мизино-Лапшиновка]] тата Вязовка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗсем пӗрлештерсе тепре йӗркеленӗ. Ҫӗнӗ [[муниципаллӑ йӗркеленӳ|муниципалитет]] '''Вязовка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ''' ятлӑ, унӑн [[администрациллӗ центр]] — [[Вязовка (Татищево районӗ)|Вязовка]] сали, унӑн статус — [[ял тӑрӑхӗ]]<ref>{{Cite web |url=http://docs.cntd.ru/document/933021842 |title=О преобразовании Вязовского и Мизино-Лапшиновского муниципальных образований Татищевского муниципального района Саратовской области и внесении изменений в Закон Саратовской области «О муниципальных образованиях, входящих в состав Татищевского муниципального района» |access-date=2015-09-23 |archive-date=2015-09-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150925102951/http://docs.cntd.ru/document/933021842 |deadlink=no }}</ref>. [[Ӳкерчĕк:Я люблю Вязовку (Татищевский район).jpg|280 px|right|thumb|Эпӗ Вязовкӑна юрататӑп (Татищево районӗ)]] == Халӑх == {{Пурăнан халăх|Вязовское муниципальное образование (Татищевский район)}} === Халӑх йышӗ === ;Ҫул-ӳсӗм тытӑмӗ Вязовка муниципаллӑ йӗкленӗвӗн паспорчӗ тӑрӑх {{тулли дата|2026|02|1}} муниципаллӑ йӗркеленӳре 5274 ҫын пурӑнать, вӗсенчен<ref name="ВМЙпас"/>: * Ӗҫлеме пултаракан — 3012 ҫын; * Ҫул-ӳсӗмлӗ пенсионер — 1176 ҫын; * 0-17 ҫулта ачасем — 1086 ҫын. ;Пурӑнан вырӑнсенчи халӑх йышӗ Вязовка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗн паспорчӗ тӑрӑх {{тулли дата|2026|02|1}} муниципаллӑ йӗркеленӳри пурӑнан вырӑнсенчи пурӑнакан ҫынсен йышӗ: *Агарёвка сали - 15; *Беседка хуторӗ - 0; *Бурловино хуторӗ - 0; *Вязовка сали - 2480; *Гартовка ялӗ - 0; *Губарёвка ялӗ - 22; *Козий Лоб хуторӗ - 0; *Корсаковка сали - 241; *Кривопавловка ялӗ - 7; *Мизино-Лапшиновка сали - 1091; *Нееловка сали - 412; *Первомайская ялӗ - 2; *Сокур сали - 800; *Федуловка ялӗ - 0; *Хлебновка ялӗ - 196; *Ченыкаевка ялӗ - 6; *Шлыковка ялӗ - 2. == Пурӑнан вырӑнсем == {{Автонумераци | Столбцов = 4 | Оформление = standard sortable | Заголовок2 = Пурӑнан вырӑн | Заголовок3 = Тӗс | Заголовок4 = Пурӑнан халӑх | Сортировка4 = число | Выравнивание4 = right | | [[Агарёвка (Татищево районӗ)|Агарёвка]] | сала | {{ Пурăнан халăх | Агаревка (Татищевский район) | тс }} | | [[Беседка (Сарӑту облаҫӗ)|Беседка]] | хутор | {{ Пурăнан халăх | Беседка (Саратовская область) | тс }} | | [[Бурловино]] | хутор | {{ Пурăнан халăх | Бурловино | тс }} |%| [[Вязовка (Татищево районӗ)|Вязовка]] | сала, администрациллӗ центр | {{ Пурăнан халăх | Вязовка (Татищевский район) | тс }} | | [[Гартовка]] | сала | {{ Пурăнан халăх | Гартовка | тс }} | | [[Губарёвка (Сарӑту облаҫӗ)|Губарёвка]] | ял | {{ Пурăнан халăх | Губаревка (Саратовская область) | тс }} | | [[Козий Лоб]] | хутор | {{ Пурăнан халăх | Козий Лоб | тс }} | | [[Корсаковка (Сарӑту облаҫӗ)|Корсаковка]] | сала | {{ Пурăнан халăх | Корсаковка (Саратовская область) | тс }} | | [[Кривопавловка]] | ял | {{ Пурăнан халăх | Кривопавловка | тс }} | | [[Мизино-Лапшиновка]] | сала | {{ Пурăнан халăх | Мизино-Лапшиновка | тс }} | | [[Нееловка (Сарӑту облаҫӗ)|Нееловка]] | сала | {{ Пурăнан халăх | Нееловка (Саратовская область) | тс }} | | [[Первомайская (Сарӑту облаҫӗ)|Первомайская]] | ял | {{ Пурăнан халăх | Первомайская (Саратовская область) | тс }} | | [[Сокур (Сарӑту облаҫӗ)|Сокур]] | сала | {{ Пурăнан халăх | Сокур (Саратовская область) | тс }} | | [[Федуловка]] | ял | {{ Пурăнан халăх | Федуловка | тс }} | | [[Хлебновка (Татищево районӗ)|Хлебновка]] | ял | {{ Пурăнан халăх | Хлебновка (Татищевский район) | тс }} | | [[Ченыкаевка]] | ял | {{ Пурăнан халăх | Ченыкаевка | тс }} | | [[Шлыковка (Сарӑту облаҫӗ)|Шлыковка]] | ял | {{ Пурăнан халăх | Шлыковка | тс }} }} == Пуҫлӑх == {{Тулли дата|2025|07|17}} Пистов Иван Васильевич ({{Кӗске дата|1991|10|22}} ҫуралнӑ) Вязовка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗн пуҫлӑхӗн ӗҫӗсене вӑхӑтлӑха тӑваканӗ пулса тӑнӑ<ref name="ВМЙпас"/>. == Инфраструктура == Вязовка муниипаллӑ йӗркеленӗвӗн {{тулли дата|2026|02|1}} паспорчӗ тӑрӑх<ref name="ВМЙпас"/>: ;Социаллӑ сфера * [[Вязовка (Татищево районӗ)|Вязовка]] салинче: ача-пӑча сачӗ, шкул, ӳнер шкулӗ, ял культура ҫурчӗ, тухтӑр амбулаторийӗ; * [[Корсаковка (Сарӑту облаҫӗ)]] салинче: ФАВ<ref>фельдшер-акушер вырӑнӗ</ref>; * [[Мизино-Лапшиновка]] салинче: шкулчченхи ушкӑн, шкул, ял клубӗ, ФАВ; * [[Нееловка (Сарӑту облаҫӗ)|Нееловка]] салинче: ял клубӗ; * [[Сокур (Сарӑту облаҫӗ)|Сокур]] салинче: шкул, ял клубӗ, ФАВ. ;Тӗн Вязовка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗнче малалла тӗнлӗ вырӑнсем пур: * [[Вязовка (Татищево районӗ)|Вязовка]] салинче [[Христос Раштавӗн чиркӗвӗ (Вязовка)|Христос Раштавӗн чиркӗвӗ]]; * [[Сокур (Сарӑту облаҫӗ)|Сокур]] салинче [[Турӑ Амӑшӗн Пукрав чиркӗвӗ (Сокур)|Сӑваплӑ Турӑ Амӑшӗн Пукрав чиркӗвӗ]]; * [[Корсаковка (Сарӑту облаҫӗ)|Корсаковка]] салинче: ** Кӗлӗ пӳлӗмӗ ([[Православи|православлӑ]] [[христианлӑх]]); ** [[Сӑваплӑ Никола кивӗ йӑлаллӑ чиркӗвӗ (Корсаковка)|Сӑваплӑ Никола кивӗ йӑлаллӑ чиркӗвӗ]] ([[кивӗ йӑлалӑх]]). ;Автоҫулсем Автоҫулсен пӗтӗм вӑрӑмӑшӗ 138,88 км, вӗсенчен хытӑ витӗмпе — 44,48 км (32,07%). ;Транспорт Вязовка муниципаллӑ йӗркеленӗвне облаҫ центрӗпе ([[Сарӑту]]па) малалла [[автобус]] маршручӗсем ҫыхӑнтараҫҫӗ: * Сарӑту — [[Корсаковка (Сарӑту облаҫӗ)|Корсаковка]] - 3 рейс/кун; * Сарӑту — [[Хлебновка (Татищево районӗ)|Хлебновка]] - 3 рейс/кун; * Сарӑту — [[Сокур (Сарӑту облаҫӗ)|Сокур]] - 1 рейс/кун. == Асӑрхавсем == {{Асӑрхавсем}} == Каҫӑсем == * [https://vyazovskoe-r64.gosweb.gosuslugi.ru/ Официаллӑ сайт] * vyazovskoemo@mail.ru - Почта {{Татищево районӗн муниципаллӑ йӗркеленӗвӗсем}} [[Категори:Алфавите кура администрациллӗ виҫесем]] [[Категори:Татищево районӗнчи муниципаллӑ йӗркеленӳсем]] [[Категори:Сарӑту облаҫӗнчи ял тӑрӑхӗсем]] 3j2hj4u6ta3scfs2r50oy0vqinjf5az 0 114675 876403 874597 2026-08-10T18:50:20Z Max Tenche 25572 йӑнӑшсем 876403 wikitext text/x-wiki {{Администрациллĕ виçе |Тĕс1 = {{Тĕс|Раççей}} |Тĕс2 = |Чăвашла ячĕ = Петровск районӗ |Тăван ячĕ = [[File:Посолнух_-_panoramio.jpg|300px]] |Герб = Coat_of_Arms_of_Petrovsk_(Saratov_oblast).png |Ялав = Flag_of_Petrovsky_rayon_(Saratov_oblast).svg |Ялава ăнлантарни = Петровск районӗн ялавӗ |Герба ăнлантарни = Петровск районӗн гербӗ |Патшалăх = {{RUS}} |lat_dir = N |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_dir = E |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = |Гимн = |Статус = [[Муниципаллă район]] |Кĕрет = [[Сарăту облаçĕ]] |Тытăмĕ = {{nobr|6 муниципаллӑ йӗркеленӳ}} |Тĕп хула = [[Петровск (Сарӑту облаҫӗ)|Петровск]] [[хула|хули]] |Вăхăт = [[1928]], [[утӑ, 23]] |Пуçлăх = Калядин Максим Андреевич <ref>[https://petrovsk64.gosuslugi.ru/ofitsialno/struktura/glava/ Глава района]</ref> |Пуçлăх тĕсĕ = Муниципаллӑ районӑн пуҫлӑхӗ |Пуçлăх2 = |Пуçлăх тĕсĕ2 = |ШВП = |ШВП çулĕ = |ШВП вырăнĕ = |ШВП пурăнан кашни çынна = |ШВП пурăнан кашни çынна вырăнĕ = |Чĕлхе = |Чĕлхесем = |Пурăнан халăх = {{ Пурăнан халăх | Петровский район (Саратовская область) | тс }} |Çырав çулĕ = {{ Пурăнан халăх | Петровский район (Саратовская область) | г }} |Пурăнан халăх проценчĕ = {{ #expr: ( {{ Пурăнан халăх | Петровский район (Саратовская область) | ч }} * 100 / {{ Пурăнан халăх | Саратовская область | ч }} round 2 ) }} |Пурăнан халăх вырăнĕ = |Йышлăх = {{ formatnum: {{ #expr: ( {{ Пурăнан халăх | Петровский район (Саратовская область) | ч }} / 2322.41 round 2 ) }} }} |Йышлăх вырăнĕ = |Наци йышĕ = |Конфесси йышĕ = |Лаптăк = 2322,41<ref name="63_8006001">{{Cite web |url=https://www.gks.ru/dbscripts/munst/munst63/DBInet.cgi?pl=8006001 |title=Саратовская область. Общая площадь земель муниципального образования |access-date=2019-11-27 |archive-date=2020-08-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200803092744/https://www.gks.ru/dbscripts/munst/munst63/DBInet.cgi?pl=8006001 |url-status=live }}</ref> |Лаптăк проценчĕ = |Лаптăк вырăнĕ = |Максималлă çӳллĕш = |Вăтам çӳллĕшĕ = |Минималлă çӳллĕш = |Карттă = Rajon Petrowsk (Oblast Saratow).png |Администрациллĕ виçен картти = |АВ карттин пысăкăшĕ = 500px |ВăхăтТăрăхĕ = [[Самар вӑхӑчӗ]] |Аббревиатура = |ISO = |FIPS = |Телефон кочĕ = +7 (84555) |Почтă индексĕсем = |Тетел-домен = |Автомобиль номерĕсен кочĕсем = 64, 164 |Сайт = http://petrovsk64.ru/ |Commons-ри категори = |Асăрхавсем = }} '''Петровск районӗ''' ({{lang-ru|Петро́вский район}}) — [[Сарӑту облаҫӗ|Сарӑту облаҫӗн]] ([[РФ]]) [[Сарӑту облаҫӗн администрациллӗ-территориллӗ пайланӑвӗ|администрациллӗ-территориллӗ виҫи]] ([[Раҫҫейӗн субъекчӗсен районӗсем|район]]) тата [[Муниципаллӑ йӗркеленӳ|муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ]] ([[Муниципаллӑ район (Раҫҫей)|муниципаллӑ район]]). [[Администрациллӗ центр]] — [[Петровск (Сарӑту облаҫӗ)|Петровск]] [[хула|хули]]. == Географи == Район [[Атӑл сӑртлӑхӗ]]н сылтӑм хӗррин ҫурҫӗрте [[Медведица (Тан юппи)|Медведицӑн]] ҫӳллӗ юхӑмӗнче, [[Пенза облаҫӗ]]пе юнашар вырнаҫнӑ. Рельеф вӑрманлӑ, уйлӑ. Районта нумай ҫӑлкуҫ пур. Вӑтам ҫулталӑкри нӳрӗкӗн шучӗ 380 [[Миллиметр|мм]]/[[Ҫулталӑк|ҫул]]. Район урлӑ Атӑлҫум чукунҫулӗн пайӗ ([[Аткарск]] — [[Сенная (станци)|Сенная]] — [[Вольск]]) каять. Район территорийӗнче Жерновка, Соболевка, [[Петровск (Сарӑту облаҫӗ)|Петровск]], Волково станцийĕсем)<ref>Географическая карта Саратовской области, Саратов, 2008</ref>. Пӗтӗм усӑ курмалли [[Автомагистраль|автоҫулсен]] вӑрӑмӑшӗ — 267,7 километр. === Чикӗсем === {| class="wikitable" ! Ен ! Район е облаҫ |- |Ҫурҫӗр | [[Пенза облаҫӗ]]н [[Кӗҫӗн Сердоба районӗ]]пе [[Лопатино районӗ]] |- |Тухӑҫ | [[Ҫӗнӗ Бурас районӗ]] |- |Кӑнтӑр-Тухӑҫ | [[Татищево районӗ]] |- |Кӑнтӑр-Анӑҫ | [[Аткарск районӗ]] |- |Анӑҫ | [[Екатериновка районӗ]] |} == Истори == {{Full Date|1928|07|23}} [[Анатри Атӑл крайӗ]]нчи [[Сарӑту округӗ]]н йышӗнче ''Петровск районӗ'' туса хунӑ. [[1934|1934 ҫултан]] [[Сарӑту крайӗ]]н, [[1936|1936 ҫултан]] [[Сарӑту облаҫӗ]]н йышне кӗрет. [[1959|1959 ҫулта]] пӑрахӑҫланӑ [[Жерновка районӗ]]н пайӗ ([[администрациллӗ центр]]пе [[Берёзовка (Петровск райнӗ)|Берёзовка]] салипе)<ref>{{cite web |url = http://wwhp.ru/sarat.htm |title = Саратовская область на сайте «Всемирный исторический проект» |archive-url = https://web.archive.org/web/20101203192830/http://wwhp.ru/sarat.htm |archive-date = 2010-12-03 }}</ref>, {{Full Date|1960|05|19}} пӑрахӑҫланӑ [[Бакуры районӗ]]н пайӗ ([[Бакуры]] салисӗр)<ref>Ведомости Верховного Совета СССР. № 20 (1004), 1960 г.</ref> ''Петровск районне'' кӗнӗ. {{Full Date|1963|02|1}} [[Петровск (Сарӑту облаҫӗ)|Петровск]] хули облаҫ пӗлтерӗшлӗ хула пулса тӑнӑ. == Халӑх == {{ Пурăнан халăх | Петровский район (Саратовская область) }} [[Петровск (Сарӑту облаҫӗ)|Петровскра]] районӑн пурӑнан халӑхӗн {{ #expr: ( {{ Пурăнан халăх | Петровск (Саратовская область) | ч }} * 100 / {{ Пурăнан халăх | Петровский район (Саратовская область) | ч }} round 2 ) }} % пурӑнать. === Халӑх йышӗ === Районти ялсенче тӗрлӗ халӑхсен пысӑк диаспорисем пур: [[азербайджансем]] ([[Рязановка (Петровск районӗ)|Рязановка]]), [[тутарсем]] ([[Тутар Пакаевки]], [[Ҫӗнӗ Ӑвӑс]], [[Ҫӗнӗ Вершаут]], [[Комсомольский (Петровск районӗ)|Комсомольский]], [[1-мӗш Садовка]]), [[мордвасем]] ([[Оркино (Сарӑту облаҫӗ)|Оркино]], [[Синенькие (Петровск районӗ)|Синенькие]], [[Новодубровка (Сарӑту облаҫӗ)|Новодубровка]], [[Колки (Сарӑту облаҫӗ)|Колки]], [[Липовка (Петровск районӗ)|Липовка]], [[Ҫӗнӗ Бегучи]], [[Баклуши (Петровск районӗ)|Баклуши]], [[Савкино (Сарӑту облаҫӗ)|Савкино]], [[Новозахаркино (Петровск районӗ)|Новозахаркино]]), [[чеченсем]] ([[Куст (посёлок)|Куст]], [[Григорьевка (Петровск районӗ)|Григорьевка]], [[Языковка (Петровск районӗ)|Языковка]], [[Натальино (Петровск районӗ)|Натальино]], [[Коневка (Сарӑту облаҫӗ)|Коневка]])<ref>{{cite web|url =http://lingvarium.org/russia/BD/2015/Saratovskaja1.xls|author = [[Коряков Юрий Борисович|Коряков Ю. Б.]]|title = База данных «Этно-языковой состав населённых пунктов России»}}</ref>. ;[[2010|2010 ҫулхи]] халӑх ҫырса тухӑвӗпе<ref>{{cite web |url=https://srtv.gks.ru/wps/wcm/connect/rosstat_ts/srtv/ru/census_and_researching/census/national_census_2010/ |title=Всероссийская перепись населения 2010::Саратовстат |access-date=2013-07-24 |archive-url=https://www.webcitation.org/5zkxwkUEt?url=https://www.gks.ru/free_doc/new_site/population/demo/perepis2010/svod.xls |archive-date=2011-06-27 |url-status=dead }}</ref>: * [[Вырӑссем]] — 39 564 ҫын (88,6 %) * [[Тутарсем]] — 1 720 ҫын (3,9 %) * [[Мордвасем]] — 1 549 ҫын (3,5 %) * [[Эрменсем]] — 428 ҫын (1 %) * ытти халӑхсем — 3 %. == Муниципаллӑ тытӑмлӑх == Петровск [[Муниципаллӑ район (Раҫҫей)|муниципаллӑ районне]] 6 [[муниципаллӑ йӗркеленӳ|муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ]] кӗрет, вӗсенчен 1 [[хула тӑрӑхӗ]] тата 5 [[ял тӑрӑхӗ]]<ref name="МО">{{Cite web |url=http://docs.cntd.ru/document/933006791 |title=Закон Саратовской области от 27 декабря 2004 года № 88-ЗСО «О муниципальных образованиях, входящих в состав Петровского муниципального района» |access-date=2018-09-28 |archive-date=2018-09-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180929000205/http://docs.cntd.ru/document/933006791 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |url = http://petrovsk.sarmo.ru/index.php?option=com_content&view=article&id=59&Itemid=75 |title = Устав Петровского муниципального района |url-status = dead }}</ref>: {{Автонумераци | Оформление = standard sortable | Столбцов = 6 | Заголовок2 = Муниципаллӑ йӗркеленӳ | Заголовок3 = Администрациллӗ центр | Заголовок4 = Пурӑнан<br />вырӑнсен<br />йышӗ | Заголовок5 = Пурӑнан<br />халӑх | Заголовок6 = Лаптӑк,<br />км² | Выравнивание4 = right | Выравнивание5 = right | Выравнивание6 = right | Сортировка4 = число | Сортировка5 = число | Сортировка6 = число |A-%| '''Хула тӑрӑхӗ:''' | | | | |А|[[Петровск (Сарӑту облаҫӗ)|Петровск]] | [[Петровск (Сарӑту облаҫӗ)|Петровск]] хули | 1 | {{ Пурăнан халăх | Муниципальное образование город Петровск | тс }} | 27,32<ref name="63_8006001"/> |Б-%| '''Ял тӑрӑхӗсем:''' | | | | |Б|[[Берёзовка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Сарӑту облаҫӗ)|Берёзовка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ]] | [[Берёзовка (Петровск районӗ)|Берёзовка]] сали | 13 | {{ Пурăнан халăх | Березовское муниципальное образование (Саратовская область) | тс }} | 435,80<ref name="63_8006001"/> |Б|[[Грачёвка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ]] | [[Грачёвка (Петровск районӗ)|Грачёвка]] сали | 12 | {{ Пурăнан халăх | Грачёвское муниципальное образование | тс }} | 495,45<ref name="63_8006001"/> |Б|[[Новозахаркино муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Петровск районӗ)|Новозахаркино муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ]] | [[Новозахаркино (Петровск районӗ)|Новозахаркино]] сали | 8 | {{ Пурăнан халăх | Новозахаркинское муниципальное образование (Петровский район) | тс }} | 494,20<ref name="63_8006001"/> |Б|[[Пригородный муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Сарӑту облаҫӗ)|Пригородный муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ]] | [[Пригородный (Сарӑту облаҫӗ)|Пригородный]] посёлокӗ | 14 | {{ Пурăнан халăх | Пригородное муниципальное образование | тс }} | 402,40<ref name="63_8006001"/> |Б|[[Синенькие муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Петровск районӗ)|Синенькие муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ]] | [[Синенькие (Петровск районӗ)|Синенькие]] сали | 16 | {{ Пурăнан халăх | Синеньское муниципальное образование (Петровский район) | тс }} | 467,24<ref name="63_8006001"/> }} [[2005|2005 ҫулта]] [[вырӑнти хӑйтытӑмлӑх]] тунишӗн районта 1 хула тата 5 ял тӑрӑхӗсем туса хунӑ<ref name="МО"/><ref>{{Cite web |url=https://docs.cntd.ru/document/933006678 |title=Закон Саратовской области от 23 декабря 2004 года № 78-ЗСО «О муниципальных районах» |access-date=2022-03-17 |archive-date=2022-01-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220103083156/https://docs.cntd.ru/document/933006678 |url-status=live }}</ref>. == Пурӑнан вырӑнсем == Петровск райнӗнче 64 пурӑнан вырӑн пур, вӗсенчен 1 хула тата 63 ял пурӑнан вырӑнӗсем. {{Автонумераци | Оформление = standard sortable collapsible collapsed | Название = Пурӑнан вырӑнсен ят-йышӗ | Столбцов = 5 | Заголовок2 = Пурӑнан вырӑн | Заголовок3 = Тӗс | Заголовок4 = Пурӑнан халӑх | Заголовок5 = Муниципаллӑ<br> йӗркеленӳ | Выравнивание4 = right | Сортировка4 = число | | [[1-мӗш Берёзовка (Сарӑту облаҫӗ)|1-мӗш Берёзовка]] | сала | {{ Пурăнан халăх | Березовка 1-я (Саратовская область) | тс }} | [[Пригородный муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Сарӑту облаҫӗ)|Пригородный]] | | [[1-мӗш Садовка]] | ял | {{ Пурăнан халăх | Садовка 1-я | тс }} | [[Берёзовка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Сарӑту облаҫӗ)|Берёзовка]] | | [[1-мӗш Сосновка]] | ял | {{ Пурăнан халăх | Сосновка 1-я | тс }} | [[Пригородный муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Сарӑту облаҫӗ)|Пригородный]] | | [[2-мӗш Берёзовка (Сарӑту облаҫӗ)|2-мӗш Берёзовка]] | сала | {{ Пурăнан халăх | Березовка 2-я (Саратовская область) | тс }} | [[Синенькие муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Петровск районӗ)|Синенькие]] | | [[2-мӗш Быстровка]] | ял | {{ Пурăнан халăх | Быстровка 2-я | тс }} | [[Синенькие муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Петровск районӗ)|Синенькие]] | | [[Абодим]] | ял | {{ Пурăнан халăх | Абодим | тс }} | [[Грачёвка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ|Грачёвка]] | | [[Агарёвка (Петровск районӗ)|Агарёвка]] | сала | {{ Пурăнан халăх | Агаревка (Петровский район) | тс }} | [[Новозахаркино муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Петровск районӗ)|Новозахаркино]] | | [[Антиповка (Сарӑту облаҫӗ)|Антиповка]] | ял | {{ Пурăнан халăх | Антиповка (Саратовская область) | тс }} | [[Пригородный муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Сарӑту облаҫӗ)|Пригородный]] | | [[Асметовка]] | сала | {{ Пурăнан халăх | Асметовка | тс }} | [[Грачёвка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ|Грачёвка]] | | [[Баклуши (Петровск районӗ)|Баклуши]] | сала | {{ Пурăнан халăх | Баклуши (Петровский район) | тс }} | [[Синенькие муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Петровск районӗ)|Синенькие]] | | [[Берёзовка (Петровск районӗ)|Берёзовка]] | сала | {{ Пурăнан халăх | Березовка (Петровский район) | тс }} | [[Берёзовка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Сарӑту облаҫӗ)|Берёзовка]] | | [[Бобровка (Петровск районӗ)|Бобровка]] | сала | {{ Пурăнан халăх | Бобровка (Петровский район) | тс }} | [[Пригородный муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Сарӑту облаҫӗ)|Пригородный]] | | [[Богатырёвка (Сарӑту облаҫӗ)|Богатырёвка]] | ял | {{ Пурăнан халăх | Богатыревка (Саратовская область) | тс }} | [[Грачёвка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ|Грачёвка]] | | [[Вишнёвое (Сарӑту облаҫӗ)|Вишнёвое]] | сала | {{ Пурăнан халăх | Вишнёвое (Саратовская область) | тс }} | [[Новозахаркино муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Петровск районӗ)|Новозахаркино]] | | [[Вязьмино (Сарӑту облаҫӗ)|Вязьмино]] | сала | {{ Пурăнан халăх | Вязьмино (Саратовская область) | тс }} | [[Синенькие муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Петровск районӗ)|Синенькие]] | | [[Грачёвка (Петровск районӗ)|Грачёвка]] | сала | {{ Пурăнан халăх | Грачёвка (Петровский район) | тс }} | [[Грачёвка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ|Грачёвка]] | | [[Григорьевка (Петровск районӗ)|Григорьевка]] | сала | {{ Пурăнан халăх | Григорьевка (Петровский район) | тс }} | [[Грачёвка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ|Грачёвка]] | | [[Гудошниково]] | ял | {{ Пурăнан халăх | Гудошниково | тс }} | [[Грачёвка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ|Грачёвка]] | | [[Дмитриевка (Петровск районӗ)|Дмитриевка]] | ял | {{ Пурăнан халăх | Дмитриевка (Петровский район) | тс }} | [[Синенькие муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Петровск районӗ)|Синенькие]] | | [[Елховка (Петровск районӗ)|Елховка]] | ял | {{ Пурăнан халăх | Елховка (Петровский район) | тс }} | [[Берёзовка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Сарӑту облаҫӗ)|Берёзовка]] | | [[Жерновка (Сарӑту облаҫӗ)|Жерновка]] | чукунҫул станцийӗ | {{ Пурăнан халăх | Жерновка (Саратовская область) | тс }} | [[Берёзовка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Сарӑту облаҫӗ)|Берёзовка]] | | [[Забайкино]] | ял | {{ Пурăнан халăх | Забайкино | тс }} | [[Синенькие муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Петровск районӗ)|Синенькие]] | | [[Ивановка (Петровск районӗ)|Ивановка]] | ял | {{ Пурăнан халăх | Ивановка (Березовское муниципальное образование) | тс }} | [[Берёзовка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Сарӑту облаҫӗ)|Берёзовка]] | | [[Ионычевка]] | ял | {{ Пурăнан халăх | Ионычевка | тс }} | [[Грачёвка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ|Грачёвка]] | | [[Кивӗ Лопатка]] | сала | {{ Пурăнан халăх | Старая Лопатка | тс }} | [[Синенькие муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Петровск районӗ)|Синенькие]] | | [[Кожевино]] | сала | {{ Пурăнан халăх | Кожевино | тс }} | [[Берёзовка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Сарӑту облаҫӗ)|Берёзовка]] | | [[Колки (Сарӑту облаҫӗ)|Колки]] | сала | {{ Пурăнан халăх | Колки (Саратовская область) | тс }} | [[Пригородный муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Сарӑту облаҫӗ)|Пригородный]] | | [[Комсомольский (Петровск районӗ)|Комсомольский]] | посёлок | {{ Пурăнан халăх | Комсомольский (Петровский район) | тс }} | [[Синенькие муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Петровск районӗ)|Синенькие]] | | [[Коневка (Сарӑту облаҫӗ)|Коневка]] | сала | {{ Пурăнан халăх | Коневка (Саратовская область) | тс }} | [[Берёзовка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Сарӑту облаҫӗ)|Берёзовка]] | | [[Крутец (Петровск районӗ)|Крутец]] | ял | {{ Пурăнан халăх | Крутец (Петровский район) | тс }} | [[Грачёвка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ|Грачёвка]] | | [[Куст (поселок)|Куст]] | посёлок | {{ Пурăнан халăх | Куст (посёлок) | тс }} | [[Пригородный муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Сарӑту облаҫӗ)|Пригородный]] | | [[Липовка (Петровск районӗ)|Липовка]] | посёлок | {{ Пурăнан халăх | Липовка (Петровский район) | тс }} | [[Пригородный муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Сарӑту облаҫӗ)|Пригородный]] | | [[Мӑн Камышинка (сала)|Мӑн Камышинка]] | сала | {{ Пурăнан халăх | Большая Камышинка (село) | тс }} | [[Грачёвка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ|Грачёвка]] | | [[Мирный (Петровск районӗ)|Мирный]] | посёлок | {{ Пурăнан халăх | Мирный (Петровский район) | тс }} | [[Пригородный муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Сарӑту облаҫӗ)|Пригородный]] | | [[Мокрое (Сарӑту облаҫӗ)|Мокрое]] | сала | {{ Пурăнан халăх | Мокрое (Саратовская область) | тс }} | [[Новозахаркино муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Петровск районӗ)|Новозахаркино]] | | [[Натальино (Петровск районӗ)|Натальино]] | ял | {{ Пурăнан халăх | Натальино (Петровский район) | тс }} | [[Берёзовка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Сарӑту облаҫӗ)|Берёзовка]] | | [[Николаевка (Петровск районӗ)|Николаевка]] | сала | {{ Пурăнан халăх | Николаевка (Петровский район, Саратовская область) | тс }} | [[Грачёвка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ|Грачёвка]] | | [[Новодубровка (Сарӑту облаҫӗ)|Новодубровка]] | сала | {{ Пурăнан халăх | Новодубровка (Саратовская область) | тс }} | [[Синенькие муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Петровск районӗ)|Синенькие]] | | [[Новозахаркино (Петровск районӗ)|Новозахаркино]] | сала | {{ Пурăнан халăх | Новозахаркино (Петровский район) | тс }} | [[Новозахаркино муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Петровск районӗ)|Новозахаркино]] | | [[Ножкино (Сарӑту облаҫӗ)|Ножкино]] | сала | {{ Пурăнан халăх | Ножкино (Саратовская область) | тс }} | [[Синенькие муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Петровск районӗ)|Синенькие]] | | [[Озерки (Петровск районӗ)|Озерки]] | сала | {{ Пурăнан халăх | Озерки (Петровский район, Саратовская область) | тс }} | [[Новозахаркино муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Петровск районӗ)|Новозахаркино]] | | [[Оркино (Сарӑту облаҫӗ)|Оркино]] | сала | {{ Пурăнан халăх | Оркино (Саратовская область) | тс }} | [[Новозахаркино муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Петровск районӗ)|Новозахаркино]] | | [[Орловка (Петровск районӗ)|Орловка]] | ял | {{ Пурăнан халăх | Орловка (Петровский район) | тс }} | [[Берёзовка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Сарӑту облаҫӗ)|Берёзовка]] | | [[Павловка (Петровск районӗ)|Павловка]] | ял | {{ Пурăнан халăх | Павловка (Пригородное муниципальное образование) | тс }} | [[Пригородный муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Сарӑту облаҫӗ)|Пригородный]] |%| [[Петровск (Сарӑту облаҫӗ)|Петровск]] | хула | {{ Пурăнан халăх | Петровск (Саратовская область) | тс }} | [[Петровск (Сарӑту облаҫӗ)|Петровск хули]] | | [[Пригородный (Сарӑту облаҫӗ)|Пригородный]] | посёлок | {{ Пурăнан халăх | Пригородный (Саратовская область) | тс }} | [[Пригородный муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Сарӑту облаҫӗ)|Пригородный]] | | [[Рузаевка (Сарӑту облаҫӗ)|Рузаевка]] | ял | {{ Пурăнан халăх | Рузаевка (Саратовская область) | тс }} | [[Синенькие муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Петровск районӗ)|Синенькие]] | | [[Рязановка (Петровск районӗ)|Рязановка]] | ял | {{ Пурăнан халăх | Рязановка (Петровский район) | тс }} | [[Синенькие муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Петровск районӗ)|Синенькие]] | | [[Савкино (Сарӑту облаҫӗ)|Савкино]] | сала | {{ Пурăнан халăх | Савкино (Саратовская область) | тс }} | [[Синенькие муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Петровск районӗ)|Синенькие]] | | [[Седовка (Сарӑту облаҫӗ)|Седовка]] | ял | {{ Пурăнан халăх | Седовка (Саратовская область) | тс }} | [[Пригородный муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Сарӑту облаҫӗ)|Пригородный]] | | [[Синенькие (Петровск районӗ)|Синенькие]] | сала | {{ Пурăнан халăх | Синенькие (Петровский район) | тс }} | [[Синенькие муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Петровск районӗ)|Синенькие]] | | [[Снежный (Сарӑту облаҫӗ)|Снежный]] | посёлок | {{ Пурăнан халăх | Снежный (Саратовская область) | тс }} | [[Пригородный муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Сарӑту облаҫӗ)|Пригородный]] | | [[Сосновоборское]] | сала | {{ Пурăнан халăх | Сосновоборское | тс }} | [[Грачёвка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ|Грачёвка]] | | [[Студёный (Сарӑту облаҫӗ)|Студёный]] | посёлок | {{ Пурăнан халăх | Студеный (Саратовская область) | тс }} | [[Берёзовка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Сарӑту облаҫӗ)|Берёзовка]] | | [[Ҫӗнӗ Ӑвӑс]] | сала | {{ Пурăнан халăх | Новая Усть-Уза | тс }} | [[Берёзовка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Сарӑту облаҫӗ)|Берёзовка]] | | [[Ҫӗнӗ Бегучи]] | ял | {{ Пурăнан халăх | Новые Бегучи | тс }} | [[Пригородный муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Сарӑту облаҫӗ)|Пригородный]] | | [[Ҫӗнӗ Вершаут]] | ял | {{ Пурăнан халăх | Новый Вершаут | тс }} | [[Синенькие муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Петровск районӗ)|Синенькие]] | | [[Таволожка (Сарӑту облаҫӗ)|Таволожка]] | сала | {{ Пурăнан халăх | Таволожка (Саратовская область) | тс }} | [[Пригородный муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Сарӑту облаҫӗ)|Пригородный]] | | [[Тарумовка (Сарӑту облаҫӗ)|Тарумовка]] | ял | {{ Пурăнан халăх | Тарумовка (Саратовская область) | тс }} | [[Новозахаркино муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Петровск районӗ)|Новозахаркино]] | | [[Тракторный (Сарӑту облаҫӗ)|Тракторный]] | посёлок | {{ Пурăнан халăх | Тракторный (Саратовская область) | тс }} | [[Берёзовка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Сарӑту облаҫӗ)|Берёзовка]] | | [[Тутар Пакаевки]] | сала | {{ Пурăнан халăх | Татарская Пакаевка | тс }} | [[Синенькие муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Петровск районӗ)|Синенькие]] | | [[Хомяковка (Сарӑту облаҫӗ)|Хомяковка]] | ял | {{ Пурăнан халăх | Хомяковка (Саратовская область) | тс }} | [[Грачёвка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ|Грачёвка]] | | [[Языковка (Петровск районӗ)|Языковка]] | сала | {{ Пурăнан халăх | Языковка (Петровский район) | тс }} | [[Новозахаркино муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Петровск районӗ)|Новозахаркино]] | | [[Якобьевка (Сарӑту облаҫӗ)|Якобьевка]] | ял | {{ Пурăнан халăх | Якобьевка (Саратовская область) | тс }} | [[Берёзовка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Сарӑту облаҫӗ)|Берёзовка]] }} === Пӑрахӑҫланӑ пурӑнан вырӑнсем === [[2016|2016 ҫулта]] [[Берёзовка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Сарӑту облаҫӗ)|Берёзовка муниципаллӑ йӗркеленӗвне]] кӗнӗ [[Осинов Куст]] посёлокӗ тата [[Новозахаркино муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Петровск районӗ)|Новозахаркино муниципаллӑ йӗркеленӗвне]] кӗнӗ [[Соболевка (Сарӑту облаҫӗ)|Соболевка]] чукунҫул станцийӗ пӑрахӑҫланӑ<ref>{{Cite web |url=http://docs.cntd.ru/document/467710157 |title=Закон Саратовской области от 4 июля 2016 года № 76-ЗСО «О внесении изменений в некоторые законодательные акты Саратовской области» |access-date=2016-10-10 |archive-date=2018-09-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180928161907/http://docs.cntd.ru/document/467710157 |url-status=live }}</ref>. == Экономика == [[Ял хуҫалӑхӗ]] туни: [[Сысна|сысна ӗрчетни]], [[ҫӗр улми]], [[пӗрчӗллӗ культурӑсем|пӗрчӗллӗ]] тата [[ҫуллӑ культурӑсем]] ӳстерни. [[Сӗт]] савучӗ пулнӑ, анчах халӗ хупнӑ. Чи пысӑк савутсем: "Молот" Петровск электромеханика савучӗ, "Газпром трансгаз Саратов" уйрӑмӗ. == Паллӑ вырӑнсем == [[Таволожка (Сарӑту облаҫӗ)|Таволожка]], [[Оркино (Сарӑту облаҫӗ)|Оркино]], [[Мокрое (Сарӑту облаҫӗ)|Мокрое]] ялӗсенче [[Православи|православ]] [[чиркӳ|чиркӗвӗ]] пур. [[Сосновоборское]] ялӗнче культурӑпа историллӗ палӑк — Устинов [[улпут]] ҫурчӗ. == Ҫар объекчӗсем == Петровск районӗнче [[РФ стратеги ракет вӑйӗсем|РФ стратеги ракет вӑйӗсен]] [[60-мӗш ракет дивизийӗ|Тамань ракет дивизийӗн]] полкӗсен [[позициллӗ район]]ӗ вырнаҫнӑ. == Тӑван муниципалитетсем == * [[Богучар]], [[Воронеж облаҫӗ]]<ref>[https://petrovsk64.gosuslugi.ru/o-munitsipalnom-rayone/pobratimy/gorod-boguchar/ Город Богучар]{{Ĕçлемен каçă|date=January 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. * [[Волоколамск районӗ|Волоколамск хула округӗ]], [[Мускав облаҫӗ]]<ref>[https://petrovsk64.gosuslugi.ru/o-munitsipalnom-rayone/pobratimy/volokolamskiy-gorodskoy-okrug/ Волоколамский городской округ]{{Ĕçлемен каçă|date=January 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. * [[Кӗҫӗн Сердоба районӗ]], [[Пенза облаҫӗ]]<ref>[https://petrovsk64.gosuslugi.ru/o-munitsipalnom-rayone/pobratimy/maloserdobinskiy-rayon/ Малосердобинский район]{{Ĕçлемен каçă|date=January 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. * [[Сарӑту]], [[Сарӑту облаҫӗ]]<ref>[https://petrovsk64.gosuslugi.ru/o-munitsipalnom-rayone/pobratimy/gorod-saratov/ Город Саратов]{{Ĕçлемен каçă|date=January 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. * [[Сестрорецк]], [[Санкт-Петербург]]<ref>[https://petrovsk64.gosuslugi.ru/o-munitsipalnom-rayone/pobratimy/gorod-sestroretsk/ Город Сестрорецк]{{Ĕçлемен каçă|date=January 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. == Асӑрхавсем == {{Асӑрхавсем}} == Вуламалли == *Атлас автомобильных дорог Саратовской области. Саратов, 2000. == Каҫӑсем == * [http://petrovsk64.ru/ Официальный сайт Петровского муниципального района]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220125060850/http://petrovsk64.ru/ |date=2022-01-25 }} * [http://moyaokruga.ru/petrovvesti/ сайт муниципальной газеты «Петровские вести»]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140226204535/http://moyaokruga.ru/petrovvesti/ |date=2014-02-26 }} {{Петровск районӗн муниципаллӑ йӗркеленӗвӗсем}} {{Петровск районӗ}} {{Сарӑту облаҫӗ}} [[Категори:Алфавите кура администрациллӗ виҫесем]] [[Категори:Петровск районӗ|*]] pr0ylo1tm5hcug9s89hyg9ya1h63qwn 14 114682 876411 853938 2026-08-10T18:53:37Z Max Tenche 25572 876411 wikitext text/x-wiki {{catmain}} [[Категори:Сарăту облаçĕн районĕсем|Петровск]] 4z4i6occ6bfnjo5pu5ptwfo53q71igg 0 114780 876419 854267 2026-08-10T19:13:40Z Max Tenche 25572 /* {{Ялавлани|Раççей}} */ йӑнӑшсем 876419 wikitext text/x-wiki '''Вязо́вка''' е '''Вя́зовка''' — топонимсем: == Пурӑнан вырӑнсем == === {{Ялавлани|Беларуç}} === * [[Вязовка (Могилев облаҫӗ)|Вязовка]] — [[Могилев облаҫӗ]]н [[Кировск районӗ (Могилев облаҫӗ)|Кировск районӗнчи]] [[Скриплица ял канашӗ]]нче ял. === {{Ялавлани|Раççей}} === ;[[Аҫтӑрхан облаҫӗ]] * [[Вязовка (Аҫтӑрхан облаҫӗ)|Вязовка]] — [[Хура Яр районӗ]]н [[Вязовка ял канашӗ (Аҫтӑрхан облаҫӗ)|Вязовка ял канашӗнчи]] сала. ;[[Ӑренпур облаҫӗ]] * [[Вязовка (Гай районӗ)|Вязовка]] — [[Гай районӗ]]н [[Губерля ял канашӗ]]нчи пӑрахӑҫланӑ<ref>[[2005|2005 ҫулта]]</ref> хутӑр. * [[Вязовка (Ӑренпур районӗ)|Вязовка]] — [[Ӑренпур районӗ]]н [[Приуральский ял канашӗ]]нчи сала. * [[Вязовка (Переволоцкий районӗ)|Вязовка]] — [[Переволоцкий районӗ]]н [[Садовый ял канашӗ (Ӑренпур облаҫӗ)|Садовый ял канашӗнче]] хутӑр. ;[[Волгоград облаҫӗ]] * [[Вязовка (Елань районӗ)|Вязовка]] — [[Елань районӗ]]н [[Вязовка ял тӑрӑхӗ (Волгоград облаҫӗ)|Вязовка ял тӑрӑхӗнче]] сала. * [[Вязовка (Вӑта Ахтуба районӗ)|Вязовка]] — [[Вӑта Ахтуба районӗ]]н [[Куйбышев ял тӑрӑхӗ]]нче хутӑр. ;[[Воронеж облаҫӗ]] * [[Вязовка (Воронеж облаҫӗ)|Вязовка]] — [[Таловая районӗ]]н [[Синявка ял тӑрӑхӗ]]нче сала. ;[[Кисан облаҫӗ]] * [[Вязовка (Кисан облаҫӗ)|Вязовка]] — [[Пронск районӗ]]н [[Мамоново ял тӑрӑхӗ]]нче ял. ;[[Мордови]] * [[Вязовка (Мордови)|Вязовка]] — [[Торбеево районӗ]]н [[Варжеляй ял тӑрӑхӗ]]нче ял. ;[[Новгород облаҫӗ]] * [[Вязовка (Новгород облаҫӗ)|Вязовка]] — [[Кӗҫӗн Вишера районӗ]]н [[Веребье ял тӑрӑхӗ]]нче ял. ;[[Пенза облаҫӗ]] * [[Вязовка (Белинский районӗ)|Вязовка]] — [[Белинский районӗ]]н [[Невежкино ял канашӗ (Пенза облаҫӗ)|Невежкино ял канашӗнче]] ял. * [[Вязовка (Пенза районӗ)|Вязовка]] — [[Пенза районӗ]]н [[Богословка ял канашӗ (Пенза облаҫӗ)|Богословка ял канашӗнче]] сала. * [[Вязовка (Сосновоборск районӗ)|Вязовка]] — [[Сосновоборск районӗ]]н [[Вязовка ял канашӗ (Пенза облаҫӗ)|Вязовка ял канашӗнче]] сала. ;[[Пушкӑртстан]] * [[Вязовка (Авӑркас районӗ)|Вязовка]] — [[Авӑркас районӗ]]н [[Меселпуҫ ял канашӗ]]нчи ял. * [[Вязовка (Давлекан районӗ)|Вязовка]] — [[Давлекан районӗ]]н [[Бик Кармалы ял канашӗ]]нче ял. * [[Вязовка (Кармаскала районӗ)|Вязовка]] — [[Кармаскала районӗ]]н [[Подлубово ял канашӗ (Кармаскала районӗ)|Подлубово ял канашӗнче]] ял. * [[Вязовка (Кӑйкӑ районӗ)|Вязовка]] — [[Кӑйкӑ районӗ]]н [[Леуза ял канашӗ]]нче ял. * [[Вязовка (Татӑшла районӗ)|Вязовка]] — [[Татӑшла районӗ]]н [[Кальтяево ял канашӗ]]нче сала. ;[[Ростов облаҫӗ]] * [[Вязовка (Ростов облаҫӗ)|Вязовка]] — [[Каменский районӗ]]н [[Красновка ял тӑрӑхӗ]]нче хутӑр. ;[[Самар облаҫӗ]] * [[Вязовка (Йӑлхав районӗ)|Вязовка]] — [[Йӑлхав районӗ]]н [[Хӗрлӗ Ҫуртсем ял тӑрӑхӗ]]нче сала. * [[Вязовка (Пӑхвиҫнӗ районӗ)|Вязовка]] — [[Пӑхвиҫнӗ районӗ]]н [[Савруха ял тӑрӑхӗ]]нче поселок. * [[Вязовка (Шунтал районӗ)|Вязовка]] — [[Шунтал районӗ]]н [[Васильевка ял тӑрӑхӗ (Шунтал районӗ)|Васильевка ял тӑрӑхӗнче]] поселок. ;[[Сарӑту облаҫӗ]] * [[Вязовка (Пасарлӑ Карабулак районӗ)|Вязовка]] — [[Пасарлӑ Карабулак районӗ]]н [[Вязовка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Пасарлӑ Карабулак районӗ)|Вязовка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗнче]] сала. * [[Вязовка (Екатериновка районӗ)|Вязовка]] — [[Екатериновка районӗ]]н [[Вязовка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Екатериновка районӗ)|Вязовка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗнче]] сала. * [[Вязовка (поселок, Сарӑту)|Вязовка]] — [[Сарӑту (хула округ)|Сарӑту хула округӗнче]] поселок. * [[Вязовка (ял, Сарӑту)|Вязовка]] — [[Сарӑту (хула округ)|Сарӑту хула округӗнче]] ял. * [[Вязовка (Татищево районӗ)|Вязовка]] — [[Татищево районӗ]]н [[Вязовка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Татищево районӗ)|Вязовка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗнче]] сала. * [[Вязовка (пӑрахӑҫланӑ ял, Татищево районӗ)|Вязовка]] — [[Татищево районӗ]]нчи [[1987]] ҫулта пӑрахӑҫланӑ ял. Унӑн вырӑнӗ хальхи [[Садовый муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ]]н ҫӗрӗнче лартнӑ<ref>[[Карякино (Сарӑту облаҫӗ)|Корякинӑпа]] [[Коминтерн (Татищево районӗ)|Коминтерн]] хушшинче</ref>. ;[[Свердловск облаҫӗ]] * [[Вязовка (Свердловск облаҫӗ)|Вязовка]] — [[Байкалово районӗ]]н [[Баженовское ял тӑрӑхӗ]]нче ял. ;[[Смулен облаҫӗ]] * [[Вязовка (Рославль районӗ)|Вязовка]] — [[Рославль районӗ]]н [[Грязенять ял тӑрӑхӗ]]нче ял. * [[Вязовка (Сычевка районӗ)|Вязовка]] — [[Сычевка районӗ]]н [[Караваево ял тӑрӑхӗ (Смулен облаҫӗ)|Караваево ял тӑрӑхӗнче]] ял. ;[[Тутарстан]] * [[Вязовка (Тутарстан)|Вязовка]] — [[Пӗкӗлме районӗ]]н [[Вязовка ял тӑрӑхӗ (Тутарстан)|Вязовка ял тӑрӑхӗнче]] поселок. ;[[Удмурти]] * [[Вязовка (Удмурти)|Вязовка]] — [[Алнаши районĕ|Алнаши муниципаллӑ округӗнче]] ял. ;[[Улатимӗр облаҫӗ]] * [[Вязовка (Улатимӗр облаҫӗ)|Вязовка]] — [[Вязники районӗ]]н [[Мстёра (хула тӑрӑхӗ)|Мстёра поселок муниципаллӑ йӗркеленӗвӗнче]] ял. ;[[Хустӑрма облаҫӗ]] * [[Вязовка (Хустӑрма облаҫӗ)|Вязовка]] — [[Островское районӗ]]н [[Островское ял тӑрӑхӗ]]нче ял. ;[[Чӗмпӗр облаҫӗ]] * [[Вязовка (Инза районӗ)|Вязовка]] — [[Инза районӗ]]н [[Сюксюм ял тӑрӑхӗ]]нче ял. * [[Вязовка (Майна районӗ)|Вязовка]] — [[Майна районӗ]]н [[Майна хула тӑрӑхӗ]]нче сала. * [[Вязовка (Радищево районӗ)|Вязовка]] — [[Радищево районӗ]]н [[Калиновка ял тӑрӑхӗ (Чӗмпӗр облаҫӗ)|Калиновка ял тӑрӑхӗнче]] сала. ;[[Чулхула облаҫӗ]] * [[Вязовка (Бор)|Вязовка]] — [[Бор (хула округӗ)|Борӑн]] [[Редькино территориллӗ уйрӑмӗ]]нче ял. * [[Вязовка (Ковернино районӗ)|Вязовка]] — [[Ковернино районӗ|Ковернино муниципаллӑ округӗнче]] ял. * [[Вязовка (Кстово районӗ)|Вязовка]] — [[Кстово районӗ|Кстово муниципаллӑ округӗнче]] сала. * [[Вязовка (Перевоз хула округӗ)|Вязовка]] — [[Перевоз хула округӗ]]нче ял. * [[Вязовка (Сергач районӗ)|Вязовка]] — [[Сергач районӗ|Сергач муниципаллӑ округӗнче]] ял. * [[Вязовка (Тонкино районӗ)|Вязовка]] — [[Тонкино районӗ|Тонкино муниципаллӑ округӗнче]] сала. ;[[Ярославль облаҫӗ]] * [[Вязовка (Ярославль облаҫӗ)|Вязовка]] — [[Пӗрремӗш Май районӗ]]н [[Кукобой ял тӑрӑхӗ]]нче ял. === {{Ялавлани|Украина}} === * [[Вязовка (Житомир облаҫӗ)|Вязовка]] — [[Житомир облаҫӗ]]н [[Коростень районӗ]]нчи [[Народичи поселок громади]]нче сала. * [[Вязовка (Запорожье облаҫӗ)|Вязовка]] (иртнӗ ''Куйбышево'', ''Катериновка'') — [[Запорожье облаҫӗ]]н [[Мелитополь районӗ]]нчи [[Акимовка поселок громади]]нче сала. * [[Вязовка (Полтава облаҫӗ)|Вязовка]] — [[Полтава облаҫӗ]]н [[Кременчуг районӗ]]нчи [[Козельщина поселок грамади]]нче сала ял. == Юханшывсем == * [[Вязовка (Мӑн Иргиз юппи)|Вязовка]] ([[Мӑн Иргиз]] юппи) * [[Вязовка (Вязовка юппи)]] * [[Вязовка (Тан юппи)]] — [[Тула облаҫӗ]]пе [[Липецк облаҫӗ]]. * [[Вязовка (Ирбит юппи)|Вязовка]] — [[Ирбит (Ница юппи)|Ирбит]] юппи. * [[Вязовка (Иска юппи)|Вязовка]] — [[Иска (Тобол юппи)|Иска]] юппи ([[Тобол]] юппи). * [[Вязовка (Кеза юппи)]] — Чулхула облаçĕ. * [[Вязовка (Кондузла юппи)]] — [[Ӑренпур облаҫӗ]]. * [[Вязовка (юханшыв, Куйбышев шыв усравне юхать)|Вязовка]] — [[Тутарстан]], [[Куйбышев шыв усравӗ|Куйбышев шыв усравне]] юхать. * [[Вязовка (Кӗҫӗн Чалыкла юппи)]] — [[Кӗҫӗн Чалыкла]] юппи, [[Сарӑту облаҫӗ]]. * [[Вязовка (Матня юппи)]] — [[Иваново облаҫӗ]]. * [[Вязовка (Мензеля юппи)]] — [[Тутарстан]]. * [[Вязовка (Мугай юппи)|Вязовка]] — [[Мугай]] юппи. * [[Вязовка (Пальная юппи)]] — [[Кисан облаҫӗ]]. * [[Вязовка (Пенза юппи)]] — [[Пенза облаҫӗ]]. * [[Вязовка (Пукша юппи)]] — [[Тӗвер облаҫӗ]]пе [[Ярославль облаҫӗ]]. * [[Вязовка (Тагил юппи)]] — [[Свердловск облаҫӗ]]. * [[Вязовка (Таса юппи)]] — [[Мускав облаҫӗ]]. * [[Вязовка (Терса юппи)]] — [[Волгоград облаçĕ]]. * [[Вязовка (Тура юппи)]] * [[Вязовка (Урал юппи)|Вязовка]] — [[Урал (юханшыв)|Урал юппи]] * [[Вязовка (Цна юппи)]] * [[Вязовка (Чапаевка юппи)]] — [[Самар облаҫӗ]]. * [[Вязовка (Чусовой юппи)]] — Свердловск облаҫӗ. * [[Вязовка (Юрюзань юппи)|Вязовка]] — [[Юрюзань (юханшыв)|Юрюзань юппи]] == Ҫавӑн пек пӑхӑр == * [[Анатри Вязовка]] * [[Вязковка]] * [[Вязовая]] * [[Вязовка ял тӑрӑхӗ]] * [[Вязовое]] * [[Кӗҫӗн Вязовка]] * [[Мӑн Вязовка]] * [[Слобода-Вязовка]] * [[Ҫӗнӗ Вязовка]] * [[Тури Вязовка]] == Асӑрхавсем == {{Асӑрхавсем}} {{disambig}} [[Категори:Нумай пĕлтерĕшлисем]] g5j5clkzptsv6001thoi7zb27nwrbil 0 115614 876402 871748 2026-08-10T18:49:14Z Max Tenche 25572 /* Истори */ йӑнӑшсем 876402 wikitext text/x-wiki {{Пӗлтерӗшсем|Ягодная Поляна}} {{ПВ64 |ят = Ягодная-Поляна |ӳкерчӗк = Ягодная_Поляна_(Татищевский).jpg |Статус = Сала |Муниципаллӑ район = Татищево районӗ |Муниципаллӑ йӗркеленӳ = Ягодная Поляна муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ |Никӗсленӳ вӑхӑчӗ = [[1767]] |Халӑх йышӗ = {{Пурӑнан халӑх| Ягодная Поляна (Саратовская область) | тс }} ({{Пурӑнан халӑх| Ягодная Поляна (Саратовская область) | г }}) |Малтанхи ятсем = ''Бееренфельд'' ({{lang-de|Beerenfeld}}),<br>''Баум'' ({{lang-de|Baum}}),<br> ''Старый Колонок'' |Почта индексӗ = 412185 |ОКАТО кочӗ = 63 246 870 001 |Сехет тӑрӑхӗ = Самар вӑхӑчӗ }} '''Ягодная-Поляна''' ({{lang-de|Beerenfeld}}, {{lang-ru|Ягодная Поляна}}) — [[Сарӑту облаҫӗ]]н ([[РФ]]) [[Татищево районӗ]]нчи [[сала]], [[Ягодная Поляна муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ]]н [[администрациллӗ центр]]ӗ. [[1767]] ҫулта Бееренфельд ({{lang-de|Beerenfeld}}) [[Нимӗҫсем|нимӗҫ]] колонийӗ пек никӗсленӗ. Совет вӑхӑтӗнче [[Атӑлҫи нимӗҫӗсен АССР]]-н [[Ягодная Поляна кантонӗ]] йӗркеленӗ, сала унӑн центрӗ пулса тӑнӑ<ref name = "Kozinets">{{кĕнеке |автор = Козинец С.Б. |пуçелĕк = Сарӑту облаҫӗн топонимиллӗ сӑмахсарӗ |каçă = https://oldsaratov.ru/sites/default/files/attachments/comments/forum/2020-08/kozinets_s_b_toponimicheskiy_slovar_saratovskoy_oblasti.pdf |вырăн = Сарӑту |издательство = "Саратовский справочник" |çул = 2015 |isbn = 978-5-91879-282-7}}</ref>. Анчах кантона хӑвӑрт пӑрахӑҫланӑ. Пурӑнан халӑх — {{ Пурăнан халăх | Ягодная Поляна (Саратовская область) | тс }} ({{ Пурăнан халăх | Ягодная Поляна (Саратовская область) | г }}). == Географи == Ягодная Поляна хир-вӑрман тӑрӑхӗнче, [[Атӑл сӑртлӑхӗ]]нче ларать. Сала балкӑри [[Сокурка]] юханшывӗн хӗрринче выртать. Унран ҫурҫӗрелле ''Лесничество'' вырӑнӗ пур, кӑнтӑралла ''Побочная Дача'' (ӗлӗкхи [[Побочное]] нимӗҫ ялӗ)<ref>{{cite web |author = |url = http://www.etomesto.ru/map-genshtab_m-38/?x=45.608864&y=51.971616 |title = M-38 карты Генштаба СССР. Волгоград, Саратов |lang = ru |website = www.etomesto.ru |date = |access-date = 2023-05-24 |url-status = live |archive-url = |archive-date = }}</ref>. [[Сарӑту]]ран автоҫулпа 67 километр кӑнтӑр-тухӑҫалла, [[Татищево|Татищевӑран]] 48 километр ҫурҫӗр-анӑҫалла вырнаҫнӑ. Ягодная Полянӑпа юнашар ялсем: [[Озерки (Петровск районӗ)|Озерки]], [[Песчанка (Аткарск районӗ)|Песчанка]], [[Сокур (Сарӑту облаҫӗ)|Сокур]], [[Беседка (Сарӑту облаҫӗ)|Беседка]], [[Козий Лоб]]. == Истори == Вырӑн, ӑҫта Ягодная Поляна сали никӗсленӗ, ҫакӑнпа ятпа пулса тӑнӑ мӗншӗн тесен унта тавра нумай хурӑн ҫырли ӳсет. [[Екатерина II|Иккӗмӗш Екатеринӑн]] указӗпе, [[1764]] ҫултан пуҫласа ҫак ҫӗрсенче нимӗҫ колонисчӗсем пурӑнса каяҫҫӗ. [[1767]] ҫулхи [[ҫурла, 28|ҫурлан 28-мӗшӗнче]] официаллӑ никӗсленӗ. [[Гессен]]тен тата [[Пфальц (регион)|Пфальц]]ран пӗрремӗш 80 ҫемье пурӑнса кайнӑ<ref name="autogenerated1">{{кĕнеке |ответственный=Сост.: В. Ф. Дизендорф |пуçелĕк=Немцы России: населенные пункты и места поселения: энциклопедический словарь |каçă=https://wolgadeutsche.net/diesendorf/Ortslexikon.pdf |чĕлхе=ru |вырăн=М. |кăларăм=«ЭРН» |çул=2006 |страницы= |страниц=472 |isbn=5-93227-002-0 |archive-date=2022-01-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220123185303/https://wolgadeutsche.net/diesendorf/Ortslexikon.pdf}}</ref>. [[1871]] ҫулччен [[Сарӑту кӗпӗрни]]н [[Сарӑту уесӗ]]н Ягодная Поляна колонист округӗн центрӗ, ҫакӑн хыҫҫӑн ''Ягодная Поляна вулӑсӗн'' центрӗ. [[1785]] ҫулта [[лютеранлӑх|лютеран]] прихучӗ уҫнӑ. [[1857]] ҫулта ҫӗр наделӗ — 7959 пилӗк, [[1910]] ҫулта — 8959 пилӗк. [[XX]] ӗмӗрӗн пуҫламӑшӗнче ялта арман ([[1912]] ҫултан), крахмал-патока савучӗ, ярмӑрккасем ирттернӗ, фельдшер-акушер вырӑнӗ, [[земство]] шкулӗ пулнӑ. [[1909]] ҫулта 198 ҫын [[Ҫӗпӗр]]ӗн Степь крайне тухса кайнӑ<ref name="autogenerated1" />. [[1926]] ҫулта коопераци лавкки, пуҫламӑш шкулӗ, халӑх ҫурчӗ, ҫурт-вулавӑш, ликбез вырӑнӗ, ял канашӗ пулнӑ. [[1930]] ҫулта ремонт мастер-ҫурчӗ уҫнӑ<ref name="autogenerated1" />. Коллективизаци вӑхӑтӗнче кунта пӗрремӗш колхоз туса хунӑ, унтан икӗ колхоз ҫине пайланӑ — «Квелие» («Пӗчӗк ҫӑлкуҫ») тата [[Роза Люксембург]] ячӗллӗ<ref name="autogenerated2"/>. [[1928]]—[[1932]] ҫулсенче [[Анат-Атӑл крайӗ]]н [[Сарӑту округӗ]]н ''[[Ягодная Поляна кантонӗ]]н'' центрӗ. [[1932]]—[[1935]] ҫулта [[Атӑлҫи нимӗҫӗсен АССР|Атӑлҫи Нимӗҫӗсен Автономиллӗ Совет Социализм Республики]]н [[Ягодная Поляна кантонӗ]]н центрӗ<ref>{{cite web |author = Виктор Дизендорф, Александр Шпак |url = https://wolgadeutsche.net/lexikon/_ATD.htm |title = Административно-территориальные преобразования в Немповолжье |lang = ru |website = Geschichte der Wolgadeutsche |access-date = 2023-05-24 |deadlink = no |archive-url = https://web.archive.org/web/20161127155129/http://wolgadeutsche.net/lexikon/_ATD.htm |archive-date = 2016-11-27 |url-status = live }}</ref>. [[1935]] ҫулхи [[нарӑс уйӑхӗ]]нче кантона пӑрахӑҫланӑ та унӑн территорине [[Сарӑту облаҫӗ]]н йышне кӗнӗ, тата [[1941]] ҫулччен ял малалла районсенче кӗнӗ — [[Вязовка районӗ (Сарӑту облаҫӗ)|Вязовка районӗ]], [[Пасарлӑ Карабулак районӗ]], [[Ҫӗнӗ Бурас районӗ]]<ref name="autogenerated2" />. Унтан [[Татищево районӗ]] йышне кӗртнӗ. [[1935]] ҫултан [[Сарӑту крайӗ]]н йышӗнче ([[1936]] ҫултан — [[Сарӑту облаҫӗ]]нче). [[1941]] ҫулта [[Атӑлҫи нимӗҫӗсем|нимӗҫ]] халӑхӗ [[Казахстан]]а [[ССРПри нимӗҫсен депортацийӗ|депортациленӗ]]. Кивӗ нимӗҫсен ҫурчӗсенче [[вырӑссем]], [[белоруссем]], [[украинсем]], [[поляксем]] пурӑнса кайнӑ. Ял халӑх йышӗ питӗ пӗчӗклетнӗ<ref name="autogenerated2" />. == Халӑх йышӗ == ;Халӑх йышӗ<ref name="autogenerated1"></ref> {| class="wikitable" border="1" |+ !1767!!1773!!1788!!1798!!1816!!1834!!1850!!1854!!1859!!1883!!1897!!1905!!1911!!1926!!1959<ref name="autogenerated2">{{cite web |title = Ягодная Поляна (Бееренфельд - Beerenfeld, Баум - Baum, Старый Колонок) |url = http://tatiskray.ru/index.html?3/125.htm |lang = ru |website = Татищевский край |access-date = 2023-09-29 |deadlink = yes |archive-url = https://web.archive.org/web/20190410021714/http://tatiskray.ru/index.html?3/125.htm |archive-date =2019-04-10}}</ref> |- |269||402||592||1537||1596||2922||4505||4524||5520||6030||6459||9351||9095||6597||1355 |} {{ Пурăнан халăх | Ягодная Поляна (Саратовская область) }} == Паллӑ вырӑнсем == * Гайер кил-йышӗн арманӗ<ref>[https://wikimapia.org/#lang=ru&lat=51.970440&lon=45.608733&z=16&m=w&show=/33493896/ru/%D0%9C%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D0%BD%D0%B8%D1%86%D0%B0-%D1%81%D0%B5%D0%BC%D1%8C%D0%B8-%D0%93%D0%B0%D0%B9%D0%B5%D1%80 Мельница семьи Гайер (Ягодная Поляна)]</ref>. == Фотогалерей == <gallery mode="packed" caption="Сала курӑмӗсем"> Ӳкерчĕк:Дом культуры (Ягодная Поляна, Татищевский).jpg|Ял культура ҫурчӗ Ӳкерчĕк:Детский сад (Ягодная Поляна, Татищевский).jpg|Ача-пӑча сачӗ Ӳкерчĕк:Школа (Ягодная Поляна, Татищевский).jpg|Шкул Ӳкерчĕк:Памятник воинам ВОВ (Ягодная Поляна, Татищевский).jpg|ТҪАВ ветеранӗсене палӑк Ӳкерчĕк:Храм Святого Василия Великого (Ягодная Поляна, Татищевский).jpg|Аслӑ Василий чиркӗвӗ </gallery> <gallery mode="packed" caption="Салан тӗрлӗрен вырӑнӗсем"> Ӳкерчĕк:Стела Я люблю (Ягодная Поляна, Татищевский).jpg|«Я люблю» (Эпӗ юрататӑп) стелли Ӳкерчĕк:Вид на Ягодную Поляну (Татищевский).jpg|Салана курӑм Ӳкерчĕк:ООО Ягоднополянское (Татищевский).jpg|«Ягоднополянское» ЧТП Ӳкерчĕк:Молитвенный дом (Ягодная Поляна, Татищевский).jpg|Кӗлӗ ҫурчӗ Ӳкерчĕк:Здание (Ягодная Поляна, Татищевский).jpg|Пурӑнмалла мар ҫурт </gallery> == Ҫакӑн пек пӑхӑр == * [[Атӑлҫи нимӗҫӗсен АССР]] * [[Ягодная Поляна кантонӗ]] * [[Каменка кантонӗ]] == Асӑрхавсем == {{Асӑрхавсем}} == Вуламалли == * {{Cite web|url=http://www.lingvarium.org/russia/settlem-database.shtml|title=База данных «Этно-языковой состав населённых пунктов России»|author=Коряков Ю.Б.|website=|date=|publisher=|access-date=2020-11-13|archive-date=2017-11-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20171116115903/http://www.lingvarium.org/russia/settlem-database.shtml|deadlink=no}} * {{кĕнеке |автор = Козинец С.Б. |пуçелĕк = Сарӑту облаҫӗн топонимиллӗ сӑмахсарӗ |каçă = https://oldsaratov.ru/sites/default/files/attachments/comments/forum/2020-08/kozinets_s_b_toponimicheskiy_slovar_saratovskoy_oblasti.pdf |вырăн = Сарӑту |издательство = "Саратовский справочник" |çул = 2015 |isbn = 978-5-91879-282-7}} == Каҫӑсем == *[http://srtv.old.gks.ru/wps/wcm/connect/rosstat_ts/srtv/ru/census_and_researching/census/national_census_2010/score_2010/ Численность и размещение населения Саратовской области. Статистический сборник. 2012] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210908183629/http://srtv.old.gks.ru/wps/wcm/connect/rosstat_ts/srtv/ru/census_and_researching/census/national_census_2010/score_2010/ |date=2021-09-08 }} {{Татищево районӗ}} [[Категори:Атӑл тӑрӑхӗнчи нимӗҫ колонийӗсем]] [[Категори:1767 ҫулта никӗсленӗ пурӑнан вырӑнсем]] [[Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа]] [[Категори:Татищево районӗнчи пурӑнан вырӑнсем]] ryrsc39vj9qwpaped5yd7gv1m38p87q 0 123434 876422 844428 2026-08-10T19:24:21Z Max Tenche 25572 Каҫаракан каҫӑна [[Пасарлă Карабулак районĕ]] ҫинчен [[Пасарлӑ Карабулак районӗ]] ҫине улӑштартӑмӑр 876422 wikitext text/x-wiki #redirect [[Пасарлӑ Карабулак районӗ]] gxisudjrwyebk2udmkyb3byku0tuenp 0 123435 876420 860356 2026-08-10T19:14:28Z Max Tenche 25572 /* Сарӑту облаҫӗ */ йӑнӑшсем 876420 wikitext text/x-wiki '''Вязовка ял тӑрӑхӗ''' (''Вязовка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ, Вязовка ял канашӗ'') — [[Раҫҫей]]ри [[муниципаллӑ йӗркеленӳ]]. == [[Аҫтӑрхан облаҫӗ]] == * [[Вязовка ял канашӗ (Аҫтӑрхан облаҫӗ)|Вязовка ял канашӗ]] — [[Хура Яр районӗ|Хура Яр районне]] кӗрет. == [[Волгоград облаҫӗ]] == * [[Вязовка ял тӑрӑхӗ (Волгоград облаҫӗ)|Вязовка ял тӑрӑхӗ]] — [[Елань районӗ|Елань районне]] кӗрет. == [[Воронеж облаҫӗ]] == * [[Вязовка ял тӑрӑхӗ (Воронеж облаҫӗ)|Вязовка ял тӑрӑхӗ]] — [[Таловая районӗ|Таловая районне]] кӗрет. == [[Пенза облаҫӗ]] == * [[Вязовка ял канашӗ (Пенза облаҫӗ)|Вязовка ял канашӗ]] — [[Сосновоборск районӗ|Сосновоборск районне]] кӗрет. == [[Сарӑту облаҫӗ]] == * [[Вязовка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Екатериновка районӗ)|Вязовка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ]] — [[Екатериновка районӗ|Екатериновка районне]] кӗрет. * [[Вязовка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Пасарлӑ Карабулак районӗ)|Вязовка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ]] — [[Пасарлӑ Карабулак районӗ|Пасарлӑ Карабулак районне]] кӗрет. * [[Вязовка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Татищево районӗ)|Вязовка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ]] — [[Татищево районӗ|Татищево районне]] кӗрет. == [[Тутарстан]] == * [[Вязовка ял тӑрӑхӗ (Тутарстан)|Вязовка ял тӑрӑхӗ]] — [[Пӗкӗлме районӗ|Пӗкӗлме районне]] кӗрет. == Ҫавӑн пек пӑхӑр == * [[Вязовка]] * [[Вязово ял канашӗ]] * [[Вязовое ял тӑрӑхӗ]] {{disambig}} a1sxepkekufufv0n39j6nana2iodkke 0 123657 876399 845174 2026-08-10T18:46:22Z Max Tenche 25572 /* Сарӑту облаҫӗ */ йӑнӑшсем 876399 wikitext text/x-wiki '''Елшанка''' - [[Раҫҫей]]ри [[топоним]]. == Пурӑнан вырӑнсем == === [[Ӑренпур облаҫӗ]] === * [[Елшанка (Бузулук районӗ)|Елшанка]] — [[Бузулук районӗ]]н [[Палимовка ял канашӗ]]нче чукунҫул юппи. * [[Елшанка (Саракташ районӗ)|Елшанка]] — [[Саракташ районӗ]]н [[Новочеркасск ял канашӗ]]нче сала. * [[Елшанка (Соль-Илецк районӗ)|Елшанка]] — [[Соль-Илецк районӗ]]нче (хула округӗ) сала. === [[Пенза облаҫӗ]] === * [[Елшанка (Лопатино районӗ)|Елшанка]] — [[Лопатино районӗ]]н [[Лопатино ял канашӗ (Пенза облаҫӗ)|Лопатино ял канашӗнче]] сала. * [[Елшанка (Ҫӑрттанлӑ районӗ)|Елшанка]] — [[Ҫӑрттанлӑ районӗ]]н [[План ял канашӗ]]нче сала. === [[Самар облаҫӗ]] === * [[Елшанка (Хӗрлӗ Яр районӗ)|Елшанка]] — [[Хӗрлӗ Яр районӗ (Самар облаҫӗ)|Хӗрлӗ Яр районӗн]] [[Коммунарский ял тӑрӑхӗ]]нче поселок. * [[Елшанка (Серкӗски районӗ)|Елшанка]] — [[Серкӗски районӗ]]н [[Елшанка ял тӑрӑхӗ]]нче сала. === [[Сарӑту облаҫӗ]] === * [[Елшанка (Сарӑтури микрорайон)|Елшанка]] — [[Сарӑту]] хулинчи микрорайон. * [[Елшанка (Воскресенское районӗ)|Елшанка]] — [[Воскресенское районӗ (Сарӑту облаҫӗ)|Воскресенское районӗн]] [[Елшанка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Воскресенское районӗ)|Елшанка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗнче]] сала. * [[Елшанка (Красноармейск районӗ)|Елшанка]] — [[Красноармейск районӗ (Сарӑту облаҫӗ)|Красноармейск районӗн]] [[Россоша муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ]]нче сала. * [[Елшанка (Ҫӗнӗ Бурас районӗ)|Елшанка]] — [[Ҫӗнӗ Бурас районӗ]]н [[Ҫӗнӗ Бурас муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ]]нче сала. * [[Елшанка (Татищево районӗ)|Елшанка]] — [[Татищево районӗ]]н [[Садовый муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Татищево районӗ)|Садовый муниципаллӑ йӗркеленӗвӗнче]] ял. * [[Елшанка (Хвалынск районӗ)|Елшанка]] — [[Хвалынск районӗ]]н [[Елшанка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Хвалынск районӗ)|Елшанка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗнче]] сала. === [[Чӗмпӗр облаҫӗ]] === * [[Елшанка (Николаевка раойнӗ)|Елшанка]] — [[Николаевка районӗ (Чӗмпӗр облаҫӗ)|Николаевка районӗн]] [[Николаевка хула тӑрӑхӗ (Чӗмпӗр облаҫӗ)|Николаевка хула тӑрӑхӗнче]] сала. * [[Елшанка (Терӗнкӳл раойнӗ)|Елшанка]] — [[Терӗнкӳл районӗ]]н [[Михайловка ял тӑрӑхӗ (Чӗмпӗр облаҫӗ)|Михайловка ял тӑрӑхӗнче]] сала. * [[Елшанка (Чӗмпӗр раойнӗ)|Елшанка]] — [[Чӗмпӗр районӗ]]н [[Мӑн Ключищи ял тӑрӑхӗ]]нче сала. == Юханшывсем == * [[Елшанка (Урал юппи)|Елшанка]] — [[Урал (юханшыв)|Урал]] юппи. * [[Елшанка (Илек юппи)|Елшанка]] — [[Илек (Урал юппи)|Илек]] юппи. * [[Елшанка (приток Большого Колышлея)|Елшанка]] — [[Мӑн Калышлей]] юппи<ref>{{cite web |url = http://textual.ru/gvr/index.php?card=171127 |title = см. ГВР |lang = ru |access-date = 2017-10-07 |archive-date = 2017-10-07 |archive-url = https://web.archive.org/web/20171007120309/http://textual.ru/gvr/index.php?card=171127 |deadlink = no }}</ref> * [[Елшанка (Терса юппи)|Елшанка]] — [[Терса (Атӑл юппи)|Терса]] юппи * [[Елшанка (Терешка юппи)|Елшанка]] — [[Терешка]]. * [[Елшанка (Курдюм юппи)|Елшанка]] — [[Курдюм (юханшыв)|Курдюм]] юппи. *[[Елшанка варӗнчи юханшыв|Елшанка]] — [[Мордова (юханшыв)|Мордова]] юппи. * [[Елшанка (ҫалкуҫ, Самар облаҫӗ)|Елшанка]] — [[Куйбышев шыв усравӗ]]н ҫӑлкуҫӗ. * [[Елшанка (Уза юппи)|Елшанка]] — [[Уза (Сӑр юппи)|Уза]] юппи. * [[Елшанка (Папузка юппи)|Елшанка]] — [[Папузка]] юппи. * [[Елшанка (Казачка юппи)|Елшанка]] — [[Казачка (Сосновка юппи)|Казачка]] юппи. * [[Елшанка (юханшыв, Волгоград шыв усравӗ)|Елшанка]] — [[Волгоград шыв усравӗ|Волгоград шыв усравне]] юхать. == Ҫавӑн пек пӑхӑр == * [[Ельшанка]] * [[Иккӗмӗш Елшанка]] * [[Пӗрремӗш Елшанка]] * [[Сухая Елшанка]] * [[Ҫӗнӗ Елшанка]] == Асӑрхавсем == {{Асӑрхавсем}} {{disambig}} [[Категори:Нумай пĕлтерĕшлисем]] 935639z7g6bwldfmnjx6ifjkmbkkm8b 0 123662 876396 871832 2026-08-10T18:45:00Z Max Tenche 25572 йӑнӑшсем 876396 wikitext text/x-wiki {{Пӗлтерӗшсем|Елшанка}} {{ПВ64 |ят = Елшанка |ӳкерчӗк = |Статус = Сала |Муниципаллӑ район = Ҫӗнӗ Бурас районӗ |Муниципаллӑ йӗркеленӳ = Ҫӗнӗ Бурас муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ |Никӗсленӳ вӑхӑчӗ = [[1704]] |Халӑх йышӗ = {{Пурӑнан халӑх| Елшанка (Новобурасский район) | тс }} ({{Пурӑнан халӑх| Елшанка (Новобурасский район) | г }}) |Малтанхи ятсем = |Почта индексӗ = 412583 |ОКАТО кочӗ = 63 229 830 001 |Сехет тӑрӑхӗ = Самар вӑхӑчӗ }} '''Елшанка''' — [[Сарӑту облаҫӗ]]н ([[РФ]]) [[Ҫӗнӗ Бурас районӗ]]нчи [[Ҫӗнӗ Бурас муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ]]нче вырнаҫнӑ [[сала]]. == Географи == Ял [[Атӑл сӑртлӑхӗ]]нчи [[Сарӑту облаҫӗ]]н сылтӑм хӗррин ҫурҫӗр пайӗнче<ref name="стп"/> вырнаҫнӑ. Вӑл [[Ҫӗнӗ Бурас|район центрӗнчен]] 6 ҫухрӑм кӑнтар-анӑҫалла, [[Сухая Елшанка]] юханшывӗн хӗрринче лартнӑ. [[Тинӗс шайӗ]] ҫиӗнчи абсолютлӑ ҫӳллӗш — 122 [[метр]]<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/467674/yelshanka.html|title=Yelshanka|publisher=GeoNames|lang=en|access-date=2020-10-25|archive-date=2020-10-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20201028212148/https://www.geonames.org/467674/yelshanka.html|url-status=live}}</ref>. === Климат === Ялта йӗркеллӗ континенталлӑ климат: [[хӗлле]] — сивӗ юрлӑ; [[ҫулла]] — ӑшӑ типӗ. Ҫулталӑкри сывлӑш вӑта температура: 3,4 — 4,4 °C. Нумай ҫулталӑкри: * Чи сивӗ уйӑхӑн ([[кӑрлач уйӑхӗ|кӑрлач]]) температури: -13,2 — -12,1 °С (абсолютлӑ минимум -43 °С), * Чи ӑшӑ уйӑхӑн ([[утӑ уйӑхӗ|утӑ]]) температури: 20,1 — 20,8 °С (абсолютлӑ максимум — 40 °С). Сивсӗр тапхӑрӑн вӑта вӑхӑчӗ: 127—143 кун. [[Атмосфера нӳрӗкӗ]]н йышӗ: 430—450 мм, вӗсенчен 282—300 мм [[ака уйӑхӗ|акаран]] [[юпа уйӑхӗ|юпаччен]] тапхӑрта ӳкет. [[Юр]]ӑн ларнин вӑхӑчӗ: 134 кун<ref name="стп">{{cite web|url =https://fgistp.economy.gov.ru/?show_document=true&doc_type=npa&uin=636290000201032012021605|title =Схема территориального планирования Новобурасского муниципального района Саратовской области|publisher =Федеральная государственная информационная система территориального планирования (ФГИС ТП)|url-status =dead}}</ref>. === Вӑхӑт === [[Сарӑту облаҫӗ]]нчи пур ҫӗрте пек, Елшанкӑра та [[Самар вӑхӑчӗ]]н [[сехет тӑрӑхӗ|сехет тӑрӑхне]] кӗрет. UTC-рен +4:00 сехет ҫине уйрӑмлать<ref>[http://www.consultant.ru/document/cons_doc_LAW_114656/b2707989c276b5a188e63bc41e7bcbcc18723de8/ Федеральный закон от 03.06.2011 № 107-ФЗ «Об исчислении времени», статья 5]</ref>. == Истори == [[1704|1704 ҫулта]] никӗсленӗ<ref name = "Kozinets">{{кĕнеке |автор = Козинец С.Б. |пуçелĕк = Сарӑту облаҫӗн топонимиллӗ сӑмахсарӗ |каçă = https://oldsaratov.ru/sites/default/files/attachments/comments/forum/2020-08/kozinets_s_b_toponimicheskiy_slovar_saratovskoy_oblasti.pdf |вырăн = Сарӑту |издательство = "Саратовский справочник" |çул = 2015 |isbn = 978-5-91879-282-7}}</ref>. [[2018|2018 ҫулхи]] [[ака, 20|акан 20-мӗшӗччен]] халӗ пӑрахӑҫланӑ [[Елшанка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Ҫӗнӗ Пурас районӗ)|Елшанка муниципаллӑ йӗркеленӗвне]] кӗнӗ<ref name="МО">{{Cite web |url=https://docs.cntd.ru/document/933006809 |title=Закон Саратовской области от 27 декабря 2004 года № 95-ЗСО «О муниципальных образованиях, входящих в состав Новобурасского муниципального района» |access-date=2022-03-17 |archive-date=2022-03-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220317094452/https://docs.cntd.ru/document/933006809 |deadlink=no }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://docs.cntd.ru/document/933006678 |title=Закон Саратовской области от 23 декабря 2004 года № 78-ЗСО «О муниципальных районах» |access-date=2022-03-17 |archive-date=2022-01-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220103083156/https://docs.cntd.ru/document/933006678 |deadlink=no }}</ref>. Кун хыҫҫӑн [[Ҫӗнӗ Бурас муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ]]н йышне кӗртнӗ<ref>{{Cite web |url=http://docs.cntd.ru/document/467717624 |title=Закон Саратовской области «О преобразовании Елшанского, Лоховского и Новобурасского муниципальных образований Новобурасского муниципального района Саратовской области и внесении изменений в Закон Саратовской области „О муниципальных образованиях, входящих в состав Новобурасского муниципального района“» |access-date=2020-01-05 |archive-date=2018-10-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181018045500/http://docs.cntd.ru/document/467717624 |deadlink=no }}</ref>. == Халӑх == {{Пурӑнан халӑх|Елшанка (Новобурасский район)}} == Асӑрхавсем == {{Асӑрхавсем}} == Вуламалли == * {{Cite web|url=http://www.lingvarium.org/russia/settlem-database.shtml|title=База данных «Этно-языковой состав населённых пунктов России»|author=Коряков Ю.Б.|website=|date=|publisher=|access-date=2020-11-13|archive-date=2017-11-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20171116115903/http://www.lingvarium.org/russia/settlem-database.shtml|deadlink=no}} * {{кĕнеке |автор = Козинец С.Б. |пуçелĕк = Сарӑту облаҫӗн топонимиллӗ сӑмахсарӗ |каçă = https://oldsaratov.ru/sites/default/files/attachments/comments/forum/2020-08/kozinets_s_b_toponimicheskiy_slovar_saratovskoy_oblasti.pdf |вырăн = Сарӑту |издательство = "Саратовский справочник" |çул = 2015 |isbn = 978-5-91879-282-7}} == Каҫӑсем == *[http://srtv.old.gks.ru/wps/wcm/connect/rosstat_ts/srtv/ru/census_and_researching/census/national_census_2010/score_2010/ Численность и размещение населения Саратовской области. Статистический сборник. 2012] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210908183629/http://srtv.old.gks.ru/wps/wcm/connect/rosstat_ts/srtv/ru/census_and_researching/census/national_census_2010/score_2010/ |date=2021-09-08 }} {{Ҫӗнӗ Бурас районӗ}} [[Категори:1704 ҫулта никӗсленӗ пурӑнан вырӑнсем]] [[Категори:Ҫӗнӗ Бурас районӗнчи пурӑнан вырӑнсем]] [[Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа]] s8bcji79x12go0mgiyrcrwm1mbl6q00 876397 876396 2026-08-10T18:45:22Z Max Tenche 25572 Max Tenche [[Елшанка (Ҫӗнӗ Пурас районӗ)]] страницӑн ятне [[Елшанка (Ҫӗнӗ Бурас районӗ)]] ҫине улӑштарчӗ 876396 wikitext text/x-wiki {{Пӗлтерӗшсем|Елшанка}} {{ПВ64 |ят = Елшанка |ӳкерчӗк = |Статус = Сала |Муниципаллӑ район = Ҫӗнӗ Бурас районӗ |Муниципаллӑ йӗркеленӳ = Ҫӗнӗ Бурас муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ |Никӗсленӳ вӑхӑчӗ = [[1704]] |Халӑх йышӗ = {{Пурӑнан халӑх| Елшанка (Новобурасский район) | тс }} ({{Пурӑнан халӑх| Елшанка (Новобурасский район) | г }}) |Малтанхи ятсем = |Почта индексӗ = 412583 |ОКАТО кочӗ = 63 229 830 001 |Сехет тӑрӑхӗ = Самар вӑхӑчӗ }} '''Елшанка''' — [[Сарӑту облаҫӗ]]н ([[РФ]]) [[Ҫӗнӗ Бурас районӗ]]нчи [[Ҫӗнӗ Бурас муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ]]нче вырнаҫнӑ [[сала]]. == Географи == Ял [[Атӑл сӑртлӑхӗ]]нчи [[Сарӑту облаҫӗ]]н сылтӑм хӗррин ҫурҫӗр пайӗнче<ref name="стп"/> вырнаҫнӑ. Вӑл [[Ҫӗнӗ Бурас|район центрӗнчен]] 6 ҫухрӑм кӑнтар-анӑҫалла, [[Сухая Елшанка]] юханшывӗн хӗрринче лартнӑ. [[Тинӗс шайӗ]] ҫиӗнчи абсолютлӑ ҫӳллӗш — 122 [[метр]]<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/467674/yelshanka.html|title=Yelshanka|publisher=GeoNames|lang=en|access-date=2020-10-25|archive-date=2020-10-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20201028212148/https://www.geonames.org/467674/yelshanka.html|url-status=live}}</ref>. === Климат === Ялта йӗркеллӗ континенталлӑ климат: [[хӗлле]] — сивӗ юрлӑ; [[ҫулла]] — ӑшӑ типӗ. Ҫулталӑкри сывлӑш вӑта температура: 3,4 — 4,4 °C. Нумай ҫулталӑкри: * Чи сивӗ уйӑхӑн ([[кӑрлач уйӑхӗ|кӑрлач]]) температури: -13,2 — -12,1 °С (абсолютлӑ минимум -43 °С), * Чи ӑшӑ уйӑхӑн ([[утӑ уйӑхӗ|утӑ]]) температури: 20,1 — 20,8 °С (абсолютлӑ максимум — 40 °С). Сивсӗр тапхӑрӑн вӑта вӑхӑчӗ: 127—143 кун. [[Атмосфера нӳрӗкӗ]]н йышӗ: 430—450 мм, вӗсенчен 282—300 мм [[ака уйӑхӗ|акаран]] [[юпа уйӑхӗ|юпаччен]] тапхӑрта ӳкет. [[Юр]]ӑн ларнин вӑхӑчӗ: 134 кун<ref name="стп">{{cite web|url =https://fgistp.economy.gov.ru/?show_document=true&doc_type=npa&uin=636290000201032012021605|title =Схема территориального планирования Новобурасского муниципального района Саратовской области|publisher =Федеральная государственная информационная система территориального планирования (ФГИС ТП)|url-status =dead}}</ref>. === Вӑхӑт === [[Сарӑту облаҫӗ]]нчи пур ҫӗрте пек, Елшанкӑра та [[Самар вӑхӑчӗ]]н [[сехет тӑрӑхӗ|сехет тӑрӑхне]] кӗрет. UTC-рен +4:00 сехет ҫине уйрӑмлать<ref>[http://www.consultant.ru/document/cons_doc_LAW_114656/b2707989c276b5a188e63bc41e7bcbcc18723de8/ Федеральный закон от 03.06.2011 № 107-ФЗ «Об исчислении времени», статья 5]</ref>. == Истори == [[1704|1704 ҫулта]] никӗсленӗ<ref name = "Kozinets">{{кĕнеке |автор = Козинец С.Б. |пуçелĕк = Сарӑту облаҫӗн топонимиллӗ сӑмахсарӗ |каçă = https://oldsaratov.ru/sites/default/files/attachments/comments/forum/2020-08/kozinets_s_b_toponimicheskiy_slovar_saratovskoy_oblasti.pdf |вырăн = Сарӑту |издательство = "Саратовский справочник" |çул = 2015 |isbn = 978-5-91879-282-7}}</ref>. [[2018|2018 ҫулхи]] [[ака, 20|акан 20-мӗшӗччен]] халӗ пӑрахӑҫланӑ [[Елшанка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Ҫӗнӗ Пурас районӗ)|Елшанка муниципаллӑ йӗркеленӗвне]] кӗнӗ<ref name="МО">{{Cite web |url=https://docs.cntd.ru/document/933006809 |title=Закон Саратовской области от 27 декабря 2004 года № 95-ЗСО «О муниципальных образованиях, входящих в состав Новобурасского муниципального района» |access-date=2022-03-17 |archive-date=2022-03-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220317094452/https://docs.cntd.ru/document/933006809 |deadlink=no }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://docs.cntd.ru/document/933006678 |title=Закон Саратовской области от 23 декабря 2004 года № 78-ЗСО «О муниципальных районах» |access-date=2022-03-17 |archive-date=2022-01-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220103083156/https://docs.cntd.ru/document/933006678 |deadlink=no }}</ref>. Кун хыҫҫӑн [[Ҫӗнӗ Бурас муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ]]н йышне кӗртнӗ<ref>{{Cite web |url=http://docs.cntd.ru/document/467717624 |title=Закон Саратовской области «О преобразовании Елшанского, Лоховского и Новобурасского муниципальных образований Новобурасского муниципального района Саратовской области и внесении изменений в Закон Саратовской области „О муниципальных образованиях, входящих в состав Новобурасского муниципального района“» |access-date=2020-01-05 |archive-date=2018-10-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181018045500/http://docs.cntd.ru/document/467717624 |deadlink=no }}</ref>. == Халӑх == {{Пурӑнан халӑх|Елшанка (Новобурасский район)}} == Асӑрхавсем == {{Асӑрхавсем}} == Вуламалли == * {{Cite web|url=http://www.lingvarium.org/russia/settlem-database.shtml|title=База данных «Этно-языковой состав населённых пунктов России»|author=Коряков Ю.Б.|website=|date=|publisher=|access-date=2020-11-13|archive-date=2017-11-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20171116115903/http://www.lingvarium.org/russia/settlem-database.shtml|deadlink=no}} * {{кĕнеке |автор = Козинец С.Б. |пуçелĕк = Сарӑту облаҫӗн топонимиллӗ сӑмахсарӗ |каçă = https://oldsaratov.ru/sites/default/files/attachments/comments/forum/2020-08/kozinets_s_b_toponimicheskiy_slovar_saratovskoy_oblasti.pdf |вырăн = Сарӑту |издательство = "Саратовский справочник" |çул = 2015 |isbn = 978-5-91879-282-7}} == Каҫӑсем == *[http://srtv.old.gks.ru/wps/wcm/connect/rosstat_ts/srtv/ru/census_and_researching/census/national_census_2010/score_2010/ Численность и размещение населения Саратовской области. Статистический сборник. 2012] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210908183629/http://srtv.old.gks.ru/wps/wcm/connect/rosstat_ts/srtv/ru/census_and_researching/census/national_census_2010/score_2010/ |date=2021-09-08 }} {{Ҫӗнӗ Бурас районӗ}} [[Категори:1704 ҫулта никӗсленӗ пурӑнан вырӑнсем]] [[Категори:Ҫӗнӗ Бурас районӗнчи пурӑнан вырӑнсем]] [[Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа]] s8bcji79x12go0mgiyrcrwm1mbl6q00 14 123663 876404 844942 2026-08-10T18:51:19Z Max Tenche 25572 йӑнӑшсем 876404 wikitext text/x-wiki [[Категори:Сарăту облаçĕнчи пурăнан вырăнсем]] [[Категори:Ҫӗнӗ Бурас районӗ]] 4lrk0abxuch456yzg0my9qdwyvjtj8i 876405 876404 2026-08-10T18:51:46Z Max Tenche 25572 Max Tenche [[Категори:Ҫӗнӗ Пурас районӗнчи пурӑнан вырӑнсем]] страницӑн ятне [[Категори:Ҫӗнӗ Бурас районӗнчи пурӑнан вырӑнсем]] ҫине улӑштарчӗ 876404 wikitext text/x-wiki [[Категори:Сарăту облаçĕнчи пурăнан вырăнсем]] [[Категори:Ҫӗнӗ Бурас районӗ]] 4lrk0abxuch456yzg0my9qdwyvjtj8i 14 123664 876407 844943 2026-08-10T18:52:12Z Max Tenche 25572 876407 wikitext text/x-wiki [[Категори:Сарăту облаçĕн районĕсем|Ҫӗнӗ Бурас]] d260ysvo9yabfe1ke2u9hv9s18j6wuv 876408 876407 2026-08-10T18:52:22Z Max Tenche 25572 Max Tenche [[Категори:Ҫӗнӗ Пурас районӗ]] страницӑн ятне [[Категори:Ҫӗнӗ Бурас районӗ]] ҫине улӑштарчӗ 876407 wikitext text/x-wiki [[Категори:Сарăту облаçĕн районĕсем|Ҫӗнӗ Бурас]] d260ysvo9yabfe1ke2u9hv9s18j6wuv 10 123670 876391 844956 2026-08-10T18:42:05Z Max Tenche 25572 Max Tenche [[Шаблон:Ҫӗнӗ Пурас районӗ]] страницӑн ятне [[Шаблон:Ҫӗнӗ Бурас районӗ]] ҫине улӑштарчӗ 844956 wikitext text/x-wiki {{çӳрев ярăмĕ |ят = Ҫӗнӗ Пурас районĕ |çĕлĕк = [[Ҫӗнӗ Пурас районӗ]]нчи пурӑнан вырӑнсем |state = |ӳкерчĕк = |ӳкерчĕк2 = [[File:Coat_of_Arms_of_Novoburassky_rayon_(Saratov_oblast).png|60px]] |ят-йыш = ; Район центрӗ — [[Ҫӗнӗ Пурас]] [[Александровка (Ҫӗнӗ Пурас районӗ)|Александровка]]{{*}}[[Алёшкино (Сарӑту облаҫӗ)|Алешкино]]{{*}}[[Аряш (Сарӑту облаҫӗ)|Аряш]]{{*}}[[Белоярский (Сарӑту облаҫӗ)|Белоярский]]{{*}}[[Бессоновка (Ҫӗнӗ Пурас районӗ)|Бессоновка]]{{*}}[[Бурасы]]{{*}}[[Вихляйка]]{{*}}[[Воронцовка (Ҫӗнӗ Пурас районӗ)|Воронцовка]]{{*}}[[Голицыно (Ҫӗнӗ Пурас районӗ)|Голицыно]]{{*}}[[Гремячка (Сарӑту облаҫӗ)|Гремячка]]{{*}}[[Динамовский]]{{*}}[[Екатериновка (Ҫӗнӗ Пурас районӗ)|Екатериновка]]{{*}}[[Елховка (Ҫӗнӗ Пурас районӗ)|Елховка]]{{*}}[[Елшанка (Ҫӗнӗ Пурас районӗ)|Елшанка]]{{*}}[[Жедринка]]{{*}}[[Знание (поселок)|Знание]]{{*}}[[Ириновка (Сарӑту облаҫӗ)|Ириновка]]{{*}}[[Карабулак (Сарӑту облаҫӗ)|Карабулак]]{{*}}[[Кӗҫӗн Каменка (Сарӑту облаҫӗ)|Кӗҫӗн Каменка]]{{*}}[[Кӗҫӗн Озерки (Ҫӗнӗ Пурас районӗ)|Кӗҫӗн Озёрки]]{{*}}[[Ключевка (Сарӑту облаҫӗ)|Ключевка]]{{*}}[[Кутьино (Сарӑту облаҫӗ)|Кутьино]]{{*}}[[Леляевка]]{{*}}[[Лох (Сарӑту облаҫӗ)|Лох]]{{*}}[[Марьино-Лашмино]]{{*}}[[Медведицкий (Сарӑту облаҫӗ)|Медведицкий]]{{*}}[[Меркуловский (Сарӑту облаҫӗ)|Меркуловский]]{{*}}[[Михайловка (Ҫӗнӗ Пурас районӗ)|Михайловка]]{{*}}[[Новоалексеевка (Сарӑту облаҫӗ)|Новоалексеевка]]{{*}}[[Орлов (Сарӑту облаҫӗ)|Орлов]]{{*}}[[Радищево (Ҫӗнӗ Пурас районӗ)|Радищево]]{{*}}[[Рыбхоз (Сарӑту облаҫӗ)|Рыбхоз]]{{*}}[[Скат (поселок)|Скат]]{{*}}[[Тарханы (Ҫӗнӗ Пурас районӗ)|Тарханы]]{{*}}[[Тёпловка (Ҫӗнӗ Пурас районӗ)|Тепловка]]{{*}}[[Хӗрлӗ Речка (Ҫӗнӗ Пурас районӗ)|Хӗрлӗ Речка]]{{*}}[[Чернышевка (Сарӑту облаҫӗ)|Чернышевка]] }}<noinclude> [[Категори:Шаблонсем:Сарăту облаçĕн администрациллĕ пайланăвĕ|Ҫӗнӗ Пурас районĕ]] [[Категори:Ҫӗнӗ Пурас районӗ]] </noinclude> bv30ornupkmcx8npx9ibpagbrweur4r 876395 876391 2026-08-10T18:44:05Z Max Tenche 25572 йӑнӑшсем 876395 wikitext text/x-wiki {{çӳрев ярăмĕ |ят = Ҫӗнӗ Бурас районĕ |çĕлĕк = [[Ҫӗнӗ Бурас районӗ]]нчи пурӑнан вырӑнсем |state = |ӳкерчĕк = |ӳкерчĕк2 = [[File:Coat_of_Arms_of_Novoburassky_rayon_(Saratov_oblast).png|60px]] |ят-йыш = ; Район центрӗ — [[Ҫӗнӗ Бурас]] [[Александровка (Ҫӗнӗ Бурас районӗ)|Александровка]]{{*}}[[Алёшкино (Сарӑту облаҫӗ)|Алешкино]]{{*}}[[Аряш (Сарӑту облаҫӗ)|Аряш]]{{*}}[[Белоярский (Сарӑту облаҫӗ)|Белоярский]]{{*}}[[Бессоновка (Ҫӗнӗ Бурас районӗ)|Бессоновка]]{{*}}[[Бурасы]]{{*}}[[Вихляйка]]{{*}}[[Воронцовка (Ҫӗнӗ Бурас районӗ)|Воронцовка]]{{*}}[[Голицыно (Ҫӗнӗ Бурас районӗ)|Голицыно]]{{*}}[[Гремячка (Сарӑту облаҫӗ)|Гремячка]]{{*}}[[Динамовский]]{{*}}[[Екатериновка (Ҫӗнӗ Бурас районӗ)|Екатериновка]]{{*}}[[Елховка (Ҫӗнӗ Бурас районӗ)|Елховка]]{{*}}[[Елшанка (Ҫӗнӗ Бурас районӗ)|Елшанка]]{{*}}[[Жедринка]]{{*}}[[Знание (посёлок)|Знание]]{{*}}[[Ириновка (Сарӑту облаҫӗ)|Ириновка]]{{*}}[[Карабулак (Сарӑту облаҫӗ)|Карабулак]]{{*}}[[Кӗҫӗн Каменка (Сарӑту облаҫӗ)|Кӗҫӗн Каменка]]{{*}}[[Кӗҫӗн Озерки (Ҫӗнӗ Бурас районӗ)|Кӗҫӗн Озёрки]]{{*}}[[Ключевка (Сарӑту облаҫӗ)|Ключевка]]{{*}}[[Кутьино (Сарӑту облаҫӗ)|Кутьино]]{{*}}[[Леляевка]]{{*}}[[Лох (Сарӑту облаҫӗ)|Лох]]{{*}}[[Марьино-Лашмино]]{{*}}[[Медведицкий (Сарӑту облаҫӗ)|Медведицкий]]{{*}}[[Меркуловский (Сарӑту облаҫӗ)|Меркуловский]]{{*}}[[Михайловка (Ҫӗнӗ Бурас районӗ)|Михайловка]]{{*}}[[Новоалексеевка (Сарӑту облаҫӗ)|Новоалексеевка]]{{*}}[[Орлов (Сарӑту облаҫӗ)|Орлов]]{{*}}[[Радищево (Ҫӗнӗ Бурас районӗ)|Радищево]]{{*}}[[Рыбхоз (Сарӑту облаҫӗ)|Рыбхоз]]{{*}}[[Скат (посёлок)|Скат]]{{*}}[[Тарханы (Ҫӗнӗ Бурас районӗ)|Тарханы]]{{*}}[[Тёпловка (Ҫӗнӗ Бурас районӗ)|Тепловка]]{{*}}[[Хӗрлӗ Речка (Ҫӗнӗ Бурас районӗ)|Хӗрлӗ Речка]]{{*}}[[Чернышевка (Сарӑту облаҫӗ)|Чернышевка]] }}<noinclude> [[Категори:Шаблонсем:Сарăту облаçĕн администрациллĕ пайланăвĕ|Ҫӗнӗ Бурас районĕ]] [[Категори:Ҫӗнӗ Бурас районӗ]] </noinclude> 1ao6rlxbceizpnu3tm74dyxykf1suhh 11 123672 876390 844957 2026-08-10T18:41:52Z Max Tenche 25572 /* */ Хурав 876390 wikitext text/x-wiki Новые-Бурасы районĕ е Çĕнĕ Бурасы районĕ е Çĕнĕ Бурас районĕ. [[Хутшăнакан:Ellodanis5|Ellodanis5]] ([[Хутшăнаканăн канашлу страници:Ellodanis5|сӳтсе явни]]) 13:05, 9 Кӑрлач уйӑхӗн 2025 (UTC) :Ҫӗнӗ Бурас лайӑх [[Хутшăнакан:Max Tenche|Max Tenche]] ([[Хутшăнаканăн канашлу страници:Max Tenche|сӳтсе явни]]) 18:41, 10 Ҫурла уйӑхӗн 2026 (UTC) gyl5qkm3cl90du1uh7c2fq4dajgm81t 876393 876390 2026-08-10T18:42:05Z Max Tenche 25572 Max Tenche [[Шаблона сӳтсе явмалли:Ҫӗнӗ Пурас районӗ]] страницӑн ятне [[Шаблона сӳтсе явмалли:Ҫӗнӗ Бурас районӗ]] ҫине улӑштарчӗ 876390 wikitext text/x-wiki Новые-Бурасы районĕ е Çĕнĕ Бурасы районĕ е Çĕнĕ Бурас районĕ. [[Хутшăнакан:Ellodanis5|Ellodanis5]] ([[Хутшăнаканăн канашлу страници:Ellodanis5|сӳтсе явни]]) 13:05, 9 Кӑрлач уйӑхӗн 2025 (UTC) :Ҫӗнӗ Бурас лайӑх [[Хутшăнакан:Max Tenche|Max Tenche]] ([[Хутшăнаканăн канашлу страници:Max Tenche|сӳтсе явни]]) 18:41, 10 Ҫурла уйӑхӗн 2026 (UTC) gyl5qkm3cl90du1uh7c2fq4dajgm81t 14 125479 876412 853945 2026-08-10T18:53:49Z Max Tenche 25572 876412 wikitext text/x-wiki {{catmain}} [[Категори:Сарăту облаçĕн районĕсем|Екатериновка]] dc8n004gh8egm6jxr1frt27pf143umj 14 130076 876413 874195 2026-08-10T18:54:38Z Max Tenche 25572 876413 wikitext text/x-wiki {{Каттӗп}} [[Категори:Сарăту облаçĕн районĕсем|Александров Гай]] fo7z7r1r8u6r6rzrr7dxcx7am832rru 0 130496 876388 2026-08-10T18:25:50Z Max Tenche 25572 [[Администраци центрĕ]] ҫине куҫарни 876388 wikitext text/x-wiki #redirect [[администраци центрĕ]] 3zg3zdx5ea9mihx7dgi2fxun848439y 10 130497 876392 2026-08-10T18:42:05Z Max Tenche 25572 Max Tenche [[Шаблон:Ҫӗнӗ Пурас районӗ]] страницӑн ятне [[Шаблон:Ҫӗнӗ Бурас районӗ]] ҫине улӑштарчӗ 876392 wikitext text/x-wiki #перенаправление [[Шаблон:Ҫӗнӗ Бурас районӗ]] ihwq15t433lk1s7grmfuf7fignbllza 11 130498 876394 2026-08-10T18:42:05Z Max Tenche 25572 Max Tenche [[Шаблона сӳтсе явмалли:Ҫӗнӗ Пурас районӗ]] страницӑн ятне [[Шаблона сӳтсе явмалли:Ҫӗнӗ Бурас районӗ]] ҫине улӑштарчӗ 876394 wikitext text/x-wiki #перенаправление [[Шаблона сӳтсе явмалли:Ҫӗнӗ Бурас районӗ]] eliuhih5f90dfcv7f00p855ro5uh9gk 0 130499 876398 2026-08-10T18:45:23Z Max Tenche 25572 Max Tenche [[Елшанка (Ҫӗнӗ Пурас районӗ)]] страницӑн ятне [[Елшанка (Ҫӗнӗ Бурас районӗ)]] ҫине улӑштарчӗ 876398 wikitext text/x-wiki #перенаправление [[Елшанка (Ҫӗнӗ Бурас районӗ)]] a51hm7gfc2ilx8jumhf5dhol9xgtj2h 14 130500 876406 2026-08-10T18:51:46Z Max Tenche 25572 Max Tenche [[Категори:Ҫӗнӗ Пурас районӗнчи пурӑнан вырӑнсем]] страницӑн ятне [[Категори:Ҫӗнӗ Бурас районӗнчи пурӑнан вырӑнсем]] ҫине улӑштарчӗ 876406 wikitext text/x-wiki #перенаправление [[:Категори:Ҫӗнӗ Бурас районӗнчи пурӑнан вырӑнсем]] gi4r8mmhgvxb7519kx7eqmj34dfcx5x 14 130501 876409 2026-08-10T18:52:22Z Max Tenche 25572 Max Tenche [[Категори:Ҫӗнӗ Пурас районӗ]] страницӑн ятне [[Категори:Ҫӗнӗ Бурас районӗ]] ҫине улӑштарчӗ 876409 wikitext text/x-wiki #перенаправление [[:Категори:Ҫӗнӗ Бурас районӗ]] 9w0mcur1gngnh2jcus2csdyfb1gpn5y 0 130502 876416 2026-08-10T18:57:02Z Max Tenche 25572 Max Tenche [[Пасарлă Карабулак районĕ]] страницӑн ятне [[Пасарлӑ Карабулак районӗ]] ҫине улӑштарчӗ 876416 wikitext text/x-wiki #перенаправление [[Пасарлӑ Карабулак районӗ]] pctm5mr0r7ys337e3b2qo2i9eeaf86v 10 130503 876425 2026-08-10T20:45:50Z Ymblanter 7764 Ҫӗнӗ страница: «Дерево в Веструпской пустоши в сезон цветения вереска, Хальтерн-ам-Зе, Северный Рейн-Вестфалия, Германия» 876425 wikitext text/x-wiki Дерево в Веструпской пустоши в сезон цветения вереска, Хальтерн-ам-Зе, Северный Рейн-Вестфалия, Германия htie8ay17ih3376k5i88vkhzfeh660g 10 130504 876426 2026-08-10T20:46:27Z Ymblanter 7764 Ҫӗнӗ страница: «Haltern am See, Westruper Heide, Solitärbaum -- 2025 -- 8748.jpg» 876426 wikitext text/x-wiki Haltern am See, Westruper Heide, Solitärbaum -- 2025 -- 8748.jpg 8pnknc2o7rk8cxzjrz9pmby18fsywrt 1 130505 876428 2026-08-11T05:31:58Z Ellodanis5 17302 Ҫӗнӗ страница: ««Чăвашлах» калас тесен, Сарăту мар, Саратту темелле.» 876428 wikitext text/x-wiki «Чăвашлах» калас тесен, Сарăту мар, Саратту темелле. 5ytty67rwhhy009vz59ebg5iuyrirpd