Википеди
cvwiki
https://cv.wikipedia.org/wiki/%D0%A2%C4%95%D0%BF_%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%86%D0%B0
MediaWiki 1.47.0-wmf.15
first-letter
Медиа
Ятарлă
Сӳтсе явасси
Хутшăнакан
Хутшăнаканăн канашлу страници
Википеди
Википеди сӳтсе явмалли
Ӳкерчĕк
Ӳкерчĕке сӳтсе явмалли
MediaWiki
MediaWiki сӳтсе явмалли
Шаблон
Шаблона сӳтсе явмалли
Пулăшу
Пулăшăва сӳтсе явмалли
Категори
Категорине сӳтсе явмалли
TimedText
TimedText talk
Модуль
Обсуждение модуля
Event
Event talk
Лауфенбург (тăрăх)
0
57033
876436
875734
2026-08-12T15:14:30Z
Kontributor 2K
36302
update 1x img redirect
876436
wikitext
text/x-wiki
{{Швейцари тăрăхĕ
|Чăвашла ячĕ = Лауфенбург (тăрăх)
|Тăван ячĕ = Laufenburg (Bezirk)
|Герб =
|Вырнаçу = Karte Bezirk Laufenburg 2007.png
|Патшалăх = [[Швейцари]]
|Кантон = [[Аргау]]
|Центр = [[Лауфенбург]]
|Лаптăк = 125,57
|Пурăнан халăх = 27 469
|Официаллă код = 1906
|Сайт =
|Автомобиль кочĕ = AG
}} {{пĕлтерĕшсем|Лауфенбург (пĕлтерĕшсем){{!}}Лауфенбург}}
'''Лауфенбург''' ({{lang-de|Laufenburg (Bezirk)}}) — Швкйцарири [[Швейцари тăрăхĕ|тăрăх]]. Центрĕ — [[Лауфенбург]] хула.
Тăрăх [[Аргау]] [[Швейцарин администрациллĕ пайланăвĕ|кантон]] кĕрет. Лаптăк — 125,57 км². 27 469 çын пурăнать. [[Субъект хăйтытăмлăхĕн идентификаци кочĕ|Официаллă код]] — ''1906''.
== Тăрăхăн коммунисем ==
<div style="padding:1em 20px 1em 20px; color:#000000;text-align:left;">
{| border="1" cellpadding="5" cellspacing="0" style="border-collapse:collapse;"
! align="center" bgcolor="#EFEFEF" | Герб
! align="left" bgcolor="#EFEFEF" | Коммуна
! align="center" bgcolor="#EFEFEF" | Население<br /><small>(2005)</small>
! align="center" bgcolor="#EFEFEF" | Площадь<br /> км²
! align="center" bgcolor="#EFEFEF" | [[Идентификационный код субъекта самоуправления|Официальный код]]
|-
| align="center" | [[File:Wappen Eiken.svg|35px|[[Айкен]]]] || [[Айкен]] || align="center" | 1914|| align="right" | 7,07|| align="center" | 4161
|-
| align="center" | [[File:Wappen Etzgen.svg|35px|[[Эцген]]]] || [[Эцген]] || align="center" | 425|| align="right" | 3,28|| align="center" | 4162
|-
| align="center" | [[File:CHE Frick COA.svg|35px|[[Фрик (Ааргау)|Фрик]]]] || [[Фрик (Ааргау)|Фрик]] || align="center" | 4459|| align="right" | 9,96|| align="center" | 4163
|-
| align="center" | [[File:CHE Gansingen COA.svg|35px|[[Ганзинген]]]] || [[Ганзинген]] || align="center" | 933|| align="right" | 8,77|| align="center" | 4164
|-
| align="center" | [[File:CHE Gipf-Oberfrick COA.svg|35px|[[Гипф-Оберфрик]]]] || [[Гипф-Оберфрик]] || align="center" | 3104|| align="right" | 10,17|| align="center" | 4165
|-
| align="center" | [[File:CHE Herznach COA.svg|35px|[[Херцнах]]]] || [[Херцнах]] || align="center" | 1208|| align="right" | 6,26|| align="center" | 4166
|-
| align="center" | [[File:CHE Hornussen COA.svg|35px|[[Хорнуссен]]]] || [[Хорнуссен]] || align="center" | 852|| align="right" | 7,27|| align="center" | 4167
|-
| align="center" | [[File:Wappen Ittenthal.svg|35px|[[Иттенталь]]]] || [[Иттенталь]] || align="center" | 208|| align="right" | 3,89|| align="center" | 4168
|-
| align="center" | [[File:Wappen Kaisten AG.svg|35px|[[Кайстен]]]] || [[Кайстен]] || align="center" | 2173|| align="right" | 14,22|| align="center" | 4169
|-
| align="center" | [[File:Wappen Laufenburg AG.svg|35px|[[Лауфенбург]]]] || [[Лауфенбург]] || align="center" | 2050|| align="right" | 2,28|| align="center" | 4170
|-
| align="center" | [[File:CHE Mettau COA.svg|35px|[[Меттау]]]] || [[Меттау]] || align="center" | 308|| align="right" | 3,29|| align="center" | 4171
|-
| align="center" | [[File:CHE Münchwilen COA.svg|35px|[[Мюнхвилен]]]] || [[Мюнхвилен]] || align="center" | 612|| align="right" | 2,47|| align="center" | 4172
|-
| align="center" | [[File:CHE Oberhof COA.svg|35px|[[Оберхоф (Ааргау)|Оберхоф]]]] || [[Оберхоф (Ааргау)|Оберхоф]] || align="center" | 569|| align="right" | 8,20|| align="center" | 4173
|-
| align="center" | [[File:CHE Oberhofen AG COA.svg|35px|[[Оберхофен]]]] || [[Оберхофен]] || align="center" | 288|| align="right" | 3,12|| align="center" | 4174
|-
| align="center" | [[File:Coat of arms of Oeschgen.svg|35px|[[Эшген]]]] || [[Эшген]] || align="center" | 862|| align="right" | 4,38|| align="center" | 4175
|-
| align="center" | [[File:CHE Schwaderloch COA.svg|35px|[[Швадерлох]]]] || [[Швадерлох]] || align="center" | 685|| align="right" | 2,77|| align="center" | 4176
|-
| align="center" | [[File:CHE Sisseln COA.svg|35px|[[Зиссельн]]]] || [[Зиссельн]] || align="center" | 1324|| align="right" | 2,52|| align="center" | 4177
|-
| align="center" | [[File:CHE Sulz COA.svg|35px|[[Зульц]]]] || [[Зульц]] || align="center" | 1144|| align="right" | 12,21|| align="center" | 4178
|-
| align="center" | [[File:CHE Ueken COA.svg|35px|[[Икен (Ааргау)|Икен]]]] || [[Икен (Ааргау)|Икен]] || align="center" | 810|| align="right" | 5,10|| align="center" | 4179
|-
| align="center" | [[File:CHE Wil AG COA.svg|35px|[[Виль (Ааргау)|Виль]]]] || [[Виль (Ааргау)|Виль]] || align="center" | 676|| align="right" | 7,71|| align="center" | 4180
|-
| align="center" | [[File:CHE Wittnau COA.svg|35px|[[Витнау]]]] || [[Витнау]] || align="center" | 1120|| align="right" | 11,25|| align="center" | 4181
|-
| align="center" | [[File:CHE Wölflinswil COA.svg|35px|[[Вёльфлинсвиль]]]] || [[Вёльфлинсвиль]] || align="center" | 839|| align="right" | 9,51|| align="center" | 4182
|-
| align="center" | [[File:CHE Zeihen COA.svg|35px|[[Цайэн]]]] || [[Цайэн]] || align="center" | 906|| align="right" | 6,87|| align="center" | 4183
|- style="background-color:#EFEFEF;"
| align="center" |
| '''Пурĕпе''' (23) || align="center" | 27 469|| align="right" | 125,57|| align="center" | 1906
|}
== Каçăсем ==
{{Switzerland-geo-stub}}
{{Аргау тăрăхĕсем}}
{{Лауфенбург тăрăхĕн хулисем}}
[[Категори:Аргау]]
ap1jz4t8sbmgfgxlfqqqlw3550qvrg5
Пасарлӑ Карабулак районӗ
0
71276
876441
876432
2026-08-12T17:36:28Z
Max Tenche
25572
/* Истори */ хушни
876441
wikitext
text/x-wiki
{{Администрациллĕ виçе
|Тĕс1 = {{Тĕс|Раççей}}
|Тĕс2 =
|Чăвашла ячĕ = Пасарлӑ Карабулак районӗ
|Тăван ячĕ = [[File:Церковь_в_с._Алексеевка.JPG|300px]]
|Герб = Coat_of_Arms_of_Bazarny_Karabulak_rayon_(Saratov_oblast).png
|Ялав =
|Ялава ăнлантарни =
|Герба ăнлантарни = Пасарлӑ Карабулак районӗн гербӗ
|Патшалăх = {{RUS}}
|lat_dir = N |lat_deg = |lat_min = |lat_sec =
|lon_dir = E |lon_deg = |lon_min = |lon_sec =
|Гимн =
|Статус = [[муниципаллӑ район]]
|Кĕрет = [[Сарӑту облаҫӗ]]
|Тытăмĕ = {{nobr|13 муниципаллӑ йӗркеленӳ}}
|Тĕп хула = [[Пасарлӑ Карабулак]] [[хеп|хула евӗр посёлокӗ]]
|Вăхăт = [[1928]], [[утӑ, 23]]
|Пуçлăх = Кушнарев Андрей Сергеевич<ref name=puclox>[https://admbk.ru/administration/staff/ Глава Официальный сайт администрации Базарно-Карабулакского муниципального района | Глава Базарно-Карабулакского муниципального района]</ref>
|Пуçлăх тĕсĕ = Муниципаллӑ район пуҫлӑхӗ
|Пуçлăх2 =
|Пуçлăх тĕсĕ2 =
|ШВП =
|ШВП çулĕ =
|ШВП вырăнĕ =
|ШВП пурăнан кашни çынна =
|ШВП пурăнан кашни çынна вырăнĕ =
|Чĕлхе = [[вырӑс чӗлхи|вырӑс]]
|Чĕлхесем =
|Пурăнан халăх = {{ Пурăнан халăх | Базарно-Карабулакский район | тс }}
|Çырав çулĕ = {{ Пурăнан халăх | Базарно-Карабулакский район | г }}
|Пурăнан халăх проценчĕ = {{ #expr: ( {{ Пурăнан халăх | Базарно-Карабулакский район | ч }} * 100 / {{ Пурăнан халăх | Саратовская область | ч }} round 2 ) }}
|Пурăнан халăх вырăнĕ =
|Йышлăх = {{ formatnum: {{ #expr: ( {{ Пурăнан халăх | Татищевский район | ч }} / 2293.83 round 2 ) }} }}
|Йышлăх вырăнĕ =
|Наци йышĕ = [[вырӑссем]], [[чӑвашсем]], [[тутарсем]], [[мордвасем]]
|Конфесси йышĕ =
|Лаптăк = 2293,83<ref name="63_8006001">{{Cite web |url=https://www.gks.ru/dbscripts/munst/munst63/DBInet.cgi?pl=8006001 |title=Саратовская область. Общая площадь земель муниципального образования |access-date=2019-11-28 |archive-date=2020-08-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200803092744/https://www.gks.ru/dbscripts/munst/munst63/DBInet.cgi?pl=8006001 |url-status=live }}</ref>
|Лаптăк проценчĕ =
|Лаптăк вырăнĕ =
|Максималлă çӳллĕш =
|Вăтам çӳллĕшĕ =
|Минималлă çӳллĕш =
|Карттă = Bazarno-Karabulaksky_locator_map.svg
|Администрациллĕ виçен картти =
|АВ карттин пысăкăшĕ = 500px
|ВăхăтТăрăхĕ = [[Самар вӑхӑчӗ]]
|Аббревиатура =
|ISO =
|FIPS =
|Телефон кочĕ =
|Почтă индексĕсем =
|Тетел-домен =
|Автомобиль номерĕсен кочĕсем = 64, 164
|Сайт = https://admbk.ru/
|Commons-ри категори =
|Асăрхавсем =
}}
'''Пасарлӑ Карабулак районӗ''' ({{lang-ru|Базарно-Карабулакский район}}, {{lang-tt|Базарлы Караболак районы}})— [[Сарӑту облаҫӗ]]н ([[РФ]]) [[Сарӑту облаҫӗн администрациллӗ-территориллӗ пайланӑвӗ|администрациллӗ-территориллӗ виҫи]] ([[Раҫҫейӗн субъекчӗсен районӗсем|район]]) тата [[муниципаллӑ йӗркеленӳ|муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ]] ([[Муниципаллӑ район (Раҫҫей)|муниципаллӑ район]]).
[[Администраци центрӗ|Администраци тӗпӗ]] — [[Пасарлӑ Карабулак]] [[хула евӗр посёлок]]ӗ.
== Географи ==
Район Атӑлӑн ҫурҫӗр пайӗнчи сылтӑм ҫыран енче, [[Атӑлҫи сӑртлӑхӗ]]нче вырнаҫнӑ. Татнӑ рельефпе нумай вӑрмансем пур.
Район лаптӑкӗ — 2,3 пин км². Пӗтӗм усӑ курнин [[Автомагистраль|автоҫулӗсен]] вӑрӑмӑшӗ — 324,0 км.
=== Чикӗсем ===
{| class="wikitable"
!
Ен
!
Район е облаҫ
|-
|Ҫурҫӗр
| [[Пенза облаҫӗ]]н [[Лопатино районӗ|Лопатино]] тата [[Ҫӑрттанлӑ районӗ]]сем
|-
|Ҫурҫӗр-Тухӑҫ
| [[Балтай районӗ]]
|-
|Тухӑҫ
| [[Вольск районӗ]]
|-
|Кӑнтӑр
| [[Воскресенское районӗ (Сарӑту облаҫӗ)|Воскресенское районӗ]]
|-
|Кӑнтӑр-Анӑҫ
| [[Ҫӗнӗ Бурас районӗ]]
|}
== Истори ==
Пасарлӑ Карабулак районӗн ҫӗрне ҫынсем 13 пин каялла пурӑнма килме пуҫланӑ, кун ҫинчен [[Ӗшнеуй]] сали патӗнчи тупнӑ [[хӗҫ]]семпе [[шӗвӗрӗш]]сем палӑртаҫҫӗ<ref name="ком">[https://1kommunist.ru/2020/07/19/bazarno-karabulakskij-rajon/ Базарно-Карабулакский район] ГАЗЕТА «КОММУНИСТ»</ref>.
[[XVII ӗмӗр]]чченхи район ҫӗрӗнче йышлӑ мар [[ирҫесем]] тата [[тутарсем]] пурӑннӑ. Вырӑнти лӑсӑ вӑрмансенче ирҫесем [[сунар|сунарланӑ]], [[пулӑ тытни]] тата [[ҫӑлӑ]] [[пыл]]и татнӑ. Хирте тутарсем выльӑхсене кӗтнӗ тата юханшывсен хӗрринче пӗрремӗш пурӑнмалли вырӑнсем тунӑ<ref name="ком"/><ref name="дип">[https://dipkurier.narod.ru/dip69/mordva.htm ЭТНОСЫ] МОРДВА, ЧУВАШИ – ЛЮДИ НАШИ</ref>.
[[XVII]]-[[XVIII ӗмӗр]]сенче района [[вырӑссем|вырӑс]] [[хресчен]]ӗсемпе пӗрле ҫар ҫыннисем пурӑнма килнӗ. [[Раҫҫей империйӗ|Раҫҫей патшалӑхӗн]] хӗсметӗнчи тутарсем, [[чӑвашсем]], ирҫесем пулнӑ. Вырӑнти вырӑс мар пурӑнакансем яталӑ [[ясак]] ятлӑ налук тӳленӗ. Нумай чӑваш тата тутар кил-йышӗсем вӑйпа христианлантаруран сыхланас тесе карабулак ҫӗрне пурӑнма килнӗ, мӗншӗн тесен кунта тӗн ирӗклӗхӗ пурнӑҫлама пулать пулнӑ<ref name="сад">[http://sadservie.ru/history/before18th/399 Сад Сервье] Саратовский край в XVII веке</ref>. Ҫав вӑхӑтра район ҫӗрӗнче тутар ([[Янкка]]), чӑваш ([[Ӗшнеуй]], [[Касанла]]), ирҫе ([[Сухой Карабулак (сала)|Сухой Карабулак]], [[Рязайкино]]) тата ку халӑхсемпе пурӑнакан хутӑшнӑ ([[Ӑвӑс (сала)|Ӑвӑс]], [[Шурту]] — чӑвашсемпе тутарсем) пурӑнан вырӑнӗсем никӗсленӗ.
{{Тулли дата|1928|07|23}} [[Анатри Атӑл крайӗ]]н [[Мӑлккав округӗ]]нче Пасарлӑ Карабулак районӗ йӗркеленӗ. Унӑн йышне [[Сарӑту кӗпӗрни]]н [[Сарӑту уесӗ]]н ӗлӗкхи ''Пасарлӑ Карабулак вулӑсӗн'' ҫӗрӗ кӗртнӗ.
[[1934]] ҫултан район [[Сарӑту крайӗ]]н пайӗ, [[1936]] ҫултан — [[Сарӑту облаҫӗ]]н пайӗ.
[[1958]] ҫулта район йышне пӑрахӑҫланӑ [[Куриловка районӗ]]н пайӗ (район центрӗпе — [[Вязовка (Пасарлӑ Карабулак районӗ)|Вязовкӑпа]]) кӗртнӗ<ref>{{cite web |url = http://wwhp.ru/sarat.htm |title = Саратовская область на сайте «Всемирный исторический проект» |archiveurl = https://web.archive.org/web/20101203192830/http://wwhp.ru/sarat.htm |archivedate = 2010-12-03 }}</ref>.
== Халӑх йышӗ ==
Наци тытӑмӗ
[[2010]] ҫулта<ref>{{cite web |url=https://srtv.gks.ru/wps/wcm/connect/rosstat_ts/srtv/ru/census_and_researching/census/national_census_2010/ |title=Всероссийская перепись населения 2010::Саратовстат |accessdate=2013-07-13 |archiveurl=https://www.webcitation.org/5zkxwkUEt?url=https://www.gks.ru/free_doc/new_site/population/demo/perepis2010/svod.xls |archivedate=2011-06-27 |deadlink=yes }}</ref>: [[вырăссем]] — 79,6 %, [[тутарсем]] — 8,9 %, [[чăвашсем]] — 6,7 %, [[мордва]], [[украинсем]] и др.
Компактлӑ районта ҫаксем ялсенче халӑхсем пурӑнаҫҫӗ: ([[Шурту]] — [[чăвашсем]], [[тутарсем]]; [[Ĕшнеуй]] — [[чăвашсем]]; [[Казанла]] — [[чăвашсем]]; [[Сухой Карапулак]], [[Рязайкино]] — [[ирçесем]]; [[Яковлевка]] — [[тутарсем]]).
== Муниципаллӑ тытӑмӗ ==
Пасарлӑ Карапулак районӗнче 10 [[муниципаллă йĕркеленӳ]] йышне кӗрет, 2 [[хула тăрăхĕ]] тата 8 [[ял тăрăхĕ|ял тӑрӑхӗ]]<ref name="МО">{{Cite web |url=https://docs.cntd.ru/document/933006758 |title=Закон Саратовской области от 29 декабря 2004 года № 111-ЗСО «О муниципальных образованиях, входящих в состав Базарно-Карабулакского муниципального района» |access-date=2022-03-17 |archive-date=2022-03-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220317154021/https://docs.cntd.ru/document/933006758 |deadlink=no }}</ref>.
Хула тӑрӑхӗсем:
* Пасарлӑ Карапулак [[хула тăрăхĕ|муниципаллӑ йӗркеленӳ]] - [[Пасарлӑ Карапулак]] [[хула евĕр паçулкă|ӗҫ посёлокӗ]]
* Свободный [[хула тăрăхĕ|муниципаллӑ йӗркеленӳ]] - [[Свободный]] [[хула евĕр паçулкă|ӗҫ посёлокӗ]]
Ял тăрăхĕсем:
* [[Алексеевка ял тăрăхĕ|Алексеевка муниципаллӑ йӗркеленӳ]] - [[Алексеевка (Сарăту облаçĕ|Алексеевка]] ялӗ
* [[Ĕшнеуй ял тăрăхĕ|Ӗшнеуй муниципаллӑ йӗркеленӳ]] - [[Ĕшнеуй]] ялӗ
* [[Кивӗ Жуковка ял тăрăхĕ|Кивӗ Жуковка муниципаллӑ йӗркеленӳ]] - [[Кивӗ Жуковка]] ялӗ
* [[Кивӗ Пурасы ял тăрăхĕ|Кивӗ Пурасы муниципаллӑ йӗркеленӳ]] - [[Кивӗ Пурасы]] ялӗ
* [[Липовка ял тăрăхĕ|Липовка муниципаллӑ йӗркеленӳ]] - [[Липовка]] ялӗ
* [[Максимовка ял тăрăхĕ|Максимовка муниципаллӑ йӗркеленӳ]] - [[Максимовка]] ялӗ
* [[Пысӑк Чечуйка ял тăрăхĕ|Пысӑк Чечуйка муниципаллӑ йӗркеленӳ]] - [[Пысӑк Чечуйка]] ялӗ
* [[Яковлевка ял тăрăхĕ|Яковлевка муниципаллӑ йӗркеленӳ]] - [[Яковлевка]] ялӗ
== Пурăнан вырăнсем ==
Районта 47 [[пурăнан вырăн]] пур, 45 [[ял]] тата 2 [[хула]] ([[хула евĕр паçулкă|ӗҫ посёлокӗ]])
== Вуламалли ==
* Атлас автомобильных дорог Саратовской области. Саратов, 2000.
== Асăрхавсем ==
{{асăрхавсем}}
== Каçăсем ==
* [http://saratov.gov.ru/region/municipal_areas/bazarnokarabulak.php Сведения на сайте областной администрации] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120325233940/http://saratov.gov.ru/region/municipal_areas/bazarnokarabulak.php |date=2012-03-25 }}
* [http://region.sgu.ru/oblast/index.htm О районе] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140812095833/http://region.sgu.ru/oblast/index.htm |date=2014-08-12 }}
{{Пасарлă Карабулак районĕ}}
{{Сарăту облаçĕ}}
[[Категори:Пасарлă Карабулак районĕ| ]]
8yp9b99wd2r3ycqpe3hwz8qsyyh720b
876442
876441
2026-08-12T17:50:44Z
Max Tenche
25572
/* Халӑх йышӗ */ хушни
876442
wikitext
text/x-wiki
{{Администрациллĕ виçе
|Тĕс1 = {{Тĕс|Раççей}}
|Тĕс2 =
|Чăвашла ячĕ = Пасарлӑ Карабулак районӗ
|Тăван ячĕ = [[File:Церковь_в_с._Алексеевка.JPG|300px]]
|Герб = Coat_of_Arms_of_Bazarny_Karabulak_rayon_(Saratov_oblast).png
|Ялав =
|Ялава ăнлантарни =
|Герба ăнлантарни = Пасарлӑ Карабулак районӗн гербӗ
|Патшалăх = {{RUS}}
|lat_dir = N |lat_deg = |lat_min = |lat_sec =
|lon_dir = E |lon_deg = |lon_min = |lon_sec =
|Гимн =
|Статус = [[муниципаллӑ район]]
|Кĕрет = [[Сарӑту облаҫӗ]]
|Тытăмĕ = {{nobr|13 муниципаллӑ йӗркеленӳ}}
|Тĕп хула = [[Пасарлӑ Карабулак]] [[хеп|хула евӗр посёлокӗ]]
|Вăхăт = [[1928]], [[утӑ, 23]]
|Пуçлăх = Кушнарев Андрей Сергеевич<ref name=puclox>[https://admbk.ru/administration/staff/ Глава Официальный сайт администрации Базарно-Карабулакского муниципального района | Глава Базарно-Карабулакского муниципального района]</ref>
|Пуçлăх тĕсĕ = Муниципаллӑ район пуҫлӑхӗ
|Пуçлăх2 =
|Пуçлăх тĕсĕ2 =
|ШВП =
|ШВП çулĕ =
|ШВП вырăнĕ =
|ШВП пурăнан кашни çынна =
|ШВП пурăнан кашни çынна вырăнĕ =
|Чĕлхе = [[вырӑс чӗлхи|вырӑс]]
|Чĕлхесем =
|Пурăнан халăх = {{ Пурăнан халăх | Базарно-Карабулакский район | тс }}
|Çырав çулĕ = {{ Пурăнан халăх | Базарно-Карабулакский район | г }}
|Пурăнан халăх проценчĕ = {{ #expr: ( {{ Пурăнан халăх | Базарно-Карабулакский район | ч }} * 100 / {{ Пурăнан халăх | Саратовская область | ч }} round 2 ) }}
|Пурăнан халăх вырăнĕ =
|Йышлăх = {{ formatnum: {{ #expr: ( {{ Пурăнан халăх | Татищевский район | ч }} / 2293.83 round 2 ) }} }}
|Йышлăх вырăнĕ =
|Наци йышĕ = [[вырӑссем]], [[чӑвашсем]], [[тутарсем]], [[мордвасем]]
|Конфесси йышĕ =
|Лаптăк = 2293,83<ref name="63_8006001">{{Cite web |url=https://www.gks.ru/dbscripts/munst/munst63/DBInet.cgi?pl=8006001 |title=Саратовская область. Общая площадь земель муниципального образования |access-date=2019-11-28 |archive-date=2020-08-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200803092744/https://www.gks.ru/dbscripts/munst/munst63/DBInet.cgi?pl=8006001 |url-status=live }}</ref>
|Лаптăк проценчĕ =
|Лаптăк вырăнĕ =
|Максималлă çӳллĕш =
|Вăтам çӳллĕшĕ =
|Минималлă çӳллĕш =
|Карттă = Bazarno-Karabulaksky_locator_map.svg
|Администрациллĕ виçен картти =
|АВ карттин пысăкăшĕ = 500px
|ВăхăтТăрăхĕ = [[Самар вӑхӑчӗ]]
|Аббревиатура =
|ISO =
|FIPS =
|Телефон кочĕ =
|Почтă индексĕсем =
|Тетел-домен =
|Автомобиль номерĕсен кочĕсем = 64, 164
|Сайт = https://admbk.ru/
|Commons-ри категори =
|Асăрхавсем =
}}
'''Пасарлӑ Карабулак районӗ''' ({{lang-ru|Базарно-Карабулакский район}}, {{lang-tt|Базарлы Караболак районы}})— [[Сарӑту облаҫӗ]]н ([[РФ]]) [[Сарӑту облаҫӗн администрациллӗ-территориллӗ пайланӑвӗ|администрациллӗ-территориллӗ виҫи]] ([[Раҫҫейӗн субъекчӗсен районӗсем|район]]) тата [[муниципаллӑ йӗркеленӳ|муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ]] ([[Муниципаллӑ район (Раҫҫей)|муниципаллӑ район]]).
[[Администраци центрӗ|Администраци тӗпӗ]] — [[Пасарлӑ Карабулак]] [[хула евӗр посёлок]]ӗ.
== Географи ==
Район Атӑлӑн ҫурҫӗр пайӗнчи сылтӑм ҫыран енче, [[Атӑлҫи сӑртлӑхӗ]]нче вырнаҫнӑ. Татнӑ рельефпе нумай вӑрмансем пур.
Район лаптӑкӗ — 2,3 пин км². Пӗтӗм усӑ курнин [[Автомагистраль|автоҫулӗсен]] вӑрӑмӑшӗ — 324,0 км.
=== Чикӗсем ===
{| class="wikitable"
!
Ен
!
Район е облаҫ
|-
|Ҫурҫӗр
| [[Пенза облаҫӗ]]н [[Лопатино районӗ|Лопатино]] тата [[Ҫӑрттанлӑ районӗ]]сем
|-
|Ҫурҫӗр-Тухӑҫ
| [[Балтай районӗ]]
|-
|Тухӑҫ
| [[Вольск районӗ]]
|-
|Кӑнтӑр
| [[Воскресенское районӗ (Сарӑту облаҫӗ)|Воскресенское районӗ]]
|-
|Кӑнтӑр-Анӑҫ
| [[Ҫӗнӗ Бурас районӗ]]
|}
== Истори ==
Пасарлӑ Карабулак районӗн ҫӗрне ҫынсем 13 пин каялла пурӑнма килме пуҫланӑ, кун ҫинчен [[Ӗшнеуй]] сали патӗнчи тупнӑ [[хӗҫ]]семпе [[шӗвӗрӗш]]сем палӑртаҫҫӗ<ref name="ком">[https://1kommunist.ru/2020/07/19/bazarno-karabulakskij-rajon/ Базарно-Карабулакский район] ГАЗЕТА «КОММУНИСТ»</ref>.
[[XVII ӗмӗр]]чченхи район ҫӗрӗнче йышлӑ мар [[ирҫесем]] тата [[тутарсем]] пурӑннӑ. Вырӑнти лӑсӑ вӑрмансенче ирҫесем [[сунар|сунарланӑ]], [[пулӑ тытни]] тата [[ҫӑлӑ]] [[пыл]]и татнӑ. Хирте тутарсем выльӑхсене кӗтнӗ тата юханшывсен хӗрринче пӗрремӗш пурӑнмалли вырӑнсем тунӑ<ref name="ком"/><ref name="дип">[https://dipkurier.narod.ru/dip69/mordva.htm ЭТНОСЫ] МОРДВА, ЧУВАШИ – ЛЮДИ НАШИ</ref>.
[[XVII]]-[[XVIII ӗмӗр]]сенче района [[вырӑссем|вырӑс]] [[хресчен]]ӗсемпе пӗрле ҫар ҫыннисем пурӑнма килнӗ. [[Раҫҫей империйӗ|Раҫҫей патшалӑхӗн]] хӗсметӗнчи тутарсем, [[чӑвашсем]], ирҫесем пулнӑ. Вырӑнти вырӑс мар пурӑнакансем яталӑ [[ясак]] ятлӑ налук тӳленӗ. Нумай чӑваш тата тутар кил-йышӗсем вӑйпа христианлантаруран сыхланас тесе карабулак ҫӗрне пурӑнма килнӗ, мӗншӗн тесен кунта тӗн ирӗклӗхӗ пурнӑҫлама пулать пулнӑ<ref name="сад">[http://sadservie.ru/history/before18th/399 Сад Сервье] Саратовский край в XVII веке</ref>. Ҫав вӑхӑтра район ҫӗрӗнче тутар ([[Янкка]]), чӑваш ([[Ӗшнеуй]], [[Касанла]]), ирҫе ([[Сухой Карабулак (сала)|Сухой Карабулак]], [[Рязайкино]]) тата ку халӑхсемпе пурӑнакан хутӑшнӑ ([[Ӑвӑс (сала)|Ӑвӑс]], [[Шурту]] — чӑвашсемпе тутарсем) пурӑнан вырӑнӗсем никӗсленӗ.
{{Тулли дата|1928|07|23}} [[Анатри Атӑл крайӗ]]н [[Мӑлккав округӗ]]нче Пасарлӑ Карабулак районӗ йӗркеленӗ. Унӑн йышне [[Сарӑту кӗпӗрни]]н [[Сарӑту уесӗ]]н ӗлӗкхи ''Пасарлӑ Карабулак вулӑсӗн'' ҫӗрӗ кӗртнӗ.
[[1934]] ҫултан район [[Сарӑту крайӗ]]н пайӗ, [[1936]] ҫултан — [[Сарӑту облаҫӗ]]н пайӗ.
[[1958]] ҫулта район йышне пӑрахӑҫланӑ [[Куриловка районӗ]]н пайӗ (район центрӗпе — [[Вязовка (Пасарлӑ Карабулак районӗ)|Вязовкӑпа]]) кӗртнӗ<ref>{{cite web |url = http://wwhp.ru/sarat.htm |title = Саратовская область на сайте «Всемирный исторический проект» |archiveurl = https://web.archive.org/web/20101203192830/http://wwhp.ru/sarat.htm |archivedate = 2010-12-03 }}</ref>.
== Халӑх йышӗ ==
{{ Население | Базарно-Карабулакский район | Столбцов=8 }}
=== Урбанизаци ===
Хулари ([[Пасарлӑ Карабулак]]ра тата [[Свободный (Сарӑту облаҫӗ)|Свободныйра]]) районӑн халӑх йышӗн {{ #expr: ( ( {{ Население | Базарный Карабулак | ч }} + {{ Население | Свободный (Саратовская область) | ч }} ) * 100 / {{ Население | Базарно-Карабулакский район | ч }} round 2 ) }}% пурӑнать.
=== Наци йышӗ ===
[[2010]] ҫулхи ҫырса тухупа: [[вырӑссем]] — 79,6%, [[тутарсем]] — 8,9%, [[чӑвашсем]] — 6,7 %, [[мордвасем]], [[украинсем]] тата ыттисем<ref>{{cite web |url=https://srtv.gks.ru/wps/wcm/connect/rosstat_ts/srtv/ru/census_and_researching/census/national_census_2010/ |title=Всероссийская перепись населения 2010::Саратовстат |accessdate=2013-07-13 |archiveurl=https://www.webcitation.org/5zkxwkUEt?url=https://www.gks.ru/free_doc/new_site/population/demo/perepis2010/svod.xls |archivedate=2011-06-27 |deadlink=yes }}</ref>.
Ку пурӑнан вырӑнсенчи халӑхсен диаспорисем пур:
* [[Ӗшнеуй]] сали — чӑвашсем;
* [[Касанла]] сали — чӑвашсем;
* [[Рязайкино]] сали — ирҫесем;
* [[Сухой Карабулак (сала)|Сухой Карабулак]] — ирҫесем;
* [[Шурту]] сали — чӑвашсемпе тутарсем;
* [[Янкка]] сали — тутарсем.
== Муниципаллӑ тытӑмӗ ==
Пасарлӑ Карапулак районӗнче 10 [[муниципаллă йĕркеленӳ]] йышне кӗрет, 2 [[хула тăрăхĕ]] тата 8 [[ял тăрăхĕ|ял тӑрӑхӗ]]<ref name="МО">{{Cite web |url=https://docs.cntd.ru/document/933006758 |title=Закон Саратовской области от 29 декабря 2004 года № 111-ЗСО «О муниципальных образованиях, входящих в состав Базарно-Карабулакского муниципального района» |access-date=2022-03-17 |archive-date=2022-03-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220317154021/https://docs.cntd.ru/document/933006758 |deadlink=no }}</ref>.
Хула тӑрӑхӗсем:
* Пасарлӑ Карапулак [[хула тăрăхĕ|муниципаллӑ йӗркеленӳ]] - [[Пасарлӑ Карапулак]] [[хула евĕр паçулкă|ӗҫ посёлокӗ]]
* Свободный [[хула тăрăхĕ|муниципаллӑ йӗркеленӳ]] - [[Свободный]] [[хула евĕр паçулкă|ӗҫ посёлокӗ]]
Ял тăрăхĕсем:
* [[Алексеевка ял тăрăхĕ|Алексеевка муниципаллӑ йӗркеленӳ]] - [[Алексеевка (Сарăту облаçĕ|Алексеевка]] ялӗ
* [[Ĕшнеуй ял тăрăхĕ|Ӗшнеуй муниципаллӑ йӗркеленӳ]] - [[Ĕшнеуй]] ялӗ
* [[Кивӗ Жуковка ял тăрăхĕ|Кивӗ Жуковка муниципаллӑ йӗркеленӳ]] - [[Кивӗ Жуковка]] ялӗ
* [[Кивӗ Пурасы ял тăрăхĕ|Кивӗ Пурасы муниципаллӑ йӗркеленӳ]] - [[Кивӗ Пурасы]] ялӗ
* [[Липовка ял тăрăхĕ|Липовка муниципаллӑ йӗркеленӳ]] - [[Липовка]] ялӗ
* [[Максимовка ял тăрăхĕ|Максимовка муниципаллӑ йӗркеленӳ]] - [[Максимовка]] ялӗ
* [[Пысӑк Чечуйка ял тăрăхĕ|Пысӑк Чечуйка муниципаллӑ йӗркеленӳ]] - [[Пысӑк Чечуйка]] ялӗ
* [[Яковлевка ял тăрăхĕ|Яковлевка муниципаллӑ йӗркеленӳ]] - [[Яковлевка]] ялӗ
== Пурăнан вырăнсем ==
Районта 47 [[пурăнан вырăн]] пур, 45 [[ял]] тата 2 [[хула]] ([[хула евĕр паçулкă|ӗҫ посёлокӗ]])
== Вуламалли ==
* Атлас автомобильных дорог Саратовской области. Саратов, 2000.
== Асăрхавсем ==
{{асăрхавсем}}
== Каçăсем ==
* [http://saratov.gov.ru/region/municipal_areas/bazarnokarabulak.php Сведения на сайте областной администрации] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120325233940/http://saratov.gov.ru/region/municipal_areas/bazarnokarabulak.php |date=2012-03-25 }}
* [http://region.sgu.ru/oblast/index.htm О районе] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140812095833/http://region.sgu.ru/oblast/index.htm |date=2014-08-12 }}
{{Пасарлă Карабулак районĕ}}
{{Сарăту облаçĕ}}
[[Категори:Пасарлă Карабулак районĕ| ]]
9x3tooaefj479lfxodwe0alnk5mtf5t
876443
876442
2026-08-12T17:51:35Z
Max Tenche
25572
/* Наци йышӗ */ хушни
876443
wikitext
text/x-wiki
{{Администрациллĕ виçе
|Тĕс1 = {{Тĕс|Раççей}}
|Тĕс2 =
|Чăвашла ячĕ = Пасарлӑ Карабулак районӗ
|Тăван ячĕ = [[File:Церковь_в_с._Алексеевка.JPG|300px]]
|Герб = Coat_of_Arms_of_Bazarny_Karabulak_rayon_(Saratov_oblast).png
|Ялав =
|Ялава ăнлантарни =
|Герба ăнлантарни = Пасарлӑ Карабулак районӗн гербӗ
|Патшалăх = {{RUS}}
|lat_dir = N |lat_deg = |lat_min = |lat_sec =
|lon_dir = E |lon_deg = |lon_min = |lon_sec =
|Гимн =
|Статус = [[муниципаллӑ район]]
|Кĕрет = [[Сарӑту облаҫӗ]]
|Тытăмĕ = {{nobr|13 муниципаллӑ йӗркеленӳ}}
|Тĕп хула = [[Пасарлӑ Карабулак]] [[хеп|хула евӗр посёлокӗ]]
|Вăхăт = [[1928]], [[утӑ, 23]]
|Пуçлăх = Кушнарев Андрей Сергеевич<ref name=puclox>[https://admbk.ru/administration/staff/ Глава Официальный сайт администрации Базарно-Карабулакского муниципального района | Глава Базарно-Карабулакского муниципального района]</ref>
|Пуçлăх тĕсĕ = Муниципаллӑ район пуҫлӑхӗ
|Пуçлăх2 =
|Пуçлăх тĕсĕ2 =
|ШВП =
|ШВП çулĕ =
|ШВП вырăнĕ =
|ШВП пурăнан кашни çынна =
|ШВП пурăнан кашни çынна вырăнĕ =
|Чĕлхе = [[вырӑс чӗлхи|вырӑс]]
|Чĕлхесем =
|Пурăнан халăх = {{ Пурăнан халăх | Базарно-Карабулакский район | тс }}
|Çырав çулĕ = {{ Пурăнан халăх | Базарно-Карабулакский район | г }}
|Пурăнан халăх проценчĕ = {{ #expr: ( {{ Пурăнан халăх | Базарно-Карабулакский район | ч }} * 100 / {{ Пурăнан халăх | Саратовская область | ч }} round 2 ) }}
|Пурăнан халăх вырăнĕ =
|Йышлăх = {{ formatnum: {{ #expr: ( {{ Пурăнан халăх | Татищевский район | ч }} / 2293.83 round 2 ) }} }}
|Йышлăх вырăнĕ =
|Наци йышĕ = [[вырӑссем]], [[чӑвашсем]], [[тутарсем]], [[мордвасем]]
|Конфесси йышĕ =
|Лаптăк = 2293,83<ref name="63_8006001">{{Cite web |url=https://www.gks.ru/dbscripts/munst/munst63/DBInet.cgi?pl=8006001 |title=Саратовская область. Общая площадь земель муниципального образования |access-date=2019-11-28 |archive-date=2020-08-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200803092744/https://www.gks.ru/dbscripts/munst/munst63/DBInet.cgi?pl=8006001 |url-status=live }}</ref>
|Лаптăк проценчĕ =
|Лаптăк вырăнĕ =
|Максималлă çӳллĕш =
|Вăтам çӳллĕшĕ =
|Минималлă çӳллĕш =
|Карттă = Bazarno-Karabulaksky_locator_map.svg
|Администрациллĕ виçен картти =
|АВ карттин пысăкăшĕ = 500px
|ВăхăтТăрăхĕ = [[Самар вӑхӑчӗ]]
|Аббревиатура =
|ISO =
|FIPS =
|Телефон кочĕ =
|Почтă индексĕсем =
|Тетел-домен =
|Автомобиль номерĕсен кочĕсем = 64, 164
|Сайт = https://admbk.ru/
|Commons-ри категори =
|Асăрхавсем =
}}
'''Пасарлӑ Карабулак районӗ''' ({{lang-ru|Базарно-Карабулакский район}}, {{lang-tt|Базарлы Караболак районы}})— [[Сарӑту облаҫӗ]]н ([[РФ]]) [[Сарӑту облаҫӗн администрациллӗ-территориллӗ пайланӑвӗ|администрациллӗ-территориллӗ виҫи]] ([[Раҫҫейӗн субъекчӗсен районӗсем|район]]) тата [[муниципаллӑ йӗркеленӳ|муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ]] ([[Муниципаллӑ район (Раҫҫей)|муниципаллӑ район]]).
[[Администраци центрӗ|Администраци тӗпӗ]] — [[Пасарлӑ Карабулак]] [[хула евӗр посёлок]]ӗ.
== Географи ==
Район Атӑлӑн ҫурҫӗр пайӗнчи сылтӑм ҫыран енче, [[Атӑлҫи сӑртлӑхӗ]]нче вырнаҫнӑ. Татнӑ рельефпе нумай вӑрмансем пур.
Район лаптӑкӗ — 2,3 пин км². Пӗтӗм усӑ курнин [[Автомагистраль|автоҫулӗсен]] вӑрӑмӑшӗ — 324,0 км.
=== Чикӗсем ===
{| class="wikitable"
!
Ен
!
Район е облаҫ
|-
|Ҫурҫӗр
| [[Пенза облаҫӗ]]н [[Лопатино районӗ|Лопатино]] тата [[Ҫӑрттанлӑ районӗ]]сем
|-
|Ҫурҫӗр-Тухӑҫ
| [[Балтай районӗ]]
|-
|Тухӑҫ
| [[Вольск районӗ]]
|-
|Кӑнтӑр
| [[Воскресенское районӗ (Сарӑту облаҫӗ)|Воскресенское районӗ]]
|-
|Кӑнтӑр-Анӑҫ
| [[Ҫӗнӗ Бурас районӗ]]
|}
== Истори ==
Пасарлӑ Карабулак районӗн ҫӗрне ҫынсем 13 пин каялла пурӑнма килме пуҫланӑ, кун ҫинчен [[Ӗшнеуй]] сали патӗнчи тупнӑ [[хӗҫ]]семпе [[шӗвӗрӗш]]сем палӑртаҫҫӗ<ref name="ком">[https://1kommunist.ru/2020/07/19/bazarno-karabulakskij-rajon/ Базарно-Карабулакский район] ГАЗЕТА «КОММУНИСТ»</ref>.
[[XVII ӗмӗр]]чченхи район ҫӗрӗнче йышлӑ мар [[ирҫесем]] тата [[тутарсем]] пурӑннӑ. Вырӑнти лӑсӑ вӑрмансенче ирҫесем [[сунар|сунарланӑ]], [[пулӑ тытни]] тата [[ҫӑлӑ]] [[пыл]]и татнӑ. Хирте тутарсем выльӑхсене кӗтнӗ тата юханшывсен хӗрринче пӗрремӗш пурӑнмалли вырӑнсем тунӑ<ref name="ком"/><ref name="дип">[https://dipkurier.narod.ru/dip69/mordva.htm ЭТНОСЫ] МОРДВА, ЧУВАШИ – ЛЮДИ НАШИ</ref>.
[[XVII]]-[[XVIII ӗмӗр]]сенче района [[вырӑссем|вырӑс]] [[хресчен]]ӗсемпе пӗрле ҫар ҫыннисем пурӑнма килнӗ. [[Раҫҫей империйӗ|Раҫҫей патшалӑхӗн]] хӗсметӗнчи тутарсем, [[чӑвашсем]], ирҫесем пулнӑ. Вырӑнти вырӑс мар пурӑнакансем яталӑ [[ясак]] ятлӑ налук тӳленӗ. Нумай чӑваш тата тутар кил-йышӗсем вӑйпа христианлантаруран сыхланас тесе карабулак ҫӗрне пурӑнма килнӗ, мӗншӗн тесен кунта тӗн ирӗклӗхӗ пурнӑҫлама пулать пулнӑ<ref name="сад">[http://sadservie.ru/history/before18th/399 Сад Сервье] Саратовский край в XVII веке</ref>. Ҫав вӑхӑтра район ҫӗрӗнче тутар ([[Янкка]]), чӑваш ([[Ӗшнеуй]], [[Касанла]]), ирҫе ([[Сухой Карабулак (сала)|Сухой Карабулак]], [[Рязайкино]]) тата ку халӑхсемпе пурӑнакан хутӑшнӑ ([[Ӑвӑс (сала)|Ӑвӑс]], [[Шурту]] — чӑвашсемпе тутарсем) пурӑнан вырӑнӗсем никӗсленӗ.
{{Тулли дата|1928|07|23}} [[Анатри Атӑл крайӗ]]н [[Мӑлккав округӗ]]нче Пасарлӑ Карабулак районӗ йӗркеленӗ. Унӑн йышне [[Сарӑту кӗпӗрни]]н [[Сарӑту уесӗ]]н ӗлӗкхи ''Пасарлӑ Карабулак вулӑсӗн'' ҫӗрӗ кӗртнӗ.
[[1934]] ҫултан район [[Сарӑту крайӗ]]н пайӗ, [[1936]] ҫултан — [[Сарӑту облаҫӗ]]н пайӗ.
[[1958]] ҫулта район йышне пӑрахӑҫланӑ [[Куриловка районӗ]]н пайӗ (район центрӗпе — [[Вязовка (Пасарлӑ Карабулак районӗ)|Вязовкӑпа]]) кӗртнӗ<ref>{{cite web |url = http://wwhp.ru/sarat.htm |title = Саратовская область на сайте «Всемирный исторический проект» |archiveurl = https://web.archive.org/web/20101203192830/http://wwhp.ru/sarat.htm |archivedate = 2010-12-03 }}</ref>.
== Халӑх йышӗ ==
{{ Население | Базарно-Карабулакский район | Столбцов=8 }}
=== Урбанизаци ===
Хулари ([[Пасарлӑ Карабулак]]ра тата [[Свободный (Сарӑту облаҫӗ)|Свободныйра]]) районӑн халӑх йышӗн {{ #expr: ( ( {{ Население | Базарный Карабулак | ч }} + {{ Население | Свободный (Саратовская область) | ч }} ) * 100 / {{ Население | Базарно-Карабулакский район | ч }} round 2 ) }}% пурӑнать.
=== Наци йышӗ ===
[[2010]] ҫулхи ҫырса тухупа: [[вырӑссем]] — 79,6%, [[тутарсем]] — 8,9%, [[чӑвашсем]] — 6,7 %, [[мордвасем]], [[украинсем]] тата ыттисем<ref>{{cite web |url=https://srtv.gks.ru/wps/wcm/connect/rosstat_ts/srtv/ru/census_and_researching/census/national_census_2010/ |title=Всероссийская перепись населения 2010::Саратовстат |accessdate=2013-07-13 |archiveurl=https://www.webcitation.org/5zkxwkUEt?url=https://www.gks.ru/free_doc/new_site/population/demo/perepis2010/svod.xls |archivedate=2011-06-27 |deadlink=yes }}</ref>.
Ку пурӑнан вырӑнсенчи халӑхсен диаспорисем пур:
* [[Ӑвӑс (сала)|Ӑвӑс]] сали — чӑвашсемпе тутарсем;
* [[Ӗшнеуй]] сали — чӑвашсем;
* [[Касанла]] сали — чӑвашсем;
* [[Рязайкино]] сали — ирҫесем;
* [[Сухой Карабулак (сала)|Сухой Карабулак]] — ирҫесем;
* [[Шурту]] сали — чӑвашсемпе тутарсем;
* [[Янкка]] сали — тутарсем.
== Муниципаллӑ тытӑмӗ ==
Пасарлӑ Карапулак районӗнче 10 [[муниципаллă йĕркеленӳ]] йышне кӗрет, 2 [[хула тăрăхĕ]] тата 8 [[ял тăрăхĕ|ял тӑрӑхӗ]]<ref name="МО">{{Cite web |url=https://docs.cntd.ru/document/933006758 |title=Закон Саратовской области от 29 декабря 2004 года № 111-ЗСО «О муниципальных образованиях, входящих в состав Базарно-Карабулакского муниципального района» |access-date=2022-03-17 |archive-date=2022-03-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220317154021/https://docs.cntd.ru/document/933006758 |deadlink=no }}</ref>.
Хула тӑрӑхӗсем:
* Пасарлӑ Карапулак [[хула тăрăхĕ|муниципаллӑ йӗркеленӳ]] - [[Пасарлӑ Карапулак]] [[хула евĕр паçулкă|ӗҫ посёлокӗ]]
* Свободный [[хула тăрăхĕ|муниципаллӑ йӗркеленӳ]] - [[Свободный]] [[хула евĕр паçулкă|ӗҫ посёлокӗ]]
Ял тăрăхĕсем:
* [[Алексеевка ял тăрăхĕ|Алексеевка муниципаллӑ йӗркеленӳ]] - [[Алексеевка (Сарăту облаçĕ|Алексеевка]] ялӗ
* [[Ĕшнеуй ял тăрăхĕ|Ӗшнеуй муниципаллӑ йӗркеленӳ]] - [[Ĕшнеуй]] ялӗ
* [[Кивӗ Жуковка ял тăрăхĕ|Кивӗ Жуковка муниципаллӑ йӗркеленӳ]] - [[Кивӗ Жуковка]] ялӗ
* [[Кивӗ Пурасы ял тăрăхĕ|Кивӗ Пурасы муниципаллӑ йӗркеленӳ]] - [[Кивӗ Пурасы]] ялӗ
* [[Липовка ял тăрăхĕ|Липовка муниципаллӑ йӗркеленӳ]] - [[Липовка]] ялӗ
* [[Максимовка ял тăрăхĕ|Максимовка муниципаллӑ йӗркеленӳ]] - [[Максимовка]] ялӗ
* [[Пысӑк Чечуйка ял тăрăхĕ|Пысӑк Чечуйка муниципаллӑ йӗркеленӳ]] - [[Пысӑк Чечуйка]] ялӗ
* [[Яковлевка ял тăрăхĕ|Яковлевка муниципаллӑ йӗркеленӳ]] - [[Яковлевка]] ялӗ
== Пурăнан вырăнсем ==
Районта 47 [[пурăнан вырăн]] пур, 45 [[ял]] тата 2 [[хула]] ([[хула евĕр паçулкă|ӗҫ посёлокӗ]])
== Вуламалли ==
* Атлас автомобильных дорог Саратовской области. Саратов, 2000.
== Асăрхавсем ==
{{асăрхавсем}}
== Каçăсем ==
* [http://saratov.gov.ru/region/municipal_areas/bazarnokarabulak.php Сведения на сайте областной администрации] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120325233940/http://saratov.gov.ru/region/municipal_areas/bazarnokarabulak.php |date=2012-03-25 }}
* [http://region.sgu.ru/oblast/index.htm О районе] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140812095833/http://region.sgu.ru/oblast/index.htm |date=2014-08-12 }}
{{Пасарлă Карабулак районĕ}}
{{Сарăту облаçĕ}}
[[Категори:Пасарлă Карабулак районĕ| ]]
4n591612jib470srdcd8aathimvgfj8
876445
876443
2026-08-12T17:57:44Z
Max Tenche
25572
/* Наци йышӗ */
876445
wikitext
text/x-wiki
{{Администрациллĕ виçе
|Тĕс1 = {{Тĕс|Раççей}}
|Тĕс2 =
|Чăвашла ячĕ = Пасарлӑ Карабулак районӗ
|Тăван ячĕ = [[File:Церковь_в_с._Алексеевка.JPG|300px]]
|Герб = Coat_of_Arms_of_Bazarny_Karabulak_rayon_(Saratov_oblast).png
|Ялав =
|Ялава ăнлантарни =
|Герба ăнлантарни = Пасарлӑ Карабулак районӗн гербӗ
|Патшалăх = {{RUS}}
|lat_dir = N |lat_deg = |lat_min = |lat_sec =
|lon_dir = E |lon_deg = |lon_min = |lon_sec =
|Гимн =
|Статус = [[муниципаллӑ район]]
|Кĕрет = [[Сарӑту облаҫӗ]]
|Тытăмĕ = {{nobr|13 муниципаллӑ йӗркеленӳ}}
|Тĕп хула = [[Пасарлӑ Карабулак]] [[хеп|хула евӗр посёлокӗ]]
|Вăхăт = [[1928]], [[утӑ, 23]]
|Пуçлăх = Кушнарев Андрей Сергеевич<ref name=puclox>[https://admbk.ru/administration/staff/ Глава Официальный сайт администрации Базарно-Карабулакского муниципального района | Глава Базарно-Карабулакского муниципального района]</ref>
|Пуçлăх тĕсĕ = Муниципаллӑ район пуҫлӑхӗ
|Пуçлăх2 =
|Пуçлăх тĕсĕ2 =
|ШВП =
|ШВП çулĕ =
|ШВП вырăнĕ =
|ШВП пурăнан кашни çынна =
|ШВП пурăнан кашни çынна вырăнĕ =
|Чĕлхе = [[вырӑс чӗлхи|вырӑс]]
|Чĕлхесем =
|Пурăнан халăх = {{ Пурăнан халăх | Базарно-Карабулакский район | тс }}
|Çырав çулĕ = {{ Пурăнан халăх | Базарно-Карабулакский район | г }}
|Пурăнан халăх проценчĕ = {{ #expr: ( {{ Пурăнан халăх | Базарно-Карабулакский район | ч }} * 100 / {{ Пурăнан халăх | Саратовская область | ч }} round 2 ) }}
|Пурăнан халăх вырăнĕ =
|Йышлăх = {{ formatnum: {{ #expr: ( {{ Пурăнан халăх | Татищевский район | ч }} / 2293.83 round 2 ) }} }}
|Йышлăх вырăнĕ =
|Наци йышĕ = [[вырӑссем]], [[чӑвашсем]], [[тутарсем]], [[мордвасем]]
|Конфесси йышĕ =
|Лаптăк = 2293,83<ref name="63_8006001">{{Cite web |url=https://www.gks.ru/dbscripts/munst/munst63/DBInet.cgi?pl=8006001 |title=Саратовская область. Общая площадь земель муниципального образования |access-date=2019-11-28 |archive-date=2020-08-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200803092744/https://www.gks.ru/dbscripts/munst/munst63/DBInet.cgi?pl=8006001 |url-status=live }}</ref>
|Лаптăк проценчĕ =
|Лаптăк вырăнĕ =
|Максималлă çӳллĕш =
|Вăтам çӳллĕшĕ =
|Минималлă çӳллĕш =
|Карттă = Bazarno-Karabulaksky_locator_map.svg
|Администрациллĕ виçен картти =
|АВ карттин пысăкăшĕ = 500px
|ВăхăтТăрăхĕ = [[Самар вӑхӑчӗ]]
|Аббревиатура =
|ISO =
|FIPS =
|Телефон кочĕ =
|Почтă индексĕсем =
|Тетел-домен =
|Автомобиль номерĕсен кочĕсем = 64, 164
|Сайт = https://admbk.ru/
|Commons-ри категори =
|Асăрхавсем =
}}
'''Пасарлӑ Карабулак районӗ''' ({{lang-ru|Базарно-Карабулакский район}}, {{lang-tt|Базарлы Караболак районы}})— [[Сарӑту облаҫӗ]]н ([[РФ]]) [[Сарӑту облаҫӗн администрациллӗ-территориллӗ пайланӑвӗ|администрациллӗ-территориллӗ виҫи]] ([[Раҫҫейӗн субъекчӗсен районӗсем|район]]) тата [[муниципаллӑ йӗркеленӳ|муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ]] ([[Муниципаллӑ район (Раҫҫей)|муниципаллӑ район]]).
[[Администраци центрӗ|Администраци тӗпӗ]] — [[Пасарлӑ Карабулак]] [[хула евӗр посёлок]]ӗ.
== Географи ==
Район Атӑлӑн ҫурҫӗр пайӗнчи сылтӑм ҫыран енче, [[Атӑлҫи сӑртлӑхӗ]]нче вырнаҫнӑ. Татнӑ рельефпе нумай вӑрмансем пур.
Район лаптӑкӗ — 2,3 пин км². Пӗтӗм усӑ курнин [[Автомагистраль|автоҫулӗсен]] вӑрӑмӑшӗ — 324,0 км.
=== Чикӗсем ===
{| class="wikitable"
!
Ен
!
Район е облаҫ
|-
|Ҫурҫӗр
| [[Пенза облаҫӗ]]н [[Лопатино районӗ|Лопатино]] тата [[Ҫӑрттанлӑ районӗ]]сем
|-
|Ҫурҫӗр-Тухӑҫ
| [[Балтай районӗ]]
|-
|Тухӑҫ
| [[Вольск районӗ]]
|-
|Кӑнтӑр
| [[Воскресенское районӗ (Сарӑту облаҫӗ)|Воскресенское районӗ]]
|-
|Кӑнтӑр-Анӑҫ
| [[Ҫӗнӗ Бурас районӗ]]
|}
== Истори ==
Пасарлӑ Карабулак районӗн ҫӗрне ҫынсем 13 пин каялла пурӑнма килме пуҫланӑ, кун ҫинчен [[Ӗшнеуй]] сали патӗнчи тупнӑ [[хӗҫ]]семпе [[шӗвӗрӗш]]сем палӑртаҫҫӗ<ref name="ком">[https://1kommunist.ru/2020/07/19/bazarno-karabulakskij-rajon/ Базарно-Карабулакский район] ГАЗЕТА «КОММУНИСТ»</ref>.
[[XVII ӗмӗр]]чченхи район ҫӗрӗнче йышлӑ мар [[ирҫесем]] тата [[тутарсем]] пурӑннӑ. Вырӑнти лӑсӑ вӑрмансенче ирҫесем [[сунар|сунарланӑ]], [[пулӑ тытни]] тата [[ҫӑлӑ]] [[пыл]]и татнӑ. Хирте тутарсем выльӑхсене кӗтнӗ тата юханшывсен хӗрринче пӗрремӗш пурӑнмалли вырӑнсем тунӑ<ref name="ком"/><ref name="дип">[https://dipkurier.narod.ru/dip69/mordva.htm ЭТНОСЫ] МОРДВА, ЧУВАШИ – ЛЮДИ НАШИ</ref>.
[[XVII]]-[[XVIII ӗмӗр]]сенче района [[вырӑссем|вырӑс]] [[хресчен]]ӗсемпе пӗрле ҫар ҫыннисем пурӑнма килнӗ. [[Раҫҫей империйӗ|Раҫҫей патшалӑхӗн]] хӗсметӗнчи тутарсем, [[чӑвашсем]], ирҫесем пулнӑ. Вырӑнти вырӑс мар пурӑнакансем яталӑ [[ясак]] ятлӑ налук тӳленӗ. Нумай чӑваш тата тутар кил-йышӗсем вӑйпа христианлантаруран сыхланас тесе карабулак ҫӗрне пурӑнма килнӗ, мӗншӗн тесен кунта тӗн ирӗклӗхӗ пурнӑҫлама пулать пулнӑ<ref name="сад">[http://sadservie.ru/history/before18th/399 Сад Сервье] Саратовский край в XVII веке</ref>. Ҫав вӑхӑтра район ҫӗрӗнче тутар ([[Янкка]]), чӑваш ([[Ӗшнеуй]], [[Касанла]]), ирҫе ([[Сухой Карабулак (сала)|Сухой Карабулак]], [[Рязайкино]]) тата ку халӑхсемпе пурӑнакан хутӑшнӑ ([[Ӑвӑс (сала)|Ӑвӑс]], [[Шурту]] — чӑвашсемпе тутарсем) пурӑнан вырӑнӗсем никӗсленӗ.
{{Тулли дата|1928|07|23}} [[Анатри Атӑл крайӗ]]н [[Мӑлккав округӗ]]нче Пасарлӑ Карабулак районӗ йӗркеленӗ. Унӑн йышне [[Сарӑту кӗпӗрни]]н [[Сарӑту уесӗ]]н ӗлӗкхи ''Пасарлӑ Карабулак вулӑсӗн'' ҫӗрӗ кӗртнӗ.
[[1934]] ҫултан район [[Сарӑту крайӗ]]н пайӗ, [[1936]] ҫултан — [[Сарӑту облаҫӗ]]н пайӗ.
[[1958]] ҫулта район йышне пӑрахӑҫланӑ [[Куриловка районӗ]]н пайӗ (район центрӗпе — [[Вязовка (Пасарлӑ Карабулак районӗ)|Вязовкӑпа]]) кӗртнӗ<ref>{{cite web |url = http://wwhp.ru/sarat.htm |title = Саратовская область на сайте «Всемирный исторический проект» |archiveurl = https://web.archive.org/web/20101203192830/http://wwhp.ru/sarat.htm |archivedate = 2010-12-03 }}</ref>.
== Халӑх йышӗ ==
{{ Население | Базарно-Карабулакский район | Столбцов=8 }}
=== Урбанизаци ===
Хулари ([[Пасарлӑ Карабулак]]ра тата [[Свободный (Сарӑту облаҫӗ)|Свободныйра]]) районӑн халӑх йышӗн {{ #expr: ( ( {{ Население | Базарный Карабулак | ч }} + {{ Население | Свободный (Саратовская область) | ч }} ) * 100 / {{ Население | Базарно-Карабулакский район | ч }} round 2 ) }}% пурӑнать.
=== Наци йышӗ ===
[[2010]] ҫулхи ҫырса тухупа: [[вырӑссем]] — 79,6%, [[тутарсем]] — 8,9%, [[чӑвашсем]] — 6,7 %, [[мордвасем]], [[украинсем]] тата ыттисем<ref>{{cite web |url=https://srtv.gks.ru/wps/wcm/connect/rosstat_ts/srtv/ru/census_and_researching/census/national_census_2010/ |title=Всероссийская перепись населения 2010::Саратовстат |accessdate=2013-07-13 |archiveurl=https://www.webcitation.org/5zkxwkUEt?url=https://www.gks.ru/free_doc/new_site/population/demo/perepis2010/svod.xls |archivedate=2011-06-27 |deadlink=yes }}</ref>.
Ку пурӑнан вырӑнсенчи халӑхсен диаспорисем пур:
* [[Ӑвӑс (сала)|Ӑвӑс]] ялӗ — чӑвашсемпе тутарсем;
* [[Ӗшнеуй]] сали — чӑвашсем;
* [[Касанла]] сали — чӑвашсем;
* [[Рязайкино]] сали — ирҫесем;
* [[Сухой Карабулак (сала)|Сухой Карабулак]] — ирҫесем;
* [[Шурту]] сали — чӑвашсемпе тутарсем;
* [[Янкка]] сали — тутарсем.
== Муниципаллӑ тытӑмӗ ==
Пасарлӑ Карапулак районӗнче 10 [[муниципаллă йĕркеленӳ]] йышне кӗрет, 2 [[хула тăрăхĕ]] тата 8 [[ял тăрăхĕ|ял тӑрӑхӗ]]<ref name="МО">{{Cite web |url=https://docs.cntd.ru/document/933006758 |title=Закон Саратовской области от 29 декабря 2004 года № 111-ЗСО «О муниципальных образованиях, входящих в состав Базарно-Карабулакского муниципального района» |access-date=2022-03-17 |archive-date=2022-03-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220317154021/https://docs.cntd.ru/document/933006758 |deadlink=no }}</ref>.
Хула тӑрӑхӗсем:
* Пасарлӑ Карапулак [[хула тăрăхĕ|муниципаллӑ йӗркеленӳ]] - [[Пасарлӑ Карапулак]] [[хула евĕр паçулкă|ӗҫ посёлокӗ]]
* Свободный [[хула тăрăхĕ|муниципаллӑ йӗркеленӳ]] - [[Свободный]] [[хула евĕр паçулкă|ӗҫ посёлокӗ]]
Ял тăрăхĕсем:
* [[Алексеевка ял тăрăхĕ|Алексеевка муниципаллӑ йӗркеленӳ]] - [[Алексеевка (Сарăту облаçĕ|Алексеевка]] ялӗ
* [[Ĕшнеуй ял тăрăхĕ|Ӗшнеуй муниципаллӑ йӗркеленӳ]] - [[Ĕшнеуй]] ялӗ
* [[Кивӗ Жуковка ял тăрăхĕ|Кивӗ Жуковка муниципаллӑ йӗркеленӳ]] - [[Кивӗ Жуковка]] ялӗ
* [[Кивӗ Пурасы ял тăрăхĕ|Кивӗ Пурасы муниципаллӑ йӗркеленӳ]] - [[Кивӗ Пурасы]] ялӗ
* [[Липовка ял тăрăхĕ|Липовка муниципаллӑ йӗркеленӳ]] - [[Липовка]] ялӗ
* [[Максимовка ял тăрăхĕ|Максимовка муниципаллӑ йӗркеленӳ]] - [[Максимовка]] ялӗ
* [[Пысӑк Чечуйка ял тăрăхĕ|Пысӑк Чечуйка муниципаллӑ йӗркеленӳ]] - [[Пысӑк Чечуйка]] ялӗ
* [[Яковлевка ял тăрăхĕ|Яковлевка муниципаллӑ йӗркеленӳ]] - [[Яковлевка]] ялӗ
== Пурăнан вырăнсем ==
Районта 47 [[пурăнан вырăн]] пур, 45 [[ял]] тата 2 [[хула]] ([[хула евĕр паçулкă|ӗҫ посёлокӗ]])
== Вуламалли ==
* Атлас автомобильных дорог Саратовской области. Саратов, 2000.
== Асăрхавсем ==
{{асăрхавсем}}
== Каçăсем ==
* [http://saratov.gov.ru/region/municipal_areas/bazarnokarabulak.php Сведения на сайте областной администрации] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120325233940/http://saratov.gov.ru/region/municipal_areas/bazarnokarabulak.php |date=2012-03-25 }}
* [http://region.sgu.ru/oblast/index.htm О районе] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140812095833/http://region.sgu.ru/oblast/index.htm |date=2014-08-12 }}
{{Пасарлă Карабулак районĕ}}
{{Сарăту облаçĕ}}
[[Категори:Пасарлă Карабулак районĕ| ]]
1jmvhhkr464a81fuconfxbfgmugp347
Кальяри
0
85273
876448
683876
2026-08-12T22:25:03Z
Cromenio
40738
876448
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox settlement
|official_name = Кальяри
|settlement_type = хула
|image_skyline = Collage Cagliari.jpg
|image_blank_emblem = Cagliari-Stemma.svg
|website =
}}
'''Кальяри''' ({{lang-it|Cagliari}}) — Сардини регионӗн [[Итали]] хули.
Сардини облаҫӗн тата провинцийӗн административлӑ тӗп хули.
== Кун-ҫулӗ ==
== Паллӑ ҫынӗсем ==
*
== Тӑванлӑ хуласем ==
*
== Вуламалли ==
* Кальяри // Словарь географических названий зарубежных стран / отв. ред. А. М. Комков. — 3-е изд., перераб. и доп. — М. : Недра, 1986. — 459 с.
* Кальяри / Т. А. Галкина // Исландия — Канцеляризмы. — М. : Большая российская энциклопедия, 2008. — С. 575. — (Большая российская энциклопедия : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов ; 2004—2017, т. 12). — ISBN 978-5-85270-343-9.
* Цыганкова М. В., Букин В. И., Лысакова Е. И., Смирнова А. Г., Резник А. М. Извлечение ванадия из золы, получаемой при сжигании мазута на тепловых электростанциях // Известия высших учебных заведений. Цветная металлургия. — 2011. — № 1. — С. 21-26.
== Каҫӑсем ==
* {{official|https://www.comune.cagliari.it|муниципалитета Кальяри|lang=it}}
[[Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа]]
[[Категори:Хула]]
[[Категори:Итали хулисем]]
hlhwq2t3apsr94s8rbpyj0hm7ih0cjj
Шаблон:Ҫӗнӗ Пурас районĕ
10
123671
876449
844952
2026-08-13T08:55:26Z
EmausBot
4769
Бот: исправление двойного перенаправления на [[Шаблон:Ҫӗнӗ Бурас районӗ]]
876449
wikitext
text/x-wiki
#перенаправление [[Шаблон:Ҫӗнӗ Бурас районӗ]]
ihwq15t433lk1s7grmfuf7fignbllza
Ӗшнеуй
0
130508
876437
2026-08-12T17:23:41Z
Max Tenche
25572
[[Ĕшнеуй]] ҫине куҫарни
876437
wikitext
text/x-wiki
#redirect [[Ĕшнеуй]]
1titw99ent3ib9jfmaxkf7xl9rxi7pl
Пулӑ тытни
0
130509
876438
2026-08-12T17:26:52Z
Max Tenche
25572
[[Пулă çитĕнтересси]] ҫине куҫарни
876438
wikitext
text/x-wiki
#redirect [[Пулă çитĕнтересси]]
kirojlrvoi0ueghumzt93g0jruf2023
Ҫӑлӑ
0
130510
876439
2026-08-12T17:29:16Z
Max Tenche
25572
[[Çăлă]] ҫине куҫарни
876439
wikitext
text/x-wiki
#redirect [[Çăлă]]
a7guifn5wgi7ogf2okb2lm7dmnv73jw
Ӑвӑс (сала)
0
130511
876440
2026-08-12T17:35:51Z
Max Tenche
25572
[[Ăвăс (ял)]] ҫине куҫарни
876440
wikitext
text/x-wiki
#redirect [[Ăвăс (ял)]]
axll05m53sz74pixcmdikqopi0swj6x
Хула евӗр посёлок
0
130512
876444
2026-08-12T17:54:11Z
Max Tenche
25572
[[Хула евĕр паçулкă]] ҫине куҫарни
876444
wikitext
text/x-wiki
#redirect [[Хула евĕр паçулкă]]
3b277epa4yjaizy2s0i2f9duq7inboy
Шаблон:Potd/2026-08-19 (cv)
10
130513
876446
2026-08-12T22:10:39Z
Ymblanter
7764
Ҫӗнӗ страница: «Пеларгония Pelargonium zonale, садовый резерват Йонкерваллеи, Фриске Маррен, Фрисландия, Нидерланды»
876446
wikitext
text/x-wiki
Пеларгония Pelargonium zonale, садовый резерват Йонкерваллеи, Фриске Маррен, Фрисландия, Нидерланды
4gbsbxcpamc24stidyi7u5ykyyb9c3t
Шаблон:Potd/2026-08-19
10
130514
876447
2026-08-12T22:10:54Z
Ymblanter
7764
Ҫӗнӗ страница: «Staande geranium Pelargonium zonale wit. 20-06-2025. (actm.) 02.jpg»
876447
wikitext
text/x-wiki
Staande geranium Pelargonium zonale wit. 20-06-2025. (actm.) 02.jpg
0vy8d9yeweqqptvmvhi2nrdsr52ja0u