Википеди cvwiki https://cv.wikipedia.org/wiki/%D0%A2%C4%95%D0%BF_%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%86%D0%B0 MediaWiki 1.47.0-wmf.15 first-letter Медиа Ятарлă Сӳтсе явасси Хутшăнакан Хутшăнаканăн канашлу страници Википеди Википеди сӳтсе явмалли Ӳкерчĕк Ӳкерчĕке сӳтсе явмалли MediaWiki MediaWiki сӳтсе явмалли Шаблон Шаблона сӳтсе явмалли Пулăшу Пулăшăва сӳтсе явмалли Категори Категорине сӳтсе явмалли TimedText TimedText talk Модуль Обсуждение модуля Event Event talk 0 1164 876453 867565 2026-08-13T22:47:26Z InternetArchiveBot 28304 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 876453 wikitext text/x-wiki {{ПВ-Раççей |статус = 1965 |чăвашла çĕлĕк = Çĕнĕ Шупашкар |тăван çĕлĕк = [[File:Новочебоксарск-коллаж1.jpg|300px|center|Çĕнĕ Шупашкар]] <br> |герб = Coat of Arms of Novocheboksarsk (Chuvashia).svg |ялав = Flag of Novocheboksarsk (Chuvashia).svg |lat_deg = 56|lat_min = 07|lat_sec = 00 |lon_deg = 47|lon_min = 30|lon_sec = 00 |CoordAddon = type:city(125500)_region:RU |CoordScale = |ЯндексКартти = http://maps.yandex.ru/map_search.xml?map=5&lay=2&id=34781 |регион = Чăваш Ен |регион тапăлра = Чаваш Ен |район тĕсĕ = |район = |район тапăлра = |пурăнан вырăн тĕсĕ = Хула |пурăнан вырăн = |пурăнан вырăн тапăлра = |пуçлăх = [[Бирюков Олег Борисович]] |никĕсленĕ вăхăт = 1960 |пĕрремĕш асăну = |малтанхи ятсем = Спутник (1965 çулчен) |лаптăк = 51,14 (хула тăрăхĕн чиккипе)<ref name="BD">[http://www.gks.ru/scripts/db_inet2/passport/table.aspx?opt=97710000200620072008200920102011 БД ПМО Чувашской Республики. Город Новочебоксарск]</ref> |ПВ центрĕн çӳллĕшĕ = 90 |климат = континентри вăтам |пурăнан халăх = |çырав çулĕ = |йышлăх = 2, 4342 |агломераци = |наци йышĕ = [[чăвашсем]] — 53% <br /> [[вырăссем]] — 32% <br /> [[тутарсем]] — 6% <br /> [[ирçесем]] — 3% <br /> [[марисем]] — 3% <br /> [[украинсем]] — 1% <br /> [[беларуссем]] — 1% <br /> урăххисем — 1% <ref name="gov.cap.ru">[http://gov.cap.ru/home/631/spravka/istor%20spr%20vk%20novoch/voen%20econom%20spr.htm ВОЕННО-ЭКОНОМИЧЕСКАЯ СПРАВКА]</ref> |конфесси йышĕ = [[православсем]],[[мăсăльмансем]] |этнохороним = çĕнĕ шупашкарсем |почтă индексĕ = 429950 |телефон кочĕ = 8352 |цифрăллă идентификатор = 97410 |сайт = http://gov.cap.ru/main.asp?govid=82 }} '''Çĕнĕ Шупашкар''', — [[Чăваш Ен|Чăваш республикин]] тĕп хулинчен — [[Шупашкар]]тан 21 çухрăмра вырнаçнă çум-[[хула]]. Пĕтĕмпе хулара 126 пин çын пурăнать, хулан çĕр лаптăкĕ — 36,7 км². Хула патĕнче [[Шупашкар ГЭСĕ]] вырнаçнă. Хула виççĕ района пайланать: Анăç, Кăнтăр тата Тухăç. Вĕсене пурĕпе 18 микрорайон кĕрет. == Хула кун-çулĕ == [[File:Новочебоксарск-Храм.jpg|thumb|left|250px|Улатимĕр Храмĕ]] Çĕнĕ Шупашкара [[1960]] çулта хăпартма пуçланă. Çав вăхăтра пысăк хуласем çумĕнче çум-юлташ (спутник) туни анлă саралнă пулнă. Никĕсне хунă тапхăрта хула "Спутник" ятлă пулнă. Малтанах ăна пушă вырăнсенче çĕкленĕ, каярах хула территорине юнашар ял — Ельниково, Яндашево, Анаткасси, [[Чиканкасси]] тата ыттисем — çĕрĕсем те кĕрсе каяççĕ: Хула çуралнă кунĕ — [[1960]] çулхи [[Чӳк, 18|чӳкĕн 18-мĕшĕ]]. Çĕнĕ Шупашкар питĕ хăвăрт ӳснĕ. [[1978]] çулта халăх митингĕ çак пурăну лаптăкĕн пĕрремĕш миллион км² хывнине палăртнă, тепĕр пилĕк çултан хулара çĕр пиннĕмĕш çын çуралнă. === Хула вырăнĕнче пулнă ялсем === * [[Шуркасси (Çĕнĕ Шупашкар)|Шуркасси]] * [[Тосинкасси]] * [[Арманкасси]] * [[Чучукасси]] * [[Паникасси]] * [[Ольтикасси]] * [[Ивански (Çĕнĕ Шупашкар)|Ивански]] * [[Чиканкасси]] * [[Тенеккасси]] == Хуçалăхĕ == * [http://www.himprom.com ОАО «Химпром»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080516041653/http://www.himprom.com/ |date=2008-05-16 }} * ХАП «ДюПон Химпром» * [[Шупашкар ГЭСĕ]] * Шупашкар пăрăх завочĕ * МУП Çĕнĕ Шупашкар электро чĕнтĕрĕ * МУП Çĕнĕ Шупашкар ăшă чĕнтĕрĕ * Сăра пĕçерекен компани УАП «Сан ИнБев» * УАП Мамăк тĕртекен фабрика «ПИКЕ» * УАП «Çĕнĕ Шупашкар макарон фабрики» * РГУП «Çĕнĕ Шупашкар çăкăр завочĕ» * Асфальт-бетон завочĕ УАП «Дорисс» * УАП «Комбинат напитков» * УАП «Стройдеталь» * УАП «ИСК» == Культура == === Театрсем === * Чăваш патшалăх хăнăхтаруллă мим-театр «Çумăр» Адресĕ: 41 ç., Совет урамĕ, Çĕнĕ Шупашкар * Чăваш патшалăх хăнăхтаруллă драма театрĕ Адресĕ: 27 ç., Совет урамĕ, Çĕнĕ Шупашкар == Хаçат-журнал == * «Грани» (хаçат) <ref>[http://www.grani21.ru/ Сайт ГУП "Издательский дом "Грани"]</ref> * «Спортивный вестник» (хаçат) <ref>[http://www.sv21.ru/ Сайт газеты "Спортивный вестник"]</ref> * [[К здоровью через культуру (журнал)|«К здоровью через культуру» (журнал)]] <ref>[https://www.worldcat.org/title/k-zdoroviu-cherez-kulturu-zhurnal-mezhdunarodnogo-obshchestvennogo-dvizheniia-k-zdoroviu-cherez-kulturu-to-health-via-culture-journal-of-the-world-health-culture-organization/oclc/70966742 K zdorovʹi︠u︡ cherez kulʹturu : zhurnal Mezhdunarodnogo obshchestvennogo dvizhenii︠a︡ "K zdorovʹi︠u︡ cherez kulʹturu" = To health via culture : journal of the World Health Culture Organization.]</ref> == Тăванла хуласем == # {{Чехи ялавĕ}} [[Жатец]] ([[Чехи]]) # {{Раççей ялавĕ}} [[Климовск]] ([[Раççей]]) # {{Раççей ялавĕ}} [[Çтерлĕ]] ([[Рf]]) == Паллă çынсем == * [[Григорьева Лидия Николаевна]] — спортсмен, çăмăл атлетика (10000 км) ăсти. * [[Юрзинов Владимир Владимирович (кĕçĕнни )]] — совет хоккеисчĕ, раççей тренерĕ. * [[Усанов Павел Анатольевич]] — раçсей музыканчĕ, «[[Любэ]]» ушкăнĕн бас-гитарисчĕ. * [[Марье Левтина|Нестерова Алевтина Никитична]] — чăваш сăвăçи. * [[Григорьев Денис]] — раççей музыканчĕ, рэпер. == Асăрхавсем == {{асăрхавсем}} == Вуламалли == == Каçăсем == * [http://gov.cap.ru/main.asp?govid=82 Хула администрацийĕн официаллă сайчĕ] * [http://www.mojgorod.ru/chuvashsk_r/novocheboks/index.html Çĕнĕ Шупашкар «Манăн хула» энциклопедире] * [http://www.grani21.ru/ Çĕнĕ Шупашкар хаçачĕ] * [http://www.cheboksary.ws/#xy=56.11562029365456,47.47404282769776&z=14&t=coordinate Çĕнĕ Шупашкар картти] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220402070610/https://cheboksary.ws/#xy=56.11562029365456,47.47404282769776&z=14&t=coordinate |date=2022-04-02 }} * [http://foto.cheb.ru/cat87/ Çĕнĕ Шупашкар фотогалерейи] * [http://n4eb.net/ Новочебоксарск — Пирĕн хула сайчĕ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171217224829/http://n4eb.net/ |date=2017-12-17 }} * [http://www.heraldicum.ru/russia/subjects/towns/novocebo.htm Хула гербĕ] * [http://hcsokol.n4eb.net ХК «Сокол»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100501075233/http://www.hcsokol.n4eb.net/ |date=2010-05-01 }} {{Чăваш Ен}} {{Chuvash-geo-stub}} {{Атăл çинчи пурăну вырăнĕсем}} {{Çĕнĕ Шупашкар ялĕсем}} [[Категори:Çĕнĕ Шупашкар]] [[Категори:Чăваш Енĕн хулисем]] [[Категори:Атăл çинчи хуласем]] qnu9v24jzhhmvp52deh2ocroh4z4v90 0 4967 876455 874662 2026-08-14T04:15:15Z Aslati 36702 Aslati [[Совет Социализм Республикисен Пĕрлешĕвĕ]] страницӑн ятне [[Социализмлӑ Совет Республикисен Союзӗ]] ҫине улӑштарчӗ 874662 wikitext text/x-wiki {{пĕтернĕ патшалăх|ят=СССР |официаллă ячĕ=Совет Социализм Республикисен Пĕрлешĕвĕ |оригинал ячĕ=Союз Советских Социалистических Республик |çулсем=1922-1991 |ялав=Flag of the Soviet Union.svg |герб=Coat of arms of the Soviet Union 1.svg |карта=LocationUSSR.png |патшалăх чĕлхи=пулман, анчах та вăл шайра [[вырăс чĕлхи]] шутланнă |тĕп хула=Мускав |пулса тăнă=саланса кайнă |лаптăк=22 402 200 |шыв пайĕ=паллă мар |халăх йышĕ=290 100 000 |çул=1991 |çын/км²=13 |валюта ячĕ=тенкĕ |пуçласа вăхăчĕ=+2 |таран вăхăчĕ=+12 |гимн ячĕ=Совет Пӗрлешӗвӗн гимнӗ |домен=[[.su]] |телефон префиксĕ=+7 (халĕ [[Раççей]] усă курать) }} '''Совет Социализм Республикисен Пĕрлешĕвĕ''' (кĕскен: '''ССРП''', {{lang-ru|Союз Советских Социалистических Республик, СССР}}) — [[1922]]-[[1991]] çулсенче пулнă [[нумай нациллӗ патшалӑх|нумай халăхлă]] [[социализм]] [[патшалăх]]ĕ. == Пӗрлешӳ == [[Ӳкерчĕк:USSR_Republics_Numbered_Alphabetically.png|мини|CCCР тытӑмӗ]]Пӗрлешӗве 15 [[Совет Социализм Республики]] кӗнӗ: * [[Эрмен ССР]] * [[Азербайджан ССР]] * [[Беларуç ССР]] * [[Эстони ССР]] * [[Грузи ССР]] * [[Казах ССР]] * [[Кăркăс ССР]] * [[Латви ССР]] * [[Литва ССР]] * [[Молдави ССР]] * [[Раççей Федерациллĕ Социаллă Совет Республики|Раççей СФСР]] * [[Таджик ССР]] * [[Туркмени ССР]] * [[Украина Советлă Социализмлă Республики|Украина ССР]] * [[Узбек ССР]] == ССРП территори пайланӑвӗ == {{main|ССРП администрациллӗ-территориллӗ пайланӑвӗ}} Совет Пĕрлешĕвĕн мĕнпур территорин лаптăкĕ [[1991]] ҫулхи ҫурла тӗлне 22,4 млн км² пулнӑ. [[Ӳкерчĕк:Площади республик Советского Союза.png|мини|400px|Республикăсен лаптăкĕ]] Чи малтанах, ССРП йĕркелес Килĕшӳпе татăçуллă ([[1922]] çулхи [[раштав, 30|раштавăн 30-мĕшĕнче]]), ССРП йышне кĕнĕ: * '''[[Раççей Федерациллĕ Социаллă Совет Республики]]''', * '''[[Украина Советлă Социализмлă Республики|Украина Совет Социализм Республики]]''', * '''[[Беларуç Совет Социализм Республики]]''', * '''[[Кавказ лешьен Социаллă Федерациллĕ Совет Республики]]'''. [[1940]] çулта СССР йышне [[Карел-Финн ССР|Карел-Финн]], [[Молдави ССР|Молдави]], [[Литва ССР|Литва]], [[Латви ССР|Латви]] тата [[Эстон ССР]] кĕнĕ. [[1956]] çулта [[Карел-Финн ССР|Карел-Финн республикине]] [[РСФСР]] шутĕнчи [[Карели АССР]] çине улăштарнă. [[1991]] çулхи [[авăн, 6|авăнăн 6-мĕшĕнче]] [[СССР Патшалăх Канашĕ]] СССР йышĕнчен [[Литва ССР|Литва]], [[Латви ССР|Латви]] тата [[Эстон ССР|Эстони]] тухнине йышăнать. [[1991]] çулхи [[раштав, 25|раштавăн 25-мĕшĕнче]] [[СССР президенчĕ]] [[Горбачёв Михаил Сергеевич|М. С. Горбачёв]] ĕçрен тухса каять. СССР патшалăх тытăмĕ хăй тĕллĕн арканать. {| border="2" cellpadding="4" cellspacing="0" style="margin: 1em 1em 1em 0; background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" class="sortable" |+ СССР администрациллĕ-территориллĕ пайланăвĕ |- ! style="background:#efefef;" |виçе ! style="background:#efefef;" |[[территори]], пин км² ! style="background:#efefef;" |[[халăх йышĕ]], пин çын ([[1966]]) ! style="background:#efefef;" |[[халăх йышĕ]], пин çын ([[1989]]) ! style="background:#efefef;" |[[хула]] йышĕ ! style="background:#efefef;" |[[хеп]] йышĕ ! style="background:#efefef;" |адм.[[тĕп]]ĕ |- |'''[[РСФСР]]''' | 17075,4 | 126561 | 147386 | 932 | 1786 | [[Мускав]] |- |'''[[Украина Советлă Социализмлă Республики|УССР]]''' | 601,0 | 45516 | 51704 | 370 | 829 | [[Киев]] |- |'''[[БССР]]''' | 207,6 | 8633 | 10200 | 74 | 126 | [[Минск]] |- |'''[[Узбек ССР]]''' | 449,6 | 10581 | 19906 | 37 | 78 | [[Ташкент]] |- |'''[[Казах ССР]]''' | 2715,1 | 12129 | 16538 | 62 | 165 | [[Алматы|Алма-Ата]] |- |'''[[Грузи ССР]]''' | 69,7 | 4548 | 5449 | 45 | 54 | [[Тбилиси]] |- |'''[[Азербайджан ССР]]''' | 86,6 | 4660 | 7029 | 45 | 116 | [[Баку]] |- |'''[[Литва ССР]]''' | 65,2 | 2986 | 3690 | 91 | 23 | [[Вильнюс]] |- |'''[[Молдави ССР]]''' | 33,7 | 3368 | 4341 | 20 | 29 | [[Кишинёв]] |- |'''[[Латви ССР]]''' | 63,7 | 2262 | 2681 | 54 | 35 | [[Рига]] |- |'''[[Киргиз ССР]]''' | 198,5 | 2652 | 4291 | 15 | 32 | [[Бишкек|Фрунзе]] |- |'''[[Таджик ССР]]''' | 143,1 | 2579 | 5112 | 17 | 30 | [[Душанбе]] |- |'''[[Эрмен ССР]]''' | 29,8 | 2194 | 3283 | 23 | 27 | [[Ереван]] |- |'''[[Туркмени ССР]]''' | 488,1 | 1914 | 3534 | 14 | 64 | [[Ашхабад]] |- |'''[[Эстони ССР]]''' | 45,1 | 1285 | 1573 | 33 | 24 | [[Таллинн|Таллин]] |- |'''[[СССР]]''' | 22402,2 | 231868 | 286717 | 1832 | 3418 | [[Мускав]] |} == Халăх == {{main|ССРП халăхĕ}} [[Ӳкерчĕк:Ethnic map USSR 1941.jpg|мини|400px|справа|ССРП нацийĕсем]] ССРП республикисенчи халăх йышĕн улшăнăвĕ: {| border="2" cellpadding="4" cellspacing="0" style="margin: 1em 1em 1em 0; background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" class="sortable" ! style="background:#efefef;" |республика ! style="background:#efefef;" |[[1913]] ! style="background:#efefef;" |[[1926]] ! style="background:#efefef;" |[[1939]] ! style="background:#efefef;" |[[1950]] ! style="background:#efefef;" |[[1959]] ! style="background:#efefef;" |[[1966]] ! style="background:#efefef;" |[[1970]] ! style="background:#efefef;" |[[1973]] ! style="background:#efefef;" |[[1979]] ! style="background:#efefef;" |[[1987]] ! style="background:#efefef;" |[[1989]] ! style="background:#efefef;" |[[1991]] |- |[[РСФСР]] | 89900 | 92737 | 108379 | | 117534 | 126561 | 130079 | 132151 | 137410 | 145311 | 147386 | 148548 |- |[[Украина Советлă Социализмлă Республики|УССР]] | 35210 | 29515 | 40469 | | 41869 | 45516 | 47127 | 48243 | 49609 | 51201 | 51704 | 51944 |- |[[БССР]] | 6899 | 4983 | 8910 | | 8055 | 8633 | 9002 | 9202 | 9533 | 10078 | 10200 | 10260 |- |[[Узбек ССР]] | 4366 | 4660 | 6440 | | 8261 | 10581 | 11960 | 12902 | 15389 | 19026 | 19906 | 20708 |- |[[Казах ССР]] | 5565 | 6037 | 5990 | | 9154 | 12129 | 12849 | 13705 | 14684 | 16244 | 16538 | 16793 |- |[[Грузи ССРĕ]] | 2601 | 2677 | 3540 | | 4044 | 4548 | 4686 | 4838 | 4993 | 5266 | 5449 | 5464 |- |[[Азербайджан ССР]] | 2339 | 2314 | 3205 | | 3698 | 4660 | 5117 | 5420 | 6027 | 6811 | 7029 | 7137 |- |[[Литва ССР]] | | | 2880 | | 2711 | 2986 | 3128 | 3234 | 3392 | 3641 | 3690 | 3728 |- |[[Молдави ССР]] | 2056 | 242 | 2452 | 2290 | 2885 | 3368 | 3569 | 3721 | 3950 | 4185 | 4341 | 4366 |- |[[Латви ССР]] | | | 1885 | | 2093 | 2262 | 2364 | 2430 | 2503 | 2647 | 2681 | 2681 |- |[[Киргиз ССР]] | 864 | 1002 | 1458 | | 2066 | 2652 | 2933 | 3145 | 3523 | 4143 | 4291 | 4422 |- |[[Таджик ССР]] | 1034 | 1032 | 1484 | | 1981 | 2579 | 2900 | 3194 | 3806 | 4807 | 5112 | 5358 |- |[[Армян ССР]] | 1000 | 881 | 1282 | | 1763 | 2194 | 2492 | 2672 | 3037 | 3412 | 3283 | 3376 |- |[[Туркмен ССР]] | 1042 | 998 | 1252 | | 1516 | 1914 | 2159 | 2364 | 2765 | 3361 | 3534 | 3576 |- |[[Эстони ССР]] | | | 1052 | | 1197 | 1285 | 1356 | 1405 | 1465 | 1556 | 1573 | 1582 |- |'''[[СССР]]''' | 159200 | 147028 | 190678 | 178500 | 208827 | 231868 | 241720 | 248626 | 262085 | 281689 | 286717 | 289943 |} [[Ӳкерчĕк:Население республик Советского Союза.png|мини|400px|Республикăсенчи халăх]] == Кун-çулĕ == СССР арканса кайни çинчен [[1991]] çулхи [[раштав, 8|раштавăн 8-мĕшĕнче]] пĕлтернĕ. Вăл кунах [[Пăхăнман Патшалăхсен Пĕрлешĕвĕ|Пăхăнман Патшалăхсен Пĕрлешĕвне]] (ППП) йĕркеленĕ. [[1991]] çулхи [[раштав, 25|раштавăн 25]]-[[раштав, 26|26]]-мĕшĕсенче вара СССРа тĕнче правиллĕ субьект шайĕнчен кăларнă. Унăн прависем [[Раççей]] патшалăхне куçнă. === ССРП йĕркелени ([[1922]]—[[1923]]) === {{main|ССРП йĕркелевĕн килĕшĕвĕ}} === Вăрçă умĕнхи тапхăр ([[1923]]—[[1941]]) === {{main|НЭП|Коллективизаци|ССРП индустриализацийĕ|ССРП выçлăхĕ (1932—1933)}} {{main|Сталин Иосиф Виссарионович|Сталинизм|Сталин репрессисем}} [[Ӳкерчĕк:Rubel 1924.png|мини|100px|[[1924]] çулхи 50 пус тата кĕмĕл тенкĕ]] === Тăван Çĕршывăн Аслă вăрçи ([[1941]]—[[1945]]) === {{main|Тăван Çĕршывăн Аслă вăрçи}} [[Ӳкерчĕк:Voennaia marka Ni shagu nazad!.jpg||мини|справа|210px|[[Тăван Çĕршывăн Аслă вăрçи]] вăхăтĕнчи Совет «Ни шагу назад!» [[Почтă маркки|маркки]]]] vera kobalniak and 32000 riga request documentation of citizenship === Вăрçă хыççăнхи тапхăр ([[1945]]—[[1953]]) === === «Хрущёв ăшăтăвĕ» ([[1953]]—[[1964]]) === {{main|Хрущёв ăшăтăвĕ|ССКП XX съезчĕ}} {{main|Хрущёв Никита Сергеевич}} === «Застой самани» ([[1964]]—[[1985]]) === {{main|Застой самани}} {{main|Брежнев Леонид Ильич}} === Перестройка тата ССРП арканăвĕ ([[1985]]—[[1991]]) === {{main|Перестройка|ССРП арканăвĕ|Август пăтăрмахĕ|Беловежа килĕшĕвĕ}} {{main|Горбачёв Михаил Сергеевич}} == ССРП экономики == {{main|ССРП экономики}} == ССРП Хĕçпăшаллă вăйĕсем == {{ССРП Хĕçпăшаллă вăйĕсем}} {{Совет Çарĕ}} {{РККА}} {{Чикĕ çарĕсем}} {{Шалти çарсем}} {{Граждан хӳтĕлев çарĕсем}} == ССРП-ти тĕн == {{main|ССРП-ти тĕн}} == [[Совет Союзĕн Паттăрĕ]]сем == * [[Коккинаки Владимир Константинович]] — авиаци [[генерал-майор]]ĕ. == ССРП çинчен юрăсем == * [http://ru.youtube.com/watch?v=M7UsNhIoscM&feature=related Back In The U.S.S.R.] [[The Beatles]] * [http://www.youtube.com/watch?v=RmDcsZ1z9kI Сделан в СССР] [[Газманов, Олег Михайлович|Олег Газманов]] * [http://www.youtube.com/watch?v=4sBwVBGTrks Широка страна моя родная] * [http://www.youtube.com/watch?v=ALfJiS5aacc С чего начинается Родина] [[Бернес, Марк Наумович|Марк Бернес]] * [http://youtube.com/watch?v=5xHb9xcFYMo Советская Москва] [[Любэ]] * [http://ru.youtube.com/watch?v=IXnoePuBv54 Мой адрес Советский союз] [[Самоцветы (вокально-инструментальный ансамбль)|ВИА «Самоцветы»]] * [http://ru.youtube.com/watch?v=JIdPdBF85DU Рождённый в СССР] [[DDT]] * [http://moskprf.ru/content/view/935/9/ Очень хочется в Советский Союз] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100512131659/http://moskprf.ru/content/view/935/9 |date=2010-05-12 }} [[Ундервуд]] == Асăрхавсем == {{асăрхавсем}} == Çавăн пекех == * [[Советсем]] * [[Раççей территори экспансийĕ]] * [[ССРП чĕлхисем]] * [[ССРП республикисен йышĕ]] * [[ССРП дипломати хутшăнăвĕсем]] * [[Суверенитет Патшалăхĕсен Пĕрлешĕвĕ]] * [[Советологи]] * [[Постсовет территорийĕ]] * [[Совет çынни]] * [[Совет паспорчĕ]] * [[ССР Пĕрлешĕвне упрас пĕтĕм Пĕрлешӳри референдум]] * [[Пăхăнман Патшалăхсен Пĕрлешĕвĕ]] * [[ССРП пирки ностальжи]] == Каçăсем == * [http://happynation.su Советский союз: счастливая нация] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180330020353/http://happynation.su/ |date=2018-03-30 }} СССР пурнăçĕ пирки ностальжи сайчĕ {{Раççей кун-çулĕ}} * ССРП Конституцийĕ: ** [http://www.hist.msu.ru/ER/Etext/cnst1924.htm 1924 г.] ** [http://www.hist.msu.ru/ER/Etext/cnst1936.htm 1936 г.] ** [http://www.hist.msu.ru/ER/Etext/cnst1977.htm 1977 г.] * [http://www.kprf.org/forumdisplay-f_7.html Преимущества и недостатки СССР] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090613035118/http://www.kprf.org/forumdisplay-f_7.html |date=2009-06-13 }} * [http://ussr.km.ru/ Сайт про СССР — USSR.KM.RU] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090202151905/http://ussr.km.ru/ |date=2009-02-02 }} * [http://www.praviteli.org/ Правители России и Советского Союза, биографическо-хронологический справочник] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200804052749/http://www.praviteli.org/ |date=2020-08-04 }} * [http://www.sovmusic.ru/ Совет мусăкĕ] * [http://souz.info/ SouzInfo — библиотека политической литературы и аудиодокументы] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130125103741/http://souz.info/ |date=2013-01-25 }} * [https://web.archive.org/web/20071219151102/http://geta1.narod.ru/INTERS/ISTORIYA.HTM Новейшая история моими глазами] * [http://www.soldat.ru/files/4/10/102/ Карты СССР] * ''[[Семёнов, Юрий Иванович|Юрий Семёнов]].'' [http://scepsis.ru/library/id_128.html «Россия: что с ней случилось в XX веке»] * [http://noogen.2084.ru/zametki.htm «Посторонние заметки» (автор неизвестен)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130615232822/http://noogen.2084.ru/zametki.htm |date=2013-06-15 }} * ''[[Боффа, Джузеппе]].'' [http://www.scepsis.ru/library/id_809.html «От СССР к России. История неоконченного кризиса. 1964—1994»] * ''[[Грэхэм, Лорен|Лорен Грэхэм]].'' [http://scepsis.ru/library/id_666.html «Естествознание, философия и науки о человеческом поведении в Советском Союзе»] * Подборка статей и книг на сайте журнала «[http://scepsis.ru/tags/id_112.html Скепсис]» * [http://www.youtube.com/watch?v=q3otha3TCso Сюжет программы "Взгляд" о коррупции в СССР] ** [http://scepsis.ru/tags/id_112.html История СССР (1917—1991)] ** [http://scepsis.ru/tags/id_154.html История Советской России 20-х гг.] * [http://www.ib.hu-berlin.de/~pbruhn/russgus.htm RussGUS] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080408132601/http://www.ib.hu-berlin.de/~pbruhn/russgus.htm |date=2008-04-08 }} это региональная научная база данных, содержащая библиографические сведения о вышедшей на немецком языке литературе, имеющей отношение к России, СССР и постсоветским странам * [http://wiki.laser.ru/index.php/Автономные_советские_социалистические_республики_и_автономные_области Автономные советские социалистические республики и автономные области] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090104054948/http://wiki.laser.ru/index.php/%D0%90%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%BD%D1%8B%D0%B5_%D1%81%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%82%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B5_%D1%81%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%87%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B5_%D1%80%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B8_%D0%B8_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%BD%D1%8B%D0%B5_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B8 |date=2009-01-04 }} статья [[МСЭ]] 1931 г. * [http://www.cccp-here.blogspot.com Блог про вещи и быт СССР, неповторимость стиля и практичность] * [http://www.sovunion.info СССР: 20-мĕш 30-мĕш çулсем] * [http://1-day.ru/tags_sssr.html СССР хыпарсемпе пулăмсенче] * [http://www.sovworld.ru/ Совет Союзĕн тата ютçĕр хулисен 1940-мĕш - 1980-мĕш çулсенчи фоторафисем] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130930040056/http://www.sovworld.ru/ |date=2013-09-30 }} * [http://www.maps-world.ru/usssr.htm СССР, чикӗ, республика тата СССР территорийӗ] Unione Sovietica. {{ССРП республикисем}} {{ВКЙ}} {{ЭПТ}} {{ССРП темăсенче}} [[Категори:ССРП|*]] [[Категори:1991 çулта çухалнисем]] [[Категори:Социализм патшалăхĕсем]] [[Категори:Европăри тахçанхи патшалăхсем]] [[Категори:Азири тахçанхи патшалăхсем]] [[Категори:Çĕнĕ Саманари тахçанхи патшалăхсем]] [[Категори:Çухалнă патшалăхсем]] nwq8s36egow9qol63sa95sgf6b4rcdc 1 9746 876457 844140 2026-08-14T04:15:15Z Aslati 36702 Aslati [[Сӳтсе явасси:Совет Социализм Республикисен Пĕрлешĕвĕ]] страницӑн ятне [[Сӳтсе явасси:Социализмлӑ Совет Республикисен Союзӗ]] ҫине улӑштарчӗ 844140 wikitext text/x-wiki Социаллă мар пуль. Социалистлă е урăхла. Социаллă сăмах кăшт урăх пĕлтерĕшлĕ. кайран канашлура ыйтса пĕлес пулать. --[[Хутшăнакан:Chavash|Chavash]] 22:34, 31 пуш 2007 (UTC) :СССР тапхăрĕнчи текста тупмалла та çавна çырса илмелле, иçмасса. --[[Хутшăнакан:Ellodanis5|Ellodanis5]] ([[Хутшăнаканăн канашлу страници:Ellodanis5|сӳтсе явни]]) 16:43, 29 Раштав уйӑхӗн 2024 (UTC) 5ebp3qggviu00gmow9036vl4a1cg3sw 0 14138 876450 766691 2026-08-13T12:15:19Z Dr. Thomas Liptak 38747 /* Галерея */ photo updated 876450 wikitext text/x-wiki [[Ӳкерчĕк:Karte frankfurt am main in deutschland.png|thumb|right|250px|Карта, испан чĕлхипе]] '''Франкфурт''' — [[Германи]]н иккĕмĕш (пысăккăшĕпе) хули, [[Хессен]]пе çав ятлă провинцин тĕпĕ. == Истори == == Çутçанталăкĕ == [[Ӳкерчĕк:Skyline Frankfurt am Main.jpg|left|thumb|350px|Франкфурт]] {{Климат города |Город_род=Майнçи Франкфурт |Источник=[http://www.pogoda.ru.net/climate2/10637.htm Погода и Климат] | Янв_ср=1.6 | Янв_ср_осад=45 | Фев_ср=2.4 | Фев_ср_осад=41 | Мар_ср=6.4 | Мар_ср_осад=48 | Апр_ср=10.3 | Апр_ср_осад=42 | Май_ср=14.7 | Май_ср_осад=63 | Июн_ср=17.8 | Июн_ср_осад=58 | Июл_ср=20 | Июл_ср_осад=65 | Авг_ср=19.5 | Авг_ср_осад=57 | Сен_ср=15.2 | Сен_ср_осад=53 | Окт_ср=10.4 | Окт_ср_осад=55 | Ноя_ср=5.6 | Ноя_ср_осад=49 | Дек_ср=2.5 | Дек_ср_осад=54 | Год_ср=10.5 | Год_ср_осад=629 | Янв_ср_мин=-1 | Янв_ср_макс=4.3 | Фев_ср_мин=-0.9 | Фев_ср_макс=5.9 | Мар_ср_мин=2.3 | Мар_ср_макс=10.8 | Апр_ср_мин=5 | Апр_ср_макс=15.5 | Май_ср_мин=9.2 | Май_ср_макс=20.1 | Июн_ср_мин=12.4 | Июн_ср_макс=23.2 | Июл_ср_мин=14.5 | Июл_ср_макс=25.6 | Авг_ср_мин=14.1 | Авг_ср_макс=25.2 | Сен_ср_мин=10.6 | Сен_ср_макс=20.3 | Окт_ср_мин=6.8 | Окт_ср_макс=14.6 | Ноя_ср_мин=2.9 | Ноя_ср_макс=8.4 | Дек_ср_мин=0.1 | Дек_ср_макс=4.9 | Год_ср_мин=6.3 | Год_ср_макс=14.9 | Янв_а_макс=16.2 | Янв_а_мин=-23.8 | Фев_а_макс=19 | Фев_а_мин=-21.5 | Мар_а_макс=24.7 | Мар_а_мин=-13 | Апр_а_макс=30.3 | Апр_а_мин=-7.1 | Май_а_макс=34.8 | Май_а_мин=-2.8 | Июн_а_макс=38.2 | Июн_а_мин=0.1 | Июл_а_макс=37.6 | Июл_а_мин=2.8 | Авг_а_макс=38.7 | Авг_а_мин=2.5 | Сен_а_макс=34.6 | Сен_а_мин=-0.3 | Окт_а_макс=28 | Окт_а_мин=-6.3 | Ноя_а_макс=20 | Ноя_а_мин=-12.7 | Дек_а_макс=16.5 | Дек_а_мин=-18.7 | Год_а_макс=38.7 | Год_а_мин=-23.8 |}} ==Галерея== <center><gallery widths="180px" perrow=3> Frankfurt Am Main-Senckenberg Naturmuseum von Osten-20120325.jpg|[[Зенкенберг музейĕ]] Gerechtigkeitsbrunnen.jpg| Frankfurt am Main, Alte Oper am Opernplatz.jpg|Кивĕ опера Villa metzler.jpg Bolongaropalast ffm-hoechst.jpg|Кĕрмен Frankfurt Stock Exchange 1.jpg|Франкфурт фонд биржи Deutsche-Bank-Frankfurt-am-Main.jpg|[[Deutsche Bank]] тĕп офисĕ Frankfurt Am Main-Commerzbank Tower-Ansicht vom Eisernen Steg.jpg|[[Коммерцбанк-Тауэр]] Maintower frankfurt sun.jpg|[[Майнтауэр]] </gallery></center> == Тăван хуласем == == Каçăсем == * [http://www.frankfurt.de Франкфурт официаллă сайчĕ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120716223653/http://www.frankfurt.de/ |date=2012-07-16 }} {{Commons|Frankfurt am Main|Франкфурт}} [[Категори:Германи]] [[Категори:Франкфурт]] d3tvblqrm22we65j1er1dmdqoxsl0up 0 51909 876460 869700 2026-08-14T07:25:19Z InternetArchiveBot 28304 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 876460 wikitext text/x-wiki {{Пайăр çын |ят = Екатерина II Алексеевна |тăван ят = Sophie Auguste Friederike von Anhalt-Zerbst-Dornburg |портрет = Profile portrait of Catherine II by Fedor Rokotov (1763, Tretyakov gallery).jpg |анлăшĕ = |портрета ăнлантарни = Екатерина II, Фёдор Рокотов ĕçĕ, 1763 |çуралнă чухнехи ят = Ангальт-Цербст София Августа Фредерикки |ĕçлев тĕсĕ = Раççей патши |çуралнă вăхăт = [[çу, 2 ]], [[1729]] |çуралнă вырăн = Штеттин керменĕ, Прусси патшалăхĕ |гражданлăх =[[Раççей империйĕ]] |пăхăнулăх = |вилнĕ вăхăт = [[Чӳк, 6]] (17), [[1796]] (67-ре) |вилнĕ вырăн = Хĕллехи кермен, Сăваплă Петĕрхули, [[Раççей империйĕ]] |амăшĕ = Гольштейн-Готторп Иоганна-Елизаветти |ашшĕ = Ангальт-Цербст Христиан-Авгусчĕ |упăшка = [[Пётр III]] |арăм = |ачасем = [[Павел I|Павел I Петрович]], Анна Петровна, Алексей Григорьевич Бобринский |парнесемпе чыславсем = Пĕрремĕш чĕнÿн Сăваплă Андрей орденĕ, I шайри Сăваплă Екатерина орденĕ, I шайри Сăваплă Георгий орденĕ, Серафимсен орденне тивĕçни, Шурă ăмăрткайăк орденĕ, Хура ăмăрткайăк орденĕ |сайт = |викиампар = Екатерина II Алексеевна }} [[Ӳкерчĕк:Catherine The Great Signature.svg|мини|справа|Алпусни]] ''' Аслă Екатерина II Алексеевна ''' (çуралнă чухнехи ят '''Ангальт-Цербст София Августа Фредерикки''', {{lang-de|Sophie Auguste Friederike von Anhalt-Zerbst-Dornburg}}, православи тĕнĕнче ''Екатерина Алексеевна''; 21 ака ([[çу, 2 ]]) [[1729]], Щчецин е Штеттин, Прусси - [[Чӳк, 6]] (17) [[1796]], Хĕллехи кермен, [[Петербург]]) — [[1762]] - [[1796]]-мĕш çулсенчи пĕтĕм Раççей [[Майра-патша|патши]]. Ангальт-Цербст кнеçĕн хĕрĕ, Екатерина кермен пăтăрмахĕ хыççăн, хăйĕн халăх юратман упăшкине, [[Пётр III]] патшана престол çинчен сирпĕтсе антарса влаçа хăй аллине тытса илнĕ. Екатерина тапхăрĕ хĕресченсене ытла та хытă хĕсĕнтерсе чуралăха кĕртнипе тата дворянсене пур енлĕ хисепсемпе ырлăхсем панипе палăртуллă. Аслă Екатерина вăхăтĕнче [[Раççей империйĕ]]н чиккисем хĕвеланăçа (Речь Посполитана уйăрни) тата кăнтăралла (Новороссине кĕртни) сарăлнă. Патшалăха ертсе пыни II Екатерина вăхăтĕнче [[Аслă Петĕр|Петĕр I]] вăхăчĕ хыççăн пĕрремĕш хут улăштарса çĕнетнĕ. Этеплĕх енчен илсен, [[Раççей]] тĕппипех [[Европа]] аслă патшалĕхĕсен шутне кĕнĕ, кăна патша хăй те, çыравлăх ĕçĕпе иленнĕскер, сăрă ÿнер ăсталăх ĕçĕсене пуçтараканскер тата франс философĕсемпе-çутлăхçисемпе çыру çырăнса-илсе тăнăскер, пулăшнă. Пĕтĕмлетсе каласан Екатерина политикипе унăн çĕнĕлĕхĕсем XVIII ĕмĕрĕн Çут ĕçĕ тапхăрĕн абсолютизм калăпăшне кĕреççĕ. == Пурнăçĕпе ĕçĕ-хĕлĕ == == Вуламалли== * ''Ассебург А. Ф. фон дер.'' [http://memoirs.ru/texts/Asseburg1879.htm Записка о воцарении Екатерины Второй] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131103051107/http://memoirs.ru/texts/Asseburg1879.htm |date=2013-11-03 }}/ Пер. и предисл. Л. Н. Майкова // [[Русский архив]], 1879. — Кн. 1. — Вып. 3. — С. 362—369. * ''Борзаковский П. К.'' Императрица Екатерина Вторая Великая. — {{М.}}: Панорама, 1991. — 48 с. * ''Брикнер А. Г.'' История Екатерины II. — {{М.}}: Современник, 1991. * ''Грибовский А. М.'' [http://mikv1.narod.ru/text/Gribocski.htm Записки о императрице Екатерине Великой:] репринтное воспроизведение издания 1864 года. — М.: Прометей, 1989. — 96 с. * ''Грот Я. К.'' [http://memoirs.ru/texts/Grot_DNR_75_2.htm Воспитание Екатерины II] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140705203803/http://memoirs.ru/texts/Grot_DNR_75_2.htm |date=2014-07-05 }} // Древняя и новая Россия, 1875. — Т. 1. — № 2. — С. 110—125. * Екатерина II и её время: Современный взгляд / Философский век, альманах. № 11. — {{СПб.}}, 1999. (ideashistory.org.ru) * Екатерина: Путь к власти / ''Я. Штелин, Мизере, Т. Димсдейл и др.'' — 2-е изд. — М.: Фонд Сергея Дубова, 2012. — 384 с. — (История и России и Дома Романовых в мемуарах современников. XVII—XX вв.). — 700 экз., ISBN 978-5-94177-013-7 * [http://memoirs.ru/texts/Extrskt_RS96t88n11.htm ''Журнал Адмиралтейств-коллегии 1766 г.'' (Извлечение)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191003022359/http://memoirs.ru/texts/Extrskt_RS96t88n11.htm |date=2019-10-03 }} // [[Русская старина]], 1896. — Т. 88. — № 11. — С. 434—435. — В ст.: Бильбасов В. А. Походы Екатерины II по Волге и Днепру (1767 и 1787 гг.). * [http://memoirs.ru/texts/ZURNAL_EK2_1787.htm ''Журнал высочайшего путешествия её величества государыни императрицы Екатерины II, самодержицы Всероссийской, в полуденные страны России в 1787 году''.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140706004807/http://memoirs.ru/texts/ZURNAL_EK2_1787.htm |date=2014-07-06 }} — М.: В универс. тип., 1787. — 137 с. * ''Заичкин И. А., Почкаев И. Н.'' Русская история: От Екатерины Великой до Александра II. — {{М.}}: Мысль, 1994. * [http://memoirs.ru/texts/ZapGruzinArh.htm ''Записка современника, грузинского архиерея, о вступлении на престол императрицы Екатерины'' II] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140428005628/http://memoirs.ru/texts/ZapGruzinArh.htm |date=2014-04-28 }} // Чтения в Императорском Обществе истории и древностей российских, 1900. — Кн. 4 (195). — Отд. 4. — С. 17-24. * ''Зорин А.'' [http://novruslit.ru/library/?p=66 Русская ода конца 1760-х — начала 1770-х годов, Вольтер и «греческий проект» Екатерины II] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100301171313/http://novruslit.ru/library/?p=66 |date=2010-03-01 }} * ''Иоанна-Елизавета Ангальт-Цербстская''. [http://memoirs.ru/texts/IoannaSRIO71.htm Известия, писанные княгиней Иоанной-Елизаветой Ангальт-Цербстской, матерью императрицы Екатерины, о прибытии её с дочерью в Россию и о торжествах по случаю присоединения к православию и бракосочетания последней. 1744—1745 годы] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140705195335/http://memoirs.ru/texts/IoannaSRIO71.htm |date=2014-07-05 }} // Сборник Российского исторического общества, 1871. — Т. 7. — С. 7-67. * ''Исабель де Мадариага''. [http://on-island.net/History/Madariaga/EtG.pdf Россия в эпоху Екатерины Великой] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141223155435/http://on-island.net/History/Madariaga/EtG.pdf |date=2014-12-23 }}. — {{М.}}, 2002. — 976 с. — ISBN 5-86793-182-X * [http://www.memoirs.ru/rarhtml/1441IstMat.htm ''Исторические материалы, хранящиеся в Библиотеке дворца города Павловска''.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131203011622/http://www.memoirs.ru/rarhtml/1441IstMat.htm |date=2013-12-03 }} // [[Русская старина]], 1873. — Т. 8. — № 11. — С. 649—690; № 12. — С. 853—884; 1874. — Т. 9. — № 1. — С. 37-56; № 2. — С. 277—300; № 3. — С. 465—512; № 4. — С. 667—684; Т. 10. — № 5. — С. 60-70; № 6. — С. 309—320; № 7. — С. 549—560; № 8. — С. 735—742. * История России: В 2 т. Т. 1: С древнейших времен до конца XVIII в. / ''А. Н. Сахаров, Л. Е. Морозова, М. А. Рахматуллин и др.''; Под редакцией ''А. Н. Сахарова''. — {{М.}}: ООО «Издательство АСТ»: ЗАО НПП «Ермак»: ООО «Издательство Астрель», 2003. — 943 с. * ''Лаппо-Данилевский А. С.''. [http://runivers.ru/lib/book4558/54886/ Очерк внутренней политики императрицы Екатерины II.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161114043244/http://www.runivers.ru/lib/book4558/54886/ |date=2016-11-14 }} — СПб.: Тип. М. М. Стасюлевича, 1898.— 65 с. * ''Казовский М. Г.'' «Екатерина: мудрость и любовь» — «Подвиг», 2010. * ''Петрова М. А.'' Екатерина II и Иосиф II: Формирование российско-австрийского союза: 1780—1790. — М.: Наука, 2011. — 419 с., 1000 экз., ISBN 978-5-02-036720-3 * ''Каменский А. Б.'' Жизнь и судьба императрицы Екатерины Великой. — {{М.}}, 1997. * ''Каменский А. Б.'' «Под сению Екатерины…»: Вторая половина XVIII века. — {{СПб.}}, 1992. * ''Кирьяк Т. П.'' [http://memoirs.ru/texts/Kiriak_RA67_10.htm Письмо к И. М. Долгорукову от 9 ноября 1796 г. / Сообщ. Л. И. Долгоруков] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131103062035/http://memoirs.ru/texts/Kiriak_RA67_10.htm |date=2013-11-03 }} // [[Русский архив]], 1867. — Вып. 10. — Стб. 1266—1275. — Под загл.: Частное письмо в Москву о кончине Екатерины II-й. * [[Ключевский, Василий Осипович|''Ключевский В. О.'']] Курс Русской истории, часть V. — {{М.}}: Государственное Социально-Экономическое Издательство, 1937. * ''Лангер К.'' О пределах и важнейших представителях политической науки: Торжественное слово по случаю празднования Августейшей и Могущественной Всероссийской императрицы и самодержицы Екатерины II Великой, 1771 г., апреля 22 дня / Сост. А. В. Топычканова. — М.: Издательство Москвоского университета, 2011. — 128 с., 1000 экз., ISBN 978-5-211-06220-7 * ''Колюпанов Н.'' [http://www.memoirs.ru/rarhtml/1351Kolupanov.htm Очерк внутреннего управления в России при императрице Екатерине II] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190916134918/http://www.memoirs.ru/rarhtml/1351Kolupanov.htm |date=2019-09-16 }} // [[Русская мысль (журнал)|Русская мысль]], 1883. — Кн. 2. — февраль. — С. 63-99. * ''Омельченко О. А.'' «Законная монархия» Екатерины Второй. — {{М.}}, 1993. * [http://memoirs.ru/texts/OpisKor_RS93t80n12.htm ''Описание коронации, миропомазания и причащения императрицы Екатерины II-й''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131103054345/http://memoirs.ru/texts/OpisKor_RS93t80n12.htm |date=2013-11-03 }} // [[Русская старина]], 1893. — Т. 80. — № 12. — С. 487—496. — В ст.: Труворов А. Коронация императрицы Екатерины Второй. * ''Массон К.'' [http://memoirs.ru/texts/Masson_GM16_4P.htm Мемуары Массона о России. / Извлечения] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131103053534/http://memoirs.ru/texts/Masson_GM16_4P.htm |date=2013-11-03 }} / Пер. П. Степановой // [[Голос минувшего]], 1916. — № 4. — С. 157—171., [http://memoirs.ru/texts/Masson_GM16_56.htm № 5-6. — С. 157—180.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131103060205/http://memoirs.ru/texts/Masson_GM16_56.htm |date=2013-11-03 }}, [http://memoirs.ru/texts/Masson_GM16_78.htm № 7-8. — С. 341—354.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131103053751/http://memoirs.ru/texts/Masson_GM16_78.htm |date=2013-11-03 }}, [http://memoirs.ru/texts/Masson_GM16_10.htm № 10. — С. 23-44.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131103053709/http://memoirs.ru/texts/Masson_GM16_10.htm |date=2013-11-03 }} *''Нассау-Зиген К.-Г.'' [http://memoirs.ru/texts/Nassau_RS93T80N11.htm Императрица Екатерина II в Крыму. 1787 г. Отрывки из дневника и переписки] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110929014717/http://memoirs.ru/texts/Nassau_RS93T80N11.htm |date=2011-09-29 }} / Перевод и публ. В. В. Т. // [[Русская старина]], 1893. — Т. 80. — № 11. — С. 283—299. * ''Нассау-Зиген К.-Г.'' [http://www.memoirs.ru/rarhtml/Nassau_IV93_9.htm Рассказ очевидца о путешествии Екатерины II в Крым. Извлечение] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130221013849/http://www.memoirs.ru/rarhtml/Nassau_IV93_9.htm |date=2013-02-21 }} // [[Исторический вестник]], 1893. — Т. 53. — № 9. — С. 819—821. * ''Павленко Н. И.'' Екатерина Великая. — {{М.}}: Молодая гвардия, 2000. * ''Пайпс Р.'' Истоки гражданских прав в России — год 1785. — М. — Московская школа политических исследований — 2010 * [http://runivers.ru/lib/book4592/ Переворот 1762 года.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20251220181624/http://runivers.ru/lib/book4592/ |date=2025-12-20 }} — М.: Московское Книгоиздательское Товарищество «Образование», 1909.— 160 с. * [http://memoirs.ru/texts/PohozdPetDeistv.htm ''Похождение известных петербургских действ'' / Публ. А. Лазаревского] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190416043324/http://memoirs.ru/texts/PohozdPetDeistv.htm |date=2019-04-16 }} // Осьмнадцатый век. — Кн. 2. — М.: В типографии Т. Рис, 1868. — С. 631—633. * ''Протасьев Н.'' [http://memoirs.ru/texts/Protasiev.htm Пребывание Екатерины Второй в 1767 году в Костроме] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131103054349/http://memoirs.ru/texts/Protasiev.htm |date=2013-11-03 }} / Публ. А. Н. Протасьевой // [[Русский вестник]], 1810. — Ч. 9. — № 2. — С. 74-99. * ''Россия и Романовы'': Россия под скипетром Романовых. Очерки из русской истории за время с 1613 по 1913 год / под.ред. П. Н. Жуковича. — {{М.}}: Россия; Ростов-на-Дону: Танаис, 1992. *''Ростопчин Ф. В.'' [http://www.memoirs.ru/texts/Rost_AKV_76.htm Последний день жизни императрицы Екатерины II-й и первый день царствования императора Павла I-го] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131029184818/http://www.memoirs.ru/texts/Rost_AKV_76.htm |date=2013-10-29 }} // Архив князя Воронцова. — Кн. 8. — М., 1876. — С. 158—174. * ''Рунич П. С.'' [http://www.memoirs.ru/rarhtml/Run_ZRE_RS70_2.htm Заметки Рунича о царствовании Екатерины II] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131203010314/http://www.memoirs.ru/rarhtml/Run_ZRE_RS70_2.htm |date=2013-12-03 }} // [[Русская старина]], 1870. — Т. 2. — Изд. 3-е. — Спб., 1875. — С. 163—174. * Де Санглен, Яков Иванович. [http://memoirs.ru/texts/Sanglen_RS82T36N12.htm Записки Якова Ивановича де-Санглена. 1776—1831 гг. / Сообщ. М. И. Богданович] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181204120649/http://memoirs.ru/texts/Sanglen_RS82T36N12.htm |date=2018-12-04 }} // Русская старина, 1882. — Т. 36. — № 12. — С. 443—498. * [http://www.memoirs.ru/rarhtml/1261SpodvEk2.htm ''Сподвижники Екатерины II. Материалы''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190619080200/http://www.memoirs.ru/rarhtml/1261SpodvEk2.htm |date=2019-06-19 }}/ Публ. и примеч. Я. К. Грота, А. Ф. Бычкова, А. П. Пятковского, Э. К. Гуттен-Чапского, Н. К. Богушевского // [[Русская старина]], 1873. — Т. 8. — № 11. — С. 691—733; № 12. — С. 885—909. * ''Трофимович Р. С.'' [http://memoirs.ru/texts/Trofimovic.htm Запись современника о кончине Екатерины Великой] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191003005342/http://memoirs.ru/texts/Trofimovic.htm |date=2019-10-03 }}// [[Русский архив]], 1909. — Кн. 3. — Вып. 11. — С. 202—203. *''Тургенев А. М.'' [http://memoirs.ru/texts/Turgenev897.htm Рассказы А. М. Тургенева об императрице Екатерине II.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131103050041/http://memoirs.ru/texts/Turgenev897.htm |date=2013-11-03 }}// [[Русская старина]], 1897. — Т. 89. — № 1. — С. 171—176. * ''Улюра А. А.'' [http://rus-shake.ru/criticism/Uliura/Catherine/ Исторические драмы Екатерины II «в подражание Шекспиру»] * ''Юрезанский В. Т.'' Исчезнувшее село. Исторический роман о казаках во времена Екатерины II. Москва, ЗИФ, 1930. Также переиздания: М.: Гослитиздат,` 1939 г. 264 с.; М.: Советский писатель, 1956 г., 288 с.; там же, 1958 г. 287 с.; там же, 1969 г., 280 с. * [http://memoirs.ru/texts/Extrskt_RS96t88n11.htm ''Экстракт из журнала плавания её императорского величества на галерах по реке Волге, от Твери до Симбирска, в 1767 году''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191003022359/http://memoirs.ru/texts/Extrskt_RS96t88n11.htm |date=2019-10-03 }} // Русская старина, 1896. — Т. 88. — № 11. — С. 436—441. — В ст.: ''Бильбасов В. А.'' Походы Екатерины II по Волге и Днепру (1767 и 1787 гг.). == Каçăсем== {{Çӳрев |Тема = Екатерина II |Викиампар= Екатерина II |Викивулавăш= }} * [http://new.runivers.ru/lib/book4371/53125/ Чечулин Н. Д. Очерки по истории русских финансов в царствование Екатерины II. Спб-1906 г. на сайте Руниверс] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200918213308/https://new.runivers.ru/lib/book4371/53125/ |date=2020-09-18 }} * [http://new.runivers.ru/lib/book4358/ Брикнер А. Г. История Екатерины Второй (в 4 томах)на сайте Руниверс] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190331083958/https://new.runivers.ru/lib/book4358/ |date=2019-03-31 }} * [http://new.runivers.ru/lib/book4351/ Бильбасов Василий Алексеевич. История Екатерины Второй (в 2 томах)на сайте Руниверс] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190331083958/https://new.runivers.ru/lib/book4351/ |date=2019-03-31 }} * [http://rus-shake.ru/original/Catherine/1849/ Екатерина II. Вольное, но слабое переложение из Шакеспира, комедия Вот каково иметь корзину и белье] * [http://www.ekaterina2.bnd.ru/ Екатерина II Великая. История России екатерининской эпохи] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140519222131/http://ekaterina2.bnd.ru/ |date=2014-05-19 }} * [http://fershal.narod.ru/Memories/Texts/Ekaterina/Ekaterina.htm Мемуары Екатерины II] * [http://russia-today.narod.ru/past/gen_app/ekat2.htm Предки императрицы Екатерины II Великой] * [http://russia.iratta.com/02.php Эпоха правления Екатерины II] * [http://az.lib.ru/e/ekaterina_w/ Сочинения Екатерины II на сайте Lib.ru: Классика] * [http://klio.3dn.ru/publ/23-1-0-91 Виноградов В. Б., Нарожный Е. И. Плагиат Екатерины Второй] {{Раççей императорĕсем}} [[Категори:Екатерина II]] [[Категори:Çут ĕçĕ тапхăрĕ]] [[Категори:Истори]] [[Категори:Раççей империйĕ]] gwdt3nhvh45no6ynu27sflb6y1n1w1z 0 71276 876462 876445 2026-08-14T08:06:29Z Max Tenche 25572 /* Халӑх йышӗ */ 876462 wikitext text/x-wiki {{Администрациллĕ виçе |Тĕс1 = {{Тĕс|Раççей}} |Тĕс2 = |Чăвашла ячĕ = Пасарлӑ Карабулак районӗ |Тăван ячĕ = [[File:Церковь_в_с._Алексеевка.JPG|300px]] |Герб = Coat_of_Arms_of_Bazarny_Karabulak_rayon_(Saratov_oblast).png |Ялав = |Ялава ăнлантарни = |Герба ăнлантарни = Пасарлӑ Карабулак районӗн гербӗ |Патшалăх = {{RUS}} |lat_dir = N |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_dir = E |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = |Гимн = |Статус = [[муниципаллӑ район]] |Кĕрет = [[Сарӑту облаҫӗ]] |Тытăмĕ = {{nobr|13 муниципаллӑ йӗркеленӳ}} |Тĕп хула = [[Пасарлӑ Карабулак]] [[хеп|хула евӗр посёлокӗ]] |Вăхăт = [[1928]], [[утӑ, 23]] |Пуçлăх = Кушнарев Андрей Сергеевич<ref name=puclox>[https://admbk.ru/administration/staff/ Глава Официальный сайт администрации Базарно-Карабулакского муниципального района | Глава Базарно-Карабулакского муниципального района]</ref> |Пуçлăх тĕсĕ = Муниципаллӑ район пуҫлӑхӗ |Пуçлăх2 = |Пуçлăх тĕсĕ2 = |ШВП = |ШВП çулĕ = |ШВП вырăнĕ = |ШВП пурăнан кашни çынна = |ШВП пурăнан кашни çынна вырăнĕ = |Чĕлхе = [[вырӑс чӗлхи|вырӑс]] |Чĕлхесем = |Пурăнан халăх = {{ Пурăнан халăх | Базарно-Карабулакский район | тс }} |Çырав çулĕ = {{ Пурăнан халăх | Базарно-Карабулакский район | г }} |Пурăнан халăх проценчĕ = {{ #expr: ( {{ Пурăнан халăх | Базарно-Карабулакский район | ч }} * 100 / {{ Пурăнан халăх | Саратовская область | ч }} round 2 ) }} |Пурăнан халăх вырăнĕ = |Йышлăх = {{ formatnum: {{ #expr: ( {{ Пурăнан халăх | Татищевский район | ч }} / 2293.83 round 2 ) }} }} |Йышлăх вырăнĕ = |Наци йышĕ = [[вырӑссем]], [[чӑвашсем]], [[тутарсем]], [[мордвасем]] |Конфесси йышĕ = |Лаптăк = 2293,83<ref name="63_8006001">{{Cite web |url=https://www.gks.ru/dbscripts/munst/munst63/DBInet.cgi?pl=8006001 |title=Саратовская область. Общая площадь земель муниципального образования |access-date=2019-11-28 |archive-date=2020-08-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200803092744/https://www.gks.ru/dbscripts/munst/munst63/DBInet.cgi?pl=8006001 |url-status=live }}</ref> |Лаптăк проценчĕ = |Лаптăк вырăнĕ = |Максималлă çӳллĕш = |Вăтам çӳллĕшĕ = |Минималлă çӳллĕш = |Карттă = Bazarno-Karabulaksky_locator_map.svg |Администрациллĕ виçен картти = |АВ карттин пысăкăшĕ = 500px |ВăхăтТăрăхĕ = [[Самар вӑхӑчӗ]] |Аббревиатура = |ISO = |FIPS = |Телефон кочĕ = |Почтă индексĕсем = |Тетел-домен = |Автомобиль номерĕсен кочĕсем = 64, 164 |Сайт = https://admbk.ru/ |Commons-ри категори = |Асăрхавсем = }} '''Пасарлӑ Карабулак районӗ''' ({{lang-ru|Базарно-Карабулакский район}}, {{lang-tt|Базарлы Караболак районы}})— [[Сарӑту облаҫӗ]]н ([[РФ]]) [[Сарӑту облаҫӗн администрациллӗ-территориллӗ пайланӑвӗ|администрациллӗ-территориллӗ виҫи]] ([[Раҫҫейӗн субъекчӗсен районӗсем|район]]) тата [[муниципаллӑ йӗркеленӳ|муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ]] ([[Муниципаллӑ район (Раҫҫей)|муниципаллӑ район]]). [[Администраци центрӗ|Администраци тӗпӗ]] — [[Пасарлӑ Карабулак]] [[хула евӗр посёлок]]ӗ. == Географи == Район Атӑлӑн ҫурҫӗр пайӗнчи сылтӑм ҫыран енче, [[Атӑлҫи сӑртлӑхӗ]]нче вырнаҫнӑ. Татнӑ рельефпе нумай вӑрмансем пур. Район лаптӑкӗ — 2,3 пин км². Пӗтӗм усӑ курнин [[Автомагистраль|автоҫулӗсен]] вӑрӑмӑшӗ — 324,0 км. === Чикӗсем === {| class="wikitable" ! Ен ! Район е облаҫ |- |Ҫурҫӗр | [[Пенза облаҫӗ]]н [[Лопатино районӗ|Лопатино]] тата [[Ҫӑрттанлӑ районӗ]]сем |- |Ҫурҫӗр-Тухӑҫ | [[Балтай районӗ]] |- |Тухӑҫ | [[Вольск районӗ]] |- |Кӑнтӑр | [[Воскресенское районӗ (Сарӑту облаҫӗ)|Воскресенское районӗ]] |- |Кӑнтӑр-Анӑҫ | [[Ҫӗнӗ Бурас районӗ]] |} == Истори == Пасарлӑ Карабулак районӗн ҫӗрне ҫынсем 13 пин каялла пурӑнма килме пуҫланӑ, кун ҫинчен [[Ӗшнеуй]] сали патӗнчи тупнӑ [[хӗҫ]]семпе [[шӗвӗрӗш]]сем палӑртаҫҫӗ<ref name="ком">[https://1kommunist.ru/2020/07/19/bazarno-karabulakskij-rajon/ Базарно-Карабулакский район] ГАЗЕТА «КОММУНИСТ»</ref>. [[XVII ӗмӗр]]чченхи район ҫӗрӗнче йышлӑ мар [[ирҫесем]] тата [[тутарсем]] пурӑннӑ. Вырӑнти лӑсӑ вӑрмансенче ирҫесем [[сунар|сунарланӑ]], [[пулӑ тытни]] тата [[ҫӑлӑ]] [[пыл]]и татнӑ. Хирте тутарсем выльӑхсене кӗтнӗ тата юханшывсен хӗрринче пӗрремӗш пурӑнмалли вырӑнсем тунӑ<ref name="ком"/><ref name="дип">[https://dipkurier.narod.ru/dip69/mordva.htm ЭТНОСЫ] МОРДВА, ЧУВАШИ – ЛЮДИ НАШИ</ref>. [[XVII]]-[[XVIII ӗмӗр]]сенче района [[вырӑссем|вырӑс]] [[хресчен]]ӗсемпе пӗрле ҫар ҫыннисем пурӑнма килнӗ. [[Раҫҫей империйӗ|Раҫҫей патшалӑхӗн]] хӗсметӗнчи тутарсем, [[чӑвашсем]], ирҫесем пулнӑ. Вырӑнти вырӑс мар пурӑнакансем яталӑ [[ясак]] ятлӑ налук тӳленӗ. Нумай чӑваш тата тутар кил-йышӗсем вӑйпа христианлантаруран сыхланас тесе карабулак ҫӗрне пурӑнма килнӗ, мӗншӗн тесен кунта тӗн ирӗклӗхӗ пурнӑҫлама пулать пулнӑ<ref name="сад">[http://sadservie.ru/history/before18th/399 Сад Сервье] Саратовский край в XVII веке</ref>. Ҫав вӑхӑтра район ҫӗрӗнче тутар ([[Янкка]]), чӑваш ([[Ӗшнеуй]], [[Касанла]]), ирҫе ([[Сухой Карабулак (сала)|Сухой Карабулак]], [[Рязайкино]]) тата ку халӑхсемпе пурӑнакан хутӑшнӑ ([[Ӑвӑс (сала)|Ӑвӑс]], [[Шурту]] — чӑвашсемпе тутарсем) пурӑнан вырӑнӗсем никӗсленӗ. {{Тулли дата|1928|07|23}} [[Анатри Атӑл крайӗ]]н [[Мӑлккав округӗ]]нче Пасарлӑ Карабулак районӗ йӗркеленӗ. Унӑн йышне [[Сарӑту кӗпӗрни]]н [[Сарӑту уесӗ]]н ӗлӗкхи ''Пасарлӑ Карабулак вулӑсӗн'' ҫӗрӗ кӗртнӗ. [[1934]] ҫултан район [[Сарӑту крайӗ]]н пайӗ, [[1936]] ҫултан — [[Сарӑту облаҫӗ]]н пайӗ. [[1958]] ҫулта район йышне пӑрахӑҫланӑ [[Куриловка районӗ]]н пайӗ (район центрӗпе — [[Вязовка (Пасарлӑ Карабулак районӗ)|Вязовкӑпа]]) кӗртнӗ<ref>{{cite web |url = http://wwhp.ru/sarat.htm |title = Саратовская область на сайте «Всемирный исторический проект» |archiveurl = https://web.archive.org/web/20101203192830/http://wwhp.ru/sarat.htm |archivedate = 2010-12-03 }}</ref>. == Халӑх йышӗ == {{ Население | Базарно-Карабулакский район | Столбцов=8 }} === Урбанизаци === Хулари ([[Пасарлӑ Карабулак]]ра тата [[Свободный (Сарӑту облаҫӗ)|Свободныйра]]) районӑн халӑх йышӗн {{ #expr: ( ( {{ Население | Базарный Карабулак | ч }} + {{ Население | Свободный (Саратовская область) | ч }} ) * 100 / {{ Население | Базарно-Карабулакский район | ч }} round 2 ) }}% пурӑнать. === Наци йышӗ === [[2010]] ҫулхи ҫырса тухупа: [[вырӑссем]] — 79,6%, [[тутарсем]] — 8,9%, [[чӑвашсем]] — 6,7 %, [[мордвасем]], [[украинсем]] тата ыттисем<ref>{{cite web |url=https://srtv.gks.ru/wps/wcm/connect/rosstat_ts/srtv/ru/census_and_researching/census/national_census_2010/ |title=Всероссийская перепись населения 2010::Саратовстат |accessdate=2013-07-13 |archiveurl=https://www.webcitation.org/5zkxwkUEt?url=https://www.gks.ru/free_doc/new_site/population/demo/perepis2010/svod.xls |archivedate=2011-06-27 |deadlink=yes }}</ref>. Ку пурӑнан вырӑнсенчи халӑхсен диаспорисем пур: * [[Ӑвӑс (сала)|Ӑвӑс]] ялӗ — чӑвашсемпе тутарсем; * [[Ӗшнеуй]] сали — чӑвашсем; * [[Касанла]] сали — чӑвашсем; * [[Рязайкино]] сали — ирҫесем; * [[Сухой Карабулак (сала)|Сухой Карабулак]] сали — ирҫесем; * [[Шурту]] сали — чӑвашсемпе тутарсем; * [[Янкка]] сали — тутарсем. == Муниципаллӑ тытӑмӗ == Пасарлӑ Карапулак районӗнче 10 [[муниципаллă йĕркеленӳ]] йышне кӗрет, 2 [[хула тăрăхĕ]] тата 8 [[ял тăрăхĕ|ял тӑрӑхӗ]]<ref name="МО">{{Cite web |url=https://docs.cntd.ru/document/933006758 |title=Закон Саратовской области от 29 декабря 2004 года № 111-ЗСО «О муниципальных образованиях, входящих в состав Базарно-Карабулакского муниципального района» |access-date=2022-03-17 |archive-date=2022-03-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220317154021/https://docs.cntd.ru/document/933006758 |deadlink=no }}</ref>. Хула тӑрӑхӗсем: * Пасарлӑ Карапулак [[хула тăрăхĕ|муниципаллӑ йӗркеленӳ]] - [[Пасарлӑ Карапулак]] [[хула евĕр паçулкă|ӗҫ посёлокӗ]] * Свободный [[хула тăрăхĕ|муниципаллӑ йӗркеленӳ]] - [[Свободный]] [[хула евĕр паçулкă|ӗҫ посёлокӗ]] Ял тăрăхĕсем: * [[Алексеевка ял тăрăхĕ|Алексеевка муниципаллӑ йӗркеленӳ]] - [[Алексеевка (Сарăту облаçĕ|Алексеевка]] ялӗ * [[Ĕшнеуй ял тăрăхĕ|Ӗшнеуй муниципаллӑ йӗркеленӳ]] - [[Ĕшнеуй]] ялӗ * [[Кивӗ Жуковка ял тăрăхĕ|Кивӗ Жуковка муниципаллӑ йӗркеленӳ]] - [[Кивӗ Жуковка]] ялӗ * [[Кивӗ Пурасы ял тăрăхĕ|Кивӗ Пурасы муниципаллӑ йӗркеленӳ]] - [[Кивӗ Пурасы]] ялӗ * [[Липовка ял тăрăхĕ|Липовка муниципаллӑ йӗркеленӳ]] - [[Липовка]] ялӗ * [[Максимовка ял тăрăхĕ|Максимовка муниципаллӑ йӗркеленӳ]] - [[Максимовка]] ялӗ * [[Пысӑк Чечуйка ял тăрăхĕ|Пысӑк Чечуйка муниципаллӑ йӗркеленӳ]] - [[Пысӑк Чечуйка]] ялӗ * [[Яковлевка ял тăрăхĕ|Яковлевка муниципаллӑ йӗркеленӳ]] - [[Яковлевка]] ялӗ == Пурăнан вырăнсем == Районта 47 [[пурăнан вырăн]] пур, 45 [[ял]] тата 2 [[хула]] ([[хула евĕр паçулкă|ӗҫ посёлокӗ]]) == Вуламалли == * Атлас автомобильных дорог Саратовской области. Саратов, 2000. == Асăрхавсем == {{асăрхавсем}} == Каçăсем == * [http://saratov.gov.ru/region/municipal_areas/bazarnokarabulak.php Сведения на сайте областной администрации] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120325233940/http://saratov.gov.ru/region/municipal_areas/bazarnokarabulak.php |date=2012-03-25 }} * [http://region.sgu.ru/oblast/index.htm О районе] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140812095833/http://region.sgu.ru/oblast/index.htm |date=2014-08-12 }} {{Пасарлă Карабулак районĕ}} {{Сарăту облаçĕ}} [[Категори:Пасарлă Карабулак районĕ| ]] ngo2ewtrz5k3wofjx1s9m1whx04mnnv 0 107816 876461 784362 2026-08-14T07:52:24Z Amherst99 3381 /* */ 876461 wikitext text/x-wiki [[File:Rosati harem-dance.jpg|thumb|right|450px|[[Гарем]]ре ташлани (Джулио Росати).]] [[File:Afghan royal soldiers of the Durrani Empire.jpg|thumb|Шăлавар тăхăннă [[пуштунсем|пуштун]] çар çынни (тăраканни).]] '''Шалпар шăлавар''' ({{Lang-uk|шаровари}}, {{lang-ar|سِرْوَال}} (''sirwāl''); {{lang-fa|شلوار}} (''šalvâr''); {{lang-ku|شه‌واڵ}} (''shawal''); {{lang-ur|شلوار}} (''shalwâr''); {{lang-tr|şalvar}}; {{lang-az|şalvar}}; {{lang-kk|шалбар}} (''şalbar''); {{lang-bn|সালোয়ার}} (''shalwar'')) — пĕçĕ çинче сарлака, пилĕкре пуçтарнă тата ура тунинче пĕрнĕ [[йĕм]]<ref>Этимологический словарь русского языка М. Фасмера</ref>. == Истори == Историре скифсем тата сарматсем шăлавар тăхăнни паллă. Авалхи эллин ăсчахĕ Дион Хрисостом пирĕн ĕмĕрĕн 1-мĕш ĕмĕрĕ вĕçĕнче çапла çырни пур: "Ун çинче шăлавар пулнă, пĕтĕмпех вăл скиф пек тăхăнса çӳренĕ, çурăмне борисфенит пек кĕске те çăмăл хура плащпа витнĕ; вĕсем пĕр скиф йăхĕ пекех пĕтĕмпех хура тумланма юратаççĕ, пулса. Ольвире пурăнаканнисем вара, варварсем хушшинче пурăннипе, грек чĕлхипе аванах пуплемеççĕ пулин те, çапах та «Илиадăна» пурĕ те тенĕ пекех пăхмасăрах пĕлеççĕ". == Тĕрлисем == Раççей империнче çарта çакнашкал шăлаварсем пулнă: * [[генерал]]сен — '''[[чакчир]]'''. * питĕ çатă тăхăнмалли — '''[[рейтуза]]'''. == Галерея == <gallery class="center"> Muszkieterzy.JPG|''Шăлавар'' тăхăннă [[мушкетёрсем]]. Туркестанский солдат в зимней форме.jpg|[[Туркестан]]ри [[касăри батальон]]ăн [[гимнастёрка]] тата [[революцин хĕрлĕ шăлаварĕ|хĕрлĕ шăлавар]] тăхăннă [[ефрейтор]]ĕ, [[Раççей императорĕн çарĕ|Вырăс çарĕ]]. Alex Demianczuk.jpg|Запорожье касакĕн тумне (шăлавар) тăхăннă арçын. Selcuk woman edit.JPG|Шăлавар тăхăннă ватăлнă турчанкă. Jaipur-India n001.jpg|Шăлавар тăхăннă [[Джайпур]]та пурнакан. Salwar pajama pants.jpg|Арçын шăлаварĕ. Inside The Old Terminal Of Kabul International Airport.jpg|[[Кабул]] аэропортĕнче шăлавар тăхăннă пассажирсем. Sirwal.jpg|Шаровары в белом Dmytro Yavornytsky (1855-1940).jpg|[[Дмитрий Яворницкий]] [[Касаксем|касак]] шăлаварĕ тăхăннăскер. Baş Falakacı.jpg|Шалавар тăхăннă османсем. (1829) MADDEN, Richard Robert in Syrian Costume.jpg|(1829) Шăлавар тăхăннă [[Мэдден Ричард Роберт|Ричард Роберт Мэдден]] Сирире. Magic City2, Paris, 1913.jpeg|{{small|1913 çулти [[зуав]] стилĕн пайĕ шутланакан seroual йĕмне тăхăннă Франци çарĕнчи алжир салтакĕ.}} </gallery> == Çав. пекех == * [[Хакама]] * [[Галифе]] == Асăрхавсем == {{асăрхавсем|2}} == Литература == * {{ВТ-ЭСБЕ+|Шаровары}} * [[Этимологический словарь русского языка М. Фасмера]] * {{кĕнеке|пай= Шаровары|страницы= 505|автор= [[Беловинский Леонид Васильевич| Л. В. Беловинский]]|пуçелĕк= Российский историко-бытовой словарь|вырăн= М.|издательство= Студия «ТРИТЭ» — «Российский архив»|яваплă= {{nobr|А. Л. Налепина}} редакц.|çул= 1999|страниц= 528 |isbn= 5-86566-020-9|тираж = 3 000}} == Каçăсем == * * [http://www.gramota.ru/slovari/dic/?word=шаровары&all=x&lop=x&bts=x&zar=x&ag=x&ab=x&sin=x&lv=x&az=x&pe=x Толковый словарь ] * [https://web.archive.org/web/20101129212230/http://traditions.org.ua/foto/7.html Украинский народный костюм, фото.] [[Категори:Йĕмсем]] [[Категори:Наци тумĕсем]] [[Категори:Поляк наци тумĕ]] [[Категори:Тухăç тумтирĕ]] [[Категори:Касак тумтирĕ]] hnhwn37ord9mjnyjd6lzykov0742z5z 876463 876461 2026-08-14T08:07:33Z Ellodanis5 17302 876463 wikitext text/x-wiki [[File:Rosati harem-dance.jpg|thumb|right|450px|[[Гарем]]ре ташлани (Джулио Росати).]] [[File:Afghan royal soldiers of the Durrani Empire.jpg|thumb|Шăлавар тăхăннă [[пуштунсем|пуштун]] çар çынни (тăраканни).]] '''Шалпар шăлавар''', е '''Шалпар'''({{Lang-uk|шаровари}}, {{lang-ar|سِرْوَال}} (''sirwāl''); {{lang-fa|شلوار}} (''šalvâr''); {{lang-ku|شه‌واڵ}} (''shawal''); {{lang-ur|شلوار}} (''shalwâr''); {{lang-tr|şalvar}}; {{lang-az|şalvar}}; {{lang-kk|шалбар}} (''şalbar''); {{lang-bn|সালোয়ার}} (''shalwar'')) — пĕçĕ çинче сарлака, пилĕкре пуçтарнă тата ура тунинче пĕрнĕ [[йĕм]]<ref>Этимологический словарь русского языка М. Фасмера</ref>. == Истори == Историре скифсем тата сарматсем шăлавар тăхăнни паллă. Авалхи эллин ăсчахĕ Дион Хрисостом пирĕн ĕмĕрĕн 1-мĕш ĕмĕрĕ вĕçĕнче çапла çырни пур: "Ун çинче шăлавар пулнă, пĕтĕмпех вăл скиф пек тăхăнса çӳренĕ, çурăмне борисфенит пек кĕске те çăмăл хура плащпа витнĕ; вĕсем пĕр скиф йăхĕ пекех пĕтĕмпех хура тумланма юратаççĕ, пулса. Ольвире пурăнаканнисем вара, варварсем хушшинче пурăннипе, грек чĕлхипе аванах пуплемеççĕ пулин те, çапах та «Илиадăна» пурĕ те тенĕ пекех пăхмасăрах пĕлеççĕ". == Тĕрлисем == Раççей империнче çарта çакнашкал шăлаварсем пулнă: * [[генерал]]сен — '''[[чакчир]]'''. * питĕ çатă тăхăнмалли — '''[[рейтуза]]'''. == Галерея == <gallery class="center"> Muszkieterzy.JPG|''Шăлавар'' тăхăннă [[мушкетёрсем]]. Туркестанский солдат в зимней форме.jpg|[[Туркестан]]ри [[касăри батальон]]ăн [[гимнастёрка]] тата [[революцин хĕрлĕ шăлаварĕ|хĕрлĕ шăлавар]] тăхăннă [[ефрейтор]]ĕ, [[Раççей императорĕн çарĕ|Вырăс çарĕ]]. Alex Demianczuk.jpg|Запорожье касакĕн тумне (шăлавар) тăхăннă арçын. Selcuk woman edit.JPG|Шăлавар тăхăннă ватăлнă турчанкă. Jaipur-India n001.jpg|Шăлавар тăхăннă [[Джайпур]]та пурнакан. Salwar pajama pants.jpg|Арçын шăлаварĕ. Inside The Old Terminal Of Kabul International Airport.jpg|[[Кабул]] аэропортĕнче шăлавар тăхăннă пассажирсем. Sirwal.jpg|Шаровары в белом Dmytro Yavornytsky (1855-1940).jpg|[[Дмитрий Яворницкий]] [[Касаксем|касак]] шăлаварĕ тăхăннăскер. Baş Falakacı.jpg|Шалавар тăхăннă османсем. (1829) MADDEN, Richard Robert in Syrian Costume.jpg|(1829) Шăлавар тăхăннă [[Мэдден Ричард Роберт|Ричард Роберт Мэдден]] Сирире. Magic City2, Paris, 1913.jpeg|{{small|1913 çулти [[зуав]] стилĕн пайĕ шутланакан seroual йĕмне тăхăннă Франци çарĕнчи алжир салтакĕ.}} </gallery> == Çав. пекех == * [[Хакама]] * [[Галифе]] == Асăрхавсем == {{асăрхавсем|2}} == Литература == * {{ВТ-ЭСБЕ+|Шаровары}} * [[Этимологический словарь русского языка М. Фасмера]] * {{кĕнеке|пай= Шаровары|страницы= 505|автор= [[Беловинский Леонид Васильевич| Л. В. Беловинский]]|пуçелĕк= Российский историко-бытовой словарь|вырăн= М.|издательство= Студия «ТРИТЭ» — «Российский архив»|яваплă= {{nobr|А. Л. Налепина}} редакц.|çул= 1999|страниц= 528 |isbn= 5-86566-020-9|тираж = 3 000}} == Каçăсем == * * [http://www.gramota.ru/slovari/dic/?word=шаровары&all=x&lop=x&bts=x&zar=x&ag=x&ab=x&sin=x&lv=x&az=x&pe=x Толковый словарь ] * [https://web.archive.org/web/20101129212230/http://traditions.org.ua/foto/7.html Украинский народный костюм, фото.] [[Категори:Йĕмсем]] [[Категори:Наци тумĕсем]] [[Категори:Поляк наци тумĕ]] [[Категори:Тухăç тумтирĕ]] [[Категори:Касак тумтирĕ]] 9qrz45yt85btb77ff7inijuzsw6wqa8 876464 876463 2026-08-14T08:12:53Z Ellodanis5 17302 876464 wikitext text/x-wiki [[File:Rosati harem-dance.jpg|thumb|right|450px|[[Гарем]]ре ташлани (Джулио Росати).]] [[File:Afghan royal soldiers of the Durrani Empire.jpg|thumb|Шăлавар тăхăннă [[пуштунсем|пуштун]] çар çынни (тăраканни).]] '''Шалпар шăлавар''', е '''Шалпар'''({{Lang-uk|шаровари}}, {{lang-ar|سِرْوَال}} (''sirwāl''); {{lang-fa|شلوار}} (''šalvâr''); {{lang-ku|شه‌واڵ}} (''shawal''); {{lang-ur|شلوار}} (''shalwâr''); {{lang-tr|şalvar}}; {{lang-az|şalvar}}; {{lang-kk|шалбар}} (''şalbar''); {{lang-bn|সালোয়ার}} (''shalwar'')) — пĕçĕ çинче сарлака, пилĕкре пуçтарнă тата ура тунинче пĕрнĕ [[йĕм]]<ref>Этимологический словарь русского языка М. Фасмера</ref>. Шалпар тата Шăлавар тенисем, чĕлхе историйĕ енчен пăхсан, ахăртнех, дублет пулса тăраççĕ. Анчах та вĕсем пĕлтерĕшĕпе расна. == Истори == Историре скифсем тата сарматсем шăлавар тăхăнни паллă. Авалхи эллин ăсчахĕ Дион Хрисостом пирĕн ĕмĕрĕн 1-мĕш ĕмĕрĕ вĕçĕнче çапла çырни пур: "Ун çинче шăлавар пулнă, пĕтĕмпех вăл скиф пек тăхăнса çӳренĕ, çурăмне борисфенит пек кĕске те çăмăл хура плащпа витнĕ; вĕсем пĕр скиф йăхĕ пекех пĕтĕмпех хура тумланма юратаççĕ, пулса. Ольвире пурăнаканнисем вара, варварсем хушшинче пурăннипе, грек чĕлхипе аванах пуплемеççĕ пулин те, çапах та «Илиадăна» пурĕ те тенĕ пекех пăхмасăрах пĕлеççĕ". == Тĕрлисем == Раççей империнче çарта çакнашкал шăлаварсем пулнă: * [[генерал]]сен — '''[[чакчир]]'''. * питĕ çатă тăхăнмалли — '''[[рейтуза]]'''. == Галерея == <gallery class="center"> Muszkieterzy.JPG|''Шăлавар'' тăхăннă [[мушкетёрсем]]. Туркестанский солдат в зимней форме.jpg|[[Туркестан]]ри [[касăри батальон]]ăн [[гимнастёрка]] тата [[революцин хĕрлĕ шăлаварĕ|хĕрлĕ шăлавар]] тăхăннă [[ефрейтор]]ĕ, [[Раççей императорĕн çарĕ|Вырăс çарĕ]]. Alex Demianczuk.jpg|Запорожье касакĕн тумне (шăлавар) тăхăннă арçын. Selcuk woman edit.JPG|Шăлавар тăхăннă ватăлнă турчанкă. Jaipur-India n001.jpg|Шăлавар тăхăннă [[Джайпур]]та пурнакан. Salwar pajama pants.jpg|Арçын шăлаварĕ. Inside The Old Terminal Of Kabul International Airport.jpg|[[Кабул]] аэропортĕнче шăлавар тăхăннă пассажирсем. Sirwal.jpg|Шаровары в белом Dmytro Yavornytsky (1855-1940).jpg|[[Дмитрий Яворницкий]] [[Касаксем|касак]] шăлаварĕ тăхăннăскер. Baş Falakacı.jpg|Шалавар тăхăннă османсем. (1829) MADDEN, Richard Robert in Syrian Costume.jpg|(1829) Шăлавар тăхăннă [[Мэдден Ричард Роберт|Ричард Роберт Мэдден]] Сирире. Magic City2, Paris, 1913.jpeg|{{small|1913 çулти [[зуав]] стилĕн пайĕ шутланакан seroual йĕмне тăхăннă Франци çарĕнчи алжир салтакĕ.}} </gallery> == Çав. пекех == * [[Хакама]] * [[Галифе]] == Асăрхавсем == {{асăрхавсем|2}} == Литература == * {{ВТ-ЭСБЕ+|Шаровары}} * [[Этимологический словарь русского языка М. Фасмера]] * {{кĕнеке|пай= Шаровары|страницы= 505|автор= [[Беловинский Леонид Васильевич| Л. В. Беловинский]]|пуçелĕк= Российский историко-бытовой словарь|вырăн= М.|издательство= Студия «ТРИТЭ» — «Российский архив»|яваплă= {{nobr|А. Л. Налепина}} редакц.|çул= 1999|страниц= 528 |isbn= 5-86566-020-9|тираж = 3 000}} == Каçăсем == * * [http://www.gramota.ru/slovari/dic/?word=шаровары&all=x&lop=x&bts=x&zar=x&ag=x&ab=x&sin=x&lv=x&az=x&pe=x Толковый словарь ] * [https://web.archive.org/web/20101129212230/http://traditions.org.ua/foto/7.html Украинский народный костюм, фото.] [[Категори:Йĕмсем]] [[Категори:Наци тумĕсем]] [[Категори:Поляк наци тумĕ]] [[Категори:Тухăç тумтирĕ]] [[Категори:Касак тумтирĕ]] l5pde8fs0ghdzpqx9u8papqj0l9yxt0 10 130515 876451 2026-08-13T21:31:54Z Ymblanter 7764 Ҫӗнӗ страница: «Замок Эйлин-Донан, Хайленд, Шотландия, Великобритания» 876451 wikitext text/x-wiki Замок Эйлин-Донан, Хайленд, Шотландия, Великобритания lnlz4gv7j6f4u3la2tya6pr5qtvfa3g 10 130516 876452 2026-08-13T21:32:08Z Ymblanter 7764 Ҫӗнӗ страница: «Eilean Donan at Dusk.jpg» 876452 wikitext text/x-wiki Eilean Donan at Dusk.jpg 1e2qvlqedoqrce9ej3sz7ntl1ydwqs5 0 130517 876454 2026-08-14T03:27:47Z Ellodanis5 17302 Ҫӗнӗ страница: « '''Ҫиле хирӗҫ. Е ҫиҫӗм пек ҫиҫсе иртни''' — Валери Туркай кĕнеки. Ун пирки çăлкуç<ref name="Т">Галина Иванова. [https://chuvash.org/news/44413.html Культура: «Ҫиле хирӗҫ. Е ҫиҫӗм пек ҫиҫсе иртни» — Валери Туркайӑн ҫӗнӗ кӗнеки кун ҫути курнӑ]</ref> çапла пĕлтерет: {{Цитата|Ҫак кунсен...» 876454 wikitext text/x-wiki '''Ҫиле хирӗҫ. Е ҫиҫӗм пек ҫиҫсе иртни''' — Валери Туркай кĕнеки. Ун пирки çăлкуç<ref name="Т">Галина Иванова. [https://chuvash.org/news/44413.html Культура: «Ҫиле хирӗҫ. Е ҫиҫӗм пек ҫиҫсе иртни» — Валери Туркайӑн ҫӗнӗ кӗнеки кун ҫути курнӑ]</ref> çапла пĕлтерет: {{Цитата|Ҫак кунсенче Шупашкарта Чӑваш халӑх поэчӗн Валери Туркайӑн «Ҫиле хирӗҫ. Е ҫиҫӗм п/ек ҫиҫсе иртни» ятлӑ ҫӗнӗ кӗнеки кун ҫути курнӑ. Унта пурӗ 384 страница. Асӑннӑ кӗнекере сӑмах мӗн пирки пынине унти хӑшпӗр уйрӑм сыпӑксен ячӗсем те уҫса параҫҫӗ: «Анне», «Шкул алӑкӗ яри уҫӑлсан», «Историпе филологи факультечӗ», «Иосиф Дмитриев», «Геннадий Айхи», «Аркадий Айдак», «Андриян Григорьевич Николаев», «Писательсен союзӗ. Пропаганда бюровӗ», «ГИТИС» т.ыт.те. Ҫак кӗнекене ҫырнӑ чухне сӑвӑҫ 1980 ҫултанпа хӑй кунсерен тенӗ пек тултарса пыракан кун кӗнекипе анлӑн усӑ курнӑ.}} Авторĕ, , çапла çырать (çăлкуçри комментарисене пăхмалла<ref name="Т" />): {{Цитата| Пысăк тав, хисеплĕ, Аçтахар! Пытармастăп: ку кĕнеке вулакан патне çитнĕшĕн эп уйрăмах питĕ савăнатăп! Питĕ нумай ĕçлерĕм эп унпа! Ĕмĕрĕм тăрăшшĕпех теме те юрать. "Çиле хирĕç"-ре - ман пĕтĕм пурнăçăм. Ман кăна мар, паллах, МАН ĂРĂВĂН та! Ку кĕнекене вуласан, Чăваш Ене "перестройка" текен пулăм еплерех кĕрлесе çитни пирки те, Чăваш наци конгресĕпе Чăваш аталанăвĕн партийĕ еплерех "çурални" çинчен те ытларах пĕлме пулать. Питĕ пысăк тав мана ЧăвашТĕнчине çĕнĕ кĕнеке парнелеме пулăшнă ырă çынсене! Пурнатпăр-ха! Валери ТУРКАЙ. 13,08.26. Хырай Ĕнел.}} == Асăрхавсем == {{Асăрхавсем}} l7vsqjjlziir5cf90lq88zrzy9lnj3p 0 130518 876456 2026-08-14T04:15:15Z Aslati 36702 Aslati [[Совет Социализм Республикисен Пĕрлешĕвĕ]] страницӑн ятне [[Социализмлӑ Совет Республикисен Союзӗ]] ҫине улӑштарчӗ 876456 wikitext text/x-wiki #перенаправление [[Социализмлӑ Совет Республикисен Союзӗ]] 8ovxpi1s352ya9m7vof31bi44g9d4pc 1 130519 876458 2026-08-14T04:15:15Z Aslati 36702 Aslati [[Сӳтсе явасси:Совет Социализм Республикисен Пĕрлешĕвĕ]] страницӑн ятне [[Сӳтсе явасси:Социализмлӑ Совет Республикисен Союзӗ]] ҫине улӑштарчӗ 876458 wikitext text/x-wiki #перенаправление [[Сӳтсе явасси:Социализмлӑ Совет Республикисен Союзӗ]] 1w4jnuajr0vdvjq0lsf19yepbyy8cn9 14 130520 876459 2026-08-14T05:28:34Z PK2 20318 Пушӑ страница хатӗрлерӗмӗр 876459 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 0 130521 876465 2026-08-14T08:46:28Z Ellodanis5 17302 Ҫӗнӗ страница: « '''Белилин Василий Алексеевич''' (11.02.1852-1932), [[вĕрентевçĕ]], педагог, чăн статски канашçă, Яковлевла чăваш букварьне, ытти хăшпĕр ĕçлевçĕсемпе пĕрле, майлаштааркансенчен пĕри. == Вулмалли == * Краснов, Н. Г. Белилин Василий Алексеевич / Н. Г. Краснов // Чувашска...» 876465 wikitext text/x-wiki '''Белилин Василий Алексеевич''' (11.02.1852-1932), [[вĕрентевçĕ]], педагог, чăн статски канашçă, Яковлевла чăваш букварьне, ытти хăшпĕр ĕçлевçĕсемпе пĕрле, майлаштааркансенчен пĕри. == Вулмалли == * Краснов, Н. Г. Белилин Василий Алексеевич / Н. Г. Краснов // Чувашская энциклопедия. — Чебоксары, 2006. — Т. 1 : А-Е. — С. 197.. — См. текст * Капитонова, И. Первый<?> букварь для чуваш / И. Капитонова // Ульяновец. — 2012. — 2 февр. (№ 5/6). — С. 4. == Каçăсем == * [https://наследиечувашии.рф/russian/белилин-василий-алексеевич-педагог-11-02-1/ Белилин, Василий Алексеевич (педагог; 11.02.1852-1932)] [[Категори:Чăваш çырулăхĕ]] nfjfi11ibastd6rj55rooxughtza9nh 876468 876465 2026-08-14T11:43:27Z Ellodanis5 17302 876468 wikitext text/x-wiki '''Белилин Василий Алексеевич''' (11.02.1852-1932), [[вĕрентевçĕ]], педагог, чăн статски канашçă, çĕнĕ (Яковлевла) чăваш çырулăхне, ытти хăшпĕр ĕçлевçĕсемпе пĕрле, майлаштаркансенчен пĕри. == Вулмалли == * Краснов, Н. Г. Белилин Василий Алексеевич / Н. Г. Краснов // Чувашская энциклопедия. — Чебоксары, 2006. — Т. 1 : А-Е. — С. 197.. — См. текст * Капитонова, И. Первый<?> букварь для чуваш / И. Капитонова // Ульяновец. — 2012. — 2 февр. (№ 5/6). — С. 4. == Каçăсем == * [https://наследиечувашии.рф/russian/белилин-василий-алексеевич-педагог-11-02-1/ Белилин, Василий Алексеевич (педагог; 11.02.1852-1932)] [[Категори:Чăваш çырулăхĕ]] 7xngsojgi2ubriltvus8mkehonzn5ho 0 130522 876466 2026-08-14T11:35:50Z Ellodanis5 17302 Ҫӗнӗ страница: «'''Чăваш пĕлĕвĕ''' — чăваш халăхĕ çинчен вĕрентекен комплекслă ăслăлăх (ăслав). == Çăлкуçсем == * Фомин Э. В. [http://elbibw.nbchr.ru/ellib/rosp/rosp_1_0002088.pdf ЧУВАШЕВЕДЕНИЕ: СОВРЕМЕННОЕ СОСТОЯНИЕ И ТЕНДЕНЦИИ РАЗВИТИЯ.] — ВЕСТНИК САНКТ-ПЕТЕРБУРГСКОГО УНИВЕРСИТЕТА. Сер. 9. 2009. Вып....» 876466 wikitext text/x-wiki '''Чăваш пĕлĕвĕ''' — чăваш халăхĕ çинчен вĕрентекен комплекслă ăслăлăх (ăслав). == Çăлкуçсем == * Фомин Э. В. [http://elbibw.nbchr.ru/ellib/rosp/rosp_1_0002088.pdf ЧУВАШЕВЕДЕНИЕ: СОВРЕМЕННОЕ СОСТОЯНИЕ И ТЕНДЕНЦИИ РАЗВИТИЯ.] — ВЕСТНИК САНКТ-ПЕТЕРБУРГСКОГО УНИВЕРСИТЕТА. Сер. 9. 2009. Вып. 2. Ч. 2 * Баскакова Наталья Ивановна, Илларионова Лилия Владимировна, Камаева Марина Петровна, Фомин Эдуард Валентинович. [https://cyberleninka.ru/article/n/chuvashevedenie-esche-ne-osoznannaya-suschnost Чувашеведение: еще не осознанная сущность.] — Вестник Чувашского государственного педагогического университета им. И. Я. Яковлева. 2019 №5 (105) УДК [908:001](470.344) DOI 10.26293/chgpu.2019.105.5.001 {{Чăвашсем}} [[Категори:Чăвашсем]] a82cbewyzc259uroa7rrc64lygqhwol 876467 876466 2026-08-14T11:40:43Z Ellodanis5 17302 876467 wikitext text/x-wiki '''Чăваш пĕлĕвĕ''' — чăваш халăхĕ çинчен вĕрентекен комплекслă ăслăлăх (ăслав). == Синонимсем == * Чувашологи * Чувашика == Çăлкуçсем == * Фомин Э. В. [http://elbibw.nbchr.ru/ellib/rosp/rosp_1_0002088.pdf ЧУВАШЕВЕДЕНИЕ: СОВРЕМЕННОЕ СОСТОЯНИЕ И ТЕНДЕНЦИИ РАЗВИТИЯ.] — ВЕСТНИК САНКТ-ПЕТЕРБУРГСКОГО УНИВЕРСИТЕТА. Сер. 9. 2009. Вып. 2. Ч. 2 * Баскакова Наталья Ивановна, Илларионова Лилия Владимировна, Камаева Марина Петровна, Фомин Эдуард Валентинович. [https://cyberleninka.ru/article/n/chuvashevedenie-esche-ne-osoznannaya-suschnost Чувашеведение: еще не осознанная сущность.] — Вестник Чувашского государственного педагогического университета им. И. Я. Яковлева. 2019 №5 (105) УДК [908:001](470.344) DOI 10.26293/chgpu.2019.105.5.001 {{Чăвашсем}} [[Категори:Чăвашсем]] 72fh20plrvnjdunw85fk6rn8moxcsrm