Фрэнсис Фукуяма

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="cv">
  <siteinfo>
    <sitename>Википеди</sitename>
    <dbname>cvwiki</dbname>
    <base>https://cv.wikipedia.org/wiki/%D0%A2%C4%95%D0%BF_%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%86%D0%B0</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.16</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Медиа</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Ятарлă</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Сӳтсе явасси</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Хутшăнакан</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Хутшăнаканăн канашлу страници</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Википеди</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Википеди сӳтсе явмалли</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Ӳкерчĕк</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Ӳкерчĕке сӳтсе явмалли</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">MediaWiki сӳтсе явмалли</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Шаблон</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Шаблона сӳтсе явмалли</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Пулăшу</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Пулăшăва сӳтсе явмалли</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Категори</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Категорине сӳтсе явмалли</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Модуль</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Обсуждение модуля</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Фрэнсис Фукуяма</title>
    <ns>0</ns>
    <id>12115</id>
    <revision>
      <id>876894</id>
      <parentid>854491</parentid>
      <timestamp>2026-08-24T08:31:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>28304</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 7 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>876894</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9680" sha1="lpbbyx1zt8xmc4oad06czkl0pu7cy4k" xml:space="preserve">{{Ăсчах
| Ят = Фрэнсис Фукуяма
| Тăван ят = Yoshihiro Francis Fukuyama
| Ӳкерчĕк = Francis Fukuyama 2015 (cropped).jpg
| Анлăшĕ = 260px
| Çуралнă вăхăт = 1952
| Çуралнă вырăн =  
| Вилнĕ вăхăт =   
| Вилнĕ вырăн = 
| Гражданлăх = 
| Ăслăх сфери = философи тата экономика 
| Ăсчах степенĕ = 
| Ăсчах хисепĕ = 
| Ĕçлев вырăнĕ = 
| Альма-матер =  
| Ăсчах ертӳçи = 
| Палă вĕренекенсем =
| Паллă =
| Чыславсемпе парнесем =
| Сайт =
}}

'''Фрэнсис Фукуяма''' ([[акăлчан чĕлхи|акăлч.]] Francis Fukuyama), — паллă [[АПШ|американ]] [[философ]]ĕ, политикă экономисчĕ, çыравçă. [[1952]] çулхи [[юпа, 27|юпа уйăхĕн 27-мĕшĕнче]] [[Чикаго|Чикагăра]] çуралнă.

== Кун-çулĕпе ĕçĕ-хĕлĕ ==
Фукуяма. Бакалавр степĕнне [[Корнелл университет|Корнелльском университете]] (штат [[Нью-Йорк (штат)|Нью-Йорк]]) вĕренсе илнĕ, каярахпа — политикă наукисен тухтăрĕн степĕнне [[Гарвард университечĕ|Гарвард университетĕнче]] тивĕçĕннĕ. [[1979]]—[[1980]], [[1983]]—[[1989]] тата [[1995]]—[[1996]] çулсенче [[Калифорни]]ре [[Rand Corporation]] тĕпчев тĕпĕн политикă наукисен департаментĕнче ĕçленĕ. 1981—[[1982]] тата [[1989]]—[[1990]] çулсенче [[АПШ-ан патшалăх департаменчĕ|АПШ-ан патшалăх департаментĕнче]] политикăна палăртса хуракан уйрăмĕнче (малтан [[Малти Хĕвелтухăç]]ра, кайран Европăра) тăрмашнă. [[1996]]—[[2000]] — [[Вашингтон]]ри [[Джордж Мейсон университечĕ|Джордж Мейсон университетĕнче]] халăх политикин профессорĕ вырăнне йышăнса тăрăшнă. [[2001]]—[[2005]] — АПШ президенчĕн канашĕн [[биоэтикă]] ĕçĕсемшĕн членĕ пулнă.

Халĕ [[Джон Хопкинс университечĕ]] çумĕнчи Тĕнчери тарăн тĕпчевĕллĕх Шкулĕн  (SAIS) профессорĕ, çаплах тĕнче аталанăвĕ программин [[SAIS]]  ертӳçĕ тата «Американские интересы» журналăн редакци канашĕн пуçлăхĕ.

== Библиографи ==
=== Акăлчанла кĕнекесем ===
* The End of History and the Last Man. Free Press, 1992. ISBN 0029109752
* Trust: The Social Virtues and the Creation of Prosperity. Free Press, 1995. ISBN 0029109760
* The End of Order (1997)
* The Great Disruption: Human Nature and the Reconstitution of Social Order. Free Press, 1999. ISBN 068484530X
* Our Posthuman Future: Consequences of the Biotechnology Revolution. Farrar, Straus and Giroux, 2002. ISBN 0374236437
* State-Building: Governance and World Order in the 21st Century. Cornell University Press, 2004. ISBN 0801442923
* America at the Crossroads: Democracy, Power, and the Neoconservative Legacy (Yale University Press, 2006). ISBN 0300113994

=== Вырăсла кĕнекесем ===
* Великий разрыв (2003) The Great Disruption: Human Nature and the Reconstitution of Social Order (1999)
* Наше постчеловеческое будущее: Последствия биотехнологической революции (2004) Our Posthuman Future: Consequences of the Biotechnology Revolution (2002)
* Доверие: Социальные добродетели и путь к процветанию (2004) Trust: The Social Virtues and the Creation of Prosperity (1995)
* Конец истории и последний человек (2004) The End of History and the Last Man (1992)

=== Статьясемпе интервьюсем, вырăсла ===
* [http://www.vedomosti.ru/newspaper/article.shtml?2006/10/23/114551 Путин не получил адекватного ответа на поддержку, которую он оказал США] — «Ведомости», № 199 (1726), 23 октября 2006
* [http://www.inosmi.ru/translation/225769.html Фукуяма Ф. Неоконсерватизм в его нынешнем виде я принять не могу] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070930154546/http://www.inosmi.ru/translation/225769.html |date=2007-09-30 }} — переработанный отрывок из книги Ф. Фукуямы «После неоконсерваторов: Америка на перепутье» («After the Neocons: America at the Crossroads»); 26 февраля 2006, «The Guardian», Великобритания
* [http://www.inosmi.ru/translation/213507.html Интервью газете ''Sueddeutsche Zeitung'' 5 октября 2004] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061228182614/http://www.inosmi.ru/translation/213507.html |date=2006-12-28 }}
* [http://www.politnauka.org/library/nation/fukuyama.php Будущее фундаментализма] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071019090531/http://www.politnauka.org/library/nation/fukuyama.php |date=2007-10-19 }}
* [http://www.politnauka.org/library/dem/fukuyama.php Главенство культуры] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071011030012/http://www.politnauka.org/library/dem/fukuyama.php |date=2007-10-11 }}
* [http://www.politnauka.org/library/dem/fukuyama-endofhistory.php Фукуяма Ф. Конец истории] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071011025436/http://www.politnauka.org/library/dem/fukuyama-endofhistory.php |date=2007-10-11 }}
* [http://www.politnauka.org/library/dem/fukuyama2.php Конфуцианство и демократия] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071011025940/http://www.politnauka.org/library/dem/fukuyama2.php |date=2007-10-11 }}
* [http://www.politnauka.org/library/dem/fukuyama-interview.php Жизнь после истории (интервью)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071006144621/http://www.politnauka.org/library/dem/fukuyama-interview.php |date=2007-10-06 }}
* [http://www.politnauka.org/library/dem/fukuyama-nodia.php Опасный попутчик (комментарии к работе Г. Нодия «Национализм и демократия»)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071011025858/http://www.politnauka.org/library/dem/fukuyama-nodia.php |date=2007-10-11 }}
* [http://old.russ.ru/ist_sovr/other_lang/20011002.html Соединённый Штат] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070930231918/http://old.russ.ru/ist_sovr/other_lang/20011002.html |date=2007-09-30 }}
* Началась ли история опять? [http://old.russ.ru/politics/20021106-fuk.html Часть 1] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070930230233/http://old.russ.ru/politics/20021106-fuk.html |date=2007-09-30 }} [http://old.russ.ru/politics/20021112-fuku.html Часть 2] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070930204150/http://old.russ.ru/politics/20021112-fuku.html |date=2007-09-30 }}
* [http://www.izbrannoe.ru/4642.html Фукуяма понимает антиамериканистов (Интервью интернет-газете &quot;Избранное&quot;, 15.06.2007)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070617153752/http://www.izbrannoe.ru/4642.html |date=2007-06-17 }}

=== Фукуяма çинчен ===
* Ливен А. Два Фукуямы, или Америка на распутье // Русский журнал. 19 июня 2006. [http://www.russ.ru/publish/review/121233461?user_session=6183d1bcedff158bf2f]{{Ĕçлемен каçă|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}

== Каçăсем ==
* [http://fan.lib.ru/e/eskov/text_0140.shtml Пирĕн явап, Фукуяма]
* [http://www.politnauka.org/person/fukuyama.php Фукуямăн кун-çулĕ, ПолитНаука] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071006145630/http://www.politnauka.org/person/fukuyama.php |date=2007-10-06 }}
* https://web.archive.org/web/20010306103905/http://www.tuad.nsk.ru/~history/Author/Engl/F/Fukuyama/index.html
* [http://www.russ.ru/users/fukuyama?user_session=6183d1bcedff158bf2f Ф. Фукуяма статьисем, Русский журнал]{{Ĕçлемен каçă|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* http://www.archipelag.ru/authors/fukuyama/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927014851/http://www.archipelag.ru/authors/fukuyama/ |date=2007-09-27 }}
* http://www.patriotica.ru/authors/fukuyama.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071022212737/http://patriotica.ru/authors/fukuyama.html |date=2007-10-22 }}
* http://www.nietzsche.ru/look/fukuama.php {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071017030533/http://www.nietzsche.ru/look/fukuama.php |date=2007-10-17 }}
* https://web.archive.org/web/20020707054028/http://grachev62.narod.ru/Hrest_2/Fuk.html
 
[[Категори:Халĕ пурăнакансем]]
[[Категори:АПШ философĕсем]]
[[Категори:АПШ экономисчĕсем]]</text>
      <sha1>lpbbyx1zt8xmc4oad06czkl0pu7cy4k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Промăçлăх</title>
    <ns>0</ns>
    <id>13875</id>
    <revision>
      <id>876868</id>
      <parentid>841781</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T22:19:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>28304</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>876868</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="756" sha1="72w31txtc6slt2ax69qmpkadupvjypk" xml:space="preserve">'''Промăçлăх''' — [[халăх хуçалăхĕ]]н тĕп пайĕсенчен пĕри, 

== Промăçлăх тытăмĕ ==

== Каçăсем ==
* [http://allcorp.ru Каталог промышленных компаний России] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080415233116/http://allcorp.ru/ |date=2008-04-15 }}
* [http://www.deloprom.ru Делопром - портал о промышленности]
* [http://www.stdb.ru Все Для Промышленности] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080514033604/http://www.stdb.ru/ |date=2008-05-14 }}

== Çаплах пăхăр ==
* [[Экономикăн тĕп тĕсĕсем]]
* [[Экономика]]

[[Категори:Промăçлăх]]</text>
      <sha1>72w31txtc6slt2ax69qmpkadupvjypk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Февраль революцийĕ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>17935</id>
    <revision>
      <id>876893</id>
      <parentid>873644</parentid>
      <timestamp>2026-08-24T08:01:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>28304</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>876893</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4735" sha1="3rtmb28jbkesd7z88wx4jyqzc6r5j86" xml:space="preserve">{{Раççей кун-çулĕ}}[[Ӳкерчĕк:1917 Duma guards.jpg|thumb|[[Хуралçă]]сем аресленисене сыхлаççĕ.]]

: ''Çак статья [[1917]] çулхи нарăсра [[Раççей кун-çулĕ]]нче пулса иртнĕ ĕçсем. [[1848]] çулхи нарăс уйăхĕнче [[Франци кун-çулĕ]]нче пулса иртнĕ ĕçсем. [[Февраль революцийĕ 1848]]''
'''Февра́ль револю́цийĕ''' (çаплах '''Февра́ль буржуа́зи-демократи́ револю́цийĕ''') — [[Раççей империйĕ|Раççей империн]] [[революци]]йĕ, вĕçĕмĕнче монархи арканать, республика пулса тăрать те влаç [[Раççей Вăхăтлă ертӳлĕхĕ|Вăхатлă ертӳлĕхне]] куçать.

== Сăлтавĕсем тата никĕсĕсем: экономика, политика, этем пĕрлĕх ==
==Кризис капланса пыни ==
== Тĕп пулăмĕсем ==

== Каçăсем ==
* [http://cliodynamics.ru/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=77&amp;Itemid=1 О причинах русской революции: неомальтузианская перспектива] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160310232514/http://cliodynamics.ru/index.php?id=77&amp;itemid=1&amp;option=com_content&amp;task=view |date=2016-03-10 }}
* [http://www.blokalex.net.ru/mib-al-kniga-347/ Александр Блок. Последние дни императорской власти] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071008085220/http://www.blokalex.net.ru/mib-al-kniga-347/ |date=2007-10-08 }}
* [http://knigipoistcccp.diinoweb.com/files/Vremennoe_pravitelstvo_tom1.rar Журнал заседаний Временного правительства. Март-апрель 1917 года. rar, djvu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210823121230/http://knigipoistcccp.diinoweb.com/files/Vremennoe_pravitelstvo_tom1.rar |date=2021-08-23 }}
* [http://rusarchives.ru/evants/exhibitions/1917-myths-kat.shtml Историко-документальная выставка «1917 год. Мифы революций»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090507184108/http://rusarchives.ru/evants/exhibitions/1917-myths-kat.shtml |date=2009-05-07 }}
* [http://scepsis.ru/library/id_1503.html Генрих Иоффе «Почему Февраль? Почему Октябрь?»]
* [[Суханов, Николай Николаевич|Николай Суханов]]. [http://scepsis.ru/library/id_1130.html «Записки о революции. Книга первая. Мартовский переворот 23 февраля — 2 марта 1917 года»]
* [[Солженицын, Александр Исаевич|А.&amp;nbsp;И.&amp;nbsp;Солженицын]]. [http://www.rg.ru/solzhenicyn.html Размышления над Февральской революцией] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090203113329/http://rg.ru/solzhenicyn.html |date=2009-02-03 }}, [[1983]].
* [http://socialist.memo.ru/anniv/y07/foto_1917.html Фотографии Февраля 1917 г. и его действующих лиц]{{Ĕçлемен каçă|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://hist1.narod.ru/Science/Russia/Fevr1917.htm НЕФЕДОВ С. А. ФЕВРАЛЬ 1917 ГОДА: ВЛАСТЬ, ОБЩЕСТВО, ХЛЕБ И РЕВОЛЮЦИЯ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101122160916/http://hist1.narod.ru/Science/Russia/Fevr1917.htm |date=2010-11-22 }}

== Вуламалли ==
* Архив русской революции (под редакцией Г. В. Гессена). М., Терра, 1991. В 12-ти томах.
* Пайпс Р. Русская революция. М., 1994.
* Katkov G. Russia, 1917. The February Revolution. London, 1967.
* Moorhead A. The Russian Revolution. New York, 1958.
* Дякин В. С. ОБ ОДНОЙ НЕУДАВШЕЙСЯ ПОПЫТКЕ ЦАРИЗМА «РЕШИТЬ» ЗЕМЕЛЬНЫЙ ВОПРОС В ГОДЫ ПЕРВОЙ МИРОВОЙ ВОЙНЫ.(Цели и характер так называемой ликвидации немецкого землевладения в России)

{{Раççей пăлхавĕсем}}

[[Категори:Раççей империйĕ]]
[[Категори:Февраль 1917 революцийĕ]]
[[Категори:Пушăн 8-мĕшĕнчи пулăмсем|1917]]
[[Категори:1917 çулхи пуш уйăхĕ|08]]
[[Категори:Раççей тата СССР патшалăх пăтăрмахĕсем]]</text>
      <sha1>3rtmb28jbkesd7z88wx4jyqzc6r5j86</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Спам</title>
    <ns>0</ns>
    <id>17944</id>
    <revision>
      <id>876878</id>
      <parentid>874927</parentid>
      <timestamp>2026-08-24T02:41:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>28304</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>876878</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4549" sha1="k7k3zw77db90g9tg8aw07jlr375covu" xml:space="preserve">'''Спам''' ---- [[электронлă почта|электронлă почтăна]] кирлĕ мар килекен пĕлтерӳсем.

== Асăрхавсем ==
{{асăрхавсем}}

== Каçăсем ==
* [http://www.ofisp.org/documents/ofisp-008.html Нормы пользования сетью] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100627071147/http://www.ofisp.org/documents/ofisp-008.html |date=2010-06-27 }}, ofisp.org
* [http://www.eserv.ru/AntiSpamNews Антиспам-новости], eserv.ru
* [http://www.viruslist.com/ru/spam/info О спаме.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080509095114/http://www.viruslist.com/ru/spam/info |date=2008-05-09 }}, viruslist.com
* [http://www.spamorez.ru www.spamorez.ru] — специализированный online-сервис фильтрации почты от спам и вирусов
* [http://apachedev.ru/2007/02/09/zaschita-ot-spama-v-kommentariyah-s-pomoschyu-apache/ Защита от спама в комментариях с помощью Apache] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091125105648/http://apachedev.ru/2007/02/09/zaschita-ot-spama-v-kommentariyah-s-pomoschyu-apache/ |date=2009-11-25 }}, apachedev.ru
* [http://spamtrackers.eu/ SpamTrackers] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100111070619/http://spamtrackers.eu/ |date=2010-01-11 }} {{ref-en}} — Сообщество борцов со спамом.
* [http://fraud-mail.land.ru/article/spam/report_abuse/ Report abuse] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100425034050/http://fraud-mail.land.ru/article/spam/report_abuse/ |date=2010-04-25 }} {{ref-ru}} — Как пожаловаться на спам.
* [http://www.youtube.com/v/v0cXVK-P5uA&amp;hl=ru&amp;fs=1 Минутный монолог про спамеров] [[Игорь Ашманов|Игоря Ашманова]] — видео с конференции РИФ+КИБ, 2009 год

; Спама хирĕç тăрасси:
* [http://www.myiptest.com/staticpages/index.php/check-Blacklisted-IP-DNSBL Проверка IP по 100+ DNSBL-списков и URL по 15 URIBL-списков]
* [http://captcha.ru Captcha.ru] — визуальное подтверждение при регистрации аккаунтов
* [http://antispam.ru Antispam.ru]
* [http://www.greylisting.org www.greylisting.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091114055708/http://www.greylisting.org/ |date=2009-11-14 }} — информация о методе «серых списков» и программы для его реализации
* [http://spamlinks.net/filter-dnsbl-lists.htm Список DNSBL-списков] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130321062303/http://spamlinks.net/filter-dnsbl-lists.htm |date=2013-03-21 }}
* [http://chxo.com/labelgen/ Email Address to Image Converter] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091206085943/http://chxo.com/labelgen/ |date=2009-12-06 }} - представление почтового адреса как картинки

; Тӳлевсĕр ПО
* [http://spamassassin.apache.org Spamassassin]&amp;nbsp;— программа фильтрации, использующая несколько разных методов, в том числе, основанный на теореме Байеса
* [http://getpopfile.org POPFile]&amp;nbsp;— мультиплатформенный открытый спам-фильтр, реализованный в виде POP3/SMTP/NNTP-proxy. Для классификации текстов используется [[Теорема Байеса]]. Для подключения к почтовому серверу служит его [[XMLRPC]]-интерфейс (используется в частности в [[Eserv]]). [http://www.eserv.ru/PopFile Русское описание POPFile].

; Почтăна фильтрламалли тӳлевсĕр сервиссем
* [http://so.yandex.ru/ Спамооборона] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130528172434/http://so.yandex.ru/ |date=2013-05-28 }}&amp;nbsp;— Сервис фильтрации почты от [[Яндекс]]а
* [http://spamtest.ru Электронный журнал «Спамтест», сервис фильтрации почты] — разработка компании «[http://www.ashmanov.com Ашманов и Партнеры]»

[[Категория:Спам|*]]
[[Категори:Эрешри этикет]]


[[Категори:Тетел]]</text>
      <sha1>k7k3zw77db90g9tg8aw07jlr375covu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Тĕнчери халăх йышĕ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>27140</id>
    <revision>
      <id>876886</id>
      <parentid>874936</parentid>
      <timestamp>2026-08-24T04:17:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>28304</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>876886</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4143" sha1="1tjankfmnnovavwtkwvp9lhhy327rh0" xml:space="preserve">'''Тĕнчери халăх йышĕ''' - [[Çĕр (планета)|Çĕр]] çинче пурăнан мĕнпур çын. Ҫӗр ҫинче пурӑнакан ҫынсен шучӗ, пӗтӗмӗшле илсен, ([[2021]] ҫулхи кӑрлач 3) 7 836 525 000 ҫын патне пулать. Пӗтӗм тӗнче банкӗ тӑрӑх, Ҫӗр халӑхӗ 2019 ҫул тӗлне 7,674 миллиарда ҫити пулнӑ.

== Нумай халăх йышлĕ патшалăхсем ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Патшалăх !! Халăх йышĕ, млн çын
|-
| [[Китай]] || 1 340
|-
| [[Инди]] || 1 178
|-
| [[АПШ]] || 310
|-
| [[Индонези]] || 245
|-
| [[Бразили]] || 193
|-
| [[Пакистан]] || 169
|-
| [[Бангладеш]] || 158
|-
| [[Нигери]] || 146
|-
| [[Раççей]] || 142
|-
| [[Япони]] || 127
|}

== Вуламалли ==
*United Nations: Department of Economic and Social Affairs Population Division. World Population to 2300.
*Брук С. И. Население мира: Этнодемографический справочник / Отв. ред. д-р ист. наук проф. П. И. Пучков; Рецензент: чл.-корр. АН СССР В. П. Алексеев; Институт этнографии имени Н. Н. Миклухо-Маклая АН СССР. — Изд. 2-е, перераб. и доп. — М.: Наука, 1986. — 832 с. — 78 000 экз. (в пер.)
*Капица С. П. Общая теория роста человечества: Сколько людей жило, живёт и будет жить на Земле. М.: Наука, 1999. ISBN 5-02-008299-6
*Коротаев А. В., Малков А. С., Халтурина Д. А. Законы истории. Математическое моделирование развития Мир-Системы. Демография, экономика, культура. — 2-е изд. — M: УРСС, 2007. — ISBN 5-484-00957-X.

== Каçăсем ==
* [http://www.un.org ПНО сайчĕ]
* [http://www.worldometers.info/world-population/ Worldometers — real time world statistics] (примерная расчётная численность населения мира в текущий момент)
* [http://bse.sci-lib.com/article080201.html Большая советская энциклопедия]
* [http://allhint.ru/technics/internet/81-statistika-planeti.html Статистика населения планеты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210412131937/http://allhint.ru/technics/internet/81-statistika-planeti.html |date=2021-04-12 }}
* [http://rating.rbc.ru/article.shtml?2007/07/27/31574564 Самые населённые страны к 2050 году] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130607151145/http://rating.rbc.ru/article.shtml?2007/07/27/31574564 |date=2013-06-07 }} // РБК Рейтинг, 27.07.07
* [https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2119rank.html Данные ЦРУ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110927165947/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2119rank.html |date=2011-09-27 }}
* [http://gtmarket.ru/ratings/population-growth-rate/info Рейтинг стран мира по темпу роста населения ООН]
* [http://cliodynamics.ru/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=55&amp;Itemid=1 Биоразнообразие, как и народонаселение, растет по гиперболе] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191114221139/http://cliodynamics.ru/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=55&amp;Itemid=1 |date=2019-11-14 }}
* [http://elementy.ru/lib/430806 Долгосрочные колебания численности населения в исторических обществах] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120919224553/http://elementy.ru/lib/430806 |date=2012-09-19 }}


[[Категори:Демографи]]
[[Категори:Пурăнан халăх]]

[[et:Populatsioon]]
[[id:Penduduk#Penduduk dunia]]</text>
      <sha1>1tjankfmnnovavwtkwvp9lhhy327rh0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Оникс (карапа хирĕçле ракета)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>31413</id>
    <revision>
      <id>876865</id>
      <parentid>854887</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T19:25:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>28304</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>876865</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5580" sha1="me0wk9p6uea3qucioahsywjge34hg89" xml:space="preserve">{{Ракета карточки
  |ячĕ = П-800 «Оникс»
  |тулли ячĕ = ТÇФ УРАВ индексĕ: '''3М55'''  &lt;br /&gt;АПШ ХМ тата ÇАПУ классификаципе: '''SS-N-26 ''Strobile'''''
  |ӳкерчĕк =
  |алпусни = «Яхонт» - «Ониксăн» экспорт варианчĕ, [[Тĕнчери авиаципе космос салонĕ|МАКС]] авиасалонра
  |тĕс = универсаллă [[карапа хирĕçле ракета]]
  |статус = хĕçпăшаллантарнă
  |ăслайлакан = {{Flagicon|USSR}}/{{Flagicon|RUS}}, [[ЦКБМ МОМ]] (НПОмаш)
  |конструктор = [[Ефремов Герберт Александрович|Г. А. Ефремов]]
  |ăслайланă çулсем = 1970-мĕш çулĕсен вĕçĕ
  |тĕрĕслеме тытăннă = 
  |хĕçпăшаллантарнă = 
  |тăвакан = 
  |эксплуатацири çулсем = 
  |тĕп эксплуатантсем = {{Flagicon|RUS}}
  |урăх эксплуатантсем = {{Вьетнам ялавĕ}}&lt;br /&gt;{{Сири ялавĕ}}&lt;br /&gt;{{Индонези ялавĕ}}
  |туса кăларнă çулсем = 
  |кăларнă шучĕ = 
  |хакĕ = 
  |базă моделĕ = 
  |модификацисем = [[БраМос|PJ-10 «BrahMos»]]
  |тĕп ТП = 
  |ТП каçисем = 
  |категори Викиампарта = P-800 Oniks
}}
{{урăх пĕлтерĕшсем|Оникс (пĕлтерĕшсем)}}

'''П-800 «Оникс»''' ([[ГРАУ индексĕ|ТÇФ  УРАВ индексĕ]] — '''3М55''', экспортри ячĕ — «'''Яхонт'''», по [[ÇАПУ код палăртăвĕсем|АПШ ХМ тата ÇАПУ классификаципе]] — '''SS-N-26 ''Strobile''''' ({{lang-en|«лăсăллă йывăç йĕкелĕ»}})) — шывçи тинĕс-çар карапĕсен ушкăнĕсемпе тата уйрăм карапĕсемпе çивĕч çулăмлă тата радиоэлектронлă лару-тăрура кĕрешмелли совет/раççей универсаллă вăтам радиуса вĕçекен [[карапа хирĕçле ракета]].

== 3М55 ракетăн тактика-техника пахалăхĕсем ==
* Тăршшĕ: 8,9 м
* Диаметр: 0,7 м
* Çуначĕсен сарăмĕ: 1,7 м
* Масса: 3100 кг
* Хăвăртлăх, çӳллĕшре: 750 м/ç (2,6 [[Мах хисепĕ|М]])
* Хăвăртлăх, çий çинче: 2 М
* Двигатель [[ПВРД]]
* Инçелĕх:
** хутăшла траекторипе (вĕçĕмĕнче - 40 км)- 300 км
** лутра вĕçев траекторипе — 120 км&lt;ref&gt;[http://www.npomash.ru/download/mobile_ru.pdf KRILATIJE rakety JSC MIC NPOMASH curves.indd&lt;!-- Заголовок добавлен ботом --&gt;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101026041443/http://www.npomash.ru/download/mobile_ru.pdf |date=2010-10-26 }}&lt;/ref&gt;
* вĕçевĕн çӳллĕшĕ 10-14000м&lt;ref&gt;[http://www.pa-strela.com/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=6&amp;Itemid=9&amp;lang=ru Противокорабельная крылатая ракета «Яхонт»&lt;!-- Заголовок добавлен ботом --&gt;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100124125257/http://www.pa-strela.com/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=6&amp;Itemid=9&amp;lang=ru |date=2010-01-24 }}&lt;/ref&gt;
* Упарвлени системи:
** Марш вĕçевĕн пайĕнче — [[инерциллĕ навигаци|инерциллĕ]]

== Асăрхавсем ==
{{асăрхавсем}}

== Каçăсем ==
* {{cite web|datepublished=|url=http://www.npomash.ru/activities/ru/yakhont.htm|title=РАКЕТНЫЕ КОМПЛЕКСЫ С ПКР «ЯХОНТ»|accessdate=2010-03-30|lang=ru|publisher=Оф. сайт ВПК «НПО машиностроения»|archiveurl=http://www.webcitation.org/65TyRZsIT|archivedate=2012-02-16}}
* {{cite web|datepublished=|url=http://rbase.new-factoria.ru/missile/wobb/jakhont/jakhont.shtml|title=Противокорабельная ракета &quot;Яхонт&quot; (&quot;Оникс&quot;)|accessdate=2010-03-30|lang=ru|publisher=Информационная система «Ракетная техника» [[Балтийский государственный технический университет «Военмех»|БГТУ]]|archiveurl=http://www.webcitation.org/65TySPCoN|archivedate=2012-02-16}}
* [http://www.kommersant.ru/doc.aspx?DocsID=1494891 «Яхонт» и его «Бастион». Коммерсант. 28.08.2010]
* [http://www.kommersant.ru/doc.aspx?DocsID=1506958&amp;ThemesID=170 Анатолий Сердюков просит отделять мух от ракет. Коммерсант. 18.09.2010]
* [http://militaryrussia.ru/blog/topic-92.htm Комплекс П-800 / 3К55 Оникс / Яхонт — SS-N-26 STROBILE] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110305035016/http://militaryrussia.ru/blog/topic-92.htm |date=2011-03-05 }}

{{missile-stub}}
{{Совет тата раççей авиаци ракетисем}}
{{УАО «ВПК „НПО машиностроени“» ăслайланă çунатлă ракетăсем}}

[[Категори:Раççейĕн ракета хĕçпăшалĕ]]
[[Категори:Карапа хирĕçле ракетăсем]]
[[Категори:Çунатлă ракетăсем]]
[[Категори:«Сывлăш-çий» ракетисем]]</text>
      <sha1>me0wk9p6uea3qucioahsywjge34hg89</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Жан Огюст Доминик Энгр</title>
    <ns>0</ns>
    <id>51941</id>
    <revision>
      <id>876836</id>
      <parentid>869186</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T12:41:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Archaeodontosaurus</username>
        <id>4204</id>
      </contributor>
      <origin>876836</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8869" sha1="kehfets4twtkyboyqpyebf26unh3ld9" xml:space="preserve">{{Ӳкерçĕ
|фон=
|ят=Доминик Энгр
|тăван ят=Jean Auguste Dominique Ingres
|çуралнă чухнехи ят=Жан Огюст Доминик Энгр
|ӳкерчĕк=Ingres, Self-portrait.jpg
|анлăш=
|ӳкерчĕке ăнлантарни=Хăйĕн сăнарĕ, 1804
|çуралнă вăхăт=[[1780]] çулхи [[çурла, 29]]
|çуралнă вырăн={{ÇуралнăВырăн|Монтобан}}, [[Франци]]
|вилнĕ вăхăт=[[1867]] çулхи [[кăрлач, 14]] (86 çулта)
|вилнĕ вырăн={{ВилнĕВырăн|Парис}},[[Франци]]
|пулса тухни=
|гражданлăх= {{Франци ялавĕ|20px}}, [[Франци]]
|жанр=сăн-пит сăнарĕ 
|вĕренӳ= 
|стиль=[[академизм]]
|ĕçсем=«Турккă мунчи», «Венера Анадиомена» 
|пулăшакансем= 
|сĕм= 
|сĕм янă= 
|чыславсем=
|хисепсем=
|парнесем=
|сайт=
|викиампар=Category:Jean Auguste Dominique Ingres
}}
[[Ӳкерчĕк:Ingres autograph.png|мини|справа|Алпусни]]
[[Ӳкерчĕк:Ingres, Madame Riviere.jpg|мини|справа|Мадам Ривьер]]
'''Жан Огюст Доминик Энгр''' ({{lang-fr|Jean Auguste Dominique Ingres}}, 1780-1867) — франс сăрă ÿнерçи тата ÿкерÿçи, пурте йышăнса илнĕ [[XIX ĕмĕр]]ти [[Европа]]ри [[академизм]] юхăмĕн ертÿçи.

== Пурнăçĕ ==
Жан Огюст Доминик Энгр [[1780]] -мĕш çулта, çурла уйăхăн 29 -мĕшĕнче Монтобанта, Францин кăнтăр-хĕвеланăç енче çуралнă.

Тулузари Ӳнер аслă шкулĕнче вĕреннĕ. Ăна вĕренсе тухнă хыççăн Париса каять, унта  [[1797]] -мĕш çулта,  [[Жак Луи Давид]] ÿнер лаççине вĕренме кĕрет.

1806-1820-мĕш çулсенче [[Рим]]ра вĕренет те ĕçлет те, ун хыççăн Флоренцине пурăнма куçать, унта татах тăватă çул ирттерет. 1824-мĕш çулта Париса таврăнса сăрă ÿнер шкулĕ уçать.

1835-мĕш çулта каллех Рима таврăнать, Франци академин пуçлăхĕ вырăнне йышăнса ĕçлет.
Вăл [[Сĕрме купăс|сĕрме купăсçă]] та пулнă.

1841-мĕш çултан пурнăçĕ тăршшипех Парисра пурăнать. [[1867]]-мĕш çулхи кăрлачăн 14-мĕшĕнче вилсе каять, ăна Парижри Пер-Лашез çăвинче пытарнă.

== Пултарулăхĕ ==
[[Ӳкерчĕк:The Envoys of Agamemnon by Ingres.jpg|мини|слева|[[Агамемнон элчисем Ахиллес чатăрĕнче]]]]
[[Классицизм]] юхăмĕнче Энгр хăйĕн вĕрентекенĕн Давидăн революциллĕ айккипе те, Кановăн консерватизмĕпе те килĕшмен; унăн курăмĕ [[Эжен Делакруа|Делакруан]] романтикаллă идеалĕнчен те уйрăм тăнă, çак япала юлашкипе çивĕч тавлашу патне илсе çитернĕ. Пуринчен те ытларах Энгра япаласен калăпăшĕ кăсăклантарнă, ку ăна вăл хăй умне лартнă тĕле ертсе пынă тата ÿкерекен япалан хăйнемайлăхĕпе çыхăнтарнă.

Энгр франс ÿнерĕн кун-çулне чаплă сăнарçă пулса кĕнĕ. Вăл çырнă сăнарсен шутĕнче Филибер Ривьерăн, унăн арăмĕн тата Каролина хĕрĕн, вĕсенчен юлашки чи паллăрах (виççĕшĕ те — 1805); [[Наполеон I Бонапарт|Наполеон]] — пĕрремĕш консул (1803-04) тата ĕмпÿ (1806) сăнарĕсене; «Journal des débats» хаçатăн пуçлăхĕн, Луи-Франсуа Бертен (аслин), сăнарĕсене (1832) уйрăммăн палăртма кирлĕ.

Унсăр пуçне вăл пысăк программаллă пирсем çырнă: «Гомерăн триумфĕ», «Сăваплă Петĕре уççисем пани», «Людовик XIII тупи»; анчах, ку ĕçсене нумай вăй хурса тата пысăк ăсталăхпа тунă пулин те, вĕсен ăшлăхĕ хăй вăхăтри пурнăçăн пулса-иртнипе тачă çыхăнса тăман пирки (çак енчен вĕсем, тĕслĕхрен, Давидăн «Горацисем тупа туни» или «Сабин хĕрарăмĕсене вăрлани» ĕçсенчен уйрăлса тăраççĕ), вĕсене хăйне май эклектлĕхпе сивлеклĕх панă.

Энгр ĕçĕсем анлăн сарăлса чапа тухнă, «Вальпинсон одалиски» (1808) пек ĕçре çаппа-çарамас хĕрарăм сăнарсĕн хăйĕн ăнланăвне пурнăçланă, «Пысăк одалиска» (1814), «Венера Анадиомена» (1848). Анчах Энгр хăйне хăй «витлет», «Венера Анадиомена» ĕçри кĕлеткин хусканăвне «Çăлкуç» (1856) тата «Турккă мунчисем» (1863) ĕçсенче тепре хутлать. Юлашки ĕçĕ вăл тупнă çаппа-çарамас сăнарсĕн «ретроспективи» пулса тăрать; сăмахран, «Вальпинсон одалискисем» ĕçĕн умĕнчи кĕлеткине палласа илме пулать. 

Энгр ÿнерçĕсенчен пĕрремĕшĕ ÿнер ыйтăвне ÿнер курăмĕн хăймайлăхĕпе хушса çыхăнтарнă. Çавăнпа та, классикаллă çулпа кайнине пăхмасăр, унăн ÿнерĕпе  импрессионистсем (Дега, Ренуар), Сезанн, постимпрессионистсем (уйрăмах, Сёра), [[Пабло Пикассо|Пикассо]] тарăннăн кăсăкланнă.

==  Хайлавĕсем ==
=== Сăрă ÿнер ĕçĕсем ===
&lt;gallery&gt;
File:(Nantes) Portrait de Madame de Senonnes par Ingres - Musée d'Arts de Nantes.jpg|
File:Le Bain Turc, by Jean Auguste Dominique Ingres, from C2RMF retouched.jpg|
File:Jean Auguste Dominique Ingres 010.jpg|
File:Jean Auguste Dominique Ingres 018.jpg|
File:Louise de Broglie by Jean Auguste Dominique Ingres.jpg|
&lt;/gallery&gt;
=== Ӳкерчĕкĕсем ===
&lt;gallery&gt;
File:NiccoloPaganini.jpeg|[[Никколо Паганини]] сăнарĕ
File:Ingres - Henrietta Harvey and her half-sister, Elizabeth Norton.jpg
File:1818-Famille-Stamaty-Ingres.jpg
File:François Pouqueville par Ingres.jpg
File:Portrait of Merry-Joseph Blondel.jpg
&lt;/gallery&gt;

== Вуламалли ==
* Энгр, Жан-Огюст-Доминик // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.

==  Каçăсем ==
* [http://www.wm-painting.ru/MasterPieces/p19_sectionid/27 Картины Жана-Огюста Доминика Энгра]
* [http://www.all-art.org/history372.html Статья на all-art.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141027011417/http://www.all-art.org/history372.html |date=2014-10-27 }}
* [http://www.art-drawing.ru/gallery/category/322-ingres-jean-auguste-dominique Энгр Жан Огюст Доминик. Картины] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131104215609/http://www.art-drawing.ru/gallery/category/322-ingres-jean-auguste-dominique |date=2013-11-04 }} [http://www.art-drawing.ru/gallery/category/322-ingres-jean-auguste-dominique биография] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131104215609/http://www.art-drawing.ru/gallery/category/322-ingres-jean-auguste-dominique |date=2013-11-04 }}

{{DEFAULTSORT:Энгр, Жан Огюст Доминик}}
[[Категори:Ӳнер]]
[[Категори:Франци ӳкерçисем]] 
[[Категори:Пайăр çынсем, алфавитпа]]
[[Категори:Пайăр çынсем:Франци]]
[[Категори:Францин сӳретлĕ ӳнерĕ]]
[[Категори:Ӳкерçĕсем, патшалăхсемпе]]
[[Категори:1780 çулта çуралнисем]]
[[Категори:1867 çулта вилнисем]]</text>
      <sha1>kehfets4twtkyboyqpyebf26unh3ld9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Самоцветы (ВИА)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>52799</id>
    <revision>
      <id>876874</id>
      <parentid>870417</parentid>
      <timestamp>2026-08-24T01:11:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>28304</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>876874</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4154" sha1="866ct7iflz4mpap89de211t4ixwsvsd" xml:space="preserve">{{Мусăк ушкăнĕ
| Ячĕ              = ВИА «Самоцветы»
| Лого             =
| Фото             = Malikov_st.jpg
| Çулсем           = 1971 — х. в.
 | Патшалăхсем      = {{Ялавлани|ССРП}}&lt;br /&gt;{{Ялавлани|Раççей}}
| Хула             = [[Мускав]]
| Чĕлхи            = [[вырăс чĕлхи|вырăс]]
| Жанр             = [[Поп-мусăк|Поп]], [[Поп-рок]]
| Ертӳç            = [[Юрий Маликов]]
| Сайт             = [http://www.samotsvety.ru/ www.samotsvety.ru]
| Йыш              = [[Пресняков Владимир Петрович|Владимир Пресняков]]-асли&lt;br /&gt;[[Андрей Сапунов]]
&lt;br /&gt;[[Богданов Виталий Анатольевич|Виталий Богданов]]&lt;br /&gt;[[Владимир Винокур]]
&lt;br /&gt;[[Могилевский Анатолий Исаакович|Анатолий Могилевский]]&lt;br /&gt;[[Аркадий Хоралов]]&lt;br /&gt;[[Александр Барыкин]]&lt;br /&gt;[[Вячеслав Добрынин]]&lt;br /&gt;[[Алексей Глызин]]&lt;br /&gt;[[Владимир Кузьмин]]&lt;br /&gt;[[Валерий Хабазин]]&lt;br /&gt;[[Беликов, Сергей Григорьевич|Сергей Беликов]]&lt;br /&gt;[[Дьяконов Валентин|Валентин Дьяконов]]&lt;br /&gt;[[Дмитрий Маликов]]
}}
'''Самоцветы''' — совет тата раççей [[вокал-инструмент ансамблĕ]] (ВИА). Тăвакан тата пĕр улшăнусăр ертӳçи — Раççей халăх артисчĕ [[Юрий Маликов]]. Паллă юрăсем: «Увезу тебя в тундру», «[[Мой адрес — Советский Союз]]», «Там, за облаками», «Вся жизнь впереди», «Не повторяется такое никогда», «Всё, что в жизни есть у меня», «Экипаж — одна семья», «Школьный бал» ([[Дьяконов Валентин Михайлович|Валентин Дьяконов]] юрлать),&quot;Комсомол - моя судьба&quot;, «Если будем мы вдвоём» ([[Могилевский Анатолий Исаакович|Анатолий Могилевский]] юрлать), «Верба».

== Кун-çулĕ ==

== Дискографи ==
* 1973 — ВИА «САМОЦВЕТЫ»
* 1974 — У нас молодых
* 1981 — Путь к сердцу
* 1985 — Прогноз погоды
* 1995 — Там за облаками
* 1996 — Всё, что в жизни есть у меня
* 1996 — Двадцать лет спустя
* 1997 — Мы стали другими
* 2003 — Колоколенка — ЗВЁЗДНЫЕ ИМЕНА
* 2003 — Первая любовь — ЗВЁЗДНЫЕ ИМЕНА
* 2004 — Любовное настроение
* 2008 — «Самоцветы» GRAND Collection
* 2009 — NEW Самоцветы
* 2011 — «Самоцветы» в окружении звёзд

== Асăрхавсем ==
{{асăрхавсем}}

== Каçăсем ==
* [http://www.samotsvety.ru/ Официальный сайт ВИА «Самоцветы» Юрия Маликова]
* [http://www.newsamotsvety.ru/ Официальный сайт NEW «Самоцветы»]
* [http://www.samotsvetu.ru/ Сайт группы «Самоцветы»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150402143910/http://www.samotsvetu.ru/ |date=2015-04-02 }}
* [http://группасамоцветы.рф/ Сайт группы «Самоцветы» (на кириллице)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305165907/http://xn--80aagbn4boeaiord3cwe.xn--p1ai/ |date=2016-03-05 }}

[[Категори:СССР мусăк ушкăнĕсем]]
[[Категори:Раççей мусăк ушкăнĕсем]]
[[Категори:Мусăк ушкăнĕсем, алфавитпа]]
[[Категори:1971 çулта уçăлнă мусăк ушкăнĕсем]]</text>
      <sha1>866ct7iflz4mpap89de211t4ixwsvsd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Сельва</title>
    <ns>0</ns>
    <id>63658</id>
    <revision>
      <id>876875</id>
      <parentid>712773</parentid>
      <timestamp>2026-08-24T01:42:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>28304</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>876875</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2550" sha1="23sbwzx1sewts9fr3g8d0jlf3fcxfw1" xml:space="preserve">{{пĕлтерĕшсем|Сельва (пĕлтерĕшсем)}}
[[File:Amazon rainforest.jpg|thumb|300px|Сельва ансат тĕслĕхре. Амазон регионĕн картти . Сарă йĕрпе Амазонка юханшыв бассейне палăртнă. Патшалăх чиккисене хура йĕрпе çырнă.]]
[[File:800px-tropical wet forests.png|left|mini|thumb|Сельва анлăрах шухăшпа: тропикăри çумăр вăрманĕсем тĕнче картти çинче.]]

'''Се́льва''' ({{lang-es|selva}}, {{lang-la|silva}} — [[вăрман]]) — [[Кăнтăр Америка|Кăнтăр Америкăри]] [[нӳрĕклĕ тропик вăрманĕсем]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://dic.academic.ru/dic.nsf/es/88162/СЕЛЬВА|title=Сельва. Энциклопедический словарь. 2009|accessdate=2013-04-16|archiveurl=http://www.webcitation.org/6FwZMRpbs|archivedate=2013-04-14}}&lt;/ref&gt;, один из [[çумăр вăрманĕ]]сен пĕр тĕсĕ.

== Флора ==
[[File:Forest on Barro Colorado.png|thumb|left|Сельва  [[Панама|Панамăра]].]]

== Фауна ==
[[File:Mono ardilla - Saimiri sciureus.jpg|left|мини|Ахаль [[пакша упăти]] (''Saimiri sciureus'')]]
[[File:Guppy pho 0048.jpg|right|thumb|Тискер гуппа]]

== Çавăн пекех ==
* [[Гилея]]
* [[Тропик вăрманĕ]]
* [[Каатинга]]
* [[Мангры]]

== Асăрхавсем ==
{{асăрхавсем|2}}

== Каçăсем ==
* [http://world.mongabay.com/espanol-spanish/ Дождевые леса / тропические леса] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170104073710/http://world.mongabay.com/espanol-spanish/ |date=2017-01-04 }} {{ref-es}}
* [http://www.queros.net/cusco-manu/fotografias-manu/ Comunidad Nativa de Queros Selva Perú Cusco] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160313105938/http://queros.net/cusco-manu/fotografias-manu |date=2016-03-13 }} {{ref-es}}
* [http://www.rainforestportal.org/ Portal Selva Lluviosa] {{ref-en}}
* [http://www.rainforestcoalition.org/eng/ Коалиция стран дождевых лесов] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101106114435/http://www.rainforestcoalition.org/eng/ |date=2010-11-06 }} {{ref-en}}

{{Çутçанталăк зонисем}}

[[Категори:Нӳрĕклĕ тропик вăрманĕ]]
[[Категори:Кăнтăр Америка]]
[[Категори:Неотропики]]</text>
      <sha1>23sbwzx1sewts9fr3g8d0jlf3fcxfw1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Хутшăнакан:Max Tenche</title>
    <ns>2</ns>
    <id>80544</id>
    <revision>
      <id>876862</id>
      <parentid>875771</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T18:49:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Max Tenche</username>
        <id>25572</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Чӑваш Википедийӗ */</comment>
      <origin>876862</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7941" sha1="7on1rj2k2pfwt3hxy2wsvfxqsv800cn" xml:space="preserve">[[File:2024_Wikipedia_Asian_Month_Barnstar.png|100px|thumb|right|[[Википеди:Ази уйӑхӗ 2024|2024 Ази уйӑхӗн]] хутшӑнаканӗ]]

'''Max Tenche''', '''Макс Тӗнче''', [[Чăваш Википедийĕ|Чӑваш Википедийӗн]] хутшӑнаканӗ. Тӳрӗ куҫару тумастӑп!

&lt;code&gt; '''Ӑӑ Ӗӗ Ҫҫ Ӳӳ'''&lt;/code&gt; — сас паллисемпе '''ҫырмалла'''!&lt;br&gt;
&lt;code&gt;Ăă Ĕĕ Çç Ÿÿ&lt;/code&gt; — сас паллисем '''йӑнӑшлӑ'''. 

{{babel|cv|ru|en-3|uk-2}}

== Алфавит ==
РФ-н &lt;small&gt;''11.12.2002 № 165-ФЗ «О внесении дополнения в статью 3 Закона Российской Федерации „О языках народов Российской Федерации“»''&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Федеральный закон &quot;О внесении дополнения в статью 3 Закона Российской Федерации &quot;О языках народов Российской Федерации&quot; от 11.12.2002 N 165-ФЗ (принят ГД ФС РФ 15.11.2002)|url=https://duma.consultant.ru/documents/737567?items=100|website=duma.consultant.ru|access-date=2022-03-21|lang=ru}}&lt;/ref&gt; (текен &quot;Закон о единой графической основе&quot;)&lt;/small&gt;  тата &lt;small&gt;''25.10.1991 N 1807-1 &quot;О языках народов Российской Федерации&quot; ''&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Статья 3. Правовое положение языков / КонсультантПлюс|url=https://www.consultant.ru/document/cons_doc_LAW_15524/87d691fc3a1a728928230fb7aa6bbab7e23342fc/|website=www.consultant.ru|access-date=2022-03-21|archive-date=2021-08-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20210814135915/http://www.consultant.ru/document/cons_doc_LAW_15524/87d691fc3a1a728928230fb7aa6bbab7e23342fc/|deadlink=no}}&lt;/ref&gt;&lt;/small&gt; саккунӗсемпе тата &lt;small&gt;Юникодӑн официаллӑ хучӗпе&lt;ref&gt;[https://www.unicode.org/charts/PDF/U0400.pdf Юникодӑн официаллӑ хучӗ]&lt;/ref&gt;&lt;/small&gt; [[Чӑваш чӗлхи]] '''[[кирилл ҫырулӑхӗ]]''' усӑ курать.
'''{{Чӑваш алфавичӗ}}'''

== Чӑваш Википедийӗ ==
[[Чӑваш Википедийӗ]]н [[Википеди:Тарăнăш|тарӑнӑшӗ]]: '''{{Depth|cv|6}}'''= {{#expr: {{NUMBEROF|EDITS|cv}}/{{NUMBEROF|PAGES|cv}} round 6}} × {{#expr: ({{NUMBEROF|PAGES|cv}}-{{NUMBEROF|ARTICLES|cv}})^2/{{NUMBEROF|ARTICLES|cv}}^2 round 6}}.
* Тӳрлетӳсен йышӗ: '''{{NUMBEROF|EDITS|cv}}'''
* Страницӑсен йышӗ: '''{{NUMBEROF|PAGES|cv}}'''
* Статьясен йышӗ: '''{{NUMBEROF|ARTICLES|cv}}'''
Ытти [[тӗрӗксем|тӗрӗк]] википедисенчи статьясен йышӗ тата вӗсен тарӑнӑшӗ:&lt;br&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot; 
! Википеди!!Статьясен йышӗ!!Тарӑнӑш
|-
|[[Тутар Википедийĕ]] || ''{{NUMBEROF|ARTICLES|tt}}''||{{Depth|tt|2}}
|-
|[[Турккӑ Википедийӗ]]|| ''{{NUMBEROF|ARTICLES|tr}}''||{{Depth|tr|2}}
|-
|[[Узбек Википедийĕ]]|| ''{{NUMBEROF|ARTICLES|uz}}''||{{Depth|uz|2}}
|-
|[[Казах Википедийĕ]]|| ''{{NUMBEROF|ARTICLES|kk}}''||{{Depth|kk|2}}
|-
|[[Кӑнтӑр Азербайджан Википедийӗ]]|| ''{{NUMBEROF|ARTICLES|azb}}''||{{Depth|azb|2}}
|-
|[[Азербайджан Википедийĕ]]|| ''{{NUMBEROF|ARTICLES|az}}''||{{Depth|az|2}}
|-
|[[Кăркăс Википедийĕ]] || ''{{NUMBEROF|ARTICLES|ky}}''||{{Depth|ky|2}}
|-
|[[Пушкăрт Википедийĕ]] || ''{{NUMBEROF|ARTICLES|ba}}''||{{Depth|ba|2}}
|-
|[[Крым-тутар Википедийĕ]] || ''{{NUMBEROF|ARTICLES|crh}}''||{{Depth|crh|2}}
|-
|[[Саха Википедийĕ]] || ''{{NUMBEROF|ARTICLES|sah}}''||{{Depth|sah|2}}
|-
|[[Каракалпак Википедийӗ]] || ''{{NUMBEROF|ARTICLES|kaa}}''||{{Depth|kaa|2}}
|-
|[[Уйгур Википедийӗ]] || ''{{NUMBEROF|ARTICLES|ug}}''||{{Depth|ug|2}}
|-
|[[Туркмен Википедийӗ]] || ''{{NUMBEROF|ARTICLES|tk}}''||{{Depth|tk|2}}
|-
|[[Тыва Википедийĕ]] || ''{{NUMBEROF|ARTICLES|tyv}}''||{{Depth|tyv|2}}
|-
|[[Гагауз Википедийĕ]]|| ''{{NUMBEROF|ARTICLES|gag}}''||{{Depth|gag|2}}
|-
|[[Карачай-Балкар Википедийĕ]] || ''{{NUMBEROF|ARTICLES|krc}}''||{{Depth|krc|2}}
|-
|[[Алтай Википедийӗ]] || ''{{NUMBEROF|ARTICLES|alt}}''||{{Depth|alt|2}}
|}

== Статьясем ==
{{main|Хутшăнакан:Max Tenche/ҪЫРНӐ СТАТЬЯСЕН ЯТ-ЙЫШӖ}}
== Каҫӑсем ==
* [https://64.rosstat.gov.ru/storage/mediabank/NXk1R9IJ/%D0%A7%D0%B8%D1%81%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D0%BE%D1%81%D1%82%D1%8C+%D0%B8+%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%BC%D0%B5%D1%89%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5.pdf 2010ҫ Сарӑту облаҫӗ]
* [https://sozdik.kz/ru/dictionary/translate/kk/ru/%D0%BA%D1%96%D1%88%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B5/ Каз-Выр сӑмахсарӗ]
*[http://elbib.nbchr.ru/lib_files/0/kchy_0_0000067.pdf Чӑваш-Турккӑ-Вырӑс калаҫу кӗнеки]

== Урӑхли ==
=== Шаблонсем: ===
==== Хатӗрсем ====
*[[Шаблон:Кӳршӗ хуласем]]
*[[Шаблон:Автонумераци]] (+[[Шаблон:Автонумераци/Документаци|doc]])
*[[Шаблон:Scriptsource]]
*[[Шаблон:Ан пӑтраштарӑр2]]
*[[Шаблон:Вырнаҫтару2]] (+[[Шаблон:Вырнаҫтару2/Документаци|doc]])
*[[Шаблон:ЕІУ]]
*[[Шаблон:Бсокр]]
*[[Шаблон:Публикаци/место]]
*[[Шаблон:ЕСУ]]
*[[Шаблон:UKR-EnumPopEstimate2021]]
*[[Шаблон:Кӗске дата]]
*[[Шаблон:Украинӑри облаҫ]] (+[[Шаблон:Украинӑри облаҫ/Документаци|doc]])
*[[Шаблон:УПУ]]
*[[Шаблон:Узбекистанӑн администрациллӗ-территориллӗ картти]]
*[[Шаблон:Lex.uz]]
*[[Шаблон:Ref]]
*[[Шаблон:Ref-uz]]
*[[Шаблон:Ҫӳрев ярӑмӗ2]]
*[[Шаблон:Каракалпакстан]]
*[[Шаблон:Операциллӗ план]] (+[[Шаблон:Операциллӗ план/Документаци|doc]])
*[[Шаблон:ПВ64]] (+[[Шаблон:ПВ64/Документаци|doc]])
*[[Шаблон:Космослӑ вӗҫев экипажӗ]] (+[[Шаблон:Космослӑ вӗҫев экипажӗ/Документаци|doc]])
*[[Шаблон:Суйлав карточки]]
*[[Шаблон:Парти2]] (+[[Шаблон:Парти2/Документаци|doc]])
*[[Шаблон:No2]]
*[[Шаблон:Yes2]]
*[[Шаблон:Category see also]]

==== Ят-йышсем ====

=== Модульсем ===
*[[Модуль:Statistical/RUS-ALI]]
*[[Модуль:Statistical/RUS-SAR]] (+[[Модуль:Statistical/RUS-SAR/doc|doc]])
*[[Модуль:Tables]]
*[[Модуль:BaseConvert]]
*[[Модуль:Statistical/RUS-BAS]]
*[[Модуль:Statistical/RUS-KOS]]
*[[Модуль:Statistical/RUS-LIP]]
*[[Модуль:Check for conflicting parameters]]
*[[Модуль:Hatnote]]

=== Кодировкӑсем ===
*[[Кирилл ҫырулӑхӗ]]н кодировки: '''[[Ӑ|Ӑӑ]] {{*}} [[Ӗ|Ӗӗ]] {{*}} [[Ҫ|Ҫҫ]] {{*}} [[Ӳ|Ӳӳ]]'''
*[[Латин ҫырулӑхӗ]]н кодировки: '''[[Ă|Ăă]] {{*}} [[Ĕ|Ĕĕ]] {{*}} [[Ç|Çç]] {{*}} [[Ÿ|Ÿÿ]]'''

=== Чи вӑрӑм статьясем ===
* [[Ятарлă:Длинные страницы]]
=== Улшӑнусем ===
* [[Ятарлă:Свежие правки]]

== Проектсем ==
* Доможаков (аал)

== Асӑрхавсем ==
{{Асăрхавсем}}

[[crh:Qullanıcı:Max Tenche]]
[[en:User:Max Tenche]]
[[ru:Участник:Max Tenche]]
[[uk:Користувач:Max Tenche]]
[[uz:Foydalanuvchi:Max Tenche]]</text>
      <sha1>7on1rj2k2pfwt3hxy2wsvfxqsv800cn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Аликанте (хула)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>85319</id>
    <revision>
      <id>876837</id>
      <parentid>683967</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T14:13:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>188</id>
      </contributor>
      <comment>Replacing Escut_d'Alacant_02.svg with [[File:Escut_d'Alacant.svg]] (by [[:c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR1|Criterion 1]] (original uploader’s request)).</comment>
      <origin>876837</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1591" sha1="ko7sj7awpbgq9s276jkxg3bxw4yvbi7" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|official_name = Аликанте
|settlement_type = хула
|image_skyline = Puerto de Alicante.jpg
|image_blank_emblem = Escut d'Alacant.svg
|website = 
}}

'''Аликанте''' ({{lang-es|Alicante}}) — [[Испани]] хули, Валенси автономлӑ пӗрлӗхӗн, ҫавнашкал ятлӑ провинцин административлӑ тӗп хули. 

Вӑтаҫӗр тинӗсӗ ҫинче вырнаҫнӑ. Халӑхӑпе (330 пин ҫын) Аликанте Валенси пӗрлӗхӗнче иккӗмӗш тата 11-мӗш ҫӗршывӗпе вырӑнта тӑрать.

== Кун-ҫулӗ ==

== Паллӑ ҫынӗсем ==
* 
== Тӑванлӑ хуласем ==
* 
== Вуламалли ==
* Аликанте / Т. А. Галкина // А — Анкетирование. — М. : Большая российская энциклопедия, 2005. — С. 489. — (Большая российская энциклопедия : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов ; 2004—2017, т. 1). — ISBN 5-85270-329-X.
* Аликанте // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.
== Каҫӑсем ==
* [http://www.alicante.es/ Официальный сайт города Аликанте]
* [https://www.ua.es/ Университет Аликанте]
 
[[Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа]]
[[Категори:Хула]]
[[Категори:Испани хулисем]]</text>
      <sha1>ko7sj7awpbgq9s276jkxg3bxw4yvbi7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Циклопла купалав</title>
    <ns>0</ns>
    <id>88956</id>
    <revision>
      <id>876895</id>
      <parentid>696969</parentid>
      <timestamp>2026-08-24T10:36:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>28304</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>876895</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2220" sha1="jk3hgpvgn5jqrextbo787uwqk2y23in" xml:space="preserve">[[File:Mycenae lion gate dsc06382.jpg|thumb|Миккенăри (Греци) авалхи вăхăтсенчен юлнă «Арăслан хапхи»]]
[[File:Zyklopenmauerwerk.jpg|thumb|Zyklopenmauerwerk]]
'''Циклопла купалав''' — пысăк чул кĕмерккисене пĕр-пĕрин çумне вырнаçтарса мĕн те пулин туни. Хушăксене ним те яман, вĕт-шакăр чул çеç пулма пултарать. Çапла вара кунашкал конструкци хăйĕн йывăрăшĕпе тытăнса тăрать.

Хальхи вăхăтра кунашкал конструкцисем тумаççĕ, анчах тепĕр чухне çутçанталăк чулĕсене пĕр-пĕрин çумне растворпа çыпăçтарса купаланине циклопла купалав  теççĕ. 
== Вуламалли ==
* History of Architecture by Sir Banister Fletcher, pp:54-Mycenean period-cyclopean wall type
* &quot;The Cyclopean Wall Rajgir&quot;. Travel News India. 2017-03-07. Retrieved 2017-03-08.
* Pliny, Hist. Nat.vii.56.195 : turres, ut Aristoteles, Cyclopes [invenerunt].
* Dartmouth.edu Prehistoric Greece site
*Harry Thurston Peck, Harpers Dictionary of Classical Antiquities, 1898.
* Section of the Treasury of Atreus at Mycenae
* Cyclōpes at the Perseus Project
*Neer, Richard (2012). Greek Art and Archaeology. Thames and Hudson. ISBN 9780500288771.
*https://www.atlasobscura.com/places/phoenician-walls-of-erice
==Каçăсем==
{{Commons category|nowrap=yes}}
* [http://www.perseus.tufts.edu/cgi-bin/ptext?doc=Perseus%3Atext%3A1999.04.0042%3Ahead%3D%2351 Description of Mycenae]
* [http://campus.lakeforest.edu/academics/greece/MycenaeTour.html The citadel of Mycenae] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060825132629/http://campus.lakeforest.edu/academics/greece/MycenaeTour.html |date=2006-08-25 }}

[[Категори:Архитектура историйĕ]]
[[Категори:Çурттăвăм элеменчĕсем тата конструкцисем]]
[[Категори:Авалхи Грецири архитектура]]
[[Категори:Инксен архитектури]]</text>
      <sha1>jk3hgpvgn5jqrextbo787uwqk2y23in</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Стоунхендж</title>
    <ns>0</ns>
    <id>89698</id>
    <revision>
      <id>876879</id>
      <parentid>712924</parentid>
      <timestamp>2026-08-24T02:57:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>28304</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>876879</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6442" sha1="1jm57kvjgz56d8y6n235tw99vspzorl" xml:space="preserve">[[Ӳкерчĕк:Stonehenge2007 07 30.jpg|мини|30 утӑ,  2017]]

'''Стоунхендж''', '''Стонхендж'''&lt;ref&gt;{{БРЭ|статья=Стонхендж|id=4167526}}&lt;/ref&gt; ({{lang-en|Stonehenge}} [ˈstəʊnˌhendʒ]) — [[Уилтшир]] ([[Англи]]) графлăхĕнчи [[Пĕтĕм тĕнчери еткерлĕх]]е кĕртнĕ чуллă [[Мегалит|мегалитран]] тунă çурт-йĕр ([[кромлех]]). [[Лондон]]ран кăнтăр-анăçалла 130 çухрăмра, [[Эймсбери]]рен анăçалла 3,2 км тата [[Солсбери|Солсберирен]] çурçĕрелле 13 км вырнаçнă&lt;ref&gt;[https://extraguide.ru/united-kingdom/london/info/interesnie-fakti-o-stounhendzhe/ Сонхендж ҫинчен интереслӗ фактсем]&lt;/ref&gt;.

Тĕнчере чи паллă [[археологи палăкĕ]]сенчен пӗри шутланать.

== Этимологи ==
Авалхи кангелин авалхи ячӗ Сонхенджа — Stanhengues (Станхенг) тӗп-тӗрӗс куҫарӑвӗ паллӑ мар. Куҫарӑвӗсем Вӑтам Ӗмӗрсенчех пулнӑ пулин те, ҫакнӑ чулсем &quot;е&quot; ҫакӑнса тӑракан чулсем &quot;парса тӑнӑ. Сахалтарах ӗнентерӳллӗ вариантсем - &quot;чул петля&quot; тата &quot;чул чӑх&quot; ҫакса вӗлермелли ассоциаци пулнӑ, мӗншӗн тесен ҫакса вӗлермелли юпасем икӗ стойка ҫинче ҫакӑнса тӑнӑ.

Хальхи Вӑхӑтри Stonehenge ячӗ &quot;чул хендж&quot;, урӑхла каласан&quot; чул ҫаврашка&quot;, пӗлтерӗшӗ пур, мӗншӗн тесен сӑмахӑн иккӗмӗш пайӗ хендж — ритуальнӑй валӑн шал енчен шӑтакан шӑтӑкран археологи терминне тума пулӑшнӑ.

== Сооружени датировки ==
Пирвайхи тӗпчевҫӗсем Дружидсемпе Сонхенджа тума ҫыхӑнтарнӑ. Ҫапах та ҫӗр чавса кӑларас вӑхӑта ҫӗнӗ чулпа бронза куҫ хупанкисем патне куҫарчӗҫ. Сонхенджӑн элеменчӗсем радиоуглерод меслечӗ ҫинче никӗсленсе тӑраҫҫӗ. Хальхи вӑхӑтра ҫак фазансем уйӑрса параҫҫӗ:

* 1 - мӗш фаза — тӗп шӑтӑка тата вала (виндмилл-Хилл культури) тӑвасси. Шӑтӑкра &quot;ҫӗтӗк-ҫатӑк&quot;йӗрлӗ пӑлан мӑйракисен шучӗ самаях пысӑк пулнӑ. Ҫав мӑйракасенчен аяларах е тупайман пирки пӑлансене вӗлернӗ хыҫҫӑн часах шӑтӑка чавса кӑларнӑ тесе шутлама та ҫук. Юлашки пулӑма пирӗн эрӑчченхи 3020-2910 ҫулсенче радиоуглерод мелӗпе пичетлесе кӑларнӑ.
* 2 — мӗш Фаза шӑтӑксене, йывӑҫ сооруженисене тата Обри уйӑхӗсене иккӗмӗш хут тултарчӗ.
* 3 - мӗш фаза иккӗмӗш хут шӑтӑка кӗрсе ӳкнӗ, хӑйӑр пӗрчинчен чул ункӑ тунӑ, сенкер чулсем, авенюпа уйӑхсем (Уэсек культури). Валунсене пӗтерме пултаракан материала пирӗн эрӑчченхи 2440-2100 ҫул ҫине кӑтартать. 

== Стоунхендж Тавралӑхӗ ==
Сонхенджиев йӑли-йӗркисӗр пуҫне таврара неолит тапхӑрӗнчи ытти палӑксене тупса палӑртнӑ. Вӗсен хушшинче улӑп тӑприсем, шӑтӑксем, ытти культура сооруженийӗсем. Асӑнӑва Сонхенджи курсӗ (акӑл.) тивӗҫет. Stonehenge Cursus) — тарӑн мар (1-2 мина тарӑнӑш) шӑтӑксен системи 3 ҫухрӑма яхӑн, сарлакӑшӗ 100-150 м. Курсус тухӑҫран анӑҫалла вӑрӑм пайне ориентациленӗ, унӑн центрӗ Сонхенджиев крайӗнчен ҫурҫӗрелле 800 метрта тӑрать. Курс, Сонхендж хӑй пекех,культура задачи пулнӑ тесе шутлаҫҫӗ.

[[File:Stonehenge vid midsommar 1700 f Kr, Nordisk familjebok.png|thumb|Стоунхендж çулла Хĕвел тăнă чухне, 1700 ç.]]
[[File:SummerSolstice2014.jpeg|thumb|Стоунхендж çулла Хĕвел тăнă чухне, 2014 ç.]]

== Литература ==
* ''Браун П.'' [http://www.e-reading-lib.com/book.php?book=1003051 Стоунхендж. Загадки мегалитов] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210711171918/http://www.e-reading-lib.com/book.php?book=1003051 |date=2021-07-11 }} / Пер. с англ. — М.: ЗАО Центрполиграф, 2010. — ISBN 978 5 9524 4712 7
* ''Вуд Дж.'' Солнце, Луна и древние камни / Пер. с англ. — М.: Мир, 1981.
* ''Хокинс Дж., Уайт Дж.'' Разгадка тайны Стоунхенджа / Пер. с англ. — М.: Мир, 1973, 1984. — М.: Вече, 2004. — ISBN 5 9533 0363 7
* ''Хокинс Дж.'' От Стоунхенджа до инков / Пер. с англ. — М.: Вече, 2004. — ISBN 5 9533 0227 4
* ''Burl A.'' The Stonehenge People. — London: Guild Publishing, 1987.

== Асăрхавсем ==
{{асăрхавсем}}

== Каçăсем ==
* [http://www.english-heritage.org.uk/stonehenge/ English Heritage]
* [http://www.membrana.ru/particle/413 Çĕнĕ Зеландри Стоунхендж Аотеароа] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200811105139/http://www.membrana.ru/particle/413 |date=2020-08-11 }} // [[Мембрана (сайт)|Мембрана]]

[[Категори:Археоастрономи]]
[[Категори:Чуллă çаврашкасем]]
[[Категори:Кромлехсем]]
[[Категори:Уилтшир]]
[[Категори:Хенджсем]]
[[Категори:Археологи объекчĕсем]]</text>
      <sha1>1jm57kvjgz56d8y6n235tw99vspzorl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Термодинамикăлла шайлашулăх</title>
    <ns>0</ns>
    <id>91499</id>
    <revision>
      <id>876889</id>
      <parentid>770955</parentid>
      <timestamp>2026-08-24T05:17:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>28304</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>876889</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1416" sha1="fizte9ptf4s8m0o4jdeslhh04vwuit6" xml:space="preserve">'''Термодинамикăлла шайлашулăх''' — тавралăхпа çыхăнса тăман  тытăмăн макроскопла капĕсем ([[температура]], [[пусăм]], [[калăпăш]], [[энтропи]]) улшăнманнипе палăрса тăракан тăрăм. 
== Каçăсем ==
*[http://ads.harvard.edu/books/1989fsa..book/AbookC15.pdf Breakdown of Local Thermodynamic Equilibrium] George W. Collins, The Fundamentals of Stellar Astrophysics, Chapter 15
*[http://spiff.rit.edu/classes/phys440/lectures/lte/lte.html Thermodynamic Equilibrium, Local and otherwise] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250528212719/http://spiff.rit.edu/classes/phys440/lectures/lte/lte.html |date=2025-05-28 }} lecture by  Michael Richmond
*[http://journals.ametsoc.org/doi/abs/10.1175/1520-0469%281970%29027%3C0711:NLTEIC%3E2.0.CO%3B2 Non-Local Thermodynamic Equilibrium in Cloudy Planetary Atmospheres] Paper by R. E. Samueison quantifying the effects due to non-LTE in an atmosphere
*[http://scienceworld.wolfram.com/physics/LocalThermodynamicEquilibrium.html Local Thermodynamic Equilibrium]

{{DEFAULTSORT:Thermodynamic Equilibrium}}
[[Категори:Термодинамика]]
[[Категори:Статика]]
[[Категори:Термодинамикăлла пулăмсем]]
[[Категори:Термодинамикăлла тытăмсем]]</text>
      <sha1>fizte9ptf4s8m0o4jdeslhh04vwuit6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Яка кӑмпа</title>
    <ns>0</ns>
    <id>92650</id>
    <revision>
      <id>876883</id>
      <parentid>709564</parentid>
      <timestamp>2026-08-24T03:56:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ellodanis5</username>
        <id>17302</id>
      </contributor>
      <origin>876883</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2155" sha1="t6ecr0c2mbfd2ihbctam4od5gtrcexr" xml:space="preserve">
{{Taxobox
| name = Яка кӑмпа
| image file = Russula ochroleuca 2004-11-15.jpg 
| classis = 
| ordo =    
| familia = 
| genus = 
| species = 
| subspecies =  
| latin = Rússula  
| wikispecies = 
| commons =  
| itis = 
| ncbi = 
| range map = 
}}

'''Яка кӑмпа''', е '''Майра кӑмпи''' (лат. Rússula rússulus «хӗрлӗрех» сӑмахран) — [[Яка кӑмпа йышшисем|яка кӑмпа йышшисен]] (лат. Russulaceae) йӑхӗ.  

== Вуламалли==
*Гарибова Л. В., Сидорова И. И. Грибы. Энциклопедия природы России. — М., 1999
*Грибы СССР. — М., 1980
*Arora, D. (1986). Mushrooms demystified: A comprehensive guide to the fleshy fungi, Berkeley: Ten Speed Press. pp. 83-103
*Funghi — Instituto Geografico De Agostini, Novara, Italia, 1997
*Kibby, G. &amp; Fatto, R. (1990). Keys to the species of Russula in northeastern North America, Somerville, NJ: Kibby-Fatto Enterprises. 70 pp
*Weber, N. S. &amp; Smith, A. H. (1985). A field guide to southern mushrooms, Ann Arbor: U Michigan P. 280 pp
*Moser, M. (1978) Basidiomycetes II: Röhrlinge und Blätterpilze, Gustav Fischer Verlag Stuttgart. English edition: Keys to Agarics and Boleti… published by Roger Phillips, London
*Partly translated from Dutch page

== Каҫӑсем==
* [http://mycoweb.narod.ru/fungi/Russula_table_BK.html Сыроежки средней полосы европейской части России]
* [https://web.archive.org/web/20060118182722/http://www.mtsn.tn.it/russulales-news/ Russulales News]
* [http://www.mushroomexpert.com/russula.html Genus Russula at Mushroom Expert.com]
* [http://www.mycobank.org/MycoTaxo.aspx?Link=T&amp;Rec=18493 Таксономия на сайте www.mycobank.org]
* [https://web.archive.org/web/20091124083405/http://www.svims.ca/council/Russul.htm Trial field key to the species of RUSSULA in the Pacific Northwest by by Benjamin Woo, 1989]

[[Категори:Кăмпасем, алфавитпа]] 
[[Категори:Яка кӑмпа йышшисем]]
[[Категори:Çимелли кăмпасем]]</text>
      <sha1>t6ecr0c2mbfd2ihbctam4od5gtrcexr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>876884</id>
      <parentid>876883</parentid>
      <timestamp>2026-08-24T04:14:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ellodanis5</username>
        <id>17302</id>
      </contributor>
      <origin>876884</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2192" sha1="9fud7jcwshoc2gpb830dtlmwjxp9xt2" xml:space="preserve">{{Пĕлтерĕшсем|Майра}}
{{Taxobox
| name = Яка кӑмпа
| image file = Russula ochroleuca 2004-11-15.jpg 
| classis = 
| ordo =    
| familia = 
| genus = 
| species = 
| subspecies =  
| latin = Rússula  
| wikispecies = 
| commons =  
| itis = 
| ncbi = 
| range map = 
}}

'''Яка кӑмпа''', е '''Майра кӑмпи''' (лат. Rússula rússulus «хӗрлӗрех» сӑмахран) — [[Яка кӑмпа йышшисем|яка кӑмпа йышшисен]] (лат. Russulaceae) йӑхӗ.  

== Вуламалли==
*Гарибова Л. В., Сидорова И. И. Грибы. Энциклопедия природы России. — М., 1999
*Грибы СССР. — М., 1980
*Arora, D. (1986). Mushrooms demystified: A comprehensive guide to the fleshy fungi, Berkeley: Ten Speed Press. pp. 83-103
*Funghi — Instituto Geografico De Agostini, Novara, Italia, 1997
*Kibby, G. &amp; Fatto, R. (1990). Keys to the species of Russula in northeastern North America, Somerville, NJ: Kibby-Fatto Enterprises. 70 pp
*Weber, N. S. &amp; Smith, A. H. (1985). A field guide to southern mushrooms, Ann Arbor: U Michigan P. 280 pp
*Moser, M. (1978) Basidiomycetes II: Röhrlinge und Blätterpilze, Gustav Fischer Verlag Stuttgart. English edition: Keys to Agarics and Boleti… published by Roger Phillips, London
*Partly translated from Dutch page

== Каҫӑсем==
* [http://mycoweb.narod.ru/fungi/Russula_table_BK.html Сыроежки средней полосы европейской части России]
* [https://web.archive.org/web/20060118182722/http://www.mtsn.tn.it/russulales-news/ Russulales News]
* [http://www.mushroomexpert.com/russula.html Genus Russula at Mushroom Expert.com]
* [http://www.mycobank.org/MycoTaxo.aspx?Link=T&amp;Rec=18493 Таксономия на сайте www.mycobank.org]
* [https://web.archive.org/web/20091124083405/http://www.svims.ca/council/Russul.htm Trial field key to the species of RUSSULA in the Pacific Northwest by by Benjamin Woo, 1989]

[[Категори:Кăмпасем, алфавитпа]] 
[[Категори:Яка кӑмпа йышшисем]]
[[Категори:Çимелли кăмпасем]]</text>
      <sha1>9fud7jcwshoc2gpb830dtlmwjxp9xt2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Патшалăх тиекĕ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>97514</id>
    <revision>
      <id>876867</id>
      <parentid>833409</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T21:07:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>28304</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>876867</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3201" sha1="1yxjxjb3n2yvj63tau7rwfulresps6e" xml:space="preserve">{{Фильм
|ЧăвЯчĕ = Патшалăх тиекĕ
|ТăвЯчĕ = Государственный чиновник
|Ӳкерчĕк = 
|Жанр = [[драма]]
|Режиссёр = [[Иван Пырьев]]
| Продюсер       = 
| Сценарист      = [[Павловский Всеволод Сергеевич|Всеволод Павловский]]
| Актёрсем= [[Штраух Максим Максимович|Максим Штраух]],&lt;br&gt; Любовь Ненашева,&lt;br&gt; [[Рогожин Наум Александрович|Наум Рогожин]],&lt;br&gt; Леонид Юренев
| Оператор       = Анатолий Солодков
|Патшалăх = {{USSR}}
|Çул = 1930
|Компани = [[Союзкино]]
|Вăхăт = 
|imdb_id = 0021925
}}
'''Патшалăх тиекĕ''' ({{lang-ru|Государственный чиновник}}) — [[Союзкино]] киностудире [[Иван Пырьев]] режиссёр 1930 çулта ӳкернĕ совет мусăк илемлĕ камичĕ.

== Сюжет ==
{{Çырмалла}}

== Рольсенче ==
* [[Штраух Максим Максимович|Максим Штраух]] — ''Аполлон Фокин, кассир''
* Любовь Ненашева — ''жена Фокина''
* [[Рогожин Наум Александрович|Наум Рогожин]] — ''Аристарх Разверзаев, его начальник''
* Леонид Юренев — ''фон Мекк, «стоящий выше»''
* [[Бобров Иван Васильевич|Иван Бобров]] — ''«истинно русский» человек''
* [[Антонов Александр Павлович (актёр)|Александр Антонов]] — ''председатель правления дороги''
* [[Барышева Татьяна Семёновна|Татьяна Барышева]] — ''монахиня''
* [[Васильева Наталья Николаевна|Наталья Васильева]]

== Асăрхавсем ==
{{асăрхавсем}}
== Каçăсем ==
* {{imdb title | id=0021925 | title=«Государственный чиновник»}}
* {{cite web |url=https://cinema.mosfilm.ru/films/35580/ |title=Государственный чиновник («Госчиновник»)  |lang= |website=https://cinema.mosfilm.ru/ |publisher=Мосфильм |date= |accessdate=2020-06-11}}
* [http://www.pyrev.ru/index0124.shtml Государственный чиновник] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190905003909/http://www.pyrev.ru/index0124.shtml |date=2019-09-05 }} на сайте, посвящённом Ивану Пырьеву
* [https://web.archive.org/web/20120126100820/http://www.gctm.ru/branches/mkm/events/strrauh/ Максим Штраух в фильме Ивана Пырьева «Государственный чиновник» (1930)]
* [https://ruskino.ru/mov/9342 Государственный чиновник] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230509060233/https://ruskino.ru/mov/9342 |date=2023-05-09 }}

{{Иван Пырьевăн фильмĕсем}}</text>
      <sha1>1yxjxjb3n2yvj63tau7rwfulresps6e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Пушкин. Юлашки дуэль</title>
    <ns>0</ns>
    <id>101601</id>
    <revision>
      <id>876871</id>
      <parentid>811508</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T22:52:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>28304</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>876871</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2789" sha1="ori4lc0qd62c0qmz8faygxpky7xb9vq" xml:space="preserve">{{Фильм
|ЧăвЯчĕ = Пушкин. Юлашки дуэль
|ТăвЯчĕ = Пушкин. Последняя дуэль
|Ӳкерчĕк = 
|Жанр = [[драма (фильм)|драма]]
|Режиссёр = [[Наталья Бондарчук]]
|Продюсер       = [[Бондарчук Наталья Сергеевна|Наталья Бондарчук]]
|Сценарист      = [[Бондарчук Наталья Сергеевна|Наталья Бондарчук]]
|Актёрсем= [[Безруков Сергей Витальевич|Сергей Безруков]],&lt;br&gt;[[Анна Снаткина]],&lt;br&gt;[[Юлиан Макаров]],&lt;br&gt;[[Плотников Борис Григорьевич|Борис Плотников]]
|Оператор       = [[Мария Соловьёва]]
|Композитор     = [[Иван Бурляев]]
|Патшалăх = {{RUS}}
|Çул = 2006
|Компани = [[Истоки]]
|Вăхăт = 
|imdb_id = 0949506
}}
'''Пушкин. Юлашки дуэль''' ({{lang-ru|Пушкин. Последняя дуэль}}) — [[Истоки]] киностудире [[Наталья Бондарчук]] режиссёр 2006 çулта ӳнерленĕ раççей драма-детектив фильмĕ.

== Сюжет ==
{{Çырмалла}}

== Рольсенче ==

== Асăрхавсем ==
{{асăрхавсем}}

== Каçăсем ==
* {{imdb title | id=0949506 | title=«Пушкин. Последняя дуэль»}}
* [https://russia.tv/brand/show/brand_id/6624 Художественный фильм «Пушкин. Последняя дуэль» (Россия, 2006 год). О проекте, интересные факты.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201029212637/https://russia.tv/brand/show/brand_id/6624/ |date=2020-10-29 }} Официальный сайт телеканала «[[Россия-1]]» // russia.tv
* [https://ruskino.ru/mov/8518 Художественный фильм «Пушкин. Последняя дуэль» (Россия, 2006 год). Аннотация, актёры, за кадром, создатели.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200228231155/https://ruskino.ru/mov/8518 |date=2020-02-28 }} // ruskino.ru

{{Наталья Бондарчук фильмĕсем}}

[[Категори:Раççей драма-фильмĕсем]]
[[Категори:Раççей биографи-фильмĕсем]]
[[Категори:Александр Пушкин пирки фильмсем]]
[[Категори:2006 çулхи Раççей фильмĕсем]]
[[Категори:Фильмсем:Персонаж:Александр Пушкин]]
[[Категори:Фильмсем:Персонаж:Михаил Лермонтов]]</text>
      <sha1>ori4lc0qd62c0qmz8faygxpky7xb9vq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Торф</title>
    <ns>0</ns>
    <id>102377</id>
    <revision>
      <id>876891</id>
      <parentid>746797</parentid>
      <timestamp>2026-08-24T05:43:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>28304</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>876891</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3359" sha1="66bibtvih49c5kv57lo0eypg0j82fz2" xml:space="preserve">
[[File:Frastorv.jpg|мини|Торф кăларни]]
[[File:Torfabbau-.jpg|мини|Çурçĕр Германире [[торф]] кăларни]]

'''Торф''' (''кив.'' турф&lt;ref&gt;''[[Севергин, Василий Михайлович|Севергин{{nbsp}}В.{{nbsp}}М.]]'' [http://books.e-heritage.ru/book/10070513 Подробный словарь минералогический] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140413123021/http://books.e-heritage.ru/book/10070513 |date=2014-04-13 }}, содержащий в себе подробное изъяснение всех в минералогии употребительных слов и названий, также все в науке сей учиненные новейшие открытия: В 2 т. СПб.: тип. ИАН, 1807: Т. 2. Стлб. 518.&lt;/ref&gt;) — тăрăлчăкла кĕрпеклĕ [[сăрт-ту тăправĕ]], вăл — [[хуткăç]] пек усă куракан  [[пайталлă тупнăлăх]] шутланать. Шурлăхсенче,  ятарлă малсăлтавсенче,   [[ӳсентăран]]сем çĕрнĕ май пулать.
== Литература ==
* [[Чуханов, Зиновий Фёдорович|Чуханов З. Ф.]], [[Хитрин, Лев Николаевич|Хитрин Л. Н.]], «Энерготехнологическое использование топлива», М., 1956.
* Торфяные месторождения и их комплексное использование в народном хозяйстве, М., 1970.
* Использование торфа и выработанных торфяников в сельском хозяйстве, Л., 1972.
* Торф в народном хозяйстве, М., 1968.
* Лиштван И. И., Король Н. Т., Основные свойства торфа и методы их определения, Минск, 1975.
* [[Тюремнов, Сергей Николаевич|С. Н. Тюремнов]], Торфяные месторождения, М., «Недра», 1976.
* A. F. Bowman, Soils and the Greenhouse Effect, 1990.
* {{cite web|url=http://eco-soil.ru/?p=61#more-61|title=Торф и торфяные компосты|author=Безуглова О. С.|publisher=Удобрения и стимуляторы роста|accessdate=2015-02-22}}

; Статьясем
* Торф // Большая российская энциклопедия. Том 32. — М., 2016. — С. 313—314.
* Торф // Техническая энциклопедия. Том 23. — М.: Советская энциклопедия, 1934. — Стб. 746—763
; Нормативлă документсем
* ГОСТ 21123-85 Торф. Термины и определения
== Асăрхавсем ==
{{Асăрхавсем}}

{{Каустобиолитсем}}
{{Органика çунакĕ}}
{{Энергетика}}

[[Категори:Торф| ]]
[[Категори:Тăпра пĕлĕвĕ]]
[[Категори:Хемогенлă, биохемогенлă тата органогенлă тăправсем]]
[[Категори:Хуткăç]]
[[Категори:Ăшă изоляци материалĕсем]]
[[Категори:Материалсем]]
[[Категори:Энергетика]]</text>
      <sha1>66bibtvih49c5kv57lo0eypg0j82fz2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Сионизм</title>
    <ns>0</ns>
    <id>107655</id>
    <revision>
      <id>876876</id>
      <parentid>846406</parentid>
      <timestamp>2026-08-24T02:05:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>28304</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>876876</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5168" sha1="lerzynnvbrdobiasi5ektd8h5y5iag2" xml:space="preserve">[[File:Flag of Israel.svg|thumb|Израиль ялавĕ. Вăл, çавăн пекех, [[сионизм]] ялавĕ те пулса тăрать]]
[[File:Isaak Levitan &quot;The Way to Zion&quot;.jpg|thumb|Исаак Левитан. Сион патнелли çул. 1890 &lt;br/&gt;Isaak Levitan &quot;The Way to Zion&quot;]]
'''Сиони́зм''' ({{lang-he|צִיּוֹנוּת}}, ''цийону́т'' —  [[Иерусалим]]ри [[Сион]] сăрчĕн ятĕнчен тухнăскер) — [[Политика|политикăлла]] юхăм, унăн тĕллевĕ —  [[еврйсем|еврей]] халăхне унăн историлле патшалăхĕнче —  [[Израиль]]те ([[Эрец-Исраэль]]) аталантарасси, çавăн пекех çакăнпа тĕл килекен идеологилле концепцине те çаплах калаççĕ&lt;ref name=&quot;Columbia&quot;&gt;{{cite web |url         = http://www.infoplease.com/ce6/history/A0853449.html |title         = Zionism |accessdate         = 2011-11-14 |lang         = en |description         = статья,  ''{{iw|Columbia Electronic Encyclopedia}}'' |archiveurl         = https://www.webcitation.org/65BodtZ3z?url=http://www.infoplease.com/ce6/history/A0853449.html |archivedate         = 2012-02-04 |deadlink         = no }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;KE_Zionism&quot;&gt;Zionism (англ.). — статья, Encyclopædia Britannica Online. Пăхнă вăхăт: 7, октябрь, 2011.&lt;&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Ожегов&quot;&gt; С.И. Ожегов, Н.Ю. Шведова. Сионизм // Толковый словарь Ожегова. — 1949—1992. в Толковом словаре Ожегова&lt;/ref&gt;.

== Асăрхавсем ==
{{Асăрхавсем}}

== Литература ==
* [http://elib.shpl.ru/ru/nodes/27403#page/1/mode/grid/zoom/1 Лопухин А. А. Сионизм. Исторический очерк его развития. — 1903. — 149 с.]
* Лакер В. История сионизма = A History of Zionism / Пер. с англ.: А. Блейз, О. Блейз. — М.: Крон-пресс, 2000. — 848 с. — (Экспресс). — 5000 экз. — ISBN 5-232-01104-9.
* {{citation|title=A History of Israel|last=Bregman|first=Ahron|isbn=0333676319|publisher=Palgrave Macmillan|year=2002}}
* {{citation|title=The Arab-Israeli conflict|last=Fraser|first=T. G.|publisher=Palgrave Macmillan|year=2004|isbn=9780333717066}}
* {{citation|title=The Jewish State|last=Herzl|first=Theodor|authorlink=Герцль, Теодор|publisher=American Zionist Emergency Council|year=1946|isbn=0486258491}}
* {{citation|title=Theodor Herzl: From Assimilation to Zionism|last=Kornberg|first=Jacques|isbn=0253332036|publisher=Indiana University Press|year=1993}}
* {{citation|title=Britain’s Naval and Political Reaction to the Illegal Immigration of Jews to Palestine, 1945—1948|last=Liebreich|first=Fritz|isbn=0714656372|year=2005|publisher=Routledge}}
* {{citation|title=For the Land and the Lord: Jewish Fundamentalism in Israel|last=Lustick|first=Ian|isbn=0876090366|publisher=Council on Foreign Relations Press|year=1988}}
* {{citation|title=Flashpoints in the War on Terrorism|last=Reveron|first=Derek S.|last2=Murer|first2=Jeffrey Stevenson|publisher=Routledge|year=2006|isbn=0415954908}}
* {{citation|title=Understanding Jewish History|last=Scharfstein|first=Sol|isbn=0881255459|year=1996|publisher=KTAV Publishing House}}
* {{citation|title=The Land Beyond Promise: Israel, Likud and the Zionist Dream|last=Shindler|first=Colin |isbn=186064774X|year=2002|publisher=I. B. Tauris Publishers}}

== Каçăсем ==
{{Викисловарь}}
* {{ЭЕЭ|13819|Сионизм}}
* [http://www.booksite.ru/fulltext/1/001/007/094/94030.htm «''Сионизм''»] в [[ЭСБЕ|Энциклопедическом словаре Брокгауза и Ефрона]]
* [http://www.jewishagency.org/JewishAgency/Russian/Education/Jewish+State/History+of+Zionism/ История сионизма] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120822092010/http://www.jewishagency.org/JewishAgency/Russian/Education/Jewish+State/History+of+Zionism/ |date=2012-08-22 }} на сайте [[Сохнут|Еврейского агентства]]
* [https://web.archive.org/web/20120728191249/http://www.zionistarchives.org.il/ Центральный сионистский архив (Иерусалим)] (ивритла), {{ref-en}}
* ''Юлий Кошаровский''. [http://kosharovsky.com/книги/том-1/ Мы снова евреи] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230205124622/http://kosharovsky.com/%D0%BA%D0%BD%D0%B8%D0%B3%D0%B8/%D1%82%D0%BE%D0%BC-1/ |date=2023-02-05 }}. — 2011.
* ''Гай Бехор''. [https://gazeta.rjews.net/2020/behor19.php Cаудовский автор: «Потомки Израиля живут на своей земле»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230205124606/https://gazeta.rjews.net/2020/behor19.php |date=2023-02-05 }}

{{Сионизм}}
{{Еврейсем}}

[[Категори:Сионизм| ]]
[[Категори:Палестина]]
[[Категори:Израиль]]</text>
      <sha1>lerzynnvbrdobiasi5ektd8h5y5iag2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Хутшăнакан:Max Tenche/ҪЫРНӐ СТАТЬЯСЕН ЯТ-ЙЫШӖ</title>
    <ns>2</ns>
    <id>114376</id>
    <revision>
      <id>876863</id>
      <parentid>876788</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T19:10:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Max Tenche</username>
        <id>25572</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Районсем */</comment>
      <origin>876863</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16126" sha1="3tcon55r0c3x5basd6v7dmrszgn1gtv" xml:space="preserve">; Тӗп страница [[Хутшăнакан:Max Tenche|Max Tenche]]

Кунта манӑн статьясен ят-йышӗ

= Ӑслӑлӑх =
== Вӑхӑтпа вырӑнлӑх ==
# [[2024]]
# [[2026]]

== Википеди уйрӑмӗсем ==
# [[Туркмен Википедийӗ]]
== Космос ==
# [[Артемида-2]]
== Физика пысӑкӑшӗсем ==
# [[Тӑваткал километр]]
# [[Тӑваткал ҫухрӑм]]

= Географи =
== АПШ ==
=== Гуам ===
# [[Орднанс Аннекс]] 
# [[Ороте ҫурутравӗ]]
=== Ялавсем ===
# [[Нью-Йорк ялавӗ]]

== Израиль ==
=== Чӗлхесем ===
# [[Еврей-таджик диалекчӗ]]

== Корей (КР/КХДР) ==
=== Чӗлхесем ===
# [[Корей чӗлхи]]

== Патшалӑхсем ==
;кунта ПНО пайташӗсем, ҫурма йышӑннӑ, йышӑнман патшалӑхсем
# [[Корей Республики]]
# [[Корей Халӑх Демократиллӗ Республики]]
# [[Сомалиленд]]

== РФ ==
=== Сехет тӑрӑхӗсем ===
# [[Владивосток вӑхӑчӗ]]
# [[Екатеринбург вӑхӑчӗ]]
# [[Иркутск вӑхӑчӗ]]
# [[Калининград вӑхӑчӗ]]
# [[Камчатка вӑхӑчӗ]]
# [[Красноярск вӑхӑчӗ]]
# [[Магадан вӑхӑчӗ]]
# [[Мускав вӑхӑчӗ]]
# [[Омск вӑхӑчӗ]]
# [[Самар вӑхӑчӗ]]
# [[Якутск вӑхӑчӗ]]

=== Раҫҫей географийӗ ===
# [[Алтай Республикин географийӗ]]

=== Районсем ===
;аймаксем, кантонсем
==== Алтай Республики ====
# [[Кош-Агач аймакӗ]]
# [[Онгудай аймакӗ]]

==== Сарӑту облаҫӗ ====
# [[Александров Гай районӗ]]
# [[Гагарин районӗ (Сарӑту облаҫӗ)]]
# [[Екатериновка районӗ]]

# [[Петровск районӗ]]
# [[Татищево районӗ]]

==== Камчатка крайӗ ====
# [[Быстрая районĕ]]
# [[Елизово районĕ]]
# [[Карага районĕ]]
# [[Мильково районĕ]]
# [[Олютор районĕ]]
# [[Пенжина районĕ]]
# [[Соболево районĕ]]
# [[Тигиль районĕ]]
# [[Усть-Большерецк районĕ]]
# [[Усть-Камчатск районĕ]]

==== Атӑлҫи Нимӗҫӗсен АССР ====
# [[Каменка кантонӗ]]

=== Субъектсем ===
# [[Алтай Республики]]
# [[Брянск облаҫӗ]]
# [[Камчатка Ен]]
# [[Карачай-Черкеси]]
# [[Хакаси]]
#  [[Хустӑрма облаҫӗ]]

=== Тӑрӑхсем ===
# [[Инçет-Тухăç федераци тăрăхĕ]]
# [[Коряк тăрăхĕ]]
# [[Çурçĕр-Кавказ федераци тăрăхĕ]]

=== Чӗлхесем ===
# [[Абазин чӗлхи]]

=== Юханшывсем ===
# [[Оссора (юханшыв)]]

=== Ял-хула тӑрӑхӗсем ===
# [[Берёзовка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Сарӑту облаҫӗ)]]
# [[Вязовка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Екатериновка районӗ)]]
# [[Вязовка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Пасарлӑ Карабулак районӗ)]]
# [[Вязовка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Татищево районӗ)]]
# [[Вязово ял канашӗ]]
# [[Грачёвка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ]]
# [[Идолга муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ]]
# [[Новозахаркино муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Петровск районӗ)]]
# [[Октябрьский муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Татищево районӗ)]]
# [[Пригородный муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Сарӑту облаҫӗ)]]
# [[Садовое муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ]]
# [[Садовый муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ]]
# [[Синенькие муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Петровск районӗ)]]
# [[Сторожёвка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ]]
# [[Ягодная Поляна муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ]]

=== Ялавсем ===
# [[Раҫҫей Федерацийӗн патшалӑх геральдика регистрӗ]]
# [[Сарӑту облаҫӗн ялавӗсем]] 
# [[Татищево районӗн ялавӗ]]

== Ҫар ==
# [[Позициллӗ район]]

== Ҫӗр ==
# [[Ҫурҫӗр Ази]]
# [[Тухӑҫ Ази]]

== Узбекистан ==
=== Вилоятсем ===
# [[Андижан вилоячӗ]]
# [[Джизак вилоячӗ]]
# [[Навои вилоячӗ]]
# [[Сырдарья вилоячӗ]]

=== Республика ===
# [[Каракалпакстан]]

= Истори =
# [[Алтай Республикин историйӗ]]

= Мусӑк =
# [[Глянец (ушкӑн)]]

= Пайӑр ҫынсем =
== Ӑсчахсем ==
=== Биологсем ===
# [[Иваницкая Людмила Петровна]]
# [[Тимирязев Климент Аркадьевич]]

== Политикӑҫӑсем ==
=== Аслӑ Британи политикӑҫисем ===
# [[Карл III (Аслӑ Британи королӗ)]]
# [[Стармер Кир]]

=== Болгари политикӑҫисем ===
# [[Гюров Андрей]]
# [[Йотова Илияна]]
# [[Радев Румен]]

=== Венгри политикӑҫисем ===
# [[Мадьяр Петер]]
# [[Орбан Виктор]]
# [[Шуйок Тамаш]]

=== Польша политикӑҫисем ===
# [[Дуда Анджей]]
# [[Навроцкий Кароль]]
# [[Туск Дональд]]

=== Раҫҫей политикӑҫисем ===
==== РФ политикӑҫисем ====
; Чӑваш Республикин политикӑҫисем
# [[Никандрова Надежда Валериановна]]
# [[Шигильдеев Василий Викторович]]
# [[Шпилевая Нина Ивановна]]

==== ССРП политикӑҫисем ====
; Чӑваш АССР политикӑҫисем
# [[Андреева Зоя Ананьевна]]

=== Словаки политикӑҫисем ===
# [[Фицо Роберт]]

=== Узбекистан политикӑҫисем ===
# [[Узбекистан президенчӗ]]
# [[Мирзиёев Шавкат Миромонович]]

=== Финлянди политикӑҫисем ===
# [[Стубб Александр]]

== Спортсменсем ==
# [[Биктимирова Алевтина Вениаминовна]]
# [[Григорьева Лидия Николаевна (ҫӑмӑл атлет)]]
# [[Иванова Алина Петровна]]
# [[Захарова Светлана Владимировна]]
# [[Майорова Альбина Геннадьевна]]
# [[Моргунова Любовь Васильевна]]
# [[Нагорная Дарья Сергеевна]]
# [[Романова Ольга Владиславовна]]
# [[Соколова Вера Александровна]]
# [[Тимофеева Ирина Николаевна]]

== Ҫыравҫӑсем ==
# [[Калитко Екатерина Александровна]]
== Хула пуҫлӑхӗсем ==
# [[Барнаул пуçлăхĕсем]]
== Юрӑҫӑсем ==
# [[Асламас Мария Васильевна]]
# [[Денисова Зоя Фёдоровна]]
# [[Уляндина Августа Васильевна]]

= Пӗлтерӗш хут енӗсем =
{{Div col|cols=2}}
# [[Агаревка (пӗлтерӗшсем)]]
# [[Беседка (пӗлтерӗшсем)]]
# [[Беседки (пӗлтерӗшсем)]]
# [[Вязовка (пӗлтерӗшсем)]]
# [[Вязовка ял тӑрӑхӗ (пӗлтерӗшсем)]]
# [[Вязовое ял тӑрӑхӗ (пӗлтерӗшсем)]]
# [[Горный Ключ]]
# [[Губаревка (пӗлтерӗшсем)]]
# [[Елшанка (пӗлтерӗшсем)]]
# [[Зеленкино (пӗлтерӗшсем)]]
# [[Идолга (пӗлтерӗшсем)]]
# [[Ильиновка (пӗлтерӗшсем)]]
# [[Каменский (пӗлтерӗшсем)]]
# [[Карякино (пӗлтерӗшсем)]]
# [[Колки (пӗлтерӗшсем)]]
# [[Македоновка (пӗлтерӗшсем)]]
# [[Мӑн Каменка (пӗлтерӗшсем)]]
# [[Новодубровка (пӗлтерӗшсем)]]
# [[Новополье (пӗлтерӗшсем)]]
# [[Оркино (пӗлтерӗшсем)]]
# [[Оссора]]
# [[Синенькие (пӗлтерӗшсем)]]
# [[Сторожевка (пӗлтерӗшсем)]]
# [[Широкое (пӗлтерӗшсем)]]
# [[Шлыковка (пӗлтерӗшсем)]]
# [[Ягодная Поляна (пӗлтерӗшсем)]]
{{Div col end}}

= Политика =
== Партисем ==
# [[Икӗ хӳреллӗ йытӑ партийӗ]]
# [[Тиса (парти)]]
# [[Фидес — Венгр элтеш пӗрлешӗвӗ]]
# [[Фидес — ХДХП]]

== Патшалӑх тытӑмлӑхӗ ==
=== Патшалӑх органӗсем ===
==== Европа Пӗрлешӗвӗ ====
# [[Европа парламенчӗ]]
=== Патшалӑх тӗсӗсем ===
# [[Нумай нациллӗ патшалӑх]]

== Пӗрлешӳсем ==
# [[Хĕвеланăç Африка патшалăхĕсен экономика пĕрлешĕвĕ]]
== Пулӑмсем ==
# [[Пушкӑртстанти протестсем (2024)]]
# [[Чеченсен тата ингушсен депортацийӗ]]
=== Суйлавсем ===
# [[Болгарири парламент суйлавӗ (2026)]]
# [[Венгрири парламент суйлавӗ (2026)]]

== Чыславсем ==
=== Аслӑ Британи чыславӗсем ===
# [[Мунча орденӗ]]
=== Польша чыславӗсем ===
# [[«Pro Bono Poloniae» медаль]]
# [[«Pro Patria» медаль (Польша)]]
# [[«Казахстанти поляксем умӗнчи тивӗҫлӗхшӗн» медаль]]
# [[Польша Чӗрӗлӗвӗн орденӗ]]
# [[Польша ЮӖМ-н «Bene Merito» хисеплӗ палли]]
# [[Тивӗҫлӗх хӗресӗ (Польша)]]
# [[Чикӗ хӗсмечӗн йӗркеленӗренпе вӑтӑр ҫул ҫитнӗ асӑну медалӗ]]
# [[Шурӑ Ӑмӑрт орденӗ (Польша)]]

== Урӑх ==
# [[Шалти колонизаци]]

= Пурӑнан вырӑнсем =
== Инди ==
# [[Лакхнау]]

== Казахстан ==
# [[Атырау]]

== РФ ==
=== Алтай крайӗ ===
# [[Барнаул]]

=== Алтай Республики ===
# [[Горно-Алтайск]]

=== Архангельск облаҫӗ ===
# [[Вотлажма хулашӗ]]

=== Брянск облаҫӗ ===
# [[Брянск]]

=== Ингуш Республики ===
# [[Магас]]

=== Камчатка крайӗ ===
# [[Анавгай]]
# [[Горный Ключ (Камчатка Ен)]]
# [[Елизово]]
# [[Мильково (Камчатка Ен)]]
# [[Никольское (Камчатка Ен)]]
# [[Оссора (паççулкă)]]
# [[Палана]]
# [[Эссо]]

=== Карел Республики ===
# [[Петрозаводск]]

=== Карачай-Черкес Республики ===
# [[Черкесск]]

=== Калмӑк Республики ===
# [[Элиста]]

=== Сарӑту облаҫӗ ===
==== Воскресенское районӗ ====
{{Div col|cols=2}}
# [[Елшанка (Воскресенское районӗ)]]
{{Div col end}}
==== Гагарин районӗ ====
{{Div col|cols=2}}
# [[Докторовка]]
# [[Зеленкино (Сарӑту облаҫӗ)]]
# [[Ильиновка (Сарӑту облаҫӗ)]]
# [[Каменский (Гагарин районӗ)]]
# [[Сторожёвка (Сарӑту облаҫӗ)]]
{{Div col end}}
==== Красноармейск районӗ ====
{{Div col|cols=2}}
# [[Елшанка (Красноармейск районӗ)]]
# [[Каменский (Красноармейск районӗ)]]
{{Div col end}}
==== Петровск районӗ ====
{{Div col|cols=2}}
# [[Агарёвка (Петровск районӗ)]]
# [[Колки (Сарӑту облаҫӗ)]]
# [[Новодубровка (Сарӑту облаҫӗ)]]
# [[Оркино (Сарӑту облаҫӗ)]]
# [[Синенькие (Петровск районӗ)]]
# [[Ҫӗнӗ Ӑвӑс]]
# [[Ҫӗнӗ Вершаут]]
# [[Тутар Пакаевки]]
{{Div col end}}

==== Ҫӗнӗ Бурасы районӗ ====
{{Div col|cols=2}}
# [[Елшанка (Ҫӗнӗ Бурасы районӗ)]]
{{Div col end}}

==== Татищево районӗ ====
{{Div col|cols=2}}
# [[Агарёвка (Татищево районӗ)]]
# [[Асамлакан сӑваплӑ Микулай чиркӗвӗ (Октябрьский Городок)]]
# [[Беседка (Сарӑту облаҫӗ)]]
# [[Бурловино]]
# [[Вязовка (Татищево районӗ)]]
# [[Гартовка]]
# [[Глядковка]]
# [[Губарёвка (Сарӑту облаҫӗ)]]
# [[Елшанка (Татищево районӗ)]]
# [[Идолга (сала)]]
# [[Карамышка]]
# [[Карякино (Сарӑту облаҫӗ)]]
# [[Козий Лоб]]
# [[Кологривовка (сала, Сарӑту облаҫӗ)]]
# [[Коминтерн (Татищево районӗ)]]
# [[Корсаковка (Сарӑту облаҫӗ)]]
# [[Кривопавловка]]
# [[Македоновка (Сарӑту облаҫӗ)]]
# [[Мӑн Каменка (Татищево районӗ)]]
# [[Мизино-Лапшиновка]]
# [[Неёловка (Сарӑту облаҫӗ)]]
# [[Новополье (Сарӑту облаҫӗ)]]
# [[Октябрьский Городок]]
# [[Первомайская (Сарӑту облаҫӗ)]]
# [[Петров (Сарӑту облаҫӗ)]]
# [[Слепцовка]]
# [[Татищево]]
# [[Широкое (Сарӑту облаҫӗ)]]
# [[Шлыковка (Сарӑту облаҫӗ)]]
# [[Ягодная Поляна (Сарӑту облаҫӗ)]]
{{Div col end}}

=== Смулен облаҫӗ ===
# [[Беседка (Смулен облаҫӗ)]]

=== Ставрополь крайӗ ===
# [[Пятигорск]]

=== Чукотка автономиллӗ округӗ ===
# [[Анадырь]]

== Украина ==
=== Кейӳ облаҫӗ ===
# [[Беседка (Кейӳ облаҫӗ)]]

= Халӑхсем =
===Албансем===
# [[Тава коси]]
===Бацбисем===
# [[Бацбисем]]
=== Еврейсем ===
# [[Бухара еврейӗсем]]

===Корейсем===
# [[Корейсем]]
===Чикансем===
# [[Чикан ялавĕ]]

= Ӑмӑртусем =
# [[Википеди:Вики-çуркунне 2024|Вики-ҫуркунне 2024]]
# [[Википеди:Ази уйӑхӗ 2024|Ази уйӑхӗ 2024]]
# [[Википеди:Конкурссем/Феминизмпа фольклор/2025|Феминизмпа фольклор 2025]]
# [[Википеди:Вики-çуркунне 2025|Вики-ҫуркунне 2025]]
# [[Википеди:Ази уйӑхӗ 2025|Ази уйӑхӗ 2025]]
# [[Википеди:Конкурссем/Феминизмпа фольклор/2026|Феминизмпа фольклор 2026]]
# [[Википеди:Вики-çуркунне 2026|Вики-ҫуркунне 2026]]

= Ҫӗнетсе ҫырнӑ/нумай тӳрлетнӗ статьясем =
# [[Атӑлҫи сӑртлӑхӗ]]
# [[Кейӳ облаҫӗ]]
# [[Турккӑ Википедийӗ]]
# [[Халӑх ҫырса тухӑвӗ]]
# [[Шурӑ Чиркӳ]]

= Ҫавӑн пек пӑхӑр =
* [[Хутшăнакан:Ellodanis5 /СУЙЛАСА ИЛНĔ СТАТЬЯСЕМ]]</text>
      <sha1>3tcon55r0c3x5basd6v7dmrszgn1gtv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Абазин чӗлхи</title>
    <ns>0</ns>
    <id>115086</id>
    <revision>
      <id>876864</id>
      <parentid>859165</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T19:13:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Max Tenche</username>
        <id>25572</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>876864</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21154" sha1="sl3zfnnmlk795c3ums6mwuqipiw0bff" xml:space="preserve">{{Чĕлхе
|тĕс = кавказ
|ят = Абазин
|тăван ят = ''Абаза бызшва'' 
|патшалăхсем = {{Ялавлани|Раççей}}, {{Ялавлани|Турци}}
|регионсем = {{Ялавлани|Карачай-Черкеси}}
|официаллă чĕлхе = {{Ялавлани|Карачай-Черкеси}}
|йĕркелесе пыраканĕ =
|калаçакансен йышĕ = 50 000 патнелле
|рейтинг                  =
|статус                   =
|категори = [[Кавказ чĕлхисем]]
|классификаци =
[[Ҫурҫӗр кавказ чӗлхисем|Ҫурҫӗр кавказ пайӗ]] (пӗтӗмпе йышӑнман)
:[[Абхаз-адыг чӗлхисем|Абхаз-адыг семьйи]]
::[[Абхаз-адыг чӗлхисем|Абхаз-абазин чӗлхисен турачӗ]]
|çыру = [[кириллица]] ([[абазин ҫырулӑхӗ]])
|ГОСТ 7.75–97 = aba аба 005
|ISO3 = abq
}}
'''Абазин чӗлхи''' (''абаза бызшва'') — [[абазинсем|абазин]] чӗлхи, [[Кавказ]]ӑн [[Абхаз-адыг чӗлхисем|абхаз-адыг чӗлхисен ушкӑнӗ]] абхаз-абазин турачӗ шутне кӗрет. [[Раҫҫей]]ӗн [[Карачай-Черкес Республики]]нче усӑ курать, ӑҫта 5-сенче официаллӑ чӗлхесен пӗрри, татах та [[Турци]] диаспоринче усӑ курать. Ялан мар [[Абхаз чӗлхи]]н диалекчӗ пек е унпа пӗрлешнӗ шутланать&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://apsnyteka.org/1524-lomtatidze_ashkharsky_dialekt_i_ego_mesto_sredi_drugikh_abkhazsko_abazinskikh_dialektov.html|title=Қьеҭеван Ломҭаҭиӡе / Кетеван Ломтатидзе. Ашьхарыуатәи адиалеқти егьырҭ аԥсуа-абаза диалеқтқәа рыбжьара уи иааннакыло аҭыԥи / Ашхарский диалект и его место среди других абхазско-абазинских диалектов. Аҟәа / Сухум, 2011|website=apsnyteka.org|access-date=2023-10-26}}&lt;/ref&gt; 

[[2010 ҫулхи Пӗтӗм Раҫҫей халӑх ҫырӑвӗ]] тӑрӑх Раҫҫейре абазинле калаҫакансен йышӗ&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.gks.ru/free_doc/new_site/population/demo/per-itog/tab6.xls |title=Информационные материалы об окончательных итогах Всероссийской переписи населения 2010 года |access-date=2012-01-31 |archive-date=2018-02-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180206181745/http://www.gks.ru/free_doc/new_site/population/demo/per-itog/tab6.xls |deadlink=yes }}&lt;/ref&gt; — 37 831 ҫын, Турцире калаҫакансем 10 000 ҫын яхӑн. (1995)&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=abq |title=Ethnologue report for Abaza |access-date=2008-08-01 |archive-date=2012-11-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121112160200/http://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=abq |deadlink=no }}&lt;/ref&gt;.

Абазин чӗлхи [[Абхаз чӗлхи]]пе питӗ юнашар.

== Диалектсем ==
Абазин чӗлхинче икӗ [[диалект]]: тапанта (''тӀапӀанта''-ран «тӳремлӗхсен пурӑнаканӗсем») тата ашхар (''ашхъарауа''-ран «тусен пурӑнаканӗсем, турисем, горецсем»){{sfn|Ломтатидзе|1967|с=123}}{{sfn|Коряков|2006|с=24—25}}, вӗсен калаҫаканӗсем пӗр-пӗрне йывӑрпа ӑнланаҫҫӗ. 
Кашни диалектсенче икӗ калаҫу пайланаҫҫӗ. 
* тапанта диалекчӗ:
** кубина-эльбурган калаҫӑвӗ ([[Кубина (Карачай-Черкеси)|Кубина]] та [[Эльбурган]], [[Псыж]], [[Кара-Паго]], [[Инжич-Чукун]], [[Койдан]], [[Абаза-Хабль]], [[Мало-Абазинск]], [[Тапанта (Карачай-Черкеси)|Тапанта]] аулӗсем &quot;ялсем&quot;)
** красный восток калаҫӑвӗ ([[Красный Восток (Карачай-Черкеси)|Красный Восток]] аулӗсем)
* ашхар диалекчӗ:
** кувинск калаҫӑвӗ ([[Старо-Кувинск]], [[Ново-Кувинск]] аулӗсем)
** апсуа калаҫӑвӗ ([[Апсуа]] аулӗсем)

Абазин литература чӗлхин тӗпӗ — тапанта диалекчӗн кубина-эльбурган калаҫӑвӗ{{sfn|Ломтатидзе|1967|с=123}}.

[[1860]]-мӗш ҫулсемччен тапанта диалекчӗн калаҫаканӗсем малалла юханшывсен ҫӳллӗ пайӗсенче пурӑнчӗҫ: [[Мӑн Зеленчук|Мӑн]] та [[Кӗҫӗн Зеленчук (Кубань ҫӳллӗ юппи)|Кӗҫӗн Зеленчук]], [[Кубань (юханшыв)|Кубань]], [[Кума (юханшыв, Каспий тинĕсенче юхать)|Кума]]; ашхар диалекчӗн калаҫаканӗсем малалла юханшывсен ҫӳллӗ пайӗсенче пурӑнчӗҫ: [[Губс]], [[Кӗҫӗн Лаба|Кӗҫӗн]] те [[Мӑн Лаба]], [[Андрюк]] та [[Уруп (юханшыв)|Уруп]], çакна малтан та [[Мӑн Зеленчук]] та [[Фарс (юханшыв)|Фарс]] ҫырӑнӗсенче. [[Кавказ вӑрҫи]] хыҫҫӑн абазинсен пайӗ Турцие тухнӑ, юлакансем тӳремлӗх ҫине пурӑнса куҫаннӑ{{sfn|Коряков|2006|с=24—25}}.

Абазин чӗлхишӗн [[Абхаз чӗлхи]] чи юнашар. Чи юнашар абхаз чӗлхишӗн ашхар диалекчӗ{{sfn|Ломтатидзе|1967|с=123}}. Абхаз чӗлхин те ашхар диалекчӗн калаҫаканӗсем пӗр-пӗрне ҫӑмӑллӑн те лайӑххӑн ӑнланаҫҫӗ.

Тапанта диалекчӗ ашхар диалекчӗнчен нумайрах уйрӑмлӑ, абазин чӗлхичен. Юлашкипе, абазин чӗлхин ашхар диалекчӗпе абхаз чӗлхи [[диалект континуумӗ]] тӑваҫҫӗ{{sfn|Коряков|2006|с=23}}.

== Ҫырулӑх ==
{{main|Абазин ҫырулӑхӗ}}

XIX ӗмӗрӗн иккӗмӗш ҫурринче Умар Микеров пӗрремӗш хут историре абазин чӗлхи валли ҫырулӑх тунӑ — [[Арап ҫырулӑхӗ]]н тӗпӗнче&lt;ref&gt;{{кĕнеке|автор =Алексеев М. Е.|часть = Абазинский язык|ят =[[Большая российская энциклопедия]] |оригинал = |ссылка = |ответственный =С. Л. Кравец |издание = |вырăн =М. |издательство =Большая Российская энциклопедия |çул = 2005|том =1 |страницы = 7|страниц =768 |серия = |isbn =5-85270-329-X |тираж =65000 }}&lt;/ref&gt;. [[ССРПри латинизаци|Латин]] [[латиница|ҫырулӑхне]] [[1932]] ҫулта куҫарнӑ ([[Табулов Татлустан Закериевич|Т. З. Табулов]] унӑн авторӗ), татах [[1938]] ҫулта [[кириллизаци]]пе [[кириллица]] ҫине куҫарнӑ&lt;ref&gt;Абаза-урышв ажвар / В. ТӀыгв. М., «Советская Энциклопедия», 1967&lt;/ref&gt;:
{| class=&quot;wikitable&quot;
| style=&quot;width:5em; text-align:center; padding: 3px;&quot; | А а
а
| style=&quot;width:5em; text-align:center; padding: 3px;&quot; | Б б
бы
| style=&quot;width:5em; text-align:center; padding: 3px;&quot; | В в
вы
| style=&quot;width:5em; text-align:center; padding: 3px;&quot; | Г г
гы
| style=&quot;width:5em; text-align:center; padding: 3px;&quot; | Гв гв
гвы
| style=&quot;width:5em; text-align:center; padding: 3px;&quot; | Гъ гъ
гъы
| style=&quot;width:5em; text-align:center; padding: 3px;&quot; | Гъв гъв
гъвы
| style=&quot;width:5em; text-align:center; padding: 3px;&quot; | Гъь гъь
гъьы
|-
| style=&quot;width:5em; text-align:center; padding: 3px;&quot; | Гь гь
гьы
| style=&quot;width:5em; text-align:center; padding: 3px;&quot; | ГӀ гӀ
гӀы
| style=&quot;width:5em; text-align:center; padding: 3px;&quot; | ГӀв гӀв
гӀвы
| style=&quot;width:5em; text-align:center; padding: 3px;&quot; | Д д
ды
| style=&quot;width:5em; text-align:center; padding: 3px;&quot; | Дж дж
джы
| style=&quot;width:5em; text-align:center; padding: 3px;&quot; | Джв джв
джвы
| style=&quot;width:5em; text-align:center; padding: 3px;&quot; | Джь джь
джьы
| style=&quot;width:5em; text-align:center; padding: 3px;&quot; | Дз дз
дзы
|-
| style=&quot;width:5em; text-align:center; padding: 3px;&quot; | Е е
йэ
| style=&quot;width:5em; text-align:center; padding: 3px;&quot; | Ё ё
йо
| style=&quot;width:5em; text-align:center; padding: 3px;&quot; | Ж ж
жы
| style=&quot;width:5em; text-align:center; padding: 3px;&quot; | Жв жв
жвы
| style=&quot;width:5em; text-align:center; padding: 3px;&quot; | Жь жь
жьы
| style=&quot;width:5em; text-align:center; padding: 3px;&quot; | З з
зы
| style=&quot;width:5em; text-align:center; padding: 3px;&quot; | И и
и
| style=&quot;width:5em; text-align:center; padding: 3px;&quot; | Й й
йы
|-
| style=&quot;width:5em; text-align:center; padding: 3px;&quot; | К к
кы
| style=&quot;width:5em; text-align:center; padding: 3px;&quot; | Кв кв
квы
| style=&quot;width:5em; text-align:center; padding: 3px;&quot; | Къ къ
къы
| style=&quot;width:5em; text-align:center; padding: 3px;&quot; | Къв къв
къвы
| style=&quot;width:5em; text-align:center; padding: 3px;&quot; | Къь къь
къьы
| style=&quot;width:5em; text-align:center; padding: 3px;&quot; | Кь кь
кьы
| style=&quot;width:5em; text-align:center; padding: 3px;&quot; | КӀ кӀ
кӀы
| style=&quot;width:5em; text-align:center; padding: 3px;&quot; | КӀв кӀв
кӀвы
|-
| style=&quot;width:5em; text-align:center; padding: 3px;&quot; | КӀь кӀь
кӀьы
| style=&quot;width:5em; text-align:center; padding: 3px;&quot; | Л л
лы
| style=&quot;width:5em; text-align:center; padding: 3px;&quot; | Ль ль
льы
| style=&quot;width:5em; text-align:center; padding: 3px;&quot; | М м
мы
| style=&quot;width:5em; text-align:center; padding: 3px;&quot; | Н н
ны
| style=&quot;width:5em; text-align:center; padding: 3px;&quot; | О о
ъоу
| style=&quot;width:5em; text-align:center; padding: 3px;&quot; | П п
пы
| style=&quot;width:5em; text-align:center; padding: 3px;&quot; | ПӀ пӀ
пӀы
|-
| style=&quot;width:5em; text-align:center; padding: 3px;&quot; | Р р
ры
| style=&quot;width:5em; text-align:center; padding: 3px;&quot; | С с
сы
| style=&quot;width:5em; text-align:center; padding: 3px;&quot; | Т т
ты
| style=&quot;width:5em; text-align:center; padding: 3px;&quot; | Тл тл
тлы
| style=&quot;width:5em; text-align:center; padding: 3px;&quot; | Тш тш
тшы
| style=&quot;width:5em; text-align:center; padding: 3px;&quot; | ТӀ тӀ
тӀы
| style=&quot;width:5em; text-align:center; padding: 3px;&quot; | У у
уы
| style=&quot;width:5em; text-align:center; padding: 3px;&quot; | Ф ф
фы
|-
| style=&quot;width:5em; text-align:center; padding: 3px;&quot; | Х х
хы
| style=&quot;width:5em; text-align:center; padding: 3px;&quot; | Хв хв
хвы
| style=&quot;width:5em; text-align:center; padding: 3px;&quot; | Хъ хъ
хъы
| style=&quot;width:5em; text-align:center; padding: 3px;&quot; | Хъв хъв
хъвы
| style=&quot;width:5em; text-align:center; padding: 3px;&quot; | Хь хь
хьы
| style=&quot;width:5em; text-align:center; padding: 3px;&quot; | ХӀ хӀ
хӀы
| style=&quot;width:5em; text-align:center; padding: 3px;&quot; | ХӀв хӀв
хӀвы
| style=&quot;width:5em; text-align:center; padding: 3px;&quot; | Ц ц
цы
|-
| style=&quot;width:5em; text-align:center; padding: 3px;&quot; | ЦӀ цӀ
цӀы
| style=&quot;width:5em; text-align:center; padding: 3px;&quot; | Ч ч
чы
| style=&quot;width:5em; text-align:center; padding: 3px;&quot; | Чв чв
чвы
| style=&quot;width:5em; text-align:center; padding: 3px;&quot; | ЧӀ чӀ
чӀы
| style=&quot;width:5em; text-align:center; padding: 3px;&quot; | ЧӀв чӀв
чӀвы
| style=&quot;width:5em; text-align:center; padding: 3px;&quot; | Ш ш
шы
| style=&quot;width:5em; text-align:center; padding: 3px;&quot; | Шв шв
швы
| style=&quot;width:5em; text-align:center; padding: 3px;&quot; | ШӀ шӀ
шӀы
|-
| style=&quot;width:5em; text-align:center; padding: 3px;&quot; | Щ щ
щы
| style=&quot;width:5em; text-align:center; padding: 3px;&quot; | Ъ ъ
ъы
| style=&quot;width:5em; text-align:center; padding: 3px;&quot; | Ы ы
ы
| style=&quot;width:5em; text-align:center; padding: 3px;&quot; | ь
ь
| style=&quot;width:5em; text-align:center; padding: 3px;&quot; | Э э
э
| style=&quot;width:5em; text-align:center; padding: 3px;&quot; | Ю ю
йу
| style=&quot;width:5em; text-align:center; padding: 3px;&quot; | Я я
йа
|}

[[Карачай-Черкес Республики]]нче  «[[Абазашта]]» хаҫат абазин чӗлхинче кӑлараҫҫӗ.

== [[Лингвистика]] ӑнлантарни ==

=== [[Фонетика|Фонетикӑпа]] [[Фонологи|фонологи]] ===
Абазин чӗлхи [[Консонантизм|консонантлӑ]] тӗс патне тӑрать. Тӗп [[Уçă сасăсем|уҫӑ сасӑ]] чӗлхере икӗ ҫеҫ — «а» та «ы». Пӗрлештернипе ассимиляци те «а» та «ы» ҫур уҫӑ сасӑсемпе ытти уҫӑ сасӑсем йӗркеленеҫӗ — «е», «о», «и», «у». [[Хупă сасăсем|Хупӑ сасӑсен]] системи питӗ йывӑрлӑ. Абхаз-адыг чӗлхисен специфики шӑхӑракан-чӑшлатакан спиранчӗсем, лабиализациллӗ фонемӑсем спирантсен яхӑн кашни ратӗсенче, ҫавна пула [[лабиализаци]]пе е лабиализаципе мар нумай фонологи позицийӗсем йӗркеленеҫҫӗ.

=== [[Морфологи (лингвистика)|Морфологи]] ===
Сӑмахсем &quot;[[лексика]]-[[грамматика]] ушкӑнӗсенче&quot; пайланать: [[Япала ячĕ|япаласем]], [[Паллă|паллӑсем]], [[Ылмаш (пуплев пайĕ)|ылмашсем]], [[Глагол|глаголсем]], [[Паллăлăх ĕçхĕл|паллӑлӑх ӗҫхӗлсем]], [[Хушма ĕçхĕл|хушма ӗҫхӗлсем]], [[Ĕçхĕлтеш|ӗҫхӗлтешсем]], [[Хыçсăмах (лингвистика)|хыҫсӑмахсем]], [[Пĕтĕçтерӳ (пуплев пайĕ)|пӗтӗҫтерӳсем]], [[Чĕвĕ|чӗвӗсем]].

=== [[Синтаксис]] ===

== Асӑрхавсем ==
{{Асӑрхавсем}}

== Литература ==
* ''[[Генко Анатолий Несторович|Генко А. Н.]]'' Абазинский язык: Грамматический очерк наречия Тапанта. — Москва-Ленинград: АН СССР, 1955.
* {{кĕнеке|автор=Коряков Ю. Б.|часть=Реестр кавказских языков|ссылка часть=http://lingvarium.org/raznoe/publications/caucas/alw-cau-reestr.pdf |ят=Атлас кавказских языков|ответственный=РАН. Ин-т языкознания|место=М.|издательство=Пилигрим|год=2006|страницы=24—25|ref=Коряков}}
* ''[[Ломтатидзе Кетеван Виссарионовна|Ломтатидзе К. В.]]'' Тапантский диалект абхазского языка (с текстами). — Тбилиси: Издательство Академии наук Грузинской ССР, 1944.
* ''Ломтатидзе К. В.'' Ашхарский диалект и его место среди других абхазско-абазинских диалектов: С текстами. — Тбилиси: Издательство Академии наук Грузинской ССР, 1954.
* {{кĕнеке|автор=Ломтатидзе К. В.|часть=Абазинский язык|ят=Языки народов СССР|место=М.|издательство=Наука|çул=1967|том=IV. Иберийско-кавказские языки|страницы=123—144|ref=Ломтатидзе}}
* {{кĕнеке
 | автор         = [[Мальбахова-Табулова, Нурья Татлустановна|Мальбахова-Табулова Н. Т.]]
 | ят      = Грамматика абазинского языка: Фонетика и морфология
 | ссылка        = 
 | ответственный = Карачаево-Черкесский НИИ
 | издание       = 
 | место         = [[Черкесск]]
 | издательство  = 
 | çул           = 1976
 | страницы      = 
 | страниц       = 352
 | тираж         = 700
 | ref           = 
}} (в пер.)
* {{кĕнеке
 | автор         = [[Шагиров, Амин Кабцуевич|Шагиров А. К.]]
 | часть         = Абазинский язык
 | ссылка часть  = 
 | ят      = [[Лингвистический энциклопедический словарь]]
 | ссылка        = 
 | ответственный = Гл. ред. [[Ярцева, Виктория Николаевна|В. Н. Ярцева]]; [[Институт языкознания АН СССР]]
 | издание       = 
 | место         = М.
 | издательство  = [[Советская энциклопедия (издательство)|Советская энциклопедия]]
 | год           = 1990
 | страницы      = 9
 | страниц       = 688
 | серия         = 
 | isbn          = 5-85270-031-2
 | тираж         = 150000
 | ref           = 
}} (в пер.)
* {{кĕнеке
 | автор         = [[Чирикба, Вячеслав Андреевич|Чирикба В. А.]]
 | часть         = Абазинский язык
 | ссылка часть  = 
 | ят      = Языки Российской Федерации и соседних государств: Энциклопедия в 3-х томах
 | ссылка        = 
 | ответственный = Ред. коллегия: [[Ярцева, Виктория Николаевна|В. Н. Ярцева]] (предс.), [[Виноградов, Виктор Алексеевич (лингвист)|В. А. Виноградов]] (зам. предс.), [[Солнцев, Вадим Михайлович|В. М. Солнцев]], [[Тенишев, Эдхям Рахимович|Э. Р. Тенишев]], [[Шахнарович, Александр Маркович|А. М. Шахнарович]], [[Поцелуевский, Евгений Александрович|Е. А. Поцелуевский]] (отв. секр.), Г. А. Давыдова; [[Институт языкознания РАН]]
 | издание       = 
 | место         = М.
 | издательство  = [[Наука (издательство)|Наука]]
 | год           = 1997
 | том           = 1 (А—И)
 | страницы      = 1-8
 | страниц       = XVI, 432
 | серия         = 
 | isbn          = 5-02-011237-2
 | тираж         = 1000
 | ref           = 
}} (в пер.)

;Ют ҫӗршыв чӗлхисенче
* ''Allen W.S.'' Structure and system in the Abaza verbal complex. In: Transactions of the Philological Society (Hertford), Oxford, 1956, p.&amp;nbsp;127—176.
* ''Bouda K.'' Das Abasinische, eine unbekannte abchasische Mundart. In: ZDMG, BD. 94, H. 2 (Neue Folge, Bd. 19), Berlin-Leipzig, 1940, S. 234—250.
* ''O’Herin B.'' Case and agreement in Abaza. Summer Institute of Linguistics, September 2002.

== Каҫӑсем ==
{{Инкубатор|abq||абазин|}}
{{wiktionarycat|type= абазин чĕлхин|category=Абазин чӗлхи}}
* [https://web.archive.org/web/20140814041713/http://abazashta.smi09.ru/ Газета на абазинском языке]
* [http://abazinka.ru/ Абазинско-русский и русско-абазинский онлайн словари]
* [https://abaza.org/221 Говорите по-абазински: прошлое, настоящее и будущее абазинского языка] - Всемирный абхазо-абазинский конгресс
* [https://postnauka.ru/longreads/155710 Абазинский язык: Необыкновенные грамматика и фонетика малого языка Кавказа]

{{Раççей патшалăхĕн чĕлхисем}}
{{Абхаз-адыг чĕлхисем}}
{{lang-stub}}

[[Категори:Абхаз-адыг чĕлхисем]]
[[Категори:Раççей чĕлхисем]]
[[Категори:Абазин чĕлхи|*]]
[[Категори:Чӗлхесем, кӗҫӗн ҫырулӑхпа]]</text>
      <sha1>sl3zfnnmlk795c3ums6mwuqipiw0bff</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>876866</id>
      <parentid>876864</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T19:28:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Max Tenche</username>
        <id>25572</id>
      </contributor>
      <comment>/* Синтаксис */ хушни</comment>
      <origin>876866</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21749" sha1="ftxi8njzeb8kogwnmy1avl6mx2s5g7i" xml:space="preserve">{{Чĕлхе
|тĕс = кавказ
|ят = Абазин
|тăван ят = ''Абаза бызшва'' 
|патшалăхсем = {{Ялавлани|Раççей}}, {{Ялавлани|Турци}}
|регионсем = {{Ялавлани|Карачай-Черкеси}}
|официаллă чĕлхе = {{Ялавлани|Карачай-Черкеси}}
|йĕркелесе пыраканĕ =
|калаçакансен йышĕ = 50 000 патнелле
|рейтинг                  =
|статус                   =
|категори = [[Кавказ чĕлхисем]]
|классификаци =
[[Ҫурҫӗр кавказ чӗлхисем|Ҫурҫӗр кавказ пайӗ]] (пӗтӗмпе йышӑнман)
:[[Абхаз-адыг чӗлхисем|Абхаз-адыг семьйи]]
::[[Абхаз-адыг чӗлхисем|Абхаз-абазин чӗлхисен турачӗ]]
|çыру = [[кириллица]] ([[абазин ҫырулӑхӗ]])
|ГОСТ 7.75–97 = aba аба 005
|ISO3 = abq
}}
'''Абазин чӗлхи''' (''абаза бызшва'') — [[абазинсем|абазин]] чӗлхи, [[Кавказ]]ӑн [[Абхаз-адыг чӗлхисем|абхаз-адыг чӗлхисен ушкӑнӗ]] абхаз-абазин турачӗ шутне кӗрет. [[Раҫҫей]]ӗн [[Карачай-Черкес Республики]]нче усӑ курать, ӑҫта 5-сенче официаллӑ чӗлхесен пӗрри, татах та [[Турци]] диаспоринче усӑ курать. Ялан мар [[Абхаз чӗлхи]]н диалекчӗ пек е унпа пӗрлешнӗ шутланать&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://apsnyteka.org/1524-lomtatidze_ashkharsky_dialekt_i_ego_mesto_sredi_drugikh_abkhazsko_abazinskikh_dialektov.html|title=Қьеҭеван Ломҭаҭиӡе / Кетеван Ломтатидзе. Ашьхарыуатәи адиалеқти егьырҭ аԥсуа-абаза диалеқтқәа рыбжьара уи иааннакыло аҭыԥи / Ашхарский диалект и его место среди других абхазско-абазинских диалектов. Аҟәа / Сухум, 2011|website=apsnyteka.org|access-date=2023-10-26}}&lt;/ref&gt; 

[[2010 ҫулхи Пӗтӗм Раҫҫей халӑх ҫырӑвӗ]] тӑрӑх Раҫҫейре абазинле калаҫакансен йышӗ&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.gks.ru/free_doc/new_site/population/demo/per-itog/tab6.xls |title=Информационные материалы об окончательных итогах Всероссийской переписи населения 2010 года |access-date=2012-01-31 |archive-date=2018-02-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180206181745/http://www.gks.ru/free_doc/new_site/population/demo/per-itog/tab6.xls |deadlink=yes }}&lt;/ref&gt; — 37 831 ҫын, Турцире калаҫакансем 10 000 ҫын яхӑн. (1995)&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=abq |title=Ethnologue report for Abaza |access-date=2008-08-01 |archive-date=2012-11-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121112160200/http://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=abq |deadlink=no }}&lt;/ref&gt;.

Абазин чӗлхи [[Абхаз чӗлхи]]пе питӗ юнашар.

== Диалектсем ==
Абазин чӗлхинче икӗ [[диалект]]: тапанта (''тӀапӀанта''-ран «тӳремлӗхсен пурӑнаканӗсем») тата ашхар (''ашхъарауа''-ран «тусен пурӑнаканӗсем, турисем, горецсем»){{sfn|Ломтатидзе|1967|с=123}}{{sfn|Коряков|2006|с=24—25}}, вӗсен калаҫаканӗсем пӗр-пӗрне йывӑрпа ӑнланаҫҫӗ. 
Кашни диалектсенче икӗ калаҫу пайланаҫҫӗ. 
* тапанта диалекчӗ:
** кубина-эльбурган калаҫӑвӗ ([[Кубина (Карачай-Черкеси)|Кубина]] та [[Эльбурган]], [[Псыж]], [[Кара-Паго]], [[Инжич-Чукун]], [[Койдан]], [[Абаза-Хабль]], [[Мало-Абазинск]], [[Тапанта (Карачай-Черкеси)|Тапанта]] аулӗсем &quot;ялсем&quot;)
** красный восток калаҫӑвӗ ([[Красный Восток (Карачай-Черкеси)|Красный Восток]] аулӗсем)
* ашхар диалекчӗ:
** кувинск калаҫӑвӗ ([[Старо-Кувинск]], [[Ново-Кувинск]] аулӗсем)
** апсуа калаҫӑвӗ ([[Апсуа]] аулӗсем)

Абазин литература чӗлхин тӗпӗ — тапанта диалекчӗн кубина-эльбурган калаҫӑвӗ{{sfn|Ломтатидзе|1967|с=123}}.

[[1860]]-мӗш ҫулсемччен тапанта диалекчӗн калаҫаканӗсем малалла юханшывсен ҫӳллӗ пайӗсенче пурӑнчӗҫ: [[Мӑн Зеленчук|Мӑн]] та [[Кӗҫӗн Зеленчук (Кубань ҫӳллӗ юппи)|Кӗҫӗн Зеленчук]], [[Кубань (юханшыв)|Кубань]], [[Кума (юханшыв, Каспий тинĕсенче юхать)|Кума]]; ашхар диалекчӗн калаҫаканӗсем малалла юханшывсен ҫӳллӗ пайӗсенче пурӑнчӗҫ: [[Губс]], [[Кӗҫӗн Лаба|Кӗҫӗн]] те [[Мӑн Лаба]], [[Андрюк]] та [[Уруп (юханшыв)|Уруп]], çакна малтан та [[Мӑн Зеленчук]] та [[Фарс (юханшыв)|Фарс]] ҫырӑнӗсенче. [[Кавказ вӑрҫи]] хыҫҫӑн абазинсен пайӗ Турцие тухнӑ, юлакансем тӳремлӗх ҫине пурӑнса куҫаннӑ{{sfn|Коряков|2006|с=24—25}}.

Абазин чӗлхишӗн [[Абхаз чӗлхи]] чи юнашар. Чи юнашар абхаз чӗлхишӗн ашхар диалекчӗ{{sfn|Ломтатидзе|1967|с=123}}. Абхаз чӗлхин те ашхар диалекчӗн калаҫаканӗсем пӗр-пӗрне ҫӑмӑллӑн те лайӑххӑн ӑнланаҫҫӗ.

Тапанта диалекчӗ ашхар диалекчӗнчен нумайрах уйрӑмлӑ, абазин чӗлхичен. Юлашкипе, абазин чӗлхин ашхар диалекчӗпе абхаз чӗлхи [[диалект континуумӗ]] тӑваҫҫӗ{{sfn|Коряков|2006|с=23}}.

== Ҫырулӑх ==
{{main|Абазин ҫырулӑхӗ}}

XIX ӗмӗрӗн иккӗмӗш ҫурринче Умар Микеров пӗрремӗш хут историре абазин чӗлхи валли ҫырулӑх тунӑ — [[Арап ҫырулӑхӗ]]н тӗпӗнче&lt;ref&gt;{{кĕнеке|автор =Алексеев М. Е.|часть = Абазинский язык|ят =[[Большая российская энциклопедия]] |оригинал = |ссылка = |ответственный =С. Л. Кравец |издание = |вырăн =М. |издательство =Большая Российская энциклопедия |çул = 2005|том =1 |страницы = 7|страниц =768 |серия = |isbn =5-85270-329-X |тираж =65000 }}&lt;/ref&gt;. [[ССРПри латинизаци|Латин]] [[латиница|ҫырулӑхне]] [[1932]] ҫулта куҫарнӑ ([[Табулов Татлустан Закериевич|Т. З. Табулов]] унӑн авторӗ), татах [[1938]] ҫулта [[кириллизаци]]пе [[кириллица]] ҫине куҫарнӑ&lt;ref&gt;Абаза-урышв ажвар / В. ТӀыгв. М., «Советская Энциклопедия», 1967&lt;/ref&gt;:
{| class=&quot;wikitable&quot;
| style=&quot;width:5em; text-align:center; padding: 3px;&quot; | А а
а
| style=&quot;width:5em; text-align:center; padding: 3px;&quot; | Б б
бы
| style=&quot;width:5em; text-align:center; padding: 3px;&quot; | В в
вы
| style=&quot;width:5em; text-align:center; padding: 3px;&quot; | Г г
гы
| style=&quot;width:5em; text-align:center; padding: 3px;&quot; | Гв гв
гвы
| style=&quot;width:5em; text-align:center; padding: 3px;&quot; | Гъ гъ
гъы
| style=&quot;width:5em; text-align:center; padding: 3px;&quot; | Гъв гъв
гъвы
| style=&quot;width:5em; text-align:center; padding: 3px;&quot; | Гъь гъь
гъьы
|-
| style=&quot;width:5em; text-align:center; padding: 3px;&quot; | Гь гь
гьы
| style=&quot;width:5em; text-align:center; padding: 3px;&quot; | ГӀ гӀ
гӀы
| style=&quot;width:5em; text-align:center; padding: 3px;&quot; | ГӀв гӀв
гӀвы
| style=&quot;width:5em; text-align:center; padding: 3px;&quot; | Д д
ды
| style=&quot;width:5em; text-align:center; padding: 3px;&quot; | Дж дж
джы
| style=&quot;width:5em; text-align:center; padding: 3px;&quot; | Джв джв
джвы
| style=&quot;width:5em; text-align:center; padding: 3px;&quot; | Джь джь
джьы
| style=&quot;width:5em; text-align:center; padding: 3px;&quot; | Дз дз
дзы
|-
| style=&quot;width:5em; text-align:center; padding: 3px;&quot; | Е е
йэ
| style=&quot;width:5em; text-align:center; padding: 3px;&quot; | Ё ё
йо
| style=&quot;width:5em; text-align:center; padding: 3px;&quot; | Ж ж
жы
| style=&quot;width:5em; text-align:center; padding: 3px;&quot; | Жв жв
жвы
| style=&quot;width:5em; text-align:center; padding: 3px;&quot; | Жь жь
жьы
| style=&quot;width:5em; text-align:center; padding: 3px;&quot; | З з
зы
| style=&quot;width:5em; text-align:center; padding: 3px;&quot; | И и
и
| style=&quot;width:5em; text-align:center; padding: 3px;&quot; | Й й
йы
|-
| style=&quot;width:5em; text-align:center; padding: 3px;&quot; | К к
кы
| style=&quot;width:5em; text-align:center; padding: 3px;&quot; | Кв кв
квы
| style=&quot;width:5em; text-align:center; padding: 3px;&quot; | Къ къ
къы
| style=&quot;width:5em; text-align:center; padding: 3px;&quot; | Къв къв
къвы
| style=&quot;width:5em; text-align:center; padding: 3px;&quot; | Къь къь
къьы
| style=&quot;width:5em; text-align:center; padding: 3px;&quot; | Кь кь
кьы
| style=&quot;width:5em; text-align:center; padding: 3px;&quot; | КӀ кӀ
кӀы
| style=&quot;width:5em; text-align:center; padding: 3px;&quot; | КӀв кӀв
кӀвы
|-
| style=&quot;width:5em; text-align:center; padding: 3px;&quot; | КӀь кӀь
кӀьы
| style=&quot;width:5em; text-align:center; padding: 3px;&quot; | Л л
лы
| style=&quot;width:5em; text-align:center; padding: 3px;&quot; | Ль ль
льы
| style=&quot;width:5em; text-align:center; padding: 3px;&quot; | М м
мы
| style=&quot;width:5em; text-align:center; padding: 3px;&quot; | Н н
ны
| style=&quot;width:5em; text-align:center; padding: 3px;&quot; | О о
ъоу
| style=&quot;width:5em; text-align:center; padding: 3px;&quot; | П п
пы
| style=&quot;width:5em; text-align:center; padding: 3px;&quot; | ПӀ пӀ
пӀы
|-
| style=&quot;width:5em; text-align:center; padding: 3px;&quot; | Р р
ры
| style=&quot;width:5em; text-align:center; padding: 3px;&quot; | С с
сы
| style=&quot;width:5em; text-align:center; padding: 3px;&quot; | Т т
ты
| style=&quot;width:5em; text-align:center; padding: 3px;&quot; | Тл тл
тлы
| style=&quot;width:5em; text-align:center; padding: 3px;&quot; | Тш тш
тшы
| style=&quot;width:5em; text-align:center; padding: 3px;&quot; | ТӀ тӀ
тӀы
| style=&quot;width:5em; text-align:center; padding: 3px;&quot; | У у
уы
| style=&quot;width:5em; text-align:center; padding: 3px;&quot; | Ф ф
фы
|-
| style=&quot;width:5em; text-align:center; padding: 3px;&quot; | Х х
хы
| style=&quot;width:5em; text-align:center; padding: 3px;&quot; | Хв хв
хвы
| style=&quot;width:5em; text-align:center; padding: 3px;&quot; | Хъ хъ
хъы
| style=&quot;width:5em; text-align:center; padding: 3px;&quot; | Хъв хъв
хъвы
| style=&quot;width:5em; text-align:center; padding: 3px;&quot; | Хь хь
хьы
| style=&quot;width:5em; text-align:center; padding: 3px;&quot; | ХӀ хӀ
хӀы
| style=&quot;width:5em; text-align:center; padding: 3px;&quot; | ХӀв хӀв
хӀвы
| style=&quot;width:5em; text-align:center; padding: 3px;&quot; | Ц ц
цы
|-
| style=&quot;width:5em; text-align:center; padding: 3px;&quot; | ЦӀ цӀ
цӀы
| style=&quot;width:5em; text-align:center; padding: 3px;&quot; | Ч ч
чы
| style=&quot;width:5em; text-align:center; padding: 3px;&quot; | Чв чв
чвы
| style=&quot;width:5em; text-align:center; padding: 3px;&quot; | ЧӀ чӀ
чӀы
| style=&quot;width:5em; text-align:center; padding: 3px;&quot; | ЧӀв чӀв
чӀвы
| style=&quot;width:5em; text-align:center; padding: 3px;&quot; | Ш ш
шы
| style=&quot;width:5em; text-align:center; padding: 3px;&quot; | Шв шв
швы
| style=&quot;width:5em; text-align:center; padding: 3px;&quot; | ШӀ шӀ
шӀы
|-
| style=&quot;width:5em; text-align:center; padding: 3px;&quot; | Щ щ
щы
| style=&quot;width:5em; text-align:center; padding: 3px;&quot; | Ъ ъ
ъы
| style=&quot;width:5em; text-align:center; padding: 3px;&quot; | Ы ы
ы
| style=&quot;width:5em; text-align:center; padding: 3px;&quot; | ь
ь
| style=&quot;width:5em; text-align:center; padding: 3px;&quot; | Э э
э
| style=&quot;width:5em; text-align:center; padding: 3px;&quot; | Ю ю
йу
| style=&quot;width:5em; text-align:center; padding: 3px;&quot; | Я я
йа
|}

[[Карачай-Черкес Республики]]нче  «[[Абазашта]]» хаҫат абазин чӗлхинче кӑлараҫҫӗ.

== [[Лингвистика]] ӑнлантарни ==

=== [[Фонетика|Фонетикӑпа]] [[Фонологи|фонологи]] ===
Абазин чӗлхи [[Консонантизм|консонантлӑ]] тӗс патне тӑрать. Тӗп [[Уçă сасăсем|уҫӑ сасӑ]] чӗлхере икӗ ҫеҫ — «а» та «ы». Пӗрлештернипе ассимиляци те «а» та «ы» ҫур уҫӑ сасӑсемпе ытти уҫӑ сасӑсем йӗркеленеҫӗ — «е», «о», «и», «у». [[Хупă сасăсем|Хупӑ сасӑсен]] системи питӗ йывӑрлӑ. Абхаз-адыг чӗлхисен специфики шӑхӑракан-чӑшлатакан спиранчӗсем, лабиализациллӗ фонемӑсем спирантсен яхӑн кашни ратӗсенче, ҫавна пула [[лабиализаци]]пе е лабиализаципе мар нумай фонологи позицийӗсем йӗркеленеҫҫӗ.

=== [[Морфологи (лингвистика)|Морфологи]] ===
Сӑмахсем &quot;[[лексика]]-[[грамматика]] ушкӑнӗсенче&quot; пайланать: [[Япала ячĕ|япаласем]], [[Паллă|паллӑсем]], [[Ылмаш (пуплев пайĕ)|ылмашсем]], [[Глагол|глаголсем]], [[Паллăлăх ĕçхĕл|паллӑлӑх ӗҫхӗлсем]], [[Хушма ĕçхĕл|хушма ӗҫхӗлсем]], [[Ĕçхĕлтеш|ӗҫхӗлтешсем]], [[Хыçсăмах (лингвистика)|хыҫсӑмахсем]], [[Пĕтĕçтерӳ (пуплев пайĕ)|пӗтӗҫтерӳсем]], [[Чĕвĕ|чӗвӗсем]].

=== [[Синтаксис]] ===
Абазин чӗлхин тытӑмӗ вӑл синтетикӑллӑ чӗлхе. Унӑн [[Каланăлăх|предикатне]] икӗ и нумайтарах тӗрлӗрен харпӑр-класлӑ [[Префикс (лингвистика)|префикссем]], вырӑн префиксӗсем тата туни е пулни [[Суффикс|суффиксӗсем]] кӗртееҫҫӗ.

Чӗлхери сӑмах йӗрки: субъект, объект, предикат.

Пуплеври сӑмахри йӗрки ирӗклӗрен пӗлтерӗшлӗ шутланать.

== Асӑрхавсем ==
{{Асӑрхавсем}}

== Литература ==
* ''[[Генко Анатолий Несторович|Генко А. Н.]]'' Абазинский язык: Грамматический очерк наречия Тапанта. — Москва-Ленинград: АН СССР, 1955.
* {{кĕнеке|автор=Коряков Ю. Б.|часть=Реестр кавказских языков|ссылка часть=http://lingvarium.org/raznoe/publications/caucas/alw-cau-reestr.pdf |ят=Атлас кавказских языков|ответственный=РАН. Ин-т языкознания|место=М.|издательство=Пилигрим|год=2006|страницы=24—25|ref=Коряков}}
* ''[[Ломтатидзе Кетеван Виссарионовна|Ломтатидзе К. В.]]'' Тапантский диалект абхазского языка (с текстами). — Тбилиси: Издательство Академии наук Грузинской ССР, 1944.
* ''Ломтатидзе К. В.'' Ашхарский диалект и его место среди других абхазско-абазинских диалектов: С текстами. — Тбилиси: Издательство Академии наук Грузинской ССР, 1954.
* {{кĕнеке|автор=Ломтатидзе К. В.|часть=Абазинский язык|ят=Языки народов СССР|место=М.|издательство=Наука|çул=1967|том=IV. Иберийско-кавказские языки|страницы=123—144|ref=Ломтатидзе}}
* {{кĕнеке
 | автор         = [[Мальбахова-Табулова, Нурья Татлустановна|Мальбахова-Табулова Н. Т.]]
 | ят      = Грамматика абазинского языка: Фонетика и морфология
 | ссылка        = 
 | ответственный = Карачаево-Черкесский НИИ
 | издание       = 
 | место         = [[Черкесск]]
 | издательство  = 
 | çул           = 1976
 | страницы      = 
 | страниц       = 352
 | тираж         = 700
 | ref           = 
}} (в пер.)
* {{кĕнеке
 | автор         = [[Шагиров, Амин Кабцуевич|Шагиров А. К.]]
 | часть         = Абазинский язык
 | ссылка часть  = 
 | ят      = [[Лингвистический энциклопедический словарь]]
 | ссылка        = 
 | ответственный = Гл. ред. [[Ярцева, Виктория Николаевна|В. Н. Ярцева]]; [[Институт языкознания АН СССР]]
 | издание       = 
 | место         = М.
 | издательство  = [[Советская энциклопедия (издательство)|Советская энциклопедия]]
 | год           = 1990
 | страницы      = 9
 | страниц       = 688
 | серия         = 
 | isbn          = 5-85270-031-2
 | тираж         = 150000
 | ref           = 
}} (в пер.)
* {{кĕнеке
 | автор         = [[Чирикба, Вячеслав Андреевич|Чирикба В. А.]]
 | часть         = Абазинский язык
 | ссылка часть  = 
 | ят      = Языки Российской Федерации и соседних государств: Энциклопедия в 3-х томах
 | ссылка        = 
 | ответственный = Ред. коллегия: [[Ярцева, Виктория Николаевна|В. Н. Ярцева]] (предс.), [[Виноградов, Виктор Алексеевич (лингвист)|В. А. Виноградов]] (зам. предс.), [[Солнцев, Вадим Михайлович|В. М. Солнцев]], [[Тенишев, Эдхям Рахимович|Э. Р. Тенишев]], [[Шахнарович, Александр Маркович|А. М. Шахнарович]], [[Поцелуевский, Евгений Александрович|Е. А. Поцелуевский]] (отв. секр.), Г. А. Давыдова; [[Институт языкознания РАН]]
 | издание       = 
 | место         = М.
 | издательство  = [[Наука (издательство)|Наука]]
 | год           = 1997
 | том           = 1 (А—И)
 | страницы      = 1-8
 | страниц       = XVI, 432
 | серия         = 
 | isbn          = 5-02-011237-2
 | тираж         = 1000
 | ref           = 
}} (в пер.)

;Ют ҫӗршыв чӗлхисенче
* ''Allen W.S.'' Structure and system in the Abaza verbal complex. In: Transactions of the Philological Society (Hertford), Oxford, 1956, p.&amp;nbsp;127—176.
* ''Bouda K.'' Das Abasinische, eine unbekannte abchasische Mundart. In: ZDMG, BD. 94, H. 2 (Neue Folge, Bd. 19), Berlin-Leipzig, 1940, S. 234—250.
* ''O’Herin B.'' Case and agreement in Abaza. Summer Institute of Linguistics, September 2002.

== Каҫӑсем ==
{{Инкубатор|abq||абазин|}}
{{wiktionarycat|type= абазин чĕлхин|category=Абазин чӗлхи}}
* [https://web.archive.org/web/20140814041713/http://abazashta.smi09.ru/ Газета на абазинском языке]
* [http://abazinka.ru/ Абазинско-русский и русско-абазинский онлайн словари]
* [https://abaza.org/221 Говорите по-абазински: прошлое, настоящее и будущее абазинского языка] - Всемирный абхазо-абазинский конгресс
* [https://postnauka.ru/longreads/155710 Абазинский язык: Необыкновенные грамматика и фонетика малого языка Кавказа]

{{Раççей патшалăхĕн чĕлхисем}}
{{Абхаз-адыг чĕлхисем}}
{{lang-stub}}

[[Категори:Абхаз-адыг чĕлхисем]]
[[Категори:Раççей чĕлхисем]]
[[Категори:Абазин чĕлхи|*]]
[[Категори:Чӗлхесем, кӗҫӗн ҫырулӑхпа]]</text>
      <sha1>ftxi8njzeb8kogwnmy1avl6mx2s5g7i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Тарасов Александр Николаевич</title>
    <ns>0</ns>
    <id>120893</id>
    <revision>
      <id>876888</id>
      <parentid>832263</parentid>
      <timestamp>2026-08-24T04:51:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>28304</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>876888</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6892" sha1="rmlp7vnmjzkpoxxafceitfaxwitrfrd" xml:space="preserve">{{Персона}}
'''Тарасов Александр Николаевич''' — совет тата [[раҫҫей]] социологӗ, политолог тата культурологӗ, публицист, ҫыравҫӑ, [[философ]]. XXI ӗмӗр пуҫламӑшӗччен хӑйне постмарксистсем шутне кӗртнӗ, И. Месарошпа пӗрле тата югослави философӗ-марксисчӗсен ҫумӗнчех «Праксис» ушкӑнне кӗнӗ, кайран Лондона эмиграциленнӗ. Анчах та, XXI ӗмӗрте «постмарксизм» термина Э. Лакло, Ш. Муфф тата вӗсен хыҫҫӑнхисем оккупациленӗ май, А. Тарасов (Месарош пекех, тата асӑннӑ югослави философӗсем те) хӑйне ҫапла чӗнме пӑрахнӑ.

== Политикăри малтанхи ĕçхĕлĕ ==

==Профессипе ĕçлени ==

== Пĕрлĕхри ĕçхĕлĕ ==

== Хайланисем ==
* [http://saint-juste.narod.ru/provokacia1.htm Провокация. Версия событий 3—4 октября 1993 г. в Москве.] — М.: Центр новой социологии и изучения практической политики «Феникс», 1993.
* Правда о Югославии. — Пермь: ОПОР, 1993. (В соавторстве.)
* Провокация. Версия событий 3—4 октября 1993 г. в Москве. — [http://saint-juste.narod.ru/ps94rus.htm Постскриптум из 1994-го.] — М.: Центр новой социологии и изучения практической политики «Феникс», 1994.
* Политический экстремизм в России. — М.: Информационно-экспертная группа «Панорама», 1996. (В соавторстве.)
* Политический экстремизм в России. — М.: Институт экспериментальной социологии, 1996. ISBN 5-87637-043-6. (В соавторстве.)
* Левые в России: от умеренных до экстремистов. — М.: Институт экспериментальной социологии, 1997. ISBN 5-87637-006-1. (В соавторстве.)
* [http://screen.ru/Tarasov/ARBA.htm Очень своевременная повесть.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240613182234/http://screen.ru/Tarasov/ARBA.htm |date=2024-06-13 }} Феминистка как стриптизёрша: культурологический анализ. — М.: Издательство Академии Искусства и Науки XXI века «Норма», 1999. ISBN 5-85302-194-X.
* Революция не всерьёз. Штудии по теории и истории квазиреволюционных движений. — Екатеринбург: [[Ультра.Культура]], 2005. ISBN 5-9681-0067-2.
* Страна Икс. — М.: АСТ; Адаптек, 2006. ISBN 5-17-032525-8; другое издание: 2007. ISBN 5-17-040213-9.
* Le rouge et le noir. Extrême droite et nationalisme en Russie. — P.: CNRS Editions, 2007. ISBN 978-2-271-06505-6. (В соавторстве.)
* ''Fromm E.'' Marksın insan konsepsiyası. — ''Tarasov A.'' XX əsr radikalı üçün Erix Fromm irsi. — Bakı: Solfront, 2012. ISBN 978-9952-444-73-5.

== Асăрхавсем ==
{{асăрхавсем}}

== Литература ==
* Неомарксизм / Дмитриев А. Н., Гловели Г. Д. // Нанонаука — Николай Кавасила. — М. : Большая российская энциклопедия, 2013. — С. 425—427. — (Большая российская энциклопедия : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов ; 2004—2017, т. 22). — ISBN 978-5-85270-358-3

== Каçăсем ==
* [http://saint-juste.narod.ru/ К новой идеологии — к новой революции. Страница Александра Тарасова, его друзей и союзников]
* [http://www.screen.ru/Tarasov/ «Тарасовщина»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060303062342/http://www.screen.ru/Tarasov/ |date=2006-03-03 }}
* [http://radical-xxi.narod.ru Общественная мысль XX века: практически ценное для политического радикала наших дней. Курс лекций]
* [https://web.archive.org/web/20150321040402/http://www.agentura.ru/dossier/russia/people/tarasov/ Биография А. Тарасова на портале Agentura.ru]
* [http://www.labyrinth.ru/content/card.asp?cardid=63452 Биография А. Тарасова в базе данных «Лабиринт» (для подписчиков)]
* [http://www.scepsis.ru/authors/id_15.html А. Тарасов в библиотеке журнала] «[[Скепсис (журнал)|Скепсис]]»
* [http://www.hrono.ru/avtory/tarasov.html А. Тарасов на «Хроносе»]
* [http://magazines.russ.ru/authors/t/tarasov/ А. Тарасов в «Журнальном зале РЖ»]
* [http://wiki.rksmb.ru/tiki-index.php?page=%D0%A2%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%81%D0%BE%D0%B2+%D0%90. А. Тарасов в Wiki-разделах Интернет-портала РКСМ(б)]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927213718/http://wiki.rksmb.ru/tiki-index.php?page=%D0%A2%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%81%D0%BE%D0%B2+%D0%90. |date=2007-09-27 }}
* [https://web.archive.org/web/20131004045131/http://www.izbrannoe.ru/arch/author/121 А. Тарасов в интернет-газете «Избранное»]

{{russia-bio-stub}}
{{Тулаш каçăсем}}

[[Категори:Раççей политологĕсем]]
[[Категори:Раççей социологĕсем]]
[[Категори:Раççей публицисчĕсем]]
[[Категори:Раççей тăлмачĕсем]]
[[Категори:XX ĕмĕрти Раççей çыравçисем]]
[[Категори:XX ĕмĕрти вырăс çыравçисем]]
[[Категори:Пайăр çынсем:Самиздат]]
[[Категори:Çыравçăсем, алфавитпа]]
[[Категори:Совет диссиденчĕсем]]
[[Категори:ССРП культурологĕсем]]
[[Категори:Марксистсем]]
[[Категори:Марксист-историксем]]
[[Категори:XXI ĕмĕрти Раççей çыравçисем]]
[[Категори:XXI ĕмĕрти вырăс çыравçисем]]
[[Категори:Раççей культурологĕсем]]
[[Категори:Социологсем, алфавитпа]]</text>
      <sha1>rmlp7vnmjzkpoxxafceitfaxwitrfrd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Сосновский Сергей Валентинович</title>
    <ns>0</ns>
    <id>121310</id>
    <revision>
      <id>876877</id>
      <parentid>834337</parentid>
      <timestamp>2026-08-24T02:32:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>28304</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>876877</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3860" sha1="r1wgag4jokyfneksq2pxe5mhkkg206s" xml:space="preserve">'''Серге́й Валенти́нович Сосно́вский''' (1.1.1955, [[Мокруша (Красноярск Ен)|Мокруша]] сали, [[Канск районĕ]], [[Красноярск Ен]] — 3.7.2022,  [[Мускав]]) — [[ССРП|совет]]/[[РФ|раççей]] [[театр]]па [[Раççей кинематографĕ|кино]]  [[актёр]]ĕ. [[Раççей Федерацин халăх артисчĕ]] (2004)&lt;ref name=&quot;1455-2004&quot;&gt;[http://www.kremlin.ru/acts/bank/21660 Указ Президента Российской Федерации В. В. Путина № 1455 от 18 ноября 2004 года «О награждении государственными наградами Российской Федерации».] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170225125740/http://www.kremlin.ru/acts/bank/21660 |date=2017-02-25 }} Официальный сайт [[Президент Российской Федерации|Президента Российской Федерации]] // kremlin.ru&lt;/ref&gt;.

== Биографи ==

=== Пайăр пурнăçĕ ===

== Пултарулăхĕ ==

=== Театрти ролĕсем ===
==== Сарăтури çамрăк куравçă театрĕ (ÇКТ) ====
* «[[Чайка (пьеса)|Чайка]]» [[Чехов Антон Павлович|А. П. Чехов]] — ''Треплев''
* «[[Что делать? (роман)|Что делать?]]» [[Чернышевский Николай Гаврилович|Чернышевского]] — ''Чернышевский''
* «[[Как вам это понравится (пьеса)|Как вам это понравится]]» [[Шекспир Уильям|Шекспира]] — ''Шут Оселок''
* «[[Маленькая колдунья|Маленькая Баба-Яга]]» [[Отфрид Пройслер|О. Пройслера]]. Режиссёр: ''[[Ошеров Юрий Петрович|Юрий Ошеров]]'' — ''Ворон Абрахас''

=== Телеспектакльсем ===
* «[[Ăста тата Маргарита (телеспектакль)|Ăста тата Маргарита]]» — ''Коровьев''
* «[[Чевенгур (телеспектакль)|Чевенгур]]» — ''Прокофий Дванов''

=== Кинори рольсем ===

== Чыслани ==

== Асăрхавсем ==
{{асăрхавсем}}

== Каçăсем ==
* [https://ruskino.ru/art/6855 Сосновский Сергей Валентинович. Биография, фильмография, фотографии актёра.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240728060906/https://ruskino.ru/art/6855 |date=2024-07-28 }} // ruskino.ru
* [http://www.mxat.ru/actors/sosnovskiy_serg/ Сергей Валентинович Сосновский. Народный артист РФ. Биография, работы в театре, пресса.] Официальный сайт [[Московский Художественный театр имени А. П. Чехова|МХТ имени А. П. Чехова]] // mxat.ru

{{Тулаш каçăсем}}

[[Категори:Сарăтури театр шкулĕнче вĕренсе тухнисем]]
[[Категори:«Ылтăн арлекин» лауреачĕсем]]
[[Категори:«Чайка» премин лауреачĕсем]]
[[Категори:Пайăр çынсем:Мускаври Чехов ячĕллĕ Ӳнер театрĕ]]
[[Категори:Пайăр çынсем:Мускаври Олег Табаков театрĕ]]
[[Категори:Пайăр çынсем:Сарăтури ÇКТ]]
[[Категори:Пайăр çынсем:Сарăтури драма театрĕ]]
[[Категори:Троекурово çăвинче пытарнисем]]</text>
      <sha1>r1wgag4jokyfneksq2pxe5mhkkg206s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Пурне те тав!..</title>
    <ns>0</ns>
    <id>121440</id>
    <revision>
      <id>876870</id>
      <parentid>834889</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T22:44:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>28304</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>876870</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6225" sha1="ijzhhp3y156ly947fo8496avz1d4939" xml:space="preserve">{{Фильм
| ЧăвЯчĕ         = Пурне те тав!.. 
| ТăвЯчĕ         = Всем — спасибо!..
| Жанр           = [[Драма (жанр)|драма]]
| Ӳкерчĕк        = Всем - спасибо! (фильм).jpg
| Пысăкăш        = 230px
| Режиссёр       = [[Селезнёва Инесса Сергеевна|Инесса Селезнёва]]
| Сценарист      = [[Золотарёв Борис Юрьевич|Борис Золотарёв]]
| Актёрсем       = [[Соловей Елена Яковлевна|Елена Соловей]]&lt;br&gt;[[Шакуров Сергей Каюмович|Сергей Шакуров]]&lt;br&gt;[[Парра Александр Владимирович|Александр Парра]]&lt;br&gt;[[Вилькина Наталья Михайловна|Наталья Вилькина]]&lt;br&gt;[[Стерникова Мария Александровна|Мария Стерникова]]&lt;br&gt;[[Романов Эрнст Иванович|Эрнст Романов]]&lt;br&gt;[[Качан Владимир Андреевич|Владимир Качан]]
| Оператор       = [[Анисимов Евгений Васильевич (кинооператор)|Евгений Анисимов]]
| Композитор     = [[Дашкевич Владимир Сергеевич|Владимир Дашкевич]]
| Компани        = [[Экран (пултарулăх пĕрлештерĕвĕ)|«Экран» ПП]]
| Патшалăх       = {{USSR}}
| Вăхăт          = 92 мин.
| Çул            = 1981
| imdb_id        = 0232915
}}
'''«Пурне те тав!..»''' — [[Селезнёва Инесса Сергеевна|Инесса Селезнёва]] режиссёр [[Золотарёв Борис Юрьевич|Борис Золотарёвăн]] сценарипе [[Экран (творческое объединение)|ТО «Экран» ПП]] ӳнерленĕ драма-телефильмĕ.

== Сюжет ==

== Рольсенче ==
* [[Шакуров Сергей Каюмович|Сергей Шакуров]] — ''Дмитрий Алексеевич Кузнецов, хуралçă, унчен математик''
* [[Соловей Елена Яковлевна|Елена Соловей]] — ''Женя, Дмитрий арăмĕ пулнăскер''
* [[Парра Александр Владимирович|Александр Парра]] — ''Станислав Иванович Прозорин, фильм сценарисчĕ''
* [[Вилькина Наталья Михайловна|Наталья Вилькина]] — ''Ирина Алексеевна, режиссёр фильма''
* [[Стерникова Мария Александровна|Мария Стерникова]] — ''Виолетта, Женя хĕр-тусĕ''
* [[Романов Эрнст Иванович|Эрнст Романов]] — ''Василий Георгиевич, профессор-математик, Дмитрий вĕрентӳçи''
* [[Качан Владимир Андреевич|Владимир Качан]] — ''Борис Иванович, математик, Дмитрий тусĕ''
* [[Данилов Михаил Викторович (актёр)|Михаил Данилов]] — ''Леонид Аркадьевич, кинокартина директорĕ''
* [[Садальский Станислав Юрьевич|Станислав Садальский]] — ''Рома, администратор''
* [[Сафонова Елена Всеволодовна|Елена Сафонова]] — ''Лена, Женя рольне вылякан актриса''
* [[Демич Юрий Александрович|Юрий Демич]] — ''Валентин, Дмитрий рольне вылякан актёр''
* Галина Гладкова — ''Галя, Виолетта рольне вылякан актриса''
* [[Шлыков Юрий Вениаминович|Юрий Шлыков]] — ''Борис рольне вылякан актёр ''
* [[Вавилов Олег Михайлович|Олег Вавилов]] — ''фильм операторĕ''
* [[Пророков Пётр Борисович|Пётр Пророков]] — ''фильм ӳкерçи''
* [[Катин-Ярцев Юрий Васильевич|Юрий Катин-Ярцев]] — ''Николай Иванович, актёр''
* Лариса Алёшина — ''костюмерша фильма''
* [[Ханаева Евгения Никандровна|Евгения Ханаева]] — ''сотрудница музея, разыскивающая фотографии [[Оружейный переулок|Оружейного переулка]]''
* [[Булгакова Майя Григорьевна|Майя Булгакова]] — ''Клавдия Степановна, работница булочной''

== Ӳнерлекен ушкăн ==
* Режиссёр: [[Селезнёва Инесса Сергеевна|Инесса Селезнёва]]
* Сценарист: [[Золотарёв Борис Юрьевич|Борис Золотарёв]]
* Оператор: [[Анисимов Евгений Васильевич (кинооператор)|Евгений Анисимов]]
* Ӳкерçĕ: [[Пророков Пётр Борисович|Пётр Пророков]]
* Композитор: [[Дашкевич Владимир Сергеевич|Владимир Дашкевич]]
* Оркестр: [[Государственный симфонический оркестр кинематографии]]
* Дирижёр: [[Хачатурян Эмин Левонович|Эмин Хачатурян]]

== Асăрхавсем ==
{{асăрхавсем}}

== Каçăсем ==
* [http://ruskino.ru/mov/4190 Фильм «Всем — спасибо!..» на сайте RUSKINO.RU] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240810062835/https://ruskino.ru/mov/4190 |date=2024-08-10 }}
* [http://www.boriszolotarev.ru/blog/thankstoall/ Фильм «Всем — спасибо!..» на сайте писателя Бориса Золотарёва]</text>
      <sha1>ijzhhp3y156ly947fo8496avz1d4939</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категори:1840-мӗш ҫулсенче килнисем</title>
    <ns>14</ns>
    <id>123386</id>
    <revision>
      <id>876850</id>
      <parentid>853476</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T18:39:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Max Tenche</username>
        <id>25572</id>
      </contributor>
      <origin>876850</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="189" sha1="1z0jlhfzkwlh1fg5fxpngi2h5497ljw" xml:space="preserve">[[Категори:1840-мӗш ҫулсем]]
[[Категори:XIX ĕмĕрте килнисем]]
[[Категори:Килни вунҫуллӑхӗсене кура объектсем]]</text>
      <sha1>1z0jlhfzkwlh1fg5fxpngi2h5497ljw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категори:Килни вунҫуллӑхӗсене кура объектсем</title>
    <ns>14</ns>
    <id>123390</id>
    <revision>
      <id>876858</id>
      <parentid>853462</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T18:41:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Max Tenche</username>
        <id>25572</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Max Tenche [[Категори:Вунҫуллӑхсене кура килнӗ объектсем]] страницӑн ятне [[Категори:Килни вунҫуллӑхӗсене кура объектсем]] ҫине улӑштарчӗ: Ятӗнче йӑнӑш пур</comment>
      <origin>844319</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="150" sha1="5ynj8da130p3ts0iyu9mdetj5b6c0vb" xml:space="preserve">[[Категори:Килнӗ вӑхӑта кура объектсем| ]]
[[Категори:Категорисем, вунçуллăхсемпе| ]]</text>
      <sha1>5ynj8da130p3ts0iyu9mdetj5b6c0vb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категори:1680-мӗш ҫулсенче килнисем</title>
    <ns>14</ns>
    <id>123415</id>
    <revision>
      <id>876840</id>
      <parentid>853466</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T18:34:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Max Tenche</username>
        <id>25572</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>876840</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="190" sha1="db3163clvwoz7ota20jznrwdbh0ih1z" xml:space="preserve">[[Категори:1680-мӗш ҫулсем]]
[[Категори:XVII ĕмĕрте килнисем]]
[[Категори:Килни вунҫуллӑхӗсене кура объектсем]]</text>
      <sha1>db3163clvwoz7ota20jznrwdbh0ih1z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категори:1900-мӗш ҫулсенче килнисем</title>
    <ns>14</ns>
    <id>123519</id>
    <revision>
      <id>876853</id>
      <parentid>853479</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T18:40:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Max Tenche</username>
        <id>25572</id>
      </contributor>
      <origin>876853</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="188" sha1="0iuntj7r6n09mz44kz2epxsttrlwww3" xml:space="preserve">[[Категори:1900-мӗш ҫулсем]]
[[Категори:XX ĕмĕрте килнисем]]
[[Категори:Килни вунҫуллӑхӗсене кура объектсем]]</text>
      <sha1>0iuntj7r6n09mz44kz2epxsttrlwww3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категори:1780-мӗш ҫулсенче килнисем</title>
    <ns>14</ns>
    <id>123553</id>
    <revision>
      <id>876847</id>
      <parentid>853473</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T18:38:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Max Tenche</username>
        <id>25572</id>
      </contributor>
      <origin>876847</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="191" sha1="b4c3ium41u58hcyrga8yboz3ldyw3a3" xml:space="preserve">[[Категори:1780-мӗш ҫулсем]]
[[Категори:XVIII ĕмĕрте килнисем]]
[[Категори:Килни вунҫуллӑхӗсене кура объектсем]]</text>
      <sha1>b4c3ium41u58hcyrga8yboz3ldyw3a3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категори:1980-мӗш ҫулсенче килнисем</title>
    <ns>14</ns>
    <id>123588</id>
    <revision>
      <id>876857</id>
      <parentid>853482</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T18:41:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Max Tenche</username>
        <id>25572</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>876857</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="188" sha1="o6ojwgfejqwb6al5gzerrnj30l8rqd6" xml:space="preserve">[[Категори:1980-мӗш ҫулсем]]
[[Категори:XX ĕмĕрте килнисем]]
[[Категори:Килни вунҫуллӑхӗсене кура объектсем]]</text>
      <sha1>o6ojwgfejqwb6al5gzerrnj30l8rqd6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категори:1720-мӗш ҫулсенче килнисем</title>
    <ns>14</ns>
    <id>123601</id>
    <revision>
      <id>876843</id>
      <parentid>853469</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T18:37:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Max Tenche</username>
        <id>25572</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>876843</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="191" sha1="l648y2bocr4hhiu6ru0kh79ngl6fihz" xml:space="preserve">[[Категори:1720-мӗш ҫулсем]]
[[Категори:XVIII ĕмĕрте килнисем]]
[[Категори:Килни вунҫуллӑхӗсене кура объектсем]]</text>
      <sha1>l648y2bocr4hhiu6ru0kh79ngl6fihz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категори:1730-мӗш ҫулсенче килнисем</title>
    <ns>14</ns>
    <id>123609</id>
    <revision>
      <id>876844</id>
      <parentid>853470</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T18:37:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Max Tenche</username>
        <id>25572</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>876844</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="191" sha1="mbn91vorgh9gtbe2pwg9mnin218g9ww" xml:space="preserve">[[Категори:1730-мӗш ҫулсем]]
[[Категори:XVIII ĕмĕрте килнисем]]
[[Категори:Килни вунҫуллӑхӗсене кура объектсем]]</text>
      <sha1>mbn91vorgh9gtbe2pwg9mnin218g9ww</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категори:1740-мӗш ҫулсенче килнисем</title>
    <ns>14</ns>
    <id>123617</id>
    <revision>
      <id>876845</id>
      <parentid>853471</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T18:37:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Max Tenche</username>
        <id>25572</id>
      </contributor>
      <origin>876845</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="191" sha1="6p3xab74g6zzqr3u8bk0c1ne0bipzhh" xml:space="preserve">[[Категори:1740-мӗш ҫулсем]]
[[Категори:XVIII ĕмĕрте килнисем]]
[[Категори:Килни вунҫуллӑхӗсене кура объектсем]]</text>
      <sha1>6p3xab74g6zzqr3u8bk0c1ne0bipzhh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категори:1960-мӗш ҫулсенче килнисем</title>
    <ns>14</ns>
    <id>123649</id>
    <revision>
      <id>876856</id>
      <parentid>853481</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T18:40:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Max Tenche</username>
        <id>25572</id>
      </contributor>
      <origin>876856</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="188" sha1="lh0fn89tb95u9m8w23qxns8z2nvcdo6" xml:space="preserve">[[Категори:1960-мӗш ҫулсем]]
[[Категори:XX ĕмĕрте килнисем]]
[[Категори:Килни вунҫуллӑхӗсене кура объектсем]]</text>
      <sha1>lh0fn89tb95u9m8w23qxns8z2nvcdo6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категори:1700-мӗш ҫулсенче килнисем</title>
    <ns>14</ns>
    <id>123667</id>
    <revision>
      <id>876841</id>
      <parentid>853467</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T18:36:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Max Tenche</username>
        <id>25572</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>876841</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="191" sha1="cyj1o9myc72nszgi5yaq5gpnet2uzj1" xml:space="preserve">[[Категори:1700-мӗш ҫулсем]]
[[Категори:XVIII ĕмĕрте килнисем]]
[[Категори:Килни вунҫуллӑхӗсене кура объектсем]]</text>
      <sha1>cyj1o9myc72nszgi5yaq5gpnet2uzj1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категори:1760-мӗш ҫулсенче килнисем</title>
    <ns>14</ns>
    <id>123707</id>
    <revision>
      <id>876846</id>
      <parentid>853472</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T18:37:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Max Tenche</username>
        <id>25572</id>
      </contributor>
      <origin>876846</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="191" sha1="c85dasbxf6gflbpu72hpgiqj5thl2zh" xml:space="preserve">[[Категори:1760-мӗш ҫулсем]]
[[Категори:XVIII ĕмĕрте килнисем]]
[[Категори:Килни вунҫуллӑхӗсене кура объектсем]]</text>
      <sha1>c85dasbxf6gflbpu72hpgiqj5thl2zh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категори:1870-мӗш ҫулсенче килнисем</title>
    <ns>14</ns>
    <id>123723</id>
    <revision>
      <id>876852</id>
      <parentid>876787</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T18:39:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Max Tenche</username>
        <id>25572</id>
      </contributor>
      <origin>876852</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="206" sha1="pvqahm77riremg5qdxfgh7oqrhpvad3" xml:space="preserve">[[Категори:1870-мĕш çулсем|Килнисем]]
[[Категори:XIX ĕмĕрте килнисем]]
[[Категори:Килни вунҫуллӑхӗсене кура объектсем]]</text>
      <sha1>pvqahm77riremg5qdxfgh7oqrhpvad3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категори:1790-мӗш ҫулсенче килнисем</title>
    <ns>14</ns>
    <id>123755</id>
    <revision>
      <id>876848</id>
      <parentid>853474</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T18:38:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Max Tenche</username>
        <id>25572</id>
      </contributor>
      <origin>876848</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="191" sha1="cqxmzcqbnzc9j3nwsmemvjf1glhxp2s" xml:space="preserve">[[Категори:1790-мӗш ҫулсем]]
[[Категори:XVIII ĕмĕрте килнисем]]
[[Категори:Килни вунҫуллӑхӗсене кура объектсем]]</text>
      <sha1>cqxmzcqbnzc9j3nwsmemvjf1glhxp2s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Професси — киноактёр</title>
    <ns>0</ns>
    <id>124085</id>
    <revision>
      <id>876869</id>
      <parentid>846979</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T22:24:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>28304</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>876869</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3110" sha1="ccz1vj9fnnpmpbcq1y6y9clad6t0run" xml:space="preserve">{{Фильм
| ЧăвЯчĕ         = Професси — киноактёр
| ТăвЯчĕ         = Профессия — киноактёр
| Ӳкерчĕк        = Постер фильма «Профессия — киноактёр» (СССР, 1979).jpg
| Жанр           = [[Документлă фильм]]
| Режиссёр       = [[Станислав Ростоцкий]] (в титрах — С. Степанов)
| Актёрсем       = [[Вячеслав Тихонов]],&lt;br&gt;[[Андреев Борис Фёдорович|Борис Андреев]],&lt;br&gt;[[Алексей Баталов]],&lt;br&gt;[[Бибиков Борис Владимирович|Борис Бибиков]],&lt;br&gt;[[Сергей Бондарчук]],&lt;br&gt;[[Эраст Гарин]],&lt;br&gt;[[Матвеев, Евгений Семёнович|Евгений Матвеев]],&lt;br&gt;[[Медведев Юрий Николаевич|Юрий Медведев]],&lt;br&gt;[[Всеволод Санаев]],&lt;br&gt;[[Тихонов Владимир Вячеславович|Владимир Тихонов]]
| Оператор       = [[Шумский Вячеслав Михайлович|Вячеслав Шумский]]
| Композитор     = 
| Компани        = [[М. Горький ячĕллĕ киностуди]]
| Вăхăт          = 
| Патшалăх       = {{USSR}}
| Бюджет         = 
| Çул            = [[1979]]
|imdb_id         = 0175073
}}

'''«Професси — киноактёр»''' — Станислав Ростоцкий М. Горький ячĕллĕ  киностудинче 1979 çулта ӳнерленĕ [[Документлă фильм|документлă]] [[ССРП кинематографĕ|совет]] фильмĕ.

== Сюжет ==

== Рольсенче ==
* [[Вячеслав Тихонов]]
* [[Андреев Борис Фёдорович|Борис Андреев]]
* [[Алексей Баталов]]
* [[Бибиков Борис Владимирович|Борис Бибиков]]
* [[Сергей Бондарчук]]
* [[Эраст Гарин]]
* [[Матвеев Евгений Семёнович|Евгений Матвеев]]
* [[Медведев Юрий Николаевич|Юрий Медведев]]
* [[Всеволод Санаев]]
* [[Тихонов Владимир Вячеславович|Владимир Тихонов]]
* [[Валерий Рыжаков]] — ''текст за кадром''
* Режиссёр тата сценарист Станислав Ростоцкий кинофильмре «С. Степанов» псевдонимпе палăрать.

== Каçăсем ==
* [http://ruskino.ru/mov/11562 «Рускино» сайтĕнчи информаци] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250203161742/https://ruskino.ru/mov/11562 |date=2025-02-03 }}

{{Тулаш каçăсем}} 
{{Станислав Ростоцкин фильмĕсем}}

[[Категори:1979 çулхи ССРП фильмĕсем]]
[[Категори:М. Горький ячĕллĕ киностудин фильмĕсем]]</text>
      <sha1>ccz1vj9fnnpmpbcq1y6y9clad6t0run</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категори:1850-мӗш ҫулсенче килнисем</title>
    <ns>14</ns>
    <id>125060</id>
    <revision>
      <id>876851</id>
      <parentid>853477</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T18:39:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Max Tenche</username>
        <id>25572</id>
      </contributor>
      <origin>876851</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="189" sha1="rahgbvbhi70jaambsp58rcxebxgmqd8" xml:space="preserve">[[Категори:1850-мӗш ҫулсем]]
[[Категори:XIX ĕмĕрте килнисем]]
[[Категори:Килни вунҫуллӑхӗсене кура объектсем]]</text>
      <sha1>rahgbvbhi70jaambsp58rcxebxgmqd8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категори:1710-мӗш ҫулсенче килнисем</title>
    <ns>14</ns>
    <id>125070</id>
    <revision>
      <id>876842</id>
      <parentid>853468</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T18:36:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Max Tenche</username>
        <id>25572</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>876842</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="191" sha1="pwo6roiqqthnentxjcb5ijevff1r5ks" xml:space="preserve">[[Категори:1710-мӗш ҫулсем]]
[[Категори:XVIII ĕмĕрте килнисем]]
[[Категори:Килни вунҫуллӑхӗсене кура объектсем]]</text>
      <sha1>pwo6roiqqthnentxjcb5ijevff1r5ks</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категори:1830-мӗш ҫулсенче килнисем</title>
    <ns>14</ns>
    <id>125097</id>
    <revision>
      <id>876849</id>
      <parentid>853475</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T18:39:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Max Tenche</username>
        <id>25572</id>
      </contributor>
      <origin>876849</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="189" sha1="n9i7xvujsrbzn27b1rpinjx7cd6cm8b" xml:space="preserve">[[Категори:1830-мӗш ҫулсем]]
[[Категори:XIX ĕмĕрте килнисем]]
[[Категори:Килни вунҫуллӑхӗсене кура объектсем]]</text>
      <sha1>n9i7xvujsrbzn27b1rpinjx7cd6cm8b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категори:1930-мӗш ҫулсенче килнисем</title>
    <ns>14</ns>
    <id>125260</id>
    <revision>
      <id>876855</id>
      <parentid>853480</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T18:40:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Max Tenche</username>
        <id>25572</id>
      </contributor>
      <origin>876855</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="188" sha1="bvok1m4ggqorx00qhom96bryc2otn27" xml:space="preserve">[[Категори:1930-мĕш çулсем]]
[[Категори:XX ĕмĕрте килнисем]]
[[Категори:Килни вунҫуллӑхӗсене кура объектсем]]</text>
      <sha1>bvok1m4ggqorx00qhom96bryc2otn27</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорине сӳтсе явмалли:Килни вунҫуллӑхӗсене кура объектсем</title>
    <ns>15</ns>
    <id>125336</id>
    <revision>
      <id>876860</id>
      <parentid>853464</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T18:41:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Max Tenche</username>
        <id>25572</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Max Tenche [[Категорине сӳтсе явмалли:Вунҫуллӑхсене кура килнӗ объектсем]] страницӑн ятне [[Категорине сӳтсе явмалли:Килни вунҫуллӑхӗсене кура объектсем]] ҫине улӑштарчӗ: Ятӗнче йӑнӑш пур</comment>
      <origin>853461</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="656" sha1="9b7scnpddma92oycmtkixx320x5jck1" xml:space="preserve">Вунçуллăхсем темелле мар-ши? [[Хутшăнакан:Viktor|Viktor]] ([[Хутшăнаканăн канашлу страници:Viktor|сӳтсе явни]]) 21:09, 20 Ака уйӑхӗн 2025 (UTC)

:@[[Хутшăнакан:Viktor|Viktor]] Куна турӑм чухне пӗрлешнӗ ҫырнине курмарӑм. Халӗ куратӑп. Паян каҫхине пурте тӳрлетсе тӑвӑп. Тавтапуҫ асӑрханишӗн [[Хутшăнакан:Max Tenche|Max Tenche]] ([[Хутшăнаканăн канашлу страници:Max Tenche|сӳтсе явни]]) 05:39, 21 Ака уйӑхӗн 2025 (UTC)</text>
      <sha1>9b7scnpddma92oycmtkixx320x5jck1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категори:Вунӑ ҫуллӑхсене кура килнӗ объектсем</title>
    <ns>14</ns>
    <id>125341</id>
    <redirect title="Категори:Килни вунҫуллӑхӗсене кура объектсем" />
    <revision>
      <id>876873</id>
      <parentid>853463</parentid>
      <timestamp>2026-08-24T00:07:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>2635</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>исправление двойного перенаправления на [[Категори:Килни вунҫуллӑхӗсене кура объектсем]]</comment>
      <origin>876873</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="121" sha1="s29k85drdhfkjflc6vyvjynjnka4fqf" xml:space="preserve">#перенаправление [[:Категори:Килни вунҫуллӑхӗсене кура объектсем]]</text>
      <sha1>s29k85drdhfkjflc6vyvjynjnka4fqf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорине сӳтсе явмалли:Вунӑ ҫуллӑхсене кура килнӗ объектсем</title>
    <ns>15</ns>
    <id>125342</id>
    <redirect title="Категорине сӳтсе явмалли:Килни вунҫуллӑхӗсене кура объектсем" />
    <revision>
      <id>876872</id>
      <parentid>853465</parentid>
      <timestamp>2026-08-24T00:07:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>2635</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>исправление двойного перенаправления на [[Категорине сӳтсе явмалли:Килни вунҫуллӑхӗсене кура объектсем]]</comment>
      <origin>876872</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="150" sha1="nyobm1jixfthk3wx0v78v8ucu71glv2" xml:space="preserve">#перенаправление [[Категорине сӳтсе явмалли:Килни вунҫуллӑхӗсене кура объектсем]]</text>
      <sha1>nyobm1jixfthk3wx0v78v8ucu71glv2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категори:1910-мӗш ҫулсенче килнисем</title>
    <ns>14</ns>
    <id>125533</id>
    <revision>
      <id>876854</id>
      <parentid>854147</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T18:40:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Max Tenche</username>
        <id>25572</id>
      </contributor>
      <origin>876854</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="188" sha1="hhgwllzd4c9klj89obl39n1q6kcml3v" xml:space="preserve">[[Категори:1910-мӗш ҫулсем]]
[[Категори:XX ĕмĕрте килнисем]]
[[Категори:Килни вунҫуллӑхӗсене кура объектсем]]</text>
      <sha1>hhgwllzd4c9klj89obl39n1q6kcml3v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Сутулова Ольга Александровна</title>
    <ns>0</ns>
    <id>127152</id>
    <revision>
      <id>876880</id>
      <parentid>862994</parentid>
      <timestamp>2026-08-24T03:18:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>28304</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>876880</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12315" sha1="csr0girwgz7mszja30m3lbrde2u646v" xml:space="preserve">{{пĕр хушаматлисем|Сутулов}}
{{Кинематографист
| Ят = Ольга Сутулова
| Ӳкерчĕк = Ольга Сутулова.png
| Анлăшĕ = 300px
| Ӳкерчĕке ăнлантарни = 
| Çуралнă чухнехи_ят = Ольга Александровна Сутулова
| Çуралнă вăхăт = [[1980]], [[çу, 4]]
| Çуралнă вырăн = {{ÇВ|Ленинград|Санкт-Петербургра}}, [[ССРП]]
| Професси = раççей актриси
| Гражданлăх = {{RUS}}
| Хастар çулсем = [[1998]] — х.в.
| Чыславсемпе парнесем = «Триумф» преми
}}
'''О́льга Алекса́ндровна Суту́лова''' (4.5.1980, [[Санкт-Петербург|Ленинград]], РСФСР, ССРП çур.) — [[РФ|раççей]] киноактриси.

== Биографи ==
Ольга Сутулова 1980 çулхи çăвăн 4-мĕшĕнче [[Ленинград]]ра (халĕ [[Санкт-Петербург]]) [[математик]]сен тата [[инженер]]сен килйышĕнче çуралнă, анчах та ашшĕ-амăшĕ ĕçне маллала тăсман. Пиллĕк çултанпа [[акăлчан чĕлхи]]не вĕреннĕ, çапла вара акăлчан чĕлхине лайăхрах вĕрентекен шкула çӳренĕ. 14 çул тултарсан темиçе уйăха [[Оксфорд]]а вĕренекенсен ылмашăвĕ программипе кайнă, анчах та педагогсемпе тата пĕркласрисемпе пĕр чĕлхе тупайман. Хăйех каласа панипе, ун чухне вăл хулиганка пулнă, шкулта япăх вĕреннĕ те çавңшăн ăна шкултан кăларса янă. Çакăн хыççăн Ольга пăрахут компани çумĕнчи  ПТУ вĕренме кĕнĕ, анчах та ашшĕ-амăшĕ хĕрне слесаре вĕрентесшĕн пулман, вара тепĕртакран [[Петергоф]]ри [[Александр II]] ячĕллĕ гимназие вырнаçтарнă.

15 çулта ашĕпе амăшĕ хĕрачана хăйсен палланă çынăн çуралнă кунне илсе кайнă, унта вăл [[Астрахан Дмитрий Хананович|Дмитрий Астрахан]] режиссёрпе ĕçлекен драматургпа — Олег Даниловпа — паллашнă та кĕçех ăна «[[Зал ожидания (телесериал)|Зал ожидания]]» телесериала ĕçлеме чĕннĕ.

Гимназире вĕренсе тухсан Ольга Сутулова университете, истори факультетне вĕренме кĕнĕ, анчах та япăх вĕреннĕ. Сессие вĕçлеймен те [[ВГИК]]а вĕренме кĕнĕ. Кунта вара актёр факультетĕнче диплома тивĕçнĕ.

== Пайăр пурнăçĕ ==
* Упăшки — актёр/режиссёр [[Стычкин\ Евгений Алексеевич|Евгений Стычкин]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.vokrug.tv/person/show/evgenii_stychkin/|title=Евгений Стычкин: фото, биография, фильмография, новости - Вокруг ТВ.|publisher=Вокруг ТВ|lang=en|access-date=2020-01-07|archive-date=2019-09-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20190906173214/https://www.vokrug.tv/person/show/evgenii_stychkin/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;. Вĕсен 2007 çулта «Контракт на любовь» фильма çапса илнĕ чухне роман пуçланнă. Ун чухне унăн арăмĕ — Екатерина Сканави — пулнă, вара вăл икĕ çул ытла икĕ хĕрарăмпа пурăннă. 2009 çулта Евгений Стычкин Екатеринăпа уйрăлнă, анчах та пиллĕк çул иртсен çеç Ольгăна качча тухма ыйтнă&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.goodhouse.ru/stars/zvezdnye-istorii/roli-deti-i-lyubov-lichnaya-zhizn-evgeniya-stychkina/|title=Роли, дети и любовь. Личная жизнь Евгения Стычкина|publisher=www.goodhouse.ru|lang=ru|access-date=2020-01-07|archive-date=2020-10-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20201029142447/https://www.goodhouse.ru/stars/zvezdnye-istorii/roli-deti-i-lyubov-lichnaya-zhizn-evgeniya-stychkina/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;.
2020 çулхи юпан 13-мĕшĕнче вĕсен Михаил ывăл кун çути курнă. 2022 çулхи çĕртмен 1-мĕшĕнче Яков ывăл çуралнă&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=ru|url=https://radiokp.ru/znamenitosti/uzhe-vot-vot-beremennaya-zhena-stychkina-poyavilas-na-lyudyakh-nakanune-rodov_nid58227_au10677au|title=40-летняя Сутулова шокировала фото с животом накануне родов|author=Алина Крылова|website=radiokp.ru|date=2020-09-29|access-date=2020-09-30|archive-date=2020-09-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20200930112922/https://radiokp.ru/znamenitosti/uzhe-vot-vot-beremennaya-zhena-stychkina-poyavilas-na-lyudyakh-nakanune-rodov_nid58227_au10677au|url-status=live}}&lt;/ref&gt;.

== Фильмографи ==
* 1998, [[Зал ожидания (телесериал)|Зал ожидания]], Света
* 1998, [[Контракт со смертью]], Аня
* 2001, [[Гладиатрикс]], Ливия
* 2001, [[Подари мне лунный свет]], Аня, &lt;small&gt;дочь Куприяновых&lt;/small&gt;
* 2002, [[Атлантида (фильм, 2002)|Атлантида]], Настя
* 2002, [[За кулисами (телесериал)|За кулисами]], Лена
* 2002, [[Кино про кино]], Ася
* 2002, [[Подмосковная элегия]], Даша
* 2002, [[Следствие ведут ЗнаТоКи. Пуд золота]], {{abbr|Женя|в эпизоде «Пуд золота»|0}}
* 2003, [[Любительница частного сыска Даша Васильева]], {{abbr|Селина|в эпизоде «За всеми зайцами»|0}}
* 2003, [[Кобра. Антитеррор]], {{abbr|Таня|в эпизоде «Венок сонетов»|0}}
* 2003, [[Неотложка (телесериал)|Неотложка]], {{abbr|Марина Сергеевна, &lt;small&gt;врач в больнице&lt;/small&gt; |серии № 5 «Реанимация», № 6 «Ложный вызов», № 7 «Гаврош», № 8 «Адвокат»|0}}
* 2003, [[Северный сфинкс]], Катя
* 2004, [[32 декабря (фильм)|32 декабря]], Ника
* 2004, [[Воры и проститутки. Приз — полёт в космос]], пациентка и любовница Михайлова
* 2004, [[Джокер (фильм, 2004)|Джокер]], Елена Дракова
* 2004, [[Ночь светла]], Лика 
* 2004, [[Формула (телесериал)|Формула]], Юлия Белкина
* 2005, [[Седьмое небо (телесериал, 2005)|Седьмое небо]], Лида Шевелева
* 2007, [[Исчезновение (фильм, 2007)|Исчезновение]], Катя Ветрова
* 2007, [[Контракт на любовь]], Анна
* 2007, [[Ленинград (фильм, 2007)|Ленинград]], Нина Цветкова
* 2007, [[Частный заказ (телесериал)|Частный заказ]], Александра Сураева
* 2008, [[Нирвана (фильм, 2008)|Нирвана]], Алиса
* 2009, [[Случайная запись]], Катя
* 2009, [[Тесные врата (фильм)|Тесные врата]], Вера
* 2010, Про любоff, Даша
* 2011, [[Скорпион на ладони]]
* 2012, [[Дочь баяниста]], Алина Громова
* 2012, [[Пираты Эгейского моря]] / O Theos agapaei to haviari (Греци, Раççей) |  Елена, &lt;small&gt;[[Варваци Иван Андреевич|Варвакис]] арăмĕ&lt;/small&gt;
* 2012, [[Праздник взаперти]], Альбина
* 2012, [[С новым годом, мамы!]], няня Галина
* 2013, [[Диалоги (фильм, 2013)|Диалоги]]
* 2013, [[Бомба (телесериал)|Бомба]], Шейла Перски 
* 2014, [[Любовь говорит]], Люба Донская
* 2014, [[Скорый «Москва — Россия»]], горбоносая женщина
* 2015, [[Рождённая звездой]], Ника Уманская
* 2015, [[Снег и пепел]], Наталья
* 2016, [[Клад (фильм, 2016)|Клад]], Марина Сергеевна, &lt;small&gt;мать Гоши&lt;/small&gt;
* 2017, [[Троцкий (телесериал)|Троцкий]], [[Седова Наталья Ивановна|Наталья Седова]]
* 2017, [[Сын (фильм, 2017)|Сын]], София
* 2018, [[Sпарта]], Анастасия Истомина, &lt;small&gt;преподаватель&lt;/small&gt;
* 2019, [[Содержанки (телесериал)|Содержанки]], Алиса Евгеньевна Ольховская
* 2020, [[Последний министр]], Ксения Борисовна Нечаева
* 2020, Спроси Марту
* 2021, [[Иваново счастье]], Амина
* 2021, [[Бендер: Начало]], Остап амăшĕ
* 2021, [[Бендер: Золото империи]], Остап амăшĕ
* 2021, [[Алиби (телесериал)|Алиби]], Ольга Решетникова
* 2021, [[Самка богомола]], Софья Воронцова, &lt;small&gt;следователь СК&lt;/small&gt;
* 2021, [[Бендер: Последняя афера]], Остап амăшĕ 
* 2022, [[Аврора (телесериал, 2022)|Аврора]], Мансилья-Круз
* 2023, [[Вера (фильм, 2023)|Вера]], Людмила, &lt;small&gt;Юлька амăшĕ&lt;/small&gt;
* 2023, [[Сансара (сериал)|Сансара]], Марина Васильева, &lt;small&gt;банковский менеджер&lt;/small&gt;
* 2023, [[Цикады (сериал)|Цикады]], Ольга Тростянецкая
* 2024, [[Майор Гром: Игра]], Мария Архипова
* 2025, [[Министерство Всего Хорошего]] | Мария, Алёна амăшĕ

== Асăрхавсем ==
{{асăрхавсем}}

== Каçăсем ==
* [https://www.vedomosti.ru/gorod/townspeople/articles/smeshno-kogda-obo-mne-pishut-buntarka-olga-sutulova «Смешно, когда обо мне пишут – «бунтарка»: Ольга Сутулова о светской Москве 2000-х и жизни по правилам]
* [https://www.forbes.ru/forbes-woman/475703-ezopov-azyk-uze-nevozmozen-ol-ga-sutulova-o-peremenah-v-kino-i-zenskoj-povestke «Эзопов язык уже невозможен»: Ольга Сутулова о переменах в кино и женской повестке]
* [https://news.ru/culture/stychkin-novye-semki-dvoe-detej-kak-sejchas-zhivet-aktrisa-olga-sutulova/ Стычкин, новые съемки, двое детей: как сейчас живет актриса Ольга Сутулова]
* [https://web.archive.org/web/20071215043043/http://videodrome.ru/actor/bio/4398.shtml биография Ольги Сутуловой на videodrome.ru]
* [http://www.ruskino.ru/art/287 Ольга Сутулова на Рускино] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250911021708/https://ruskino.ru/art/287 |date=2025-09-11 }}
* [https://web.archive.org/web/20080226175000/http://kinotopia.ru/person/4398/bio Биография]

{{Тулаш каçăсем}}

[[Категори:1980 çулта çуралнисем]]
[[Категори:Çăвăн 4-мĕшĕнче çуралнисем]]
[[Категори:ПРКИ-ре вĕренсе тухнисем]]
[[Категори:«Триумф» премин лауреачĕсем]]</text>
      <sha1>csr0girwgz7mszja30m3lbrde2u646v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Технологилле сингулярлăх</title>
    <ns>0</ns>
    <id>128726</id>
    <revision>
      <id>876890</id>
      <parentid>872172</parentid>
      <timestamp>2026-08-24T05:19:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>28304</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>876890</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2695" sha1="imj3m8bbcuzwn5pq87wgkbmgc3vmoyx" xml:space="preserve">[[File:FuturesStudies.svg|thumb|Futures Studies&lt;/br&gt;&lt;big&gt;&lt;big&gt;«Шав пăхатпăр малалла...»&lt;/big&gt;&lt;/big&gt;]]
{{Пĕлтерĕшсем|Сингулярлăх}}
'''Технологилле сингуля́рлăх''' ({{lang-en|technological singularity}})

== Асăрхавсем ==
{{Асăрхавсем}}
== Каçăсем ==
* [https://web.archive.org/web/20080604093606/http://www.spectrum.ieee.org/jun08/6244 «Spectral Lines: Un-assuming The Singularity»] вторая статья из спецвыпуска «IEEE Spectrum» 2008-06 [https://web.archive.org/web/20090611193806/https://spectrum.ieee.org/static/singularity SPECIAL REPORT: THE SINGULARITY] (комментарии и многие ссылки работают только в архивной копии)
* [http://www.transhumanism-russia.ru/content/view/6/93/#singularity Что такое сингулярность?] // transhumanism-russia.ru
* [http://www.transhumanism-russia.ru/content/view/44/110/ Технологическая сингулярность] // transhumanism-russia.ru
* [http://www.veer.info/41/singular.htm Технологическая сингулярность как ближайшее будущее человечества] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250521174157/http://www.veer.info/41/singular.htm |date=2025-05-21 }} // veer.info
* ''Коротаев А. В.'' [http://cliodynamics.ru/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=117&amp;Itemid=49 КОРОТАЕВ А. В. Сингулярность уже рядом?]
* [https://web.archive.org/web/20081208184404/http://www.accelerating.org/articles/comingtechsingularity.html The Coming Technological Singularity, 1993 by Vernor Vinge]
* ''[[Виндж, Вернор|Вернор Виндж]]''. [https://web.archive.org/web/20041015055549/http://www.computerra.ru/Authors/2922/ Технологическая Сингулярность]
* ''Майкл Диринг''. [https://web.archive.org/web/20110908052319/http://transhumanism.org/languages/russian/dawnofsingularity/Deering.htm Рассвет Сингулярности]
* [http://cliodynamics.ru/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=111&amp;Itemid=1 Дискуссия о технологической сингулярности на радио «Свобода» 2.11.08] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20251009231846/https://cliodynamics.ru/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=111&amp;Itemid=1 |date=2025-10-09 }}
{{Тулаш каçăсем}}

[[Категори:Технологи]]
[[Категори:Сингулярлăхсем]]
[[Категори:Технологисем]]
[[Категори:Пуласлăх]]</text>
      <sha1>imj3m8bbcuzwn5pq87wgkbmgc3vmoyx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Тавлашу</title>
    <ns>0</ns>
    <id>129300</id>
    <revision>
      <id>876887</id>
      <parentid>872171</parentid>
      <timestamp>2026-08-24T04:31:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>28304</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>876887</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2198" sha1="9m8orxiiw4dv86p3uwn94nu5nuxbjsw" xml:space="preserve">[[File:Carl Schleicher Eine Streitfrage aus dem Talmud.jpg|thumb|A Controversy Whatsoever on Talmud]]
{{Пĕлтерĕшсем|Тав (пĕлтерĕшсем)}}
{{Пĕлтерĕшсем|Тавлашу (пĕлтерĕшсем)}}

'''Тавлашу''', е '''Тав''' — дискусси, дебат. 

== Çавăн пекех ==
{{викисловарь}}
{{викицитатник}}
* [[Дебат]]
* [[Диалектика]]
* [[Диалог]]
* [[Дискусси]]
* [[Диспут]]
* [[Конфликт]]
* [[Конфликтологи]]
* [[Калаçусем]]
* [[Психологилле майлăлăх]]
* [[Социаллă конструкт]]
* [[Социаллă конфликт теорийĕ]]
* [[Эристика]]

== Асăрхавсем ==
{{Асăрхавсем}}

== Каçăсем ==
* [http://www.politnauka.org/library/povarnin.php «Искусство спора (О теории и практике спора)»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240806071219/http://www.politnauka.org/library/povarnin.php |date=2024-08-06 }} — [[Поварнин, Сергей Иннокентьевич|С. Поварнин]]
* [http://www.zaspor.ru/ospor.htm Сайт «Спор, все о спорах»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201124101120/http://www.zaspor.ru/ospor.htm |date=2020-11-24 }}
* [http://progressman.ru/2009/05/spor/ Спор, полемика, аргументы и факты]

== Литература ==
* Герасимова И. А. Истина, интернет и древнеиндийский спор // Эпистемология и философия науки. 2008. № 2
* Кроль Ю. Л. Спор как явление культуры древнего Китая // Народы Азии и Африки. — 1987. — № 2.

{{Тулаш каçăсем}}

[[Категори:Тавлашусем| ]]
[[Категори:Çынсен хутшăнăвĕсем]]
[[Категори:Харкамлăхсен хутшăнăвĕсем]]
[[Категори:Кризиссем]]
[[Категори:Çынсен хутшăнăвĕ]]
[[Категори:Харкамлăхсен хутшăнăвĕ]]</text>
      <sha1>9m8orxiiw4dv86p3uwn94nu5nuxbjsw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Шаблон:Potd/2026-08-29 (cv)</title>
    <ns>10</ns>
    <id>130614</id>
    <revision>
      <id>876838</id>
      <timestamp>2026-08-23T18:20:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ymblanter</username>
        <id>7764</id>
      </contributor>
      <comment>Ҫӗнӗ страница: «Цветок сивца лугового, садовый резерват Йонкерваллеи, Фриске Маррен, Фрисландия, Нидерланды»</comment>
      <origin>876838</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="169" sha1="3234bw3yxsma7ufyqqp514rsxtlbd9j" xml:space="preserve">Цветок сивца лугового, садовый резерват Йонкерваллеи, Фриске Маррен, Фрисландия, Нидерланды</text>
      <sha1>3234bw3yxsma7ufyqqp514rsxtlbd9j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Шаблон:Potd/2026-08-29</title>
    <ns>10</ns>
    <id>130615</id>
    <revision>
      <id>876839</id>
      <timestamp>2026-08-23T18:20:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ymblanter</username>
        <id>7764</id>
      </contributor>
      <comment>Ҫӗнӗ страница: «Bloemknop van een blauwe knoop (Succisa pratensis). 29-08-2023. (d.j.b).jpg»</comment>
      <origin>876839</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="75" sha1="7k24ahf3lzs0y2bk9wy640bk4o4qyeb" xml:space="preserve">Bloemknop van een blauwe knoop (Succisa pratensis). 29-08-2023. (d.j.b).jpg</text>
      <sha1>7k24ahf3lzs0y2bk9wy640bk4o4qyeb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категори:Вунҫуллӑхсене кура килнӗ объектсем</title>
    <ns>14</ns>
    <id>130616</id>
    <redirect title="Категори:Килни вунҫуллӑхӗсене кура объектсем" />
    <revision>
      <id>876859</id>
      <timestamp>2026-08-23T18:41:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Max Tenche</username>
        <id>25572</id>
      </contributor>
      <comment>Max Tenche [[Категори:Вунҫуллӑхсене кура килнӗ объектсем]] страницӑн ятне [[Категори:Килни вунҫуллӑхӗсене кура объектсем]] ҫине улӑштарчӗ: Ятӗнче йӑнӑш пур</comment>
      <origin>876859</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="121" sha1="s29k85drdhfkjflc6vyvjynjnka4fqf" xml:space="preserve">#перенаправление [[:Категори:Килни вунҫуллӑхӗсене кура объектсем]]</text>
      <sha1>s29k85drdhfkjflc6vyvjynjnka4fqf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорине сӳтсе явмалли:Вунҫуллӑхсене кура килнӗ объектсем</title>
    <ns>15</ns>
    <id>130617</id>
    <redirect title="Категорине сӳтсе явмалли:Килни вунҫуллӑхӗсене кура объектсем" />
    <revision>
      <id>876861</id>
      <timestamp>2026-08-23T18:41:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Max Tenche</username>
        <id>25572</id>
      </contributor>
      <comment>Max Tenche [[Категорине сӳтсе явмалли:Вунҫуллӑхсене кура килнӗ объектсем]] страницӑн ятне [[Категорине сӳтсе явмалли:Килни вунҫуллӑхӗсене кура объектсем]] ҫине улӑштарчӗ: Ятӗнче йӑнӑш пур</comment>
      <origin>876861</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="150" sha1="nyobm1jixfthk3wx0v78v8ucu71glv2" xml:space="preserve">#перенаправление [[Категорине сӳтсе явмалли:Килни вунҫуллӑхӗсене кура объектсем]]</text>
      <sha1>nyobm1jixfthk3wx0v78v8ucu71glv2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Майра</title>
    <ns>0</ns>
    <id>130618</id>
    <revision>
      <id>876881</id>
      <timestamp>2026-08-24T03:47:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ellodanis5</username>
        <id>17302</id>
      </contributor>
      <comment>Ҫӗнӗ страница: «[[Ӳкерчĕк:Russula Aurea cropped.jpg|thumb|Ылттăн майра кăмпи]] '''Майра''':  * Майра — [[хресчен]]ле мар, ялти пек мар тумланнă [[хĕрарăм]]. * Майра — [[вырăссем|вырăс]] хĕрарăмĕ == Çавăн пекех == * [[Майра-патша (пĕлтерĕшсем)]] ** [[Майра-патша]] *** [[Майра-король]] == Татах та çавăн пекех ==...»</comment>
      <origin>876881</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="646" sha1="6spo0xyexrj843ety0uw8m0suy5ig6x" xml:space="preserve">[[Ӳкерчĕк:Russula Aurea cropped.jpg|thumb|Ылттăн майра кăмпи]]
'''Майра''':

* Майра — [[хресчен]]ле мар, ялти пек мар тумланнă [[хĕрарăм]].
* Майра — [[вырăссем|вырăс]] хĕрарăмĕ
== Çавăн пекех ==
* [[Майра-патша (пĕлтерĕшсем)]]
** [[Майра-патша]]
*** [[Майра-король]]
== Татах та çавăн пекех ==
* [[Яка кӑмпа|Майра]] — кăмпасен кăкĕ (речĕ). 
{{disambig}}
[[Категори:Майра]]
[[Категори:Нумай пĕлтерĕшлисем]]</text>
      <sha1>6spo0xyexrj843ety0uw8m0suy5ig6x</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>876882</id>
      <parentid>876881</parentid>
      <timestamp>2026-08-24T03:55:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ellodanis5</username>
        <id>17302</id>
      </contributor>
      <origin>876882</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="735" sha1="a6ft17uixztbyuq7udvwqsfgj1l9hgy" xml:space="preserve">[[Ӳкерчĕк:Russula Aurea cropped.jpg|thumb|Ылттăн майра кăмпи]]
'''Майра''':

* Майра — [[хресчен]]ле мар, ялти пек мар тумланнă [[хĕрарăм]].
* Майра — [[вырăссем|вырăс]] хĕрарăмĕ
* [[Майра (карт)|Майра]] — [[Карт (вăйă)|карт]]
== Çавăн пекех ==
* [[Майра-патша (пĕлтерĕшсем)]]
** [[Майра-патша]]
*** [[Король|Майра-король]]
== Татах та çавăн пекех ==
* [[Яка кӑмпа|Майра]] — кăмпасен кăкĕ (речĕ). 
{{disambig}}
[[Категори:Майра]]
[[Категори:Нумай пĕлтерĕшлисем]]</text>
      <sha1>a6ft17uixztbyuq7udvwqsfgj1l9hgy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Майра кăмпи</title>
    <ns>0</ns>
    <id>130619</id>
    <redirect title="Яка кӑмпа" />
    <revision>
      <id>876885</id>
      <timestamp>2026-08-24T04:16:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ellodanis5</username>
        <id>17302</id>
      </contributor>
      <comment>[[Яка кӑмпа]] ҫине куҫарни</comment>
      <origin>876885</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53" sha1="2apyxa1tbhqj8boo7tk03fk29g7ntj7" xml:space="preserve">#перенаправление [[Яка кӑмпа]]</text>
      <sha1>2apyxa1tbhqj8boo7tk03fk29g7ntj7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Кĕрен майра кăмпи</title>
    <ns>0</ns>
    <id>130620</id>
    <revision>
      <id>876892</id>
      <timestamp>2026-08-24T06:21:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ellodanis5</username>
        <id>17302</id>
      </contributor>
      <comment>Ҫӗнӗ страница: «{{Пĕлтерĕшсем|Майра}} {{Taxobox | name = Кĕрен майра кӑмпи | image file = Russula spec. - Lindsey 15b.jpg  | classis =  | ordo =     | familia =  | genus =  | species =  | subspecies =   | latin = Rússula rósea   | wikispecies =  | commons =   | itis =  | ncbi =  | range map =  }}  '''Кĕрен майра кăмпи''', е '''Кĕрен яка кăмпи''' (лат. Rússula rósea) — Яка кӑмпа йышшисем|я...»</comment>
      <origin>876892</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="609" sha1="hjguhgl2f2c4djumgr4cqu1e9r098hw" xml:space="preserve">{{Пĕлтерĕшсем|Майра}}
{{Taxobox
| name = Кĕрен майра кӑмпи
| image file = Russula spec. - Lindsey 15b.jpg 
| classis = 
| ordo =    
| familia = 
| genus = 
| species = 
| subspecies =  
| latin = Rússula rósea  
| wikispecies = 
| commons =  
| itis = 
| ncbi = 
| range map = 
}}

'''Кĕрен майра кăмпи''', е '''Кĕрен яка кăмпи''' (лат. Rússula rósea) — [[Яка кӑмпа йышшисем|яка кӑмпа йышшисем]] (лат. Russulaceae) ямахатри Майра кăмпи кăкри биологилле уйрăм тĕс.</text>
      <sha1>hjguhgl2f2c4djumgr4cqu1e9r098hw</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>