Википеди
cvwiki
https://cv.wikipedia.org/wiki/%D0%A2%C4%95%D0%BF_%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%86%D0%B0
MediaWiki 1.47.0-wmf.17
first-letter
Медиа
Ятарлă
Сӳтсе явасси
Хутшăнакан
Хутшăнаканăн канашлу страници
Википеди
Википеди сӳтсе явмалли
Ӳкерчĕк
Ӳкерчĕке сӳтсе явмалли
MediaWiki
MediaWiki сӳтсе явмалли
Шаблон
Шаблона сӳтсе явмалли
Пулăшу
Пулăшăва сӳтсе явмалли
Категори
Категорине сӳтсе явмалли
TimedText
TimedText talk
Модуль
Обсуждение модуля
Event
Event talk
Неман (хула)
0
7757
876967
694590
2026-08-29T21:04:26Z
InternetArchiveBot
28304
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
876967
wikitext
text/x-wiki
{{Хула çинчен|Неман||[[Раççей]]|[[Калининград облаçĕ]]|[[1277]]|[[1722]]|12,4|2005||55°02′ ç. ш.|22°02′ х.т. д.}}
'''Неман''' ([[нимĕç чĕлхи|нимĕç]]: ''Ragnit'', [[литва чĕлхи|литва]]: ''Ragainė'', [[поляк чĕлхи|поляк]]: ''Ragneta''), Раççейри [[Калининград облаçĕ]]нче вырнаçнă [[хула]]. [[1945]] çулччен [[Германи]]н [[Хĕвеланăç Прусси]]не кĕнĕ, '''Рагнит''' ятлă пулнă.
Хула ертӳçи — Александр Мельников.
== Паллă çынсем ==
* [[Эрвин Бодки]], паллă [[музыковед]] тата [[клавесинист]].
== Çавăн пекех ==
* [[Неман (юханшыв)]]
== Асăрхавсем ==
{{асăрхавсем}}
== Каçăсем ==
* [http://www.neman-online.info Неман-Онлайн] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210519024909/http://neman-online.info/ |date=2021-05-19 }}
{{Kalinin-obl-geo-stub}}
{{Калининград облаçĕ}}
[[Категори:Калининград облаçĕнчи хуласем]]
jnb8gt7fzvbu56y3drrr5xrlge66cre
Шуланкă
0
9291
876982
768468
2026-08-30T06:15:49Z
Max Tenche
25572
катертме
876982
wikitext
text/x-wiki
{{Хула çинчен|Шуланкă|[[Ӳкерчĕк:Coat of arms of Zvenigovo.gif|150px]]|Раççей|[[Мари Эл]]|[[1860]]|[[1974]]|12,5|2005||55°58′ ç. ш.|48°01′ х.т. д. }}
'''Шуланкă'''<ref>Плотников Н. Чăваш Республики. Схемă.— Шупашкар, 2015.</ref> (''Сатун''; {{lang-mhr|Провой}}, {{lang-ru|Звенигово}}) — [[Шуланкă районĕ|Шуланкă районĕн]] [[администраци центрĕ]].
Чăвашла тепĕр ячĕ — Сатун.
== Тавралăхĕ ==
Шуланкă [[Йошкар-Ола]]ран 90 çухрăмра кăнтăралла, [[Атăл]]ăн сулахай çыранĕн хĕрринче вырнаçнă. [[Куйбышев шыв усравĕ]] çинчи пристань. Çывăхри Шалангер чукун çул чарăнăвне çитме 32 çухрăм.
== Кун-çулĕ ==
Хула ретне [[1974]] çулта кĕнĕ.
== Халăх йышĕ ==
[[2005]] çулхи шутлав тăрăх 12,5 пин çын пурăнать.
== Паллă çынсем ==
* [[Марков Никифор Николаевич]] (1916-1997) — рядовой, [[Совет Союзĕн Паттăрĕ]].
== Асăрхавсем ==
{{асăрхавсем}}
== Каçăсем ==
* [http://chuvash.org/e/d09dd0b0d186d0b820d0bfd0bed0bbd0b8d182d0b8d0bad0b820d0bad0b8d180d0bbc495 Егоров Н.И. Наци политики кирлĕ]
* [http://zvenigovofoto.hoter.ru/image/index Хула фотографисем] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080531140852/http://zvenigovofoto.hoter.ru/image/index |date=2008-05-31 }}
* [http://www.mojgorod.ru/r_marijel/zvenigovo/index.html Шуланкă «Ман хула» энциклопедире]
* [http://zvenigovofoto.hoter.ru/wiki/724/235_Звенигово_—_маленький_город_на_Волге Хула кун-çулĕ]{{Ĕçлемен каçă|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
{{Мари Эл}}
{{Mari-El-geo-stub}}
[[Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа]]
[[Категори:1860 ҫулта никӗсленӗ пурӑнан вырӑнсем]]
[[Категори:Шуланкă]]
[[Категори:Мари Элĕн район центрĕсем]]
[[Категори:Мари Элĕн хулисем]]
[[Категори:Атăл çинчи хуласем]]
[[Категори:Шуланкă районĕнчи пурăнан вырăнсем]]
70zxujx1c3igr17wxnyb2ta6dsoxsjd
Копенгаген тĕплĕх биржи
0
12731
876959
473502
2026-08-29T16:06:01Z
InternetArchiveBot
28304
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
876959
wikitext
text/x-wiki
'''Копенгаген тĕплĕх биржи (Copenhagen Stock Exchange)''' тĕрлĕ финансă инструменчĕсемпе сутă-илӳ-тăвать. Çак пасарта [[хаклă хут]]семпе ([[акци]]сем, [[облигаци]]семпе), укçа инструменчĕсемпе (хысна вексĕлĕсем), [[фьючерс]]ăсемпе тата процентсен ставки çине хунă [[опцион]]сем тата [[биржă индексĕ]]сĕемпе, çаплах ацисен индекс курсĕпе те сутă-илӳ тăваççĕ.
Копенгаген тĕплĕх биржи универсаллă шутланать, çавăнпа кунта фьючерссем тата опционсем сутаççĕ-илеççĕ. Вĕсен хушшинче - KFX индексĕн фьючерсĕсем тата фьючессем илмелли опционсем, акцисем илмелли опционсем. Копенгаген тĕплĕх биржи сутă-илӳ енĕпе Европăри ултăмĕш/çиччĕмĕш калăпăшлă облигаци пасарĕ шутне кĕрет. Çак пасарăн пахалăхне патшалăхăн тата ипотека облигацийĕсем хăпартса тăраççĕ.
[[2000]] çӳл вĕçнелле Копенгаген тĕплĕх биржин [[листинг]]ĕнче 235 компани (çав шутра 10 ют çĕр) акцийĕсем пулнă.
== Истори ==
[[1996]]ç. [[Копенгаген]] [[тĕплĕх биржи]]не [[акционерлă пĕрлĕх]]е куçăраççĕ. Çăк ĕç вĕçĕпе биржăн 60% акцийĕсем биржа юлташĕсен аллине лекеççĕ тата 20% - биржăра сутăнса тăракан акцисемпе облигацисен [[эмитент]]сен аллисенче.
== Çавăн пекех пăхăр ==
*[[Европа тĕплĕх биржисен шучĕ]]
== Каçăсем ==
*[http://omxgroup.com/nordicexchange Биржăн официаллă сайчĕ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131115095145/http://www.omxgroup.com/nordicexchange/ |date=2013-11-15 }}
[[Категори:Тĕплĕх биржисем]]
azqbo3cqmvc503ltbc4bj0reigp7i3d
Польша чĕлхин Силези диалекчĕсем
0
15019
876973
876923
2026-08-30T02:41:50Z
Ellodanis5
17302
Ellodanis5 [[Силеси чĕлхи]] страницӑн ятне [[Польша чĕлхин Силези диалекчĕсем]] ҫине улӑштарчӗ
876923
wikitext
text/x-wiki
[[Ӳкерчĕк:Languages of CE Europe-3.PNG|thumb|right|250px|Силеси чĕлхи - S*, M1]]
'''Силеси чĕлхи''' (сил. {{lang|szl|ślůnsko godka, ślůnsko szpracha, ślůnsko}}, {{lang-pl|język śląski}}) — [[хĕвеланăç славян чĕлхисем|анăç славян чĕлхисен]] [[лехит чĕлхисем|лехит пайне]] кĕрекен [[поляксем|поляксен]] [[Чĕлхе|чĕлхи]]. [[2011|2011 çулхи]] кăтартусем тăрăх 509 пин Поляк ăна хăйĕн тăван чĕлхи шутне кĕртнĕ.<ref>[https://web.archive.org/web/20121221235509/http://www.stat.gov.pl/cps/rde/xbcr/gus/LUD_raport_z_wynikow_NSP2011.pdf Narodowy Spis Powszechny Ludności i Mieszkań 2011. Raport z wyników] - Central Statistical Office of Poland</ref>
== Вырăнти пуплевсем ==
Виçĕ тĕрлĕ [[вырăнти пуплев]]е уйăраççĕ:
* çурçĕр силеси пуплевĕ;
* тĕп силеси пуплевĕ;
* кăнтăр силеси пуплевĕ.
== Çырулăхĕ ==
Çирĕплетнĕ [[алфавит]] çук. Хальхи вăхăтра пурĕ 10 ытла алфавитпа усă кураççĕ. [[2010|2010 çулта]] вĕсене тĕпе хурса Силеси алфавитне тунă. Ку алфавита халĕ тĕнче тетелĕнче (сăмахран, [[Википеди]]нче) усă кураççĕ.
'''Aa Ãã Bb Cc Ćć Dd Ee Ff Gg Hh Ii Jj Kk Ll Łł Mm Nn Ńń Oo Ŏŏ Ōō Ôô Õõ Pp Rr Ss Śś Tt Uu Ww Yy Zz Źź Żż'''
== Каçăсем ==
{{Commonscat|Silesian language|Силеси чĕлхи}}
{{InterWiki|code=szl|силеси}}
<!--Categories-->
[[Категори:Поляк чĕлхи]]
[[Категори:Лехит чĕлхисем]]
[[Категори:Хĕвеланăç славян чĕлхисем]]
[[Категори:Славян чĕлхисем]]
[[Категори:Инди-европа чĕлхисем]]
[[Категори:Чĕлхесем]]
m2jcxasjfh9hl0sxau0p2ggq88gbwi1
Торпедо Мускав ФК
0
16222
876992
837127
2026-08-30T06:41:02Z
InternetArchiveBot
28304
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
876992
wikitext
text/x-wiki
'''Торпе́до Мускав''' — [[Мускав]] хулин [[раççей]] [[футбол клубĕ]]. [[1924]] çулхи юпа уйăхĕнче «[[Лихачёв ячĕллĕ завод|АМО]]» автозаводăн РДПК футбол ушкăнĕнчен (Рабочий дом «Пролетарская кузница», [[1924]] ç. никĕсленĕ) йĕркеленĕ. [[1938]] çултанпа (СССР 4-мĕш чемпионачĕ) чемпионата хутшăнать, анчах та [[2006]] премьер-лигăран тухса ӳкет.
|image=
== Истори ==
== Паллă вылявçисем ==
[[Ӳкерчĕк:Валентин Иванов.jpg|thumb|right|«Торпедо» вылявçисем Валентин Козьмич Иванова пысăк футболран ăшшăн ăсатаççĕ. Сулахайран сылтăмалла: Леонид Пахомов, Валерий Воронин, Эдуард Стрельцов.]]
* [[Акимов Анатолий Михайлович]] ([[1945]]—[[1948]], [[1951]])
* [[Батанов Борис Алексеевич]] ([[1960]]—[[1966]])
* [[Воронин Валерий Иванович]] ([[1958]]—[[1969]])
* [[Вязьмикин Дмитрий Владимирович]] ([[2000]]—[[2001]])
* [[Гершкович Михаил Данилович]] ([[1967]]—[[1971]])
* [[Гомес Агустин Пагола]] ([[1947]]—[[1954]])
* [[Гусаров Геннадий Александрович]] ([[1957]]—[[1962]])
* [[Денисов Валентин Васильевич]] ([[1958]]—[[1962]], [[1966]])
* [[Евсеев Вадим Валентинович]] ([[1998]], [[2007]])
* [[Жарков Георгий Иванович]] ([[1939]]—[[1940]], [[1945]]—[[1951]])
* [[Иванов Валентин Козьмич]] ([[1953]]—[[1966]])
* [[Кавазашвили Анзор Амберкович]] ([[1960]]—[[1968]])
* [[Леонченко Владимир Валерьевич]] ([[1995]]—[[1997]], [[1999]]—[[2003]])
* [[Маношин Николай Алексеевич]] ([[1956]]—[[1962]])
* [[Медакин Александр Георгиевич]] ([[1956]]—[[1963]])
* [[Метревели Слава Калистратович]] ([[1956]]—[[1962]])
* [[Никонов Вадим Станиславович]] ([[1967]]—[[1975]], [[1977]]—[[1978]])
* [[Панов Александр Владимирович]] ([[2004]]—[[2006]], [[2007]])
* [[Пахомов Леонид Александрович]] ([[1967]]—[[1976]])
* [[Пономарёв Александр Семёнович]] ([[1941]]—[[1950]])
* [[Савичев Николай Николаевич]] ([[1984]]—[[1993]])
* [[Савичев Юрий Николаевич]] ([[1984]]—[[1990]])
* [[Семшов Игорь Петрович]] ([[1998]]—[[2005]])
* [[Стрельцов Эдуард Анатольевич]] ([[1954]]—[[1958]], [[1965]]—[[1970]])
* [[Талалаев Андрей Викторович]] ([[1991]]—[[1994]], [[1995]])
* [[Фалин Юрий Павлович]] ([[1955]]—[[1960]])
* [[Шустиков Виктор Михайлович]] ([[1958]]—[[1973]])
* [[Эгуавон Августин]] ([[1997]]—[[1999]])
== Каçăсем ==
* [http://fc-tm.ru/ «Торпедо Мускав» официаллă сайчĕ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190630153048/http://fc-tm.ru/ |date=2019-06-30 }}
* [http://fc-torpedo.atspace.com/ «Торпедо» истори сайчĕ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080224062358/http://fc-torpedo.atspace.com/ |date=2008-02-24 }}
* [http://torpedo-archives.narod.ru «Торпедо»: фоторхив, статистика]
* [http://unitedtorpedo.borda.ru/ Мускав «Торпедо» клубĕн хăна кĕнеки]
* {{lj comm|ru_torpedo}} ЖЖ-пĕрлĕхĕ
{{ПФЛ пĕрремĕш дивизионĕ}}
{{Раççей футбол Черкки çĕнтерӳçисем}}
{{СССР футбол чемпионĕсем}}
{{СССР футбол Черкки çĕнтерӳçисем}}
{{Раççейри футбол}}
{{Футбол порталĕ}}
[[Категори:Торпедо Мускав|*]]
[[Категори:СССР футбол клубĕсем]]
[[Категори:Мускав футбол клубĕсем]]
dfkf56u3z6b26aoixouwik0b7rvpuse
Калмăк чĕлхи
0
21945
876958
870355
2026-08-29T13:39:05Z
InternetArchiveBot
28304
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
876958
wikitext
text/x-wiki
{{Чĕлхе
|тĕс = алтай
|ят =Калмăк чĕлхи
|тăван ят = хальм́г кел́н
|паташлăхсем =[[Раççей Федерацийĕ]], [[Китай]], [[Монголи]]
|регионсем =[[Калмыки]], [[Синьцзян-Уйгур автономи районĕ]]
|официаллă чĕлхе =[[Калмыки]]
|йĕркелекен =
|калаçакан йышĕ =518 500
|рейтинг =
|статус =
|категори = [[Еврази чĕлхисем]]
|классификаци =
[[Алтай чĕлхисем|Алтай çемьи]] (тавлашуллă)
:[[Монгол чĕлхисем|Монгол турачĕ]]
::[[Çурçĕр монгол чĕлхисем|Çурçĕр монгол ушкăнĕ]]
:::[[Анăç монгол чĕлхисем|Анăç монгол кĕçĕн ушкăн]]
|çыру =[[кириллица]], [[тодо бичиг]] (Китайра) ([[Калмăк çырулăхĕ]])
|ГОСТ 7.75–97 =кал 260
|ISO2 =xal
|ISO3 =xal
}}
'''Калмăк чĕлхи''' (калм. ''хальмг келн'') — [[Раççей Федерацийĕ|Раççейĕн]] европа пайĕн кăнтăрĕнче ([[Калмыки]]) пурăнакан [[Калмăксем|калмăк]] тата Анăç Китайра ([[Синьцзян-Уйгур автономи районĕ]], Кукунор) тата Анăç Монголире ([[Кобда аймакĕ|Кобдапа]] [[Убсунур аймакĕ|Убсунур]] [[аймак]]ĕ) пурăнакан [[ойратсем|ойрат]] халăхĕсен чĕлхи. Палăртна кашни çĕршывра 170 пин калмăк ([[ойратсем|ойрат]]) пурăнать. Чĕлхен урăх ячĕсем — ойрат, джунгар, ойрат-калмăк, монгол-калмăк, анăç-монгол.
== Çырулăхĕ ==
{{main|Калмăк çырулăхĕ}}
''Раççейре усă куракан калмăк алфавичĕ:''
{| style="font-family:Arial Unicode MS; font-size:1.4em; border-color:#000000; border-width:1px; border-style:solid; border-collapse:collapse; background-color:#F8F8EF"
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | А а
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Ә ә
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Б б
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | В в
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Г г
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Һ һ
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Д д
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Е е
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Ё ё
|-
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Ж ж
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Җ җ
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | З з
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | И и
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Й й
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | К к
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Л л
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | М м
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Н н
|-
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Ң ң
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | О о
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Ө ө
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | П п
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Р р
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | С с
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Т т
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | У у
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Ү ү
|-
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Ф ф
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Х х
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Ц ц
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Ч ч
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Ш ш
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Щ щ
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Ъ ъ
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Ы ы
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Ь ь
|-
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Э э
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Ю ю
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Я я
|}
== Диалектсем ==
[[Ӳкерчĕк:Oirat-map-ru.png|400px|thumb|Китайра, Монголире тата Кăркăсстанра саралнă ойрат-калмăк диалекчĕсем.]]
* Атăлçи калмăкĕсен челхи
** Торгут диалекчĕ
*** Ăренпур пуплевĕ
*** Урал пуплевĕ
*** Каçпи пуплевĕ
*** Атăл пуплевĕ
*** Хошут пуплевĕ
*** Икицохур пуплевĕ
** Дербет диалекчĕ
*** Бага-Дербет пуплевĕ
*** Ики-дербет пуплевĕ
** Бузави (тан) калмăк пуплевĕ
* Кобдо-ойрат (алтай-саян) калмăкĕсен чĕлхи
** Дербет диалекчĕ
** Баит диалекчĕ
** Торгут диалекчĕ
** Урянхай даилекчĕ
** Захачинь диалекчĕ
** Дамби-элет диалекчĕ
** Мингат диалекчĕ
** Урянхай диалекчĕ
** Хотон диалекчĕ
* Торгут-олёт чĕлхи
** Цинхай (кукунор) диалекчĕ
** Эдзин-алашань диалекчĕ
* Синьцзянь ойрачĕсен чĕлхи
** Торгут диалекчĕ
*** Синьцзянь цахарĕсен пуплевĕ
** Элют диалекчĕ
** Хошут диалекчĕ
* Дархат чĕлхи (халхас чĕлхипе хутăш)
* Иссык-кӳл (караколь, кара-, сарт-) калмăкĕсен диалекчĕ
<ref>[[Баскаков, Николай Александрович|Баскаков Н. А.]] [http://altaica.narod.ru/LIBRARY/BASKAKOV/baskakov_alt1.pdf Алтайская семья языков и её изучение. М., 1981. С.22] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060926021120/http://altaica.narod.ru/LIBRARY/BASKAKOV/baskakov_alt1.pdf |date=2006-09-26 }}</ref> <ref>[https://web.archive.org/web/20070306150624/http://altaica.ru/LIBRARY/TODAEVA/tod_yaz_east.pdf Тодаева Б. Х. Язык монголов Внутренней Монголии. М., 1985. С. 12]</ref> <ref>[http://etheo.h10.ru/mong10.htm] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070716174759/http://etheo.h10.ru/mong10.htm |date=2007-07-16 }}</ref>
== Асăрхавсем ==
{{асăрхавсем}}
== Вуламалли ==
== Каçăсем ==
{{Interwiki|code=xal|Нүр халх|калмăкла|}}
{{ethnologue|KGZ|Калмăк чĕлхи}}
* [[Калмăк Википедийĕ]]
* [[:xal:Wikipedia:Хальмг келн|Грамматики]]
{{Монгол чĕлхисем}}
{{Раççей патшалăхĕн чĕлхисем}}
[[Категори:Калмăк чĕлхи]]
[[Категори:Раççей чĕлхисем]]
[[Категори:Китай чĕлхисем]]
[[Категори:Монголи чĕлхисем]]
[[Категори:Кăркăстан чĕлхисем]]
4pgkqhzeqw37om01082aci7c7x875z8
Норвег чĕлхи
0
22442
876969
875155
2026-08-29T21:29:32Z
InternetArchiveBot
28304
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
876969
wikitext
text/x-wiki
{{Чĕлхе
|тĕс=инди-европа
|ят=Норвег чĕлхи
|тăван ят=norsk
|патшалăхсем=[[Норвеги]]
|регионсем=
|официаллă чĕлхе=[[Норвеги]] (икĕ официаллă чĕлхе — [[букмол]] тата [[нюнорск]])
|калаçакансен йышĕ=4,6 млн.
|рейтинг=
|йĕркелекен=Букмолпа нюнорска Норвег чĕлхе канашĕ (Norsk språkråd) йĕркелесе пырать; riksmål — Норвег академийĕ
|статус=
|çухалнă=
|категори=[[Еврази чĕлхисем]]
|классификаци=
[[Инди-европа чĕлхисем|Инди-европа çемьи]]
:[[Герман челхисем|Герман турачĕ]]
::[[Скандинав челхисем|Скандинав ушкăнĕ]]
:::Континентри кĕçĕн ушкăн
|çыру=[[латиница]]
|ГОСТ 7.75–97=нор 506 — норвежский<br />нно 513 — нюнорск
|ISO1=no — норвег<br />nb — букмол<br />nn — нюнорск
|ISO2=nor — норвег<br />nob — букмол<br />nno — нюнорск
|ISO3=nor — норвег<br />nob — букмол<br />nno — нюнорск
}}
'''Норвег чĕлхи''' (норв. ''norsk'' [nɔʂːk]) — [[Герман чĕлхисем|герман]] ушкăнĕн чĕлхи, унпа [[Норвеги]]ре пуплеççĕ. Историлле норвег чĕлхине [[фарер чĕлхи|фарерпа]] [[исланд чĕлхи]]сем çывăх.
== Кун-çулĕ ==
== Асăрхавсем ==
{{асăрхавсем}}
== Каçăсем ==
* [http://norsk.h14.ru/books/abtspr.html О Норвег чĕлхи пирки] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110903064119/http://norsk.h14.ru/books/abtspr.html |date=2011-09-03 }} {{ref-ru}}
* [http://www.diktionary.net/ Норвег-Акăлчан сăмахсарĕ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110904054440/http://diktionary.net/ |date=2011-09-04 }} {{ref-en}}
* [http://learn-languages-online.info/learn_norwegian.php Норвег чĕлхине веренме] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100523151218/http://learn-languages-online.info/learn_norwegian.php |date=2010-05-23 }} {{ref-en}}
* [http://eursa.eu/node/242 Марина Шай. Записки иммигранта] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101215011058/http://eursa.eu/node/242 |date=2010-12-15 }}
{{Скандинави чĕлхисем}}
{{Хальхи герман чĕлхисем}}
{{Interwiki|code=no|Hovedside|норвегла|(букмол)}}
{{Interwiki|code=nn|Hovudside|норвегла|(нюнорск)}}
[[Категори:Норвеги чĕлхисем]]
[[Категори:Норвег чĕлхи|*]]
3jwyl5l4q3t10ahjc8zkqs7fobalcst
Телугу Википедийĕ
0
27747
876979
718590
2026-08-30T06:09:26Z
InternetArchiveBot
28304
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
876979
wikitext
text/x-wiki
{{Википеди уйрăмĕ
| код = te
| ячĕ = Телугу Википедийĕ
| тăван ячĕ = తెలుగు వికీపీడియా
| лого =
| чĕлхе = [[телугу (чĕлхе)|телугу]]
| ĕçе пуçланă вăхăт = [[2003]] [[Раштав, 3|раштавăн 3-мĕшĕ]]
}}
'''Телугу Википедийĕ''' ({{lang-te|తెలుగు వికీపీడియా}}) — [[Википеди]]н [[Телугу (чĕлхе)|телугу чĕлхиллĕ]] уйрăмĕ, [[Инди чĕлхисем|Инди чĕлхисен]] уйрăмĕсем хушшинче иккĕмĕш вырăнта.
Телугу Википедийĕ — 10 000 статьяран каçса кайнă [[Кăнтăр Ази]]ри чĕлхесен пĕрремĕш Википедийĕ<ref>[http://www.siliconindia.com/shownews/33342 Bengali Wikipedia crosses 10,000 articles] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061016105304/http://www.siliconindia.com/shownews/33342 |date=2006-10-16 }}{{ref-en}}</ref>. [[2006]] çулхи [[раштав, 12|раштавăн 12-мĕшĕнче]] статьясен шучĕ телугу уйрăмĕнче 25 000 иртсе кайрĕ.
[[2011]] çулхи [[çурла, 25çурлан 25-мĕшĕ]] тĕлне Телугу Википединче 48 490 статья пулнă, вăл чĕлхе уйрăмесем хушшинче 54-мĕш вырана тухнă<ref>[http://meta.wikimedia.org/wiki/List_of_Wikipedias#10_000.2B_articles Википедисен ят-йышĕ] на [[MetaWiki]]</ref>.
== Асăрхавсем ==
{{асăрхавсем}}
== Каçăсем ==
* [[:te:మొదటి_పేజీ|Телугу Википедийĕ]]
* [http://www.hindu.com/2008/01/08/stories/2008010851010200.htm The Hindu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110714040944/http://www.hindu.com/2008/01/08/stories/2008010851010200.htm |date=2011-07-14 }}
{{wiki-stub}}
{{Википедисем 10000-50000}}
[[Категори:Телугу чĕлхи|Википеди]]
[[Категори:Википеди уйрăмĕсем|Телугу]]
[[Категори:Дравиди Википедисем]]
1r2kj7j8z4hfj0miqx4i77mrj434qal
Мадагаскар Республики
0
28181
876964
871342
2026-08-29T19:06:22Z
InternetArchiveBot
28304
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
876964
wikitext
text/x-wiki
{{Патшалăх
|ChNm = Мадагаскар республики
|NationName = Repoblikan'i Madagasikara<br />République de Madagascar <br />
|FlagTitle = [[Мадагаскар ялавĕ]]
|PicFlag = [[Ӳкерчĕк:Flag_of_Madagascar.svg|125px]]
|LctCn = [[Ӳкерчĕк:Location Madagascar AU Africa.svg|250px]]
|CoA = [[Ӳкерчĕк:Coat_of_arms_of_Madagascar.svg|125px]]
|CoATitle = [[Мадагаскар гербĕ]]
|LNGs = [[малагаси]] тата [[франци чĕлхи]]
|CapCn = [[Антананариву]]
|BigCity = [[Антананариву]]
|TitleGl = [[Мадагаскар президенчĕсем|Президент]] тата Премьер министр
|PrezName = [[Радзуэлина Андри|Андри Радзуэлина]]<br />[[Беризики Омер|Омер Беризики]]
|MinList =
|MName =
|SqNumb = 45
|SqAll = 587 041
|YearP = 2008
|NasPop = 20 042 552
|NasPlot = 33
|NasNum = 48
|Valuta = [[ариари]] ([[ISO 4217|MGA]]
|GTOt = +3
|GTDo = +3
|GimnName = [[Мадагаскар патшалăхĕн гимнĕ]]
|Domen = [[.mg]]
|Tel = 261
}}
'''Мадагаскар Республики''' ( {{lang-mg|Repoblikan'i Madagasikara}}, {{lang-fr|République de Madagascar}}) - [[Инди океанĕ|Инди океанĕн]] хĕвеланăç пайĕнчи Мадагаскар утравĕнче, Африкăн хĕвелтухăç çыранĕ патĕнче вырнаçнă патшалăх. [[Африка|Африкăри]] тинĕс патне тухакан çĕршыв.
== Географи ==
{{main|Мадагаскар географийĕ}}
[[Ӳкерчĕк:Satellite image of Madagascar in September 2003.jpg|Утрав спутник çинчен|185px|thumb|right]]
[[Ӳкерчĕк:Isalo National Park 01.jpg|thumb|right|250px|[[Изало наци паркĕ]]]]
Мадагаскар утравĕ Кăнтăр Африкăн хĕвелтухăç çыранĕпе юнашар вырнаçнă. Чи çÿллĕ вырăн - [[Марумукутру]] (2876 м) сÿннĕ [[вулкан]]. Утрав тăршшĕ 1600 çх, сарлакăш - 600 çх ытла.
Утравăн варринчи пайне çуллĕ тулă Анджафи йышăнать. Вăл хăвеланăç еннелле сĕвек, хĕвелтухăç еннелле чăнкă çырсемпе анать.
=== Юханшывсемке кӳлĕсем ===
[[Ӳкерчĕк:Betsiboka estuary.jpg| [[Бецибука]] юханшыв вăрри.|185px|thumb|right]]
Инди океанне юхса кĕрекен юханшывсем кĕске, чуллă, гидроресурссемпе пуян, çулталăкĕпех нумай шывлă.
Хĕвелтухăç юханшывĕсем: [[Мананара]], [[Мангуру]], [[Манингури]], [[Бемариву]], [[Ивундру]] тата [[Манандзари]].
Анăçалла юхакан шывсем вăрăмрах, вĕсен шыв хăвăртлăхĕ пĕчĕкрех. Хĕвеланăç юханшывĕсем: [[Самбирану]], [[Махаджамба]], [[Бецибука]], [[Маниа]], [[Çурçĕр Махавави|Çурçĕр]] тата [[Кăнтăр Махавави]], [[Мангуки]], [[Унилахи]], [[Икупа]] тата [[Мандраре]].
Мадагаскарта виçĕ пысăк кӳлĕ пур: [[Алаутра]] (900 км²), [[Кинкуни]] (100 км²) тата [[Ихутри]] (96-112 км²). Алаутра кӳллинчен Манингури юханшывĕ пуçланать.
=== Флорăпа фауна ===
[[Ӳкерчĕк:Lemur.catta-01-ZOO.Dvur.Kralove.jpg|[[Кушак лемурĕ]].|115px|thumb|right]]
Биологсем хушшинче Мадагаскар эндемик биологи тĕсĕсем нумай пулнипе палăрса тăрать.
Сăмахран утраври сĕтпе тӑрантаракан чӗрчунсен чи пысӑкки — [[фосса]] ({{lang-la|Cryptoprocta ferox}}), сăнран пăхсан вӑл кушак йышшисене евӗрлӗ, çавна май ăна малтан вӑл йыша кĕртнӗ пулнӑ. Анчах чи çывăх чĕрчун - мангуст. Ун нĕселĕсем араслан пекех пысăк пулнине палăртнă. Хальхи вăхăтра утравра пурăнакан тискер кайăксем 20-30 миллион çул каялла Мадагаскар проливĕ урлă каçнă пĕр нĕселтен пулнине çирĕплетнĕ <ref>http://www.biology.duke.edu/yoderlab/pdfs/ipYoderFlynnNHMad.pdf</ref>.
[[Ӳкерчĕк:Panther Chameleon (Furcifer pardalis).jpg|Пантера хамелеонĕ (''Furcifer pardalis''), мадагаскар эндемикĕ.|185px|thumb|right]]
Мадагаскар утравне çынсем килсен кунти чĕрчунсен, уйрăмăнах илсен пысăк чĕрчунсен нумай пайне пĕтернĕ.
Мадагаскара тĕрлĕ йышши çĕр çинчи чĕрчунсем пилĕк хут колонизациленĕ. Колонистчен хушшинче çаксене уйăрма пулать: [[тенрексем]], [[лемурсем]], [[мадагаскар тискер кайăкĕсем]], [[мулкач тутиллĕ арлансем]] тата халь вилнĕ пăрăхлăшăл.
Утравра çара çерçисем нумай, тахçан бегемот йышшисем пурăннă.
Ӳсентăрансен 8 килйышĕ утравра эндемиксем шутланаççĕ:[[астеропейные]] ({{lang-la|Asteropeiaceae}}), [[дидимелесоцветные]] ({{lang-la|Didymelaceae}}), [[дидиереевые]] ({{lang-la|Didiereaceae}}), ''Kaliphoraceae'', ''Melanophyllaceae'', [[физеновые]] ({{lang-la|Physenaceae}}), [[сарколеновые]] ({{lang-la|Sarcolaenaceae}}) тата [[сферосепаловые]] ({{lang-la|Sphaerosepalaceae}}).
== Административла пайлану ==
=== Провинцисем ===
[[Ӳкерчĕк:MadagascarProvinces001.png|right|105px|МАдагаска провинцийĕсем]]
Мадагаскар провинцийĕсем:
{| class="standard"
|+
! |№
! |Провинци
! |Тĕпĕ
! |Лаптăк [[квадратла километр|км²]]
! |Лаптăк %
! |Халăх йышĕ
! |Халăх йышĕ %
|-----
| 1
| [[Антананариву (провинци)|Антананариву]]
| [[Антананариву]]
| 58 283
| 9,9 %
| 4 580 788
| 29,2 %
|-----
| 2
| [[Анциранана (провинци)|Анциранана]]
| [[Анциранана]]
| 43 046
| 7,4 %
| 1 188 425
| 7,6 %
|-----
| 3
| [[Фианаранцуа (провинци)|Фианаранцуа]]
| [[Фианаранцуа]]
| 102 373
| 17,6 %
| 3 366 291
| 21,5 %
|-----
| 4
| [[Махадзанга (провинци)|Махадзанга]]
| [[Махадзанга]]
| 150 023
| 25,5 %
| 1 733 917
| 11,0 %
|-----
| 5
| [[Туамасина (провинци)|Туамасина]]
| [[Туамасина]]
| 71 911
| 12,2 %
| 2 593 063
| 16,5 %
|-----
| 6
| [[Тулиара (провинци)|Тулиара]]
| [[Тулиара]]
| 161 405
| 27,4 %
| 2 229 550
| 14,2 %
|+
|}
<br /><br />
Çĕршыв 6 автономла провинципе ({{lang-mg|faritany mizakatena}}) 22 региона пайланать. Провинцисем çине 1946-мĕш çулта [[Франци]] инициативипе пайланă, начах малтан 5 провинчи çеç пулнă. [[Анциранана (провинци)|Анциранана]] 50-мĕш çулсенче анчах автономи илнĕ.
2007-мĕш çулта провинцисене пĕтерес тесе ăнăçлă [[референдум]] ирттернĕ, çапла май малалла çĕршыв регионсем çине пайланать.
=== Регионсем ===
Мадагаскар регионĕсен списокĕ:
[[Ӳкерчĕк:Madagascar-regions.png|right|290px]]
{| class="standard"
|+
!№ || Ячĕ ||Тĕп хули || Халăх йышĕ || Лаптăк [[квадратлă километр|км²]]
|-
|1 || Диана || [[Анциранана]] || 485 800 || 19 266
|-
|2 || Сава || Самбава || 805 300 || 25 518
|-
|3 || Итаси || Миаринариву || 643 000 || 6993
|-
|4 || Аналаманга || [[Антананариву]] || 2 811 500 || 16 911
|-
|5 || Вакинанкаратра || [[Анцирабе]] || 1 589 800 || 16 599
|-
|6 || Бунгулава|| Цируанумандиди || 326 600 || 16 688
|-
|7 || Суфия || Анцухихи || 940 800 || 50 100
|-
|8 || Буени|| [[Махадзанга]] || 543 200 || 31 046
|-
|9 || Бецибука|| Маэватанана || 236 500 || 30 025
|-
|10 || Мелаки || Маинтирану || 175 500 || 38 852
|-
|11 || Алаутра-Мангуру || [[Амбатундразака]] || 877 700 || 31 948
|-
|12 || Ацинанана|| [[Туамасина]] || 1 117 100 || 21 934
|-
|13 || [[Аналанджируфу]] || Фенуариву || 860 800 || 21 930
|-
|14 || Амурун’и Маниа || [[Амбуситра]] || 693 200 || 16 141
|-
|15 || Верхняя Мациатра || [[Фианаранцуа]] || 1 128 900 || 21 080
|-
|16 || Ватувави-Фитувинани || [[Манакара]] || 1 097 700 || 19 605
|-
|17 || Ациму-Ацинанана || [[Фарафангана]] || 621 200 || 18 863
|-
|18 || Ихурумбе || Ихуси || 189 200 || 26 391
|-
|19 || Менабе || Мурундава || 390 800 || 46 121
|-
|20 || Ациму-Андрефана || [[Тулиара]] || 1 018 500 || 66 236
|-
|21 || Андруи || [[Амбувумбе|Амбувумбе-Андруи]] || 476 600 || 19 317
|-
|22 || Ануси || Таулантару || 544 200 || 25 731
|}
== Халăхĕ ==
2010-мĕш çулта 21,3 млн çын пурăнать.
Çулталăка халăх йышĕ 3 % ÿсет (тĕнчере 12-мĕш вырăн).
Пĕр хĕрарăм пуçне — 5,1 ача çурăлать (тĕнчере 20-мĕш вырăн).
Вăтам пурнăç тăрршĕ — 61 çул арçынсен, 65 çул хĕрарăмсен.
Хулара пурăнакансен шайĕ — 29 %.
== Асăрхавсем ==
{{асăрхавсем}}
== Каçăсем ==
{{commonscat|Madagascar}}
* [http://www.ng.ru/science/2008-07-09/14_madagaskar.html Малайский мир у берегов Африки]
* [http://promadagascar.com/ ProMadagascar.com — научный взгляд на великий остров]{{Ĕçлемен каçă|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
; Правительство
* [http://www.madagascar.gov.mg/ Правительство Мадагаскара] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081024185803/http://www.madagascar.gov.mg/ |date=2008-10-24 }}
* [http://www.assemblee-nationale.mg/en/accueil.php Национальная Ассамблея Магаскара] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071026102510/http://www.assemblee-nationale.mg/en/accueil.php |date=2007-10-26 }}
* [http://www.madagascar-diplomatie.net/ Министерство иностранных дел Магаскара]
* Посольства и представительства
** [http://www.madagascar-embassy.ca/ Канада] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071012170335/http://madagascar-embassy.ca/ |date=2007-10-12 }} [http://www.madagaszkar.hu/ Венгрия] [http://www.embassy.org/madagascar/ США]
* [https://www.cia.gov/library/publications/world-leaders-1/world-leaders-m/madagascar.html Глава государство и члены кабинета, с ЦРУ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091026200124/https://www.cia.gov/library/publications/world-leaders-1/world-leaders-m/madagascar.html |date=2009-10-26 }}
; Тĕп информаци
* [http://ucblibraries.colorado.edu/govpubs/for/madagascar.htm Madagascar] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120829212249/http://ucblibraries.colorado.edu/govpubs/for/madagascar.htm |date=2012-08-29 }} from ''UCB Libraries GovPubs''
* {{dmoz|Regional/Africa/Madagascar}}
* {{wikiatlas|Madagascar}}
* {{wikitravel}}
; МИХ
* [http://allafrica.com/madagascar/ Madagascar] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180610195921/http://allafrica.com/madagascar/ |date=2018-06-10 }} Новости online на ''allAfrica.com''
; Экологи
* [http://www.parcs-madagascar.com/ Madagascar’s National Parks and Reserves] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210512201844/http://www.parcs-madagascar.com/ |date=2021-05-12 }} Официальный веб-сайт парков и заповедников Мадагаскара
* [http://www.conservation.org/explore/regions/africa_madagascar/madagascar/Pages/default.aspx Conservation International] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080108022949/http://www.conservation.org/explore/regions/africa_madagascar/madagascar/Pages/default.aspx |date=2008-01-08 }} — Madagascar overview pages
* [http://www.nyas.org/snc/podcastdetail.asp?id=1845 New York Academy of Sciences] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160412182641/http://www.nyas.org/snc/podcastdetail.asp?id=1845 |date=2016-04-12 }} ''Conserving Madagascar'' — Podcast by Helen Crowley
* [http://www.mwc-info.net/en/services/journal.htm Journal Madagascar Conservation & Development] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091001145341/http://www.mwc-info.net/en/Services/journal.htm |date=2009-10-01 }}
* [http://www.wildmadagascar.org/ WildMadagascar.org] Обзоры, новости, фотографии, история культуры. {{ref-en}} {{ref-fr}}
* [http://www.africa.it/madagascar/foto.asp Madagascar] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081207031100/http://www.africa.it/madagascar/foto.asp |date=2008-12-07 }} Фотографии Магаскара
* [http://www.palmarium.biz/en The Palmarium reserve] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090730220332/http://www.palmarium.biz/en |date=2009-07-30 }}, is situated on the East coast of Madagascar.
{{Франкофони}}
{{Африка пĕрлĕхĕ}}
{{Африка патшалăхĕсем}}
[[Категори:Мадагаскар|*]]
[[Категори:Тинĕс патне тухакан çĕршывсем]]
[[Категори:Унитари патшалăхсем]]
[[Категори:Африка утравĕсем]]
s8qa50s5w9hfmxziuak3o6m7w5teqa2
Лебедев Владимир Сергеевич
0
48557
876960
836775
2026-08-29T17:53:15Z
InternetArchiveBot
28304
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
876960
wikitext
text/x-wiki
{{Ăсчах
|Ят = Лебедев Владимир Сергеевич
|Тăван ят =
| Ӳкерчĕк =
| Анлăшĕ = 260px
| Ӳкерчĕке ăнлантарни =
|Алпусни =
|Çуралнă вăхăт = 1954 çул
|Çуралнă вырăн ={{ÇуралнăВырăн|Мускав|Мускавра}}
|Вилнĕ вăхăт =
|Вилнĕ вырăн =
|Гражданлăх = СССР, Раççей
|Ăслăлăх сфери = [[Квант радиофизики]]
| Ĕçлев вырăнĕ = [[ФИАН]], [[Мускаври физикăпа техника институчĕ|МФТИ]]
|Альма-матер = [[Мускаври физикăпа техника институчĕ|МФТИ]]
|Ăслăлăх ертӳçи =
|Паллă вĕренекенсем =
|Паллă =
| Чыславсемпе парнесем =
{{!}}
{{!}}}
|Сайт =[http://www.lebedev.ru/ru/structure/?command=people&id_people=2411 lebedev.ru]
}}
''' Владимир Сергеевич Лебедев ''' – (1954, Мускав) - физика-математика ăслăхĕсен докторĕ, профессор [[Мускаври физикăпа техника институчĕ|Мускаври физикăпа техника институчĕн]] квант радиофизики кафедрин ертӳçи
==Ĕçĕсем==
* {{кĕнеке
| автор = V. S. Lebedev and I. L. Beigman
| пуçелĕк = Physics Of Highly Excited Atoms And Ions
| издательство = Springer-Verlag Telos
| год = 1999
| серия = Springer Series on Atoms + Plasmas
| страниц = 298
| isbn = 354064234X
| тираж =
}}
==Каçăсем==
* [http://www.lebedev.ru/ru/structure/?command=people&id_people=2411 Лебедев Владимир Сергеевич в ФИАН им. П. Н. Лебедева] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304083139/http://www.lebedev.ru/ru/structure/?command=people&id_people=2411 |date=2016-03-04 }}
* [http://sites.lebedev.ru/kaf_krf/show.php?page_id=1248 Кафедра квантовой радиофизики — Кафедра сегодня] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304090614/http://sites.lebedev.ru/kaf_krf/show.php?page_id=1248 |date=2016-03-04 }}
== Асăрхавсем ==
{{асăрхавсем}}
[[Категори:СССР физикĕсем]]
[[Категори:МФТИ вĕрентекенĕсем]]
1kw5tyr9m33top1if68gwtrxdmnpk3l
Макиавелли Никколо
0
49255
876965
790143
2026-08-29T19:17:23Z
InternetArchiveBot
28304
Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
876965
wikitext
text/x-wiki
{{Çыравçă
|Ят = Никколо Макиавелли
|Ӳкерчĕк = Portrait of Niccolò Machiavelli by Santi di Tito.jpg
|Анлăшĕ =
|Ӳкерчĕке ăнлантарни = Никколо Макиавелли
|Çуралнă чухнехи ят = Niccolò di Bernardo dei Machiavelli
|Суя ятсем =
|Çуралнă вăхăт = [[1469]] çулхи [[çу, 3|çу 3-мĕшĕ]]
|Çуралнă вырăн = {{ÇуралнăВырăн|Флоренци|Флоренци}}, [[Итали]]
|Вилнĕ вăхăт = [[1674]] çулхи [[çĕртме, 21|çĕртме 21-мĕшĕ]]
|Вилнĕ вырăн = {{ВилнĕВырăн|Флоренци|Флоренци}}, [[Итали]]
|Гражданлăх = Итали
|Ĕçлев тĕсĕ = Итали шухăшлавçи, философĕ, çыравçи, политика ĕçченĕ
|Хастар çулсем = [[1498]]—[[1525]]
|Ĕçсен чĕлхи = [[итал чĕлхи|итал]]
|Дебют =
|Çырни = Machiavelli Signature.svg
|Викиампар =
|Викивулавăш = Никколо Макиавелли
}}
Никколо́ Макиаве́лли (Макьявелли, {{lang-it|Niccolò di Bernardo dei Machiavelli}}); 3 çу 1469, Флоренци - 21 çĕртме 1527, унтах) — итали шухăшлавçи, философĕ, çыравçи, политика ĕçченĕ — Флоренцире иккĕмĕш канцеляри секретарĕ пулнă, республикăн дипломатлă çыхăнувĕсемшĕн явап тытнă, çар вĕрентÿвĕн теори авторĕ. Патшалăхăн вăйлă влаçĕшĕн тăнă, ăна тата та вăйлатма пур мелĕпе те усă курма юрать тесе хăйĕн 1532-мĕш çулта тухнă [[Патша (Макиавелли)|«Патша»]] ятлă ĕçĕнче çырнă.
== Пурнăçĕпе ĕçĕ-хĕлĕ ==
Макиавелли 1469-мĕш çулта, хула - патшалăх Флоренципе юнашар вырнаçнă Сан-Кашано ялĕнче Бернардо ди Николо Макиавелли (1426-1500) адвокатпа Бартоломмеи ди Стефано Нели (1441-1496) кил-йышĕнче çуралнă. Унăн аппăшĕсем — Примавера (1465), Маргарита (1468), тата шăллĕ Тотто (1475) пулнă. Латин тата итал классикине вĕренсе тулли пĕлÿ илнĕ. Тит Ливий, Иосиф Флавий, Цицерон, Макробий ĕçĕсемпе паллă
пулнă. Авалхи грек чĕлхине вĕренмен пулин те, латин чĕлхи çине куçарнă Фукидид, Полибийпе Плутарх ĕçĕсемпе паллашнă, вĕсем ăна хăйĕн истори трактачĕсем çырма хавхалантарнă.
[[Ӳкерчĕк:Machiavelli Principe Cover Page.jpg|мини|слева|Никколо Маккиавелли çырнă «Патша», 1532]]
Вăл çамрăклах политикăпа кăсăкланнă, ун çинчен хальхи кунччен упранса юлнă çырăвĕнче, пуш уйăхĕн 9-мĕшĕнче 1498-мĕш çулхи хăйĕн тусĕ, Римри Флоренци элчи Рикардо Бекки патне янăскерĕнчен пĕлетпĕр; унта вăл Джироламо Савонарола ĕçĕсене хурласа тиркенĕ. Унтан та маларах, 1497-мĕш çулта Джованни Лопес кардинал патне янă çырура Пацци кил-йышĕн тавлвшуллă çĕрĕсене хăйĕн çемьине уйăрса пама ыйтать.
Кун-çулне çыракан Роберто Ридольфи Макиавеллине çакăн пек сăнарласа парать: «Вăл яштака çын пулнă, вăтам çÿллĕшлĕ, çинçерех пĕвĕллĕ. Хура çÿçлĕ, шурă ÿтлĕ, пĕчĕк пуçлă, начар питлĕ, çÿллĕ çамкаллă. Питĕ çиçе куçĕсемпе хĕсĕк çÿхе тутисем ялан кăштах иктĕллĕн кулнăн туйăнтарнă».
Никколо Макиавелли пурнăçне икĕ тапхăра уйăрма пулать: пурнăçĕн пĕрремĕш пайĕнче ытларах патшалăх ĕçĕсенче хутшăнать.1512-мĕш çултан иккĕмĕш пайĕ пуçланать, Макиавеллине политика ĕçĕнчен тухма ирĕксĕрлеççĕ.
Макиавелли лăпкă саманара пурăнман. Ун вăхăтĕнче Италире влаç алăран алăна час-часах куçнă, пуян хула-патшалăхсем, сăмахран, Флоренципе Генуя е Франци, е Испани, е Сăваплă Рим ĕмпÿлĕх пусмăрне лекнĕ.
1494-мĕш çулта Франци королĕ Карл VIII Италине кĕнĕ те чÿк уйăхĕнче Флоренцине çитнĕ. Пьеро ди Лоренцо Медичине, унăн кил-йышĕ 60 çул хушши хулан пуçлăхĕ пулнă, сутăнчăк тесе айăпласа кăларса янă. Франци королĕ патне янă элчĕсен пуçлăхĕ пулма Савонарола мăнаха лартнă.
1498-мĕш çулта Макиавелли секретарь тата элчĕ пулса патшалăхăх ĕçне кÿлĕнет. Вăл дипломатлă калаçусемшĕн тата çар ĕçĕсемшĕн явапланă.
1499-1512-мĕш çулсенче вăл чылай дипломатлă миссисем Людовик XII, Фердинанд II тата Рима Папа картисене ярса пурнăçлать.
1501-мĕш çулхи кăрлач уйăхĕн 14-мĕшĕнче Макиавелли каллех Флоренцине таврăннă, кунта вăл авланнă, арăмĕн, Мариетта ди Луиджи Корсини çемьипе Макиавелли çемьи пĕр шайра тăнă. Ку мăшăрлану икĕ кил-йыш хушшинчи пайталлă килĕшÿ пулсан та Никколо арăмне килĕштернĕ, вĕсен пилĕк ача пулнă. Дипломат ĕçĕсемпе чикĕ леш енче нумай вăхăт ирттернĕ май Макиавелли ытти хĕрарăмсене те çепĕç туйăмсем парнеленĕ.
1502-1503-мĕш çулсенче вăл Чезаре Борджиа патĕнче ĕçлет. Борджиа Италин варри çĕрĕсене пĕр влаç алне пуçтарать.
Папа Александр VI вилĕмĕ унăн ывăлне, Борджиăна укçа-тенкĕсĕр хăварать, варри çĕрсем каллех пайланма пуçлаççĕ.
[[Ӳкерчĕк:Santa Croce Machiavelli cenotaph 2.jpg|мини|справа|Палăкĕ çинче çырни]]
1503-мĕш çулта 24-мĕш юпара Макиавеллине Рима янă. Макиавелли пĕрремĕш Флоренци кун-çулĕнче профессиллĕ çар туса хунă.
1503-1506-мĕш çулсенче Макиавелли Флоренци хулин хÿтĕлевĕшĕн явапланă. Вăл укçа тÿлесе илнĕ çара шанман, граждансенчен пуçтарса туса хунă çара çех шаннă.
1512-мĕш çулхи авăн уйăхĕн 1-мĕшĕнче Джованни Медичи Флоренцине таврăннă. Влаçе каялла туртса илнĕ. Республикăна путарнă.
1513-мĕш çулта Макиавеллине каварçă тесе айăпласа тĕрмене хупнă. Тĕрме асапĕсем ăна хуçайман, вăл айăпланусене йышăнман, ирĕке тухнă. Вăл Флоренцирен çывăх хăйĕн Sant’Andrea кил-çуртĕнче пурăнса трактатсем çырма тытăннă, хăшĕсене кура вăл политикăллă философи кун-çулĕнче
чыслă вырăн йышăннă.
1520-мĕш çулхи чÿк уйăхĕнче ăна Флоренцине чĕннĕ, кунта вăл историограф вырăнне йышăннă. 1520-1525-мĕш çулсенче вăл «Флоренци кун-çулне» çырнă.
Макиавелли Сан-Кашанора, Флоренции, в 1527-мĕш çулта вилнĕ. Унăн вильтăпри вырăнĕ паллă мар; апла пулин те Флоренцири Санта-Кроче чиркÿвĕнче ăна чыслакан [[кенотаф]] пур. Палăкĕ çинче «Нимĕнле эпитафи те çак ятăн мăнаçлăхне ытараймĕ» тесе çырнă.
== Тĕнче тавракурăмĕпе шухăшĕсем ==
== Тиркевпе пĕлтерĕшĕ ==
Макиавеллин пĕрремĕш тиркевçисем Томмазо Кампанеллăпа Жан Боден пулнă. Жан Боден Макиавелли экономика, социал тата культура цивилизацин кун-çул аталанувĕнче патшалăх чи çÿллĕ вырăн йышăнать тенĕ шухăшĕпе килĕшет.
1546-мĕш çулта Тридент соборĕн пайташăсен хушшинче сарнă материалта Макиавеллин «Патша» кĕнекине Сатана аллипе çырнă тенĕ.
1559-мĕш çултан пуçласа унăн çырав хайлавĕсене пĕрремĕш «Юраман кĕнекесен индексне» кĕртнĕ.
Чи паллă Макиавеллине хирĕçлесе çырнă ĕç, 1740-мĕш çулта Аслă Фридрих хайланă «Антимакиавелли» пулнă.
Макиавелли хайлавĕсем Хĕвеланăç политикăллă философин аталанувĕн çĕнĕ тапхăрĕ пуçланнине пĕлтернĕ: Макиавелли шутланă тăрăх, малашĕнче политика ыйтувĕсем тĕн ĕненĕвĕн йĕркисем тăрăх йĕркеленмелле мар.
Ку сăваплă Августин философийĕ вĕçленнине кăтартнă: Макиавеллин мĕнпур шухăшлавĕсемпе мĕнпур ĕçĕ-хĕлĕ Турă Хули валли мар Этем Хули валли тивлетсе тунă.
Политика харпăр хăй тĕллĕн тишкерÿ пулнă май — патшалăх влаçне ÿстерсе вăйлатмалли ăсталăх пулса тăрать.
== Паллă çырав хайлавĕсем ==
*«Государь» (Il Principe)
Шухăшлавсем:
*«Рассуждения о первой декаде Тита Ливия» (Discorsi sopra la prima deca di Tito Livio) (первое издание — 1531)
*Discorso sopra le cose di Pisa (1499)
*«О том, как надлежит поступать с восставшими жителями Вальдикьяны» (Del modo di trattare i popoli della Valdichiana ribellati) (1502)
*«Описание того, как избавился герцог Валентино от Вителлоццо Вителли, Оливеретто Да Фермо, синьора Паоло и герцога Гравина Орсини» (Del modo tenuto dal duca Valentino nell’ ammazzare Vitellozzo Vitelli,Oliverotto da Fermo, etc.) (1502)
*Discorso sopra la provisione del danaro (1502)
*Discorso sopra il riformare lo stato di Firenze (1520)
Диалогсем:
*Della lingua (1514)
*Сăвăллă хайлавсем:
*Поэма Decennale primo (1506)
*Поэма Decennale secondo (1509)
*Asino d’oro (1517), стихотворное переложение «Золотого осла»
*Биографисем:
*«Жизнь Каструччо Кастракани из Лукки» (Vita di Castruccio Castracani da Lucca) (1520)<br />
Ытти:
*Ritratti delle cose dell’ Alemagna (1508—1512)
*Ritratti delle cose di Francia (1510)
*«О военном искусстве»(1519—1520)
*Sommario delle cose della citta di Lucca (1520)
*Istorie fiorentine (1520—1525), многотомная история Флоренции
*Frammenti storici (1525)<br />
Пьесăсем:
*Andria (1517) — перевод комедии Теренция
*Mandragola, комедия (1518)
*Clizia (1525), комедия в прозе
*Романсем:
*Belfagor arcidiavolo (1515)
== Каçăсем ==
* [http://machiavelli.letteraturaoperaomnia.org/translate_russian/index.html Никколо Макиавелли. Полные тексты и переводы.]
* {{cite web|url=http://www.vostlit.info/haupt-Dateien/index-Dateien/M.phtml?id=2053|title=Маккиавелли, Никколо. Письма и сочинения.|publisher=[[Восточная литература (сайт)|Восточная литература]]|accessdate=19 апреля 2011|archiveurl=http://www.webcitation.org/616VYbuJ3|archivedate=2011-08-21}}
<!-- Это собрание текстов дублирует «Восточную литературу», ни одно из них не является оригинальным издателем
* {{cite web|url=http://drevlit.ru/m.html|title=Маккиавелли, Никколо. Письма и сочинения.|publisher=[[Древняя литература]]|accessdate=19 апреля 2011}}-->
* [http://www.lib.ru/POLITOLOG/MAKIAWELLI/ Никколо Макиавелли. Сочинения.]
* [http://imwerden.de/cat/modules.php?name=books&pa=showbook&pid=1776 Никколо Макьявелли. «Сочинения и письма», М.: «АСТ», 2004, 820 страниц] (pdf)
* [http://drevlit.ru/texts/m/makkiavelli_10pisem.php Макиавелли. Десять писем (письма к Веттори)]
* [http://www.2012-7520.kiev.ua/%D0%9E%D0%B1%D1%89%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%B2%D0%BE/il-principe-1869.html Николай Макиавелли. «Государь», «Рассуждения на первые три книги Тита Ливия» 1869] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110109045519/http://www.2012-7520.kiev.ua/%D0%9E%D0%B1%D1%89%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%B2%D0%BE/il-principe-1869.html |date=2011-01-09 }} (pdf)
* [http://www.politnauka.org/library/classic/makiavelli2.php «Рассуждения о первой декаде Тита Ливия» Пер. Р. Хлодовского] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200128173330/http://www.politnauka.org/library/classic/makiavelli2.php |date=2020-01-28 }}
* [http://www.politnauka.org/library/classic/maki-gos.php «Государь» Пер. Г.Муравьевой, М.: «Художественная литература», 1982.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200120104135/http://www.politnauka.org/library/classic/maki-gos.php |date=2020-01-20 }}
* [http://russianway.rchgi.spb.ru/Макиавелли, Никколо pro et contra. Антология исследований о нём.]{{Ĕçлемен каçă|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{недоступная ссылка|число=14|месяц=05|год=2013}}
* [http://ec-dejavu.ru/m/Machiavelli.html Л. М. Баткин. Макьявелли; Е. П. Никитин. Загадка «Государя»; С. Н. Бледный. Истоки российского «макиавеллизма»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200119043731/http://ec-dejavu.ru/m/Machiavelli.html |date=2020-01-19 }}
* [[Грамши А.]] [http://www.revkom.com/index.htm?/biblioteka/levie/gramshi/gr-ogl.htm Тюремные тетради] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170306213954/http://www.revkom.com/index.htm?%2Fbiblioteka%2Flevie%2Fgramshi%2Fgr-ogl.htm |date=2017-03-06 }}
* [http://vpn.int.ru/index.php?name=Biography&op=page&pid=295 Макиавелли, Никколо — Биография. Библиография. Высказывания] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130405131156/http://vpn.int.ru/index.php?name=Biography&op=page&pid=295 |date=2013-04-05 }}
* [http://echo.msk.ru/programs/vsetak/548615-echo/ Николло Макиавелли: горе уму — Передача Натальи Басовской на радио «Эхо Москвы»]
== Вуламалли ==
* Попова И. Ф. «Правила императоров» танского Тай-цзуна и «Государь» Н. Макиавелли //Восток-Запад. Историко-литературный альманах 2003—2004. Под редакцией акад. В. С. Мясникова. М., 2005. С.191-203. ISBN 5-02-018485-3 (в обл.).
* Макиавелли в России: Восприятие на рубеже веков /Сост. Э. Г. Азгальдов, И. А. Быстрова; Под ред. В. Т. Данченко, В. А. Скороденко, Ю. Г. Фридштейна; Науч. консультант П. Д. Баренбойм. — М.: Рудомино, 1996. — 144 с.
* Максима Макиавелли. Уроки для России XXI века: Статьи. Суждения. Библиография /Под общей ред. П. Баренбойма; Автор идеи и руководитель проекта П. Баренбойм; Отв. ред. Е. Ю. Гениева. — М.: Рудомино, 2001. — 361 с.
* Фейхтвангер Лион, «Гойя, или Тяжкий путь познания». М., Правда, 1982
* Каппони Н. Макиавелли / Пер. с англ. М.: Вече, 2012. — 352 с., ил. — Серия «Великие исторические персоны», 3 000 экз., ISBN 978-5-9533-5336-6
* Тененбаум Б. Великий Макиавелли: Темный гений власти: «Цель оправдывает средства?». — М.: Яуза, Эксмо, 2012. — 480 с. — «Гении власти». — 3000 экз., ISBN 978-5-699-54146-1
[[Категори:Философсем, алфавитпа]]
[[Категори:Философсем]]
[[Категори:Пайăр çынсем:Итали]]
fwyiorheu4ua8yz4j269rliblpekxyp
Линилле мар динамика
0
78674
876963
656877
2026-08-29T18:09:51Z
InternetArchiveBot
28304
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
876963
wikitext
text/x-wiki
'''Линилле мар динамика''' — дисциплинăсем хушшинчи ăслав; линилле мар динамикăлла тытăмсемпе çавнашкалах линилле мар модельсене çырса кăтартма усă курни, — час-часах [[дифференциаллă танлăх]]сем тата дискретлă объектсем (майлаштарусем) вăя кĕреççĕ.
Линилле мар динамика шутне саксем кĕреççĕ:
* [[Пăркаланусăрлăх теорийĕ]]
* [[Динамикăлла хаос теорийĕ]]
* [[Эргодика теорийĕ]]
* [[Интегралланакан тытăмсен теорийĕ]]
== Вуламалли ==
* ''Малинецкий Г. Г., Потапов А. Б.'' Современные проблемы нелинейной динамики. М.:Эдиториал УРСС, 2000. — 326с.
* ''Данилов Ю. А.'' Лекции по нелинейной динамике. М.: Постмаркет, 2001. — 184с.
* ''Табор М.'' Хаос и интегрируемость в нелинейной динамике. М.: Эдиториал УРСС, 2001. — 318с.
== Çавăн пекех ==
* [[Хаос теорийĕ]]
* [[Синергетика]]
* [[Динамикăлла хаос]]
* [[Динамикăлла тытăмсен теорийĕ]]
* [[Дуффинг осцилляторĕ]]
== Каçăсем ==
*[http://www.scintific.narod.ru/nlib/ Электронная библиотека по нелинейной динамике]
*[http://nd.ics.org.ru/ Журнал Нелинейная динамика]
*[https://www.lhscientificpublishing.com/Journals/JAND-EditorialBoard.aspx Journal of Applied Nonlinear Dynamics] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190316070735/https://www.lhscientificpublishing.com/journals/JAND-EditorialBoard.aspx |date=2019-03-16 }} (Журнал по Прикладной Нелинейной Динамике)
{{физика уйрăмĕсем}}
[[Категори:Физика]]
[[Категори:Динамикăлла тытăмсем]]
85uoukdklydbmubv4tptu0a6295iy9x
Осман империйĕ
0
83783
876970
872304
2026-08-29T22:09:23Z
InternetArchiveBot
28304
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
876970
wikitext
text/x-wiki
{{Патшалăх
|ChNm = Осман империйĕ
|NationName = دَوْلَتِ عَلِيّهٔ عُثمَانِيّه
|FlagTitle = ялавĕ
|PicFlag = [[Ӳкерчĕк:Flag of the Ottoman Empire (1844–1922).svg|125px]]
|LctCn =
|CoA = [[Ӳкерчĕк:Osmanli armasi.svg|125px]]
|CoATitle = гербĕ
|LNGs = осман чĕлхи
|CapCn = Сёгют (1299—1329), Бурса (1329—1365), Адрианополь (1365—1453), [[Стамбул|Константинополь]] (1453—1922)
|BigCity =
|TitleGl =
|PrezName =
|MinList =
|MName =
|SqNumb =
|SqAll =
|YearP =
|NasPop =
|NasPlot =
|NasNum =
|Valuta = акче, куруш, лира
|GTOt =
|GTDo =
|GimnName =
|Domen =
|Tel =
}}
'''Осман империйĕ''' (осман. دولت عالیه عثمانیه — Devlet-i Âliyye-i Osmâniyye), тата '''Оттоман империйĕ''', '''Оттоман Порти''' е '''Порта''' — [[турккăсем|турккӑ]]-османсем [[1299]] ҫулхи [[Анатоли çурутравĕ|Кӗҫӗн Азин]] ҫурҫӗр-хӗвеланӑҫӗнче удж-бей Осман Гази ертсе пынипе туса хунӑ трансконтиненталлӑ [[патшалӑх]].
== Тӗп ӑнлантару ==
== Кун-ҫулӗ ==
=== Осман империйӗ чӑмӑртанни (1299—1453) ===
=== Осман империйӗ ӳсни (1453—1683) ===
* [[Мохач патĕнчи çапăçу (1526)]]
[[Ӳкерчĕк:1526-Suleiman the Magnificent and the Battle of Mohacs-Hunername-large.jpg|мини|слева|Мохач патĕнчи çапăçу, Локман миниатюри, 1588]]
=== Осман империйӗ арканни (1908—1922) ===
{{Main|Осман империйӗ арканни}}
== Вуламалли ==
*Norman Itzkowitz. Ottoman Empire and Islamic Tradition. — University of Chicago Press, 1980. — ISBN 0-226-38806-9.
*Patrick Balfour Kinross. The Ottoman Centuries: The Rise and Fall of the Turkish Empire. — William Morrow, 1979.
*Юджин Роган. Падение Османской империи. Первая мировая война на Ближнем Востоке, 1914–1920 гг = The Fall of the Ottomans: The Great War in the *Middle East. By Eugene Rogan. . — М.: Альпина Нон-фикшн, 2017. — 560 p. — ISBN 978-5-91671-762-4.
== Каҫӑсем ==
* [http://courses.washington.edu/otap/ Ottoman Text Archive Project — University of Washington] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110703054841/http://courses.washington.edu/otap/ |date=2011-07-03 }}
* [http://www.umich.edu/~turkish/ottemp.html The Ottoman Empire: Resources — University of Michigan]
* [http://www.turizm.net/turkey/history/ottoman.html The Ottoman Empire: A Chronological Outline]
* [http://www.theottomans.org/ Information about Ottomans]
* [https://www.youtube.com/watch?v=cnirm48r6iQ История Османской империи:образование, развитие и распад] на [[YouTube]] {{ru}}
* [http://www.wdl.org/ru/item/11770/ Турция в Азии] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150906211940/http://www.wdl.org/ru/item/11770/ |date=2015-09-06 }}
{{Пĕрремĕш Тĕнче вăрçи}}
[[Категори:Осман империйĕ]]
38386slrxcst77mc31ztid1erw9p1r8
Математикăлла статистика
0
85882
876966
685703
2026-08-29T19:45:51Z
InternetArchiveBot
28304
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
876966
wikitext
text/x-wiki
'''Математикăлла стати́стика''' — [[статистика|статистика]] валли ăслав тата [[ĕçлевлĕх]] тĕллевĕсемпе [[математика]] меслечĕсене усă курассине палăртакан ен (ăслăлăх).
== Вуламалли ==
* Вероятность и математическая статистика. Энциклопедия / Гл. ред. Ю. В. Прохоров. — М.: Изд-во «Большая Российская Энциклопедия», 1999.
* ''Вальд А.'' Последовательный анализ, пер. с англ.- М.: Физматгиз, 1960.
*
* ''[[Натан, Андрей Александрович|Натан А. А.]], Горбачёв О. Г., [[Гуз, Сергей Анатольевич|Гуз С. А.]]'' [http://www.mou.mipt.ru/matstat%20-tutorial%202004.rar Математическая статистика.] : учеб. пособие. М.: МЗ Пресс – МФТИ, 2004. ISBN 5-94073-087-6.
* ''Ширяев В. Д.'' Статистический последовательный анализ. Оптимальные правила остановки — М.: Наука, 1976
* ''Остапенко Р. И.'' [http://lib.sibnet.ru/book/18103 Математические основы психологии] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201104234803/http://lib.sibnet.ru/book/18103/ |date=2020-11-04 }} : учебно-методическое пособие для студентов и аспирантов психологических и педагогических специальностей вузов. - Воронеж: ВГПУ, 2010. - 76с.: ил. - ISBN 978-5-88519-680-2
== Каçăсем ==
* [https://web.archive.org/web/20120125133254/http://statexpert.org/articles/6/ Шкалы измерения]
== Асăрхавсем ==
{{Асăрхавсем}}
{{math-stub}}
{{Математика уйрăмĕсем}}
[[Категори:Математикăлла статистика| ]]
[[Категори:Машшынпа вĕрентесси]]
[[Категори:Маякилтерĕш математика]]
[[Категори:Статистика]]
[[Категори:Математика уйрăмĕсем]]
9j83f8wjqnlq11rb6j9zio6pa9uiros
Сӳтсе явасси:Польша чĕлхин Силези диалекчĕсем
1
90936
876975
704214
2026-08-30T02:41:50Z
Ellodanis5
17302
Ellodanis5 [[Сӳтсе явасси:Силеси чĕлхи]] страницӑн ятне [[Сӳтсе явасси:Польша чĕлхин Силези диалекчĕсем]] ҫине улӑштарчӗ
704214
wikitext
text/x-wiki
Кун пек «чăвашлатса» çырни мĕне пĕлтерет вара? Мĕн усси? --[[Хутшăнакан:Ellodanis5|Ellodanis5]] ([[Хутшăнаканăн канашлу страници:Ellodanis5|сӳтсе явни]]) 10:32, 21 Ака уйăхĕн 2021 (UTC)
:Тĕрĕсех çырнă — оригиналĕнчипе çепĕçӳллĕ. [[Хутшăнакан:Viktor|Viktor]] ([[Хутшăнаканăн канашлу страници:Viktor|сӳтсе явни]]) 05:00, 22 Ака уйăхĕн 2021 (UTC)
0mq8qw6oa36tvmizg3xrn6evboh5ol3
Категори:1860 ҫулта никӗсленӗ пурӑнан вырӑнсем
14
101576
876981
744887
2026-08-30T06:15:04Z
Max Tenche
25572
876981
wikitext
text/x-wiki
[[Категори:1860 ҫулта килнисем]]
[[Категори:XIX ӗмӗрте никӗсленӗ пурӑнан вырӑнсем]]
[[Категори:Никӗсленӳ ҫулӗсене кура пурӑнан вырӑнсем]]
4bwx04v0tpc6e4ksv9q2kl4bjxj96t6
876983
876981
2026-08-30T06:16:19Z
Max Tenche
25572
Max Tenche [[Категори:1860 çулта никĕсленĕ пурăнан вырăнсем]] страницӑн ятне [[Категори:1860 ҫулта никӗсленӗ пурӑнан вырӑнсем]] ҫине улӑштарчӗ
876981
wikitext
text/x-wiki
[[Категори:1860 ҫулта килнисем]]
[[Категори:XIX ӗмӗрте никӗсленӗ пурӑнан вырӑнсем]]
[[Категори:Никӗсленӳ ҫулӗсене кура пурӑнан вырӑнсем]]
4bwx04v0tpc6e4ksv9q2kl4bjxj96t6
Холоп (фильм)
0
101825
876995
812732
2026-08-30T10:02:57Z
InternetArchiveBot
28304
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
876995
wikitext
text/x-wiki
{{Фильм
|ЧăвЯчĕ = Холоп
|ТăвЯчĕ = Холоп
|Ӳкерчĕк =
|Жанр = [[драма]]
|Режиссёр = [[Клим Шипенко]]
| Продюсер = [[Илоян Эдуард Робертович|Эдуард Илоян]] (ген.)<br>[[Жалинский Денис Александрович|Денис Жалинский]] (ген.)<br>[[Вячеслав Дусмухаметов]] (ген.)<br>Таймураз Бадзиев (ген.)<br>[[Шляппо Виталий Петрович|Виталий Шляппо]] (ген.)<br>[[Троцюк Алексей Павлович|Алексей Троцюк]] (ген.)<br>Рафаел Минасбекян (ген.)<br>Вадим Верещагин (ген.)<br>[[Кушаев Александр Нариманович|Александр Кушаев]] (ген.)<br>Заурбек Богов (исп.)<br>Элла Сковородина (исп.)<br>Дарья Грацевич (креат.)<br>Антон Морозенко (креат.)<br>Дмитрий Пермяков (креат.)
| Сценарист = Дарья Грацевич<br>Антон Морозенко<br>Дмитрий Пермяков
| Актёрсем = [[Бикович Милош|Милош Бикович]]<br>[[Бортич Александра Николаевна|Александра Бортич]]<br>[[Самойленко Александр Валерьянович|Александр Самойленко]]<br>[[Миронова Мария Андреевна|Мария Миронова]]
| Оператор = Юрий Никогосов
| Композитор = [[Бурляев Иван Николаевич|Иван Бурляев]]<br>Дмитрий Носков
|Патшалăх = {{RUS}}
|Çул = 2019
|Компани = [[Yellow, Black and White]]
|Вăхăт =
| imdb_id = 11418452
}}
'''Холоп''' ({{lang-ru|Холоп}}) — [[Yellow, Black and White]] киностудире [[Клим Шипенко]] режиссёр 2019 çулта ӳкернĕ рус мусăк илемлĕ камичĕ.
== Сюжет ==
{{Çырмалла}}
== Рольсенче ==
== Асăрхавсем ==
{{асăрхавсем}}
== Каçăсем ==
* {{imdb title | id=11418452 | title=«Холоп»}}
* ''Реутова К.'' [https://www.kinoafisha.info/reviews/8328129/ «Холоп»: Рецензия Киноафиши] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230419075857/https://www.kinoafisha.info/reviews/8328129/ |date=2023-04-19 }} // Киноафиша.info, 26.12.2019
* [https://www.forbes.ru/karera-i-svoy-biznes/392075-zolotoy-holop-kak-sozdateli-glavnoy-komedii-goda-zarabotali-v-prokate Золотой «Холоп»: как создатели главной комедии года заработали в прокате под 3 млрд рублей] // [[Forbes (Россия)]], 29.01.2020
{{Клим Шипенко фильмĕсем}}
[[Категори:Вырăсла фильмсем]]
[[Категори:2019 çулхи Раççей фильмĕсем]]
[[Категори:Раççей кинокамичĕсем]]
[[Категори:2019 çулхи кинокамитсем]]
[[Категори:«Централ Партнершип» фильмĕсем]]
pondqyzryrp0x3u50sjhe8a9qkg30uw
Ягодная Поляна (Сарӑту облаҫӗ)
0
115614
876980
876544
2026-08-30T06:10:44Z
Max Tenche
25572
876980
wikitext
text/x-wiki
{{Пӗлтерӗшсем|Ягодная Поляна}}
{{ПВ64
|ят = Ягодная-Поляна
|ӳкерчӗк = Ягодная_Поляна_(Татищевский).jpg
|Статус = Сала
|Муниципаллӑ район = Татищево районӗ
|Муниципаллӑ йӗркеленӳ = Ягодная Поляна муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ
|Никӗсленӳ вӑхӑчӗ = [[1767]]
|Халӑх йышӗ = {{Пурӑнан халӑх| Ягодная Поляна (Саратовская область) | тс }} ({{Пурӑнан халӑх| Ягодная Поляна (Саратовская область) | г }})
|Малтанхи ятсем = ''Бееренфельд'' ({{lang-de|Beerenfeld}}),<br>''Баум'' ({{lang-de|Baum}}),<br> ''Старый Колонок''
|Почта индексӗ = 412185
|ОКАТО кочӗ = 63 246 870 001
|Сехет тӑрӑхӗ = Самар вӑхӑчӗ
}}
'''Ягодная Поляна''' ({{lang-de|Beerenfeld}}, {{lang-ru|Ягодная Поляна}}) — [[Сарӑту облаҫӗ]]н ([[РФ]]) [[Татищево районӗ]]нчи [[сала]], [[Ягодная Поляна муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ]]н [[администрациллӗ центр]]ӗ.
[[1767]] ҫулта Бееренфельд ({{lang-de|Beerenfeld}}) [[Нимӗҫсем|нимӗҫ]] колонийӗ пек никӗсленӗ. Совет вӑхӑтӗнче [[Атӑлҫи нимӗҫӗсен АССР]]-н [[Ягодная Поляна кантонӗ]] йӗркеленӗ, сала унӑн центрӗ пулса тӑнӑ<ref name = "Kozinets">{{кĕнеке |автор = Козинец С.Б. |пуçелĕк = Сарӑту облаҫӗн топонимиллӗ сӑмахсарӗ |каçă = https://oldsaratov.ru/sites/default/files/attachments/comments/forum/2020-08/kozinets_s_b_toponimicheskiy_slovar_saratovskoy_oblasti.pdf |вырăн = Сарӑту |издательство = "Саратовский справочник" |çул = 2015 |isbn = 978-5-91879-282-7}}</ref>. Анчах кантона хӑвӑрт пӑрахӑҫланӑ.
Пурӑнан халӑх — {{ Пурăнан халăх | Ягодная Поляна (Саратовская область) | тс }} ({{ Пурăнан халăх | Ягодная Поляна (Саратовская область) | г }}).
== Географи ==
Ягодная Поляна хир-вӑрман тӑрӑхӗнче, [[Атӑл сӑртлӑхӗ]]нче ларать. Сала балкӑри [[Сокурка]] юханшывӗн хӗрринче выртать. Унран ҫурҫӗрелле ''Лесничество'' вырӑнӗ пур, кӑнтӑралла ''Побочная Дача'' (ӗлӗкхи [[Побочное]] нимӗҫ ялӗ)<ref>{{cite web |author = |url = http://www.etomesto.ru/map-genshtab_m-38/?x=45.608864&y=51.971616 |title = M-38 карты Генштаба СССР. Волгоград, Саратов |lang = ru |website = www.etomesto.ru |date = |access-date = 2023-05-24 |url-status = live |archive-url = |archive-date = }}</ref>.
[[Сарӑту]]ран автоҫулпа 67 километр кӑнтӑр-тухӑҫалла, [[Татищево|Татищевӑран]] 48 километр ҫурҫӗр-анӑҫалла вырнаҫнӑ.
Ягодная Полянӑпа юнашар ялсем: [[Озерки (Петровск районӗ)|Озерки]], [[Песчанка (Аткарск районӗ)|Песчанка]], [[Сокур (Сарӑту облаҫӗ)|Сокур]], [[Беседка (Сарӑту облаҫӗ)|Беседка]], [[Козий Лоб]].
== Истори ==
Вырӑн, ӑҫта Ягодная Поляна сали никӗсленӗ, ҫакӑнпа ятпа пулса тӑнӑ мӗншӗн тесен унта тавра нумай хурӑн ҫырли ӳсет. [[Екатерина II|Иккӗмӗш Екатеринӑн]] указӗпе, [[1764]] ҫултан пуҫласа ҫак ҫӗрсенче нимӗҫ колонисчӗсем пурӑнса каяҫҫӗ.
[[1767]] ҫулхи [[ҫурла, 28|ҫурлан 28-мӗшӗнче]] официаллӑ никӗсленӗ. [[Гессен]]тен тата [[Пфальц (регион)|Пфальц]]ран пӗрремӗш 80 ҫемье пурӑнса кайнӑ<ref name="autogenerated1">{{кĕнеке |ответственный=Сост.: В. Ф. Дизендорф |пуçелĕк=Немцы России: населенные пункты и места поселения: энциклопедический словарь |каçă=https://wolgadeutsche.net/diesendorf/Ortslexikon.pdf |чĕлхе=ru |вырăн=М. |кăларăм=«ЭРН» |çул=2006 |страницы= |страниц=472 |isbn=5-93227-002-0 |archive-date=2022-01-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220123185303/https://wolgadeutsche.net/diesendorf/Ortslexikon.pdf}}</ref>. [[1871]] ҫулччен [[Сарӑту кӗпӗрни]]н [[Сарӑту уесӗ]]н Ягодная Поляна колонист округӗн центрӗ, ҫакӑн хыҫҫӑн ''Ягодная Поляна вулӑсӗн'' центрӗ.
[[1785]] ҫулта [[лютеранлӑх|лютеран]] прихучӗ уҫнӑ. [[1857]] ҫулта ҫӗр наделӗ — 7959 пилӗк, [[1910]] ҫулта — 8959 пилӗк. [[XX]] ӗмӗрӗн пуҫламӑшӗнче ялта арман ([[1912]] ҫултан), крахмал-патока савучӗ, ярмӑрккасем ирттернӗ, фельдшер-акушер вырӑнӗ, [[земство]] шкулӗ пулнӑ. [[1909]] ҫулта 198 ҫын [[Ҫӗпӗр]]ӗн Степь крайне тухса кайнӑ<ref name="autogenerated1" />. [[1926]] ҫулта коопераци лавкки, пуҫламӑш шкулӗ, халӑх ҫурчӗ, ҫурт-вулавӑш, ликбез вырӑнӗ, ял канашӗ пулнӑ. [[1930]] ҫулта ремонт мастер-ҫурчӗ уҫнӑ<ref name="autogenerated1" />. Коллективизаци вӑхӑтӗнче кунта пӗрремӗш колхоз туса хунӑ, унтан икӗ колхоз ҫине пайланӑ — «Квелие» («Пӗчӗк ҫӑлкуҫ») тата [[Роза Люксембург]] ячӗллӗ<ref name="autogenerated2"/>. [[1928]]—[[1932]] ҫулсенче [[Анат-Атӑл крайӗ]]н [[Сарӑту округӗ]]н ''[[Ягодная Поляна кантонӗ]]н'' центрӗ.
[[1932]]—[[1935]] ҫулта [[Атӑлҫи нимӗҫӗсен АССР|Атӑлҫи Нимӗҫӗсен Автономиллӗ Совет Социализм Республики]]н [[Ягодная Поляна кантонӗ]]н центрӗ<ref>{{cite web |author = Виктор Дизендорф, Александр Шпак |url = https://wolgadeutsche.net/lexikon/_ATD.htm |title = Административно-территориальные преобразования в Немповолжье |lang = ru |website = Geschichte der Wolgadeutsche |access-date = 2023-05-24 |deadlink = no |archive-url = https://web.archive.org/web/20161127155129/http://wolgadeutsche.net/lexikon/_ATD.htm |archive-date = 2016-11-27 |url-status = live }}</ref>. [[1935]] ҫулхи [[нарӑс уйӑхӗ]]нче кантона пӑрахӑҫланӑ та унӑн территорине [[Сарӑту облаҫӗ]]н йышне кӗнӗ, тата [[1941]] ҫулччен ял малалла районсенче кӗнӗ — [[Вязовка районӗ (Сарӑту облаҫӗ)|Вязовка районӗ]], [[Пасарлӑ Карабулак районӗ]], [[Ҫӗнӗ Бурасы районӗ]]<ref name="autogenerated2" />. Унтан [[Татищево районӗ]] йышне кӗртнӗ.
[[1935]] ҫултан [[Сарӑту крайӗ]]н йышӗнче ([[1936]] ҫултан — [[Сарӑту облаҫӗ]]нче).
[[1941]] ҫулта [[Атӑлҫи нимӗҫӗсем|нимӗҫ]] халӑхӗ [[Казахстан]]а [[ССРПри нимӗҫсен депортацийӗ|депортациленӗ]]. Кивӗ нимӗҫсен ҫурчӗсенче [[вырӑссем]], [[белоруссем]], [[украинсем]], [[поляксем]] пурӑнса кайнӑ. Ял халӑх йышӗ питӗ пӗчӗклетнӗ<ref name="autogenerated2" />.
== Халӑх йышӗ ==
;Халӑх йышӗ<ref name="autogenerated1"></ref>
{| class="wikitable" border="1"
|+
!1767!!1773!!1788!!1798!!1816!!1834!!1850!!1854!!1859!!1883!!1897!!1905!!1911!!1926!!1959<ref name="autogenerated2">{{cite web |title = Ягодная Поляна (Бееренфельд - Beerenfeld, Баум - Baum, Старый Колонок) |url = http://tatiskray.ru/index.html?3/125.htm |lang = ru |website = Татищевский край |access-date = 2023-09-29 |deadlink = yes |archive-url = https://web.archive.org/web/20190410021714/http://tatiskray.ru/index.html?3/125.htm |archive-date =2019-04-10}}</ref>
|-
|269||402||592||1537||1596||2922||4505||4524||5520||6030||6459||9351||9095||6597||1355
|}
{{ Пурăнан халăх | Ягодная Поляна (Саратовская область) }}
== Паллӑ вырӑнсем ==
* Гайер кил-йышӗн арманӗ<ref>[https://wikimapia.org/#lang=ru&lat=51.970440&lon=45.608733&z=16&m=w&show=/33493896/ru/%D0%9C%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D0%BD%D0%B8%D1%86%D0%B0-%D1%81%D0%B5%D0%BC%D1%8C%D0%B8-%D0%93%D0%B0%D0%B9%D0%B5%D1%80 Мельница семьи Гайер (Ягодная Поляна)]</ref>.
== Фотогалерей ==
<gallery mode="packed" caption="Сала курӑмӗсем">
Ӳкерчĕк:Дом культуры (Ягодная Поляна, Татищевский).jpg|Ял культура ҫурчӗ
Ӳкерчĕк:Детский сад (Ягодная Поляна, Татищевский).jpg|Ача-пӑча сачӗ
Ӳкерчĕк:Школа (Ягодная Поляна, Татищевский).jpg|Шкул
Ӳкерчĕк:Памятник воинам ВОВ (Ягодная Поляна, Татищевский).jpg|ТҪАВ ветеранӗсене палӑк
Ӳкерчĕк:Храм Святого Василия Великого (Ягодная Поляна, Татищевский).jpg|Аслӑ Василий чиркӗвӗ
</gallery>
<gallery mode="packed" caption="Салан тӗрлӗрен вырӑнӗсем">
Ӳкерчĕк:Стела Я люблю (Ягодная Поляна, Татищевский).jpg|«Я люблю» (Эпӗ юрататӑп) стелли
Ӳкерчĕк:Вид на Ягодную Поляну (Татищевский).jpg|Салана курӑм
Ӳкерчĕк:ООО Ягоднополянское (Татищевский).jpg|«Ягоднополянское» ЧТП
Ӳкерчĕк:Молитвенный дом (Ягодная Поляна, Татищевский).jpg|Кӗлӗ ҫурчӗ
Ӳкерчĕк:Здание (Ягодная Поляна, Татищевский).jpg|Пурӑнмалла мар ҫурт
</gallery>
== Ҫакӑн пек пӑхӑр ==
* [[Атӑлҫи нимӗҫӗсен АССР]]
* [[Ягодная Поляна кантонӗ]]
* [[Каменка кантонӗ]]
== Асӑрхавсем ==
{{Асӑрхавсем}}
== Вуламалли ==
* {{Cite web|url=http://www.lingvarium.org/russia/settlem-database.shtml|title=База данных «Этно-языковой состав населённых пунктов России»|author=Коряков Ю.Б.|website=|date=|publisher=|access-date=2020-11-13|archive-date=2017-11-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20171116115903/http://www.lingvarium.org/russia/settlem-database.shtml|deadlink=no}}
* {{кĕнеке |автор = Козинец С.Б. |пуçелĕк = Сарӑту облаҫӗн топонимиллӗ сӑмахсарӗ |каçă = https://oldsaratov.ru/sites/default/files/attachments/comments/forum/2020-08/kozinets_s_b_toponimicheskiy_slovar_saratovskoy_oblasti.pdf |вырăн = Сарӑту |издательство = "Саратовский справочник" |çул = 2015 |isbn = 978-5-91879-282-7}}
== Каҫӑсем ==
*[http://srtv.old.gks.ru/wps/wcm/connect/rosstat_ts/srtv/ru/census_and_researching/census/national_census_2010/score_2010/ Численность и размещение населения Саратовской области. Статистический сборник. 2012] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210908183629/http://srtv.old.gks.ru/wps/wcm/connect/rosstat_ts/srtv/ru/census_and_researching/census/national_census_2010/score_2010/ |date=2021-09-08 }}
{{Татищево районӗ}}
[[Категори:Атӑл тӑрӑхӗнчи нимӗҫ колонийӗсем]]
[[Категори:1767 ҫулта никӗсленӗ пурӑнан вырӑнсем]]
[[Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа]]
[[Категори:Татищево районӗнчи пурӑнан вырӑнсем]]
rjzdei54wlzoqt3ccbgxp7h24pljel3
Неман районĕ
0
121779
876968
837682
2026-08-29T21:04:35Z
InternetArchiveBot
28304
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
876968
wikitext
text/x-wiki
{{Администрациллĕ виçе
|Тĕс1 = {{Тĕс|Раççей}}
|Тĕс2 =
|Чăвашла ячĕ = Неман районĕ
|Тăван ячĕ = Неманский район [[File:Kleinballupönenfriedhof.jpg|300px]]
|Герб = Герб-Немана.svg
|Ялав = Флаг Немана.svg
|Ялава ăнлантарни = Неман районĕн ялавĕ
|Патшалăх = {{RUS}}
|lat_dir = N |lat_deg =54 |lat_min =02 |lat_sec =
|lon_dir = E |lon_deg =22 |lon_min =02 |lon_sec =
|Гимн =
|Статус = [[муниципаллă район]]
|Кĕрет = [[File:Flag of Kaliningrad Oblast.svg|25px]][[Калининград облаçĕ]]
|Тытăмĕ = {{nobr|2 муниципаллă йĕркеленӳ}}
|Тĕп хула = [[Неман (хула)|Неман]] хула
|Вăхăт = [[1946]], [[ака, 7]]
|Пуçлăх =
|Пуçлăх тĕсĕ = Район администрацин пуçлăхĕ (вăхăтлăха)
|Пуçлăх2 =
|Пуçлăх тĕсĕ2 = Район пуçлăхĕ/Район депутачĕсен Пухăвĕн председателĕ
|ШВП =
|ШВП çулĕ =
|ШВП вырăнĕ =
|ШВП пурăнан кашни çынна =
|ШВП пурăнан кашни çынна вырăнĕ =
|Чĕлхе = вырăс
|Чĕлхесем =
|Пурăнан халăх =
|Çырав çулĕ =
|Пурăнан халăх проценчĕ =
|Пурăнан халăх вырăнĕ =
|Йышлăх =
|Йышлăх вырăнĕ =
|Наци йышĕ = [[вырăссем]] — 83,6 %<br> [[литвасем]] — 5,6 %<br> [[беларуссем]] — 3,3 %<br> [[украинсем]] — 2,5 % <br> [[эрменсем]] — 1,3 %<br> [[нимĕçсем]] — 1,1 %<br> ыттисем — 2,6 %<br><ref>{{Cite web |url=http://kaliningrad.gks.ru/wps/wcm/connect/rosstat_ts/kaliningrad/ru/census_and_researching/census/national_census_2010/score_2010/ |title=Итоги::Калининградстат |access-date=2014-05-02 |archive-date=2016-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305045751/http://kaliningrad.gks.ru/wps/wcm/connect/rosstat_ts/kaliningrad/ru/census_and_researching/census/national_census_2010/score_2010/ |deadlink=yes }}</ref>
|Конфесси йышĕ =
|Лаптăк = 699,3
|Лаптăк проценчĕ =
|Лаптăк вырăнĕ = 11
|Максималлă çӳллĕш =
|Вăтам çӳллĕшĕ =
|Минималлă çӳллĕш =
|Карттă = Location of Nemansky District (Kaliningrad Oblast).svg
|Администрациллĕ виçен картти =
|АВ карттин пысăкăшĕ = 300px
|ВăхăтТăрăхĕ = {{s|{{MSK-1}}}}
|Аббревиатура =
|ISO =
|FIPS =
|Телефон кочĕ =
|Почтă индексĕсем =
|Тетел-домен =
|Автомобиль номерĕсен кочĕсем =
|Сайт = http://neman.gov39.ru/.
|Commons-ри категори =
|Асăрхавсем =
}}
'''Неман районĕ''' — [[Калининград облаçĕ]]н ([[Раççей Федерацийĕ|Раççей]]) [[Калининград облаçĕн администрациллĕ-территориллĕ пайланăвĕ#Администрациллĕ-территорилллĕ тытăмлăхĕ|администрациллĕ-территориллĕ виçи]] ([[Раççей Федерацин субъекчĕсен районĕсем|администрациллĕ район]])<ref name="АТУ">{{Cite web |url=http://docs.cntd.ru/document/895262189 |title=Закон Калининградской области от 10 июня 2010 года N 463 «Об административно-территориальном устройстве Калининградской области» |access-date=2020-01-30 |archive-date=2020-02-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200201120100/http://docs.cntd.ru/document/895262189 |deadlink=no }}</ref>. 2022 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕччен '''Неман [[хула тăрăхĕ (Раççей)|хула тăрăхĕ]]''' шутланнă, çак вăхăтран пуçласа — '''Неман [[муниципаллă тăрăхĕ (Раççей)|муниципаллă тăрăхĕ]]''' пулса тăнă<ref name="Закон № 378">{{Cite web |url=http://publication.pravo.gov.ru/Document/View/3900201912300008?index=0&rangeSize=1 |title=«О регулировании отдельных вопросов, связанных с наделением статусом муниципального округа отдельных городских округов Калининградской области» |access-date=2020-02-08 |archive-date=2021-01-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210126103003/http://publication.pravo.gov.ru/Document/View/3900201912300008?index=0&rangeSize=1 |deadlink=no }}</ref><ref name="Закон № 378, изменения">{{Cite web |url=http://docs.cntd.ru/document/561679024 |title=О регулировании отдельных вопросов, связанных с наделением статусом муниципального округа отдельных городских округов Калининградской области (с изменениями на 1 декабря 2020 года) |access-date=2021-03-10 |archive-date=2022-01-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220116153923/https://docs.cntd.ru/document/561679024 |deadlink=no }}</ref>.
Администрациллĕ центрĕ — [[Неман (хула)|Неман]] хула.
== Географи ==
== Пурнăнан халăх ==
'''Наци йышĕпе'''
2020 çулхи халăха çырнипе:
{| class='standard'
|-
! Националлĕх || Йышĕ, çын || Пай
|-
|Вырăссем || align=right | 13 673 || align=right | 87,61 %
|-
|Литовецсем || align=right | 493 || align=right | 3,16 %
|-
|Беларуссем || align=right | 195 || align=right | 1,25 %
|-
|Эрменсем || align=right | 181 || align=right | 1,16 %
|-
|Украинсем || align=right | 157 || align=right | 1,01 %
|-
|Езидсем || align=right | 62 || align=right | 0,40 %
|-
|Нимĕçсем || align=right | 61 || align=right | 0,39 %
|-
|Татары || align=right | 47 || align=right | 0,30 %
|-
|Чеченсем || align=right | 38 || align=right | 0,24 %
|-
|Азербайджансем || align=right | 25 || align=right | 0,16 %
|-
|Поляксем || align=right | 18 || align=right | 0,12 %
|-
|Мордва || align=right | 17 || align=right | 0,11 %
|-
|Молдавансем || align=right | 16 || align=right | 0,10 %
|-
| Урăххисем<ref>'''Казахсем''' (8), '''Кăркăссем''' (5), '''Удмуртсем''' (4), '''Узбексем''' (15), '''Чăвашсем''' (9), '''Указавшие другие ответы о национальной принадлежности''' (140), '''Нет национальной принадлежности''' (13), '''Лица, в переписных листах которых национальная принадлежность не указана''' (429)</ref> || align=right | 623 || align=right | 3,99 %
|-
| Пурĕпе || align=right | 15 606 || align=right | 100,00 %
|}
== Истори ==
Района 1946 çулхи [[ака, 7|акан 7-мĕшĕнче]] ''Рагнит районĕ'' ятпа [[Калининград облаçĕ]]нче йĕркеленĕ. 1946 çулхи [[авăн, 7|авăнăн 7-мĕшĕнче]] [[Калининград облаçĕ]]нчи '''Совет районĕ''' ята куçарнă. 1958 çӳлта '''Неман районĕ''' ят çине улăштарнă.
2004 çулта [[муниципаллă район (Раççей)|муниципаллă района]] хула тăрăхне куçарнă<ref name="Неманский ГО 2004">{{Cite web |url=http://docs.cntd.ru/document/802018332 |title=О наделении муниципального образования «Неманский район» статусом городского округа |access-date=2020-10-26 |archive-date=2020-10-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201029160750/http://docs.cntd.ru/document/802018332 |deadlink=no }}</ref>.
2008 çулта хула тăрăхнен муниципаллă района куçарнă<ref name="Неманский МР">{{Cite web |url=http://docs.cntd.ru/document/819057638 |title=Об организации местного самоуправления на территории муниципального образования «Неманский городской округ» |access-date=2020-10-26 |archive-date=2020-10-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201029170853/http://docs.cntd.ru/document/819057638 |deadlink=no }}</ref>.
2017 çулта муниципаллă района каллех хула тăрăхĕ çине куçарнă<ref name="Неманский ГО 2017">{{Cite web |url=http://docs.cntd.ru/document/441797228 |title=Об объединении поселений, входящих в состав муниципального образования «Неманский муниципальный район», и организации местного самоуправления на объединённой территории |access-date=2020-10-26 |archive-date=2020-05-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200501211223/http://docs.cntd.ru/document/441797228 |deadlink=no }}</ref>.
2022 çулта хула тăрăхне муниципаллă тăрăх çине улăштарнă<ref name="Закон № 378"/><ref name="Закон № 378, изменения"/>.
== Администрациллĕ пайланăвĕ ==
== Паллă вырăнсем ==
* Неманри «[[Рагнит карманĕн орден замăкĕ|Рагнит]]» замăк (1289—1409)
* «Альтхоф—Рагнит» (1860) кил йăви, Мичуринский поç. (ишĕлчĕксем)
* Гросс Ленкенау нимĕç кирхиннчи тĕне кĕртмелли хуран.
* Неманри [[Бисмарк турулĕ (Гарино)|Бисмаркăн çурçĕр турулĕ]] (ишĕлчĕксем).
* Ульяновăри Турă амăшĕн Улатимĕр турăш храмĕ.
* Неманри [[Кирха|кирхăсем]] (муниципалитет валли тепĕрлетнĕ), Ульяново (ишĕлчĕксем), Маломожайское (ишĕлчĕксем), Жилино (ишĕлчĕксем), Новоколхозное (православи храмне панă).
* Совет слтакĕсене халалланă Неманри, Лунинăри, Ульяновăри, Маломожайскоенчи, Жилинăри палăксем.
* Ульяновăри тăван ен историн музейĕ.
* Жилинăри чукун çул станцин çурчĕ<ref>{{Cite web |url=http://agrotourism.narod.ru/dst.htm |title=Информационный центр туризма |access-date=2011-05-25 |archive-date=2012-05-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120513001111/http://agrotourism.narod.ru/dst.htm |deadlink=no }}</ref>.
* Памятники солдатам, погибшим в [[Первая мировая война|Первую мировую войну]] (1914—1918) в городе Неман, посёлках Лесное, Лунино, Жилино, Маломожайское, Ульяново<ref>[http://voenforum.ru/index.php?showtopic=250&mode=threaded&pid=1006 Захоронения 1-й мировой войны]</ref>.
== Асăрхавсем ==
{{асăрхавсем}}
== Каçăсем ==
* [https://neman39.ru/ Неман хула тăрăхĕ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181104211205/https://neman39.ru/ |date=2018-11-04 }}
* [http://www.nemanvesty.ru/ Неман районĕн «Неманские вести» хаçачĕ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230401015914/http://nemanvesty.ru/ |date=2023-04-01 }}
* [http://www.neman-online.info/neman/district.php Неман районĕ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110504234953/http://www.neman-online.info/neman/district.php |date=2011-05-04 }}
{{Неман районĕ}}
{{Калининград облаçĕ}}
[[Категори:Неман районĕ|*]]
[[Категори:2017 çулта пăрахăçланă муниципалитетсем]]
[[Категори:Акан 7-мĕшĕнче пулнисем]]
[[Категори:1946 çулхи ака уйăхĕ]]
[[Категори:1946 çулта йĕркеленĕ районсем]]
run6elcnerk52ubnmvgosz1kmtu1zqk
Технологилле сингулярлăх
0
128726
876986
876890
2026-08-30T06:19:53Z
InternetArchiveBot
28304
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
876986
wikitext
text/x-wiki
[[File:FuturesStudies.svg|thumb|Futures Studies</br><big><big>«Шав пăхатпăр малалла...»</big></big>]]
{{Пĕлтерĕшсем|Сингулярлăх}}
'''Технологилле сингуля́рлăх''' ({{lang-en|technological singularity}})
== Асăрхавсем ==
{{Асăрхавсем}}
== Каçăсем ==
* [https://web.archive.org/web/20080604093606/http://www.spectrum.ieee.org/jun08/6244 «Spectral Lines: Un-assuming The Singularity»] вторая статья из спецвыпуска «IEEE Spectrum» 2008-06 [https://web.archive.org/web/20090611193806/https://spectrum.ieee.org/static/singularity SPECIAL REPORT: THE SINGULARITY] (комментарии и многие ссылки работают только в архивной копии)
* [http://www.transhumanism-russia.ru/content/view/6/93/#singularity Что такое сингулярность?] // transhumanism-russia.ru
* [http://www.transhumanism-russia.ru/content/view/44/110/ Технологическая сингулярность] // transhumanism-russia.ru
* [http://www.veer.info/41/singular.htm Технологическая сингулярность как ближайшее будущее человечества] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250521174157/http://www.veer.info/41/singular.htm |date=2025-05-21 }} // veer.info
* ''Коротаев А. В.'' [http://cliodynamics.ru/index.php?option=com_content&task=view&id=117&Itemid=49 КОРОТАЕВ А. В. Сингулярность уже рядом?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110813174953/http://cliodynamics.ru/index.php?option=com_content&task=view&id=117&Itemid=49 |date=2011-08-13 }}
* [https://web.archive.org/web/20081208184404/http://www.accelerating.org/articles/comingtechsingularity.html The Coming Technological Singularity, 1993 by Vernor Vinge]
* ''[[Виндж, Вернор|Вернор Виндж]]''. [https://web.archive.org/web/20041015055549/http://www.computerra.ru/Authors/2922/ Технологическая Сингулярность]
* ''Майкл Диринг''. [https://web.archive.org/web/20110908052319/http://transhumanism.org/languages/russian/dawnofsingularity/Deering.htm Рассвет Сингулярности]
* [http://cliodynamics.ru/index.php?option=com_content&task=view&id=111&Itemid=1 Дискуссия о технологической сингулярности на радио «Свобода» 2.11.08] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20251009231846/https://cliodynamics.ru/index.php?option=com_content&task=view&id=111&Itemid=1 |date=2025-10-09 }}
{{Тулаш каçăсем}}
[[Категори:Технологи]]
[[Категори:Сингулярлăхсем]]
[[Категори:Технологисем]]
[[Категори:Пуласлăх]]
0w0alpi3b24e7ag15awoemcrp7s8ldh
Судра 2 (литература проекчĕ)
0
130538
876977
876521
2026-08-30T04:27:38Z
InternetArchiveBot
28304
Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
876977
wikitext
text/x-wiki
'''Судра 2''' — лмитература проекчĕ. Вăл ак çапларах курăнать<ref name="ЛП">[https://chuvash.org/blogs/comments/1866.html Agabazar: "Судра —2" комеди ӑсталама сӗнетӗп] — 03.06.2013 07:23. 16605 хут пӑхнӑ (15.08.2026 тĕлне)</ref> :
<blockquote>1919-мӗш ҫулта Шупашкар уесӗнчи Шемшерти юратавҫӑлла театрта тата Хусанти тӗп театрта Фёдор Павловӑн "Судра" комедине лартса панӑ. Халь кӑларма пулать-и ӑна сцена ҫине? Паллах. Анчах та проблема пур: комеди пӗр пайлӑ ҫеҫ. Кунашкал формат театрсемшӗн майлах мар. Ҫавӑнпа та эп кӑмӑл тӑвакансене комедин тӑсӑмне ҫырма сӗнетӗп тата чӗнетӗп. Ҫак ӗҫтӑвӑма конкурс тейӗпӗр. Унта ҫӗнтерекене эп хам преми пама шутлатӑп. Калӑпӑр, пӗр тенкӗ чухлӗ.
Пурӑна-киле, тен, урӑхла меслетсем те шутласа тупӑпӑр. Ҫакна ӑнланмалла эпир: премин пӗлтерӗшӗ унӑн калӑпашӗнче ҫеҫ мар. Кам пӗлет, преми авторитетлӑрах пултӑр тесе ятарлӑ комисси те йӗркелеме май килӗ. Проекта аталанура тесе шутлӑпӑр. Ҫавна кура сроксене те палӑртмӑпӑр халлӗхе. Пӗлме ҫук, хӑҫан ҫуралӗ "Судра —2" :вунӑ эрнерен е ...вунӑ ҫултан.
Умкурӑмсем ҫакӑн пек: иккӗмӗш пайра персонжсем, тӗпрен илсен, ҫавсемех пулмалла. Стилистика, жанр таврашӗ те улшӑнмалла мар паллах. Шухӑша яракан камит пур. Тӑсӑм кирлӗ.
Ку тӗлӗшпе тата ак ҫакӑнта пӑхма пултаратӑр: http://chuvash.org/blogs/comments/1837.html
Ҫӳлти ӳкерчӗк ҫинче Шӑмӑршӑ районӗнчи ҫамрӑк артистсем. http://mboosh-8class11.ucoz.ru/phot{{Ĕçлемен каçă|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ... khterkke_quot/1-0-14
Редакцирен: Статьяна вырнаҫтарни редакци автор шухӑшӗпе килӗшнине пӗлтермест.</blockquote>
[[File:Civil Justice Silhouette.jpg|thumb|]]
== Çавăн пекех ==
* [[Судра (комеди)]]
* [[Суд]]
* [[:ru:Этногенез (лмитертурный проект)|Этногенез (литертура проекчĕ)]]
* [[Сиквел]]
== "Судра" комедири хăшпĕр çунатлă сăмахсем ==
* Ни пасар не пывал, ни Сăпани не кулял! (Катăк Çăвар сăмахĕ).
== Асăрхавсем ==
{{Асăрхавсем}}
== Каçăсем ==
* Павлов Ф.П. [http://elbib.nbchr.ru/lib_files/0/kcht_0_0000013/index.html#undefined Пьесăсем.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161110064659/http://elbib.nbchr.ru/lib_files/0/kcht_0_0000013/index.html#undefined |date=2016-11-10 }} [[Шупашкар]], [[1982]].
[[Категори:Чăваш литератури]]
[[Категори:Паллă чăваш пьесисем]]
[[Категори:Судтăвăмлăх]]
[[Категори:Сиквелсем]]
sgkp18ptt50dj4mn7ew6ugwg7bqils6
Шаблон:Potd/2026-09-4 (cv)
10
130639
876961
2026-08-29T17:59:59Z
Ymblanter
7764
Ҫӗнӗ страница: «Кафе и ресторан Мариенхёэ, Нордернай, Нижняя Саксония, Германия»
876961
wikitext
text/x-wiki
Кафе и ресторан Мариенхёэ, Нордернай, Нижняя Саксония, Германия
78dblraa2lodzwqvnb4bij1ab4pv5v8
Шаблон:Potd/2026-09-4
10
130640
876962
2026-08-29T18:00:21Z
Ymblanter
7764
Ҫӗнӗ страница: «Norderney, Marienhöhe -- 2025 -- 9295-9.jpg»
876962
wikitext
text/x-wiki
Norderney, Marienhöhe -- 2025 -- 9295-9.jpg
t53klkdakqilkat1erdcjxhsbtqfdtl
Тилĕшке (кăмпасен кăкĕ)
0
130641
876971
2026-08-30T02:36:13Z
Ellodanis5
17302
Ҫӗнӗ страница: «{{Пĕлтерĕшсем|Тилĕшке (пĕлтерĕшсем)}} {{Taxobox | name = Тилĕшке<br/> (Ӳкерчĕк çинче — Cantharellus cibarius тĕс) | image file = Cantharellus cibarius 20090717-02.jpg | classis = | ordo = | familia = | genus = | species = | subspecies = | latin = Cantharellus | wikispecies = | commons = | itis = | ncbi = | range map = }} '''Тилĕшке''', е '''Армилля́рия''' ({{lang-la|Canthar...»
876971
wikitext
text/x-wiki
{{Пĕлтерĕшсем|Тилĕшке (пĕлтерĕшсем)}}
{{Taxobox
| name = Тилĕшке<br/> (Ӳкерчĕк çинче — Cantharellus cibarius тĕс)
| image file = Cantharellus cibarius 20090717-02.jpg
| classis =
| ordo =
| familia =
| genus =
| species =
| subspecies =
| latin = Cantharellus
| wikispecies =
| commons =
| itis =
| ncbi =
| range map =
}}
'''Тилĕшке''', е '''Армилля́рия''' ({{lang-la|Cantharellus}}, — [[кăмпа]]сен речĕ
Ӳкерчĕк çинче — Cantharellus cibarius тĕс.
== Çавăн пекех ==
* [[Суя уплюнкка]]
* [[Уплюнкка]]
== Литература ==
* Ляхов П. Р. Энциклопедия грибов. — М.: «ЭКСМО-Пресс», 2001. — С. 168. — ISBN 5-04-003208-0.
== Каçăсем ==
* [https://gribomaniya.ru/sistematika-gribov/razryady-gribov/sedobnye-griby/opyonki-armillyarii Опёнки-армиллярии]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210918101128/https://gribomaniya.ru/sistematika-gribov/razryady-gribov/sedobnye-griby/opyonki-armillyarii |date=2021-09-18 }}
* [https://babushkinadacha.ru/griby/sedobnye-griby-opyata-vidy-s-foto.html Съедобные грибы опята: виды с фото]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200423181420/https://babushkinadacha.ru/griby/sedobnye-griby-opyata-vidy-s-foto.html |date=2020-04-23 }}
[[Категори:Кăмпасем]]
[[Категори:Микологи]]
[[Категори:Тилĕшке]]
7lj74kmnitmi8o99jxm62qwb19adgft
876972
876971
2026-08-30T02:38:48Z
Ellodanis5
17302
876972
wikitext
text/x-wiki
{{Пĕлтерĕшсем|Тилĕшке (пĕлтерĕшсем)}}
{{Taxobox
| name = Тилĕшке<br/> (Ӳкерчĕк çинче — Cantharellus cibarius тĕс)
| image file = Cantharellus cibarius 20090717-02.jpg
| classis =
| ordo =
| familia =
| genus =
| species =
| subspecies =
| latin = Cantharellus
| wikispecies =
| commons =
| itis =
| ncbi =
| range map =
}}
'''Тилĕшке''', е '''Сар кăмпа''' ({{lang-la|Cantharellus}}, — [[кăмпа]]сен речĕ
Ӳкерчĕк çинче — Cantharellus cibarius тĕс.
== Çавăн пекех ==
* [[Суя уплюнкка]]
* [[Уплюнкка]]
== Литература ==
* Ляхов П. Р. Энциклопедия грибов. — М.: «ЭКСМО-Пресс», 2001. — С. 168. — ISBN 5-04-003208-0.
== Каçăсем ==
* [https://gribomaniya.ru/sistematika-gribov/razryady-gribov/sedobnye-griby/opyonki-armillyarii Опёнки-армиллярии]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210918101128/https://gribomaniya.ru/sistematika-gribov/razryady-gribov/sedobnye-griby/opyonki-armillyarii |date=2021-09-18 }}
* [https://babushkinadacha.ru/griby/sedobnye-griby-opyata-vidy-s-foto.html Съедобные грибы опята: виды с фото]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200423181420/https://babushkinadacha.ru/griby/sedobnye-griby-opyata-vidy-s-foto.html |date=2020-04-23 }}
[[Категори:Кăмпасем]]
[[Категори:Микологи]]
[[Категори:Тилĕшке]]
a3pqwxmy468byirixuqz9osjcsszkg5
Силеси чĕлхи
0
130642
876974
2026-08-30T02:41:50Z
Ellodanis5
17302
Ellodanis5 [[Силеси чĕлхи]] страницӑн ятне [[Польша чĕлхин Силези диалекчĕсем]] ҫине улӑштарчӗ
876974
wikitext
text/x-wiki
#перенаправление [[Польша чĕлхин Силези диалекчĕсем]]
i8xeih6xilnhyr8fjx6y5e2txcmxtzd
Сӳтсе явасси:Силеси чĕлхи
1
130643
876976
2026-08-30T02:41:50Z
Ellodanis5
17302
Ellodanis5 [[Сӳтсе явасси:Силеси чĕлхи]] страницӑн ятне [[Сӳтсе явасси:Польша чĕлхин Силези диалекчĕсем]] ҫине улӑштарчӗ
876976
wikitext
text/x-wiki
#перенаправление [[Сӳтсе явасси:Польша чĕлхин Силези диалекчĕсем]]
e373oxww702jmsguwimpuiaw3csyc2m
Федуловка
0
130644
876978
2026-08-30T06:08:49Z
Max Tenche
25572
Ҫӗнӗ страница: «{{Ан пӑтраштарӑр2|Федулов (хутор)|Ростов облаҫӗнчи Федулов хуторӗпе}} {{ПВ64 |ят = Федуловка |ӳкерчӗк = |Статус = Ял |Муниципаллӑ район = Татищево районӗ |Муниципаллӑ йӗркеленӳ = Вязовка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Татищево районӗ){{!}}Вязовка муниципаллӑ йӗркелен...»
876978
wikitext
text/x-wiki
{{Ан пӑтраштарӑр2|Федулов (хутор)|Ростов облаҫӗнчи Федулов хуторӗпе}}
{{ПВ64
|ят = Федуловка
|ӳкерчӗк =
|Статус = Ял
|Муниципаллӑ район = Татищево районӗ
|Муниципаллӑ йӗркеленӳ = Вязовка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Татищево районӗ){{!}}Вязовка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ
|Никӗсленӳ вӑхӑчӗ = [[1869]]
|Халӑх йышӗ = {{Население| Федуловка | тс }} ({{Население| Федуловка | г }})
|Малтанхи ятсем =
|Почта индексӗ = 412184
|ОКАТО кочӗ = 63 246 855 008
|Сехет тӑрӑхӗ = Самар вӑхӑчӗ
}}
'''Федуловка''' — [[Сарӑту облаҫӗ]]н ([[РФ]]) [[Татищево районӗ]]нчи [[ял]]. [[Вязовка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Татищево районӗ)|Вязовка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗн]] йышне кӗрет.
== Географи ==
[[Татищево|Татищевӑран]] 28 километр ҫурҫӗр-тухӑҫалла, [[Сокурка]] юханшывӗн хӗрринче лартнӑ<ref name = "TSOS">[https://oldsaratov.ru/sites/default/files/attachments/comments/forum/2020-08/kozinets_s_b_toponimicheskiy_slovar_saratovskoy_oblasti.pdf Козинец С.Б. Топонимический словарь Саратовской области] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211109165817/https://oldsaratov.ru/sites/default/files/attachments/comments/forum/2020-08/kozinets_s_b_toponimicheskiy_slovar_saratovskoy_oblasti.pdf |date=2021-11-09 }}</ref>.
Федуловкӑпа юнашар вырнаҫнӑ пурӑнан вырӑнсем: [[Первомайская (Сарӑту облаҫӗ)|Первомайская]], [[Агарёвка (Татищево районӗ)|Агарёвка]], [[Шлыковка (Сарӑту облаҫӗ)|Шлыковка]], [[Корсаковка (Сарӑту облаҫӗ)|Корсаковка]], [[Новоскатовка (Сарӑту облаҫӗ)|Новоскатовка]], [[Ягодная Поляна (Сарӑту облаҫӗ)|Ягодная Поляна]].
== Истори ==
Ялӑн никӗсленӳ ҫулӗ — [[1869]] ҫул. Анчах ял 1798 ҫулхи карттӑ ҫинче ӳкернӗ ӗнтӗ пулнӑ<ref name="таткрай">[https://n.tatiskray.ru/index.html?3/113.htm Федуловка] | Татищевский край. | Карта генерального межевания. 1798 год</ref>. Хушаматпа ятлӑ<ref name = "TSOS"/>.
== Халӑх ==
{{ Население | Федуловка }}
*[[2002]] ҫулта ялта 2 ҫын пурӑннӑ, пурне те [[вырӑссем|вырӑс]]<ref>{{Cite web|url=http://www.lingvarium.org/russia/settlem-database.shtml|title=База данных "Этно-языковой состав населённых пунктов России"|author=[[Коряков, Юрий Борисович|Коряков Ю. Б.]]|website=|date=|publisher=|access-date=2020-11-13|archive-date=2017-11-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20171116115903/http://www.lingvarium.org/russia/settlem-database.shtml|url-status=live}}</ref>.
== Асӑрхавсем ==
{{Асӑрхавсем|2}}
== Вуламалли ==
* Энциклопедия Саратовского края (в очерках, фактах, событиях, лицах). — Саратов: Приволжское книжное издательство, 2002. — 688 с. (стр. 108)
* {{Cite web|url=http://www.lingvarium.org/russia/settlem-database.shtml|title=База данных «Этно-языковой состав населённых пунктов России»|author=Коряков Ю.Б.|website=|date=|publisher=|access-date=2020-11-13|archive-date=2017-11-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20171116115903/http://www.lingvarium.org/russia/settlem-database.shtml|deadlink=no}}
*''Козинец С.Б.'' [https://oldsaratov.ru/sites/default/files/attachments/comments/forum/2020-08/kozinets_s_b_toponimicheskiy_slovar_saratovskoy_oblasti.pdf Сарӑту облаҫӗн топонимиллӗ сӑмахсарӗ] ISBN 978-5-91879-282-7
== Каҫӑсем ==
*[http://srtv.old.gks.ru/wps/wcm/connect/rosstat_ts/srtv/ru/census_and_researching/census/national_census_2010/score_2010/ Численность и размещение населения Саратовской области. Статистический сборник. 2012] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210908183629/http://srtv.old.gks.ru/wps/wcm/connect/rosstat_ts/srtv/ru/census_and_researching/census/national_census_2010/score_2010/ |date=2021-09-08 }}
* [https://n.tatiskray.ru/index.html?3/113.htm Федуловка] | Татищевский край.
{{Татищево районӗ}}
[[Категори:1869 ҫулта никӗсленӗ пурӑнан вырӑнсем]]
[[Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа]]
[[Категори:Татищево районӗнчи пурӑнан вырӑнсем]]
pywo0so1phup7zag9kgvc68bo8np6kp
Категори:1860 çулта никĕсленĕ пурăнан вырăнсем
14
130645
876984
2026-08-30T06:16:19Z
Max Tenche
25572
Max Tenche [[Категори:1860 çулта никĕсленĕ пурăнан вырăнсем]] страницӑн ятне [[Категори:1860 ҫулта никӗсленӗ пурӑнан вырӑнсем]] ҫине улӑштарчӗ
876984
wikitext
text/x-wiki
#перенаправление [[:Категори:1860 ҫулта никӗсленӗ пурӑнан вырӑнсем]]
lpcxgdehn165irnkxqc2xmq46jy1o1x
Категори:1860 ҫулта килнисем
14
130646
876985
2026-08-30T06:17:34Z
Max Tenche
25572
Ҫӗнӗ страница: «[[Категори:1860-мӗш ҫулсенче килнисем]] [[Категори:1860 ҫул]] [[Категори:Объектсем, хăш çулта килнипе]]»
876985
wikitext
text/x-wiki
[[Категори:1860-мӗш ҫулсенче килнисем]]
[[Категори:1860 ҫул]]
[[Категори:Объектсем, хăш çулта килнипе]]
r906qcaujg29f3upqwtjra0afxzaopp
876991
876985
2026-08-30T06:40:19Z
Max Tenche
25572
876991
wikitext
text/x-wiki
[[Категори:1860 ҫул]]
[[Категори:1860-мӗш ҫулсенче килнисем]]
[[Категори:Объектсем, хăш çулта килнипе]]
k1dxxoefjwe7nyj2m74w0y416b0g7xj
Категори:1860-мӗш ҫулсенче килнисем
14
130647
876987
2026-08-30T06:22:31Z
Max Tenche
25572
Ҫӗнӗ страница: «[[Категори:1860-мӗш ҫулсем]] [[Категори:XIX ĕмĕрте килнисем]] [[Категори:Килни вунҫуллӑхӗсене кура объектсем]]»
876987
wikitext
text/x-wiki
[[Категори:1860-мӗш ҫулсем]]
[[Категори:XIX ĕмĕрте килнисем]]
[[Категори:Килни вунҫуллӑхӗсене кура объектсем]]
p92zwqylv8t3pn7js1y6wzedkfxwyxo
Категори:1860 ҫул
14
130648
876988
2026-08-30T06:25:14Z
Max Tenche
25572
Ҫӗнӗ страница: «[[Категори:1860-мӗш ҫулсем]] [[Категори:XIX ӗмӗрӗн ҫулӗсем]]»
876988
wikitext
text/x-wiki
[[Категори:1860-мӗш ҫулсем]]
[[Категори:XIX ӗмӗрӗн ҫулӗсем]]
1z80wd2nuso7kzind5s7wlcsmcegj04
Категори:1860-мӗш ҫулсем
14
130649
876989
2026-08-30T06:27:14Z
Max Tenche
25572
Ҫӗнӗ страница: «[[Категори:XIX ӗмӗрӗн вунӑ ҫуллӑхӗсем]] [[Категори:Вунçуллăхсем]]»
876989
wikitext
text/x-wiki
[[Категори:XIX ӗмӗрӗн вунӑ ҫуллӑхӗсем]]
[[Категори:Вунçуллăхсем]]
9owztengyzm1908dn1yli76idrwbyu5
Категори:1869 ҫулта никӗсленӗ пурӑнан вырӑнсем
14
130650
876990
2026-08-30T06:30:10Z
Max Tenche
25572
Ҫӗнӗ страница: «[[Категори:1869 ҫулта килнисем]] [[Категори:XIX ӗмӗрте никӗсленӗ пурӑнан вырӑнсем]] [[Категори:Никӗсленӳ ҫулӗсене кура пурӑнан вырӑнсем]]»
876990
wikitext
text/x-wiki
[[Категори:1869 ҫулта килнисем]]
[[Категори:XIX ӗмӗрте никӗсленӗ пурӑнан вырӑнсем]]
[[Категори:Никӗсленӳ ҫулӗсене кура пурӑнан вырӑнсем]]
gk9fg3zc453yguveqi6aiw4t1zysorb
Категори:1869 ҫулта килнисем
14
130651
876993
2026-08-30T06:41:53Z
Max Tenche
25572
Ҫӗнӗ страница: «[[Категори:1869 ҫул]] [[Категори:1860-мӗш ҫулсенче килнисем]] [[Категори:Объектсем, хăш çулта килнипе]]»
876993
wikitext
text/x-wiki
[[Категори:1869 ҫул]]
[[Категори:1860-мӗш ҫулсенче килнисем]]
[[Категори:Объектсем, хăш çулта килнипе]]
laqxu5kki4tgat1l4k5dw2ll8mtnzpf
Категори:1869 ҫул
14
130652
876994
2026-08-30T06:45:50Z
Max Tenche
25572
Ҫӗнӗ страница: «[[Категори:1860-мӗш ҫулсем]] [[Категори:XIX ӗмӗрӗн ҫулӗсем]]»
876994
wikitext
text/x-wiki
[[Категори:1860-мӗш ҫулсем]]
[[Категори:XIX ӗмӗрӗн ҫулӗсем]]
1z80wd2nuso7kzind5s7wlcsmcegj04