Пӗрлехи Раҫҫей

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="cv">
  <siteinfo>
    <sitename>Википеди</sitename>
    <dbname>cvwiki</dbname>
    <base>https://cv.wikipedia.org/wiki/%D0%A2%C4%95%D0%BF_%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%86%D0%B0</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.17</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Медиа</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Ятарлă</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Сӳтсе явасси</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Хутшăнакан</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Хутшăнаканăн канашлу страници</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Википеди</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Википеди сӳтсе явмалли</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Ӳкерчĕк</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Ӳкерчĕке сӳтсе явмалли</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">MediaWiki сӳтсе явмалли</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Шаблон</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Шаблона сӳтсе явмалли</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Пулăшу</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Пулăшăва сӳтсе явмалли</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Категори</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Категорине сӳтсе явмалли</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Модуль</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Обсуждение модуля</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Пӗрлехи Раҫҫей</title>
    <ns>0</ns>
    <id>23608</id>
    <revision>
      <id>877039</id>
      <parentid>876188</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T16:34:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aslati</username>
        <id>36702</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Aslati [[Пĕрлехи Раççей]] страницӑн ятне каҫаракан каҫӑ ҫийӗн [[Пӗрлехи Раҫҫей]] ҫине  улӑштарчӗ</comment>
      <origin>876188</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10681" sha1="5ttbgfxms9zozsy5eyp8s05mk55qj3x" xml:space="preserve">{{урăх пĕлтерĕшсем}}
{{Парти 
| парти ячĕ = «Пĕрлехи Раççей» парти
| тăван чĕлхери ячĕ = «Единая Россия» партия
| логотип = Логотип партии &quot;Единая Россия&quot;.svg 
| логотип анлăшĕ = 
| лидер = [[Владимир Путин]]&lt;ref&gt;[http://lenta.ru/news/2008/04/15/invite/ Владимир Путина «Пĕрлĕ Раççей» председательне суйланă] // Lenta.Ru, 2008 — ака, 15&lt;/ref&gt;
| йĕркеленĕ вăхăт = [[2001]] [[раштав, 1]]
| салатнă вăхăт = 
| тăмарсем = [[Раççейри пĕрлехи халăх фрончĕ]]
| идеологи = [[центризм]], раççей [[кивĕлĕх]]ĕ&lt;ref&gt;[http://www.edinros.ru/text.shtml?10/9267,110041 Выступление Б.Грызлова на XI съезде партии]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.rian.ru/politics/20091121/194856090.html Российский консерватизм стал официальной идеологией «Единой России»]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.rosbalt.ru/2008/11/20/543325.html Грызлов: Идеология «Единой России» — консерватизм]&lt;/ref&gt;
| пайташ йышĕ = 2 009 937&lt;ref&gt;[http://www.minjust.ru/ru/activity/nko/partii/ER/ Количество членов партии Единая Россия на сайте Минюста РФ (на 09.07.2010)]&lt;/ref&gt;
| парти пичечĕ = «Единая Россия» х-т ([[2008]] çулта хупнă)
| штаб-хваттерĕ = [[Мускав]]
| çамрăксен йĕркелĕвĕ = [[Пĕрлехи Раççейĕн çамрăк гвардийĕ|Çамрăк гварди]]
| Кĕçĕн палатăри вырăн = 315
| йыхрав = 
| гимн = 
| çынсем = «Пĕрлехи Раççейĕн» пайташĕсем
| официаллă сайт = [http://er.ru/ http://er.ru/]
}}
'''«Пĕрлехи Раççей»''' — [[раççей]] сылтăм центрĕн&lt;ref&gt;[http://www.morozov-ov.ru/press.php?id=83 Устойчивая политическая сила // Официальный сайт первого заместителя председателя Госдумы РФ Олега Морозова, 2006 çулхи нарăсăн 13-мĕшĕ]{{Ĕçлемен каçă|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;!-- {{сумлăхне тĕрĕслемелле|26|08|2010}} --&gt; [[политика партийĕ]]. [[2001]] çулхи [[раштав, 1|раштавăн 1-мĕшĕнче]] [[Пĕрлĕх (фракци)|«Пĕрлĕх»]] (ертӳçи&amp;nbsp;— [[Сергей Шойгу]]), [[Аттелĕх (фракци)|«Аттелĕх»]] ([[Юрий Лужков]]) тата «[[Пĕтĕм Раççей]]» ([[Минтимер Шаймиев]]) политикăри пĕрлĕх пĕрлешĕвĕсен йĕркеленӳ съездĕнче '''Пĕтĕм Раççейри политика партийĕ «Пĕрлĕх тата Аттелĕх&amp;nbsp;— Пĕрлехи Раççей» йĕркеленĕ'''&lt;ref&gt;[http://www.rian.ru/politics/20081120/155535752.html «Единая Россия» поменяла название]&lt;/ref&gt;.

== Идеологи ==
=== Центризм тата консерватизм ===
[[File:Путин Владимир Владимирович.jpg|thumb|250px|Парти председателĕ [[Путин Владимир Владимирович|Владимир Путин]]  «Пĕрлехи Раççейĕн» XI Съездĕнче калаçни. Чӳкĕн 21-мĕшĕ, 2009 çул.]]
Партин официаллă [[идеологи]] платформине унăн лидерĕсем [[Центризм (политика)|центризм]]&lt;ref&gt;[http://er.ru/news/81954/ Путин: «Единая Россия» должна быть центристской и консервативной силой&quot;] // Официальный сайт партии «Единая Россия», 25.04.2012{{Цитата пуçламăшĕ}}Вăл («Пĕрлĕ Раççей»), шутласа хунă пекех, патшалăхра центризм, консерватизм вăйĕ пулмалла, — татса каланă Владимир Путин, партин ертӳçисемпе тĕл пулнă чухне{{Цитата вĕçĕ}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.interfax.ru/239801 «Единая Россия» останется центристской партией] // Интерфакс, 06.04.2012&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.bbc.com/news/world-europe-15939801 Russia parliament elections: How the parties line up] // BBC, 06.03.2012&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://lenta.ru/news/2008/06/10/central/ «Пĕрлĕ Раççей» Центристсемпе демократсен интернационалне кĕме шут тытнă] // Lenta.ru, 10.06.2008&lt;/ref&gt; тата [[консерватизм]] тесе палăртнă&lt;ref&gt;[http://ria.ru/politics/20091121/194856090.html «Российский консерватизм» стал официальной идеологией «Единой России»] // РИА Новости, 21.11.2009{{Цитата пуçламăшĕ}}Это будет первый программный документ партии, в котором вместе с задачами повышения качества жизни и проектами экономического развития будет четко обозначена наша идеология — российский консерватизм. Это идеология стабильности и развития, постоянного творческого обновления общества без застоев и революций{{Цитата вĕçĕ}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |first=Stephen |last=White |title=Understanding Russian Politics |url=https://archive.org/details/understandingrus0000whit |publisher=Cambridge University Press |year=2011 |page=[https://archive.org/details/understandingrus0000whit/page/362 362]}}{{цитата пуçламăшĕ}}When United Russia held its 11th Congress at St Peterburg in December 2009, with Putin now party leader, its official ideology became a «Russian conservatism», although one that would be based on the «country’s own history, culture and spirituality» and which would also seek to strenghen its «sovereignty»{{цитата вĕçĕ}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://er.ru/history/ ХI Съезд партии «ЕДИНАЯ РОССИЯ»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170508144146/http://er.ru/history/ |date=2017-05-08 }} // Официальный сайт партии «Единая Россия»&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.kommersant.ru/doc/618396 «Единая Россия» позвала россиян в светлое прошлое] // Коммерсантъ, 17.10.2005&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.vedomosti.ru/library/articles/2005/04/25/gryzlov-nam-medvedyam-krylya-ne-nuzhny Грызлов: «Нам, „медведям“, крылья не нужны»] // Ведомости, 24.05.2005&lt;/ref&gt;, патшалăх позицийĕ, пĕлтернĕ [[прагматизм]] пулать. Парти халь ĕçлекен правительствăпа президентăн политикине кăмăллать. [[Патшалăх думин суйлавĕ (2007)|2007 çулхи парламент суйлавне]] «Пĕрлĕ Раççей» Владимир Путин президентăн курсне — [[Путин планĕ]] — тĕрек тытса каять. {{-1|&lt;ref&gt;[http://dwaslova.ru/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=2803&amp;Itemid=51 Предвыборная агитация партии в Алтайском крае]&lt;/ref&gt;}}. Çаплах, 2015 çулта РФ Президенчĕн администраци пуçлăхĕ [[Вячеслав Володин]] шантарнипе «Пĕрлĕ Раççей» [[Патшалăх думин суйлавĕ (2016)|2016 çулхи парламент суйлавне]] [[Сылтăмрисем (политика)|сылтăмри-либерал программипе]] тухать&lt;ref&gt;''Михаил Рубин''. [http://www.rbc.ru/politics/23/12/2015/567af0bd9a7947294f286206 В Кремле рассказали о правом сдвиге «Единой России»] «[[РБК]]», 23.12.2015&lt;/ref&gt;

Парти идеологин никĕсĕ, партин XI съездĕнче йышăннă «Россия: сохраним и приумножим» программа докуменчĕпе килĕшӳллĕ, консервациллĕ модернизаци шутланать.

=== «Путин планĕ» ===
{{main|Путин планĕ}}
Путин планĕ — идеологири [[Политика клиши|клише]], ăна РФ иккĕмĕш президенчĕн — Владимир Путинăн — политикăпа экономикăри программине палăртмашкăн кĕртнĕ, çаплах унпа «Пĕрлехи Раççей» партин [[Патшалăх думин суйлавĕ (2007)|2007 çулхи дума суйлавĕн]] компанинче усă курнă. Суйлав умĕнхи компанире пичетленĕ брошюра хуплашки çине çакнашкал лозунг çырнă: «Путин планĕ — Раççей çĕнтерĕвĕ»&lt;ref&gt;[http://www.kommersant.ru/gallery/827792#id=175334 Предвыборный плакат партии «Единая Россия» «План Путина — победа России!»] [[Коммерсантъ]], 21 ноября 2007.&lt;/ref&gt;.

== «Пĕрлехи Раççей» тата 2007—2008 суйлав кампанийĕ ==
{{çырмалла}}

== Кăсăклă фактсем ==
* [[Парти]] ятне [[2ЭС6]]-001 [[электровоз]]а панă.

== Асăрхавсем ==
{{асăрхавсем}}

== Каçăсем ==
* [http://edinros.er.ru/er/ Официаллă сайт] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100930103833/http://edinros.er.ru/er/ |date=2010-09-30 }}
* [http://единая-россия.рф/ .рф зонинчи официаллă сайт] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130604103426/http://xn----7sbldqc6akrla7ng.xn--p1ai/ |date=2013-06-04 }}

{{Владимир Путин}}
{{Раççейри партисем}}

[[Категори:Политика партисем, алфавитпа]]
[[Категори:Пĕрлехи Раççей]]</text>
      <sha1>5ttbgfxms9zozsy5eyp8s05mk55qj3x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Пĕрлĕхлĕ Раççей</title>
    <ns>0</ns>
    <id>52219</id>
    <redirect title="Пӗрлехи Раҫҫей" />
    <revision>
      <id>877065</id>
      <parentid>780370</parentid>
      <timestamp>2026-09-01T06:49:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>EmausBot</username>
        <id>4769</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Бот: исправление двойного перенаправления на [[Пӗрлехи Раҫҫей]]</comment>
      <origin>877065</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="63" sha1="ley1hd4vtx21f64l063sfl49g626nke" xml:space="preserve">#перенаправление [[Пӗрлехи Раҫҫей]]</text>
      <sha1>ley1hd4vtx21f64l063sfl49g626nke</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Артемизия Джентилески</title>
    <ns>0</ns>
    <id>52794</id>
    <revision>
      <id>877062</id>
      <parentid>850761</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T22:47:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>28304</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>877062</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7718" sha1="a7h0f1aaac64ctw6fvg3mqrimz6x6jg" xml:space="preserve">{{Ӳкерçĕ
|фон=
|ят=Артемизия Джентилески
|тăван ят= Artemisia Gentileschi
|çуралнă чухнехи ят= Артемизия Джентилески
|ӳкерчĕк=Artemisia Gentileschi - Self-Portrait as a Lute Player.JPG
|анлăш=
|ӳкерчĕке ăнлантарни=Хăйне хăй сăнарлани, 1615 -1617
|çуралнă вăхăт=[[1593]] çулхи [[Утă, 8]] 
|çуралнă вырăн=[[Рим]], [[Итали]]
|вилнĕ вăхăт=[[1653]]  
|вилнĕ вырăн=[[Неаполь]], [[Итали]]
|пулса тухни=
|гражданлăх={{Италия}}  
|жанр=истори, тĕн тата жанрлă сăрă ӳнерĕ  
|вĕренӳ= ашшĕ, Орацио Джентилески
|стиль= 
|ĕçсем=
|пулăшакансем=
|сĕм=
|сĕм янă=  
|чыславсем=
|хисепсем= 
|парнесем= 	
|сайт=      
|викиампар= Category:Artemisia Gentileschi
}}    
[[File:GENTILESCHI Judith.jpg|мини|слева|Олофернăн пуçне татакан [[Юдифь]]]]
[[Ӳкерчĕк:Gentileschi, Artemisia - Signature.svg|мини|справа|Алпусни]]
'''Артемизия Джентилески''' ({{lang-it|Artemisia Gentileschi, Artemisia Lomi}}, [[Утă, 8]]  [[1593]], [[Рим]] - [[1653]], Неаполь) — итал ӳнерçи.
  
== Пурнăçĕ ==
[[Ӳкерчĕк:Artemisia Gentileschi - Bathsheba - WGA08558.jpg|мини|справа|Давид тата Батшева (Вирсавия)]]
Вăл тапхăрти пур хĕрарăм-ӳнерçĕсем пекех, Артемизия ӳнерçĕ хĕрĕ. Унăн ашшĕ — Орацио Джентилески, [[Караваджо]] ӳнер шкулĕпе çывăх пулнă. Хĕрача вуникĕ çулта чухнех амăшĕсĕр юлнă. 

1612-мĕш çулта ăна ашшĕпе ĕçленĕ флоренци ӳнерçи Агостино Тасси чыссăрланă. Çичĕ уйăх хушши пынă судра унăн намăс та асап та чăтма тивнĕ пулнă. Тассине айăпласа пĕр çул тĕрмене лартнă. Чăтса иртнĕ туйăм-кăмăлне вăл пуринчен те ытларах паллă ĕçĕнче «Олофернăн пуçне касса татакан Юдифь» (1614-1620, Уффици Галереи, Флоренци) кăтартнă. Ку сюжет патне вăл темиçе тут та таврăннă, ытти час-часах хутланă Джентилески сюжечĕсем — Лукреция, [[Клеопатра]], Саба Майра-патша.
 
Пьерантонио Стиаттеси ӳнерçĕне качча тухсан (мăшăрланăвне ашшĕ йĕркеленĕ), çав  çулах Артемизия Флоренцине кайнă. Козимо II Медичи хӳтлĕшĕнче ĕçленĕ, [[Галилео Галилей|Галилейпа]] туслă пулнă. 

1621-мĕш çулта Генуя хулинче ĕçленĕ, унтан [[Венеци]]не куçнă, кунта вăл Антонисо Ван Дейкпа тата и Софонисба Ангиссолапа паллашнă, ун хыççăн Рима таврăннă, 1626 - 1630 çулсен хушшинче Неаполь хулине пурăнма куçнă. Ку тапхăрта ӳнерçĕне пĕрремĕш хут Неапольпе юнашар вырнаçнă Поццуоли хулинчи чиркӳне фреска ӳнерĕпе капăрлатма чĕннĕ. 1638 - 1641-мĕш çулсенче ашшĕпе Лондонра I -мĕш Карл хӳтлĕхĕнче пурăнса ĕçленĕ. Кайран Неаполе таврăннă, мĕн вилеччен унтах пурăннă.

== Чапа тухни ==
Вăл Европан пĕрремĕш ӳнер Академин — Флоренцири Сăрă-ӳнер Академин пайташĕ пулма суйласа илнĕ пĕрремĕш хĕрарăм пулнă.

1944-1947-мĕш çулсенче итал çыравçи Анна Банти Артемизия çинчен роман çырнă, ăна вăл кун-çул çырса пынă пек калăпланă, питĕ пысăк ăнăçуллăскерне, ăна темиçе чĕлхе çине те куçарнă. Каярах Артемизия пурнăçĕ  американ çыравçи Венди Вассерштайн «Хейди кун-çулĕ» (1988) драмин тата канада çыравçи Салли Кларк «Жизнь без подсказки» пьесин (ăна 1988, 1989, 1990, 1991 çç. лартнă) тĕп вырăнне йышăннă. 1997-мĕш çулта франц кинорежиссерĕ Аньес Мерле «Артемизия» фильм (тĕп ролне Валентина Черви вылянă) кăларнă.1998-мĕш çулта ӳнерçĕ çинчен франц çыравçи Александра Лапьер та роман çырнă. 2002 -мĕш çулта американ çыравçи Сьюзен Вриленд çырнă «Страсти по Артемизии» роман пĕтĕм тĕнчипех бестселлер пулса тăнă, часах ăна 20 чĕлхе çине куçарнă.

== Ĕçĕсем ==
&lt;gallery&gt;
Artemisia Gentileschi Mary Magdalene Pitti.jpg|Магдалена чĕнни
Susanna and the Elders (1610), Artemisia Gentileschi.jpg|Сусаннапа ватăсем
Lucretia by Artemisia Gentileschi.jpg|Лукреция
Nacimiento de San Juan Bautista (Artemisia Gentileschi).jpg|Сăваплă Иоанн çурални
Artemisia Gentileschi Mary Magdalene3.jpg|Мария Магдалена
Artemisia Gentileschi Condottiero Bologna.jpg|Болонья кондотьерĕ
Artemisia Gentileschi, Dame assise de trois-quarts.jpg| Пуян майра сăнарĕ
Self-portrait as the Allegory of Painting (La Pittura) - Artemisia Gentileschi.jpg|Хăйĕн сăнарĕ
Gentileschi, Artemisia - Lot and his Daughters - 1635-1638.jpg|Лот хĕрĕсемпе
Ӳкерчĕк:Gentileschi judith1.jpg|Юдифь тарçипе
&lt;/gallery&gt;

== Вуламалли ==
* Garrard M.D. Artemisia Gentileschi: the image of the female hero in Italian Baroque art. Princeton: Princeton UP, 1989
* Jamis R. Artemisia, ou, La renommée. Paris: Presses de la Renaissance, 1990
* Bissell R.W. Artemisia Gentileschi and the authority of art: critical reading and catalogue raisonné. University Park: Pennsylvania State UP, 1999.
* Garrard M.D. Artemisia Gentileschi around 1622: the shaping and reshaping of an artistic identity. Berkeley: University of California Press, 2001.
 
== Каçăсем ==
{{Çӳрев
|Тема = Артемизия Джентилески
|Викиампар= Category:Artemisia Gentileschi
}}
*[http://www.artemisia-gentileschi.com/index.shtml Артемизия Джентилескин пурнăçĕпе пултарулăхĕ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050605011442/http://www.artemisia-gentileschi.com/index.shtml |date=2005-06-05 }}
*[http://www.webwinds.com/artemisia/trial.htm Artemisia, The Rape and the Trial] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190522235444/http://www.webwinds.com/artemisia/trial.htm |date=2019-05-22 }}
*[http://artchive.com/ftp_site.htm Джентилескин сăрă-ӳнер ĕçĕсем]


[[Категори:Пайăр çынсем:Итали]]
[[Категори:Италири ӳкерçĕсем]]
[[Категори:Ӳнерçĕ-хĕрарăмсем]]</text>
      <sha1>a7h0f1aaac64ctw6fvg3mqrimz6x6jg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Сӳтсе явасси:Пӗрлехи Раҫҫей</title>
    <ns>1</ns>
    <id>58454</id>
    <revision>
      <id>877041</id>
      <parentid>786011</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T16:34:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aslati</username>
        <id>36702</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Aslati [[Сӳтсе явасси:Пĕрлехи Раççей]] страницӑн ятне [[Сӳтсе явасси:Пӗрлехи Раҫҫей]] ҫине улӑштарчӗ</comment>
      <origin>786011</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5693" sha1="1jxqfrjcbia95xwf97h8ayrs6c3bw71" xml:space="preserve">Пĕрлĕхлĕ Раççей. --[[Хутшăнакан:Ellodanis5|Ellodanis5]] ([[Хутшăнаканăн канашлу страници:Ellodanis5|сӳтсе явни]]) 10:14, 27 Пуш уйăхĕн 2016 (UTC)

:Пĕрлĕ Раççей - Единая Россия. Пĕрлĕхлĕ Раççей - Общественная Россия. Раççей пĕрлĕхĕ - российское общество. Пĕрлĕх - Общество. Раççей пĕрлĕхлĕхĕ - общественность России. Пĕррелĕх - Единственность. Пĕрлелĕх - Совместность. Çапла-и? [[Хутшăнакан:Viktor|Viktor]] ([[Хутшăнаканăн канашлу страници:Viktor|сӳтсе явни]]) 11:57, 27 Пуш уйăхĕн 2016 (UTC)
*Чăваш чĕлхинче «пĕрлĕ» сăмах çук. --[[Хутшăнакан:Ellodanis5|Ellodanis5]] ([[Хутшăнаканăн канашлу страници:Ellodanis5|сӳтсе явни]]) 10:04, 22 Утӑ уйӑхӗн 2021 (UTC)
*Пĕрлĕхл'''ĕ''' Раççей - Единая Россия. Пĕрлĕхл'''е''' Раççей - Общественная Россия (чăннипе вырăс чĕлхинче питĕ сайра тĕл пулать кун пек калани). «Пĕрлĕ» сăмах вара чăнах та çук. --[[Хутшăнакан:Ellodanis5|Ellodanis5]] ([[Хутшăнаканăн канашлу страници:Ellodanis5|сӳтсе явни]]) 10:08, 22 Утӑ уйӑхӗн 2021 (UTC)

::Месерле сăмахсене ĕрчетни вара вируссене сарни пекех. [[Хутшăнакан:Viktor|Viktor]] ([[Хутшăнаканăн канашлу страници:Viktor|сӳтсе явни]]) 16:12, 25 Утӑ уйӑхӗн 2021 (UTC)

== Ниçта та çук ==

Хунарпа шырасан та кун пек сăмаха тупма çук. Пĕр'''ЛЕ''' — пур, пĕр'''ЛĔХ''' — пур,  пĕр'''ЛĔ''' тени вара ниçта та çук. [[Хутшăнакан:Ellodanis5|Ellodanis5]] ([[Хутшăнаканăн канашлу страници:Ellodanis5|сӳтсе явни]]) 16:17, 8 Чӳк уйӑхӗн 2022 (UTC)

:Пĕрлехи Раççей, Пĕрлеллĕ Раççей. [[Хутшăнакан:Viktor|Viktor]] ([[Хутшăнаканăн канашлу страници:Viktor|сӳтсе явни]]) 18:59, 8 Чӳк уйӑхӗн 2022 (UTC)
:: Чăваш чĕлхинче «пĕрлĕх» сăмах çук-им вара? Пур. Вăл сăмахпа тÿрреммĕн çыхăннă статьясене чăваш Википедине никам та мар, хăвăрах кĕртнĕ. --[[Хутшăнакан:Ellodanis5|Ellodanis5]] ([[Хутшăнаканăн канашлу страници:Ellodanis5|сӳтсе явни]]) 18:56, 10 Чӳк уйӑхӗн 2022 (UTC)

== Ашмарин ==

пĕрлехи (-h-), общий. Чав. й. пур. 22°. Кунта эсĕ ĕçлесе хунни пур-и мĕн? Санпа пĕрлехи пур-и мĕн? СТИК. Пĕрлехи çĕр, земля доставшаяся после надела двум хозяевам (подразумевается, что эта земля на одном месте, представляет один сплошной загон). Сред. Юм. Пĕрлехи; если землю купили сообща и посеяли сообща, то хлеб с этого поля называют так. [[Хутшăнакан:Ellodanis5|Ellodanis5]] ([[Хутшăнаканăн канашлу страници:Ellodanis5|сӳтсе явни]]) 06:57, 18 Кӑрлач уйӑхӗн 2023 (UTC)

:&lt;nowiki&gt;''Общий'' тата ''единый''&lt;/nowiki&gt; питĕ çывăх пĕлтерĕшлĕ. [[Хутшăнакан:Viktor|Viktor]] ([[Хутшăнаканăн канашлу страници:Viktor|сӳтсе явни]]) 07:34, 18 Кӑрлач уйӑхӗн 2023 (UTC)
::Пĕр мар. --[[Хутшăнакан:Ellodanis5|Ellodanis5]] ([[Хутшăнаканăн канашлу страници:Ellodanis5|сӳтсе явни]]) 19:14, 18 Кӑрлач уйӑхӗн 2023 (UTC)
== Единый ==
Русско-чувашский словарь: прил. (син. общий, объединённый)
пĕрлĕхлĕ, пĕр пĕтĕм, пĕр пек; единый фронт пĕрлĕхлĕ фронт ♦ все до единого пĕр çын юлми, пурте; не терять ни единой минуты пĕр минута та ан çухат

Русско-чувашский словарь социальной лексики (2004): пĕр пĕтĕм, пĕрлĕхлĕ; единая государственная аттестация пĕр пĕтĕм патшалăх аттестацийĕ --[[Хутшăнакан:Ellodanis5|Ellodanis5]] ([[Хутшăнаканăн канашлу страници:Ellodanis5|сӳтсе явни]]) 19:14, 18 Кӑрлач уйӑхӗн 2023 (UTC)

:Çапла пулсан та, кунта çак термин бренд статусĕнче. Çавăнпа хăшĕ сулăмлăрах, çав каять. [[Хутшăнакан:Viktor|Viktor]] ([[Хутшăнаканăн канашлу страници:Viktor|сӳтсе явни]]) 19:37, 18 Кӑрлач уйӑхӗн 2023 (UTC)

== Бренд мар ==

Бренд мар. Мĕншĕн тесен политика ĕçĕ чăваш чĕлхипе мар пулса пырать. [[Хутшăнакан:Ellodanis5|Ellodanis5]] ([[Хутшăнаканăн канашлу страници:Ellodanis5|сӳтсе явни]]) 15:29, 22 Пуш уйӑхӗн 2023 (UTC)</text>
      <sha1>1jxqfrjcbia95xwf97h8ayrs6c3bw71</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Циркон (ракетă)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>69285</id>
    <revision>
      <id>877069</id>
      <parentid>601670</parentid>
      <timestamp>2026-09-01T09:55:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>28304</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>877069</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7242" sha1="4mnt9vmwjdmwsnhymawkc0v36ygbwqq" xml:space="preserve">{{Пĕлтерĕшсем|Циркон (пĕлтерĕшсем)}}
{{Ракета карточки
|Ячĕ                  = Циркон
|Тулли ячĕ            = 3M22
|ӳкерчĕк              = 
|алпусни              = 
|тĕс                  = [[карапа хирĕçле ракета]]
|статус               = хăтланура
|ăслайçă              = [[НПО Машиностроения]]
|тĕп конструктор      = 
|Ăслайланă çулсем     = 
|хăтлама тытăннă      = 
|хĕçпăшаллантарнă     = 
|тăвакан              = 
|эксплуатацири çулсем = 
|тĕп эксплуатантсем   = 
|урăх эксплуатантсем  = 
|кăларнă шучĕ         = 
}}
'''Циркон''' ('''3M22''') — [[НПО Машиностроения|УАП «ВПК „НПО машиностроения“»]] тăвакан, 3K22 «Циркон» комплексĕ шутне кĕрекен&lt;ref&gt;[http://www.ng.ru/politics/2016-04-25/1_zircon.html?83748 Российские «Цирконы» легко преодолеют американскую ПРО ] // НГ, апр 2016 &lt;/ref&gt; перспективăри раççей [[Гиперсасă хăвăртлăхĕ|гипер сасăллă]] [[Карапа хирĕçле ракета|карапа хирĕçле çунатлă ракета]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://tass.ru/armiya-i-opk/2681300|title=Çăлкуç: крейсер «Петр Великий» в ходе модернизации получит гиперзвуковые ракеты|quote=… крейсер оснастят десятью пусковыми установками 3С-14, которые смогут принимать ракеты «Оникс», «Калибр» и «Циркон»|date=19.02.2016|work=Армия и ОПК|publisher=ИТАР-ТАСС|lang=ru|accessdate=2016-02-19}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://svpressa.ru/war21/article/143839/ Российские ракеты «Циркон» делают американский «Джеральд Форд» «авианедоносцем»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160408175155/http://svpressa.ru/war21/article/143839/ |date=2016-04-08 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://eadaily.com/ru/news/2016/03/18/v-ssha-zametili-ispytaniya-rossiyskogo-giperzvukovogo-oruzhiya В США заметили испытания российского гиперзвукового оружия], 18.03.2016 г., ИА «EADaily»&lt;/ref&gt;. Вĕçеври хăвăртлăхĕ, Раççейĕн карапа хирĕçле ытти ракетисемпе, çаплах урăх çĕршывсен хĕçпăшалĕпе танлаштарсан çак ракетăн питĕ пысăк (8 [[Мах хисепĕ|Мах]]&lt;ref&gt;[https://lenta.ru/news/2017/04/15/cirkon/ СМИ сообщили подробности испытаний гиперзвуковой ракеты «Циркон»]&lt;/ref&gt;. 2017 çулăн пуçламăшĕ тĕлне тĕнчере тӳпери гиперсасăллă тĕлсене персе антаракан хĕçпăшал çук&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://news-front.info/2017/03/26/v-britanii-ispugany-vozmozhnostyami-rossijskoj-rakety-tsirkon/|title=В Британии испуганы возможностями российской ракеты «Циркон»|accessdate=2017-03-28}}&lt;/ref&gt;. Çак ракетăна [[П-700 Гранит|П-700 «Гранит»]] карапа хирĕçле йывăр ракетăна улăштарма тăваççĕ. Циркон çаплах Раççейĕн çĕнĕрен тунă [[Оникс (карапа хирĕçле ракета)|П-800 «Оникс»]], [[Калибр (çунатлă ракетăсем)|Калибр]] (3М54), [[Х-35|Х-35 «Уран»]] КХР йышне кĕрет.

== Характеристикăсем ==
Пулаяс [[ТТХ]]:
* инçе вĕçесси 350—500 км.
* тăршшĕ 8—10 м.
* хăвăртлăх ~8 Мах
* тĕллемелли: [[Инерцилллĕ навигаци|ИНХ]]+[[Хăй тĕллекен пуçĕ|АРЛГЛС]]

== Хĕçпăшалантармалли карапсем ==
* [[Адмирал Нахимов (атомлă крейсер)|ТАРКР «Адмирал Нахимов»]]
* [[Аслă Петĕр (атомлă крейсер)|ЙАРКР «Петр Великий»]] (модернизациленĕ чухне&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Çăлкуç: крейсер «Петр Великий» в ходе модернизации получит гиперзвуковые ракеты|url=http://tass.ru/armiya-i-opk/2681300|work=ТАСС|accessdate=2017-03-07|language=ru}}&lt;/ref&gt; 2019—2022 çулсем)
* [[23560 проекчĕн эскадра миноносецĕсем |23560 проекчĕн «Лидер» атомлă миносецĕсем]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://ru.m.wikipedia.org/wiki/%D0%AD%D1%81%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D1%80%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D0%B5_%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D1%81%D1%86%D1%8B_%D0%BF%D1%80%D0%BE%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B0_23560|title=Эскадренные миноносцы проекта 23560 — Википедия|accessdate=2017-03-07}}&lt;/ref&gt;
* 885М проекчĕн АШК «[[Ясень (шывай кимми)|Ясень-М]]»
* пиллĕкĕмĕш утăмри АШК «Хаски» (авиациллĕ тапăну групписене пĕтерекен модификацийĕ)

== Хăтланусем ==
Ракетăна тĕрĕсленĕ пирки пĕрремĕш хут 2016 çулхи пушăн 17-мĕшĕнче пĕлтернĕ&lt;ref&gt;{{Cite news|title=В России начались испытания гиперзвуковых крылатых ракет «Циркон»|url=https://ria.ru/defense_safety/20160317/1391446801.html|work=РИА Новости|accessdate=2017-01-30|language=ru}}&lt;/ref&gt;. Ун чухне ракетăна çĕр çинчи старт комплексĕ хăпартса янă пулнă — тинĕсрен хăпартса ямаллисем хатĕр пулман, пулас. 2017 çулхи нарăс уйăхĕнче тинĕс платформинчен тӳпене хăпартассине пĕлтернĕччĕ.&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Россия впервые испытает гиперзвуковую ракету &quot;Циркон&quot; с морского носителя|url=https://defence.ru/article/rossiya-vpervie-ispitaet-giperzvukovuyu-raketu-cirkon-s-morskogo-nositelya-vesnoi-2017-goda/|work=Defence.ru|accessdate=2017-04-08}}&lt;/ref&gt; Çар чаçĕсем хĕçпăшала 2018 çулта кĕтеççĕ.

Инди валли тăвакан пĕрлехи раççей-инди «[[БраМос|Brahmos]]» çунатлă ракетăсен çемьине аса илсе, Циркон, 2013 çулта иртнĕ AERO India куравра макетне пĕрремĕш ăстрăм кăтартнă [[:en:BrahMos-II|BrahMos-II]] евĕр пулмалла.

== Асăрхавсем ==
{{асăрхавсем}}

[[Категори:Карапа хирĕçле ракетăсем]]
[[Категори:Раççейĕн ракетă хĕçпăшалĕ]]</text>
      <sha1>4mnt9vmwjdmwsnhymawkc0v36ygbwqq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Шлефли символĕ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>112894</id>
    <revision>
      <id>877070</id>
      <parentid>876996</parentid>
      <timestamp>2026-09-01T10:40:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>28304</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>877070</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5662" sha1="9el3qofajtsxowc0vlhhg9mmhs3lye4" xml:space="preserve">[[File:Dodecahedron.png|thumb|Dodecahedron&lt;/br&gt;Ку нумайхысаклăхăн Шлефли символĕ {5,3} пек çырăнать]]
'''Шлефли символĕ''' —  [[тĕрĕс нумайхысаклăх]]сен [[комбинаторика|комбинаторикăлла]] палăрăмлăхĕ, унпа Евклид уçлăхĕнчи мĕнпур  [[уçлăх|виçелĕхсенчи]] тĕрĕс нумайхысаклăхсене çырса кăтартма май пур. Швейцари математикĕ [[Шлефли, Людвиг|Людвиг Шлефли]] ячĕпе каланă.

== Çавăн пекех==
* [[Шлефли формули]]
* [[Эйлерла палăрăмлăх]]
* [[N-виçеллĕ тĕрĕс нумайхысаклăхсем]]
== Литература ==
* ''Николай Вавилов'' [http://dump.bitcheese.net/files/ovaconi/group.pdf КОНКРЕТНАЯ ТЕОРИЯ ГРУПП I. ОСНОВНЫЕ ПОНЯТИЯ]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200331155805/http://dump.bitcheese.net/files/ovaconi/group.pdf |date=2020-03-31 }} {{Wayback|url=http://dump.bitcheese.net/files/ovaconi/group.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200331155805/http://dump.bitcheese.net/files/ovaconi/group.pdf |date=2020-03-31 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200331155805/http://dump.bitcheese.net/files/ovaconi/group.pdf |date=2020-03-31 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200331155805/http://dump.bitcheese.net/files/ovaconi/group.pdf |date=2020-03-31 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200331155805/http://dump.bitcheese.net/files/ovaconi/group.pdf |date=2020-03-31 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200331155805/http://dump.bitcheese.net/files/ovaconi/group.pdf |date=2020-03-31 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200331155805/http://dump.bitcheese.net/files/ovaconi/group.pdf |date=2020-03-31 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200331155805/http://dump.bitcheese.net/files/ovaconi/group.pdf |date=2020-03-31 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200331155805/http://dump.bitcheese.net/files/ovaconi/group.pdf |date=2020-03-31 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200331155805/http://dump.bitcheese.net/files/ovaconi/group.pdf |date=2020-03-31 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200331155805/http://dump.bitcheese.net/files/ovaconi/group.pdf |date=2020-03-31 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200331155805/http://dump.bitcheese.net/files/ovaconi/group.pdf |date=2020-03-31 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200331155805/http://dump.bitcheese.net/files/ovaconi/group.pdf |date=2020-03-31 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200331155805/http://dump.bitcheese.net/files/ovaconi/group.pdf |date=2020-03-31 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200331155805/http://dump.bitcheese.net/files/ovaconi/group.pdf |date=2020-03-31 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200331155805/http://dump.bitcheese.net/files/ovaconi/group.pdf |date=2020-03-31 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200331155805/http://dump.bitcheese.net/files/ovaconi/group.pdf |date=2020-03-31 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200331155805/http://dump.bitcheese.net/files/ovaconi/group.pdf |date=2020-03-31 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200331155805/http://dump.bitcheese.net/files/ovaconi/group.pdf |date=2020-03-31 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200331155805/http://dump.bitcheese.net/files/ovaconi/group.pdf |date=2020-03-31 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200331155805/http://dump.bitcheese.net/files/ovaconi/group.pdf |date=2020-03-31 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200331155805/http://dump.bitcheese.net/files/ovaconi/group.pdf |date=2020-03-31 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200331155805/http://dump.bitcheese.net/files/ovaconi/group.pdf |date=2020-03-31 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200331155805/http://dump.bitcheese.net/files/ovaconi/group.pdf |date=2020-03-31 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200331155805/http://dump.bitcheese.net/files/ovaconi/group.pdf |date=2020-03-31 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200331155805/http://dump.bitcheese.net/files/ovaconi/group.pdf |date=2020-03-31 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200331155805/http://dump.bitcheese.net/files/ovaconi/group.pdf |date=2020-03-31 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200331155805/http://dump.bitcheese.net/files/ovaconi/group.pdf |date=2020-03-31 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200331155805/http://dump.bitcheese.net/files/ovaconi/group.pdf |date=2020-03-31 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200331155805/http://dump.bitcheese.net/files/ovaconi/group.pdf |date=2020-03-31 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200331155805/http://dump.bitcheese.net/files/ovaconi/group.pdf |date=2020-03-31 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200331155805/http://dump.bitcheese.net/files/ovaconi/group.pdf |date=2020-03-31 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200331155805/http://dump.bitcheese.net/files/ovaconi/group.pdf |date=2020-03-31 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200331155805/http://dump.bitcheese.net/files/ovaconi/group.pdf |date=2020-03-31 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200331155805/http://dump.bitcheese.net/files/ovaconi/group.pdf |date=2020-03-31 }} |date=20200331155805 }

{{Нумайхысаклăхсем}}</text>
      <sha1>9el3qofajtsxowc0vlhhg9mmhs3lye4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Темех</title>
    <ns>0</ns>
    <id>124022</id>
    <revision>
      <id>877066</id>
      <parentid>846396</parentid>
      <timestamp>2026-09-01T08:00:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>28304</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>877066</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2392" sha1="9umwodi7yyc9dqj3rvs1xoi2k7rmp9a" xml:space="preserve">{{Пĕлтерĕшсем|Темех (пĕлтерĕшсем)}}

{{Taxobox
| name = Темех
| image file = Nicotiana tabacum 001.JPG
| regnum = 
| phylum =  
| classis =  
| ordo =    
| familia = 
| genus = 
| species = 
| subspecies =  
| latin = Nicotiana
| wikispecies = 
| commons =  
| itis = 
| ncbi = 
| range map = 
}}

'''Темех''' ({{lang-la|Nicotiána}}) —   {{bt-ruslat|Йытçырли йышшисем|Solanaceae}} ямахатри пĕр çул е нумай çул ÿсекен ÿсентарансен [[рет (биологи)|кăкĕ]].

== Çаваан пекех ==
* [[Темех туртасси]]
* [[Томак (ӳсентăран)|Томак]] —  [[томат]]а тата темехе сыпăнтарсан пулать.

== Асăрхавсем ==
{{Асăрхавсем}}

== Литература ==
* Табак // Большая российская энциклопедия. Том 31. — М., 2016. — С. 534.
* Табак // Струнино — Тихорецк. — М. : Советская энциклопедия, 1976. — (Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред. А. М. Прохоров ; 1969—1978, т. 25).
* {{ВТ-ЭСБЕ|Табак, растение из семейства пасленовых}}
* {{ФлораСССР|часть=Род 1320. Табак — Nicotiana L.|том=22|стр=106—108|ref=ФлораСССР}}
* Nicotiana // Ботанический словарь / сост. Н. И. Анненков. — СПб.: Тип. Имп. АН, 1878. — XXI + 645 с.
* Трахтенберг И. М., Белоусов А. А. Яды. Популярная энциклопедия. — К.: Издатель Л. Д. Россинский, 2011. — 640 с.: ил.

== Каçăсем ==
* [http://www.mintorgmuseum.ru/vocabulary/259/ Табак в СССР] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250130125657/http://www.mintorgmuseum.ru/vocabulary/259/ |date=2025-01-30 }} на сайте «Музей торговли»

{{Чикарккă}}
{{Внешние ссылки|Растения}}

[[Категори:Йыт çырли йышшисем]]
[[Категори:Çурçĕр Америкăри флора]]
[[Категори:Кăнтăр Америкăри флора]]
[[Категори:Энтеогенсем]]
[[Категори:Темех]]</text>
      <sha1>9umwodi7yyc9dqj3rvs1xoi2k7rmp9a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ялти темех</title>
    <ns>0</ns>
    <id>124024</id>
    <revision>
      <id>877071</id>
      <parentid>846394</parentid>
      <timestamp>2026-09-01T11:25:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>28304</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>877071</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2815" sha1="gvjccufpmjqnjhyqfupin2kvpkcoao1" xml:space="preserve">{{Пĕлтерĕшсем|Темех (пĕлтерĕшсем)}}
{{Пĕлтерĕшсем|Махорка (пĕлтерĕшсем)}}
{{Taxobox
| name = Ялти темех (махорка)
| image file = Mapa4o.jpg
| regnum = 
| phylum =  
| classis =  
| ordo =    
| familia = 
| genus = 
| species = 
| subspecies =  
| latin = Nicotiana rustica
| wikispecies = 
| commons =  
| itis = 
| ncbi = 
| range map = 
}}

'''Махо́рка'''{{sfn|Товарный словарь|1958}}{{sfn|БСЭ|1974}} ({{lang-la|Nicotiána rústica}}) —  {{bt-ruslat|Йытçырли йышшисем|Solanaceae}} ямахатри [[Темех]] [[рет (биологи)|кăкĕнчи]]  '''Ялти темех''' (Rustica) айкăкри  ÿсентаран. 

Никотин шайĕ тĕлĕшпе ытти темехсенчен чылай хăатлăрах (7-8 хут). 
== Çавăан пекех ==
* [[Темех туртасси]]
* [[Томак (ӳсентăран)|Томак]] —  [[томат]]а тата темехе сыпăнтарсан пулать.

== Асăрхавсем ==
{{Асăрхавсем}}

== Литература ==
* Табак // Большая российская энциклопедия. Том 31. — М., 2016. — С. 534.
* Табак // Струнино — Тихорецк. — М. : Советская энциклопедия, 1976. — (Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред. А. М. Прохоров ; 1969—1978, т. 25).
* {{ВТ-ЭСБЕ|Табак, растение из семейства пасленовых}}
* {{ФлораСССР|часть=Род 1320. Табак — Nicotiana L.|том=22|стр=106—108|ref=ФлораСССР}}
* Nicotiana // Ботанический словарь / сост. Н. И. Анненков. — СПб.: Тип. Имп. АН, 1878. — XXI + 645 с.
* Трахтенберг И. М., Белоусов А. А. Яды. Популярная энциклопедия. — К.: Издатель Л. Д. Россинский, 2011. — 640 с.: ил.

== Каçăсем ==
* [http://www.mintorgmuseum.ru/vocabulary/259/ Табак в СССР] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250130125657/http://www.mintorgmuseum.ru/vocabulary/259/ |date=2025-01-30 }} на сайте «Музей торговли»

{{Чикарккă}}
{{Внешние ссылки|Растения}}

[[Категори:Йыт çырли йышшисем]]
[[Категори:Çурçĕр Америкăри флора]]
[[Категори:Кăнтăр Америкăри флора]]
[[Категори:Энтеогенсем]]
[[Категори:Темех]]
[[Категори:Наркăмашлă ӳсентăрансем]]
[[Категори:Сиплĕ ӳсентăрансем]]</text>
      <sha1>gvjccufpmjqnjhyqfupin2kvpkcoao1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Андижан вилоячӗ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>127438</id>
    <revision>
      <id>877061</id>
      <parentid>874561</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T22:43:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>28304</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>877061</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23678" sha1="groscuwi3hd0gaiccksop97r9pqbdxf" xml:space="preserve">{{Администрациллĕ виçе
|Тĕс1 = {{Тĕс|Узбекистан}}
|Тĕс2 = 
|Чăвашла ячĕ = Андижан вилоячӗ
|Тăван ячĕ = {{lang-uz|Andijon viloyati / Aндижон вилояти}}&lt;br&gt;[[File:Jami_Mosque_in_Andijan.jpg|300px]]
|Патшалăх = {{Узбекистан}} [[Узбекистан]]
  |lat_dir = N |lat_deg =  |lat_min =  |lat_sec =
  |lon_dir = E |lon_deg =  |lon_min =  |lon_sec =
|Тытăмĕ = {{nobr|14 район (туман), 2 хула}}
|Тĕп хула = [[Андижан]] [[хула|хули]]
|Вăхăт = {{кӗске дата|1941|03|6}} 
|Пуçлăх = [[Абдурахманов Шухратбек Кушакбаевич|Абдурахманов Шухратбек]]
  |Пуçлăх тĕсĕ = [[Вилоят хокимӗ]]
|Пуçлăх2 = 
  |Пуçлăх тĕсĕ2 = 
|ШВП =
  |ШВП çулĕ              = 
  |ШВП вырăнĕ            = 
  |ШВП пурăнан кашни çынна          = 
  |ШВП пурăнан кашни çынна вырăнĕ = 
|Чĕлхе = [[Узбек чӗлхи]]
|Чĕлхесем =
|Пурăнан халăх = 3 394 000&lt;ref name=&quot;Насел 1 января 2024&quot;&gt;{{Cite web |url=https://stat.uz/uz/press-sluzhba/novosti-gks/6381-demografik-holat20-7-209 |title=Архивированная копия |access-date=2019-07-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190720125534/https://stat.uz/uz/press-sluzhba/novosti-gks/6381-demografik-holat20-7-209 |archive-date=2019-07-20 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ҫын
  |Çырав çулĕ = 2024
  |Пурăнан халăх проценчĕ = 
  |Пурăнан халăх вырăнĕ = 4
  |Йышлăх = 800
  |Йышлăх вырăнĕ = 2
  |Наци йышĕ = 	[[узбексем]], [[уйгурсем]], [[кӑркӑссем]], [[вырӑссем]], [[корейсем]], [[тутарсем]], [[пушкӑртсем]]
  |Конфесси йышĕ = [[мӑсӑльманлӑх]]-[[суннӑҫӑлӑх]]
|Лаптăк = 4268
  |Лаптăк проценчĕ = 
  |Лаптăк вырăнĕ = 13
|Максималлă çӳллĕш        =
|Вăтам çӳллĕшĕ            =
|Минималлă çӳллĕш         =
|Карттă = Andijon_Viloyati_in_Uzbekistan.svg
|Администрациллĕ виçен картти =
|АВ карттин пысăкăшĕ = 500px
|ВăхăтТăрăхĕ = [[UTC+5]]
|Аббревиатура = UZ-AN
|ISO = UZ-AN
|FIPS =
|Телефон кочĕ =
|Почтă индексĕсем = 
|Тетел-домен = 
|Автомобиль номерĕсен кочĕсем = 17 (кивӗ, 1998—2008 ҫулсенче), 60-69 (2008 ҫултан)
|Сайт = http://www.andijan.uz/
|Commons-ри категори =
|Асăрхавсем =
}}

'''Андижан вилоячӗ''' (''Андижан облаҫӗ'', {{lang-uz|Andijon viloyati / Aндижон вилояти}}) — [[Узбекистан]]ти [[Узбекистанӑн администрациллӗ пайланӑвӗ|администрациллӗ-территориллӗ виҫе]], [[вилоят]]. [[Фергана]] айлӑмӗн тухӑҫ пайӗнче вырнаҫнӑ. {{Тулли дата|1941|03|6}} йӗркеленӗ. Лаптӑк — 4,27 пин ҫм². Халӑх йышӗ — 3 461 000 ҫын ({{Кӗске дата|2025|03|26}}-мӗшӗнчи пӗлӗмпе).  Администрациллӗ центр — [[Андижан]] хули.

== Кунҫул ==
{{Тулли дата|1941|03|6}} [[ССРП]] [[ССРП Мӑн Канашӗн Президиумӗ|Мӑн Канашӗн Президиумӗн]] йышӑнӑвӗ тӑрӑх [[Фергана вилоячӗ|Фергана вилоятӗнчен]] уйӑрса, [[Узбек ССР]]-н йышӗнче Андижан вилоячӗ йӗркеленӗ. Кунчченхи вӑхӑтра, [[1926]]—[[1930]] ҫулсенче ку ҫӗрте [[Андижан округӗ]] пулнӑ.

Малтан вилоята [[Аим районӗ|Аим]], [[Алтынкуль районӗ|Алтынкуль]], [[Андижан районӗ|Андижан]], [[Балыкчи районӗ|Балыкчи]], [[Ворошиловск районӗ (Андижан вилоячӗ)|Ворошиловск]], [[Джалакудук районӗ|Джалакудук]], [[Избаскан районӗ|Избаскан]], [[Асака районӗ|Ленинск]], [[Мархамат районӗ|Мархамат]], [[Пахтаабад районӗ|Пахтаабад]], [[Шахрихан районӗ|Сталино]], [[Ходжаабад районӗ]]сем тата вилоят пӗлтершлӗ хуласем Андижан тата [[Асака (Узбекистан)|Ленинск]] кӗнӗ.

[[1943]] ҫулта [[Халдыванбек районӗ|Халдыванбек]], [[Чинабад районӗ]]сем, [[1950]] ҫулта [[Бустан районӗ|Боз районӗ]], [[1953]] ҫулта [[Булакбаши районӗ|Булакбаши]], [[Кургантепа районӗ|Кургантепа]], [[Мускав районӗ (Андижан вилоячӗ)|Мускав районӗсем]] йӗркеленӗ.

[[1959]] ҫулта [[Мускав районӗ (Андижан вилоячӗ)|Мускав районне]] пӑрахӑҫланӑ.

[[1960]] ҫулта [[Наманган вилоячӗ|Наманган вилоятне]] пӑрахӑҫланӑран Андижан вилоячӗн йышне малалла районсем тата хула кӗртнӗ: [[Наманган районӗ|Наманган]], [[Нарын районӗ (Узбекистан)|Нарын]], [[Уйчи районӗ|Уйчи]], [[Учкурган районӗ|Учкурган]], [[Янгикурган районӗ]]сем тата [[Наманган]] хули.

[[1961]] ҫулта [[Ворошиловск районӗ (Андижан вилоячӗ)|Ворошиловск районне]] [[Ворошиловск районӗ (Андижан вилоячӗ)|Ильчёвск районӗ]] ят панӑ, [[Сталино районӗ|Сталино районне]] вара [[Московский районӗ (Узбекистан)|Московский районӗ]] ят панӑ. [[Ферагана вилоячӗ|Фергана вилоятӗнчен]] Андижан вилоячӗн йышне [[Касансай районӗ|Касансай]], [[Туракурган районӗ|Туракурган]], [[Чуст районӗ]]сем панӑ.

[[1962]] ҫулхи [[раштав уйӑхӗ|раштавра]] малалла районсене пӑрахӑҫланӑ: [[Аим районӗ|Аим]], [[Алтынкуль районӗ|Алтынкуль]], [[Бустан районӗ|Боз]], [[Булакбаши районӗ|Булакбаши]], [[Джалакудук районӗ|Джалакудук]], [[Ворошиловск районӗ (Андижан вилоячӗ)|Ильчёвск]], [[Касансай районӗ|Касансай]], [[Асака районӗ|Ленинск]], [[Нарын районӗ (Узбекистан)|Нарын]], [[Пахтаабад районӗ|Пахтаабад]], [[Туракурган районӗ|Туракурган]], [[Уйчи районӗ|Уйчи]], [[Халдыванбек районӗ|Халдыванбек]], [[Чинабад районӗ]]сем.

[[1964]] ҫулта [[Бустан районӗ|Боз]] тата [[Мингбулак районӗ|Задарья районӗсем]] йӗркеленӗ. [[1965]] ҫулта [[Мархамат районӗ|Мархамат районне]] [[Мархамат районӗ|Ленинск районӗ]] ят панӑ.

[[1967]] ҫулта [[Уйчи районӗ]] йӗркеленӗ. Кӑҫал тӗпре йӗркеленӗ [[Наманган вилоячӗ]]н йышне малалла районсем тата хула кӗртнӗ: [[Мингбулак районӗ|Задарья]], [[Наманган районӗ|Наманган]], [[Уйчи районӗ|Уйчи]], [[Учкурган районӗ|Учкурган]], [[Чуст районӗ|Чуст]], [[Янгикурган районӗ]]сем тата [[Наманган]] хули.

[[1970]] ҫулта [[Мархамат районӗ|Мархамат]], [[Пахтаабад районӗ]]сем, [[1973]] ҫулта — [[Джалакудук районӗ|Джалакудук]], [[Улугнор районӗ|Комсомолабад районӗсем]], [[1978]] ҫутла — [[Алтынкуль районӗ]] йӗркеленӗ. [[1972]] ҫулта [[Ханабад (Андижан вилоячӗ)|Советабад]] хули, [[1974]] ҫулта — [[Шахрихан]] вилоят пӗлтершлӗ статус илнӗ.

[[1992]] ҫулта [[Булакбаши районӗ]] йӗркеленӗ.

[[2003]] вилоята [[Амир Тимур орденӗ]]пе чысланӑ&lt;ref&gt;{{статья |пуçелĕк = {{Lex.uz|О награждении Андижанской области орденом Амира Темура|2003-08-22|УП|3292}} |кăларăм = Ведомости Олий Мажлиса Республики Узбекистан |çул = 2003 |уйăх = 8 |номер = 8 |выпуск = 1328 |страницăсем = 80 |issn = 0206-6637}}&lt;/ref&gt;.

{{Тулли дата|2005|05|12}} [[Андижан пӑлхавӗ|Андижанта пӑлхав]] пулнӑ.

== Тавралӑх ==
Вилоят лаптӑкӗ — 4240 ҫм². Вилоят [[Кӑркӑсстан]]па тата [[Фергана вилоячӗ|Фергана]], [[Наманган вилоячӗ]]семпе чикӗленет. Тухӑҫран ([[Андижан ГЭС]]) анӑҫалла (вӑрӑмӑш — 150 ҫм яхӑн) вилоят урлӑ юхакан чи тӗп юханшыв — [[Карадарья]], унтан [[Нарын (юханшыв)|Нарынпа]] пӗрлешет те [[Сырдарья]] юханшывне йӗркеленет. 20 ҫм яхӑн Сырдарьян вӑрри Наманганпа Андижан вилоячӗсем хушшинче юхса вӗсене пайлать. Андижан вилоячӗн ҫурҫӗрӗнче [[Тентяксай]] юханшывӗ (регион урлӑ вӑрӑмӑш — 40 ҫм яхӑн) тата [[Андижансай]] (вӑрӑмӑш — 80 ҫм), [[Шахрихансай]], [[Аслӑ Андижан каналӗ]], [[Аслӑ Фергана каналӗ]], [[Кӑнтӑр Фергаан каналӗ]] юхаҫҫӗ.

Вилоятӑн анӑҫ пайӗ — тӳремлӗх, тухӑҫ пайӗ вара — [[Алай ту хырҫи|Алайпа]] [[Фергана ту хырҫи]]сен ҫумӗ. 

== Климат ==
[[Алай ту хырҫи|Алайпа]] [[Фергана ту хырҫи]]сене пула [[Фергана айлӑмӗ]] сивӗ ҫилсенчен сыхланӑ. Хӗллехи вӑхӑтра ҫанталӑк — йӗркеллӗ, пӗтӗмпе [[Вӑтам Ази]]ри урӑхлӑрах пулма пултарать. [[Хӗлле|Хӗл]] — ӑшӑ (3,5 °C таран), [[ҫулла|ҫу]] — шӑрӑх (37 °C таран).

== Халӑх ==
Вилоят халӑх йышӗ 3 338 200 ҫын ({{кӗске дата|2023|04|1}}). Вӗсенчен хулара 1 742 500 ҫын пурӑнать, ял пурӑнан вырӑнӗнче 1 595 700 ҫын пурӑнать. Лаптӑкпа, Убекистан вилоячӗенчен Андижан вилоячӗ чи пӗчӗк, анчах халӑх йышӗпе пӑхсан — вӑл чи пысӑк. Андижан вилоячӗнче Узекистанӑн халӑх йышӗн 10% яхӑн пурӑнать, анчах вӑл патшалӑхӑн лаптӑкӗн 1% кӑна.

Чи пысӑк халӑх — [[узбексем]]. Вилоятра андижан [[кӑркӑссем|кӑркӑсӗ]], [[вырӑссем|вырӑс]], [[украинсем|украин]], [[эрменсем|эрмен]], [[тутарсем|тутар]], [[белоруссем|белорус]], [[пушкӑртсем|пушкӑрт]] тата [[корейсем|корей]] [[диаспора|диаспорӗ]] пур.

Узбекистан Республикин Министрсен кабинетӗнчи Халӑхсем хушшинчи ҫыхӑнусемпе ют ҫӗршывсемпе туслӑ ҫыхӑнусен комитечӗн официаллӑ сайтӗнчи кӑларнӑ Андижан вилоятӗнчи наци сахалрахӑшӗсем ҫинчен пӗлӗмсем тӑрӑх:
* эрменсем — 314 ҫын.
* кӑркӑссем (андижан кӑркӑсӗсем) — 400 пин яхӑн ҫын.
* корейсем — 2 979 ҫын.
* вырӑссем — 18 987 ҫын.
== Администрациллӗ-территориллӗ пайлану ==
[[Ӳкерчĕк:Andijan districts.png|thumb|350px|right|Андижан вилоячӗн администрациллӗ-территориллӗ пайланӑвӗ:&lt;br&gt;
1 [[Андижан районӗ]],&lt;br&gt;
2 [[Асака районӗ]],&lt;br&gt;
3 [[Балыкчи районӗ]],&lt;br&gt;
5 [[Булакбаши районӗ]],&lt;br&gt;
4 [[Бустан районӗ]],&lt;br&gt;
6 [[Избаскан район]],&lt;br&gt;
7 [[Джалакудук районӗ]],&lt;br&gt;
8 [[Ходжаабад районӗ]],&lt;br&gt;
9 [[Кургантепа районӗ]],&lt;br&gt;
10 [[Мархамат районӗ]],&lt;br&gt;
11 [[Алтынкуль районӗ]],&lt;br&gt;
12 [[Пахтаабад районӗ]],&lt;br&gt;
13 [[Шахрихан районӗ]],&lt;br&gt;
14 [[Улугнор районӗ]].]]

Вилоят йышне 14 район ([[Туман (администрациллӗ виҫе)|туман]]) кӗрет.

{| class=&quot;wikitable&quot;
! Район (хула) !! Халӑх йышӗ&lt;br&gt;(пӗтӗмпе),&lt;br&gt;2020.01.01-мӗшӗнче&lt;br&gt;ҫын&lt;ref name=&quot;Население 2017&quot;&gt;{{cite web|lang=uz|url=https://data.gov.uz/ru/datasets/3224|title=Давлат классификаторлари|author=|website=|date=|publisher=|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;!! Хулари&lt;br&gt;хылӑх йышӗ,&lt;br&gt;2020.01.01-мӗшӗнче&lt;br&gt;ҫын&lt;ref name=&quot;Население 2017&quot;/&gt;!!Ялти&lt;br&gt;хлӑх йышӗ,&lt;br&gt;2020.01.01-мӗшӗнче&lt;br&gt;ҫын&lt;ref name=&quot;Население 2017&quot;/&gt;
|-
| [[Андижан]] (хула) || 441 713 || 441 713 || -
|-
| [[Ханабад (Андижан вилоячӗ)|Ханабад]] (хула) || 42 507 || 35 615 || 6 892
|-
| [[Алтынкуль районӗ]] || 176 665 || 93 055 || 83 610
|-
| [[Андижан районӗ]] || 261 796 || 200 951 || 60 845
|-
| [[Асака районӗ]] || 325 729 || 98 646 || 227 083
|-
| [[Балыкчи районӗ]] || 199 325 || 67 814 || 131 511
|-
| [[Бустан районӗ]]|| 71 655 || 25 081 || 46 854
|-
| [[Булакбаши районӗ]] || 141 905 || 69 045 || 72 860
|-
| [[Джалакудук районӗ]] || 184 834 || 77 358 || 107 476
|-
| [[Избаскан районӗ]] || 236 401 || 75 835 || 160 566
|-
| [[Кургантепа районӗ]] || 214 832 || 91 796 || 123 036
|-
| [[Мархамат районӗ]] || 172 116 || 135 814 || 36 302
|-
| [[Пахтаабад районӗ]] || 191 686 || 70 359 || 121 327
|-
| [[Улугнор районӗ]] || 59 322 || 6 065 || 53 257
|-
| [[Ходжаабад районӗ]] || 109 481 || 45 889 || 63 592
|-
| [[Шахрихан районӗ]] || 297 642 || 98 711 || 198 931
|-
| '''Андижан вилоячӗ (пӗтӗмпе):''' || '''3 127 683''' || '''1 626 395''' ||'''1 501 288'''
|}

Администрациллӗ центр [[Андижан]] — вилоятри чи пысӑк хула (441 700 ҫын). [[Кургантепа районӗ]] ҫӗрӗнче [[Кӑркӑсстан]]ӑн [[Барак (Кӑркӑсстан)|Барак]] [[анклав]]ӗ вырнаҫнӑ.

Вилоят йышӗнче — 11 [[хула]] (вӗсенчен вилоят пӗлтерӗшлӗ 2 хула), 79 [[хеп|хула посёлокӗ]] тата 455 [[ял|ят пурӑнан вырӑн]].

11 хула ({{кӗске дата|2017|01|1}}-мӗшӗнчи пӗлӗм тӑрӑх, администрациллӗ пӑхӑнакан пурӑнан вырӑнсемсӗр)&lt;ref name=&quot;Население 2017&quot;/&gt;:
# [[Андижан]] — 441 713 ҫын;
# [[Асака (Узбекистан)|Асака]] (1924 ҫулччен — Зеленск, 1991 ҫулччен — Ленинск) — 65 315 ҫын;
# [[Джалакудук]] ( 2015 ҫулччен — Ахунбабаев) — 24 779 ҫын;
# [[Карасу (Андижан вилоячӗ)|Карасу]] (1991 ҫулччен — Ильчёвск) — 34 346 ҫын;
# [[Кургантепа]] (1970 ҫулччен — Кыргызтепа) — 32 302 ҫын;
# [[Мархамат]] (1985 ҫулччен — Русское Село хепӗ) — 14 374 ҫын;
# [[Пайтуг]] — 27 183 ҫын;
# [[Пахтаабад]] — 35 543 ҫын;
# [[Ханабад (Андижан вилоячӗ)|Ханабад]] (1991 ҫулччен — Советабад) — 28 131 ҫын;
# [[Ходжаабад]] — 20 830 ҫын;
# [[Шахрихан]] (1985 ҫулччен — Московский хепӗ) — 75 539 ҫын.

79 [[хеп|хула посёлокӗ]]:
{{main|Узбекистанти хула евӗр посёлоксем#Андижан вилоячӗ}}
== Экономика ==
Ҫутҫанталӑк пуянлӑхӗ шутне нефть, ҫутҫанталӑк газӗ, озокерит тата [[акшар чулӗ]] кӗреҫҫӗ. Кунта Андижан, Палванташ, Кӑнтӑр Аламыш, Хартум, Бустан, Ходжаусман нефтьпе газ тытнисем вырнаҫнӑ.

Ӑшӑ ҫанталӑк [[ҫӗр мамӑкӗ]] тата [[субтропик]]ри культурӑсене ӳстерме, [[пурҫӑн]] тата [[бахча культури|кавӑн пахчи]] ӳстернине аталантарма май парать. [[Ял хуҫалӑхӗ]]нче чи аталаннӑ отрасльсем — [[мамӑк]], ҫӑмка ҫитӗнтерни, [[Ҫӳҫенлисем|ҫӳҫен культурисене]] ӳстерни, пахча ҫимӗҫ ӗрчетни тата [[Иҫӗмҫӗлӗх|иҫӗм ҫырлине ӳстерни]].

Чи аталаннӑ отрасльсем шутне [[Янтӑ тупра|ҫӗр айӗнчи усаллисен]] кӑларни, нефтьпе газ тытни, туниллӗ индустри тата пир-авӑр промышленноҫӗ кӗреҫҫӗ.

[[Асака (Узбекистан)|Асакара]] [[Вӑтам Ази]]ри пӗрремӗш автомобиль савучӗ тунӑран Узбекистанти автомобиль туни аталаннӑ. Ӑна тума [[Корей Республики|кӑнтӑр корей]] компанийӗ ([[Daewoo]]) питӗ пулӑшнӑ.

== Транспорт ==
Вилоятри чукунҫул вӑрӑмӑшӗ — 226,8 ҫм. Вилоят урлӑ [[Ангрен (хула)|Ангрен]] — [[Пап]] — [[Андижан]] чукун ҫул ларать, вӑл [[Фергана айлӑмӗ|Фергана айлӑмне]] [[Ташкент вилоячӗ]]пе пӗрлештерет&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.gazeta.uz/2014/05/20/railway//«Железнодорожный|title=путь на восток»|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;.

Чукунҫул линийӗсем: Андижан — [[Маргилан]] (Фергана), Андижан — Наманган, Андижан-[[Ханабад (Андижан вилоячӗ)|Ханабад]], Андижан — [[Таш-Кумыр]] (Кӑркӑсстан), Андижан — Джалал-Абад/Ош (Кӑркӑсстан). Вӗсем [[Вӑтам Ази]]ри чи пысӑккисенче пӗри транспорт йӑлли йӗркеленеҫҫӗ.

Автомобиль ҫулӗсен вӑрӑмшӗ — 2463 ытла ҫм. Вилоятран регулярлӑ авиарейссем вӗҫеҫҫӗ, енсенчен: Узбекистан, [[Пӑхӑнман Патшалӑхсен Пӗрлешӗвӗ]]н, ютҫӗр хулисем.

== Пуҫлӑхсем ==
Вилоят пуҫлӑхӗ хоким ятлӑ. Андижан вилоячӗн пуҫлӑхӗсем:
# [[Холмирзаев Каюм Холмирзаевич|Каюм Холмирзаев]] (1991 — 1993)
# [[Обидов Кобилджон Гафурович|Кобил Обидов]] (1993 пушӑн 6 — 1996 юпа),
# [[Юсупов Машариф Юсупович|Машариф Юсупов]] (1996—1997),
# [[Обидов Кобилджон Гафурович|Кобил Обидов]] (1997 — 2004 ҫӑвӑн 24),
# [[Бегалиев Сайдулло Бегалиевич|Бегалиев Сайдулло]] ( 2004 ҫӑвӑн 25 —  2006 юпан 12),
# [[Усманов Ахмад Тугилович|Усманов Ахмаджон]] (2006 юпан 13 — 2013 ҫӑвӑн 11),
# [[Абдурахманов Шухратбек Кушакбаевич|Шухрат Абдурахманов]] (2013 ҫӑвӑн 12 — х.в.-ччен)&lt;ref&gt;{{cite web|title = ҲОКИМЛИК РАҲБАРИЯТИ|url = http://andijan.uz/regional_government/hokimlik-rahbariyati|lang = uz|access-date = 2017-03-10|archive-date = 2017-03-12|archive-url = https://web.archive.org/web/20170312045345/http://andijan.uz/regional_government/hokimlik-rahbariyati|url-status = live}}&lt;/ref&gt;.

== Ҫавӑн пек пӑхӑр ==
* [[Узбекистанӑн администрациллӗ пайланӑвӗ]]
* [[Андижан районӗ]]
* [[Андижан]]

== Асӑрхавсем ==
{{Асӑрхавсем}}

== Каҫӑсем ==
* [https://web.archive.org/web/20190720125534/https://stat.uz/uz/press-sluzhba/novosti-gks/6381-demografik-holat20-7-209 Демография] {{ref-uz}}
* [https://www.orexca.com/rus/province_uzbekistan.shtml Области Узбекистана] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170705233320/https://orexca.com/rus/province_uzbekistan.shtml |date=2017-07-05 }}
* Андижанская область // Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред. А. М. Прохоров. — 3-е изд. — М. : Советская энциклопедия, 1969—1978.
* [http://www.avtonomer.net/content/view/20/45/ Автомобильные номера Андижанской области СССР] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221108180641/http://www.avtonomer.net/content/view/20/45/ |date=2022-11-08 }}
* [http://web.stat.uz/open_data/ru/OD_Yosh_guruhlari_bo‘yicha_aholi_soni_rayon_rus.xlsx Численность постоянного населения по возрастным группам-Регионы. stat.uz.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210525053017/http://web.stat.uz/open_data/ru/OD_Yosh_guruhlari_bo%E2%80%98yicha_aholi_soni_rayon_rus.xlsx |date=2021-05-25 }}&lt;small&gt;Дата обращения 30 мая 2020. {{ref-uz}} &lt;/small&gt;

{{Узбекистан регионӗсем}}
{{Андижан вилоячӗ}}

[[Категори:Амир Тимур орденӗпе чысланӑ регионсем]]
[[Категори:Алфавите кура администрациллӗ виҫесем]]
[[Категори:Узбекистан облаçӗсем]]
[[Категори:Андижан вилоячӗ]]</text>
      <sha1>groscuwi3hd0gaiccksop97r9pqbdxf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Хлебновка (Балаково районӗ)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>130657</id>
    <revision>
      <id>877045</id>
      <parentid>877020</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T17:15:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Max Tenche</username>
        <id>25572</id>
      </contributor>
      <comment>хушни</comment>
      <origin>877045</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14645" sha1="heqicvw95m3zedal8zzipx8fbwodblw" xml:space="preserve">{{Пӗлтерӗшсем|Хлебновка}}
{{ПВ64
|ят = Хлебновка
|ӳкерчӗк = 
|Статус = Сала
|Муниципаллӑ район = Балаково районӗ
|Муниципаллӑ йӗркеленӳ = Натальино муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ
|Никӗсленӳ вӑхӑчӗ = [[1798]]
|Халӑх йышӗ = {{ Население | Хлебновка (Балаковский район) | тс }} ({{ Население | Хлебновка (Балаковский район) | г }})
|Малтанхи ятсем = ''Устиновка''&lt;ref name = &quot;БСЭ&quot;/&gt;
|Почта индексӗ = 412181
|ОКАТО кочӗ = 	63 246 805 007
|Сехет тӑрӑхӗ = Самар вӑхӑчӗ
}}

'''Хлебновка''' — [[Сарӑту облаҫӗ]]н ([[РФ]]) [[Балаково районӗ]]нчи [[сала]]. [[Натальино муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ]]н йышне кӗрет.

== Географи ==
Хлебновка [[Йӑлӑм (Раҫҫей регионӗ)|Сарӑту енӗн йӑлӑмӗнче]], [[Кӗҫӗн Иргиз]] юханшывӗн анатӗнче йӗркеленнӗ [[Сарӑту шыв усравӗ]]н пырне юхса кӗрекен Йӗпнӗ Солянка ({{lang-ru|Мокрая Солянка}}) ҫырми умӗнче вырнаҫнӑ&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.etomesto.ru/map-genshtab_n39-v/ |title=Топографические карты СССР N-39 (В) 1:100000. Самарская область.|website=[http://www.etomesto.ru/ ЭтоМесто]}}&lt;/ref&gt;. Пурӑнан вырӑн центрӗн тинӗс шайӗн ҫинчи ҫӳллӗшӗ — 35 метр&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://foto-planeta.com/np/125735/hlebnovka.html |title=Хлебновка (Балаковский район){{!}} Фото Планета |access-date=2018-01-17 |archive-date=2015-04-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150405112742/http://foto-planeta.com/np/125735/hlebnovka.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt;. Вырӑнти ҫӗр — [[улӑх]]лӑ [[хура тӑпра]]&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.etomesto.ru/map-atlas_pochvennaya-karta/|title=Почвенная карта России |website=[http://www.etomesto.ru/ ЭтоМесто]}}&lt;/ref&gt;.

[[Балаково|Балаковӑран]] сала таран 42 километр ҫурҫӗр-тухӑҫалла&lt;ref name = &quot;TSOS&quot;&gt;[https://oldsaratov.ru/sites/default/files/attachments/comments/forum/2020-08/kozinets_s_b_toponimicheskiy_slovar_saratovskoy_oblasti.pdf Козинец С.Б. Топонимический словарь Саратовской области] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211109165817/https://oldsaratov.ru/sites/default/files/attachments/comments/forum/2020-08/kozinets_s_b_toponimicheskiy_slovar_saratovskoy_oblasti.pdf |date=2021-11-09 }}&lt;/ref&gt;. [[Автомагистраль|Автоҫулпа]] [[Балаково|район центрӗччен]] — 49 км, [[Пугачёв (хула)|Пугачёвччен]] — 46 км, [[Сарӑту|облаҫ центрӗччен]] 210 км, [[Самар]]ччен 230 км&lt;ref&gt;Расстояния между населёнными пунктами приведены по сервису [[Яндекс.Карты]]&lt;/ref&gt;.

Хлебновкӑпа юнашар вырнаҫнӑ пурӑнан вырӑнсем: [[Новозахаркино (Духовницкое районӗ)|Новозахаркино]], [[Бобринка (Сарӑту облаҫӗ)|Бобринка]], [[Солянский]], [[Бажановский]], [[Николевский]], [[Кивӗ Медынка]].

== Истори ==
Сала [[1798|1798 ҫулта]] [[Пенза кӗпӗрни|Пензӑна]] [[Тамбов кӗпӗрни]]сенчен килнӗ пурӑнакансем никӗсленӗ. Салари ҫӗрпе хресченсене [[Устиновсем]] улпутсем ертсе пынӑ, ҫавӑнпа салан пӗрремӗш ячӗ ''Устиновка'' пулнӑ&lt;ref name = &quot;БСЭ&quot;/&gt;. [[1895|1895 ҫулхи]] пӗлӗм тӑрӑх Хлебновка Атӑл тата Хвалынск тракчӗсем хушшинче, [[Пугачёв (хула)|уес хулинчен]] 38 [[ҫухрӑм]] вырнаҫнӑ пулнӑ тата [[Самар кӗпӗрни]]н [[Николаевск уесӗ (Самар кӗпӗрни)|Николаевск уесне]] кӗнӗ. Кунта 198 арҫын тата 213 хӗрарӑм пурӑннӑ&lt;ref name = &quot;Список 1859&quot;/&gt;.

[[1889|1889 ҫулта]] сала [[Хлебновка вулӑсӗ|Хлебновка вулӑсне]] кӗнӗ (вулӑс ертсе пырӑвӗ Озинка ялӗнче пулнӑ). Хлебновкӑра 975 ҫын пурӑннӑ — [[Православлӑх|православлӑ]] [[вырӑссем]], [[ҫил арманӗ|ҫил]] [[арман]]ӗ пулнӑ. Ҫӗр лаптӑкӗ 579 лайӑх [[пилӗк (лаптӑк виҫи)|пилӗкчӗ]] тата 90 лайӑх мар пилӗкчӗ. [[1897|1897 ҫулхи]] [[халӑх ҫырса тухӑвӗ]]пе Хлебновкӑра (урӑх. ятсем — ''Устиновка'', ''Привольная'') 951 православлӑ ҫын пурӑннӑ&lt;ref name = &quot;Тройницкий&quot;/&gt;.

[[1903|1903 ҫулта]] Хусан Турӑ Амӑшӗн турӑшӗн чиркӗвӗ сӑвапласа тунӑ. 1905 ҫулта революци вӑхӑтӗнчи хлебновкӑсем Устиновсен улпут ҫуртне аркатма тӑрӑшнӑ&lt;ref name = &quot;БСЭ&quot;/&gt;. 1910 ҫулхи пӗлӗмпе салара ӗлӗкхи уплут хресченӗсем пурӑннӑ, православлӑ вырӑссем, 555 арҫын тата 585 хӗрарӑм. Кунта ӗнлӗх шкулӗпе 4 ҫил арманӗччӗ&lt;ref name = &quot;Подковыров&quot;/&gt;.

[[Раҫҫейри элтеш вӑрҫи]]н вӑхӑтӗнче [[Чапаев Василий Иванович|Василий Чапаевӗн]] юлташӗ [[Бубенец Иван Константинович|Иван Бубенец]] салара чухан халӑхӗнчен хӗрлӗ [[касӑ (ҫар виҫи)|касӑ]]&lt;ref&gt;[https://samah.chv.su/article/10159.link касӑ] | {{кĕнеке |автор=Андреев, И.А.; Горшков, А.Е.; Иванов, А.И. и др. |пуçелĕк=Чувашско-русский словарь; под редакцией М.И. Скворцова. |вырăн= Мускав |кăларăм=«Русский язык» |çул=1985 |страница=712 }}&lt;/ref&gt; йӗркеленӗ. [[1930-мӗш ҫулсем|30-мӗш ҫулсенче]] салара «Новый быт» [[колхоз]] тата «Баку ӗҫченӗсем ячӗллӗ» ялхуҫалӑх [[Коммуни (пӗрлӗх)|коммуни]] туса хунӑ пулнӑ. Ку тапхӑрта Хусан чиркӗвне хупнӑ та унтан аркатнӑ&lt;ref name = &quot;БСЭ&quot;/&gt;.

[[Иккӗмӗш тӗнче вӑрҫи]]н тӗрлӗрен фронтӗсенче 138 хлебновка пурӑнаканӗ вилнӗ. [[1950|1950 ҫулта]] коммуна колхоз йышне кӗртнӗ пулнӑ. [[1957|1957 ҫулта]] вырӑнти шкул сакӑр ҫуллӑ пулса тӑнӑ. [[1961|1961 ҫулта]] салана электирофикациленӗ. [[1963|1963 ҫулта]] шкул ҫумӗнчи ӑста ҫурчӗ тунӑ. [[1970-мӗш ҫулсем|70-мӗш ҫулсенче]] вырӑнти хуҫалӑхран «Хлебновский» [[совхоз]]а пӗрлештерсе тунӑ. [[1988|1988 ҫулта]] вырӑнти шкул вӑтам статуслӑ пулса тӑнӑ&lt;ref name = &quot;БСЭ&quot;/&gt;.

== Халӑх ==
''Ҫулсене кура халӑх йышӗн динамики:''
{| align=&quot;left&quot; border=&quot;0&quot; cellspacing=&quot;2&quot; cellpadding=&quot;4&quot; style=&quot;border:1px solid #AAAAAA;&quot;
|-bgcolor=&quot;#ADD8E6&quot;
! Ҫул
!1859&lt;ref name = &quot;Список 1859&quot;&gt;{{кĕнеке|автор= |часть= |ссылка часть= |пуçелĕк= Списки населенных мест Российской империи, составленные и издаваемые Центральным статистическим комитетом Министерства внутренних дел. Вып. 36: Самарская губерния: ... по сведениям 1859 года|оригинал= |каçă= http://elib.shpl.ru/ru/nodes/16027-vyp-36-samarskaya-guberniya-po-svedeniyam-1859-goda-1864#page/124/mode/inspect/zoom/5|викитека= |ответственный= |издание= |место= СП(б)|издательство= |çул= 1864|том= |страницăсем= 79|столбцы= |страниц= |серия= |isbn= |тираж= |ref= |archive-date= 2019-07-23|archive-url= https://web.archive.org/web/20190723170057/http://elib.shpl.ru/ru/nodes/16027-vyp-36-samarskaya-guberniya-po-svedeniyam-1859-goda-1864#page/124/mode/inspect/zoom/5}}&lt;/ref&gt;!!1889&lt;ref name = &quot;Кругликов&quot;&gt;{{кĕнеке|автор= П. В. Кругликов|часть= |ссылка часть= |пуçелĕк= Список населенных мест Самарской губернии, по сведениям 1889 года|оригинал= |каçă= http://elib.shpl.ru/nodes/8973#page/244/mode/inspect/zoom/6|викитека= |ответственный= |издание= |вырăн= Самара|кăларăм= Тип. И. П. Новикова|çул= 1890|том= |страниц= 208|столбцы= |страниц= |серия= |isbn= |тираж= |ref= |archive-date= 2020-02-05|archive-url= https://web.archive.org/web/20200205165914/http://elib.shpl.ru/nodes/8973#page/244/mode/inspect/zoom/6}}&lt;/ref&gt;!!1897&lt;ref name = &quot;Тройницкий&quot;&gt;{{кĕнеке|автор= Н.А. Тройницкий|часть= |ссылка часть= |пуçелĕк= Населенные места Российской империи в 500 и более жителей с указанием всего наличного в них населения и числа жителей преобладающих вероисповеданий, по данным первой всеобщей переписи населения 1897 г.|оригинал= |каçă= https://www.prlib.ru/item/428670|викитека= |ответственный= |издание= |вырăн= СПб|кăларăм= типография &quot;Общественная польза&quot;|çул= 1905|том= |страница= 195|столбцы= |страниц= |серия= |isbn= |тираж= |ref= |archive-date= 2022-08-10|archive-url= https://web.archive.org/web/20220810153601/https://www.prlib.ru/item/428670}}&lt;/ref&gt;!!1910&lt;ref name = &quot;Подковыров&quot;&gt;{{кĕнеке|автор= Н.Г. Подковыров|часть= |ссылка часть= |пуçелĕк= Список населённых мест Самарской губернии. Составлен в 1910 году|оригинал= |каçă= http://samaragdo.ru/biblioteka/item/5122-spisok-naselennykh-mest-samarskoj-gubernii-1910-g|викитека= |ответственный= |издание= |вырăн= Самара|кăларăм= Губернская типография|çул= 1910|том= |страница= 302|столбцы= |страницăсем= 425|серия= |isbn= |тираж= |ref= |archive-date= 2017-11-11|archive-url= https://web.archive.org/web/20171111041654/http://samaragdo.ru/biblioteka/item/5122-spisok-naselennykh-mest-samarskoj-gubernii-1910-g}}&lt;/ref&gt;!!1926&lt;ref name = &quot;БСЭ&quot;&gt;{{cite web|url=http://saratovregion.ucoz.ru/region/balakovskiy/hlebnovka.htm|title=Хлебновка|website=[http://saratovregion.ucoz.ru/index.htm Большая Саратовская энциклопедия]|access-date=2018-01-17|archive-date=2017-12-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20171226204816/http://saratovregion.ucoz.ru/region/balakovskiy/hlebnovka.htm|url-status=live}}&lt;/ref&gt;!!2002&lt;ref name = &quot;Коряков&quot;&gt;{{cite web|url = http://lingvarium.org/russia/BD/2015/Saratovskaja1.xls|author = [[Коряков Юрий Борисович|Коряков Ю. Б.]]|title = База данных «Этно-языковой состав населённых пунктов России»|access-date = 2018-01-17|archive-date = 2018-03-24|archive-url = https://web.archive.org/web/20180324225150/http://lingvarium.org/russia/BD/2015/Saratovskaja1.xls|url-status = live}}&lt;/ref&gt;
|-bgcolor=&quot;#F8F8FF&quot;
! Халӑх йышӗ
|411||975||951||1131||688||517
|-
|}

{{ Население | Хлебновка (Балаковский район) }}
* 2002 ҫулта салан 82 % — [[вырӑссем]]&lt;ref name = &quot;Коряков&quot;/&gt;.

== Асӑрхавсем ==
{{Асӑрхавсем|2}}

== Вуламалли ==
* Энциклопедия Саратовского края (в очерках, фактах, событиях, лицах). — Саратов: Приволжское книжное издательство, 2002. — 688 с. (стр. 108)
* {{Cite web|url=http://www.lingvarium.org/russia/settlem-database.shtml|title=База данных «Этно-языковой состав населённых пунктов России»|author=Коряков Ю.Б.|website=|date=|publisher=|access-date=2020-11-13|archive-date=2017-11-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20171116115903/http://www.lingvarium.org/russia/settlem-database.shtml|deadlink=no}}
*''Козинец С.Б.'' [https://oldsaratov.ru/sites/default/files/attachments/comments/forum/2020-08/kozinets_s_b_toponimicheskiy_slovar_saratovskoy_oblasti.pdf Сарӑту облаҫӗн топонимиллӗ сӑмахсарӗ] ISBN 978-5-91879-282-7

== Каҫӑсем ==
*[http://srtv.old.gks.ru/wps/wcm/connect/rosstat_ts/srtv/ru/census_and_researching/census/national_census_2010/score_2010/ Численность и размещение населения Саратовской области. Статистический сборник. 2012] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210908183629/http://srtv.old.gks.ru/wps/wcm/connect/rosstat_ts/srtv/ru/census_and_researching/census/national_census_2010/score_2010/ |date=2021-09-08 }}

{{Балаково районӗ}}
[[Категори:1798 ҫулта никӗсленӗ пурӑнан вырӑнсем]]
[[Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа]]
[[Категори:Балаково районӗнчи пурӑнан вырӑнсем]]</text>
      <sha1>heqicvw95m3zedal8zzipx8fbwodblw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>877046</id>
      <parentid>877045</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T17:17:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Max Tenche</username>
        <id>25572</id>
      </contributor>
      <comment>/* Халӑх */</comment>
      <origin>877046</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14650" sha1="emqdt82mkcczuma34c7en5pajrb3228" xml:space="preserve">{{Пӗлтерӗшсем|Хлебновка}}
{{ПВ64
|ят = Хлебновка
|ӳкерчӗк = 
|Статус = Сала
|Муниципаллӑ район = Балаково районӗ
|Муниципаллӑ йӗркеленӳ = Натальино муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ
|Никӗсленӳ вӑхӑчӗ = [[1798]]
|Халӑх йышӗ = {{ Население | Хлебновка (Балаковский район) | тс }} ({{ Население | Хлебновка (Балаковский район) | г }})
|Малтанхи ятсем = ''Устиновка''&lt;ref name = &quot;БСЭ&quot;/&gt;
|Почта индексӗ = 412181
|ОКАТО кочӗ = 	63 246 805 007
|Сехет тӑрӑхӗ = Самар вӑхӑчӗ
}}

'''Хлебновка''' — [[Сарӑту облаҫӗ]]н ([[РФ]]) [[Балаково районӗ]]нчи [[сала]]. [[Натальино муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ]]н йышне кӗрет.

== Географи ==
Хлебновка [[Йӑлӑм (Раҫҫей регионӗ)|Сарӑту енӗн йӑлӑмӗнче]], [[Кӗҫӗн Иргиз]] юханшывӗн анатӗнче йӗркеленнӗ [[Сарӑту шыв усравӗ]]н пырне юхса кӗрекен Йӗпнӗ Солянка ({{lang-ru|Мокрая Солянка}}) ҫырми умӗнче вырнаҫнӑ&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.etomesto.ru/map-genshtab_n39-v/ |title=Топографические карты СССР N-39 (В) 1:100000. Самарская область.|website=[http://www.etomesto.ru/ ЭтоМесто]}}&lt;/ref&gt;. Пурӑнан вырӑн центрӗн тинӗс шайӗн ҫинчи ҫӳллӗшӗ — 35 метр&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://foto-planeta.com/np/125735/hlebnovka.html |title=Хлебновка (Балаковский район){{!}} Фото Планета |access-date=2018-01-17 |archive-date=2015-04-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150405112742/http://foto-planeta.com/np/125735/hlebnovka.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt;. Вырӑнти ҫӗр — [[улӑх]]лӑ [[хура тӑпра]]&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.etomesto.ru/map-atlas_pochvennaya-karta/|title=Почвенная карта России |website=[http://www.etomesto.ru/ ЭтоМесто]}}&lt;/ref&gt;.

[[Балаково|Балаковӑран]] сала таран 42 километр ҫурҫӗр-тухӑҫалла&lt;ref name = &quot;TSOS&quot;&gt;[https://oldsaratov.ru/sites/default/files/attachments/comments/forum/2020-08/kozinets_s_b_toponimicheskiy_slovar_saratovskoy_oblasti.pdf Козинец С.Б. Топонимический словарь Саратовской области] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211109165817/https://oldsaratov.ru/sites/default/files/attachments/comments/forum/2020-08/kozinets_s_b_toponimicheskiy_slovar_saratovskoy_oblasti.pdf |date=2021-11-09 }}&lt;/ref&gt;. [[Автомагистраль|Автоҫулпа]] [[Балаково|район центрӗччен]] — 49 км, [[Пугачёв (хула)|Пугачёвччен]] — 46 км, [[Сарӑту|облаҫ центрӗччен]] 210 км, [[Самар]]ччен 230 км&lt;ref&gt;Расстояния между населёнными пунктами приведены по сервису [[Яндекс.Карты]]&lt;/ref&gt;.

Хлебновкӑпа юнашар вырнаҫнӑ пурӑнан вырӑнсем: [[Новозахаркино (Духовницкое районӗ)|Новозахаркино]], [[Бобринка (Сарӑту облаҫӗ)|Бобринка]], [[Солянский]], [[Бажановский]], [[Николевский]], [[Кивӗ Медынка]].

== Истори ==
Сала [[1798|1798 ҫулта]] [[Пенза кӗпӗрни|Пензӑна]] [[Тамбов кӗпӗрни]]сенчен килнӗ пурӑнакансем никӗсленӗ. Салари ҫӗрпе хресченсене [[Устиновсем]] улпутсем ертсе пынӑ, ҫавӑнпа салан пӗрремӗш ячӗ ''Устиновка'' пулнӑ&lt;ref name = &quot;БСЭ&quot;/&gt;. [[1895|1895 ҫулхи]] пӗлӗм тӑрӑх Хлебновка Атӑл тата Хвалынск тракчӗсем хушшинче, [[Пугачёв (хула)|уес хулинчен]] 38 [[ҫухрӑм]] вырнаҫнӑ пулнӑ тата [[Самар кӗпӗрни]]н [[Николаевск уесӗ (Самар кӗпӗрни)|Николаевск уесне]] кӗнӗ. Кунта 198 арҫын тата 213 хӗрарӑм пурӑннӑ&lt;ref name = &quot;Список 1859&quot;/&gt;.

[[1889|1889 ҫулта]] сала [[Хлебновка вулӑсӗ|Хлебновка вулӑсне]] кӗнӗ (вулӑс ертсе пырӑвӗ Озинка ялӗнче пулнӑ). Хлебновкӑра 975 ҫын пурӑннӑ — [[Православлӑх|православлӑ]] [[вырӑссем]], [[ҫил арманӗ|ҫил]] [[арман]]ӗ пулнӑ. Ҫӗр лаптӑкӗ 579 лайӑх [[пилӗк (лаптӑк виҫи)|пилӗкчӗ]] тата 90 лайӑх мар пилӗкчӗ. [[1897|1897 ҫулхи]] [[халӑх ҫырса тухӑвӗ]]пе Хлебновкӑра (урӑх. ятсем — ''Устиновка'', ''Привольная'') 951 православлӑ ҫын пурӑннӑ&lt;ref name = &quot;Тройницкий&quot;/&gt;.

[[1903|1903 ҫулта]] Хусан Турӑ Амӑшӗн турӑшӗн чиркӗвӗ сӑвапласа тунӑ. 1905 ҫулта революци вӑхӑтӗнчи хлебновкӑсем Устиновсен улпут ҫуртне аркатма тӑрӑшнӑ&lt;ref name = &quot;БСЭ&quot;/&gt;. 1910 ҫулхи пӗлӗмпе салара ӗлӗкхи уплут хресченӗсем пурӑннӑ, православлӑ вырӑссем, 555 арҫын тата 585 хӗрарӑм. Кунта ӗнлӗх шкулӗпе 4 ҫил арманӗччӗ&lt;ref name = &quot;Подковыров&quot;/&gt;.

[[Раҫҫейри элтеш вӑрҫи]]н вӑхӑтӗнче [[Чапаев Василий Иванович|Василий Чапаевӗн]] юлташӗ [[Бубенец Иван Константинович|Иван Бубенец]] салара чухан халӑхӗнчен хӗрлӗ [[касӑ (ҫар виҫи)|касӑ]]&lt;ref&gt;[https://samah.chv.su/article/10159.link касӑ] | {{кĕнеке |автор=Андреев, И.А.; Горшков, А.Е.; Иванов, А.И. и др. |пуçелĕк=Чувашско-русский словарь; под редакцией М.И. Скворцова. |вырăн= Мускав |кăларăм=«Русский язык» |çул=1985 |страница=712 }}&lt;/ref&gt; йӗркеленӗ. [[1930-мӗш ҫулсем|30-мӗш ҫулсенче]] салара «Новый быт» [[колхоз]] тата «Баку ӗҫченӗсем ячӗллӗ» ялхуҫалӑх [[Коммуни (пӗрлӗх)|коммуни]] туса хунӑ пулнӑ. Ку тапхӑрта Хусан чиркӗвне хупнӑ та унтан аркатнӑ&lt;ref name = &quot;БСЭ&quot;/&gt;.

[[Иккӗмӗш тӗнче вӑрҫи]]н тӗрлӗрен фронтӗсенче 138 хлебновка пурӑнаканӗ вилнӗ. [[1950|1950 ҫулта]] коммуна колхоз йышне кӗртнӗ пулнӑ. [[1957|1957 ҫулта]] вырӑнти шкул сакӑр ҫуллӑ пулса тӑнӑ. [[1961|1961 ҫулта]] салана электирофикациленӗ. [[1963|1963 ҫулта]] шкул ҫумӗнчи ӑста ҫурчӗ тунӑ. [[1970-мӗш ҫулсем|70-мӗш ҫулсенче]] вырӑнти хуҫалӑхран «Хлебновский» [[совхоз]]а пӗрлештерсе тунӑ. [[1988|1988 ҫулта]] вырӑнти шкул вӑтам статуслӑ пулса тӑнӑ&lt;ref name = &quot;БСЭ&quot;/&gt;.

== Халӑх ==
''Ҫулсене кура халӑх йышӗн динамики:''
{| align=&quot;left&quot; border=&quot;0&quot; cellspacing=&quot;2&quot; cellpadding=&quot;4&quot; style=&quot;border:1px solid #AAAAAA;&quot;
|-bgcolor=&quot;#ADD8E6&quot;
! Ҫул
!1859&lt;ref name = &quot;Список 1859&quot;&gt;{{кĕнеке|автор= |часть= |ссылка часть= |пуçелĕк= Списки населенных мест Российской империи, составленные и издаваемые Центральным статистическим комитетом Министерства внутренних дел. Вып. 36: Самарская губерния: ... по сведениям 1859 года|оригинал= |каçă= http://elib.shpl.ru/ru/nodes/16027-vyp-36-samarskaya-guberniya-po-svedeniyam-1859-goda-1864#page/124/mode/inspect/zoom/5|викитека= |ответственный= |издание= |место= СП(б)|издательство= |çул= 1864|том= |страницăсем= 79|столбцы= |страниц= |серия= |isbn= |тираж= |ref= |archive-date= 2019-07-23|archive-url= https://web.archive.org/web/20190723170057/http://elib.shpl.ru/ru/nodes/16027-vyp-36-samarskaya-guberniya-po-svedeniyam-1859-goda-1864#page/124/mode/inspect/zoom/5}}&lt;/ref&gt;!!1889&lt;ref name = &quot;Кругликов&quot;&gt;{{кĕнеке|автор= П. В. Кругликов|часть= |ссылка часть= |пуçелĕк= Список населенных мест Самарской губернии, по сведениям 1889 года|оригинал= |каçă= http://elib.shpl.ru/nodes/8973#page/244/mode/inspect/zoom/6|викитека= |ответственный= |издание= |вырăн= Самара|кăларăм= Тип. И. П. Новикова|çул= 1890|том= |страниц= 208|столбцы= |страниц= |серия= |isbn= |тираж= |ref= |archive-date= 2020-02-05|archive-url= https://web.archive.org/web/20200205165914/http://elib.shpl.ru/nodes/8973#page/244/mode/inspect/zoom/6}}&lt;/ref&gt;!!1897&lt;ref name = &quot;Тройницкий&quot;&gt;{{кĕнеке|автор= Н.А. Тройницкий|часть= |ссылка часть= |пуçелĕк= Населенные места Российской империи в 500 и более жителей с указанием всего наличного в них населения и числа жителей преобладающих вероисповеданий, по данным первой всеобщей переписи населения 1897 г.|оригинал= |каçă= https://www.prlib.ru/item/428670|викитека= |ответственный= |издание= |вырăн= СПб|кăларăм= типография &quot;Общественная польза&quot;|çул= 1905|том= |страница= 195|столбцы= |страниц= |серия= |isbn= |тираж= |ref= |archive-date= 2022-08-10|archive-url= https://web.archive.org/web/20220810153601/https://www.prlib.ru/item/428670}}&lt;/ref&gt;!!1910&lt;ref name = &quot;Подковыров&quot;&gt;{{кĕнеке|автор= Н.Г. Подковыров|часть= |ссылка часть= |пуçелĕк= Список населённых мест Самарской губернии. Составлен в 1910 году|оригинал= |каçă= http://samaragdo.ru/biblioteka/item/5122-spisok-naselennykh-mest-samarskoj-gubernii-1910-g|викитека= |ответственный= |издание= |вырăн= Самара|кăларăм= Губернская типография|çул= 1910|том= |страница= 302|столбцы= |страницăсем= 425|серия= |isbn= |тираж= |ref= |archive-date= 2017-11-11|archive-url= https://web.archive.org/web/20171111041654/http://samaragdo.ru/biblioteka/item/5122-spisok-naselennykh-mest-samarskoj-gubernii-1910-g}}&lt;/ref&gt;!!1926&lt;ref name = &quot;БСЭ&quot;&gt;{{cite web|url=http://saratovregion.ucoz.ru/region/balakovskiy/hlebnovka.htm|title=Хлебновка|website=[http://saratovregion.ucoz.ru/index.htm Большая Саратовская энциклопедия]|access-date=2018-01-17|archive-date=2017-12-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20171226204816/http://saratovregion.ucoz.ru/region/balakovskiy/hlebnovka.htm|url-status=live}}&lt;/ref&gt;!!2002&lt;ref name = &quot;Коряков&quot;&gt;{{cite web|url = http://lingvarium.org/russia/BD/2015/Saratovskaja1.xls|author = [[Коряков Юрий Борисович|Коряков Ю. Б.]]|title = База данных «Этно-языковой состав населённых пунктов России»|access-date = 2018-01-17|archive-date = 2018-03-24|archive-url = https://web.archive.org/web/20180324225150/http://lingvarium.org/russia/BD/2015/Saratovskaja1.xls|url-status = live}}&lt;/ref&gt;
|-bgcolor=&quot;#F8F8FF&quot;
! Халӑх йышӗ
|411||975||951||1131||688||517
|-
|}
&lt;br/&gt;
{{ Население | Хлебновка (Балаковский район) }}
* 2002 ҫулта салан 82 % — [[вырӑссем]]&lt;ref name = &quot;Коряков&quot;/&gt;.

== Асӑрхавсем ==
{{Асӑрхавсем|2}}

== Вуламалли ==
* Энциклопедия Саратовского края (в очерках, фактах, событиях, лицах). — Саратов: Приволжское книжное издательство, 2002. — 688 с. (стр. 108)
* {{Cite web|url=http://www.lingvarium.org/russia/settlem-database.shtml|title=База данных «Этно-языковой состав населённых пунктов России»|author=Коряков Ю.Б.|website=|date=|publisher=|access-date=2020-11-13|archive-date=2017-11-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20171116115903/http://www.lingvarium.org/russia/settlem-database.shtml|deadlink=no}}
*''Козинец С.Б.'' [https://oldsaratov.ru/sites/default/files/attachments/comments/forum/2020-08/kozinets_s_b_toponimicheskiy_slovar_saratovskoy_oblasti.pdf Сарӑту облаҫӗн топонимиллӗ сӑмахсарӗ] ISBN 978-5-91879-282-7

== Каҫӑсем ==
*[http://srtv.old.gks.ru/wps/wcm/connect/rosstat_ts/srtv/ru/census_and_researching/census/national_census_2010/score_2010/ Численность и размещение населения Саратовской области. Статистический сборник. 2012] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210908183629/http://srtv.old.gks.ru/wps/wcm/connect/rosstat_ts/srtv/ru/census_and_researching/census/national_census_2010/score_2010/ |date=2021-09-08 }}

{{Балаково районӗ}}
[[Категори:1798 ҫулта никӗсленӗ пурӑнан вырӑнсем]]
[[Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа]]
[[Категори:Балаково районӗнчи пурӑнан вырӑнсем]]</text>
      <sha1>emqdt82mkcczuma34c7en5pajrb3228</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>877047</id>
      <parentid>877046</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T17:17:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Max Tenche</username>
        <id>25572</id>
      </contributor>
      <comment>/* Халӑх */</comment>
      <origin>877047</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14650" sha1="0m8d1rv8qh50trkuc9aajss0opkvmye" xml:space="preserve">{{Пӗлтерӗшсем|Хлебновка}}
{{ПВ64
|ят = Хлебновка
|ӳкерчӗк = 
|Статус = Сала
|Муниципаллӑ район = Балаково районӗ
|Муниципаллӑ йӗркеленӳ = Натальино муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ
|Никӗсленӳ вӑхӑчӗ = [[1798]]
|Халӑх йышӗ = {{ Население | Хлебновка (Балаковский район) | тс }} ({{ Население | Хлебновка (Балаковский район) | г }})
|Малтанхи ятсем = ''Устиновка''&lt;ref name = &quot;БСЭ&quot;/&gt;
|Почта индексӗ = 412181
|ОКАТО кочӗ = 	63 246 805 007
|Сехет тӑрӑхӗ = Самар вӑхӑчӗ
}}

'''Хлебновка''' — [[Сарӑту облаҫӗ]]н ([[РФ]]) [[Балаково районӗ]]нчи [[сала]]. [[Натальино муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ]]н йышне кӗрет.

== Географи ==
Хлебновка [[Йӑлӑм (Раҫҫей регионӗ)|Сарӑту енӗн йӑлӑмӗнче]], [[Кӗҫӗн Иргиз]] юханшывӗн анатӗнче йӗркеленнӗ [[Сарӑту шыв усравӗ]]н пырне юхса кӗрекен Йӗпнӗ Солянка ({{lang-ru|Мокрая Солянка}}) ҫырми умӗнче вырнаҫнӑ&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.etomesto.ru/map-genshtab_n39-v/ |title=Топографические карты СССР N-39 (В) 1:100000. Самарская область.|website=[http://www.etomesto.ru/ ЭтоМесто]}}&lt;/ref&gt;. Пурӑнан вырӑн центрӗн тинӗс шайӗн ҫинчи ҫӳллӗшӗ — 35 метр&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://foto-planeta.com/np/125735/hlebnovka.html |title=Хлебновка (Балаковский район){{!}} Фото Планета |access-date=2018-01-17 |archive-date=2015-04-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150405112742/http://foto-planeta.com/np/125735/hlebnovka.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt;. Вырӑнти ҫӗр — [[улӑх]]лӑ [[хура тӑпра]]&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.etomesto.ru/map-atlas_pochvennaya-karta/|title=Почвенная карта России |website=[http://www.etomesto.ru/ ЭтоМесто]}}&lt;/ref&gt;.

[[Балаково|Балаковӑран]] сала таран 42 километр ҫурҫӗр-тухӑҫалла&lt;ref name = &quot;TSOS&quot;&gt;[https://oldsaratov.ru/sites/default/files/attachments/comments/forum/2020-08/kozinets_s_b_toponimicheskiy_slovar_saratovskoy_oblasti.pdf Козинец С.Б. Топонимический словарь Саратовской области] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211109165817/https://oldsaratov.ru/sites/default/files/attachments/comments/forum/2020-08/kozinets_s_b_toponimicheskiy_slovar_saratovskoy_oblasti.pdf |date=2021-11-09 }}&lt;/ref&gt;. [[Автомагистраль|Автоҫулпа]] [[Балаково|район центрӗччен]] — 49 км, [[Пугачёв (хула)|Пугачёвччен]] — 46 км, [[Сарӑту|облаҫ центрӗччен]] 210 км, [[Самар]]ччен 230 км&lt;ref&gt;Расстояния между населёнными пунктами приведены по сервису [[Яндекс.Карты]]&lt;/ref&gt;.

Хлебновкӑпа юнашар вырнаҫнӑ пурӑнан вырӑнсем: [[Новозахаркино (Духовницкое районӗ)|Новозахаркино]], [[Бобринка (Сарӑту облаҫӗ)|Бобринка]], [[Солянский]], [[Бажановский]], [[Николевский]], [[Кивӗ Медынка]].

== Истори ==
Сала [[1798|1798 ҫулта]] [[Пенза кӗпӗрни|Пензӑна]] [[Тамбов кӗпӗрни]]сенчен килнӗ пурӑнакансем никӗсленӗ. Салари ҫӗрпе хресченсене [[Устиновсем]] улпутсем ертсе пынӑ, ҫавӑнпа салан пӗрремӗш ячӗ ''Устиновка'' пулнӑ&lt;ref name = &quot;БСЭ&quot;/&gt;. [[1895|1895 ҫулхи]] пӗлӗм тӑрӑх Хлебновка Атӑл тата Хвалынск тракчӗсем хушшинче, [[Пугачёв (хула)|уес хулинчен]] 38 [[ҫухрӑм]] вырнаҫнӑ пулнӑ тата [[Самар кӗпӗрни]]н [[Николаевск уесӗ (Самар кӗпӗрни)|Николаевск уесне]] кӗнӗ. Кунта 198 арҫын тата 213 хӗрарӑм пурӑннӑ&lt;ref name = &quot;Список 1859&quot;/&gt;.

[[1889|1889 ҫулта]] сала [[Хлебновка вулӑсӗ|Хлебновка вулӑсне]] кӗнӗ (вулӑс ертсе пырӑвӗ Озинка ялӗнче пулнӑ). Хлебновкӑра 975 ҫын пурӑннӑ — [[Православлӑх|православлӑ]] [[вырӑссем]], [[ҫил арманӗ|ҫил]] [[арман]]ӗ пулнӑ. Ҫӗр лаптӑкӗ 579 лайӑх [[пилӗк (лаптӑк виҫи)|пилӗкчӗ]] тата 90 лайӑх мар пилӗкчӗ. [[1897|1897 ҫулхи]] [[халӑх ҫырса тухӑвӗ]]пе Хлебновкӑра (урӑх. ятсем — ''Устиновка'', ''Привольная'') 951 православлӑ ҫын пурӑннӑ&lt;ref name = &quot;Тройницкий&quot;/&gt;.

[[1903|1903 ҫулта]] Хусан Турӑ Амӑшӗн турӑшӗн чиркӗвӗ сӑвапласа тунӑ. 1905 ҫулта революци вӑхӑтӗнчи хлебновкӑсем Устиновсен улпут ҫуртне аркатма тӑрӑшнӑ&lt;ref name = &quot;БСЭ&quot;/&gt;. 1910 ҫулхи пӗлӗмпе салара ӗлӗкхи уплут хресченӗсем пурӑннӑ, православлӑ вырӑссем, 555 арҫын тата 585 хӗрарӑм. Кунта ӗнлӗх шкулӗпе 4 ҫил арманӗччӗ&lt;ref name = &quot;Подковыров&quot;/&gt;.

[[Раҫҫейри элтеш вӑрҫи]]н вӑхӑтӗнче [[Чапаев Василий Иванович|Василий Чапаевӗн]] юлташӗ [[Бубенец Иван Константинович|Иван Бубенец]] салара чухан халӑхӗнчен хӗрлӗ [[касӑ (ҫар виҫи)|касӑ]]&lt;ref&gt;[https://samah.chv.su/article/10159.link касӑ] | {{кĕнеке |автор=Андреев, И.А.; Горшков, А.Е.; Иванов, А.И. и др. |пуçелĕк=Чувашско-русский словарь; под редакцией М.И. Скворцова. |вырăн= Мускав |кăларăм=«Русский язык» |çул=1985 |страница=712 }}&lt;/ref&gt; йӗркеленӗ. [[1930-мӗш ҫулсем|30-мӗш ҫулсенче]] салара «Новый быт» [[колхоз]] тата «Баку ӗҫченӗсем ячӗллӗ» ялхуҫалӑх [[Коммуни (пӗрлӗх)|коммуни]] туса хунӑ пулнӑ. Ку тапхӑрта Хусан чиркӗвне хупнӑ та унтан аркатнӑ&lt;ref name = &quot;БСЭ&quot;/&gt;.

[[Иккӗмӗш тӗнче вӑрҫи]]н тӗрлӗрен фронтӗсенче 138 хлебновка пурӑнаканӗ вилнӗ. [[1950|1950 ҫулта]] коммуна колхоз йышне кӗртнӗ пулнӑ. [[1957|1957 ҫулта]] вырӑнти шкул сакӑр ҫуллӑ пулса тӑнӑ. [[1961|1961 ҫулта]] салана электирофикациленӗ. [[1963|1963 ҫулта]] шкул ҫумӗнчи ӑста ҫурчӗ тунӑ. [[1970-мӗш ҫулсем|70-мӗш ҫулсенче]] вырӑнти хуҫалӑхран «Хлебновский» [[совхоз]]а пӗрлештерсе тунӑ. [[1988|1988 ҫулта]] вырӑнти шкул вӑтам статуслӑ пулса тӑнӑ&lt;ref name = &quot;БСЭ&quot;/&gt;.

== Халӑх ==
''Ҫулсене кура халӑх йышӗн динамики:''
{| align=&quot;left&quot; border=&quot;0&quot; cellspacing=&quot;2&quot; cellpadding=&quot;4&quot; style=&quot;border:1px solid #AAAAAA;&quot;
|-bgcolor=&quot;#ADD8E6&quot;
! Ҫул
!1859&lt;ref name = &quot;Список 1859&quot;&gt;{{кĕнеке|автор= |часть= |ссылка часть= |пуçелĕк= Списки населенных мест Российской империи, составленные и издаваемые Центральным статистическим комитетом Министерства внутренних дел. Вып. 36: Самарская губерния: ... по сведениям 1859 года|оригинал= |каçă= http://elib.shpl.ru/ru/nodes/16027-vyp-36-samarskaya-guberniya-po-svedeniyam-1859-goda-1864#page/124/mode/inspect/zoom/5|викитека= |ответственный= |издание= |место= СП(б)|издательство= |çул= 1864|том= |страницăсем= 79|столбцы= |страниц= |серия= |isbn= |тираж= |ref= |archive-date= 2019-07-23|archive-url= https://web.archive.org/web/20190723170057/http://elib.shpl.ru/ru/nodes/16027-vyp-36-samarskaya-guberniya-po-svedeniyam-1859-goda-1864#page/124/mode/inspect/zoom/5}}&lt;/ref&gt;!!1889&lt;ref name = &quot;Кругликов&quot;&gt;{{кĕнеке|автор= П. В. Кругликов|часть= |ссылка часть= |пуçелĕк= Список населенных мест Самарской губернии, по сведениям 1889 года|оригинал= |каçă= http://elib.shpl.ru/nodes/8973#page/244/mode/inspect/zoom/6|викитека= |ответственный= |издание= |вырăн= Самара|кăларăм= Тип. И. П. Новикова|çул= 1890|том= |страниц= 208|столбцы= |страниц= |серия= |isbn= |тираж= |ref= |archive-date= 2020-02-05|archive-url= https://web.archive.org/web/20200205165914/http://elib.shpl.ru/nodes/8973#page/244/mode/inspect/zoom/6}}&lt;/ref&gt;!!1897&lt;ref name = &quot;Тройницкий&quot;&gt;{{кĕнеке|автор= Н.А. Тройницкий|часть= |ссылка часть= |пуçелĕк= Населенные места Российской империи в 500 и более жителей с указанием всего наличного в них населения и числа жителей преобладающих вероисповеданий, по данным первой всеобщей переписи населения 1897 г.|оригинал= |каçă= https://www.prlib.ru/item/428670|викитека= |ответственный= |издание= |вырăн= СПб|кăларăм= типография &quot;Общественная польза&quot;|çул= 1905|том= |страница= 195|столбцы= |страниц= |серия= |isbn= |тираж= |ref= |archive-date= 2022-08-10|archive-url= https://web.archive.org/web/20220810153601/https://www.prlib.ru/item/428670}}&lt;/ref&gt;!!1910&lt;ref name = &quot;Подковыров&quot;&gt;{{кĕнеке|автор= Н.Г. Подковыров|часть= |ссылка часть= |пуçелĕк= Список населённых мест Самарской губернии. Составлен в 1910 году|оригинал= |каçă= http://samaragdo.ru/biblioteka/item/5122-spisok-naselennykh-mest-samarskoj-gubernii-1910-g|викитека= |ответственный= |издание= |вырăн= Самара|кăларăм= Губернская типография|çул= 1910|том= |страница= 302|столбцы= |страницăсем= 425|серия= |isbn= |тираж= |ref= |archive-date= 2017-11-11|archive-url= https://web.archive.org/web/20171111041654/http://samaragdo.ru/biblioteka/item/5122-spisok-naselennykh-mest-samarskoj-gubernii-1910-g}}&lt;/ref&gt;!!1926&lt;ref name = &quot;БСЭ&quot;&gt;{{cite web|url=http://saratovregion.ucoz.ru/region/balakovskiy/hlebnovka.htm|title=Хлебновка|website=[http://saratovregion.ucoz.ru/index.htm Большая Саратовская энциклопедия]|access-date=2018-01-17|archive-date=2017-12-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20171226204816/http://saratovregion.ucoz.ru/region/balakovskiy/hlebnovka.htm|url-status=live}}&lt;/ref&gt;!!2002&lt;ref name = &quot;Коряков&quot;&gt;{{cite web|url = http://lingvarium.org/russia/BD/2015/Saratovskaja1.xls|author = [[Коряков Юрий Борисович|Коряков Ю. Б.]]|title = База данных «Этно-языковой состав населённых пунктов России»|access-date = 2018-01-17|archive-date = 2018-03-24|archive-url = https://web.archive.org/web/20180324225150/http://lingvarium.org/russia/BD/2015/Saratovskaja1.xls|url-status = live}}&lt;/ref&gt;
|-bgcolor=&quot;#F8F8FF&quot;
! Халӑх йышӗ
|411||975||951||1131||688||517
|-
|}&lt;br/&gt;

{{ Население | Хлебновка (Балаковский район) }}
* 2002 ҫулта салан 82 % — [[вырӑссем]]&lt;ref name = &quot;Коряков&quot;/&gt;.

== Асӑрхавсем ==
{{Асӑрхавсем|2}}

== Вуламалли ==
* Энциклопедия Саратовского края (в очерках, фактах, событиях, лицах). — Саратов: Приволжское книжное издательство, 2002. — 688 с. (стр. 108)
* {{Cite web|url=http://www.lingvarium.org/russia/settlem-database.shtml|title=База данных «Этно-языковой состав населённых пунктов России»|author=Коряков Ю.Б.|website=|date=|publisher=|access-date=2020-11-13|archive-date=2017-11-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20171116115903/http://www.lingvarium.org/russia/settlem-database.shtml|deadlink=no}}
*''Козинец С.Б.'' [https://oldsaratov.ru/sites/default/files/attachments/comments/forum/2020-08/kozinets_s_b_toponimicheskiy_slovar_saratovskoy_oblasti.pdf Сарӑту облаҫӗн топонимиллӗ сӑмахсарӗ] ISBN 978-5-91879-282-7

== Каҫӑсем ==
*[http://srtv.old.gks.ru/wps/wcm/connect/rosstat_ts/srtv/ru/census_and_researching/census/national_census_2010/score_2010/ Численность и размещение населения Саратовской области. Статистический сборник. 2012] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210908183629/http://srtv.old.gks.ru/wps/wcm/connect/rosstat_ts/srtv/ru/census_and_researching/census/national_census_2010/score_2010/ |date=2021-09-08 }}

{{Балаково районӗ}}
[[Категори:1798 ҫулта никӗсленӗ пурӑнан вырӑнсем]]
[[Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа]]
[[Категори:Балаково районӗнчи пурӑнан вырӑнсем]]</text>
      <sha1>0m8d1rv8qh50trkuc9aajss0opkvmye</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>877048</id>
      <parentid>877047</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T17:18:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Max Tenche</username>
        <id>25572</id>
      </contributor>
      <comment>/* Халӑх */</comment>
      <origin>877048</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14648" sha1="3asq883y2427ebzlc3t1zcuym4f65wi" xml:space="preserve">{{Пӗлтерӗшсем|Хлебновка}}
{{ПВ64
|ят = Хлебновка
|ӳкерчӗк = 
|Статус = Сала
|Муниципаллӑ район = Балаково районӗ
|Муниципаллӑ йӗркеленӳ = Натальино муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ
|Никӗсленӳ вӑхӑчӗ = [[1798]]
|Халӑх йышӗ = {{ Население | Хлебновка (Балаковский район) | тс }} ({{ Население | Хлебновка (Балаковский район) | г }})
|Малтанхи ятсем = ''Устиновка''&lt;ref name = &quot;БСЭ&quot;/&gt;
|Почта индексӗ = 412181
|ОКАТО кочӗ = 	63 246 805 007
|Сехет тӑрӑхӗ = Самар вӑхӑчӗ
}}

'''Хлебновка''' — [[Сарӑту облаҫӗ]]н ([[РФ]]) [[Балаково районӗ]]нчи [[сала]]. [[Натальино муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ]]н йышне кӗрет.

== Географи ==
Хлебновка [[Йӑлӑм (Раҫҫей регионӗ)|Сарӑту енӗн йӑлӑмӗнче]], [[Кӗҫӗн Иргиз]] юханшывӗн анатӗнче йӗркеленнӗ [[Сарӑту шыв усравӗ]]н пырне юхса кӗрекен Йӗпнӗ Солянка ({{lang-ru|Мокрая Солянка}}) ҫырми умӗнче вырнаҫнӑ&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.etomesto.ru/map-genshtab_n39-v/ |title=Топографические карты СССР N-39 (В) 1:100000. Самарская область.|website=[http://www.etomesto.ru/ ЭтоМесто]}}&lt;/ref&gt;. Пурӑнан вырӑн центрӗн тинӗс шайӗн ҫинчи ҫӳллӗшӗ — 35 метр&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://foto-planeta.com/np/125735/hlebnovka.html |title=Хлебновка (Балаковский район){{!}} Фото Планета |access-date=2018-01-17 |archive-date=2015-04-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150405112742/http://foto-planeta.com/np/125735/hlebnovka.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt;. Вырӑнти ҫӗр — [[улӑх]]лӑ [[хура тӑпра]]&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.etomesto.ru/map-atlas_pochvennaya-karta/|title=Почвенная карта России |website=[http://www.etomesto.ru/ ЭтоМесто]}}&lt;/ref&gt;.

[[Балаково|Балаковӑран]] сала таран 42 километр ҫурҫӗр-тухӑҫалла&lt;ref name = &quot;TSOS&quot;&gt;[https://oldsaratov.ru/sites/default/files/attachments/comments/forum/2020-08/kozinets_s_b_toponimicheskiy_slovar_saratovskoy_oblasti.pdf Козинец С.Б. Топонимический словарь Саратовской области] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211109165817/https://oldsaratov.ru/sites/default/files/attachments/comments/forum/2020-08/kozinets_s_b_toponimicheskiy_slovar_saratovskoy_oblasti.pdf |date=2021-11-09 }}&lt;/ref&gt;. [[Автомагистраль|Автоҫулпа]] [[Балаково|район центрӗччен]] — 49 км, [[Пугачёв (хула)|Пугачёвччен]] — 46 км, [[Сарӑту|облаҫ центрӗччен]] 210 км, [[Самар]]ччен 230 км&lt;ref&gt;Расстояния между населёнными пунктами приведены по сервису [[Яндекс.Карты]]&lt;/ref&gt;.

Хлебновкӑпа юнашар вырнаҫнӑ пурӑнан вырӑнсем: [[Новозахаркино (Духовницкое районӗ)|Новозахаркино]], [[Бобринка (Сарӑту облаҫӗ)|Бобринка]], [[Солянский]], [[Бажановский]], [[Николевский]], [[Кивӗ Медынка]].

== Истори ==
Сала [[1798|1798 ҫулта]] [[Пенза кӗпӗрни|Пензӑна]] [[Тамбов кӗпӗрни]]сенчен килнӗ пурӑнакансем никӗсленӗ. Салари ҫӗрпе хресченсене [[Устиновсем]] улпутсем ертсе пынӑ, ҫавӑнпа салан пӗрремӗш ячӗ ''Устиновка'' пулнӑ&lt;ref name = &quot;БСЭ&quot;/&gt;. [[1895|1895 ҫулхи]] пӗлӗм тӑрӑх Хлебновка Атӑл тата Хвалынск тракчӗсем хушшинче, [[Пугачёв (хула)|уес хулинчен]] 38 [[ҫухрӑм]] вырнаҫнӑ пулнӑ тата [[Самар кӗпӗрни]]н [[Николаевск уесӗ (Самар кӗпӗрни)|Николаевск уесне]] кӗнӗ. Кунта 198 арҫын тата 213 хӗрарӑм пурӑннӑ&lt;ref name = &quot;Список 1859&quot;/&gt;.

[[1889|1889 ҫулта]] сала [[Хлебновка вулӑсӗ|Хлебновка вулӑсне]] кӗнӗ (вулӑс ертсе пырӑвӗ Озинка ялӗнче пулнӑ). Хлебновкӑра 975 ҫын пурӑннӑ — [[Православлӑх|православлӑ]] [[вырӑссем]], [[ҫил арманӗ|ҫил]] [[арман]]ӗ пулнӑ. Ҫӗр лаптӑкӗ 579 лайӑх [[пилӗк (лаптӑк виҫи)|пилӗкчӗ]] тата 90 лайӑх мар пилӗкчӗ. [[1897|1897 ҫулхи]] [[халӑх ҫырса тухӑвӗ]]пе Хлебновкӑра (урӑх. ятсем — ''Устиновка'', ''Привольная'') 951 православлӑ ҫын пурӑннӑ&lt;ref name = &quot;Тройницкий&quot;/&gt;.

[[1903|1903 ҫулта]] Хусан Турӑ Амӑшӗн турӑшӗн чиркӗвӗ сӑвапласа тунӑ. 1905 ҫулта революци вӑхӑтӗнчи хлебновкӑсем Устиновсен улпут ҫуртне аркатма тӑрӑшнӑ&lt;ref name = &quot;БСЭ&quot;/&gt;. 1910 ҫулхи пӗлӗмпе салара ӗлӗкхи уплут хресченӗсем пурӑннӑ, православлӑ вырӑссем, 555 арҫын тата 585 хӗрарӑм. Кунта ӗнлӗх шкулӗпе 4 ҫил арманӗччӗ&lt;ref name = &quot;Подковыров&quot;/&gt;.

[[Раҫҫейри элтеш вӑрҫи]]н вӑхӑтӗнче [[Чапаев Василий Иванович|Василий Чапаевӗн]] юлташӗ [[Бубенец Иван Константинович|Иван Бубенец]] салара чухан халӑхӗнчен хӗрлӗ [[касӑ (ҫар виҫи)|касӑ]]&lt;ref&gt;[https://samah.chv.su/article/10159.link касӑ] | {{кĕнеке |автор=Андреев, И.А.; Горшков, А.Е.; Иванов, А.И. и др. |пуçелĕк=Чувашско-русский словарь; под редакцией М.И. Скворцова. |вырăн= Мускав |кăларăм=«Русский язык» |çул=1985 |страница=712 }}&lt;/ref&gt; йӗркеленӗ. [[1930-мӗш ҫулсем|30-мӗш ҫулсенче]] салара «Новый быт» [[колхоз]] тата «Баку ӗҫченӗсем ячӗллӗ» ялхуҫалӑх [[Коммуни (пӗрлӗх)|коммуни]] туса хунӑ пулнӑ. Ку тапхӑрта Хусан чиркӗвне хупнӑ та унтан аркатнӑ&lt;ref name = &quot;БСЭ&quot;/&gt;.

[[Иккӗмӗш тӗнче вӑрҫи]]н тӗрлӗрен фронтӗсенче 138 хлебновка пурӑнаканӗ вилнӗ. [[1950|1950 ҫулта]] коммуна колхоз йышне кӗртнӗ пулнӑ. [[1957|1957 ҫулта]] вырӑнти шкул сакӑр ҫуллӑ пулса тӑнӑ. [[1961|1961 ҫулта]] салана электирофикациленӗ. [[1963|1963 ҫулта]] шкул ҫумӗнчи ӑста ҫурчӗ тунӑ. [[1970-мӗш ҫулсем|70-мӗш ҫулсенче]] вырӑнти хуҫалӑхран «Хлебновский» [[совхоз]]а пӗрлештерсе тунӑ. [[1988|1988 ҫулта]] вырӑнти шкул вӑтам статуслӑ пулса тӑнӑ&lt;ref name = &quot;БСЭ&quot;/&gt;.

== Халӑх ==
''Ҫулсене кура халӑх йышӗн динамики:''
{| align=&quot;left&quot; border=&quot;0&quot; cellspacing=&quot;2&quot; cellpadding=&quot;4&quot; style=&quot;border:1px solid #AAAAAA;&quot;
|-bgcolor=&quot;#ADD8E6&quot;
! Ҫул
!1859&lt;ref name = &quot;Список 1859&quot;&gt;{{кĕнеке|автор= |часть= |ссылка часть= |пуçелĕк= Списки населенных мест Российской империи, составленные и издаваемые Центральным статистическим комитетом Министерства внутренних дел. Вып. 36: Самарская губерния: ... по сведениям 1859 года|оригинал= |каçă= http://elib.shpl.ru/ru/nodes/16027-vyp-36-samarskaya-guberniya-po-svedeniyam-1859-goda-1864#page/124/mode/inspect/zoom/5|викитека= |ответственный= |издание= |место= СП(б)|издательство= |çул= 1864|том= |страницăсем= 79|столбцы= |страниц= |серия= |isbn= |тираж= |ref= |archive-date= 2019-07-23|archive-url= https://web.archive.org/web/20190723170057/http://elib.shpl.ru/ru/nodes/16027-vyp-36-samarskaya-guberniya-po-svedeniyam-1859-goda-1864#page/124/mode/inspect/zoom/5}}&lt;/ref&gt;!!1889&lt;ref name = &quot;Кругликов&quot;&gt;{{кĕнеке|автор= П. В. Кругликов|часть= |ссылка часть= |пуçелĕк= Список населенных мест Самарской губернии, по сведениям 1889 года|оригинал= |каçă= http://elib.shpl.ru/nodes/8973#page/244/mode/inspect/zoom/6|викитека= |ответственный= |издание= |вырăн= Самара|кăларăм= Тип. И. П. Новикова|çул= 1890|том= |страниц= 208|столбцы= |страниц= |серия= |isbn= |тираж= |ref= |archive-date= 2020-02-05|archive-url= https://web.archive.org/web/20200205165914/http://elib.shpl.ru/nodes/8973#page/244/mode/inspect/zoom/6}}&lt;/ref&gt;!!1897&lt;ref name = &quot;Тройницкий&quot;&gt;{{кĕнеке|автор= Н.А. Тройницкий|часть= |ссылка часть= |пуçелĕк= Населенные места Российской империи в 500 и более жителей с указанием всего наличного в них населения и числа жителей преобладающих вероисповеданий, по данным первой всеобщей переписи населения 1897 г.|оригинал= |каçă= https://www.prlib.ru/item/428670|викитека= |ответственный= |издание= |вырăн= СПб|кăларăм= типография &quot;Общественная польза&quot;|çул= 1905|том= |страница= 195|столбцы= |страниц= |серия= |isbn= |тираж= |ref= |archive-date= 2022-08-10|archive-url= https://web.archive.org/web/20220810153601/https://www.prlib.ru/item/428670}}&lt;/ref&gt;!!1910&lt;ref name = &quot;Подковыров&quot;&gt;{{кĕнеке|автор= Н.Г. Подковыров|часть= |ссылка часть= |пуçелĕк= Список населённых мест Самарской губернии. Составлен в 1910 году|оригинал= |каçă= http://samaragdo.ru/biblioteka/item/5122-spisok-naselennykh-mest-samarskoj-gubernii-1910-g|викитека= |ответственный= |издание= |вырăн= Самара|кăларăм= Губернская типография|çул= 1910|том= |страница= 302|столбцы= |страницăсем= 425|серия= |isbn= |тираж= |ref= |archive-date= 2017-11-11|archive-url= https://web.archive.org/web/20171111041654/http://samaragdo.ru/biblioteka/item/5122-spisok-naselennykh-mest-samarskoj-gubernii-1910-g}}&lt;/ref&gt;!!1926&lt;ref name = &quot;БСЭ&quot;&gt;{{cite web|url=http://saratovregion.ucoz.ru/region/balakovskiy/hlebnovka.htm|title=Хлебновка|website=[http://saratovregion.ucoz.ru/index.htm Большая Саратовская энциклопедия]|access-date=2018-01-17|archive-date=2017-12-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20171226204816/http://saratovregion.ucoz.ru/region/balakovskiy/hlebnovka.htm|url-status=live}}&lt;/ref&gt;!!2002&lt;ref name = &quot;Коряков&quot;&gt;{{cite web|url = http://lingvarium.org/russia/BD/2015/Saratovskaja1.xls|author = [[Коряков Юрий Борисович|Коряков Ю. Б.]]|title = База данных «Этно-языковой состав населённых пунктов России»|access-date = 2018-01-17|archive-date = 2018-03-24|archive-url = https://web.archive.org/web/20180324225150/http://lingvarium.org/russia/BD/2015/Saratovskaja1.xls|url-status = live}}&lt;/ref&gt;
|-bgcolor=&quot;#F8F8FF&quot;
! Халӑх йышӗ
|411||975||951||1131||688||517
|-
|}&lt;br/&gt;{{ Население | Хлебновка (Балаковский район) }}
* 2002 ҫулта салан 82 % — [[вырӑссем]]&lt;ref name = &quot;Коряков&quot;/&gt;.

== Асӑрхавсем ==
{{Асӑрхавсем|2}}

== Вуламалли ==
* Энциклопедия Саратовского края (в очерках, фактах, событиях, лицах). — Саратов: Приволжское книжное издательство, 2002. — 688 с. (стр. 108)
* {{Cite web|url=http://www.lingvarium.org/russia/settlem-database.shtml|title=База данных «Этно-языковой состав населённых пунктов России»|author=Коряков Ю.Б.|website=|date=|publisher=|access-date=2020-11-13|archive-date=2017-11-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20171116115903/http://www.lingvarium.org/russia/settlem-database.shtml|deadlink=no}}
*''Козинец С.Б.'' [https://oldsaratov.ru/sites/default/files/attachments/comments/forum/2020-08/kozinets_s_b_toponimicheskiy_slovar_saratovskoy_oblasti.pdf Сарӑту облаҫӗн топонимиллӗ сӑмахсарӗ] ISBN 978-5-91879-282-7

== Каҫӑсем ==
*[http://srtv.old.gks.ru/wps/wcm/connect/rosstat_ts/srtv/ru/census_and_researching/census/national_census_2010/score_2010/ Численность и размещение населения Саратовской области. Статистический сборник. 2012] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210908183629/http://srtv.old.gks.ru/wps/wcm/connect/rosstat_ts/srtv/ru/census_and_researching/census/national_census_2010/score_2010/ |date=2021-09-08 }}

{{Балаково районӗ}}
[[Категори:1798 ҫулта никӗсленӗ пурӑнан вырӑнсем]]
[[Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа]]
[[Категори:Балаково районӗнчи пурӑнан вырӑнсем]]</text>
      <sha1>3asq883y2427ebzlc3t1zcuym4f65wi</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>877049</id>
      <parentid>877048</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T17:18:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Max Tenche</username>
        <id>25572</id>
      </contributor>
      <comment>/* Халӑх */</comment>
      <origin>877049</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14658" sha1="b0iudc9y3c9ls7g75oaxryjzn2rl7zu" xml:space="preserve">{{Пӗлтерӗшсем|Хлебновка}}
{{ПВ64
|ят = Хлебновка
|ӳкерчӗк = 
|Статус = Сала
|Муниципаллӑ район = Балаково районӗ
|Муниципаллӑ йӗркеленӳ = Натальино муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ
|Никӗсленӳ вӑхӑчӗ = [[1798]]
|Халӑх йышӗ = {{ Население | Хлебновка (Балаковский район) | тс }} ({{ Население | Хлебновка (Балаковский район) | г }})
|Малтанхи ятсем = ''Устиновка''&lt;ref name = &quot;БСЭ&quot;/&gt;
|Почта индексӗ = 412181
|ОКАТО кочӗ = 	63 246 805 007
|Сехет тӑрӑхӗ = Самар вӑхӑчӗ
}}

'''Хлебновка''' — [[Сарӑту облаҫӗ]]н ([[РФ]]) [[Балаково районӗ]]нчи [[сала]]. [[Натальино муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ]]н йышне кӗрет.

== Географи ==
Хлебновка [[Йӑлӑм (Раҫҫей регионӗ)|Сарӑту енӗн йӑлӑмӗнче]], [[Кӗҫӗн Иргиз]] юханшывӗн анатӗнче йӗркеленнӗ [[Сарӑту шыв усравӗ]]н пырне юхса кӗрекен Йӗпнӗ Солянка ({{lang-ru|Мокрая Солянка}}) ҫырми умӗнче вырнаҫнӑ&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.etomesto.ru/map-genshtab_n39-v/ |title=Топографические карты СССР N-39 (В) 1:100000. Самарская область.|website=[http://www.etomesto.ru/ ЭтоМесто]}}&lt;/ref&gt;. Пурӑнан вырӑн центрӗн тинӗс шайӗн ҫинчи ҫӳллӗшӗ — 35 метр&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://foto-planeta.com/np/125735/hlebnovka.html |title=Хлебновка (Балаковский район){{!}} Фото Планета |access-date=2018-01-17 |archive-date=2015-04-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150405112742/http://foto-planeta.com/np/125735/hlebnovka.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt;. Вырӑнти ҫӗр — [[улӑх]]лӑ [[хура тӑпра]]&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.etomesto.ru/map-atlas_pochvennaya-karta/|title=Почвенная карта России |website=[http://www.etomesto.ru/ ЭтоМесто]}}&lt;/ref&gt;.

[[Балаково|Балаковӑран]] сала таран 42 километр ҫурҫӗр-тухӑҫалла&lt;ref name = &quot;TSOS&quot;&gt;[https://oldsaratov.ru/sites/default/files/attachments/comments/forum/2020-08/kozinets_s_b_toponimicheskiy_slovar_saratovskoy_oblasti.pdf Козинец С.Б. Топонимический словарь Саратовской области] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211109165817/https://oldsaratov.ru/sites/default/files/attachments/comments/forum/2020-08/kozinets_s_b_toponimicheskiy_slovar_saratovskoy_oblasti.pdf |date=2021-11-09 }}&lt;/ref&gt;. [[Автомагистраль|Автоҫулпа]] [[Балаково|район центрӗччен]] — 49 км, [[Пугачёв (хула)|Пугачёвччен]] — 46 км, [[Сарӑту|облаҫ центрӗччен]] 210 км, [[Самар]]ччен 230 км&lt;ref&gt;Расстояния между населёнными пунктами приведены по сервису [[Яндекс.Карты]]&lt;/ref&gt;.

Хлебновкӑпа юнашар вырнаҫнӑ пурӑнан вырӑнсем: [[Новозахаркино (Духовницкое районӗ)|Новозахаркино]], [[Бобринка (Сарӑту облаҫӗ)|Бобринка]], [[Солянский]], [[Бажановский]], [[Николевский]], [[Кивӗ Медынка]].

== Истори ==
Сала [[1798|1798 ҫулта]] [[Пенза кӗпӗрни|Пензӑна]] [[Тамбов кӗпӗрни]]сенчен килнӗ пурӑнакансем никӗсленӗ. Салари ҫӗрпе хресченсене [[Устиновсем]] улпутсем ертсе пынӑ, ҫавӑнпа салан пӗрремӗш ячӗ ''Устиновка'' пулнӑ&lt;ref name = &quot;БСЭ&quot;/&gt;. [[1895|1895 ҫулхи]] пӗлӗм тӑрӑх Хлебновка Атӑл тата Хвалынск тракчӗсем хушшинче, [[Пугачёв (хула)|уес хулинчен]] 38 [[ҫухрӑм]] вырнаҫнӑ пулнӑ тата [[Самар кӗпӗрни]]н [[Николаевск уесӗ (Самар кӗпӗрни)|Николаевск уесне]] кӗнӗ. Кунта 198 арҫын тата 213 хӗрарӑм пурӑннӑ&lt;ref name = &quot;Список 1859&quot;/&gt;.

[[1889|1889 ҫулта]] сала [[Хлебновка вулӑсӗ|Хлебновка вулӑсне]] кӗнӗ (вулӑс ертсе пырӑвӗ Озинка ялӗнче пулнӑ). Хлебновкӑра 975 ҫын пурӑннӑ — [[Православлӑх|православлӑ]] [[вырӑссем]], [[ҫил арманӗ|ҫил]] [[арман]]ӗ пулнӑ. Ҫӗр лаптӑкӗ 579 лайӑх [[пилӗк (лаптӑк виҫи)|пилӗкчӗ]] тата 90 лайӑх мар пилӗкчӗ. [[1897|1897 ҫулхи]] [[халӑх ҫырса тухӑвӗ]]пе Хлебновкӑра (урӑх. ятсем — ''Устиновка'', ''Привольная'') 951 православлӑ ҫын пурӑннӑ&lt;ref name = &quot;Тройницкий&quot;/&gt;.

[[1903|1903 ҫулта]] Хусан Турӑ Амӑшӗн турӑшӗн чиркӗвӗ сӑвапласа тунӑ. 1905 ҫулта революци вӑхӑтӗнчи хлебновкӑсем Устиновсен улпут ҫуртне аркатма тӑрӑшнӑ&lt;ref name = &quot;БСЭ&quot;/&gt;. 1910 ҫулхи пӗлӗмпе салара ӗлӗкхи уплут хресченӗсем пурӑннӑ, православлӑ вырӑссем, 555 арҫын тата 585 хӗрарӑм. Кунта ӗнлӗх шкулӗпе 4 ҫил арманӗччӗ&lt;ref name = &quot;Подковыров&quot;/&gt;.

[[Раҫҫейри элтеш вӑрҫи]]н вӑхӑтӗнче [[Чапаев Василий Иванович|Василий Чапаевӗн]] юлташӗ [[Бубенец Иван Константинович|Иван Бубенец]] салара чухан халӑхӗнчен хӗрлӗ [[касӑ (ҫар виҫи)|касӑ]]&lt;ref&gt;[https://samah.chv.su/article/10159.link касӑ] | {{кĕнеке |автор=Андреев, И.А.; Горшков, А.Е.; Иванов, А.И. и др. |пуçелĕк=Чувашско-русский словарь; под редакцией М.И. Скворцова. |вырăн= Мускав |кăларăм=«Русский язык» |çул=1985 |страница=712 }}&lt;/ref&gt; йӗркеленӗ. [[1930-мӗш ҫулсем|30-мӗш ҫулсенче]] салара «Новый быт» [[колхоз]] тата «Баку ӗҫченӗсем ячӗллӗ» ялхуҫалӑх [[Коммуни (пӗрлӗх)|коммуни]] туса хунӑ пулнӑ. Ку тапхӑрта Хусан чиркӗвне хупнӑ та унтан аркатнӑ&lt;ref name = &quot;БСЭ&quot;/&gt;.

[[Иккӗмӗш тӗнче вӑрҫи]]н тӗрлӗрен фронтӗсенче 138 хлебновка пурӑнаканӗ вилнӗ. [[1950|1950 ҫулта]] коммуна колхоз йышне кӗртнӗ пулнӑ. [[1957|1957 ҫулта]] вырӑнти шкул сакӑр ҫуллӑ пулса тӑнӑ. [[1961|1961 ҫулта]] салана электирофикациленӗ. [[1963|1963 ҫулта]] шкул ҫумӗнчи ӑста ҫурчӗ тунӑ. [[1970-мӗш ҫулсем|70-мӗш ҫулсенче]] вырӑнти хуҫалӑхран «Хлебновский» [[совхоз]]а пӗрлештерсе тунӑ. [[1988|1988 ҫулта]] вырӑнти шкул вӑтам статуслӑ пулса тӑнӑ&lt;ref name = &quot;БСЭ&quot;/&gt;.

== Халӑх ==
''Ҫулсене кура халӑх йышӗн динамики:''
{| align=&quot;left&quot; border=&quot;0&quot; cellspacing=&quot;2&quot; cellpadding=&quot;4&quot; style=&quot;border:1px solid #AAAAAA;&quot;
|-bgcolor=&quot;#ADD8E6&quot;
! Ҫул
!1859&lt;ref name = &quot;Список 1859&quot;&gt;{{кĕнеке|автор= |часть= |ссылка часть= |пуçелĕк= Списки населенных мест Российской империи, составленные и издаваемые Центральным статистическим комитетом Министерства внутренних дел. Вып. 36: Самарская губерния: ... по сведениям 1859 года|оригинал= |каçă= http://elib.shpl.ru/ru/nodes/16027-vyp-36-samarskaya-guberniya-po-svedeniyam-1859-goda-1864#page/124/mode/inspect/zoom/5|викитека= |ответственный= |издание= |место= СП(б)|издательство= |çул= 1864|том= |страницăсем= 79|столбцы= |страниц= |серия= |isbn= |тираж= |ref= |archive-date= 2019-07-23|archive-url= https://web.archive.org/web/20190723170057/http://elib.shpl.ru/ru/nodes/16027-vyp-36-samarskaya-guberniya-po-svedeniyam-1859-goda-1864#page/124/mode/inspect/zoom/5}}&lt;/ref&gt;!!1889&lt;ref name = &quot;Кругликов&quot;&gt;{{кĕнеке|автор= П. В. Кругликов|часть= |ссылка часть= |пуçелĕк= Список населенных мест Самарской губернии, по сведениям 1889 года|оригинал= |каçă= http://elib.shpl.ru/nodes/8973#page/244/mode/inspect/zoom/6|викитека= |ответственный= |издание= |вырăн= Самара|кăларăм= Тип. И. П. Новикова|çул= 1890|том= |страниц= 208|столбцы= |страниц= |серия= |isbn= |тираж= |ref= |archive-date= 2020-02-05|archive-url= https://web.archive.org/web/20200205165914/http://elib.shpl.ru/nodes/8973#page/244/mode/inspect/zoom/6}}&lt;/ref&gt;!!1897&lt;ref name = &quot;Тройницкий&quot;&gt;{{кĕнеке|автор= Н.А. Тройницкий|часть= |ссылка часть= |пуçелĕк= Населенные места Российской империи в 500 и более жителей с указанием всего наличного в них населения и числа жителей преобладающих вероисповеданий, по данным первой всеобщей переписи населения 1897 г.|оригинал= |каçă= https://www.prlib.ru/item/428670|викитека= |ответственный= |издание= |вырăн= СПб|кăларăм= типография &quot;Общественная польза&quot;|çул= 1905|том= |страница= 195|столбцы= |страниц= |серия= |isbn= |тираж= |ref= |archive-date= 2022-08-10|archive-url= https://web.archive.org/web/20220810153601/https://www.prlib.ru/item/428670}}&lt;/ref&gt;!!1910&lt;ref name = &quot;Подковыров&quot;&gt;{{кĕнеке|автор= Н.Г. Подковыров|часть= |ссылка часть= |пуçелĕк= Список населённых мест Самарской губернии. Составлен в 1910 году|оригинал= |каçă= http://samaragdo.ru/biblioteka/item/5122-spisok-naselennykh-mest-samarskoj-gubernii-1910-g|викитека= |ответственный= |издание= |вырăн= Самара|кăларăм= Губернская типография|çул= 1910|том= |страница= 302|столбцы= |страницăсем= 425|серия= |isbn= |тираж= |ref= |archive-date= 2017-11-11|archive-url= https://web.archive.org/web/20171111041654/http://samaragdo.ru/biblioteka/item/5122-spisok-naselennykh-mest-samarskoj-gubernii-1910-g}}&lt;/ref&gt;!!1926&lt;ref name = &quot;БСЭ&quot;&gt;{{cite web|url=http://saratovregion.ucoz.ru/region/balakovskiy/hlebnovka.htm|title=Хлебновка|website=[http://saratovregion.ucoz.ru/index.htm Большая Саратовская энциклопедия]|access-date=2018-01-17|archive-date=2017-12-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20171226204816/http://saratovregion.ucoz.ru/region/balakovskiy/hlebnovka.htm|url-status=live}}&lt;/ref&gt;!!2002&lt;ref name = &quot;Коряков&quot;&gt;{{cite web|url = http://lingvarium.org/russia/BD/2015/Saratovskaja1.xls|author = [[Коряков Юрий Борисович|Коряков Ю. Б.]]|title = База данных «Этно-языковой состав населённых пунктов России»|access-date = 2018-01-17|archive-date = 2018-03-24|archive-url = https://web.archive.org/web/20180324225150/http://lingvarium.org/russia/BD/2015/Saratovskaja1.xls|url-status = live}}&lt;/ref&gt;
|-bgcolor=&quot;#F8F8FF&quot;
! Халӑх йышӗ
|411||975||951||1131||688||517
|-
|}&lt;br/&gt;&lt;br/&gt;{{ Население | Хлебновка (Балаковский район) }}&lt;br/&gt;
* 2002 ҫулта салан 82 % — [[вырӑссем]]&lt;ref name = &quot;Коряков&quot;/&gt;.

== Асӑрхавсем ==
{{Асӑрхавсем|2}}

== Вуламалли ==
* Энциклопедия Саратовского края (в очерках, фактах, событиях, лицах). — Саратов: Приволжское книжное издательство, 2002. — 688 с. (стр. 108)
* {{Cite web|url=http://www.lingvarium.org/russia/settlem-database.shtml|title=База данных «Этно-языковой состав населённых пунктов России»|author=Коряков Ю.Б.|website=|date=|publisher=|access-date=2020-11-13|archive-date=2017-11-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20171116115903/http://www.lingvarium.org/russia/settlem-database.shtml|deadlink=no}}
*''Козинец С.Б.'' [https://oldsaratov.ru/sites/default/files/attachments/comments/forum/2020-08/kozinets_s_b_toponimicheskiy_slovar_saratovskoy_oblasti.pdf Сарӑту облаҫӗн топонимиллӗ сӑмахсарӗ] ISBN 978-5-91879-282-7

== Каҫӑсем ==
*[http://srtv.old.gks.ru/wps/wcm/connect/rosstat_ts/srtv/ru/census_and_researching/census/national_census_2010/score_2010/ Численность и размещение населения Саратовской области. Статистический сборник. 2012] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210908183629/http://srtv.old.gks.ru/wps/wcm/connect/rosstat_ts/srtv/ru/census_and_researching/census/national_census_2010/score_2010/ |date=2021-09-08 }}

{{Балаково районӗ}}
[[Категори:1798 ҫулта никӗсленӗ пурӑнан вырӑнсем]]
[[Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа]]
[[Категори:Балаково районӗнчи пурӑнан вырӑнсем]]</text>
      <sha1>b0iudc9y3c9ls7g75oaxryjzn2rl7zu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>877050</id>
      <parentid>877049</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T17:18:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Max Tenche</username>
        <id>25572</id>
      </contributor>
      <comment>/* Халӑх */</comment>
      <origin>877050</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14663" sha1="o70v44bnwojpqm7a6497lfjpemcgo8m" xml:space="preserve">{{Пӗлтерӗшсем|Хлебновка}}
{{ПВ64
|ят = Хлебновка
|ӳкерчӗк = 
|Статус = Сала
|Муниципаллӑ район = Балаково районӗ
|Муниципаллӑ йӗркеленӳ = Натальино муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ
|Никӗсленӳ вӑхӑчӗ = [[1798]]
|Халӑх йышӗ = {{ Население | Хлебновка (Балаковский район) | тс }} ({{ Население | Хлебновка (Балаковский район) | г }})
|Малтанхи ятсем = ''Устиновка''&lt;ref name = &quot;БСЭ&quot;/&gt;
|Почта индексӗ = 412181
|ОКАТО кочӗ = 	63 246 805 007
|Сехет тӑрӑхӗ = Самар вӑхӑчӗ
}}

'''Хлебновка''' — [[Сарӑту облаҫӗ]]н ([[РФ]]) [[Балаково районӗ]]нчи [[сала]]. [[Натальино муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ]]н йышне кӗрет.

== Географи ==
Хлебновка [[Йӑлӑм (Раҫҫей регионӗ)|Сарӑту енӗн йӑлӑмӗнче]], [[Кӗҫӗн Иргиз]] юханшывӗн анатӗнче йӗркеленнӗ [[Сарӑту шыв усравӗ]]н пырне юхса кӗрекен Йӗпнӗ Солянка ({{lang-ru|Мокрая Солянка}}) ҫырми умӗнче вырнаҫнӑ&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.etomesto.ru/map-genshtab_n39-v/ |title=Топографические карты СССР N-39 (В) 1:100000. Самарская область.|website=[http://www.etomesto.ru/ ЭтоМесто]}}&lt;/ref&gt;. Пурӑнан вырӑн центрӗн тинӗс шайӗн ҫинчи ҫӳллӗшӗ — 35 метр&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://foto-planeta.com/np/125735/hlebnovka.html |title=Хлебновка (Балаковский район){{!}} Фото Планета |access-date=2018-01-17 |archive-date=2015-04-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150405112742/http://foto-planeta.com/np/125735/hlebnovka.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt;. Вырӑнти ҫӗр — [[улӑх]]лӑ [[хура тӑпра]]&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.etomesto.ru/map-atlas_pochvennaya-karta/|title=Почвенная карта России |website=[http://www.etomesto.ru/ ЭтоМесто]}}&lt;/ref&gt;.

[[Балаково|Балаковӑран]] сала таран 42 километр ҫурҫӗр-тухӑҫалла&lt;ref name = &quot;TSOS&quot;&gt;[https://oldsaratov.ru/sites/default/files/attachments/comments/forum/2020-08/kozinets_s_b_toponimicheskiy_slovar_saratovskoy_oblasti.pdf Козинец С.Б. Топонимический словарь Саратовской области] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211109165817/https://oldsaratov.ru/sites/default/files/attachments/comments/forum/2020-08/kozinets_s_b_toponimicheskiy_slovar_saratovskoy_oblasti.pdf |date=2021-11-09 }}&lt;/ref&gt;. [[Автомагистраль|Автоҫулпа]] [[Балаково|район центрӗччен]] — 49 км, [[Пугачёв (хула)|Пугачёвччен]] — 46 км, [[Сарӑту|облаҫ центрӗччен]] 210 км, [[Самар]]ччен 230 км&lt;ref&gt;Расстояния между населёнными пунктами приведены по сервису [[Яндекс.Карты]]&lt;/ref&gt;.

Хлебновкӑпа юнашар вырнаҫнӑ пурӑнан вырӑнсем: [[Новозахаркино (Духовницкое районӗ)|Новозахаркино]], [[Бобринка (Сарӑту облаҫӗ)|Бобринка]], [[Солянский]], [[Бажановский]], [[Николевский]], [[Кивӗ Медынка]].

== Истори ==
Сала [[1798|1798 ҫулта]] [[Пенза кӗпӗрни|Пензӑна]] [[Тамбов кӗпӗрни]]сенчен килнӗ пурӑнакансем никӗсленӗ. Салари ҫӗрпе хресченсене [[Устиновсем]] улпутсем ертсе пынӑ, ҫавӑнпа салан пӗрремӗш ячӗ ''Устиновка'' пулнӑ&lt;ref name = &quot;БСЭ&quot;/&gt;. [[1895|1895 ҫулхи]] пӗлӗм тӑрӑх Хлебновка Атӑл тата Хвалынск тракчӗсем хушшинче, [[Пугачёв (хула)|уес хулинчен]] 38 [[ҫухрӑм]] вырнаҫнӑ пулнӑ тата [[Самар кӗпӗрни]]н [[Николаевск уесӗ (Самар кӗпӗрни)|Николаевск уесне]] кӗнӗ. Кунта 198 арҫын тата 213 хӗрарӑм пурӑннӑ&lt;ref name = &quot;Список 1859&quot;/&gt;.

[[1889|1889 ҫулта]] сала [[Хлебновка вулӑсӗ|Хлебновка вулӑсне]] кӗнӗ (вулӑс ертсе пырӑвӗ Озинка ялӗнче пулнӑ). Хлебновкӑра 975 ҫын пурӑннӑ — [[Православлӑх|православлӑ]] [[вырӑссем]], [[ҫил арманӗ|ҫил]] [[арман]]ӗ пулнӑ. Ҫӗр лаптӑкӗ 579 лайӑх [[пилӗк (лаптӑк виҫи)|пилӗкчӗ]] тата 90 лайӑх мар пилӗкчӗ. [[1897|1897 ҫулхи]] [[халӑх ҫырса тухӑвӗ]]пе Хлебновкӑра (урӑх. ятсем — ''Устиновка'', ''Привольная'') 951 православлӑ ҫын пурӑннӑ&lt;ref name = &quot;Тройницкий&quot;/&gt;.

[[1903|1903 ҫулта]] Хусан Турӑ Амӑшӗн турӑшӗн чиркӗвӗ сӑвапласа тунӑ. 1905 ҫулта революци вӑхӑтӗнчи хлебновкӑсем Устиновсен улпут ҫуртне аркатма тӑрӑшнӑ&lt;ref name = &quot;БСЭ&quot;/&gt;. 1910 ҫулхи пӗлӗмпе салара ӗлӗкхи уплут хресченӗсем пурӑннӑ, православлӑ вырӑссем, 555 арҫын тата 585 хӗрарӑм. Кунта ӗнлӗх шкулӗпе 4 ҫил арманӗччӗ&lt;ref name = &quot;Подковыров&quot;/&gt;.

[[Раҫҫейри элтеш вӑрҫи]]н вӑхӑтӗнче [[Чапаев Василий Иванович|Василий Чапаевӗн]] юлташӗ [[Бубенец Иван Константинович|Иван Бубенец]] салара чухан халӑхӗнчен хӗрлӗ [[касӑ (ҫар виҫи)|касӑ]]&lt;ref&gt;[https://samah.chv.su/article/10159.link касӑ] | {{кĕнеке |автор=Андреев, И.А.; Горшков, А.Е.; Иванов, А.И. и др. |пуçелĕк=Чувашско-русский словарь; под редакцией М.И. Скворцова. |вырăн= Мускав |кăларăм=«Русский язык» |çул=1985 |страница=712 }}&lt;/ref&gt; йӗркеленӗ. [[1930-мӗш ҫулсем|30-мӗш ҫулсенче]] салара «Новый быт» [[колхоз]] тата «Баку ӗҫченӗсем ячӗллӗ» ялхуҫалӑх [[Коммуни (пӗрлӗх)|коммуни]] туса хунӑ пулнӑ. Ку тапхӑрта Хусан чиркӗвне хупнӑ та унтан аркатнӑ&lt;ref name = &quot;БСЭ&quot;/&gt;.

[[Иккӗмӗш тӗнче вӑрҫи]]н тӗрлӗрен фронтӗсенче 138 хлебновка пурӑнаканӗ вилнӗ. [[1950|1950 ҫулта]] коммуна колхоз йышне кӗртнӗ пулнӑ. [[1957|1957 ҫулта]] вырӑнти шкул сакӑр ҫуллӑ пулса тӑнӑ. [[1961|1961 ҫулта]] салана электирофикациленӗ. [[1963|1963 ҫулта]] шкул ҫумӗнчи ӑста ҫурчӗ тунӑ. [[1970-мӗш ҫулсем|70-мӗш ҫулсенче]] вырӑнти хуҫалӑхран «Хлебновский» [[совхоз]]а пӗрлештерсе тунӑ. [[1988|1988 ҫулта]] вырӑнти шкул вӑтам статуслӑ пулса тӑнӑ&lt;ref name = &quot;БСЭ&quot;/&gt;.

== Халӑх ==
''Ҫулсене кура халӑх йышӗн динамики:''
{| align=&quot;left&quot; border=&quot;0&quot; cellspacing=&quot;2&quot; cellpadding=&quot;4&quot; style=&quot;border:1px solid #AAAAAA;&quot;
|-bgcolor=&quot;#ADD8E6&quot;
! Ҫул
!1859&lt;ref name = &quot;Список 1859&quot;&gt;{{кĕнеке|автор= |часть= |ссылка часть= |пуçелĕк= Списки населенных мест Российской империи, составленные и издаваемые Центральным статистическим комитетом Министерства внутренних дел. Вып. 36: Самарская губерния: ... по сведениям 1859 года|оригинал= |каçă= http://elib.shpl.ru/ru/nodes/16027-vyp-36-samarskaya-guberniya-po-svedeniyam-1859-goda-1864#page/124/mode/inspect/zoom/5|викитека= |ответственный= |издание= |место= СП(б)|издательство= |çул= 1864|том= |страницăсем= 79|столбцы= |страниц= |серия= |isbn= |тираж= |ref= |archive-date= 2019-07-23|archive-url= https://web.archive.org/web/20190723170057/http://elib.shpl.ru/ru/nodes/16027-vyp-36-samarskaya-guberniya-po-svedeniyam-1859-goda-1864#page/124/mode/inspect/zoom/5}}&lt;/ref&gt;!!1889&lt;ref name = &quot;Кругликов&quot;&gt;{{кĕнеке|автор= П. В. Кругликов|часть= |ссылка часть= |пуçелĕк= Список населенных мест Самарской губернии, по сведениям 1889 года|оригинал= |каçă= http://elib.shpl.ru/nodes/8973#page/244/mode/inspect/zoom/6|викитека= |ответственный= |издание= |вырăн= Самара|кăларăм= Тип. И. П. Новикова|çул= 1890|том= |страниц= 208|столбцы= |страниц= |серия= |isbn= |тираж= |ref= |archive-date= 2020-02-05|archive-url= https://web.archive.org/web/20200205165914/http://elib.shpl.ru/nodes/8973#page/244/mode/inspect/zoom/6}}&lt;/ref&gt;!!1897&lt;ref name = &quot;Тройницкий&quot;&gt;{{кĕнеке|автор= Н.А. Тройницкий|часть= |ссылка часть= |пуçелĕк= Населенные места Российской империи в 500 и более жителей с указанием всего наличного в них населения и числа жителей преобладающих вероисповеданий, по данным первой всеобщей переписи населения 1897 г.|оригинал= |каçă= https://www.prlib.ru/item/428670|викитека= |ответственный= |издание= |вырăн= СПб|кăларăм= типография &quot;Общественная польза&quot;|çул= 1905|том= |страница= 195|столбцы= |страниц= |серия= |isbn= |тираж= |ref= |archive-date= 2022-08-10|archive-url= https://web.archive.org/web/20220810153601/https://www.prlib.ru/item/428670}}&lt;/ref&gt;!!1910&lt;ref name = &quot;Подковыров&quot;&gt;{{кĕнеке|автор= Н.Г. Подковыров|часть= |ссылка часть= |пуçелĕк= Список населённых мест Самарской губернии. Составлен в 1910 году|оригинал= |каçă= http://samaragdo.ru/biblioteka/item/5122-spisok-naselennykh-mest-samarskoj-gubernii-1910-g|викитека= |ответственный= |издание= |вырăн= Самара|кăларăм= Губернская типография|çул= 1910|том= |страница= 302|столбцы= |страницăсем= 425|серия= |isbn= |тираж= |ref= |archive-date= 2017-11-11|archive-url= https://web.archive.org/web/20171111041654/http://samaragdo.ru/biblioteka/item/5122-spisok-naselennykh-mest-samarskoj-gubernii-1910-g}}&lt;/ref&gt;!!1926&lt;ref name = &quot;БСЭ&quot;&gt;{{cite web|url=http://saratovregion.ucoz.ru/region/balakovskiy/hlebnovka.htm|title=Хлебновка|website=[http://saratovregion.ucoz.ru/index.htm Большая Саратовская энциклопедия]|access-date=2018-01-17|archive-date=2017-12-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20171226204816/http://saratovregion.ucoz.ru/region/balakovskiy/hlebnovka.htm|url-status=live}}&lt;/ref&gt;!!2002&lt;ref name = &quot;Коряков&quot;&gt;{{cite web|url = http://lingvarium.org/russia/BD/2015/Saratovskaja1.xls|author = [[Коряков Юрий Борисович|Коряков Ю. Б.]]|title = База данных «Этно-языковой состав населённых пунктов России»|access-date = 2018-01-17|archive-date = 2018-03-24|archive-url = https://web.archive.org/web/20180324225150/http://lingvarium.org/russia/BD/2015/Saratovskaja1.xls|url-status = live}}&lt;/ref&gt;
|-bgcolor=&quot;#F8F8FF&quot;
! Халӑх йышӗ
|411||975||951||1131||688||517
|-
|}&lt;br/&gt;&lt;br/&gt;&lt;br/&gt;{{ Население | Хлебновка (Балаковский район) }}&lt;br/&gt;
* 2002 ҫулта салан 82 % — [[вырӑссем]]&lt;ref name = &quot;Коряков&quot;/&gt;.

== Асӑрхавсем ==
{{Асӑрхавсем|2}}

== Вуламалли ==
* Энциклопедия Саратовского края (в очерках, фактах, событиях, лицах). — Саратов: Приволжское книжное издательство, 2002. — 688 с. (стр. 108)
* {{Cite web|url=http://www.lingvarium.org/russia/settlem-database.shtml|title=База данных «Этно-языковой состав населённых пунктов России»|author=Коряков Ю.Б.|website=|date=|publisher=|access-date=2020-11-13|archive-date=2017-11-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20171116115903/http://www.lingvarium.org/russia/settlem-database.shtml|deadlink=no}}
*''Козинец С.Б.'' [https://oldsaratov.ru/sites/default/files/attachments/comments/forum/2020-08/kozinets_s_b_toponimicheskiy_slovar_saratovskoy_oblasti.pdf Сарӑту облаҫӗн топонимиллӗ сӑмахсарӗ] ISBN 978-5-91879-282-7

== Каҫӑсем ==
*[http://srtv.old.gks.ru/wps/wcm/connect/rosstat_ts/srtv/ru/census_and_researching/census/national_census_2010/score_2010/ Численность и размещение населения Саратовской области. Статистический сборник. 2012] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210908183629/http://srtv.old.gks.ru/wps/wcm/connect/rosstat_ts/srtv/ru/census_and_researching/census/national_census_2010/score_2010/ |date=2021-09-08 }}

{{Балаково районӗ}}
[[Категори:1798 ҫулта никӗсленӗ пурӑнан вырӑнсем]]
[[Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа]]
[[Категори:Балаково районӗнчи пурӑнан вырӑнсем]]</text>
      <sha1>o70v44bnwojpqm7a6497lfjpemcgo8m</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>877051</id>
      <parentid>877050</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T17:20:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Max Tenche</username>
        <id>25572</id>
      </contributor>
      <comment>/* Истори */</comment>
      <origin>877051</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14667" sha1="i938g6fr76329eux7ektv602hd7ljfs" xml:space="preserve">{{Пӗлтерӗшсем|Хлебновка}}
{{ПВ64
|ят = Хлебновка
|ӳкерчӗк = 
|Статус = Сала
|Муниципаллӑ район = Балаково районӗ
|Муниципаллӑ йӗркеленӳ = Натальино муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ
|Никӗсленӳ вӑхӑчӗ = [[1798]]
|Халӑх йышӗ = {{ Население | Хлебновка (Балаковский район) | тс }} ({{ Население | Хлебновка (Балаковский район) | г }})
|Малтанхи ятсем = ''Устиновка''&lt;ref name = &quot;БСЭ&quot;/&gt;
|Почта индексӗ = 412181
|ОКАТО кочӗ = 	63 246 805 007
|Сехет тӑрӑхӗ = Самар вӑхӑчӗ
}}

'''Хлебновка''' — [[Сарӑту облаҫӗ]]н ([[РФ]]) [[Балаково районӗ]]нчи [[сала]]. [[Натальино муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ]]н йышне кӗрет.

== Географи ==
Хлебновка [[Йӑлӑм (Раҫҫей регионӗ)|Сарӑту енӗн йӑлӑмӗнче]], [[Кӗҫӗн Иргиз]] юханшывӗн анатӗнче йӗркеленнӗ [[Сарӑту шыв усравӗ]]н пырне юхса кӗрекен Йӗпнӗ Солянка ({{lang-ru|Мокрая Солянка}}) ҫырми умӗнче вырнаҫнӑ&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.etomesto.ru/map-genshtab_n39-v/ |title=Топографические карты СССР N-39 (В) 1:100000. Самарская область.|website=[http://www.etomesto.ru/ ЭтоМесто]}}&lt;/ref&gt;. Пурӑнан вырӑн центрӗн тинӗс шайӗн ҫинчи ҫӳллӗшӗ — 35 метр&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://foto-planeta.com/np/125735/hlebnovka.html |title=Хлебновка (Балаковский район){{!}} Фото Планета |access-date=2018-01-17 |archive-date=2015-04-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150405112742/http://foto-planeta.com/np/125735/hlebnovka.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt;. Вырӑнти ҫӗр — [[улӑх]]лӑ [[хура тӑпра]]&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.etomesto.ru/map-atlas_pochvennaya-karta/|title=Почвенная карта России |website=[http://www.etomesto.ru/ ЭтоМесто]}}&lt;/ref&gt;.

[[Балаково|Балаковӑран]] сала таран 42 километр ҫурҫӗр-тухӑҫалла&lt;ref name = &quot;TSOS&quot;&gt;[https://oldsaratov.ru/sites/default/files/attachments/comments/forum/2020-08/kozinets_s_b_toponimicheskiy_slovar_saratovskoy_oblasti.pdf Козинец С.Б. Топонимический словарь Саратовской области] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211109165817/https://oldsaratov.ru/sites/default/files/attachments/comments/forum/2020-08/kozinets_s_b_toponimicheskiy_slovar_saratovskoy_oblasti.pdf |date=2021-11-09 }}&lt;/ref&gt;. [[Автомагистраль|Автоҫулпа]] [[Балаково|район центрӗччен]] — 49 км, [[Пугачёв (хула)|Пугачёвччен]] — 46 км, [[Сарӑту|облаҫ центрӗччен]] 210 км, [[Самар]]ччен 230 км&lt;ref&gt;Расстояния между населёнными пунктами приведены по сервису [[Яндекс.Карты]]&lt;/ref&gt;.

Хлебновкӑпа юнашар вырнаҫнӑ пурӑнан вырӑнсем: [[Новозахаркино (Духовницкое районӗ)|Новозахаркино]], [[Бобринка (Сарӑту облаҫӗ)|Бобринка]], [[Солянский]], [[Бажановский]], [[Николевский]], [[Кивӗ Медынка]].

== Истори ==
Сала [[1798|1798 ҫулта]] [[Пенза кӗпӗрни|Пензӑна]] [[Тамбов кӗпӗрни]]сенчен килнӗ пурӑнакансем никӗсленӗ. Салари ҫӗрпе хресченсене [[Устиновсем]] улпутсем ертсе пынӑ, ҫавӑнпа салан пӗрремӗш ячӗ ''Устиновка'' пулнӑ&lt;ref name = &quot;БСЭ&quot;/&gt;. [[1895|1895 ҫулхи]] пӗлӗм тӑрӑх Хлебновка Атӑл тата Хвалынск тракчӗсем хушшинче, [[Пугачёв (хула)|уес хулинчен]] 38 [[ҫухрӑм]] вырнаҫнӑ пулнӑ тата [[Самар кӗпӗрни]]н [[Николаевск уесӗ (Самар кӗпӗрни)|Николаевск уесне]] кӗнӗ. Кунта 198 арҫын тата 213 хӗрарӑм пурӑннӑ&lt;ref name = &quot;Список 1859&quot;/&gt;.

[[1889|1889 ҫулта]] сала [[Хлебновка вулӑсӗ|Хлебновка вулӑсне]] кӗнӗ (вулӑс ертсе пырӑвӗ Озинка ялӗнче пулнӑ). Хлебновкӑра 975 ҫын пурӑннӑ — [[Православлӑх|православлӑ]] [[вырӑссем]], [[ҫил арманӗ|ҫил]] [[арман]]ӗ пулнӑ. Ҫӗр лаптӑкӗ 579 лайӑх [[пилӗк (лаптӑк виҫи)|пилӗкчӗ]] тата 90 лайӑх мар пилӗкчӗ. [[1897|1897 ҫулхи]] [[халӑх ҫырса тухӑвӗ]]пе Хлебновкӑра (урӑх. ятсем — ''Устиновка'', ''Привольная'') 951 православлӑ ҫын пурӑннӑ&lt;ref name = &quot;Тройницкий&quot;/&gt;.

[[1903|1903 ҫулта]] Хусан Турӑ Амӑшӗн турӑшӗн чиркӗвӗ сӑвапласа тунӑ. 1905 ҫулта революци вӑхӑтӗнчи хлебновкӑсем Устиновсен улпут ҫуртне аркатма тӑрӑшнӑ&lt;ref name = &quot;БСЭ&quot;/&gt;. 1910 ҫулхи пӗлӗмпе салара ӗлӗкхи уплут хресченӗсем пурӑннӑ, православлӑ вырӑссем, 555 арҫын тата 585 хӗрарӑм. Кунта ӗнлӗх шкулӗпе 4 ҫил арманӗччӗ&lt;ref name = &quot;Подковыров&quot;/&gt;.

[[Раҫҫейри элтеш вӑрҫи]]н вӑхӑтӗнче [[Чапаев Василий Иванович|Василий Чапаевӗн]] юлташӗ [[Бубенец Иван Константинович|Иван Бубенец]] салара чухан халӑхӗнчен хӗрлӗ [[касӑ (ҫар виҫи)|касӑ]]&lt;ref&gt;[https://samah.chv.su/article/10159.link касӑ] | {{кĕнеке |автор=Андреев, И.А.; Горшков, А.Е.; Иванов, А.И. и др. |пуçелĕк=Чувашско-русский словарь; под редакцией М.И. Скворцова. |вырăн= Мускав |кăларăм=«Русский язык» |çул=1985 |страница=712 }}&lt;/ref&gt; йӗркеленӗ. [[1930-мӗш ҫулсем|30-мӗш ҫулсенче]] салара «Новый быт» [[колхоз]] тата «[[Баку]] ӗҫченӗсем ячӗллӗ» ялхуҫалӑх [[Коммуна (пӗрлӗх)|коммуни]] туса хунӑ пулнӑ. Ку тапхӑрта Хусан чиркӗвне хупнӑ та унтан аркатнӑ&lt;ref name = &quot;БСЭ&quot;/&gt;.

[[Иккӗмӗш тӗнче вӑрҫи]]н тӗрлӗрен фронтӗсенче 138 хлебновка пурӑнаканӗ вилнӗ. [[1950|1950 ҫулта]] коммуна колхоз йышне кӗртнӗ пулнӑ. [[1957|1957 ҫулта]] вырӑнти шкул сакӑр ҫуллӑ пулса тӑнӑ. [[1961|1961 ҫулта]] салана электирофикациленӗ. [[1963|1963 ҫулта]] шкул ҫумӗнчи ӑста ҫурчӗ тунӑ. [[1970-мӗш ҫулсем|70-мӗш ҫулсенче]] вырӑнти хуҫалӑхран «Хлебновский» [[совхоз]]а пӗрлештерсе тунӑ. [[1988|1988 ҫулта]] вырӑнти шкул вӑтам статуслӑ пулса тӑнӑ&lt;ref name = &quot;БСЭ&quot;/&gt;.

== Халӑх ==
''Ҫулсене кура халӑх йышӗн динамики:''
{| align=&quot;left&quot; border=&quot;0&quot; cellspacing=&quot;2&quot; cellpadding=&quot;4&quot; style=&quot;border:1px solid #AAAAAA;&quot;
|-bgcolor=&quot;#ADD8E6&quot;
! Ҫул
!1859&lt;ref name = &quot;Список 1859&quot;&gt;{{кĕнеке|автор= |часть= |ссылка часть= |пуçелĕк= Списки населенных мест Российской империи, составленные и издаваемые Центральным статистическим комитетом Министерства внутренних дел. Вып. 36: Самарская губерния: ... по сведениям 1859 года|оригинал= |каçă= http://elib.shpl.ru/ru/nodes/16027-vyp-36-samarskaya-guberniya-po-svedeniyam-1859-goda-1864#page/124/mode/inspect/zoom/5|викитека= |ответственный= |издание= |место= СП(б)|издательство= |çул= 1864|том= |страницăсем= 79|столбцы= |страниц= |серия= |isbn= |тираж= |ref= |archive-date= 2019-07-23|archive-url= https://web.archive.org/web/20190723170057/http://elib.shpl.ru/ru/nodes/16027-vyp-36-samarskaya-guberniya-po-svedeniyam-1859-goda-1864#page/124/mode/inspect/zoom/5}}&lt;/ref&gt;!!1889&lt;ref name = &quot;Кругликов&quot;&gt;{{кĕнеке|автор= П. В. Кругликов|часть= |ссылка часть= |пуçелĕк= Список населенных мест Самарской губернии, по сведениям 1889 года|оригинал= |каçă= http://elib.shpl.ru/nodes/8973#page/244/mode/inspect/zoom/6|викитека= |ответственный= |издание= |вырăн= Самара|кăларăм= Тип. И. П. Новикова|çул= 1890|том= |страниц= 208|столбцы= |страниц= |серия= |isbn= |тираж= |ref= |archive-date= 2020-02-05|archive-url= https://web.archive.org/web/20200205165914/http://elib.shpl.ru/nodes/8973#page/244/mode/inspect/zoom/6}}&lt;/ref&gt;!!1897&lt;ref name = &quot;Тройницкий&quot;&gt;{{кĕнеке|автор= Н.А. Тройницкий|часть= |ссылка часть= |пуçелĕк= Населенные места Российской империи в 500 и более жителей с указанием всего наличного в них населения и числа жителей преобладающих вероисповеданий, по данным первой всеобщей переписи населения 1897 г.|оригинал= |каçă= https://www.prlib.ru/item/428670|викитека= |ответственный= |издание= |вырăн= СПб|кăларăм= типография &quot;Общественная польза&quot;|çул= 1905|том= |страница= 195|столбцы= |страниц= |серия= |isbn= |тираж= |ref= |archive-date= 2022-08-10|archive-url= https://web.archive.org/web/20220810153601/https://www.prlib.ru/item/428670}}&lt;/ref&gt;!!1910&lt;ref name = &quot;Подковыров&quot;&gt;{{кĕнеке|автор= Н.Г. Подковыров|часть= |ссылка часть= |пуçелĕк= Список населённых мест Самарской губернии. Составлен в 1910 году|оригинал= |каçă= http://samaragdo.ru/biblioteka/item/5122-spisok-naselennykh-mest-samarskoj-gubernii-1910-g|викитека= |ответственный= |издание= |вырăн= Самара|кăларăм= Губернская типография|çул= 1910|том= |страница= 302|столбцы= |страницăсем= 425|серия= |isbn= |тираж= |ref= |archive-date= 2017-11-11|archive-url= https://web.archive.org/web/20171111041654/http://samaragdo.ru/biblioteka/item/5122-spisok-naselennykh-mest-samarskoj-gubernii-1910-g}}&lt;/ref&gt;!!1926&lt;ref name = &quot;БСЭ&quot;&gt;{{cite web|url=http://saratovregion.ucoz.ru/region/balakovskiy/hlebnovka.htm|title=Хлебновка|website=[http://saratovregion.ucoz.ru/index.htm Большая Саратовская энциклопедия]|access-date=2018-01-17|archive-date=2017-12-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20171226204816/http://saratovregion.ucoz.ru/region/balakovskiy/hlebnovka.htm|url-status=live}}&lt;/ref&gt;!!2002&lt;ref name = &quot;Коряков&quot;&gt;{{cite web|url = http://lingvarium.org/russia/BD/2015/Saratovskaja1.xls|author = [[Коряков Юрий Борисович|Коряков Ю. Б.]]|title = База данных «Этно-языковой состав населённых пунктов России»|access-date = 2018-01-17|archive-date = 2018-03-24|archive-url = https://web.archive.org/web/20180324225150/http://lingvarium.org/russia/BD/2015/Saratovskaja1.xls|url-status = live}}&lt;/ref&gt;
|-bgcolor=&quot;#F8F8FF&quot;
! Халӑх йышӗ
|411||975||951||1131||688||517
|-
|}&lt;br/&gt;&lt;br/&gt;&lt;br/&gt;{{ Население | Хлебновка (Балаковский район) }}&lt;br/&gt;
* 2002 ҫулта салан 82 % — [[вырӑссем]]&lt;ref name = &quot;Коряков&quot;/&gt;.

== Асӑрхавсем ==
{{Асӑрхавсем|2}}

== Вуламалли ==
* Энциклопедия Саратовского края (в очерках, фактах, событиях, лицах). — Саратов: Приволжское книжное издательство, 2002. — 688 с. (стр. 108)
* {{Cite web|url=http://www.lingvarium.org/russia/settlem-database.shtml|title=База данных «Этно-языковой состав населённых пунктов России»|author=Коряков Ю.Б.|website=|date=|publisher=|access-date=2020-11-13|archive-date=2017-11-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20171116115903/http://www.lingvarium.org/russia/settlem-database.shtml|deadlink=no}}
*''Козинец С.Б.'' [https://oldsaratov.ru/sites/default/files/attachments/comments/forum/2020-08/kozinets_s_b_toponimicheskiy_slovar_saratovskoy_oblasti.pdf Сарӑту облаҫӗн топонимиллӗ сӑмахсарӗ] ISBN 978-5-91879-282-7

== Каҫӑсем ==
*[http://srtv.old.gks.ru/wps/wcm/connect/rosstat_ts/srtv/ru/census_and_researching/census/national_census_2010/score_2010/ Численность и размещение населения Саратовской области. Статистический сборник. 2012] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210908183629/http://srtv.old.gks.ru/wps/wcm/connect/rosstat_ts/srtv/ru/census_and_researching/census/national_census_2010/score_2010/ |date=2021-09-08 }}

{{Балаково районӗ}}
[[Категори:1798 ҫулта никӗсленӗ пурӑнан вырӑнсем]]
[[Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа]]
[[Категори:Балаково районӗнчи пурӑнан вырӑнсем]]</text>
      <sha1>i938g6fr76329eux7ektv602hd7ljfs</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>877052</id>
      <parentid>877051</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T17:22:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Max Tenche</username>
        <id>25572</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>877052</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14729" sha1="pynf27thc8osja76qyfwr5ak0ngbs7b" xml:space="preserve">{{Пӗлтерӗшсем|Хлебновка}}
{{ПВ64
|ят = Хлебновка
|ӳкерчӗк = 
|Статус = Сала
|Муниципаллӑ район = Балаково районӗ
|Муниципаллӑ йӗркеленӳ = Натальино муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ
|Никӗсленӳ вӑхӑчӗ = [[1798]]
|Халӑх йышӗ = {{ Население | Хлебновка (Балаковский район) | тс }} ({{ Население | Хлебновка (Балаковский район) | г }})
|Малтанхи ятсем = ''Устиновка''&lt;ref name = &quot;БСЭ&quot;/&gt;, ''Привольная''&lt;ref name = &quot;Тройницкий&quot;/&gt;
|Почта индексӗ = 412181
|ОКАТО кочӗ = 	63 246 805 007
|Сехет тӑрӑхӗ = Самар вӑхӑчӗ
}}

'''Хлебновка''' — [[Сарӑту облаҫӗ]]н ([[РФ]]) [[Балаково районӗ]]нчи [[сала]]. [[Натальино муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ]]н йышне кӗрет.

== Географи ==
Хлебновка [[Йӑлӑм (Раҫҫей регионӗ)|Сарӑту енӗн йӑлӑмӗнче]], [[Кӗҫӗн Иргиз]] юханшывӗн анатӗнче йӗркеленнӗ [[Сарӑту шыв усравӗ]]н пырне юхса кӗрекен Йӗпнӗ Солянка ({{lang-ru|Мокрая Солянка}}) ҫырми умӗнче вырнаҫнӑ&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.etomesto.ru/map-genshtab_n39-v/ |title=Топографические карты СССР N-39 (В) 1:100000. Самарская область.|website=[http://www.etomesto.ru/ ЭтоМесто]}}&lt;/ref&gt;. Пурӑнан вырӑн центрӗн тинӗс шайӗн ҫинчи ҫӳллӗшӗ — 35 метр&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://foto-planeta.com/np/125735/hlebnovka.html |title=Хлебновка (Балаковский район){{!}} Фото Планета |access-date=2018-01-17 |archive-date=2015-04-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150405112742/http://foto-planeta.com/np/125735/hlebnovka.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt;. Вырӑнти ҫӗр — [[улӑх]]лӑ [[хура тӑпра]]&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.etomesto.ru/map-atlas_pochvennaya-karta/|title=Почвенная карта России |website=[http://www.etomesto.ru/ ЭтоМесто]}}&lt;/ref&gt;.

[[Балаково|Балаковӑран]] сала таран 42 километр ҫурҫӗр-тухӑҫалла&lt;ref name = &quot;TSOS&quot;&gt;[https://oldsaratov.ru/sites/default/files/attachments/comments/forum/2020-08/kozinets_s_b_toponimicheskiy_slovar_saratovskoy_oblasti.pdf Козинец С.Б. Топонимический словарь Саратовской области] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211109165817/https://oldsaratov.ru/sites/default/files/attachments/comments/forum/2020-08/kozinets_s_b_toponimicheskiy_slovar_saratovskoy_oblasti.pdf |date=2021-11-09 }}&lt;/ref&gt;. [[Автомагистраль|Автоҫулпа]] [[Балаково|район центрӗччен]] — 49 км, [[Пугачёв (хула)|Пугачёвччен]] — 46 км, [[Сарӑту|облаҫ центрӗччен]] 210 км, [[Самар]]ччен 230 км&lt;ref&gt;Расстояния между населёнными пунктами приведены по сервису [[Яндекс.Карты]]&lt;/ref&gt;.

Хлебновкӑпа юнашар вырнаҫнӑ пурӑнан вырӑнсем: [[Новозахаркино (Духовницкое районӗ)|Новозахаркино]], [[Бобринка (Сарӑту облаҫӗ)|Бобринка]], [[Солянский]], [[Бажановский]], [[Николевский]], [[Кивӗ Медынка]].

== Истори ==
Сала [[1798|1798 ҫулта]] [[Пенза кӗпӗрни|Пензӑна]] [[Тамбов кӗпӗрни]]сенчен килнӗ пурӑнакансем никӗсленӗ. Салари ҫӗрпе хресченсене [[Устиновсем]] улпутсем ертсе пынӑ, ҫавӑнпа салан пӗрремӗш ячӗ ''Устиновка'' пулнӑ&lt;ref name = &quot;БСЭ&quot;/&gt;. [[1895|1895 ҫулхи]] пӗлӗм тӑрӑх Хлебновка Атӑл тата Хвалынск тракчӗсем хушшинче, [[Пугачёв (хула)|уес хулинчен]] 38 [[ҫухрӑм]] вырнаҫнӑ пулнӑ тата [[Самар кӗпӗрни]]н [[Николаевск уесӗ (Самар кӗпӗрни)|Николаевск уесне]] кӗнӗ. Кунта 198 арҫын тата 213 хӗрарӑм пурӑннӑ&lt;ref name = &quot;Список 1859&quot;/&gt;.

[[1889|1889 ҫулта]] сала [[Хлебновка вулӑсӗ|Хлебновка вулӑсне]] кӗнӗ (вулӑс ертсе пырӑвӗ Озинка ялӗнче пулнӑ). Хлебновкӑра 975 ҫын пурӑннӑ — [[Православлӑх|православлӑ]] [[вырӑссем]], [[ҫил арманӗ|ҫил]] [[арман]]ӗ пулнӑ. Ҫӗр лаптӑкӗ 579 лайӑх [[пилӗк (лаптӑк виҫи)|пилӗкчӗ]] тата 90 лайӑх мар пилӗкчӗ. [[1897|1897 ҫулхи]] [[халӑх ҫырса тухӑвӗ]]пе Хлебновкӑра (урӑх. ятсем — ''Устиновка'', ''Привольная'') 951 православлӑ ҫын пурӑннӑ&lt;ref name = &quot;Тройницкий&quot;/&gt;.

[[1903|1903 ҫулта]] Хусан Турӑ Амӑшӗн турӑшӗн чиркӗвӗ сӑвапласа тунӑ. 1905 ҫулта революци вӑхӑтӗнчи хлебновкӑсем Устиновсен улпут ҫуртне аркатма тӑрӑшнӑ&lt;ref name = &quot;БСЭ&quot;/&gt;. 1910 ҫулхи пӗлӗмпе салара ӗлӗкхи уплут хресченӗсем пурӑннӑ, православлӑ вырӑссем, 555 арҫын тата 585 хӗрарӑм. Кунта ӗнлӗх шкулӗпе 4 ҫил арманӗччӗ&lt;ref name = &quot;Подковыров&quot;/&gt;.

[[Раҫҫейри элтеш вӑрҫи]]н вӑхӑтӗнче [[Чапаев Василий Иванович|Василий Чапаевӗн]] юлташӗ [[Бубенец Иван Константинович|Иван Бубенец]] салара чухан халӑхӗнчен хӗрлӗ [[касӑ (ҫар виҫи)|касӑ]]&lt;ref&gt;[https://samah.chv.su/article/10159.link касӑ] | {{кĕнеке |автор=Андреев, И.А.; Горшков, А.Е.; Иванов, А.И. и др. |пуçелĕк=Чувашско-русский словарь; под редакцией М.И. Скворцова. |вырăн= Мускав |кăларăм=«Русский язык» |çул=1985 |страница=712 }}&lt;/ref&gt; йӗркеленӗ. [[1930-мӗш ҫулсем|30-мӗш ҫулсенче]] салара «Новый быт» [[колхоз]] тата «[[Баку]] ӗҫченӗсем ячӗллӗ» ялхуҫалӑх [[Коммуна (пӗрлӗх)|коммуни]] туса хунӑ пулнӑ. Ку тапхӑрта Хусан чиркӗвне хупнӑ та унтан аркатнӑ&lt;ref name = &quot;БСЭ&quot;/&gt;.

[[Иккӗмӗш тӗнче вӑрҫи]]н тӗрлӗрен фронтӗсенче 138 хлебновка пурӑнаканӗ вилнӗ. [[1950|1950 ҫулта]] коммуна колхоз йышне кӗртнӗ пулнӑ. [[1957|1957 ҫулта]] вырӑнти шкул сакӑр ҫуллӑ пулса тӑнӑ. [[1961|1961 ҫулта]] салана электирофикациленӗ. [[1963|1963 ҫулта]] шкул ҫумӗнчи ӑста ҫурчӗ тунӑ. [[1970-мӗш ҫулсем|70-мӗш ҫулсенче]] вырӑнти хуҫалӑхран «Хлебновский» [[совхоз]]а пӗрлештерсе тунӑ. [[1988|1988 ҫулта]] вырӑнти шкул вӑтам статуслӑ пулса тӑнӑ&lt;ref name = &quot;БСЭ&quot;/&gt;.

== Халӑх ==
''Ҫулсене кура халӑх йышӗн динамики:''
{| align=&quot;left&quot; border=&quot;0&quot; cellspacing=&quot;2&quot; cellpadding=&quot;4&quot; style=&quot;border:1px solid #AAAAAA;&quot;
|-bgcolor=&quot;#ADD8E6&quot;
! Ҫул
!1859&lt;ref name = &quot;Список 1859&quot;&gt;{{кĕнеке|автор= |часть= |ссылка часть= |пуçелĕк= Списки населенных мест Российской империи, составленные и издаваемые Центральным статистическим комитетом Министерства внутренних дел. Вып. 36: Самарская губерния: ... по сведениям 1859 года|оригинал= |каçă= http://elib.shpl.ru/ru/nodes/16027-vyp-36-samarskaya-guberniya-po-svedeniyam-1859-goda-1864#page/124/mode/inspect/zoom/5|викитека= |ответственный= |издание= |место= СП(б)|издательство= |çул= 1864|том= |страницăсем= 79|столбцы= |страниц= |серия= |isbn= |тираж= |ref= |archive-date= 2019-07-23|archive-url= https://web.archive.org/web/20190723170057/http://elib.shpl.ru/ru/nodes/16027-vyp-36-samarskaya-guberniya-po-svedeniyam-1859-goda-1864#page/124/mode/inspect/zoom/5}}&lt;/ref&gt;!!1889&lt;ref name = &quot;Кругликов&quot;&gt;{{кĕнеке|автор= П. В. Кругликов|часть= |ссылка часть= |пуçелĕк= Список населенных мест Самарской губернии, по сведениям 1889 года|оригинал= |каçă= http://elib.shpl.ru/nodes/8973#page/244/mode/inspect/zoom/6|викитека= |ответственный= |издание= |вырăн= Самара|кăларăм= Тип. И. П. Новикова|çул= 1890|том= |страниц= 208|столбцы= |страниц= |серия= |isbn= |тираж= |ref= |archive-date= 2020-02-05|archive-url= https://web.archive.org/web/20200205165914/http://elib.shpl.ru/nodes/8973#page/244/mode/inspect/zoom/6}}&lt;/ref&gt;!!1897&lt;ref name = &quot;Тройницкий&quot;&gt;{{кĕнеке|автор= Н.А. Тройницкий|часть= |ссылка часть= |пуçелĕк= Населенные места Российской империи в 500 и более жителей с указанием всего наличного в них населения и числа жителей преобладающих вероисповеданий, по данным первой всеобщей переписи населения 1897 г.|оригинал= |каçă= https://www.prlib.ru/item/428670|викитека= |ответственный= |издание= |вырăн= СПб|кăларăм= типография &quot;Общественная польза&quot;|çул= 1905|том= |страница= 195|столбцы= |страниц= |серия= |isbn= |тираж= |ref= |archive-date= 2022-08-10|archive-url= https://web.archive.org/web/20220810153601/https://www.prlib.ru/item/428670}}&lt;/ref&gt;!!1910&lt;ref name = &quot;Подковыров&quot;&gt;{{кĕнеке|автор= Н.Г. Подковыров|часть= |ссылка часть= |пуçелĕк= Список населённых мест Самарской губернии. Составлен в 1910 году|оригинал= |каçă= http://samaragdo.ru/biblioteka/item/5122-spisok-naselennykh-mest-samarskoj-gubernii-1910-g|викитека= |ответственный= |издание= |вырăн= Самара|кăларăм= Губернская типография|çул= 1910|том= |страница= 302|столбцы= |страницăсем= 425|серия= |isbn= |тираж= |ref= |archive-date= 2017-11-11|archive-url= https://web.archive.org/web/20171111041654/http://samaragdo.ru/biblioteka/item/5122-spisok-naselennykh-mest-samarskoj-gubernii-1910-g}}&lt;/ref&gt;!!1926&lt;ref name = &quot;БСЭ&quot;&gt;{{cite web|url=http://saratovregion.ucoz.ru/region/balakovskiy/hlebnovka.htm|title=Хлебновка|website=[http://saratovregion.ucoz.ru/index.htm Большая Саратовская энциклопедия]|access-date=2018-01-17|archive-date=2017-12-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20171226204816/http://saratovregion.ucoz.ru/region/balakovskiy/hlebnovka.htm|url-status=live}}&lt;/ref&gt;!!2002&lt;ref name = &quot;Коряков&quot;&gt;{{cite web|url = http://lingvarium.org/russia/BD/2015/Saratovskaja1.xls|author = [[Коряков Юрий Борисович|Коряков Ю. Б.]]|title = База данных «Этно-языковой состав населённых пунктов России»|access-date = 2018-01-17|archive-date = 2018-03-24|archive-url = https://web.archive.org/web/20180324225150/http://lingvarium.org/russia/BD/2015/Saratovskaja1.xls|url-status = live}}&lt;/ref&gt;
|-bgcolor=&quot;#F8F8FF&quot;
! Халӑх йышӗ
|411||975||951||1131||688||517
|-
|}&lt;br/&gt;&lt;br/&gt;&lt;br/&gt;{{ Население | Хлебновка (Балаковский район) }}&lt;br/&gt;
* 2002 ҫулта салан 82 % — [[вырӑссем]]&lt;ref name = &quot;Коряков&quot;/&gt;.

== Асӑрхавсем ==
{{Асӑрхавсем|2}}

== Вуламалли ==
* Энциклопедия Саратовского края (в очерках, фактах, событиях, лицах). — Саратов: Приволжское книжное издательство, 2002. — 688 с. (стр. 108)
* {{Cite web|url=http://www.lingvarium.org/russia/settlem-database.shtml|title=База данных «Этно-языковой состав населённых пунктов России»|author=Коряков Ю.Б.|website=|date=|publisher=|access-date=2020-11-13|archive-date=2017-11-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20171116115903/http://www.lingvarium.org/russia/settlem-database.shtml|deadlink=no}}
*''Козинец С.Б.'' [https://oldsaratov.ru/sites/default/files/attachments/comments/forum/2020-08/kozinets_s_b_toponimicheskiy_slovar_saratovskoy_oblasti.pdf Сарӑту облаҫӗн топонимиллӗ сӑмахсарӗ] ISBN 978-5-91879-282-7

== Каҫӑсем ==
*[http://srtv.old.gks.ru/wps/wcm/connect/rosstat_ts/srtv/ru/census_and_researching/census/national_census_2010/score_2010/ Численность и размещение населения Саратовской области. Статистический сборник. 2012] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210908183629/http://srtv.old.gks.ru/wps/wcm/connect/rosstat_ts/srtv/ru/census_and_researching/census/national_census_2010/score_2010/ |date=2021-09-08 }}

{{Балаково районӗ}}
[[Категори:1798 ҫулта никӗсленӗ пурӑнан вырӑнсем]]
[[Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа]]
[[Категори:Балаково районӗнчи пурӑнан вырӑнсем]]</text>
      <sha1>pynf27thc8osja76qyfwr5ak0ngbs7b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Десятина (лаптăк виçми)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>130665</id>
    <redirect title="Пилĕк (лаптăк виçи)" />
    <revision>
      <id>877035</id>
      <timestamp>2026-08-31T16:14:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Max Tenche</username>
        <id>25572</id>
      </contributor>
      <comment>[[Пилĕк (лаптăк виçи)]] ҫине куҫарни</comment>
      <origin>877035</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="48" sha1="k71qmnuxrddjcma677vfeykcam5a6mv" xml:space="preserve">#redirect [[Пилĕк (лаптăк виçи)]]</text>
      <sha1>k71qmnuxrddjcma677vfeykcam5a6mv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Пилӗк (лаптӑк виҫи)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>130666</id>
    <redirect title="Пилĕк (лаптăк виçи)" />
    <revision>
      <id>877036</id>
      <timestamp>2026-08-31T16:19:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Max Tenche</username>
        <id>25572</id>
      </contributor>
      <comment>[[Пилĕк (лаптăк виçи)]] ҫине куҫарни</comment>
      <origin>877036</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="48" sha1="k71qmnuxrddjcma677vfeykcam5a6mv" xml:space="preserve">#redirect [[Пилĕк (лаптăк виçи)]]</text>
      <sha1>k71qmnuxrddjcma677vfeykcam5a6mv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ҫил арманӗ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>130667</id>
    <redirect title="Çил арманĕ" />
    <revision>
      <id>877037</id>
      <timestamp>2026-08-31T16:22:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Max Tenche</username>
        <id>25572</id>
      </contributor>
      <comment>[[Çил арманĕ]] ҫине куҫарни</comment>
      <origin>877037</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="33" sha1="nq4jpbjmr8igdx9ttoakpe069aar3np" xml:space="preserve">#redirect [[Çил арманĕ]]</text>
      <sha1>nq4jpbjmr8igdx9ttoakpe069aar3np</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Православлӑх</title>
    <ns>0</ns>
    <id>130668</id>
    <redirect title="Православи" />
    <revision>
      <id>877038</id>
      <timestamp>2026-08-31T16:24:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Max Tenche</username>
        <id>25572</id>
      </contributor>
      <comment>[[Православи]] ҫине куҫарни</comment>
      <origin>877038</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="34" sha1="6he1z0fnz4loqkwbbz4sfct1zz00wf1" xml:space="preserve">#redirect [[православи]]</text>
      <sha1>6he1z0fnz4loqkwbbz4sfct1zz00wf1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Пĕрлехи Раççей</title>
    <ns>0</ns>
    <id>130669</id>
    <redirect title="Пӗрлехи Раҫҫей" />
    <revision>
      <id>877040</id>
      <timestamp>2026-08-31T16:34:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aslati</username>
        <id>36702</id>
      </contributor>
      <comment>Aslati [[Пĕрлехи Раççей]] страницӑн ятне каҫаракан каҫӑ ҫийӗн [[Пӗрлехи Раҫҫей]] ҫине  улӑштарчӗ</comment>
      <origin>877040</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="63" sha1="ley1hd4vtx21f64l063sfl49g626nke" xml:space="preserve">#перенаправление [[Пӗрлехи Раҫҫей]]</text>
      <sha1>ley1hd4vtx21f64l063sfl49g626nke</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Сӳтсе явасси:Пĕрлехи Раççей</title>
    <ns>1</ns>
    <id>130670</id>
    <redirect title="Сӳтсе явасси:Пӗрлехи Раҫҫей" />
    <revision>
      <id>877042</id>
      <timestamp>2026-08-31T16:34:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aslati</username>
        <id>36702</id>
      </contributor>
      <comment>Aslati [[Сӳтсе явасси:Пĕрлехи Раççей]] страницӑн ятне [[Сӳтсе явасси:Пӗрлехи Раҫҫей]] ҫине улӑштарчӗ</comment>
      <origin>877042</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="87" sha1="7r4gcg70gxin7lupiwcyspsgz4f3k4b" xml:space="preserve">#перенаправление [[Сӳтсе явасси:Пӗрлехи Раҫҫей]]</text>
      <sha1>7r4gcg70gxin7lupiwcyspsgz4f3k4b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Йӑлӑм (Раҫҫей регионӗ)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>130671</id>
    <redirect title="Йăлăм (Раççей регионĕ)" />
    <revision>
      <id>877043</id>
      <timestamp>2026-08-31T17:12:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Max Tenche</username>
        <id>25572</id>
      </contributor>
      <comment>[[Йăлăм (Раççей регионĕ)]] ҫине куҫарни</comment>
      <origin>877043</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="54" sha1="7oz8b79fv66kxmf7q02fe6o32gw9bex" xml:space="preserve">#redirect [[Йăлăм (Раççей регионĕ)]]</text>
      <sha1>7oz8b79fv66kxmf7q02fe6o32gw9bex</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Кӗҫӗн Иргиз</title>
    <ns>0</ns>
    <id>130672</id>
    <redirect title="Кĕçĕн Иргиз" />
    <revision>
      <id>877044</id>
      <timestamp>2026-08-31T17:13:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Max Tenche</username>
        <id>25572</id>
      </contributor>
      <comment>[[Кĕçĕн Иргиз]] ҫине куҫарни</comment>
      <origin>877044</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="35" sha1="oecp4s63zc4dfwe6df90ny0apg7tiw0" xml:space="preserve">#redirect [[Кĕçĕн Иргиз]]</text>
      <sha1>oecp4s63zc4dfwe6df90ny0apg7tiw0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категори:Балаково районӗнчи пурӑнан вырӑнсем</title>
    <ns>14</ns>
    <id>130673</id>
    <revision>
      <id>877053</id>
      <timestamp>2026-08-31T17:25:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Max Tenche</username>
        <id>25572</id>
      </contributor>
      <comment>Ҫӗнӗ страница: «[[Категори:Сарӑту облаҫӗнчи пурӑнан вырӑнсем|Балаково районӗ]] [[Категори:Балаково районӗ]]»</comment>
      <origin>877053</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="165" sha1="ohogbbv0jod0afv6a9im7ztxext7bi1" xml:space="preserve">[[Категори:Сарӑту облаҫӗнчи пурӑнан вырӑнсем|Балаково районӗ]]
[[Категори:Балаково районӗ]]</text>
      <sha1>ohogbbv0jod0afv6a9im7ztxext7bi1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категори:Балаково районӗ</title>
    <ns>14</ns>
    <id>130674</id>
    <revision>
      <id>877054</id>
      <timestamp>2026-08-31T17:27:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Max Tenche</username>
        <id>25572</id>
      </contributor>
      <comment>Ҫӗнӗ страница: «{{catmain}}  [[Категори:Сарăту облаçĕн районĕсем|Балаково]]»</comment>
      <origin>877054</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="97" sha1="fe5w4bi6n1etn7yf0wadabvj9efojxo" xml:space="preserve">{{catmain}}

[[Категори:Сарăту облаçĕн районĕсем|Балаково]]</text>
      <sha1>fe5w4bi6n1etn7yf0wadabvj9efojxo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категори:1798 ҫулта никӗсленӗ пурӑнан вырӑнсем</title>
    <ns>14</ns>
    <id>130675</id>
    <revision>
      <id>877055</id>
      <timestamp>2026-08-31T17:30:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Max Tenche</username>
        <id>25572</id>
      </contributor>
      <comment>Ҫӗнӗ страница: «[[Категори:1798 ҫулта килнисем]] [[Категори:XVIII ĕмĕрте никĕсленĕ пурăнан вырăнсем]] [[Категори:Никӗсленӳ ҫулӗсене кура пурӑнан вырӑнсем]]»</comment>
      <origin>877055</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="242" sha1="tadajhli8tvq6ho7u054pvtfysatcvq" xml:space="preserve">[[Категори:1798 ҫулта килнисем]]
[[Категори:XVIII ĕмĕрте никĕсленĕ пурăнан вырăнсем]]
[[Категори:Никӗсленӳ ҫулӗсене кура пурӑнан вырӑнсем]]</text>
      <sha1>tadajhli8tvq6ho7u054pvtfysatcvq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категори:1798 ҫулта килнисем</title>
    <ns>14</ns>
    <id>130676</id>
    <revision>
      <id>877056</id>
      <timestamp>2026-08-31T17:32:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Max Tenche</username>
        <id>25572</id>
      </contributor>
      <comment>Ҫӗнӗ страница: «[[Категори:1790-мӗш ҫулсенче килнисем]] [[Категори:1798 ҫул]] [[Категори:Объектсем, хăш çулта килнипе]]»</comment>
      <origin>877056</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="173" sha1="avrryf7tn5g2y6bp3pvt15hakabozl9" xml:space="preserve">[[Категори:1790-мӗш ҫулсенче килнисем]]
[[Категори:1798 ҫул]]
[[Категори:Объектсем, хăш çулта килнипе]]</text>
      <sha1>avrryf7tn5g2y6bp3pvt15hakabozl9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категори:1798 ҫул</title>
    <ns>14</ns>
    <id>130677</id>
    <revision>
      <id>877057</id>
      <timestamp>2026-08-31T17:33:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Max Tenche</username>
        <id>25572</id>
      </contributor>
      <comment>Ҫӗнӗ страница: «[[Категори:1790-мӗш ҫулсем]] [[Категори:XVIII ӗмӗрӗн ҫулӗсем]]»</comment>
      <origin>877057</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="100" sha1="3z1a7gi94w6bdckz4d9epxb0jazpgvq" xml:space="preserve">[[Категори:1790-мӗш ҫулсем]]
[[Категори:XVIII ӗмӗрӗн ҫулӗсем]]</text>
      <sha1>3z1a7gi94w6bdckz4d9epxb0jazpgvq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Шаблон:Балаково районӗ</title>
    <ns>10</ns>
    <id>130678</id>
    <revision>
      <id>877058</id>
      <timestamp>2026-08-31T17:50:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Max Tenche</username>
        <id>25572</id>
      </contributor>
      <comment>Ҫӗнӗ страница: «{{çӳрев ярăмĕ |ят  = Балаково районӗ |çĕлĕк = [[Балаково районӗ]]нчи пурӑнан вырӑнсем |state   =  |ӳкерчĕк  = [[File:Coat_of_Arms_of_Balakovsky_District_(Saratov_oblast).png|60px]] |ӳкерчĕк2 = [[File:Flag_of_Balakovsky_District_(Saratov_Oblast).png|border|80px]] |ят-йыш   = ; Район центрӗ — [[Балаково]]   Андреевка (Балаково районӗ)|...»</comment>
      <origin>877058</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3441" sha1="4ayb6t68tp70sumkbsx5yojsqlpg1a1" xml:space="preserve">{{çӳрев ярăмĕ
|ят  = Балаково районӗ
|çĕлĕк = [[Балаково районӗ]]нчи пурӑнан вырӑнсем
|state   = 
|ӳкерчĕк  = [[File:Coat_of_Arms_of_Balakovsky_District_(Saratov_oblast).png|60px]]
|ӳкерчĕк2 = [[File:Flag_of_Balakovsky_District_(Saratov_Oblast).png|border|80px]]
|ят-йыш   =
; Район центрӗ — [[Балаково]] 

[[Андреевка (Балаково районӗ)|Андреевка]]{{*}}[[Барвенковский]]{{*}}[[Береговой (Балаково районӗ)|Береговой]]{{*}}[[Берёзовка (Балаково районӗ)|Березовка]]{{*}}[[Бителяк]]{{*}}[[Быков Отрог]]{{*}}[[Головановский (посёлок)|Головановский]]{{*}}[[Горино (Сарӑту облаҫӗ)|Горино]]{{*}}[[Грачи (Балаково районӗ)|Грачи]]{{*}}[[Еланка (Сарӑту облаҫӗ)|Еланка]]{{*}}[[Затонский (Сарӑту облаҫӗ)|Затонский]]{{*}}[[Ивановка (ӗлӗкхи Хӗрлӗ Яр муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ)|Ивановка (ӗл. Хӗрлӗ Яр МЙ)]]{{*}}[[Ивановка (ӗлӗкхи Новополеводино муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ)|Ивановка (ӗл. Новополеводино МЙ)]]{{*}}[[Калиниха (Сарӑту облаҫӗ)|Калиниха]]{{*}}[[Караси (Сарӑту облаҫӗ)|Караси]]{{*}}[[Кӗҫӗн Быковка (сала)|Кӗҫӗн Быковка]]{{*}}[[Кӗҫӗн Кушум (сала)|Кӗҫӗн Кушум]]{{*}}[[Кивӗ Медынка]]{{*}}[[Кирово (Балаково районӗ)|Кирово]]{{*}}[[Комсомольское (Балаково районӗ)|Комсомольское]]{{*}}[[Кормёжка (сала)|Кормёжка]]{{*}}[[Криволучье-Сура]]{{*}}[[Малоперекопное]]{{*}}[[Матвеевка (Сарӑту облаҫӗ)|Матвеевка]]{{*}}[[Маянга (сала)|Маянга]]{{*}}[[Мӑн Кушум (сала)|Мӑн Кушум]]{{*}}[[Натальино (Балаково районӗ)|Натальино]]{{*}}[[Наумовка (Сарӑту облаҫӗ)|Наумовка]]{{*}}[[Николевка]]{{*}}[[Николевский]]{{*}}[[Никольское-Казаково]]{{*}}[[Новобельковка]]{{*}}[[Новониколаевский (Сарӑту облаҫӗ)|Новониколаевский]]{{*}}[[Новополеводино]]{{*}}[[Новоуспенка (Балаково районӗ)|Новоуспенка]]{{*}}[[Перекопная Лука]]{{*}}[[Плеханы (Сарӑту облаҫӗ)|Плеханы]]{{*}}[[Подсосенки (Сарӑту облаҫӗ)|Подсосенки]]{{*}}[[Пылковка (сала)|Пылковка]]{{*}}[[Ратная]]{{*}}[[Сухой Отрог]]{{*}}[[Ҫӗнӗ Елюзань]]{{*}}[[Тупилкин]]{{*}}[[Хӗрлӗ Яр (Балаково районӗ)|Хӗрлӗ Яр]]{{*}}[[Хлебновка (Балаково районӗ)|Хлебновка]]{{*}}[[Чапаев (Сарӑту облаҫӗ)|Чапаев]]
}}&lt;noinclude&gt;
[[Категори:Шаблонсем:Сарӑту облаҫӗн администрациллӗ пайланӑвӗ|Балаково районӗ]]
[[Категори:Балаково районӗ]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>4ayb6t68tp70sumkbsx5yojsqlpg1a1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Шаблон:Potd/2026-09-6 (cv)</title>
    <ns>10</ns>
    <id>130679</id>
    <revision>
      <id>877059</id>
      <timestamp>2026-08-31T18:43:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ymblanter</username>
        <id>7764</id>
      </contributor>
      <comment>Ҫӗнӗ страница: «Индийский носорог около реки Гандак, Багмати-Прадеш, Непал»</comment>
      <origin>877059</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="107" sha1="t46fv3mp2w96zvijygbbb2l6ox1abqs" xml:space="preserve">Индийский носорог около реки Гандак, Багмати-Прадеш, Непал</text>
      <sha1>t46fv3mp2w96zvijygbbb2l6ox1abqs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Шаблон:Potd/2026-09-6</title>
    <ns>10</ns>
    <id>130680</id>
    <revision>
      <id>877060</id>
      <timestamp>2026-08-31T18:44:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ymblanter</username>
        <id>7764</id>
      </contributor>
      <comment>Ҫӗнӗ страница: «Indian rhinoceros (Rhinoceros unicornis) 1.jpg»</comment>
      <origin>877060</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46" sha1="2v72jy64t1orl19iu95bacz9gs3k9my" xml:space="preserve">Indian rhinoceros (Rhinoceros unicornis) 1.jpg</text>
      <sha1>2v72jy64t1orl19iu95bacz9gs3k9my</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ахаль тилĕшке</title>
    <ns>0</ns>
    <id>130681</id>
    <revision>
      <id>877063</id>
      <timestamp>2026-09-01T05:12:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ellodanis5</username>
        <id>17302</id>
      </contributor>
      <comment>Ҫӗнӗ страница: « {{Пĕлтерĕшсем|Тилĕшке (пĕлтерĕшсем)}} {{Taxobox | name = Ахаль тилĕшке | image file = Cantharellus cibarius 20090717-02.jpg | classis =  | ordo =     | familia =  | genus =  | species =  | subspecies =   | latin = Cantharellus cibarius | wikispecies =  | commons =   | itis =  | ncbi =  | range map =  }} '''Ахаль тилĕшке''', е '''Сар кăмпа''' ({{lang-la|Cantharellus cibarius}},  — [[кăмпа]]...»</comment>
      <origin>877063</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1501" sha1="hv4i834m1azdlebey13p7nn89p2cbk6" xml:space="preserve">
{{Пĕлтерĕшсем|Тилĕшке (пĕлтерĕшсем)}}
{{Taxobox
| name = Ахаль тилĕшке
| image file = Cantharellus cibarius 20090717-02.jpg
| classis = 
| ordo =    
| familia = 
| genus = 
| species = 
| subspecies =  
| latin = Cantharellus cibarius
| wikispecies = 
| commons =  
| itis = 
| ncbi = 
| range map = 
}}
'''Ахаль тилĕшке''', е '''Сар кăмпа''' ({{lang-la|Cantharellus cibarius}},  — [[кăмпа]]

Ӳкерчĕк çинче — Cantharellus cibarius тĕс. 
== Çавăн пекех ==
* [[Суя уплюнкка]]
* [[Уплюнкка]]

== Литература ==
* Ляхов П. Р. Энциклопедия грибов. — М.: «ЭКСМО-Пресс», 2001. — С. 168. — ISBN 5-04-003208-0.

== Каçăсем ==
* [https://gribomaniya.ru/sistematika-gribov/razryady-gribov/sedobnye-griby/opyonki-armillyarii Опёнки-армиллярии]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210918101128/https://gribomaniya.ru/sistematika-gribov/razryady-gribov/sedobnye-griby/opyonki-armillyarii |date=2021-09-18 }} 
* [https://babushkinadacha.ru/griby/sedobnye-griby-opyata-vidy-s-foto.html Съедобные грибы опята: виды с фото]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200423181420/https://babushkinadacha.ru/griby/sedobnye-griby-opyata-vidy-s-foto.html |date=2020-04-23 }}

[[Категори:Кăмпасем]]
[[Категори:Микологи]]
[[Категори:Тилĕшке]]</text>
      <sha1>hv4i834m1azdlebey13p7nn89p2cbk6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Тилĕшке (пĕлтерĕшсем)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>130682</id>
    <revision>
      <id>877064</id>
      <timestamp>2026-09-01T05:19:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ellodanis5</username>
        <id>17302</id>
      </contributor>
      <comment>Ҫӗнӗ страница: «[[File:Cantharellus cibarius 20090717-02.jpg|thumb|Cantharellus cibarius]] '''Тилĕшке''':  * [[Тилĕшке (кăмпасен кăкĕ)]]  **[[Ахаль тилĕшке]]. * [[Тилĕшке (çăлтăрлăх)]]  * Тилĕшке — пĕчĕк тилĕ  {{disambig}} [[Категори:Тилĕшке]] [[Категори:Тилĕшкесем]] [[Категори:Нумай пĕлтерĕшлисем]]»</comment>
      <origin>877064</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="415" sha1="tics1iqxab0n28d8d814zqzc1s8vom4" xml:space="preserve">[[File:Cantharellus cibarius 20090717-02.jpg|thumb|Cantharellus cibarius]]
'''Тилĕшке''':

* [[Тилĕшке (кăмпасен кăкĕ)]] 
**[[Ахаль тилĕшке]].
* [[Тилĕшке (çăлтăрлăх)]] 
* Тилĕшке — пĕчĕк тилĕ

{{disambig}}
[[Категори:Тилĕшке]]
[[Категори:Тилĕшкесем]]
[[Категори:Нумай пĕлтерĕшлисем]]</text>
      <sha1>tics1iqxab0n28d8d814zqzc1s8vom4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Сӳтсе явасси:Масляная (Вологда юппи)</title>
    <ns>1</ns>
    <id>130683</id>
    <revision>
      <id>877067</id>
      <timestamp>2026-09-01T09:11:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-47512-85</username>
        <id>40883</id>
      </contributor>
      <comment>/* название */ ҫӗнӗ тема</comment>
      <origin>877067</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="444" sha1="mqg3axoxn7i4mvrrie9jrb0kt32yhey" xml:space="preserve">== название ==

в фильме ведьма из блэр ребёнка утащила рука под воду, масляное пятно разошлось и на Плещеевом озере Яросл. области  [[Ятарлă:Вклад/&amp;#126;2026-47512-85|&amp;#126;2026-47512-85]] ([[Хутшăнаканăн канашлу страници:&amp;#126;2026-47512-85|сӳтсе яв]]) 09:11, 1 Авӑн уйӑхӗн 2026 (UTC)</text>
      <sha1>mqg3axoxn7i4mvrrie9jrb0kt32yhey</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Теçеттин</title>
    <ns>0</ns>
    <id>130684</id>
    <revision>
      <id>877068</id>
      <timestamp>2026-09-01T09:27:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ellodanis5</username>
        <id>17302</id>
      </contributor>
      <comment>Ҫӗнӗ страница: « '''Теçеттин''' может означать:  == Налук == * [[Теçеттин (налук)]]. * [[Маасер|Теçеттин (маасер)]]. &lt;!-- * [[Десятина общинная]] - добровольно уплачиваемых пожертвований в местную общину, составляющие десятую часть от личных (семейных) доходов [http://blog.kob.tomsk.ru/1024][]{{нет АИ|...»</comment>
      <origin>877068</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="811" sha1="451tte5p4oxb40noq4cjrc77a48fleh" xml:space="preserve">
'''Теçеттин''' может означать:

== Налук ==
* [[Теçеттин (налук)]].
* [[Маасер|Теçеттин (маасер)]].
&lt;!-- * [[Десятина общинная]] - добровольно уплачиваемых пожертвований в местную общину, составляющие десятую часть от личных (семейных) доходов [http://blog.kob.tomsk.ru/1024][]{{нет АИ|20|11|2011}}. --&gt;

== Лаптăк пĕрчи ==
* [[Теçеттин (лаптăк виçи)]].
* [[Теçеттин (территори)]].

== Топоним ==

== Çавăн пекех ==
{{Викисловарь|теçеттин}}

{{disambig}}
[[Категори:Теçеттин]]
[[Категори:Нумай пĕлтерĕшлисем]]</text>
      <sha1>451tte5p4oxb40noq4cjrc77a48fleh</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>