Иванов Константин Васильевич

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="cv">
  <siteinfo>
    <sitename>Википеди</sitename>
    <dbname>cvwiki</dbname>
    <base>https://cv.wikipedia.org/wiki/%D0%A2%C4%95%D0%BF_%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%86%D0%B0</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.20</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Медиа</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Ятарлă</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Сӳтсе явасси</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Хутшăнакан</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Хутшăнаканăн канашлу страници</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Википеди</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Википеди сӳтсе явмалли</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Ӳкерчĕк</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Ӳкерчĕке сӳтсе явмалли</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">MediaWiki сӳтсе явмалли</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Шаблон</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Шаблона сӳтсе явмалли</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Пулăшу</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Пулăшăва сӳтсе явмалли</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Категори</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Категорине сӳтсе явмалли</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Модуль</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Обсуждение модуля</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Иванов Константин Васильевич</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1168</id>
    <revision>
      <id>877801</id>
      <parentid>851045</parentid>
      <timestamp>2026-09-22T11:47:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>28304</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>877801</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17700" sha1="l7lk9viogrr6n8p7k0qqe6684eanu7n" xml:space="preserve">{{Çыравçă
 |Ят                   = Константин Иванов
 |Тăван ят             = Пăртта Кĕçтентинĕ
 |Ӳкерчĕк              = K.Ivanov.jpg
 |Ӳкерчĕке ăнлантарни  = 
 |Çуралнă вăхăт        = 
 |Çуралнă вырăн        = [[Слакпуç]] [[Ĕпхӳ кĕпĕрни]], [[Раççей империйĕ]]
 |Вилнĕ вăхăт          = [[Пуш, 26]] ([[13.3]]), [[1915]]
 |Вилнĕ вырăн          = [[Слакпуç]] [[Ĕпхӳ кĕпĕрни]], [[Раççей империйĕ]]
 |Гражданлăх           = Раççей империйĕ
 |Ĕçлев тĕсĕ           = 
 |Хастар çулсем        = [[1906]]-[[1908]]
 |Тĕлĕ                 = 
 |Жанр                 = [[сăвă]], [[поэма]], [[трагеди]], [[юмах]]
 |Ĕçсен чĕлхи          = [[чăваш чĕлхи|чăваш]]
 |Викиампар            = 
 |Викивулавăш          = Константин Васильевич Иванов
}}
{{Пĕр хушаматлисем|Иванов}}
'''Константин Васильевич Иванов''' (15.5.1890 — 26.3(13.3).1915, [[Слакпуç]] ялĕ, [[Ĕпхӳ кĕпĕрни]], [[Раççей империйĕ]]) — [[чăваш сăвăçисен ят-йышĕ|чăваш сăвăçĕ]], [[чăваш литератури]]н классикĕ. 

Чăваш Республикин Элтеперĕ Михаил Игнатьев 2015 çул Константин Иванов çулталăкĕ пулассине палăртнă&lt;ref&gt;[http://chuvash.org/news/6559.html Чăваш Енре 2015 çул Константин Иванов çулталăкĕ пулĕ]&lt;/ref&gt;

== Пурнăçĕ ==
[[Ӳкерчĕк:Kivanov-surt.JPG|thumb|300 px|right|К. Иванов пурăннă çурт. Хальхи вăхăтра — музей]]
[[1890]] çулхи [[Çу, 15|çу уйăхĕн 15-мĕшĕнче]] [[Слакпуç]] ([[Ĕпхӳ кĕпĕрни]]) [[ял]]ĕнче çуралнă.

[[1903]]—[[1907]] çулсенче Константин Иванов [[Чĕмпĕрти чăваш шкулĕ]]нче вĕреннĕ. Патшана хирĕç митингсене хутшăннăшăн ăна шкултан кăларса янă, çавăн пирки вăл [[1907]] çулта каялла Слакпуçа таврăннă. [[1909]] çулта вăл вара [[экзамен]]а экстерн енĕпе тытнă, халăх вĕрентӳçĕ ятне илнĕ.

[[Литература|Литературăпа]] Константин Иванов [[1907]] çулта кăсăкланма пуçланă. Малтан вăл вырăс классикĕсен ĕçĕсене [[чăваш чĕлхи|чăвашла]] куçарнă.

[[1915]] çулхи [[пуш, 13|пуш уйăхĕн 13-мĕшĕнче]] тăван ялĕнчех Константин Васильевич куçĕсене ĕмĕрлĕхех хупнă.

== Пултарулăх ĕçĕсем ==
[[1908]] çулта [[Чĕмпĕр]]те [[Нарспи (поэма)|«Нарспи»]] поэмăна пичетленĕ. [[Яковлев Иван Яковлевич|Яковлев И.Я.]] псалтыре куçарнă ĕçе явăçтанă &lt;ref name=&quot;манăн пурнăç&quot;&gt;{{кĕнеке
|автор          = Яковлев И.Я.
|пай            = 
|пуçелĕк        = Манăн пурнăç: Асаилӳсем
|оригинал       = 
|каçă           = 
|яваплă         = 
|кăларăм        = 
|вырăн          = Мускав
|издательство   = Республика
|çул            = 1997
|том            = 
|страница       = 157
|страниц        = 696
|сери           = 
|isbn           = 5-85438-024-2
|тираж          = 5000
}}
&lt;/ref&gt;.

Ытти сăввисем:
* «Хальхи самана»
* «Шуйттан чури»
* «Тăлăх арăм»
* «Чăваш халапĕсем»
Сăвăсемсĕр пуçне Константин Васильевич портретсем ӳкернĕ, скульптурăсем тунă. Юлташĕсем ăна чăваш &quot;Леонардо да Винчи&quot; тесе каланă.

=== «Нарспи» поэмăна ытти чĕлхесене куçарни ===
* [[2007]] çулта [[Турци]]ре, Турккăсен Лингвистика ушкăнĕ (Türk Dil Kurumu) Константин Иванов çырнă «Нарспи» поэмине [[турккă чĕлхи|турккă]] тата [[чăваш чĕлхи]]пе пичетлесе кăларнă. [[Турккă чĕлхи]]не куçараканĕ, ăнлантараканĕ — [[Эмине Йылмаз]], тюрколог, [[чăваш чĕлхи]] ăсчахĕ, [[Хаджетеппе Университечĕ]]н ([[Анкара]]) профессорĕ. Кĕнекере турккăлла çырнипе пĕрле чăваш оригиналне икĕ [[орфографи]]пе, [[кириллица|кириллицăпа]] тата [[латиница|латиницăпа]] вырнаçтарнă.

== Асăнмалăх ==
* [[Чăваш патшалăх К. В. Иванов ячĕллĕ академи драма театрĕ|Чăваш академи драма театрне]] сăвăç ячĕпе чысланă
* Халĕ Слакпуç ялĕнче сăвăçăн астăвăм (мемориал) [[музей]]ĕ пур &lt;ref&gt;http://www.museum.ru/M1794 Музей сайчĕ&lt;/ref&gt;. Кунта кĕрсе çӳрекенсем чаплă чăваш пурнăçĕн кун-çулĕпе, пултаруллăх ĕçĕсемпе паллашаççĕ.
*К. В. Иванов çурални 100-çул çитнĕ ятпа [[ЮНЕСКО]] хăйĕн XXV сессинче 1990 çула Константин Васильевич Иванов çулĕ тесе палăртнă.
* Иванов К.В. çуралнин 100 çулне асăнса 1 тенкĕлĕх каçалăк укçине çапса кăларнă &lt;ref&gt;[http://www.groshy.info/index.php?productID=506%20  Юбилей укçи] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305071254/http://groshy.info/index.php?productid=506%20 |date=2016-03-05 }}&lt;/ref&gt;.

== Асăрхавсем ==
{{асăрхавсем}}

== Вуламалли ==
* Сироткин М. Я., К. В. Иванов. [Критико-биографич. очерк], Шупашкар, 1955:
* Абашев В. Н., Чувашская поэма, Шупашкар, 1964; 
*Чувашские писатели. Биобиблиографический справочник, Шупашкар, 1964.
* Яковлев И.Я., &quot;Моя жизнь: Воспоминания&quot;, Мускав, изд-во &quot;Республика&quot;, 1997.
* Литературный Слакбаш : путеводитель / Мин–во культуры и по делам национальностей Чуваш. Респ. ; Авт.–сост. А. Дмитриев ; фот. В. Исаева, Р. Рахимова ;отв. за вып. В. Афанасьева. – Шупашкар: Чувашия, 1996.– 24 с.: ил.
* Константин Васильевич Иванов : тĕпчев ĕçĕсем / И. Н. Ульянов ячĕллĕ чăваш патшалăх университечĕ; В.Г.Родионов пухса хатĕрленĕ. – Шупашкар: Чăваш университечĕн изд–ви, 2000.– 84 с.
* Пушкин, В. Н. Кам–ши вăл Нарспи? : (литературăри сăнарсене çĕнĕлле ăнланасси) / В. Н. Пушкин ; Чăваш Республикин вĕренÿ институчĕ. – Шупашкар, 1994. – 31 с.
* Родионов. В. Г. К. В. Иванов хайлавĕсен пултарулăхла историйĕ / В. Г. Родионов ; И. Н. Ульянов ячĕллĕ чăваш патшалăх университечĕ. – Шупашкар : Чăваш ун–чĕн изд–ви, 2000. – 36 с.
* Зотов, И. А. Живое наследие К.В.Иванова / И. Зотов. – Шупашкар: Чуваш. кн. изд–во, 1983. – 104 с.
* Литературный Слакбаш / авт. –сост. А. Дмитриев; фото В. Исаева, Р. Рахимова.– Шупашкар, 1996.– 24 с.
* Родники Слакбаша : лит. –краевед. сб. / сост. А. А. Кондратьев. – Ĕпхӳ: Изд–во УГНТУ, 1996. – 170 с.
* Артемьев, Ю. Аслă Силпи ялĕнче // Артемьев, Ю. Ирĕк шухăшсем / Ю. Артемьев. – Шупашкар, 1991. – С. 149–164.
* Артемьев, Ю. М. К. В. Иванов : 1890–1915 // Артемьев Ю. М. Ĕмĕр пуçламăшĕ : 1900–1917 çулсенчи чăваш литература ист. очеркĕ / Ю. М. Артемьев.– Шупашкар, 1996. – С. 96–130.
* Артемьев, Ю. М. К. В. Иванов : [библиогр.] // Артемьев, Ю. Ĕмĕр пуçламăшĕ : 1900–1917 çулсенчи чăваш литература историйĕн очеркĕ / Ю. М. Артемьев.– Шупашкар, 1998. – С. 285–288. 
* Артемьев, Ю. К. В. Иванов // Артемьев, Ю. XX ĕмĕр пуçламăшĕнчи чăваш литератури / Ю. Артемьев – Шупашкар, 1992. – С. 59–89.
* Васильев, П. Иванов палăкĕ : [сăвă] / Павел Васильев // Хыпар. – 2004. – 28 çу.
* Вăранăр, тапранăр, чăваш çыннисем! / Геннадий Юмарт пухса хатĕрленĕ // Хыпар. – 2000. – 26 çу. – (“Хыпар” кĕнеки ; № 2 ; 16 с.)
* Гордеев, Д. Чунра çуралнă сăмах : Константин Иванов пирĕн пурнăçпа пултарулăхра / Д. Гордеев // Ялав. – 2000. – № 4. – С. 6–7.
* Eфимов, Г. Ачаранах... / Георгий Eфимов // Ялав. – 2000. – № 4. – С. 3–4.
* Ильин, С. Чăваш ăс–хакăлĕн йăлтăр çăлтăрĕ / С. Ильин // Клуб и нар. творчество. – 2000. – Апр. (№ 4).
* Лебедева, E. А. К. В. Иванов произведенийĕсене чăвашсен традициллĕ тĕнчекурăмĕпе çыхăнса вĕрентесси / E .А. Лебедева // Выполнение Закона “О языках в Чувашской Республике”. – Шупашкар, 1996. – С. 39.
* Никитин, Ю. “Поэт юман пулса шавланă... : поэзии каçĕн сценарийĕ / Ю. Никитин // Клуб и нар. творчество. – 2000. – Апр. (№ 4).
* Овчинников, Н. Пурнăç йыхравĕ / Н. Овчинников // Ялав. – 2000. – № 4. – С. 8.
* Силэм, Ю. Пĕрмĕш юрату.../ Ю.Силэм // Ялав. – 2000. – № 7. – С. 78–80.
* Ставский, М. К. Ивановăн эстетика тавракурăмĕ / М. К. Ставский // Григорьев, Н. Сăмах вăйне туйса / Н. Григорьев. – Шупашкар, 1992. – С. 151–159.
* Станьял, В. “Аттесен ăрăвĕ кайса пĕтрĕ...” / В. Станьял // Хыпар. – 1994. – 4 юпа.
* Теветкел, Н. Константин Иванов “Нарспи” поэма вулать : [сăвă] / Н. Теветкел // Хыпар. – 2004. – 28 çу.
* Трофимов, Л. Поэт шăпине татса панă... / Л. Трофимов // Тăван Атăл, Шупашкар. – 2000. – № 4. – С. 66.
* Юмарт, Г. Юмах еккипе : К. В. Иванов литература ĕçне тытăннăранпа 100 çул çитнĕ май / Г. Юмарт // Хыпар. – 2004. – 28 çу.
* Абрамов, В. Категория “Время” в стилевой системе К. Иванова // Абрамов, В. Сăмахпа сăнар сипечĕ / В. Абрамов. – Шупашкар, 1998. – С. 59–66.
* Волков, И. Поэт в памяти народной / И. Волков // Чебоксарские новости. – 2000. – 25 апр.
* Быкова, Г. Он вдохнул в народ веру / Г. Быкова // Совет. Чувашия. – 2000. – 27 мая.
* Долгов, В. “Благослови, поэт” / В. Долгов // Совет. Чувашия. – 2000. – 27 мая.
* Оленкина, И. Тяга к мольберту и кисти / И. Оленкина // Совет. Чувашия. – 2000. – 27 мая.
* Питернова, В. “Наш мальчик рвется в Симбирск...” / В. Питернова ; фоторепродукция Л. Данилова // Совет. Чувашия. – 2000. – 26 февр.
* Ставский, М. Константин Иванов и мировая классика / М. Ставский // Лик Чувашии. – 1996. – № 5–6. – С. 107–111.
* Убасси, С. Гений чувашской поэзии / С. Убасси // Совет. Чувашия. – 2000. – 20 мая.
* Хлебников, Г. Я. Волшебство и мудрость поэзии Константина Иванова : творческий путь поэта ; Своеобразие художественной палитры К.В.Иванова ; Трагизм характеров и психологизм сюжета //Хлебников, Г. Я. Чувашская литературная классика и ее наследники / Г. Хлебников. – Шупашкар, 2001. – С. 57–108.
* Юман, М. Константин : воспоминание / М. Юман ; пер. с чуваш. В. Степанова// Лик Чувашии. – 1996. – № 3–4. – С. 85–86.
* Юхма, М. Поют соловьи на речке Слак... / М. Юхма // Республика. – 2000. – 26 мая (№ 20). – С. 6.
* Яковлев, Ю. Прорезывая тьму : опыт толкования картины Ю. Зайцева “Портрет с чертополохом в руке” / Ю.Яковлев // Лик Чувашии. – 2000. – № 2. – С. 63–66.

== Каçăсем ==
{{Çӳрев
|Тема = Константин Васильевич Иванов
|Викиампар=Константин Васильевич Иванов
|Викивулавăш=Константин Васильевич Иванов
}}
* [http://www.museum.ru/M1794 Слакпуç ялĕнчи сăвăçăн музей-çурчĕ]
* [http://www.grani21.ru/news/2015-god-v-chuvashskoj-respublike-objavlen-godom-kv-ivanova/К. В. Иванов çурални 100-çул çитнĕ ятпа ЮНЕСКО хăйĕн XXV сессинче 1990 çула Константин Васильевич Иванов çулĕ тесе палăртнă]{{Ĕçлемен каçă|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://www.gap.archives21.ru/default.aspx?page=./3698/6283 К. В. Иванов çуралнăранпа 120 çул]
* [http://bashkortostan450.ru/celebrities/writers/ivanov/ Константин Иванов] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110812060807/http://bashkortostan450.ru/celebrities/writers/ivanov/ |date=2011-08-12 }}
* [http://www.peoples.ru/art/literature/poetry/national/constantin_ivanov/ Константин Иванов]
* [http://nasledie.nbchr.ru/personalii/people/ivanov/ Чăваш Енĕн паллă çыннисем: Иванов Константин Васильевич] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110823002248/http://nasledie.nbchr.ru/personalii/people/ivanov/ |date=2011-08-23 }}
* [http://www.lib.cap.ru/w_270505.asp  Константин Васильевич Иванов] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120223195626/http://www.lib.cap.ru/w_270505.asp |date=2012-02-23 }}
* [http://chuvash.org/news/13389.html «Нарспи» аудиокӗнеке шорт-листа кӗнӗ]

{{Константин Иванов}}

[[Категори:Çыравçăсем, алфавитпа]]
[[Категори:Сăвăçсем, алфавитпа]]
[[Категори:Тăлмачсем, алфавитпа]]
[[Категори:1890 çулта çуралнисем]]
[[Категори:Çăвăн 15-мĕшĕнче çуралнисем]]
[[Категори:Ĕпхӳ кĕпĕрнинче çуралнисем]]
[[Категори:1915 çулта вилнисем]]
[[Категори:Пушăн 13-мĕшĕнче вилнисем]]
[[Категори:Ĕпхӳ кĕпĕрнинче вилнисем]]
[[Категори:Чĕмпĕрти чăваш шкулĕнче вĕренсе тухнисем]]
[[Категори:Пушкăрт Республикин паллă çыннисем]]
[[Категори:Чăваш Енĕн паллă çыннисем]]
[[Категори:Чăваш çыравçисем]]
[[Категори:Чăваш сăвăçисем]]
[[Категори:Чăваш тăлмачĕсем]]
[[Категори:Раççей çыравçисем]]
[[Категори:Раççей сăвăçисем]]
[[Категори:Раççей тăлмачĕсем]]
[[Категори:Нарспи]]</text>
      <sha1>l7lk9viogrr6n8p7k0qqe6684eanu7n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Европа тĕплĕх биржисен ят-йышĕ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>12717</id>
    <revision>
      <id>877800</id>
      <parentid>876955</parentid>
      <timestamp>2026-09-22T10:29:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>28304</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>877800</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15248" sha1="swdhfsz0q794gvju1ny893gt29gyguv" xml:space="preserve">[[Ӳкерчĕк:Europe location.png|right|200px]]
[[Ӳкерчĕк:Europesatelliteorthographic101.jpg|250px|A satellite composite image of Europe]]
Европăра икĕ тĕп пан-европă биржисем вырнаçнă:
* [[Euronext]]. Биржăн [[штаб-хваттерĕ]] [[Париж]]ра. [[Брюссель тĕплĕх биржи|Брюссель]], [[Париж тĕплĕх биржи|Париж]], [[Амстердам тĕплĕх биржи|Амстердам]], [[Португали тĕплĕх биржи|Португали]] биржисемпе [[Лондон тĕнче финанс фьючерсĕсен биржи|LIFFE]] пĕрлешĕннĕ май пулса йĕркеленнĕ. Европăра калăпăшĕпе тĕплĕх пасарĕнче пĕрремĕш вырăнта, [[NYSE Group]] пĕрле пĕрремĕш глобал биржи шутланать.
* [[OMX]]. Хăйĕн шутне Скандинавипе Балти биржисене кĕртет.

* Симĕс тĕспе çутатнă биржăсем, &lt;span style=&quot;background-color:#ADFF2F&quot;&gt; &lt;/span&gt;, [[OMX]] шутне кĕреççĕ.
* Коралл тĕспе çутатнă биржăсем, &lt;span style=&quot;background-color:#FF7F50&quot;&gt; &lt;/span&gt;, [[МАБ СНГ]] шутне кĕреççĕ.

{| class=&quot;sortable wikitable&quot; width=100%
|-
!Тĕплĕх &lt;br /&gt;биржин ячĕ
!Патшалăх
!Хула
!Йĕркеленĕ çул
!Листинг
!Веб-сайт
|-
|[[Вена тĕплĕх биржи]]
|[[Австри]]
|[[Вена]]
|1771
|150
|[http://www.wienerborse.at/ www.wienerborse.at]
|-
|[[Баку тĕплĕх биржи]]
|[[Азербайджан]]
|[[Баку]]
|2000
|
|[http://www.bse.az/index.php www.bse.az] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070331093208/http://www.bse.az/index.php |date=2007-03-31 }}
|-
|[[Эрмен тĕплĕх биржи]]
|[[Армени]]
|[[Ереван]]
|2006
|36
|[http://www.armex.am/en/index.htm www.armex.am] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070513213503/http://www.armex.am/en/index.htm |date=2007-05-13 }}
|-
|[[Беларуç укçа-тĕплĕх биржи]]
|[[Беларуç]]
|[[Минск]]
|
|
|[http://www.bcse.by/ www.bcse.by] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071031121130/http://www.bcse.by/ |date=2007-10-31 }}
|-
|[[Euronext Brussels]]
|[[Бельги]]
|[[Брӳссел]]
|
|
|
|-
|[[Болгари тĕплĕх биржи - Софи]]
|[[Болгари]]
|[[Софи]]
|1997
|
|[http://www.bse-sofia.bg/ www.bse-sofia.bg]
|-
|[[Баня-Лука тĕплĕх биржи]]
|[[Босни тата Герцеговина]]
|[[Баня-Лука]]
|2001
|
|[http://81.93.74.18/berzanova/ www.blberza.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080204150548/http://81.93.74.18/berzanova/ |date=2008-02-04 }}
|-
|[[Сараево тĕплĕх биржи]]
|[[Босни тата Герцеговина]]
|[[Сараево]]
|2001
|
|[http://217.199.131.154/desktopdefault.aspx?tabid=1 www.sase.ba] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070110212654/http://217.199.131.154/desktopdefault.aspx?tabid=1 |date=2007-01-10 }}
|-
|[[Будапешт тĕплĕх биржи]]
|[[Венгри]]
|[[Будапешт]]
|
|
|[http://www.bse.hu/ www.bse.hu]
|-
|[[Лондон тĕплĕх биржи]]
|[[Аслă Британи]]
|[[Лондон]]
|1801
|2800
|[http://www.londonstockexchange.com/ www.londonstockexchange.com]
|-
|[[Берлин тĕплĕх биржи]]
|[[Германи]]
|[[Берлин]]
|1685
|
|[http://www.berlinerboerse.de/ www.berlinerboerse.de]
|-
|[[Бремен тĕплĕх биржи]]
|[[Германи]]
|[[Бремен]]
|
|
|
|-
|[[Гамбург тĕплĕх биржи]]
|[[Германи]]
|[[Гамбург]]
|
|
|
|-
|[[Ганновер тĕплĕх биржи]]
|[[Германи]]
|[[Ганновер]]
|
|
|
|-
|[[Дюссельдорф тĕплĕх биржи]]
|[[Германи]]
|[[Дюссельдорф]]
|
|
|
|-
|[[Мӳнхен тĕплĕх биржи]]
|[[Германи]]
|[[Мӳнхен]]
|1830
|
|[http://www.boerse-muenchen.de/ www.boerse-muenchen.de]
|-
|[[Франкфурт тĕплĕх биржи]]
|[[Германи]]
|[[Франкфурт]]
|
|
|[http://deutsche-boerse.com/dbag/dispatch/en/kir/gdb_navigation/about_us/20_FWB_Frankfurt_Stock_Exchange deutsche-boerse.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061017050702/http://deutsche-boerse.com/dbag/dispatch/en/kir/gdb_navigation/about_us/20_FWB_Frankfurt_Stock_Exchange |date=2006-10-17 }}
|-
|[[Штутгарт тĕплĕх биржи]]
|[[Германи]]
|[[Штутгарт]]
|
|
|
|-
|[[Гибралтар тĕплĕх биржи]]
|[[Гибралтар]]
|[[Гибралтар]]
|2006
|
|
|-
|[[Афина тĕплĕх биржи]]
|[[Греци]]
|[[Афина]]
|
|
|[http://www.ase.gr/default_en.asp www.ase.gr] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070811211024/http://www.tsec.ase.gr/default_en.asp |date=2007-08-11 }}
|-
|[[Thessaloniki Stock Exchange Center]]
|[[Греци]]
|[[Салоники]]
|1995
|
|[http://www.tsec.ase.gr/default_en.asp www.tsec.ase.gr] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070811211024/http://www.tsec.ase.gr/default_en.asp |date=2007-08-11 }}
|-
|[[Грузи тĕплĕх биржи]]
|[[Грузи]]
|[[Тбилиси]]
|1999
|261
|[http://www.gse.ge/ www.gse.ge] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070808102447/http://www.gse.ge/ |date=2007-08-08 }}
|-
|style=&quot;background-color:#ADFF2F;&quot;|[[Копенгаген тĕплĕх биржи]]
|[[Дани]]
|[[Копенгаген]]
|
|
|[http://www.omxgroup.com/nordicexchange www.omxgroup.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070418150651/http://omxgroup.com/nordicexchange/ |date=2007-04-18 }}
|-
|[[Итали тĕплĕх биржи]]
|[[Итали]]
|[[Милан]]
|1997
|
|[http://www.borsaitaliana.it/homepage/homepage.en.htm www.borsaitaliana.it]
|-
|[[Ирланди тĕплĕх биржи]]
|[[Ирланди]]
|[[Дублин]]
|
|
|[http://www.ise.ie/index.asp www.ise.ie]
|-
|style=&quot;background-color:#ADFF2F;&quot;|[[Исланди тĕплĕх биржи]]
|[[Исланди]]
|[[Рейкьявик]]
|
|
|[http://www.omxgroup.com/nordicexchange www.omxgroup.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070418150651/http://omxgroup.com/nordicexchange/ |date=2007-04-18 }}&lt;br /&gt;[http://www.icex.is/ www.icex.is] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140517082535/http://icex.is/ |date=2014-05-17 }}
|-
|[[Барселона тĕплĕх биржи]]
|[[Испани]]
|[[Барселона]]
|
|
|[http://www.borsabcn.es/ www.borsabcn.es]
|-
|[[Бильбао тĕплĕх биржи]]
|[[Испани]]
|[[Бильбао]]
|
|
|[http://www.bolsabilbao.es/ www.bolsabilbao.es]
|-
|[[Мадрид тĕплĕх биржи]]
|[[Испани]]
|[[Мадрид]]
|1831
|
|[http://www.bolsamadrid.es/ing/portada.htm www.bolsamadrid.es] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090221042401/http://www.bolsamadrid.es/ing/portada.htm |date=2009-02-21 }}
|-
|[[Валенси тĕплĕх биржи]]
|[[Испани]]
|[[Валенси]]
|
|
|[http://www.bolsavalencia.es/ www.bolsavalencia.es]
|-
|[[Кипр тĕплĕх биржи]]
|[[Кипр]]
|[[Никоси]]
|1996
|
|[http://www.cse.com.cy/gr/default.asp www.cse.com.cy] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070104012718/http://www.cse.com.cy/gr/default.asp |date=2007-01-04 }}
|-
|style=&quot;background-color:#ADFF2F;&quot;|[[Рига тĕплĕх биржи]]
|[[Латви]]
|[[Рига]]
|
|
|[http://www.baltic.omxgroup.com/ www.baltic.omxgroup.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071225174854/http://www.baltic.omxgroup.com/ |date=2007-12-25 }}
|-
|style=&quot;background-color:#ADFF2F;&quot;|[[Вильнюс тĕплĕх биржи]]
|[[Литва]]
|[[Вильнюс]]
|
|
|[http://www.baltic.omxgroup.com/ www.baltic.omxgroup.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071225174854/http://www.baltic.omxgroup.com/ |date=2007-12-25 }}
|-
|[[Люксембург тĕплĕх биржи]]
|[[Люксембург]]
|[[Люксембург (хула)|Люксембург]]
|1927
|
|[http://www.bourse.lu/Accueil.jsp www.bourse.lu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181215230754/https://www.bourse.lu/Accueil.jsp |date=2018-12-15 }}
|-
|[[Македони тĕплĕх биржи]]
|[[Македони]]
|[[Скопье]]
|1995
|
|[http://www.mse.org.mk/ www.mse.org.mk]
|-
|[[Мальта тĕплĕх биржи]]
|[[Мальта (патшалăх)|Мальта]]
|[[Валлетта]]
|
|
|[http://www.borzamalta.com.mt/ www.borzamalta.com.mt] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160423192701/http://www.borzamalta.com.mt/ |date=2016-04-23 }}
|-
|[[Молдави тĕплĕх биржи]]
|[[Молдави]]
|[[Кишинёв]]
|
|
|[http://www.moldse.md/ www.moldse.md] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160425003331/http://www.moldse.md/ |date=2016-04-25 }}
|-
|[[Euronext Amsterdam]]
|[[Нидерланд]]
|[[Амстердам]]
|
|
|[http://www.aex.nl/aex.asp?taal=en www.aex.nl]
|-
|style=&quot;background-color:#ADFF2F;&quot;|[[Осло тĕплĕх биржи]]
|[[Норвеги]]
|[[Осло]]
|
|
|[http://www.oslobors.no/ob Oslo www.oslobors.no] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070108134851/http://www.oslobors.no/ob/ |date=2007-01-08 }}
|-
|[[Channel Islands Stock Exchange]]
|[[Норманди утравĕсем]]
|[[Гернси]]
|1987
|1000
|[http://www.cisx.com/ www.cisx.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070613163936/http://www.cisx.com/ |date=2007-06-13 }}
|-
|[[Варшавăри тĕплĕх биржи]]
|[[Польша]]
|[[Варшава]]
|1991
|275
|[http://www.gpw.com.pl www.gpw.com.pl] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150812105401/http://www.gpw.com.pl/ |date=2015-08-12 }}
|-
|[[Euronext Lisbon]]
|[[Португали]]
|[[Лиссабон]]
|
|
|[http://www.bvlp.pt www.bvlp.pt]
|-
|style=&quot;background-color:#FF7F50;&quot;|[[Мускав банксен валютă биржи]]
|[[Раççей]]
|[[Мускав]]
|1992
|
|[http://www.micex.ru/ www.micex.ru] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111214025621/http://www.micex.ru/ |date=2011-12-14 }}
|-
|[[РТС тĕплĕх биржи]] 
|[[Раççей]]
|[[Мускав]]
|[[1995]]
|
|[http://www.rts.ru/ www.rts.ru]
|-
|[[Санкт-Петербург тĕплĕх биржи]]
|[[Раççей]]
|[[Санкт-Петербург]]
|[[1997]]
|
|[http://www.spbex.ru/ www.spbex.ru]
|-
|[[Мускав тĕплĕх биржи]]
|[[Раççей]]
|[[Мускав]]
|[[1998]]
|
|[http://www.mse.ru www.mse.ru] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220325025132/http://mse.ru/ |date=2022-03-25 }}
|-
|[[Бухарест тĕплĕх биржи]]
|[[Румыни]]
|[[Бухарест]]
|
|
|[http://www.bvb.ro/ www.bvb.ro]
|-
|[[RASDAQ|Rasdaq]]
|[[Румыни]]
|[[Бухарест]]
|1996
|
|[http://www.rasd.ro/ www.rasd.ro] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061205101056/http://www.rasd.ro/ |date=2006-12-05 }}
|-
|[[Сибиу тĕплĕх биржи]]
|[[Румыни]]
|[[Сибиу (хула)|Сибиу]]
|1997
|
|[http://www.bmfms.ro/ www.bmfms.ro]
|-
|[[Белград тĕплĕх биржи]]
|[[Серби]]
|[[Белград]]
|
|
|[http://www.belex.co.yu/ www.belex.co.yu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080103034929/http://www.belex.co.yu/ |date=2008-01-03 }}
|-
|[[Братислава тĕплĕх биржи]]
|[[Словаки]]
|[[Братислава]]
|1991
|
|[http://www.bsse.sk/index.aspx?LANG=EN www.bsse.sk] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070202200752/http://www.bsse.sk/index.aspx?LANG=EN |date=2007-02-02 }}
|-
|[[Любляна тĕплĕх биржи]]
|[[Словени]]
|[[Любляна]]
|1989
|
|[http://www.ljse.si/ www.ljse.si]
|-
|[[ПФТС тĕплĕх биржи]]
|[[Украина]]
|[[Кейӳ]]
|1995
|
|[http://www.pfts.com www.pfts.com]
|-
|[[Украина тĕплĕх биржи]]
|[[Украина]]
|[[Кейӳ]]
|1991
|
|[http://www.ukrse.kiev.ua/ www.ukrse.kiev.ua] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070110153218/http://www.ukrse.kiev.ua/ |date=2007-01-10 }}
|-
|[[Фарерсен хаклă хутсен пасарĕ]]
|[[Фарер утравĕсем]]
|[[Торсхавн]]
|
|
|[http://vmf.fo/ vmf.fo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171013232103/http://www.vmf.fo/ |date=2017-10-13 }}
|-
|style=&quot;background-color:#ADFF2F;&quot;|[[Хельсинки тĕплĕх биржи]]
|[[Финлянди]]
|[[Хельсинки]]
|
|
|[http://www.omxgroup.com/nordicexchange www.omxgroup.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070418150651/http://omxgroup.com/nordicexchange/ |date=2007-04-18 }}
|-
|[[Euronext Paris]]
|[[Франци]]
|[[Париж]]
|
|
|[http://www.bourse-de-paris.fr www.bourse-de-paris.fr] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051130095545/http://www.bourse-de-paris.fr/ |date=2005-11-30 }}
|-
|[[Загребри тĕплĕх биржи]]
|[[Хорвати]]
|[[Загреб]]
|1991
|
|[http://www.zse.hr/ www.zse.hr]
|-
|[[Вараждина тĕплĕх биржи]]
|[[Хорвати]]
|[[Вараждин]]
|2002
|
|[http://www.vse.hr/eng/Default.asp www.vse.hr] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070404110615/http://www.vse.hr/eng/Default.asp |date=2007-04-04 }}
|-
|[[Черногори тĕплĕх биржи]]
|[[Черногори]]
|[[Подгорица]]
|1993
|
|[http://www.montenegroberza.com/eMain.htm www.montenegroberza.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060813094942/http://www.montenegroberza.com/eMain.htm |date=2006-08-13 }}
|-
|[[New Securities Exchange Montenegro]]
|[[Черногори]]
|[[Подгорица]]
|2001
|
|[http://www.nex.cg.yu/ www.nex.cg.yu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070109134351/http://www.nex.cg.yu/ |date=2007-01-09 }}
|-
|[[Прага тĕплĕх биржи]]
|[[Чех Республики]]
|[[Прага]]
|1992
|
|[http://www.pse.cz/ www.pse.cz]
|-
|[[Швейцари биржи]]
|[[Швейцари]]
|[[Цӳрих]]
|1850
|
|[http://www.swx.com/ www.swx.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080830040715/http://www.swx.com/ |date=2008-08-30 }}
|-
|[[Берн биржи]]
|[[Швейцари]]
|[[Берн]]
|1888
|
|[http://www.bernerboerse.ch/ www.bernerboerse.ch] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070202080303/http://www.bernerboerse.ch/ |date=2007-02-02 }}
|-
|style=&quot;background-color:#ADFF2F;&quot;|[[Стокгольм тĕплĕх биржи]]
|[[Швеци]]
|[[Стокгольм]]
|
|
|[http://www.omxgroup.com/nordicexchange www.omxgroup.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070418150651/http://omxgroup.com/nordicexchange/ |date=2007-04-18 }}
|-
|style=&quot;background-color:#ADFF2F;&quot;|[[Таллин тĕплĕх биржи]]
|[[Эстони]]
|[[Таллин]]
|
|
|[http://www.baltic.omxgroup.com/ www.baltic.omxgroup.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071225174854/http://www.baltic.omxgroup.com/ |date=2007-12-25 }}
|-
|}

== Çавăн пекех пăхăр ==

[[Категори:Тĕплĕх биржисем]]</text>
      <sha1>swdhfsz0q794gvju1ny893gt29gyguv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Валеса Лех</title>
    <ns>0</ns>
    <id>20475</id>
    <revision>
      <id>877798</id>
      <parentid>742767</parentid>
      <timestamp>2026-09-22T06:28:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>28304</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>877798</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4754" sha1="0kqehj4jna1jrxckti8iyqu2r9tns09" xml:space="preserve">[[File:Lech Walesa - 2009.jpg|thumb|Lech Walesa (2009)]]

'''Лех Вале́нса''' ({{lang-pl|Lech Wałęsa}}, {{IPA|[ˈlɛx vaˈwɛ̃sa]}}; р.&amp;nbsp;[[авăн, 29]] [[1943]]) — [[Польша|поляк]] политика ĕçченĕ, хастар çын тата çын прави хӳтĕлевçи, ирĕклĕ «[[Пĕр шухăшлăх (профпĕрлĕх)|Пĕр шухăшлăх]]» [[профпĕрлĕх]]ĕн малтанхи ертӳçи, профессипе электрик.


Платник ывăлĕ, Валеса электрик пулса Гданьск судоверфĕнче ĕçленĕ. [[1980]] çулта Тухăç Европăри пĕрремĕш ирĕк, патшалăха пăхăнман профпĕрлĕхе — «Солидарность» — туса хурать.

== Чыславсемпе парнесем ==
[[Ӳкерчĕк:POL COA Wałęsa.png|thumb|left|200px|[[Серафимсен орденĕ]]н кавалерĕ Лех Валесăн пайăр гербĕ]]

=== Поляк ===
* [[Шур ăмăрткайăк орденĕ]]
* [[Польша Чĕрĕлӳ орденĕ|«Польша чĕрĕлӳ» орденĕн пысăк хĕресĕ]]

=== Ютçĕр патшалăхсен ===
* 1989 – [[Франциск Миранда орденĕ]] 1 класс
* 1991 – [[Баня орденĕ|Баня орденĕн пысăк хĕресĕ]] ([[Аслă Британи]])
* 1991 – [[Чыс легионĕн орденĕ|Чыс легионĕн орденĕн пысăк хĕресĕ]] – ([[Франци]])
* 1991 – [[Итали Республикишĕн хастар ĕçшĕн (орден)|Итали Республикишĕн хастар ĕçшĕн пысăк хĕрес орденĕ]] – ([[Итали]])
* 1993 – [[Серафим орденĕ]] – ([[Швеци]])
* 1993 – [[Слон орденĕ]] – ([[Дани]])
* 1993 – [[Финлянди Шурă кĕлчечек орденĕ|Шурă кĕлчечек пысăк хĕресĕ]] – ([[Финлянди]])
* 1994 – Wielki Krzyż Orderu Zasług Republiki Węgierskiej&lt;ref name=&quot;od&quot;/&gt;
* 1999 – Medal Wolności National Endowment for Democracy – ([[Вашингтон]], [[АПШ]])&lt;ref name=&quot;od&quot;&gt;[http://www.ilw.org.pl/11,30 Odznaczenia Lecha Wałęsy] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091011113640/http://www.ilw.org.pl/11,30 |date=2009-10-11 }}&lt;/ref&gt;
* 1999 – Międzynarodowa Nagroda Wolności – ([[Мемфис]], [[АПШ]])&lt;ref name=&quot;od&quot;/&gt;
* 1999 – [[Шурă арăслан орденĕ]] – ([[Чехи]])
* 2001 – Gran Gruz Placa de Oro de la Orden Heraldica do Cristobal Colon – ([[Доминикан Республики]])&lt;ref name=&quot;od&quot;/&gt;
* 2006 – [[Мари çĕрĕн Хĕрес орденĕ]] – ([[Эстони]]&lt;ref&gt;[http://www.president.ee/et/vabariik/teenetem2rgid.php?gid=89322]{{Ĕçлемен каçă|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;)
*  [[Нидерланд арăсланĕн орденĕ|Нидерланд арăсланĕн орденĕн пысăк хĕресĕ]] – ([[Нидерландсем]])
* [[Леопольд I орденĕ|Леопольд I орденĕн пысăк хĕресĕ]] - ([[Бельги]])
* [[Пий IX орденĕ]] – ([[Ватикан]])
* [[«Федеративлă Германи Республикишĕн хастар ĕçшĕн» орденĕ|«Федеративлă Германи Республикишĕн хастар ĕçшĕн» орденĕн паллă степенĕ]]
* [[Хастар ĕç орденĕ (Чили)|Хастар ĕçĕн орденĕ]] - ([[Чили]])
* [[Кăнтăр хĕрес орденĕ|Кăнтăр хĕрес орденĕн пысăк хĕресĕ]] – ([[Бразили]])
* Medal Niepodległości Republiki Turcji&lt;ref name=&quot;od&quot;/&gt;
* [[Сантьяго орденĕ (Португали)|Сантьяго тата хĕç орденĕн пысăк хĕресĕ]] – ([[Португали]])
* ЮНЕСКО медалĕ - ([[ПНО]])
* [[Инфанта дон Энрике орденĕ|Инфанта дон Энрике орденĕн пысăк хĕресĕ]] – ([[Португали]])
* [[Таса Олаф орденĕ|Таса Олаф орденĕн пысăк хĕресĕ]] – ([[Норвеги]])

* Уругвай Республики медалĕ

== Вуламалли ==

== Асăрхавсем ==
{{асăрхавсем}}

== Каçăсем ==

{{stub}}

[[Категори:Нобель тĕнче парни лауреачĕсем]]
[[Категори:Право хӳтĕлевçисем]]
[[Категори:Польша президенчĕсем]]
[[Категори:Польша профсоюз ĕçченĕсем]]</text>
      <sha1>0kqehj4jna1jrxckti8iyqu2r9tns09</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Рений</title>
    <ns>0</ns>
    <id>24655</id>
    <revision>
      <id>877789</id>
      <parentid>877388</parentid>
      <timestamp>2026-09-22T02:13:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>28304</id>
      </contributor>
      <comment>Add 2 books for [[Википеди:Тĕрĕслемеллĕх]] (20260921sim)) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]]</comment>
      <origin>877789</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15809" sha1="dvip8cy5kahmgopw8u8bls5x50o8r63" xml:space="preserve">{{Элементсен периодикăллă системи2}}
{{Хими элеменчĕ|Рени (Re)&lt;!--Назва--&gt;|75&lt;!--Атомний номер--&gt;|[[Ӳкерчĕк:Rhenium single crystal bar and 1cm3 cube.jpg|200px]]Çутă кĕмĕл тĕслĕ металл &lt;!-- Зовнішній вигляд--&gt;|186.207&lt;!--Атомна маса--&gt;|137&lt;!--Радіус атома--&gt;|759.1(7.87)&lt;!--Енергія іонізації--&gt;|[Xe] 4f&lt;sup&gt;14&lt;/sup&gt; 5d&lt;sup&gt;5&lt;/sup&gt; 6s&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;&lt;!--Електронна конфігурація--&gt;|128&lt;!--Ковалентний радіус--&gt;|(+7e) 53 (+4e) 72&lt;!--Радіус іона--&gt;|1.9&lt;!--Електровід'ємність--&gt;|Re←Re&lt;sup&gt;3+&lt;/sup&gt; -0.30В&lt;!--Електродний потенціал--&gt;|5, 4, 3, 2, -1&lt;!--Степені окислення--&gt;|21.02&lt;!--Густина--&gt;|0.138&lt;ref name=&quot;ХЭ&quot;&gt;{{кĕнеке
|автор          = Редкол.:Зефиров Н. С. (гл. ред.)
|часть          = 
|пуçелĕк       = Химическая энциклопедия: в 5 т.
|оригинал       = 
|ссылка         = 
|ответственный  = 
|издание        = 
|место          = Москва
|издательство   = Советская энциклопедия
|год            = 1995
|том            = 4
|страницы       = 236
|страниц        = 639
|серия          = 
|isbn           = 5-85270-039-8
|тираж          = 20 000
}}
&lt;/ref&gt;
&lt;!-- Питома теплоємність--&gt;|48.0&lt;!--Теплопровідність--&gt;|3453&lt;!--Температура плавлення--&gt;|34&lt;!--Теплота плавлення --&gt;|5900&lt;!--Температура кипіння--&gt;|704&lt;!--Теплота випаровування--&gt;|8.85&lt;!--Молярний об'єм--&gt;|гексагоналлă&lt;!--Структура решітки--&gt;|2.760&lt;!--Період решітки--&gt;|1.615&lt;!--Відношення c/a--&gt;|416.00&lt;!--Температура Дебая--&gt;}}
{| style=&quot;text-align: left; background-color: pink; width: 100px; height: 100px;&quot; border=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;4&quot; cellspacing=&quot;0&quot;
| style=&quot;width: 50%; color: rgb(255, 255, 255);&quot; | &lt;big&gt;&lt;big&gt;Re&lt;/big&gt;&lt;/big&gt;
| style=&quot;width: 50%; text-align: right; color: rgb(255, 255, 255);&quot; | &lt;big&gt;&lt;big&gt;75&lt;/big&gt;&lt;/big&gt;
|- style=&quot;color: rgb(255, 255, 255);&quot; align=&quot;right&quot;
| colspan=&quot;2&quot; | '''186.207'''
|- style=&quot;color: rgb(255, 255, 255);&quot;
| colspan=&quot;2&quot; | '''[Xe] 4f&lt;sup&gt;14&lt;/sup&gt; 5d&lt;sup&gt;5&lt;/sup&gt; 6s&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;'''
|- style=&quot;color: rgb(255, 255, 255);&quot; align=&quot;center&quot;
| colspan=&quot;2&quot; | &lt;big&gt;'''Рени'''&lt;/big&gt;
|}
'''Рени''' - '''Re''' — ({{lang-la|Rhenium}}) [[Элементсен периодикăллă системи]]н 75-мĕш [[хими элеменчĕ]]. 

== Истори ==
[[Менделеев Дмитрий Иванович|Д. И. Менделеев]] элементсен периодикăллă системипе килĕшӳллĕн Рени пулассине, ун химипе физика пахалăхĕсене, каласа хунă («двимарганец»)&lt;ref&gt;{{cite journal|first=Henry|last=Moseley|title=High Frequency Spectra of the Elements, Part II|journal=Philosophical Magazine|year=1914|pages=703–713|url=http://www.chemistry.co.nz/henry_moseley_article.htm}}&lt;/ref&gt;. 
Элемента [[1925]]-мĕш çулта нимĕç химикĕсем [[Ноддак Ида|Ида]] тата [[Ноддак Вальтер|Вальтер Ноддаксем]] [[Siemens &amp; Halske]] компанин лабораториче тĕпчевсем тунă чухне тупнă. Вĕсем плтина рудипе [[колумбит|колумбитра]], каярах [[гадолинит|гадолинитпа]] молибденитра тупаççĕ. &lt;ref name='Ekamangane'&gt;{{cite journal|last=Noddack|first=W.|coauthor=Tacke, I.; Berg, O.|title=Die Ekamangane|url=https://archive.org/details/sim_naturwissenschaften_1925-06-26_13_26/page/567|journal=Naturwissenschaften|year=1925|volume=13|issue=26|pages=567–574|doi=10.1007/BF01558746}}&lt;/ref&gt; 1928-мĕш çулта вĕсем 600 кг [[молибденит|молибденитран]] 1 г рени уйăрма пултарнă. &lt;ref name=&quot;1g&quot;&gt;{{cite journal|last=Noddack|first=W.|coauthor=Noddack, I.|title=Die Herstellung von einem Gram Rhenium |journal=Zeitschrift für anorganische und allgemeine Chemie|year=1929|volume=183|issue=1|pages =353–375|doi=10.1002/zaac.19291830126|language=German}}&lt;/ref&gt; 
Элемента [[Рейн провинцийĕ|Рейн провинцине]] (Ида Нодакăн тăван енне) халаласа ятне панă.
== Рени геохимийĕ ==
Çĕр хуппиничи чи сахал элементсенчен пĕри. [[Кларк|Кларкĕ]] 10&lt;sup&gt;−3&lt;/sup&gt; г/т. Геохими пахалăхĕсем периодика таблицири кӳршĕсем, анлăрах сарăлнă [[молибден]]па [[вольфрам]] евĕрлĕ. Вĕсен минералĕсенче питĕ сахал сайра тĕл пулать. 
Хăшпĕр управсенчи молибден рудисем - ренин тĕп çăлкуçĕсем, вĕсен унта молибденпа çула май кăлараççĕ. 
Питĕ сайра тĕл пулнă Казахстанри [[Жезказган]] хули патĕнче тупнă [[джезказганит]] (CuReS&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;) минералта тĕл пулать. 
Рени сахал шайра тата [[колумбит]], [[колчедан]]&lt;ref&gt;[http://www.alhimik.ru/read/venec13.html О редких и рассеянных элементах]&lt;/ref&gt;, [[циркон]]  [[Сайра çĕр элеменчĕсем|сайра çĕр элеменчĕсен]] минералĕсенче  &lt;ref&gt;[http://www.xumuk.ru/encyklopedia/2/3874.html Рений на сайте XuMuk.ru] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110517235723/http://www.xumuk.ru/encyklopedia/2/3874.html |date=2011-05-17 }}&lt;/ref&gt; тĕл пулать.
[[Раççей Патшалăхĕ|Раççейре]] экономикăлла тупăшлă пĕртен пĕр вырăн пур, унта 10-15 тонна яхăн рени пур. Ана [[1992]]-мĕш çулта [[Итуруп]] утравĕ (Курил утравĕсем) [[Кудрявый (вулкан)]] патĕнче тупнă. &lt;ref&gt;[http://les.mnr.gov.ru/part/?act=more&amp;id=62&amp;pid=11 Федеральное агентство лесного хозяйства министерства природных ресурсов Российской Федерации]{{Ĕçлемен каçă|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;. Унта рени [[рениит]] ReS&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; пек тĕл пулать (чĕнтĕр тытăмĕ [[молибденит]] евĕр).

=== Тĕнчере рени кăларни ===
[[Ӳкерчĕк:Molybdenit 1.jpg|thumb|left|Молибденит]] Рени таса метал пек тел пулмасть. Молибденитра 0.2% таран тĕл пулать&lt;ref name=&quot;Woolf&quot;/&gt; 
[[2006]]-мĕш çулта тĕнчипе 40 [[тонна]] яхăн кăларнă. Чи нумай кăлараканни [[Чили|Чилири]] Molymet компани  &lt;ref name=&quot;R&quot;&gt;{{статья|автор=metaltorg.ru|пуçелĕк=Проблемы мирового рынка рения|ссылка=http://www.metaltorg.ru/analytics/publication/index.php?id=2524|язык=ru|тип=Информационный бюллетень МЭРТ РФ|издательство=metaltorg.ru|год=2006}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://minerals.usgs.gov/minerals/pubs/country/2005/cimyb05.pdf |format=PDF|first=Steve T|last=Anderson| publisher=[[United States Geological Survey]]|title=2005 Minerals Yearbook: Chile|accessdate=2008-10-26}}&lt;/ref&gt;.

== Хакĕ ==
Рени- хаклă металл. Хакĕ тасалăхĕпе тачă çыхăннă. Ренин 1 [[килограмм|кг]] 1000 -тен 10 000 доллар таран тăрать &lt;ref&gt;[http://www.miningexpo.ru/articles/38 Рений — металл XXI века] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120120143538/http://www.miningexpo.ru/articles/38 |date=2012-01-20 }}&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;[http://www.infogeo.ru/metalls/price/?act=show&amp;okp=176630 Цены российского рынка на металлы и сырье]&lt;/ref&gt;.{{cite web|title=MinorMetal prices|publisher=minormetals.com|url=http://www.minormetals.com/|accessdate=2008-02-17}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://in.reuters.com/article/oilRpt/idINL1037587920080710|first=Jan|last=Harvey|title=Analysis: Super hot metal rhenium may reach &quot;platinum prices&quot;|date=2008-07-10|accessdate=2008-10-26|publisher=Reuters India}}&lt;/ref&gt; 
== Тупăçлани ==
[[Ӳкерчĕк:Ammonium perrhenate.jpg|thumb|left|Аммони перрениачĕ]]
Рени металне аммони перрениатне водородпа хĕртсе туса илеççĕ.

&lt;ref name=&quot;patnaik&quot; /&gt;

:2 NH&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;ReO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; + 7 H&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; → 2 Re + 8 H&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O + 2 NH&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;
== Усă курни ==
Пысăк ирĕлӳ температури, химилле тĕреклĕх, катализ пахалăхĕсем (платиноидсене çывăх) пуррипе рение усă кураççĕ. 

Ренине çак япаласене тума усă кураççĕ:
* [[тетраэтилсвинец]] хушмасăр тăвакан бензин тумалли платинорени катализаторĕсем;
* 2200&amp;nbsp;°C градус таран виçме пултаракан [[вольфрам]]-рени [[термопара]]сем.
* вольфрам тата молибден шăранчăкĕсенче. Рени хушни çирĕплĕхĕпе пластичностьне пĕр вăхăтрах ӳстерет.
* [[масс-спектрометр]]сенче тат ионн [[манометр]]сенче хĕрекен çип.
* рективлă двигательсенче. [[Никĕль]] рени шăранчăкĕсенченгазтурбина двигательсен лопаткисене ăсталаççĕ&lt;ref name=&quot;Kablov&quot;&gt;{{кĕнеке|автор=Каблов Е. Н., Толораия В. Н., Орехов Н. Г.|часть=Металловедение и термическая обработка металлов|пуçелĕк=Монокристаллические никелевые ренийсодержащие сплавы для турбинных лопаток ГТД|издание=№ 7|год=2002|страницы=7—11}}&lt;/ref&gt;.
Тата ренирен хăйне хăй тасалакан электричество контакчĕсе тăваççĕ. 

&lt;sup&gt;188&lt;/sup&gt;Re тата &lt;sup&gt;186&lt;/sup&gt;Re радиохастар изотопсем ӳпке ракне сыватма усă кураççĕ. Иккĕшĕ ӳте пĕр тарăнăшне кĕреççĕ (5&amp;nbsp;мм  &lt;sup&gt;186&lt;/sup&gt;Re тата 11&amp;nbsp;мм &lt;sup&gt;188&lt;/sup&gt;Re), анчах &lt;sup&gt;186&lt;/sup&gt;Re [[çурма аркану тапхăрĕ]] пысăкрах (90 сехет 17 хирĕç).&lt;ref name=&quot;Dilw&quot;&gt;{{cite journal| first=Jonathan R.|last=Dilworth|coauthor =Parrott, Suzanne J.|title=The biomedical chemistry of technetium and rhenium| url=https://archive.org/details/sim_chemical-society-great-britain-chemical-society-reviews_1998-01_27_1/page/n90| journal=Chemical Society Reviews|year= 1998|volume=27|pages=43–55|doi=10.1039/a827043z}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|publisher=[[Oak Ridge National Laboratory]]|title=The Tungsten-188 and Rhenium-188 Generator Information|year=2005|url=http://www.ornl.gov/sci/nuclear_science_technology/nu_med/188info.htm|accessdate=2008-02-03 |archiveurl = http://web.archive.org/web/20080109170105/http://www.ornl.gov/sci/nuclear_science_technology/nu_med/188info.htm &lt;!-- Bot retrieved archive --&gt; |archivedate = 2008-01-09}}&lt;/ref&gt;
[[Технеци]]пе химилле пахалăхĕсем пĕр пекрех пулнипе рение радиофармакологиче технеци çыхăнăвĕсене кĕртеççĕ, мĕншĕн тесен технецин [[çурма аркану тапхăрĕ]] питĕ пĕчĕк.
&lt;ref name=&quot;Dilw&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal|doi=10.1039/QR9621600299|title=An outline of technetium chemistry|year=1962|author=Colton, R.|coauthor=Peacock R. D.|journal=Quarterly Reviews Chemical Society|volume=16|pages=299–315}}&lt;/ref&gt;

== Рени изотопĕсем ==

{{Main|Рени изотопĕсем}}
Ренин çутçанталăкри хутăшĕнче арканман  &lt;sup&gt;185&lt;/sup&gt;Re 37.4% тата радиохастар, пысăк [[çурма аркану тапхăрĕ|çурма аркану тапхăрлă]] (10&lt;sup&gt;10&lt;/sup&gt; çул яхăн) &lt;sup&gt;187&lt;/sup&gt;Re 62.6%.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://math.ucr.edu/home/baez/physics/ParticleAndNuclear/decay_rates.html|title=How to Change Nuclear Decay Rates|year=1993|first=Bill|last=Johnson|accessdate=2009-02-21}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Bosch1996&quot;&gt;{{cite journal|doi=10.1103/PhysRevLett.77.5190|title=Observation of bound-state β– decay of fully ionized &lt;sup&gt;187&lt;/sup&gt;Re:&lt;sup&gt;187&lt;/sup&gt;Re-&lt;sup&gt;187&lt;/sup&gt;Os Cosmochronometry|author=Bosch|year=1996|journal=Physical Review Letters|volume=77|issue=26|pages=5190–5193|pmid=10062738|last2=Faestermann|first2=T|last3=Friese|first3=J|last4=Heine|first4=F|last5=Kienle|first5=P|last6=Wefers|first6=E|last7=Zeitelhack|first7=K|last8=Beckert|first8=K|last9=Franzke|first9=B}}&lt;/ref&gt; &lt;sup&gt;187&lt;/sup&gt;Re бета-арканăвне  [[рени-осми меслечĕ|рени-осми меслечĕпе]] рудасен ӳсĕмне тĕпчеме усă кураççĕ. Çак арканун хăваче 2,6 кэВ пĕтĕм пĕлнĕ [[радиониуклид|радиониуклидсен]] хушшинчи чи пĕчĕкисенчен пĕри. Унсăр пуçне искуствелла тунă тата 27 радиохастар изотоп пулни паллă. &lt;ref name=&quot;Audi&quot;&gt;{{cite journal|first=Audi|last=Georges |title=The NUBASE Evaluation of Nuclear and Decay Properties|journal=Nuclear Physics A|volume=729|pages=3–128|publisher=Atomic Mass Data Center|year=2003|doi=10.1016/j.nuclphysa.2003.11.001}}&lt;/ref&gt;


== Асăрхатарусем ==
{{асăрхавсем}}
== Каçăсем ==
{{commons|Rhenium}}
* [http://www.webelements.com/webelements/elements/text/Re/key.html Рени Webelements сайтра] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240714195110/http://www.webelements.com/webelements/elements/text/Re/key.html |date=2024-07-14 }}
* [http://n-t.ru/ri/ps/pb075.htm Рени хими элеменчĕсен вулавăшĕнче] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130520204742/http://n-t.ru/ri/ps/pb075.htm |date=2013-05-20 }}
* [http://www.metalprices.com/FreeSite/metals/re/re.asp Цены на рений (сайт на англ. языке)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120115004912/http://www.metalprices.com/FreeSite/metals/re/re.asp |date=2012-01-15 }}
* [http://www.toma-group.com/ Переработка рения — Toma Group {{ref-en}}] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130719051758/http://toma-group.com/ |date=2013-07-19 }}
* [http://www.chemport.ru/pertable/elinfo.php?el=75 Сведения о химическом элементе «рений» (Большая советская энциклопедия, 1970 г.) на Химическом портале ChemPort.Ru]


{{Chem-element-stub}}

[[Категори:Хими элеменчĕсем]]
[[Категори:Куçамлă металсем]]
[[Категори:Дмитрий Менделеев пулассине каланă элементсем]]</text>
      <sha1>dvip8cy5kahmgopw8u8bls5x50o8r63</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Y-хромосома</title>
    <ns>0</ns>
    <id>25339</id>
    <revision>
      <id>877791</id>
      <parentid>714386</parentid>
      <timestamp>2026-09-22T02:25:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>28304</id>
      </contributor>
      <comment>Add 1 book for [[Википеди:Тĕрĕслемеллĕх]] (20260921sim)) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]]</comment>
      <origin>877791</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9029" sha1="3siyul3zyox0t4n39326w1sizup7zrw" xml:space="preserve">[[File:Chromosome Y.svg|125px|right|thumb|Çынăн Y-хромосоми]]
'''Y-хромосома''' — чылайрахăшĕпе [[Сĕт ĕçекенсем|сĕт ĕçекен]] организмсен, çав шутра [[çын]]ăн та, [[Ар хромосомисем|ар хромосоми]]. Унăн шутне [[аçа|ар]] организмне палăртакан [[SRY]] [[ген]]ĕ, çаплах сперматозоид тума кирлĕ генсем кĕреççĕ. SRY генĕ [[мутаци]]ленсен XY [[генотип]]лă хĕрарăм организмĕ пулса тăрать (Суайер синдромĕ). Çынăн Y-хромосоми 58 мильон мăшăр [[Азот основанисем|азот основанинчен]] тытăнса тăрать.

== Пĕрлехи хыпарсем ==
Cĕт ĕçекенсен чылайрахăшĕсен клеткисемнче арлă икĕ хромосома — Y-хромосома тата [[X-хромосома]] аçасен, икĕ X-хромосома амасен — пур. Хăшпĕр сĕт ĕçкенсен,сăмахран, [[утконос]]ăн, арлăхĕ пĕр мăшăр ар хромосрмипе мар, пиллĕк мăшăрпа тытăнать.&lt;ref name=&quot;Grützner&quot;&gt;{{cite journal |author=Grützner F, Rens W, Tsend-Ayush E, ''et al.'' |title=In the platypus a meiotic chain of ten sex chromosomes shares genes with the bird Z and mammal X chromosomes |journal=Nature |volume=432 |pages=913–917 |year=2004 |doi=10.1038/nature03021 |url=https://archive.org/details/sim_nature-uk_2004-12-16_432_7019/page/913}}&lt;/ref&gt;. Кун чухне, утконосăн ар хромосомисем вĕçен кайăксен Z-хромосомипе çывăх,&lt;ref name=&quot;Warren&quot;&gt;{{cite journal |author=Warren WC, Hillier LDW, Graves JAM, ''et al.'' |title=Genome analysis of the platypus reveals unique signatures of evolution |journal=Nature |volume=453 |pages=175–183 |year=2008 |doi=10.1038/nature06936 |url=http://www.nature.com/nature/journal/v453/n7192/full/nature06936.html}}&lt;/ref&gt; SRY генĕ, ар уйрăмлăхне хутшăнмасть, пулмалла.&lt;ref name=&quot;Veyrunes&quot;&gt;{{cite journal |author=Veyrunes F, Waters PD, Miethke P, ''et al.'' |title=Bird-like sex chromosomes of platypus imply recent origin of mammal sex chromosomes |journal=Genome Research |volume=18 |pages=965–973 |year=2008 |doi=10.1101/gr.7101908 |url=http://genome.cshlp.org/content/18/6/965.abstract}}&lt;/ref&gt;

Çын популяцинчи хăшпĕр ар çынсен клеткисенче иккĕ X-хромосомăпа пĕр Y-хромосома е пĕр X-хромосомăпа икĕ Y-хромосома ([[Клайнфельтер синдромĕ]]) пур; хăшпĕр хĕрарăмсен клеткисенче виççĕ е пĕр X-хромосома ([[Шерешевскипе Тернер синдромĕ]] пăхăр) пулать. Хăш чухне SRY ген çĕмĕрĕлет (вара XY хĕр арăм организмĕ пулса каять) е вăл X-хромосомăна куçать (XX ар çын организмĕ пулса тăрать) (çавăн пекех [[Интерарлăх]] пăхăр).

== Генезис тата эволюци ==

=== Y-хромосома пуличчен ===
Чылай [[Эктотермăлăх|эктотермăллă]] [[çурăм шăммăллă чĕрчунсем|çурăм шăммилисен]] арлăх хромосомисем çук. Эхер те вĕсен икĕ арлăх (аçа/ама), арлăхĕ ытларах генетика енчен мар - çутçанталăк хутлăхĕнчен килет. Вĕсенчен хăшĕ-пĕри, сăмахран [[рептилисем|рептилисен]] арлăхĕ инкубаци температуринчен килет; урăххисем [[гермафродит|гермафродитсем]] (кашни уйрăм чĕрчунăн аçа, çаплах ама гамечĕсем пур) шутланаççĕ.

=== Пулса тăни ===

=== Ингибирование рекомбинации ===

=== Пăчăртану ===
Хăйĕн кун-çулĕнче çынăн Y хромосоми 1438 генĕ шутĕнчен 1393 генне çухатнă. Пĕр мильон çулта  4,6 ген çухатса пырса, çынăн Y хромосоми хăйĕн мĕнпур функцине çитес 10 мильон çулта пĕтет&lt;ref&gt;Graves, J.A.M. 2004. The degenerate Y chromosome- can conversion save it? Reproduction Fertility and Development 16:527-534.&lt;/ref&gt;. Танлаштаруллă геном анализĕ, çапах та, сĕт ĕçекенсен нумай тĕсĕ çапла хăйсен гетерозиготлă ар хромосомисен функцисене çухатать.

Рекомбинантлă мар пур ар хромосомин дегенераци шăпи пĕрлехи эволюцин 3 вăйĕнчен — питĕ хăварт  мутаци, эффективлă мар суйласа илни тата генетика дрейфĕ — килет&lt;ref name=autogenerated1&gt;Graves, J.A.M. 2006. Sex chromosome specialization and degeneration in mammals. Cell 124:901-914&lt;/ref&gt;. Тепĕр енчен, анчахрах çынпа шимпанзен Y-хромосонине  танлаштарнипе çынăн Y-хромосоми çынпа шимпанзен 6—7 мильон çул маларах пуçланнă ген дивергенцинче пĕр ген та çухалман&lt;ref&gt;[http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/16136134 Conservation of Y-linked genes during human evolut… [Nature. 2005&amp;#93; — PubMed result&lt;!-- Заголовок добавлен ботом --&gt;]&lt;/ref&gt;, çак ĕнтĕ йĕрĕллĕ эксраполяци моделĕ тĕрĕс маррине ăнлантарма пулаять.

== Этемĕн Y-хромосоми ==
Этемĕн Y-хромосоми 58 мильон мăшăр азот тĕплĕхĕнче тытăнса тăрать, ку этем клеткин 2% [[ДНК]]-материалĕ пулать.&lt;ref&gt;[http://ghr.nlm.nih.gov/chromosome=Y National Library of Medicine's Genetic Home Reference] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120329043034/http://ghr.nlm.nih.gov/chromosome=Y |date=2012-03-29 }}&lt;/ref&gt; Хромосомăра 86 ген&lt;ref name=&quot;Chromosome Y&quot;&gt;{{cite web |url = http://www.ensembl.org/Homo_sapiens/mapview?chr=Y |title = Ensembl Human MapView release 43 |date = February 2007 |accessdate = 2007-04-14}}&lt;/ref&gt;, вĕсем 23 [[Белок|белока]] код лартаççĕ. Y-хромосома урлă куçакан пахалăхсене [[Голандри пахалăхĕсем|голандриллисем]] теççĕ.

Этемĕн Y-хромосоми X-хромосомăпа, [[теломера|теломерăсенчи]] (вĕсем хромосомăн 5% вăрăммăш пайĕ пулаççĕ) пысăках мар [[Псевдоаутосома облаçĕ|псевдоаутосома пайĕсемсĕр пуçне]], рекомбиниленме пултараймасть. Ку X тата Y хромосомăсем хушшинчи авалхи [[Гомологи (биологи)|гомологи]] пайĕсем. Рекомбиниленмен Y-хромосомăн ытларахăшне NRY ({{lang-en|non-recombining region of the Y chromosome}}) теççĕ.&lt;ref&gt;[http://www.sciencedaily.com/releases/2008/04/080401184955.htm ScienceDaily.com Apr. 3, 2008]&lt;/ref&gt; Y-хромосомăн çак пайне пула [[Пĕр нуклеотид полиморфизмĕ|пĕр нуклеотид полиморфизмне]] хакласа ашшĕ йĕрĕнчи тӳрĕ предков палăртма пулать.

== Каçăсем ==
Çынăн Y-хромосоми 58 мильон мăшăр азот основанинчен тытăнса тăрать, вăл çын клеткин 2% [[ДНК]]-материалĕ пулать.&lt;ref&gt;[http://ghr.nlm.nih.gov/chromosome=Y National Library of Medicine's Genetic Home Reference] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120329043034/http://ghr.nlm.nih.gov/chromosome=Y |date=2012-03-29 }}&lt;/ref&gt; Хромосомăра 86 ген&lt;ref name=&quot;Chromosome Y&quot;&gt;{{cite web |url = http://www.ensembl.org/Homo_sapiens/mapview?chr=Y |title = Ensembl Human MapView release 43 |date = February 2007 |accessdate = 2007-04-14}}&lt;/ref&gt;, вĕсем 23 [[Белок|белока]] код лартаççĕ. Y-хромосома урлă куçакан пахалăхсене [[Голандриллĕ пахалăхсем|голандриллĕ]] теççĕ.

== Асăрхавсем ==
{{асăрхавсем}}


{{куçармалла|en|Y chromosome}}

{{Çын хромосомисем}}

{{genetics-stub}}

[[Категори:Хромосомсем]]
[[Категори:Организмсен арĕ]]</text>
      <sha1>3siyul3zyox0t4n39326w1sizup7zrw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Москитсем</title>
    <ns>0</ns>
    <id>38895</id>
    <revision>
      <id>877790</id>
      <parentid>874050</parentid>
      <timestamp>2026-09-22T02:18:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>28304</id>
      </contributor>
      <comment>Add 1 book for [[Википеди:Тĕрĕслемеллĕх]] (20260921sim)) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]]</comment>
      <origin>877790</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3747" sha1="99ks6lx5xrj6n27suogzuaddrvr7ikp" xml:space="preserve">{{урăх пĕлтерĕшсем|Москит (пĕлтерĕшсем)}}
{{Taxobox
| name = Москитсем
| image file = Phlebotomus_pappatasi_bloodmeal_finished.jpg
| image descr = Самка [[Phlebotomus papatasi]], напившаяся досыта.
| regnum = Чĕрчунсем
| phylum = [[Членистоногие]]
| subphylum = [[Ултă ураллисем]]
| classis = [[Кăпшанкăсем]]
| subclassis = [[Çунатлă кăпшанкăсем]]
| infraclassis = [[Çĕнçунатлă кăпшанкăсем]]
| superordo = [[Endopterygota]]| 
| ordo = [[Икçунатлисем]]
| subordo = [[Вăрăм мăйăхлисем]]
| infraordo = [[Psychodomorpha]]
| familia = [[Шăна кĕвисем]]
| subfamilia = '''Москитсем'''
| latin = {{btname|Phlebotominae|[[Rondani]], 1840}}
| section name = Ăратсем
| section text = 
*[[Brumptomyia]]
*[[Lutzomyia]]
*[[Phlebotomus]]
*[[Sergentomyia]]
*[[Warileya]]
| commons = Category:Phlebotominae
| wikispecies = Phlebotominae
| ncbi = 7198
| itis = 125361
}}
'''Моски́тсем''' ({{lang-la|Phlebotominae}}) — [[хурт-кăпшанкă]] комплексĕнчи [[Вăрăм мăйăхлисем|вăрăм мăйăхлисен]] кĕçĕн çемьине кĕрекен икçунатлă [[Хурт-кăпшанкă|кăпшанкăсен]]. Ытларах [[Тропиксем|тропиксемпе]] [[Субтропиксем|субтропиксенче]] пурăнать. Темиçе [[Ăрат (биологи)|ăрата]] уйрăлать, тĕслĕхрен, [[Phlebotomus]] тата [[Sergentomyia]] [[Ватă Çут тĕнче]]ре тата [[Lutzomyia]] [[Çĕнĕ çут тĕнче (Америка)|Çĕнĕ Çут тĕнчере]], пурĕпе 700 ытла тĕс шутланать.&lt;ref name=&quot;Lewis1971&quot;&gt;{{Cite journal | author= Lewis D.J. | year= 1971 | title= Phlebotomid sandflies | journal= Bulletin of the World Health Organization | volume= 44 | issue = 4 | pages = 535-51 | doi = | url = | pmid= 5316255 | pmc= 2427821 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Sun, J.-M. ; L.-M. Zhang &amp; X. Fang, 2009: [http://www.insect.org.cn/temp/%7BAD0B42BF-9F46-433E-A6A1-EAA10DC89045%7D.pdf A numerical taxonomic study of ''Phlebotominae'' (Diptera: Psychodidae) from China.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210305073023/http://www.insect.org.cn/temp/%7BAD0B42BF-9F46-433E-A6A1-EAA10DC89045%7D.pdf |date=2021-03-05 }} ''Acta Entomologica Sinica'' '''52 (12)''': 1356-1365.&lt;/ref&gt; Çак ăратри чĕрчунсем çынăн тата чĕрчунсен чирĕсене куçараççĕ, тĕслĕхрен — [[лейшманиоз]]а, [[бартонеллёз]]а тата [[паппатачă сивчирĕ]] (москит сивчирĕ). Москит сăхнипе [[флеботодерми]] пулать.

== Пĕрлехи пĕлĕмсем ==
{{Çырмаллла}}

== Вуламалли ==
* {{ВТ-ЭСБЕ|Москитсем}}
* {{cite journal | quotes = no | author = Killick-Kendrick R. | year = 1999 | title =  The biology and control of Phlebotomine sand flies | url = https://archive.org/details/sim_clinics-in-dermatology_may-june-1999_17_3/page/279 | journal = Clinics in Dermatology | volume = 17 | issue = 3 | pages = 279-89 | doi = 10.1016/S0738-081X(99)00046-2 }}
* Tesh R.B. and Guzman H. (1996) Sand flies and the agents they transmit. In: ''The Biology of Disease Vectors''. Edited by B.J. Beaty and W.C. Marquardt. Colorado, University Press of Colorado. 117-27. ISBN 0-87081-411-7

== Каçăсем ==
{{асăрхавсем}}

[[Категори:Сĕт ĕçекенсен паразичĕсем]]
[[Категори:Çын паразичĕсем]]
[[Категори:Шăна кĕввисем]]</text>
      <sha1>99ks6lx5xrj6n27suogzuaddrvr7ikp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Брюс Ли</title>
    <ns>0</ns>
    <id>51136</id>
    <revision>
      <id>877797</id>
      <parentid>870966</parentid>
      <timestamp>2026-09-22T05:29:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>28304</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>877797</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7711" sha1="0e6oxpkp119ufp4ora83bpxdk8pzq6g" xml:space="preserve">{{Пĕр хушаматлисем|Ли (хушамат)}}
{{Пайăр çын
 |ят                   = Брюс Ли 
 |тăван ят             = {{lang-en|Bruce Lee}}&lt;br /&gt;{{lang-zh|李振藩}}и {{lang-zh|李小龍}}
 |ӳкерчĕк              = Bruceflex.jpg
 |анлăшĕ               = 250px
 |ӳкерчĕке ăнлантарни  = [[Вĕрçĕлен тухни|«Вĕрçĕлен тухни»]] кинофильмри кадр
 |çуралнă чухнехи ят   = Ли Сяолун
 |çуралнă вырăн        = {{ÇВ|Сан-Франциско|Сан-Францискăра}}, [[Калифорни]], [[АПШ]]
 |вилнĕ вырăн          = {{ВВ|Гонконг|Гонконгра}}
 |ĕçлев тĕсĕ           = [[Çапăçав мелĕсем|çапăçав мелĕсен]] ăсти, [[философ]]&lt;br /&gt; XX ĕмĕрти АПШ, Гонкгонг актёрĕ, Гонкгонг кинорежиссёрĕ, [[кинопродюсер|продюсер]], [[сценарист]]
 |гражданлăх           = {{USA}}&lt;br /&gt;{{HKG}}
 |ашшĕ                 = [[Хой Чен Ли|Ли Хой Чен]]
 |амăшĕ                = Грейс Ли
 |арăмĕ                = [[Эмери Линда|Линда Ли Кэдвелл]]
 |ачасем               = [[Ли Брэндон|Брэндон Ли]] (1965—1993)&lt;br /&gt;[[Ли Шеннон|Шеннон Ли]]
 |хастар çулсем        = [[1941]]—[[1973]]
 |тĕлĕ                 = [[çапăçăв мелĕсемлĕ фильм]]&lt;br /&gt;[[çапăçавчăк (киножанр)|çапăçавчăк]]&lt;br /&gt;[[Драма (жанр)|драма]]
 |чыславсем            = [[1972]] — [[Golden Horse Film Festival]] — жюри ятарлă парни ([[Кулак ярости|«Кулак ярости»]])
 |сайт                 = http://www.bruceleefoundation.com/}}'''&lt;br /&gt;www.brucelee.com&lt;br /&gt;[http://www.imdb.com/name/nm0000045/ IMDb]'''
}}
[[Ӳкерчĕк:Bruce Lee as Kato 1967.jpg|мини|справа|Брюс Ли]]
'''Брюс Ли''' ({{lang-en|Bruce Lee}}); [[Китай ячĕсем|ача чухнехи ячĕ]] — '''Ли Сяолун''' ({{lang-zh|李小龙}}, {{lang-en|Li Xiao Long}}, {{lang-ru|Пĕчĕк Дракон}}), çитĕнсен — '''Ли Чжэньфань''' ({{lang-zh|李振藩}}, {{lang-en|Lee Jun Fan}}); [[чӳк, 27]], [[1940]] çул, [[Сан-Франциско]] — [[утă, 20]], [[1973]] çул, [[Гонконг]]) — китай çапăçав ӳнерĕсен реформаторĕ, [[гонконг]] тата [[АПШ|американ]] [[киноактёр]]ĕ, [[режиссёр]]ĕ, [[сценарист|сценарисчĕ]], [[продюсер]]ĕ, [[философ]].
[[File:Hong kong bruce lee statue.jpg|thumb|]]

== Кун-çулĕ ==

== Çавăн пекех ==
* [[Ли Брэндон|Брэндон Ли]]
* [[Ли Шеннон|Шеннон Ли]]
* [[Ли Джет|Джет Ли]]

== Вуламалли ==
* {{Cite book|first=Michael|last= Dorgan|пуçелĕк=Bruce Lee's Toughest Fight|url=http://www.kungfu.net/brucelee.html|publisher=EBM Kung Fu Academy|çул=1980|accessdate=27 December 2009}}
* {{cite book|first=Jesse R.|last=Glover|пуçелĕк=Bruce Lee Between Win Chun and Jeet Kune Do|çул=1976|publisher=Unspecified vendor|isbn=0-9602328-0-X}}
* {{Cite book|first=John|last=Little|пуçелĕк=Words of the Dragon: Interviews 1958–1973 (Bruce Lee)|çул=1997|url=http://books.google.ca/books?id=wg_A0aBLg_IC&amp;lpg=PP1&amp;dq=Words%20of%20the%20Dragon%3A%20Interviews%201958%E2%80%931973%20(Bruce%20Lee)&amp;pg=PP1#v=onepage&amp;q&amp;f=true|isbn=0-8048-3133-5|publisher=Tuttle Publishing}}
* {{Cite book|first=John|last=Little|пуçелĕк=Bruce Lee: A Warrior's Journey (video)|çул=2000|url=http://www.imdb.com/title/tt0297814/}}
* {{Cite book|first=Wong Shun|last=Leung|пуçелĕк=BRUCE LEE AND HIS FRIENDSHIP WITH WONG SHUN LEUNG|year=article|publisher=|url=http://www.wongvingtsun.co.uk/wslbl.htm}}
* {{Cite book|first=David|last=Peterson|пуçелĕк=interview by David Peterson with Rolf Clausnitzer|year=article|url=http://home.vtmuseum.org/articles/peterson/rolfint.php}}
* {{Cite book|first=youtube|last=video1|пуçелĕк=Wan Kam Leung recalls Bruce lee fighting with Wong Shun Leung|year=youtube|url=http://www.youtube.com/watch?v=LjuYLc4kt7w}}
* {{Cite book|first=youtube|last=video2|пуçелĕк=Wong Shun Leung and Bruce Lee|year=youtube|url=http://www.youtube.com/watch?v=_b2mqMGOcBM}}
* {{citation | last = Little | first = John | пуçелĕк = Bruce Lee: The Art of Expressing the Human Body | publisher = [[Tuttle Publishing]] |çул=1998}}.
* {{citation|first=Jack|last=Vaughn|пуçелĕк=The Legendary Bruce Lee|publisher=Ohara|çул=1986}}.
* ''Yılmaz, Yüksel (2008). Jeet Kune Do’nun Felsefesi, İstanbul, Turkey: Yalın Yayıncılık, ISBN 978-9944-313-67-4.''

== Асăрхавсем ==
{{асăрхавсем|20em}}

== Каçăсем ==
{{Çӳрев
|Портал =
|Викисăмахсар =
|Викикĕнеке =
|Викикаларăш = Ли, Брюс
|Викиампар = Bruce Lee
|Метавики =
}}
* [http://www.bruce-li.ru Брюс Ли: много информации и редких материалов о актёре] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210301215039/https://bruce-li.ru/ |date=2021-03-01 }}
* [http://www.wolfreactor.ru/?p=6481 Интервью с Брюсом Ли (полная версия и видео)]
* [http://fanbrucelee.narod.ru/Oglavlenie.htm Очень подробная биография]
* [http://nnm.uz/interesting/pics/44197-ucheniki-bryusa-li.html Ученики Брюса Ли] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130901000118/http://nnm.uz/interesting/pics/44197-ucheniki-bryusa-li.html |date=2013-09-01 }}
* [http://peoples.ru/art/cinema/actor/brucelee/ Раздел Брюса Ли на сайте «peoples.ru»]
* {{imdb name|id=0000045|name=Брюс Ли}}
* [http://bruceleefoundation.com Фонд Брюса Ли]{{Ĕçлемен каçă|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{ref-en}}
* [http://bruceleedivinewind.com/gungfu.html Эссе Брюса Ли о кунг-фу]{{ref-en}}
* [http://hkcinema.ru/newforum/lofiversion/index.php/t2053.html Был ли Брюс на самом деле мастером БИ?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140831061732/http://hkcinema.ru/newforum/lofiversion/index.php/t2053.html |date=2014-08-31 }}
* [http://www.auto-rostov.ru/index.php?showtopic=48405&amp;page=3 Брюс Ли: разочарование через годы]
* [http://maniacworld.com/bruce_lee_8.htm Bruce Lee Интервью Брюса Ли] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140209163523/http://www.maniacworld.com/bruce_lee_8.htm |date=2014-02-09 }}{{ref-en}}
* [http://allbrucelee.com/article/why_bruce_lee_turned_to_weight_t.htm Методы тренировок Брюса Ли]{{ref-en}}
* [http://www.youtube.com/watch?v=21bq5xGe7pU&amp;feature=channel_page Интервью дочери Брюса Ли — Шэннон Ли видео-веб-порталу — game.trailers.com]
* [http://www.vtvplus.com.ua/lang/ua/projects/art-in-time/33062-bryus-l.html Телепередача о Брюсе Ли на vtvplus.com.ua] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180617120349/http://www.vtvplus.com.ua/lang/ua/projects/art-in-time/33062-bryus-l.html |date=2018-06-17 }}

{{Библиоинформаци}}
[[Категори:Пайăр çынсем:Китай]]
[[Категори:Брюс Ли| ]]
[[Категори:Çапăçав мелĕсен ăстисем]]</text>
      <sha1>0e6oxpkp119ufp4ora83bpxdk8pzq6g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Дубовской Николай Никанорович</title>
    <ns>0</ns>
    <id>83688</id>
    <revision>
      <id>877799</id>
      <parentid>862964</parentid>
      <timestamp>2026-09-22T10:11:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>28304</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>877799</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3311" sha1="mtqi2wjzq2qo51mqttpd92kh22wod0q" xml:space="preserve">{{Ӳкерçĕ
 |фон                  = 
 |ят                   = Николай Никанорович Дубовской
 |тăван ят             = 
 |çуралнă чухнехи ят   =  
 |ӳкерчĕк           =  Nikolay Dubovskoy02.jpg
 |анлăшĕ               =  
 |ӳкерчĕке ăнлантарни = 
 |çуралнă вăхăт= 
 |çуралнă вырăн        = 
 |вилнĕ вăхăт=      
 |вилнĕ вырăн= 
 |пулса тухни=
 |гражданлăх=  
 |жанр                 = 
 |вĕренӳ               = 
 |стиль                = 
 |ĕçсем                = 
 |сĕм                  =  
 |сĕм янă              = 
 |викиампар= Category:Nikolay Dubovskoy
}}

'''Николай Никанорович Дубовской''' — (5 (17) раштав 1859, Новочеркасск — 28 нарӑс 1918, Петроград) — вырӑс сӑрӑ-ӳнер шкулӗн XIX тата XX ӗмӗрсен чиккин пултаруллӑ ҫутҫанталӑк сӑнарҫисенчен пӗри, паллӑ пӗрлӗх ӗҫченӗ. 

== Пурнӑҫӗ ==

== Пултарулӑхӗ ==
&lt;gallery perrow=6 widths=200 heights=200&gt;
File:Nikolay Dubovskoy Zemlya 1894.jpg
File:Dubovskoy Before a thunderstorm Nizhny Tagil.jpg
File:Nikolay Dubovskoy Twilight 1909.jpg
File:Nikolay Dubovskoy Morskoy vid c parusami.jpg
File:Nikolay Dubovskoy Sumerki 1897.jpg
File:Dubovskoy First Snow.jpg
File:Nikolay Dubovskoy Peysazh s lodkoy 1890s.jpg
File:Nikolay Dubovskoy Na Volge 1892.jpg
File:Nikolay Dubovskoy The South.jpg
&lt;/gallery&gt;

== Вуламалли ==
*Ткач, М. И. Энциклопедия пейзажа — М.: Олма-Пресс, 2002. сс. 135—136 (рус.)  (Проверено 22 июня 2010)
*Романовский, А. С. Пейзаж в русской живописи. 2008, Италия. 416 с. 633 илл. ISBN 978-5-7793-1478-7 (рус.)  (Проверено 1 июля 2010)
*С. Н. Кондаков. Юбилейный справочник Императорской Академии художеств. 1764-1914. — Спб.: Товарищество Р.Голике и А.Вильборг, 1915. — Т. 1. — С. 63. — 454 с.

== Каҫӑсем ==
* [http://bse.sci-lib.com/article034191.html Дубовской Н. Н. в Большой советской энциклопедии]{{ref-ru}} 
* [http://www.krugosvet.ru/enc/kultura_i_obrazovanie/izobrazitelnoe_iskusstvo/DUBOVSKO_NIKOLA_NIKANOROVICH.html Дубовской Н. Н. в Энциклопедии «Кругосвет»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121114110825/http://www.krugosvet.ru/enc/kultura_i_obrazovanie/izobrazitelnoe_iskusstvo/DUBOVSKO_NIKOLA_NIKANOROVICH.html |date=2012-11-14 }}{{ref-ru}} 
* [http://memblog.ru/testovaya/dubovskoj-nikolaj-nikanorovich Художественная галерея В.Толстых]{{Ĕçлемен каçă|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{ref-ru}} 
* [http://www.rodon.org/art-071023130134 Дубовской Н. Н. на портале «Родон»]{{ref-ru}} 
* [http://funeral-spb.narod.ru/necropols/smolenskoep/tombs/dubovskoy/dubovskoy.html Надгробие и могила Н. Н. Дубовского)]{{ref-ru}}</text>
      <sha1>mtqi2wjzq2qo51mqttpd92kh22wod0q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Сторожёвка (Сарӑту облаҫӗ)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>116967</id>
    <revision>
      <id>877794</id>
      <parentid>877335</parentid>
      <timestamp>2026-09-22T02:51:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Max Tenche</username>
        <id>25572</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>877794</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6596" sha1="kae8xga3mcbdax21ow80ccidem0dcri" xml:space="preserve">{{Пӗлтерӗшсем|Сторожевка}}
{{ПВ64
|ят = Сторожёвка
|ӳкерчӗк = 
|Статус = Сала
|Муниципаллӑ район = 
|Муниципаллӑ йӗркеленӳ = Сарӑту хула округӗ
|Никӗсленӳ вӑхӑчӗ = 1798
|Халӑх йышӗ = {{Пурӑнан халӑх| Сторожевка (Саратовская область) | тс }} ({{Пурӑнан халӑх| Сторожевка (Саратовская область) | г }})
|Малтанхи ятсем = 
|Почта индексӗ = 412192
|ОКАТО кочӗ = 63 246 857 001
|Сехет тӑрӑхӗ = Самар вӑхӑчӗ
}}

'''Сторожёвка''' — [[Сарӑту облаҫӗ]]н ([[РФ]]) [[Сарӑту хула округӗ]]н [[Гагарин районӗ (Сарӑту облаҫӗ)|Гагарин районӗнчи]] Сторожевка территориллӗ тытӑмӗнче вырнаҫнӑ [[сала]]. [[2005]]-[[2025]] ҫ. пӑрахӑҫланӑ [[Сторожёвка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ]]н ([[Татищево районӗ]]) [[администрациллӗ центр]]ӗ пулнӑ, 2025 ҫултан Сторожёвка территориллӗ тытӑмӗн центрӗ..

== Истори ==
[[1800|1800 ҫултан]] пурӑнан вырӑн ҫинчен пӗрремӗш хут асӑннӑ пулса тӑнӑ.

Сарӑту ведомоҫӗнче ҫырнӑ:
''Ҫӗнетсе пурӑнан Сторожевка ялӗнче: Николай Сторожев титулярлӑ канашҫӑн — 15 чун (ҫынни пур), Платон Сторожев майорӑн — 10 чун.''&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://elib.shpl.ru/ru/nodes/13402-t-4-vyp-3-1894#page/212/mode/flip-book/zoom/5 |title=''Ведомость учиненная в Саратовской казённой палате, о числе состоящих по г. Саратову помещичьих дворовых людей и в округе оного в разных селениях крестьян. С которой послана копия к генеральному землемеру Томилину июля 2-го дня 1800 г. Труды СУАК Том 4 Выпуск 3'' |access-date=2016-01-29 |archive-date=2016-10-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161001063122/http://elib.shpl.ru/ru/nodes/13402-t-4-vyp-3-1894#page/212/mode/flip-book/zoom/5 |deadlink=no }}&lt;/ref&gt;

[[1862|1862 ҫултан]] хуҫасен ялӗнче — 34 кил-йыш, вӗсенчен арҫын - 114, хӗрарӑм - 117, пӗтӗмлетӳ - 231.&lt;ref name ='1862cul'&gt;''Списки населённых мест Саратовской губернии. 1862г''&lt;/ref&gt;

[[1911|1911 ҫултан]] Широкое вулӑсӗн йышӗнчи, 1 арҫын чиркӳ шкулӗ, 1 земски шкулӗ, 1 [[Ял хуҫалӑхӗ|я/х]] пӗрлешӗвӗ (иртнӗ Бурков) — 41 кил-йыш, арҫын - 118, хӗрарӑм - 122, пӗтӗмлетӳ - 240 ҫын пулнӑ&lt;ref name ='1911cul'&gt;''Списки населённых мест Саратовской губернии. 1911г''&lt;/ref&gt;. 

[[2005]]-[[2025]] ҫ. ял [[Татищево районӗ]]н [[Сторожёвка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ]]н йышӗнче пулнӑ, унтан [[Сарӑту хула округӗ]]н [[Гагарин районӗ (Сарӑту облаҫӗ)|Гагарин районне]] кӗнӗ&lt;ref name=&quot;N43-ЗСО&quot;&gt;[https://docs.cntd.ru/document/467733082#64U0IK ЗАКОН САРАТОВСКОЙ ОБЛАСТИ от 28 марта 2022 года N 43-ЗСО «О преобразовании Сторожевского муниципального образования Татищевского муниципального района Саратовской области, муниципального образования &quot;Город Саратов&quot; и внесении изменений в некоторые законодательные акты Саратовской области»]&lt;/ref&gt;.

&lt;center&gt;
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;200&quot; caption=&quot;Историллӗ карттӑсем ҫинчи Сторожёвка ялӗ&quot;&gt;
Ӳкерчĕк:Карта111.jpg|mini|'''Генераллӑ пайланин карттин Фрагменчӗ [[1798|1798 ҫул]]'''
Ӳкерчĕк:Карта3214.jpg|mini|'''Шуберт карттин фрагменчӗ [[1844|1844 ҫул]]'''
Ӳкерчĕк:Карта5421.jpg|mini|'''&quot;Сарӑту кӗпӗрнин пурӑнан вырӑнсен ят-йышӗсем&quot;&lt;ref name ='1911cul'/&gt; кӗнекинчи карттӑн фрагменчӗ [[1911|1911 ҫул]]'''
&lt;/gallery&gt;
&lt;/center&gt;

== Халӑх ==
{{ Пурӑнан халӑх | Сторожевка (Саратовская область) }}

== Асăрхавсем ==
{{Асăрхавсем}}

== Вуламалли ==
* {{Cite web|url=http://www.lingvarium.org/russia/settlem-database.shtml|title=База данных «Этно-языковой состав населённых пунктов России»|author=Коряков Ю.Б.|website=|date=|publisher=|access-date=2020-11-13|archive-date=2017-11-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20171116115903/http://www.lingvarium.org/russia/settlem-database.shtml|deadlink=no}}
* [https://oldsaratov.ru/sites/default/files/attachments/comments/forum/2020-08/kozinets_s_b_toponimicheskiy_slovar_saratovskoy_oblasti.pdf Козинец С.Б. Сарӑту облаҫӗн топонимиллӗ сӑмахсарӗ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211109165817/https://oldsaratov.ru/sites/default/files/attachments/comments/forum/2020-08/kozinets_s_b_toponimicheskiy_slovar_saratovskoy_oblasti.pdf |date=2021-11-09 }}

== Каҫӑсем ==
*[http://srtv.old.gks.ru/wps/wcm/connect/rosstat_ts/srtv/ru/census_and_researching/census/national_census_2010/score_2010/ Численность и размещение населения Саратовской области. Статистический сборник. 2012] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210908183629/http://srtv.old.gks.ru/wps/wcm/connect/rosstat_ts/srtv/ru/census_and_researching/census/national_census_2010/score_2010/ |date=2021-09-08 }}

{{Сарӑту облаҫӗн Гагарин районӗ}}

[[Категори:Сарӑту облаҫӗн Гагарин районӗнчи пурӑнан вырӑнсем]]
[[Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа]]</text>
      <sha1>kae8xga3mcbdax21ow80ccidem0dcri</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Гагарин районӗ (Сарӑту облаҫӗ)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>129303</id>
    <revision>
      <id>877796</id>
      <parentid>877431</parentid>
      <timestamp>2026-09-22T03:37:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Max Tenche</username>
        <id>25572</id>
      </contributor>
      <comment>/* Каҫӑсем */</comment>
      <origin>877796</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3147" sha1="81mthbj02s9xybwhhpt9mu4ysrpqwwt" xml:space="preserve">{{Пӗлтерӗшсем|Гагарин районӗ}}

'''Гагарин районӗ''' ({{lang-ru|Гагаринский район}}) — [[РФ]]-н [[Сарӑту облаҫӗ]]нчи администрациллӗ район. {{Тулли дата|2022|01|1}} пӑрахӑҫланӑ [[Сарӑту районӗ]]нчен ҫӗнетсе ҫӗнӗ район йӗркеленӗ. {{Тулли дата|2022|05|13}} ҫӗнӗ района &quot;Гагарин районӗ&quot; ят панӑ.

== Администрациллӗ тытӑмлӑх ==
Департамент ертӳҫи — Бьятенко Владимир Анатольевич&lt;ref name=&quot;сайт&quot;&gt;[https://saratovmer.ru/rayony/gagarinskiy/administraciya/ Сайт Гагаринского района]&lt;/ref&gt;.

Гагарин районӗ йышӗнчи 13 территориллӗ тытӑм (ТТ, {{lang-ru|территориальное управление}}) йӗркеленӗ&lt;ref name=&quot;сайт&quot;/&gt;:
# Александровка ТТ - [[Тепличный (Сарӑту облаҫӗ)|Тепличный]] посёлокӗ.
# Багаевка ТТ - [[Багаевка]] сали
# Вольновка ТТ - [[Шевырёвка (Вольновка территориллӗ тытӑмӗ)|Шевырёвка]] сали
# Дубки ТТ - [[Дубки (Сарӑту облаҫӗ)|Дубки]] посёлокӗ
# Михайловка ТТ - [[Михайловка (Гагарин районӗ)|Михайловка]] сали
# Расково ТТ - [[Расково]] посёлокӗ
# Рыбушка ТТ - [[Рыбушка]] сали
# Сторожёвка ТТ - [[Сторожёвка (Сарӑту облаҫӗ)|Сторожёвка]] сали
# Синенькие ТТ - [[Синенькие (Гагарин районӗ)|Синенькие]] сали
# Соколовый ТТ - [[Соколовый]] хеп
# Хӗрлӗ Октябрь ТТ - [[Хӗрлӗ Октябрь (хула евӗрлӗ посёлок, Сарӑту облаҫӗ)|Хӗрлӗ Октябрь]] хеп
# Хӗрлӗ Текстильщик ТТ - [[Хӗрлӗ Текстильщик]] хеп
# Усть-Курдюм ТТ - [[Усть-Курдюм]] сали

== Паллӑ вырӑнсем ==
[[Курдюм (сала, Сарӑту облаҫӗ)|Курдюм]] сали патӗнчи [[Ылтӑн Урта]]н авалхи хули пулнӑ, ӑна [[1915|1915 ҫулта]] А. А. Коротков тӗпченӗ. Унта Ылтӑн Урта [[Керамика|керамикин]] пайӗсем, [[Укек]]ре тунӑ [[дирхем]] ([[1266]] — [[1322|1322 ҫулсенче]] кӑларнӑ), [[Руҫ|авалхи вырӑс]] савӑчӗн пайӗ уҫнӑ.

== Асӑрхавсем ==
{{Асӑрхавсем}}

== Каҫӑсем ==
* [https://www.saratovmer.ru/rayony/department/ Департамент Гагаринского района]

{{Сарӑту хула округӗ}}
{{Сарӑту облаҫӗ}}

[[Категори:Алфавите кура администрациллӗ виҫесем]]
[[Категори:Гагарин районӗ (Сарӑту облаҫӗ)| ]]</text>
      <sha1>81mthbj02s9xybwhhpt9mu4ysrpqwwt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Анас</title>
    <ns>0</ns>
    <id>130867</id>
    <revision>
      <id>877788</id>
      <parentid>877686</parentid>
      <timestamp>2026-09-22T01:54:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>28304</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>877788</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1523" sha1="cu0oa2zow1a33coqqzpbgptbyi1zhln" xml:space="preserve">[[File:Edgar Germain Hilaire Degas 084.jpg|thumb|Edgar Germain Hilaire Degas 084]]

'''Анас''', е '''Анаслу''', е '''Анаслав''' - уйрăм  рефлекс.   

== Асăрхавсем ==
{{Асăрхавсем}}

== Литература ==
* {{ВТ-ЭСБЕ|Анас}}
* {{статья|ссылка=https://cyberleninka.ru/article/n/proizvolnaya-zevota-kak-gipoksicheskaya-protsedura|автор=Шушков С.В.|заглавие=ПРОИЗВОЛЬНАЯ ЗЕВОТА КАК ГИПОКСИЧЕСКАЯ ПРОЦЕДУРА|год=2020|издание=Бюллетень физиологии и патологии дыхания|номер=77}}

== Каçăсем ==
{{wiktionary|анс}}
{{Навигаци|Тема=Фото}}
* [https://www.nlm.nih.gov/medlineplus/ency/article/003096.htm Yawning — excessive] // MedlinePlus Medical Encyclopedia, 2015{{ref|en}}
* [https://www.loc.gov/rr/scitech/mysteries/yawn.html Why do we yawn?] // Library of Congress{{ref|en}}
* [http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/magazine/6270036.stm Why is yawning contagious?] // BBC. 5 July 2007{{ref|en}}
* [http://news.discovery.com/human/health/yawning-social-behavior.htm Why Is Yawning Contagious?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160515182427/http://news.discovery.com/human/health/yawning-social-behavior.htm |date=2016-05-15 }} // Discovery, SEP 15, 2010{{Ref|en}}
{{Тулаш каçăсем}}

[[Категори:Симптомсем, алфавитпа]]
[[Категори:Рефлекссем]]</text>
      <sha1>cu0oa2zow1a33coqqzpbgptbyi1zhln</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Константиновка (Хӗрлӗ Кут районӗ)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>130890</id>
    <revision>
      <id>877782</id>
      <parentid>877775</parentid>
      <timestamp>2026-09-21T15:28:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Max Tenche</username>
        <id>25572</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Каҫӑсем */</comment>
      <origin>877782</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10339" sha1="sxt0aqt0i88y43fjwhi9366tdled2v4" xml:space="preserve">{{Пӗлтерӗшсем|Константиновка}}
{{ПВ64
|ят = Константиновка
|ӳкерчӗк = 
|Статус = Сала
|Муниципаллӑ район = Хӗрлӗ Кут районӗ
|Муниципаллӑ йӗркеленӳ = Логиновка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Сарӑту облаҫӗ){{!}}Логиновка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ
|Никӗсленӳ вӑхӑчӗ = [[1859]]
|Халӑх йышӗ = {{Население| Константиновка (Краснокутский район, Саратовская область) | тс }} ({{Население| Константиновка (Краснокутский район, Саратовская область) | г }})
|Малтанхи ятсем = 1927 ҫулччен — ''Константиновка'' (''Шиллинг, Ней-Шиллинг)''&lt;br/&gt;1942 ҫулччен — ''Шиллинг''
|Почта индексӗ = 413251
|ОКАТО кочӗ = 	63 223 845 003
|Сехет тӑрӑхӗ = Самар вӑхӑчӗ
}}

'''Константиновка''' — [[Сарӑту облаҫӗ]]н ([[РФ]]) [[Хӗрлӗ Кут районӗ]]нчи [[Логиновка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Сарӑту облаҫӗ)|Логиновка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗнче]] вырнаҫнӑ [[сала]].

[[1859|1859 ҫулта]] Шиллинг (Ней-Шиллинг) ятлӑ нимӗҫ колонийӗ пек никӗсленӗ&lt;ref name = &quot;TSOS&quot;&gt;[https://oldsaratov.ru/sites/default/files/attachments/comments/forum/2020-08/kozinets_s_b_toponimicheskiy_slovar_saratovskoy_oblasti.pdf Козинец С.Б. Топонимический словарь Саратовской области] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211109165817/https://oldsaratov.ru/sites/default/files/attachments/comments/forum/2020-08/kozinets_s_b_toponimicheskiy_slovar_saratovskoy_oblasti.pdf |date=2021-11-09 }}&lt;/ref&gt;..

== Географи ==
Сала [[Анатри Атӑл леш ен]]че, [[Тухӑҫ-Европа тӳремлӗхӗ|Тухӑҫ Европа тӳремлӗхӗ]]н [[Сӑрт тӳремлӗхӗ]]н чиккинче, [[Еруслан (юханшыв)|Еруслан юханшывӗн]] сулахай хӗрринче ([[Логиновка (Сарӑту облаҫӗ)|Логиновкӑна]] хирӗҫ) вырнаҫать&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.etomesto.ru/map-atlas_topo-russia/?z=1&amp;x=47.078811631478&amp;y=50.992196957841 |title=Топографическая карта Европейской России&lt;!-- Заголовок добавлен ботом --&gt; |access-date=2015-12-16 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304191541/http://www.etomesto.ru/map-atlas_topo-russia/?z=1&amp;x=47.078811631478&amp;y=50.992196957841 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;. Сала вырнаҫӑвӗн рельефӗ — вашӑк. Вырӑнти тӑпра — тӑварак тата кӑшт тӑварланӑ. Тӑпра тӑмран тата тӑмлӑ тӑпра&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.etomesto.ru/map-atlas_pochvennaya-karta/?z=1&amp;x=47.078811631478&amp;y=50.992196957841 |title=Почвенная карта России&lt;!-- Заголовок добавлен ботом --&gt; |access-date=2015-12-16 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304212843/http://www.etomesto.ru/map-atlas_pochvennaya-karta/?z=1&amp;x=47.078811631478&amp;y=50.992196957841 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;.

Автоҫулпа Константиновкӑран район центрӗччен [[Хӗрлӗ Кут]]чен инҫӗш — 12 км, облаҫ центрӗччен [[Сарӑту]]ччен — 120 км.

Константиновкӑпа юнашар вырнаҫнӑ пурӑнан вырӑнсем: [[Логиновка (Сарӑту облаҫӗ)|Логиновка]], [[Рудня (Сарӑту облаҫӗ)|Рудня]], [[Дьяконовка (Сарӑту облаҫӗ)|Дьяконовка]], [[Зооветтехникум]].

== Ятпа истори ==
[[1859|1859 ҫулта]] [[Макаровка (Волгоград облаҫӗ)|Макаровка]] (Меркель), [[Высокое (Сарӑту облаҫӗ)|Гололобовка]] (Денгоф), Поповка (Куттер), [[Ключи (Красноармейск районӗ)|Ключи]] (Моор), [[Сосновка (Красноармейск районӗ)|Сосновка]] (Шиллинг) колонийӗсенчен пурӑнакансемпе никӗсленӗ. Малтан Еруслан колонист округӗн йышне, унтан [[Самар кӗпӗрни]]н [[Новоузенск уесӗ]]н Тури Еруслан вулӑсӗн йышне кӗнӗ. Колонире [[нимӗҫсем]] [[Лютеранлӑх|лютерансем]] пурӑннӑ, салара лютеран чиркӗ, икӗ шкул: земство тата чиркӳ-прихут шкулӗсем, 4 ҫил арманӗ пулнӑ&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://wolgadeutsche.ru/list/konstantinowka.htm |title=DIE GESCHICHTE DER WOLGADEUTSCHEN = Шиллинг (Константиновка)&lt;!-- Заголовок добавлен ботом --&gt; |access-date=2015-12-16 |archive-date=2016-01-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160131093408/http://wolgadeutsche.ru/list/konstantinowka.htm |url-status=live }}&lt;/ref&gt;.

[[1918|1918 ҫултан]] Лангенфельд (Еруслан) районӗн, [[1922|1922 ҫултан]] [[Атӑлҫи нимӗҫӗсен Ӗҫ коммуни]]н ([[1924|1924 ҫултан]] [[Атӑлҫи нимӗҫӗсен АССР]]) [[Хӗрлӗ Кут кантонӗ]]н йышне кӗнӗ

[[Атӑл тӑрӑхӗнчи выҫлӑх (1921—1922)|Атӑлҫири выҫлӑх]] вӑхӑтӗнче салара 35 кӑна ача ҫуралнӑ, 105 ҫын вара вилнӗ&lt;ref name=&quot;2006K&quot;&gt;&lt;/ref&gt;.

[[1926|1926 ҫулта]] салара коопераци лавкки, ялхуҫалӑх кредиторлӑ юлташлӑхӗ, пуҫламӑш шкулӗ, вуламалли ҫурт, ял канашӗ пулнӑ, [[1927|1927 ҫулта]] ПВӖК йышӑнӑвӗпе «''Об изменениях в административном делении Автономной С.С.Р. Немцев Поволжья и о присвоении немецким селениям прежних наименований, существовавших до 1914 года''» Константиновка салине кивӗ нимӗҫ Шиллинг ячӗ панӑ&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://wolgadeutsche.ru/diesendorf/dekrety/03.htm |title=GESCHICHTE DER WOLGADEUTSCHEN = Постановление ВЦИК об изменениях в административном делении АССР НП и о восстановлении традиционных названий её немецких селений (1927) |access-date=2015-12-16 |archive-date=2015-11-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151123231157/http://wolgadeutsche.ru/diesendorf/dekrety/03.htm |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Кунчченхи вӑхӑтра икӗ ят усӑ курнӑ: вырӑсла - Константиновка, нимӗҫле - Шиллинг&lt;/ref&gt;.

[[1941|1941 ҫулта]] [[ССРП-ри нимӗҫсен депортацийӗ|нимӗҫ халӑхне депортациленӗ]]. Атӑлҫи нимӗҫӗсен АССР-а пӑрахӑҫланинчен ку салана, ӗлӗкхи Хӗрлӗ Кут кантонӗн ытти пурӑнан вырӑнсене пек, [[Сарӑту облаҫӗ]]н йышне кӗртнӗ. Унтан салана ''Константиновка'' ячӗ таврӑнтарнӑ.

== Халӑх ==
{{Пурӑнан халӑх| Константиновка (Краснокутский район, Саратовская область) }}

; Национальный состав
2002 ҫулта — [[вырӑссем]] - 58 %&lt;ref name = &quot;Коряков&quot;&gt;{{cite web|url = http://lingvarium.org/russia/BD/2015/Saratovskaja1.xls|author = [[Коряков, Юрий Борисович|Коряков Ю. Б.]]|title = База данных «Этно-языковой состав населённых пунктов России»|access-date = 2018-03-29|archive-date = 2018-03-24|archive-url = https://web.archive.org/web/20180324225150/http://lingvarium.org/russia/BD/2015/Saratovskaja1.xls|url-status = live}}&lt;/ref&gt;. [[1931|1931 ҫулта]] вара [[нимӗҫсем]] салари хулӑх йышӗн 96 % ытла пулнӑ.&lt;ref name='2006K'/&gt;

== Асӑрхавсем ==
{{Асӑрхавсем|2}}

== Вуламалли ==
* {{Cite web|url=http://www.lingvarium.org/russia/settlem-database.shtml|title=База данных «Этно-языковой состав населённых пунктов России»|author=Коряков Ю.Б.|website=|date=|publisher=|access-date=2020-11-13|archive-date=2017-11-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20171116115903/http://www.lingvarium.org/russia/settlem-database.shtml|deadlink=no}}
* {{кĕнеке |автор = Козинец С.Б. |пуçелĕк = Сарӑту облаҫӗн топонимиллӗ сӑмахсарӗ |каçă = https://oldsaratov.ru/sites/default/files/attachments/comments/forum/2020-08/kozinets_s_b_toponimicheskiy_slovar_saratovskoy_oblasti.pdf |вырăн = Сарӑту |издательство = &quot;Саратовский справочник&quot; |çул = 2015 |isbn = 978-5-91879-282-7}}

== Каҫӑсем ==
*[http://srtv.old.gks.ru/wps/wcm/connect/rosstat_ts/srtv/ru/census_and_researching/census/national_census_2010/score_2010/ Численность и размещение населения Саратовской области. Статистический сборник. 2012] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210908183629/http://srtv.old.gks.ru/wps/wcm/connect/rosstat_ts/srtv/ru/census_and_researching/census/national_census_2010/score_2010/ |date=2021-09-08 }}

{{Хӗрлӗ Кут районӗ}}

[[Категори:Хӗрлӗ Кут районӗнчи пурӑнан вырӑнсем]]
[[Категори:1859 ҫулта никӗсленӗ пурӑнан вырӑнсем]]</text>
      <sha1>sxt0aqt0i88y43fjwhi9366tdled2v4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>877792</id>
      <parentid>877782</parentid>
      <timestamp>2026-09-22T02:25:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Max Tenche</username>
        <id>25572</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>йӑнӑшсем</comment>
      <origin>877792</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10338" sha1="j5r5mbbc3pe5z7z5yiwhlkee6cd8rhj" xml:space="preserve">{{Пӗлтерӗшсем|Константиновка}}
{{ПВ64
|ят = Константиновка
|ӳкерчӗк = 
|Статус = Сала
|Муниципаллӑ район = Хӗрлӗ Кут районӗ
|Муниципаллӑ йӗркеленӳ = Логиновка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Сарӑту облаҫӗ){{!}}Логиновка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ
|Никӗсленӳ вӑхӑчӗ = [[1859]]
|Халӑх йышӗ = {{Население| Константиновка (Краснокутский район, Саратовская область) | тс }} ({{Население| Константиновка (Краснокутский район, Саратовская область) | г }})
|Малтанхи ятсем = 1927 ҫулччен — ''Константиновка'' (''Шиллинг, Ней-Шиллинг)''&lt;br/&gt;1942 ҫулччен — ''Шиллинг''
|Почта индексӗ = 413251
|ОКАТО кочӗ = 	63 223 845 003
|Сехет тӑрӑхӗ = Самар вӑхӑчӗ
}}

'''Константиновка''' — [[Сарӑту облаҫӗ]]н ([[РФ]]) [[Хӗрлӗ Кут районӗ]]нчи [[Логиновка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Сарӑту облаҫӗ)|Логиновка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗнче]] вырнаҫнӑ [[сала]].

[[1859|1859 ҫулта]] Шиллинг (Ней-Шиллинг) ятлӑ нимӗҫ колонийӗ пек никӗсленӗ&lt;ref name = &quot;TSOS&quot;&gt;[https://oldsaratov.ru/sites/default/files/attachments/comments/forum/2020-08/kozinets_s_b_toponimicheskiy_slovar_saratovskoy_oblasti.pdf Козинец С.Б. Топонимический словарь Саратовской области] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211109165817/https://oldsaratov.ru/sites/default/files/attachments/comments/forum/2020-08/kozinets_s_b_toponimicheskiy_slovar_saratovskoy_oblasti.pdf |date=2021-11-09 }}&lt;/ref&gt;.

== Географи ==
Сала [[Анатри Атӑл леш ен]]че, [[Тухӑҫ-Европа тӳремлӗхӗ|Тухӑҫ Европа тӳремлӗхӗ]]н [[Сӑрт тӳремлӗхӗ]]н чиккинче, [[Еруслан (юханшыв)|Еруслан юханшывӗн]] сулахай хӗрринче ([[Логиновка (Сарӑту облаҫӗ)|Логиновкӑна]] хирӗҫ) вырнаҫать&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.etomesto.ru/map-atlas_topo-russia/?z=1&amp;x=47.078811631478&amp;y=50.992196957841 |title=Топографическая карта Европейской России&lt;!-- Заголовок добавлен ботом --&gt; |access-date=2015-12-16 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304191541/http://www.etomesto.ru/map-atlas_topo-russia/?z=1&amp;x=47.078811631478&amp;y=50.992196957841 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;. Сала вырнаҫӑвӗн рельефӗ — вашӑк. Вырӑнти тӑпра — тӑварак тата кӑшт тӑварланӑ. Тӑпра тӑмран тата тӑмлӑ тӑпра&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.etomesto.ru/map-atlas_pochvennaya-karta/?z=1&amp;x=47.078811631478&amp;y=50.992196957841 |title=Почвенная карта России&lt;!-- Заголовок добавлен ботом --&gt; |access-date=2015-12-16 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304212843/http://www.etomesto.ru/map-atlas_pochvennaya-karta/?z=1&amp;x=47.078811631478&amp;y=50.992196957841 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;.

Автоҫулпа Константиновкӑран район центрӗччен [[Хӗрлӗ Кут]]чен инҫӗш — 12 км, облаҫ центрӗччен [[Сарӑту]]ччен — 120 км.

Константиновкӑпа юнашар вырнаҫнӑ пурӑнан вырӑнсем: [[Логиновка (Сарӑту облаҫӗ)|Логиновка]], [[Рудня (Сарӑту облаҫӗ)|Рудня]], [[Дьяконовка (Сарӑту облаҫӗ)|Дьяконовка]], [[Зооветтехникум]].

== Ятпа истори ==
[[1859|1859 ҫулта]] [[Макаровка (Волгоград облаҫӗ)|Макаровка]] (Меркель), [[Высокое (Сарӑту облаҫӗ)|Гололобовка]] (Денгоф), Поповка (Куттер), [[Ключи (Красноармейск районӗ)|Ключи]] (Моор), [[Сосновка (Красноармейск районӗ)|Сосновка]] (Шиллинг) колонийӗсенчен пурӑнакансемпе никӗсленӗ. Малтан Еруслан колонист округӗн йышне, унтан [[Самар кӗпӗрни]]н [[Новоузенск уесӗ]]н Тури Еруслан вулӑсӗн йышне кӗнӗ. Колонире [[нимӗҫсем]] [[Лютеранлӑх|лютерансем]] пурӑннӑ, салара лютеран чиркӗ, икӗ шкул: земство тата чиркӳ-прихут шкулӗсем, 4 ҫил арманӗ пулнӑ&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://wolgadeutsche.ru/list/konstantinowka.htm |title=DIE GESCHICHTE DER WOLGADEUTSCHEN = Шиллинг (Константиновка)&lt;!-- Заголовок добавлен ботом --&gt; |access-date=2015-12-16 |archive-date=2016-01-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160131093408/http://wolgadeutsche.ru/list/konstantinowka.htm |url-status=live }}&lt;/ref&gt;.

[[1918|1918 ҫултан]] Лангенфельд (Еруслан) районӗн, [[1922|1922 ҫултан]] [[Атӑлҫи нимӗҫӗсен Ӗҫ коммуни]]н ([[1924|1924 ҫултан]] [[Атӑлҫи нимӗҫӗсен АССР]]) [[Хӗрлӗ Кут кантонӗ]]н йышне кӗнӗ

[[Атӑл тӑрӑхӗнчи выҫлӑх (1921—1922)|Атӑлҫири выҫлӑх]] вӑхӑтӗнче салара 35 кӑна ача ҫуралнӑ, 105 ҫын вара вилнӗ&lt;ref name=&quot;2006K&quot;&gt;&lt;/ref&gt;.

[[1926|1926 ҫулта]] салара коопераци лавкки, ялхуҫалӑх кредиторлӑ юлташлӑхӗ, пуҫламӑш шкулӗ, вуламалли ҫурт, ял канашӗ пулнӑ, [[1927|1927 ҫулта]] ПВӖК йышӑнӑвӗпе «''Об изменениях в административном делении Автономной С.С.Р. Немцев Поволжья и о присвоении немецким селениям прежних наименований, существовавших до 1914 года''» Константиновка салине кивӗ нимӗҫ Шиллинг ячӗ панӑ&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://wolgadeutsche.ru/diesendorf/dekrety/03.htm |title=GESCHICHTE DER WOLGADEUTSCHEN = Постановление ВЦИК об изменениях в административном делении АССР НП и о восстановлении традиционных названий её немецких селений (1927) |access-date=2015-12-16 |archive-date=2015-11-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151123231157/http://wolgadeutsche.ru/diesendorf/dekrety/03.htm |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Кунчченхи вӑхӑтра икӗ ят усӑ курнӑ: вырӑсла - Константиновка, нимӗҫле - Шиллинг&lt;/ref&gt;.

[[1941|1941 ҫулта]] [[ССРП-ри нимӗҫсен депортацийӗ|нимӗҫ халӑхне депортациленӗ]]. Атӑлҫи нимӗҫӗсен АССР-а пӑрахӑҫланинчен ку салана, ӗлӗкхи Хӗрлӗ Кут кантонӗн ытти пурӑнан вырӑнсене пек, [[Сарӑту облаҫӗ]]н йышне кӗртнӗ. Унтан салана ''Константиновка'' ячӗ таврӑнтарнӑ.

== Халӑх ==
{{Пурӑнан халӑх| Константиновка (Краснокутский район, Саратовская область) }}

; Национальный состав
2002 ҫулта — [[вырӑссем]] - 58 %&lt;ref name = &quot;Коряков&quot;&gt;{{cite web|url = http://lingvarium.org/russia/BD/2015/Saratovskaja1.xls|author = [[Коряков, Юрий Борисович|Коряков Ю. Б.]]|title = База данных «Этно-языковой состав населённых пунктов России»|access-date = 2018-03-29|archive-date = 2018-03-24|archive-url = https://web.archive.org/web/20180324225150/http://lingvarium.org/russia/BD/2015/Saratovskaja1.xls|url-status = live}}&lt;/ref&gt;. [[1931|1931 ҫулта]] вара [[нимӗҫсем]] салари хулӑх йышӗн 96 % ытла пулнӑ.&lt;ref name='2006K'/&gt;

== Асӑрхавсем ==
{{Асӑрхавсем|2}}

== Вуламалли ==
* {{Cite web|url=http://www.lingvarium.org/russia/settlem-database.shtml|title=База данных «Этно-языковой состав населённых пунктов России»|author=Коряков Ю.Б.|website=|date=|publisher=|access-date=2020-11-13|archive-date=2017-11-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20171116115903/http://www.lingvarium.org/russia/settlem-database.shtml|deadlink=no}}
* {{кĕнеке |автор = Козинец С.Б. |пуçелĕк = Сарӑту облаҫӗн топонимиллӗ сӑмахсарӗ |каçă = https://oldsaratov.ru/sites/default/files/attachments/comments/forum/2020-08/kozinets_s_b_toponimicheskiy_slovar_saratovskoy_oblasti.pdf |вырăн = Сарӑту |издательство = &quot;Саратовский справочник&quot; |çул = 2015 |isbn = 978-5-91879-282-7}}

== Каҫӑсем ==
*[http://srtv.old.gks.ru/wps/wcm/connect/rosstat_ts/srtv/ru/census_and_researching/census/national_census_2010/score_2010/ Численность и размещение населения Саратовской области. Статистический сборник. 2012] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210908183629/http://srtv.old.gks.ru/wps/wcm/connect/rosstat_ts/srtv/ru/census_and_researching/census/national_census_2010/score_2010/ |date=2021-09-08 }}

{{Хӗрлӗ Кут районӗ}}

[[Категори:Хӗрлӗ Кут районӗнчи пурӑнан вырӑнсем]]
[[Категори:1859 ҫулта никӗсленӗ пурӑнан вырӑнсем]]</text>
      <sha1>j5r5mbbc3pe5z7z5yiwhlkee6cd8rhj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>877793</id>
      <parentid>877792</parentid>
      <timestamp>2026-09-22T02:37:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Max Tenche</username>
        <id>25572</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>хушни</comment>
      <origin>877793</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10380" sha1="5shh0lnphwpiv63tjj0hzfhg9iz85jw" xml:space="preserve">{{Пӗлтерӗшсем|Константиновка}}
{{Пӗлтерӗшсем|Шиллинг}}
{{ПВ64
|ят = Константиновка
|ӳкерчӗк = 
|Статус = Сала
|Муниципаллӑ район = Хӗрлӗ Кут районӗ
|Муниципаллӑ йӗркеленӳ = Логиновка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Сарӑту облаҫӗ){{!}}Логиновка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ
|Никӗсленӳ вӑхӑчӗ = [[1859]]
|Халӑх йышӗ = {{Население| Константиновка (Краснокутский район, Саратовская область) | тс }} ({{Население| Константиновка (Краснокутский район, Саратовская область) | г }})
|Малтанхи ятсем = 1927 ҫулччен — ''Константиновка'' (''Шиллинг, Ней-Шиллинг)''&lt;br/&gt;1942 ҫулччен — ''Шиллинг''
|Почта индексӗ = 413251
|ОКАТО кочӗ = 	63 223 845 003
|Сехет тӑрӑхӗ = Самар вӑхӑчӗ
}}

'''Константиновка''' — [[Сарӑту облаҫӗ]]н ([[РФ]]) [[Хӗрлӗ Кут районӗ]]нчи [[Логиновка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Сарӑту облаҫӗ)|Логиновка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗнче]] вырнаҫнӑ [[сала]].

[[1859|1859 ҫулта]] Шиллинг (Ней-Шиллинг) ятлӑ нимӗҫ колонийӗ пек никӗсленӗ&lt;ref name = &quot;TSOS&quot;&gt;[https://oldsaratov.ru/sites/default/files/attachments/comments/forum/2020-08/kozinets_s_b_toponimicheskiy_slovar_saratovskoy_oblasti.pdf Козинец С.Б. Топонимический словарь Саратовской области] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211109165817/https://oldsaratov.ru/sites/default/files/attachments/comments/forum/2020-08/kozinets_s_b_toponimicheskiy_slovar_saratovskoy_oblasti.pdf |date=2021-11-09 }}&lt;/ref&gt;.

== Географи ==
Сала [[Анатри Атӑл леш ен]]че, [[Тухӑҫ-Европа тӳремлӗхӗ|Тухӑҫ Европа тӳремлӗхӗ]]н [[Сӑрт тӳремлӗхӗ]]н чиккинче, [[Еруслан (юханшыв)|Еруслан юханшывӗн]] сулахай хӗрринче ([[Логиновка (Сарӑту облаҫӗ)|Логиновкӑна]] хирӗҫ) вырнаҫать&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.etomesto.ru/map-atlas_topo-russia/?z=1&amp;x=47.078811631478&amp;y=50.992196957841 |title=Топографическая карта Европейской России&lt;!-- Заголовок добавлен ботом --&gt; |access-date=2015-12-16 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304191541/http://www.etomesto.ru/map-atlas_topo-russia/?z=1&amp;x=47.078811631478&amp;y=50.992196957841 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;. Сала вырнаҫӑвӗн рельефӗ — вашӑк. Вырӑнти тӑпра — тӑварак тата кӑшт тӑварланӑ. Тӑпра тӑмран тата тӑмлӑ тӑпра&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.etomesto.ru/map-atlas_pochvennaya-karta/?z=1&amp;x=47.078811631478&amp;y=50.992196957841 |title=Почвенная карта России&lt;!-- Заголовок добавлен ботом --&gt; |access-date=2015-12-16 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304212843/http://www.etomesto.ru/map-atlas_pochvennaya-karta/?z=1&amp;x=47.078811631478&amp;y=50.992196957841 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;.

Автоҫулпа Константиновкӑран район центрӗччен [[Хӗрлӗ Кут]]чен инҫӗш — 12 км, облаҫ центрӗччен [[Сарӑту]]ччен — 120 км.

Константиновкӑпа юнашар вырнаҫнӑ пурӑнан вырӑнсем: [[Логиновка (Сарӑту облаҫӗ)|Логиновка]], [[Рудня (Сарӑту облаҫӗ)|Рудня]], [[Дьяконовка (Сарӑту облаҫӗ)|Дьяконовка]], [[Зооветтехникум]].

== Ятпа истори ==
[[1859|1859 ҫулта]] [[Макаровка (Волгоград облаҫӗ)|Макаровка]] (Меркель), [[Высокое (Сарӑту облаҫӗ)|Гололобовка]] (Денгоф), Поповка (Куттер), [[Ключи (Красноармейск районӗ)|Ключи]] (Моор), [[Сосновка (Красноармейск районӗ)|Сосновка]] (Шиллинг) колонийӗсенчен пурӑнакансемпе никӗсленӗ. Малтан Еруслан колонист округӗн йышне, унтан [[Самар кӗпӗрни]]н [[Новоузенск уесӗ]]н Тури Еруслан вулӑсӗн йышне кӗнӗ. Колонире [[нимӗҫсем]] [[Лютеранлӑх|лютерансем]] пурӑннӑ, салара лютеран чиркӗ, икӗ шкул: земство тата чиркӳ-прихут шкулӗсем, 4 ҫил арманӗ пулнӑ&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://wolgadeutsche.ru/list/konstantinowka.htm |title=DIE GESCHICHTE DER WOLGADEUTSCHEN = Шиллинг (Константиновка)&lt;!-- Заголовок добавлен ботом --&gt; |access-date=2015-12-16 |archive-date=2016-01-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160131093408/http://wolgadeutsche.ru/list/konstantinowka.htm |url-status=live }}&lt;/ref&gt;.

[[1918|1918 ҫултан]] Лангенфельд (Еруслан) районӗн, [[1922|1922 ҫултан]] [[Атӑлҫи нимӗҫӗсен Ӗҫ коммуни]]н ([[1924|1924 ҫултан]] [[Атӑлҫи нимӗҫӗсен АССР]]) [[Хӗрлӗ Кут кантонӗ]]н йышне кӗнӗ

[[Атӑл тӑрӑхӗнчи выҫлӑх (1921—1922)|Атӑлҫири выҫлӑх]] вӑхӑтӗнче салара 35 кӑна ача ҫуралнӑ, 105 ҫын вара вилнӗ&lt;ref name=&quot;2006K&quot;&gt;&lt;/ref&gt;.

[[1926|1926 ҫулта]] салара коопераци лавкки, ялхуҫалӑх кредиторлӑ юлташлӑхӗ, пуҫламӑш шкулӗ, вуламалли ҫурт, ял канашӗ пулнӑ, [[1927|1927 ҫулта]] ПВӖК йышӑнӑвӗпе «''Об изменениях в административном делении Автономной С.С.Р. Немцев Поволжья и о присвоении немецким селениям прежних наименований, существовавших до 1914 года''» Константиновка салине кивӗ нимӗҫ Шиллинг ячӗ панӑ&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://wolgadeutsche.ru/diesendorf/dekrety/03.htm |title=GESCHICHTE DER WOLGADEUTSCHEN = Постановление ВЦИК об изменениях в административном делении АССР НП и о восстановлении традиционных названий её немецких селений (1927) |access-date=2015-12-16 |archive-date=2015-11-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151123231157/http://wolgadeutsche.ru/diesendorf/dekrety/03.htm |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Кунчченхи вӑхӑтра икӗ ят усӑ курнӑ: вырӑсла - Константиновка, нимӗҫле - Шиллинг&lt;/ref&gt;.

[[1941|1941 ҫулта]] [[ССРП-ри нимӗҫсен депортацийӗ|нимӗҫ халӑхне депортациленӗ]]. Атӑлҫи нимӗҫӗсен АССР-а пӑрахӑҫланинчен ку салана, ӗлӗкхи Хӗрлӗ Кут кантонӗн ытти пурӑнан вырӑнсене пек, [[Сарӑту облаҫӗ]]н йышне кӗртнӗ. Унтан салана ''Константиновка'' ячӗ таврӑнтарнӑ.

== Халӑх ==
{{Пурӑнан халӑх| Константиновка (Краснокутский район, Саратовская область) }}

; Национальный состав
2002 ҫулта — [[вырӑссем]] - 58 %&lt;ref name = &quot;Коряков&quot;&gt;{{cite web|url = http://lingvarium.org/russia/BD/2015/Saratovskaja1.xls|author = [[Коряков, Юрий Борисович|Коряков Ю. Б.]]|title = База данных «Этно-языковой состав населённых пунктов России»|access-date = 2018-03-29|archive-date = 2018-03-24|archive-url = https://web.archive.org/web/20180324225150/http://lingvarium.org/russia/BD/2015/Saratovskaja1.xls|url-status = live}}&lt;/ref&gt;. [[1931|1931 ҫулта]] вара [[нимӗҫсем]] салари хулӑх йышӗн 96 % ытла пулнӑ.&lt;ref name='2006K'/&gt;

== Асӑрхавсем ==
{{Асӑрхавсем|2}}

== Вуламалли ==
* {{Cite web|url=http://www.lingvarium.org/russia/settlem-database.shtml|title=База данных «Этно-языковой состав населённых пунктов России»|author=Коряков Ю.Б.|website=|date=|publisher=|access-date=2020-11-13|archive-date=2017-11-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20171116115903/http://www.lingvarium.org/russia/settlem-database.shtml|deadlink=no}}
* {{кĕнеке |автор = Козинец С.Б. |пуçелĕк = Сарӑту облаҫӗн топонимиллӗ сӑмахсарӗ |каçă = https://oldsaratov.ru/sites/default/files/attachments/comments/forum/2020-08/kozinets_s_b_toponimicheskiy_slovar_saratovskoy_oblasti.pdf |вырăн = Сарӑту |издательство = &quot;Саратовский справочник&quot; |çул = 2015 |isbn = 978-5-91879-282-7}}

== Каҫӑсем ==
*[http://srtv.old.gks.ru/wps/wcm/connect/rosstat_ts/srtv/ru/census_and_researching/census/national_census_2010/score_2010/ Численность и размещение населения Саратовской области. Статистический сборник. 2012] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210908183629/http://srtv.old.gks.ru/wps/wcm/connect/rosstat_ts/srtv/ru/census_and_researching/census/national_census_2010/score_2010/ |date=2021-09-08 }}

{{Хӗрлӗ Кут районӗ}}

[[Категори:Хӗрлӗ Кут районӗнчи пурӑнан вырӑнсем]]
[[Категори:1859 ҫулта никӗсленӗ пурӑнан вырӑнсем]]</text>
      <sha1>5shh0lnphwpiv63tjj0hzfhg9iz85jw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категори:Хӗрлӗ Кут районӗ</title>
    <ns>14</ns>
    <id>130894</id>
    <revision>
      <id>877781</id>
      <timestamp>2026-09-21T15:27:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Max Tenche</username>
        <id>25572</id>
      </contributor>
      <comment>Ҫӗнӗ страница: «{{catmain}}  [[Категори:Сарăту облаçĕн районĕсем|Хӗрлӗ Кут районӗ]]»</comment>
      <origin>877781</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="111" sha1="2nxuw0ndqgevqza723s6f7jgcoti32b" xml:space="preserve">{{catmain}}

[[Категори:Сарăту облаçĕн районĕсем|Хӗрлӗ Кут районӗ]]</text>
      <sha1>2nxuw0ndqgevqza723s6f7jgcoti32b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категори:Хӗрлӗ Кут районӗнчи пурӑнан вырӑнсем</title>
    <ns>14</ns>
    <id>130895</id>
    <revision>
      <id>877783</id>
      <timestamp>2026-09-21T15:30:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Max Tenche</username>
        <id>25572</id>
      </contributor>
      <comment>Ҫӗнӗ страница: «[[Категори:Сарӑту облаҫӗнчи пурӑнан вырӑнсем|Хӗрлӗ Кут районӗ]] [[Категори:Хӗрлӗ Кут районӗ]]»</comment>
      <origin>877783</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="167" sha1="5p7cwidy7wwprwucw9br5zq20329ax9" xml:space="preserve">[[Категори:Сарӑту облаҫӗнчи пурӑнан вырӑнсем|Хӗрлӗ Кут районӗ]]
[[Категори:Хӗрлӗ Кут районӗ]]</text>
      <sha1>5p7cwidy7wwprwucw9br5zq20329ax9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Шаблон:Хӗрлӗ Кут районӗ</title>
    <ns>10</ns>
    <id>130896</id>
    <revision>
      <id>877784</id>
      <timestamp>2026-09-21T15:59:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Max Tenche</username>
        <id>25572</id>
      </contributor>
      <comment>Ҫӗнӗ страница: «{{çӳрев ярăмĕ |ят  = Хӗрлӗ Кут районӗ |çĕлĕк = [[Хӗрлӗ Кут районӗ]]нчи пурӑнан вырӑнсем |state   =  |ӳкерчĕк  = [[File:Coat_of_Arms_of_Krasnokutsky_rayon_(Saratov_oblast).png|60px]] |ӳкерчĕк2 = [[File:Flag_of_Krasnokutsky_rayon_(Saratov_oblast).png|border|80px]] |ят-йыш   = ; Район центрӗ — [[Хӗрлӗ Кут (Сарӑту облаҫӗ)|Хӗрлӗ Кут]]   Ах...»</comment>
      <origin>877784</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3435" sha1="cjen3tpxo8wkx395tuoawjhnnpa8pou" xml:space="preserve">{{çӳрев ярăмĕ
|ят  = Хӗрлӗ Кут районӗ
|çĕлĕк = [[Хӗрлӗ Кут районӗ]]нчи пурӑнан вырӑнсем
|state   = 
|ӳкерчĕк  = [[File:Coat_of_Arms_of_Krasnokutsky_rayon_(Saratov_oblast).png|60px]]
|ӳкерчĕк2 = [[File:Flag_of_Krasnokutsky_rayon_(Saratov_oblast).png|border|80px]]
|ят-йыш   =
; Район центрӗ — [[Хӗрлӗ Кут (Сарӑту облаҫӗ)|Хӗрлӗ Кут]] 

[[Ахмат (Хӗрлӗ Кут районӗ)|Ахмат]]{{*}}[[Балтийка]]{{*}}[[Владимировка (Хӗрлӗ Кут районӗ)|Владимировка]]{{*}}[[Ворошилово (Сарӑту облаҫӗ)|Ворошилово]]{{*}}[[Горецкое]]{{*}}[[Дегтяревка (Сарӑту облаҫӗ)|Дегтяревка]]{{*}}[[Дьяковка (Хӗрлӗ Кут районӗ)|Дьяковка]]{{*}}[[Дьяконовка (Сарӑту облаҫӗ)|Дьяконовка]]{{*}}[[Ждановка (Сарӑту облаҫӗ)|Ждановка]]{{*}}[[Журавлёвка (Сарӑту облаҫӗ)|Журавлёвка]]{{*}}[[Загородный (Сарӑту облаҫӗ)|Загородный]]{{*}}[[Зооветтехникум]]{{*}}[[Ильинка (Хӗрлӗ Кут районӗ)|Ильинка]]{{*}}[[Интернациональное (Сарӑту облаҫӗ)|Интернациональное]]{{*}}[[Калинино (Хӗрлӗ Кут районӗ)|Калинино]]{{*}}[[Карпёнка]]{{*}}[[Кирово (Хӗрлӗ Кут районӗ)|Кирово]]{{*}}[[Коммунист (Сарӑту облаҫӗ)|Коммунист]]{{*}}[[Комсомольское (Хӗрлӗ Кут районӗ)|Комсомольское]]{{*}}[[Константиновка (Хӗрлӗ Кут районӗ)|Константиновка]]{{*}}[[Лавровка (Сарӑту облаҫӗ)|Лавровка]]{{*}}[[Лебедёвка (Сарӑту облаҫӗ)|Лебедёвка]]{{*}}[[Лепёхинка (Сарӑту облаҫӗ)|Лепёхинка]]{{*}}[[Логиновка (Сарӑту облаҫӗ)|Логиновка]]{{*}}[[Норки (сала)|Норки]]{{*}}[[Первомайское (Хӗрлӗ Кут районӗ)|Первомайское]]{{*}}[[Пшеничное (Хӗрлӗ Кут районӗ)|Пшеничное]]{{*}}[[Рекорд (Сарӑту облаҫӗ)|Рекорд]]{{*}}[[Репное (Хӗрлӗ Кут районӗ)|Репное]]{{*}}[[Розовка (Сарӑту облаҫӗ)|Розовка]]{{*}}[[Рудня (Сарӑту облаҫӗ)|Рудня]]{{*}}[[Семенной]]{{*}}[[Солянка (Хӗрлӗ Кут районӗ)|Солянка]]{{*}}[[Тимофеево (Сарӑту облаҫӗ)|Тимофеево]]{{*}}[[Тури Еруслан (Хӗрлӗ Кут районӗ)|Тури Еруслан]]{{*}}[[Усатово (Сарӑту облаҫӗ)|Усатово]]{{*}}[[Усатовский]]{{*}}[[Хлебный (Сарӑту облаҫӗ)|Хлебный]]{{*}}[[Чкалово (Хӗрлӗ Кут районӗ)|Чкалово]]{{*}}[[Шишки (Сарӑту облаҫӗ)|Шишки]]{{*}}[[Ямское (Сарӑту облаҫӗ)|Ямское]]
}}&lt;noinclude&gt;
[[Категори:Шаблонсем:Сарӑту облаҫӗн администрациллӗ пайланӑвӗ|Хӗрлӗ Кут районӗ]]
[[Категори:Хӗрлӗ Кут районӗ]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>cjen3tpxo8wkx395tuoawjhnnpa8pou</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Шаблон:Potd/2026-09-27 (cv)</title>
    <ns>10</ns>
    <id>130897</id>
    <revision>
      <id>877785</id>
      <timestamp>2026-09-21T18:30:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ymblanter</username>
        <id>7764</id>
      </contributor>
      <comment>Ҫӗнӗ страница: «Цветок гладиолуса Gladiolus dalenii, Утакаманд, Тамилнад, Индия»</comment>
      <origin>877785</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="101" sha1="afwwsqcb8rtu2ypc41ck8ax2p6eymr2" xml:space="preserve">Цветок гладиолуса Gladiolus dalenii, Утакаманд, Тамилнад, Индия</text>
      <sha1>afwwsqcb8rtu2ypc41ck8ax2p6eymr2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Шаблон:Potd/2026-09-27</title>
    <ns>10</ns>
    <id>130898</id>
    <revision>
      <id>877786</id>
      <timestamp>2026-09-21T18:30:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ymblanter</username>
        <id>7764</id>
      </contributor>
      <comment>Ҫӗнӗ страница: «Gladiolus dalenii flower Ooty Jul25 A7CR 06187-224 zsp.jpg»</comment>
      <origin>877786</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="58" sha1="rpparsch1e81k8w7qowsgblf9k0ksvf" xml:space="preserve">Gladiolus dalenii flower Ooty Jul25 A7CR 06187-224 zsp.jpg</text>
      <sha1>rpparsch1e81k8w7qowsgblf9k0ksvf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Funai</title>
    <ns>0</ns>
    <id>130899</id>
    <revision>
      <id>877787</id>
      <timestamp>2026-09-21T22:34:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-51050-24</username>
        <id>41021</id>
      </contributor>
      <comment>Ҫӗнӗ страница: «funai»</comment>
      <origin>877787</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5" sha1="cbkgpfnfsraat0i81bbarfkf4c3abtb" xml:space="preserve">funai</text>
      <sha1>cbkgpfnfsraat0i81bbarfkf4c3abtb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Константиновка (Сарӑту хула округӗ)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>130900</id>
    <revision>
      <id>877795</id>
      <timestamp>2026-09-22T03:35:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Max Tenche</username>
        <id>25572</id>
      </contributor>
      <comment>Ҫӗнӗ страница: «{{Пӗлтерӗшсем|Константиновка}} {{ПВ64 |ят = Константиновка |ӳкерчӗк = С._Константиновка_(Саратовский_район).jpg |Статус = Сала |Муниципаллӑ район =  |Муниципаллӑ йӗркеленӳ = Сарӑту хула округӗ |Никӗсленӳ вӑхӑчӗ = [[XIX ӗмӗр]]ӗн пӗрремӗш ҫури |Халӑх йышӗ = {{Население|...»</comment>
      <origin>877795</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10363" sha1="q7af4vo6ov6vfc5jotx9znshcu1cmey" xml:space="preserve">{{Пӗлтерӗшсем|Константиновка}}
{{ПВ64
|ят = Константиновка
|ӳкерчӗк = С._Константиновка_(Саратовский_район).jpg
|Статус = Сала
|Муниципаллӑ район = 
|Муниципаллӑ йӗркеленӳ = Сарӑту хула округӗ
|Никӗсленӳ вӑхӑчӗ = [[XIX ӗмӗр]]ӗн пӗрремӗш ҫури
|Халӑх йышӗ = {{Население| Константиновка (Саратовский район) | тс }} ({{Население| Константиновка (Саратовский район) | г }})
|Малтанхи ятсем = 
|Почта индексӗ = 410504
|ОКАТО кочӗ = 63 243 000 180
|Сехет тӑрӑхӗ = Самар вӑхӑчӗ
}}

'''Константиновка''' — [[Сарӑту облаҫӗ]]н ([[РФ]]) [[Сарӑту хула округӗ]]н [[Гагарин районӗ (Сарӑту облаҫӗ)|Гагарин администрациллӗ районӗнчи]] Михайловка территориллӗ тытӑмне кӗрекен [[сала]].

XIX ӗмӗр пуҫламӑшӗнче никӗсленӗ. {{Кӗске дата|2022|01|1}}-мӗшӗччен пӑрахӑҫланӑ [[Сарӑту районӗ]]н [[Михайловка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Сарӑту облаҫӗ)|Михайловка муниципаллӑ йӗркеленӗвне]] кӗнӗ&lt;ref name = &quot;TSOS&quot;&gt;[https://oldsaratov.ru/sites/default/files/attachments/comments/forum/2020-08/kozinets_s_b_toponimicheskiy_slovar_saratovskoy_oblasti.pdf Козинец С.Б. Топонимический словарь Саратовской области] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211109165817/https://oldsaratov.ru/sites/default/files/attachments/comments/forum/2020-08/kozinets_s_b_toponimicheskiy_slovar_saratovskoy_oblasti.pdf |date=2021-11-09 }}&lt;/ref&gt;.

== Географи ==
Сала [[Сарӑту хула округӗ|Сарӑту ХО-н]] кӑнтӑр-анӑҫ пайӗнче, [[Латрык]] юханшывӗн хӗрринче [[Хӗрлӗ Октябрь (посёлок, Сарӑту хула округӗ)|Хӗрлӗ Октябрь]] посёлокне хирӗҫ вырнаҫать&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.etomesto.ru/map-atlas_topo-russia/?z=1&amp;x=47.078811631478&amp;y=50.992196957841 |title=Топографическая карта Европейской России&lt;!-- Заголовок добавлен ботом --&gt; |access-date=2015-12-16 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304191541/http://www.etomesto.ru/map-atlas_topo-russia/?z=1&amp;x=47.078811631478&amp;y=50.992196957841 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;. 

Константиновкӑран территориллӗ тытӑмӑн центрӗччен [[Михайловка (Сарӑту хула округӗ)|Михайловкӑччен]] инҫӗш — 8 км, облаҫ центрӗччен Сарӑтуччен — 22 км. Сарӑтупа [[Каспий (автоҫул)|«Р22» автоҫулпа]] ҫыхӑннӑ.

Константиновкӑпа юнашар вырнаҫнӑ пурӑнан вырӑнсем: [[Хӗрлӗ Октябрь (посёлок, Сарӑту хула округӗ)|Хӗрлӗ Октябрь]], [[Поповка (Сарӑту хула округӗ)|Поповка]], [[Маяк (Сарӑту облаҫӗ)|Маяк]], [[Сосновка (Сарӑту хула округӗ)|Сосновка]], [[Сбродовка (Сарӑту облаҫӗ)|Сбродовка]].

== Ятпа истори ==
[[XIX ӗмӗр]]ӗн пӗрремӗш ҫуринче Константиновка сали никӗсленӗ. Унӑн ячӗ унӑн пӗрремӗш улпучӗпе ''Константинов'' хушаматӗнчен тухнӑ. [[1859|1859 ҫулта]] кунта 52 ҫын пурӑннӑ. [[Латрык]] юханшывӗнче пысӑк шыв арманӗччӗ. [[Крепостлӑ йӗрке]] пӑрахни хыҫҫӑн салари пурӑнакансем пӗр ял пӗрлӗхӗ йӗркеленӗ. Константиновка [[Сарӑту уесӗ]]н [[Поповка вулӑсӗ|Поповка вулӑсне]] кӗнӗ. 

[[Юпа революцийӗ|Юпа революцинчен]] кунта пӗр ятлӑ ял канашӗ йӗркеленӗ, унтан вӑл Поповка ял канашне кӗртнӗ. [[1968|1968 ҫулта]] Д. А. Серов ҫыравҫин укҫипе Константиновкӑра шкул уҫнӑ, ҫав вӑхӑтра салара 287 ҫын пурӑннӑ. [[1985|1985 ҫулта]] шкула хупнӑ. [[Ҫӗнйӗркелӳ]] тапхӑрӗнче кунта 127 ҫын пулнӑ. 

Анчах кунта 1941 ҫулта [[ССРП-ри нимӗҫсен депортацийӗ|депортациленӗ нимӗҫсене]] пурӑнма килме чӗннӗ&lt;ref name=&quot;автоссылка1&quot;&gt;{{Cite web|url=http://saratovregion.ucoz.ru/region/saratovskiy/konstantinovka.htm|title=БОЛЬШАЯ САРАТОВСКАЯ ЭНЦИКЛОПЕДИЯ : Саратовский район : Константиновка|publisher=saratovregion.ucoz.ru|access-date=2020-04-05|archive-date=2018-08-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20180809023420/http://saratovregion.ucoz.ru/region/saratovskiy/konstantinovka.htm|url-status=live}}&lt;/ref&gt;. . [[1990|1990 ҫулта]] ҫӗнӗ пурӑнакансемпе салари шкул ҫӗнетсе уҫнӑ, унта Михайловка ӳнер шкулӗн филиалӗпе нимӗҫ культура центрӗ уҫнӑ.

== Халӑх ==
{{Пурӑнан халӑх| Константиновка (Саратовский район) }}
* 2008 ҫулта — салара 349 ҫын пурӑннӑ, 104 кил хуҫалӑхӗ пулнӑ&lt;ref&gt;{{cite web |url = http://www.adm-mihaylovka.ru/поселение/паспорт-поселения |title = Паспорт поселения |publisher = www.adm-mihaylovka.ru |access-date = 2020-04-04 |archive-date = 2019-09-09 |archive-url = https://web.archive.org/web/20190909183619/http://adm-mihaylovka.ru/%D0%BF%D0%BE%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5/%D0%BF%D0%B0%D1%81%D0%BF%D0%BE%D1%80%D1%82-%D0%BF%D0%BE%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D1%8F |url-status = live }}&lt;/ref&gt;.

== Паллӑ вырӑнсем ==
* Константиновкӑра Сарӑту облаҫӗнчи чи пысӑк сыхланнӑ армансенчен пӗри — пысӑк шыв арманӗ — Борель арманӗ пур. XX ӗмӗрӗн пуҫламӑшӗ&lt;ref name=&quot;автоссылка1&quot; /&gt;.
* [[Раскова Марина Михайловна|Марина Раскова]] палӑкӗ, вӗҫевҫӗ. 1943 ҫулта кунта унӑн вӗҫетмӗшӗ арканнӑ.

== Фотогалерей ==
&lt;center&gt;
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;130&quot; caption=&quot;Сала куравӗсем&quot;&gt;
Ӳкерчĕк:2010-09-05 01 Константиновка.jpg|мини|Борель арманӗ
Ӳкерчĕк:Мельница_Борелей_изнутри_(Константиновка,_Саратовский_район).jpg|мини|Борель арманӗн шалӗ
Ӳкерчĕк:Школа_(Константинвка,_Саратовский_район).jpg|мини|Салари шкул
Ӳкерчĕк:Магазин_(Константиновка,_Саратовский_район).jpg|мини|Салари лавкка
Ӳкерчĕк:Спортивная_площадка_(Константиновка,_Саратовский_район).jpg|мини|Спорт лаптӑкӗ
Ӳкерчĕк:Тепличное_хозяйство_(Константиновка,_Саратовский_район).jpg|мини|Ӑшӑ хуралтӑ хуҫалӑхӗ
&lt;/gallery&gt;
&lt;/center&gt;

== Асӑрхавсем ==
{{Асӑрхавсем|2}}

== Вуламалли ==
* {{Cite web|url=http://www.lingvarium.org/russia/settlem-database.shtml|title=База данных «Этно-языковой состав населённых пунктов России»|author=Коряков Ю.Б.|website=|date=|publisher=|access-date=2020-11-13|archive-date=2017-11-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20171116115903/http://www.lingvarium.org/russia/settlem-database.shtml|deadlink=no}}
* {{кĕнеке |автор = Козинец С.Б. |пуçелĕк = Сарӑту облаҫӗн топонимиллӗ сӑмахсарӗ |каçă = https://oldsaratov.ru/sites/default/files/attachments/comments/forum/2020-08/kozinets_s_b_toponimicheskiy_slovar_saratovskoy_oblasti.pdf |вырăн = Сарӑту |издательство = &quot;Саратовский справочник&quot; |çул = 2015 |isbn = 978-5-91879-282-7}}
* Судьба моя — Саратовский район. 1998—2002 /коллектив авторов. -Саратов: Саратов: регион. Приволж. изд-во «Детская книга», 2002 г.
* Энциклопедия Саратовского края. Саратов, 2011. с. 89.
* Саратовский район — 75 лет: созидание, стабильность, уверенность. — Саратов, 2012, 384 с.
* Саратовский район: дорогами судьбы. — Саратов, 2007.
* Саратовский район — район, в котором хочется жить! — Саратов, 2016.

== Каҫӑсем ==
*[http://srtv.old.gks.ru/wps/wcm/connect/rosstat_ts/srtv/ru/census_and_researching/census/national_census_2010/score_2010/ Численность и размещение населения Саратовской области. Статистический сборник. 2012] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210908183629/http://srtv.old.gks.ru/wps/wcm/connect/rosstat_ts/srtv/ru/census_and_researching/census/national_census_2010/score_2010/ |date=2021-09-08 }}

{{Сарӑту хула округӗ}}

[[Категори:Сарӑту облаҫӗн Гагарин районӗнчи пурӑнан вырӑнсем]]
[[Категори:XIX ӗмӗрте никӗсленӗ пурӑнан вырӑнсем]]
[[Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа]]</text>
      <sha1>q7af4vo6ov6vfc5jotx9znshcu1cmey</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>