Кăйкăр йышшисем

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="cv">
  <siteinfo>
    <sitename>Википеди</sitename>
    <dbname>cvwiki</dbname>
    <base>https://cv.wikipedia.org/wiki/%D0%A2%C4%95%D0%BF_%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%86%D0%B0</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.22</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Медиа</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Ятарлă</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Сӳтсе явасси</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Хутшăнакан</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Хутшăнаканăн канашлу страници</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Википеди</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Википеди сӳтсе явмалли</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Ӳкерчĕк</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Ӳкерчĕке сӳтсе явмалли</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">MediaWiki сӳтсе явмалли</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Шаблон</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Шаблона сӳтсе явмалли</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Пулăшу</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Пулăшăва сӳтсе явмалли</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Категори</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Категорине сӳтсе явмалли</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Модуль</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Обсуждение модуля</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Кăйкăр йышшисем</title>
    <ns>0</ns>
    <id>15381</id>
    <revision>
      <id>878006</id>
      <parentid>607677</parentid>
      <timestamp>2026-10-01T03:32:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>28304</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>878006</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1754" sha1="l9j8mchznv42nvuej2f4catidnfydzu" xml:space="preserve">[[Ӳкерчĕк:Caracara_cheriway_Roma_TX.jpg|thumb|250px]]
'''Кăйкăр йышшисем''' ({{lang-la|Falconidae}}) — [[кăйкăр евĕрлисем|кăйкăр евĕрлисен]] (''Falconiformes'') отрядне кĕрекен [[вĕçен кайăксем|вĕçен кайăксен]] йышĕ. Унăн шутĕнче 11 ăрат тата 60 яхăн. 

* [[Кăйкăр]]
* [[Чĕкеç кăйкăрĕ]]
* [[Кăвакарчăнла кăйкăр]]
* [[Хĕрхи]]
* [[Этелĕк]]
* [[Якăлпай]]

== Литература ==
* Галушин В.М, Дроздов Н.Н., Ильичёв В.Д., Константинов В.М, Курочкин Е.Н., Полозов С.А., Потапов Р.Л, Флинт В.Е., Фомин В.Е. Фауна Мира: Птицы: Справочник. — М: Агропромиздат, 1991. — С. 87-91. — 311 с. — ISBN 5-10-001229-3.
* Бёме Р. Л., Флинт В. Е. Пятиязычный словарь названий животных. Птицы. Латинский, русский, английский, немецкий, французский / Под общей редакцией акад. В. Е. Соколова. — М.: Рус. яз., «РУССО», 1994. — С. 51. — 2030 экз. — ISBN 5-200-00643-0.

== Каçăсем ==
* [https://web.archive.org/web/20111121032542/http://ecoclub.nsu.ru/raptors/publicat.shtm Подборка статей и видовых очерков на сайте &quot;Пернатые хищники России&quot;] {{ref-ru}}

{{Ornitology-stub}}

[[Категори:Чĕрчунсем, алфавитпа]]
[[Категори:Кăйкăр йышшисем]]
[[Категори:Вĕçен кайăксен йышĕсем]]</text>
      <sha1>l9j8mchznv42nvuej2f4catidnfydzu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Кăйкăр</title>
    <ns>0</ns>
    <id>31440</id>
    <revision>
      <id>878004</id>
      <parentid>839696</parentid>
      <timestamp>2026-10-01T03:32:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>28304</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>878004</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1381" sha1="c2dqq4s1qazq33hmt0vqwmdxjpfsf3v" xml:space="preserve">
{{Пĕлтерĕшсем}}
{{Taxobox
| name = Кăйкăрсем 
| image file = Greater Kestrel Namibia.jpg 
| classis = 
| ordo =    
| familia = 
| genus = 
| species = 
| subspecies =  
| latin = Falco  
| wikispecies = 
| commons =  
| itis = 
| ncbi = 
| range map = 
}}

'''Кăйкăрсем''' (лат. Falco) — [[Кăйкăр йышшисем|кăйкăр йышшисен]] ҫӑткӑн вӗҫен кайӑксен йăхĕ, тӗнчипе анлӑ сарӑлнӑ.

== Вуламалли == 
* Сокол, род хищных птиц // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907. 

== Каҫӑсем==
* [https://web.archive.org/web/20111121032542/http://ecoclub.nsu.ru/raptors/publicat.shtm Подборка статей и видовых очерков на сайте «Пернатые хищники России»] {{ref-ru}}
* [http://ibc.hbw.com/ibc/phtml/familia.phtml?idFamilia=32 Falconidae videos] on the Internet Bird Collection
* [http://www.birdwatch.by/pustalga_brest2012 Онлайн наблюдение за соколом-пустельгой-2012, Брест, Беларусь]

[[Категори:Чĕрчунсем, алфавитпа]]
[[Категори:Вĕçен кайăксен йăхĕсем]]
[[Категори:Кăйкăрсем]]</text>
      <sha1>c2dqq4s1qazq33hmt0vqwmdxjpfsf3v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Кăйкăр евĕрлисем</title>
    <ns>0</ns>
    <id>31441</id>
    <revision>
      <id>878005</id>
      <parentid>478615</parentid>
      <timestamp>2026-10-01T03:32:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>28304</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>878005</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1653" sha1="cmmbfjc7ea1ew95qyld6r81fei4x7um" xml:space="preserve">{{Taxobox
| name              = Кăйкăр евĕрлисем
| regnum            = Чĕрчунсем
| image file        = Kampfadler 02.jpg
| image title       = Çапăçу ăмăрткайăкĕ
| image descr       = [[Çапăçу ăмăрткайăкĕ]]
| parent            = Neognathae
| rang              = Ушкăн
| latin             = Falconiformes
| author            = ([[Richard Bowdler Sharpe|Sharpe]], [[1874 год|1874]])
| syn               = 
| typus             = 
| children name     = Çемьесем
| children          = 
* [[Секретарьсем (вĕçен кайăксем)|Секретарьсем]] (''Sagittariidae'')
* [[Скопиные]] (''Pandionidae'')
* [[Кăйкăр йышшисем]] (''Falconidae'')
* [[Хурчка йышшисем]] (''Accipitridae'')
| range map         = 
| range legend      = 
| iucnstatus = 
| wikispecies = Falconiformes
| commons = Category:Falconiformes
| iucn = 
| itis = 175262
| ncbi = 8948
| eol = 2869903
}}
'''Кăйкăр евĕрлисем''' ({{lang-la|Falconiformes}}) — [[вĕçен кайăксем|вĕçен кайăксен]] [[ушкăн]]ĕнчи '''çут кун çăткăн вĕçен кайăкĕсем'''.

== Пĕрлехи хыпар ==

== Классификаци ==

== Каçăсем ==
* [https://web.archive.org/web/20111121032542/http://ecoclub.nsu.ru/raptors/publicat.shtm «Пернатые хищники России» сайтĕнчи статьясем]

== Асăрхавсем ==
{{асăрхавсем}}

[[Категори:Кăйкăр евĕрлисем| ]]
[[Категори:Вĕçен кайăксен ушкăнĕсем]]</text>
      <sha1>cmmbfjc7ea1ew95qyld6r81fei4x7um</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Роберто Феррузи</title>
    <ns>0</ns>
    <id>52076</id>
    <revision>
      <id>878012</id>
      <parentid>876253</parentid>
      <timestamp>2026-10-01T07:48:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>28304</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>878012</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4111" sha1="jnfl68knb6epcczo4o3jf0ieo7bafjt" xml:space="preserve">{{Ӳкерçĕ
 |фон                  = 
 |ят                  = Роберто Феррузи
 |тăван ят       = Roberto Ferruzzi
 |çуралнă чухнехи ят    = 
 |ӳкерчĕк          = Roberto Ferruzzi (1853–1934).jpg
 |анлăшĕ               = 
 |ӳкерчĕке ăнлантарни = 
 |çуралнă вăхăт        = [[1853]], [[раштав, 16]]
 |çуралнă вырăн       = {{ÇВ|Шибеник|Шибеникре‎}}, [[Далмаци]], Итали
 |вилнĕ вăхăт          = [[1934]], [[нарăс, 16]]
 |вилнĕ вырăн         = {{ВВ|Венеци|Венецире}}, Итали
 |пулса тухни        = 
 |пăхăнулăх           = {{ITA}}
 |гражданлăх          = 
 |жанр                 = 
 |вĕренӳ                = 
 |стиль                = 
 |ĕçсем               = [[Мадоннина (ӳкерчĕк)|''Мадоннина'']]
 |пулăшакансем          = 
 |сĕм              = 
 |сем янă           = 
 |чыславсем              = 
 |хисепсем               = 
 |парнесем               = 
 |сайт                 = 
 |викиампар            = 
}}

[[Image:Roberto Ferruzzi - Madonna von der Straße (Reproduktion).jpg|Right|thumb|220px|]]
'''Роберто Феррузи''' ({{IPA-it|rəˈbertoʊ feˈruːzi|lang}}; 1853, раштав, 16, &amp;ndash; 1934, нарăс, 12)&lt;ref&gt;[http://www.dalmaziaeu.it/docs/Il%20Dalmata%20n.%2057.pdf IL DALMATA, октябрь 2008, PDF] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150923212504/http://www.dalmaziaeu.it/docs/Il%20Dalmata%20n.%2057.pdf |date=2015-09-23 }}&lt;/ref&gt;  итал ӳкерçи. Ăна ытларах иккĕмĕш [[Венеци биеналĕ]]нче 1897 çулта [[Мадоннина (ӳкерчĕк)|''Мадоннина'']] ĕçне кăтартнă хыççăн  пĕлеççĕ&lt;ref&gt;[http://www.ecatholic2000.com/ezine/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=22&amp;Itemid=42 Madonna of the Streets] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141206152910/http://www.ecatholic2000.com/ezine/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=22&amp;Itemid=42 |date=2014-12-06 }}&lt;/ref&gt;.

== Биография ==
Роберто Феррузи [[Шибеник]] хулинче ([[Далмаци]] провинцийĕ) [[1853]] çулта çуралнă. Ашшĕ адвокат пулса ĕçленĕ. Тăваттă çул тултарсан, çемье [[Венеци]]е куçса кайнă. Ашшă çĕре кĕрсен вăл Далмацие таврăнса [[классика литератури]]пе сăрă ӳнерне вĕренме тытăнать.

Каярах вăл [[Торрелья (Итали)|Торрелья]] хулана куçать, кунта 1897 çулта унăн [[Мадоннина (ӳкерчĕк)|''Мадоннина '']] ĕçĕ кун çути курать&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.luvigliano.it/storia/madonnina.htm |title=Madonnina del Ferruzzi |publisher=luvigliano.it |language=Italian |date= |accessdate=17 December 2014}}&lt;/ref&gt;.

Феррузи [[1934]] çулхи нарăсăн 16-мĕшĕнче [[Венеци]] куçне ĕмĕрлĕхех хупать, ăна Торрелье çăви çине, Эстер Соргато арăмĕпе тата Маришка хĕрĕпе юнашар пытарнă.

== Асăрхавсем ==
{{асăрхавсем}}

== Каçăсем ==
{{Commons category|Roberto Ferruzzi}}
* [https://parrocchiamarone.wordpress.com/2012/01/28/briciole-la-madonnina-del-ferruzzi/ Article about the ''Madonnina'' with picture]

{{DEFAULTSORT:Ferruzzi}}

[[Категори:Пайăр çынсем, алфавитпа]]
[[Категори:1853 çулта çуралнисем]]
[[Категори:Раштавăн 16-мĕшĕнче çуралнисем]]
[[Категори:1934 çулта вилнисем]]
[[Категори:Нарăсăн 16-мĕшĕнче вилнисем]]
[[Категори:Италири ӳкерçĕсем]]
[[Категори:Пайăр çынсем:Итали]]</text>
      <sha1>jnfl68knb6epcczo4o3jf0ieo7bafjt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Хункăрсем</title>
    <ns>0</ns>
    <id>62260</id>
    <revision>
      <id>878001</id>
      <parentid>875038</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T20:58:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>188</id>
      </contributor>
      <comment>Replacing Képes_krónika_-_21.oldal_-_A_magyarok_bejövetele_Pannóniába.jpg with [[File:Chronicon_Pictum_-_Page_21_-_The_Arrival_of_the_Hungarians_in_Pannonia.jpg]] (by [[:c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:CO</comment>
      <origin>878001</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14941" sha1="9dcmln4ymg8so1iznx3p59le1msdato" xml:space="preserve">{{Халăх
| ячĕ     = Хункăрсем
| ӳкерчĕк = {{image array|perrow=5|width=60|height=70
| image1  = StefanIHongarije.jpeg| caption1 = [[Сăваплă I Иштван|Иштван I]]
| image2  = Elisabet_av_Thüringen.jpg| caption2 = [[Хункăр Елизавети]]
| image3  = Matthias_Corvinus.jpg| caption3 = [[Матьяш I (Хункăр королĕ)|Матьяш Хуньяди]]
| image4  = GabrielBethlen.jpg| caption4 = [[Бетлен Габор|Габор Бетлен]]
| image5  = II._Rákóczi_Ferenc_Mányoki.jpg| caption5 = [[Ференц II Ракоци]]
| image6  = 1512_Dürer_Kaiser_Sigismund_anagoria.JPG| caption6 = [[Сигизмунд (Сăваплă Рим  империн императорĕ)|Сигизмунд I]]
| image7  = Bolyai_János_(Márkos_Ferenc_festménye).jpg| caption7 = [[Бойяи Янош|Янош Бойяи]]
| image8  = Gróf Széchenyi István.jpg| caption8 = [[Сеченьи Иштван|Иштван Сеченьи]]
| image9  = Barabas-eotvos.jpg| caption9 = [[Этвёш Йожеф|Йожеф Этвёш]]
| image10 = Barabas-arany.jpg| caption10 = [[Арань Янош|Янош Арань]]
| image11 =Eötvös Loránd (Székely Aladár felvétele, 1912).jpg| caption11 = [[Этвёш Лоранд|Лоранд Этвёш]]
| image12  = Csontváry_Önarckép.jpg| caption12 = [[Чонтвари Тивадар Костка|Тивадар Костка Чонтвари]]
| image13  = Bartók_Béla.jpg| caption13 = [[Барток Бела|Бела Барток]]
| image14 = Horthy_the_regent.jpg| caption14 = [[Хорти Миклош|Миклош Хорти]]
| image15 =Baroness_Emma_Orczy_by_Bassano.jpg| caption15 = [[Орци Эмма|Эмма Орци]]
| image16 = János_Kádár_(fototeca.iiccr.ro).jpg| caption16 = [[Кадар Янош|Янош Кадар]]
| image17 = Ary_Scheffer_-_Franz_Liszt.jpg| caption17 = [[Лист Ференц|Ференц Лист]]
| image18 = Bujtor.jpg| caption18 = [[Буйтор, Иштван|Иштван Буйтор]]
| image19 = Rubik Ernő cropped.jpg| caption19 = [[Рубик Эрнё|Эрнё Рубик]]
| image20 = Peter_Esterhazy_by_Kubik_02.jpg| caption20 = [[Эстерхази Петер|Петер Эстерхази]]
| image21 = Yozhef_Sabo.jpg| caption21 = [[Сабо Йожеф Йожефович|Йожеф Сабо]]
| image22 = SzaboIstvan1.jpg| caption22 = [[Сабо Иштван|Иштван Сабо]]
| image23 = Ferenc_Puskás.jpg| caption23 = [[Пушкаш, Ференц|Ференц Пушкаш]]
| image24 = Gabor,_Zsa_Zsa.jpg| caption24 = [[Габор, Жа Жа|Жа Жа Габор]]
| image25 = Barbara_Palvin_Cannes_2013.jpg | caption25 = [[Палвин, Барбара|Барбара Палвин]]
}}
| анлăшĕ  =
| алпусни = 
| тăван ячĕ = Magyarok 
| йышĕ      = 14,5 млн 
| вырнаçăвĕ = {{HUN}} 9 416 015 ([[2001]])&lt;ref&gt;[http://www.nepszamlalas.hu/eng/volumes/18/tables/load1_28.html Демографические данные на сайте nepszamlalas.hu]&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;
{{ROU}} 1 237 746 (2011)&lt;ref&gt;http://www.arges.insse.ro/phpfiles/RPL2011NIVEL%20NATIONAL.pdf&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;
{{SVK}} 458 467 (2011)&lt;ref name=slovakstat&gt;{{cite web  |url=http://census2011.statistics.sk/SR/TAB.%20115%20Obyvate%BEstvo%20pod%BEa%20pohlavia%20a%A0n%E1rodnosti.xls |title=TAB. 115 Obyvateľstvo podľa pohlavia a národnosti |author= |coauthors= |quote= |date=2011 |format=xlc |publisher=Český statistický úřad |accessdate=2015-10-25 |lang=sk |description=Распределение населения по полу и национальности по результатам переписи населения (2011) на сайте Статистического бюро Словакии}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;
{{CAN}} 315 510 (2006)&lt;ref&gt;[http://www12.statcan.ca/english/census06/data/topics/RetrieveProductTable.cfm?TPL=RETR&amp;ALEVEL=3&amp;APATH=3&amp;CATNO=&amp;DETAIL=1&amp;DIM=&amp;DS=99&amp;FL=0&amp;FREE=0&amp;GAL=0&amp;GC=99&amp;GK=NA&amp;GRP=1&amp;IPS=&amp;METH=0&amp;ORDER=1&amp;PID=92333&amp;PTYPE=88971&amp;RL=0&amp;S=1&amp;ShowAll=No&amp;StartRow=1&amp;SUB=0&amp;Temporal=2006&amp;Theme=80&amp;VID=0&amp;VNAMEE=&amp;VNAMEF= Демографические данные на сайте statcan.ca]&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;
{{SRB}} 293 299 (2002)&lt;ref&gt;[http://www.hhrf.org/htmh/?menuid=060208 2006. évi jelentés a szlovákiai magyarság helyzetéről]&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;
{{UKR}} 156 600 (2001)&lt;ref&gt;[http://www.hhrf.org/htmh/?menuid=060207 Демографические данные на сайте hhrf.org]&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;
{{CZE}} 8 920 (2011)&lt;ref name=structura&gt;{{cite web  |url=https://www.czso.cz/documents/10180/20551765/170223-14.pdf/d0d27736-ef15-4f4f-bf26-e7cb3770e187?version=1.0 |title=Národnostní struktura obyvatel |author= |coauthors= |quote= |date=2014-06-30 |format=PDF |publisher=Český statistický úřad |accessdate=2015-10-25 |lang=cs |description=Этнический состав населения Чехии на сайте Чешского статистического управления  — C. 5}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Population by ethnicity&quot;&gt;{{cite web  |url=https://www.czso.cz/documents/10180/20548153/130055140116.pdf/12b2d09a-5297-4053-b9fd-7839dbab43f2?version=1.0 |title=Population by ethnicity by 1921–2011 censuses |author= |coauthors= |quote= |date=2011 |format=PDF |publisher=Český statistický úřad |accessdate=2015-10-25 |lang=en |description=Население по национальности по результатам переписей населения (1921—2011) на сайте Чешского статистического управления}}&lt;/ref&gt;
| çухалнă =
| архкультура =
| чĕлхе = [[Хункăр чĕлхи|Хункăр]]
| расă = Европеоидсем
| тĕн = [[Католицизм Хункăрта|Католицизм]] ([[Хункăр католици чиркĕвĕ|ВКЧ]] тата [[Католици чиркĕвĕ|Рим-католици]]), [[Протестантизм]] (ытларах [[Хункăр реформаци чиркĕвĕ|Кальвинизм]], [[Унитарианлăх|Унитарианизм]] тата [[Лютеранлăх]]), [[Православи Венгрире|Православи]], [[Иудаизм]]
| тăванла = Чĕлхипе – [[Финн-укăр халăхĕсем]]&lt;br /&gt;Генетикипе – [[поляксем]], [[хорватсем]] тата [[украинсем]]
| кĕрет =[[Финн-укăр халăхĕсем]],
| ун шутĕнче = [[секейсем]], [[чангошсем]], [[мадьярабсем]], [[яссем]]
| пулса тухни = [[мадьярсем]], [[валахсем]], [[анăç славянсем]], [[яссем]], [[аварсем]], [[берендейсем]], [[кăпчаксем]]
}}
'''Хункăрсем е Вункăрсем''' (тăван ят — '''мадьярсем''', {{lang-hu|magyarok}} {{IPA|[ˈmɒɟɒrok]}}) — [[Укăр чĕлхисем|укăр чĕлхе ушкăнне]] кĕрекен [[Европейсем|европăри халăх]].

Хальхи Хункăрăн патшалăха чăмăртакан халăх. Хункăрсен чылай йышĕ çаплах [[Румыни]]ре ([[Трансильвани]] тахçанхи облаçĕ), [[Серби]]ре ([[Воеводина|Воеводинăри]] çурçĕр çĕрĕ), [[Словаки]]ре, [[Украина|Украинăра]], [[РФ|Раççейре]], [[Германи]]ре, [[Аслă Британи]]ре, [[Австри]]ре, [[АПШ|Америкăри Пĕрлешĕннĕ Штатсенче]], [[Чили]]ре тата [[Канада|Канадăра]] пурăнаççĕ. Тăван çĕршывăн тулашĕнче хункăрсем ытларах [[АПШ#Пурăнан халăх|АПШ-че]] — 1,5 миллион çын. Хункăрта вара 9,5 млн яхăн хункăр (2001 çулта халăхса çырни), çак ĕнтĕ патшалăхра пурнан халăхан 93 % шутланать&lt;ref&gt;[http://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=hun Hungarian]&lt;/ref&gt;. [[Тĕне тытни|Тĕне тытассипе]] халăхăн çурри ытла хункăр — [[Католицизм|католиксем]], иккĕмĕш вырăнта — [[протестантизм|протестантсем]] ([[Лютеранлăх|лютерансемпе]] [[Кальвинизм|кальвинистсем]]).

== Этимологи ==
[[Акăлчан чĕлхи|Анклăшла]] Hungarians тесе калани Onogur сăмахран тухса каят. On ogur -&gt; [[Хункăр чĕлхи|вунк.]] Оn ökör -&gt; Вунă вăкăр (кил-йыш) тенине пĕлтерет. Вункарсен ökör сăмахе огузсен öküz сăмахĕнчен пулат, пулкар ротацизăмĕ *z &gt; r.  ökör &gt; öküz &gt; wăkăr.

Пулкарсем: Он окор

Тури чăвашсем: Вон вокор

Анатри чăвашсем: Вун вăкăр

Вырăсла ''Венгор'' — вăл польск. węgier «венгр», белор. вугорац, словен. vogr, vogrin, польск. węgier, węgrzyn, лит. veñgras, чăвашла ''Вункăр.''

(греч. ’Ονόγουροι, ’Ονογούρων,''’Ονογουνδούρων'', ''Ούννογουνδούρων'')

== Кун-çулĕ ==
[[File:Arrival of the Hungarians (Árpád Feszty).jpg|thumb|right|250px|[[Фести Арпад|Арпад Фести]], [[Меднянский Ласло|Л. Меднянский]] тата [[Барчаи Енё|Е. Барчаи]] ӳкерçĕсем. «Арпад кнеç  Карпат урлă каçни». Пир ([[циклорама]], 1800
м²), Венгрие мадьярсем çĕнтерсе илни пинçуллăха уявланă тĕле çырнă. Ópusztaszer, Наци мемориал музейĕ, Венгрия.]]
[[File:Honfoglalas.gif|thumb|250px|Венгрсен эмиграцилени]]
[[File:Hungarian migration.png|thumb|250px|Венгрсен миграцилени.]]
[[File:Magyars (Hungarians) in Hungary, census 1890.jpg|thumb|250px|Венгрсем (1890)]]
[[File:Historical Magyar population.png|thumb|250px|Венгрсем (900—1980)]]
[[File:Chronicon Pictum - Page 21 - The Arrival of the Hungarians in Pannonia.jpg|thumb|250px|Мадьярсем Карпат урлă каçни [[Chronicon Pictum]], 1360.]]
[[File:Hungarian-style shield 1.jpg|thumb|200px|Венгр [[хусар]]ĕн шлемĕ тата питлĕхĕ. &lt;br /&gt;Çакăн пек питлĕх мăя хĕçпе çапсан та хӳтĕлет.]]

== Çавăн пекех ==
* [[Венгрсем Австралире]]
* [[Венгрсем Аслă Британире]]
* [[Венгрсем Германире]]
* [[Венгрсем Чилире]]

== Асăрхавсем ==
{{асăрхавсем|2}}

== Литература ==
* {{кĕнеке |автор= |пай=Венгры|каçă пайĕ=http://www.krskstate.ru/80/narod/etnoatlas/0/etno_id/100|пуçелĕк=Этноатлас Красноярского края |оригинал= |каçă=http://www.krskstate.ru/80/narod/etnoatlas |яваплă=Совет администрации Красноярского края. Управление общественных связей ; гл. ред. [[Рафиков, Рашит Гиззатович|Р. Г. Рафиков]] ; редкол.: [[Кривоногов Виктор Павлович|В. П. Кривоногов]], Р. Д. Цокаев |кăларăм=2-мĕ кăл., тӳрл. тата хуш. |вырăн=[[Красноярск]] |издательство=[[Платина (издательство)|Платина]] |çул=2008 |том= |страницы= |столбцы= |страниц=224 |серия= |isbn=978-5-98624-092-3 |тираж= |ref=Этноатлас Красноярского края }}
* ''[[Подольный Роман Григорьевич|Подольный Р. Г.]]'' Пути народов. — М.: [[Детская литература (издательство)|Детская литература]], 1975.
* Справочник личных имён народов РСФСР. — М.: [[Русский язык (издательство)|Русский язык]], 1989. — С. 305. — ISBN 5-200-00388-1
* ''[[Шушарин Владимир Павлович|Шушарин В. П.]]'' Ранний этап этнической истории венгров. Проблемы этнического самосознания. — М.: [[РОССПЭН]], 1997. — ISBN 5-86004-105-5
* Народы и религии мира : Энциклопедия. / Гл. ред. [[Тишков, Валерий Александрович|В. А. Тишков]]; Редкол.: [[Артёмова, Ольга Юрьевна|О. Ю. Артёмова]], [[Арутюнов, Сергей Александрович|С. А. Арутюнов]], [[Кожановский, Александр Николаевич|А. Н. Кожановский]], [[Макаревич, Владимир Михайлович|В. М. Макаревич]] (зам. гл. ред.), [[Попов, Владимир Александрович (этнограф)|В. А. Попов]], [[Пучков, Павел Иванович|П. И. Пучков]] (зам. гл. ред.), [[Ситнянский, Георгий Юрьевич|Г. Ю. Ситнянский]]. — М.: [[Большая Российская энциклопедия (издательство)|Большая Российская энциклопедия]], 1998. — ISBN 5-85270-155-6

== Каçăсем ==
* [http://orosz-szotar.hu/ Русско-Венгерский словарь]
* [http://uralistica.ning.com/ Uralistica — Финно-угорское сообщество] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100426025641/http://uralistica.ning.com/ |date=2010-04-26 }}
* [http://fucongress.org/ Международный консультативный комитет финно-угорских народов] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120408204227/http://www.fucongress.org/ |date=2012-04-08 }}
* [http://www.fennougria.ee/?lang=ru «Учреждение Фенно-Угриа»]
* [http://www.finugor.ru/ru Информационный центр финно-угорских народов] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100829055843/http://www.finugor.ru/ru |date=2010-08-29 }}

{{Финн-укăр халăхĕсем}}

[[Категори:Финн-укăр халăхĕсем]]
[[Категори:Венгри халăхĕсем]]
[[Категори:Румыни халăхĕсем]]
[[Категори:Серби халăхĕсем]]
[[Категори:Венгрсем|*]]
[[Категори:Укăрсем]]

[[ru:Венгры]]</text>
      <sha1>9dcmln4ymg8so1iznx3p59le1msdato</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>878008</id>
      <parentid>878001</parentid>
      <timestamp>2026-10-01T05:39:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ellodanis5</username>
        <id>17302</id>
      </contributor>
      <origin>878008</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14920" sha1="smnhh15cp11an7xk4c9tyibkf22w1s0" xml:space="preserve">{{Халăх
| ячĕ     = Хункăрсем
| ӳкерчĕк = {{image array|perrow=5|width=60|height=70
| image1  = StefanIHongarije.jpeg| caption1 = [[Сăваплă I Иштван|Иштван I]]
| image2  = Elisabet_av_Thüringen.jpg| caption2 = [[Хункăр Елизавети]]
| image3  = Matthias_Corvinus.jpg| caption3 = [[Матьяш I (Хункăр королĕ)|Матьяш Хуньяди]]
| image4  = GabrielBethlen.jpg| caption4 = [[Бетлен Габор|Габор Бетлен]]
| image5  = II._Rákóczi_Ferenc_Mányoki.jpg| caption5 = [[Ференц II Ракоци]]
| image6  = 1512_Dürer_Kaiser_Sigismund_anagoria.JPG| caption6 = [[Сигизмунд (Сăваплă Рим  империн императорĕ)|Сигизмунд I]]
| image7  = Bolyai_János_(Márkos_Ferenc_festménye).jpg| caption7 = [[Бойяи Янош|Янош Бойяи]]
| image8  = Gróf Széchenyi István.jpg| caption8 = [[Сеченьи Иштван|Иштван Сеченьи]]
| image9  = Barabas-eotvos.jpg| caption9 = [[Этвёш Йожеф|Йожеф Этвёш]]
| image10 = Barabas-arany.jpg| caption10 = [[Арань Янош|Янош Арань]]
| image11 =Eötvös Loránd (Székely Aladár felvétele, 1912).jpg| caption11 = [[Этвёш Лоранд|Лоранд Этвёш]]
| image12  = Csontváry_Önarckép.jpg| caption12 = [[Чонтвари Тивадар Костка|Тивадар Костка Чонтвари]]
| image13  = Bartók_Béla.jpg| caption13 = [[Барток Бела|Бела Барток]]
| image14 = Horthy_the_regent.jpg| caption14 = [[Хорти Миклош|Миклош Хорти]]
| image15 =Baroness_Emma_Orczy_by_Bassano.jpg| caption15 = [[Орци Эмма|Эмма Орци]]
| image16 = János_Kádár_(fototeca.iiccr.ro).jpg| caption16 = [[Кадар Янош|Янош Кадар]]
| image17 = Ary_Scheffer_-_Franz_Liszt.jpg| caption17 = [[Лист Ференц|Ференц Лист]]
| image18 = Bujtor.jpg| caption18 = [[Буйтор, Иштван|Иштван Буйтор]]
| image19 = Rubik Ernő cropped.jpg| caption19 = [[Рубик Эрнё|Эрнё Рубик]]
| image20 = Peter_Esterhazy_by_Kubik_02.jpg| caption20 = [[Эстерхази Петер|Петер Эстерхази]]
| image21 = Yozhef_Sabo.jpg| caption21 = [[Сабо Йожеф Йожефович|Йожеф Сабо]]
| image22 = SzaboIstvan1.jpg| caption22 = [[Сабо Иштван|Иштван Сабо]]
| image23 = Ferenc_Puskás.jpg| caption23 = [[Пушкаш, Ференц|Ференц Пушкаш]]
| image24 = Gabor,_Zsa_Zsa.jpg| caption24 = [[Габор, Жа Жа|Жа Жа Габор]]
| image25 = Barbara_Palvin_Cannes_2013.jpg | caption25 = [[Палвин, Барбара|Барбара Палвин]]
}}
| анлăшĕ  =
| алпусни = 
| тăван ячĕ = Magyarok 
| йышĕ      = 14,5 млн 
| вырнаçăвĕ = {{HUN}} 9 416 015 ([[2001]])&lt;ref&gt;[http://www.nepszamlalas.hu/eng/volumes/18/tables/load1_28.html Демографические данные на сайте nepszamlalas.hu]&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;
{{ROU}} 1 237 746 (2011)&lt;ref&gt;http://www.arges.insse.ro/phpfiles/RPL2011NIVEL%20NATIONAL.pdf&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;
{{SVK}} 458 467 (2011)&lt;ref name=slovakstat&gt;{{cite web  |url=http://census2011.statistics.sk/SR/TAB.%20115%20Obyvate%BEstvo%20pod%BEa%20pohlavia%20a%A0n%E1rodnosti.xls |title=TAB. 115 Obyvateľstvo podľa pohlavia a národnosti |author= |coauthors= |quote= |date=2011 |format=xlc |publisher=Český statistický úřad |accessdate=2015-10-25 |lang=sk |description=Распределение населения по полу и национальности по результатам переписи населения (2011) на сайте Статистического бюро Словакии}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;
{{CAN}} 315 510 (2006)&lt;ref&gt;[http://www12.statcan.ca/english/census06/data/topics/RetrieveProductTable.cfm?TPL=RETR&amp;ALEVEL=3&amp;APATH=3&amp;CATNO=&amp;DETAIL=1&amp;DIM=&amp;DS=99&amp;FL=0&amp;FREE=0&amp;GAL=0&amp;GC=99&amp;GK=NA&amp;GRP=1&amp;IPS=&amp;METH=0&amp;ORDER=1&amp;PID=92333&amp;PTYPE=88971&amp;RL=0&amp;S=1&amp;ShowAll=No&amp;StartRow=1&amp;SUB=0&amp;Temporal=2006&amp;Theme=80&amp;VID=0&amp;VNAMEE=&amp;VNAMEF= Демографические данные на сайте statcan.ca]&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;
{{SRB}} 293 299 (2002)&lt;ref&gt;[http://www.hhrf.org/htmh/?menuid=060208 2006. évi jelentés a szlovákiai magyarság helyzetéről]&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;
{{UKR}} 156 600 (2001)&lt;ref&gt;[http://www.hhrf.org/htmh/?menuid=060207 Демографические данные на сайте hhrf.org]&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;
{{CZE}} 8 920 (2011)&lt;ref name=structura&gt;{{cite web  |url=https://www.czso.cz/documents/10180/20551765/170223-14.pdf/d0d27736-ef15-4f4f-bf26-e7cb3770e187?version=1.0 |title=Národnostní struktura obyvatel |author= |coauthors= |quote= |date=2014-06-30 |format=PDF |publisher=Český statistický úřad |accessdate=2015-10-25 |lang=cs |description=Этнический состав населения Чехии на сайте Чешского статистического управления  — C. 5}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Population by ethnicity&quot;&gt;{{cite web  |url=https://www.czso.cz/documents/10180/20548153/130055140116.pdf/12b2d09a-5297-4053-b9fd-7839dbab43f2?version=1.0 |title=Population by ethnicity by 1921–2011 censuses |author= |coauthors= |quote= |date=2011 |format=PDF |publisher=Český statistický úřad |accessdate=2015-10-25 |lang=en |description=Население по национальности по результатам переписей населения (1921—2011) на сайте Чешского статистического управления}}&lt;/ref&gt;
| çухалнă =
| архкультура =
| чĕлхе = [[Хункăр чĕлхи|Хункăр]]
| расă = Европеоидсем
| тĕн = [[Католицизм Хункăрта|Католицизм]] ([[Хункăр католици чиркĕвĕ|ВКЧ]] тата [[Католици чиркĕвĕ|Рим-католици]]), [[Протестантизм]] (ытларах [[Хункăр реформаци чиркĕвĕ|Кальвинизм]], [[Унитарианлăх|Унитарианизм]] тата [[Лютеранлăх]]), [[Православи Венгрире|Православи]], [[Иудаизм]]
| тăванла = Чĕлхипе – [[Финн-укăр халăхĕсем]]&lt;br /&gt;Генетикипе – [[поляксем]], [[хорватсем]] тата [[украинсем]]
| кĕрет =[[Финн-укăр халăхĕсем]],
| ун шутĕнче = [[секейсем]], [[чангошсем]], [[мадьярабсем]], [[яссем]]
| пулса тухни = [[мадьярсем]], [[валахсем]], [[анăç славянсем]], [[яссем]], [[аварсем]], [[берендейсем]], [[кăпчаксем]]
}}
'''Хункăрсем е Вункăрсем''' (тăван ят — '''мадьярсем''', {{lang-hu|magyarok}} {{IPA|[ˈmɒɟɒrok]}}) — [[Укăр чĕлхисем|укăр чĕлхе ушкăнне]] кĕрекен [[Европейсем|европăри халăх]].

Хальхи Хункăрăн патшалăха чăмăртакан халăх. Хункăрсен чылай йышĕ çаплах [[Румыни]]ре ([[Трансильвани]] тахçанхи облаçĕ), [[Серби]]ре ([[Воеводина|Воеводинăри]] çурçĕр çĕрĕ), [[Словаки]]ре, [[Украина|Украинăра]], [[РФ|Раççейре]], [[Германи]]ре, [[Аслă Британи]]ре, [[Австри]]ре, [[АПШ|Америкăри Пĕрлешĕннĕ Штатсенче]], [[Чили]]ре тата [[Канада|Канадăра]] пурăнаççĕ. Тăван çĕршывăн тулашĕнче хункăрсем ытларах [[АПШ#Пурăнан халăх|АПШ-че]] — 1,5 миллион çын. Хункăрта вара 9,5 млн яхăн хункăр (2001 çулта халăхса çырни), çак ĕнтĕ патшалăхра пурнан халăхан 93 % шутланать&lt;ref&gt;[http://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=hun Hungarian]&lt;/ref&gt;. [[Тĕне тытни|Тĕне тытассипе]] халăхăн çурри ытла хункăр — [[Католицизм|католиксем]], иккĕмĕш вырăнта — [[протестантизм|протестантсем]] ([[Лютеранлăх|лютерансемпе]] [[Кальвинизм|кальвинистсем]]).

== Этимологи ==
[[Акăлчан чĕлхи|Анклăшла]] Hungarians тесе калани Onogur сăмахран тухса каят. On ogur -&gt; [[Хункăр чĕлхи|вунк.]] Оn ökör -&gt; Вунă вăкăр (кил-йыш) тенине пĕлтерет. Вункарсен ökör сăмахе огузсен öküz сăмахĕнчен пулат, пулкар ротацизăмĕ *z &gt; r.  ökör &gt; öküz &gt; wăkăr.

Пулкарсем: Он окор

Тури чăвашсем: Вон вокор

Анатри чăвашсем: Вун вăкăр

Вырăсла ''Венгор'' — вăл польск. węgier «венгр», белор. вугорац, словен. vogr, vogrin, польск. węgier, węgrzyn, лит. veñgras, чăвашла ''Вункăр.''

(греч. ’Ονόγουροι, ’Ονογούρων,''’Ονογουνδούρων'', ''Ούννογουνδούρων'')

== Кун-çулĕ ==
[[File:Arrival of the Hungarians (Árpád Feszty).jpg|thumb|right|250px|[[Фести Арпад|Арпад Фести]], [[Меднянский Ласло|Л. Меднянский]] тата [[Барчаи Енё|Е. Барчаи]] ӳкерçĕсем. «Арпад кнеç  Карпат урлă каçни». Пир ([[циклорама]], 1800
м²), Венгрие мадьярсем çĕнтерсе илни пинçуллăха уявланă тĕле çырнă. Ópusztaszer, Наци мемориал музейĕ, Венгрия.]]
[[File:Honfoglalas.gif|thumb|250px|Венгрсен эмиграцилени]]
[[File:Hungarian migration.png|thumb|250px|Венгрсен миграцилени.]]
[[File:Magyars (Hungarians) in Hungary, census 1890.jpg|thumb|250px|Венгрсем (1890)]]
[[File:Historical Magyar population.png|thumb|250px|Венгрсем (900—1980)]]
[[File:Chronicon Pictum - Page 21 - The Arrival of the Hungarians in Pannonia.jpg|thumb|250px|Мадьярсем Карпат урлă каçни [[Chronicon Pictum]], 1360.]]
[[File:Hungarian-style shield 1.jpg|thumb|200px|Венгр [[хусар]]ĕн шлемĕ тата питлĕхĕ. &lt;br /&gt;Çакăн пек питлĕх мăя хĕçпе çапсан та хӳтĕлет.]]

== Çавăн пекех ==
* [[Венгрсем Австралире]]
* [[Венгрсем Аслă Британире]]
* [[Венгрсем Германире]]
* [[Венгрсем Чилире]]

== Асăрхавсем ==
{{асăрхавсем|2}}

== Литература ==
* {{кĕнеке |автор= |пай=Венгры|каçă пайĕ=http://www.krskstate.ru/80/narod/etnoatlas/0/etno_id/100|пуçелĕк=Этноатлас Красноярского края |оригинал= |каçă=http://www.krskstate.ru/80/narod/etnoatlas |яваплă=Совет администрации Красноярского края. Управление общественных связей ; гл. ред. [[Рафиков, Рашит Гиззатович|Р. Г. Рафиков]] ; редкол.: [[Кривоногов Виктор Павлович|В. П. Кривоногов]], Р. Д. Цокаев |кăларăм=2-мĕ кăл., тӳрл. тата хуш. |вырăн=[[Красноярск]] |издательство=[[Платина (издательство)|Платина]] |çул=2008 |том= |страницы= |столбцы= |страниц=224 |серия= |isbn=978-5-98624-092-3 |тираж= |ref=Этноатлас Красноярского края }}
* ''[[Подольный Роман Григорьевич|Подольный Р. Г.]]'' Пути народов. — М.: [[Детская литература (издательство)|Детская литература]], 1975.
* Справочник личных имён народов РСФСР. — М.: [[Русский язык (издательство)|Русский язык]], 1989. — С. 305. — ISBN 5-200-00388-1
* ''[[Шушарин Владимир Павлович|Шушарин В. П.]]'' Ранний этап этнической истории венгров. Проблемы этнического самосознания. — М.: [[РОССПЭН]], 1997. — ISBN 5-86004-105-5
* Народы и религии мира : Энциклопедия. / Гл. ред. [[Тишков, Валерий Александрович|В. А. Тишков]]; Редкол.: [[Артёмова, Ольга Юрьевна|О. Ю. Артёмова]], [[Арутюнов, Сергей Александрович|С. А. Арутюнов]], [[Кожановский, Александр Николаевич|А. Н. Кожановский]], [[Макаревич, Владимир Михайлович|В. М. Макаревич]] (зам. гл. ред.), [[Попов, Владимир Александрович (этнограф)|В. А. Попов]], [[Пучков, Павел Иванович|П. И. Пучков]] (зам. гл. ред.), [[Ситнянский, Георгий Юрьевич|Г. Ю. Ситнянский]]. — М.: [[Большая Российская энциклопедия (издательство)|Большая Российская энциклопедия]], 1998. — ISBN 5-85270-155-6

== Каçăсем ==
* [http://orosz-szotar.hu/ Русско-Венгерский словарь]
* [http://uralistica.ning.com/ Uralistica — Финно-угорское сообщество] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100426025641/http://uralistica.ning.com/ |date=2010-04-26 }}
* [http://fucongress.org/ Международный консультативный комитет финно-угорских народов] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120408204227/http://www.fucongress.org/ |date=2012-04-08 }}
* [http://www.fennougria.ee/?lang=ru «Учреждение Фенно-Угриа»]
* [http://www.finugor.ru/ru Информационный центр финно-угорских народов] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100829055843/http://www.finugor.ru/ru |date=2010-08-29 }}

{{Финн-укăр халăхĕсем}}

[[Категори:Финн-укăр халăхĕсем]]
[[Категори:Венгри халăхĕсем]]
[[Категори:Румыни халăхĕсем]]
[[Категори:Серби халăхĕсем]]
[[Категори:Венгрсем|*]]
[[Категори:Укăрсем]]</text>
      <sha1>smnhh15cp11an7xk4c9tyibkf22w1s0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Мондрус Лариса Израилевна</title>
    <ns>0</ns>
    <id>75184</id>
    <revision>
      <id>878009</id>
      <parentid>874861</parentid>
      <timestamp>2026-10-01T06:16:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>28304</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>878009</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4722" sha1="51oaqc8y8iojuiuce1zj7fssdyya984" xml:space="preserve">{{Мусăкçă
 | Ят            = Лариса Мондрус
 | Тăван_ят      = ({{lang-lv|Larisa Mondrusa}}, {{lang-de|Larissa Mondrus}}
 | Ӳкерчĕк       =
 | Фон           = solo_singer
 | Тулли_ят      = Лариса Израилевна Мондрус
 | Çуралнă_вырăн = {{ÇВ|Джамбул|Джамбулра}}, {{ÇВ|Казах ССР|Казахстанра}}
 | Çуралнă_вăхăт = [[1943]], [[чӳк, 15]]
 | Вилнĕ_вырăн   = 
 | Вилнĕ_вăхăт   = 
 | Патшалăх      = {{Ялавлани|СССР}}&lt;br /&gt;{{Ялавлани|Германи}}
 | Профессисем   = СССР, Германи юрăçи
 | Инструментсем =
 | Жанрсем       =
 | Псевдонимсем  = Larissa
 | Коллективсем  =
 | Лейблсем      =
 | Чыславсем     =
 | Сайт          = http://www.mondrus.info/
 }}
{{External media
|align  = right
|width  = 300
|image1 = [http://www.mondrus.info/lib/exe/fetch.php?w=418&amp;h=600&amp;media=gallery:gal_old:stage6.jpg Лариса Мондрус]}}
'''Лари́са Изра́илевна Мо́ндрус''' ({{lang-lv|Larisa Mondrusa}}, {{lang-de|Larissa Mondrus}}; [[чӳк, 15]], [[1943]], [[Тараз|Джамбул]], [[Казахстан]]) — [[СССР|совет]] юрăçи тата актриси. 1970-мĕш çулсенче, Совет Союзĕнчен тухса кайсан, ФРГ эстрадинче ĕçленĕ.

== Биографи ==

=== Дискографи ===
* [http://popsa.info/bio/119/119d.html Дискография Ларисы Мондрус] {{Webarchive|url=https://archive.today/20130218082851/http://popsa.info/bio/119/119d.html |date=2013-02-18 }} (версия от 17 июля 2003)

=== Фильмографи ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! Çул !! Фильм ячĕ !! Юрă !! Асăрхавсем
|-
| rowspan=2|1965 || «[[На завтрашней улице]]»|| «Костёр на снегу» || кадр хыçĕнче
|-
| «[[Дайте жалобную книгу (фильм)|Дайте жалобную книгу]]» || «Добрый вечер» || кадр
|-
| 1967 || «[[Зареченские женихи (фильм)|Зареченские женихи]]» || «У всех по-разному» || кадр хыçĕнче
|-
| rowspan=3|1968 || «[[Следствие продолжается (фильм)|Следствие продолжается]]» || «Глаза»&lt;br&gt;«Вечерний Баку» || кадр хыçĕнче
|-
| «[[Улыбнись соседу (фильм)|Улыбнись соседу]]» || «Древние слова»&lt;br&gt;«Между небом и землёй» || кадр
|-
| «[[У себя дома (фильм)|У себя дома]]» || «Осень на пляже» || кадр хыçĕнче
|-
| rowspan=3|1970 || «[[Песни моря (фильм)|Песни моря]]» || «Я девчонка»&lt;br&gt;«Не моя вина» || кадр хыçĕнче (&lt;small&gt;кадрта [[Фатеева Наталья Николаевна|Н. Фатеева]] хăтланать&lt;/small&gt;)
|-
| «[[Опекун (фильм, 1970)|Опекун]]» || «Белый пароход» || кадр
|-
| «[[Дело о… (фильм)|Дело о…]]» || «Синий лён» || кадр
|-
| 1971 || «[[Джентльмены удачи (фильм, 1971)|Джентльмены удачи]]» || «Проснись и пой» || кадр хыçĕнче
|}

== Асăрхавсем ==
{{асăрхавсем}}

== Литература ==
* ''Б. А. Савченко.'' Лариса Мондрус. — М.: Алгоритм, 2003. — 352 с. — ISBN 5-9265-0079-6

== Каçăсем ==
* [http://www.mondrus.info Сайт Ларисы Мондрус]{{ref-en}}
* [http://www.e-reading.org.ua/bookreader.php/49947/Savchenko_-_Larisa_Mondrus.html Б. А. Савченко. Лариса Мондрус] (кĕнеке пайĕ)
* [http://www.larisamondrus.narod.ru Неофициальный сайт Ларисы Мондрус]
* [http://www.ruskino.ru/art/4723 Российское кино. Лариса Мондрус] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120624141853/http://ruskino.ru/art/4723 |date=2012-06-24 }}
* {{YouTube|vjlf3BIA_78|Лариса Мондрус — Памяти Эдит Пиаф}}
* [https://web.archive.org/web/20131203062805/http://www.gazeta.lv/story/12777.html Народная любимица Советского Союза]

[[Категори:Халĕ пурăнакансем]]
[[Категори:Меццо-сопрано]]
[[Категори:Москонцерт артисчĕсем]]</text>
      <sha1>51oaqc8y8iojuiuce1zj7fssdyya984</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Гавайи утравӗсем</title>
    <ns>0</ns>
    <id>83983</id>
    <revision>
      <id>878002</id>
      <parentid>679616</parentid>
      <timestamp>2026-10-01T01:18:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>28304</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>878002</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1107" sha1="flh6svbu702l3leadgo5mo2ksqqyks3" xml:space="preserve">[[Ӳкерчĕк:Hawaiianislandchain USGS.png|мини|350px|Гавайи утравӗсен ҫитти]]
   
'''Гавайи утравӗсем''' (е Гавайи архипелагӗ, {{lang-en|Hawaiian Islands}}, гав. mokupuni o Hawaiʻi) — 24 утравсемпе атоллсенчен тӑракан архипелаг, Лӑпкӑ океанӑн ҫурҫӗр пайӗнче вырнаҫнӑ (19° тата 29° ҫурҫӗр [[Ан (координат)|анӗ]] хушшинче). Архипелаг ҫурҫер-хӗвеланӑҫран кӑнтӑр-хӗвелтухӑҫнелле тӑсӑлнӑ, вулкан пӗрхӗннинчен пулса тӑнӑ.

Утравсем хӑйӗн ятне — [[Гавайи (утрав)|Гавайи]] ятлӑ чи пысӑк утравран илнӗ. 

== Вуламалли ==
*
== Каҫӑсем ==
* [https://web.archive.org/web/20201021224001/http://apdrc.soest.hawaii.edu/Hawaii/ Информационный сайт архипелага Гавайи]{{ref-en}}.

[[Категори:Архипелагсем]]
[[Категори:Утравсем]]</text>
      <sha1>flh6svbu702l3leadgo5mo2ksqqyks3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Жорж Сёра</title>
    <ns>0</ns>
    <id>89704</id>
    <revision>
      <id>878003</id>
      <parentid>722352</parentid>
      <timestamp>2026-10-01T02:37:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>28304</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>878003</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4633" sha1="rgpa4qqsnmwod0xlr0wjvyu7fa25xpl" xml:space="preserve">{{Ӳкерçĕ
 |фон                  = 
 |ят                   = Жорж-Пьер Сёра
 |тăван ят             =  
 |çуралнă чухнехи ят   = 
 |ӳкерчĕк              = Georges Seurat 1888.jpg 
 |анлăшĕ               = 
 |ӳкерчĕке ăнлантарни  =  
 |çуралнă вăхăт        = [[1859]], [[раштав, 2]]
 |çуралнă вырăн        = {{ÇВ|Париж|Парисре}}  
 |вилнĕ вăхăт          = [[1891]], [[пуш, 29]] 
 |вилнĕ вырăн          = {{ВВ|Париж|Парисре}}   
 |пулса тухни          = 
 |пăхăнулăх            = 
 |гражданлăх           = 
 |жанр                 =  
 |вĕренӳ               = 
 |стиль                = 
 |ĕçĕсем               = 
 |пулашакансем         = 
 |сĕм                  = 
 |сĕм янă              =  
 |чыславсем            = 
 |хисепсем             = 
 |парнесем             = 
 |сайт                 = 
 |викиампар            = Category:Georges Seurat
 
}}

'''Жорж-Пьер Сёра''' (фр. Georges Seurat, 2 раштав 1859, Париж — 29 пуш 1891, унтах) — Франци ӳнерҫи-[[Импрессионизм|импрессионисчӗ]], неоимпрессионизм юхӑмӗн никӗслевҫи, хӑйне май «дивизионизм», е «пуантилизм» тенӗ пӑнчӑллӑ ӳкерес ӳнер мелне шутласа кӑлараканӗ.

== Пурнӑҫӗ==

== Ӗҫӗсем ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;120px&quot;&gt;
File:Embroidery; The Artist's Mother MET 55.21.1.jpg
File:Georges Seurat - Attelage rural PC 51.jpg
File:Georges Seurat - Femme assis PC 126.jpg
File:Georges Seurat - Deux voiliers à Grandcamp PC 149.jpg
File:Georges Seurat - Ruines à Grandcamp.jpg
File:Georges Seurat - Paysage d'Île-de-France.jpg
&lt;/gallery&gt;

== Вуламалли ==
*Письма. Дневники. Литературное наследие. Воспоминание современников (перевод с французского) / Жорж Сера, Поль Синьяк; (Сост., вступ. статья, с. 3-48, примеч. К. Г. Богемской). — Москва : Искусство, 1976. — 335 с.
*Перрюшо, А. Жизнь Сёра. (Пер. с фр. Послесл. М. Н. Прокофьевой). — М.: Радуга, 1992. — 192 с. — ISBN 5-05-004019-1.
*Синьяк, П. От Эж. Делакруа к неоимпрессионизму / Пер. с фр. и предисл. И. Дудина. — М.: И. Кнебель, 1912 (обл. 1913). — 94 с.: ил. — С прилож. статьи о законах цвета из «Grammaire des arts du dessin».
*Мировое искусство. Постимпрессионизм: [история движения в биографиях художников]: [иллюстрированная энциклопедия] / [текст И. Г. Мосина]. — Санкт-Петербург; Москва: Кристалл: ОНИКС, 2006. — 175 с.: цв. ил. ISBN 5-9603-0051-6, 10 000 экз.
*1 100 картин из Музея Метрополитен. Каталог выставки. М., 1975.
*Félix Fénéon. «Georges Seurat et l’opinion publique». L'échoppe, 2010.
*R. Fry. Transformations. London, 1926.  
 
== Каҫӑсем == 
* [http://www.impressionist--paintings.com/russian/SERA/biograph_sera.shtml Жизнь и творчество Жоржа-Пьера Сёра на сайте Картины Импрессионистов] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120129071943/http://www.impressionist--paintings.com/russian/SERA/biograph_sera.shtml |date=2012-01-29 }}
* [https://web.archive.org/web/20210807072511/http://www.famousartistsgallery.com/gallery/seurat.html Картины Жоржа-Пьера Сёра]
* [http://seurat.ru/ Сайт о Жорже-Пьере Сёра] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210307000307/http://seurat.ru/ |date=2021-03-07 }}

[[Категори:Раштавăн 2-мĕшĕнче çуралнисем]]
[[Категори:1859 çулта çуралнисем]]
[[Категори:Пушăн 29-мĕшĕнче вилнисем]]
[[Категори:1891 çулта вилнисем]]
[[Категори:Ӳкерçĕсем, алфавитпа]]
[[Категори:Пуантилизм]]
[[Категори:Франци ӳкерçисем]]
[[Категори:Пер-Лашез çăвинче пытарнисем]]</text>
      <sha1>rgpa4qqsnmwod0xlr0wjvyu7fa25xpl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Телекурав</title>
    <ns>0</ns>
    <id>111929</id>
    <revision>
      <id>878013</id>
      <parentid>876298</parentid>
      <timestamp>2026-10-01T08:52:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>28304</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>878013</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10822" sha1="r5ugihb7l5ywg9gm4fih4v8w1a9v0xt" xml:space="preserve">'''Телекурăм''' ({{lang-el|τήλε}} — инçе {{lang-la|video}} — курав) — ӳкерчĕк-сасса аякран курни-илтни.

Телекурăм ӳкерчĕксене пĕр-пĕрин хыççăн кăтартнинчен пулать. Вĕсене хăвăрт е майĕпен кăтартни кадрсене мĕнле улăштарса тăнинчен килет.

Телевидени хăй ĕçĕнче çакăн пек хатĕрсемпе усă курать:
# [[Видеокамера]]. Кирлине ӳкерсе илет, ӳкерчĕк тĕсĕпе формине палăртать. 
# [[Видеомагнитофон]] (кирлех мар). Çырса илме тата экран çинчи çутă чупăвĕн ĕçне йĕркелет.
# Передатчик. Сигналсене эфира ăсатать.
# Приёмник — [[телевизор]]. Синхроимпульс тăрăх, ПЦТСре тăраканни,  кадрсене экран çинчех çавăрать([[кинескоп]], [[ЖК панель]], [[плазма панелĕ]]).

== Стандартсем тата системăсем ==
[[Ӳкерчĕк:Transmissioncar rtl.JPG|thumb|250px|Телекурăмăн куçса çӳрев станцийĕ]]
[[Телевидени стандарчĕсем|Кадăра числосем тăрăх уйăрни, ăна тытса пыракан йĕркене телевивенире стандарт теççĕ.]]
 
Пĕтĕм тĕнчере пĕр евĕрлĕ стандартсемпе ĕçлет:
* 625 йĕрке,  пĕр секунд хушшинче 50 кадр, Европăра (PAL)
* 525 йĕрке,  пĕр секунд хушшинче 59,94 кадр, Америкăра тата Японире (NTSC)
* 625 йĕрке,  пĕр секунд хушшинче 50 кадр, Францинче, Раççейре, Китайра тата ытти çĕрсенче(SECAM)
Халĕ вĕсене улăштарма [[телевиденин çĕнĕ паллисем тухаççĕ]] (ТВЧ). Вĕсен хăйсен стандарчĕ: 
* 720/50i;60i;30p;25p;24p
* 1080/50i;60i;30p;25p;24p

Телевидени системинчи тĕс кодировкисем:
* [[NTSC]]
* [[PAL]]
* [[SÉCAM]]

'''Çĕр çийĕн каякан телевидени''' —Ăна тытма пӳлĕмри е урамри антеннăпа усă кураççĕ.

== Ăслай кун-çулĕ ==
[[Ӳкерчĕк:1950's television.jpg|thumb|250px|[[1950-мĕш çулсем|1950-çулхи]] телевизор]]
Тĕнчери пĕрремĕш приёмник «телефот» ятлă пулнă. Ăна 1925 çулта шухăшласа кăлараканни  Грабовский пулнă. Документсем тăрăх, СССР Çыхăну министерстви телефота нумайччен тĕпченĕ, анчах та унăн килĕлĕхне тĕрĕс палăртайман. Кайран тин [[АПШ]]-ра тĕрĕссине палăртнă: [[Уилсон Митчел|Митчел Уилсон]] романĕнче телевидени пулса кайнă историре телефота та аса илнĕ.

Çавăнпа та телекурава тĕпчесе ĕçе кĕртекенĕ  АПШ шутланать. Америка ăсчахĕсем ӳкерчĕкĕ лайăхрах пултăр тесе «киноскоппа» усă кураççĕ.  Ăна та совет ăсчахĕ [[Катаев]] шухăшласа кăларать. Çапах та унран пĕр çул маларах,1933 çулта, ĕçлекен моделе американ тĕпчевçи  [[Зворыкин Владимир Козьмич|Владимир Зворыкин]]  кăтартать.

Кулленхи кăларăмсем Раççейре [[1939]] çулхи [[пуш, 10|пушăн 10- мĕшĕнче]] тухма тытăнаççĕ&lt;ref&gt;http://www.connect.ru/article.asp?id=6593 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090605121026/http://www.connect.ru/article.asp?id=6593 |date=2009-06-05 }}&lt;/ref&gt;. [[1953]] çулхи [[раштав, 18|раштавăн 18-мĕшĕннче]] АПШ-ра пĕрремĕш тĕрлĕ тĕслĕ кăтартакан телекалаçу ([[NTSC]]системи) тухать.

[[XX ĕмĕр]]ĕн варринче телекурав анлă сарăлать. [[ПНО]] та телекурава пысăк вырăна хăпартать, [[Мĕнпур тĕнчери телекурав кунĕ|Мĕнпур тĕнчери телекурав кунне]] уявлама йышăнать.

== Çынсемшĕн телевидени мĕнле вырăнта тăни ==
{{Цитата пуçламăшĕ}}Вăл вĕрентет те пĕлтерет, чуна уçать, анчах  тĕрĕс усă кура пĕлсен. Унсăр пуçне вăл кирлĕ мар ещĕк çеç.
{{Цитата вĕçĕ|Çăлкуç =[[Мэроу Эдвард|Эд Мэроу]]}}

== Çав. пекех ==
* [[IPTV]]
* [[Раççей телеканалĕсем]]
* [[Радиопайăркалавĕ]]
* [[Радикалаçу]]

== Литература ==
* Макарова М. Дизайн и телевидение: интернациональный стиль и проблема минимализма // Месмахеровские чтения — 2021. Материалы международной научно-практической конференции. Санкт-Петербург: СПГХПА, 2021. С. 649—654.
* {{кĕнеке |автор = Ю. В. Аксёнтов, Н. С. Верёвкин, В. Е. Джакония |пуçелĕк = Телевидение |каçă =  |яваплă = |вырăн = М. |издательство  = Связь |çул = 1979 |страниц = 432 |isbn = |ref= Аксёнтов}}
* {{кĕнеке |автор         = В. Е. Джакония |пуçелĕк = Телевидение |вырăн = М. |издательство  = «Горячая линия — Телеком» |çул = 2002 |страниц = 640 |страницы = 311—316 |isbn = 5-93517-070-1 |ref = Джакония}}
* {{кĕнеке |автор = [[Кузнецов Георгий Владимирович|Г. В. Кузнецов]], [[Цвик Валерий Леонидович|В. Л. Цвик]], [[Юровский Александр Яковлевич (сценарист)|А. Я. Юровский]] |пуçелĕк = Телевизионная журналистика |вырăн = М. |издательство  = МГУ |çул = 2002 |страниц = 304 |страницы = |isbn = 5-211-04318-9 |ref = Кузнецов}}
* {{статья |автор = [[Кривошеев Марк Иосифович|{{nobr|Кривошеев М. И.}}]] |пуçелĕк = На старте широкого внедрения цифрового телевизионного вещания в России |каçă = http://www.tvmuseum.ru/attach.asp?a_no=5855 |чĕлхе = ru |кăларăм = «625» |тĕс = журнал |çул = 2008 |номер = 1 |страницы = 23—35 |ref = Кривошеев |issn = 0869-7914}}
* {{статья |автор = Д. Меркулов |пуçелĕк = Телевидению — 80 лет |каçă = http://www.nkj.ru/archive/articles/3338/ |кăларăм = «[[Наука и жизнь]]» |тĕс = журнал |çул = 2006 |номер = 1 |doi  =  |issn = 0028-1263 |ref = Меркулов}}
* {{статья|автор= Борис Певзнер |пуçелĕк = Драма цветного телевидения|каçă = http://web.archive.org/web/20180325065546/http://www.broadcasting.ru:80/articles2/Regandstan/drama_cvetn_tv_epizod_vybora_sist_sekam_chast_1 |кăларăм = «Broadcasting. Телевидение и радиовещание» |тĕс = журнал |çул = 2007 |номер = 6 |ref = Певзнер |issn =}}
* {{статья |автор = В. А. Урвалов |пуçелĕк = Развитие телевидения и роль российских учёных |каçă = http://fiz.1september.ru/2003/04/no04_1.htm
|кăларăм = «Физика» |тĕс = журнал |çул = 2003 |номер = 4 |ref = Урвалов |issn = 2077-6578}}
* Abramson A. The History of Television, 1942 to 2000. Jefferson: McFarland &amp; Co., 2003.
* Huurdeman A. The Worldwide History of Telecommunications. New York: John Wiley &amp; Sons, 2003. — 660 p.
* {{статья |пуçелĕк = Kenjiro Takayanagi, Electrical Engineer, 91 |каçă = https://www.nytimes.com/1990/07/25/obituaries/kenjiro-takayanagi-electrical-engineer-91.html |чĕлхе = en |кăларăм = «[[The New York Times]]» |тĕс = хаçат |çул = 1990 |уйăх =7 |кун = 25 |ref = Нью-Йорк Таймс |issn     = 0362-4331}}

== Асăрхавсем ==
{{асăрхавсем}}

== Каçăсем ==
* [http://www.youtube.com/watch?feature=player_embedded&amp;v=mam6uRp1dNc#! Телекурав: ĕнер, паян, ыран]
* [https://web.archive.org/web/20140530032124/http://www.podberi.tv/review/458/ Телевидени çинчен кĕскен калани]
* Луков М. В. [http://www.zpu-journal.ru/e-zpu/2008/4/Lukov_TV_World-view/ Телевидени:тĕнчери телевидени карти]
* Маковеев В. [http://www.tvmuseum.ru/catalog.asp?ob_no=4626 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121008051636/http://www.tvmuseum.ru/catalog.asp?ob_no=4626 |date=2012-10-08 }} Хурапа-шурă телевидинчен куçни* [http://mozg.by/content/razvodka-tv-signala Разводка ТВ сигнала] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090407193423/http://mozg.by/content/razvodka-tv-signala |date=2009-04-07 }}
* Рохлин А. М. [http://antennatv.info/content/view/64/57/ Таçтахран курни çапла çуралнă] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090422000624/http://antennatv.info/content/view/64/57/ |date=2009-04-22 }}
* [http://www.net-lib.info/11/4/536.php Константин Рыжов — 100 паллă изобретенисем] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305175506/http://www.net-lib.info/11/4/536.php |date=2016-03-05 }}
* [http://yatv.ru/MihschoolTV/ Чăваш шкул ТВ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130928110411/http://yatv.ru/mihschooltv |date=2013-09-28 }} Çĕрпÿ районĕнчи Михайловкари тĕп шкулăн тата Чăваш чĕлхин инçет вĕренÿ центрĕн интернет телекуравĕ

{{stub}}

[[Категори:Телекурав|*]]
[[Категори:Ăслайлани]]</text>
      <sha1>r5ugihb7l5ywg9gm4fih4v8w1a9v0xt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Пĕчĕк хурчка</title>
    <ns>0</ns>
    <id>122084</id>
    <revision>
      <id>878010</id>
      <parentid>838751</parentid>
      <timestamp>2026-10-01T07:01:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>28304</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>878010</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4573" sha1="fm8wu6r05fbhmjoydo6ltnevas3l2fx" xml:space="preserve">{{Пĕлтерĕшсем|Хурчка (пĕлтерĕшсем)}}
{{Taxobox
| name = Пĕчĕк хурчка
| image file =  Ястреб-перепелятник (Accipiter nisus, m), Измайловский парк.jpg
| regnum = 
| phylum =  
| classis =  
| ordo =    
| familia = 
| genus = 
| species = 
| subspecies =  
| latin = Accipiter nisus
| wikispecies = 
| commons =  
| itis = 
| ncbi = 
| range map = 
}}

'''Пĕчĕк хурчка'''&lt;ref&gt;Бёме Р. Л., Флинт В. Е. Пятиязычный словарь названий животных. Птицы. Латинский, русский, английский, немецкий, французский / Под общ. ред. акад. В. Е. Соколова. — М.: Русский язык, РУССО, 1994. — С. 39. — 2030 экз. — ISBN 5-200-00643-0.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{ВТ-ЭСБЕ|Ястреб-перепелятник}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Перепелятник : [арх. 25 декабря 2022] / Лоскот В. М. // Большая российская энциклопедия [Электронный ресурс]. — 2017. (Перепелятник / Лоскот В. М. // П — Пертурбационная функция. — М. : Большая российская энциклопедия, 2014. — С. 648. — (Большая российская энциклопедия : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов ; 2004—2017, т. 25). — ISBN 978-5-85270-362-0.)&lt;/ref&gt;, е '''çерçи хурчки'''&lt;ref&gt;{{ВТ-ЭСБЕ|Перепелятник}}&lt;/ref&gt; ({{lang-la|Accipiter nisus}}) —   [[Хурчка йышшисем]] (Accipitridae) ямахатри [[çăткăн вĕçенкайăк]]&lt;ref name=IOC&gt;Gill F.[англ.], Donsker D. &amp; Rasmussen P.[англ.] (Eds.): Hoatzin, New World vultures, Secretarybird, raptors (англ.). IOC World Bird List (v12.2) (11 августа 2022). doi:10.14344/IOC.ML.12.2&lt;/ref&gt;. Уйрăм тĕс.

'''Хурчка''', е '''хурчăка''' {{L6e|la|Accipitrinae}} —[[Хурчка йышшисем]] (Accipitridae) ямахатри [[çăткăн вĕçенкайăк]]сен айышĕ (айямахачĕ). Çапла вара, асăннă аййышри хуть те хăш вĕçенкайăка та хурчка теме пулать.

'''Пĕчĕк хурчка (Çерçи хурчки)''' — [[кăвакарчăнсем|кăвакарчăн]]тан пĕчĕкрех кайăк.

[[Вăрман]]та пурăнать. [[Хĕл]]ле [[ял-хула]] çывăхнелле куçать.

Çăмартисем (4-5) [[шурă]], [[хăмăр]] пăнчăсемлĕ.

Çерçи хурчкисен тĕп апачĕ - тĕрлĕрен пĕчĕк [[вĕçен кайăксем]]: [[салакайăк]], [[пимпа]], [[тăри]], [[шĕпшĕл]], [[кăсăясем|кăсăя]]. Тытас кайăка [[уçланкă]]ра е [[çул]] хĕрринче пытанса ларса сыхлаççĕ. Хăвăрт тапăнса чĕрнисемпе ярса илеççĕ. Хĕллехи вăхăтра ял-хула çывăхĕнче кăвакарчăнсене, [[чана]]сене тапăнать, килти [[чăх]]сене те тытма пултарать. Ытти кăйкăрсемпе танлаштарсан, ярăнса вĕçсе çӳремест.

Хĕл каçма [[кăнтăр]]алла каймасть.

Пирĕн республикăра пур çĕрте те пур, анчах йышлă мар.
== Çавăн пекех ==
* [[Пысăк хурчка]]
== Асăрхавсем ==
{{Асăрхавсем}}

== Литература ==
* {{ВТ-ЭСБЕ|Ястреб|[[Вагнер, Юлий Николаевич|Вагнер Ю. Н.]]}}
* {{ВТ-ЭСБЕ|Ястребы|[[Безобразов, Сергей Васильевич|Безобразов, С. В.]]}}

== Каçăсем ==
{{Навигаци|Тема=Хурчка|Викисловарь=хурчка}}
* [https://web.archive.org/web/20111121032542/http://ecoclub.nsu.ru/raptors/publicat.shtm Подборка статей и видовых очерков на сайте «Пернатые хищники России»]{{ref-ru}}

{{Внешние ссылки}}

[[Категория:Хурчкасем (аййыш)| ]]
[[Категори:Чăн хурчкасем]]
[[Категори:Евразири вĕçенкайăксем]]
[[Категори:Африкăри вĕçенкайăксем]]
[[Категори:1758-мĕш çулта çырса кăтартнă чĕрчунсем]]</text>
      <sha1>fm8wu6r05fbhmjoydo6ltnevas3l2fx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Хĕрелекен сунчăк-кăмпа</title>
    <ns>0</ns>
    <id>125631</id>
    <revision>
      <id>877998</id>
      <parentid>877779</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T14:22:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ellodanis5</username>
        <id>17302</id>
      </contributor>
      <origin>877998</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1146" sha1="m6rzcr6wpgppyg81m06p0erkintkd9o" xml:space="preserve">{{Пĕлтерĕшсем|Сунчăк (пĕлтерĕшсем)}}

{{Taxobox
| name = Хĕрелекен сунчăк-кăмпа
| image file = Chlorophyllum rhacodes JPG3.jpg
| regnum = 
| phylum =  
| classis =  
| ordo =    
| familia = 
| genus = 
| species = 
| subspecies =  
| latin =  Chlorophyllum rhacodes
| wikispecies = 
| commons =  
| itis = 
| ncbi = 
| range map = 
}}

'''Хĕрелекен сунчăк-кăмпа''',  ({{lang-la|Chlorophyllum rhacodes}}) —  [[Шампиньон йышшисем]] ямахатри [[Хлорофиллум]] ретри (кăкри) биологилле тĕс. 

Çапла вара, вăл [[Сунчăк-кăмпа]] текен кăка кĕмест. 

== Асăрхавсем ==
{{Асăрхавсем}}

== Литература ==
* 

== Каçăсем ==
* [http://www.mycobank.org/MycoTaxo.aspx?Link=T&amp;Rec=18007 Таксономия на сайте www.mycobank.org]

{{Тулаш каçăсем}}

[[Категори:Кăмпа]]
[[Категори:Шампиньон йышшисем]]
[[Категори:Кăмпасен]]
[[Категори:Çиме юрăхлă кăмпасем]]</text>
      <sha1>m6rzcr6wpgppyg81m06p0erkintkd9o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Туссем</title>
    <ns>0</ns>
    <id>130069</id>
    <revision>
      <id>878011</id>
      <parentid>874179</parentid>
      <timestamp>2026-10-01T07:16:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Maryamariya</username>
        <id>40219</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>878011</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1344" sha1="5n1przs8edp389i1jwtrt9bjz3w5xmv" xml:space="preserve"> '''''«Туссем»''''' — Дэвид Крейнпа Марта Кауфман ӳкернӗ Америка телекуравӗн ситкомӗ, вӑл 1994 ҫулхи авӑн уйӑхӗн 22-мӗшӗнчен пуҫласа 2004 ҫулхи ҫу уйӑхӗн 6-мӗшӗччен NBC телеканалта эфира тухнӑ, вунӑ сезона тӑсӑлнӑ. Сериалта рольсене Дженнифер Энистон, Кортни Кокс, Лиза Кудроу, Мэтт ЛеБлан, Мэтью Перри тата Дэвид Швиммер выляҫҫӗ. Вӑл Нью-Йоркри Манхэттенра пурӑнакан 20-30 ҫулсенчи ултӑ тус пурнӑҫне кӑтартать. Сериал продюсерӗсем Кевин С. Брайт, Кауфман тата Крейн пулнӑ.

Малтанласа Туссем сериала Кауффман тата Крейн ''Инсомния кафе'' ят панӑ пулнӑ. Вӗсем ӑна 1993 ҫулхи чӳк тата раштав уйӑхӗсӗм хушшинче хатӗрлеме пуҫланӑ. Вӗсем ку шухӑшпа Брайта паллаштарса пӗрле NBC телеканала шоуӑн ҫичӗ хутъенлӗ тӗрленчӗке кӑтартнӑ.

&lt;ref&gt;https://en.wikipedia.org/wiki/Friends&lt;/ref&gt;</text>
      <sha1>5n1przs8edp389i1jwtrt9bjz3w5xmv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Сӳтсе явасси:Хĕрелекен сунчăк-кăмпа</title>
    <ns>1</ns>
    <id>130927</id>
    <revision>
      <id>877997</id>
      <parentid>877956</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T14:17:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ellodanis5</username>
        <id>17302</id>
      </contributor>
      <comment>/* Identification */ Хурав</comment>
      <origin>877997</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="634" sha1="npzxibnhc0n000n0zm3dexfmv19a3j8" xml:space="preserve">== Identification ==
Sorry to write in English.  The photo [[:File:Chlorophyllum olivieri 20061022wa.jpg]] probably shows ''Chlorophyllum olivieri'', not ''Chlorophyllum rhacodes'' (which was my original identification).  Sorry about that.  [[Хутшăнакан:Strobilomyces|Strobilomyces]] ([[Хутшăнаканăн канашлу страници:Strobilomyces|сӳтсе явни]]) 16:56, 29 Авӑн уйӑхӗн 2026 (UTC)

:ОК. Thanks.  [[Хутшăнакан:Ellodanis5|Ellodanis5]] ([[Хутшăнаканăн канашлу страници:Ellodanis5|сӳтсе явни]]) 14:17, 30 Авӑн уйӑхӗн 2026 (UTC)</text>
      <sha1>npzxibnhc0n000n0zm3dexfmv19a3j8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Вивальди (пĕлтерĕшсем)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>130938</id>
    <revision>
      <id>877995</id>
      <timestamp>2026-09-30T14:07:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ellodanis5</username>
        <id>17302</id>
      </contributor>
      <comment>Ҫӗнӗ страница: « '''Вивальди''':  * [[Вивальди, Антонио|Вивальди]] — [[мусăк]]çă,  [[композитор]]. * [[Вивальди (фильм)]] .  {{disambig}} [[Категори:Вивальди]] [[Категори:Нумай пĕлтерĕшлисем]]»</comment>
      <origin>877995</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="281" sha1="4h7fbfdii2zz6x6lfasgpnkcpem3q83" xml:space="preserve">
'''Вивальди''':

* [[Вивальди, Антонио|Вивальди]] — [[мусăк]]çă,  [[композитор]].
* [[Вивальди (фильм)]] .

{{disambig}}
[[Категори:Вивальди]]
[[Категори:Нумай пĕлтерĕшлисем]]</text>
      <sha1>4h7fbfdii2zz6x6lfasgpnkcpem3q83</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>877996</id>
      <parentid>877995</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T14:09:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ellodanis5</username>
        <id>17302</id>
      </contributor>
      <origin>877996</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="338" sha1="tqfhyrbe5kgml7gl0t939vizvhqf552" xml:space="preserve">[[File:Vivaldi.jpg|thumb|Antonio Vivaldi, (1678–1741)]]
'''Вивальди''':

* [[Вивальди, Антонио|Вивальди]] — [[мусăк]]çă,  [[композитор]].
* [[Вивальди (фильм)]] .

{{disambig}}
[[Категори:Вивальди]]
[[Категори:Нумай пĕлтерĕшлисем]]</text>
      <sha1>tqfhyrbe5kgml7gl0t939vizvhqf552</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Шаблон:Potd/2026-10-6 (cv)</title>
    <ns>10</ns>
    <id>130939</id>
    <revision>
      <id>877999</id>
      <timestamp>2026-09-30T17:39:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ymblanter</username>
        <id>7764</id>
      </contributor>
      <comment>Ҫӗнӗ страница: «Ягоды магонии падуболистной, садовый резерват Йонкерваллеи, Фриске Марен, Фрисландия, Нидерланды»</comment>
      <origin>877999</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="179" sha1="a3ng8i1l7jtsddb9h9kun1z0tg0qqtw" xml:space="preserve">Ягоды магонии падуболистной, садовый резерват Йонкерваллеи, Фриске Марен, Фрисландия, Нидерланды</text>
      <sha1>a3ng8i1l7jtsddb9h9kun1z0tg0qqtw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Шаблон:Potd/2026-10-6</title>
    <ns>10</ns>
    <id>130940</id>
    <revision>
      <id>878000</id>
      <timestamp>2026-09-30T17:39:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ymblanter</username>
        <id>7764</id>
      </contributor>
      <comment>Ҫӗнӗ страница: «Bessen van een Mahonia aquifolium. 17-08-2025. (actm.) 01.jpg»</comment>
      <origin>878000</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="61" sha1="4k795dbse347dg2ojii3yuibuygybah" xml:space="preserve">Bessen van een Mahonia aquifolium. 17-08-2025. (actm.) 01.jpg</text>
      <sha1>4k795dbse347dg2ojii3yuibuygybah</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Нацизм</title>
    <ns>0</ns>
    <id>130941</id>
    <revision>
      <id>878007</id>
      <timestamp>2026-10-01T05:37:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ellodanis5</username>
        <id>17302</id>
      </contributor>
      <comment>Ҫӗнӗ страница: «[[File:Bundesarchiv Bild 183-1987-0703-507, Berlin, Reichstagssitzung, Rede Adolf Hitler (color).jpg|thumb|Bundesarchiv Bild 183-1987-0703-507, Berlin, Reichstagssitzung, Rede Adolf Hitler (color)]] :{{ан арпаштарăр|национализм|национализмпа|анлăрах пулăмпа тата  нацизм компоненчĕсенчен пĕринпе}} :{{ан арпаштарăр|фашизм|фашизмпа|анлăрах пулă...»</comment>
      <origin>878007</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1708" sha1="qw7u0n7r72og22g5r0krm059jjh2fpf" xml:space="preserve">[[File:Bundesarchiv Bild 183-1987-0703-507, Berlin, Reichstagssitzung, Rede Adolf Hitler (color).jpg|thumb|Bundesarchiv Bild 183-1987-0703-507, Berlin, Reichstagssitzung, Rede Adolf Hitler (color)]]
:{{ан арпаштарăр|национализм|национализмпа|анлăрах пулăмпа тата  нацизм компоненчĕсенчен пĕринпе}}
:{{ан арпаштарăр|фашизм|фашизмпа|анлăрах пулăмпа тата ун  формисенчен пĕри шăпах  нацизм пулса тăраканскерпе}}
:{{redirect|Национал-социализм}}
'''Наци́зм''', туллин '''национа́л-социали́зм''' ({{lang-de|Nationalsozialismus}}), çавăн пекех''' гитлери́зм'''{{sfn|Ефремова|2000|quote=гитлери́зм, 1. Фашистская диктатура в Германии, возглавлявшаяся Гитлером (1933—1945 гг.). 2. Идеология такой диктатуры|name=&quot;Ефремова&quot;}}
== Асăрхавсем ==
{{Асăрхавсем}}
== Литература ==
* Ефремова Т. Ф. гитлеризм // Новый словарь русского языка. Толково-словообразовательный: Св. 136000 словарных статей, около 250000 семантических единиц : В 2 т. — М.: Русский язык, 2000. — (Библиотека словарей русского языка). — ISBN 5-200-02800-0.

[[Категори:Нацизм|*]]
[[Категори:Фашизм|*]]
[[Категори:Адольф Гитлер]]
[[Категори:Расизм]]</text>
      <sha1>qw7u0n7r72og22g5r0krm059jjh2fpf</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>