Википеди cvwiki https://cv.wikipedia.org/wiki/%D0%A2%C4%95%D0%BF_%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%86%D0%B0 MediaWiki 1.47.0-wmf.24 first-letter Медиа Ятарлă Сӳтсе явасси Хутшăнакан Хутшăнаканăн канашлу страници Википеди Википеди сӳтсе явмалли Ӳкерчĕк Ӳкерчĕке сӳтсе явмалли MediaWiki MediaWiki сӳтсе явмалли Шаблон Шаблона сӳтсе явмалли Пулăшу Пулăшăва сӳтсе явмалли Категори Категорине сӳтсе явмалли TimedText TimedText talk Модуль Обсуждение модуля Event Event talk 0 130430 878290 876094 2026-10-19T05:04:32Z Ellodanis5 17302 878290 wikitext text/x-wiki [[File:Paul Dirac, 1933.jpg|thumb|Paul Dirac, 1933]] '''Дирак курăмлатăвĕ''', е '''Хире-хирĕç вăйăм курăмлатăвĕ''' (''Хире-хирĕç вăйăмла курăмлату'') — квантла механикăлла пулăмсене çырса кăтартмалли меслетсенчен пĕри, Пол Дирак 1927-мĕш çулта сĕннĕскер. Ĕнтĕ Дирак курăмлатăвĕнче Шрёдингер танлашăвĕ çапла çырăнать: :<math>i\hbar\frac{\partial \psi_I(t)}{\partial t}=\hat{H}_{int,I}\psi_I(t)</math> кунта *<math>\hat{H}_0</math> — хире-хирĕç вăйăмра тăман уйсен (пĕрчĕсен) [[Гамильтониан_(квантла_механика)|гамильтонианĕ]]; *<math>\hat{H}_{int,S}</math> — Шрёдингер курăмлатăвĕнчи хире-хирĕç вăйăм [[Гамильтониан_(квантла_механика)|гамильтонианĕ]]. *<math>\psi_I(t)=e^\frac{i\hat{H}_0 t}{\hbar}\psi_S(t).</math> == Çавăн пекех == *[[Шрёдингер курăмлатăвĕ]] *[[Гейзенберг курăмлатăвĕ]] == Асăрхавсем == {{Асăрхавсем}} == Литература == * Герштейн С. С. Взаимодействия представление // Физическая энциклопедия : [в 5 т.] / Гл. ред. А. М. Прохоров. — М.: Советская энциклопедия, 1988. — Т. 1: Ааронова — Бома эффект — Длинные линии. — С. 267. — 707 с. — 100 000 экз. [[Категори:Квантла механика]] [[Категори:Поль Дирак]] 4bz06pmdk2fgh6b09ho69wesiwmm685 0 131008 878284 2026-10-18T12:51:08Z Ellodanis5 17302 Ҫӗнӗ страница: «[[File:Dirac sea.svg|thumb|Dirac Sea]] '''Дира́к тинĕсĕ''' — [[вакуум]]ăн ăс кăларса тăратакан [[модель (ăслав)|моделĕ]]<!-- тут должна быть более точная ссылка, типа en: vacuum state -->,[[фермион]]сен [[антипĕрчĕ]] пуррине ăнлантараканскер е кăтартаканскер. [[Дирак, Поль|Поль Дирак]] эл...» 878284 wikitext text/x-wiki [[File:Dirac sea.svg|thumb|Dirac Sea]] '''Дира́к тинĕсĕ''' — [[вакуум]]ăн ăс кăларса тăратакан [[модель (ăслав)|моделĕ]]<!-- тут должна быть более точная ссылка, типа en: vacuum state -->,[[фермион]]сен [[антипĕрчĕ]] пуррине ăнлантараканскер е кăтартаканскер. [[Дирак, Поль|Поль Дирак]] [[электрон]] тĕлĕшпе майлаштарнă. == Çавăн пекех == * [[Виртуаллă пĕрчĕ]] * [[Дирак танлашăвĕ]] == Асăрхавсем == {{Асăрхавсем}} {{Тулаш каçăсем}} [[Категори:Уйăн квантла теорийĕ]] [[Категори:Поль Дирак]] kx5o5r9nyci9yokaoppevcmaai8buca 14 131009 878285 2026-10-18T13:09:32Z Ellodanis5 17302 Ҫӗнӗ страница: «{{Catmore|Дирак, Поль}} [[Категори:Поль Дирак]]» 878285 wikitext text/x-wiki {{Catmore|Дирак, Поль}} [[Категори:Поль Дирак]] 2wiazdoo2tvn0x2npvslwt42wlokk3f 10 131010 878286 2026-10-18T17:52:55Z Ymblanter 7764 Ҫӗнӗ страница: «Оцелот, Мату-Гросу, Бразилия» 878286 wikitext text/x-wiki Оцелот, Мату-Гросу, Бразилия 34yk5euytwegzqa4gh9buaosgm5uem0 10 131011 878287 2026-10-18T17:53:09Z Ymblanter 7764 Ҫӗнӗ страница: «016 Ocelot in Encontro das Águas State Park Photo by Giles Laurent.jpg» 878287 wikitext text/x-wiki 016 Ocelot in Encontro das Águas State Park Photo by Giles Laurent.jpg scheer5evtor1or352mbq1qtzqdsdhq 0 131012 878288 2026-10-19T04:31:37Z Ellodanis5 17302 Ҫӗнӗ страница: «[[File:CuttingABarMagnet.svg|thumb|]] '''Магнитла монопо́ль''', е '''Дирак монополĕ''', е '''Магнитла каплам''' — [[гипотезăлла элементарлă пĕрчĕ]], нульпе тан мар магнитла капламлăскер — [[пăнчă]]ри [[Радиус|радиусла]] [[магнитла уй]] çăлкуçĕ. == Каçăсем == * [http://elementy.ru/lib/432638 «Полов...» 878288 wikitext text/x-wiki [[File:CuttingABarMagnet.svg|thumb|]] '''Магнитла монопо́ль''', е '''Дирак монополĕ''', е '''Магнитла каплам''' — [[гипотезăлла элементарлă пĕрчĕ]], нульпе тан мар магнитла капламлăскер — [[пăнчă]]ри [[Радиус|радиусла]] [[магнитла уй]] çăлкуçĕ. == Каçăсем == * [http://elementy.ru/lib/432638 «Половинка от магнита». Владислав Кобычев, Сергей Попов. «Популярная механика» № 2, 2015] [https://web.archive.org/web/20150607223136/http://elementy.ru/lib/432638 Архив] {{внешние ссылки}} {{Гипотезăлла пĕрчĕсем}} [[Категори:Хальхи физикăн татса паман ыйтăвĕсем]] [[Категори:Магнетизм|Монополь]] [[Категори:Электродинамикăри гипотезăсем]] [[Категори:Поль Дирак]] 0f8y9aopdx6na8ltehm90kulv3n4xev 14 131013 878289 2026-10-19T04:37:41Z Ellodanis5 17302 Ҫӗнӗ страница: «[[Категори:Электродинамикăри гипотезăсем]]» 878289 wikitext text/x-wiki [[Категори:Электродинамикăри гипотезăсем]] s9cc6a9m23g098y6hgii2rtjkvlp4u4 0 131014 878291 2026-10-19T05:53:52Z Ellodanis5 17302 Ҫӗнӗ страница: «[[File:Dirac's commemorative marker.jpg|thumb|Dirac's commemorative marker<br><big>Поль Дирака асăнса майлаштарнă асăну хăми, унта кĕскетнĕ мелпе çырнă Дирак танлашăвĕ те пур</big>]] '''Дирак танлашăвĕ''' — [[электрон]]ăн [[биспинор]]ла классикăлла уйĕ тĕлĕшĕнчи куçăмăн релятивизмла инвариантлă...» 878291 wikitext text/x-wiki [[File:Dirac's commemorative marker.jpg|thumb|Dirac's commemorative marker<br><big>Поль Дирака асăнса майлаштарнă асăну хăми, унта кĕскетнĕ мелпе çырнă Дирак танлашăвĕ те пур</big>]] '''Дирак танлашăвĕ''' — [[электрон]]ăн [[биспинор]]ла классикăлла уйĕ тĕлĕшĕнчи куçăмăн релятивизмла инвариантлă [[танлашу|танлашăвĕ]], ăна, çавăн пекех, 1/2 спинлă тата пăнчăлла урăх [[фермион]]сем енĕпе те усă курма май пур; [[Дирак, Поль|Поль Дирак]] [[1928]]-мĕш çулта тупса палăртнă. Дирак танлашăвĕ çапла çырăнать : <math> \left(mc^2\alpha_0 + c \sum_{j = 1}^3 \alpha_j p_j\right) \psi (\mathbf{x},t) = i \hbar \frac{\partial\psi}{\partial t} (\mathbf{x},t), </math> == Çавăн пекех == * [[Паули танлашăвĕ]] * [[Шрёдингер танлăхĕ|Шрёдингер танлашăвĕ]] == Каçăсем == [http://quantummechanics.ucsd.edu/ph130a/130_notes/130_notes.html Лекции по квантовой физике] {{Математикăлла физика}} [[Категори:Квантла механика]] [[Категори:Элементарлă пĕрчĕсен физики]] [[Категори:Уйăн квантла теорийĕ]] [[Категори:Харпăр тăхăмлă дифференциаллă танлăхсем]] [[Категори:Физикăри саккунсем тата танлăхсем|Дирака уравнение]] [[Категори:Спинорсем]] [[Категори:Поль Дирак]] [[Категори:Математикăлла физика]] byuig8pxbqh6xgg5304s0ovzhzaiu63 878292 878291 2026-10-19T06:47:12Z Ellodanis5 17302 878292 wikitext text/x-wiki [[File:Dirac's commemorative marker.jpg|thumb|Dirac's commemorative marker<br><big>Поль Дирака асăнса майлаштарнă асăну хăми, унта кĕскетнĕ мелпе çырнă Дирак танлашăвĕ те пур</big>]] '''Дирак танлашăвĕ''' — [[электрон]]ăн [[биспинор]]ла классикăлла уйĕ тĕлĕшĕнчи куçăмăн релятивизмла инвариантлă [[танлашу|танлашăвĕ]], ăна, çавăн пекех, 1/2 спинлă тата пăнчăлла урăх [[фермион]]сем енĕпе те усă курма май пур; [[Дирак, Поль|Поль Дирак]] [[1928]]-мĕш çулта тупса палăртнă. Дирак танлашăвĕ çапла çырăнать : <math> \left(mc^2\alpha_0 + c \sum_{j = 1}^3 \alpha_j p_j\right) \psi (\mathbf{x},t) = i \hbar \frac{\partial\psi}{\partial t} (\mathbf{x},t), </math> кунта <math>m\ </math> — [[электрон]]н (е урăх [[фермион]]ăн, танлăхпа çырса кăтартăнаканскерĕн) масси, <math>c\ </math> — [[çутă хăвăртлăхĕ]], <math>p_j = - i \hbar \partial_j</math> — импульс компоненчĕсен (''x, y, z'' тĕлĕшĕнчи) виçĕ операторĕ, <math> \hbar = {h \over 2 \pi} </math>, <math> h </math> — [[Планк константти]], '''x'''=(''x, y, z'') тата ''t'' — уçлăхри координатсем тата вăхăт, тата <math>\psi(\mathbf{x},t)</math> — тăватă компонентлă комплекслă хумла функци (биспинор). <math>\alpha_0, \alpha_1, \alpha_2, \alpha_3\ </math> — [[биспинор]]сен уçлăхĕ çийĕнчи [[линилле оператор]]сем, хумла функци çине тивекенскерсем ([[Паули матрици]]сем). Ку операторсене ятарлă малсăлтавсемпе суйласа илнĕ: операторсен кашни мăшăрĕ антикоммутацилле, кашнин тăваткалĕ пĕррепе тан: : <math>\alpha_i\alpha_j = -\alpha_j\alpha_i\, </math> кунта <math>i\ne j</math> тата <math>i,j\ </math> индекссем 0-ра 3 таран, : <math>\alpha_i^2 = 1</math> 0-ран 3 таранри <math>i\ </math> тĕлĕшпе. == Çавăн пекех == * [[Паули танлашăвĕ]] * [[Шрёдингер танлăхĕ|Шрёдингер танлашăвĕ]] == Каçăсем == [http://quantummechanics.ucsd.edu/ph130a/130_notes/130_notes.html Лекции по квантовой физике] {{Математикăлла физика}} [[Категори:Квантла механика]] [[Категори:Элементарлă пĕрчĕсен физики]] [[Категори:Уйăн квантла теорийĕ]] [[Категори:Харпăр тăхăмлă дифференциаллă танлăхсем]] [[Категори:Физикăри саккунсем тата танлăхсем|Дирака уравнение]] [[Категори:Спинорсем]] [[Категори:Поль Дирак]] [[Категори:Математикăлла физика]] 6e7splhuq1hu4h60pvoo4hci1o7eor5 878293 878292 2026-10-19T06:48:22Z Ellodanis5 17302 878293 wikitext text/x-wiki [[File:Dirac's commemorative marker.jpg|thumb|Dirac's commemorative marker<br><big>Поль Дирака асăнса майлаштарнă асăну хăми, унта кĕскетнĕ мелпе çырнă Дирак танлашăвĕ те пур</big>]] '''Дирак танлашăвĕ''' — [[электрон]]ăн [[биспинор]]ла классикăлла уйĕ тĕлĕшĕнчи куçăмăн релятивизмла инвариантлă [[танлашу|танлашăвĕ]], ăна, çавăн пекех, 1/2 спинлă тата пăнчăлла урăх [[фермион]]сем енĕпе те усă курма май пур; [[Дирак, Поль|Поль Дирак]] [[1928]]-мĕш çулта тупса палăртнă. Дирак танлашăвĕ çапла çырăнать : <math> \left(mc^2\alpha_0 + c \sum_{j = 1}^3 \alpha_j p_j\right) \psi (\mathbf{x},t) = i \hbar \frac{\partial\psi}{\partial t} (\mathbf{x},t), </math> кунта <math>m\ </math> — [[электрон]]ăн (е урăх [[фермион]]ăн, танлăхпа çырса кăтартăнаканскерĕн) масси, <math>c\ </math> — [[çутă хăвăртлăхĕ]], <math>p_j = - i \hbar \partial_j</math> — импульс компоненчĕсен (''x, y, z'' тĕлĕшĕнчи) виçĕ операторĕ, <math> \hbar = {h \over 2 \pi} </math>, <math> h </math> — [[Планк константти]], '''x'''=(''x, y, z'') тата ''t'' — уçлăхри координатсем тата вăхăт, <math>\psi(\mathbf{x},t)</math> — тăватă компонентлă комплекслă хумла функци (биспинор). <math>\alpha_0, \alpha_1, \alpha_2, \alpha_3\ </math> — [[биспинор]]сен уçлăхĕ çийĕнчи [[линилле оператор]]сем, хумла функци çине тивекенскерсем ([[Паули матрици]]сем). Ку операторсене ятарлă малсăлтавсемпе суйласа илнĕ: операторсен кашни мăшăрĕ антикоммутацилле, кашнин тăваткалĕ пĕррепе тан: : <math>\alpha_i\alpha_j = -\alpha_j\alpha_i\, </math> кунта <math>i\ne j</math> тата <math>i,j\ </math> индекссем 0-ра 3 таран, : <math>\alpha_i^2 = 1</math> 0-ран 3 таранри <math>i\ </math> тĕлĕшпе. == Çавăн пекех == * [[Паули танлашăвĕ]] * [[Шрёдингер танлăхĕ|Шрёдингер танлашăвĕ]] == Каçăсем == [http://quantummechanics.ucsd.edu/ph130a/130_notes/130_notes.html Лекции по квантовой физике] {{Математикăлла физика}} [[Категори:Квантла механика]] [[Категори:Элементарлă пĕрчĕсен физики]] [[Категори:Уйăн квантла теорийĕ]] [[Категори:Харпăр тăхăмлă дифференциаллă танлăхсем]] [[Категори:Физикăри саккунсем тата танлăхсем|Дирака уравнение]] [[Категори:Спинорсем]] [[Категори:Поль Дирак]] [[Категори:Математикăлла физика]] jvm7cnz24wz3333ksn0la6l604x3y10 0 131015 878294 2026-10-19T08:23:28Z Ellodanis5 17302 Ҫӗнӗ страница: « '''Паули матрици''' ('''Паули матрицисем''' ) тесе ак çакнашкал виçĕ матрицăна калаççĕ : <math> \sigma_1 = \begin{pmatrix} 0&1\\ 1&0 \end{pmatrix}, </math> : <math> \sigma_2 = \begin{pmatrix} 0&-i\\ i&0 \end{pmatrix}, </math> : <math> \sigma_3 = \begin{pmatrix} 1&0\\ 0&-1 \end{pmatrix}. </math> Кунта <math>i</math> [[сăнарлă пĕрчĕ]]. == Çавăн пекех == * Фирц...» 878294 wikitext text/x-wiki '''Паули матрици''' ('''Паули матрицисем''' ) тесе ак çакнашкал виçĕ матрицăна калаççĕ : <math> \sigma_1 = \begin{pmatrix} 0&1\\ 1&0 \end{pmatrix}, </math> : <math> \sigma_2 = \begin{pmatrix} 0&-i\\ i&0 \end{pmatrix}, </math> : <math> \sigma_3 = \begin{pmatrix} 1&0\\ 0&-1 \end{pmatrix}. </math> Кунта <math>i</math> [[сăнарлă пĕрчĕ]]. == Çавăн пекех == * [[Фирц çавахлăхĕ]]сем == Асăрхавсем == {{Асăрхавсем}} == Литература == * Ландау Л. Д., Лифшиц Е. М. Квантовая механика (нерелятивистская теория). — Издание 4-е. — М.: Наука, 1989. — 768 с. — («Теоретическая физика», том III). — ISBN 5-02-014421-5 [[Категори:Квантла механика]] [[Категори:Ли ушкăнĕсем]] [[Категори:Матрицăсен тĕлĕшĕсем|Паули]] 2wltcx1tq5mxl2v20m01qa9h3jbkbaf 0 131016 878295 2026-10-19T11:26:12Z Ellodanis5 17302 Ҫӗнӗ страница: «{{external media | align = right | image1 = [http://arran.ru/data/exposition/12/1/70.jpg СССР Ăслăлăх Академийĕн пайташ-корреспонденчĕн кӳнтеленĕшĕ] }} '''Пайташ-корреспондент''', ăслăлăх организацийĕн (сăмахран, [[академи]]н) корреспондент шайĕнчи пайташĕ. == Çавăн пекех == * [[Академик]] * :ru:Пр...» 878295 wikitext text/x-wiki {{external media | align = right | image1 = [http://arran.ru/data/exposition/12/1/70.jpg СССР Ăслăлăх Академийĕн пайташ-корреспонденчĕн кӳнтеленĕшĕ] }} '''Пайташ-корреспондент''', ăслăлăх организацийĕн (сăмахран, [[академи]]н) корреспондент шайĕнчи пайташĕ. == Çавăн пекех == * [[Академик]] * [[:ru:Проект:Наука/Списки/Члены-корреспонденты РАН за всю историю существования]] == Асăрхавсем == {{Асăрхавсем}} {{Тулаш каçăсем}} [[Категори:Учёные степени и звания]] [[Категори:Статусы лиц в академиях наук]] bq49q09u8k3u9j0oagijb44u9s7q0my