Wicidestun cywikisource https://cy.wikisource.org/wiki/Hafan MediaWiki 1.47.0-wmf.2 first-letter Media Arbennig Sgwrs Defnyddiwr Sgwrs Defnyddiwr Wicidestun Sgwrs Wicidestun Delwedd Sgwrs Delwedd MediaWici Sgwrs MediaWici Nodyn Sgwrs Nodyn Cymorth Sgwrs Cymorth Categori Sgwrs Categori Tudalen Sgwrs Tudalen Indecs Sgwrs Indecs TimedText TimedText talk Modiwl Sgwrs modiwl Event Event talk 104 32841 165111 63633 2026-05-18T01:59:48Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 165111 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> A hir y cedwir mewn co'—oludog ::Sylwadau wneid ganddo; :Heriai undyn i'w wrando, :A'i ddwy glust dan farwaidd glo. Athraw oedd ef dieithr ei ddawn,—oedd enwog ::Dduwinydd pur gyflawn; :Traethu gwir toreithiog iawn :Dan eneiniad wnai 'n uniawn. Hynod ei ddull ydoedd o,—a gwreiddiol ::Gwir addysg geid ganddo; :Caem werth ein trafferth bob tro, :Heb wiriondeb i'w wrando. Agor ini 'r gwirionedd,—a'i adrodd ::Wnai 'n fedrus mewn symledd; :Fe roi i lu ddifyr wledd, :Gwersi o olud, gwir sylwedd. Dwthwn ei gylchymdeithio—oedd hirfaith ::Ddarfu, mae'n gorffwyso; :Hiraeth gyfyd wrth gofio :I ddu fedd ei guddio fo. </poem> {{Div end}} <br> {{c|Ar farwolaeth y ddiweddar<br>{{mawr|MRS. A. HUGHES, HEOL Y LLYN, CAERNARFON,}}<br> Yr hon oedd wraig rinweddol a duwiol iawn, ac aelod ffyddlawn dros lawer o flyneddoedd yn yr Eglwys Annibynol yn Mhendref. Bu farw yn nhy ei merch a'i mab yn nghyfraith , Mr. a Mrs. D. Davies, Catherine street, Liverpool.}} {{Center block/s}} <poem> E GEIR yn y gwirionedd—air da iawn ::I ryw dorf o wragedd— :Rhai enwog am eu rhinwedd, :A'u gwir barch ni lygra bedd. </poem> <br><noinclude>{{Div end}}</noinclude> 3h2zfnt0falhldq0bv5ip6qnrq3t6fk 104 83596 164928 162937 2026-05-17T15:38:14Z AlwynapHuw 1710 164928 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>{{c|{{mawr|CYNNWYSIAD.}}}} {{Center block/s}} <poem> Cyfarchiad at y Derbynwyr, Iob. Pryddest-awdl:—mewn chwech o ranau, Awdl ar Heddwch, Cywydd ar Frwydr Trafalgar, a marwolaeth y Pen llyngesydd, Arglwydd Nelson, Cywydd ar Ymdrech Buddug yn erbyn y Rhufeiniaid, Cywydd ar Orllifiad y Môr dros Gantre'r Gwaelod, Cywydd i anerch yr hen brif—fardd enwog, R. ab Gwilym Ddu, o Eifion, yn 1846, Cywydd i anerch Eifion, ar achlysur marwolaeth y tri bardd godidog—Dewi Wyn, Pedr Fardd, ac R. ab Gwilym Ddu, ENGLYNION MARWNADOL, &c.:— Ar farwolaeth y diweddar Barchedig W. Williams, o'r Wern, Ar farwolaeth y diweddar Barchedig Richard Jones, o Ruthyn, Ar farwolaeth y diweddar Barchedig W. Williams, o Landeilo Fawr, swydd Gaerfyrddin, Ar farwolaeth y diweddar Barchedig Morgan Howells, Tredegar, Ar farwolaeth y diweddar Mr. T. Gee, henaf, Dinbych, Ar farwolaeth y diweddar Mr. Richard Jones, o Lwyngwril, Ar farwolaeth y ddiweddar Mrs. A. Hughes, Heol y llyn, Caernarfon, I Weithiau a Choffadwriaeth Dafydd Ionawr, I gyfarch y Parchedig J. Roberts, a Mrs. Roberts, o Lanbrynmair, yn awr o Ruthyn, ar enedigaeth John Thomas—eu cyntafanedig, Doethineb, BEDDERGRYFF:— Ar gofgolofn y diweddar Ieuan Gwynedd, yn mynwent y GroesWen, sir Fynwy, Ar fedd Baban, Ar fedd Mrs. Martha Evans, priod y Parch. D. Evans, Tredegar, Ar fedd Mr. James Davies, Manchester, yn mynwent Henllan, MARWNADAU:— I'r diweddar Barchedig John Roberts, o Lanbrynmair, Hiraethgan ar ol y Parchedig William Williams, o'r Wern, </poem><noinclude>{{Div end}}</noinclude> 7wj7y92w5yakkm1q0v5nl4ek1cznb6x 104 83598 164929 162941 2026-05-17T15:39:27Z AlwynapHuw 1710 164929 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>{{c|{{mawr|IOB.}}}} {{c|PRYDDEST—AWDL:—MEWN CHWECH O RANAU.}} {{c|Y Ddamcaniaeth.}} {{c|YR AUR CYN EI BROFI:—NEU IOB YN EI HAWDDFYD A'I LWYDDIANT DECHREUOL.<br>YR AUR YN Y FFWRN:—NEU IOB YN EI ADFYD A'I FLINDERAU.<br>YR AUR WEDI EI BURO:—NEU IOB AR OL DYCHWELIAD EI<br>GAETHIWED, YN EI LWYDDIANT A'I OGONIANT DIWEDDAF.}} {{c|{{mawr|RHAN I.}}}} {{bach|DEFNYDD. Iob—ei amser, ei nodwedd, ei gyfoeth a'i lwyddiant, ei ddoethineb a'i ddylanwad yn y wlad, ei glod am haelioni, a'i dalentau ysblenydd. Eiddigedd a malais Satan ato. Meibion Duw yn dyfod i sefyll ger bron yr Arglwydd y fawlgân angelaidd—Satan yn dyfod i mewn ar ganol y gân, ac yn tremygu yr addolwyr—yr Arglwydd yn ei geryddu, ac yn ei alwi gyfrifo'i daith, ac yn ei holi yn nghylch Iob. Ateb Satan—yn dadleu mai ei hawddfyd, a'i lwyddiant, ydoedd gwreiddiau crefydd Iob. Yr Arglwydd yn caniatäu i Satan brofi Iob, trwy ddyfetha ei gyfoeth, a lladd ei blant. Satan yn prysuro ymaith, ac yn galw ei weision yn nghyd, i hysbysu iddynt yr hyn oll a wnaethai ar yr ymdaith hono; ac yn gosod ger eu bron ei gynllun i anrheithio Iob—cydwynfydiad yr ellyllon yn eu rhagddysgwyliad am aflwydd a chwymp Iob.}} <br> {{Center block| <poem> Bu yn nyddiau borau 'r byd, Yn hoewfro 'r dwyrain hyfryd, Hybarch batriarch yn byw—cyfodi ::Cofadail wnawn heddyw, :I'r hynod ŵr a hanyw :O wlad Us; ein dyled yw. </poem> }} <br><noinclude></noinclude> hu5u59eyp4oxkbojdar3rihbt4d7in1 104 83600 164944 162945 2026-05-17T17:33:36Z AlwynapHuw 1710 164944 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> Ac ar wasgar gyda'r gwynt Eu haroglion per dreiglynt. </poem> {{Div end}} <br> {{center block| <poem> O dan ofal a nodded y nefoedd, Amlhau o hyd yn ddiwyd wnai 'i ddaoedd; Ei anifeiliaid gynnyddent yn filoedd, A rhadau dorent ar hyd ei diroedd ; I'w wlad prif yuad ef oedd,—parchedig, A gwynfydedig i'w ganfod ydoedd. </poem> }} <br> {{center block| <poem> Mewn doethineb, neb yn uwch, Na chyfuwch un ni chafwyd: Trwy'r dwyreindir randir rydd, Un o'i eilydd ni welwyd. Wr clodwych, oracl ydoedd, Cynghorwr fel Uriel oedd; Efe yn y dyrfa fawr Fel ynad, fyddai flaenawr. </poem> }} <br> {{center block| <poem> Agorai 'i aur enau, a'r gair arweiniol Barai ddystawrwydd ebrwydd ystyriol: Ei iaith ber rywiog fel gwlith boreuol, Hynod a roddai ddylanwad ireiddiol; E gadwynai 'n gydunol—galonau Wrth ei wefusau, â'i araith foesol. </poem> }} <br> {{Center block| <poem> Synai, e dawai pob dyn, Ar y sant heb air o sŵn, Gwrando mwy wnaent hwy 'n gytûn; A mad gydsyniad di-son, Iddo ro'ent, gan adde'i rin; Ar bob rhyw ddadl hirddadl hen, E ro'i glo gyda'i air glân. Llygad deillion oedd, a thirion Dŵr y gweinion, rhag dirgyni; Ca'i tylodion truenusion, A'i elynion, o'i haelioni. </poem> }} <br><noinclude></noinclude> ku5gdp8e8pcquphua134m1q7brbl6yc 104 83604 164909 162950 2026-05-17T14:22:12Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 164909 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> "Dengys y llen wybrenawl,—ddysg ryfedd, ::Hardd ysgrifen ddwyfawl; :Hanesiaeth bery 'n oesawl, :Hon hyd fyth ddadgan dy fawl. "Llinellau yn llawn hollol—o addysg, ::Llenyddiaeth dragwyddol; :Lle medra gallu meidrol,—wel'd doniau :Hylawn wyrthiau'th ddeheulaw nerthol. "Miliwn o gyflym heuliau,—ffloew emau, ::Fflamiant drwy'r wybrenau; :Ac afrifed blanedau—a deithiant, :A rhai ymdroant yn rhwym modrwyau. "Ereill â llosgyrn hiriawn,—a redant ::Mewn rhodau hirgryniawn; :Mal seirff tanllyd enbyd iawn, :Gan rwygo, gwanu 'r eigiawn. "O! weithredoedd uthradwy,—O! ddyfais ::Ddwyfol annirnadwy; :O! allu 'n Por! mor llawn!—Pwy :Edwyn ei rym ofnadwy? :"Dy law sy'n hwyliaw helynt :Y rhai'n ar eu dirfawr hynt: "Gwyli eu holl drigolion,—o gariad, ::Agori'th law dirion; I roi maeth a lluniaeth llon,—cynhaliaeth Ewybr helaeth i bob rhyw hilion. "Holl anian â'i llu heini,—a ganant ::Eu gogonedd iti; A chwardd ei hwyneb hardd hi,—mewn mwynhad, O ddylanwad dy rydd haelioni. "Ordeiniaist ddaiar dynion,—i'w llwytho :A llaethog fendithion; </poem><noinclude>{{Div end}}</noinclude> m39sgfw68vcahv1kxl87rto3517cs7f 104 83605 164910 162951 2026-05-17T14:27:59Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 164910 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> A môr o'th radau mawrion, A dyr hyd cyfandir hon. "Mor wylaidd mae'r awelon,—yn edlin ::Anadlu cysuron! Aroglau moethau mwythion,—pob elwch, Er rhoi dyddanwch rhad i ddynion. "Perffaith yw dy waith di oll, O degwch cyflawn digoll; Deddfau'r nef ydynt hefyd, Yn uniawn, gyfiawn i gyd. "Daiar a nef cyd-daro wnant,—a'th fawl ::Mewn iaith felus seiniant; D' ogonedd di a ganant, A bywyd tôn yn mhob tant. "O! na fedrem, Ion anfeidrawl!—ganmol, ::Yn ugeinmwy doniawl: Dystawa—metha ein mawl, Aethom yn fudion fythawl." ::Ar ganol yr addoliad, ::Wrth ddadgan y fawlgan fâd; ::Pwy dybygech, yn llech llwm, ::Yno ddelai yn ddulwm ::Adyn? Ai Satan ydoedd? ::Ië yn wir—Satan oedd! ::Efe, hylldad y felldith, ::Fodd blwng, a feiddiai i blith ::Meibion gwynion gogoniant, ::Yn ngrym dig ei chwithig chwant ::Hylled oedd hen ellyll dig, ::Gan barddu 'r eigion berwddig! ::Nwydau dig enaid y diawl ::Ddyrwygent ei fron ddreigiawl; ::Gwynlasai, newidiai 'i wedd ::Elynol, gan greulonedd: </poem><noinclude>{{Div end}}</noinclude> ir31jnkvcosjtb5uzr8ee8kmvwioozj 104 83606 164911 162953 2026-05-17T14:32:12Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 164911 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> ::Pan clywai gân gwiwlan gôr, ::Anfarwol y nef oror, ::A thônau, emynau mad ::Fawl Ion, y dwyfol yuad, ::A gweled ddedwydded oedd ::Holl nifer llu y nefoedd, ::Ei hen genfigen a fu ::Diau agos i'w dagu; ::Chwyddai hon ei ddwyfron ddig ::Yn uffernol wŷn ffyrnig: ::Llawenydd llu y wiwnef ::A dwymnai 'i lid damniol ef. ::Gweled purdeb wyneb Ion ::Yn ei ras ar ei weision; ::Oedd fel haul o ddwyfol hedd, ::Yn llenwi yr holl annedd;— ::Y lle oedd fwy gwyll i hwn, ::Na hyll enwir bwll annwn. ::Byw dân trwy 'i gydwybod ef ::Enynai cân y wiwnef; ::Haws iddo ef dyoddef dig ::Nadau y llyn damnedig, ::Na sain mawl y dwyfawl Dad, ::A'i ddilyth bur addoliad: ::A gwyniau dieflig anian, ::Gwatwarai a gwawdiai'r gân. ::Iehofah alwai 'i hyf elyn, ::I ro'i hallt gyfri' o hyn, ::"P'le buost, p'le daethost ti, ::Satan?—gofynais iti." :::E garthai'r ellyll gwrthyn :::Ei safn, gan edrych yn syn; "Tramwyais, rhodiais ar hyd,—y ddaiar," ::Meddai ef,—"Yn ddiwyd; :Ti biau y nef—a hefyd, :Minnau a biau y byd: </poem> <br><noinclude>{{Div end}}</noinclude> 3ql01duawco8z218p40ds0vciqt7eo8 104 83607 164912 162955 2026-05-17T14:35:57Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 164912 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> "Wele, edrych! mae genyf lywodraeth, Fi sy'n teyrnasu ar deulu 'r Dalaeth; O gwymp Eden, lle gwnaethym gamp odiaeth, Ni chei di undyn i'th syn wasanaeth ; Rheoli'r ddaiar helaeth,—a wnaf fi, Yr wy'n ei honi i mi 'n frenhiniaeth." </poem> {{Div end}} <br> {{c|YR ARGLWYDD.}} {{center block| <poem> "Gwyddost mai gwagfost goegfalch, A dd'wedi 'n dy boethni balch ; Oni welaist f' anwylyd Iob, a geir o bawb i gyd; Yn ofn ei Dduw, a fyn ddal Ei nod, yn ddianwadal?” </poem> }} <br> {{c|SATAN.}} "Walch oedd, pa ddiolch iddo,—ŵr uchel, ::Ymdrechu dy foddio? Cauaist gylch o'i amgylch o, Ni edit ei niweidio. "Gwnawn innau, gwn yn union,—weddïo, ::Addawaf yr awrhon, Ond im' gael gwobrau haelion Am y swydd;—hawdd imi son! :::"Estyn dy law draw, rho drwm :::Ergydiol arw godwm :::Iddo, o'i fawredd i'w fwrw :::I lawr, a gwnaf finnau lw Y gwna dy regi mewn gwyniau dreigaidd, A daw i'r golwg ei ragrith dirgelaidd, Ei dda olud a'i gwna yn dduwiolaidd Cymer hwn ymaith, a gweniaith gwanaidd, Ei sel a'i grefydd salaidd—ddiflanant, Yn wael y ffoant megys niwl ffiaidd." </poem> <br><noinclude>{{Div end}}</noinclude> qhnod5mv25qoslcz9f0f8bskuv0chry 164913 164912 2026-05-17T14:36:28Z AlwynapHuw 1710 164913 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> "Wele, edrych! mae genyf lywodraeth, Fi sy'n teyrnasu ar deulu 'r Dalaeth; O gwymp Eden, lle gwnaethym gamp odiaeth, Ni chei di undyn i'th syn wasanaeth ; Rheoli'r ddaiar helaeth,—a wnaf fi, Yr wy'n ei honi i mi 'n frenhiniaeth." </poem> {{Div end}} <br> {{c|YR ARGLWYDD.}} {{center block| <poem> "Gwyddost mai gwagfost goegfalch, A dd'wedi 'n dy boethni balch ; Oni welaist f' anwylyd Iob, a geir o bawb i gyd; Yn ofn ei Dduw, a fyn ddal Ei nod, yn ddianwadal?” </poem> }} <br> {{c|SATAN.}} {{Center block/s}} <poem> "Walch oedd, pa ddiolch iddo,—ŵr uchel, ::Ymdrechu dy foddio? Cauaist gylch o'i amgylch o, Ni edit ei niweidio. "Gwnawn innau, gwn yn union,—weddïo, ::Addawaf yr awrhon, Ond im' gael gwobrau haelion Am y swydd;—hawdd imi son! :::"Estyn dy law draw, rho drwm :::Ergydiol arw godwm :::Iddo, o'i fawredd i'w fwrw :::I lawr, a gwnaf finnau lw Y gwna dy regi mewn gwyniau dreigaidd, A daw i'r golwg ei ragrith dirgelaidd, Ei dda olud a'i gwna yn dduwiolaidd Cymer hwn ymaith, a gweniaith gwanaidd, Ei sel a'i grefydd salaidd—ddiflanant, Yn wael y ffoant megys niwl ffiaidd." </poem> <br><noinclude>{{Div end}}</noinclude> ts7yafbfhsoahpippnneuzqzkjlso55 164914 164913 2026-05-17T14:37:22Z AlwynapHuw 1710 164914 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> "Wele, edrych! mae genyf lywodraeth, Fi sy'n teyrnasu ar deulu 'r Dalaeth; O gwymp Eden, lle gwnaethym gamp odiaeth, Ni chei di undyn i'th syn wasanaeth ; Rheoli'r ddaiar helaeth,—a wnaf fi, Yr wy'n ei honi i mi 'n frenhiniaeth." </poem> {{Div end}} <br> {{c|YR ARGLWYDD.}} {{center block| <poem> "Gwyddost mai gwagfost goegfalch, A dd'wedi 'n dy boethni balch ; Oni welaist f' anwylyd Iob, a geir o bawb i gyd; Yn ofn ei Dduw, a fyn ddal Ei nod, yn ddianwadal?” </poem> }} <br> {{c|SATAN.}} {{center block| <poem> "Walch oedd, pa ddiolch iddo,—ŵr uchel, ::Ymdrechu dy foddio? Cauaist gylch o'i amgylch o, Ni edit ei niweidio. "Gwnawn innau, gwn yn union,—weddïo, ::Addawaf yr awrhon, Ond im' gael gwobrau haelion Am y swydd;—hawdd imi son! :::"Estyn dy law draw, rho drwm :::Ergydiol arw godwm :::Iddo, o'i fawredd i'w fwrw :::I lawr, a gwnaf finnau lw Y gwna dy regi mewn gwyniau dreigaidd, A daw i'r golwg ei ragrith dirgelaidd, Ei dda olud a'i gwna yn dduwiolaidd Cymer hwn ymaith, a gweniaith gwanaidd, Ei sel a'i grefydd salaidd—ddiflanant, Yn wael y ffoant megys niwl ffiaidd." </poem> }} <br><noinclude></noinclude> rt529952cg52ee8r0769at9owz8zcn1 104 83608 164927 162956 2026-05-17T15:36:01Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 164927 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>{{c|YR ARGLWYDD.}} {{Center block/s}} <poem> "Rhoddais yr oll o'r eiddo—ar dy law― ::Bwrw dy lid arno; :Cofia hyn! i'w erbyn o :Ei hunan, na chwrdd mo'no!" ::Yr ellyll droai allan, ::O wydd Duw y nefoedd dan ::Dyngu, felldigaid angel,—mewn hylldod— ::Y gwnai ei osod yn ddigon isel. :"Ha, Ha!" meddai ynddo 'i hun, :"Dialaf, ac nid eilun :O ddinystr a fydd yno ;—ys yn awr, :Pwysau' nwrn gaiff deimlo, :Rhoi dyrnawd sy'n rhaid arno, :A rhwyg fel y rhego fo. "Cwympais ei well! campus waith—yn Eden, ::Pan hudais ddyn perffaith; Rhoi Iob yn nghors annobaith, A'i gwympo fo, nid yw gamp faith." :Ei adenydd a daenai, :Disymwth, chwimwth, a chwai, :Fe holltai fel y fellten, :Fry yn wyllt i fro y nen : :Duai'r awyr, a drewodd, :Y tawch oddi wrtho a'i todd. :Yn ynfyd i'w gorn anferth, :Chwythai, anadlai 'i holl nerth ; :Eres oedd, cyrhaeddai'r swn :Hyd enwir waelod annwn. :Ei adenydd a daenai, :Disymwth, chwimwth, a chwai, :Fe holltai fel y fellten, :Fry yn wyllt i fro y nen : :Duai'r awyr, a drewodd, :Y tawch oddi wrtho a'i todd. :Yn ynfyd i'w gorn anferth, :Chwythai, anadlai 'i holl nerth ; :Eres oedd, cyrhaeddai'r swn :Hyd enwir waelod annwn. A bu wed'yn heb oedi,―y deuai ::Duon weis trueni, :O un anian i'w weini, :Ddewraf rawd, yn ddirfawr ri'. </poem> <br><noinclude>{{Div end}}</noinclude> pz8a0c6molvbju7lio80p2kq2v3qfff 104 83612 165034 162960 2026-05-17T21:42:49Z AlwynapHuw 1710 165034 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AlwynapHuw" /></noinclude> A nerth hyawdledd mab Barachiel gu Yn ymresymu ar ei destyn dwys, Fel na sylwasent hwy ar ddim o hyn. Ymrwygodd taran groch ddychrynllyd iawn Yn mynwes boeth y cwmwl uwch eu pen, Yn hollol ddiddysgwyliad iddynt hwy; Ymsaethai'r mellt ar ol eu gilydd trwy Y nwyfre ddu, nes oedd yn lleni o dân. Cenadau oeddynt o flaen wyneb Duw; Ac udgorn i gyhoeddi ei fod yn dod Y daran oedd—wrth nerthol swn yr hon, Deffroid y pedwar gŵr—dychrynu wnaent. Gollyngai Elihu ei bwnc o'i law; A phan y lleddfai sain y daran gref, A chael o hono ei anadl drachefn, Ymaflai yn y daran—cymmerth hon A'r fellten wyllt; pregethai arnynt hwy, Er dangos mawredd a gogoniant Duw. Y dymmestl fawr daranllyd giliai draw— Dystawai'n raddol, megys i roi lle I fab Barachiel draethu ar ei bwnc. Cyn iddo orphen traethu'r araeth hon Drachefn, fe glywid rhyw ddyeithrol dwrf, O ochr yr anialwch iddynt hwy, A rhyngddo ag atynt clywent ef yn dod. Ymaflai arswyd weithian yn eu cnawd; Ac ebe mab Barachiel, "Tawaf fi— Mae Duw ei hunan atom yn nesau— Ei dwrf fynega am dano—mae gerllaw!" Ac erbyn hyn, yr oedd y corwynt cryf Yn eu hamgylchu, gan ddiwreiddio'r coed, A rhwygo'r cregiau'n ddarnau mân o'i flaen, A siglo'r ddaiar megys dan eu traed. Ac yn y cerbyd tra ofnadwy hwn, Marchogai'r Hollalluog, a mil myrdd O engyl gogoneddus; torf o saint, A lynent wrth ei gerbyd rhyfedd ef. Ac er yn nghanol y rhyferthwy mawr Ofnadwy hwn, mor ddedwydd oeddynt hwy,<noinclude><references/></noinclude> gh0jb7dszrhy9wkiwilwt54ckfjhoiy 165061 165034 2026-05-17T21:58:54Z AlwynapHuw 1710 /* Darllenwyd y proflenni */ 165061 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> A nerth hyawdledd mab Barachiel gu Yn ymresymu ar ei destyn dwys, Fel na sylwasent hwy ar ddim o hyn. Ymrwygodd taran groch ddychrynllyd iawn Yn mynwes boeth y cwmwl uwch eu pen, Yn hollol ddiddysgwyliad iddynt hwy; Ymsaethai'r mellt ar ol eu gilydd trwy Y nwyfre ddu, nes oedd yn lleni o dân. Cenadau oeddynt o flaen wyneb Duw; Ac udgorn i gyhoeddi ei fod yn dod Y daran oedd—wrth nerthol swn yr hon, Deffroid y pedwar gŵr—dychrynu wnaent. Gollyngai Elihu ei bwnc o'i law; A phan y lleddfai sain y daran gref, A chael o hono ei anadl drachefn, Ymaflai yn y daran—cymmerth hon A'r fellten wyllt; pregethai arnynt hwy, Er dangos mawredd a gogoniant Duw. Y dymmestl fawr daranllyd giliai draw— Dystawai'n raddol, megys i roi lle I fab Barachiel draethu ar ei bwnc. Cyn iddo orphen traethu'r araeth hon Drachefn, fe glywid rhyw ddyeithrol dwrf, O ochr yr anialwch iddynt hwy, A rhyngddo ag atynt clywent ef yn dod. Ymaflai arswyd weithian yn eu cnawd; Ac ebe mab Barachiel, "Tawaf fi— Mae Duw ei hunan atom yn nesau— Ei dwrf fynega am dano—mae gerllaw!" Ac erbyn hyn, yr oedd y corwynt cryf Yn eu hamgylchu, gan ddiwreiddio'r coed, A rhwygo'r cregiau'n ddarnau mân o'i flaen, A siglo'r ddaiar megys dan eu traed. Ac yn y cerbyd tra ofnadwy hwn, Marchogai'r Hollalluog, a mil myrdd O engyl gogoneddus; torf o saint, A lynent wrth ei gerbyd rhyfedd ef. Ac er yn nghanol y rhyferthwy mawr Ofnadwy hwn, mor ddedwydd oeddynt hwy, </poem><noinclude>{{Div end}}</noinclude> 2505lz0j1is0uvio2akl7ljgpjf2av5 104 83613 165033 162961 2026-05-17T21:42:13Z AlwynapHuw 1710 165033 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AlwynapHuw" /></noinclude> Elihu, wrth ei enw, a'r hwn oedd Yn gwrandaw o'r dechreuad ar y ddadl, Heb dd'wedyd gair; ond sylwi'n ddyfal iawn Ar bob ymadrodd dd'wedai'r naill a'r llall. Ceryddai ef dri chyfaill Iob yn drwm, Am farnu o honynt ef yn euog heb Ei brofi'n euog, na'i wrthateb ef. Ac yna troai ar Iob—ceryddai'n llym Rai ymadroddion celyd, byrbwyll, a Ddefnyddid ganddo wrth ymgyfiawnhau. Ar ganol ei areithiau 'roedd efe, Pan y gadewais hwy y bore hwn, I ddyfod yma i adrodd i chwi hyn." Hyd yna, Raphael. Mawr llawenydd nef, Wrth wrandaw y newyddion gwerthfawr hyn; Dechreuai sain goroian dori, pan, Ar amnaid o'r orseddfainc, gosteg fu. Arwyddai'r Duwdod iddynt hwy ei fod Efe ei hun ar fyned allan i Derfynu'r ddadl, a rhyddhau ei was O rwymau blin ei gystudd, ac i ddwyn Ei farn fel hanner dydd, ac amlycau Gogoniant ei ddoethineb mawr ei hun, A'i ras, trwy'r oruchwyliaeth ryfedd hon. A chenad gafodd y nefolion oll I fyned gyda'u Duw i wel'd ei waith, A bod yn dystion o'r rhyfeddod fawr. Pan oedd Elihu'n nghanol gwres ei bwnc, Yn ceisio argyhoeddi Iob o'i fai, Cyfodai cwmwl yn yr awyr draw, Ymdanai'n fantell dew dros gorff yr haul; Fe dduai'r wybren drwyddi oll i gyd; Tywyllai'r wlad—pruddhäai y milod oll; A llechai'r adar yn nghangenau'r coed; Ac anian a lewygai fel mewn ofn A phryder am ei bywyd, fel pe dwrn Ei Chrewr f'ai'n gauedig uwch ei phen. Llyncasid y dadleuwyr gan eu pwnc,<noinclude><references/></noinclude> lff24qmgynm7873ulj5g90owqvmracm 165060 165033 2026-05-17T21:57:46Z AlwynapHuw 1710 /* Darllenwyd y proflenni */ 165060 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> Elihu, wrth ei enw, a'r hwn oedd Yn gwrandaw o'r dechreuad ar y ddadl, Heb dd'wedyd gair; ond sylwi'n ddyfal iawn Ar bob ymadrodd dd'wedai'r naill a'r llall. Ceryddai ef dri chyfaill Iob yn drwm, Am farnu o honynt ef yn euog heb Ei ''brofi'n euog'', na'i wrthateb ef. Ac yna troai ar Iob—ceryddai'n llym Rai ymadroddion celyd, byrbwyll, a Ddefnyddid ganddo wrth ymgyfiawnhau. Ar ganol ei areithiau 'roedd efe, Pan y gadewais hwy y bore hwn, I ddyfod yma i adrodd i chwi hyn." Hyd yna, Raphael. Mawr llawenydd nef, Wrth wrandaw y newyddion gwerthfawr hyn; Dechreuai sain goroian dori, pan, Ar amnaid o'r orseddfainc, gosteg fu. Arwyddai'r Duwdod iddynt hwy ei fod Efe ei hun ar fyned allan i Derfynu'r ddadl, a rhyddhau ei was O rwymau blin ei gystudd, ac i ddwyn Ei farn fel hanner dydd, ac amlycau Gogoniant ei ddoethineb mawr ei hun, A'i ras, trwy'r oruchwyliaeth ryfedd hon. A chenad gafodd y nefolion oll I fyned gyda'u Duw i wel'd ei waith, A bod yn dystion o'r rhyfeddod fawr. Pan oedd Elihu'n nghanol gwres ei bwnc, Yn ceisio argyhoeddi Iob o'i fai, Cyfodai cwmwl yn yr awyr draw, Ymdanai'n fantell dew dros gorff yr haul; Fe dduai'r wybren drwyddi oll i gyd; Tywyllai'r wlad—pruddhäai y milod oll; A llechai'r adar yn nghangenau'r coed; Ac anian a lewygai fel mewn ofn A phryder am ei bywyd, fel pe dwrn Ei Chrewr f'ai'n gauedig uwch ei phen. Llyncasid y dadleuwyr gan eu pwnc, </poem><noinclude>{{Div end}}</noinclude> 71cwuvxj1ybh4vmm2h0qbcrcvw7nzvj 104 83614 164915 162962 2026-05-17T14:54:02Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 164915 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> Gwahoddid, gelwid holl gas Henuriaid y ffwrn eirias, ::Holl senedd, lluaws annwn, ::Anwir hell, i'r cynghor hwn: ::Satan gaeth, penaeth y pair, ::Yno geid yn y gadair. ::Eb efe, "Clywch! feib y fall, ::Duwiau mawrion eu deall!— ::Wele ni ar ganol nos, ::Ar uchel bwysfawr achos, ::Wedi dod y'nghyd ydym, ::Yn y lle yma oll ŷm; ::O un galon â'n gilydd, ::A'r un ddieflig ffyrnig ffydd; ::Llawen fi—(pe gallwn fod)— ::O gael hon egwyl hynod, ::I awchus adrodd ichwi, Waith mawr, mawr, a wnaethumi!—(Clywch!) "Heddyw, chwi a wyddoch oedd, enwog ŵyl ::Ein gelyn, Duw 'r nefoedd; :A llawen yr ai lluoedd, :I'w foli ef âg un floedd. "Ger ei fron ynfydion fyrdd, ::Ymgryment, ac eilient gerdd, O fawlhad i ddwyfol urdd, :Y teyrn gormesol—nid hardd. "Am un waith minnau euthum I'w plith—ceisio bendith bûm! "I'ch gelyn, gellwch goelio—na phlygais, ::Mewn ffol agwedd yno: :Hyf ytwyf, d'wedaf eto— :Na wnaf byth, byth, tra bo :Efe 'n Dduw a myfi 'n ddiawl, :Er godde'i lid tragwyddawl! :"Ior y nen troai 'n union, :Yn llidiog ei frydiog fron; </poem><noinclude>{{Div end}}</noinclude> l9waefyl57jyy78msc1b54ku4hqk9uq 104 84959 164884 164871 2026-05-17T12:41:35Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 164884 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>dyfod i sylw cyhoeddus dan holl anfanteision llafurwr tlawd a diaddurn. 2. Dysgeidiaeth a ystyrir fel yn rhoddi hawl i'r meddiannydd i briodoli iddo ei hun uwchraddiaeth; a gall y cyfryw gael dylanwad lled fawr ar y lliaws, os bydd ganddo gallineb digonol i'w ymarfer, a'i gynnal i fynu. Ond edrychwn a ddeilliodd dim o'i odidogrwydd ef oddiwrth hyn. Yn ei Gofiant rhag—grybwylledig cawn yr hysbysrwydd a ganlyn gyda chyfeiriad at ei ddysgeidiaeth—tu dal. 35:— "Nid oes dim i'w adrodd am dano, fel pregethwr yr efengyl, o'r pethau sydd yn fawr ac o fri uchel yn nghyfrif y byd; megys, pa le y derbyniodd ei raddau mewn dysgeidiaeth, namyn mai trwy ei ddiwydrwydd yr ychydig amser a allai hebgor yn awr a phryd arall. Clywais ef yn dywedyd (medd yr ysgrifenydd, sef y Parch. Richard Jones, yn ddiweddar o'r Wern), mai wrth ddarllen y Salmau perthynol i bob dydd gyda fy nhad a minau, y dysgodd efe fwyaf mewn darllen Cymraeg o un man. Efe a fu ychydig wedi hyny gyda Mr. Evan Richardson yn dysgu Saesoneg; a thrwy y fath gychwyniad tlawd a hwn, daeth mewn ychydig flynyddoedd i gydnabyddiaeth â'r iaith hono, gan belled ag yr oedd yn gallu deall awdwyr mewn duwinyddiaeth yn gyffredin dda." 3. Peth arall sydd yn gynnorthwyol i boblogrwydd a dylanwad ydyw person hardd a golygus, 1 Sam. x. 23, 24. Cyfeiriwn eto i'w Gofiant am hysbysrwydd ar y pen hwn:— "Y lle cyntaf y cefais adnabyddiaeth arno (medd yr ysgrifenydd ag a grybwyllwyd o'r blaen) oedd yn Cefn Pencoed, plwyf Llanarmon, Eifionydd, yn gwasanaethu. Pa hyd y bu yno nis gwn; ond hyn yr wyf yn ei wybod mai at fy nhad a'm mam i'r Coed-cae-du y daeth oddiyno, ac a fu gyda hwynt yn hwsmon ddwy flynedd; ond mi feddyliwn hyd yr ydwyf yn ei gofio ei fod trwy naill ai oeri neu ysigo wedi cael rhyw afiechyd cyn dyfod at fy nheulu i. Ac erbyn pen y ddwy flynedd yr oedd ei afiechyd wedi myned mor gryf, nes yr oedd yn analluog i wasanaethu yn y modd hwn mwy; ac er ei fod y pryd hwnw yn ddyn hoyw a bywiog, eto yr oedd ei afiechyd wedi gwreiddio<noinclude><references/></noinclude> 9x4qlbd22x4qe0yn5mv1e5qonusc83x 104 84960 164892 164872 2026-05-17T12:52:26Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 164892 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>oblegid oni buasai yn meddu y medrusrwydd a nodwyd, ni buasai yr "eöfndra a'r bywiogrwydd" a grybwyllwyd ond cyflymu ei gwymp i wrthuni meddyliol, anghysondeb geiriol, a chwyddiaith ddiystyr a dieffaith; ïe, ni buasai ei " gôf da,” ai "lais clir," a'i "barabl croyw," ond cynnifer o foddion i'w chwyrn-luchio i draethiadau anghysylltiol, cymysglyd a thywyll. Ond dyma y grym tyniadol a'i cadwai o fewn cylch priodoldeb a gweddeidd-dra. Edrychwn bellach pa lun sydd arno genym erbyn hyn. Gosodwn ef yn y pulpud yn weithiwr amaethyddol, gwargrwm, bychan; ond eto yn ei wynebpryd a'i edrychiad yn amlygu cynneddfau deallol o raddau uwchafol a dysgybledig. Dychymygwn ei glywed yn adrodd ei destun mewn modd syml, difrifol a tharawiadol. Yna yn pregethu yn fywiog, hylithr, ac awdurdodol, gyda llais hyfryd, uchel, a pherseiniol; heb amlygu dim dyryswch na thywyllni yn ei amgyffredion, annybendod nac anhawsder yn ei draethiad, na gorthrech nac anneheurwydd yn ei ddadl a'i resymiad; ond yn dyfod trwy y cwbl yn lled foddhaol i deimladau a syniadau y gwrandawyr. Ymddengys i ni fod yr hyn a drinwyd eisoes o'i nodweddiad yn cyfiawnhau darluniad tebyg i hyn o hono, ac y mae hyn yn gwneyd i fyny bregethwr gwych. Ond rhaid i ni ddeall fod rhai eithriadau achlysurol i'r ymddangosiad a'r cyflawniad yma o'i eiddo. oblegid dywedir yn ei gofiant "na phregethai bob amser mor nawsaidd a buddiol ag y buasai dymunol."<ref>Dylid cofio mai am yr amser yr oedd yn dechreu pregethu y dywedir hyn yn y "Cofiant."</ref> Hawdd genym ganiatau hyn, ond nid ydym drwy hyny yn rhoddi i fynu ddim o'i ragorion a nodwyd, mwy nag y rhoddwn i fynu fod yr haul yn ddysglaer a goleu, pan y byddom yn canfod arno weithiau ddiffyg achlysurol drwy gyfryngiad rhyw sylweddau tywyll a effeithiant ar ei ymddangosiad i ni, er nad ydynt mewn un modd yn dyddymu nac yn cyfnewid dim ar ei hanfod a'i briodoliaethau ef ei hunan. Ond efallai fod ein darllenwyr ieuainc, aiddgar, brwdfrydig, a dychymygfawr, yn barod i ofyn bellach gyda gradd o siomedigaeth, "Ai dyma y fath un oedd Robert Roberts o Glynnog? Os felly, nid yw o gwbl y cyfryw un ag a ddychymygem ei fod, oblegid y mae genym<noinclude><references/></noinclude> gs6aspnbc6leqc5r4y0iva03q95fzyp 104 84961 164897 164873 2026-05-17T13:02:18Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 164897 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>llawn cystal fod y neillduolrwydd o wylo yn perthyn iddo.. Nodwn bellach engraifft neu ddwy o'i ymarferiadau dylanwadol ar ei wrandawyr. Weithiau byddai darlleniad ei destun yn unig yn peri effeithiau rhyfeddol. Yr ydym yn hysbys trwy ffafr un oedd yn gwrando arno ar y pryd, am un tro y darllenai yn destun y geiriau canlynol, "Brasa galon y bobl hyn," &c. Darllenai hwynt gyda'r fath gyffroad, ac mewn dull mor danllyd ac effro, ag a wnelai i'w wrandawyr deimlo yn y fan y fath iasau o fraw a dychryn ag a barai i'w calonau ddirgrynu o'u mewn. arall darllenai y geiriau hyn yn destun—"Mawr yw dirgelwch duwioldeb, Duw a ymddangosodd yn y cnawd," &c., ac yn ebrwydd anerchai ei wrandawyr mewn dull tra chyffrous, gan waeddi allan "Bobol!—bobol!—bobol!— dyma fôr heb waelod iddo; drwy gymhorth Duw, myfi a anturiaf i'w gwr.—Deliwch eich golwg arnaf, bobol!" yr hyn a effeithiai gynhwrf brawychus trwy yr holl gynnulleidfa. Adroddir am dano yn pregethu amser arall yn ei ddull bywiog, llym, a thanbaid; pan yn nghanol ei hyawdledd cyffrous y gogwyddai ei ben yn ddisymwth yn lled isel, ac arosai yn yr agwedd hono am enyd bach heb ddweyd un gair; yna cododd ei ben, a gwaeddodd dair gwaith "Ust!— ust!— ust! Pa beth ywysŵn a glywaf?" Ar hyn bloeddiai yn uchel a tharanllyd—"Ar yr annuwiolion y gwlawia efe faglau tân a brwmstan," &c., nes dryllio yr holl gynnulleidfa. Dro arall darluniai Jonah yn cael ei daflu i'r môr, a'r morfil yn ei lyncu, ac yn trywanu gydag ef trwy y dyfnder, nes oedd y dyfroedd yn "frigwyn, gan waeddi yn ei agwedd—"Cliriwch y ffordd i ''fessenger'' y brenin!" a Jonah oddifewn yn llefain, "Teml!—Teml!—Teml!" Ei ddull nefolaidd a thyner, a'i lais peraidd, lleddf, a thoddedig yn ail adrodd y gair "Teml," a barai effaith nodedig o gyffrous a hyfrydlawn. Wedi dangos Robert Roberts fel hyn yn ei briod—ddull naturiol, neillduolrwydd ei ddoniau, ac unig—rywiaeth ei nodweddiad, braidd na ddywedasem fod gormod hygoeledd yn y gred a amlygir yn ei Gofiant, ac yn hoff—adroddiadau ei frodyr am dano, mewn perthynas i'r "tywalltiadau nerthol o'r nef," a'r "arddeliad rhyfeddol ar ei weinidogaeth," ac nad oedd y pethau a alwent felly ond yr hyn<noinclude><references/></noinclude> os2troprrfsxuaq8k9v1y8wlktgmv61 104 84962 164904 164874 2026-05-17T13:14:37Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 164904 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> Yr Ysbryd Glân fel fflam wresogol, Oedd yn tanio 'i enaid doniol; I gadarnhau'r gwan dau yr iau ::Ei ddoniau ymfyddinent; Ei ymysgaroedd a esgorent Ar dosturi, a dwys dorent. {{***|4}} Appwyntiodd Duw 'r enwedig gyfaill, I'w grymus gario yn mysg eraill; Pan dro'i i goledd ei dirgelwch, I lawr dyferai edifeirwch: {{***|4}} Ei goeth ergydion ef a'i saethau, Miniog glyuent mewn calonau; Fe ga'dd fwynhau, bendithion clau, ::Y dyddiau diweddaf: Ond yn ei flodau, gefn cynauaf, Hunodd Robert!—hyn ddiarebaf― {{***|4}} Yn lle 'r clêdd tân fe gafodd gân ::Nefolaidd lân filwr; Rhan, bri, a gwaith yr hen bregethwr, Yw pyncio 'n llon ger bron ei Brynwr; Fe dynodd ymaith, do 'n ddiammau, Y dagrau oedd ar ei deg ruddiau, ::Fel rhodd ei grêd, ŷf win a rêd, ::Yn addfed mewn noddfa; Mewa pur dangnefedd di ing, nofia, A bro Salem a breswylia. </poem> {{Div end}} <br><noinclude></noinclude> gfbgnc2y7uivftrekxt8u22nd2xj59i 104 84966 164878 2026-05-17T12:27:03Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 164878 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>{{c|{{M-mawr|RHAN II.}} {{c|{{mawr|DYWEDIADAU AC ADGOFION AM ROBERT ROBERTS, CLYNNOG.}}}} UN tro wrth gyfaill, coffaodd Robert Roberts yr adnod yn y bennod gyntaf o'r Rhufeiniaid "Duw a'u rhoddes hwynt i fyny," &c. Er nad oedd efe wedi cyflawni y pechodau a enwir yno; eto yr oedd yn ofni fod Duw wedi ei roddi i fyny! Dywedai, "Buasai fy nghefn yn sythach heddyw oni buasai yr effaith a gafodd yr adnod yna ar fy meddwl." Clywwyd ef yn dyweyd ar ryw ymddiddan, "mi fum i am ysbaid o amser yn clywed y gair Iachawdwriaeth' fel ryw rigwm gan y Methodistiaid; ond," meddai efe, "daethum i amgylchiadau o ran fy mhrofiad wedi hyny, ag y mae 'Iachawdwriaeth rad' i mi y gair melusaf a glywais erioed. Iachawdwriaeth rad! O! diolch yn dragywydd am dani," &c. Clywwyd ef yn dyweyd wrth ychydig gyfeillion yn y tŷ ar ol pregethu, "Mi deimlais," medd efe, "amser ar fy meddwl, droiau, y buaswn yn boddloni myned i uffern pe buasai yno ddim ond poenau. Pe buasai yno ddim ond poenau, buaswn yn foddlawn i'w dyoddef wrth feddwl fel y mae fy mhechodau wedi taro yn erbyn Gwaed y Groes; ond," medd efe, "y mae yno elyniaeth yn erbyn Duw a'i drefn, yr hyn a welir yn amlwg yn y gair acw—'Nage, y tad Abraham.' (Luc xvi. 30.) Dyweded Duw y pethau a fyno, Nage,' ddywed y damnedigion. Ac wrth ystyried hyny," medd efe, "yn wir yr wyf fi yn meddwl nad oes fodd i mi fyned yno byth. Mae yr elyniaeth wedi ei lladd ynof." {{nop}}<noinclude><references/></noinclude> 42ygn4dmk0mpkj0j4j8ewxxwvluh7ov 164879 164878 2026-05-17T12:27:19Z AlwynapHuw 1710 164879 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>{{c|{{M-mawr|RHAN II.}}}} {{c|{{mawr|DYWEDIADAU AC ADGOFION AM ROBERT ROBERTS, CLYNNOG.}}}} UN tro wrth gyfaill, coffaodd Robert Roberts yr adnod yn y bennod gyntaf o'r Rhufeiniaid "Duw a'u rhoddes hwynt i fyny," &c. Er nad oedd efe wedi cyflawni y pechodau a enwir yno; eto yr oedd yn ofni fod Duw wedi ei roddi i fyny! Dywedai, "Buasai fy nghefn yn sythach heddyw oni buasai yr effaith a gafodd yr adnod yna ar fy meddwl." Clywwyd ef yn dyweyd ar ryw ymddiddan, "mi fum i am ysbaid o amser yn clywed y gair Iachawdwriaeth' fel ryw rigwm gan y Methodistiaid; ond," meddai efe, "daethum i amgylchiadau o ran fy mhrofiad wedi hyny, ag y mae 'Iachawdwriaeth rad' i mi y gair melusaf a glywais erioed. Iachawdwriaeth rad! O! diolch yn dragywydd am dani," &c. Clywwyd ef yn dyweyd wrth ychydig gyfeillion yn y tŷ ar ol pregethu, "Mi deimlais," medd efe, "amser ar fy meddwl, droiau, y buaswn yn boddloni myned i uffern pe buasai yno ddim ond poenau. Pe buasai yno ddim ond poenau, buaswn yn foddlawn i'w dyoddef wrth feddwl fel y mae fy mhechodau wedi taro yn erbyn Gwaed y Groes; ond," medd efe, "y mae yno elyniaeth yn erbyn Duw a'i drefn, yr hyn a welir yn amlwg yn y gair acw—'Nage, y tad Abraham.' (Luc xvi. 30.) Dyweded Duw y pethau a fyno, Nage,' ddywed y damnedigion. Ac wrth ystyried hyny," medd efe, "yn wir yr wyf fi yn meddwl nad oes fodd i mi fyned yno byth. Mae yr elyniaeth wedi ei lladd ynof." {{nop}}<noinclude><references/></noinclude> f1hljrgvqkq9mv7if8d9d7cwyga6xlr 104 84967 164880 2026-05-17T12:31:57Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 164880 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>Robert Jones, o Leyn, a ddywedodd, "Pan oeddwn yn fachgen, mi a glywais Mr. Robert Roberts, Clynnog, yn dywedyd wrth fy nhad iddo ef, y tro cyntaf y bu yn pregethu yn y Deheudir, pan yn llanc ieuanc, fyned ar ei gylch i Langeitho i bregethu. Ei fod yn crynu gan ofn Mr. Rowlands; a phan oedd efe yn pregethu ni welodd mo hono mewn un man. Yr oedd efe yn llechu mewn rhyw eisteddle yno yn gwrandaw. Wedi darfod yr oedfa, aeth Robert Roberts i'r tŷ, ac yn mhen ychydig galwodd Mr. Rowlands arno ato i'r parlwr. Ac yn mhen enyd bach dywedodd fel hyn wrtho:—"Wel, fy machgen i, yr oeddwn i yn dy wrando pan oeddyt yn pregethu. Ac yr wyf yn deall fod dy Feistr Mawr wedi dy gymeryd yn ''brentis'' bach iddo yn ngwaith mawr y weinidogaeth. Cofia di roi arian dy Feistr i gyd yn y ''drawer''; dyro yr holl ogoniant i dy Feistr bob iota o hono." Dywedodd Robert Roberts nad anghofiodd ef byth ei ymadrodd. Gŵr o'r enw Mr. John Evans a ysgrifenai ar hanes dechreuad yr achos yn Manchester, a sylwai, "Mae yn gof genyf glywed Robert Roberts, Clynnog, yn yr hen ''Warehouse'', y Nadolig, 1794, yn llefain allan fel hyn—"O! bobol! a oedd yn rhaid i mi ddyfod yma o Gymru i'ch gwneyd chwi yn fwy addfed i dân uffern;" nes oedd y bobl bron yn meddwl fod uffern yn agor ei safn am danynt. Adroddir ei fod un tro yn Nghymanfa y Bala, yn pregethu ar 2 Tim. ii. 9, "Ond gair Duw nis rhwymir." Dywedodd rhyw bryd ar ei bregeth, fel y bu efe unwaith dan argyhoeddiad dwys am bechu yn erbyn Duw, ei fod yn cenfigenu wrth gyflwr y gwyddau rhagor ei gyflwr ef fel pechadur! Amgylchiad y tro oedd fel hyn:—Yr oedd efe fel pererin Bunyan, yn teithio, a baich ei bechodau yn gwasgu arno, nes iddo o'r diwedd gwympo i lawr ar y ddaear; ac yn y fan, gyda ei fod ef i lawr, cyfododd gwyddau ag oedd gerllaw iddo. "O!" medd efe wrtho ei hun, "gwyn eich byd chwi rhagor fi; yr ydych chwi yn gallu ehedeg, a minau yn methu cerdded. O! mor hapus yw y cigfrain duon ragor fi. Yr oeddwn yn gweled pob creadur yn ddedwyddach na mi. Yr oeddwn yn gweled fy hun yn greadur dan felldith Duw! Ond," eb efe "wrth wrando ar ryw frawd yn coffa yr adnod hon, Canys Mab y dyn a<noinclude><references/></noinclude> s544b6lgzw5pgiyuwb7m3anw4x6b7xt 104 84968 164881 2026-05-17T12:36:39Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 164881 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>ddaeth i geisio ac i gadw y rhai a gollasid;' ar hyn dattodwyd fy nghadwynau, llanwyd fy enaid â thangnefedd yr efengyl, a gorlenwyd fy nghalon a'm genau â mawl. O!" medd efe, "yr oedd yr hen air yn rhydd pan oeddwn i yn rhwym; ac fe'm rhyddhaodd inau. Gair Duw nis rhwymir. Haleluiah byth bythoedd," &c. {{lein|5em}} {{c|''Allan o Gofnodau y Parch.'' THOMAS JONES, ''Dinbych.''<br>(O'r "DRYSORFA," 1850.)}} Mae amodau lawer yn perthyn i'r cyfamod gras; ac ni thorir un o honynt byth. Yr oedd amodau y cyfamod gweithredoedd ar ysgwydd briddlyd Adda, a thorwyd hwy igyd; ond y mae pob amod o'r cyfamod gras ar ysgwydd Duwdod. "Gwnaethum amod â'm hetholedig gosodais gymborth ar un cadarn." Yr oedd y cyfamod gweithredoedd fel pont ag un pen iddi ar graig, a'r llall ar bridd; syrthiodd y pridd, a daeth y bont i lawr; ond y mae y cyfamod gras fel pont sydd â chraig dan bob pen iddi. Mae Duw yma yn dal y cwbl. Aeth Crist o'r groth i Galfaria gyda y ddeddf foesol, mewn cyd—ymddiddan difrifol; ac efe a gafodd y gair diweddaf. "Crist yw diwedd y ddeddf." Aeth yn ddiwedd glân iddi—yn ei gofynion a'i melldithion. Bu y ddeddf seremonïol yn cario Crist yn ei bru yn hir—yn yr anialwch, yn y babell, yn nheml Solomon, yn Babilon, yn nheml Zorobabel, Ac wrth esgor arno, hi a fu farwaeth y sylwedd yn ddiwedd i'w fam gysgodol; ac yr wyf yn meddwl fod ei bedd tan y groes. Nid rhyfedd fod Duw yn gallu llywodraethu pob peth a grëodd; ond y rhyfeddod ydyw fod gan y Duw mawr lywodraeth arno ei hun; mae yn gallu troi draw ei ddigofaint oddiwrth yr euog, a dywedyd, "Mi a drugarhaf wrth yr hwn y trugarhawyf wrtho." Dymunais ar Dduw lawer gwaith na ddarllenwn i byth mo y 15fed adnod o'r 3edd bennod o Genesis heb deimlo fy nghalon yn caru Duw. Y peth trymaf ar feddwl Paul oedd trin tŷ Dduw. "Heblaw<noinclude><references/></noinclude> 5rcceapj6yoitp4daowy079kttmdjbf 104 84969 164882 2026-05-17T12:37:27Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 164882 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>y pethau hyn sydd yn dygwydd oddi allan," eb efe; beth oedd y pethau hyny? "Llafur a lludded, anhunedd yn fynych, newyn a syched, anwyd a noethni," &c., ond trymach na hwy oll oedd ei ofal am achos Duw—" Yr ymosod yr hwn sydd arnaf beunydd, y gofal dros yr holl eglwysi." Clyw, ddyn, ag sydd genyt rywbeth i'w wneyd gyda'r achos: os peth ysgafn genyt yw trin tŷ Dduw, yr wyt yn felldith yn eglwys Dduw. O! Dduw! bydded hyn ar garreg fy medd, "Dyna lle y gorwedd dyn ag yr oedd trafferth mwyaf ei galon gydag eglwys Dduw!" Wrth gadw a gweinyddu dysgyblaeth eglwysig, rhaid, yn gyntaf, ddyoddef llawer; ac yn ail, rhaid peidio dyoddef dim. Rhaid yw weithiau ddyoddef llawer. "Ond yr ydym yn deisyf arnoch, frodyr;" ac y mae yr Ysbryd Glân yn deisyf arnoch trwom ni; ac y mae yn dda iawn i Eglwys Dduw os gwnewch yr hyn a ddeisyfir arnoch, ac y mae yn drist iawn os na wnewch. "Rhybuddiwch y rhai afreolus, dyddenwch y gwan eu meddwl, cynnaliwch y gweiniaid, byddwch ymarhous wrth bawb." Peidiwch gyru y praidd yn rhy ehwyrn,' medd Jacob; ac fel yntau, mae yr hen Jacob ysbrydol sydd wedi bod yn llafurio yn ddwys nos a dydd am y praidd, yn ofalus rhag gyru yn rhy drwm. "Mewn addfwynder yn dysgu y rhai gwrthwynebus;" fel dysgu plentyn pengaled yn yr ysgol; cymerwch boen gydag ef, a byddwch ddyfal am ddysgu y wyddor iddo; fe allai y daw hwn'a i ddarllen cyn pen hir. "Argyhoedda, cerydda, annog gyda phob hirymaros ac athrawiaeth." Ond, rhaid i ni bryd arall beidio dyoddef dim. Canmoliaeth angel eglwys Ephesus, oedd, "Ac ni elli oddef y rhai drwg." Yr un rhyfeddaf erioed am ddyoddef oedd Iesu; fe ddyoddefodd dynu blew ei gernau, fe ddyoddefodd yr hoelion dur heb rwgnach; ond er hyny, ni allai ddyoddef annhrefn yn nhŷ ei Dad; a dacw ef yn cymeryd chwip o fan reffynau at y rhai afreolus. Ni ellir dyoddef tŷ i fyned ar dân heb wneyd ymgais i'w ddiffodd. Bydd pawb am ddiffodd y tân. O! frodyr, a oes rhyw arwyddion fod y tŷ, yn mha le y cawsoch chwi ddiddosrwydd rhag y barnau ofnadwy, yn dechreu myned ar dân, gan annghariad ac ymrysonau? At afon y bywyd, frodyr, i gael dwfr i ddiffodd y tân! Os byddai tŷ yn myned ar<noinclude><references/></noinclude> fl30ohd70b47gp2soprtifa8znrne0g 104 84970 164883 2026-05-17T12:38:54Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 164883 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>dân, ni welsoch chwi neb erioed yn troi i mewn i lochesu yn hwnw. Pa fodd y disgwyliwch chwi i bobl ddyfod i mewn i dŷ Dduw, os â, drwy eich diofalwch chwi, ar dân? Pan fyddo aelod yn ''mortifyo'', ni ellir ei ddyoddef; rhaid tori yr aelod ymaith, neu i fywyd yr holl gorff golli. Ni ellir dyoddef pechod yn eglwys Dduw. Os daw y gelynion i'r tir, ni ellir eu dyoddef i aros yma. Mae y diafol, yn y nos, wrth i ni gysgu, wedi dwyn ''armies'' o chwantau y cnawd i mewn i dir Emanuel. I'r maes, frodyr! Mi a glywaf yr ''Head-General'' yn gwaeddi, "Mi ddof fi gyda chwi, fy milwyr bach!" Fe ''surrend'rodd'' y Ffrancod yn y Deheudir pan aeth y wlad i'w herbyn. Dowch, frodyr, yn enw eich Duw, ac fe ddaw pechod i lawr o'ch blaen chwithau. Mae yn natur argyhoeddiad ddwyn y dyn i dreial lawlaw rhyngddo â Duw. Yr oedd Israel wrth fynydd Sinai yn lanach o lawer na neb sydd yma heddyw; ond yr oedd purdeb Duwdod yn pinsio eu cydwybodau trwy eu dillad glân, fel y gwaeddasant, "Na lefared Duw wrthym, rhag i ni farw.' Mae llawer o broffeswyr yn sugno rhywbeth o gysuron oddiwrth sicrwydd y cyfammod, ac eto yn gallu süo eu cydwybodau i gysgu yn foddlawn yn nghanol tomenydd o bechodau; ond nid yw trefn y cyfammod gras yn troi gwaed y groes at neb i fyw yn eu pechodau; glanhau mae y gwaed oddiwrth bob pechod. "Efe oedd ganwyll yn llosgi ac yn goleuo," meddai Crist am Ioan Fedyddiwr; a dyna gynneddf pregethwr yr efengyl eto—mae i losgi ac i oleuo. Yr oedd tân yn Sinai, ond yr oedd yno dywyllwch; ac felly y mae athrawon deddfol. Mae gan y gwir bregethwr nid yn unig athrawiaeth danbaid, ond goleu hyfryd hefyd. Mae y ganwyll yn ei llosgi ei hunan wrth oleuo i eraill. "Mae angeu yn gweithio ynom ni, a bywyd ynoch chwithau," medd Paul. Yr ydym yn treulio allan wrth ymboeni yn y Gair a'r athrawiaeth. Frodyr, os oes dim a fynech chwi â'n gweinidogaeth, deffrowch; yr ydym yn treulio allan yn brysur; ni a wyw—wn hyd waelod bedd cyn pen ychydig. Crist oedd y ganwyll fawr a fflamiodd y dysgyblion, a rhoisant hwythau oleuni ar ganwyllau ereill; ac felly, o ganwyll i<noinclude><references/></noinclude> tl2lqk2kpa53xfp2tytcst8e55gmesa 104 84971 164885 2026-05-17T12:44:06Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 164885 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>yn rhy ddwn i'w ysgwyd ymaith; ac fe weithiodd o'r diwedd mor gryf, nes ei wneuthur o fod yn ddyn lluniaidd a thàl yn ''gorach byr a chrwcca!'' a thyma agwedd ei gorph afiachus yn llafurio holl ystod amser ei weinidogaeth. {***|4}} "Yr oedd ei agwedd fel pe buasai ei holl Iwynau ac amwydyn ei gefn yn crebychu; ac yn yr agwedd grwcca hon y bu fyw nes gorphen ei dymmor." Gwelwn gan hyny mai llafurwr amaethyddol oedd Robert Roberts, amddifad o ddysgeidiaeth o'r fath ag sydd yn rhoddi i ddyn y titl o ddyn dysgedig. Gyda hyny gwelwn mai dyn afiach ydoedd, a'i fod o herwydd hyny o ran agwedd ac ystum ei gorff yn fyr, yn grwcca, anghydffurf, ac anolygus; fel nad oedd yn nullwedd ei berson, a'i olygiad a'i alwad allanol, unrhyw ragoriaethau a fuasent yn ei ddwyn i enwogrwydd byth, ond yr oeddynt yn hytrach yn milwrio yn erbyn hyny. Oblegyd y mae dynolryw yn meddu priodoliaeth o gyd-deimlad ''(sympathy)'' yr hon a gyffroir bob amser drwy edrych ar unrhyw wrthddrych mewn poen a gofid, neu yn dwyn yn ei agwedd nodau poen a gofid. Effaith cyffroad y briodoliaeth hon ar y meddwl sydd annymunol, yn cynnyrchu math o resyndod poenus, yr hwn o herwydd ein hanallu i wellhau yr olygfa, a weithreda ynom drachefn ewyllysiad am i'r gwrthddrych a achosa y cyfryw gyffroad fod o'r golwg. O herwydd hanfodiad cynhenid y gynneddf ddynol hon, nis gallasai ymddangosiad cyhoeddus Robert Roberts lai na bod yn anmhoblogaidd ; oblegid bob amser yr edrychid arno, buasai ei agwedd, a ddarluniwyd uchod, yn cyffroi y cydymdeimlad a nodwyd nes cynnyrchu anhoffder at yr olygfa, ac felly terfynu yn naturiol mewn anmhoblogrwydd; oddieithr bod ynddo ryw ragorion a hynodrwydd o ansawdd mwy deniadol, a dueddasent i gyffroi yn y meddwl deimladau gwrthwynebol o hyfrydwch a boddhâd, can belled ag i beri iddo yn foddlawn ddygymod â'r hyn oedd boenus, a boddi yr anesmwythder mewn cyflawnder o fwynhad. Ond y ffaith yw, yr oedd y gŵr yn boblogaidd dros ben, a chan hyny yr oedd yn meddu ar y rhagorion a'r hynodrwydd hyfrydlawn a nodwyd fel yn angenrheidiol tuag at i un o'i fath ef fod felly.<noinclude><references/></noinclude> 9m6jiivcm37h9oscg9z7hkrs4gckumc 164886 164885 2026-05-17T12:44:21Z AlwynapHuw 1710 164886 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>yn rhy ddwn i'w ysgwyd ymaith; ac fe weithiodd o'r diwedd mor gryf, nes ei wneuthur o fod yn ddyn lluniaidd a thàl yn ''gorach byr a chrwcca!'' a thyma agwedd ei gorph afiachus yn llafurio holl ystod amser ei weinidogaeth. {{***|4}} "Yr oedd ei agwedd fel pe buasai ei holl Iwynau ac amwydyn ei gefn yn crebychu; ac yn yr agwedd grwcca hon y bu fyw nes gorphen ei dymmor." Gwelwn gan hyny mai llafurwr amaethyddol oedd Robert Roberts, amddifad o ddysgeidiaeth o'r fath ag sydd yn rhoddi i ddyn y titl o ddyn dysgedig. Gyda hyny gwelwn mai dyn afiach ydoedd, a'i fod o herwydd hyny o ran agwedd ac ystum ei gorff yn fyr, yn grwcca, anghydffurf, ac anolygus; fel nad oedd yn nullwedd ei berson, a'i olygiad a'i alwad allanol, unrhyw ragoriaethau a fuasent yn ei ddwyn i enwogrwydd byth, ond yr oeddynt yn hytrach yn milwrio yn erbyn hyny. Oblegyd y mae dynolryw yn meddu priodoliaeth o gyd-deimlad ''(sympathy)'' yr hon a gyffroir bob amser drwy edrych ar unrhyw wrthddrych mewn poen a gofid, neu yn dwyn yn ei agwedd nodau poen a gofid. Effaith cyffroad y briodoliaeth hon ar y meddwl sydd annymunol, yn cynnyrchu math o resyndod poenus, yr hwn o herwydd ein hanallu i wellhau yr olygfa, a weithreda ynom drachefn ewyllysiad am i'r gwrthddrych a achosa y cyfryw gyffroad fod o'r golwg. O herwydd hanfodiad cynhenid y gynneddf ddynol hon, nis gallasai ymddangosiad cyhoeddus Robert Roberts lai na bod yn anmhoblogaidd ; oblegid bob amser yr edrychid arno, buasai ei agwedd, a ddarluniwyd uchod, yn cyffroi y cydymdeimlad a nodwyd nes cynnyrchu anhoffder at yr olygfa, ac felly terfynu yn naturiol mewn anmhoblogrwydd; oddieithr bod ynddo ryw ragorion a hynodrwydd o ansawdd mwy deniadol, a dueddasent i gyffroi yn y meddwl deimladau gwrthwynebol o hyfrydwch a boddhâd, can belled ag i beri iddo yn foddlawn ddygymod â'r hyn oedd boenus, a boddi yr anesmwythder mewn cyflawnder o fwynhad. Ond y ffaith yw, yr oedd y gŵr yn boblogaidd dros ben, a chan hyny yr oedd yn meddu ar y rhagorion a'r hynodrwydd hyfrydlawn a nodwyd fel yn angenrheidiol tuag at i un o'i fath ef fod felly.<noinclude><references/></noinclude> sjhg6ljei4z9fyhebxek9489hme9tne 104 84972 164887 2026-05-17T12:46:11Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 164887 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>Ac yn ein olrheiniaeth am y rhagorion hyn, dyma ni yn myned i roddi ein hail gynnyg ar ei ddarlunio; trwy gymeryd sylw o'r pethau mewnol a hanfodol hyny y rhai y mae meddu unrhyw helaethrwydd anghyffredin o honynt, yn gosod mawredd cymhariaethol ar ddyn, cyfartal i'r graddau a'r mesurau ag y maent yn gorbwyso y safon cyffredin, fel y sylwyd o'r blaen. Tuag at gael trywydd (clue) at yr achos o'i enwogrwydd, dyfynwn ychydig o'i Gofiant eto; tu dal. 35, 36, cawn y sylw canlynol:— "O ran ei gymhwysderau i'r weinidogaeth, er ei fod o ran agwedd ei berson yn wael, eto yr oedd ei lais yn glir a'i barabl yn groyw, ac o gôf da; ac er nad oedd yn deall ffugyrau areithyddiaeth na rhesymiaeth ychwaith, eto yr oedd yn eglur i bawb oedd yn eu deall, eu bod fel ffrydiau yn tryloywi yn naturiol yn nghymwysder ei eiriau, priodoldeb ei gyffelybiaethau, a phwys ei resymau; ac yn enwedigol pan y byddai llewyrch yr arddeliad ar ei ysbryd; a chyda hyn yr oedd bywiogrwydd ac eondra digonol yn ei ysbryd a'i wynebpryd." Eilwaith, tu dal. 36, dywedir am dano fel hyn:— "Yn nechreu ei weinidogaeth, fel yr oedd o ddoniau naturiol helaeth, fe bregethai yn drefnus, pa fodd bynag y byddai o ran cynnorthwyon, eithr nid bob amser mor nawsaidd a buddiol ag y buasai dymunol." Gwnawn rai sylwadau ar y cymhwysiadau a nodwyd. 1. Eöndra a bywiogrwydd ysbryd a wynebpryd. Y dewrder moesol hwn sydd anhebgorol i bregethwr tuag at fod yn llwyddiannus ac effeithiol. Arwydda deimlad a chydwybodolrwydd o wirionedd a phwysfawredd ei genadwri, arbenigrwydd ei orchwyl, a difrifolrwydd ei amcan; ac yn ei effeithiau tuedda i orchfygu a darostwng y gwrandawyr, fel ag i'w tymheru i ymroddiad a goddefolrwydd tawel ac ewyllysgar. Barnwn fod hwn yn un o'r cymhwysiadau penaf ynddo tuag at roddi amlygiad cyflawn a gweithrediad rhydd i'w alluoedd eraill, trwy sefydlu ei hunan—feddianniad, a rhagflaenu unrhyw lithriad i ddyryswch ac absenoldeb meddwl. 2. Llais. Nid oes, efallai, unrhyw allu neu briodoliaeth o fwy canlyniad i bregethwr na'i lais, ac yn wir i bob areithiwr cyhoeddus. Mae pregethwyr yn fynych trwy<noinclude><references/></noinclude> p4p6plyar8bu4e5ncwoit52tj9zt5ls 104 84973 164888 2026-05-17T12:47:11Z AlwynapHuw 1710 /* Heb ei brawfddarllen eto */ Dechrau tudalen newydd gyda "bereidd-der eu lleisiau, megys rhinwyr a swynwyr cyfarwydd, yn denu y glust i wrandawiad dyfal a hyfrydol ar yr hyn, pe y'i traddodasid mewn llais cyffredin, na buasai ond sûo y gwrandawyr i gysgu, pan ar yr un pryd y mae y meddwl yn ymsefydlu a'r teimlad yn ymdoddi uwchben golygfeydd, y rhai, pe darluniasid hwynt mewn rhyw sain anhynod, diaddurn, a diberoriaeth, na buasent byth yn ennyn sylw na dyddordeb. Yr ydym wedi darllen eisoes... 164888 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AlwynapHuw" /></noinclude>bereidd-der eu lleisiau, megys rhinwyr a swynwyr cyfarwydd, yn denu y glust i wrandawiad dyfal a hyfrydol ar yr hyn, pe y'i traddodasid mewn llais cyffredin, na buasai ond sûo y gwrandawyr i gysgu, pan ar yr un pryd y mae y meddwl yn ymsefydlu a'r teimlad yn ymdoddi uwchben golygfeydd, y rhai, pe darluniasid hwynt mewn rhyw sain anhynod, diaddurn, a diberoriaeth, na buasent byth yn ennyn sylw na dyddordeb. Yr ydym wedi darllen eisoes am wrthddrych y sylwadau hyn, fod ei lais yn glir; amryw o'i hen wrandawyr synedig a dystient yr un peth wrthym, gan chwanegu fod ei lais yn llyfn, ystwyth a threiddiol, uchel yn gyffredin, ac ar amserau yn dra uchel a pheroriaethol. 3. Parabl. Nodwyd eisoes o'i Gofiant fod ganddo "barabl croyw." Er nad yw dynion yn gyffredin yn barablwyr da, a chroyw, ond yn hytrach trwy ryw floesgni neu lusgiad, drygir ac anmharir y cynaniad yn y rhan fwyaf o engreifftiau; eto y mae dynolryw yn gyffredin yn meddu gallu i werthfawrogi y cyfryw ddawn; ac y mae yn ddawn a ennill i'w meddiannydd bob amser ffafr yn ngolwg ei wrandawyr, tueddrwydd at ei wrando, a chymeradwyaeth i'w draethiad, pa un bynag a wneir ai credu ai anghredu sylwedd ei genadwri. Dibyna y weithred olaf hon, mewn ystyr ysbrydol ar achosion eraill. Ond ar yr un pryd, mae y ddawn dan sylw yn gyfrwng da i drosglwyddiad y fendith, ac yn foddion i gyffroi awydd i'w derbyn a'i mwynhau, trwy attal diflasrwydd i greu difrawwch, ac ennyn dyddordeb i beri bywiogrwydd a brwdfrydedd. "Ei ddigabl barabl oedd gwbl beraidd, Fe enwog leisiai'n fwyn eglwysaidd; E glyw'd ei dôn mewn gwlad a dinas, A Duw'n ei arddel dan ei urddas; {{***|4}} [blocks in formation]<noinclude><references/></noinclude> bfiftqcw9okx35gnpvj3i5du616dr1l 164890 164888 2026-05-17T12:50:10Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 164890 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>bereidd-der eu lleisiau, megys rhinwyr a swynwyr cyfarwydd, yn denu y glust i wrandawiad dyfal a hyfrydol ar yr hyn, pe y'i traddodasid mewn llais cyffredin, na buasai ond sûo y gwrandawyr i gysgu, pan ar yr un pryd y mae y meddwl yn ymsefydlu a'r teimlad yn ymdoddi uwchben golygfeydd, y rhai, pe darluniasid hwynt mewn rhyw sain anhynod, diaddurn, a diberoriaeth, na buasent byth yn ennyn sylw na dyddordeb. Yr ydym wedi darllen eisoes am wrthddrych y sylwadau hyn, fod ei lais yn glir; amryw o'i hen wrandawyr synedig a dystient yr un peth wrthym, gan chwanegu fod ei lais yn llyfn, ystwyth a threiddiol, uchel yn gyffredin, ac ar amserau yn dra uchel a pheroriaethol. 3. Parabl. Nodwyd eisoes o'i Gofiant fod ganddo "barabl croyw." Er nad yw dynion yn gyffredin yn barablwyr da, a chroyw, ond yn hytrach trwy ryw floesgni neu lusgiad, drygir ac anmharir y cynaniad yn y rhan fwyaf o engreifftiau; eto y mae dynolryw yn gyffredin yn meddu gallu i werthfawrogi y cyfryw ddawn; ac y mae yn ddawn a ennill i'w meddiannydd bob amser ffafr yn ngolwg ei wrandawyr, tueddrwydd at ei wrando, a chymeradwyaeth i'w draethiad, pa un bynag a wneir ai credu ai anghredu sylwedd ei genadwri. Dibyna y weithred olaf hon, mewn ystyr ysbrydol ar achosion eraill. Ond ar yr un pryd, mae y ddawn dan sylw yn gyfrwng da i drosglwyddiad y fendith, ac yn foddion i gyffroi awydd i'w derbyn a'i mwynhau, trwy attal diflasrwydd i greu difrawwch, ac ennyn dyddordeb i beri bywiogrwydd a brwdfrydedd. {{center block| <poem> "Ei ddigabl barabl oedd gwbl beraidd, Fe enwog leisiai'n fwyn eglwysaidd; E glyw'd ei dôn mewn gwlad a dinas, A Duw'n ei arddel dan ei urddas; {{***|4}} Y tafod hyawdl fu'n llefaru, Emynau mydraidd, O! mae'n madru." {{bar|2}}''Ei Farwnad, gan Dewi Wyn.'' </poem> }} <br> 4. Côf. Dywedir i ni yn mhellach yn ei hanes, fod<noinclude><references/></noinclude> g6ops6247uo3ytisro4s4vmynmzeszk 104 84974 164889 2026-05-17T12:47:31Z AlwynapHuw 1710 /* Heb ei brawfddarllen eto */ Dechrau tudalen newydd gyda "4. Côf. Dywedir i ni yn mhellach yn ei hanes, fod ganddo gôf da. Wele eto elfen arall a gyfranogai at wneyd i fyny ei boblogrwydd Mae côf da yn hanfodol angenrheidiol i wneyd siaradwr cyhoedd da. Dylai y cyfryw gynnwys mewn trefn a dosbarth bob hysbysrwydd ag a allai fod mewn un modd yn wasanaethgar neu gynnorthwyol i draethiad hyawdl a hylithr; dylai llead y defnyddiau yn y côf fod yn drefnus a dosbarthus tuag at eu gwneyd yn gwbl b... 164889 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AlwynapHuw" /></noinclude>4. Côf. Dywedir i ni yn mhellach yn ei hanes, fod ganddo gôf da. Wele eto elfen arall a gyfranogai at wneyd i fyny ei boblogrwydd Mae côf da yn hanfodol angenrheidiol i wneyd siaradwr cyhoedd da. Dylai y cyfryw gynnwys mewn trefn a dosbarth bob hysbysrwydd ag a allai fod mewn un modd yn wasanaethgar neu gynnorthwyol i draethiad hyawdl a hylithr; dylai llead y defnyddiau yn y côf fod yn drefnus a dosbarthus tuag at eu gwneyd yn gwbl barod at gyrchiadau byrbwyll a disymwth y meddylfryd yn nilyniad prysur sylwedd gwahanrywiol yr araeth. Sylwai un y dylai bardd feddu hysbysrwydd eang a chyflawn am natur yn ei dirfawr amrywiaeth, y'nghyd ag amcan—dŷb gywir am wahanol ansoddau ei lliosog gynnyrchion, er mwyn eu defnyddio gyda phriodoldeb yn ei gyffelybiaethau a'i drofegau barddonol; yr un modd, debygem, y dylai fod gan y siaradwr cyhoedd y cyfryw wybodaeth amrywiog a chyffredinol. Ond tra y gwasanaethai y wybodaeth hon yn neall a darweliad yr ysgrifenydd, mae yn angenrheidiol iddi fod yn drefnus yn nghôf yr areithydd, yn barod i'w defnyddio ar hanner eiliad o rybudd, onite nis gall ddyfod trwy ei ddarlithiad prysur yn gyson a diwaradwydd. Ond heblaw y wybodaeth gyffredinol hon, mae yn arbenigol angenrheidiol fod yn ngôf yr areithydd drysorfa drefnus a chyflawn o'r holl hysbysrwydd o bwys a fyddo yn gydrywiol a phrif ansawdd a nodweddiad ei araeth. Megys y dylai y deddfwr a'r seneddwr fod yn feistriaid ar bob hysbysrwydd hanfodol i lywod—ddysg, a'r dadleuydd cyfreithiol ar brif sylwedd ymarferol y deddflyfr gwladol, a rhagbenderfyniadau llysol, felly y dylai pregethwr yr efengyl feddu yn ei gôf yr holl hysbysrwydd dwyfol dadguddiedig yn llyfr Duw yn y fath fodd ag i allu ei ddefnyddio yn effeithiol a chyson, ac at y pwrpas, ar unrhyw droad disymwth neu ddychlamiad annysgwyliadwy o eiddo y meddwl. Gwelwn gan hyny gymaint o fantais oedd i wrthddrych ein sylwadau fod yn feddianol ar "gôf da.” 5. Rhesymiaeth. Awgrymir i ni ei fod yn meddu medrusrwydd a deheurwydd cynhenid mewn rhesymiaeth ac areithyddiaeth, a hyny i raddau lled helaeth, a rhaid ei fod: meddyliem y buasem yn cael ein harwain yn naturiol i briodoli hyn iddo, pe nad awgrymasid dim yn ei gylch;<noinclude><references/></noinclude> hnmo03zzp6r31gqrxpc5hq5sll5p7k9 164891 164889 2026-05-17T12:50:53Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 164891 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>ganddo gôf da. Wele eto elfen arall a gyfranogai at wneyd i fyny ei boblogrwydd Mae côf da yn hanfodol angenrheidiol i wneyd siaradwr cyhoedd da. Dylai y cyfryw gynnwys mewn trefn a dosbarth bob hysbysrwydd ag a allai fod mewn un modd yn wasanaethgar neu gynnorthwyol i draethiad hyawdl a hylithr; dylai llead y defnyddiau yn y côf fod yn drefnus a dosbarthus tuag at eu gwneyd yn gwbl barod at gyrchiadau byrbwyll a disymwth y meddylfryd yn nilyniad prysur sylwedd gwahanrywiol yr araeth. Sylwai un y dylai bardd feddu hysbysrwydd eang a chyflawn am natur yn ei dirfawr amrywiaeth, y'nghyd ag amcan—dŷb gywir am wahanol ansoddau ei lliosog gynnyrchion, er mwyn eu defnyddio gyda phriodoldeb yn ei gyffelybiaethau a'i drofegau barddonol; yr un modd, debygem, y dylai fod gan y siaradwr cyhoedd y cyfryw wybodaeth amrywiog a chyffredinol. Ond tra y gwasanaethai y wybodaeth hon yn neall a darweliad yr ysgrifenydd, mae yn angenrheidiol iddi fod yn drefnus yn nghôf yr areithydd, yn barod i'w defnyddio ar hanner eiliad o rybudd, onite nis gall ddyfod trwy ei ddarlithiad prysur yn gyson a diwaradwydd. Ond heblaw y wybodaeth gyffredinol hon, mae yn arbenigol angenrheidiol fod yn ngôf yr areithydd drysorfa drefnus a chyflawn o'r holl hysbysrwydd o bwys a fyddo yn gydrywiol a phrif ansawdd a nodweddiad ei araeth. Megys y dylai y deddfwr a'r seneddwr fod yn feistriaid ar bob hysbysrwydd hanfodol i lywod—ddysg, a'r dadleuydd cyfreithiol ar brif sylwedd ymarferol y deddflyfr gwladol, a rhagbenderfyniadau llysol, felly y dylai pregethwr yr efengyl feddu yn ei gôf yr holl hysbysrwydd dwyfol dadguddiedig yn llyfr Duw yn y fath fodd ag i allu ei ddefnyddio yn effeithiol a chyson, ac at y pwrpas, ar unrhyw droad disymwth neu ddychlamiad annysgwyliadwy o eiddo y meddwl. Gwelwn gan hyny gymaint o fantais oedd i wrthddrych ein sylwadau fod yn feddianol ar "gôf da.” 5. Rhesymiaeth. Awgrymir i ni ei fod yn meddu medrusrwydd a deheurwydd cynhenid mewn rhesymiaeth ac areithyddiaeth, a hyny i raddau lled helaeth, a rhaid ei fod: meddyliem y buasem yn cael ein harwain yn naturiol i briodoli hyn iddo, pe nad awgrymasid dim yn ei gylch;<noinclude><references/></noinclude> fru1w3lxt8e575336a2kxdva2ineagp 104 84975 164893 2026-05-17T12:55:30Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 164893 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>ddigon o Robertsiaid eto yn yr oes hon o'r fath ag a ddarluniwyd uchod." Gwir, y mae digon yn yr oes hon yn gyfartal iddo yn y pethau a nodwyd hyd yma, ac yn mhell uwchlaw iddo mewn llawer o honynt; ond rhaid oedd i ni lunio corff ei nodweddiad cyn rhoddi yn ei ffroenau yr anadl einioes a'i gwnai yn enaid byw o bregethwr. A dyma ni yn bresennol yn myned at y trydydd cynnyg ar ei ddarlun, drwy nodi " neillduolion y nodweddiad, y rhai a ffurfir oddiwrth nwydau, tueddiadau, a galluoedd, gan mwyaf yn gynnysgaethol neu yn gyrhaeddiadol, a'r rhai yn eu gweithrediad a benderfynant yn benaf hunaniaeth ac unigrywiaeth y dynsawd," Gwahaniaethid ei nodweddiad yn neillduol trwy y pethau canlynol; sef:— 1. Carueiddrwydd tymher. Gyda golwg ar ei dymher, cawn yn ei Gofiant, tu dalen 32, "ei fod yn naturiol yn ddyn siriol, diniwed;" ac eilwaith, tu dalen 39, "yr oedd o dymher naturiol siriol a chyfeillgar iawn." Ac â'r desgrifiad hwn y cyttuna tystiolaethau ei holl hen gydnabod; darluniant ef yn un—air fel un nodedig o agos a chyfeillgar, heb ddim yn sarug na thrahaus nac anhynaws ynddo. Fel eglurhad ar hyn, coffawn y sôn tra—hoffus sydd yn mhlith ei frodyr crefyddol am dano hyd heddyw, gyda golwg ar ei ddull llwyddiannus o rybuddio a cheryddu yn bersonol a chyfrinachol. Pan welai frawd yn amlygu dirywiad tufewnol trwy ryw ag agwedd ysgafn a gwammal, neu wisgiad coegfalch ac anweddaidd, neu os byddai wedi dyfod i wybyddiaeth am ryw ymddygiad neu arferiad annheilwng arall yn neb o'i frodyr—pan gyfarfyddai a hwynt, defnyddiai y cyfleusdra, a rhoddai y cyfarchiad arferol i goffa iddynt eu camymddygiadau neu eu camagweddan, ac mewn dull prysur, siriol, ac ennillgar, oud gwir ddifrifol, cynghorai hwynt gyda'r serchawgrwydd mwyaf, gan wasgu eu dwylaw, a dywedyd yn ddystaw a charuaidd—"Frawd bach! mae dy agwedd er's ychydig yn hytrach yn fwy gwammal nag y gweddai i Gristion." Neu, "Anwyl frawd! mae y gwisgiad yma yn rhy goegfalch, ac anghydweddol a symlrwydd Cristionogol," &c., neu ryw anerchiadau a geiriau cyffelyb a fyddai yn gymhwys a phriodol at y pleidiau a'r amgylchiadau y cyfeiriai atynt.<noinclude><references/></noinclude> 1fersjoemn8xo9r9mb5tlju5bzcaqny 104 84976 164894 2026-05-17T12:57:25Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 164894 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>A byddai y cyfryw gerydd, neu rybudd, neu annogaeth, bob amser, yn ddieithriad, yn effeithio yn ddymunol er diwygiad, heb gynnyrchu unrhyw deimladau o wrthnysigrwydd nac oerfelgarwch; ond i'r gwrthwyneb, byddai y serch a'r cariad ato yn gwresogi mwy, a'i barch a'i anrhydedd yn mysg ei frodyr yn gwreiddio yn ddyfnach. Nid anmherthynasol i hyn yw y sylw a geir yn y tu dalen o'i Gofiant a nodwyd olaf, sef, "y byddai ei ddywediadau fel halen a thân i'r cnawd; eto ymgeleddai a magai fel y fam dyneraf," {{center block| <poem> "Fe gynt a gaid, rhag bleiddiau'n blaid, ::I'r defaid ŵr dyfal; Y da weinidog dianwadal, Wyn Duw arweiniodd drwy dir anial. Ei ddiadell a ddiododd, Ac â gwybodaeth deg E'i bwydodd; Condemniai fai yn mhob ryw rai. ::Gwir daniai gredinwyr; Ei Ion wasanaeth oedd lawn synwyr, I ranu deall i'w wrandawyr." {{bar|2}}''Ei Farwnad, gan Dewi Wyn.'' </poem> }} <br> 2. Brwdfrydedd a gwresogrwydd ysbryd a theimlad. Hwyrach y gallem sylwi fod hon yn nwyd beryglus i raddau, megis pan y golygom hi ar ei phen ei hun, neu mewn cysylltiad â nwydau a thueddiadau eraill o ansawdd anghoethedig, neu o ansawdd gwanaidd a musgrell. Yn yr amgylchiad cyntaf, byddai fel eirias o dân mewn tŷ gwag, yn treulio ei hun i ddim dyben, ac ar yr un pryd yn beryglus i roddi y tŷ ar dân; yn ei chysylltiad â nwydau dirywiol ac anghoethedig, arweiniai i ryfyg cyhoeddus a diddarbodus; ac yn ei chysylltiad â nwydau gwanaidd a musgrell o unrhyw ansawdd pa bynag, arweiniai i benboethni ynfyd. Ond tra y mae yn ffurfio rhan o gyfundrefn o nwydau bywiog, nerthol, a sancteiddiedig, mae yn ardderchogi y nodweddiad, ac yn mwyhau y defnyddioldeb i raddau anghyffredin. Lled awgrymir yn ei Gofiant ddarfod i'r nwyd hon fygwth gweithredu yn annymunol unwaith ynddo yntau; oblegid yn amser darostyngiad afiachol<noinclude><references/></noinclude> 3nfipr1z2fhgg5t4p8f6i5z9fns9qtr 104 84977 164895 2026-05-17T12:58:29Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 164895 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>ei natur, cyfranogai yn helaeth o ddylanwadau tra effeithiol diwygiad neu adfywiad crefyddol a gymerasai le yn ei gymydogaeth, ac ymroddai gyda'r effeithiau mor ddiymarbed i ymegnïadau corfforol ac eneidiol, nes y tybiodd un o'i ymgeleddwyr tyneraf yn angenrheidiol ei goffau am y perygl yr oedd yn gosod ei iechyd a'i fywyd ynddo trwy hyn, gan ei anog i ymarbed. Ond ei ateb ef ydoedd, "Nid oes dim help am dani; ni chollwyd gwaed y groes erioed am ddim i'r llawr!" Gwel tu dalen 34. Tybiem na chyfrifid y cyfryw ateb mewn cyffelyb amgylchiad yn amgen nag amlygiad o dueddiad at ryfyg a phenboethni; ond yn ffurfiad dilynol ei nodweddiad, rheoleiddiwyd y nwyd hon gan foneddigeiddrwydd y ddoethineb sydd oddi uchod, nes ei dwyn i fod yn un o'r elfenau mwyaf bywiog a grymus yn ei boblogrwydd a'i ddefnyddioldeb rhyfeddol. 3. Mwydolrwydd ei enaid a'i feddwl yn sylwedd ei bregethau. Byddai wedi ei ''saturatio'', wedi ei drylenwi mor berffaith a mater a sylwedd ei bregethau, nes y byddai, mewn ffordd ddynol o lefaru, ar gyffyrddiad llaw yr Hollalluog yn cael ei wasgu fel yspwng llawn o ddwfr i ddyferu, ïe, i gawodi ar y gynnulleidfa yr hyn a orlanwai ei enaid ef ei hun, nes eu gorlenwi hwythau a'r cyffelyb hylif nefol, a gwneyd yr holl eglwys ymgynnulledig yn fath o galvanic battery ysbrydol i roddi ergyd ddychrynllyd i lygredd a phechod, ac adfywiad iachaol i'r anian newydd: yr effaith fyddai ar yr un pryd yn arswydus a gorfoleddus. 4. Bywiogrwydd ac ennynolrwydd ei nwydau a'i deimladau. Teimlai yn ddwys, yn fywiol, yn danbaid, ac yn angerddol, ddyledus bwysigrwydd a maintioli yr hyn oll a ddeuai dan ei sylw; ennynid ef trwy fyfyrdodau a drychfeddyliau am bethau na welsai, ac na phrofasai erioed ond yn anmherffaith; nes yr ymddangosai fel un yn eu teimlo yn wirioneddol mewn dyoddefiadau neu fwynderau sylweddol a phersonol, cyflawn a digyfrwng. Trwy hyn yr oedd effaith ei ymddangosiad uwchben ei wrandawyr, a'i bregethiad tanllyd a llym, neu ynte effro a gorfoleddus, ar un llaw yn debyg i raddau i'r effaith a deimlid pe deuai ysbryd damnedig o uffern, mewn rhyw rith corfforol i ddarlunio i ni holl boenau arswydus Gehenna, a gwaëau tragywyddol melldith y ddeddf, gan amlygu ar yr un pryd yn ei agwedd ddirboenus, a'i lym-dremiad goruwchddaearol y teimladau dirdynol a achosai dyoddefiad y cyfryw boenau. Neu ar y llaw arall, yn debyg i'r effaith a deimlid ar ddisgyniad ysbryd gwynfydedig o'r drydedd nef, yr hwn a ymegnïai i ddarlunio i ni ryfeddodau dedwydd, a llawenydd annhraethadwy a gogoneddus yr eglwys orfoleddus fry, ynghyd â holl freintiau annirnadwy y gwaredigion, gan amlygu ar yr un pryd<noinclude><references/></noinclude> rokfme5cl4an7r55irf0tg17ew8kz66 104 84978 164896 2026-05-17T12:59:32Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 164896 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>yn ei wedd ddysglaer, a'i ymfoddhad gwynfydedig a phêr-lewygol, sylweddolrwydd teimladwy yr hyn oll a geisiai ei ddarlunio. 5. Ei alluoedd cyffröadol; a thrwy y rhai hyn yr oedd fel yr angel gynt "yn gwneuthur yn rhyfedd." Barn. xiii, 19, 20, Cynnorthwyid a mwyheid y galluoedd hyn yn ddirfawr gan rai, os nad y cwbl o'r priodoliaethau rhagflaenol, Trwy y rhai hyn gweithiai ei hun i'r fath radd o gyffroad bywiog, ac ymarferai ddylanwadau cyffroadol ar eraill, gyda y fath effaith ag i gynnyrchu golygfeydd nad yw braidd yn bosibl erbyn hyn eu darlunio i'r cyfryw fanyldra ag a roddai ddrych—olwg canolig o gywir a bywiog o honynt i'r darllenydd, Ni bydd i ni chwaith geisio eu darlunio; ond nodwn rai o'r moddion a'r dulliau trwy ba rai y gweithredent, a rhoddwn engraifft neu ddwy fel eglurhad, Y moddion a'r dulliau cyffröadol mwyaf arbenig o'i eiddo oeddynt yn, 1. Edrychiad llym, deffrous, awdurdodol, a threiddgar, 2. Cyfarchiadau byrbwyll, brawychus, a difrifol, megys, "Bobol!—bobol!" 3. Ystumiau corfforol, amlygiadol o ansawdd a sylwedd yr hyn a draethai, 4. Dysbeidiadau disymwth ac annysgwyliadwy yn nghanol traethiad gwresoglym a thanbeidiol, 5. Heblaw y dulliau a'r moddion cyffröadol a nodwyd, gellid hefyd crybwyll "wylo," oblegid yn hyn yr oedd yn dra nodedig. Dywedai un o'i wrandawyr, yr hwn hefyd oedd hen gymydog iddo, ei fod unwaith yn gwrando arno, ac yn sefyll yn lled agos i'w wyneb, a bod dagrau o lygaid Robert Roberts yn disgyn ar ei wyneb fel pe buasid yn chwistrellu dwfr ato! Nis gwyddom pa un a ydyw y darluniad hwn yn rhy gryf ai peidio; ond tybiwn ei fod, a chyfrifwn ef yn hytrach yn orwireb; dengys felly yn<noinclude><references/></noinclude> ap7i1tyj85o3uxvztthk84d9yyeylyz 104 84979 164898 2026-05-17T13:03:23Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 164898 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>a ellid ddysgwyl fel effeithiau a dylanwadau naturiol y doniau a'r galluoedd nodedig ag yr oedd yn feddianol arnynt, a'r rhai a ddesgrifiwyd i raddau yn y tu dalenau hyn. Ond hoff yw genym gydnabod fod profion digonol i'r gwrthwyneb, yr hyn sydd yn ein harwain at y pedwerydd peth a nodasom, yn cynnwys y cyffyrddiadau gorphenol tuag at wneyd i fyny ei nodweddiad yn gyflawn, sef "galluoedd a nerthoedd goruwch-naturiol, y rhai gyda golwg ar bregethwr yr efengyl a benderfynant ei brif fawredd, a'r rhai a amlygant eu bodolaeth a'u graddau yn ngraddau defnyddioldeb a llwyddiant gweinidogaethol y cyfryw bregethwr, yn gystal yn adeiladaeth y saint ag yn nhroedigaeth pechaduriaid." Lliosog yw y profion o'i ryfedd lwyddiant a'i ddefnyddioldeb yn y pethau a nodwyd. Arwyddion apostol a weithredwyd ynddo, ac y mae sêl ei apostoliaeth yn fyw heddyw yn Nghymru, yn dwyn argraff eglur a diymwad fod ei anfoniad o'r nef a'i nerth o'r uchelder. Gellid dyweyd am dano a chyfeirio ato gyda golwg ar yr arddeliad gogoneddus a roddes yr Arglwydd ar ei weinidogaeth, "Fel hyn y gwneir i'r gŵr y mae y Brenin yn chwennych ei anrhydeddu." Ni byddai ef byth yn foddlawn yn y pulpud os na byddai ei bregeth "yn eglurhad yr Ysbryd a nerth." Pan na byddai arwyddion fod ei ymresymiadau yn gafaelu yn nghydwybodau ei wrandawyr, mynych, meddir wrthym, y gwelwyd ef yn sefyll "fel gŵr wedi synu" yn nghanol ei bregeth; ac yna gan dderchafu ei lygaid tua'r nef, tra y byddai deigryn ar ol deigryn yn ffrydio dros ei rudd, rhoddai floedd ddifrifol, "O Arglwydd! difa y llen! difa y llen!" nes y byddai y bobl yn gollwng allan eu Hamen yn un fanllef soniarus fel yn ddiarwybod iddynt eu hunain. Yna y pregethwr a ail gychwynai ar ei fater, gyda gwedd siriol, wrol, a bywiog, megys un wedi dadebru ar ol lludded blin : wedi cael "gallu gyda Duw," yr oedd yn hawdd iddo wedi hyny gael awdurdod ar y dyrfa; ac felly byddai y bregeth, wedi dechreu yn drymaidd, yn diweddu yn hynod effeithiol; gwelid rhai gwrandawyr yn llewygu, eraill yn moliannu, a phawb yn wylo; rhai yn gwaeddi am drugaredd, eraill yn diolch am ei chael, a Robert Roberts ei hun wedi ei orchfygu gan nerthoedd tragywyddoldeb<noinclude><references/></noinclude> lvqhqrrmcqzbs8hn2m7qc2ll9nw6izn 104 84980 164899 2026-05-17T13:04:43Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 164899 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>yn gorfod ail weddio, "O Arglwydd! atal! atal! cau dipyn ar y ''curtain'', onide 'ddaliwn ni ddim!" Cyn terfynu ar hyn, rhoddwn un hanes allan o lawer am effeithiau ei weinidogaeth. Yr oedd gan amaethwr cyfrifol a chrefyddol yn Môn ddyn ieuanc yn ben—llafurwr, o'r hwn yr oedd yn dra hoff; yr oedd yn un o dymher garuaidd a bywiog, ond nid oedd yn gwybod dim am ddylanwad crefydd ar ei feddyliau. Un prydnawn, pan yr oedd y gwas yn myned at ei feistr i ymgynghori am rywbeth ynghylch ei orchwyl, efe a gafodd ei feistr yn parotoi i fyned oddicartref, ac efe a ofynodd iddo, "A ydych yn myned yn mhell, meistr?" "Yr wyf yn myned i Lanerchymedd, Wil, i wrando ar ŵr dyeithr," oedd yr ateb. "''Dear me''! mor bell a hyny heno," ebe Wil; yr oedd o wyth i ddeng milltir; "rhaid mai pregethwr hynod ydyw!" "Oïe! Robert Roberts o Glynnog ydyw; pregethwr heb ei fath yw; mae ei eiriau yn glynu yn nghalon dyn, Wil; a ddeui di yno? ti a gei ddyfod gyda mi, os myni," "Na yn wir," meddai y gwas, "mae hyny yn ormod ffordd genyf i fyned i wrando dim ond un bregeth!" Ymaith â'r amaethwr tua Llanerchymedd, a Wil yntau a aeth i'r ysgubor i ddyrnu. Ond rywfodd, er cystal gweithiwr ydoedd, yr oedd yn methu a myned ymlaen yn rhwydd gyda'i waith y tro hwn, Er sŵn y ffust, tybiai ei fod yn clywed yn uwch lais ei feistr yn ei glustiau, " mae ei eiriau yn glynu yn nghalon dyn, Wil!" nes yr oedd yn teimlo ei freichiau yn myned yn ddinerth. Rhedodd i'r tŷ at ei feistres, a dywedodd, "Yr wyf yn medwl yn siwr yr af i Lanerchymedd eto." "Pa fodd na buasit yn myned gyda'th feistr?" meddai hithau, "mae arnaf ofn ei bod yn rhy hwyr i ti fyned erbyn hyn." Pa fodd bynag, Wil a aeth; cerddodd a rhedodd ar hyd y llwybrau a farnai unionaf, nes cyrhaedd pen ei daith. Erbyn myned at y capel, yr oedd y buarth o'i flaen yn llawn o geir a cheffylau, ac yr oedd llawer o bobl allan yn methu myned i'r capel. "Wel, yn sicr," ebai Wil ynddo ei hun, "mae hwn yn rhyw bregethwr rhyfedd, gan fod y fath ymdyru ar ei ol; mae yn rhaid i mi gael golwg arno." Ymwthiodd trwy y bobl oedd oddeutu y drws, nes gallu myned i fewn i gael cipolwg ar y pregethwr; a pheth oedd annhraethol fwy, cafodd<noinclude><references/></noinclude> bck215hunqucdo2mdet38yxq5p3v1mg 104 84981 164900 2026-05-17T13:06:06Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 164900 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>sylw ei feistr ei wirio yn brofiadol ynddo ef; geiriau y pregethwr a lynasant yn ei galon fel nas gallasai eu hanghofio byth; a dychwelodd adref yn greadur newydd. Daeth William yn grefyddwr da, ïe yn flaenor ffyddlawn, ac wedi bywyd defnyddiol, bu farw mewn tangnefedd. Efallai y disgwylir i ni bellach wneyd rhyw gyfeiriad at ei ddiffygion a'i anmherffeithderau, yn gystal er mwyn cyfiawnder â'i nodweddiad, ag er mwyn gocheliad i eraill rhag diwyno eu purdeb, ac anmharu eu defnyddioldeb, trwy ganiatau i frychau cyffelyb aros yn llonydd ar eu cymeriad. Ar yr un pryd ag y dymunem daflu gorchudd cariad dros wendidau a ffaeleddau ein brodyr, dymunem hefyd nodi allan yr esgeulusderau hyny ynddynt hwy a'n cyfeillion mynwesol, ag sydd wedi bod lawer gwaith yn foddion i sefydlu a chadarnhau rhyw arferiadau, dulliau, ac ymddygiadau gwanllyd ag yr oeddynt yn dueddol iddynt, a'r rhai, pe cyfeirid eu sylw atynt mewn pryd, y gallesid yn hawdd eu bwrw heibio a'u gadael. Gyda golwg ar gyflawni y rhan yma o'n dyledswydd yn ffyddlawn, gwnaethom ymofyniad manol gydag amryw o gyfeillion a chydnabod agosaf Robert Roberts ynghylch ei ddiffygion a'i waelderau cyhoeddus a chymdeithasol; ond nis gallasem mewn un modd dynu oddiwrthynt unrhyw hysbysrwydd a'n galluogai i nodi braidd ddim yn wanllyd, isel, neu anghymwys ynddo. Nid ydym am fod mor ffol a sefyll i fynu dros ei berffeithrwydd; cydnabyddwn yn hytrach y byddai hyny yn wendid mawr ynom ninnau. Ond yr ydym am wneyd un casgliad ffafriol iddo oddiwrth yr amgylchiad hwn, sef, fod dysgleirdeb ei ragoriaethau mor ysblenydd, fel mai prin y canfyddid ei frychau a'i waeleddau. Hyn yw yr unig reswm tebygol a allwn roddi am absennoldeb beiadau y cyffredin ar ei nodweddiad. Yr oedd ynddo rai neillduolion nwydol a fuasent yn ddiammheu yn ei ysparduno ymlaen i friwo a thramgwyddo ei frodyr, oni buasai fod ei Arglwydd wedi cyfartalu eu cydbwysiad cyffredinol mor gywrain a manol, a'u cyd—dymheru a'u heneinio â gras, nes yr oeddynt fel olwyn mewn olwyn, yn cymhwys gydweithredu er adeiladaeth yr eglwys. Braidd nad awgrymem hefyd fel canlyniad anocheladwy i'w ddygiad i fynu, a'r cylch cymdeithasol y parhaodd i droi ynddo ar hyd ei<noinclude><references/></noinclude> 1n9ky2yeqnpm4m9lh7tn5v0h4f9yvxw 104 84982 164901 2026-05-17T13:07:52Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 164901 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>oes, y gallai fod ei archwaeth moesgarol wrth safon mursenaidd-ddull y byd hwn i raddau yn anghoeth ac anniwylledig; ac o'r braidd nad arwyddid rhywbeth cyffelyb yn ansawdd rhai o'i ymadroddion ar gof a chadw: ond gadawn ei nodweddiad fel y gadawodd yntau ef, yn gyffelyb i'r haul, a'i ddysgleirdeb yn rhy danbaid i lygad noeth ganfod ei frychau. Nid ydym yn ammheu na ewyllysiai ein darllenwyr wybod rhywbeth am y modd y byddai yn parotoi ac yn traethu ei bregethau. Ymddengys mai ychydig iawn a fyddai yn ysgrifenu o honynt; ac nid oedd ei ysgrifen, debygid, o nemawr help iddo: ni byddai ganddo ond darnau bychain o bapyr at faint llaw.<ref>Pan ymddangosodd y sylwadau hyn gyntaf fel Erthygl yn y "Traethodydd," rhoddai yr awdwr yma bedair o Gynlluniau o Bregethau R. Roberts, y rhai a osodwyd genym ni gyda'r Pregethau eraill yn niwedd y llyfr.</ref> Ymddengys hefyd na byddai ganddo ragymadrodd neu arweiniad i mewn maith ac amgylchiadol. Darlunia un o'i hen wrandawyr ef wrth gymeryd ei destun, a ffurfio ei sylwadau arno, yn debyg i ddyn yn dyfod i mewn i dŷ yn brysur, ac yn edrych yn fywiog a chraff ar bob peth o'i amgylch; yna, trwy graffder ei gip—edrychiad prysur, yn gwneyd detholiad diymdroad a digamgymeriad o'r holl bethau mwyaf effeithiol a defnyddiol a geid ynddo at ei wasanaeth a'i ddyben presennol, ac yn myned ymlaen yn ddioedi at y prif orchwyl mewn llaw. Dywedir yn ei Gofiant, "nad oedd ei ddawn mewn gweddi yn gwmpasog a maith, ond hynod o fywiog a gwresog yn ei ysbryd, a byddai yn uniongyrchol â'i afael yn ei neges," Gallem farnu, hwyrach, mai mewn cyffelyb ddull y pregethai hefyd, ac y mae y darluniad uchod yn dangos rhyw ddull tebyg i hyn. Ni wyddom am well diweddglo ar hyn o sylwadau na rhoddi darnau eto o'r Farwnad gan Dewi Wyn: Danfonodd Duw E 'n genad wisgi, Drwy ei odidog awdurdodi; Tywalltodd olew 'r Gair yn ffrydiau, Fel gwin addfed i'w gynneddfau: {{***|4}} {{nop}}<noinclude><references/></noinclude> 7382kk3dr28c6iqpjartc5r03e7u2fj 164902 164901 2026-05-17T13:09:23Z AlwynapHuw 1710 164902 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>oes, y gallai fod ei archwaeth moesgarol wrth safon mursenaidd-ddull y byd hwn i raddau yn anghoeth ac anniwylledig; ac o'r braidd nad arwyddid rhywbeth cyffelyb yn ansawdd rhai o'i ymadroddion ar gof a chadw: ond gadawn ei nodweddiad fel y gadawodd yntau ef, yn gyffelyb i'r haul, a'i ddysgleirdeb yn rhy danbaid i lygad noeth ganfod ei frychau. Nid ydym yn ammheu na ewyllysiai ein darllenwyr wybod rhywbeth am y modd y byddai yn parotoi ac yn traethu ei bregethau. Ymddengys mai ychydig iawn a fyddai yn ysgrifenu o honynt; ac nid oedd ei ysgrifen, debygid, o nemawr help iddo: ni byddai ganddo ond darnau bychain o bapyr at faint llaw.<ref>Pan ymddangosodd y sylwadau hyn gyntaf fel Erthygl yn y "Traethodydd," rhoddai yr awdwr yma bedair o Gynlluniau o Bregethau R. Roberts, y rhai a osodwyd genym ni gyda'r Pregethau eraill yn niwedd y llyfr.</ref> Ymddengys hefyd na byddai ganddo ragymadrodd neu arweiniad i mewn maith ac amgylchiadol. Darlunia un o'i hen wrandawyr ef wrth gymeryd ei destun, a ffurfio ei sylwadau arno, yn debyg i ddyn yn dyfod i mewn i dŷ yn brysur, ac yn edrych yn fywiog a chraff ar bob peth o'i amgylch; yna, trwy graffder ei gip—edrychiad prysur, yn gwneyd detholiad diymdroad a digamgymeriad o'r holl bethau mwyaf effeithiol a defnyddiol a geid ynddo at ei wasanaeth a'i ddyben presennol, ac yn myned ymlaen yn ddioedi at y prif orchwyl mewn llaw. Dywedir yn ei Gofiant, "nad oedd ei ddawn mewn gweddi yn gwmpasog a maith, ond hynod o fywiog a gwresog yn ei ysbryd, a byddai yn uniongyrchol â'i afael yn ei neges," Gallem farnu, hwyrach, mai mewn cyffelyb ddull y pregethai hefyd, ac y mae y darluniad uchod yn dangos rhyw ddull tebyg i hyn. Ni wyddom am well diweddglo ar hyn o sylwadau na rhoddi darnau eto o'r Farwnad gan Dewi Wyn: {{Center block/s}} <poem> Danfonodd Duw E'n genad wisgi, Drwy ei odidog awdurdodi; Tywalltodd olew 'r Gair yn ffrydiau, Fel gwin addfed i'w gynneddfau: {{***|4}} </poem><noinclude>{{Div end}}</noinclude> 2sdzb652kungonpwvtk6cxquq4ib0qd 104 84983 164903 2026-05-17T13:10:38Z AlwynapHuw 1710 /* Heb ei brawfddarllen eto */ Dechrau tudalen newydd gyda "SYLWADAU AR ROBERT ROBERTS, CLYNNOG, FEL PREGETHWR. Y GAN Y PARCH. O. THOMAS, D.D. R oedd ROBERT ROBERTS, yn ddiddadl, yn un hynod yn mhlith rhai hynotaf y Pulpud Cymreig. Fe'i ganwyd ef Medi 12fed, 1762, mewn lle a elwir Ffriddbala-deulyn, yn mhlwyf Llanllyfni, sir Gaernarfon. Bu farw Tachwedd 28ain, 1802, yn Nghlynnog, yn yr un sir, pan nad ydoedd ond deugain mlwydd oed. Y mae yntau, felly, wedi gadael y byd er ys dros ddeng mly... 164903 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AlwynapHuw" /></noinclude>SYLWADAU AR ROBERT ROBERTS, CLYNNOG, FEL PREGETHWR. Y GAN Y PARCH. O. THOMAS, D.D. R oedd ROBERT ROBERTS, yn ddiddadl, yn un hynod yn mhlith rhai hynotaf y Pulpud Cymreig. Fe'i ganwyd ef Medi 12fed, 1762, mewn lle a elwir Ffriddbala-deulyn, yn mhlwyf Llanllyfni, sir Gaernarfon. Bu farw Tachwedd 28ain, 1802, yn Nghlynnog, yn yr un sir, pan nad ydoedd ond deugain mlwydd oed. Y mae yntau, felly, wedi gadael y byd er ys dros ddeng mlynedd a thriugain, fel y mae nifer y rhai sydd yn ei gofio, erbyn hyn, wedi myned yn ychydig iawn. † Yr oedd, fel y mae yn hysbys, yn frawd i'r hen bregethwr, Mr. John Roberts o Langwm, ac yn ewythr i Mr. Michael Roberts o Bwllheli. Yr oedd ei rieni yn mhlith y rhai cyntaf a ymunasant a chrefydd, yn mhlith y Methodistiaid, yn mhlwyf Llanllyfni, pan oedd Robert Roberts rhwng tair a phedair oed; a phan oedd tua chwech oed, agorasant eu tŷ i dderbyn pregethu iddo, yr hyn a barhaodd ynddo am ddeuddeng mlynedd a deugain. Pan oedd Robert Roberts yn dra ieuanc, am fod y teulu yn lliosog iawn-cynnifer a thri-ar-ddeg o klantfe'i hanfonwyd ef i weithio i'r Gloddfa Lechau, yn y Cilgwyn, yn gyfagos i'w gartref. Byddai y tad yn defnyddio y nos a'r Sabbathau i addysgu ei blant i ddarllen, ac i'w hegwyddori yn ngwirioneddau yr efengyl; ac yr oedd Robert, hyd nes oedd tua phedair-ar-ddeg oed, yn ymddangos yn cael cryn hyfrydwch yn hyny. Ond tua y pryd hwnw, fe ddechreuodd ddangos tuedd cryf at wylltineb; a chan ddilyn cymdeithion drwg, yr oedd yn ymroddi gyda hwynt i bob math o gampau a chwareuon ofer, ac heb un meddwl am grefydd. Yr oedd ei rieni, a'i frawd hynaf, John-yr hwn oedd ddeng mlynedd yn hyn nag ef, • Allan o Gofiant y Parch. JOHN JONES, Talysarn; Cyf. ii. tu dal. 817. + Ysgrifenwyd y Sylwadau uchod yn y fl. 1873. Erbyn hyn, y mae 81 mlynedd er pan fu farw Robert Roberts. ac wedi ymuno â'r eglwys er ys pan oedd yn ddwy-arbymtheg oed-yn ofni yn fawr am dano, y pryd hyn, mai rhagddo yr âi mewn caledwch ac annuwioldeb, ac y byddai yn fuan yn gadfridog yn myddin yr un drwg. Ond yn haf y flwyddyn 1779, pan ydoedd yn un-ar-bymtheg oed, fe'i perswadiwyd gan ei frawd i fyned gydag ef i wrando ar Mr. Jones, Llangana, yr hwn oedd ar daith yn sir Gaernarfon, ac i bregethu ryw ganol dydd yn Mryn yr Odyn. Yr oedd y diwrnod yn dêg iawn, a chynnifer wedi dyfod yn nghyd, fel nad oedd digon o le i'r bedwaredd ran o honynt yn nhŷ Sion Gruffydd, lle, y pryd hyny, yr arferid pregethu; ac felly, fe gadwyd y cyfarfod dan yr awyr agored. Yr oedd Mr. John Roberts y pryd hyny newydd ddechreu pregethu, ac efe a ddechreuodd yr oedfa i Mr. Jones. Testyn yr hen Efengylwr ydoedd, Zech. ix. 12:"Trowch i'r amddiffynfa, chwi garcharorion gobeithiol," &c. Cafwyd cyfarfod hynod annghyffredin. Daeth tywalltiadau helaeth o arddeliad ar y gwirionedd, nes oedd y dorf, gan mwyaf, yn ymdoddi mewn dagrau, a'r lleill mewn syndod, a phawb dan arwyddion o ryw effeithiau. Yn mhlith ereill, fe gyffyrddwyd â chalon Robert Roberts. Fe'i hargyhoeddwyd o'i bechadurusrwydd ac o'i berygl, nes ei ddwyn i ystyriaeth ddifrifol am ei achos tragywyddol. Bu am gryn ysbaid dan argyhoeddiadau dyfnion iawn, ac heb brofi tangnefedd yr efengyl. Clywsom Mr. Elias yn coffau am dano yn adrodd ei brofiad unwaith, yn nghyfarfod y Pregethwyr ryw bryd yn Nghymdeithasfa y Bala, pan y dywedai ei fod, yn yr adeg yma, " yn y fath ddychrynfeydd meddwl am ei fater mawr, fel y byddai yn cenfigenu wrth y cywion gwyddau oeddent tua thŷ ei dad; ac yn dymuno na buasai yntau wedi ei wneyd yn gyw gwydd, yn lle bod yn ddyn." Wedi ei ddwyn i'r teimladau hyn, a chael lle yn yr eglwys, fe farnodd ei rieni, ac yntau, mai gwell iddo, er mwyn dianc o'r gymdeithas lygredig yr oedd ynddi yn y gloddfa, oedd myned i weithio ar dir yn ngwasanaeth rhyw amaethwr cyfrifol yn y wlad. Cafodd le felly y gauaf canlynol, yn Nghefn Pencoed, yn Eifionydd, lle y bu am tua phum' mlynedd. Wedi hyny aeth yn ben gwas at Mr. John Prichard, Coed-cae-du, tad y diweddar Mr. Richard Jones o'r Wern, yn yr un gymmydogaeth, lle y bu am rai blynyddoedd drachefn. Nid ydym yn deall fod unrhyw hynodrwydd neillduol arno am rai blynyddoedd gyda chrefydd. Yr oedd, pa fodd bynag, yn ymroddi i ddarllen; yn hoff iawn o wrandaw pregethau; yn arfer ysgrifenu y pregethau a wrandewid ganddo, oi gof, yn fanwl ar ol myned adref; yn myned yn gyson, ddwywaith neu dair neu bedair yn y flwyddyn, i Langeitho, gyda hen grefyddwyr eraill o gymmydogaeth Bryn Engan, i wrandaw Mr. Rowland, ac i'r cymmun sanctaidd; ac yn cofio, yn ysgrifenu, ac yn adrodd ei bregethau braidd yn gyflawn. Yr oedd, erbyn ei fod tua dwy ar hugain oed, wedi tyfu i fynu yn ddyn tal, lluniaidd, cryf; ac yr oedd rhyw fywiogrwydd a chraffder yn ei ymddangosiad, a barent i bob gŵr dieithr, can gynted ag y gwelai ef, wneyd ymofyniad neillduol pwy ydoedd. Yn wir, pan nad ydoedd ond deunaw oed, y tro cyntaf yr aeth i Langeitho, gydag eraill o Fryn Engan, fe'i canfyddwyd ef gan Mr. Rowland; ac efe a wnaeth, yn y fan, ryw ymofyniad am dano. Hysbyswyd iddo gan rai o'r cyfeillion pwy ydoedd; y rhai hefyd a ychwanegasant, eu bod yn dysgwyl y deuai ryw bryd yn bregethwr defnyddiol iddynt. "Och fil Och fi!" meddai Mr. Rowland; "pregethwr! Ni wnaiff o bregethwr byth, oni chaiff o dro ar ei gyflwr," Nid ydym yn gwybod a oedd rhywbeth yn ei ymddangosiad, y pryd hwn, a barai i Mr. Rowland ammeu a oedd wedi cael hyny; ai ynte a oedd yn dywedyd felly er mwyn gadael argraff ar feddwl y cyfeillion o'r pwys oedd yn hyny, Pan oedd rhwng dwy a thair-ar-hugain oed, fe gafodd ryw anwyd mawr a droes yn beswch trwm anarferol arno, yr hwn a ofnid a fyddai angeuol iddo. Ond darfu i'w feistres, mam Mr. Richard Jones, yr hon oedd yn dra chyfarwydd mewn dail. barotoi rhywbeth iddo a fu yn foddion i attal y peswch yn hollol. Eithr, wedi ei daflu megis o'r ysgyfaint, aeth yr afiechyd i'w aelodau a'i gymalau; cynnyddodd, nes y Lu yn ei wely am naw wythnos, yn y poenau mwyaf, nos a dydd. Ac erbyn iddo wellau, a dechreu codi, yr oedd golwg ryfedd arno: yr oedd rhyw grebychiad ar ei ewynau, ac ar amwydyn ei gefn, nes ei wneyd yn grwcca hollol o ran ei gorph; ac felly y bu holl ystod ei weinidogaeth, ac hyd ddiwedd ei ddyddiau. Pan ydoedd o dair i bedair-ar-hugain oed, fe ymwelodd yr Arglwydd âg eglwys a chymmydogaeth Bryn Engan, a rhyw adfywiad annghyffredin. Yr oedd nerthoedd y nefoedd mor rymus gyda'r weinidogaeth, fel nad oedd odid oedfa heb arwyddion fod rhyw rai yn cael eu hachub, a'r hen broffeswyr yn cael eu hadnewyddu yn eu hysbryd; ac yr oedd adsain gorfoledd yn llenwi yr ardaloedd, nos a dydd. Cyfranogodd Robert Roberts i raddau anarferol o'r adfywiad hwnw. Yr oedd dan ddylanwadau rhyfeddol ac ofnadwy. Torai allan braidd yn mhob cyfarfod, i hwyliau gorfoleddus; a hyny gyda'r fath ddysglaerni ac effeithiolrwydd ag i synu y pregethwyr a ddygwyddent fod yno, ac i beri i bawb ddymuno ei weled yn ymroddi i weinidogaeth yr efengyl. Ac yn niwedd y flwyddyn 1787, pan ydoedd yn bump-ar-hugain oed, ac erbyn hyn wedi priodi, a dau o blant ganddo, fe ddechreuodd ar y gorchwyl pwysig. Am rai blynyddoedd wedi dechreu pregethu, bu yn cadw Ysgol ddyddiol Gymraeg, yn ardaloedd Eifionydd, ac yn pregethu ar nosweithiau yr wythnos, ac ar y Sabbathau. Ond yr oedd ei iechyd mor wanaidd ac anmharus, a'r galwadau am dano fel pregethwr mor liosog, a'i egni yntau yn y gwaith mor fawr, fel y darfu iddo, ar gais y Cyfarfod Misol, roddi yr Ysgol heibio, a phenderfynu ymroddi yn hollol i'r weinidogaeth, a symmud i drigiannu i dŷ y Capel, yn Nghlynnog, lle y bu byw am y gweddill o'i oes, Fe dynodd ei weinidogaeth, braidd ar unwaith, sylw cyffredinol, a daeth yn fuan y pregethwr mwyaf poblogaidd yn Nghymru. Yr oedd rhywbeth ynddo fel pregethwr ag y mae yn anmhosibl ei ddarlunio, a rhywbeth nas gallwn ni, sydd heb ei glywed, ffurfio prin un dychymyg am dano. Tystiolaeth pawb a'r a'i clywsant yw, na chlywsent neb cyffelyb iddo, Yr oedd y fath rwyddineb yn ei ddawn, y fath angerddoldeb yn ei deimlad, y fath fywiogrwydd a nerth yn ei ddychymyg, y fath amrywiaeth yn ei lais, a'r fath allu ganddo i'w daflu ei hunan yn gwbl i'r mater a fyddai ganddo dan sylw, nes y byddai yr effeithiau ar y cynnulleidfaoedd yn hollol drydanol. Ar adegau felly, byddai golwg ryfedd arno ef ei hunan. Byddai dan gynhyrfiadau ofnadwy. Weithiau byddai ei lygaid yn melltenu nes gwneyd braidd yn anmhosibl ed<noinclude><references/></noinclude> s3isab8rrqercb9dhdpv1e5uuqvql4c 164905 164903 2026-05-17T13:18:58Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 164905 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>{{c|{{mawr|SYLWADAU AR ROBERT ROBERTS, CLYNNOG, FEL PREGETHWR.<ref>Allan o Gofiant y Parch. JOHN JONES, Talysarn; Cyf. ii. tu dal. 817.</ref>}}<br>GAN Y PARCH. O. THOMAS, D.D.}} YR oedd ROBERT ROBERTS, yn ddiddadl, yn un hynod yn mhlith rhai hynotaf y Pulpud Cymreig. Fe'i ganwyd ef Medi 12fed, 1762, mewn lle a elwir Ffriddbala—deulyn, yn mhlwyf Llanllyfni, sir Gaernarfon. Bu farw Tachwedd 28ain, 1802, yn Nghlynnog, yn yr un sir, pan nad ydoedd ond deugain mlwydd oed. Y mae yntau, felly, wedi gadael y byd er ys dros ddeng mlynedd a thriugain, fel y mae nifer y rhai sydd yn ei gofio, erbyn hyn, wedi myned yn ychydig iawn.<ref>Ysgrifenwyd y Sylwadau uchod yn y fl. 1873. Erbyn hyn, y mae 81 mlynedd er pan fu farw Robert Roberts.</ref> Yr oedd, fel y mae yn hysbys, yn frawd i'r hen bregethwr, Mr. John Roberts o Langwm, ac yn ewythr i Mr. Michael Roberts o Bwllheli. Yr oedd ei rieni yn mhlith y rhai cyntaf a ymunasant a chrefydd, yn mhlith y Methodistiaid, yn mhlwyf Llanllyfni, pan oedd Robert Roberts rhwng tair a phedair oed; a phan oedd tua chwech oed, agorasant eu tŷ i dderbyn pregethu iddo, yr hyn a barhaodd ynddo am ddeuddeng mlynedd a deugain. Pan oedd Robert Roberts yn dra ieuanc, am fod y teulu yn lliosog iawn—cynnifer a thri-ar-ddeg o blant—fe'i hanfonwyd ef i weithio i'r Gloddfa Lechau, yn y Cilgwyn, yn gyfagos i'w gartref. Byddai y tad yn defnyddio y nos a'r Sabbathau i addysgu ei blant i ddarllen, ac i'w hegwyddori yn ngwirioneddau yr efengyl; ac yr oedd Robert, hyd nes oedd tua phedair-ar-ddeg oed, yn ymddangos yn cael cryn hyfrydwch yn hyny. Ond tua y pryd hwnw, fe ddechreuodd ddangos tuedd cryf at wylltineb; a chan ddilyn cymdeithion drwg, yr oedd yn ymroddi gyda hwynt i bob math o gampau a chwareuon ofer, ac heb un meddwl am grefydd. Yr oedd ei rieni, a'i frawd hynaf, John—yr hwn oedd ddeng mlynedd yn hyn nag ef,<noinclude><references/></noinclude> 1p94iozimmp7nxu20q3i5xsbacec2hh 104 84984 164906 2026-05-17T13:22:08Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 164906 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>ac wedi ymuno â'r eglwys er ys pan oedd yn ddwy-ar-bymtheg oed—yn ofni yn fawr am dano, y pryd hyn, mai rhagddo yr âi mewn caledwch ac annuwioldeb, ac y byddai yn fuan yn gadfridog yn myddin yr un drwg. Ond yn haf y flwyddyn 1779, pan ydoedd yn un-ar-bymtheg oed, fe'i perswadiwyd gan ei frawd i fyned gydag ef i wrando ar Mr. Jones, Llangana, yr hwn oedd ar daith yn sir Gaernarfon, ac i bregethu ryw ganol dydd yn Mryn yr Odyn. Yr oedd y diwrnod yn dêg iawn, a chynnifer wedi dyfod yn nghyd, fel nad oedd digon o le i'r bedwaredd ran o honynt yn nhŷ Sion Gruffydd, lle, y pryd hyny, yr arferid pregethu; ac felly, fe gadwyd y cyfarfod dan yr awyr agored. Yr oedd Mr. John Roberts y pryd hyny newydd ddechreu pregethu, ac efe a ddechreuodd yr oedfa i Mr. Jones. Testyn yr hen Efengylwr ydoedd, Zech. ix. 12:—"Trowch i'r amddiffynfa, chwi garcharorion gobeithiol," &c. Cafwyd cyfarfod hynod annghyffredin. Daeth tywalltiadau helaeth o arddeliad ar y gwirionedd, nes oedd y dorf, gan mwyaf, yn ymdoddi mewn dagrau, a'r lleill mewn syndod, a phawb dan arwyddion o ryw effeithiau. Yn mhlith ereill, fe gyffyrddwyd â chalon Robert Roberts. Fe'i hargyhoeddwyd o'i bechadurusrwydd ac o'i berygl, nes ei ddwyn i ystyriaeth ddifrifol am ei achos tragywyddol. Bu am gryn ysbaid dan argyhoeddiadau dyfnion iawn, ac heb brofi tangnefedd yr efengyl. Clywsom Mr. Elias yn coffau am dano yn adrodd ei brofiad unwaith, yn nghyfarfod y Pregethwyr ryw bryd yn Nghymdeithasfa y Bala, pan y dywedai ei fod, yn yr adeg yma, "yn y fath ddychrynfeydd meddwl am ei fater mawr, fel y byddai yn cenfigenu wrth y cywion gwyddau oeddent tua thŷ ei dad; ac yn dymuno na buasai yntau wedi ei wneyd yn gyw gwydd, yn lle bod yn ddyn." Wedi ei ddwyn i'r teimladau hyn, a chael lle yn yr eglwys, fe farnodd ei rieni, ac yntau, mai gwell iddo, er mwyn dianc o'r gymdeithas lygredig yr oedd ynddi yn y gloddfa, oedd myned i weithio ar dir yn ngwasanaeth rhyw amaethwr cyfrifol yn y wlad. Cafodd le felly y gauaf canlynol, yn Nghefn Pencoed, yn Eifionydd, lle y bu am tua phum' mlynedd. Wedi hyny aeth yn ben gwas at Mr. John Prichard, Coed-cae-du, tad y diweddar Mr. Richard Jones o'r Wern, yn yr un gymmydogaeth,<noinclude><references/></noinclude> 9ob5dgvjo96e6vonin18vm753rhv02k 104 84985 164907 2026-05-17T13:22:53Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 164907 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>lle y bu am rai blynyddoedd drachefn. Nid ydym yn deall fod unrhyw hynodrwydd neillduol arno am rai blynyddoedd gyda chrefydd. Yr oedd, pa fodd bynag, yn ymroddi i ddarllen; yn hoff iawn o wrandaw pregethau; yn arfer ysgrifenu y pregethau a wrandewid ganddo, oi gof, yn fanwl ar ol myned adref; yn myned yn gyson, ddwywaith neu dair neu bedair yn y flwyddyn, i Langeitho, gyda hen grefyddwyr eraill o gymmydogaeth Bryn Engan, i wrandaw Mr. Rowland, ac i'r cymmun sanctaidd; ac yn cofio, yn ysgrifenu, ac yn adrodd ei bregethau braidd yn gyflawn. Yr oedd, erbyn ei fod tua dwy ar hugain oed, wedi tyfu i fynu yn ddyn tal, lluniaidd, cryf; ac yr oedd rhyw fywiogrwydd a chraffder yn ei ymddangosiad, a barent i bob gŵr dieithr, can gynted ag y gwelai ef, wneyd ymofyniad neillduol pwy ydoedd. Yn wir, pan nad ydoedd ond deunaw oed, y tro cyntaf yr aeth i Langeitho, gydag eraill o Fryn Engan, fe'i canfyddwyd ef gan Mr. Rowland; ac efe a wnaeth, yn y fan, ryw ymofyniad am dano. Hysbyswyd iddo gan rai o'r cyfeillion pwy ydoedd; y rhai hefyd a ychwanegasant, eu bod yn dysgwyl y deuai ryw bryd yn bregethwr defnyddiol iddynt. "Och fil Och fi!" meddai Mr. Rowland; "pregethwr! Ni wnaiff o bregethwr byth, oni chaiff o dro ar ei gyflwr," Nid ydym yn gwybod a oedd rhywbeth yn ei ymddangosiad, y pryd hwn, a barai i Mr. Rowland ammeu a oedd wedi cael hyny; ai ynte a oedd yn dywedyd felly er mwyn gadael argraff ar feddwl y cyfeillion o'r pwys oedd yn hyny, Pan oedd rhwng dwy a thair—ar—hugain oed, fe gafodd ryw anwyd mawr a droes yn beswch trwm anarferol arno, yr hwn a ofnid a fyddai angeuol iddo. Ond darfu i'w feistres, mam Mr. Richard Jones, yr hon oedd yn dra chyfarwydd mewn dail. barotoi rhywbeth iddo a fu yn foddion i attal y peswch yn hollol. Eithr, wedi ei daflu megis o'r ysgyfaint, aeth yr afiechyd i'w aelodau a'i gymalau; cynnyddodd, nes y Lu yn ei wely am naw wythnos, yn y poenau mwyaf, nos a dydd. Ac erbyn iddo wellau, a dechreu codi, yr oedd golwg ryfedd arno: yr oedd rhyw grebychiad ar ei ewynau, ac ar amwydyn ei gefn, nes ei wneyd yn grwcca hollol o ran ei gorph; ac felly y bu holl ystod ei weinidogaeth, ac hyd ddiwedd ei ddyddiau. {{nop}}<noinclude><references/></noinclude> 6yi6rowo82syplzdg1tlsbhwr3tdvgw 104 84986 164908 2026-05-17T13:23:35Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 164908 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>Pan ydoedd o dair i bedair-ar-hugain oed, fe ymwelodd yr Arglwydd âg eglwys a chymmydogaeth Bryn Engan, a rhyw adfywiad annghyffredin. Yr oedd nerthoedd y nefoedd mor rymus gyda'r weinidogaeth, fel nad oedd odid oedfa heb arwyddion fod rhyw rai yn cael eu hachub, a'r hen broffeswyr yn cael eu hadnewyddu yn eu hysbryd; ac yr oedd adsain gorfoledd yn llenwi yr ardaloedd, nos a dydd. Cyfranogodd Robert Roberts i raddau anarferol o'r adfywiad hwnw. Yr oedd dan ddylanwadau rhyfeddol ac ofnadwy. Torai allan braidd yn mhob cyfarfod, i hwyliau gorfoleddus; a hyny gyda'r fath ddysglaerni ac effeithiolrwydd ag i synu y pregethwyr a ddygwyddent fod yno, ac i beri i bawb ddymuno ei weled yn ymroddi i weinidogaeth yr efengyl. Ac yn niwedd y flwyddyn 1787, pan ydoedd yn bump—ar—hugain oed, ac erbyn hyn wedi priodi, a dau o blant ganddo, fe ddechreuodd ar y gorchwyl pwysig. Am rai blynyddoedd wedi dechreu pregethu, bu yn cadw Ysgol ddyddiol Gymraeg, yn ardaloedd Eifionydd, ac yn pregethu ar nosweithiau yr wythnos, ac ar y Sabbathau. Ond yr oedd ei iechyd mor wanaidd ac anmharus, a'r galwadau am dano fel pregethwr mor liosog, a'i egni yntau yn y gwaith mor fawr, fel y darfu iddo, ar gais y Cyfarfod Misol, roddi yr Ysgol heibio, a phenderfynu ymroddi yn hollol i'r weinidogaeth, a symmud i drigiannu i dŷ y Capel, yn Nghlynnog, lle y bu byw am y gweddill o'i oes, Fe dynodd ei weinidogaeth, braidd ar unwaith, sylw cyffredinol, a daeth yn fuan y pregethwr mwyaf poblogaidd yn Nghymru. Yr oedd rhywbeth ynddo fel pregethwr ag y mae yn anmhosibl ei ddarlunio, a rhywbeth nas gallwn ni, sydd heb ei glywed, ffurfio prin un dychymyg am dano. Tystiolaeth pawb a'r a'i clywsant yw, na chlywsent neb cyffelyb iddo, Yr oedd y fath rwyddineb yn ei ddawn, y fath angerddoldeb yn ei deimlad, y fath fywiogrwydd a nerth yn ei ddychymyg, y fath amrywiaeth yn ei lais, a'r fath allu ganddo i'w daflu ei hunan yn gwbl i'r mater a fyddai ganddo dan sylw, nes y byddai yr effeithiau ar y cynnulleidfaoedd yn hollol drydanol. Ar adegau felly, byddai golwg ryfedd arno ef ei hunan. Byddai dan gynhyrfiadau ofnadwy. Weithiau byddai ei lygaid yn melltenu nes gwneyd braidd yn anmhosibl<noinclude><references/></noinclude> d446j5wlie3igtsfur3n9x1v257s8na 104 84987 164916 2026-05-17T15:00:17Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 164916 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> :A'i olwg pan y'm gwelodd, :Yn ffriw iawn, a ddirgyffrodd; :Ac mewn sarug, haerllug hynt, :Fe holai am fy helynt. "Iawn atebiad, yr wyf yn tybio, I'r byw roddais, ar air byr iddo; Imi fod yn ymrodio—draw ar hyd, Y ddaiar enyd;—'r wy'n meddu ar hono. ::"Yna, wed'yn dannodai ::Ei Siob im'—un heb naws bai, ::Meddai—ddaliai 'n addolwr, ::Duwiol iawn;—a di-ail ŵr. "Dywedais, hònais innau,—'hwnw a'th ::Was'naetha am wobrau; :Ffiaidd front yw ei ffydd frau, :Pwdron, salion ei seiliau.' ::"Addef a orfu iddo ::Ryw fodd o'i lwyr anfodd o, ::Na fedd fawr, nemawr i neb, ::Yn awr i'w weini ar wyneb "Y ddaiar: mai fi 'n ddiau—yw ei duw, ::Nad oes ganddo yntau, :Hoff was yn werth ei goffäu, :Ond ei Iob, egwan dybiau. :"Heriais ef i brofi 'r sant :Am dro, drwy luddio 'i lwyddiant; :Dwyn ei olud anwylaidd, :Y gro, lle 'r ymgydia gwraidd :Ei grefydd goegddigrifol, :A rhwygo hug ei ffug ffol; :A throi 'i dân yn union wnai :Y doethwr, a melldithiai. </poem><noinclude>{{Div end}}</noinclude> 9v91shdebojctw45ob9cnumabh5hj0g 104 84988 164917 2026-05-17T15:04:43Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 164917 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> :"Yntau haerai y daliai 'i dir, :Dinacau fel dyn cywir; :Gwrth—haerwn, hònwn innau— :Taerem, croesdaerem ein dau. Yn niwedd hyn cytunodd o—imi ddod, Efo dyrnod er profiad arno. "Fy nghais a gefais yn gyfan;—hollol ::Ennillais fy amcan; :Arno gwnaf fawr gyflafan; :Un o'i mwy na bu 'n un man. "Chwalaf, gogrynaf bob gronyn,—o'i olud, ::Dialedd a ddisgyn; :Ac Us, heb ych nac asyn, :Ga'i wel'd ef y gwaela' dyn. ::"O fewn Us, efe 'n isaf, ::Ei fri o neb yfory wnaf; ::Yfory yw dydd ei frad o, ::Diwrnod fy ngwynfyd arno. "Ewch ar unwaith!—brysiwch, wroniaid! Yn weis bywiog, i geisio 'r Sabeaid; Ereill i hwylio'n duon Galdeaid, I ddwyn o'i foelydd ei anifeiliaid; Enynaf finnau nenaid—o dan chwai, Acw i ddifa 'i lanciau a'i ddefaid. :"Ei blant ymgasglant i gyd, :Yfory i wledd o fawr lad; :Y' nhy'u brawd hynaf, mi gaf ged. :I'w lladd ar unwaith mewn llid. :"Mor sicr a bod tafod dyn :I'w nwydog ben anhydyn; :Caiff ro'i darlith felldithiawl, :Eitha' dysg yn iaith y diawl. </poem><noinclude>{{Div end}}</noinclude> hynxtw1e5vyd38da6lbgvz1207cgawg 164918 164917 2026-05-17T15:05:07Z AlwynapHuw 1710 164918 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> :"Yntau haerai y daliai 'i dir, :Dinacau fel dyn cywir; :Gwrth-haerwn, hònwn innau— :Taerem, croesdaerem ein dau. Yn niwedd hyn cytunodd o—imi ddod, Efo dyrnod er profiad arno. "Fy nghais a gefais yn gyfan;—hollol ::Ennillais fy amcan; :Arno gwnaf fawr gyflafan; :Un o'i mwy na bu 'n un man. "Chwalaf, gogrynaf bob gronyn,—o'i olud, ::Dialedd a ddisgyn; :Ac Us, heb ych nac asyn, :Ga'i wel'd ef y gwaela' dyn. ::"O fewn Us, efe 'n isaf, ::Ei fri o neb yfory wnaf; ::Yfory yw dydd ei frad o, ::Diwrnod fy ngwynfyd arno. "Ewch ar unwaith!—brysiwch, wroniaid! Yn weis bywiog, i geisio 'r Sabeaid; Ereill i hwylio'n duon Galdeaid, I ddwyn o'i foelydd ei anifeiliaid; Enynaf finnau nenaid—o dan chwai, Acw i ddifa 'i lanciau a'i ddefaid. :"Ei blant ymgasglant i gyd, :Yfory i wledd o fawr lad; :Y' nhy'u brawd hynaf, mi gaf ged. :I'w lladd ar unwaith mewn llid. :"Mor sicr a bod tafod dyn :I'w nwydog ben anhydyn; :Caiff ro'i darlith felldithiawl, :Eitha' dysg yn iaith y diawl. </poem><noinclude>{{Div end}}</noinclude> 2y8hqeu9pysya4pysqqfhgvzjabpy2o 164919 164918 2026-05-17T15:05:47Z AlwynapHuw 1710 164919 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> :"Yntau haerai y daliai 'i dir, :Dinacau fel dyn cywir; :Gwrth-haerwn, hònwn innau— :Taerem, croesdaerem ein dau. Yn niwedd hyn cytunodd o—imi ddod, Efo dyrnod er profiad arno. "Fy nghais a gefais yn gyfan;—hollol ::Ennillais fy amcan; :Arno gwnaf fawr gyflafan; :Un o'i mwy na bu 'n un man. "Chwalaf, gogrynaf bob gronyn,—o'i olud, ::Dialedd a ddisgyn; :Ac Us, heb ych nac asyn, :Ga'i wel'd ef y gwaela' dyn. ::"O fewn Us, efe 'n isaf, ::Ei fri o neb yfory wnaf; ::Yfory yw dydd ei frad o, ::Diwrnod fy ngwynfyd arno. "Ewch ar unwaith!—brysiwch, wroniaid! Yn weis bywiog, i geisio 'r Sabeaid; Ereill i hwylio'n duon Galdeaid, I ddwyn o'i foelydd ei anifeiliaid; Enynaf finnau nenaid—o dan chwai, Acw i ddifa 'i lanciau a'i ddefaid. :"Ei blant ymgasglant i gyd, :Yfory i wledd o fawr lad; :Y' nhy'u brawd hynaf, mi gaf ged. :I'w lladd ar unwaith mewn llid. :"Mor sicr a bod tafod dyn :I'w nwydog ben anhydyn; :Caiff ro'i darlith felldithiawl, :Eitha' dysg yn iaith y diawl. </poem> <br><noinclude>{{Div end}}</noinclude> noh6vnmi0b2zd3aoqkdhh6c11ug9jlo 164920 164919 2026-05-17T15:07:06Z AlwynapHuw 1710 164920 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> :"Yntau haerai y daliai 'i dir, :Dinacau fel dyn cywir; :Gwrth-haerwn, hònwn innau— :Taerem, croesdaerem ein dau. Yn niwedd hyn cytunodd o—imi ddod, Efo dyrnod er profiad arno. "Fy nghais a gefais yn gyfan;—hollol ::Ennillais fy amcan; :Arno gwnaf fawr gyflafan; :Un o'i mwy na bu 'n un man. "Chwalaf, gogrynaf bob gronyn,—o'i olud, ::Dialedd a ddisgyn; :Ac Us, heb ych nac asyn, :Ga'i wel'd ef y gwaela' dyn. ::"O fewn Us, efe 'n isaf, ::Ei fri o neb yfory wnaf; ::Yfory yw dydd ei frad o, ::Diwrnod fy ngwynfyd arno. "Ewch ar unwaith!—brysiwch, wroniaid! Yn weis bywiog, i geisio 'r Sabeaid; Ereill i hwylio'n duon Galdeaid, I ddwyn o'i foelydd ei anifeiliaid; Enynaf finnau nenaid—o dan chwai, Acw i ddifa 'i lanciau a'i ddefaid. :"Ei blant ymgasglant i gyd, :Yfory i wledd o fawr lad; :Y' nhy'u brawd hynaf, mi gaf ged. :I'w lladd ar unwaith mewn llid. :"Mor sicr a bod tafod dyn :I'w nwydog ben anhydyn; :Caiff ro'i darlith felldithiawl, :Eitha' dysg yn iaith y diawl. </poem><noinclude>{{Div end}}</noinclude> 2y8hqeu9pysya4pysqqfhgvzjabpy2o 104 84989 164921 2026-05-17T15:12:02Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 164921 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> :Rho'f iddo;—ei athro wyf, :Dysgawdwr y dasg ydwyf." Wedi gorphen o'r penaeth, —bytheirio ::Ei boeth erwin araeth; :Llu annwn oll uno wnaeth, :I'w gyfarch, ddieflig afiaeth. ::"Hwra i ti, Ior y tân! ::Sai eto 'th deyrnas, Satan! ::Ein duw wyt, a pharchwn di, ::Ateb ufudd—dod iti ::A wnawn yn fyddin unol, ::Un yn wir ni fydd yn ol; ::Bydded teyrn—ben Gehenna ::Byth fyw er dystryw pob da. "Fflamied, enyned tân annwn,—byth, byth, ::Yn boeth—boethach, meddwn; :Iddo hil Adda heliwn, :I yfed tost ofid hwn. ::"Aed melldith llid a mallder, ::I ysu yn noeth deyrnas Ner; ::Ac eirian hardd goron hwn, ::A dyner dan draed annwn— ::Ei hoff le, ei nefoedd fflwch, ::Hono elo 'n anialwch! "Eled ei holl angylion—ar aball, ::Yn rheibus wallgofion: :Sereiff oll yn seirff hyllion— :Am ei saint na b'o mwy son! "Ar ei Siob, gwnawn ffair syber,—druanfab, ::Caiff drinfa ysgeler; :E beidia ddyweyd ei bader, :Melldithio wna o ei Ner." </poem> <br><noinclude>{{Div end}}</noinclude> 48k5hnm2ukpmx9c731l6mmhuq6yevxv 104 84990 164922 2026-05-17T15:17:56Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 164922 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> Iob oedd heb un wybyddiaeth, —o orchwyl ::Yr erchyll fradwriaeth; :I'w wely yn ddialaeth, :Duwiol ŵr, yn dawel aeth. Hunai 'r cyfion, heb ofalon, :Neu freuddwydion i'w frawddodi, Am ellyllon mewn cynllwynion, :Ddu efrydion, i'w ddifrodi. </poem> {{Div end}} <br> <br> {{c|RHAN II.}} {{bach|DEFNYDD. Toriad gwawr bore dydd y trychineb. Ellyllon y cynghor uffernol yn ymwasgaru at waith y brad yn ol cyfarwyddyd Satan. Satan yn cymeryd ei orsaf ar gorn y lloer i wylio yn canfod colofn o fwg yn dyrchafu oddiar y ddaiar, ac yn deall mai mwg aberth ydoedd—yn craffu, ac yn canfod mai Iob oedd yr aberthwr—ail enyniad ei gynddaredd tuag ato. Cyfodiad yr haul, prydferthwch y wlad yn ei haf ogoniant boreuol. Iob yn dychwelyd oddi wrth ei allor i'w balas—y boreubryd—y weddi deuluaidd y gweision, y gweithwyr, a'r bugeiliaid, yn ymwasgaru at eu gorchwylion. Merched Iob—eu prydferthwch, a'u moesau— y cerbyd yn dyfod i'w cyrchu i dy eu brawd hynaf—Iob yn cusanu ac yn bendithio ei ferched wrth eu harwain i'r cerbyd—pryder y rhianod—eu brodyr yn eu cyfarfod ar gyntedd tŷ y wledd, ac yn eu harwain i mewn—ymgasgliad ac ymdoriad y dymmestl—cenadau yn rhedeg i ddwyn y newyddion i Iob—yntau yn rhwygo ei ddillad, ac yn syrthio i lawr i addoli—somedigaeth yr ellyllon—angelion yn gwylio, ac yn canfod yr oruchafiaeth Satan, gan faint ei somedigaeth a'i gynddaredd, ynllesmeirio—ei weision yn ei gludo i annwn ar elorgerbyd. Herodr nefol yn cyhoeddi y fuddugoliaeth, ac yn galw y nefol gantorion i ganu caniad newydd ar yr achlysur.}} {{Center block/s}} <poem> :Yn awr, agora 'r wawr gain, :Aur ddor yn hawddgar ddwyrain; :A dwg fel rhagredegydd, :Neu genad tros dad y dydd, :Air i'r nos o oror nen, :I hedeg nerth ei haden: :Ffoa heibio i'w phabell, :I gaer ei gorllewin gell; </poem><noinclude>{{Div end}}</noinclude> 0ghjd8smxzi7pae5b77or26jevz1iol 164923 164922 2026-05-17T15:18:28Z AlwynapHuw 1710 164923 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> Iob oedd heb un wybyddiaeth, —o orchwyl ::Yr erchyll fradwriaeth; :I'w wely yn ddialaeth, :Duwiol ŵr, yn dawel aeth. Hunai 'r cyfion, heb ofalon, :Neu freuddwydion i'w frawddodi, Am ellyllon mewn cynllwynion, :Ddu efrydion, i'w ddifrodi. </poem> {{Div end}} <br> {{c|RHAN II.}} {{bach|DEFNYDD. Toriad gwawr bore dydd y trychineb. Ellyllon y cynghor uffernol yn ymwasgaru at waith y brad yn ol cyfarwyddyd Satan. Satan yn cymeryd ei orsaf ar gorn y lloer i wylio yn canfod colofn o fwg yn dyrchafu oddiar y ddaiar, ac yn deall mai mwg aberth ydoedd—yn craffu, ac yn canfod mai Iob oedd yr aberthwr—ail enyniad ei gynddaredd tuag ato. Cyfodiad yr haul, prydferthwch y wlad yn ei haf ogoniant boreuol. Iob yn dychwelyd oddi wrth ei allor i'w balas—y boreubryd—y weddi deuluaidd y gweision, y gweithwyr, a'r bugeiliaid, yn ymwasgaru at eu gorchwylion. Merched Iob—eu prydferthwch, a'u moesau— y cerbyd yn dyfod i'w cyrchu i dy eu brawd hynaf—Iob yn cusanu ac yn bendithio ei ferched wrth eu harwain i'r cerbyd—pryder y rhianod—eu brodyr yn eu cyfarfod ar gyntedd tŷ y wledd, ac yn eu harwain i mewn—ymgasgliad ac ymdoriad y dymmestl—cenadau yn rhedeg i ddwyn y newyddion i Iob—yntau yn rhwygo ei ddillad, ac yn syrthio i lawr i addoli—somedigaeth yr ellyllon—angelion yn gwylio, ac yn canfod yr oruchafiaeth Satan, gan faint ei somedigaeth a'i gynddaredd, ynllesmeirio—ei weision yn ei gludo i annwn ar elorgerbyd. Herodr nefol yn cyhoeddi y fuddugoliaeth, ac yn galw y nefol gantorion i ganu caniad newydd ar yr achlysur.}} <br> {{Center block/s}} <poem> :Yn awr, agora 'r wawr gain, :Aur ddor yn hawddgar ddwyrain; :A dwg fel rhagredegydd, :Neu genad tros dad y dydd, :Air i'r nos o oror nen, :I hedeg nerth ei haden: :Ffoa heibio i'w phabell, :I gaer ei gorllewin gell; </poem><noinclude>{{Div end}}</noinclude> 461r4ok73cakytcd7rtpjgao98jimii 164930 164923 2026-05-17T15:41:07Z AlwynapHuw 1710 164930 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> Iob oedd heb un wybyddiaeth,—o orchwyl ::Yr erchyll fradwriaeth; :I'w wely yn ddialaeth, :Duwiol ŵr, yn dawel aeth. Hunai 'r cyfion, heb ofalon, :Neu freuddwydion i'w frawddodi, Am ellyllon mewn cynllwynion, :Ddu efrydion, i'w ddifrodi. </poem> {{Div end}} <br> {{c|{{mawr|RHAN II.}}}} {{bach|DEFNYDD. Toriad gwawr bore dydd y trychineb. Ellyllon y cynghor uffernol yn ymwasgaru at waith y brad yn ol cyfarwyddyd Satan. Satan yn cymeryd ei orsaf ar gorn y lloer i wylio yn canfod colofn o fwg yn dyrchafu oddiar y ddaiar, ac yn deall mai mwg aberth ydoedd—yn craffu, ac yn canfod mai Iob oedd yr aberthwr—ail enyniad ei gynddaredd tuag ato. Cyfodiad yr haul, prydferthwch y wlad yn ei haf ogoniant boreuol. Iob yn dychwelyd oddi wrth ei allor i'w balas—y boreubryd—y weddi deuluaidd y gweision, y gweithwyr, a'r bugeiliaid, yn ymwasgaru at eu gorchwylion. Merched Iob—eu prydferthwch, a'u moesau— y cerbyd yn dyfod i'w cyrchu i dy eu brawd hynaf—Iob yn cusanu ac yn bendithio ei ferched wrth eu harwain i'r cerbyd—pryder y rhianod—eu brodyr yn eu cyfarfod ar gyntedd tŷ y wledd, ac yn eu harwain i mewn—ymgasgliad ac ymdoriad y dymmestl—cenadau yn rhedeg i ddwyn y newyddion i Iob—yntau yn rhwygo ei ddillad, ac yn syrthio i lawr i addoli—somedigaeth yr ellyllon—angelion yn gwylio, ac yn canfod yr oruchafiaeth Satan, gan faint ei somedigaeth a'i gynddaredd, ynllesmeirio—ei weision yn ei gludo i annwn ar elorgerbyd. Herodr nefol yn cyhoeddi y fuddugoliaeth, ac yn galw y nefol gantorion i ganu caniad newydd ar yr achlysur.}} <br> {{Center block/s}} <poem> :Yn awr, agora 'r wawr gain, :Aur ddor yn hawddgar ddwyrain; :A dwg fel rhagredegydd, :Neu genad tros dad y dydd, :Air i'r nos o oror nen, :I hedeg nerth ei haden: :Ffoa heibio i'w phabell, :I gaer ei gorllewin gell; </poem><noinclude>{{Div end}}</noinclude> nwb5xzq6ceooei51y153l5xrm2c7qy9 104 84991 164924 2026-05-17T15:22:25Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 164924 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> :Y wisg oedd am ysgwyddau :Ellyllon ffeilsion y ffau, :A rwygodd y wawr wiwgain, :A rhoes yn noethion y rhai'n; :Gelynion duon y dydd, :Gwyrent o flaen ei gerydd. :Yna 'u cynghor a dorid, :I'w taith, oll ymaith mewn llid; :Yr aent hwy yr ennyd hon, :Yn ddreigiau cynddeiriogion; :I ddwyn astrus ddinystriad, :I'r byw hwnt ar Iob a'i had. Efe'r Meistyr o'i gadair frwmstan—gwnai, ::Dan gynnyg ymstwyrian; :Bwriai'r hyll ellyll allan, :O'i fol dig ddifaol dân. :Wedi anfon ei weision ysig, :Yn daeog giwdawd felldigedig; :A'u dodi 'n benodedig, —bawb i'w swydd :I beri du aflwydd a bar dieflig;— :Ar gorn oer y lloer uwch llaw, :A hagr drem saif y gŵr drwg; :Gan edrych mewn drych o draw, :Ar ei ael ef mae marwol wg! Mal pybyr eryr o'i oriel,—rheibus, ::Ar gribell craig uchel; :Oddiyno 'n gwylio lle gwel, :Oddi amgylch yn ddiymgel. Colofn fwg gwel ef yn ferth,—hi ddyrchai ::Yn ardderchog brydferth; :A gwybu mai mwg aberth, :I Dduw oedd, ac o dda werth. :Craffai, e welai mai Iob anwylwr, :Oedd y boreuol dduwiol weddïwr; </poem><noinclude>{{Div end}}</noinclude> a000jat4h8nteqx5ea4qx5qh5zsr1g8 104 84992 164925 2026-05-17T15:25:32Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 164925 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> :A byw ail ennyn at Iob a'i Luniwr, :Diau a brydio wnai llid y bradwr; :Meddyliai 'r ymddialwr, —gwnai ddiwedd, :Garw ddialedd ar y gwir addolwr. :Gyru heibio wnai mwg yr aberth: :Ai peth i'w lygaid poethawl hygerth; :A pheth i'w fawr ennynfawr ffroen anferth; :Dallodd, e dagodd yr angel dugerth; :Ei nwyd ennynwyd i'w nerth,—chwyddai cern :Hen athraw uffern gan boen a thrafferth. Uwch yr aphwys dwys disian,—oer awchiai, ::Gyrai wreichion allan; :Nes aeth yn agos weithian, :I'r diawl roi y lloer ar dân! :Gyda hyn e godai haul, :Yn y dwyrain, rod araul; :A gwlad Us hyglodusaf, :O gwsg hi, yn ei gwisg haf, :Yn chwai a ddihunai heb :Waneg ar ei hardd wyneb. :Gwynwridog—ond gwên radawl, :Sy'n ei gwedd cusana y gwawl; :Ei llysiau a'i blodau blith, :Eurliw o dan awyrwlith; :Llu o deg efeilliaid y'nt, :Brodyr o'r un bru ydynt. :Wele 'n awr plant y wawr wen, :Gwenant ar eu mam geinwen; :Hon o'i llys adwena 'n llon :Yn ol ar ei hanwylion; :Yna 'u tad, yr huan teg, :Gwel londer ei feib glandeg; :Heb ri oll, a phob rhyw un, :Ry ei ddelw 'n hardd eilun; :Gwel'd ei rith yn mhob gwlithyn, :Wna i'r haul garu rhai hyn; </poem><noinclude>{{Div end}}</noinclude> kgxnhit7rr7s2418929gsmplgqzf74n 104 84993 164926 2026-05-17T15:31:35Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 164926 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> :A gwena yntau 'n gynnes, :O'i rudd y dyhidla wres; :I'w swyno a'u hanwesu 'nol, :I fynwes eu mam fwynol; :Yn hyfryd gerbyd y gwawl, :Wiw nifer i'w bro nefawl; :Dda engyl hwy ddiangant, :Yn y nos ail ddisgyn wnant; :::Awel oer dawel araf, :::Y bore hwn o wybr haf, ::Delora ar y dail irion, ::Ysgwyd frig glasgoed y fron: ::Edyn y goedwig ydynt, ::Yn dawnsio'n gwingo'n y gwynt; ::A'r holl goedydd talwydd teg, ::Hudir i geisio hedeg; ::Y dail wrth ysgwyd eilwaith, ::Ogleisiant, galwant i'w gwaith— Y dawnus gôr adeiniawl,—i hymiaw ::Eu hemyn foreuawl; Trwy wlad Us melus y mawl, ::A ganant yn blygeiniawl. Iob yn awr wyneba'n ol—i'w balas, ::Dan belydr haul siriol; :A'i rywiog wen chwareuol—felynaidd, :Yn wir fwynaidd oedd ar y faenol. :Ebrwydd wedi boreubryd, :Teilwng waith, daw'r teulu 'nghyd; :Iob a rydd wiwbur addysg, :Ragorol, o dduwiol ddysg. : Y da batriarch dibetrus,—a dywallt ::Weddi daer a melus; :Hi ddyred yn ffrwd ddirus; :Bêr afon, o bur wefus. </poem> <br><noinclude>{{Div end}}</noinclude> n93qbwux14td4wlibbp66gimkcwsm1i 104 84994 164931 2026-05-17T16:41:41Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 164931 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> "Iôn, cadarn Duw, ein Ceidwad,—yn foreu ::Y cyfeiriwn atad, :Ein gweddi; ti yw ein Tad; :O'n mynwes daw'n dymuniad. "Trwy y nos tra hunasom,—O!wele ::Gofalaist am danom; :Rhag pob haint blin, drychin drom, :I wneyd gormes dig arnom. "Dedwydd o dan dy aden,—a heinif, ::Dihunwyd ni'n llawen; :A dy nodded, Iôn addien, :Fu'n gysgod parod i'n pen. "Boreuddydd newydd i ni,—estynaist, ::Anwyl ei oleuni, :A mawrion roddion di-ri', :Dad, o stôr dy dosturi. "Rho di d'ofn ar hyd y dydd,—i lenwi ::Ein calonau beunydd; :O Dduw byw! heddyw a bydd, :Yn dŵr in', yn Darianydd! "Tywyna ar ein plant anwyl,—o wenau ::Dy wyneb o'th breswyl: :Heddyw yw eu cyhoeddwyl, :Iôn a'i ras fo'n ben yr wyl! ::"Cadw'n gweision, dirion Dad, ::Heddyw rhag cwrdd â rhwygiad; ::Y saeth, yn ehedeg sydd, ::Anweledig in' liwdydd; ::Gwlith dy fendith a'th fwynder, ::Dyro i ni, O dirion Ner! "Fe allai fod y fall fawr yn llunio ::Rhyw gynllwynion bradfawr; </poem><noinclude>{{Div end}}</noinclude> 3aa229d8k6eehuqo4fknhldwwgijedb 104 84995 164932 2026-05-17T16:44:13Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 164932 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> :A thrwy lid aruthro i lawr, :I'n tarfu â haint dirfawr. "Ffwrn dywell uffern a'i düwg, i ti, ::Ein Tad, sydd yn amlwg; :Holl hyll drais pob ellyll drwg, :Iawn weli âg un olwg. ::"Traidd d' olygon dyfnion di, ::Trwy annwn gwlad trueni; ::Hyd i eigion y dugoll, ::Gweli di i'r gwaelod oll: ::O! gwylia'n llidiog elyn— ::Ffrwyna lew 'r uffernol lyn! "Trwy'r dydd d' adenydd yn dyner—rasol, ::Rho drosom rhag trawster; :Ninau ganwn i'n gwiwner, :Mewn parch ein hemynau per." Yna gweision ufuddion y gwiwsant, Yn ewybr a siriol a gydbrysurant; Tua'r meusydd mewn hedd y tueddant, Yn iach a heinif, ac ni achwynant: O'r buarth ymddosbarthant,—yn llawn hwyl, Allan i'w gorchwyl y llawen gyrchant. Y bugeiliaid bywiog a alwant Eu cwn allan, â'u chwiban cynhullant; Hwy, dan glustfeinio a sawrio, brysurant, Ar eu holau yn gyflym yr hwyliant: Ar ol y praidd areiliant,—drwy y dydd, Ar y mynydd yn ddifyr eu mwyniant. Daw rhif o ychen yn dyrfa iachus, O amryw liwiau, raddau mawreddus; Allan o'r corau drachefn yn drefnus, Yn dwyn eu helynt dan ieuau hwylus: Cnoant eu cilod yn hynod hoenus Ac mor wareiddiol ryfeddol foddus, </poem> <br><noinclude>{{Div end}}</noinclude> c77kwpe720pkf9u0lf13n0oq24zxcrp 104 84996 164933 2026-05-17T16:47:27Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 164933 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> Y dilynant y llanciau rhadlonus, At yr aradrau, heb antur wrhydrus; I aredig y ddaear hewydus, A'i diwylliaw mewn modd deallus; Ni welid ar waelod Us,—fath wychion, Ychen mor gryfion, a dynion dawnus. A rhai o'r llanciau y borau'n barod, Yn ol y b'ai achos, ar ol y buchod; Rhai ereill eto i wylio 'r camelod; A rhai i wasanaeth gyda'r asynod; Rhai borthant ar y buarthod,—y llon Ednod mwynion a dofion eu defod. ::Yn y palas gwymp eilwaith, ::Yr awr hon prysur ar waith; ::Yw rhianod gorhoenus, ::Merched twysog enwog Us: ::Urdd Edom dair heirdd ydynt, ::Gemau 'r oes digymar ynt. Gwyn a gwridog rhieddog eu gruddiau, Ail i wawr eiliw ael awyr olau; A gwisgi ydynt eu hysgogiadau, Fal hawddgarol iachusol iyrchesau: A gwir addfwyn eu greddfau,—mor wylaidd A glân beraidd ag awelon borau. Uwch, a mwy iesin yw harddwch eu moesau, Na'r un oddiallan, a'i eirian ddulliau; Gwreiddiodd, ymledodd trwy 'u holl deimladau, Dirion addysg eu tad a'i rinweddau: I dlodion rhöent delidau,—heb air ffrom, Coir hyd Edom fawr glod i'w cardodau. ::'N awr daw'r cerbyd hyfryd i ::Wyneb y ddor i weini, ::A dwyn y glân rianawd, ::Yn ewybr i dŷ eu brawd </poem><noinclude>{{Div end}}</noinclude> d9adrzlsd9n2gm30cr7q0a1ypboe7uj 104 84997 164934 2026-05-17T16:49:12Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 164934 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> ::Hyna':—'i ddydd llawen ddaeth, ::Dygwyl ei enedigaeth. ::I'r cerbyd mewn hyfryd hwyl, ::Arweinid y tair anwyl, ::Yn llaw eu tad yn llyw ter, ::A'u daionus fam dyner. ::O feint eu rhiant yn rhan, ::Hwy geisient bob un gusan. ::Dagrau 'u tad ar yr adeg, ::O serch at ei deirmerch deg, ::Ddeillient yn nawsaidd allan, ::Iraidd lif, dros ei rudd lân; ::A dyd iddynt, dad addwyn, ::Drwy ddeigrwlith ei fendith fwyn, ::Gynghorion dwysion llawn dysg— ::Sylweddol, rasol addysg. ::Yna y tair synasant—do— ::Weled eu tad yn wylo; ::Tristyd dros eu hysbryd aeth, ::Yn debyg i ragdybiaeth, ::O fod rhyw gawod o gur ::Ar eu dal, er eu dolur: ::Gwnai eu hofn eu hegwanhau, ::I ddarogan rhyw ddrygau; ::Ofni fod dwfn ofidion, ::I luddio hwyl y wledd hon, ::Wnelai y tair anwylaidd, ::Yr awrhon, yn bruddion braidd: ::At annedd eu brawd tynant, ::Tan fyfyriaw'n ddystaw 'ddant. ::Fe redai, brysiai 'r saith brawd, ::O wirfodd i gyfarfawd, ::Y rhianod tirionwedd, ::I'w croesawu'n gu eu gwedd. ::Hwy ar hyn a'u harweiniant, ::I'r palas mewn urddas änt; ::Wrth fwrdd y wledd eisteddynt, ::Yn llawn hwyl, a llawen hynt: ::Melusion breision eu bro, ::Yn or lawn arlwy yno; </poem><noinclude>{{Div end}}</noinclude> oedlwtq3hjcvh91augmjml0vg7rct3x 104 84998 164935 2026-05-17T16:52:33Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 164935 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> ::Ger bron yn ddanteithion teg, ::Hon ydoedd lawen adeg ::Iddynt oll, a gwleddynt hwy, ::Ac yfynt heb ofn gofwy; ::A gwin Seir ddigon y sydd ::I weini i'w llawenydd; ::Gwaed ei grawnwin gydgronai, ::Yn ei nerth cynhyrfu wnai. Ei liw oedd hudol iddyn'—i'w yfed, ::Ef nes eu llwyr enyn, :O aur feiliau claer felyn,— :Lawer tro gwnaeth dwyllo dyn. Yno i'w wel'd 'r oedd anwyldeb,—a brawdol ::Buredig gymundeb: :Byw wenau ar bob wyneb, :Un arwydd nwyd ar rudd neb. ::Ond Ow! Ow! y du waeon ::A nesânt—gofid yw son; ::Ymbarotoi mae bryd hwn, ::Gwyniau cythreulig annwn, ::I hallt ordywallt eu dig, ::Yn gafodau gwaefydig, ::Ar y wledd, a diwedd du ::Fu i hon i'w therfynu. ::Y werdd awyr ordduai, ::Och! a'i gwedd yn guchiog äi; ::Ellyllon poethion y pwll, ::O ffwrn—dân yr ufferndwll, ::Fel haid o locustiaid cas, ::Ddylent y wybr yn ddulas: ::Tori allan wnai troellwynt, ::Lliw gwae yn esgyll y gwynt. ::Lleni dig yn llawn o dân, ::Yn y nefoedd yn hofian; ::Cochion gymylau'n cuchiaw, ::Afiach lid trwy 'r nef uwch law. </poem><noinclude>{{Div end}}</noinclude> 8t913c6hvjmq23qi8rchiuzd62ouk41 104 84999 164936 2026-05-17T16:58:02Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 164936 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> :Nef a'i hanadl yn hadlyd, ::Gan awelon poethion pyd; ::Llawch Tophet, lluched diffaeth, ::Awyr nef yn ddrygsawr wnaeth. ::Yn mol y cwmwl dwl, du, ::Hyll uchod, 'roedd yn llechu— Ddrygionus ddreigiau annwn—yn fawrion ::Niferoedd, fyrdd myrddiwn; :Ac hisiai seirff, cas eu swn, :Onid aethus y dwthwn? ::Ambell fellten wen wanai, ::Drwy ddu niwl, ymdreiddio wnai— ::Megys fforch neu dorch o dân, ::Deilliai'n ddychrynllyd allan; ::Ac ar ol ei gwyllt olau, ::Y niwl a geid yn ail gau. Yna'r daran ar doriad yn sydyn, ::Ro'i arswydus ruad: :Uchel lef goruwch y wlad, :Gyrai anian i gryniad. Uwch ben, y mae elfenau—'n dygyfor ::Digofaint drwy'r wybrau; :A moelydd o gymylau, :Eto o hyd yn tewhau. ::Dyna genad, dan gwynaw, ::At dŷ Iob yn wyllt y daw:— ::"O! Meistr! O! Meistr! y mae ::Heddyw chwerwedd, Och! oerwae! ::Heibio daeth Sabeaid hen ::Eu trachwant,—aent â'r ychen. ::Pob asyn gyda hyny, ::Aeth y rhai'n anrheithwyr hy'; ::A'r llanciau diau bob dyn, ::A ddodent i'r cledd wed'yn <poem><noinclude>{{Div end}}</noinclude> dsb5onq45lss7c3ce1ijjflc1slg40d 164937 164936 2026-05-17T16:58:38Z AlwynapHuw 1710 164937 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> ::Nef a'i hanadl yn hadlyd, ::Gan awelon poethion pyd; ::Llawch Tophet, lluched diffaeth, ::Awyr nef yn ddrygsawr wnaeth. ::Yn mol y cwmwl dwl, du, ::Hyll uchod, 'roedd yn llechu— Ddrygionus ddreigiau annwn—yn fawrion ::Niferoedd, fyrdd myrddiwn; :Ac hisiai seirff, cas eu swn, :Onid aethus y dwthwn? ::Ambell fellten wen wanai, ::Drwy ddu niwl, ymdreiddio wnai— ::Megys fforch neu dorch o dân, ::Deilliai'n ddychrynllyd allan; ::Ac ar ol ei gwyllt olau, ::Y niwl a geid yn ail gau. Yna'r daran ar doriad yn sydyn, ::Ro'i arswydus ruad: :Uchel lef goruwch y wlad, :Gyrai anian i gryniad. Uwch ben, y mae elfenau—'n dygyfor ::Digofaint drwy'r wybrau; :A moelydd o gymylau, :Eto o hyd yn tewhau. ::Dyna genad, dan gwynaw, ::At dŷ Iob yn wyllt y daw:— ::"O! Meistr! O! Meistr! y mae ::Heddyw chwerwedd, Och! oerwae! ::Heibio daeth Sabeaid hen ::Eu trachwant,—aent â'r ychen. ::Pob asyn gyda hyny, ::Aeth y rhai'n anrheithwyr hy'; ::A'r llanciau diau bob dyn, ::A ddodent i'r cledd wed'yn </poem><noinclude>{{Div end}}</noinclude> 5gr7zdrur3yne12npczt00ax0dwxgl1 104 85000 164938 2026-05-17T17:02:07Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 164938 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> ::A mi fy hun yn unig ::Sydd yn fyw o'r distryw dig!" ::E dorai cenad arall, ::Dros y lle ar draws y llall, ::A gwaeddai—"Tân! gwefrdân gwyllt, ::O'r nen las, eirias orwyllt, ::A ennynodd—gwae ninnau! ::Llid o'n cylch tanllyd yn cau! ::Difa y llanciau a'r defaid, ::Yn lân oll, yn ulw wnaid; ::A mi fy hun yn unig ::Sydd yn fyw o'r distryw dig!" ::Y trydydd cenad rhedai, ::A'i wedd yn wyllt, gwaeddi wnai, ::"Wele! duon Galdeaid— ::Deuai rhai hyn yn dair haid, ::A malais i'r camelod, ::A'u dwyn a wnaent dan eu nod; ::A'r llanciau, diau bob dyn, ::A ddodent i'r cledd wed'yn— ::Ni dda'i heddyw'n fyw o'r fan, ::Un enaid ond fy hunan." ::Yr olaf, mewn mawr alaeth, ::A gwaddod y ddiod ddaeth— ::Cwynai 'r pedwerydd cenad ::Hanes tost i fynwes tad:— ::"Ow! Ow! Ow! dyma waeon! ::Aeth yw hi, na bu fath hon ::Yn braenaru bron araul ::Dyn erioed o dan yr haul. ::Dy feibion hoewon mewn hwyl, ::A'th enwog brydferth anwyl, ::Dair merch—mewn cydserch y'u caid, ::Yn hoenus iawn eu henaid, ::Yn nhŷ 'u brawd hyna' mewn hedd, ::Hwy welid mewn gorfoledd. </poem><noinclude>{{Div end}}</noinclude> 2ejw736hrxd9ybwlpinb7xb7svqf097 104 85001 164939 2026-05-17T17:05:30Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 164939 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> ::Truenus! Meistr anwyl! ::Heddyw 'r aeth diwedd yr wyl! ::Ymdorai, curai corwynt, ::Nerthol iawn, dyeithrol wynt: ::Dihunodd, trodd mewn llid trwch, ::O'i hen wely 'r anialwch: ::Torai byrth pob tyrau ban, ::Crynent o flaen cawr anian. ::Cydiai yn mrig y coedydd, ::A thynu 'rhai'n wnaeth yn rhydd, ::A'u halltudio â'i wyllt aden, ::Fry yn wir i fro y nen. ::At dŷ 'r wledd, o'r diwedd daeth, ::Fawr elyn, trwm fu 'r alaeth; ::Curodd nerth y rhyferthwy ::Ar y mur, ni bu fraw mwy; ::I'w sail, yr adail, ar hyn, ::A grynai oll bob gronyn. "A rhwnc ing, fel tranc angau—wnai ruddfan ::Trwy yddfau 'r simeiau; :A swn gwledd a droes yn glau :I lefain ac wylofau. " Y tylathau tal weithion—ysigent, ::Nes agor adwyon :Yn y tŷ, a'r enyd hon, :Fe âi i lawr yn falurion! ::"Muriau y gwaith mawr i gyd ::Ymwahanent mewn mynyd. ::Yn y lle dy blant oll oedd, ::Hwy gladdwyd gyda'u gwleddoedd; ::A mi fy hun yn unig ::Sydd yn fyw o'r distryw dig!" Yna y gwaefydus Iob a gyfododd, Yn llwyr egwan, a'i fantell a rwygodd; Ei hardd wisg yn brysur a ddiosgodd, A'i ben, oblegid ei boen, a blygodd. </poem><noinclude>{{Div end}}</noinclude> 7gbat3und5nepunabfthtphtqi0pfbl 104 85002 164940 2026-05-17T17:09:06Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 164940 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> Y gŵr addwyn, gorweddodd yn y llwch, Er ei eiddilwch, yno'r addolodd! ::Gan dd'wedyd, "Noeth, noeth yn wir, ::Y deuais i'r byd dyhir; ::A diau noeth, myn'd a wnaf ::O dir ingoedd, pan drengaf. ::Duw Ior mad a ro'i i mi ::Gynnydd, a'r oll fu genni'; ::A'm Hior drachefn gymmerodd ::Yr hyn o'i rad tirion a rodd. ::Ufudd wyf tan ei ofwy, ::Eiddo ein Tad oeddynt hwy: ::Hyd fyth bendigaid a fo ::Duw fy Iôn, gwnaed a fyno!" Edrychai, gwyliai ei daeog alon, Am ganlyniadau eu bradau brydion; Hwy ddysgwylient âg awyddus galon, O'i wall adwythig y do'i melldithion O enau y gŵr union;—sain ei fawl, Bu wywdra bythawl i'w budr obeithion. Troi i'w hannwn a wnai y trueiniaid, A gwae trywanawl yn gwau trwy 'u henaid; Ac uthr alaeth, udai y cythreuliaid, A chanwaith egrach na chwn a theigraid— Gwarth i'r hen gerth wroniaid,—yr awrhon, O! ffei! y dewrion droi'n ffoaduriaid. ::Angylion dystion dystaw, ::A wylient, dremient o draw, ::Heddyw i weled a ddaliai ::Gwron nef, ai gwyro wnai ::Dan y prawf;—dyna y pryd, ::E ganfu engyl gwynfyd ::Wyrth yr Iôn, a nerth ei ras, ::Yn ei anwyl unionwas: </poem><noinclude>{{Div end}}</noinclude> 3pu3j5ea8bp4icn59vb2uxvh5w2bt2c 104 85003 164941 2026-05-17T17:13:21Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 164941 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> ::Yn ei gynnal i ganu ::Mawl o dan y cwmwl du; ::Dal y gwan, bychan dan bwys ::Llid uffern, danllyd aphwys— ::I guro holl gawri allan, ::Y fall fawr i lawr yn lân! ::A'u gyru tan ei gerydd, ::Oll i ffoi trwy allu ffydd: ::Hon oedd y ffon, dafl-ffon deg, ::Y taflai, gyrai gareg, ::Yn belen i dalcen du ::Euogddwl gawr y fagddu. ::Cryf arfog enwog annwn, ::Gorchfygwyd a hurtiwyd hwn. :::Tan ei warth, Satan wrthun ::Syrthiai i lawr yn swrth ei lun; ::Llewygai'n hyll ei agwedd, ::Gwynlasai, newidiai 'i wedd; ::Malu ewyn ymliwio ::Wnai, gan faint ei gyni fo: ::Methiant cais ei ddyfais ddig, ::Lanwai ei fron fileinig ::Ag arswyd, rhag i'w orsedd ::Ysigo, a syrthio o'i sedd. Ei weision a'i cylchasant,—a'u harwr ::Llesmeiriol godasant :Ar eu hesgyll, a rhwysgant, :Ffoi yn awr i'w ffau a wnant. ::Ysbrydion, gwyllon y gau, ::Welodd engyl nef olau, ::Yn ciliaw mewn poen calon ::A drych wael o'r ymdrech hon. ::Y nef lu a godai floedd, ::Dorai trwy 'r eangderoedd, ::Oroian fawr drwy wybren fu, ::A'r faner fawr i fyny. </poem><noinclude>{{Div end}}</noinclude> 73lgl97cffn3i0adzgm00kjmkhtaqga 104 85004 164942 2026-05-17T17:22:55Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 164942 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> ::Herodr nerthol ro'i ddolef, ::Uchelfloedd ar nerthoedd nef: ::"Gwelwch y fuddugoliaeth! ::Deheulaw'n Hior, dial wnaeth; ::I'r gelyn y rho'i gywilydd, ::Uffern wedi 'i somi sydd! ::Hunanfalch dybiai'n ynfyd, ::Ennill y gamp oll i gyd: ::Gyru Iob mewn annobaith ::I feio Duw, anfad waith.— "Ei chais oedd—a chas iddi,—ei weled ::Yn gwylaidd addoli: :Mawrhau Ior, a'i glodfori, :Wnaeth ef er ei gwaethaf hi! ::"Heddyw Duw lacaodd did, ::Rhoddodd i Satan ryddid, ::A phob manteis a geisiai, ::At ei law'n gyflawn gai. ::Ca'dd allweddau temlau 'r tân, ::A dorau 'r mellt a'r daran; ::Gallu ga'i ar gell y gwynt, ::Ac i yru y corwynt "Allan i wneyd ei ewyllys,—a dwyn ::Y dinystr mawr echrys— :Ar Iob fad gwnai frad ar frys, a chredai :Heddyw na ddaliai'i grefydd yn ddilys. ::"Ond gwelwch! edrychwch draw, ::Er allodd Satan ddrylliaw ::Arno i lawr â chyrn ei lid, ::I ryfedd ddirfawr ofid, ::Ac ei erlid â'r curwlaw ::Mwya' fu 'rioed o drwm fraw, ::Gofidiau yn gafodydd, ::Fel hyn yn disgyn trwy'r dydd:— ::E gladdwyd gyda 'u gwleddoedd, ::Ei blant i gyd-ergyd oedd, </poem><noinclude>{{Div end}}</noinclude> dso5qrieuj3dtmp0y05e8ls3w9k4px3 104 85005 164943 2026-05-17T17:28:57Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 164943 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> ::Ai i'r gwaelawd, trwy'r galon, ::Rhoddai friw yn ngwraidd y fron. ::Ei dda ffydd, ni ddiffoddai ::Er hyn oll, ymgadarnhäi: ::Yn welw yn y lludw llaith, ::E addolai'i Dduw eilwaith! ::A'i weled e'n moli Duw, ::Ennynai'n Satan annuw, ::Ryw ryfedd gynddaredd ddig, ::Yn ffwrn ei galon ffyrnig; ::Dir grynai dewrgawr annwn, ::Rho'i waedd hell—llesmciriodd hwn. ::E fylchwyd crib ei falchedd, ::Ei ddu warth a dodd ei wedd. ::Gwelwch! fe aeth gweilch y fall, ::I annobaith mewn aball; ::Ffoisant i'w pwll, dwfnbwll du, ::Gan ochain a gwaenychu. ::"Yn awr, gantorion eirian, ::Eiliwch newydd gelfydd gân; ::Dihuned eich holl dannau ::Ati'n wir i gytun wau, ::A seiniwch tros y wiwnef, ::Ar delynau nablau'r nef, ::Fawl yr Ion, a'i ddwyfol ras ::Awenyddiaeth fwyn addas." Ac yna taro a wnai y cantorion, Oll gan gydchwarau eu tannau tynion, Y dôn a chwiwiai ar edyn y chwaon, Nes ar eiliad y dawnsiai'r awelon, Y mawl aeth hyd demlau Ion—soniarus Oroian felus drwy fro nefolion. </poem> {{Div end}} <br><noinclude><references/></noinclude> c1077brvjwtx0f3bj38tonqa3jd0edj 104 85006 164945 2026-05-17T17:37:23Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 164945 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>{{c|{{mawr|RHAN III.}}}} {{bach|CANLYNIAD o'r stori. Satan yn ymddadebru—ei gynddaredd—ei chwerwgyfarchiad i'w weision—eu sarugrwydd—Satan yn newid ei lais i'w dyhuddo yn gofyn eu cynghor, pa un a ymosodent eilwaith ar Iob. Asmodeus yn cynghori gadael iddo—Satan yn ei lym geryddu am ei lwfrdra—Asmodeus, o'r tu ol i orsedd Satan, yn bwrw ei lid yn erbyn Satan ynddo ei hun. Cynghor Mammon—Satan, tra yn mawr gymmeradwyo ysbryd Mammon, yn gwrthwynebu y dull y mynai ymosod ar Iob—Satan yn gosod ei gynllun ef ei hun o flaen ei lys—Mammon yn tynu ei gynnygiad yn ol—yr holl lys yn cymmeradwyo cynllun Satan.}} <br> {{Center block/s}} <poem> Er weision ddygent eu llesmeiriol lyw I'w lys brwmstanllyd; pan y daeth ef i Awyrgylch ei gynhenid ffwrn ei hun, Dadebrai'r ellyll—ar y cyntaf fel Mewn syn bendrondod, ac yn hurt ei wedd. Agorai'i lygaid tanllyd, tröent o gylch Yn llawn o gynddeiriogrwydd ac o lid; Crafangai, fel i geisio gafael yn Nyrnddol ei hen deyrnwialen haiarn fawr; Ac yn ei ymdrech, rhoddai ebwch nes Dirgrynu uffern hyd ei sail i gyd! Pan gaffai'i anadl, "Moeswch," eb efe, "Fy hen deyrnwialen i fy llaw yn awr— Wyf frenin yma, i'm gorseddfainc hon Y tyngaf, mai teyrnasu byth a wnaf. Er gwaetha'r nefoedd, byddaf yma'n ben; Ac os na chaf f' ewyllys a fy rhwysg Yn hollol yn mysg dynion yn y byd, Mi fyddaf yma'n deyrn a phenaeth byth. A byth os un o honoch—cofiwch hyn! A ddengys duedd i anufuddhau I fy awdurdod, fel mai byw myfi, Gwae iddo'i enwi'n gythraul du erioed." </poem><noinclude>{{Div end}}</noinclude> 7w0hxxdayvlzpl8q38g44hgbwdkc2ha 104 85007 164946 2026-05-17T17:42:16Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 164946 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> :Atebent hwythau ynddynt hwy eu hun, Mewn chwerw ddirmyg—"Ai nid gwell i ni Fuasai peidio gwrandaw ar dy lais, A gochel dilyn dy esampl di? A gadael iti fyn'd a bod dy hun Yn gythraul—frenin ar y fflamau hyn— Yn feudwy dieflig yn dy ogof ddofn, Heb ond y pryf sy'n cnoi dy fynwes ddu I ti'n gydymaith trwy'th dragwyddol oes. Llefari fel pe byddai ar dy law, Ac yn dy allu di ein gwneyd yn fwy Truenus nag y gwnaethost eisoes ni, Trwy'n hudo i wrthryfel yn y nef. Gwae'n henwi yn gythreuliaid!—ïe 'n wir! Pa wae y sydd, neu ddichon fod yn fwy? O'r enw neu'r nodweddiad hwn y tardd Pob gwae, pob ing, pob poen, pob pang, pob cur Oddefwn. neu a allwn oddef byth. Nid oes all suddo'n ddyfnach na nyni Mewn gwae, ond dyn—yr ynfyd, ynfyd ddyn Wrthodo gymmod nef, a bywyd rhad, Trwy gyndyn lynu mewn gwrthryfel dig. P'un bynag wnelom ynte ufuddhau, Ai gwrthod rhoi ufudd-dod iti wnawn, Ni elli wneyd in' dda na mwy o ddrwg Ychwaith, na'r drwg a wnaethost eisoes in'." Lled dybiai Satan fod rhyw beth fel hyn Yn berwi'n eu meddyliau, wrth eu gwedd Anfoddog, a'u golygon sarug hwy. Newidiai yntau 'i wedd, a'i lais, a'i ddull. "Na, Na, fy ngweision!" eb efe, "nid wyf Yn ammheu dim o'ch gwir ddiefligrwydd chwi; Ni chefais achos chwaith i'ch ammheu 'rioed. Er pan sefydlais i y deyrnas hon O ddistryw, hyd yn awr, mi'ch cefais chwi Yn ffyddlawn, ufudd, ac ymroddgar iawn I'm gwasanaethu, ac i ddwyn yn mlaen Fy holl ewyllys, a'm hamcanion i. </poem><noinclude>{{Div end}}</noinclude> 6nil9tolrikba06e0wrzkapxgxjrwye 104 85008 164947 2026-05-17T17:46:04Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 164947 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> A phe b'ai ynoch heddyw duedd at Ymgodi'n erbyn fy ngorseddfaine hon, At bwy?—I b'le ?—Pa ffordd y gallech droi? Chwi wyddoch oll fod drws y nef y'nghau— Yn fyth gauedig yn eich erbyn chwi. Pe gallech deimlo edifeirwch am Eich hen wrthryfel, a phe byddai modd Iwch wylo dagrau fel y wyla dyn, Ac wylo ffrwd a fyddai ddigon i Ddiffoddi'r tân anniffoddadwy hwn, Ni fyddech nes—ni faddeu 'ch gelyn byth; Byth ni faddeua i'r un o honom ni. Mae'n cadw ei faddeuant oll i ddyn, I'n herbyn ni, efe a dyngodd lw Tragwyddol soriant, a thragwyddol farn O esgymmundod o drigfanau nef. Wel! dant am ddant, ni a dyngwn ninnau oll Dragwyddol ryfel yn ei erbyn ef. Cydgyfranogion o'r un ysbryd ŷm, I ymladd a chasau'n ddiorphwys byth, Y'n cydfedyddiwyd yn ein collfarn drom. Os cariad ydyw rhwymyn undeb nef, A'r brif egwyddor yn llywodraeth Duw, Gelyniaeth fydd ein rhwymyn undeb ni, A phrif egwyddor ein llywodraeth fawr: Gelyniaeth anghymmodlawn byth at Dduw— Ei enw, a'i goron, a'i orseddfainc, a Ei allu, ei gyfiawnder ef, yn nghyd A phawb a phobpeth berthyn iddo ef, 'Nenwedig dyn, a Iob yn benaf oll O'r dynion ar y ddaiar sydd yn awr. Can's er nad allwn garu'n gilydd mwy, Na charu neb na dim ond pechod, byth, Fe'n rhwymir gan gasineb at bob da, I gydweithredu'n rhwydd i wneyd pob drwg. Ni ellwch chwi gasau mo honof fi, Na fi chwychwi, i'r graddau mae pob un O honom oll yn cydgasau Duw'r nef; A theimlo'r wyf yr ä'r egwyddor hon </poem><noinclude>{{Div end}}</noinclude> hwvujuy9daz8kxrn0jrecmgk7hd7hpr 104 85009 164948 2026-05-17T17:47:02Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 164948 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> Yn gryfach gryfach ynom yn barhaus; Cynnydda ein galluoedd ni o hyd, Ac fel cynnyddont hwy, cynnydda'n câs. Mae cymmaint yn fy nghalon i yn awr O dân gelyniaeth, ag a allaf fi Ddymuno fod; ond mi ddymunwn hyn, I'm calon ymeangu eto'n fwy, Fel gallai gynnwys mwy o'r llidiog dân. Ond moeswch gynghor—Beth a wnawn o Iob? A ymosodwn eto arno, ai Rhoi' fyny'r ymgyrch fyddai doethaf in'?" 'Rol ennyd o ddystawrwydd, Asmodeus Gyfodai yn y cynghor:—eb efe, "Fy arglwydd frenin, Satan, a chwychwi Holl urddasolion annwn fawr, gwrandewch! Os caniateir i mi, y gwaelaf un O honoch oll, i ddwedyd gair yn fyr Ar bwnc mor fawr a phwysig ag yw hwn Roes ein hardderchog frenin ger ein bron: Fy meddwl yw, y dylem gym'ryd pwyll, A dwys ystyried hefyd mewn gwaed oer (Pe mewn gwaed oer y byddai'n bosibl bod Yn nghanol fflamau'r eirias danllyd hon), Rhag ini ruthro eto mewn rhyw nwyd, A thynu arnom fwy o warth na chynt; A chael drachefn ein gyru fel o'r blaen I ffoi mewn c'wilydd wedi colli'r dydd. Yr amryfusedd olaf fyddai'n fwy A gwaeth na'r cyntaf; felly, byddai'n gwarth A'n gofid ni, a mwy llawenydd nef; A mwy anrhydedd a ennillai Iob. Sarhad a cholled uffern felly'n wir A fyddai'n fawr, a'r canlyniadau'n fwy Dinystriol nag gall neb ddyfalu 'nawr. Herwydd pa ham, fy nghynghor i yw hyn, In' fod yn llonydd—gadael iddo ef, A gochel rhoddi'n hunain mwyach yn Agored i'r fath aflwydd a sarhad; </poem><noinclude>{{Div end}}</noinclude> thnd6l689daydtglzxpyeavpzgd1mza 104 85010 164949 2026-05-17T17:51:33Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 164949 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> Ac ymfoddloni ar yr hyn y sydd O feddiant genym eisoes yn y byd, Ac arfer ein doethineb a'n holl rym, I gadw hwnw oreu gallom ni. Ac hefyd {{bar|3}}" "Taw!—Dyna ddigon!" ebe Satan, "Taw! Ti ysbryd diog, ofnus, meddal, llwfr, Diegni, llonydd, marwaidd, isel fryd! Diog a llonydd oeddyt ti erioed. Pan sefais i i fyny yn y nef, I ddadleu tros iawnderau'n natur ni, Gan gyhwfanu 'nghyfer gorsedd Duw, Fy maner hon, i herio'i allu ef I ddyfod allan yn ein herbyn ni:— Yn nydd y frwydr, beth a wnaethost ti, Ond ceisio llechu'n un o dyrau'r nef, Gan feddwl aros hyd nes gwelit pwy A fyddai trechaf yn yr ymdrech hon: Meddylit yna lechian allan, ac Ymuno gyda'r blaid ennillai'r dydd. Ac am dy ddiogi, a dy ysbryd llwfr, Ys da rwy'n cofio, damniwyd ti o nef. Ni raid i uffern ddiolch dim i ti Am ddim o werth a wnaethost trosti 'rioed; 'Ti wnaethost d' oreu i'm darbwyllo i I beidio myned i Ardd Eden gynt, A bod yn dawel yn y fangre hon, A gadael heibio geisio hudo dyn I anufudd—dod; a phe ar dy lais Y gwnaethwn wrandaw, oni weli mai Amddifad heddyw fuasai 'm coron i O'r penaf berl, a'r gwerthfawrocaf fedd. Pan fyddo galwad i fyn'd allan ar Anturiaeth fyddo'n gofyn dewrder ac Ymroddiad i'w chyflawnu,'r olaf oll Bob amser fyddi di, a'r cyntaf oll I siarad, ac i ddweyd dy farn ar bwnc, Fel codaist heddyw ar yr achos hwn. </poem><noinclude>{{Div end}}</noinclude> 8q2tymqn40g06eq2me08se5ef0yi3c8 104 85011 164950 2026-05-17T17:51:58Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 164950 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> Mi fynwn iti o hyn allan fod Mor barod, mor awyddus at dy waith, Ag wyt i siarad ac i ddadleu o hyd; Neu ynte dewi, a bod yn ddystaw byth. Ymwâd â'r enw o fod yn gythraul, neu Ymddyga yn deilwng o yr enw hwn; A bydd gythreulig mewn gwirionedd mwy, Ac nid mewn enw'n unig, ac mewn rhith. Neu ynte d'wedaf iti beth a wnai— Dos ymaith, os gâd diogi iti fyn'd, A bydd dywysog dynion diog, llwfr, Rhai garant fyw yn llonydd fel dy hun, A threfna ryw fân ddrygau iddynt hwy I'w gwneyd, heb raid i ti na hwythau chwaith Anturio, na llafurio i'w cwblhau. Dos, bellach! Dos {{bar|3}}" Ymgiliai Asmodeus ar hyny, gan Lechu tu ol i orsedd Satan draw, A dystaw sibrwd ynddo'i hun fel hyn:— "Iawn ydyw 'tad y celwydd,' arnat ti Yn enw—wyt yn ateb iddo ef. Pe gwir mai am fy niogi demnid fi, Ai nid dy falchder a dy gelwydd fu Dy ddamnedigaeth dithau? A pha fwy Anrhydedd haeddai bradwr balch, trahaus, Celwyddog ysbryd megys ti dy hun, Na rhyw un diog, fel y gelwi fi ? Ond celwydd dd'wedi, 'nol dy arfer, ti Gyndad y celwydd—haeraf hyn, fy mod Yn gystal cythraul a thydi bob dydd; Ond llawer callach, fel cei eto wel'd. Ymffrosti yn dy fuddugoliaeth gynt Ar ddyn yn Eden, pan yr hudaist ef I goelio 'th gelwydd, ac anghredu Duw; Ond os nad wyf yn camgymmeryd, try Y fuddugoliaeth hono eto'n fwy O warth i ti na'th draha yn y nef. Can's o'r dydd hwnw allan, uwch dy ben </poem><noinclude>{{Div end}}</noinclude> sxgo013ey5gtk7aklne3nj6o46q79bu 104 85012 164951 2026-05-17T19:33:13Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 164951 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> Y croga megys cwmwl llawn o wefr Dialedd tanllyd—y bygythiad trwm O'Had y wraig'—o'r hwn, ryw ddydd a ddaw, Y saetha taranfolltau ar dy siol; A phrofi gai mai'n llawer iawn rhy ddrud Y prynaist berl dysgleiria 'th goron, fel Yr haeri di, trwy dwyll yn Eden gynt. Cei wel'd a phrofi y buasai'n well It' wrandaw ar fy llais a'm cynghor i, A bod yn llonydd—peidio ail gyffroi Yr Hollalluog i ddigofaint mwy, A pheri iddo gau ei ddwrn, a rhoi Ail ddyrnod iti, trymach nag o'r blaen. Oni bai mai casach genyf Dduw a dyn Na thi, er cased wyt, mi garwn wel'd Dy ben, dan sangiad 'Had y wraig,' yn friw; Ac agos na ddymunwn weled Iob Yn bwrw careg eto i'th dalcen balch, Os cynnyg ail ymosod arno wnai. Os felly gwnai, mae'n sicr mai felly fydd." Tra Asmodeus fel yna'n bwrw'i lid Tu ol i orsedd Satan, wrtho'i hun, 'Roedd Mammon gyfrwys, yntau'n traethu'i farn Ger bron y cynghor. Meddai ef fel hyn:— "O Satan, frenin mawr! bydd di fyw byth, A'th orsedd byth yn gadarn, gadarn boed; A sicrhäer dy lywodraeth di, Ac ar d' amcanion bydded llwydd didranc! Fy meddwl ar y pwnc dan sylw yw, Na ddylem ddim petruso moment ar Y cwestiwn, p'un ai ail ymosod ar Iob, ynte peidio, fyddai doethaf in'. Ni ddylem, meddaf—dyna 'm meddwl i— Betruso dim, na gorphwys dim ychwaith, Nes dial y trychineb a'r sarhad A daflwyd arnom gan y gŵr o Us. Mae'n rhaid amddiffyn bri y faner ddu, Ac enw ac anrhydedd uffern fawr, </poem><noinclude>{{Div end}}</noinclude> bgg0u3rla3u34b74nb1lp33xe1sixgy 104 85013 164952 2026-05-17T19:35:45Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 164952 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> A throi buddugol gerddi engyl nef Yn chwerw dristwch ac wylofain prudd: Mae adsain eu goroian hwy'n y nef, Yn disgyn ar fy nghlust y fynyd hon; Ac ni bydd diwedd i'w llawenydd hwy, Hyd nes y byddo ini dalu'n ol, A chladdu'n gwarth mewn buddugoliaeth fwy. Ond am y llwybr goreu i fyn'd o gylch Y gorchwyl hwn, a'r modd tebycaf i'w Effeithiol ddwyn i ben, gwell gwyddost ti, O Satan frenin! na nyni'n ddiau. Ond meddwl 'roeddwn i ryw beth fel hyn:— I un o honom fyn'd at Zimraim, Tywysog tir Caldea—arall i Ymwel'd â Sepho, penaeth Seba—ac Eu hannog hwy i fyn'd at benaeth Seir, Sef Iob, a chynnyg adfer iddo'n ol Yr oll o'i olud ladratesid gan Eu deiliaid hwy oddi arno'r dydd o'r blaen; A chynnyg hefyd iddo lawer iawn O aur ac arian, i'w ddyhuddo ef Am y sarhad a'r golled gawsai; ond Yn unig ar yr ammod iddo wneyd A hwy gyfammod sicr, a chynghrair hedd; A thyngu er cadarnhau'r cyfammod hwn, Yn enw Bel, a Nebo, 'u duwiau hwy, Pe gwnelai hyny, byddai cystal llawn I'n pwrpas ni, a phe melldithiai Dduw. A chredu'r wyf, pe'r brofedigaeth hon A roi'd o'i flaen, y syrthiai yn y fagl. Mor belled hyd yn hyn ag gellais i Adnabod c'lonau meibion dynion, mae Gan wen y byd a'i lwydd ddylanwad mwy A chryfach arnynt hwy nag fedd ei wg A'i adfyd; ac mai haws eu hudo â'r naill I ddrwg a phechod, nag eu gyru â'r llall." "Ha! Mammon, Mammon!" ebe Satan, " mae Pob gair a dd'wedaist heddyw'n deilwng o </poem><noinclude>{{Div end}}</noinclude> pn0fbsrogd99sz10t6o6rk462fqwr19 104 85014 164953 2026-05-17T19:38:19Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 164953 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> Dy enw a dy ysbryd di erioed. Mae genyt ffydd a chred ddiysgog yn Nylanwad aur ac arian—golud byd I hudo a maglu dynion i bob drwg. 'Run ffordd sydd genyt ti i faglu pawb, A'u hudo ar gyfeiliorn, ac i wae:— ''Aur, arian, golud, elw, parch,'' a ''bri,'' A fynit osod o flaen pawb'r un wedd: 'Rwy'n addef hyn, mai mewn cant namyn un O amgylchiadau y gellit lwyddo'n wir, Gan mor dueddol ydyw calon dyn I garu hwnw—'r melyn glai, sef aur. Ond gwyddost fod eithriadau i'r rheol hon, Ac eithriad iddi'n ddiau ydyw Iob. Pe ar ei olud buasai'i galon ef, Rhegasai gyneu, pan y collai'r oll; A chan na regai wedi colli'r cwbl, Ni thyngai'n enw Bel a Nebo chwaith, Er mwyn cael eto'r cwbl a gollai'n ol. Ti weli, Mammon, nad ar olud mae Ei galon ef, nac ar ei blant ychwaith; Mae gwraidd ei grefydd rhaid im' addef hyn— Yn ddyfnach nag y tybiais i eu bod. Ond eto, nid wy'n digaloni dim Nad allaf gloddio tanynt cyn bo hir; Nid ydynt ddyfnach—credu 'rwyf yn gryf— Na'i groen a'i gnawd, ond mynaf wybod p'un. Ond eto'r wyf yn cym'radwyo'n fawr, Dy wrolfrydedd a'th eiddigedd di, Tros achos ac anrhydedd uffern, fel Na fynit ddigaloni a llwfrhau, Er gorfod ini unwaith gilio'n ol: Ond adnewyddu'r ymdrech a'i pharhau, Nes ennill coron buddugoliaeth lawn. Hyderaf nad oes un o honoch oll Yn anghytuno'n hyn a Mammon ddewr, Oddigerth Asmodeus—I b'le'r aeth O?— Ha! gwelaf ef yn llechu o'r tu cefn I'm gorsedd i, i sori wrtho'i hun. </poem><noinclude>{{Div end}}</noinclude> gtt9jj7f8ii3pgxys7c89ygz432rdv2 104 85015 164954 2026-05-17T19:39:42Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 164954 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> Wel, gadewch iddo; arnaf fi gwrandewch; Mi hoffwn i chwi wneyd a alloch oll, I ysbrydoli dynion yn mhob man, Ag ysbrydoliaeth cynghor Mammon gall: A llenwi fel chwysigen lawn o wynt, Bob calon ddynol hyd y dalio hi Ag hunanoldeb, uchelfrydedd, ac Annioddefgarwch, dialfrydig, nwyd,— Yr ysbryd losgo mewn cynddaredd, dan Yr hyn ystyrio yn sarhad i'w fri. Fe dyf oddiar y gwreiddiau hyn bob drwg— Ymryson, a chynhenau, terfysg, llid, Ymddial, a rhyfeloedd yn barhaus Rhwng gwlad a gwlad; nes llenwi'r ddaiar â Chelanedd, ac a thrais, fel byddo'i drych Yn bleser i ni edrych arno ef; A gwel'd ein delw ynddo, a phob un O feibion dynion megys cythraul bach Mewn cnawd. Bydd felly ein llywodraeth ni Mewn rhwysg a llwyddiant ar y ddaiar mwy. Bygythiai 'm gelyn gynt, gwnai Had y Wraig Ysigo 'm pen ryw bryd; ond mi nid wyf Yn prisio am dano, nac yn ofni dim. Ysigo 'mhen a raid arwyddocau Dinystrio fy llywodraeth yn y byd, Os oes rhyw ystyr hefyd iddo ef. Ac felly, rhaid i hwnw, Had y Wraig, Gyhoeddi egwyddorion hollol groes I'r eiddof fi, a chroes i natur dyn; Rhaid iddo ddysgu dynion oddef cam, A phob sarhad yn dawel a digwyn; A thalu da am ddrwg, a serch am gâs. Pan welwyf finnau'r egwyddorion hyn Yn ennill tir, a llwyddo yn y byd, Bydd hyny'n wir i mi'n ysigiad pen; Ond hyn ni welaf fi na chwithau byth. Rhyw orchest fwy nag wnaeth y nef erioed, Fydd dysgu dyn i 'mostwng i'r fath ddeddf: Os hawdd y gellais i yn Eden gynt, </poem><noinclude>{{Div end}}</noinclude> h1mbhg0q5xmxfdxgswfjuzs2x6ttgtw 104 85016 164955 2026-05-17T19:42:25Z AlwynapHuw 1710 /* Heb ei brawfddarllen eto */ Dechrau tudalen newydd gyda " I hudo'r cyntaf ddyn i dori'r ddeddf A rwymai'i galon ef wrth orsedd Duw, A gwneuthur megys Duw o hono'i hun, A bod yn annibynol Arglwydd ar Y ddaear fawr, a'i chreaduriaid oll; 'R oedd genyf fantais fawr i wneuthur hyn, Fel gellwch weled. Fe ymddengys i Greadur yn ddymunol iawn i fod Yn dduw, yn arglwydd annibynol, a Bod megys yn ganolbwnc iddo'i hun; A phob awdurdod felly yn ei law. Ond caffael ganddo 'mwadu ag e''i hun... 164955 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AlwynapHuw" /></noinclude> I hudo'r cyntaf ddyn i dori'r ddeddf A rwymai'i galon ef wrth orsedd Duw, A gwneuthur megys Duw o hono'i hun, A bod yn annibynol Arglwydd ar Y ddaear fawr, a'i chreaduriaid oll; 'R oedd genyf fantais fawr i wneuthur hyn, Fel gellwch weled. Fe ymddengys i Greadur yn ddymunol iawn i fod Yn dduw, yn arglwydd annibynol, a Bod megys yn ganolbwnc iddo'i hun; A phob awdurdod felly yn ei law. Ond caffael ganddo 'mwadu ag e''i hun, A goddef anfri, heb roi sen am sen; A gwrthwynebu drwg trwy wneuthur da, Sydd yn beth arall hollol, ac yn beth Na wnaf fi byth, ac na wna dyn ychwaith. A heriaf hwnw, Had y Wraig, os gall, Pwy bynag yw, a pha bryd bynag daw— Os gall, gosoded deyrnas yn y byd, A llywodraethed feibion dynion ar Yr egwyddorion annaturiol hyn. Nes gwnelo hyn, dïogel yw fy mhen, A chwbl gadarn yw 'm gorseddfainc hon." "Y ffwl!" ebe Asmodeus ynddo'i hun, "Ti ge'st ar faes y frwydr heddyw brawf O allu'r nef i godi a nerthu dyn I weithio'r egwyddorion yna oll Mewn ymarferiad allan yn eu grym. Gwnaeth Iob yn llawer mwy nag Adda gynt Yn ei berffeithrwydd; ac yn fwy na thi A'th holl ddichellion a'th ddyfeisiau i gyd. Y gallu hwnw a adferodd un, Mae'n gasgliad teg, a hawdd i bawb ei wel'd, Y dichon adfer mil, a myrdd, a mwy,— Y byd i gyd, mor hawdd ag adfer un. Ond nid mor ddall ag gallem dybio wyd; Ac nid mor ddeillion ydym ninnau chwaith, Ag tybit tithau'n bod, pan ydwyt yn Q Ymdrechu'n twyllo gyda geiriau gwag, I gredu bod d' orseddfainc di uwchlaw Pob perygl dadymchweliad bellach byth: Pan mewn gwirionedd, ofn a barai it' Lefaru fel y gwnaethost ti yn awr. Fe suddodd hen fygythiad Eden gynt, Fel saeth adfachog i dy galon, do; Ac onide, ni chlywsit di yn son Am dano air ar yr amgylchiad hwn. Mae gwaed y clwyf roes hwnw i dy fron, Yn nawsio allan'n awr ac eilwaith, pan Daw rhyw amgylchiad i'w gyffyrddyd ef, Fel heddyw yn amgylchiad Ioby bu. Ac mor ddolurus ydyw'r archoll hwn, Fel y llesmeiriaist pan gyffyrddwyd ef! Nid oedd yr hyn a brofaist heddyw ond Rhyw ernes fechan o yr hyn y sydd Yn d'aros di, a ninnau i'th ganlyn oll, O ddinystr, o gywilydd, gwarth, a gwae; A hyn nis gelli ei guddio rhagom ni, Na'i guddio rhagot ti dy hunan chwaith." Fel yna Asmodeus:—ac yr un pryd, 'R oedd Satan yntau'n traethu'i gynllun ef, I ail ymosod ar, a threchu Iob. "Fel hyn, fy ngweision," ebe ef, " y gwnaf:— Y seithfed dydd, ymgynnull meibion Duw, I gydymddangos ger ei orsedd ef: Af finnau hefyd yno yn eu plith, Mor hyf a hoew ag yr aethum gynt: Ac odid na edliwia Iôr i mi Fy methiant gyda Iob y dydd o'r blaen: A heriaf finnau ef i wneyd un prawf Yn ychwanegol eto arno ef. Nad oedd ei waith yn moli fel y gwnai,— Yn lle melldithio, ddim ond profi'i fod Yn llawn o hunanoldeb, nid o ras. Gan iddo ddianc yn groen iach ei hun, Yn nydd y dystryw, ef ni phrisiai ddim Am olud, nac am blant, dim oll, na neb, Ond os cyffyrdda ef a'i groen a'i gnawd, Cä wel'd yn fuan, fuan, yn ddiau, Mai yn ei groen a'i gnawd mae'i grefydd oll, Ac mai'i felldithio yn ei wyneb wna. Os gwrthyd ef gydsynio i wneyd y prawf Hwn arno, yna, honaf fi fy mod Yn gwbl hollol wedi cario'r dydd; Gan y bydd hyny yn eglur brofi hyn— Y gwyddai Duw ei hun yn eithaf da, Na ddaliai'i grefydd brawf o'r natur hwn; O herwydd hyny y gommeddai wneyd. Ond os efe a'i dyd ef yn fy llaw I unwaith eto i'w gystuddio ef, Bydd gwae i'w esgyrn, ac i'w groen a'i gnawd; Mi gasglaf hadau pob afiechyd blin, A haint, a phla, a dolur, sydd yn bod; A berwaf hwynt yn nghyd i'w gwneyd yn drwyth Wenwynig gref, i'w thywallt am ei ben, Nes bo'n gornwydydd llidiog trosto oll, O'i goryn hyd ei sawdl, a llosgfëydd A gwewyr tost yn treiddio trwyddo i gyd. Holl lestri'i gyfansoddiad wnaf yn llawn, Bob un hyd at yr ymyl o ddirboen; Ei ferwi wnaf mewn gofid ac mewn ing, Nes cynddeiriogi'i enaid ynddo ef, I ladd ei hunan a melldithio Duw. "Yn awr, fy ngweision, beth dybygech chwi O'r cynllun hwn a ddodais ger eich bron?" "Rwy'n codi eto," ebe Mammon gall, "I dynu fy nghynnygiad i yn ol; Mae'n harglwydd frenin Satan wedi'm llwyr Foddloni, mai ei gynllun ef yn wir Yw'r goreu o lawer iawn; a'r goreu oll A ellid byth ddyfeisio; ac nid oes Gan hyny angen am gynllunio mwy. Y fath gynlluniad,'n ol fy meddwl i,<noinclude></noinclude> 3dl1b9rifcqs8htzhhgubjii1998rp8 164956 164955 2026-05-17T19:42:52Z AlwynapHuw 1710 164956 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AlwynapHuw" /></noinclude> I hudo'r cyntaf ddyn i dori'r ddeddf A rwymai'i galon ef wrth orsedd Duw, A gwneuthur megys Duw o hono'i hun, A bod yn annibynol Arglwydd ar Y ddaear fawr, a'i chreaduriaid oll; 'R oedd genyf fantais fawr i wneuthur hyn, Fel gellwch weled. Fe ymddengys i Greadur yn ddymunol iawn i fod Yn dduw, yn arglwydd annibynol, a Bod megys yn ganolbwnc iddo'i hun; A phob awdurdod felly yn ei law. Ond caffael ganddo 'mwadu ag e''i hun, A goddef anfri, heb roi sen am sen; A gwrthwynebu drwg trwy wneuthur da, Sydd yn beth arall hollol, ac yn beth Na wnaf fi byth, ac na wna dyn ychwaith. A heriaf hwnw, Had y Wraig, os gall, Pwy bynag yw, a pha bryd bynag daw— Os gall, gosoded deyrnas yn y byd, A llywodraethed feibion dynion ar Yr egwyddorion annaturiol hyn. Nes gwnelo hyn, dïogel yw fy mhen, A chwbl gadarn yw 'm gorseddfainc hon." "Y ffwl!" ebe Asmodeus ynddo'i hun, "Ti ge'st ar faes y frwydr heddyw brawf O allu'r nef i godi a nerthu dyn I weithio'r egwyddorion yna oll Mewn ymarferiad allan yn eu grym. Gwnaeth Iob yn llawer mwy nag Adda gynt Yn ei berffeithrwydd; ac yn fwy na thi A'th holl ddichellion a'th ddyfeisiau i gyd. Y gallu hwnw a adferodd un, Mae'n gasgliad teg, a hawdd i bawb ei wel'd, Y dichon adfer mil, a myrdd, a mwy,— Y byd i gyd, mor hawdd ag adfer un. Ond nid mor ddall ag gallem dybio wyd; Ac nid mor ddeillion ydym ninnau chwaith, Ag tybit tithau'n bod, pan ydwyt yn<noinclude></noinclude> tg36yuu5iisoqa9t3e6r6in1yelvibp 164959 164956 2026-05-17T19:44:04Z AlwynapHuw 1710 164959 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> I hudo'r cyntaf ddyn i dori'r ddeddf A rwymai'i galon ef wrth orsedd Duw, A gwneuthur megys Duw o hono'i hun, A bod yn annibynol Arglwydd ar Y ddaear fawr, a'i chreaduriaid oll; 'R oedd genyf fantais fawr i wneuthur hyn, Fel gellwch weled. Fe ymddengys i Greadur yn ddymunol iawn i fod Yn dduw, yn arglwydd annibynol, a Bod megys yn ganolbwnc iddo'i hun; A phob awdurdod felly yn ei law. Ond caffael ganddo 'mwadu ag e''i hun, A goddef anfri, heb roi sen am sen; A gwrthwynebu drwg trwy wneuthur da, Sydd yn beth arall hollol, ac yn beth Na wnaf fi byth, ac na wna dyn ychwaith. A heriaf hwnw, Had y Wraig, os gall, Pwy bynag yw, a pha bryd bynag daw— Os gall, gosoded deyrnas yn y byd, A llywodraethed feibion dynion ar Yr egwyddorion annaturiol hyn. Nes gwnelo hyn, dïogel yw fy mhen, A chwbl gadarn yw 'm gorseddfainc hon." "Y ffwl!" ebe Asmodeus ynddo'i hun, "Ti ge'st ar faes y frwydr heddyw brawf O allu'r nef i godi a nerthu dyn I weithio'r egwyddorion yna oll Mewn ymarferiad allan yn eu grym. Gwnaeth Iob yn llawer mwy nag Adda gynt Yn ei berffeithrwydd; ac yn fwy na thi A'th holl ddichellion a'th ddyfeisiau i gyd. Y gallu hwnw a adferodd un, Mae'n gasgliad teg, a hawdd i bawb ei wel'd, Y dichon adfer mil, a myrdd, a mwy,— Y byd i gyd, mor hawdd ag adfer un. Ond nid mor ddall ag gallem dybio wyd; Ac nid mor ddeillion ydym ninnau chwaith, Ag tybit tithau'n bod, pan ydwyt yn<noinclude></noinclude> f2j1uqnnjmcp3s9r7jb5f65kfri87ho 164962 164959 2026-05-17T19:45:19Z AlwynapHuw 1710 /* Darllenwyd y proflenni */ 164962 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> I hudo'r cyntaf ddyn i dori'r ddeddf A rwymai'i galon ef wrth orsedd Duw, A gwneuthur megys Duw o hono'i hun, A bod yn annibynol Arglwydd ar Y ddaear fawr, a'i chreaduriaid oll; 'R oedd genyf fantais fawr i wneuthur hyn, Fel gellwch weled. Fe ymddengys i Greadur yn ddymunol iawn i fod Yn dduw, yn arglwydd annibynol, a Bod megys yn ganolbwnc iddo'i hun; A phob awdurdod felly yn ei law. Ond caffael ganddo 'mwadu ag e''i hun, A goddef anfri, heb roi sen am sen; A gwrthwynebu drwg trwy wneuthur da, Sydd yn beth arall hollol, ac yn beth Na wnaf fi byth, ac na wna dyn ychwaith. A heriaf hwnw, Had y Wraig, os gall, Pwy bynag yw, a pha bryd bynag daw— Os gall, gosoded deyrnas yn y byd, A llywodraethed feibion dynion ar Yr egwyddorion annaturiol hyn. Nes gwnelo hyn, dïogel yw fy mhen, A chwbl gadarn yw 'm gorseddfainc hon." "Y ffwl!" ebe Asmodeus ynddo'i hun, "Ti ge'st ar faes y frwydr heddyw brawf O allu'r nef i godi a nerthu dyn I weithio'r egwyddorion yna oll Mewn ymarferiad allan yn eu grym. Gwnaeth Iob yn llawer mwy nag Adda gynt Yn ei berffeithrwydd; ac yn fwy na thi A'th holl ddichellion a'th ddyfeisiau i gyd. Y gallu hwnw a adferodd un, Mae'n gasgliad teg, a hawdd i bawb ei wel'd, Y dichon adfer mil, a myrdd, a mwy,— Y byd i gyd, mor hawdd ag adfer un. Ond nid mor ddall ag gallem dybio wyd; Ac nid mor ddeillion ydym ninnau chwaith, Ag tybit tithau'n bod, pan ydwyt yn </poem><noinclude>{{Div end}}</noinclude> 3t4jupmm464mnd4kdhfimia5y4fd2ts 104 85017 164957 2026-05-17T19:43:30Z AlwynapHuw 1710 /* Heb ei brawfddarllen eto */ Dechrau tudalen newydd gyda "Ymdrechu'n twyllo gyda geiriau gwag, I gredu bod d' orseddfainc di uwchlaw Pob perygl dadymchweliad bellach byth: Pan mewn gwirionedd, ofn a barai it' Lefaru fel y gwnaethost ti yn awr. Fe suddodd hen fygythiad Eden gynt, Fel saeth adfachog i dy galon, do; Ac onide, ni chlywsit di yn son Am dano air ar yr amgylchiad hwn. Mae gwaed y clwyf roes hwnw i dy fron, Yn nawsio allan'n awr ac eilwaith, pan Daw rhyw amgylchiad i'w g... 164957 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AlwynapHuw" /></noinclude>Ymdrechu'n twyllo gyda geiriau gwag, I gredu bod d' orseddfainc di uwchlaw Pob perygl dadymchweliad bellach byth: Pan mewn gwirionedd, ofn a barai it' Lefaru fel y gwnaethost ti yn awr. Fe suddodd hen fygythiad Eden gynt, Fel saeth adfachog i dy galon, do; Ac onide, ni chlywsit di yn son Am dano air ar yr amgylchiad hwn. Mae gwaed y clwyf roes hwnw i dy fron, Yn nawsio allan'n awr ac eilwaith, pan Daw rhyw amgylchiad i'w gyffyrddyd ef, Fel heddyw yn amgylchiad Ioby bu. Ac mor ddolurus ydyw'r archoll hwn, Fel y llesmeiriaist pan gyffyrddwyd ef! Nid oedd yr hyn a brofaist heddyw ond Rhyw ernes fechan o yr hyn y sydd Yn d'aros di, a ninnau i'th ganlyn oll, O ddinystr, o gywilydd, gwarth, a gwae; A hyn nis gelli ei guddio rhagom ni, Na'i guddio rhagot ti dy hunan chwaith." Fel yna Asmodeus:—ac yr un pryd, 'R oedd Satan yntau'n traethu'i gynllun ef, I ail ymosod ar, a threchu Iob. "Fel hyn, fy ngweision," ebe ef, " y gwnaf:— Y seithfed dydd, ymgynnull meibion Duw, I gydymddangos ger ei orsedd ef: Af finnau hefyd yno yn eu plith, Mor hyf a hoew ag yr aethum gynt: Ac odid na edliwia Iôr i mi Fy methiant gyda Iob y dydd o'r blaen: A heriaf finnau ef i wneyd un prawf Yn ychwanegol eto arno ef. Nad oedd ei waith yn moli fel y gwnai,— Yn lle melldithio, ddim ond profi'i fod Yn llawn o hunanoldeb, nid o ras. Gan iddo ddianc yn groen iach ei hun, Yn nydd y dystryw, ef ni phrisiai ddim<noinclude></noinclude> 31xx1rclybjyg3x72xapmkykgq4sy90 164960 164957 2026-05-17T19:44:19Z AlwynapHuw 1710 164960 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> Ymdrechu'n twyllo gyda geiriau gwag, I gredu bod d' orseddfainc di uwchlaw Pob perygl dadymchweliad bellach byth: Pan mewn gwirionedd, ofn a barai it' Lefaru fel y gwnaethost ti yn awr. Fe suddodd hen fygythiad Eden gynt, Fel saeth adfachog i dy galon, do; Ac onide, ni chlywsit di yn son Am dano air ar yr amgylchiad hwn. Mae gwaed y clwyf roes hwnw i dy fron, Yn nawsio allan'n awr ac eilwaith, pan Daw rhyw amgylchiad i'w gyffyrddyd ef, Fel heddyw yn amgylchiad Ioby bu. Ac mor ddolurus ydyw'r archoll hwn, Fel y llesmeiriaist pan gyffyrddwyd ef! Nid oedd yr hyn a brofaist heddyw ond Rhyw ernes fechan o yr hyn y sydd Yn d'aros di, a ninnau i'th ganlyn oll, O ddinystr, o gywilydd, gwarth, a gwae; A hyn nis gelli ei guddio rhagom ni, Na'i guddio rhagot ti dy hunan chwaith." Fel yna Asmodeus:—ac yr un pryd, 'R oedd Satan yntau'n traethu'i gynllun ef, I ail ymosod ar, a threchu Iob. "Fel hyn, fy ngweision," ebe ef, " y gwnaf:— Y seithfed dydd, ymgynnull meibion Duw, I gydymddangos ger ei orsedd ef: Af finnau hefyd yno yn eu plith, Mor hyf a hoew ag yr aethum gynt: Ac odid na edliwia Iôr i mi Fy methiant gyda Iob y dydd o'r blaen: A heriaf finnau ef i wneyd un prawf Yn ychwanegol eto arno ef. Nad oedd ei waith yn moli fel y gwnai,— Yn lle melldithio, ddim ond profi'i fod Yn llawn o hunanoldeb, nid o ras. Gan iddo ddianc yn groen iach ei hun, Yn nydd y dystryw, ef ni phrisiai ddim<noinclude></noinclude> 9ceshqqesre1ii5um386nbuskzrgq4j 164963 164960 2026-05-17T19:45:38Z AlwynapHuw 1710 /* Darllenwyd y proflenni */ 164963 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> Ymdrechu'n twyllo gyda geiriau gwag, I gredu bod d' orseddfainc di uwchlaw Pob perygl dadymchweliad bellach byth: Pan mewn gwirionedd, ofn a barai it' Lefaru fel y gwnaethost ti yn awr. Fe suddodd hen fygythiad Eden gynt, Fel saeth adfachog i dy galon, do; Ac onide, ni chlywsit di yn son Am dano air ar yr amgylchiad hwn. Mae gwaed y clwyf roes hwnw i dy fron, Yn nawsio allan'n awr ac eilwaith, pan Daw rhyw amgylchiad i'w gyffyrddyd ef, Fel heddyw yn amgylchiad Ioby bu. Ac mor ddolurus ydyw'r archoll hwn, Fel y llesmeiriaist pan gyffyrddwyd ef! Nid oedd yr hyn a brofaist heddyw ond Rhyw ernes fechan o yr hyn y sydd Yn d'aros di, a ninnau i'th ganlyn oll, O ddinystr, o gywilydd, gwarth, a gwae; A hyn nis gelli ei guddio rhagom ni, Na'i guddio rhagot ti dy hunan chwaith." Fel yna Asmodeus:—ac yr un pryd, 'R oedd Satan yntau'n traethu'i gynllun ef, I ail ymosod ar, a threchu Iob. "Fel hyn, fy ngweision," ebe ef, " y gwnaf:— Y seithfed dydd, ymgynnull meibion Duw, I gydymddangos ger ei orsedd ef: Af finnau hefyd yno yn eu plith, Mor hyf a hoew ag yr aethum gynt: Ac odid na edliwia Iôr i mi Fy methiant gyda Iob y dydd o'r blaen: A heriaf finnau ef i wneyd un prawf Yn ychwanegol eto arno ef. Nad oedd ei waith yn moli fel y gwnai,— Yn lle melldithio, ddim ond profi'i fod Yn llawn o hunanoldeb, nid o ras. Gan iddo ddianc yn groen iach ei hun, Yn nydd y dystryw, ef ni phrisiai ddim </poem><noinclude>{{Div end}}</noinclude> 9s1yypllpkql6on7xs6go877ftqe7by 104 85018 164958 2026-05-17T19:43:40Z AlwynapHuw 1710 /* Heb ei brawfddarllen eto */ Dechrau tudalen newydd gyda "Am olud, nac am blant, dim oll, na neb, Ond os cyffyrdda ef a'i groen a'i gnawd, Cä wel'd yn fuan, fuan, yn ddiau, Mai yn ei groen a'i gnawd mae'i grefydd oll, Ac mai'i felldithio yn ei wyneb wna. Os gwrthyd ef gydsynio i wneyd y prawf Hwn arno, yna, honaf fi fy mod Yn gwbl hollol wedi cario'r dydd; Gan y bydd hyny yn eglur brofi hyn— Y gwyddai Duw ei hun yn eithaf da, Na ddaliai'i grefydd brawf o'r natur hwn; O herwydd hyn... 164958 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AlwynapHuw" /></noinclude>Am olud, nac am blant, dim oll, na neb, Ond os cyffyrdda ef a'i groen a'i gnawd, Cä wel'd yn fuan, fuan, yn ddiau, Mai yn ei groen a'i gnawd mae'i grefydd oll, Ac mai'i felldithio yn ei wyneb wna. Os gwrthyd ef gydsynio i wneyd y prawf Hwn arno, yna, honaf fi fy mod Yn gwbl hollol wedi cario'r dydd; Gan y bydd hyny yn eglur brofi hyn— Y gwyddai Duw ei hun yn eithaf da, Na ddaliai'i grefydd brawf o'r natur hwn; O herwydd hyny y gommeddai wneyd. Ond os efe a'i dyd ef yn fy llaw I unwaith eto i'w gystuddio ef, Bydd gwae i'w esgyrn, ac i'w groen a'i gnawd; Mi gasglaf hadau pob afiechyd blin, A haint, a phla, a dolur, sydd yn bod; A berwaf hwynt yn nghyd i'w gwneyd yn drwyth Wenwynig gref, i'w thywallt am ei ben, Nes bo'n gornwydydd llidiog trosto oll, O'i goryn hyd ei sawdl, a llosgfëydd A gwewyr tost yn treiddio trwyddo i gyd. Holl lestri'i gyfansoddiad wnaf yn llawn, Bob un hyd at yr ymyl o ddirboen; Ei ferwi wnaf mewn gofid ac mewn ing, Nes cynddeiriogi'i enaid ynddo ef, I ladd ei hunan a melldithio Duw. "Yn awr, fy ngweision, beth dybygech chwi O'r cynllun hwn a ddodais ger eich bron?" "Rwy'n codi eto," ebe Mammon gall, "I dynu fy nghynnygiad i yn ol; Mae'n harglwydd frenin Satan wedi'm llwyr Foddloni, mai ei gynllun ef yn wir Yw'r goreu o lawer iawn; a'r goreu oll A ellid byth ddyfeisio; ac nid oes Gan hyny angen am gynllunio mwy. Y fath gynlluniad,'n ol fy meddwl i,<noinclude></noinclude> 0d071trlcxzkqo69n3miyt7xp2qt6g1 164961 164958 2026-05-17T19:44:54Z AlwynapHuw 1710 /* Darllenwyd y proflenni */ 164961 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> Am olud, nac am blant, dim oll, na neb, Ond os cyffyrdda ef a'i groen a'i gnawd, Cä wel'd yn fuan, fuan, yn ddiau, Mai yn ei groen a'i gnawd mae'i grefydd oll, Ac mai'i felldithio yn ei wyneb wna. Os gwrthyd ef gydsynio i wneyd y prawf Hwn arno, yna, honaf fi fy mod Yn gwbl hollol wedi cario'r dydd; Gan y bydd hyny yn eglur brofi hyn— Y gwyddai Duw ei hun yn eithaf da, Na ddaliai'i grefydd brawf o'r natur hwn; O herwydd hyny y gommeddai wneyd. Ond os efe a'i dyd ef yn fy llaw I unwaith eto i'w gystuddio ef, Bydd gwae i'w esgyrn, ac i'w groen a'i gnawd; Mi gasglaf hadau pob afiechyd blin, A haint, a phla, a dolur, sydd yn bod; A berwaf hwynt yn nghyd i'w gwneyd yn drwyth Wenwynig gref, i'w thywallt am ei ben, Nes bo'n gornwydydd llidiog trosto oll, O'i goryn hyd ei sawdl, a llosgfëydd A gwewyr tost yn treiddio trwyddo i gyd. Holl lestri'i gyfansoddiad wnaf yn llawn, Bob un hyd at yr ymyl o ddirboen; Ei ferwi wnaf mewn gofid ac mewn ing, Nes cynddeiriogi'i enaid ynddo ef, I ladd ei hunan a melldithio Duw. "Yn awr, fy ngweision, beth dybygech chwi O'r cynllun hwn a ddodais ger eich bron?" "Rwy'n codi eto," ebe Mammon gall, "I dynu fy nghynnygiad i yn ol; Mae'n harglwydd frenin Satan wedi'm llwyr Foddloni, mai ei gynllun ef yn wir Yw'r goreu o lawer iawn; a'r goreu oll A ellid byth ddyfeisio; ac nid oes Gan hyny angen am gynllunio mwy. Y fath gynlluniad,'n ol fy meddwl i, </poem><noinclude>{{Div end}}</noinclude> dl241q2zq1gf6m4otqu4od9z3s1c4u8 104 85019 164964 2026-05-17T19:48:28Z AlwynapHuw 1710 /* Darllenwyd y proflenni */ Dechrau tudalen newydd gyda "<poem> Ni ddichon fethu yn ei amcan ddim." A hyn, cytunai'r cynghor oll, a hwy Ar amnaid Satan, aethant bawb i'w fan. </poem> {{Div end}} <br> {{c|{{mawr|RHAN IV.}} {{bach|DEFNYDD. Meibion Duw yn dyfod i ymddangos ger ei fron—myrddiynau o angelion, ac yn eu plith ychydig o brynedigion oddi ar y ddaiar, yn ysgub blaenffrwyth cynhauaf mawr o waredigion. Satan yn ymdeithio tua'r cyfarfod, gan ymsynio pa un oedd oreu iddo, ai rhoddi i f... 164964 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> Ni ddichon fethu yn ei amcan ddim." A hyn, cytunai'r cynghor oll, a hwy Ar amnaid Satan, aethant bawb i'w fan. </poem> {{Div end}} <br> {{c|{{mawr|RHAN IV.}} {{bach|DEFNYDD. Meibion Duw yn dyfod i ymddangos ger ei fron—myrddiynau o angelion, ac yn eu plith ychydig o brynedigion oddi ar y ddaiar, yn ysgub blaenffrwyth cynhauaf mawr o waredigion. Satan yn ymdeithio tua'r cyfarfod, gan ymsynio pa un oedd oreu iddo, ai rhoddi i fyny yr ymdrech yn erbyn Iob, ai peidio—yn penderfynu gwneuthur ail gynnyg, ac yn ymddangos yn y cyfarfod, pan oedd angel a ddaethai y bore hwnw o wlad Us yn adrodd fel yr oedd Iob yn parhau yn ei berffeithrwydd—teimladau Satan ar yr achlysur—yr Arglwydd yn ei holi—ateb Satan—yn cael caniatâd eto i gystuddio Iob. Syndod y nefol deuluat yr oruchwyliaethyr Arglwydd yn eu dysgu i ymdawelu, ac yn addaw terfyniad dedwydd i'r amgylchiad—hwythau yn ymgrymu, ac yn addoli. Satan yn prysuro at dy Iob—yn cyfarfod â mintai o Edomiaid ar y ffordd, y rhaia adroddent wrth eu gilydd hanes trychineb a duwioldeb Iob—hyny yn ffyrnigo Satan yn fwy—efe yn codi cwmwl o niwl, ac yn marchogaeth ynddo at dy Iob, ac yn ei ganfod tan gysgod llwyn yn yr ardd yn cwyno ei ofid wrth Dduw—Satan, wrth ei glywed yn benditbio Duw drachefn, yn ymgynddeiriogi—. yn cymmysgu cyffaith gwenwynig â'r awyr, wrth anadlu yr hwn y mae Iob yn teimlo rhyw iasau dyeithrol yn myned trwyddo yn myned i'r ty—ei boen ddirfawr—ei wraig yn dychrynu—efe, gan ei ysfa boenus, yn myned allan ac yn eistedd yn y lludw—ei wraig, dan ddylanwad Satan, yn dyfod ato, ac yn ei gynghori i felldithio Duw, a marw—ateb Iob iddi—gorsyndod Satan wrth ei glywed—ei chwerwon fyfyrdodau—yn myned adref i annwn, ac yn adrodd fel buasai; ond nad oedd wedi rhoddi ei obaith i fyny na lwyddai—teimladau'r cynghor—Mammon—Asmodeus.}} <br> {{Center block/s}} <poem> Y DYDD nodedig ddaeth i feibion Duw I ddyfod i ymddangos ger ei fron; O holl daleithiau ei lywodraeth fawr, Ymgasglai'r etholedig deulu 'nghyd, Yn dorf aneirif ogoneddus iawn, Mewn gwisgoedd gwynion o sancteiddrwydd pur: Myrddiynau o fyrddiynau oedd eu rhif— Rhifedi nas gall neb ei rifo byth: Angelion, archangelion, sereiff, a Cherubiaid, thronau, arglwyddiaethau'r nef; </poem><noinclude>{{Div end}}</noinclude> 2fwhjle6zh82n8vtk3xftflpow90b1w 104 85020 164965 2026-05-17T19:55:05Z AlwynapHuw 1710 /* Heb ei brawfddarllen eto */ Dechrau tudalen newydd gyda " A phrynedigion, rai, o'n daiar ni, A welid yn eu plith, fel ysgub fach Cyhwfan blaenffrwyth y cynhauaf mawr A gasglai dwyfol ras trwy oesau'r byd. Y blaenaf yn y dyrfa fechan hon, Oedd Abel gyfiawn—cyntaf un erioed Brofasai angeu, ac a aethai i'r nef. 'Roedd Adda ac Efa, ein cynriaint ni, A'r pechaduriaid cyntaf, yno er Syrthio, wedi 'u codi, a'u cadw trwy Eu ffydd yn yr addewid—" Had y wraig.". 'Roedd yno un a dynai sylw... 164965 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AlwynapHuw" /></noinclude> A phrynedigion, rai, o'n daiar ni, A welid yn eu plith, fel ysgub fach Cyhwfan blaenffrwyth y cynhauaf mawr A gasglai dwyfol ras trwy oesau'r byd. Y blaenaf yn y dyrfa fechan hon, Oedd Abel gyfiawn—cyntaf un erioed Brofasai angeu, ac a aethai i'r nef. 'Roedd Adda ac Efa, ein cynriaint ni, A'r pechaduriaid cyntaf, yno er Syrthio, wedi 'u codi, a'u cadw trwy Eu ffydd yn yr addewid—" Had y wraig.". 'Roedd yno un a dynai sylw mwy Na'r lleill i gyd, sef Enoch, am ei fod Mewn ffurf a gwedd wahanol iddynt oll— Yr unig un mewn corff, yn mysg y llu Hwn o ysbrydion pur; a safai ef Yn anghraifft a chynddelw ger eu bron, O'r hyn a fydd y dorf brynedig oll Yn moreu'r adgyfodiad olaf, pan Mewn buddugoliaeth llyncir angeu'i hun; A'r hyn sydd farwol, gan y bywyd pur, Didrai, didranc, a geid trwy angeu'r groes. Ychydig nifer ydoedd gyda hyn Yn gwneyd i fyny gynnulleidfa'r saint; Hen batriarchiaid cyn y diluw, rai, A rhai ar ol y diluw—Abraham, Ac Isaac, Iacob, Ioseph—nifer fach, Yn ernes torf na ellir rifo byth. Arweiniai'r dyrfa fechan hon o saint Y gogoneddus lu o engyl glân, Yn y gwasanaeth o addoliad pur Gyflwynid ganddynt heddyw ar allor Duw. Cychwynai Satan, yntau,'r bore hwn I'w daith, a'i wedd yn dangos pryder trwm Ei feddwl e' 'nghylch llwyddiant gwaith y dydd. Ymdeithiai'n araf ambell ennyd, fel Mewn cyfyng—gynghor, p' un ai myn'd ymlaen, Ai troi yn ol, a rhoddi fyny wnai.<noinclude></noinclude> nyvg7qkokl0wo11w1vg9pbkxjtigs39 164979 164965 2026-05-17T20:07:27Z AlwynapHuw 1710 164979 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> A phrynedigion, rai, o'n daiar ni, A welid yn eu plith, fel ysgub fach Cyhwfan blaenffrwyth y cynhauaf mawr A gasglai dwyfol ras trwy oesau'r byd. Y blaenaf yn y dyrfa fechan hon, Oedd Abel gyfiawn—cyntaf un erioed Brofasai angeu, ac a aethai i'r nef. 'Roedd Adda ac Efa, ein cynriaint ni, A'r pechaduriaid cyntaf, yno er Syrthio, wedi 'u codi, a'u cadw trwy Eu ffydd yn yr addewid—" Had y wraig.". 'Roedd yno un a dynai sylw mwy Na'r lleill i gyd, sef Enoch, am ei fod Mewn ffurf a gwedd wahanol iddynt oll— Yr unig un mewn corff, yn mysg y llu Hwn o ysbrydion pur; a safai ef Yn anghraifft a chynddelw ger eu bron, O'r hyn a fydd y dorf brynedig oll Yn moreu'r adgyfodiad olaf, pan Mewn buddugoliaeth llyncir angeu'i hun; A'r hyn sydd farwol, gan y bywyd pur, Didrai, didranc, a geid trwy angeu'r groes. Ychydig nifer ydoedd gyda hyn Yn gwneyd i fyny gynnulleidfa'r saint; Hen batriarchiaid cyn y diluw, rai, A rhai ar ol y diluw—Abraham, Ac Isaac, Iacob, Ioseph—nifer fach, Yn ernes torf na ellir rifo byth. Arweiniai'r dyrfa fechan hon o saint Y gogoneddus lu o engyl glân, Yn y gwasanaeth o addoliad pur Gyflwynid ganddynt heddyw ar allor Duw. Cychwynai Satan, yntau,'r bore hwn I'w daith, a'i wedd yn dangos pryder trwm Ei feddwl e' 'nghylch llwyddiant gwaith y dydd. Ymdeithiai'n araf ambell ennyd, fel Mewn cyfyng—gynghor, p' un ai myn'd ymlaen, Ai troi yn ol, a rhoddi fyny wnai.<noinclude></noinclude> 2h9s8hq0vuzwxu788mn0g33tj6a9ge7 164993 164979 2026-05-17T20:12:17Z AlwynapHuw 1710 /* Darllenwyd y proflenni */ 164993 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> A phrynedigion, rai, o'n daiar ni, A welid yn eu plith, fel ysgub fach Cyhwfan blaenffrwyth y cynhauaf mawr A gasglai dwyfol ras trwy oesau'r byd. Y blaenaf yn y dyrfa fechan hon, Oedd Abel gyfiawn—cyntaf un erioed Brofasai angeu, ac a aethai i'r nef. 'Roedd Adda ac Efa, ein cynriaint ni, A'r pechaduriaid cyntaf, yno er Syrthio, wedi 'u codi, a'u cadw trwy Eu ffydd yn yr addewid—" Had y wraig.". 'Roedd yno un a dynai sylw mwy Na'r lleill i gyd, sef Enoch, am ei fod Mewn ffurf a gwedd wahanol iddynt oll— Yr unig un mewn corff, yn mysg y llu Hwn o ysbrydion pur; a safai ef Yn anghraifft a chynddelw ger eu bron, O'r hyn a fydd y dorf brynedig oll Yn moreu'r adgyfodiad olaf, pan Mewn buddugoliaeth llyncir angeu'i hun; A'r hyn sydd farwol, gan y bywyd pur, Didrai, didranc, a geid trwy angeu'r groes. Ychydig nifer ydoedd gyda hyn Yn gwneyd i fyny gynnulleidfa'r saint; Hen batriarchiaid cyn y diluw, rai, A rhai ar ol y diluw—Abraham, Ac Isaac, Iacob, Ioseph—nifer fach, Yn ernes torf na ellir rifo byth. Arweiniai'r dyrfa fechan hon o saint Y gogoneddus lu o engyl glân, Yn y gwasanaeth o addoliad pur Gyflwynid ganddynt heddyw ar allor Duw. Cychwynai Satan, yntau,'r bore hwn I'w daith, a'i wedd yn dangos pryder trwm Ei feddwl e' 'nghylch llwyddiant gwaith y dydd. Ymdeithiai'n araf ambell ennyd, fel Mewn cyfyng—gynghor, p' un ai myn'd ymlaen, Ai troi yn ol, a rhoddi fyny wnai. </poem><noinclude>{{Div end}}</noinclude> odyn1wsbaza0s7crs5yzct8sq674802 104 85021 164966 2026-05-17T19:55:48Z AlwynapHuw 1710 /* Heb ei brawfddarllen eto */ Dechrau tudalen newydd gyda " Bryd arall, saethai 'mlaen yn gyflym wyllt, Fel un ar ddirfawr ffrwst, neu fel y gwalch Pan yn ymsaethu trwy yr awyr at Ysglyfaeth a ganfydda ar y llawr. Fel hyn, ymdrechai megys rwygo'i hun I ffwrdd, a dianc o grafangau'i ofn A'i bryder dwys; ond glynu ynddo wnaent. O'r diwedd, safai, ac och'neidiai'n ddwfn— "Pa beth a wnaf?" eb ef, "P'un oreu im', Ai myned ac ymddangos ger bron Duw, Ai troi yn ol i annwn?—Hyn, pe gwnawn,... 164966 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AlwynapHuw" /></noinclude> Bryd arall, saethai 'mlaen yn gyflym wyllt, Fel un ar ddirfawr ffrwst, neu fel y gwalch Pan yn ymsaethu trwy yr awyr at Ysglyfaeth a ganfydda ar y llawr. Fel hyn, ymdrechai megys rwygo'i hun I ffwrdd, a dianc o grafangau'i ofn A'i bryder dwys; ond glynu ynddo wnaent. O'r diwedd, safai, ac och'neidiai'n ddwfn— "Pa beth a wnaf?" eb ef, "P'un oreu im', Ai myned ac ymddangos ger bron Duw, Ai troi yn ol i annwn?—Hyn, pe gwnawn, Mi allwn drwsio stori ddigon teg, I dwyllo 'm gweision, trwy ddyweyd fel hyn— I'r Arglwydd wrthod gwrandaw ar fy nghais I brofi Iob drachefn, fel mynwn i. Yn wir, nid dwl oedd cynghor Asmodeus, Can's iacha croen yw croen yr ofnus llwfr; Ond, na, ni thâl i mi wneyd felly chwaith, Daw'r hanes allan, a chaiff uffern oll Wybyddiaeth o'r gwirionedd fel y bu; Gwanhäi hyny eu hymddiried hwy Yn fy ngwrolder a'm doethineb i. Ac heb law hyny, hwy oddiwrthyf fi Gymerent siampl, i esgeuluso gwaith A fo anhawdd i'w wneyd, a ffugio rhyw Gelwyddog esgus; ac ni allwn mo'u Ceryddu hwy am wneyd, 'rol gwneyd fy hun Y cyfryw beth; a hyn ddannodent im', A syrthiai fy awdurdod felly i lawr. Er nad oes genyf barch na serch i'r gwir, Rhaid iddi fod yn gyfraith rhyngom ni Gythreuliaid, bawb i ddweyd y gwir bob pryd I'n gilydd acw'n uffern, ac i ddweyd Wrth ddynion ar y ddaiar gelwydd, twyll; Can's celwydd, ar y ddaiar, ydyw sail Fy nheyrnas a'm hawdurdod yno—ac Y gwir yn uffern; can's fel hyn y mae Y peth yn bod: trwy gelwydd 'rwyf yn lladd Plant dynion ar y ddaiar, a thrwy'r gwir<noinclude></noinclude> diq860poa2hn6h40j05vy9mjt8r4r3f 164980 164966 2026-05-17T20:07:36Z AlwynapHuw 1710 164980 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> Bryd arall, saethai 'mlaen yn gyflym wyllt, Fel un ar ddirfawr ffrwst, neu fel y gwalch Pan yn ymsaethu trwy yr awyr at Ysglyfaeth a ganfydda ar y llawr. Fel hyn, ymdrechai megys rwygo'i hun I ffwrdd, a dianc o grafangau'i ofn A'i bryder dwys; ond glynu ynddo wnaent. O'r diwedd, safai, ac och'neidiai'n ddwfn— "Pa beth a wnaf?" eb ef, "P'un oreu im', Ai myned ac ymddangos ger bron Duw, Ai troi yn ol i annwn?—Hyn, pe gwnawn, Mi allwn drwsio stori ddigon teg, I dwyllo 'm gweision, trwy ddyweyd fel hyn— I'r Arglwydd wrthod gwrandaw ar fy nghais I brofi Iob drachefn, fel mynwn i. Yn wir, nid dwl oedd cynghor Asmodeus, Can's iacha croen yw croen yr ofnus llwfr; Ond, na, ni thâl i mi wneyd felly chwaith, Daw'r hanes allan, a chaiff uffern oll Wybyddiaeth o'r gwirionedd fel y bu; Gwanhäi hyny eu hymddiried hwy Yn fy ngwrolder a'm doethineb i. Ac heb law hyny, hwy oddiwrthyf fi Gymerent siampl, i esgeuluso gwaith A fo anhawdd i'w wneyd, a ffugio rhyw Gelwyddog esgus; ac ni allwn mo'u Ceryddu hwy am wneyd, 'rol gwneyd fy hun Y cyfryw beth; a hyn ddannodent im', A syrthiai fy awdurdod felly i lawr. Er nad oes genyf barch na serch i'r gwir, Rhaid iddi fod yn gyfraith rhyngom ni Gythreuliaid, bawb i ddweyd y gwir bob pryd I'n gilydd acw'n uffern, ac i ddweyd Wrth ddynion ar y ddaiar gelwydd, twyll; Can's celwydd, ar y ddaiar, ydyw sail Fy nheyrnas a'm hawdurdod yno—ac Y gwir yn uffern; can's fel hyn y mae Y peth yn bod: trwy gelwydd 'rwyf yn lladd Plant dynion ar y ddaiar, a thrwy'r gwir<noinclude></noinclude> qf8xjpvab9w9x4to20ej9p9hmi74uup 164994 164980 2026-05-17T20:12:33Z AlwynapHuw 1710 /* Darllenwyd y proflenni */ 164994 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> Bryd arall, saethai 'mlaen yn gyflym wyllt, Fel un ar ddirfawr ffrwst, neu fel y gwalch Pan yn ymsaethu trwy yr awyr at Ysglyfaeth a ganfydda ar y llawr. Fel hyn, ymdrechai megys rwygo'i hun I ffwrdd, a dianc o grafangau'i ofn A'i bryder dwys; ond glynu ynddo wnaent. O'r diwedd, safai, ac och'neidiai'n ddwfn— "Pa beth a wnaf?" eb ef, "P'un oreu im', Ai myned ac ymddangos ger bron Duw, Ai troi yn ol i annwn?—Hyn, pe gwnawn, Mi allwn drwsio stori ddigon teg, I dwyllo 'm gweision, trwy ddyweyd fel hyn— I'r Arglwydd wrthod gwrandaw ar fy nghais I brofi Iob drachefn, fel mynwn i. Yn wir, nid dwl oedd cynghor Asmodeus, Can's iacha croen yw croen yr ofnus llwfr; Ond, na, ni thâl i mi wneyd felly chwaith, Daw'r hanes allan, a chaiff uffern oll Wybyddiaeth o'r gwirionedd fel y bu; Gwanhäi hyny eu hymddiried hwy Yn fy ngwrolder a'm doethineb i. Ac heb law hyny, hwy oddiwrthyf fi Gymerent siampl, i esgeuluso gwaith A fo anhawdd i'w wneyd, a ffugio rhyw Gelwyddog esgus; ac ni allwn mo'u Ceryddu hwy am wneyd, 'rol gwneyd fy hun Y cyfryw beth; a hyn ddannodent im', A syrthiai fy awdurdod felly i lawr. Er nad oes genyf barch na serch i'r gwir, Rhaid iddi fod yn gyfraith rhyngom ni Gythreuliaid, bawb i ddweyd y gwir bob pryd I'n gilydd acw'n uffern, ac i ddweyd Wrth ddynion ar y ddaiar gelwydd, twyll; Can's celwydd, ar y ddaiar, ydyw sail Fy nheyrnas a'm hawdurdod yno—ac Y gwir yn uffern; can's fel hyn y mae Y peth yn bod: trwy gelwydd 'rwyf yn lladd Plant dynion ar y ddaiar, a thrwy'r gwir </poem><noinclude>{{Div end}}</noinclude> ps35an8b5vfybutktllh4jmwklohxrf 104 85022 164967 2026-05-17T19:56:19Z AlwynapHuw 1710 /* Heb ei brawfddarllen eto */ Dechrau tudalen newydd gyda "Y'u lladdaf yma'n uffern wedi hyn. Trwy gelwydd, ar y ddaiar, gallaf fi Gyflawnu f' amcan—damnio dynolryw; Ac os â'r galon, credu celwydd wnant, A'r tafod traethant ef yn rhwydd drachefn, Ac felly hwy a'n cynnorthwyant ni I ddamnio 'u gilydd, a sarhau y nef. Ond os trwy gelwydd twyllo'n gilydd wnawn, Fe saif ein gwaith, a chelwydd felly dry 'N offeryn dinystr i'm hawdurdod i. Na, na! fel hyn 'rwy'n gwel'd rhaid iddi fod— I... 164967 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AlwynapHuw" /></noinclude>Y'u lladdaf yma'n uffern wedi hyn. Trwy gelwydd, ar y ddaiar, gallaf fi Gyflawnu f' amcan—damnio dynolryw; Ac os â'r galon, credu celwydd wnant, A'r tafod traethant ef yn rhwydd drachefn, Ac felly hwy a'n cynnorthwyant ni I ddamnio 'u gilydd, a sarhau y nef. Ond os trwy gelwydd twyllo'n gilydd wnawn, Fe saif ein gwaith, a chelwydd felly dry 'N offeryn dinystr i'm hawdurdod i. Na, na! fel hyn 'rwy'n gwel'd rhaid iddi fod— I gythraul ddweyd y gwir wrth gythraul; ac Wrth ddynion, gelwydd faint y fyno ef. "Pe digaloni wnawn, a throi yn ol, Ac addef hyny, byddwn byth tan warth, Fel ysbryd llwfr, digalon: O! na, na! Rhaid imi fyn'd yn mlaen â'r antur hon, A bydded y canlyniad fel y bo. Os methu wnaf, bydd hyny yn sarhad A cholled, fel y sylwai Asmodeus; Ond os ar ol ymroi i'r antur hon, Ger bron fy llys, ei rhoddi i fyny wnaf, Bydd fy sarhad a'm colled i yn fwy. Gan hyny, rhaid im' fyn'd—a myn'd yr wyf." Fe deimlai Satan radd o ysgafnhad I'w feddwl, wedi iddo unwaith dd'od I gyflawn benderfyniad beth a wnai; Can's poenus iawn i gythraul, fel i ddyn, Yw cyflwr o ammheuaeth, ac o ofn, Ac ymladd rhwng dau feddwl dan ei fron, A methu penderfynu beth i'w wneyd. Mae e'n rhy gall i oddef iddo'i hun I aros yn y cyflwr hwn yn hir; Fe wel mai colli amser ydyw hyn, I wneuthur dim ond ymladd â fo'i hun. Ond yn y fagl hon y mynai ef ddal Pob enaid dynol, tra parhão'i oes.<noinclude></noinclude> bm0oj3hbr4l5tam8hxprqyzl136es47 164981 164967 2026-05-17T20:07:54Z AlwynapHuw 1710 164981 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> Y'u lladdaf yma'n uffern wedi hyn. Trwy gelwydd, ar y ddaiar, gallaf fi Gyflawnu f' amcan—damnio dynolryw; Ac os â'r galon, credu celwydd wnant, A'r tafod traethant ef yn rhwydd drachefn, Ac felly hwy a'n cynnorthwyant ni I ddamnio 'u gilydd, a sarhau y nef. Ond os trwy gelwydd twyllo'n gilydd wnawn, Fe saif ein gwaith, a chelwydd felly dry 'N offeryn dinystr i'm hawdurdod i. Na, na! fel hyn 'rwy'n gwel'd rhaid iddi fod— I gythraul ddweyd y gwir wrth gythraul; ac Wrth ddynion, gelwydd faint y fyno ef. "Pe digaloni wnawn, a throi yn ol, Ac addef hyny, byddwn byth tan warth, Fel ysbryd llwfr, digalon: O! na, na! Rhaid imi fyn'd yn mlaen â'r antur hon, A bydded y canlyniad fel y bo. Os methu wnaf, bydd hyny yn sarhad A cholled, fel y sylwai Asmodeus; Ond os ar ol ymroi i'r antur hon, Ger bron fy llys, ei rhoddi i fyny wnaf, Bydd fy sarhad a'm colled i yn fwy. Gan hyny, rhaid im' fyn'd—a myn'd yr wyf." Fe deimlai Satan radd o ysgafnhad I'w feddwl, wedi iddo unwaith dd'od I gyflawn benderfyniad beth a wnai; Can's poenus iawn i gythraul, fel i ddyn, Yw cyflwr o ammheuaeth, ac o ofn, Ac ymladd rhwng dau feddwl dan ei fron, A methu penderfynu beth i'w wneyd. Mae e'n rhy gall i oddef iddo'i hun I aros yn y cyflwr hwn yn hir; Fe wel mai colli amser ydyw hyn, I wneuthur dim ond ymladd â fo'i hun. Ond yn y fagl hon y mynai ef ddal Pob enaid dynol, tra parhão'i oes.<noinclude></noinclude> 9qoqyimf0jdyrrcakhyvhtvpq5uy3c1 164995 164981 2026-05-17T20:12:50Z AlwynapHuw 1710 /* Darllenwyd y proflenni */ 164995 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> Y'u lladdaf yma'n uffern wedi hyn. Trwy gelwydd, ar y ddaiar, gallaf fi Gyflawnu f' amcan—damnio dynolryw; Ac os â'r galon, credu celwydd wnant, A'r tafod traethant ef yn rhwydd drachefn, Ac felly hwy a'n cynnorthwyant ni I ddamnio 'u gilydd, a sarhau y nef. Ond os trwy gelwydd twyllo'n gilydd wnawn, Fe saif ein gwaith, a chelwydd felly dry 'N offeryn dinystr i'm hawdurdod i. Na, na! fel hyn 'rwy'n gwel'd rhaid iddi fod— I gythraul ddweyd y gwir wrth gythraul; ac Wrth ddynion, gelwydd faint y fyno ef. "Pe digaloni wnawn, a throi yn ol, Ac addef hyny, byddwn byth tan warth, Fel ysbryd llwfr, digalon: O! na, na! Rhaid imi fyn'd yn mlaen â'r antur hon, A bydded y canlyniad fel y bo. Os methu wnaf, bydd hyny yn sarhad A cholled, fel y sylwai Asmodeus; Ond os ar ol ymroi i'r antur hon, Ger bron fy llys, ei rhoddi i fyny wnaf, Bydd fy sarhad a'm colled i yn fwy. Gan hyny, rhaid im' fyn'd—a myn'd yr wyf." Fe deimlai Satan radd o ysgafnhad I'w feddwl, wedi iddo unwaith dd'od I gyflawn benderfyniad beth a wnai; Can's poenus iawn i gythraul, fel i ddyn, Yw cyflwr o ammheuaeth, ac o ofn, Ac ymladd rhwng dau feddwl dan ei fron, A methu penderfynu beth i'w wneyd. Mae e'n rhy gall i oddef iddo'i hun I aros yn y cyflwr hwn yn hir; Fe wel mai colli amser ydyw hyn, I wneuthur dim ond ymladd â fo'i hun. Ond yn y fagl hon y mynai ef ddal Pob enaid dynol, tra parhão'i oes. </poem><noinclude>{{Div end}}</noinclude> 4pd0jfdjrpom5tj4rnhp24wlfqx9oz3 104 85023 164968 2026-05-17T19:56:54Z AlwynapHuw 1710 /* Heb ei brawfddarllen eto */ Dechrau tudalen newydd gyda "Ni fynai demtio'r dyn i dyngu llw O anufudd—dod a gwrthryfel, byth Yn erbyn nef, a phenderfynu byw A marw yn ei bechod; canys gwel Y gallai'r fath demtasiwn beri braw I'r enaid, nes, fe allai, neidiai'n ol Oddi wrthi am ei fywyd, ac mai ffoi O'i afael a'i wasanaeth wnai at Dduw Fodd bynag, Satan yn ei flaen a aeth, Ac ymddangosai eto ger bron Duw, Fel gwnaethai gynt, y'mhlith ei feibion ef Pan aeth i mewn, 'roedd angel ddaet... 164968 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AlwynapHuw" /></noinclude>Ni fynai demtio'r dyn i dyngu llw O anufudd—dod a gwrthryfel, byth Yn erbyn nef, a phenderfynu byw A marw yn ei bechod; canys gwel Y gallai'r fath demtasiwn beri braw I'r enaid, nes, fe allai, neidiai'n ol Oddi wrthi am ei fywyd, ac mai ffoi O'i afael a'i wasanaeth wnai at Dduw Fodd bynag, Satan yn ei flaen a aeth, Ac ymddangosai eto ger bron Duw, Fel gwnaethai gynt, y'mhlith ei feibion ef Pan aeth i mewn, 'roedd angel ddaethai o Wlad Us, y bore hwnw,'n adrodd i'r Cyfarfod, fel y daliai Iob ei dir I ganmol a bendithio Duw o hyd: Er maint ei golled ef, a'i alar am Ei anwyl blant, na dd'wedodd eto air Grwgnachlyd, ac na roisai'n ynfyd ddim Yn erbyn Duw; ond bod ei wraig ef braidd Yn chwerw'i hysbryd, ac yn achwyn peth Fe ddaliai Satan afael ar y gair A ddywedasai'r angel am y wraig: "Wel diolch iti, angel," eb efe, Yn ddystaw ynddo'i hun: "Ti roddaist im', Yn ddiarwybod hollol it' dy hun, Awgrymiad allai fod yn help i mi: Trwy'r wraig yn Eden, twyllais i y dyn, I fwyta ffrwyth y gwaharddedig bren A thrwy ei wraig, fe allai, temtiaf Iob I wadu'i grefydd, a melldithio Duw Y mae dylanwad merched Efa fyth Yr un ar feibion Adda yn parhau, Ag oedd dylanwad Efa arno ef Ond bid a fyno, os cyfleusdra gaf, Mi ymosodaf arno trwy y wraig: Ond mi gaf weled eto fel y try Yr amgylchiadau allan—yn mha fodd A dull y gallaf ei defnyddio hi."<noinclude></noinclude> ohevesfzdafuqvovivlaqxorh7y83lv 164982 164968 2026-05-17T20:08:07Z AlwynapHuw 1710 164982 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> Ni fynai demtio'r dyn i dyngu llw O anufudd—dod a gwrthryfel, byth Yn erbyn nef, a phenderfynu byw A marw yn ei bechod; canys gwel Y gallai'r fath demtasiwn beri braw I'r enaid, nes, fe allai, neidiai'n ol Oddi wrthi am ei fywyd, ac mai ffoi O'i afael a'i wasanaeth wnai at Dduw Fodd bynag, Satan yn ei flaen a aeth, Ac ymddangosai eto ger bron Duw, Fel gwnaethai gynt, y'mhlith ei feibion ef Pan aeth i mewn, 'roedd angel ddaethai o Wlad Us, y bore hwnw,'n adrodd i'r Cyfarfod, fel y daliai Iob ei dir I ganmol a bendithio Duw o hyd: Er maint ei golled ef, a'i alar am Ei anwyl blant, na dd'wedodd eto air Grwgnachlyd, ac na roisai'n ynfyd ddim Yn erbyn Duw; ond bod ei wraig ef braidd Yn chwerw'i hysbryd, ac yn achwyn peth Fe ddaliai Satan afael ar y gair A ddywedasai'r angel am y wraig: "Wel diolch iti, angel," eb efe, Yn ddystaw ynddo'i hun: "Ti roddaist im', Yn ddiarwybod hollol it' dy hun, Awgrymiad allai fod yn help i mi: Trwy'r wraig yn Eden, twyllais i y dyn, I fwyta ffrwyth y gwaharddedig bren A thrwy ei wraig, fe allai, temtiaf Iob I wadu'i grefydd, a melldithio Duw Y mae dylanwad merched Efa fyth Yr un ar feibion Adda yn parhau, Ag oedd dylanwad Efa arno ef Ond bid a fyno, os cyfleusdra gaf, Mi ymosodaf arno trwy y wraig: Ond mi gaf weled eto fel y try Yr amgylchiadau allan—yn mha fodd A dull y gallaf ei defnyddio hi."<noinclude></noinclude> 4ff6g6z3yju3znxopqcafj8pbcibayw 164996 164982 2026-05-17T20:13:08Z AlwynapHuw 1710 /* Darllenwyd y proflenni */ 164996 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> Ni fynai demtio'r dyn i dyngu llw O anufudd—dod a gwrthryfel, byth Yn erbyn nef, a phenderfynu byw A marw yn ei bechod; canys gwel Y gallai'r fath demtasiwn beri braw I'r enaid, nes, fe allai, neidiai'n ol Oddi wrthi am ei fywyd, ac mai ffoi O'i afael a'i wasanaeth wnai at Dduw Fodd bynag, Satan yn ei flaen a aeth, Ac ymddangosai eto ger bron Duw, Fel gwnaethai gynt, y'mhlith ei feibion ef Pan aeth i mewn, 'roedd angel ddaethai o Wlad Us, y bore hwnw,'n adrodd i'r Cyfarfod, fel y daliai Iob ei dir I ganmol a bendithio Duw o hyd: Er maint ei golled ef, a'i alar am Ei anwyl blant, na dd'wedodd eto air Grwgnachlyd, ac na roisai'n ynfyd ddim Yn erbyn Duw; ond bod ei wraig ef braidd Yn chwerw'i hysbryd, ac yn achwyn peth Fe ddaliai Satan afael ar y gair A ddywedasai'r angel am y wraig: "Wel diolch iti, angel," eb efe, Yn ddystaw ynddo'i hun: "Ti roddaist im', Yn ddiarwybod hollol it' dy hun, Awgrymiad allai fod yn help i mi: Trwy'r wraig yn Eden, twyllais i y dyn, I fwyta ffrwyth y gwaharddedig bren A thrwy ei wraig, fe allai, temtiaf Iob I wadu'i grefydd, a melldithio Duw Y mae dylanwad merched Efa fyth Yr un ar feibion Adda yn parhau, Ag oedd dylanwad Efa arno ef Ond bid a fyno, os cyfleusdra gaf, Mi ymosodaf arno trwy y wraig: Ond mi gaf weled eto fel y try Yr amgylchiadau allan—yn mha fodd A dull y gallaf ei defnyddio hi." </poem><noinclude>{{Div end}}</noinclude> mo2gy8oon08hya7zemazsbn5bj9eas2 104 85024 164969 2026-05-17T19:57:22Z AlwynapHuw 1710 /* Heb ei brawfddarllen eto */ Dechrau tudalen newydd gyda "Ar ol i'r angel ddaethai o wlad Us Adroddi'i genadwri ef am Iob, Arwyddion o lawenydd welid ar Wynebau'r dyrfa nefol oll i gyd; A throes pob un ei wyneb tua'r fan Y safai Satan; a chawodydd o Olygon treiddiol syrthient arno ef, A saethent iasau trwy ei natur, nes Echrydai drosto, ac y teimlai mai Rhyw le ofnadwy ydoedd hwnw'n wir! Ond y golygon Hollwybodol oedd Yn fwy ofnadwy iddo ef na'r cwbl; O herwydd ef a deimlai eu b... 164969 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AlwynapHuw" /></noinclude>Ar ol i'r angel ddaethai o wlad Us Adroddi'i genadwri ef am Iob, Arwyddion o lawenydd welid ar Wynebau'r dyrfa nefol oll i gyd; A throes pob un ei wyneb tua'r fan Y safai Satan; a chawodydd o Olygon treiddiol syrthient arno ef, A saethent iasau trwy ei natur, nes Echrydai drosto, ac y teimlai mai Rhyw le ofnadwy ydoedd hwnw'n wir! Ond y golygon Hollwybodol oedd Yn fwy ofnadwy iddo ef na'r cwbl; O herwydd ef a deimlai eu bod hwy 'N cynniwair trwy holl gellau'i galon ddofn— Yn canfod pob dychymyg oedd o'i mewn, Ac nad oedd dim a allai gelu o'u gwydd. Prin iawn y gallai'i archangelaidd nerth Ei ddal rhag suddo i lawr, neu ffoi o'r fan Lle 'roedd y Duwdod ynddo'n rhoddi'r fath Danbeidiol amlygiadau o hono ei hun. Ond ynddo'i hunan, fe ymsyniai hyn:— "Ni waeth im' yma, na rhyw arall le; Af fi lle'r elwyf, daw golygon Duw I'm herlyn, ac i'm herlid i o hyd. Ni th'wlla'r t'wllwch eithaf rhagddo ddim; Fe wel trwy dewdwr torau tarian hwn 'Run fath ag yn ngoleuni'r nef ei hun. Ond hyn o fantais sydd yn uffern ddofn, Er iddo ef fy ngwel'd i yno, fel Y gwel fi yma, mi nis gwelaf ef Yno'r un fath ag gwelaf ef yn awr. Ofnadwy'n uffern yw; ond llawer mwy Ofnadwy yw yn nghynnulleidfa'r saint! Gan imi ddyfod, mi ni thrôf fy nghefn, Nes gwel'd y diwedd, deued fel y del." Bu gosteg yn y llys: ac ebe Ior, "O ba le heddyw, Satan, daethost ti?" "O dramwy'r hyd y ddaiar, ol a blaen,"<noinclude></noinclude> hus7evv81esbqa61k594wr8mfpyz0s5 164983 164969 2026-05-17T20:08:21Z AlwynapHuw 1710 164983 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> Ar ol i'r angel ddaethai o wlad Us Adroddi'i genadwri ef am Iob, Arwyddion o lawenydd welid ar Wynebau'r dyrfa nefol oll i gyd; A throes pob un ei wyneb tua'r fan Y safai Satan; a chawodydd o Olygon treiddiol syrthient arno ef, A saethent iasau trwy ei natur, nes Echrydai drosto, ac y teimlai mai Rhyw le ofnadwy ydoedd hwnw'n wir! Ond y golygon Hollwybodol oedd Yn fwy ofnadwy iddo ef na'r cwbl; O herwydd ef a deimlai eu bod hwy 'N cynniwair trwy holl gellau'i galon ddofn— Yn canfod pob dychymyg oedd o'i mewn, Ac nad oedd dim a allai gelu o'u gwydd. Prin iawn y gallai'i archangelaidd nerth Ei ddal rhag suddo i lawr, neu ffoi o'r fan Lle 'roedd y Duwdod ynddo'n rhoddi'r fath Danbeidiol amlygiadau o hono ei hun. Ond ynddo'i hunan, fe ymsyniai hyn:— "Ni waeth im' yma, na rhyw arall le; Af fi lle'r elwyf, daw golygon Duw I'm herlyn, ac i'm herlid i o hyd. Ni th'wlla'r t'wllwch eithaf rhagddo ddim; Fe wel trwy dewdwr torau tarian hwn 'Run fath ag yn ngoleuni'r nef ei hun. Ond hyn o fantais sydd yn uffern ddofn, Er iddo ef fy ngwel'd i yno, fel Y gwel fi yma, mi nis gwelaf ef Yno'r un fath ag gwelaf ef yn awr. Ofnadwy'n uffern yw; ond llawer mwy Ofnadwy yw yn nghynnulleidfa'r saint! Gan imi ddyfod, mi ni thrôf fy nghefn, Nes gwel'd y diwedd, deued fel y del." Bu gosteg yn y llys: ac ebe Ior, "O ba le heddyw, Satan, daethost ti?" "O dramwy'r hyd y ddaiar, ol a blaen,"<noinclude></noinclude> h3yzra39bxrc4gq81g8o186i1gcn3io 164997 164983 2026-05-17T20:13:25Z AlwynapHuw 1710 /* Darllenwyd y proflenni */ 164997 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> Ar ol i'r angel ddaethai o wlad Us Adroddi'i genadwri ef am Iob, Arwyddion o lawenydd welid ar Wynebau'r dyrfa nefol oll i gyd; A throes pob un ei wyneb tua'r fan Y safai Satan; a chawodydd o Olygon treiddiol syrthient arno ef, A saethent iasau trwy ei natur, nes Echrydai drosto, ac y teimlai mai Rhyw le ofnadwy ydoedd hwnw'n wir! Ond y golygon Hollwybodol oedd Yn fwy ofnadwy iddo ef na'r cwbl; O herwydd ef a deimlai eu bod hwy 'N cynniwair trwy holl gellau'i galon ddofn— Yn canfod pob dychymyg oedd o'i mewn, Ac nad oedd dim a allai gelu o'u gwydd. Prin iawn y gallai'i archangelaidd nerth Ei ddal rhag suddo i lawr, neu ffoi o'r fan Lle 'roedd y Duwdod ynddo'n rhoddi'r fath Danbeidiol amlygiadau o hono ei hun. Ond ynddo'i hunan, fe ymsyniai hyn:— "Ni waeth im' yma, na rhyw arall le; Af fi lle'r elwyf, daw golygon Duw I'm herlyn, ac i'm herlid i o hyd. Ni th'wlla'r t'wllwch eithaf rhagddo ddim; Fe wel trwy dewdwr torau tarian hwn 'Run fath ag yn ngoleuni'r nef ei hun. Ond hyn o fantais sydd yn uffern ddofn, Er iddo ef fy ngwel'd i yno, fel Y gwel fi yma, mi nis gwelaf ef Yno'r un fath ag gwelaf ef yn awr. Ofnadwy'n uffern yw; ond llawer mwy Ofnadwy yw yn nghynnulleidfa'r saint! Gan imi ddyfod, mi ni thrôf fy nghefn, Nes gwel'd y diwedd, deued fel y del." Bu gosteg yn y llys: ac ebe Ior, "O ba le heddyw, Satan, daethost ti?" "O dramwy'r hyd y ddaiar, ol a blaen," </poem><noinclude>{{Div end}}</noinclude> ohszt8gneklwjiftv92gab3teg4cv11 104 85025 164970 2026-05-17T19:57:49Z AlwynapHuw 1710 /* Heb ei brawfddarllen eto */ Dechrau tudalen newydd gyda "Atebai Satan, "fel'r wy'n arfer gwneyd." "A ddeliaist sylw heddyw ar fy ngwas, Sef Iob?" gofynai Ior, " yr hwn y sydd Yn ei berffeithrwydd eto yn parhau, Er haeraist ti fel arall dro yn ol, I'm hannog i'n ei erbyn, ac er cael O honot dy ewyllys arno ef?" "O!'r wyf yn gwel'd pa fodd mae'r peth yn bod," Atebai Satan, "Croen am groen—pob peth A fedda gŵr, ef am ei einioes rhydd. Gan iddo yntau ddianc yn groen iach Ei hunan,... 164970 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AlwynapHuw" /></noinclude>Atebai Satan, "fel'r wy'n arfer gwneyd." "A ddeliaist sylw heddyw ar fy ngwas, Sef Iob?" gofynai Ior, " yr hwn y sydd Yn ei berffeithrwydd eto yn parhau, Er haeraist ti fel arall dro yn ol, I'm hannog i'n ei erbyn, ac er cael O honot dy ewyllys arno ef?" "O!'r wyf yn gwel'd pa fodd mae'r peth yn bod," Atebai Satan, "Croen am groen—pob peth A fedda gŵr, ef am ei einioes rhydd. Gan iddo yntau ddianc yn groen iach Ei hunan, wel, aed pobpeth gyda'r gwynt! Ei holl addoli, nid yw'n profi dim Ond hunanoldeb mawr ei galon ef; Ac os nad yn ei olud nac ei blant Mae gwraidd ei grefydd, 'rwyf yn sicr mai ::Yn ei groen mae hi'n gryno– ::Gwn nad yw is na'i gnawd o. ::Gyr yn awr trwy ei groen iach ::Ddeifiol gornwydydd afiach; ::A gwaew i gnoi giau ei gnawd, ::Byw weli trwy bob aelawd; ::A hen dwyll calon y dyn ::A gwyd i'r golwg wed'yn: ::Fe reg, yn lle 'th fawrygu, ::Rhydd felldith yn ddarlith ddu; ::Cableddion yn union naid ::I'th wyneb o'i boeth enaid; ::A gwelir yn y golau ::Mai twyllwr yw'r gwr a gau." Wel, unwaith eto, Satan," ebe Duw, " Rho'is ef i'th law i wneuthur arno ' r prawf. Cei wneyd yr oll a fynit iddo, ond Yn unig dwyn ei einioes.—Ymaith,—dos." Edrychai'r nefol deulu fel yn syn, I'r Arglwydd roddi eilwaith Iob yn llaw Ei elyn i'w gystuddio; canys hwy<noinclude></noinclude> 0f8wocu45ja159jm9m5ndegwwzkwvdx 164984 164970 2026-05-17T20:08:34Z AlwynapHuw 1710 164984 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> Atebai Satan, "fel'r wy'n arfer gwneyd." "A ddeliaist sylw heddyw ar fy ngwas, Sef Iob?" gofynai Ior, " yr hwn y sydd Yn ei berffeithrwydd eto yn parhau, Er haeraist ti fel arall dro yn ol, I'm hannog i'n ei erbyn, ac er cael O honot dy ewyllys arno ef?" "O!'r wyf yn gwel'd pa fodd mae'r peth yn bod," Atebai Satan, "Croen am groen—pob peth A fedda gŵr, ef am ei einioes rhydd. Gan iddo yntau ddianc yn groen iach Ei hunan, wel, aed pobpeth gyda'r gwynt! Ei holl addoli, nid yw'n profi dim Ond hunanoldeb mawr ei galon ef; Ac os nad yn ei olud nac ei blant Mae gwraidd ei grefydd, 'rwyf yn sicr mai ::Yn ei groen mae hi'n gryno– ::Gwn nad yw is na'i gnawd o. ::Gyr yn awr trwy ei groen iach ::Ddeifiol gornwydydd afiach; ::A gwaew i gnoi giau ei gnawd, ::Byw weli trwy bob aelawd; ::A hen dwyll calon y dyn ::A gwyd i'r golwg wed'yn: ::Fe reg, yn lle 'th fawrygu, ::Rhydd felldith yn ddarlith ddu; ::Cableddion yn union naid ::I'th wyneb o'i boeth enaid; ::A gwelir yn y golau ::Mai twyllwr yw'r gwr a gau." Wel, unwaith eto, Satan," ebe Duw, " Rho'is ef i'th law i wneuthur arno ' r prawf. Cei wneyd yr oll a fynit iddo, ond Yn unig dwyn ei einioes.—Ymaith,—dos." Edrychai'r nefol deulu fel yn syn, I'r Arglwydd roddi eilwaith Iob yn llaw Ei elyn i'w gystuddio; canys hwy<noinclude></noinclude> n6x8ejqf6zzhxq7lgqmbnbghypupf2c 164998 164984 2026-05-17T20:13:42Z AlwynapHuw 1710 /* Darllenwyd y proflenni */ 164998 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> Atebai Satan, "fel'r wy'n arfer gwneyd." "A ddeliaist sylw heddyw ar fy ngwas, Sef Iob?" gofynai Ior, " yr hwn y sydd Yn ei berffeithrwydd eto yn parhau, Er haeraist ti fel arall dro yn ol, I'm hannog i'n ei erbyn, ac er cael O honot dy ewyllys arno ef?" "O!'r wyf yn gwel'd pa fodd mae'r peth yn bod," Atebai Satan, "Croen am groen—pob peth A fedda gŵr, ef am ei einioes rhydd. Gan iddo yntau ddianc yn groen iach Ei hunan, wel, aed pobpeth gyda'r gwynt! Ei holl addoli, nid yw'n profi dim Ond hunanoldeb mawr ei galon ef; Ac os nad yn ei olud nac ei blant Mae gwraidd ei grefydd, 'rwyf yn sicr mai ::Yn ei groen mae hi'n gryno– ::Gwn nad yw is na'i gnawd o. ::Gyr yn awr trwy ei groen iach ::Ddeifiol gornwydydd afiach; ::A gwaew i gnoi giau ei gnawd, ::Byw weli trwy bob aelawd; ::A hen dwyll calon y dyn ::A gwyd i'r golwg wed'yn: ::Fe reg, yn lle 'th fawrygu, ::Rhydd felldith yn ddarlith ddu; ::Cableddion yn union naid ::I'th wyneb o'i boeth enaid; ::A gwelir yn y golau ::Mai twyllwr yw'r gwr a gau." Wel, unwaith eto, Satan," ebe Duw, " Rho'is ef i'th law i wneuthur arno ' r prawf. Cei wneyd yr oll a fynit iddo, ond Yn unig dwyn ei einioes.—Ymaith,—dos." Edrychai'r nefol deulu fel yn syn, I'r Arglwydd roddi eilwaith Iob yn llaw Ei elyn i'w gystuddio; canys hwy </poem><noinclude>{{Div end}}</noinclude> rcg6w7x5o9e9qm5e2uxmj2momox9r7k 104 85026 164971 2026-05-17T19:58:14Z AlwynapHuw 1710 /* Heb ei brawfddarllen eto */ Dechrau tudalen newydd gyda "A wyddent mor gynddeiriog oedd ei fryd, Ac mor alluog, ond cael caniatâd, Oedd ef i ddrygu a thrallodi dyn. Edrychent ar eu gilydd gyda gradd O bryder, a dyfalwch, megys rhai Yn methu deall y drafodaeth hon. Deallai 'u Tad fod hyn yn d'rysu'r plant— "Pa ymresymu'r ydych ?" eb efe, "Yn eich calonau? Ydyw hyn, fy mhlant, Yn d'rysu 'ch dealldwriaeth, ac uwch law Eich holl ddirnadaeth, fel na ellwch wel'd Mai doeth a da yw'r or... 164971 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AlwynapHuw" /></noinclude>A wyddent mor gynddeiriog oedd ei fryd, Ac mor alluog, ond cael caniatâd, Oedd ef i ddrygu a thrallodi dyn. Edrychent ar eu gilydd gyda gradd O bryder, a dyfalwch, megys rhai Yn methu deall y drafodaeth hon. Deallai 'u Tad fod hyn yn d'rysu'r plant— "Pa ymresymu'r ydych ?" eb efe, "Yn eich calonau? Ydyw hyn, fy mhlant, Yn d'rysu 'ch dealldwriaeth, ac uwch law Eich holl ddirnadaeth, fel na ellwch wel'd Mai doeth a da yw'r oruchwyliaeth hon ? Mi wn ei fod; a'r hyn yr ydwyf fi Yn awr yn wneyd, chwychwi ni wyddoch ddim; Ond chwi gewch wybod eto ar ol hyn; Ac hyd nes delo'r oruchwyliaeth i Derfyniad, dysgwch chwi ymddiried yn Fy nghadarn allu a'm doethineb i. Cewch ganfod yn y diwedd fel y tyr Goleuni allan o'r tywyllwch hwn: ''Gogoniant mawr'' i'm henw i a'm gras:— I Satan, warth, a chwilydd mawr, à som:— ''Daioni mawr'' i Iob fy ngwas:—i chwi, ''Lawenydd mawr,'' a thestyn newydd gân:— ''Buddioldeb mawr'' i saint yr oesau ddel: Bydd hanes Iob yn siampl iddynt hwy O ddioddefgarwch, ac amynedd, ffydd; O herwydd bydd yr hanes hwn ar gael Hyd ddyddiau olaf amser yn y byd, Fel colofn fawr o goffadwriaeth am Y fuddugoliaeth a ennillai Iob Yn nerth fy ngras ar uffern fawr a'i llid." Ymgrymai'r gwyddfodolion oll i lawr Mewn gwylaidd barch o flaen gorseddfainc Duw; A chydatebent o un fryd, gan dd'weyd, "O Arglwydd Ior! Pwy, pwy sydd fel tydi! Dy farnau ydynt ddyfnder mawr—dy ffyrdd, Anolrheinadwy ydynt, a throellog iawn;<noinclude></noinclude> 3cojox3j2xw5wzj3w7bhlkt3jm0804r 164985 164971 2026-05-17T20:08:48Z AlwynapHuw 1710 164985 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> A wyddent mor gynddeiriog oedd ei fryd, Ac mor alluog, ond cael caniatâd, Oedd ef i ddrygu a thrallodi dyn. Edrychent ar eu gilydd gyda gradd O bryder, a dyfalwch, megys rhai Yn methu deall y drafodaeth hon. Deallai 'u Tad fod hyn yn d'rysu'r plant— "Pa ymresymu'r ydych ?" eb efe, "Yn eich calonau? Ydyw hyn, fy mhlant, Yn d'rysu 'ch dealldwriaeth, ac uwch law Eich holl ddirnadaeth, fel na ellwch wel'd Mai doeth a da yw'r oruchwyliaeth hon ? Mi wn ei fod; a'r hyn yr ydwyf fi Yn awr yn wneyd, chwychwi ni wyddoch ddim; Ond chwi gewch wybod eto ar ol hyn; Ac hyd nes delo'r oruchwyliaeth i Derfyniad, dysgwch chwi ymddiried yn Fy nghadarn allu a'm doethineb i. Cewch ganfod yn y diwedd fel y tyr Goleuni allan o'r tywyllwch hwn: ''Gogoniant mawr'' i'm henw i a'm gras:— I Satan, warth, a chwilydd mawr, à som:— ''Daioni mawr'' i Iob fy ngwas:—i chwi, ''Lawenydd mawr,'' a thestyn newydd gân:— ''Buddioldeb mawr'' i saint yr oesau ddel: Bydd hanes Iob yn siampl iddynt hwy O ddioddefgarwch, ac amynedd, ffydd; O herwydd bydd yr hanes hwn ar gael Hyd ddyddiau olaf amser yn y byd, Fel colofn fawr o goffadwriaeth am Y fuddugoliaeth a ennillai Iob Yn nerth fy ngras ar uffern fawr a'i llid." Ymgrymai'r gwyddfodolion oll i lawr Mewn gwylaidd barch o flaen gorseddfainc Duw; A chydatebent o un fryd, gan dd'weyd, "O Arglwydd Ior! Pwy, pwy sydd fel tydi! Dy farnau ydynt ddyfnder mawr—dy ffyrdd, Anolrheinadwy ydynt, a throellog iawn;<noinclude></noinclude> juba1sfnmjiwdlm48ukgdfhhtlm9d8r 164999 164985 2026-05-17T20:13:57Z AlwynapHuw 1710 /* Darllenwyd y proflenni */ 164999 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> A wyddent mor gynddeiriog oedd ei fryd, Ac mor alluog, ond cael caniatâd, Oedd ef i ddrygu a thrallodi dyn. Edrychent ar eu gilydd gyda gradd O bryder, a dyfalwch, megys rhai Yn methu deall y drafodaeth hon. Deallai 'u Tad fod hyn yn d'rysu'r plant— "Pa ymresymu'r ydych ?" eb efe, "Yn eich calonau? Ydyw hyn, fy mhlant, Yn d'rysu 'ch dealldwriaeth, ac uwch law Eich holl ddirnadaeth, fel na ellwch wel'd Mai doeth a da yw'r oruchwyliaeth hon ? Mi wn ei fod; a'r hyn yr ydwyf fi Yn awr yn wneyd, chwychwi ni wyddoch ddim; Ond chwi gewch wybod eto ar ol hyn; Ac hyd nes delo'r oruchwyliaeth i Derfyniad, dysgwch chwi ymddiried yn Fy nghadarn allu a'm doethineb i. Cewch ganfod yn y diwedd fel y tyr Goleuni allan o'r tywyllwch hwn: ''Gogoniant mawr'' i'm henw i a'm gras:— I Satan, warth, a chwilydd mawr, à som:— ''Daioni mawr'' i Iob fy ngwas:—i chwi, ''Lawenydd mawr,'' a thestyn newydd gân:— ''Buddioldeb mawr'' i saint yr oesau ddel: Bydd hanes Iob yn siampl iddynt hwy O ddioddefgarwch, ac amynedd, ffydd; O herwydd bydd yr hanes hwn ar gael Hyd ddyddiau olaf amser yn y byd, Fel colofn fawr o goffadwriaeth am Y fuddugoliaeth a ennillai Iob Yn nerth fy ngras ar uffern fawr a'i llid." Ymgrymai'r gwyddfodolion oll i lawr Mewn gwylaidd barch o flaen gorseddfainc Duw; A chydatebent o un fryd, gan dd'weyd, "O Arglwydd Ior! Pwy, pwy sydd fel tydi! Dy farnau ydynt ddyfnder mawr—dy ffyrdd, Anolrheinadwy ydynt, a throellog iawn; </poem><noinclude>{{Div end}}</noinclude> klom47j9u0he2ef9pstyaxa2rzbahzu 104 85027 164972 2026-05-17T19:58:24Z AlwynapHuw 1710 /* Heb ei brawfddarllen eto */ Dechrau tudalen newydd gyda "A'u gwedd a'u gwaith i'w gweled megys pe Golygem olwyn fawr yn troi, a'i chant Yn ogyfuwch a'r nef, a lluaws o Olwynion mân yn troi o'i mewn, a'r naill Yn troi yn groes i'r llall, nes ydym ni Yn synu,'n d'rysu,'n methu dirnad oll Pa fodd nad ydyw un sy'n troi fel hyn, A'r llall fel acw,'n hollol anghytun A'u gilydd; a pha fodd y gallant ddwyn I ben un amcan mawr a chysson trwy Eu gwrthdroadau! Gwelwn hyn—eu bod Yn llawn o... 164972 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AlwynapHuw" /></noinclude>A'u gwedd a'u gwaith i'w gweled megys pe Golygem olwyn fawr yn troi, a'i chant Yn ogyfuwch a'r nef, a lluaws o Olwynion mân yn troi o'i mewn, a'r naill Yn troi yn groes i'r llall, nes ydym ni Yn synu,'n d'rysu,'n methu dirnad oll Pa fodd nad ydyw un sy'n troi fel hyn, A'r llall fel acw,'n hollol anghytun A'u gilydd; a pha fodd y gallant ddwyn I ben un amcan mawr a chysson trwy Eu gwrthdroadau! Gwelwn hyn—eu bod Yn llawn o lygaid tanllyd, craffus iawn, Yn gwel'd i lawr, i fyny—ol a blaen— O amgylch ogylch, fel nas dichon dim I ddianc sylw eu golygon hwy; Ac nad oes un or'chwyliaeth a gwblhant, Yn dyfod o ddygwyddiad damwain ddall; Can's ysbryd y peth byw'n eu canol sy, Yn hwylio,'n trefnu, yn rheoli pob Ysgogiad roddant, er cydweithio i ddwyn Un dyben mawr, daionus, doeth i ben! O olwyn fawr! O ddyfais ddofn! Nyni Addolwn ger dy fron, ein Duw, ein Tad, Heb ammheu, na rhyfygus farnu 'th ffyrdd; Ac er nas gallwn ni eu dirnad ddim, Yr ym yn credu eu bod oll yn iawn! Y perffeithgwbl o wybodaeth wyt; Doethineb ddigyfeiliorn feddi di; Anfeidrol ydyw nerth dy gadarn fraich, A chraig dragwyddol gadarn yw dy air! Dy gynghor saif, a'th holl ewyllys wnai, Gan droi cynddaredd uffern fawr ei llid Yn gawod danllyd ar ei phen ei hun; A dwyn gogoniant i dy enw mawr, Drwy dd'rysu a dattroi'i dyfeisiau hi! O! rhynged bodd i ti, Iehofah Dad! I rasol edrych ar ein teyrnged hon O foliant a gyflwynwn heddyw i ti!"<noinclude></noinclude> jyro9gykflnduy1vahsnmi28g36w7i7 164986 164972 2026-05-17T20:08:59Z AlwynapHuw 1710 164986 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> A'u gwedd a'u gwaith i'w gweled megys pe Golygem olwyn fawr yn troi, a'i chant Yn ogyfuwch a'r nef, a lluaws o Olwynion mân yn troi o'i mewn, a'r naill Yn troi yn groes i'r llall, nes ydym ni Yn synu,'n d'rysu,'n methu dirnad oll Pa fodd nad ydyw un sy'n troi fel hyn, A'r llall fel acw,'n hollol anghytun A'u gilydd; a pha fodd y gallant ddwyn I ben un amcan mawr a chysson trwy Eu gwrthdroadau! Gwelwn hyn—eu bod Yn llawn o lygaid tanllyd, craffus iawn, Yn gwel'd i lawr, i fyny—ol a blaen— O amgylch ogylch, fel nas dichon dim I ddianc sylw eu golygon hwy; Ac nad oes un or'chwyliaeth a gwblhant, Yn dyfod o ddygwyddiad damwain ddall; Can's ysbryd y peth byw'n eu canol sy, Yn hwylio,'n trefnu, yn rheoli pob Ysgogiad roddant, er cydweithio i ddwyn Un dyben mawr, daionus, doeth i ben! O olwyn fawr! O ddyfais ddofn! Nyni Addolwn ger dy fron, ein Duw, ein Tad, Heb ammheu, na rhyfygus farnu 'th ffyrdd; Ac er nas gallwn ni eu dirnad ddim, Yr ym yn credu eu bod oll yn iawn! Y perffeithgwbl o wybodaeth wyt; Doethineb ddigyfeiliorn feddi di; Anfeidrol ydyw nerth dy gadarn fraich, A chraig dragwyddol gadarn yw dy air! Dy gynghor saif, a'th holl ewyllys wnai, Gan droi cynddaredd uffern fawr ei llid Yn gawod danllyd ar ei phen ei hun; A dwyn gogoniant i dy enw mawr, Drwy dd'rysu a dattroi'i dyfeisiau hi! O! rhynged bodd i ti, Iehofah Dad! I rasol edrych ar ein teyrnged hon O foliant a gyflwynwn heddyw i ti!"<noinclude></noinclude> glu3zlnnxvb3ttqfk96mslbrpmu61iu 165000 164986 2026-05-17T20:14:17Z AlwynapHuw 1710 /* Darllenwyd y proflenni */ 165000 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> A'u gwedd a'u gwaith i'w gweled megys pe Golygem olwyn fawr yn troi, a'i chant Yn ogyfuwch a'r nef, a lluaws o Olwynion mân yn troi o'i mewn, a'r naill Yn troi yn groes i'r llall, nes ydym ni Yn synu,'n d'rysu,'n methu dirnad oll Pa fodd nad ydyw un sy'n troi fel hyn, A'r llall fel acw,'n hollol anghytun A'u gilydd; a pha fodd y gallant ddwyn I ben un amcan mawr a chysson trwy Eu gwrthdroadau! Gwelwn hyn—eu bod Yn llawn o lygaid tanllyd, craffus iawn, Yn gwel'd i lawr, i fyny—ol a blaen— O amgylch ogylch, fel nas dichon dim I ddianc sylw eu golygon hwy; Ac nad oes un or'chwyliaeth a gwblhant, Yn dyfod o ddygwyddiad damwain ddall; Can's ysbryd y peth byw'n eu canol sy, Yn hwylio,'n trefnu, yn rheoli pob Ysgogiad roddant, er cydweithio i ddwyn Un dyben mawr, daionus, doeth i ben! O olwyn fawr! O ddyfais ddofn! Nyni Addolwn ger dy fron, ein Duw, ein Tad, Heb ammheu, na rhyfygus farnu 'th ffyrdd; Ac er nas gallwn ni eu dirnad ddim, Yr ym yn credu eu bod oll yn iawn! Y perffeithgwbl o wybodaeth wyt; Doethineb ddigyfeiliorn feddi di; Anfeidrol ydyw nerth dy gadarn fraich, A chraig dragwyddol gadarn yw dy air! Dy gynghor saif, a'th holl ewyllys wnai, Gan droi cynddaredd uffern fawr ei llid Yn gawod danllyd ar ei phen ei hun; A dwyn gogoniant i dy enw mawr, Drwy dd'rysu a dattroi'i dyfeisiau hi! O! rhynged bodd i ti, Iehofah Dad! I rasol edrych ar ein teyrnged hon O foliant a gyflwynwn heddyw i ti!" </poem><noinclude>{{Div end}}</noinclude> cm0xzy77odipgpjjs80biuvsxodr7as 104 85028 164973 2026-05-17T20:04:32Z AlwynapHuw 1710 /* Heb ei brawfddarllen eto */ Dechrau tudalen newydd gyda " ::Aethai Satan allan o ::Wydd Ion, ac oddi yno ::I Us aeth, ar frys eitha', ::Y tro hwn yn llawn traha ::A malais. Ei gais gawsai, ::A phrysuro'n union wnai, ::I dywallt phiol dial, ::Ei hen ddig, a oedd yn ddal ::At was Ion, gan dybio'n deg ::Ond odid, i fod adeg ::Ei wynfyd ef (ynfyd oedd) ::Wedi dod, ond nid ydoedd: ::Yr adeg oedd i'w rwydo ::Ef ei hun, a'i somi fo. Pan ddeuai Satan i gyffiniau Us, Canfyddai finta... 164973 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AlwynapHuw" /></noinclude> ::Aethai Satan allan o ::Wydd Ion, ac oddi yno ::I Us aeth, ar frys eitha', ::Y tro hwn yn llawn traha ::A malais. Ei gais gawsai, ::A phrysuro'n union wnai, ::I dywallt phiol dial, ::Ei hen ddig, a oedd yn ddal ::At was Ion, gan dybio'n deg ::Ond odid, i fod adeg ::Ei wynfyd ef (ynfyd oedd) ::Wedi dod, ond nid ydoedd: ::Yr adeg oedd i'w rwydo ::Ef ei hun, a'i somi fo. Pan ddeuai Satan i gyffiniau Us, Canfyddai fintai o Edomiaid, draw, Yn dyfod dan ymddyddan ar y ffordd. Nesaodd yntau i wrando arnynt hwy— A thestun eu hymddyddan ydoedd, Iob. Adroddai'r naill i'r llall ei helynt ef; Ei dywydd blin, ei alar trwm, ac fel Yn nyfroedd dyfnion trallod chwerw, ' r oedd Yn dal yn ei berffeithrwydd fel o'r blaen; A bod ei grefydd yn dysgleirio mwy Yn ffwrn ei danllyd brawf, nag oedd erioed Yn amser goreu'i hawddfyd ef a'i lwydd. Pan glywai Satan hyn, ffyrnigai ef, Ac yn ei galon syniai—" Os nad wyf Yn twyllo 'm hunan heddyw'n llawer mwy Nag twyllais i neb arall eto erioed, Cewch achos cyn bo hir i droi eich tôn Am Iob a'i grefydd, ac i siarad wrth Eich gilydd ar y ffordd, ac yn eich tai, Fel bydd yn tyngu ac yn melldithio Duw. Myfi, o Us nid ymadawaf ddim, Nes golchi gwarth y dydd o'r blaen oddi ar Fy enw a fy maner, a sicrhau F'awdurdod eto'n gyflawn ar y byd;<noinclude></noinclude> 5qs6038c3b7jlqc8jvirwpdvs8rt01d 164987 164973 2026-05-17T20:09:56Z AlwynapHuw 1710 164987 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> ::Aethai Satan allan o ::Wydd Ion, ac oddi yno ::I Us aeth, ar frys eitha', ::Y tro hwn yn llawn traha ::A malais. Ei gais gawsai, ::A phrysuro'n union wnai, ::I dywallt phiol dial, ::Ei hen ddig, a oedd yn ddal ::At was Ion, gan dybio'n deg ::Ond odid, i fod adeg ::Ei wynfyd ef (ynfyd oedd) ::Wedi dod, ond nid ydoedd: ::Yr adeg oedd i'w rwydo ::Ef ei hun, a'i somi fo. Pan ddeuai Satan i gyffiniau Us, Canfyddai fintai o Edomiaid, draw, Yn dyfod dan ymddyddan ar y ffordd. Nesaodd yntau i wrando arnynt hwy— A thestun eu hymddyddan ydoedd, Iob. Adroddai'r naill i'r llall ei helynt ef; Ei dywydd blin, ei alar trwm, ac fel Yn nyfroedd dyfnion trallod chwerw, ' r oedd Yn dal yn ei berffeithrwydd fel o'r blaen; A bod ei grefydd yn dysgleirio mwy Yn ffwrn ei danllyd brawf, nag oedd erioed Yn amser goreu'i hawddfyd ef a'i lwydd. Pan glywai Satan hyn, ffyrnigai ef, Ac yn ei galon syniai—" Os nad wyf Yn twyllo 'm hunan heddyw'n llawer mwy Nag twyllais i neb arall eto erioed, Cewch achos cyn bo hir i droi eich tôn Am Iob a'i grefydd, ac i siarad wrth Eich gilydd ar y ffordd, ac yn eich tai, Fel bydd yn tyngu ac yn melldithio Duw. Myfi, o Us nid ymadawaf ddim, Nes golchi gwarth y dydd o'r blaen oddi ar Fy enw a fy maner, a sicrhau F'awdurdod eto'n gyflawn ar y byd;<noinclude></noinclude> 640jhi2n3ktzoi0gmwfevvcmeihkf3r 165001 164987 2026-05-17T20:14:33Z AlwynapHuw 1710 /* Darllenwyd y proflenni */ 165001 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> ::Aethai Satan allan o ::Wydd Ion, ac oddi yno ::I Us aeth, ar frys eitha', ::Y tro hwn yn llawn traha ::A malais. Ei gais gawsai, ::A phrysuro'n union wnai, ::I dywallt phiol dial, ::Ei hen ddig, a oedd yn ddal ::At was Ion, gan dybio'n deg ::Ond odid, i fod adeg ::Ei wynfyd ef (ynfyd oedd) ::Wedi dod, ond nid ydoedd: ::Yr adeg oedd i'w rwydo ::Ef ei hun, a'i somi fo. Pan ddeuai Satan i gyffiniau Us, Canfyddai fintai o Edomiaid, draw, Yn dyfod dan ymddyddan ar y ffordd. Nesaodd yntau i wrando arnynt hwy— A thestun eu hymddyddan ydoedd, Iob. Adroddai'r naill i'r llall ei helynt ef; Ei dywydd blin, ei alar trwm, ac fel Yn nyfroedd dyfnion trallod chwerw, ' r oedd Yn dal yn ei berffeithrwydd fel o'r blaen; A bod ei grefydd yn dysgleirio mwy Yn ffwrn ei danllyd brawf, nag oedd erioed Yn amser goreu'i hawddfyd ef a'i lwydd. Pan glywai Satan hyn, ffyrnigai ef, Ac yn ei galon syniai—" Os nad wyf Yn twyllo 'm hunan heddyw'n llawer mwy Nag twyllais i neb arall eto erioed, Cewch achos cyn bo hir i droi eich tôn Am Iob a'i grefydd, ac i siarad wrth Eich gilydd ar y ffordd, ac yn eich tai, Fel bydd yn tyngu ac yn melldithio Duw. Myfi, o Us nid ymadawaf ddim, Nes golchi gwarth y dydd o'r blaen oddi ar Fy enw a fy maner, a sicrhau F'awdurdod eto'n gyflawn ar y byd; </poem><noinclude>{{Div end}}</noinclude> 82wd4vomtbt77j6fni3pz7nykd8snvt 104 85029 164974 2026-05-17T20:05:06Z AlwynapHuw 1710 /* Heb ei brawfddarllen eto */ Dechrau tudalen newydd gyda "A throi caniadau engyl nef yn och, Ac ochain uffern, hithau,'n grechwen gref, Pan glywont hwy yr hen addolwr mad Yn rhwygo'r awyr â'i gableddau erch." Fe godai Satan gwmwl tew o niwl, A tharth, a thawch afiachus, ac yn hwn (Fel cerbyd pur gyfaddas iddo ef, Yr hwn'r oedd t'wllwch a thragwyddol niwl Yn unig etifeddiaeth iddo byth)— Yn hwn marchogai 'mlaen at dŷ y sant; A chynllwyn megys llwynog wnai o'i gylch; Gan spio ac ym... 164974 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AlwynapHuw" /></noinclude>A throi caniadau engyl nef yn och, Ac ochain uffern, hithau,'n grechwen gref, Pan glywont hwy yr hen addolwr mad Yn rhwygo'r awyr â'i gableddau erch." Fe godai Satan gwmwl tew o niwl, A tharth, a thawch afiachus, ac yn hwn (Fel cerbyd pur gyfaddas iddo ef, Yr hwn'r oedd t'wllwch a thragwyddol niwl Yn unig etifeddiaeth iddo byth)— Yn hwn marchogai 'mlaen at dŷ y sant; A chynllwyn megys llwynog wnai o'i gylch; Gan spio ac ymwrando o fan i fan. A chanfu Iob yn eistedd wrtho'i hun, Dan gysgod llwyn o helyg yn yr ardd: A neidiai Satan o'r tu ol i'r llwyn, I ymglustfeinio, tra yr ydoedd Iob, A'i ddeheu law yn cynnal pwys ei ben, A'i wyneb tua'r llawr, yn traethu'i gwyn, A'i ddygn ofid, wrth ei Dduw fel hyn:— "Fy Nuw! Fy Nuw! mae'r oruchwyliaeth hon Yn dywell iawn, a chwerw iawn i mi; Ti wyddost mor ddrylliedig, ysig yw Y galon hon—mae'n chwilfriw dan dy law! Fe rua 'm henaid fel y môr o'm mewn, Ymgyfyd fel gorllanw o flaen y gwynt; Fel pe bai am ymdywallt allan oll Yn ffrwd o gwyn a galar; eilwaith try Ynol,felmôrardrai,yrhwnayf Ei ddyfroedd heilltion oll i'w gylla'i hun. Ymdreigla f'ocheneidiau'n dòn ar dòn― Y naill yn gyru'r llall yn mlaen, a'r naill Yn gwthio'r llall yn ol o hyd drachefn Nes yw fy mynwes fel y traeth, a'r llif Yn hyrddio trosti, heb orphwyso dim. Ni ddichon geiriau byth, na dagrau chwaith, Nac ocheneidiau, na gruddfanau ddim At ysgafnhau y baich o ofid sydd<noinclude></noinclude> hz2n486vd1xrkg6go0xz3jmpyolfy3l 164988 164974 2026-05-17T20:10:22Z AlwynapHuw 1710 164988 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> A throi caniadau engyl nef yn och, Ac ochain uffern, hithau,'n grechwen gref, Pan glywont hwy yr hen addolwr mad Yn rhwygo'r awyr â'i gableddau erch." Fe godai Satan gwmwl tew o niwl, A tharth, a thawch afiachus, ac yn hwn (Fel cerbyd pur gyfaddas iddo ef, Yr hwn'r oedd t'wllwch a thragwyddol niwl Yn unig etifeddiaeth iddo byth)— Yn hwn marchogai 'mlaen at dŷ y sant; A chynllwyn megys llwynog wnai o'i gylch; Gan spio ac ymwrando o fan i fan. A chanfu Iob yn eistedd wrtho'i hun, Dan gysgod llwyn o helyg yn yr ardd: A neidiai Satan o'r tu ol i'r llwyn, I ymglustfeinio, tra yr ydoedd Iob, A'i ddeheu law yn cynnal pwys ei ben, A'i wyneb tua'r llawr, yn traethu'i gwyn, A'i ddygn ofid, wrth ei Dduw fel hyn:— "Fy Nuw! Fy Nuw! mae'r oruchwyliaeth hon Yn dywell iawn, a chwerw iawn i mi; Ti wyddost mor ddrylliedig, ysig yw Y galon hon—mae'n chwilfriw dan dy law! Fe rua 'm henaid fel y môr o'm mewn, Ymgyfyd fel gorllanw o flaen y gwynt; Fel pe bai am ymdywallt allan oll Yn ffrwd o gwyn a galar; eilwaith try Ynol,felmôrardrai,yrhwnayf Ei ddyfroedd heilltion oll i'w gylla'i hun. Ymdreigla f'ocheneidiau'n dòn ar dòn― Y naill yn gyru'r llall yn mlaen, a'r naill Yn gwthio'r llall yn ol o hyd drachefn Nes yw fy mynwes fel y traeth, a'r llif Yn hyrddio trosti, heb orphwyso dim. Ni ddichon geiriau byth, na dagrau chwaith, Nac ocheneidiau, na gruddfanau ddim At ysgafnhau y baich o ofid sydd<noinclude></noinclude> bpbjqss92bu8mmr7kfu5uy5ui6j3sey 165002 164988 2026-05-17T20:14:50Z AlwynapHuw 1710 /* Darllenwyd y proflenni */ 165002 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> A throi caniadau engyl nef yn och, Ac ochain uffern, hithau,'n grechwen gref, Pan glywont hwy yr hen addolwr mad Yn rhwygo'r awyr â'i gableddau erch." Fe godai Satan gwmwl tew o niwl, A tharth, a thawch afiachus, ac yn hwn (Fel cerbyd pur gyfaddas iddo ef, Yr hwn'r oedd t'wllwch a thragwyddol niwl Yn unig etifeddiaeth iddo byth)— Yn hwn marchogai 'mlaen at dŷ y sant; A chynllwyn megys llwynog wnai o'i gylch; Gan spio ac ymwrando o fan i fan. A chanfu Iob yn eistedd wrtho'i hun, Dan gysgod llwyn o helyg yn yr ardd: A neidiai Satan o'r tu ol i'r llwyn, I ymglustfeinio, tra yr ydoedd Iob, A'i ddeheu law yn cynnal pwys ei ben, A'i wyneb tua'r llawr, yn traethu'i gwyn, A'i ddygn ofid, wrth ei Dduw fel hyn:— "Fy Nuw! Fy Nuw! mae'r oruchwyliaeth hon Yn dywell iawn, a chwerw iawn i mi; Ti wyddost mor ddrylliedig, ysig yw Y galon hon—mae'n chwilfriw dan dy law! Fe rua 'm henaid fel y môr o'm mewn, Ymgyfyd fel gorllanw o flaen y gwynt; Fel pe bai am ymdywallt allan oll Yn ffrwd o gwyn a galar; eilwaith try Ynol,felmôrardrai,yrhwnayf Ei ddyfroedd heilltion oll i'w gylla'i hun. Ymdreigla f'ocheneidiau'n dòn ar dòn― Y naill yn gyru'r llall yn mlaen, a'r naill Yn gwthio'r llall yn ol o hyd drachefn Nes yw fy mynwes fel y traeth, a'r llif Yn hyrddio trosti, heb orphwyso dim. Ni ddichon geiriau byth, na dagrau chwaith, Nac ocheneidiau, na gruddfanau ddim At ysgafnhau y baich o ofid sydd </poem><noinclude>{{Div end}}</noinclude> 8y875cvve0zi6ggqdlr8zn5qvenjiqr 104 85030 164975 2026-05-17T20:05:42Z AlwynapHuw 1710 /* Heb ei brawfddarllen eto */ Dechrau tudalen newydd gyda "Yn llethu 'm hysbryd, gan ei wasgu i lawr. Fy mhlant! Fy mhlant!—Fy Nuw! Fy Nuw! Pa fodd Y gallaf ddal? Yr wyf yn methu dal! 'Rw'i'n suddo,'n d'rysu, yn llewygu'n lân— 'Rw'i'n boddi yn y dyfroedd dyfnion hyn! Y ffrwd a lifodd troswyf—daeth i mewn Hyd at yr enaid, a'm gorchuddio mae! Gwnaeth tymmestl fawr yr oruchwyliaeth hon Fy holl deimladau'n un gymmysgfa fawr; Yn dryblith fel elfenau'r cread cyn I Ysbryd Duw ledanu'i esgy... 164975 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AlwynapHuw" /></noinclude>Yn llethu 'm hysbryd, gan ei wasgu i lawr. Fy mhlant! Fy mhlant!—Fy Nuw! Fy Nuw! Pa fodd Y gallaf ddal? Yr wyf yn methu dal! 'Rw'i'n suddo,'n d'rysu, yn llewygu'n lân— 'Rw'i'n boddi yn y dyfroedd dyfnion hyn! Y ffrwd a lifodd troswyf—daeth i mewn Hyd at yr enaid, a'm gorchuddio mae! Gwnaeth tymmestl fawr yr oruchwyliaeth hon Fy holl deimladau'n un gymmysgfa fawr; Yn dryblith fel elfenau'r cread cyn I Ysbryd Duw ledanu'i esgyll dros Y dyfnder mawr, i ddwyn tawelwch trefn. Fy meibion anwyl! a fy merched hoff! Fy llygaid sydd yn pallu am danynt hwy. A oes fath ofid a fy ngofid i? Neu brofodd tad gyffelyb iddo erioed? O! naddo, naddo!—mi obeithiaf na Ddaw ei gyffelyb mwy i gwpan neb. Fe wywai fy ngobeithion hoff bob un, A fynwesaswn lawer blwyddyn faith; Anadlodd awel o'r anialwch poeth, Ac mewn un awr y cydwywasant hwy. Pe'm hanwyl blant fuasent heddyw'n fyw— Ond pa'm fel hyn gollyngaf fi y ffrwyn Im' teimlad drylliog ?—maddeu, O fy Nuw! Im' ollwng allan o, na goddef yn Fy meddwl chwaith, syniadau o'r fath hyn; Can's ti a roddaist, a thydi, fy Nuw, Gymmeraist ymaith hefyd; a pha ham? Pa achos sydd im' achwyn ? da, a doeth, A pherffaith gyfiawn yw dy farnau oll. Ymgrymaf eto i lawr wrth draed fy Nhad; Rho'f fyny f'wyllys i'w ewyllys ef; A d'wedaf eto dan y trallod hwn, Byth fendigedig fyddo enw Duw!" Ni allai Satan 'mattal ddim yn hwy; Ymgynddeiriogai yn ei galon ddu: "Ai dweyd fel yna eto wnai, ai ie?"<noinclude></noinclude> 1w4vulobru1p94qpaw93gtqggr0mmnf 164989 164975 2026-05-17T20:10:37Z AlwynapHuw 1710 164989 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> Yn llethu 'm hysbryd, gan ei wasgu i lawr. Fy mhlant! Fy mhlant!—Fy Nuw! Fy Nuw! Pa fodd Y gallaf ddal? Yr wyf yn methu dal! 'Rw'i'n suddo,'n d'rysu, yn llewygu'n lân— 'Rw'i'n boddi yn y dyfroedd dyfnion hyn! Y ffrwd a lifodd troswyf—daeth i mewn Hyd at yr enaid, a'm gorchuddio mae! Gwnaeth tymmestl fawr yr oruchwyliaeth hon Fy holl deimladau'n un gymmysgfa fawr; Yn dryblith fel elfenau'r cread cyn I Ysbryd Duw ledanu'i esgyll dros Y dyfnder mawr, i ddwyn tawelwch trefn. Fy meibion anwyl! a fy merched hoff! Fy llygaid sydd yn pallu am danynt hwy. A oes fath ofid a fy ngofid i? Neu brofodd tad gyffelyb iddo erioed? O! naddo, naddo!—mi obeithiaf na Ddaw ei gyffelyb mwy i gwpan neb. Fe wywai fy ngobeithion hoff bob un, A fynwesaswn lawer blwyddyn faith; Anadlodd awel o'r anialwch poeth, Ac mewn un awr y cydwywasant hwy. Pe'm hanwyl blant fuasent heddyw'n fyw— Ond pa'm fel hyn gollyngaf fi y ffrwyn Im' teimlad drylliog ?—maddeu, O fy Nuw! Im' ollwng allan o, na goddef yn Fy meddwl chwaith, syniadau o'r fath hyn; Can's ti a roddaist, a thydi, fy Nuw, Gymmeraist ymaith hefyd; a pha ham? Pa achos sydd im' achwyn ? da, a doeth, A pherffaith gyfiawn yw dy farnau oll. Ymgrymaf eto i lawr wrth draed fy Nhad; Rho'f fyny f'wyllys i'w ewyllys ef; A d'wedaf eto dan y trallod hwn, Byth fendigedig fyddo enw Duw!" Ni allai Satan 'mattal ddim yn hwy; Ymgynddeiriogai yn ei galon ddu: "Ai dweyd fel yna eto wnai, ai ie?"<noinclude></noinclude> 4wuh6yjp9v6u8o9g1abo0mu93t7mwvs 165003 164989 2026-05-17T20:16:23Z AlwynapHuw 1710 /* Darllenwyd y proflenni */ 165003 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> Yn llethu 'm hysbryd, gan ei wasgu i lawr. Fy mhlant! Fy mhlant!—Fy Nuw! Fy Nuw! Pa fodd Y gallaf ddal? Yr wyf yn methu dal! 'Rw'i'n suddo,'n d'rysu, yn llewygu'n lân— 'Rw'i'n boddi yn y dyfroedd dyfnion hyn! Y ffrwd a lifodd troswyf—daeth i mewn Hyd at yr enaid, a'm gorchuddio mae! Gwnaeth tymmestl fawr yr oruchwyliaeth hon Fy holl deimladau'n un gymmysgfa fawr; Yn dryblith fel elfenau'r cread cyn I Ysbryd Duw ledanu'i esgyll dros Y dyfnder mawr, i ddwyn tawelwch trefn. Fy meibion anwyl! a fy merched hoff! Fy llygaid sydd yn pallu am danynt hwy. A oes fath ofid a fy ngofid i? Neu brofodd tad gyffelyb iddo erioed? O! naddo, naddo!—mi obeithiaf na Ddaw ei gyffelyb mwy i gwpan neb. Fe wywai fy ngobeithion hoff bob un, A fynwesaswn lawer blwyddyn faith; Anadlodd awel o'r anialwch poeth, Ac mewn un awr y cydwywasant hwy. Pe'm hanwyl blant fuasent heddyw'n fyw— Ond pa'm fel hyn gollyngaf fi y ffrwyn Im' teimlad drylliog ?—maddeu, O fy Nuw! Im' ollwng allan o, na goddef yn Fy meddwl chwaith, syniadau o'r fath hyn; Can's ti a roddaist, a thydi, fy Nuw, Gymmeraist ymaith hefyd; a pha ham? Pa achos sydd im' achwyn ? da, a doeth, A pherffaith gyfiawn yw dy farnau oll. Ymgrymaf eto i lawr wrth draed fy Nhad; Rho'f fyny f'wyllys i'w ewyllys ef; A d'wedaf eto dan y trallod hwn, Byth fendigedig fyddo enw Duw!" Ni allai Satan 'mattal ddim yn hwy; Ymgynddeiriogai yn ei galon ddu: "Ai dweyd fel yna eto wnai, ai ie?" </poem><noinclude>{{Div end}}</noinclude> l7wj5p2fen48ubqfnvucy5a1qp81hrw 104 85031 164976 2026-05-17T20:06:19Z AlwynapHuw 1710 /* Heb ei brawfddarllen eto */ Dechrau tudalen newydd gyda "Ebe ef, "myfi a ddysgaf iti ddweyd Fel arall cyn darfyddwyf a thydi." Ac yna fe gymmysgai'i gyffaith du, Gwenwynig, yn yr awyr dew o dawch A oedd o'i amgylch, a gwasgarodd ef: Anadlodd Iob, a theimlai achreth flin Yn treiddio trwy ei gyfansoddiad oll; Rhyw ias o gryndod, nes y teimlai'i waed Yn fferu ac yn berwi bob yn ail. Cyfodai fyny, ac ai rhyngddo a'r tŷ, Gan roncian megys meddwyn ar ei draed. Ei wraig a waeddai yn ei... 164976 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AlwynapHuw" /></noinclude>Ebe ef, "myfi a ddysgaf iti ddweyd Fel arall cyn darfyddwyf a thydi." Ac yna fe gymmysgai'i gyffaith du, Gwenwynig, yn yr awyr dew o dawch A oedd o'i amgylch, a gwasgarodd ef: Anadlodd Iob, a theimlai achreth flin Yn treiddio trwy ei gyfansoddiad oll; Rhyw ias o gryndod, nes y teimlai'i waed Yn fferu ac yn berwi bob yn ail. Cyfodai fyny, ac ai rhyngddo a'r tŷ, Gan roncian megys meddwyn ar ei draed. Ei wraig a waeddai yn ei wyneb ef, Gan mor ddyeithrol a dychrynllyd oedd Yr olwg arno—'r fath gyfnewid gwedd! Rhyw ysfa boenus gerddai trosto oll, A thorai crawn dolurus yn ei gnawd; Ni allai fod yn llonydd—allan ai Drachefn, ac yn y lludw eistedd wnaeth; Cymmerai gragen i ymgrafu â hi. 'Roedd Satan, yntau,'n brysur gyda'r wraig, Yn gweithio ar ei nwydau i'w chyffroi, A'i llenwi â meddyliau celyd iawn Yn erbyn Duw, a'i ragluniaethau ef. Ar ol ei gŵr, yn llawn o'r ysbryd hwn, Aeth allan:—ar y domen gwelai ef, Yn ymdrybaeddu mewn cornwydydd cas, Ac eto yn bendithio Duw o hyd. Yr olwg arno wywodd yn y fan Bob serch, a chydymdeimlad—cariad gwraig A dro'i'n ddygasedd yn ei mynwes hi. Nesaodd ato, safodd uwch ei ben, Ac ebai wrtho'n chwerw gas fel hyn:— ::"Owr! ffei! a wyt mor ffol ? ::A. wnai ddewis byw'n dduwiol? ::Ai moli Ior eto'r wyt, ::Yn wael adyn, fal ydwyt ? ::Taliad go wael, ti weli, ::Roes dy Ion i dy ras di;<noinclude></noinclude> te18f5ievjw1m4vlhdue3gttiwx4ghc 164990 164976 2026-05-17T20:10:50Z AlwynapHuw 1710 164990 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> Ebe ef, "myfi a ddysgaf iti ddweyd Fel arall cyn darfyddwyf a thydi." Ac yna fe gymmysgai'i gyffaith du, Gwenwynig, yn yr awyr dew o dawch A oedd o'i amgylch, a gwasgarodd ef: Anadlodd Iob, a theimlai achreth flin Yn treiddio trwy ei gyfansoddiad oll; Rhyw ias o gryndod, nes y teimlai'i waed Yn fferu ac yn berwi bob yn ail. Cyfodai fyny, ac ai rhyngddo a'r tŷ, Gan roncian megys meddwyn ar ei draed. Ei wraig a waeddai yn ei wyneb ef, Gan mor ddyeithrol a dychrynllyd oedd Yr olwg arno—'r fath gyfnewid gwedd! Rhyw ysfa boenus gerddai trosto oll, A thorai crawn dolurus yn ei gnawd; Ni allai fod yn llonydd—allan ai Drachefn, ac yn y lludw eistedd wnaeth; Cymmerai gragen i ymgrafu â hi. 'Roedd Satan, yntau,'n brysur gyda'r wraig, Yn gweithio ar ei nwydau i'w chyffroi, A'i llenwi â meddyliau celyd iawn Yn erbyn Duw, a'i ragluniaethau ef. Ar ol ei gŵr, yn llawn o'r ysbryd hwn, Aeth allan:—ar y domen gwelai ef, Yn ymdrybaeddu mewn cornwydydd cas, Ac eto yn bendithio Duw o hyd. Yr olwg arno wywodd yn y fan Bob serch, a chydymdeimlad—cariad gwraig A dro'i'n ddygasedd yn ei mynwes hi. Nesaodd ato, safodd uwch ei ben, Ac ebai wrtho'n chwerw gas fel hyn:— ::"Owr! ffei! a wyt mor ffol ? ::A. wnai ddewis byw'n dduwiol? ::Ai moli Ior eto'r wyt, ::Yn wael adyn, fal ydwyt ? ::Taliad go wael, ti weli, ::Roes dy Ion i dy ras di;<noinclude></noinclude> 4oftiduuw9la8hdvrb32xsv87d10qym 165004 164990 2026-05-17T20:16:44Z AlwynapHuw 1710 /* Darllenwyd y proflenni */ 165004 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> Ebe ef, "myfi a ddysgaf iti ddweyd Fel arall cyn darfyddwyf a thydi." Ac yna fe gymmysgai'i gyffaith du, Gwenwynig, yn yr awyr dew o dawch A oedd o'i amgylch, a gwasgarodd ef: Anadlodd Iob, a theimlai achreth flin Yn treiddio trwy ei gyfansoddiad oll; Rhyw ias o gryndod, nes y teimlai'i waed Yn fferu ac yn berwi bob yn ail. Cyfodai fyny, ac ai rhyngddo a'r tŷ, Gan roncian megys meddwyn ar ei draed. Ei wraig a waeddai yn ei wyneb ef, Gan mor ddyeithrol a dychrynllyd oedd Yr olwg arno—'r fath gyfnewid gwedd! Rhyw ysfa boenus gerddai trosto oll, A thorai crawn dolurus yn ei gnawd; Ni allai fod yn llonydd—allan ai Drachefn, ac yn y lludw eistedd wnaeth; Cymmerai gragen i ymgrafu â hi. 'Roedd Satan, yntau,'n brysur gyda'r wraig, Yn gweithio ar ei nwydau i'w chyffroi, A'i llenwi â meddyliau celyd iawn Yn erbyn Duw, a'i ragluniaethau ef. Ar ol ei gŵr, yn llawn o'r ysbryd hwn, Aeth allan:—ar y domen gwelai ef, Yn ymdrybaeddu mewn cornwydydd cas, Ac eto yn bendithio Duw o hyd. Yr olwg arno wywodd yn y fan Bob serch, a chydymdeimlad—cariad gwraig A dro'i'n ddygasedd yn ei mynwes hi. Nesaodd ato, safodd uwch ei ben, Ac ebai wrtho'n chwerw gas fel hyn:— ::"Owr! ffei! a wyt mor ffol ? ::A. wnai ddewis byw'n dduwiol? ::Ai moli Ior eto'r wyt, ::Yn wael adyn, fal ydwyt ? ::Taliad go wael, ti weli, ::Roes dy Ion i dy ras di; </poem><noinclude>{{Div end}}</noinclude> 5v53ke7zs3wflfvl4u2qts1svee5t8k 104 85032 164977 2026-05-17T20:06:44Z AlwynapHuw 1710 /* Heb ei brawfddarllen eto */ Dechrau tudalen newydd gyda "::Doethach yw it' felldithiaw ::Yn bigog ei lidiog law; ::A marw, yn ol fy marn i, ::Ar unwaith o'th drueni." {{c|IOB.}} :"Anfad iawn, ac ynfyd yw, :Yr addysg a roi heddyw: :Geiriau gelyn gwargaled, :Anwir, o dy enau red. :Nyni, os derbyn a wnawn :O'i ddaioni—Dduw uniawn, :Oni ddylem o ddwylaw :Ion doeth, dderbyn drwg pan daw? :Ac mewn adfyd, blinfyd blwng, :Yma ystwyth ymostwng :I ewyllys, a gallu, :A threfniad ein Ce... 164977 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AlwynapHuw" /></noinclude>::Doethach yw it' felldithiaw ::Yn bigog ei lidiog law; ::A marw, yn ol fy marn i, ::Ar unwaith o'th drueni." {{c|IOB.}} :"Anfad iawn, ac ynfyd yw, :Yr addysg a roi heddyw: :Geiriau gelyn gwargaled, :Anwir, o dy enau red. :Nyni, os derbyn a wnawn :O'i ddaioni—Dduw uniawn, :Oni ddylem o ddwylaw :Ion doeth, dderbyn drwg pan daw? :Ac mewn adfyd, blinfyd blwng, :Yma ystwyth ymostwng :I ewyllys, a gallu, :A threfniad ein Ceidwad cu? :Ei gerydd ddaw o gariad— :Yr haint hwn a dry ein Tad :Ini'n win trwy rin ei ras, :O'i fodd mewn pryd cyfaddas. Fy Ion doeth a fendithiaf,—yn ddilesg, ::Doed a ddelo arnaf; :Byth yn Nuw gobeithio wnaf, :Hyd drwy angeu y trengaf!" Fe safai Satan, pan y clywai hyn, Fel delw, wedi ei syfrdanu ' n lân: "Er pan wy'i'n Satan," eb efe, "'r fath beth Ni welais, ac ni chlywais i o'r blaen! Wel dyma'r tostaf, a'r cyndynaf oll O feibion dynion gyfarfüm erioed! Wel, melldigedig fyddo'r enw Iob! Ond waeth im' dewi, bendigedig fydd! Os t'rewais i ef â chornwydydd blin, Tarawodd yntau finnau'n ol yn waeth A'r geiriau olaf a lefarodd ef.<noinclude></noinclude> ojnwzqftzceru1r6fwhdujxn4snxchv 164991 164977 2026-05-17T20:11:05Z AlwynapHuw 1710 164991 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> ::Doethach yw it' felldithiaw ::Yn bigog ei lidiog law; ::A marw, yn ol fy marn i, ::Ar unwaith o'th drueni." {{c|IOB.}} :"Anfad iawn, ac ynfyd yw, :Yr addysg a roi heddyw: :Geiriau gelyn gwargaled, :Anwir, o dy enau red. :Nyni, os derbyn a wnawn :O'i ddaioni—Dduw uniawn, :Oni ddylem o ddwylaw :Ion doeth, dderbyn drwg pan daw? :Ac mewn adfyd, blinfyd blwng, :Yma ystwyth ymostwng :I ewyllys, a gallu, :A threfniad ein Ceidwad cu? :Ei gerydd ddaw o gariad— :Yr haint hwn a dry ein Tad :Ini'n win trwy rin ei ras, :O'i fodd mewn pryd cyfaddas. Fy Ion doeth a fendithiaf,—yn ddilesg, ::Doed a ddelo arnaf; :Byth yn Nuw gobeithio wnaf, :Hyd drwy angeu y trengaf!" Fe safai Satan, pan y clywai hyn, Fel delw, wedi ei syfrdanu ' n lân: "Er pan wy'i'n Satan," eb efe, "'r fath beth Ni welais, ac ni chlywais i o'r blaen! Wel dyma'r tostaf, a'r cyndynaf oll O feibion dynion gyfarfüm erioed! Wel, melldigedig fyddo'r enw Iob! Ond waeth im' dewi, bendigedig fydd! Os t'rewais i ef â chornwydydd blin, Tarawodd yntau finnau'n ol yn waeth A'r geiriau olaf a lefarodd ef.<noinclude></noinclude> tnel4oamhuq9zct5twmxbsgbftn098c 165005 164991 2026-05-17T20:17:00Z AlwynapHuw 1710 /* Darllenwyd y proflenni */ 165005 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> ::Doethach yw it' felldithiaw ::Yn bigog ei lidiog law; ::A marw, yn ol fy marn i, ::Ar unwaith o'th drueni." {{c|IOB.}} :"Anfad iawn, ac ynfyd yw, :Yr addysg a roi heddyw: :Geiriau gelyn gwargaled, :Anwir, o dy enau red. :Nyni, os derbyn a wnawn :O'i ddaioni—Dduw uniawn, :Oni ddylem o ddwylaw :Ion doeth, dderbyn drwg pan daw? :Ac mewn adfyd, blinfyd blwng, :Yma ystwyth ymostwng :I ewyllys, a gallu, :A threfniad ein Ceidwad cu? :Ei gerydd ddaw o gariad— :Yr haint hwn a dry ein Tad :Ini'n win trwy rin ei ras, :O'i fodd mewn pryd cyfaddas. Fy Ion doeth a fendithiaf,—yn ddilesg, ::Doed a ddelo arnaf; :Byth yn Nuw gobeithio wnaf, :Hyd drwy angeu y trengaf!" Fe safai Satan, pan y clywai hyn, Fel delw, wedi ei syfrdanu ' n lân: "Er pan wy'i'n Satan," eb efe, "'r fath beth Ni welais, ac ni chlywais i o'r blaen! Wel dyma'r tostaf, a'r cyndynaf oll O feibion dynion gyfarfüm erioed! Wel, melldigedig fyddo'r enw Iob! Ond waeth im' dewi, bendigedig fydd! Os t'rewais i ef â chornwydydd blin, Tarawodd yntau finnau'n ol yn waeth A'r geiriau olaf a lefarodd ef. </poem><noinclude>{{Div end}}</noinclude> 3eoy22bj6te7kblbmbznhrl4qiktn1o 104 85033 164978 2026-05-17T20:06:54Z AlwynapHuw 1710 /* Heb ei brawfddarllen eto */ Dechrau tudalen newydd gyda "Ni wna na dwyn ei olud, lladd ei blant, Na'i ferwi yn y gofid mwyaf fu; A gwisgo cwrlid o gornwydydd tost Am dano, nes yw'n ffiaidd iddo'i hun; A chyda'r cwbl, ei demtio trwy y wraig:— Ni lwydda dim, na'r oll o hyn ynghyd, I beri iddo ymddigio wrth ei Dduw, A throi ei dôn:—bendithio byth a wna. Mae rhywbeth ynddo, îs na'i groen a'i gnawd, Mae'n rhaid, mae'n rhaid i fod, ac onide, Buaswn wedi'i drechu yn hir cyn hyn. Beth yw... 164978 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AlwynapHuw" /></noinclude>Ni wna na dwyn ei olud, lladd ei blant, Na'i ferwi yn y gofid mwyaf fu; A gwisgo cwrlid o gornwydydd tost Am dano, nes yw'n ffiaidd iddo'i hun; A chyda'r cwbl, ei demtio trwy y wraig:— Ni lwydda dim, na'r oll o hyn ynghyd, I beri iddo ymddigio wrth ei Dduw, A throi ei dôn:—bendithio byth a wna. Mae rhywbeth ynddo, îs na'i groen a'i gnawd, Mae'n rhaid, mae'n rhaid i fod, ac onide, Buaswn wedi'i drechu yn hir cyn hyn. Beth yw y rhywbeth hwnw, mi nis gwn; Ond hyn a wn, mae'n gryfach na myfi: Mae'i wraidd yn ddyfnach yn ei galon nag Y gallaf gloddio oddi tanynt hwy. Gwae fi! gwae uffern hefyd! imi erioed, I herio'r nefoedd i yr ymdrech hon! Ond pwy allasai ddysgwyl y fath beth? Tybiaswn, gan im' lwyddo'n Eden gynt I hudo Adda,'r perffaith ddyn, i'm rhwyd, Na safai byth drachefn un dyn o'm blaen; Ond mae yn hwn, er yn anmherffaith, oes, Rywbeth sy'n gryfach na pherffeithrwydd dyn Yn ei berffeithrwydd crëedigol gynt. Pa fodd yn uffern y dangosaf fi Fy wyneb heddyw? a pha esgus wnaf Fi dros y methiant anffortunus hwn ? Mae genyf hyn o wynfyd wedi'r cwbl, Sef gwel'd ei adfyd, a'i drueni blin; Ac nid wyf eto'n rhoddi i fyny'n lân, Na phalla ei amynedd yn y man. Pan fwydo'i enaid 'chydig eto yn Y pair o ofid tost mae ynddo'n awr, Ond odid fawr na chwerwa'i ysbryd ef Gan ddirdyniadau'i boenau ddydd a nos, A cholli'i gwsg, a cholli pob mwynhad, Fe dd'rysa ei synwyrau cyn bo hir, A throi i gablu, 'rwy'n hyderu wna."<noinclude></noinclude> 1p1nc8hl3w9ww8hlc2favppq27m5fr8 164992 164978 2026-05-17T20:11:21Z AlwynapHuw 1710 164992 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> Ni wna na dwyn ei olud, lladd ei blant, Na'i ferwi yn y gofid mwyaf fu; A gwisgo cwrlid o gornwydydd tost Am dano, nes yw'n ffiaidd iddo'i hun; A chyda'r cwbl, ei demtio trwy y wraig:— Ni lwydda dim, na'r oll o hyn ynghyd, I beri iddo ymddigio wrth ei Dduw, A throi ei dôn:—bendithio byth a wna. Mae rhywbeth ynddo, îs na'i groen a'i gnawd, Mae'n rhaid, mae'n rhaid i fod, ac onide, Buaswn wedi'i drechu yn hir cyn hyn. Beth yw y rhywbeth hwnw, mi nis gwn; Ond hyn a wn, mae'n gryfach na myfi: Mae'i wraidd yn ddyfnach yn ei galon nag Y gallaf gloddio oddi tanynt hwy. Gwae fi! gwae uffern hefyd! imi erioed, I herio'r nefoedd i yr ymdrech hon! Ond pwy allasai ddysgwyl y fath beth? Tybiaswn, gan im' lwyddo'n Eden gynt I hudo Adda,'r perffaith ddyn, i'm rhwyd, Na safai byth drachefn un dyn o'm blaen; Ond mae yn hwn, er yn anmherffaith, oes, Rywbeth sy'n gryfach na pherffeithrwydd dyn Yn ei berffeithrwydd crëedigol gynt. Pa fodd yn uffern y dangosaf fi Fy wyneb heddyw? a pha esgus wnaf Fi dros y methiant anffortunus hwn ? Mae genyf hyn o wynfyd wedi'r cwbl, Sef gwel'd ei adfyd, a'i drueni blin; Ac nid wyf eto'n rhoddi i fyny'n lân, Na phalla ei amynedd yn y man. Pan fwydo'i enaid 'chydig eto yn Y pair o ofid tost mae ynddo'n awr, Ond odid fawr na chwerwa'i ysbryd ef Gan ddirdyniadau'i boenau ddydd a nos, A cholli'i gwsg, a cholli pob mwynhad, Fe dd'rysa ei synwyrau cyn bo hir, A throi i gablu, 'rwy'n hyderu wna."<noinclude></noinclude> km8jw1jui75thwhpjgmoxtw96e1d204 165006 164992 2026-05-17T20:17:29Z AlwynapHuw 1710 /* Darllenwyd y proflenni */ 165006 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> Ni wna na dwyn ei olud, lladd ei blant, Na'i ferwi yn y gofid mwyaf fu; A gwisgo cwrlid o gornwydydd tost Am dano, nes yw'n ffiaidd iddo'i hun; A chyda'r cwbl, ei demtio trwy y wraig:— Ni lwydda dim, na'r oll o hyn ynghyd, I beri iddo ymddigio wrth ei Dduw, A throi ei dôn:—bendithio byth a wna. Mae rhywbeth ynddo, îs na'i groen a'i gnawd, Mae'n rhaid, mae'n rhaid i fod, ac onide, Buaswn wedi'i drechu yn hir cyn hyn. Beth yw y rhywbeth hwnw, mi nis gwn; Ond hyn a wn, mae'n gryfach na myfi: Mae'i wraidd yn ddyfnach yn ei galon nag Y gallaf gloddio oddi tanynt hwy. Gwae fi! gwae uffern hefyd! imi erioed, I herio'r nefoedd i yr ymdrech hon! Ond pwy allasai ddysgwyl y fath beth? Tybiaswn, gan im' lwyddo'n Eden gynt I hudo Adda,'r perffaith ddyn, i'm rhwyd, Na safai byth drachefn un dyn o'm blaen; Ond mae yn hwn, er yn anmherffaith, oes, Rywbeth sy'n gryfach na pherffeithrwydd dyn Yn ei berffeithrwydd crëedigol gynt. Pa fodd yn uffern y dangosaf fi Fy wyneb heddyw? a pha esgus wnaf Fi dros y methiant anffortunus hwn ? Mae genyf hyn o wynfyd wedi'r cwbl, Sef gwel'd ei adfyd, a'i drueni blin; Ac nid wyf eto'n rhoddi i fyny'n lân, Na phalla ei amynedd yn y man. Pan fwydo'i enaid 'chydig eto yn Y pair o ofid tost mae ynddo'n awr, Ond odid fawr na chwerwa'i ysbryd ef Gan ddirdyniadau'i boenau ddydd a nos, A cholli'i gwsg, a cholli pob mwynhad, Fe dd'rysa ei synwyrau cyn bo hir, A throi i gablu, 'rwy'n hyderu wna." </poem><noinclude>{{Div end}}</noinclude> ok631749wxbzf14h6nv0p4nmdi0w886 104 85034 165007 2026-05-17T20:20:25Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 165007 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>Aeth Satan adref, a deallent oll Yn annwn, wrth yr olwg gyntaf gaent Hwy ar ei wedd, nad oedd un newydd da I'w ddysgwyl ganddo; ond 'roedd arnynt ofn I ofyn iddo—cilolygon wnaent, Arwyddent bryder ymofyngar iawn Am wybod beth fuasai, a pha fodd. Deallai Satan eu meddyliau hwy, Ac meddai wrthynt—" Er na allaf ddweyd Im' lwyddo ' n hollol fel dymunwn i, Mae gobaith da yn awr mai llwyddo wnaf Hyd eithaf fy nymuniad cyn bo hir. Gadewais e'n gornwydydd trosto i gyd, Yn ysu ac yn dyddfu gan ei boen, Yn cwyno ac yn ochain yn ei wae, Fel byddai ' n bleser calon i chwi oll Ei weled ef, a chlywed sain ei gri. 'Rw'i ' n bur hyderus fod y ddogn gref A roddais iddo, ' n dechreu gweithio ' n awr; Y'mhen ychydig amser, try o'i fewn Fel bustl aspiaid, a thyr allan yn Llwon a chableddau yn erbyn Duw. Gadawaf ef am dymmor, fel y gwna Y meddyg ado'r claf, ac äf yn ol, Fel yntau, eto i ail ymweld âg ef; A chredu 'rwyf, bydd genyf newydd da I'w adrodd i chwi y tro nesaf; ond Beth bynag, câf ei boeni yn barhaus." Och'neidio wnaethant, pan y clywsant hyn Gruddfanai Mammon:—gwenai Asmodeus, Gan sibrwd ynddo'i hun, " 'Does fater ddim— Mi dd'wedais i mai felly fyddai, ond Tydi ni fynit wrando ar fy llais. 'Rwy'i'n hŷn mewn synwyr, ac yn hwy o ben Na thi; a gwell yw gwrando cynghor hen, Na'i faeddu a'i ddirmygu, fel gwneit ti." </poem> {{Div end}} <br><noinclude></noinclude> 5w1je4icvmcqietcoluct0fwfisoa5h 165008 165007 2026-05-17T20:20:57Z AlwynapHuw 1710 165008 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> Aeth Satan adref, a deallent oll Yn annwn, wrth yr olwg gyntaf gaent Hwy ar ei wedd, nad oedd un newydd da I'w ddysgwyl ganddo; ond 'roedd arnynt ofn I ofyn iddo—cilolygon wnaent, Arwyddent bryder ymofyngar iawn Am wybod beth fuasai, a pha fodd. Deallai Satan eu meddyliau hwy, Ac meddai wrthynt—" Er na allaf ddweyd Im' lwyddo ' n hollol fel dymunwn i, Mae gobaith da yn awr mai llwyddo wnaf Hyd eithaf fy nymuniad cyn bo hir. Gadewais e'n gornwydydd trosto i gyd, Yn ysu ac yn dyddfu gan ei boen, Yn cwyno ac yn ochain yn ei wae, Fel byddai ' n bleser calon i chwi oll Ei weled ef, a chlywed sain ei gri. 'Rw'i ' n bur hyderus fod y ddogn gref A roddais iddo, ' n dechreu gweithio ' n awr; Y'mhen ychydig amser, try o'i fewn Fel bustl aspiaid, a thyr allan yn Llwon a chableddau yn erbyn Duw. Gadawaf ef am dymmor, fel y gwna Y meddyg ado'r claf, ac äf yn ol, Fel yntau, eto i ail ymweld âg ef; A chredu 'rwyf, bydd genyf newydd da I'w adrodd i chwi y tro nesaf; ond Beth bynag, câf ei boeni yn barhaus." Och'neidio wnaethant, pan y clywsant hyn Gruddfanai Mammon:—gwenai Asmodeus, Gan sibrwd ynddo'i hun, " 'Does fater ddim— Mi dd'wedais i mai felly fyddai, ond Tydi ni fynit wrando ar fy llais. 'Rwy'i'n hŷn mewn synwyr, ac yn hwy o ben Na thi; a gwell yw gwrando cynghor hen, Na'i faeddu a'i ddirmygu, fel gwneit ti." </poem> {{Div end}} <br><noinclude></noinclude> b8rg0bi05qwq4bnqv7wt0z2wnovrf5s 165009 165008 2026-05-17T20:22:46Z AlwynapHuw 1710 165009 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> Aeth Satan adref, a deallent oll Yn annwn, wrth yr olwg gyntaf gaent Hwy ar ei wedd, nad oedd un newydd da I'w ddysgwyl ganddo; ond 'roedd arnynt ofn I ofyn iddo—cilolygon wnaent, Arwyddent bryder ymofyngar iawn Am wybod beth fuasai, a pha fodd. Deallai Satan eu meddyliau hwy, Ac meddai wrthynt—"Er na allaf ddweyd Im' lwyddo ' n hollol fel dymunwn i, Mae gobaith da yn awr mai llwyddo wnaf Hyd eithaf fy nymuniad cyn bo hir. Gadewais e'n gornwydydd trosto i gyd, Yn ysu ac yn dyddfu gan ei boen, Yn cwyno ac yn ochain yn ei wae, Fel byddai ' n bleser calon i chwi oll Ei weled ef, a chlywed sain ei gri. 'Rw'i'n bur hyderus fod y ddogn gref A roddais iddo,'n dechreu gweithio'n awr; Y'mhen ychydig amser, try o'i fewn Fel bustl aspiaid, a thyr allan yn Llwon a chableddau yn erbyn Duw. Gadawaf ef am dymmor, fel y gwna Y meddyg ado'r claf, ac äf yn ol, Fel yntau, eto i ail ymweld âg ef; A chredu 'rwyf, bydd genyf newydd da I'w adrodd i chwi y tro nesaf; ond Beth bynag, câf ei ''boeni'' yn barhaus." Och'neidio wnaethant, pan y clywsant hyn Gruddfanai Mammon:—gwenai Asmodeus, Gan sibrwd ynddo'i hun, "'Does fater ddim— Mi dd'wedais i mai felly fyddai, ond Tydi ni fynit wrando ar fy llais. 'Rwy'i'n hŷn mewn synwyr, ac yn hwy o ben Na thi; a gwell yw gwrando cynghor hen, Na'i faeddu a'i ddirmygu, fel gwneit ti." </poem> {{Div end}} <br><noinclude></noinclude> 0lk1zrk8awrmcd2sox3p85liha2xh0s 104 85035 165010 2026-05-17T21:02:30Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 165010 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>{{c|{{mawr|RHAN V.}}}} {{bach|CYFEILLION Iob, wedi clywed am ei drychineb, yn dyfod ato i gydymdeimlo âg ef, ac i'w gysuro—eu syndod a'u braw pan ddaethant i'w olwg—saith niwrnod o ddystawrwydd. Satan yn sefyll o'r neilldu, i ymwrando ei syndod o herwydd dystawrwydd Iob a'i gyfeillion. Ar fore yr wythfed dydd, y mae Iob yn agoryd ei enau i draethu ei gwynion—ei gân alarus ar ddydd ei enedigaeth. Satan, ar ei dechreu, yn hyderus o lwyddiant ei amcan arno—ei somedigaeth eto. Cyfeillion Iob yn troi yn gysurwyr gofidus iddo, gan ei gyhuddo o fod yn rhagrithiwr, ac yn euog o ryw bechodau ysgeler, fel yr achosion o'i aflwydd efe yn dadleu ei burdeb a'i ddiniweidrwydd. Satan yn gosod Belial i wylio Iob, ac yn ei adael am dymmor, ac yn myned i rodio ar ei ben ei hunan yn Anialwch Arabia—ei fyfyrdodau yno—Belial, yn mhen ysbaid, yn myned ar ei ol, â chenadwri iddo—ymddyddanion y ddau yn nghylch Iob—hwynthwy yn dychwelyd yn ol at Iob drachefn yn canfod Iob o bell yn dyrchafu ei law wrth gyfarch ei gyfeillion, a hwythau yn prysuro i wrando. Cân Iob i'w Brynwr byw—wedi gwrando yr hon y mae Satan yn hollol anobeithio am lwyddiant ei anturiaeth—ei ofid a'i gynddaredd o herwydd hyny—efe a Belial yn ymadael—eu hymddyddanion â'u gilydd ar eu ffordd adref i Annwn.}} <br> {{Center block/s}} <poem> YMDAENAI'r hanes am drychineb Iob Drwy'r dwyrain fro yn agos ac yn mhell; A daeth i glustiau ei gyfeillion ef, Eliphas, Bildad, Sophar, a hwynthwy, O serch caredig at eu cyfaill mâd, A ddaethant ato i gydymdeimlo'n fwyn Ag ef, yn nydd ei adfyd, ac i roi Y cysur allent iddo. Pan y do'ent I'w olwg ef, tarawyd hwy gan fraw, Rhwygasant eu mantelli'n llawer darn: A phridd a lludw ddodent ar eu pen; Ac eistedd ar ei gyfer wnaent yn fud Heb dd'wedyd gair, gan gymmaint oedd eu braw; Can's gwelent fod ei ofid yn fawr iawn. Ni dd'wedai yntau wrthynt hwythau air, Ond gruddfan ynddo'i hunan yn barhaus; Gan ing ei enaid, a'i gyfyngder llym. </poem> <br><noinclude>{{Div end}}</noinclude> b0qn03zvgt3xa2a8pxhlp2d87lkl8vw 165011 165010 2026-05-17T21:06:29Z AlwynapHuw 1710 165011 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>{{c|{{mawr|RHAN V.}}}} {{bach|CYFEILLION Iob, wedi clywed am ei drychineb, yn dyfod ato i gydymdeimlo âg ef, ac i'w gysuro—eu syndod a'u braw pan ddaethant i'w olwg—saith niwrnod o ddystawrwydd. Satan yn sefyll o'r neilldu, i ymwrando ei syndod o herwydd dystawrwydd Iob a'i gyfeillion. Ar fore yr wythfed dydd, y mae Iob yn agoryd ei enau i draethu ei gwynion—ei gân alarus ar ddydd ei enedigaeth. Satan, ar ei dechreu, yn hyderus o lwyddiant ei amcan arno—ei somedigaeth eto. Cyfeillion Iob yn troi yn gysurwyr gofidus iddo, gan ei gyhuddo o fod yn rhagrithiwr, ac yn euog o ryw bechodau ysgeler, fel yr achosion o'i aflwydd efe yn dadleu ei burdeb a'i ddiniweidrwydd. Satan yn gosod Belial i wylio Iob, ac yn ei adael am dymmor, ac yn myned i rodio ar ei ben ei hunan yn Anialwch Arabia—ei fyfyrdodau yno—Belial, yn mhen ysbaid, yn myned ar ei ol, â chenadwri iddo—ymddyddanion y ddau yn nghylch Iob—hwynthwy yn dychwelyd yn ol at Iob drachefn yn canfod Iob o bell yn dyrchafu ei law wrth gyfarch ei gyfeillion, a hwythau yn prysuro i wrando. Cân Iob i'w Brynwr byw—wedi gwrando yr hon y mae Satan yn hollol anobeithio am lwyddiant ei anturiaeth—ei ofid a'i gynddaredd o herwydd hyny—efe a Belial yn ymadael—eu hymddyddanion â'u gilydd ar eu ffordd adref i Annwn.}} <br> {{Center block/s}} <poem> YMDAENAI'r hanes am drychineb Iob Drwy'r dwyrain fro yn agos ac yn mhell; A daeth i glustiau ei gyfeillion ef, Eliphas, Bildad, Sophar, a hwynthwy, O serch caredig at eu cyfaill mâd, A ddaethant ato i gydymdeimlo'n fwyn Ag ef, yn nydd ei adfyd, ac i roi Y cysur allent iddo. Pan y do'ent I'w olwg ef, tarawyd hwy gan fraw, Rhwygasant eu mantelli'n llawer darn: A phridd a lludw ddodent ar eu pen; Ac eistedd ar ei gyfer wnaent yn fud Heb dd'wedyd gair, gan gymmaint oedd eu braw; Can's gwelent fod ei ofid yn fawr iawn. Ni dd'wedai yntau wrthynt hwythau air, Ond gruddfan ynddo'i hunan yn barhaus; Gan ing ei enaid, a'i gyfyngder llym. </poem><noinclude>{{Div end}}</noinclude> 6fjww10ygfvxu5p4qhlpwsfw9wuuv83 104 85036 165012 2026-05-17T21:08:53Z AlwynapHuw 1710 /* Darllenwyd y proflenni */ Dechrau tudalen newydd gyda "<poem> Ac felly am saith diwrnod buant hwy Yn dysgwyl iddo 'u cyfarch, a rhoi lle, A rhyw achlysur iddynt agor eu Teimladau wrtho, ac amlygu eu Meddyliau iddo, 'nghylch ei gyflwr trwm. 'R oedd Satan yntau o ddeutu, er ys dau Neu dri o ddyddiau,'n gwylio'n ddyfal iawn Pa beth a glywai:—'r maith ddystawrwydd hwn Oedd boenus enbyd i ei galon ef. "Mae wedi tewi a bendithio Duw Beth bynag," eb efe, "mae hyny yn Un arwydd dda, ond... 165012 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> Ac felly am saith diwrnod buant hwy Yn dysgwyl iddo 'u cyfarch, a rhoi lle, A rhyw achlysur iddynt agor eu Teimladau wrtho, ac amlygu eu Meddyliau iddo, 'nghylch ei gyflwr trwm. 'R oedd Satan yntau o ddeutu, er ys dau Neu dri o ddyddiau,'n gwylio'n ddyfal iawn Pa beth a glywai:—'r maith ddystawrwydd hwn Oedd boenus enbyd i ei galon ef. "Mae wedi tewi a bendithio Duw Beth bynag," eb efe, "mae hyny yn Un arwydd dda, ond rhyfedd iawn ei fod Yn cadw'n ddystaw drwy'r holl amser hwn, A gwel'd ei hen gyfeillion ger ei fron; 'Rwy'n gwybod fod ei dafod ef yn iach; Gadewais hwnw heb ei gyffwrdd, fel Y clywswn ef yn cablu enw Duw. Mae yntau'n gyndyn fud, ni ddywed air:— Faint, faint o'm hamser gollais i fel hyn! Un dyn fel hyn yn peri cymmaint poen A thrafferth i'w drafodi;—'n wir y mae Yn g'wilydd genyf feddwl am fath beth! Byth, byth na chyfarfyddwyf mwy a'i fath." Ar fore'r wythfed dydd, agorai Iob :Ei enau, a llefarai'n drist fel hyn:— :"O! y dydd y'm ganwyd ynddo! ::Annedwyddaf ddydd erioed: :T'wllwch dudew a'i gorchuddio, ::Cof am dano byth na boed: :Cwmwl du orweddo arno, ::Fel na allo haul y nef, :Saethu pelydr o'i oleuni ::Ar y ddaear trwyddo ef! :Hithau'r nos druenus hono, ::Lyncer gan dywyllwch du; :Na fo mwyach son am dani, ::Caued arni yn ei fru; </poem> {{Div end}}<noinclude></noinclude> jk7yx7sjdndci7zqfag5tjofwxq2h7f 104 85037 165013 2026-05-17T21:10:15Z AlwynapHuw 1710 /* Darllenwyd y proflenni */ Dechrau tudalen newydd gyda "<poem> :'Rwy'n tynghedu'r ser a'r lleuad ::Na lewyrchont byth ar hon; :Boed ei hwybren drwyddi'n bygddu, ::Heb un boglyn ar ei bron. :Almanacwyr oesau'r ddaear, ::O hyn allan, cofiwch chwi, :Adael gwagnod, yn lle enwi ::Enw'r dydd y'm ganwyd i: :Na ddoed i rifedi'r misoedd, ::Ac na chydier mo'no ef :Gydag ereill ddyddiau'r flwyddyn, ::Tra fo haul yn tramwy'r nef. :Boed y noson hono'n unig, ::Heb orfoledd ac heb fri; :Byth... 165013 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> :'Rwy'n tynghedu'r ser a'r lleuad ::Na lewyrchont byth ar hon; :Boed ei hwybren drwyddi'n bygddu, ::Heb un boglyn ar ei bron. :Almanacwyr oesau'r ddaear, ::O hyn allan, cofiwch chwi, :Adael gwagnod, yn lle enwi ::Enw'r dydd y'm ganwyd i: :Na ddoed i rifedi'r misoedd, ::Ac na chydier mo'no ef :Gydag ereill ddyddiau'r flwyddyn, ::Tra fo haul yn tramwy'r nef. :Boed y noson hono'n unig, ::Heb orfoledd ac heb fri; :Byth na chlywer adsain telyn ::Fwyn, na thympan arni hi: :Caffed ddysgwyl am oleuni, ::Dysgwyl dan ei dudew len, :Heb gael un pelydryn arni, ::Hyd nes delo'i horiau i ben, :Am na wnaeth â mi'r gymwynas ::O gau drysau croth fy mam. :Pa'm na chawswn cyn fy ngeni ::Farw'n ddystaw, O! pa ham? :Pa'm y cefais fronau i'w sugno? ::Pa'm derbyniodd gliniau fi? :Pa'm rhoed i ofidus enaid ::Wel'd goleuni, meddwch chwi? :Pa'm o'r bru, na chawswn ddisgyn ::I dawelwch mynwes bedd? :Dianc ymaith cyn i lygad ::Dyn erioed i wel'd fy ngwedd? :Yn lle ymladd am flyneddau ::A thrallodau celyd iawn, </poem><noinclude>{{Div end}}</noinclude> n5yjoa8fozc1av7bvqh7cvax7eig7z6 104 85038 165014 2026-05-17T21:10:52Z AlwynapHuw 1710 /* Darllenwyd y proflenni */ Dechrau tudalen newydd gyda "<poem> :Ac o ddyfroedd chwerwon gofid ::Yfed cwpaneidiau llawn. :Bychan fel y mawr sydd yno ::Heb ragoriaeth yn eu gwedd; :Tlawd, cyfoethog, gyfarfyddant ::Oll yn gydradd yn y bedd: :Rhydd yw'r gwas oddiwrth ei feistr, ::Dim gwahân rhwng gwan a chryf, :Nid oes yno neb yn feistr, ::Neb yn arglwydd, ond y pryf. :Yno gorphwys y lluddedig ::Truan, wedi'i drafferth fawr; :Bedd yw'r cyfaill goreu iddo, ::Yno caiff roi'i ben i l... 165014 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> :Ac o ddyfroedd chwerwon gofid ::Yfed cwpaneidiau llawn. :Bychan fel y mawr sydd yno ::Heb ragoriaeth yn eu gwedd; :Tlawd, cyfoethog, gyfarfyddant ::Oll yn gydradd yn y bedd: :Rhydd yw'r gwas oddiwrth ei feistr, ::Dim gwahân rhwng gwan a chryf, :Nid oes yno neb yn feistr, ::Neb yn arglwydd, ond y pryf. :Yno gorphwys y lluddedig ::Truan, wedi'i drafferth fawr; :Bedd yw'r cyfaill goreu iddo, ::Yno caiff roi'i ben i lawr; :Yno cyffro'r annuwiolion ::A ddystawa, derfydd trais :Y gorthrymwr creulawn, yntau, ::Byth ni chlywir yno'i lais. :Minnau gawswn orwedd, huno ::A gorphwyso dan y llen, :A helyntion blinion bywyd ::Yn ymdreiglo uwch fy mhen: :Fel pysgodyn yn ngwaelodion ::Dwfn y môr, mewn tawel le, :Pan fo'r gwynt a'r tonau'n dryllio ::R llongau ar ei wyneb e'. :F'unig obaith am ymwared ::Yw marwolaeth—adyn gwael, :Dysgwyl 'rwyf yn ddyfal, ddyfal, ::Cloddio am dani, methu'i chael. :Tan gawodydd o ofidiau, ::Trom yw 'm calon, prudd yw'm gwedd, :Ond mi orfoleddaf eto ::Pan ddisgynwy' i byrth y bedd." </poem> <br><noinclude>{{Div end}}</noinclude> awm318ti83jrsteqkmmkj0j26ipx83j 104 85039 165015 2026-05-17T21:26:14Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 165015 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> Gwrandawai Satan ei ofidus gân Yn ddyfal iawn; ac ar ei ddechreu, fe Ddysgwyliai fod ei waith a'i amcan cas Yn dechreu llwyddo'n ddilys yn ei law. Pan glywai Iob fel yn melldigo dydd Ei enedigaeth—"Dyna gychwyn da," 'Be fe—" Dal ati!—dos ymlaen!—myfi A wyddwn o'r dechreuad cawn dy ben I lawr o'r diwedd.—Wele! dyma'r dydd I'r fuddugoliaeth eto droi o'm plaid. Wel brysia at y pwynt—y pwynt—y dyn! Wel dyna ddigon o felldithio dydd Dy enedigaeth, a gorfoli'r bedd— Tyr'd at y pwynt, melldithia ''Dduw y dyn'', Fel y'th annogwyd gan dy wraig i wneyd, Ac fel y gallwyf finnau bellach fyn'd A thynu baner goruchafiaeth nef I lawr, a chodi fyny yn ei lle Fy maner fawr fuddugol i fy hun; Yn wir, mae'n bryd i hyny bellach fod, Mi gollais amser ddigon arnat ti. Ond ys gad iddo, nid wy'i'n cwyno dim— Un reg, un llw, un felldith o dy ben— Un cablaidd air oddiar dy wefus di Yn erbyn Duw—ystyriaf fi yn dâl Da iawn yn wir am fy holl drafferth, a'm Holl amser, a'm holl bryder gyda thi." Ond hollol ofer fu'i ddysgwyliad ef— Ni chablodd Iob—ni roes yn ynfyd ddim Yn erbyn Duw, er ceisiai Satan draws Esbonio rhai o'i eiriau, a'u gwyrdroi Hwy yn gableddau; ond nis gallai wneyd Er un boddlonrwydd iddo ef ei hun. Ac er i Eliphas, a Bildad, a Sophar—hwythau, ei gyfeillion, droi I guro arno'n erwin bob yn ail, A haeru'n gadarn mai rhagrithiwr oedd, A'i fod yn euog o ryw bechod mawr— I fod ''ei ofid'' mawr yn profi hyn, </poem><noinclude>{{Div end}}</noinclude> fcmwsaa5qk0by74c7peolhi7k0aaelr 104 85040 165016 2026-05-17T21:26:57Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 165016 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> Gan nad oedd hanes am un sant erioed Yn y fath gyflwr ag yr oedd efe— Mai'r rhai sy'n hau anwiredd yn ddiau A fedant flinder yma, a'r byd a ddaw. Dadleuai ef ei burdeb yn barhaus— Yn ei berffeithrwydd, glynu wnai o hyd, Ac ni ollyngai ei gyfiawnder ddim. Dadleuai ef o hyd yn gryf nad oedd Croes ragluniaethau chwerwon yn y byd Yn profi dim bod cyflwr dyn yn ddrwg; Bod yr annuwiol weithiau—yn aml, yn wir— Yn gwreiddio,'n tyfu,'n ffrwytho,'n llwyddo'n fawr, Yn byw mewn hawddfyd llawn, ac yn ymdroi Yn mrasder holl fendithion daiar Duw— Yn cael mynedfa esmwyth trwy y byd, Ac yn y diwedd, disgyn lawr i'r bedd Mewn henaint teg, a'i goffadwriaeth yn Cael mawr anrhydedd gan y byd o'i ol:— A bod y cyfiawn, yntau, lawer pryd, Yn cwrddyd â blinderau trymion iawn, Fel pe y byddai Duw yn trochi'i bin Y'ngwin ei soriant, i ysgrifenu llym Geryddon ato, gan eu rhoi yn llaw Pob bore i'w cludo iddo, nes y bydd Ei ddagrau'n llifo wrth eu darllen hwy:— Pob dydd yn gwasgu iddo phiol lawn O ddyfroedd adfyd, nes, wrth yfed hon, Y bydd yn chwerw'i enaid ynddo ef; Ond nad oedd hyn yn brawf o gyflwr drwg, Mwy nag y profa hawddfyd bydol fod 'R hwn a'i mwynhao ef mewn cyflwr da. Gwir iddo ollwng weithiau ambell air Anwyliadwrus allan dros ei fin; Ond dim un gair y gallai Satan gael Un gafael arno, i'w gyhuddo ef Wrth orsedd Duw, a'i brofi'n euog o'i Felldithio, fel haerasai ef y gwnai. Gadawodd Satan e' 'mhen dyddiau rai, </poem><noinclude>{{Div end}}</noinclude> cip0j5pg6fa80i46y5utsr7b3pvdj1l 104 85041 165017 2026-05-17T21:28:55Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 165017 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> Daeth un o'i weision—Belial—yn ei le, I wylio Iob; a Satan archai i hwn I sylwi'n fanwl ar bob gair a ddo'i O'i ben, ac adrodd iddo ef yn llawn Yr hanes—bobpeth fel buasai'n bod. I rodio ar hyd lleoedd sychion aeth, Ar ben ei hunan—llosgai ef mewn dig, A siomedigaeth, gofid, c'wilydd—O! Mor annyoddefol iddo oedd y peth! Fath ddarostyngiad i'w fawrhydi, a'r Fath ergyd ar ei falchder ydoedd hyn! Ef wrtho'i hun a syniai beth fel hyn: "I mi nid oedd yn warth i golli'r dydd Yn mrwydr fawr y nefoedd gynt, pan yr Ymleddais lawlaw gyda Duw ei hun; 'R oedd yr anturiaeth hòno ' n un mor fawr, Er cael fy nhrechu, fel y gallaf fi, Wrth edrych arni, ymorchestu byth, Im' feiddio ymosod ar ei bath erioed. Os trechwyd fi yn hòno, nid neb llai Na Duw a'm trechodd—Hollalluog nerth Yn unig a'm gorfododd: ond yn awr, Ow! Ow! a drechir fi gan ddyn!—gan ddyn!! A raid i ''mi'' ymostwng i'r sarhâd O gael fy mathru i lawr fel hyn dan droed Abwydyn dynol, sydd annhraethol îs Na mi mewn natur, urddas, gallu, a Phob cymhwysderau? Raid i Satan roi Y goreu i ddyn? Na, na, nid all hyn fod, Ond fel mae rhywbeth dwyfol yn y dyn Hwn; a'r peth dwyfol hwnw sy'n rhoi nerth I'r dyn i wneyd peth na allasai byth Ei wneuthur yn ei allu a'i nerth ei hun. Mor annyoddefol ydyw'r meddwl hwn! Gwneyd ''dyn'' yn fwy na Satan, ac yn drech! Ai hwnw—'Hâd y wraig,'—yw'r Iob hwn? Na: Yn ol ddeallais i, mae hwnw i dd'od, A deilliaw eto ' mhen rhyw amser hir, </poem><noinclude>{{Div end}}</noinclude> 9p4fuwtcctzs6f0upcyotmdbx7gkxbu 104 85042 165018 2026-05-17T21:29:48Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 165018 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> O'r genedl wael ysgymun yna sydd Yn gaethion dan law Pharo yn yr Aipht: Ac yn yr Aipht, os gallaf fi, cânt fod Am byth; neu hyd nes y darfyddo am Yr olaf un o'r eppil. Hefyd am Gyfammod ac addewid Duw i'r hâd— I Israel oll, ac i addewid Duw, Yr Aipht yn angeu ac yn fedd a wnaf, Os gallaf fi! Ond beth a wnaf o Iob? Mae'n debyg iawn na allaf wneuthur dim O hono, neu buaswn wedi gwneyd Rhyw beth cyn hyn:—ei roddi fyny raid; 'Rwy'i'n ofni'n wir mai dal a glynu wna Yn ffyddlawn yn ei grefydd, ac i'w Dduw. Gallaswn feddwl oddiwrth ambell air Ollyngai allan ambell waith, ei fod Yn dechreu 'mollwng; ond yn union deg Drachefn, fe ymattaliai—troai'i dôn, Fel un âg arswyd ar ei galon rhag Ei fyn'd yn agos i gyffiniau tir Y cablwr, neu'r annuwiad, mewn un modd. Mae genyf ddiolch i'w dri chyfaill ef, Am guro arno mor ddiarbed, a'i Ddyfarnu yn rhagrithiwr:—rhydd hyn boen A gofid ychwanegol iddo ef. Maent hwy yn meddwl mewn gwirionedd mai Rhagrithiwr ydyw, ond nid ydynt ddim Yn ei adnabod cystal ag 'rwyf fi: Na! 'rioed ni ddaliodd un rhagrithiwr, ac Ni ddeil yr un rhagrithiwr byth ychwaith, Ei drin a'i drafod fel mae hwn yn dal." Ymrodiai Satan, tra'n ymsynio hyn, Yn anial dir Arabia, wrtho'i hun. Pan ymddadebrai o'i fyfyriol nwyf, Canfyddai Belial yno ger ei law, Yr hwn adawsai ef i wylio Iob. Rhedasai Belial ar ei ol ef i Ddwyn iddo air pa fodd 'roedd pethau'n bod: </poem><noinclude>{{Div end}}</noinclude> 1qg9urp7l4pwmcr3gqow6cjaddxjtr8 104 85043 165019 2026-05-17T21:30:54Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 165019 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> Gadawsai Nergal yno gyda Iob, Tra y cyflawnai y gwasanaeth hwn. "Can croesaw, Belial!" ebe Satan, "od Oes genyt newydd da i'w adrodd im'. Fodd bynag, gad im' wybod modd mae'n bod." "'Rwy'i'n ofni, f' arglwydd," ebe Belial," nad Wiw dysgwyl bellach am un newydd da I uffern byth yn nghylch y gŵr o Us. Mae'n cwyno,'n wylo,'n gruddfan yn barhaus, Mewn chwerwedd enaid, gan ei ofid blin; Erioed o'r blaen, ni welais ddyn o dan Fath faich o gystudd, ac ni chlywais i Un dyn ychwaith yn tywallt allan ei Deimladau mor gwynfanus ag efe. Ond yn ei grefydd, glynu mae o hyd, A dweyd y mae y glyna ynddi byth, Ac y gobeithia yn ei Dduw'n ddiball Pe lladdai ef: na ddichon angeu ddim, Nac einioes chwaith, na thrallod, na dim oll, Na phob peth oll y sydd, neu ynte a ddaw,— Pe ymgynghreiriai yn ei erbyn ef Holl ddynion daiar, ac angelion nen— A ninnau, arglwyddiaethau uffern fawr— A rhoi'n dyfeisiau oll ynghyd ar waith I'w boeni, a'i gystuddio, a'i demtio ef, A gwneyd ein gwaethaf bawb—na allem byth Wahanu ei enaid ef oddiwrth ei Dduw! Ymesyd ei dri chyfaill arno'n dost— Tri'n erbyn un, ac un yn erbyn tri, A'r un yn curo'r tri i lawr o hyd!" "Nid rhyfedd genyf, Belial, glywed hyn," Atebai Satan, " Mi wn na waeth i neb Beth guront arno, canys curais i E'n dostach nag y curais neb erioed: Ti weli nad yw hyny ' n tycio dim. 'Rwy'n addef, Belial, rhyngof fi a thi, Fod ganddo rywbeth na'll na dyn na diawl Ei guro allan byth o'i galon ef!" </poem><noinclude>{{Div end}}</noinclude> jh829n4nlhxxzlwbc7fgtkkmwnnj7hq 104 85044 165020 2026-05-17T21:32:18Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 165020 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> "Wel, f'arglwydd," ebe Belial, "'does mor help Am dani; ond mae hyn yn gysur mawr Mai 'chydig iawn o nifer sydd o'i fath I'w cael yn mysg plant dynion yn y byd: Ondfelmae'nffawdini,unIobysy Gan Dduw trwy ' r ddaiar oll: mae genym ni Filiynau lawer—y cyfanfyd mawr Dan ein llywodraeth, ac yn ufudd in'. Hawdd gallem ni, gan hyny, hebgor Iob I'w Dduw, i wneyd a fyno o hono ef." "Nid felly, Belial!" ebe Satan, "mae 'N anmhosibl imi fod yn dawel tra Y gwelwyf ddelw Duw ar ddim ond un Dyn ar y ddaiar; fy eiddigedd lysg Fel tân o'm mewn, am gael ei difa hi, A chael pob enaid dyn yn gwbl ar Fy nelw i fy hun, yn erbyn Duw, Ac yn etifedd damnedigaeth byth. Ti weli fod un enaid yn fwy gwerth Yn ngolwg Duw, nag ydyw'r bydoedd oll A greodd ef; a'r golled fyddai'n fwy Yn ei lywodraeth, golli dim ond un O'r perlau bywiol hyn, na phe o'r nen Y collid mil filiynau o heuliau a ser! Mae'n rhaid i ni, gan hyny,'n wastad fod Mor lawn ymroddgar i ddistrywio un— Pob un fel pe bai dim ond un i'w gael. Ac heb law hyny, byddai ennill Iob, Yn fuddugoliaeth anmhrisiadwy im'. Efe yn wir yw'r unig un o werth I son am dano, fedda Duw'n y byd; A phe y gallwn innau demtio hwn I ddigio wrtho, ac i'w gablu ef, Ni chawn i byth y boen o'i glywed mwy 'N ymffrostio wrthyf am ei ffyddlawn was. Un reg, un cablaidd air yn erbyn Duw, O'i enau ef, ystyriwn i yn fwy O werth i'm teyrnas, na deng miliwn o </poem><noinclude>{{Div end}}</noinclude> j944910kam7ovkomq7r9pnvhzzw4uqj 104 85045 165021 2026-05-17T21:33:42Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 165021 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> Regfeydd, a llwon, a chableiriau serth, O filiwn o eneuau ereill sydd Yn arfer cablu Duw bob dydd o'u hoes. Ond gad in' fyned ato eto, i wel'd Pa fodd y mae, a beth a ddywed ef." Ac ymaith aent; a phan y daethant, hwy O bell a welent Iob yn codi'i law, Fel gwna areithydd pan yn nghyflawn wres Ei araeth, a phrysurai'r ddau i'r fan; A'r geiriau cyntaf glywent ganddo oedd:— :"O! na byddai ysgrifenydd ::Cyflym wrth fy llaw yn awr! :Gyda'i bin, ei inc, a'i femrwn, ::I roi 'm geiriau hyn i lawr! :O! na ellid eu hargraffu ::Hwy mewn llyfr, a'u rhoi dan sel, ::Fel y gellid eu trosglwyddo ::I wybyddiaeth ocsau ddel. :O! na chawn i heddyw gerfiwr, ::I'w traddodi i'r graig yn llawn, :Gyda phin o ddur yn gelfydd, ::Mewn llyth'renau dyfnion iawn; :Tywallt plwm toddedig iddynt, ::Fynwn gyda hyn i gyd, :Fel y byddont ddarllenadwy ::Hyd ddiweddaf oes y byd!" Fe synai Satan, pan y clywai hyn, Ac eb efe'n nghlust Belial—"Beth all fod Yn berwi yn ei galon ef yn awr? Mi dybiwn i fod rhywbeth mawr yn wir Ar ddyfod allan.—Ust! wel gwrando—clyw!" :"Canys mi a wn er colli ::'R cwbl feddwn yn y byd :Colli'm golud, plant, ac iechyd, ::A'm cyfeillion oll yn nghyd; </poem><noinclude>{{Div end}}</noinclude> 9szj2awkj1azedgt5ea53i4qmxrm2r2 104 85046 165022 2026-05-17T21:34:43Z AlwynapHuw 1710 /* Heb ei brawfddarllen eto */ Dechrau tudalen newydd gyda " :''Gwn'', mi wn fod genyf unpeth— ::Gwrando, nef—a daiar, clyw— :Uffern, gwrando dithau, os myni— ::Gwn fod genyf 'Brynwr byw!' :Saif fy Mhrynwr yn y diwedd ::Ar y ddaiar, yn fy nghawd— :Minnau im' fy hun gaf weled ::Wyneb Duw i mi yn frawd; :Er i bryfed falu a chwalu ::'R babell hon yn llwch y bedd, :Caiff y llygaid hyn eu hunain ::Eto edrych ar ei wedd! :Dyma wreiddyn pur y mater ::Gafwyd yn fy enaid i; :Nid rhagrithiw... 165022 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AlwynapHuw" /></noinclude> :''Gwn'', mi wn fod genyf unpeth— ::Gwrando, nef—a daiar, clyw— :Uffern, gwrando dithau, os myni— ::Gwn fod genyf 'Brynwr byw!' :Saif fy Mhrynwr yn y diwedd ::Ar y ddaiar, yn fy nghawd— :Minnau im' fy hun gaf weled ::Wyneb Duw i mi yn frawd; :Er i bryfed falu a chwalu ::'R babell hon yn llwch y bedd, :Caiff y llygaid hyn eu hunain ::Eto edrych ar ei wedd! :Dyma wreiddyn pur y mater ::Gafwyd yn fy enaid i; :Nid rhagrithiwr, fy nghyfeillion, ::Ydwyf, fel yr haerwch chwi. :Llosgi'm sothach, difa 'm sorod, ::Wna y ffwrnes danllyd boeth; :Wedi 'm profi, dyfod allan ::Wnaf o honi fel aur coeth." Och'neidiai Satan—Belial grymai'i ben A gwenai Raphael, yntau—angel nef, Oedd yno'n genad dros y llys, i ddwyn Adroddiad iddo o amgylchiadau'r dydd. " Tyr'd ymaith, Belial," ebe Satan, " mae 'N rhy galed imi aros yma'n hwy Mae'r geiriau yna wedi gwywo ' n llwyr Fy holl obeithion; nid oes dim i'w wneyd Ond gadael iddo. Hoffwn wybod hyn— Beth allai fod yn berwi'n mhen y dyn, Pan wnai ef son am ' Brynwr byw,' ac am Gael gweled Duw'n ei gnawd ryw ddydd a ddaw? Mae'n debyg iawn mai Had y wraig, yn wir, Yw hwnw,'r ' Prynwr byw:' peth rhyfedd iawn Fod meddwl dyn yn gallu cydio mewn Rhyw gorsen felly—dim ond gair neu ddau,<noinclude></noinclude> gua31os1ax7e442xvhjkzaxzudpvzyw 165043 165022 2026-05-17T21:48:33Z AlwynapHuw 1710 165043 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> :''Gwn'', mi wn fod genyf unpeth— ::Gwrando, nef—a daiar, clyw— :Uffern, gwrando dithau, os myni— ::Gwn fod genyf 'Brynwr byw!' :Saif fy Mhrynwr yn y diwedd ::Ar y ddaiar, yn fy nghawd— :Minnau im' fy hun gaf weled ::Wyneb Duw i mi yn frawd; :Er i bryfed falu a chwalu ::'R babell hon yn llwch y bedd, :Caiff y llygaid hyn eu hunain ::Eto edrych ar ei wedd! :Dyma wreiddyn pur y mater ::Gafwyd yn fy enaid i; :Nid rhagrithiwr, fy nghyfeillion, ::Ydwyf, fel yr haerwch chwi. :Llosgi'm sothach, difa 'm sorod, ::Wna y ffwrnes danllyd boeth; :Wedi 'm profi, dyfod allan ::Wnaf o honi fel aur coeth." Och'neidiai Satan—Belial grymai'i ben A gwenai Raphael, yntau—angel nef, Oedd yno'n genad dros y llys, i ddwyn Adroddiad iddo o amgylchiadau'r dydd. " Tyr'd ymaith, Belial," ebe Satan, " mae 'N rhy galed imi aros yma'n hwy Mae'r geiriau yna wedi gwywo ' n llwyr Fy holl obeithion; nid oes dim i'w wneyd Ond gadael iddo. Hoffwn wybod hyn— Beth allai fod yn berwi'n mhen y dyn, Pan wnai ef son am ' Brynwr byw,' ac am Gael gweled Duw'n ei gnawd ryw ddydd a ddaw? Mae'n debyg iawn mai Had y wraig, yn wir, Yw hwnw,'r ' Prynwr byw:' peth rhyfedd iawn Fod meddwl dyn yn gallu cydio mewn Rhyw gorsen felly—dim ond gair neu ddau,<noinclude></noinclude> 0fli2kdp22gzicz7la6zplj5m8qaw9p 165048 165043 2026-05-17T21:50:56Z AlwynapHuw 1710 /* Darllenwyd y proflenni */ 165048 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> :''Gwn'', mi wn fod genyf unpeth— ::Gwrando, nef—a daiar, clyw— :Uffern, gwrando dithau, os myni— ::Gwn fod genyf 'Brynwr byw!' :Saif fy Mhrynwr yn y diwedd ::Ar y ddaiar, yn fy nghawd— :Minnau im' fy hun gaf weled ::Wyneb Duw i mi yn frawd; :Er i bryfed falu a chwalu ::'R babell hon yn llwch y bedd, :Caiff y llygaid hyn eu hunain ::Eto edrych ar ei wedd! :Dyma wreiddyn pur y mater ::Gafwyd yn fy enaid i; :Nid rhagrithiwr, fy nghyfeillion, ::Ydwyf, fel yr haerwch chwi. :Llosgi'm sothach, difa 'm sorod, ::Wna y ffwrnes danllyd boeth; :Wedi 'm profi, dyfod allan ::Wnaf o honi fel aur coeth." Och'neidiai Satan—Belial grymai'i ben A gwenai Raphael, yntau—angel nef, Oedd yno'n genad dros y llys, i ddwyn Adroddiad iddo o amgylchiadau'r dydd. " Tyr'd ymaith, Belial," ebe Satan, " mae 'N rhy galed imi aros yma'n hwy Mae'r geiriau yna wedi gwywo ' n llwyr Fy holl obeithion; nid oes dim i'w wneyd Ond gadael iddo. Hoffwn wybod hyn— Beth allai fod yn berwi'n mhen y dyn, Pan wnai ef son am ' Brynwr byw,' ac am Gael gweled Duw'n ei gnawd ryw ddydd a ddaw? Mae'n debyg iawn mai Had y wraig, yn wir, Yw hwnw,'r ' Prynwr byw:' peth rhyfedd iawn Fod meddwl dyn yn gallu cydio mewn Rhyw gorsen felly—dim ond gair neu ddau, </poem><noinclude>{{Div end}}</noinclude> s1x4d482aodevupow6ifwzflb48q3hc 104 85047 165023 2026-05-17T21:35:16Z AlwynapHuw 1710 /* Heb ei brawfddarllen eto */ Dechrau tudalen newydd gyda " Pur dywyll a chuddiedig, dybiwn i. Mi dd'wedaf iti, Belial, fel y mae: Ti sylwaist yn y dylif, dro yn ol Pan gawsom ni y pleser mawr o wel'd Holl ddynolryw yn boddi, onid wyth— Ti sylwaist, meddaf, fel gwnai llawer un Grafangu am eu bywyd—dal yn dyn Eu gafael mewn rhyw fanwrysg nofient ar Hyd wyneb y llifeiriant:—angeu'i hun, Ni allai ddattod eu gafaelion hwy. Ac felly 'rwyf yn gweled ambell un (A Iob yn benaf un o honynt... 165023 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AlwynapHuw" /></noinclude> Pur dywyll a chuddiedig, dybiwn i. Mi dd'wedaf iti, Belial, fel y mae: Ti sylwaist yn y dylif, dro yn ol Pan gawsom ni y pleser mawr o wel'd Holl ddynolryw yn boddi, onid wyth— Ti sylwaist, meddaf, fel gwnai llawer un Grafangu am eu bywyd—dal yn dyn Eu gafael mewn rhyw fanwrysg nofient ar Hyd wyneb y llifeiriant:—angeu'i hun, Ni allai ddattod eu gafaelion hwy. Ac felly 'rwyf yn gweled ambell un (A Iob yn benaf un o honynt oll), 'Rol colli'r bywyd oedd i ddynolryw Yn Adda gynt, trwy rin fy nyfais i, Wrth wel'd eu bod ar foddi, beth a wnant, Ond rhedeg at y gawnen fechan o Addewid, fel y galwant—' Had y wraig.' Nid wyf yn tybio 'u bod yn deall fawr Beth mae'r addewid yn arwyddocau; Ond dyna'r unig frigyn feddant hwy I gydio ynddo, yn y parthau hyn Beth bynag; canys hwy ni wyddant am Gyfammod Abraham, can's celu wnaeth Eu cyndad Esau oddi wrth ei blant, Bob son am hwnw, gan i Iacob ddwyn Braint y cyfammod oddi arno ef. Fel yna'n union y mae Iob yn awr Yn cydio yn y gawnen hòno'n dỳn, Fel nad yw'n bosibl byth ei chael o'i law; Gobeithio 'rwyf mai'n somedigaeth try Ei obaith iddo, ac mai boddi wna. Beth bynag, gwelaf hyn—nad allaf fi Wneyd rhagor iddo; ac ni chollaf ddim Ychwaneg o fy amser gyda'i fath. Wel cared yntau, a bendithied Dduw Faint fyno'i galon, o'm rhan i, byth mwy; Edifar gan fy nghalon i yn awr, Yw imi ado'i dafod ef yn iach, A chroen ei ddannedd hefyd; ond myfi Ni phoenaf ragor yn ei gylch ef byth."<noinclude></noinclude> rbfcj9hwfagkb5b8yfdy0fhmffsoxan 165044 165023 2026-05-17T21:48:43Z AlwynapHuw 1710 165044 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> Pur dywyll a chuddiedig, dybiwn i. Mi dd'wedaf iti, Belial, fel y mae: Ti sylwaist yn y dylif, dro yn ol Pan gawsom ni y pleser mawr o wel'd Holl ddynolryw yn boddi, onid wyth— Ti sylwaist, meddaf, fel gwnai llawer un Grafangu am eu bywyd—dal yn dyn Eu gafael mewn rhyw fanwrysg nofient ar Hyd wyneb y llifeiriant:—angeu'i hun, Ni allai ddattod eu gafaelion hwy. Ac felly 'rwyf yn gweled ambell un (A Iob yn benaf un o honynt oll), 'Rol colli'r bywyd oedd i ddynolryw Yn Adda gynt, trwy rin fy nyfais i, Wrth wel'd eu bod ar foddi, beth a wnant, Ond rhedeg at y gawnen fechan o Addewid, fel y galwant—' Had y wraig.' Nid wyf yn tybio 'u bod yn deall fawr Beth mae'r addewid yn arwyddocau; Ond dyna'r unig frigyn feddant hwy I gydio ynddo, yn y parthau hyn Beth bynag; canys hwy ni wyddant am Gyfammod Abraham, can's celu wnaeth Eu cyndad Esau oddi wrth ei blant, Bob son am hwnw, gan i Iacob ddwyn Braint y cyfammod oddi arno ef. Fel yna'n union y mae Iob yn awr Yn cydio yn y gawnen hòno'n dỳn, Fel nad yw'n bosibl byth ei chael o'i law; Gobeithio 'rwyf mai'n somedigaeth try Ei obaith iddo, ac mai boddi wna. Beth bynag, gwelaf hyn—nad allaf fi Wneyd rhagor iddo; ac ni chollaf ddim Ychwaneg o fy amser gyda'i fath. Wel cared yntau, a bendithied Dduw Faint fyno'i galon, o'm rhan i, byth mwy; Edifar gan fy nghalon i yn awr, Yw imi ado'i dafod ef yn iach, A chroen ei ddannedd hefyd; ond myfi Ni phoenaf ragor yn ei gylch ef byth."<noinclude></noinclude> lhja517g2pu6s40cnzijfenu32ufiye 165049 165044 2026-05-17T21:51:15Z AlwynapHuw 1710 /* Darllenwyd y proflenni */ 165049 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> Pur dywyll a chuddiedig, dybiwn i. Mi dd'wedaf iti, Belial, fel y mae: Ti sylwaist yn y dylif, dro yn ol Pan gawsom ni y pleser mawr o wel'd Holl ddynolryw yn boddi, onid wyth— Ti sylwaist, meddaf, fel gwnai llawer un Grafangu am eu bywyd—dal yn dyn Eu gafael mewn rhyw fanwrysg nofient ar Hyd wyneb y llifeiriant:—angeu'i hun, Ni allai ddattod eu gafaelion hwy. Ac felly 'rwyf yn gweled ambell un (A Iob yn benaf un o honynt oll), 'Rol colli'r bywyd oedd i ddynolryw Yn Adda gynt, trwy rin fy nyfais i, Wrth wel'd eu bod ar foddi, beth a wnant, Ond rhedeg at y gawnen fechan o Addewid, fel y galwant—' Had y wraig.' Nid wyf yn tybio 'u bod yn deall fawr Beth mae'r addewid yn arwyddocau; Ond dyna'r unig frigyn feddant hwy I gydio ynddo, yn y parthau hyn Beth bynag; canys hwy ni wyddant am Gyfammod Abraham, can's celu wnaeth Eu cyndad Esau oddi wrth ei blant, Bob son am hwnw, gan i Iacob ddwyn Braint y cyfammod oddi arno ef. Fel yna'n union y mae Iob yn awr Yn cydio yn y gawnen hòno'n dỳn, Fel nad yw'n bosibl byth ei chael o'i law; Gobeithio 'rwyf mai'n somedigaeth try Ei obaith iddo, ac mai boddi wna. Beth bynag, gwelaf hyn—nad allaf fi Wneyd rhagor iddo; ac ni chollaf ddim Ychwaneg o fy amser gyda'i fath. Wel cared yntau, a bendithied Dduw Faint fyno'i galon, o'm rhan i, byth mwy; Edifar gan fy nghalon i yn awr, Yw imi ado'i dafod ef yn iach, A chroen ei ddannedd hefyd; ond myfi Ni phoenaf ragor yn ei gylch ef byth." </poem><noinclude>{{Div end}}</noinclude> 4uqpntit58ywi5pen2ri6g92tb7ahu0 104 85048 165024 2026-05-17T21:35:42Z AlwynapHuw 1710 /* Heb ei brawfddarllen eto */ Dechrau tudalen newydd gyda " "Roedd Asmodeus yn dal o hyd i ddweyd," Atebai Belial, "na allesid byth, Trwy unrhyw ddyfais, ei orchfygu ef, A llwyddo i gael ganddo mewn un modd Felldithio, na dweyd gair yn fach am Dduw." "Mae Asmodeus yn gythraul digon call," Atebai Satan, "ond ei fod yn llwfr; Ond gwyddwn cystal ag efe, a gwell, Mai fel hyn fyddai yn y diwedd; ond Pa beth a wnawn? 'roedd raid im ' wneyd y prawf, Doed fel delai—nid oedd genyf le I dro... 165024 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AlwynapHuw" /></noinclude> "Roedd Asmodeus yn dal o hyd i ddweyd," Atebai Belial, "na allesid byth, Trwy unrhyw ddyfais, ei orchfygu ef, A llwyddo i gael ganddo mewn un modd Felldithio, na dweyd gair yn fach am Dduw." "Mae Asmodeus yn gythraul digon call," Atebai Satan, "ond ei fod yn llwfr; Ond gwyddwn cystal ag efe, a gwell, Mai fel hyn fyddai yn y diwedd; ond Pa beth a wnawn? 'roedd raid im ' wneyd y prawf, Doed fel delai—nid oedd genyf le I droi yn ol, heb syrthio i warthrudd mwy. 'Roedd genyf hefyd yr annogaeth hon I'm gyru 'mlaen—''y gall'sŵn'' lwyddo—ac Os methu wnawn, y dysgwn lawer gwers, I'm gwneyd yn gallach a chyfrwysach mwy. A dysgais eisoes hefyd lawer iawn 'Rwy'n gweled ''rhywbeth'', ond nis gwn pa beth, Yn ngeiriau'r dyn hwn heddyw—newydd beth, Na chlywais, na feddyliais chwaith erioed O'r blaen am dano:—hyny ydoedd, pan Y soniai ef, er ei falurio'n llwch, A chwalu'i gyfansoddiad yn y bedd, A thoddi ei sylwedd, a'i gymmysgu â Phriddellau'r ddaiar oesau fwy na rhif, Y caiff ei lygaid eto weled Duw. Ti sylwaist fel y traethai ' r geiriau hyn— ''Fy llygaid i fy hun, nid arall ddim!''— Mor benderfynol, gadarn, sicr, a Phe na buasai lle i ammheu oll. 'Roedd rhyw ddysgleirdeb tanbaid yn ei wedd Yn gorbelydru, pan lefarai hyn, A'i gwisgai â gogoniant er ei holl Gornwydydd cas: yr oedd ei lygaid yn Ddysgleiriach na'r dysgleiriaf ser y sy'n Prydferthu gwregys Orion acw yn nen: Yr ydoedd megys pe buasai holl Deimladau'i enaid wedi cydgrynhoi, A chydymgodi mewn angerddol nerth,<noinclude></noinclude> lpdn7zt12bhd21xsazgfdnycux7z7nf 165045 165024 2026-05-17T21:48:56Z AlwynapHuw 1710 165045 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> "Roedd Asmodeus yn dal o hyd i ddweyd," Atebai Belial, "na allesid byth, Trwy unrhyw ddyfais, ei orchfygu ef, A llwyddo i gael ganddo mewn un modd Felldithio, na dweyd gair yn fach am Dduw." "Mae Asmodeus yn gythraul digon call," Atebai Satan, "ond ei fod yn llwfr; Ond gwyddwn cystal ag efe, a gwell, Mai fel hyn fyddai yn y diwedd; ond Pa beth a wnawn? 'roedd raid im ' wneyd y prawf, Doed fel delai—nid oedd genyf le I droi yn ol, heb syrthio i warthrudd mwy. 'Roedd genyf hefyd yr annogaeth hon I'm gyru 'mlaen—''y gall'sŵn'' lwyddo—ac Os methu wnawn, y dysgwn lawer gwers, I'm gwneyd yn gallach a chyfrwysach mwy. A dysgais eisoes hefyd lawer iawn 'Rwy'n gweled ''rhywbeth'', ond nis gwn pa beth, Yn ngeiriau'r dyn hwn heddyw—newydd beth, Na chlywais, na feddyliais chwaith erioed O'r blaen am dano:—hyny ydoedd, pan Y soniai ef, er ei falurio'n llwch, A chwalu'i gyfansoddiad yn y bedd, A thoddi ei sylwedd, a'i gymmysgu â Phriddellau'r ddaiar oesau fwy na rhif, Y caiff ei lygaid eto weled Duw. Ti sylwaist fel y traethai ' r geiriau hyn— ''Fy llygaid i fy hun, nid arall ddim!''— Mor benderfynol, gadarn, sicr, a Phe na buasai lle i ammheu oll. 'Roedd rhyw ddysgleirdeb tanbaid yn ei wedd Yn gorbelydru, pan lefarai hyn, A'i gwisgai â gogoniant er ei holl Gornwydydd cas: yr oedd ei lygaid yn Ddysgleiriach na'r dysgleiriaf ser y sy'n Prydferthu gwregys Orion acw yn nen: Yr ydoedd megys pe buasai holl Deimladau'i enaid wedi cydgrynhoi, A chydymgodi mewn angerddol nerth,<noinclude></noinclude> tnik9sbm2qmjfqfl4x5sc1qle4z9bbh 165050 165045 2026-05-17T21:51:34Z AlwynapHuw 1710 /* Darllenwyd y proflenni */ 165050 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> "Roedd Asmodeus yn dal o hyd i ddweyd," Atebai Belial, "na allesid byth, Trwy unrhyw ddyfais, ei orchfygu ef, A llwyddo i gael ganddo mewn un modd Felldithio, na dweyd gair yn fach am Dduw." "Mae Asmodeus yn gythraul digon call," Atebai Satan, "ond ei fod yn llwfr; Ond gwyddwn cystal ag efe, a gwell, Mai fel hyn fyddai yn y diwedd; ond Pa beth a wnawn? 'roedd raid im ' wneyd y prawf, Doed fel delai—nid oedd genyf le I droi yn ol, heb syrthio i warthrudd mwy. 'Roedd genyf hefyd yr annogaeth hon I'm gyru 'mlaen—''y gall'sŵn'' lwyddo—ac Os methu wnawn, y dysgwn lawer gwers, I'm gwneyd yn gallach a chyfrwysach mwy. A dysgais eisoes hefyd lawer iawn 'Rwy'n gweled ''rhywbeth'', ond nis gwn pa beth, Yn ngeiriau'r dyn hwn heddyw—newydd beth, Na chlywais, na feddyliais chwaith erioed O'r blaen am dano:—hyny ydoedd, pan Y soniai ef, er ei falurio'n llwch, A chwalu'i gyfansoddiad yn y bedd, A thoddi ei sylwedd, a'i gymmysgu â Phriddellau'r ddaiar oesau fwy na rhif, Y caiff ei lygaid eto weled Duw. Ti sylwaist fel y traethai ' r geiriau hyn— ''Fy llygaid i fy hun, nid arall ddim!''— Mor benderfynol, gadarn, sicr, a Phe na buasai lle i ammheu oll. 'Roedd rhyw ddysgleirdeb tanbaid yn ei wedd Yn gorbelydru, pan lefarai hyn, A'i gwisgai â gogoniant er ei holl Gornwydydd cas: yr oedd ei lygaid yn Ddysgleiriach na'r dysgleiriaf ser y sy'n Prydferthu gwregys Orion acw yn nen: Yr ydoedd megys pe buasai holl Deimladau'i enaid wedi cydgrynhoi, A chydymgodi mewn angerddol nerth, </poem><noinclude>{{Div end}}</noinclude> 2hj1hly1q8d0kkbxi2pgrq8gf7xobpw 104 85049 165025 2026-05-17T21:36:15Z AlwynapHuw 1710 /* Heb ei brawfddarllen eto */ Dechrau tudalen newydd gyda " I gydymd'wnu'n ei olygon ef! 'Roedd anfarwoldeb fel pe buasai yn Ymsaethu o honynt, pan ddywedai'r gair— 'FY LLYGAID I FY HUN A'I GWELANT EF!' Pe angeu'i hun safasai ger ei fron, 'Rwy'n credu llewygasai yn y fan! Ni welais i y fath olygfa o'r blaen Erioed ar ddyn; ac ni ddymunwn wel'd Ei bath hi eto. Belial, sylwaist ti Ar Raphael yno?—harddaf angel nef; A dweyd y gwir, yr olwg hòno ar Iob A arddangosai fawreddigrwydd mwy... 165025 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AlwynapHuw" /></noinclude> I gydymd'wnu'n ei olygon ef! 'Roedd anfarwoldeb fel pe buasai yn Ymsaethu o honynt, pan ddywedai'r gair— 'FY LLYGAID I FY HUN A'I GWELANT EF!' Pe angeu'i hun safasai ger ei fron, 'Rwy'n credu llewygasai yn y fan! Ni welais i y fath olygfa o'r blaen Erioed ar ddyn; ac ni ddymunwn wel'd Ei bath hi eto. Belial, sylwaist ti Ar Raphael yno?—harddaf angel nef; A dweyd y gwir, yr olwg hòno ar Iob A arddangosai fawreddigrwydd mwy Nag welid yn yr angel hwnw'i hun! A theimlai Raphael hyny ar y pryd, Can's ymddangosai ' n wylaidd ger ei fron! Creadur rhyfedd, rhyfedd, ydyw dyn! A rhyfedd fydd y peth amcanai Duw Ei wneyd i ddyn, ''mewn'' dyn, a'i ddangos trwy Ddyn hefyd, pan orpheno ef ei waith! Ai tybed gall fod yn ei gynghor ef Y bwriad hwnw, o adgyfodi cyrff Plant dynion rywbryd o briddellau'r bedd? Nid aethai hyn i'm meddwl i o'r blaen, Ond saethai heddyw oddi ar lygaid Iob, Yn nghyd â'i eiriau,'n rymus iawn i'm bryd; A gallai fod y dyn yn siarad dan Ryw ddwyfol ysbrydoliaeth ar y pryd— Mae ' n debyg iawn ei fod, o blegid ni Allasai ef ddych'mygu o hono ' i hun, Am beth mor fawr, mor lwyr annhebyg byth I gym'ryd lle, ag yr ymddengys hyn. Mae hwn yn awgrym newydd eto i ni, A goreu oll po fwyaf allom gael Ei wybod am amcanion meddwl Duw Yn nghylch y dyn—beth mae ar fedr wneyd; Bydd hyny ' n help i ninnau dynu ein Cynlluniau, er ei wrthwynebu ef. Wel, ar y cyfan, nid wy'n cwyno fawr O herwydd aflwydd yr anturiaeth hon;<noinclude></noinclude> c5g2ov1inujw80ob8782mohaj8wyf0e 165046 165025 2026-05-17T21:49:06Z AlwynapHuw 1710 165046 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> I gydymd'wnu'n ei olygon ef! 'Roedd anfarwoldeb fel pe buasai yn Ymsaethu o honynt, pan ddywedai'r gair— 'FY LLYGAID I FY HUN A'I GWELANT EF!' Pe angeu'i hun safasai ger ei fron, 'Rwy'n credu llewygasai yn y fan! Ni welais i y fath olygfa o'r blaen Erioed ar ddyn; ac ni ddymunwn wel'd Ei bath hi eto. Belial, sylwaist ti Ar Raphael yno?—harddaf angel nef; A dweyd y gwir, yr olwg hòno ar Iob A arddangosai fawreddigrwydd mwy Nag welid yn yr angel hwnw'i hun! A theimlai Raphael hyny ar y pryd, Can's ymddangosai ' n wylaidd ger ei fron! Creadur rhyfedd, rhyfedd, ydyw dyn! A rhyfedd fydd y peth amcanai Duw Ei wneyd i ddyn, ''mewn'' dyn, a'i ddangos trwy Ddyn hefyd, pan orpheno ef ei waith! Ai tybed gall fod yn ei gynghor ef Y bwriad hwnw, o adgyfodi cyrff Plant dynion rywbryd o briddellau'r bedd? Nid aethai hyn i'm meddwl i o'r blaen, Ond saethai heddyw oddi ar lygaid Iob, Yn nghyd â'i eiriau,'n rymus iawn i'm bryd; A gallai fod y dyn yn siarad dan Ryw ddwyfol ysbrydoliaeth ar y pryd— Mae ' n debyg iawn ei fod, o blegid ni Allasai ef ddych'mygu o hono ' i hun, Am beth mor fawr, mor lwyr annhebyg byth I gym'ryd lle, ag yr ymddengys hyn. Mae hwn yn awgrym newydd eto i ni, A goreu oll po fwyaf allom gael Ei wybod am amcanion meddwl Duw Yn nghylch y dyn—beth mae ar fedr wneyd; Bydd hyny ' n help i ninnau dynu ein Cynlluniau, er ei wrthwynebu ef. Wel, ar y cyfan, nid wy'n cwyno fawr O herwydd aflwydd yr anturiaeth hon;<noinclude></noinclude> to91k8f8j1zwr6gyp2l5j1h2j7i8rxa 165051 165046 2026-05-17T21:51:54Z AlwynapHuw 1710 /* Darllenwyd y proflenni */ 165051 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> I gydymd'wnu'n ei olygon ef! 'Roedd anfarwoldeb fel pe buasai yn Ymsaethu o honynt, pan ddywedai'r gair— 'FY LLYGAID I FY HUN A'I GWELANT EF!' Pe angeu'i hun safasai ger ei fron, 'Rwy'n credu llewygasai yn y fan! Ni welais i y fath olygfa o'r blaen Erioed ar ddyn; ac ni ddymunwn wel'd Ei bath hi eto. Belial, sylwaist ti Ar Raphael yno?—harddaf angel nef; A dweyd y gwir, yr olwg hòno ar Iob A arddangosai fawreddigrwydd mwy Nag welid yn yr angel hwnw'i hun! A theimlai Raphael hyny ar y pryd, Can's ymddangosai ' n wylaidd ger ei fron! Creadur rhyfedd, rhyfedd, ydyw dyn! A rhyfedd fydd y peth amcanai Duw Ei wneyd i ddyn, ''mewn'' dyn, a'i ddangos trwy Ddyn hefyd, pan orpheno ef ei waith! Ai tybed gall fod yn ei gynghor ef Y bwriad hwnw, o adgyfodi cyrff Plant dynion rywbryd o briddellau'r bedd? Nid aethai hyn i'm meddwl i o'r blaen, Ond saethai heddyw oddi ar lygaid Iob, Yn nghyd â'i eiriau,'n rymus iawn i'm bryd; A gallai fod y dyn yn siarad dan Ryw ddwyfol ysbrydoliaeth ar y pryd— Mae ' n debyg iawn ei fod, o blegid ni Allasai ef ddych'mygu o hono ' i hun, Am beth mor fawr, mor lwyr annhebyg byth I gym'ryd lle, ag yr ymddengys hyn. Mae hwn yn awgrym newydd eto i ni, A goreu oll po fwyaf allom gael Ei wybod am amcanion meddwl Duw Yn nghylch y dyn—beth mae ar fedr wneyd; Bydd hyny ' n help i ninnau dynu ein Cynlluniau, er ei wrthwynebu ef. Wel, ar y cyfan, nid wy'n cwyno fawr O herwydd aflwydd yr anturiaeth hon; </poem><noinclude>{{Div end}}</noinclude> 76nj1o02m19r1zn4ynu5it54pypb25g 104 85050 165026 2026-05-17T21:36:45Z AlwynapHuw 1710 /* Heb ei brawfddarllen eto */ Dechrau tudalen newydd gyda " Ennillais eisoes lawer iawn yn wir O addysg drwyddi, allaf eto droi 'N fanteisiol iawn mewn amser sydd i ddod." Fel hyn, dan gydymddyddan, aeth y ddau Hyd at borth Annwn; curai Belial, ac Agorai'r porthor iddynt, a hwynthwy A aent i mewn, a chauwyd ar eu hol. {{c|{{mawr|RHAN VI.}}}} {{bach|CYFARFOD arall meibion Duw, yn yr hwn y mae Raphael, oedd yn genad dros y llys, i wylio amgylchiadau Iob, yn rhoddi adroddiad manwl o'r h... 165026 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AlwynapHuw" /></noinclude> Ennillais eisoes lawer iawn yn wir O addysg drwyddi, allaf eto droi 'N fanteisiol iawn mewn amser sydd i ddod." Fel hyn, dan gydymddyddan, aeth y ddau Hyd at borth Annwn; curai Belial, ac Agorai'r porthor iddynt, a hwynthwy A aent i mewn, a chauwyd ar eu hol. {{c|{{mawr|RHAN VI.}}}} {{bach|CYFARFOD arall meibion Duw, yn yr hwn y mae Raphael, oedd yn genad dros y llys, i wylio amgylchiadau Iob, yn rhoddi adroddiad manwl o'r hanes—llawenydd y cyfarfod wrth ei wrandaw. Elihu yn argyhoeddi Iob a'i gyfeillion; ar ganol un o areithiau yr hwn y mae Iehofah, gyda gos. gordd anrhydeddus o angelion a saint, yn nesäu atynti derfynu y ddadly mellt a'r taranau yn cyhoeddi ei ddynesiad—Elihu yn tewi—y dymmestl daranllyd yn gostegu—Elihu yn ail ymaflyd yn ei bwnc—yn cael ei attal drachefn gan swn corwynt dynesol—efe yn tewi eilwaith—Duw yn llefaru wrth Iob allan o'r corwynt yn ei holi ac yn ei geryddu—Iob yn ymos. twng ac yn edifarhau—Duw yn ceryddu Eliphas a'i ddau gyfaill, ac yn erchi iddynt ddwyn aberth, gan drefnu Iob i fod yn eiriolwr drostynt—yr Arglwydd yn dychwelyd caethiwed Iob yn fwy na'i ddechreuad—ei hen gyfeillion yn ymweled âg ef i'w gysuro—dydd ei adferiad yn cael ei neillduo i fod yn ddydd gwyl. Penaethiaid Caldea a Seba yn anfon eu hysbail yn ol yn ddau ddyblyg—llwyddiant a gogoniant dyddiau diweddaf Iob—ei farwolaeth—terfyniad.}} <br> BYTHEFNOS neu dair wythnos wedi hyn, Daeth dydd arbenig arall meibion Duw I ddyfod oll ger bron eu Brenin mawr; Ond ni ddaeth Satan yno yn eu plith Y diwrnod hwnw, fel y daethai o'r blaen. Ni feddai wyneb, er mai Satan oedd, I feiddio yno; gwell oedd ganddo ef Ymlechu'n ogofeydd ei Annwn ddu, Na dod i gael ei wneyd yn wrthddrych gwawd A dirmyg llym y dyrfa nefol oll.<noinclude></noinclude> 6wp6z376f6jp2jl7t7j4nq0t7nk6guz 165047 165026 2026-05-17T21:49:59Z AlwynapHuw 1710 /* Darllenwyd y proflenni */ 165047 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> Ennillais eisoes lawer iawn yn wir O addysg drwyddi, allaf eto droi 'N fanteisiol iawn mewn amser sydd i ddod." Fel hyn, dan gydymddyddan, aeth y ddau Hyd at borth Annwn; curai Belial, ac Agorai'r porthor iddynt, a hwynthwy A aent i mewn, a chauwyd ar eu hol. </poem> {{Div end}} <br> {{c|{{mawr|RHAN VI.}}}} {{bach|CYFARFOD arall meibion Duw, yn yr hwn y mae Raphael, oedd yn genad dros y llys, i wylio amgylchiadau Iob, yn rhoddi adroddiad manwl o'r hanes—llawenydd y cyfarfod wrth ei wrandaw. Elihu yn argyhoeddi Iob a'i gyfeillion; ar ganol un o areithiau yr hwn y mae Iehofah, gyda gos. gordd anrhydeddus o angelion a saint, yn nesäu atynti derfynu y ddadly mellt a'r taranau yn cyhoeddi ei ddynesiad—Elihu yn tewi—y dymmestl daranllyd yn gostegu—Elihu yn ail ymaflyd yn ei bwnc—yn cael ei attal drachefn gan swn corwynt dynesol—efe yn tewi eilwaith—Duw yn llefaru wrth Iob allan o'r corwynt yn ei holi ac yn ei geryddu—Iob yn ymos. twng ac yn edifarhau—Duw yn ceryddu Eliphas a'i ddau gyfaill, ac yn erchi iddynt ddwyn aberth, gan drefnu Iob i fod yn eiriolwr drostynt—yr Arglwydd yn dychwelyd caethiwed Iob yn fwy na'i ddechreuad—ei hen gyfeillion yn ymweled âg ef i'w gysuro—dydd ei adferiad yn cael ei neillduo i fod yn ddydd gwyl. Penaethiaid Caldea a Seba yn anfon eu hysbail yn ol yn ddau ddyblyg—llwyddiant a gogoniant dyddiau diweddaf Iob—ei farwolaeth—terfyniad.}} <br> {{Center block/s}} <poem> BYTHEFNOS neu dair wythnos wedi hyn, Daeth dydd arbenig arall meibion Duw I ddyfod oll ger bron eu Brenin mawr; Ond ni ddaeth Satan yno yn eu plith Y diwrnod hwnw, fel y daethai o'r blaen. Ni feddai wyneb, er mai Satan oedd, I feiddio yno; gwell oedd ganddo ef Ymlechu'n ogofeydd ei Annwn ddu, Na dod i gael ei wneyd yn wrthddrych gwawd A dirmyg llym y dyrfa nefol oll. </poem> <br><noinclude>{{Div end}}</noinclude> sk48ypztjkubpyzb3445v93o628p8j0 104 85051 165027 2026-05-17T21:37:22Z AlwynapHuw 1710 /* Heb ei brawfddarllen eto */ Dechrau tudalen newydd gyda " Ar ddechreu y cyfarfod, Raphael ddaeth Yn frysnegesydd cyflym; llawer cynt Oedd ei ysgogiad na goleuni'r wawr. Llawenai tyrfa nef ei wel'd yn dod, Can's dysgwyl yn bryderus iawn a wnaent Am wybod helynt Iob—pa fodd yr oedd Yn dal o dan y prawf diweddaf hwn. Pob llygad ar Raphael syllai'n awr; Dyfalent wrth yr olwg ar ei wedd, Fod ganddo luaws o newyddion da I'w hadrodd iddynt; a gostegai'r llys. Ac yntau aeth ar amnaid Io... 165027 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AlwynapHuw" /></noinclude> Ar ddechreu y cyfarfod, Raphael ddaeth Yn frysnegesydd cyflym; llawer cynt Oedd ei ysgogiad na goleuni'r wawr. Llawenai tyrfa nef ei wel'd yn dod, Can's dysgwyl yn bryderus iawn a wnaent Am wybod helynt Iob—pa fodd yr oedd Yn dal o dan y prawf diweddaf hwn. Pob llygad ar Raphael syllai'n awr; Dyfalent wrth yr olwg ar ei wedd, Fod ganddo luaws o newyddion da I'w hadrodd iddynt; a gostegai'r llys. Ac yntau aeth ar amnaid Ior yn mlaen I'r hardd esgynlawr o ogoniant pur, Ddysgleiriai gan oleuni tanllyd iawn, Dywynai arni o wyneb gorsedd Duw. Dyrchafai Raphael ei angelaidd law A'i lais, ac adrodd iddynt wnai yn llawn Holl hanes amgylchiadau helynt Iob: Ei gystudd blin, ei gwynion trymion ef; Ac fel yr ymosodai y naill a'r llall O'i hen gyfeillion arno yn ddibaid, Gan haeru mai rhagrithiwr oedd erioed Ac onidê, na chawsai felly ei drin. Adroddai fel 'roedd Iob yn dal ei dir, Heb ballu na diffygio yn ei ffydd; Er gellid gweled wrth ryw ambell air A dd'wedai, mewn diffyniad iddo'i hun, Mai dyn ffaeledig ydoedd ef yn wir. Pan ddygid cyhuddiadau mor annheg I'w erbyn gan gyfeillion, diau fod Ei brofedigaeth yn rhyfeddol gref I arfer geiriau cryfion iawn, a hyf, Mewn amddiffyniad o'i gywirdeb; ac I fod ei ofid blin, ei gystudd trwm, O'r ochr arall, yn demtasiwn gref I natur wan, ffaeledig, arfer iaith Ac ymadroddion cryfion, a chyffröus, I adrodd ei theimladau, a dweyd'i chwyn. Ond nad oedd hyny, yn ei olwg ef<noinclude></noinclude> el2sea2or2pkk653m47t623vzvnqw2p 165052 165027 2026-05-17T21:52:26Z AlwynapHuw 1710 165052 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> Ar ddechreu y cyfarfod, Raphael ddaeth Yn frysnegesydd cyflym; llawer cynt Oedd ei ysgogiad na goleuni'r wawr. Llawenai tyrfa nef ei wel'd yn dod, Can's dysgwyl yn bryderus iawn a wnaent Am wybod helynt Iob—pa fodd yr oedd Yn dal o dan y prawf diweddaf hwn. Pob llygad ar Raphael syllai'n awr; Dyfalent wrth yr olwg ar ei wedd, Fod ganddo luaws o newyddion da I'w hadrodd iddynt; a gostegai'r llys. Ac yntau aeth ar amnaid Ior yn mlaen I'r hardd esgynlawr o ogoniant pur, Ddysgleiriai gan oleuni tanllyd iawn, Dywynai arni o wyneb gorsedd Duw. Dyrchafai Raphael ei angelaidd law A'i lais, ac adrodd iddynt wnai yn llawn Holl hanes amgylchiadau helynt Iob: Ei gystudd blin, ei gwynion trymion ef; Ac fel yr ymosodai y naill a'r llall O'i hen gyfeillion arno yn ddibaid, Gan haeru mai rhagrithiwr oedd erioed Ac onidê, na chawsai felly ei drin. Adroddai fel 'roedd Iob yn dal ei dir, Heb ballu na diffygio yn ei ffydd; Er gellid gweled wrth ryw ambell air A dd'wedai, mewn diffyniad iddo'i hun, Mai dyn ffaeledig ydoedd ef yn wir. Pan ddygid cyhuddiadau mor annheg I'w erbyn gan gyfeillion, diau fod Ei brofedigaeth yn rhyfeddol gref I arfer geiriau cryfion iawn, a hyf, Mewn amddiffyniad o'i gywirdeb; ac I fod ei ofid blin, ei gystudd trwm, O'r ochr arall, yn demtasiwn gref I natur wan, ffaeledig, arfer iaith Ac ymadroddion cryfion, a chyffröus, I adrodd ei theimladau, a dweyd'i chwyn. Ond nad oedd hyny, yn ei olwg ef<noinclude></noinclude> b2yvch8ea39qhuwnwi6kra593b43uec 165055 165052 2026-05-17T21:53:48Z AlwynapHuw 1710 /* Darllenwyd y proflenni */ 165055 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> Ar ddechreu y cyfarfod, Raphael ddaeth Yn frysnegesydd cyflym; llawer cynt Oedd ei ysgogiad na goleuni'r wawr. Llawenai tyrfa nef ei wel'd yn dod, Can's dysgwyl yn bryderus iawn a wnaent Am wybod helynt Iob—pa fodd yr oedd Yn dal o dan y prawf diweddaf hwn. Pob llygad ar Raphael syllai'n awr; Dyfalent wrth yr olwg ar ei wedd, Fod ganddo luaws o newyddion da I'w hadrodd iddynt; a gostegai'r llys. Ac yntau aeth ar amnaid Ior yn mlaen I'r hardd esgynlawr o ogoniant pur, Ddysgleiriai gan oleuni tanllyd iawn, Dywynai arni o wyneb gorsedd Duw. Dyrchafai Raphael ei angelaidd law A'i lais, ac adrodd iddynt wnai yn llawn Holl hanes amgylchiadau helynt Iob: Ei gystudd blin, ei gwynion trymion ef; Ac fel yr ymosodai y naill a'r llall O'i hen gyfeillion arno yn ddibaid, Gan haeru mai rhagrithiwr oedd erioed Ac onidê, na chawsai felly ei drin. Adroddai fel 'roedd Iob yn dal ei dir, Heb ballu na diffygio yn ei ffydd; Er gellid gweled wrth ryw ambell air A dd'wedai, mewn diffyniad iddo'i hun, Mai dyn ffaeledig ydoedd ef yn wir. Pan ddygid cyhuddiadau mor annheg I'w erbyn gan gyfeillion, diau fod Ei brofedigaeth yn rhyfeddol gref I arfer geiriau cryfion iawn, a hyf, Mewn amddiffyniad o'i gywirdeb; ac I fod ei ofid blin, ei gystudd trwm, O'r ochr arall, yn demtasiwn gref I natur wan, ffaeledig, arfer iaith Ac ymadroddion cryfion, a chyffröus, I adrodd ei theimladau, a dweyd'i chwyn. Ond nad oedd hyny, yn ei olwg ef </poem><noinclude>{{Div end}}</noinclude> d0sv1wxay9r6glq1jwi2eyy51okg1dz 104 85052 165028 2026-05-17T21:37:51Z AlwynapHuw 1710 /* Heb ei brawfddarllen eto */ Dechrau tudalen newydd gyda " Yn esgusodi Iob, a'i gyfiawnhau Am arfer ambell air rhy gryf, rhy hyf, A glywsai ganddo yn y ddadl hon. "Ond," ebe Raphael, "gweddus yw i ni, Angelion, fod yn gynnil ar ryw bwnc Fel hwn; o herwydd anmhrofiadol ym. Ni wyddom ni pa beth yw teimlad tad Ar ol ei blant, neu beth yw gofid trwy Golledion—twyll cyfeillion—gwg y byd:— Chwychwi, y saint sydd yn y dyrfa hon, A ellwch farnu yn well, a dweyd yn well Am bethau o'r fath... 165028 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AlwynapHuw" /></noinclude> Yn esgusodi Iob, a'i gyfiawnhau Am arfer ambell air rhy gryf, rhy hyf, A glywsai ganddo yn y ddadl hon. "Ond," ebe Raphael, "gweddus yw i ni, Angelion, fod yn gynnil ar ryw bwnc Fel hwn; o herwydd anmhrofiadol ym. Ni wyddom ni pa beth yw teimlad tad Ar ol ei blant, neu beth yw gofid trwy Golledion—twyll cyfeillion—gwg y byd:— Chwychwi, y saint sydd yn y dyrfa hon, A ellwch farnu yn well, a dweyd yn well Am bethau o'r fath hyn, yn sicr na ni. Nid oedd y rhai'n ond megys brychau mân Ar wyneb haul, neu 'chydig sorod gwael O gwmpas globyn gwerthfawr iawn o aur. O! nefol dyrfa! beth pe clywsech chwi Ei ymadroddion ambell waith, pan gai Ei ben uwch law y don am ennyd fach, A'i ffydd ei hanadl ati, a rhyw wawr Yn tori ar ei ysbryd! Byddai'n fwy, Y prydiau hyn, nag angel!—byddai'n wir! O hyn mi roddaf anghraifft i chwi'n awr:— Un diwrnod sylwais arno'i fod yn fwy Trallodus nag y gwelswn ef o'r blaen; Ei lais oedd fwy wylofus, chwerwach oedd Ei gwynion y dydd hwnw, nag erioed, Nes oeddwn braidd yn ofni am dano'n wir! Pan drown fy ngolwg, pwy a welwn i, Ond Satan oddi draw, a Belial gas, Yn cydnesäu yn brysur, fel dau flaidd Newynllyd, fel yn sawrio yn y gwynt Am yr ysglyfaeth; can's deallwch chwi I Satan fethu dal ei dir, a ffoi Pan welai Iob yn dal ei dir, o dan Ei bla a'i flin gorwydydd, fel o'r blaen. Ar ddechreu'r ddadl, rhyngddo ef a'i dri Chyfeillion, Satan giliai draw o'r maes, A'i warthrudd bron a thori'i galon ef; Gadawsai Belial yno i wylio Iob,<noinclude></noinclude> 2y8x9eyr9f0nb2kl6ni4xdlgc9f6mqc 165053 165028 2026-05-17T21:52:38Z AlwynapHuw 1710 165053 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> Yn esgusodi Iob, a'i gyfiawnhau Am arfer ambell air rhy gryf, rhy hyf, A glywsai ganddo yn y ddadl hon. "Ond," ebe Raphael, "gweddus yw i ni, Angelion, fod yn gynnil ar ryw bwnc Fel hwn; o herwydd anmhrofiadol ym. Ni wyddom ni pa beth yw teimlad tad Ar ol ei blant, neu beth yw gofid trwy Golledion—twyll cyfeillion—gwg y byd:— Chwychwi, y saint sydd yn y dyrfa hon, A ellwch farnu yn well, a dweyd yn well Am bethau o'r fath hyn, yn sicr na ni. Nid oedd y rhai'n ond megys brychau mân Ar wyneb haul, neu 'chydig sorod gwael O gwmpas globyn gwerthfawr iawn o aur. O! nefol dyrfa! beth pe clywsech chwi Ei ymadroddion ambell waith, pan gai Ei ben uwch law y don am ennyd fach, A'i ffydd ei hanadl ati, a rhyw wawr Yn tori ar ei ysbryd! Byddai'n fwy, Y prydiau hyn, nag angel!—byddai'n wir! O hyn mi roddaf anghraifft i chwi'n awr:— Un diwrnod sylwais arno'i fod yn fwy Trallodus nag y gwelswn ef o'r blaen; Ei lais oedd fwy wylofus, chwerwach oedd Ei gwynion y dydd hwnw, nag erioed, Nes oeddwn braidd yn ofni am dano'n wir! Pan drown fy ngolwg, pwy a welwn i, Ond Satan oddi draw, a Belial gas, Yn cydnesäu yn brysur, fel dau flaidd Newynllyd, fel yn sawrio yn y gwynt Am yr ysglyfaeth; can's deallwch chwi I Satan fethu dal ei dir, a ffoi Pan welai Iob yn dal ei dir, o dan Ei bla a'i flin gorwydydd, fel o'r blaen. Ar ddechreu'r ddadl, rhyngddo ef a'i dri Chyfeillion, Satan giliai draw o'r maes, A'i warthrudd bron a thori'i galon ef; Gadawsai Belial yno i wylio Iob,<noinclude></noinclude> pdzylz5m4y4krbq20ucmmpxsmnpt8v2 165056 165053 2026-05-17T21:54:05Z AlwynapHuw 1710 /* Darllenwyd y proflenni */ 165056 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> Yn esgusodi Iob, a'i gyfiawnhau Am arfer ambell air rhy gryf, rhy hyf, A glywsai ganddo yn y ddadl hon. "Ond," ebe Raphael, "gweddus yw i ni, Angelion, fod yn gynnil ar ryw bwnc Fel hwn; o herwydd anmhrofiadol ym. Ni wyddom ni pa beth yw teimlad tad Ar ol ei blant, neu beth yw gofid trwy Golledion—twyll cyfeillion—gwg y byd:— Chwychwi, y saint sydd yn y dyrfa hon, A ellwch farnu yn well, a dweyd yn well Am bethau o'r fath hyn, yn sicr na ni. Nid oedd y rhai'n ond megys brychau mân Ar wyneb haul, neu 'chydig sorod gwael O gwmpas globyn gwerthfawr iawn o aur. O! nefol dyrfa! beth pe clywsech chwi Ei ymadroddion ambell waith, pan gai Ei ben uwch law y don am ennyd fach, A'i ffydd ei hanadl ati, a rhyw wawr Yn tori ar ei ysbryd! Byddai'n fwy, Y prydiau hyn, nag angel!—byddai'n wir! O hyn mi roddaf anghraifft i chwi'n awr:— Un diwrnod sylwais arno'i fod yn fwy Trallodus nag y gwelswn ef o'r blaen; Ei lais oedd fwy wylofus, chwerwach oedd Ei gwynion y dydd hwnw, nag erioed, Nes oeddwn braidd yn ofni am dano'n wir! Pan drown fy ngolwg, pwy a welwn i, Ond Satan oddi draw, a Belial gas, Yn cydnesäu yn brysur, fel dau flaidd Newynllyd, fel yn sawrio yn y gwynt Am yr ysglyfaeth; can's deallwch chwi I Satan fethu dal ei dir, a ffoi Pan welai Iob yn dal ei dir, o dan Ei bla a'i flin gorwydydd, fel o'r blaen. Ar ddechreu'r ddadl, rhyngddo ef a'i dri Chyfeillion, Satan giliai draw o'r maes, A'i warthrudd bron a thori'i galon ef; Gadawsai Belial yno i wylio Iob, </poem><noinclude>{{Div end}}</noinclude> 3hx8js2j3iiwlpzpbh6noydvdjfgde4 104 85053 165029 2026-05-17T21:38:24Z AlwynapHuw 1710 /* Heb ei brawfddarllen eto */ Dechrau tudalen newydd gyda " Rhedasai Belial yntau ar ol ei feistr, A chenadwri iddo, dybiwn i. Fodd bynag, deuai'r ddau y diwrnod hwn I ail ymwel'd â Iob, ac edrych oedd Un gobaith i'w ddymuniad dd'od i ben. Ar ganol ei gwynfanau, tawai Iob:— A'r ennyd hon, y gwelwn i ei wedd Yn gorddysgleirio megys wyneb un O engyl Duw—ac mor fawreddog oedd Ei ymddangosiad, fel y tybiwn i, Ei fod, er yn gornwydydd trosto oll, Yn ardderchocach bod na mi fy hun:— Syrt... 165029 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AlwynapHuw" /></noinclude> Rhedasai Belial yntau ar ol ei feistr, A chenadwri iddo, dybiwn i. Fodd bynag, deuai'r ddau y diwrnod hwn I ail ymwel'd â Iob, ac edrych oedd Un gobaith i'w ddymuniad dd'od i ben. Ar ganol ei gwynfanau, tawai Iob:— A'r ennyd hon, y gwelwn i ei wedd Yn gorddysgleirio megys wyneb un O engyl Duw—ac mor fawreddog oedd Ei ymddangosiad, fel y tybiwn i, Ei fod, er yn gornwydydd trosto oll, Yn ardderchocach bod na mi fy hun:— Syrthiasai rhyw belydron dwyfol ar Ei enaid ef, y foment hono, a Gwisgasid ef â'r nerth y gwyddoch chwi, Sy'n deilliaw o foddlonrwydd wyneb Duw. Dyrchafai'i olwg a dyrchafai'i law Dyrchafai'i lais, ac eb efe, fel hyn:— {{r|[Gwel tudal. 71.]}} "Pe gwelsech mor druenus ydoedd gwedd Wynebpryd Satan—Belial yr un modd: Ymddelwent ac ymnyddent yn eu hing; Ac oni bai mai hwy o'ynt hwy, yn wir, Teimlaswn fawr dosturi wrth eu gwel'd, 'N enwedig Satan, gan mor fawr ei boen. Ymgilient draw yn araf, araf, nes Eu myned encyd fawr o ffordd o'r fan, Gan feddwl dianc heb i mi eu gwel'd; Ac yna ffrystient ymaith ar fwy brys Nag daethent yno, eill dau, o lawer iawn. Mi wyddwn na feiddiasai Satan ddod I ymddangos heddyw yn y cyfarfod hwn Fe gafodd ddigon ar yr ymdrech hon; A sicr wyf na anghofia mo'ni byth. Ond rhyw belydryn, megys t'wniad haul Ar ddiwrnod gwlawog, rhwng dau gwmwl du, Pan fydd y rhei'ny yn ymgau drachefn, Ac yn ei guddio o'r golwg yn y fan Eu myned encyd fawr o ffordd o'r fan, Gan feddwl dianc heb i mi eu gwel'd; Ac yna ffrystient ymaith ar fwy brys Nag daethent yno, eill dau, o lawer iawn. Mi wyddwn na feiddiasai Satan ddod I ymddangos heddyw yn y cyfarfod hwn— Fe gafodd ddigon ar yr ymdrech hon; A sicr wyf na anghofia mo'ni byth. Ond rhyw belydryn, megys t'wniad haul Ar ddiwrnod gwlawog, rhwng dau gwmwl du, Pan fydd y rhei'ny yn ymgau drachefn, Ac yn ei guddio o'r golwg yn y fan—<noinclude></noinclude> hsx0ibda1evl38lfwd4qatzrbzbqzx2 165054 165029 2026-05-17T21:52:48Z AlwynapHuw 1710 165054 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> Rhedasai Belial yntau ar ol ei feistr, A chenadwri iddo, dybiwn i. Fodd bynag, deuai'r ddau y diwrnod hwn I ail ymwel'd â Iob, ac edrych oedd Un gobaith i'w ddymuniad dd'od i ben. Ar ganol ei gwynfanau, tawai Iob:— A'r ennyd hon, y gwelwn i ei wedd Yn gorddysgleirio megys wyneb un O engyl Duw—ac mor fawreddog oedd Ei ymddangosiad, fel y tybiwn i, Ei fod, er yn gornwydydd trosto oll, Yn ardderchocach bod na mi fy hun:— Syrthiasai rhyw belydron dwyfol ar Ei enaid ef, y foment hono, a Gwisgasid ef â'r nerth y gwyddoch chwi, Sy'n deilliaw o foddlonrwydd wyneb Duw. Dyrchafai'i olwg a dyrchafai'i law Dyrchafai'i lais, ac eb efe, fel hyn:— {{r|[Gwel tudal. 71.]}} "Pe gwelsech mor druenus ydoedd gwedd Wynebpryd Satan—Belial yr un modd: Ymddelwent ac ymnyddent yn eu hing; Ac oni bai mai hwy o'ynt hwy, yn wir, Teimlaswn fawr dosturi wrth eu gwel'd, 'N enwedig Satan, gan mor fawr ei boen. Ymgilient draw yn araf, araf, nes Eu myned encyd fawr o ffordd o'r fan, Gan feddwl dianc heb i mi eu gwel'd; Ac yna ffrystient ymaith ar fwy brys Nag daethent yno, eill dau, o lawer iawn. Mi wyddwn na feiddiasai Satan ddod I ymddangos heddyw yn y cyfarfod hwn Fe gafodd ddigon ar yr ymdrech hon; A sicr wyf na anghofia mo'ni byth. Ond rhyw belydryn, megys t'wniad haul Ar ddiwrnod gwlawog, rhwng dau gwmwl du, Pan fydd y rhei'ny yn ymgau drachefn, Ac yn ei guddio o'r golwg yn y fan Eu myned encyd fawr o ffordd o'r fan, Gan feddwl dianc heb i mi eu gwel'd; Ac yna ffrystient ymaith ar fwy brys Nag daethent yno, eill dau, o lawer iawn. Mi wyddwn na feiddiasai Satan ddod I ymddangos heddyw yn y cyfarfod hwn— Fe gafodd ddigon ar yr ymdrech hon; A sicr wyf na anghofia mo'ni byth. Ond rhyw belydryn, megys t'wniad haul Ar ddiwrnod gwlawog, rhwng dau gwmwl du, Pan fydd y rhei'ny yn ymgau drachefn, Ac yn ei guddio o'r golwg yn y fan—<noinclude></noinclude> tcgqh7i1aqdmwvtg7kt1weybsoy49bl 165057 165054 2026-05-17T21:55:00Z AlwynapHuw 1710 /* Darllenwyd y proflenni */ 165057 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> Rhedasai Belial yntau ar ol ei feistr, A chenadwri iddo, dybiwn i. Fodd bynag, deuai'r ddau y diwrnod hwn I ail ymwel'd â Iob, ac edrych oedd Un gobaith i'w ddymuniad dd'od i ben. Ar ganol ei gwynfanau, tawai Iob:— A'r ennyd hon, y gwelwn i ei wedd Yn gorddysgleirio megys wyneb un O engyl Duw—ac mor fawreddog oedd Ei ymddangosiad, fel y tybiwn i, Ei fod, er yn gornwydydd trosto oll, Yn ardderchocach bod na mi fy hun:— Syrthiasai rhyw belydron dwyfol ar Ei enaid ef, y foment hono, a Gwisgasid ef â'r nerth y gwyddoch chwi, Sy'n deilliaw o foddlonrwydd wyneb Duw. Dyrchafai'i olwg a dyrchafai'i law Dyrchafai'i lais, ac eb efe, fel hyn:— {{r|[Gwel tudal. 71.]}} "Pe gwelsech mor druenus ydoedd gwedd Wynebpryd Satan—Belial yr un modd: Ymddelwent ac ymnyddent yn eu hing; Ac oni bai mai hwy o'ynt hwy, yn wir, Teimlaswn fawr dosturi wrth eu gwel'd, 'N enwedig Satan, gan mor fawr ei boen. Ymgilient draw yn araf, araf, nes Eu myned encyd fawr o ffordd o'r fan, Gan feddwl dianc heb i mi eu gwel'd; Ac yna ffrystient ymaith ar fwy brys Nag daethent yno, eill dau, o lawer iawn. Mi wyddwn na feiddiasai Satan ddod I ymddangos heddyw yn y cyfarfod hwn Fe gafodd ddigon ar yr ymdrech hon; A sicr wyf na anghofia mo'ni byth. Ond rhyw belydryn, megys t'wniad haul Ar ddiwrnod gwlawog, rhwng dau gwmwl du, Pan fydd y rhei'ny yn ymgau drachefn, Ac yn ei guddio o'r golwg yn y fan Eu myned encyd fawr o ffordd o'r fan, Gan feddwl dianc heb i mi eu gwel'd; Ac yna ffrystient ymaith ar fwy brys Nag daethent yno, eill dau, o lawer iawn. Mi wyddwn na feiddiasai Satan ddod I ymddangos heddyw yn y cyfarfod hwn— Fe gafodd ddigon ar yr ymdrech hon; A sicr wyf na anghofia mo'ni byth. Ond rhyw belydryn, megys t'wniad haul Ar ddiwrnod gwlawog, rhwng dau gwmwl du, Pan fydd y rhei'ny yn ymgau drachefn, Ac yn ei guddio o'r golwg yn y fan— </poem><noinclude>{{Div end}}</noinclude> f9krw040wppvyq82nhrk3unisgazmt1 104 85054 165030 2026-05-17T21:39:46Z AlwynapHuw 1710 /* Darllenwyd y proflenni */ Dechrau tudalen newydd gyda "<poem> Cyffelyb, meddaf, oedd yr adeg hon Ar brofiad Iob—rhyw gyfamserol nerth A gafodd ef; arlwyai'n Duw ei ford Ger bron ei wrthwynebwr, iddo ef; Enneiniai'i ben, a dyrchai ef uwch law Ei holl gaseion; ac ymddigient hwy, A chan 'sgyrnygu dannedd, cilient draw. Ymgauai'r cwmwl, ac ymguddiai'r haul Drachefn o'i olwg; ac efe drachefn A dro'i i gwyno, ac ymofidio'n ddwys: A sylwais mai pan ddwysaf fyddai'i gwyn Ef, mai melusaf... 165030 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> Cyffelyb, meddaf, oedd yr adeg hon Ar brofiad Iob—rhyw gyfamserol nerth A gafodd ef; arlwyai'n Duw ei ford Ger bron ei wrthwynebwr, iddo ef; Enneiniai'i ben, a dyrchai ef uwch law Ei holl gaseion; ac ymddigient hwy, A chan 'sgyrnygu dannedd, cilient draw. Ymgauai'r cwmwl, ac ymguddiai'r haul Drachefn o'i olwg; ac efe drachefn A dro'i i gwyno, ac ymofidio'n ddwys: A sylwais mai pan ddwysaf fyddai'i gwyn Ef, mai melusaf hefyd fyddai'i gân— Pan ddygnaf fyddai'i d'wllwch, dyna'r pryd Tywynai rhyw belydron nefol ar Ei feddwl ef. Adroddaf eto i chwi Amgylchiad arall:—Gwnaethai Eliphas Ryw aracth hir—a'i araeth olaf oedd: I hon casglasai ei holl nerth yn nghyd, I ruthro ar ei gyfaill truan, tlawd. Gwrandawodd Iob ef hyd y diwedd, ac Yna, heb wneyd nemawr sylw ar Yr araeth hòno, ebai ef fel hyn:— :'Mae f'ymadrodd heddyw'n chwerw, ::Trymach na'm huchenaid i :Yw fy ngofid; ofer imi ::Gwyno wrth eich bathau chwi. :O! na wyddwn! O! na wyddwn! ::P'le y cawn orseddfa 'Nhad; :Mi awn ati, doed a ddelo, ::Gwn y cawn ei ganiatâd. :Mi awn ati, mynwn drefnu ::F' achos yno ger ei fron; :Mi fynegwn holl deimladau ::Chwerw'r galon ddrylliog hon; :Llon'd fy ngenau o resymau, ::A adroddwn wrtho ef— :Dal i ddadleu wnawn, a dadleu, ::Nes gwrandawai ar fy llef. </poem> <br><noinclude>{{Div end}}</noinclude> fte10cmtfux16wry1cnyr4mssbjk76x 104 85055 165031 2026-05-17T21:40:45Z AlwynapHuw 1710 /* Heb ei brawfddarllen eto */ Dechrau tudalen newydd gyda " :Mynwn wybod pa ryw ateb ::Roddai ef i'm dwfn gri; :Mynwn ddeall beth mae'n feddwl ::Yn y diwedd, wneyd â mi: :A ddadleua ef i'm herbyn ::Yn ei anfoddlonrwydd llym? :Na wna—na wna—ond fe roddai ::Yn fy enaid egwan rym. :Dadleu i'm herbyn, a fy nryllio, ::Efoch geiriau, fynwch chwi; :Mwy na dengwaith bellach, rhuthrech ::Arnaf, a gw'radwyddech fi. :Ofer imi ymresymu ::Mwy â chwi, gyfeillion gau; :Ond fe gaiff fy enaid... 165031 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AlwynapHuw" /></noinclude> :Mynwn wybod pa ryw ateb ::Roddai ef i'm dwfn gri; :Mynwn ddeall beth mae'n feddwl ::Yn y diwedd, wneyd â mi: :A ddadleua ef i'm herbyn ::Yn ei anfoddlonrwydd llym? :Na wna—na wna—ond fe roddai ::Yn fy enaid egwan rym. :Dadleu i'm herbyn, a fy nryllio, ::Efoch geiriau, fynwch chwi; :Mwy na dengwaith bellach, rhuthrech ::Arnaf, a gw'radwyddech fi. :Ofer imi ymresymu ::Mwy â chwi, gyfeillion gau; :Ond fe gaiff fy enaid uniawn, ::Gan fy Nuw, ei gyfiawnhau. :Os äi 'mlaen i chwilio am dano, ::Try fy llafur blin yn ffael; :Troi yn ol drachefn i chwilio— ::Chwilio yno, methu'i gael: :Ar fy aswy mae yn gweithio, ::Er cyflawnu'i arfaeth gref; :Ar fy nehau, mae'n ymguddio, ::Fel na chaf ei weled ef. :Fe ä heibio yn y fellten ::Fforchog, saetha trwy y nen; :Gyr ei gerbyd yn y daran, ::Trwy y cwmwl uwch fy mhen; :Clywaf swn ei feirch yn prancio ::Yn y gwynt a'r ddaiargryn: :Rhy ofnadwy i mi i fyned ::Ato, ydyw'r manau hyn. :Ond mae ganddo ei Eisteddfa, ::Lle gall enaid tlawd heb fraw, :Nesu yn hyderus ato, ::Ac ymaflyd yn ei law;<noinclude></noinclude> 87a4gfscazmpx2lpdq54ft5cxkwm6yi 165058 165031 2026-05-17T21:56:01Z AlwynapHuw 1710 /* Darllenwyd y proflenni */ 165058 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> :Mynwn wybod pa ryw ateb ::Roddai ef i'm dwfn gri; :Mynwn ddeall beth mae'n feddwl ::Yn y diwedd, wneyd â mi: :A ddadleua ef i'm herbyn ::Yn ei anfoddlonrwydd llym? :Na wna—na wna—ond fe roddai ::Yn fy enaid egwan rym. :Dadleu i'm herbyn, a fy nryllio, ::Efoch geiriau, fynwch chwi; :Mwy na dengwaith bellach, rhuthrech ::Arnaf, a gw'radwyddech fi. :Ofer imi ymresymu ::Mwy â chwi, gyfeillion gau; :Ond fe gaiff fy enaid uniawn, ::Gan fy Nuw, ei gyfiawnhau. :Os äi 'mlaen i chwilio am dano, ::Try fy llafur blin yn ffael; :Troi yn ol drachefn i chwilio— ::Chwilio yno, methu'i gael: :Ar fy aswy mae yn gweithio, ::Er cyflawnu'i arfaeth gref; :Ar fy nehau, mae'n ymguddio, ::Fel na chaf ei weled ef. :Fe ä heibio yn y fellten ::Fforchog, saetha trwy y nen; :Gyr ei gerbyd yn y daran, ::Trwy y cwmwl uwch fy mhen; :Clywaf swn ei feirch yn prancio ::Yn y gwynt a'r ddaiargryn: :Rhy ofnadwy i mi i fyned ::Ato, ydyw'r manau hyn. :Ond mae ganddo ei Eisteddfa, ::Lle gall enaid tlawd heb fraw, :Nesu yn hyderus ato, ::Ac ymaflyd yn ei law; </poem><noinclude>{{Div end}}</noinclude> k2if6ex2zwl3m3aemg7k931a78a1qwb 104 85056 165032 2026-05-17T21:40:55Z AlwynapHuw 1710 /* Heb ei brawfddarllen eto */ Dechrau tudalen newydd gyda " :Ac am hòno 'rwyf yn chwilio, ::Ac er methu, chwilio wnaf— :Gafael arni hi o'r diwedd, ::'Rw'i'n hyderu'n gryf y caf. :Ond efe a'm gwel i'n amlwg, ::Dan gurfeydd y dymmestl hon; :Mae fy ffyrdd a'm dymuniadau ::Oll yn eglur ger ei fron: :Wedi iddo'm profi ronyn ::Eto yn y ffwrnes dân, :Ceir fy ngwel'd fel aur yn dyfod ::Allan, wedi 'mhuro'n lân. :Deil fy nhroed o hyd heb wyro, ::I gywir ddilyn llwybrau'r nef; :Mwy na'm h... 165032 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AlwynapHuw" /></noinclude> :Ac am hòno 'rwyf yn chwilio, ::Ac er methu, chwilio wnaf— :Gafael arni hi o'r diwedd, ::'Rw'i'n hyderu'n gryf y caf. :Ond efe a'm gwel i'n amlwg, ::Dan gurfeydd y dymmestl hon; :Mae fy ffyrdd a'm dymuniadau ::Oll yn eglur ger ei fron: :Wedi iddo'm profi ronyn ::Eto yn y ffwrnes dân, :Ceir fy ngwel'd fel aur yn dyfod ::Allan, wedi 'mhuro'n lân. :Deil fy nhroed o hyd heb wyro, ::I gywir ddilyn llwybrau'r nef; :Mwy na'm hymborth angenrheidiol, ::Hoffais eiriau'i enau ef: :Digyfnewid yw ei feddwl, ::A chyflawna ef yn llawn :Ei holl gynghor; ac mae ganddo ::O'r fath bethau, lawer iawn.' Cynnygiodd Bildad ateb iddo ef, Ond collodd hwnw'i anadl yn y fan; Dystawai'r tri, a rhoent bob un ei law Yn synllyd ar ei enau, ac nid oedd Gan un o honynt mwyach air i dd'weyd. Aeth Iob yn mlaen—parablodd lawer iawn Am fawredd Duw, ac am ei ryfedd waith— Ei ddyfnion ffyrdd, a'i ragluniaethau ef; Am dano'i hun—ei lwydd a'i hawddfyd gynt; Ei adfyd blin presennol. Llawer iawn O blentyn Adda, ac o blentyn Duw— O'r dyn ffaeledig, ac o'r cywir sant O'r bardd, ac o'r athronydd dwfn ei ddysg— A ffrydiai allan yn ei eiriau o hyd. Fodd bynag, tawodd yntau yn y man, A chodai gŵr ieuangaidd ar ei draed,<noinclude></noinclude> m1nk1xl63gomerwkqk0u4b0qe8sov8x 165059 165032 2026-05-17T21:56:37Z AlwynapHuw 1710 /* Darllenwyd y proflenni */ 165059 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> :Ac am hòno 'rwyf yn chwilio, ::Ac er methu, chwilio wnaf— :Gafael arni hi o'r diwedd, ::'Rw'i'n hyderu'n gryf y caf. :Ond efe a'm gwel i'n amlwg, ::Dan gurfeydd y dymmestl hon; :Mae fy ffyrdd a'm dymuniadau ::Oll yn eglur ger ei fron: :Wedi iddo'm profi ronyn ::Eto yn y ffwrnes dân, :Ceir fy ngwel'd fel aur yn dyfod ::Allan, wedi 'mhuro'n lân. :Deil fy nhroed o hyd heb wyro, ::I gywir ddilyn llwybrau'r nef; :Mwy na'm hymborth angenrheidiol, ::Hoffais eiriau'i enau ef: :Digyfnewid yw ei feddwl, ::A chyflawna ef yn llawn :Ei holl gynghor; ac mae ganddo ::O'r fath bethau, lawer iawn.' Cynnygiodd Bildad ateb iddo ef, Ond collodd hwnw'i anadl yn y fan; Dystawai'r tri, a rhoent bob un ei law Yn synllyd ar ei enau, ac nid oedd Gan un o honynt mwyach air i dd'weyd. Aeth Iob yn mlaen—parablodd lawer iawn Am fawredd Duw, ac am ei ryfedd waith— Ei ddyfnion ffyrdd, a'i ragluniaethau ef; Am dano'i hun—ei lwydd a'i hawddfyd gynt; Ei adfyd blin presennol. Llawer iawn O blentyn Adda, ac o blentyn Duw— O'r dyn ffaeledig, ac o'r cywir sant O'r bardd, ac o'r athronydd dwfn ei ddysg— A ffrydiai allan yn ei eiriau o hyd. Fodd bynag, tawodd yntau yn y man, A chodai gŵr ieuangaidd ar ei draed, </poem><noinclude>{{Div end}}</noinclude> 1msvzavxekl4pzbc8gy7w5qvo4amp0a 104 85057 165035 2026-05-17T21:43:10Z AlwynapHuw 1710 /* Heb ei brawfddarllen eto */ Dechrau tudalen newydd gyda " Dan nawdd eu Duw, a chydag ef, a phe Buasent gartref yn nhawelwch nef. Ond rhy ofnadwy oedd y lle i gnawd— Fe dawai, fe arswydai, crynai ef, Ac ar ei enau 'nawr y rhoddai'i law. O'r corwynt croch, llef ddystaw fain a ddaeth— Llais dwyfol oedd, tawelai'r corwynt certh. Yr Hollalluog alwai ar ei was, Sef Iob, i ddod a sefyll ger ei fron; Ei holi a'i geryddu wnai ei Dad, Yn rasol, dyner, ond mawreddig iawn; Cymmerai'i blentyn... 165035 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AlwynapHuw" /></noinclude> Dan nawdd eu Duw, a chydag ef, a phe Buasent gartref yn nhawelwch nef. Ond rhy ofnadwy oedd y lle i gnawd— Fe dawai, fe arswydai, crynai ef, Ac ar ei enau 'nawr y rhoddai'i law. O'r corwynt croch, llef ddystaw fain a ddaeth— Llais dwyfol oedd, tawelai'r corwynt certh. Yr Hollalluog alwai ar ei was, Sef Iob, i ddod a sefyll ger ei fron; Ei holi a'i geryddu wnai ei Dad, Yn rasol, dyner, ond mawreddig iawn; Cymmerai'i blentyn megys yn ei law, Arweiniai ef i wel'd ei fawredd yn Ngweithredoedd rhyfedd ei ddehenlaw gref Yn nghreadigaeth nef a daiar lawr. Gofynai, Pwy a seiliai'r ddaiar? pwy Osododd ei cholofnau? ar ba beth Y sicrheusid y colofnau hyn? A phwy a gauai'r môr cynddeiriog, cryf, A dorau sicr? pwy a safai o'i flaen, Pan ruthrai ef o groth y tryblith mawr Ar fore'i enedigaeth, gyda nerth Angerddol ac anorfod? pwy ond ef, Ei Grewr!—Nid neb llai allasai fyn'd I gwrdd âg ef, a sefyll ar y traeth, A d'wedyd wrth ei ymchwydd dirfawr, cryf, "Hyd yma deui, nid yn mhellach gam." Llonyddai'r ymchwydd, ymorweddai'r don Yn dawel ar y traeth wrth droed ei Duw. Arweiniai ef i'r nefoedd fry uwch ben, Agorai'i rhyfeddodau ger ei fron; Aent heibio Orion ddysglaer, hòno sydd Yn gwisgo ei hysblenydd wregys am Ei lwynau, wedi'i rwymo'n nghyd mor dyn, Na all ond dwylaw Duw ei ddattod byth; Ac heibio i Pleiades dlos drachefn Arcturus fawr, a'i feibion aml ef, A Massaroth, a llawer gyda hyn. Wrth dŷ'r goleuni galwent ar eu taith<noinclude></noinclude> dc9byloyyks39aei2k5ytkkfcaf0fdr 165062 165035 2026-05-17T21:59:06Z AlwynapHuw 1710 165062 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> Dan nawdd eu Duw, a chydag ef, a phe Buasent gartref yn nhawelwch nef. Ond rhy ofnadwy oedd y lle i gnawd— Fe dawai, fe arswydai, crynai ef, Ac ar ei enau 'nawr y rhoddai'i law. O'r corwynt croch, llef ddystaw fain a ddaeth— Llais dwyfol oedd, tawelai'r corwynt certh. Yr Hollalluog alwai ar ei was, Sef Iob, i ddod a sefyll ger ei fron; Ei holi a'i geryddu wnai ei Dad, Yn rasol, dyner, ond mawreddig iawn; Cymmerai'i blentyn megys yn ei law, Arweiniai ef i wel'd ei fawredd yn Ngweithredoedd rhyfedd ei ddehenlaw gref Yn nghreadigaeth nef a daiar lawr. Gofynai, Pwy a seiliai'r ddaiar? pwy Osododd ei cholofnau? ar ba beth Y sicrheusid y colofnau hyn? A phwy a gauai'r môr cynddeiriog, cryf, A dorau sicr? pwy a safai o'i flaen, Pan ruthrai ef o groth y tryblith mawr Ar fore'i enedigaeth, gyda nerth Angerddol ac anorfod? pwy ond ef, Ei Grewr!—Nid neb llai allasai fyn'd I gwrdd âg ef, a sefyll ar y traeth, A d'wedyd wrth ei ymchwydd dirfawr, cryf, "Hyd yma deui, nid yn mhellach gam." Llonyddai'r ymchwydd, ymorweddai'r don Yn dawel ar y traeth wrth droed ei Duw. Arweiniai ef i'r nefoedd fry uwch ben, Agorai'i rhyfeddodau ger ei fron; Aent heibio Orion ddysglaer, hòno sydd Yn gwisgo ei hysblenydd wregys am Ei lwynau, wedi'i rwymo'n nghyd mor dyn, Na all ond dwylaw Duw ei ddattod byth; Ac heibio i Pleiades dlos drachefn Arcturus fawr, a'i feibion aml ef, A Massaroth, a llawer gyda hyn. Wrth dŷ'r goleuni galwent ar eu taith<noinclude></noinclude> s9wwuot8xzuiu463cek8df99fiig560 165069 165062 2026-05-17T22:01:06Z AlwynapHuw 1710 /* Darllenwyd y proflenni */ 165069 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> Dan nawdd eu Duw, a chydag ef, a phe Buasent gartref yn nhawelwch nef. Ond rhy ofnadwy oedd y lle i gnawd— Fe dawai, fe arswydai, crynai ef, Ac ar ei enau 'nawr y rhoddai'i law. O'r corwynt croch, llef ddystaw fain a ddaeth— Llais dwyfol oedd, tawelai'r corwynt certh. Yr Hollalluog alwai ar ei was, Sef Iob, i ddod a sefyll ger ei fron; Ei holi a'i geryddu wnai ei Dad, Yn rasol, dyner, ond mawreddig iawn; Cymmerai'i blentyn megys yn ei law, Arweiniai ef i wel'd ei fawredd yn Ngweithredoedd rhyfedd ei ddehenlaw gref Yn nghreadigaeth nef a daiar lawr. Gofynai, Pwy a seiliai'r ddaiar? pwy Osododd ei cholofnau? ar ba beth Y sicrheusid y colofnau hyn? A phwy a gauai'r môr cynddeiriog, cryf, A dorau sicr? pwy a safai o'i flaen, Pan ruthrai ef o groth y tryblith mawr Ar fore'i enedigaeth, gyda nerth Angerddol ac anorfod? pwy ond ef, Ei Grewr!—Nid neb llai allasai fyn'd I gwrdd âg ef, a sefyll ar y traeth, A d'wedyd wrth ei ymchwydd dirfawr, cryf, "Hyd yma deui, nid yn mhellach gam." Llonyddai'r ymchwydd, ymorweddai'r don Yn dawel ar y traeth wrth droed ei Duw. Arweiniai ef i'r nefoedd fry uwch ben, Agorai'i rhyfeddodau ger ei fron; Aent heibio Orion ddysglaer, hòno sydd Yn gwisgo ei hysblenydd wregys am Ei lwynau, wedi'i rwymo'n nghyd mor dyn, Na all ond dwylaw Duw ei ddattod byth; Ac heibio i Pleiades dlos drachefn Arcturus fawr, a'i feibion aml ef, A Massaroth, a llawer gyda hyn. Wrth dŷ'r goleuni galwent ar eu taith </poem><noinclude>{{Div end}}</noinclude> e8i3df4d3mohxbk9rgz6tuf93ugsyw3 104 85058 165036 2026-05-17T21:44:16Z AlwynapHuw 1710 /* Heb ei brawfddarllen eto */ Dechrau tudalen newydd gyda " Yn ol i'r ddaiar, heibio i fangre'r gwyll— Trysorau'r eira,'r cenllysg oer, a'r tân, Ac heibio mawrion ystafellau'r mellt A'r croch daranau. Yna ar y llawr Disgynent eilwaith—trwy'r anialwch aent:— Dangosid iddo y behemoth cryf; Yr unicorn mawreddog, pybyr, ffrom; Yr asyn gwyllt ysgafndroed, chwimwth, pefr; Ac yna at yr eryr, teyrn y graig— Y cryfa'i aden, cryfa'i olwg, ac Y cryfa'i grafanc o'r asgellog lu; Y cyfrwys walch,... 165036 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AlwynapHuw" /></noinclude> Yn ol i'r ddaiar, heibio i fangre'r gwyll— Trysorau'r eira,'r cenllysg oer, a'r tân, Ac heibio mawrion ystafellau'r mellt A'r croch daranau. Yna ar y llawr Disgynent eilwaith—trwy'r anialwch aent:— Dangosid iddo y behemoth cryf; Yr unicorn mawreddog, pybyr, ffrom; Yr asyn gwyllt ysgafndroed, chwimwth, pefr; Ac yna at yr eryr, teyrn y graig— Y cryfa'i aden, cryfa'i olwg, ac Y cryfa'i grafanc o'r asgellog lu; Y cyfrwys walch, yr estrys ffol, a'r paen Balch foneddigaidd—amryw ereill o Dylwythau'r aden:—yna at y march Rhyfelgar, anwar, lwnc y ddaiar gan Greulonedd, pan y clywo swn y corn Yn galw i'r gad; o bell arogla ef Y rhyfel; a chan dorchi'r llawr â'i draed, A'i lygaid megys marwor llym o dân, A'i ffroenau fel ffwrneisiau yn ei ben, Prysura 'mlaen, a'i syched fel am waed: Fe brancia 'nghanol eirf yn mhlith y cyrn, A dywed mewn gweryriad croch, "Ha! Ha!" I'r môr drachefn, at y lefiathan mawr, Arweiniodd Duw ei was, gan ddangos hwn Sydd yno'n chware, ac yn frenin ar Holl feibion balchder, fel nad ydynt ddim I'w olwg ef. "Beth meddi, bellach, Iob?" Gofynai Ior:—" A oes it' fraich fel Duw? A wnai fel ef daranau â dy lais? A elli wasgar dy ddigofaint, a Throi d'olwg ar y balch a'i daflu i lawr? A chydio'n nghonglau'r ddaiar—ysgwyd hon Uwch ben y diffwys, nes y llithro pob Annuwiol oddi ar ei hwyneb hi? Os gelli wneyd y pethau rhyfedd hyn, Nas gallodd eto neb ond Duw eu gwneyd, Addefaf finnau rym dy ddeheu law; A'th fod yn gymhwys i feirniadu 'm ffyrdd;<noinclude></noinclude> f7h1whd15q0kfv2ho84h4smcx7e6x11 165063 165036 2026-05-17T21:59:14Z AlwynapHuw 1710 165063 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> Yn ol i'r ddaiar, heibio i fangre'r gwyll— Trysorau'r eira,'r cenllysg oer, a'r tân, Ac heibio mawrion ystafellau'r mellt A'r croch daranau. Yna ar y llawr Disgynent eilwaith—trwy'r anialwch aent:— Dangosid iddo y behemoth cryf; Yr unicorn mawreddog, pybyr, ffrom; Yr asyn gwyllt ysgafndroed, chwimwth, pefr; Ac yna at yr eryr, teyrn y graig— Y cryfa'i aden, cryfa'i olwg, ac Y cryfa'i grafanc o'r asgellog lu; Y cyfrwys walch, yr estrys ffol, a'r paen Balch foneddigaidd—amryw ereill o Dylwythau'r aden:—yna at y march Rhyfelgar, anwar, lwnc y ddaiar gan Greulonedd, pan y clywo swn y corn Yn galw i'r gad; o bell arogla ef Y rhyfel; a chan dorchi'r llawr â'i draed, A'i lygaid megys marwor llym o dân, A'i ffroenau fel ffwrneisiau yn ei ben, Prysura 'mlaen, a'i syched fel am waed: Fe brancia 'nghanol eirf yn mhlith y cyrn, A dywed mewn gweryriad croch, "Ha! Ha!" I'r môr drachefn, at y lefiathan mawr, Arweiniodd Duw ei was, gan ddangos hwn Sydd yno'n chware, ac yn frenin ar Holl feibion balchder, fel nad ydynt ddim I'w olwg ef. "Beth meddi, bellach, Iob?" Gofynai Ior:—" A oes it' fraich fel Duw? A wnai fel ef daranau â dy lais? A elli wasgar dy ddigofaint, a Throi d'olwg ar y balch a'i daflu i lawr? A chydio'n nghonglau'r ddaiar—ysgwyd hon Uwch ben y diffwys, nes y llithro pob Annuwiol oddi ar ei hwyneb hi? Os gelli wneyd y pethau rhyfedd hyn, Nas gallodd eto neb ond Duw eu gwneyd, Addefaf finnau rym dy ddeheu law; A'th fod yn gymhwys i feirniadu 'm ffyrdd;<noinclude></noinclude> 0haetotljawcby55a6rn6yt6863sxgs 165070 165063 2026-05-17T22:01:24Z AlwynapHuw 1710 /* Darllenwyd y proflenni */ 165070 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> Yn ol i'r ddaiar, heibio i fangre'r gwyll— Trysorau'r eira,'r cenllysg oer, a'r tân, Ac heibio mawrion ystafellau'r mellt A'r croch daranau. Yna ar y llawr Disgynent eilwaith—trwy'r anialwch aent:— Dangosid iddo y behemoth cryf; Yr unicorn mawreddog, pybyr, ffrom; Yr asyn gwyllt ysgafndroed, chwimwth, pefr; Ac yna at yr eryr, teyrn y graig— Y cryfa'i aden, cryfa'i olwg, ac Y cryfa'i grafanc o'r asgellog lu; Y cyfrwys walch, yr estrys ffol, a'r paen Balch foneddigaidd—amryw ereill o Dylwythau'r aden:—yna at y march Rhyfelgar, anwar, lwnc y ddaiar gan Greulonedd, pan y clywo swn y corn Yn galw i'r gad; o bell arogla ef Y rhyfel; a chan dorchi'r llawr â'i draed, A'i lygaid megys marwor llym o dân, A'i ffroenau fel ffwrneisiau yn ei ben, Prysura 'mlaen, a'i syched fel am waed: Fe brancia 'nghanol eirf yn mhlith y cyrn, A dywed mewn gweryriad croch, "Ha! Ha!" I'r môr drachefn, at y lefiathan mawr, Arweiniodd Duw ei was, gan ddangos hwn Sydd yno'n chware, ac yn frenin ar Holl feibion balchder, fel nad ydynt ddim I'w olwg ef. "Beth meddi, bellach, Iob?" Gofynai Ior:—" A oes it' fraich fel Duw? A wnai fel ef daranau â dy lais? A elli wasgar dy ddigofaint, a Throi d'olwg ar y balch a'i daflu i lawr? A chydio'n nghonglau'r ddaiar—ysgwyd hon Uwch ben y diffwys, nes y llithro pob Annuwiol oddi ar ei hwyneb hi? Os gelli wneyd y pethau rhyfedd hyn, Nas gallodd eto neb ond Duw eu gwneyd, Addefaf finnau rym dy ddeheu law; A'th fod yn gymhwys i feirniadu 'm ffyrdd; </poem><noinclude>{{Div end}}</noinclude> 2wmx1iwjzhrsuqjyeyccvmulxgz2r1g 104 85059 165037 2026-05-17T21:44:42Z AlwynapHuw 1710 /* Heb ei brawfddarllen eto */ Dechrau tudalen newydd gyda " Ac nad oes achos it' edifarhau Am unrhyw air a ddaeth o'th enau di." Atebai Iob, "Na, na: fy Nuw!—myfi Nid wyf ond pryf llygredig, egwan, tlawd— Gwael wyf, pa beth atebaf it'? pa fodd Y safaf ger dy fron? mi ro'f fy llaw Mwy ar fy ngenau; dystaw fyddaf byth. Mi dd'wedais unwaith, ni chwanegaf mwy; Ac O! na allwn alw'r geiriau'n ol! Rhy hyf, rhy gnawdol, a rhyfygus fum; Yn wir, mae'n ffiaidd genyf fi fy hun: Mewn llwch a ll... 165037 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AlwynapHuw" /></noinclude> Ac nad oes achos it' edifarhau Am unrhyw air a ddaeth o'th enau di." Atebai Iob, "Na, na: fy Nuw!—myfi Nid wyf ond pryf llygredig, egwan, tlawd— Gwael wyf, pa beth atebaf it'? pa fodd Y safaf ger dy fron? mi ro'f fy llaw Mwy ar fy ngenau; dystaw fyddaf byth. Mi dd'wedais unwaith, ni chwanegaf mwy; Ac O! na allwn alw'r geiriau'n ol! Rhy hyf, rhy gnawdol, a rhyfygus fum; Yn wir, mae'n ffiaidd genyf fi fy hun: Mewn llwch a lludw 'rwy'n edifarhau; Ac yn y llwch a'r lludw wrth dy draed, I gael fy nysgu, y dymunwn fod. Ti elli bobpeth, mi ni allaf ddim; Wel cymmer fi i'th law, a threfna, gwna Fel mynech â myfi; 'rwy'n teimlo'n awr Yn gwbl foddlawn i'th ewyllys di. Os rhaid im' aros eto yn y pair Poeth hwn o gystudd, ni achwynaf air; Dy eiddo wyf, mae genyt gyfiawn hawl I wneyd â mi y modd y gweli'n dda; A da y gwnaethost ti bob peth erioed." Daeth Iob i'w le, a'r agwedd mynai Duw Ei weled ynddi. Yna galwai Ior Y gŵr o Teman—Eliphas—yr hwn Oedd henaf o'r tri chyfaill, ac efe A'i llym geryddai e', 'nghyd â'i ddau frawd, Am eu syniadau cyfeiliornus hwy Am lwybrau Duw, a'u geiriau celyd iawn Yn erbyn Iob; ac iddynt ruthro mor Ddiarbed a dideimlad ar yr hwn A gystuddiasai Duw. Dylasent trwy Dosturio, cydymdeimlo—gwneyd yr oll Allasent i'w gysuro—dal ei ben I fyny yn lle hyny, gwnaent yr oll Allasent wneyd i guro'i ben i lawr. Gorch'mynai Duw am iddynt ddwyn yn mlaen<noinclude></noinclude> krhme9w4mka05p70erf3pxga5si1edb 165064 165037 2026-05-17T21:59:25Z AlwynapHuw 1710 165064 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> Ac nad oes achos it' edifarhau Am unrhyw air a ddaeth o'th enau di." Atebai Iob, "Na, na: fy Nuw!—myfi Nid wyf ond pryf llygredig, egwan, tlawd— Gwael wyf, pa beth atebaf it'? pa fodd Y safaf ger dy fron? mi ro'f fy llaw Mwy ar fy ngenau; dystaw fyddaf byth. Mi dd'wedais unwaith, ni chwanegaf mwy; Ac O! na allwn alw'r geiriau'n ol! Rhy hyf, rhy gnawdol, a rhyfygus fum; Yn wir, mae'n ffiaidd genyf fi fy hun: Mewn llwch a lludw 'rwy'n edifarhau; Ac yn y llwch a'r lludw wrth dy draed, I gael fy nysgu, y dymunwn fod. Ti elli bobpeth, mi ni allaf ddim; Wel cymmer fi i'th law, a threfna, gwna Fel mynech â myfi; 'rwy'n teimlo'n awr Yn gwbl foddlawn i'th ewyllys di. Os rhaid im' aros eto yn y pair Poeth hwn o gystudd, ni achwynaf air; Dy eiddo wyf, mae genyt gyfiawn hawl I wneyd â mi y modd y gweli'n dda; A da y gwnaethost ti bob peth erioed." Daeth Iob i'w le, a'r agwedd mynai Duw Ei weled ynddi. Yna galwai Ior Y gŵr o Teman—Eliphas—yr hwn Oedd henaf o'r tri chyfaill, ac efe A'i llym geryddai e', 'nghyd â'i ddau frawd, Am eu syniadau cyfeiliornus hwy Am lwybrau Duw, a'u geiriau celyd iawn Yn erbyn Iob; ac iddynt ruthro mor Ddiarbed a dideimlad ar yr hwn A gystuddiasai Duw. Dylasent trwy Dosturio, cydymdeimlo—gwneyd yr oll Allasent i'w gysuro—dal ei ben I fyny yn lle hyny, gwnaent yr oll Allasent wneyd i guro'i ben i lawr. Gorch'mynai Duw am iddynt ddwyn yn mlaen<noinclude></noinclude> nogoa7talhoz08yo2iot3pje0ybv5do 165071 165064 2026-05-17T22:01:43Z AlwynapHuw 1710 /* Darllenwyd y proflenni */ 165071 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> Ac nad oes achos it' edifarhau Am unrhyw air a ddaeth o'th enau di." Atebai Iob, "Na, na: fy Nuw!—myfi Nid wyf ond pryf llygredig, egwan, tlawd— Gwael wyf, pa beth atebaf it'? pa fodd Y safaf ger dy fron? mi ro'f fy llaw Mwy ar fy ngenau; dystaw fyddaf byth. Mi dd'wedais unwaith, ni chwanegaf mwy; Ac O! na allwn alw'r geiriau'n ol! Rhy hyf, rhy gnawdol, a rhyfygus fum; Yn wir, mae'n ffiaidd genyf fi fy hun: Mewn llwch a lludw 'rwy'n edifarhau; Ac yn y llwch a'r lludw wrth dy draed, I gael fy nysgu, y dymunwn fod. Ti elli bobpeth, mi ni allaf ddim; Wel cymmer fi i'th law, a threfna, gwna Fel mynech â myfi; 'rwy'n teimlo'n awr Yn gwbl foddlawn i'th ewyllys di. Os rhaid im' aros eto yn y pair Poeth hwn o gystudd, ni achwynaf air; Dy eiddo wyf, mae genyt gyfiawn hawl I wneyd â mi y modd y gweli'n dda; A da y gwnaethost ti bob peth erioed." Daeth Iob i'w le, a'r agwedd mynai Duw Ei weled ynddi. Yna galwai Ior Y gŵr o Teman—Eliphas—yr hwn Oedd henaf o'r tri chyfaill, ac efe A'i llym geryddai e', 'nghyd â'i ddau frawd, Am eu syniadau cyfeiliornus hwy Am lwybrau Duw, a'u geiriau celyd iawn Yn erbyn Iob; ac iddynt ruthro mor Ddiarbed a dideimlad ar yr hwn A gystuddiasai Duw. Dylasent trwy Dosturio, cydymdeimlo—gwneyd yr oll Allasent i'w gysuro—dal ei ben I fyny yn lle hyny, gwnaent yr oll Allasent wneyd i guro'i ben i lawr. Gorch'mynai Duw am iddynt ddwyn yn mlaen </poem><noinclude>{{Div end}}</noinclude> 3q0jgcmwjduligcdzphr0vvzphbjutk 104 85060 165038 2026-05-17T21:44:52Z AlwynapHuw 1710 /* Heb ei brawfddarllen eto */ Dechrau tudalen newydd gyda " Eu hebyrth dros eu camwedd—trefnai Iob I offeiriadu ac eiriol drostynt hwy; A hyny wnaed. A phan weddïai Iob Dros ei gyfeillion, t'wnai wyneb Duw Yn ei foddlonrwydd ar ei anwyl was; A chyda'r llewyrch dwyfol hwn y daeth Effeithiol feddyginiaeth iddo ef. Fe deimlai rwymau ei afiechyd blin Yn llacio,'n dattod—esmwythäai ei boen; Fe deimlai nerth ac iechyd, yni, grym, Yn treiddio trwy ei gyfansoddiad oll; Dysgwiai'i holl gor... 165038 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AlwynapHuw" /></noinclude> Eu hebyrth dros eu camwedd—trefnai Iob I offeiriadu ac eiriol drostynt hwy; A hyny wnaed. A phan weddïai Iob Dros ei gyfeillion, t'wnai wyneb Duw Yn ei foddlonrwydd ar ei anwyl was; A chyda'r llewyrch dwyfol hwn y daeth Effeithiol feddyginiaeth iddo ef. Fe deimlai rwymau ei afiechyd blin Yn llacio,'n dattod—esmwythäai ei boen; Fe deimlai nerth ac iechyd, yni, grym, Yn treiddio trwy ei gyfansoddiad oll; Dysgwiai'i holl gornwydydd oddi am Ei groen a'i gnawd, ireiddiach oedd ei bryd Na bachgen ieuanc; glanach oedd ei wedd Nag ydoedd yn ei ddyddiau goreu gynt. A phan dywynai arno wyneb Duw, A'i wenau ef, fe wenai pawb o'i gylch— Ei deulu a'i gyfeillion—llenwid eu Geneuau oll â chwerthin ac â chân. Ei wraig yn benaf oll, prysurai hi A'i dwylaw am ei wddf, cofleidiai ef; Ac a chusanau, taer ymbiliai ei Faddeuant am ei hoerfelgarwch gynt:— Cusanai, wylai eilwaith; yntau â Chusanau, seliai ei faddeuant llawn Iddi, a'i gariad ati: wylai pawb O wir lawenydd, ac o wir fwynhad. Hawdd gall'sai Iob i ddannod iddynt oll Nad oeddynt ond cyfeillion tywydd teg, Fel adar haf—pan ddeuai'r gauaf oer, Ehedeg ymaith oll a wnaethent hwy; A phan y deuai'n dymmor haf drachefn, A'r haul i d'wnu, a chynhesu o'r hin, A'r rhew, a'r eira, a'r cenllysg, gilio draw, A'r coed i ddeilio, a natur wenu'n fwyn— Hwynthwythau, fel y gog a'r wennol, a Ddychwelent, ac a heidient oll o'i gylch, I'w lawen gyfarch a'i gysuro ef. Ei ffydd a'i obaith yn ei Dduw, trwy holl<noinclude></noinclude> q5hv52dr18ta38t522234t0p6nqcse1 165065 165038 2026-05-17T21:59:34Z AlwynapHuw 1710 165065 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> Eu hebyrth dros eu camwedd—trefnai Iob I offeiriadu ac eiriol drostynt hwy; A hyny wnaed. A phan weddïai Iob Dros ei gyfeillion, t'wnai wyneb Duw Yn ei foddlonrwydd ar ei anwyl was; A chyda'r llewyrch dwyfol hwn y daeth Effeithiol feddyginiaeth iddo ef. Fe deimlai rwymau ei afiechyd blin Yn llacio,'n dattod—esmwythäai ei boen; Fe deimlai nerth ac iechyd, yni, grym, Yn treiddio trwy ei gyfansoddiad oll; Dysgwiai'i holl gornwydydd oddi am Ei groen a'i gnawd, ireiddiach oedd ei bryd Na bachgen ieuanc; glanach oedd ei wedd Nag ydoedd yn ei ddyddiau goreu gynt. A phan dywynai arno wyneb Duw, A'i wenau ef, fe wenai pawb o'i gylch— Ei deulu a'i gyfeillion—llenwid eu Geneuau oll â chwerthin ac â chân. Ei wraig yn benaf oll, prysurai hi A'i dwylaw am ei wddf, cofleidiai ef; Ac a chusanau, taer ymbiliai ei Faddeuant am ei hoerfelgarwch gynt:— Cusanai, wylai eilwaith; yntau â Chusanau, seliai ei faddeuant llawn Iddi, a'i gariad ati: wylai pawb O wir lawenydd, ac o wir fwynhad. Hawdd gall'sai Iob i ddannod iddynt oll Nad oeddynt ond cyfeillion tywydd teg, Fel adar haf—pan ddeuai'r gauaf oer, Ehedeg ymaith oll a wnaethent hwy; A phan y deuai'n dymmor haf drachefn, A'r haul i d'wnu, a chynhesu o'r hin, A'r rhew, a'r eira, a'r cenllysg, gilio draw, A'r coed i ddeilio, a natur wenu'n fwyn— Hwynthwythau, fel y gog a'r wennol, a Ddychwelent, ac a heidient oll o'i gylch, I'w lawen gyfarch a'i gysuro ef. Ei ffydd a'i obaith yn ei Dduw, trwy holl<noinclude></noinclude> 4uosyha6wh92ld1t2scy1ld6w0t1k9v 165072 165065 2026-05-17T22:02:03Z AlwynapHuw 1710 /* Darllenwyd y proflenni */ 165072 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> Eu hebyrth dros eu camwedd—trefnai Iob I offeiriadu ac eiriol drostynt hwy; A hyny wnaed. A phan weddïai Iob Dros ei gyfeillion, t'wnai wyneb Duw Yn ei foddlonrwydd ar ei anwyl was; A chyda'r llewyrch dwyfol hwn y daeth Effeithiol feddyginiaeth iddo ef. Fe deimlai rwymau ei afiechyd blin Yn llacio,'n dattod—esmwythäai ei boen; Fe deimlai nerth ac iechyd, yni, grym, Yn treiddio trwy ei gyfansoddiad oll; Dysgwiai'i holl gornwydydd oddi am Ei groen a'i gnawd, ireiddiach oedd ei bryd Na bachgen ieuanc; glanach oedd ei wedd Nag ydoedd yn ei ddyddiau goreu gynt. A phan dywynai arno wyneb Duw, A'i wenau ef, fe wenai pawb o'i gylch— Ei deulu a'i gyfeillion—llenwid eu Geneuau oll â chwerthin ac â chân. Ei wraig yn benaf oll, prysurai hi A'i dwylaw am ei wddf, cofleidiai ef; Ac a chusanau, taer ymbiliai ei Faddeuant am ei hoerfelgarwch gynt:— Cusanai, wylai eilwaith; yntau â Chusanau, seliai ei faddeuant llawn Iddi, a'i gariad ati: wylai pawb O wir lawenydd, ac o wir fwynhad. Hawdd gall'sai Iob i ddannod iddynt oll Nad oeddynt ond cyfeillion tywydd teg, Fel adar haf—pan ddeuai'r gauaf oer, Ehedeg ymaith oll a wnaethent hwy; A phan y deuai'n dymmor haf drachefn, A'r haul i d'wnu, a chynhesu o'r hin, A'r rhew, a'r eira, a'r cenllysg, gilio draw, A'r coed i ddeilio, a natur wenu'n fwyn— Hwynthwythau, fel y gog a'r wennol, a Ddychwelent, ac a heidient oll o'i gylch, I'w lawen gyfarch a'i gysuro ef. Ei ffydd a'i obaith yn ei Dduw, trwy holl </poem><noinclude>{{Div end}}</noinclude> daq7zh2z7n1ayzi6av6hn2758rdi54z 104 85061 165039 2026-05-17T21:46:05Z AlwynapHuw 1710 /* Heb ei brawfddarllen eto */ Dechrau tudalen newydd gyda " Dymmestloedd cryfion, oerion, gauaf du, Lynasant gydag ef i ddal ei ben Uwch law y tonau certh, pan giliai pawb. Fe hwyliai'r nefol osgordd adre'n awr, A mawr orfoledd—trwy gynteddau'r nen Esgynent; a gollyngent hwy oddi ar Eu tannau, y beroriaeth fwyna' 'rioed I fynwes yr awelon—cludent hwy Y sain drwy holl ororau'r wybr fawr. Cydymatebent, "Cenwch newydd gân, Nefolion nerthoedd cyd—ddeffrowch yn awr! Yr Arglwydd sydd r... 165039 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AlwynapHuw" /></noinclude> Dymmestloedd cryfion, oerion, gauaf du, Lynasant gydag ef i ddal ei ben Uwch law y tonau certh, pan giliai pawb. Fe hwyliai'r nefol osgordd adre'n awr, A mawr orfoledd—trwy gynteddau'r nen Esgynent; a gollyngent hwy oddi ar Eu tannau, y beroriaeth fwyna' 'rioed I fynwes yr awelon—cludent hwy Y sain drwy holl ororau'r wybr fawr. Cydymatebent, "Cenwch newydd gân, Nefolion nerthoedd cyd—ddeffrowch yn awr! Yr Arglwydd sydd ryfelwr; cenwch glod Y fuddugoliaeth a ennillodd ei Ddeheulaw gref, a'i hollalluog fraich— Ei fawr ddoethineb, a'i anfeidrol ras, Gynnaliai ac a nerthai eiddil gwan, I drechu holl gynddaredd uffern ddig. Fe dybiai'r gelyn—d'wedai ynddo'i hun— 'Fy ngwynfyd gâf, erlidiaf, daliaf ef; Trybaeddaf ei ogoniant yn y llwch; Ei goron a halogaf—crogaf hon Ar un o dyrau annwn, yn gof nod O'm goruchafiaeth ar fy ngelyn mawr." Ond siomwyd ef; ac â thragwyddol warth, Yn lle gogoniant, gwisgwyd Satan a'i Holl ystryw a'i fwriadau—d'ryswyd hwy. Yr Arglwydd sydd ryfelwr! ef a wnaeth Yn ogoneddus yn ardderchog iawn! Gwasgarodd ei elynion; taflodd hwy I ddyfnder colledigaeth; cauodd hwn Am danynt, ac i'w geudod suddo wnaent I lawr, i lawr, fel plwm neu gareg fud. Ac wele Iob, a'i goron ar ei ben, A phalmwydd buddugoliaeth yn ei law, A haul y nef yn ail dywynu ar Ei babell ef, a'i alar wedi troi Yn fawr lawenydd, a'i gwynfanau'n gân. Hwynthwy'r saethyddion a'i casasant ef—<noinclude></noinclude> 72a766s1nsh694j0frgo3c9c0x5av7p 165066 165039 2026-05-17T21:59:49Z AlwynapHuw 1710 165066 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> Dymmestloedd cryfion, oerion, gauaf du, Lynasant gydag ef i ddal ei ben Uwch law y tonau certh, pan giliai pawb. Fe hwyliai'r nefol osgordd adre'n awr, A mawr orfoledd—trwy gynteddau'r nen Esgynent; a gollyngent hwy oddi ar Eu tannau, y beroriaeth fwyna' 'rioed I fynwes yr awelon—cludent hwy Y sain drwy holl ororau'r wybr fawr. Cydymatebent, "Cenwch newydd gân, Nefolion nerthoedd cyd—ddeffrowch yn awr! Yr Arglwydd sydd ryfelwr; cenwch glod Y fuddugoliaeth a ennillodd ei Ddeheulaw gref, a'i hollalluog fraich— Ei fawr ddoethineb, a'i anfeidrol ras, Gynnaliai ac a nerthai eiddil gwan, I drechu holl gynddaredd uffern ddig. Fe dybiai'r gelyn—d'wedai ynddo'i hun— 'Fy ngwynfyd gâf, erlidiaf, daliaf ef; Trybaeddaf ei ogoniant yn y llwch; Ei goron a halogaf—crogaf hon Ar un o dyrau annwn, yn gof nod O'm goruchafiaeth ar fy ngelyn mawr." Ond siomwyd ef; ac â thragwyddol warth, Yn lle gogoniant, gwisgwyd Satan a'i Holl ystryw a'i fwriadau—d'ryswyd hwy. Yr Arglwydd sydd ryfelwr! ef a wnaeth Yn ogoneddus yn ardderchog iawn! Gwasgarodd ei elynion; taflodd hwy I ddyfnder colledigaeth; cauodd hwn Am danynt, ac i'w geudod suddo wnaent I lawr, i lawr, fel plwm neu gareg fud. Ac wele Iob, a'i goron ar ei ben, A phalmwydd buddugoliaeth yn ei law, A haul y nef yn ail dywynu ar Ei babell ef, a'i alar wedi troi Yn fawr lawenydd, a'i gwynfanau'n gân. Hwynthwy'r saethyddion a'i casasant ef—<noinclude></noinclude> ebz89enny2ai9y173wumqwdlzw91xmw 165073 165066 2026-05-17T22:02:53Z AlwynapHuw 1710 /* Darllenwyd y proflenni */ 165073 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> Dymmestloedd cryfion, oerion, gauaf du, Lynasant gydag ef i ddal ei ben Uwch law y tonau certh, pan giliai pawb. Fe hwyliai'r nefol osgordd adre'n awr, A mawr orfoledd—trwy gynteddau'r nen Esgynent; a gollyngent hwy oddi ar Eu tannau, y beroriaeth fwyna' 'rioed I fynwes yr awelon—cludent hwy Y sain drwy holl ororau'r wybr fawr. Cydymatebent, "Cenwch newydd gân, Nefolion nerthoedd cyd—ddeffrowch yn awr! Yr Arglwydd sydd ryfelwr; cenwch glod Y fuddugoliaeth a ennillodd ei Ddeheulaw gref, a'i hollalluog fraich— Ei fawr ddoethineb, a'i anfeidrol ras, Gynnaliai ac a nerthai eiddil gwan, I drechu holl gynddaredd uffern ddig. Fe dybiai'r gelyn—d'wedai ynddo'i hun— 'Fy ngwynfyd gâf, erlidiaf, daliaf ef; Trybaeddaf ei ogoniant yn y llwch; Ei goron a halogaf—crogaf hon Ar un o dyrau annwn, yn gof nod O'm goruchafiaeth ar fy ngelyn mawr." Ond siomwyd ef; ac â thragwyddol warth, Yn lle gogoniant, gwisgwyd Satan a'i Holl ystryw a'i fwriadau—d'ryswyd hwy. Yr Arglwydd sydd ryfelwr! ef a wnaeth Yn ogoneddus yn ardderchog iawn! Gwasgarodd ei elynion; taflodd hwy I ddyfnder colledigaeth; cauodd hwn Am danynt, ac i'w geudod suddo wnaent I lawr, i lawr, fel plwm neu gareg fud. Ac wele Iob, a'i goron ar ei ben, A phalmwydd buddugoliaeth yn ei law, A haul y nef yn ail dywynu ar Ei babell ef, a'i alar wedi troi Yn fawr lawenydd, a'i gwynfanau'n gân. Hwynthwy'r saethyddion a'i casasant ef— </poem><noinclude>{{Div end}}</noinclude> ry1v9krode6p2205lxq8r69wx370fbb 104 85062 165040 2026-05-17T21:46:32Z AlwynapHuw 1710 /* Heb ei brawfddarllen eto */ Dechrau tudalen newydd gyda "Saethasant ato saethau drochid mewn Gwenwynig gyffaith, gymmysgesid yn Fferyllfa uffern, gan ellyllon hon; Ond ar ei darian tincient, syrthient oll, Gan lithro ar hyd—ddi, a disgyn ar y llawr Yn feirwon wrth ei draed. Ei fwa ef Arhôdd yn gryf, a'i freichiau'n nerthol iawn; Trwy rymus ddwylaw'i Dduw, gorchfygu wnaeth. Ac enw a gras ein Duw a biau'r clod, Ac iddo byddo'r mawl tros byth. Amen." Ymdanai'r newydd am adferiad Iob... 165040 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AlwynapHuw" /></noinclude>Saethasant ato saethau drochid mewn Gwenwynig gyffaith, gymmysgesid yn Fferyllfa uffern, gan ellyllon hon; Ond ar ei darian tincient, syrthient oll, Gan lithro ar hyd—ddi, a disgyn ar y llawr Yn feirwon wrth ei draed. Ei fwa ef Arhôdd yn gryf, a'i freichiau'n nerthol iawn; Trwy rymus ddwylaw'i Dduw, gorchfygu wnaeth. Ac enw a gras ein Duw a biau'r clod, Ac iddo byddo'r mawl tros byth. Amen." Ymdanai'r newydd am adferiad Iob Trwy'r fro yn gyflym iawn, a thrannoeth daeth Ei hen gyfeillion—pendefigion Us, I ymwel'd âg ef—pob un a'i dlws o aur, A'i ddarn o arian, i'w anrhegu ef. A hwnw'n ddydd o wyl llawenydd mawr, A gedwid ganddynt; a chyssegrwyd ef O hyny allan i barhau i fod Yn un o arbenicaf wyliau'r wlad. Ar ganol eu llawenydd hwy'n y tŷ, Fe glywid ar y buarth ddirfawr sŵn— Brefiadau gwartheg, defaid filoedd, a Chamelod, ac asynod, lawer iawn. Ychydig ddyddiau'n ol, syrthiasai rhyw Flin anesmwythder ar galonau dewr Benaethiaid Seba, a Chaldea; hwy Ni allent gael tawelwch ddydd na nos, Yn nghwsg neu'n effro, ni chaent orphwys dim— Yr anrhaith a ddygasent oddi ar Iob— Y cam a'r trawsder wnaethent hwy âg ef— Ymrithiai o'u blaen y dydd; y nos drachefn, Yn eu breuddwydion, gwelent, clywent sŵn Brefiadau'i ddefaid, a beichiadau croch Ei wartheg a'i asynod, nes y'u llwyr Syfrdanid ganddynt, ac mewn dychryn tost Deffroent; ond mor fuan eilwaith ac Dechreuent huno, hwy a welent un O hen asynod Iob yn dod yn mlaen,<noinclude></noinclude> 4gbq3jslfzp4iwihbiaqq5m1qrgfn7y 165067 165040 2026-05-17T22:00:09Z AlwynapHuw 1710 165067 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> Saethasant ato saethau drochid mewn Gwenwynig gyffaith, gymmysgesid yn Fferyllfa uffern, gan ellyllon hon; Ond ar ei darian tincient, syrthient oll, Gan lithro ar hyd—ddi, a disgyn ar y llawr Yn feirwon wrth ei draed. Ei fwa ef Arhôdd yn gryf, a'i freichiau'n nerthol iawn; Trwy rymus ddwylaw'i Dduw, gorchfygu wnaeth. Ac enw a gras ein Duw a biau'r clod, Ac iddo byddo'r mawl tros byth. Amen." Ymdanai'r newydd am adferiad Iob Trwy'r fro yn gyflym iawn, a thrannoeth daeth Ei hen gyfeillion—pendefigion Us, I ymwel'd âg ef—pob un a'i dlws o aur, A'i ddarn o arian, i'w anrhegu ef. A hwnw'n ddydd o wyl llawenydd mawr, A gedwid ganddynt; a chyssegrwyd ef O hyny allan i barhau i fod Yn un o arbenicaf wyliau'r wlad. Ar ganol eu llawenydd hwy'n y tŷ, Fe glywid ar y buarth ddirfawr sŵn— Brefiadau gwartheg, defaid filoedd, a Chamelod, ac asynod, lawer iawn. Ychydig ddyddiau'n ol, syrthiasai rhyw Flin anesmwythder ar galonau dewr Benaethiaid Seba, a Chaldea; hwy Ni allent gael tawelwch ddydd na nos, Yn nghwsg neu'n effro, ni chaent orphwys dim— Yr anrhaith a ddygasent oddi ar Iob— Y cam a'r trawsder wnaethent hwy âg ef— Ymrithiai o'u blaen y dydd; y nos drachefn, Yn eu breuddwydion, gwelent, clywent sŵn Brefiadau'i ddefaid, a beichiadau croch Ei wartheg a'i asynod, nes y'u llwyr Syfrdanid ganddynt, ac mewn dychryn tost Deffroent; ond mor fuan eilwaith ac Dechreuent huno, hwy a welent un O hen asynod Iob yn dod yn mlaen,<noinclude></noinclude> c7jplleijj2rhgq8w174hn8tw5cg1id 165074 165067 2026-05-17T22:03:15Z AlwynapHuw 1710 /* Darllenwyd y proflenni */ 165074 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> Saethasant ato saethau drochid mewn Gwenwynig gyffaith, gymmysgesid yn Fferyllfa uffern, gan ellyllon hon; Ond ar ei darian tincient, syrthient oll, Gan lithro ar hyd—ddi, a disgyn ar y llawr Yn feirwon wrth ei draed. Ei fwa ef Arhôdd yn gryf, a'i freichiau'n nerthol iawn; Trwy rymus ddwylaw'i Dduw, gorchfygu wnaeth. Ac enw a gras ein Duw a biau'r clod, Ac iddo byddo'r mawl tros byth. Amen." Ymdanai'r newydd am adferiad Iob Trwy'r fro yn gyflym iawn, a thrannoeth daeth Ei hen gyfeillion—pendefigion Us, I ymwel'd âg ef—pob un a'i dlws o aur, A'i ddarn o arian, i'w anrhegu ef. A hwnw'n ddydd o wyl llawenydd mawr, A gedwid ganddynt; a chyssegrwyd ef O hyny allan i barhau i fod Yn un o arbenicaf wyliau'r wlad. Ar ganol eu llawenydd hwy'n y tŷ, Fe glywid ar y buarth ddirfawr sŵn— Brefiadau gwartheg, defaid filoedd, a Chamelod, ac asynod, lawer iawn. Ychydig ddyddiau'n ol, syrthiasai rhyw Flin anesmwythder ar galonau dewr Benaethiaid Seba, a Chaldea; hwy Ni allent gael tawelwch ddydd na nos, Yn nghwsg neu'n effro, ni chaent orphwys dim— Yr anrhaith a ddygasent oddi ar Iob— Y cam a'r trawsder wnaethent hwy âg ef— Ymrithiai o'u blaen y dydd; y nos drachefn, Yn eu breuddwydion, gwelent, clywent sŵn Brefiadau'i ddefaid, a beichiadau croch Ei wartheg a'i asynod, nes y'u llwyr Syfrdanid ganddynt, ac mewn dychryn tost Deffroent; ond mor fuan eilwaith ac Dechreuent huno, hwy a welent un O hen asynod Iob yn dod yn mlaen, </poem><noinclude>{{Div end}}</noinclude> sb3by3ggslxo5t3rq9fiajthms3z75r 104 85063 165041 2026-05-17T21:46:59Z AlwynapHuw 1710 /* Heb ei brawfddarllen eto */ Dechrau tudalen newydd gyda " Gan ddodi'i ffroen ger llaw i borth eu clust, Ac awchio yn ddychrynllyd; a hwynthwy Ddychlament yn eu braw—anfonent am Y brudwyr a'r dewiniaid gyda brys: Mynegent iddynt eu trueni blin; Gofynent gynghor iddynt, beth a wnaent Er cael ymwared o'r blinderau hyn. Y cynghor roddai'r brudwyr iddynt, oedd— I anfon, casglu anifeiliaid Iob Yn nghyd bob un, ac hefyd dyblu 'u rhif; Ac edfryd iddo yn ddau ddyblyg ei Feddiannau: gyda h... 165041 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AlwynapHuw" /></noinclude> Gan ddodi'i ffroen ger llaw i borth eu clust, Ac awchio yn ddychrynllyd; a hwynthwy Ddychlament yn eu braw—anfonent am Y brudwyr a'r dewiniaid gyda brys: Mynegent iddynt eu trueni blin; Gofynent gynghor iddynt, beth a wnaent Er cael ymwared o'r blinderau hyn. Y cynghor roddai'r brudwyr iddynt, oedd— I anfon, casglu anifeiliaid Iob Yn nghyd bob un, ac hefyd dyblu 'u rhif; Ac edfryd iddo yn ddau ddyblyg ei Feddiannau: gyda hyny, anfon yn Genadon ato oreu gwŷr eu gwlad, I erfyn ei faddeuant am y trais, A'i weddi drostynt, ac ei fendith ar Eu gwlad a'u heiddo—na chaent lwyddiant byth Hyd nes y gwnelent hyny:—a hyny a wnaed. Fel hyn, bendithiai'r Arglwydd ddiwedd Iob Yn fwy nag ei ddechreuad ef cyn hyn; Gan Satan ef a gafodd lonydd byth, Ni ddeuai ef yn agos at y fan Y trigai'r cyfiawn hwnw ynddo mwy; A byth hyd heddyw mae'n casau y lle, Ac nid oes unman ar y ddaiar ond Calfaria'n gasach gan ei galon ef, Na'r llanerch hòno y preswyliai Iob. Ymdrechodd i berswadio dynion da I gredu ac ysgrifenu mai ffug chwedl, Ac nid gwirionedd, ydyw hanes Iob; Gan feddwl felly y gallai guddio peth O'i warth o wydd y byd. Yn hyn drachefn, Bu'n llawn mor aflwyddiannus ag o'r blaen; Ychydig nifer fynent roddi coel I'r stori hon drwy'r oesau; ond y gred Gyffredin fu ac yw, ei bod yn ffaith. Tros gant a deugain mlynedd wedi hyn, Bu'r patriarch fyw mewn parch, anrhydedd mawr: Fe anwyd iddo saith o feibion teg,<noinclude></noinclude> bg9pfk43o3yyjko8wnkqifybjbvbyrr 165068 165041 2026-05-17T22:00:21Z AlwynapHuw 1710 165068 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> Gan ddodi'i ffroen ger llaw i borth eu clust, Ac awchio yn ddychrynllyd; a hwynthwy Ddychlament yn eu braw—anfonent am Y brudwyr a'r dewiniaid gyda brys: Mynegent iddynt eu trueni blin; Gofynent gynghor iddynt, beth a wnaent Er cael ymwared o'r blinderau hyn. Y cynghor roddai'r brudwyr iddynt, oedd— I anfon, casglu anifeiliaid Iob Yn nghyd bob un, ac hefyd dyblu 'u rhif; Ac edfryd iddo yn ddau ddyblyg ei Feddiannau: gyda hyny, anfon yn Genadon ato oreu gwŷr eu gwlad, I erfyn ei faddeuant am y trais, A'i weddi drostynt, ac ei fendith ar Eu gwlad a'u heiddo—na chaent lwyddiant byth Hyd nes y gwnelent hyny:—a hyny a wnaed. Fel hyn, bendithiai'r Arglwydd ddiwedd Iob Yn fwy nag ei ddechreuad ef cyn hyn; Gan Satan ef a gafodd lonydd byth, Ni ddeuai ef yn agos at y fan Y trigai'r cyfiawn hwnw ynddo mwy; A byth hyd heddyw mae'n casau y lle, Ac nid oes unman ar y ddaiar ond Calfaria'n gasach gan ei galon ef, Na'r llanerch hòno y preswyliai Iob. Ymdrechodd i berswadio dynion da I gredu ac ysgrifenu mai ffug chwedl, Ac nid gwirionedd, ydyw hanes Iob; Gan feddwl felly y gallai guddio peth O'i warth o wydd y byd. Yn hyn drachefn, Bu'n llawn mor aflwyddiannus ag o'r blaen; Ychydig nifer fynent roddi coel I'r stori hon drwy'r oesau; ond y gred Gyffredin fu ac yw, ei bod yn ffaith. Tros gant a deugain mlynedd wedi hyn, Bu'r patriarch fyw mewn parch, anrhydedd mawr: Fe anwyd iddo saith o feibion teg,<noinclude></noinclude> 2qoxh070hpf82okutycq7zhjwmdpxtk 165075 165068 2026-05-17T22:03:53Z AlwynapHuw 1710 /* Darllenwyd y proflenni */ 165075 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> Gan ddodi'i ffroen ger llaw i borth eu clust, Ac awchio yn ddychrynllyd; a hwynthwy Ddychlament yn eu braw—anfonent am Y brudwyr a'r dewiniaid gyda brys: Mynegent iddynt eu trueni blin; Gofynent gynghor iddynt, beth a wnaent Er cael ymwared o'r blinderau hyn. Y cynghor roddai'r brudwyr iddynt, oedd— I anfon, casglu anifeiliaid Iob Yn nghyd bob un, ac hefyd dyblu 'u rhif; Ac edfryd iddo yn ddau ddyblyg ei Feddiannau: gyda hyny, anfon yn Genadon ato oreu gwŷr eu gwlad, I erfyn ei faddeuant am y trais, A'i weddi drostynt, ac ei fendith ar Eu gwlad a'u heiddo—na chaent lwyddiant byth Hyd nes y gwnelent hyny:—a hyny a wnaed. Fel hyn, bendithiai'r Arglwydd ddiwedd Iob Yn fwy nag ei ddechreuad ef cyn hyn; Gan Satan ef a gafodd lonydd byth, Ni ddeuai ef yn agos at y fan Y trigai'r cyfiawn hwnw ynddo mwy; A byth hyd heddyw mae'n casau y lle, Ac nid oes unman ar y ddaiar ond Calfaria'n gasach gan ei galon ef, Na'r llanerch hòno y preswyliai Iob. Ymdrechodd i berswadio dynion da I gredu ac ysgrifenu mai ffug chwedl, Ac nid gwirionedd, ydyw hanes Iob; Gan feddwl felly y gallai guddio peth O'i warth o wydd y byd. Yn hyn drachefn, Bu'n llawn mor aflwyddiannus ag o'r blaen; Ychydig nifer fynent roddi coel I'r stori hon drwy'r oesau; ond y gred Gyffredin fu ac yw, ei bod yn ffaith. Tros gant a deugain mlynedd wedi hyn, Bu'r patriarch fyw mewn parch, anrhydedd mawr: Fe anwyd iddo saith o feibion teg, </poem><noinclude>{{Div end}}</noinclude> dp6cthl1y57lx58q78ldvk0lrkk9tnx 104 85064 165042 2026-05-17T21:47:41Z AlwynapHuw 1710 /* Darllenwyd y proflenni */ Dechrau tudalen newydd gyda "<poem> A thair o ferched prydferth; ac yr oedd Eu glendid a'u prydferthwch heb ei ail Drwy'r holl ddwyreindir—haerai llawer mai Ei deirmerch cyntaf oeddynt, wedi cael Eu hadgyfodi, a'u hadferu'n ol. Ond ereill haerent fod y rhai'n yn wir, Yn tra rhagori yn eu glendid ar Eu cynchwiorydd: mynai rhai drachefn Mai angelesau oeddynt, wedi dod O nef i'r ddaiar i wladeiddio holl Fenywod byd, fel na falchïai 'rhai'n Byth mwyach yn e... 165042 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> A thair o ferched prydferth; ac yr oedd Eu glendid a'u prydferthwch heb ei ail Drwy'r holl ddwyreindir—haerai llawer mai Ei deirmerch cyntaf oeddynt, wedi cael Eu hadgyfodi, a'u hadferu'n ol. Ond ereill haerent fod y rhai'n yn wir, Yn tra rhagori yn eu glendid ar Eu cynchwiorydd: mynai rhai drachefn Mai angelesau oeddynt, wedi dod O nef i'r ddaiar i wladeiddio holl Fenywod byd, fel na falchïai 'rhai'n Byth mwyach yn eu tegwch, gan nad oedd Ond hagredd perffaith ar y goreu, mewn Cymhariaeth i'w prydferthwch nefol hwy. Fel hyn, tywynai haul prydnawn ei ddydd Yn fwy ysblenydd na'i foreuddydd ef: Ni chododd cwmwl mwyach uwch ei ben, A haul ei fywyd a fachludai mewn Gogoniant; a disgynai ef i'r bedd Yn llawn o ddyddiau, ac yn llawn o barch. O'i ol gadawai goffadwriaeth fydd Yn fendigedig hyd ddiweddaf oes Y byd; a bydd ei hanes ef yn brawf O ryfedd allu gras yn enaid dyn, Ac mai nid ofer yw gwas'naethu Duw; Ac na w'radwyddir neb a roddo ei Ymddiried ynddo:—" Fel y d'wedo dyn, Diau fod ffrwyth i'r cyfiawn, a diau Fod Duw a farna ar y ddaiar hon." </poem> {{Div end}} <br><noinclude></noinclude> 039gq3aupytiggvg0nl0oigvoinnayv 104 85065 165076 2026-05-17T22:10:25Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 165076 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude> {{c|{{M-mawr|HEDDWCH.}}}} {{c|{{mawr|TESTYN Y GADAIR YN EISTEDDFOD FREINIOL MADOG, YN 1851.}}}} {{c|''Barnwyd mai yr awdl hon a deilyngai y wobr.''}} {{c|A GANLYN YDOEDD MYNEGIAD Y BEIRNIAID, SEF Y PARCH. W. WILLIAMS (CALEDFRYN), MR. E. THOMAS (EBEN FARDD), A'R PARCH. M. WILLIAMS (NICANDER), AR Y CYFANSODDIAD HWN.}} ''"Hedd Molwynog."'' Cymmer yr awdwr hwn olwg eang ar ei destyn yn ei holl gyssylltiadau. Dechreua yn y man y dylasai ddechreu, a diwedda yn y man lle y dylasai ddiweddu. Nis gellir mynegu hyny am bob awdl sydd ger ein bron. Darlunia heddwch cyntaf y byd yn brydferth, pan {{Center block/s}} <poem> "Nid adwaenid trist wyneb, Eilun o wg yn ael neb:—" </poem> {{Div end}} A chyfiawnder yn edrych ar bob cwr o'r greadigaeth, heb weled un bai ynddi, pan oedd {{Center block/s}} <poem> "Haul y wybr yn ymlwybro, A'i hwyr wawr yn goreuro—bron Eden, Yr ardd orlawen, a'i hardd orliwio:—" </poem> {{Div end}} Y llew, {{Center block/s}} <poem> {{bwlch}}"Fel hydd gwirion: Teigrod nid oeddynt egrach Yn null eu byw na lloi bach." </poem> {{Div end}} Darlunia yr awdwr heddwch y nef yn cael ei dori, a Satan yn cael ei droi oddi yno: {{Center block/s}} <poem> "Y du ellyll drow'd allan Efo'i leng o Wynfa lân:—" </poem> {{Div end}} <br><noinclude><references/></noinclude> idocycpiea30kptljytxe7wmd2s55i4 165078 165076 2026-05-17T22:16:12Z AlwynapHuw 1710 165078 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude> {{c|{{M-mawr|HEDDWCH.}}}} {{c|{{mawr|TESTYN Y GADAIR YN EISTEDDFOD FREINIOL MADOG, YN 1851.}}}} {{c|''Barnwyd mai yr awdl hon a deilyngai y wobr.''}} {{c|A GANLYN YDOEDD MYNEGIAD Y BEIRNIAID, SEF Y PARCH. W. WILLIAMS (CALEDFRYN), MR. E. THOMAS (EBEN FARDD), A'R PARCH. M. WILLIAMS (NICANDER), AR Y CYFANSODDIAD HWN.}} ''"Hedd Molwynog."'' Cymmer yr awdwr hwn olwg eang ar ei destyn yn ei holl gyssylltiadau. Dechreua yn y man y dylasai ddechreu, a diwedda yn y man lle y dylasai ddiweddu. Nis gellir mynegu hyny am bob awdl sydd ger ein bron. Darlunia heddwch cyntaf y byd yn brydferth, pan {{center block| <poem> "Nid adwaenid trist wyneb, Eilun o wg yn ael neb:—" </poem> }} A chyfiawnder yn edrych ar bob cwr o'r greadigaeth, heb weled un bai ynddi, pan oedd {{center block| <poem> "Haul y wybr yn ymlwybro, A'i hwyr wawr yn goreuro—bron Eden, Yr ardd orlawen, a'i hardd orliwio:—" </poem> }} Y llew, {{center block| <poem> {{bwlch}}"Fel hydd gwirion: Teigrod nid oeddynt egrach Yn null eu byw na lloi bach." </poem> }} Darlunia yr awdwr heddwch y nef yn cael ei dori, a Satan yn cael ei droi oddi yno: {{center block| <poem> "Y du ellyll drow'd allan Efo'i leng o Wynfa lân:—" </poem> }} <br><noinclude><references/></noinclude> ab11pigmrapdqiqxgfs9k26euq8vy70 104 85066 165077 2026-05-17T22:14:27Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 165077 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>A'r genfigen oedd yn ei fynwes at ddedwyddwch y llys—a'i fod, ar ol gwrandaw caniadau difyrus, wedi disgyn i'r "newyddfyd" i godi ei luman. Darlunir y ddichell a arferodd; ac ar ol y trychineb, dywed y bardd {{center block| <poem> "Dyna heddwch wedi ei anhuddo, Ow! y dyn anwyl wedi'i wenwyno; Ael y nef uchel dawel yn duo, A'r awelon yn tori i wylo." </poem> }} Dengys holl elfenau natur yn ymwriaw {{center block| <poem> "Tân a mellt yn ymwylltio—a'r gwewyr, Dorai'n yr awyr yn daran ruo." </poem> }} Holl greaduriaid Duw yn cael eu llenwi & gelyniaeth yn erbyn eu gilydd yr addewid o Had y wraig yn arwyddo heddwch, ac yn tawelu yr ystorm. Cymmer yr awdwr olwg wedi hyny yn yr ail ran ar heddwch rhwng dynolryw yn cael ei dori y tro cyntaf yn mherson Cain. Rhwysg Nimrod—Llunio pob math o eirf dinystr. Rhyfeloedd yn cael eu hachosi gan bethau bach—llain o dir—menyw. Echryslonrwydd rhyfel. Darluniad o'r march: {{center block| <poem> "Y meirch a glywant, adwaenant donau Udgorn y rhyfel, a'i uchel awchiau; Ymennyn weithian mae 'u hanian hwythau— 'Heda 'u gweryriad hyd y gororau. {{***}} "Saethau a gwrthsaethau sydd—ar gerdded, Hwynt heb eu gweled, änt heibio'u gilydd, Gan gyrchu gwanu trwy'r gwynt, Dynion a gwympir danynt. {{***}} "Elychwinir yr irwellt, Cochliwia'r gwyar y gwellt; Gwylltio mae'r cadfeirch gwalltawg, Waethwaeth änt, rhuthrant y rhawg. {{***}} " A'u llygaid erchyll agwrdd, Yn eu bar yn wreichion byw, Fal marwor ufel meryw; Crynhoi dan eu carnau dig, Mae aelodau maledig. {{***}} " A gwaed tros eu hegwydydd, Yna red yn afon rydd." </poem> }} <br><noinclude><references/></noinclude> f01d28lgblado6xi7zoceu3h83xjxgz 104 85067 165079 2026-05-17T23:00:17Z AlwynapHuw 1710 /* Heb ei brawfddarllen eto */ Dechrau tudalen newydd gyda " " Saith gywydd i Forfydd fain, Seth hoewgorff, a saith ugain.” Nid ydym yn haeru bod y testyn ( Serch) yn anweddaidd ynddo ei hun i ganu yn achlysurol arno, neu i fod yn an mhosibl i fardd gyfansoddi dim teilwng o wir awenyddiaeth ar y fath destyn ; ond gwaith cynnilbwyll a gofalus iawn a fyddai. Ond haerwn fod caniadau D. ab Gwilym, a'i olyn wyr, yn mhell iawn o fod felly ; canys er y dichon nad oes mewn llawer o'r serchgan... 165079 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AlwynapHuw" /></noinclude> " Saith gywydd i Forfydd fain, Seth hoewgorff, a saith ugain.” Nid ydym yn haeru bod y testyn ( Serch) yn anweddaidd ynddo ei hun i ganu yn achlysurol arno, neu i fod yn an mhosibl i fardd gyfansoddi dim teilwng o wir awenyddiaeth ar y fath destyn ; ond gwaith cynnilbwyll a gofalus iawn a fyddai. Ond haerwn fod caniadau D. ab Gwilym, a'i olyn wyr, yn mhell iawn o fod felly ; canys er y dichon nad oes mewn llawer o'r serchganiadau hyny ddim yn anweddaidd a thrythyll iawn, nid oes yn odid un o honynt ddim a duedda i ddyrchafu a choethi calon y darllenydd ; ond yn hytrach, tueddant o leiaf i gynnyrchu meddyliau gwammal-gwag sawrwydd digymmysg yn mron ydynt. Ni cheisiwn wadu nad oedd D. ab Gwilym yn gelfyddydwr campus yn y gy nghanedd, a'i fod yn meddu ar ddychymyg fywiog, gref, a chyfoethog ; ond dychymyg wammal gellwe1rus ydoedd. Y mae yn wir y dysgai i'r dylluan a'r bioder ymgomio, ac y dodai leferydd yn eu cilfynau ; ond gwnelai hyd yn oed i'r ddylluan sobrddwys ei hun siarad ysmaldod. Cymharer lleferydd y ddylluan a'r bioden yn nghywyddau D. ab Gwilym, â lleferydd y llwynog yn nghywyddau Huw Llwyd o Gynfal, er anghraifft ; a gwelir annhraethol wahaniaeth rhwng ysbryd y ddau fardd. Y mae cywyddau Huw Llwyd yn athronyddol a thra addysgiadol drwyddynt oll. Yn y cyntaf, rhydd y llwynog y cynghor mwyaf llwynogaidd i ŵr ieuanc pa fodd i fyw, gan agor iddo gyfrinach ei fywyd ef ei hunan. Yn yr olaf, y mae yr un gŵr yn cyfarfod â'r un llwynog drachefn , pan oedd wedi heneiddio a gwanychu cymmaint nes prin y gallai y gwr ei adnabod . Yn y cyflwr methedig hwn y mae y llwynog wedi dyfod i ystyriaeth ac ymdeimlad o'i fuchedd ddrygionus gynt, yn adrodd ei brofiad galarus : dyma ran hono : " Fy nerth di'madferth yw'r modd, Bellach i gyd a ballodd ; F' amser yn ofer un wedd, A weriais mewn anwiredd ; Chwimwth fu'm droed a chymal, Heddyw'n wir hawdd iawn yw 'nal ; Pob gwr, pob bachgen, pob gwas, Pob dyn o gylch pob dinas, Pawb a rydd is glaswydd glyn,<noinclude><references/></noinclude> pxw3ozntvtg1bvljfm7fmkj6ynv6xp9 104 85068 165080 2026-05-17T23:53:45Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 165080 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>Yr haul yn cuddio ei wyneb—y nos yn tanu llen dros warth dynion—y fwlturiaid yn ymgasglu. Menyw yn troi allan yn nghanol ofn a phryder i chwilio am ei hanwylyd—bore y dydd hwnw yr oedd hi wedi cael ei gusan olaf. Bu oriau lawer yn chwilio am dano, a "gwelai, 'n lliw goleuni lloer," y {{center block| <poem> ::"Llu o gyrff mewn pyllau gwaed ::Orweddynt yn eu rhuddwaed; ::Clywai gwynion dyfnion dig, ::Adwyth y rhai clwyfedig, A drengent mewn dir angau—ysgeler, Rhai 'n bloesg alw 'u mamau— Rhai eu gwlad, rhai eu tadau—wnaent sisial, Ow! a llesg fwngial yn llosgfa angau. ::Yma nid oedd mam neu dad, ::Na chwaer, na brawd, na chariad, ::Na phriod yn dyfod i ::Ystyried mewn tosturi." </poem> }} <br> Yr adar yn hofran—lladron yn dysgwyl cyfle i ddisgyn ar eu hysglyfaeth——Mair yn dyferu gwin ar lawer gwefus sych, ac o'r diwedd yn dyfod o hyd i'w hanwylyd—y mae yn sychu y gwaed oddi ar ei ruddiau, ac yn dyfod i'w adnabod yn well—yr effaith—Mair yn llesmeirio, i beidio dadebru mwy. Rhydd yr awdwr olwg helaeth i ni ar ryfeloedd yr Aipht, Assyria, Caldea, Persia, Groeg, a Rhufain. Darluniad o hwrdd Persia, a bwch Groeg : {{center block| <poem> "Yn y gad corniai gedyrn, Rhedai gwaed ar hyd ei gyrn." </poem> }} <br> Rhyfeloedd y groes, a'r holl ryfeloedd hyd faes Waterloo. Y gorthrwm mawr sydd yn dilyn rhyfeloedd, a osodir allan yn yr englyn canlynol : {{center block| <poem> "Ninnau sydd yn y deyrnas hon—ar ol ::Yr helynt echryslon, :Ar lethu dan orlwythion—trwm echrys, :Dyledion erys i dlodi 'n hwyrion." </poem> }} <br> Wedi hyn â yr awdwr yn mlaen i ddarlunio y genfaint o waeau sydd yn dilyn rhyfeloedd. Yn y drydedd ran, daw y bardd o'r tân, a'r mwg, a'r gelanedd, i gymmeryd ei anadl; ac y mae fel pe byddai yn eistedd yn hamddenol yn nrws ei babell, ac yn tynu darlun prydferth o heddwch ymdrechion Cymdeithas Heddwch y Palas Gwydr yr awen yn cael ei throi o du heddwch—Ardalydd Môn, a'i nawdd i'r eisteddfod y gof yn cael nifer o hen gleddyfau i'w troi yn sychau—yn gafael {{nop}}<noinclude><references/></noinclude> 5c90x4rvu81pc9xa3ukyo0xdzgukf0t 104 85069 165081 2026-05-17T23:56:27Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 165081 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>{{center block| <poem> "Yn hyf mewn hen gleddyf glas, Luniodd lawer galanas. {{***}} "Rhed ei fawd ar hyd ei fin." </poem> }} Ac wedi ei ddodi yn y tân {{c|"Fe'i cura nes ä yn swch."}} Y mae yr awdl hon yn gyfanwaith teg, yn llawn o dân awenyddol; ac y mae yn wir y gallasai yr awdwr fod yn daclusach gyda llawer llinell, ac yn rymusach. Nid oes ond ychydig o wallau cynghaneddol wedi dianc ynddi. Da pe cawsai yr awdwr ychydig mwy o hamdden i'w hadolygu, cyn ei hanfon i'r gystadleuaeth. Y mae yn rhagori digon ar bob un o'r lleill; ac yn ein barn ni, teilynga y wobr. {{nop}}<noinclude><references/></noinclude> jtwba9r4pfc1k9jhx220d1mwji1f7il 104 85070 165082 2026-05-18T00:04:22Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 165082 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>{{c|{{mawr|PEACE.}}}} The Chair Prize at the Royal Madoc Eisteddfod, held in 1851, was awarded to the following Poem on the above subject. For the sake of those supporters of the Eisteddfod who do not understand the Welsh language, and who have kindly subscribed for this work, the author prefers giving the programme in English. {{c|THE DESIGN.}} THE original peace and harmony of the universe disturbed and destroyed by the machinations of Satan. Wars, and their attendant calamities. Restoration of peace and happiness through the intervention of the Son of God. {{c|CONTENTS.}} {{c|Part i.}} Lamentations over the ruined state of the moral world, in consequence of the first transgression—the pristine glory of the earth departed—the abrupt termination of the happy reign of peace and love—the harpstring of nature brokena retrospect the first Sabbath—the morning stars, and all the sons of God uniting to celebrate the praises of Jehovah, filling the temple of the universe with their melodious sounds—the sweet tones, falling upon the ears of admiring earth—she echoes them back to heaven. Two voices, which proved to be those of our first parents, excel all others in<noinclude><references/></noinclude> ovl5kpj6vketbhwk7h8oxj2xemdqxal 104 85071 165083 2026-05-18T00:05:13Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 165083 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>the grand orchestra. God graciously accepts the praise-offerings of his creatures, and baptizes them with his blessings. The atmosphere of the earth, free from all impurity, breathes life, health, and immortality—misery and death not yet known—the administration of the terrestrial world committed to Adam, and secured to him on condition of his perfect obedience to the will of God. The festival of general peace—Justice, looking down from heaven, beholds the beautiful harmony of nature, and anoints it with heaven's own unction—the smiles of the setting sun of that day adorning the bosom of Paradise with beauty—the sweet sleep of nature on that night under the wings of peace and love —its dreams of joy and happiness—carnivorous animals, and beasts of prey, not having yet evinced any disposition to devour. Satan, having escaped from Gehenna on that morning, hears the joyful acclamations of the sons of God, and approaches the court of heaven, in order to pry into the secret of the present rejoicings—he distinguishes two strange voices—his soliloquy on the occasion—his bitter remorse, and malignant determination to persist in his rebellious course. The strange voices again disturb him—he concludes that a new world, and a new order of beings, have been created, which he determines to discover, in order to attempt another rebellion against God, and the happiness of his creatures—he traverses space, and explores its depths alights on the central sun in the milky way—discovers a strange planet—arrives in the moon, from whence he fully explores the earth, and finds Adam and Eve sleeping under the tree of life—their glory and beauty fills him with envy and hatred—listening to their morning conversation, he learns the secret concerning the forbidden tree—returns to Gehenna to announce his discoveries—exhorts his fellow spirits to be courageous, and promises to lead them to conquest and glory—they applaud his sagacity and plan. Angels visiting Adam on that morning after Satan had departed—<noinclude><references/></noinclude> d0vsy5hiqanvj4zyzsk3zqs2q1bsk23 104 85072 165084 2026-05-18T00:05:59Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 165084 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>Jehovah visits him for the last time — Satan re-enters Paradise after God's departure, and succeeds in tempting man to disobey the divine command—the sad consequences —man ruined—peace departed—the aspect of things changed —the elements at war with each other—the Cherubim of heaven, putting away their harps, arm themselves with fiery swords, and chase the legions of hell back to their dark prison—the expulsion of Adam and Eve out of Paradisethe beasts and birds of prey become outrageous—the elements of war and misery possess man—mercy interposes in his behalf—the bow in the cloud, signifying a gracious restoration—the promise of the seed of the woman, the foundation of reconciliation—the malignant designs of Satan are yet to be frustrated. {{c|Part ii.}} The seeds of enmity and malice producing their bitter fruits—Cain, the first—born of human kind, a man of blood, and a murderer—Nimrod, the mighty hunter—kings and chieftains, animated by the love of conquest and plunder, wage war against one another. Wars generally occasioned by trifling circumstances—a tract of land the love of women, &c. Description of a battle—the hostile armies approaching each other—the war trumpet sounds—the vanguards engage—the battle becomes general—the awful rage of the war horses—terrible carnage—the swords complete the work of destruction—the sun hides its face, and withholds its light from the combatants—night mercifully interposes between the belligerent armies—vultures, and other birds of prey, feast on the dead and dying—thieves and murderers prowling about the field of death, to rob the bodies of the slain and wounded. A young female, visits the field of battle in search of her lover, the strength of her affection<noinclude><references/></noinclude> sveyy43uuji66sd9twq2h1pwmifhk54 104 85073 165085 2026-05-18T00:06:48Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 165085 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>overcoming her fears—the interview of the lovers on the morning of that day—her anxiety during the day—enters the field in the dead of night by the light of the moon—she beholds the terrible scene of carnage—the awful sufferings and distress of the wounded and dying—some feebly pronouncing the name of a father, mother, brother, or sister, &c., with their last breath—the tender—hearted Mary, like an angel of mercy, alleviates the last sufferings of some, by anointing their parched lips with wine; when, in the act of relieving a dying soldier, she hears her own name feebly pronounced in a whisper—she wipes the face of the sufferer, whom she recognises as her own Edwin—her deep distress —he answers her agonizing entreaties with a dying glance full of affection, and expires in her arms—Mary utters one deep groan, and falls down dead on the corpse of her lover. The beaten army retires, and the conquerors rejoice. The ancient history of the world, a history of wars—Egypt, and her ancient kings—Assyria, and the successors of NimrodBelus, Semiramis, and Ninus—the four beasts of Daniel, representing the four monarchies—the Chaldean, the Persian, the Grecian, and the Roman—their chief warriors, Nebuchadnezzar, Cyrus, Darius, Alexander the Great, and his successors—the Roman warriors, Romulus, Regulus, Scipio, Sylla, Marius, Pompey, and Julius Cæsar — the Scythians, and the Parthians—the Saracens, and the Turks —the Crusaders—Art supplying the angel of destruction with a tongue to speak the awful language of death, by the invention of gunpowder and artillery—a reproof to the Muse for having encouraged war by songs in celebration of military glory—the wars of modern times—Napoleon, the archangel of war—his final overthrow at Waterloo—the accumulation of our national debt to an enormous degree, in consequence of the late European wars—description of the awful calamities occasioned by wars. {{nop}}<noinclude><references/></noinclude> c9psca9phcthtakpitvdgfi05y9kyw2 104 85074 165086 2026-05-18T00:07:14Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 165086 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>{{c|Part iii.}} An address of congratulation to the Muse on the prospect of the restoration of universal peace—ancient prophets rejoicing on beholding from afar the advent of the Messiah's kingdom, and his peaceful reign—David's song to Solomon, as the type of the Messiah and his kingdom—the songs of Isaiah, celebrating the happy state of the world under the dominion of the gospel—the lion and the ox yoked together —the bear and the cow—the wolf and the lamb dwelling together in peace—mountains and hills levelled—arts and sciences prevail—knowledge universally diffused—the influence of the gospel on the nations, inducing them to forget warlike dispositions and habits. The fulness of time—the advent of the Prince of Peace—the angelic hosts visit Bethlehem on the morning of the nativity—the Cherubim of Paradise sheathe their fiery swords, and take their harps to unite with their brother angels in celebrating the birth of the peacemaker—the angelic song. Jesus Christ proclaims peace on earth—the sermon on the mount—his whole life an exemplification of the principles inculcated in that sermon—his dying prayer—he proclaims peace and good will to men after his resurrection his last commission to his disciples. Ancient advocates for peace—Wickliffe—Erasmus —the Moravians, and the Quakers—the signs of the times—Bible, and Missionary societies—the Peace Society, and its advocates—female influence the Great Exhibition—the press—the Marquis of Anglesea, a military hero, the president of the Madoc Eisteddfod, the subject of the chair poem being peace—the weapons of war converted into implements of husbandry—the blacksmith's exploits. A song in celebration of the advent of universal peace on earth, setting forth the happiness of the nations in the enjoyment of its blessings—the triumphal reign of the Messiah. The conclusion. {{nop}}<noinclude><references/></noinclude> 7uw76y338o2qn8143bm95naeifddb8n 104 85075 165087 2026-05-18T00:10:58Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 165087 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>{{c|{{mawr|AWDL AR HEDDWCH.<br>RHAN I.}}}} {{Center block/s}} <poem> O! EIN daiar andwyol—ei chyflwr, ::Och! ei haflwydd moesol; :Arni saif truenus ôl :Briwiau y cwymp boreuol. Dygwyd ei chreadigol—addurniant ::Oddiarni yn hollol, :Ei hafddydd newydd yn ol :Droai 'n nos druenusol. Y chwiorydd, Hedd a Chariad—oedd gwir ::Hawddgarwch y cread; :Tirion oes eu teyrnasiad, :Bri hon fu o fyr barhad. Un Sabbath llawn o seibiant—yn dywydd :O dawel orphwysiant, :Fu i anian yn fwyniant, :Cyn troi 'i thôn, cyn tori 'i thant. Y bore hwnw, y ser wybrenol A gydganasant mewn nwyfiant nefol; Tônau cariad o'u tannau cyweiriol, A glybu'r ddaiar fwynwar glustfeiniol— Hon wnai anfon yn ol i lys nef lân Adseiniau eirian y gân blygeiniol. Holl feibion Ion a'i weision unasant Yn thronau fil, a tharanau o foliant, Orwychaf fiwsig a ddyrchafasant— </poem><noinclude>{{Div end}}</noinclude> 3ivudjmzc1zvptlo9vonwmykiicydrr 104 85076 165088 2026-05-18T00:17:28Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 165088 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> "I dy gu enw, O! dod ogoniant!" Y nefoedd lysoedd siglasant—teml Naf Hyd gyrion isaf y byd grynasant. Yn y fwyn berorfa hdno—dau lais ::Oedd dlysach yn seinio :Mawl eu Ner, na'r miliwn o :Benceirdd oedd yn cydbyncio. Adda ac Efa gyfion—yn Eden, ::Ro'ent y nodau mwynion; :Fu lleisiau hwy yn llys Ion—wnaent chwyddaw :Yn mhell uwch law i alaw angelion. ::Duw Ior uchel edrychodd, ::Eu haberth fawl, bu wrth ei fodd; ::A derbyniodd wirfoddawl ::Offrymiad mwynfad eu mawl. ::A'r hael Ior agorai 'i law, ::Ei ddihalog ddeheulaw, A thaenellai ei fendithion allan Y dydd hwnw i fedyddio anian. Afon o fywyd ymlifai 'n fuan, Ymchwyddai, lledai dros y byd llydan; Dim dolur anmhur yn unman—yn bod, Neb un i'w ganfod dan boen i gwynfan. Awyr iach y ddaiar hon—oedd beraidd, ::Heb arogl clefydon; :Ar ei chwyl drwy'r uchelion—ymsïai, :Bywyd a chwiwiai drwy'r byd â'i chwaon. Pob awel dawel deuai—a'i mwyniant ::Ei mynwes agorai; :A rhyw fawr drysawr didrai—'n haelionus, :O rad daionus a hyfryd daenai. Gwenwyn, un defnyn nid oedd—yn natur, ::Hon eto, iach ydoedd; </poem><noinclude>{{Div end}}</noinclude> hn9ikjihdwlag2pzuvh3fsxp2tbk5v1 104 85077 165089 2026-05-18T00:25:22Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 165089 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>{{Center block/s}} <poem> :Angeu, a defnydd ingoedd—a gofid, :Hwy ni anesid, nac un o'u iasoedd. Aroglion per a dreiglynt—ar dyner ::Adenydd boreuwynt; :Hyd ogylch y byd dygynt—rin dwyfol, :Bywyd anfarwol oedd dreiddiol drwyddynt. Adda enwog oedd ynad—hedd anian, :Trwy ddoniau 'r eneiniad, :A roddai Ion ar hardd iad :Y dyn, ddydd ei ordeiniad. :Gras a phurdeb, anfarwoldeb, :Yn ei wyneb—glân a wenent; :Hedd a chariad—yn ei lygad, :Mewn ymdoniad—mwyn ymd'w'nent. ::A llonaid ei enaid oedd ::O nwyf, a hedd y nefoedd; ::Ar amod, mewn cydrwymyn, ::'Roedd cydfod Duwdod a dyn; ::Ufudd—dod cu o du dyn, ::Oedd y nefoedd yn ofyn, ::I nef, tra parai 'n ufudd, ::Cai wynfyd, bywyd, pob budd. O tan yr amod hono—addewid ::O'r ddaiar ro'id iddo, :A'i holl luoedd i'w llywio :I'w lles wrth 'i ewyllys o. ::Gŵyl o hedd fu 'r egwyl hon, ::A chariad oedd ei choron; ::Ni adwaenid trist wyneb, ::Eilun o wg yn ael neb; ::Ni welid dig gymylau tân, ::Yn awr un yn awyr anian. ::O'i lys, cyfiawnder i lawr ::Oddi ar ei orsedd eurwawr, </poem><noinclude>{{Div end}}</noinclude> 67yp4yy1y1o9ezcvlmdeyb1q1x94mb5 104 85078 165090 2026-05-18T00:33:47Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 165090 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> ::Edrychodd, gwelodd o gylch, ::Trwy eigion natur ogylch; ::Ond un gwall, neu ball, na bai, ::Yn ei olwg, ni welai: ::Yna hael wenau ei hedd, ::Dylanwad ei radlonedd, ::Yn wlith o fendith o'i fodd, ::Ef yn anwyl ddefnynodd ::Yn enaint ar ben anian, ::A bodau 'r llawr, mawr a mân. Haul y wybr a ymlwybrodd—i'w hwyrbarth ::Cyferbyn enciliodd; :A'i hwyr wawr a oreurodd—fron Eden, :Yr ardd orlawen, a hardd arliwiodd. ::A natur aeth am un tro, ::I hun y noson hòno, ::Heb ddolur, llafur, na llid ::Rhyfel, nac unrhyw ofid. ::Mwynaidd yn ei 'menydd hi ::Oedd ei breuddwydion iddi, ::Breuddwydion hirion o hedd, ::Ac o fwyniant cyfanedd. ::Mil o anian mileinig, ::Nid oedd un o duedd ddig: ::Y llew orweddai 'n y llwyn— ::Ymarweddai mor addwyn ::A'r ddafad, heb frad i'w fron, ::A gwar oedd, fel hydd gwirion; ::Teigrod, nid oeddynt egrach ::Yn null eu byw na lloi bach; ::Un dywalgi dialgar ::Ei ystryw am fyw drwy far; ::Y blaidd mor waraidd wirion, ::Ei fryd a'r oen, ar y fron; ::Y llwynog ni chynlluniai ::Frad i neb, na difrod wnai; ::Nid oedd yn y sarff wŷn dig, ::Nac anianawd gwenwyngi. {{Div end}}<noinclude></poem> <br></noinclude> 4ob6r6w1a1dnz2qgzf3meyr1e5etl6y 104 85079 165091 2026-05-18T00:39:02Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 165091 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> Holl anian oedd yn llonydd—dan nodded ::Aden heddwch beunydd; :Hedd ymlifai, rhedai 'n rhydd :Yn awyr y byd newydd. Eithr ryw sut, e ruthrai Satan—obry ::O abred, tan lechian; :Y du ellyll drow'd allan :Efo'i leng o wynfa lân, ::I dân, o dan gadwynau, ::Aethol gosb, i'w bythol gau ::Dan orlymder digter Duw, ::A'i ddialedd yn ddiluw; ::Taliad eu brad—ofnadwy ::A fu cosb eu rhyfyg hwy. Satan a droes, tynai draw—y dydd hwn ::O eigionwyll annwn, dan gynllwynaw; :O'i ffau y gwibiai 'n dra phell, :Gan dawchio gŵyn a dichell. :Adsain cân anian unawl— :Y ber dôn a glybu 'r diawl; :Gwrandawai, clustfeiniai 'r fall :Daeog, er mwyn cael deall Y gwaith, a natur y gân—a'r achos ::O'r uchel oroian; :Ai 'n ei flys at lys nef lân, :I chwilio oll, a chael allan. ::Deulais geid yn y dlos gân ::Suai eto 'nghlust Satan, ::Yn doniad, ni adwaenai ::Y sain hwn—i synu äi— ::Ymsyniai am y seiniad, ::O ba lwyth, ac o ba wlad ::Y deilliai? pa oedd dullwedd, ::Rhyw, a maint y rhai a'i medd ? ::"Wyf yn adwaen," fe nodawdd, ::"Gân nef, y mae 'n ddigon hawdd; </poem><noinclude>{{Div end}}</noinclude> jen3tf6amyz7uk409wlvpxsutjcf3ai 165092 165091 2026-05-18T00:39:53Z AlwynapHuw 1710 165092 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> Holl anian oedd yn llonydd—dan nodded ::Aden heddwch beunydd; :Hedd ymlifai, rhedai'n rhydd :Yn awyr y byd newydd. Eithr ryw sut, e ruthrai Satan—obry ::O abred, tan lechian; :Y du ellyll drow'd allan :Efo'i leng o wynfa lân, ::I dân, o dan gadwynau, ::Aethol gosb, i'w bythol gau ::Dan orlymder digter Duw, ::A'i ddialedd yn ddiluw; ::Taliad eu brad—ofnadwy ::A fu cosb eu rhyfyg hwy. Satan a droes, tynai draw—y dydd hwn ::O eigionwyll annwn, dan gynllwynaw; :O'i ffau y gwibiai 'n dra phell, :Gan dawchio gŵyn a dichell. :Adsain cân anian unawl— :Y ber dôn a glybu 'r diawl; :Gwrandawai, clustfeiniai 'r fall :Daeog, er mwyn cael deall Y gwaith, a natur y gân—a'r achos ::O'r uchel oroian; :Ai 'n ei flys at lys nef lân, :I chwilio oll, a chael allan. ::Deulais geid yn y dlos gân ::Suai eto 'nghlust Satan, ::Yn doniad, ni adwaenai ::Y sain hwn—i synu äi— ::Ymsyniai am y seiniad, ::O ba lwyth, ac o ba wlad ::Y deilliai? pa oedd dullwedd, ::Rhyw, a maint y rhai a'i medd? ::"Wyf yn adwaen," fe nodawdd, ::"Gân nef, y mae'n ddigon hawdd; </poem><noinclude>{{Div end}}</noinclude> k2ljkhvhse6fz9l7vs0pvnfhdoph4y8 104 85080 165093 2026-05-18T00:45:16Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 165093 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> ::O gôr y llys, ysbys wyf, ::A dawn pob un adwaenwyf. ::Oeddwn yn athraw iddynt ::Yn y gân, a'r pena' gynt: ::Gan yr Ior i'w glodfori, ::Oes un, ond a ddysgais i, ::Yn medru mwyn glymu'i glod, ::A difyr gân ar dafod ? ::A dyma'i daliad imi ? ::Gofwy o siom gefais i! ::Hwy oll yn awr, llawen înt ::Yn y swydd ddysgais iddynt; ::Hwy yn cydfwynhau eu cân, ::A mi'n greddfu mewn griddfan; ::Hwy yn nefol eu golwg— ::Wele fi mewn damniol fwg! "Ond bod yn was allaswn—eto'n nef ::Tan Ior, pe mynaswn; :A moli gyda'r miliwn, :Yn ddihaint ar y dydd hwn. "Nofio mewn gwynfyd nefol—allaswn, ::Yn lle ysu'n ddamniol :Adyn hyll, o dan hollol—felldithiad, :Gwae annobeithiad, a gwyniau bythol! "Y gân hon sy'n dig ennynu—'mhoenau, ::I'm henaid mae'n brathu :Y cof am y gwynfyd cu—a pherffaith, :Yn nefoedd unwaith fum yn feddiannu. "Ond, a fawr edifeiriaf—o herwydd ::Im' herio'r Goruchaf? :Hyny'n wir, byth, byth ni wnaf—ymroddais, :A thrwy falais y gwrthryfelaf. "Ond ha! wel dyna ail doniad—uthrawg ::Y ddyeithriol ganiad; </poem><noinclude>{{Div end}}</noinclude> qfju3faatq8uqvf3cra6ahmtrfz33mi 104 85081 165094 2026-05-18T00:49:02Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 165094 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> :Nodau y don a'i newidiad, :A iaith hon, ni wn, na'i thad. "Mae'n taro i'm meddwl manwl y munyd Hwn, i'r Ion, ar ryw ddiweddar enyd, Lunio anneddfa lân o newyddfyd; A chreu hil newydd, rai ufydd hefyd, O fri uchelwawr a difrycheulyd, Mewn gogoneddus ddifeius fywyd; A hwy'n eu hoewfro sy'n eilio'r gân hyfryd Hon yn ddiau, mewn mwynaidd ddyhewyd: Heddyw gŵyl, berthwyl eu byd—sydd yno, Rhaid imi am dano i chwilio ddychwelyd. "Archwiliaf hyd erch waelod—aneglur ::Dwfn wagle diddarfod, :O bwnc i bwnc, os yw'n bod, :Af heibio, mynaf wybod. "Ac felly, os caf allan—newyddfyd, ::Caf noddfa a thrigfan— :Lle imi godi'm lluman—i fyny, :I ail enynu rhyfel yn anian. "A throi dedwydd fyd dyeithr y Duwdod, Yn lle a maes im' allu ymosod, Er tori dewrder taer ei awdurdod; A tharo & melldith uthr a malldod, Y rhai glân sy'n rhoi'i glod—allan yno, A'u dwyn oddiarno, wel dyna ddyrnod !" ::Y drwg elyn draw giliai ::I'w ymdaith, ac ymaith äi. ::Fe wylltiai fel llem fellten ::Ar ei nawd drwy fro y nen, ::A'i olwg craff, treiddgraff trodd, ::I'r iselion, arsylwodd ::Ar fydoedd afrifadwy ::Hwnt oedd—aeth heibio hwynt hwy, </poem> <br><noinclude>{{Div end}}</noinclude> q4bchzx7etbya8ow18d4wduk6n8lxmz 104 85082 165095 2026-05-18T00:57:30Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 165095 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> Nes y daeth i'r llwybr llaethog—helaeth, ::A'i heuliau tylwythog, :A'r llysoedd tra lluosog, :A gair yn ei grair yn grog. Ar brif haul yr wybrfa hon, ::Disgynodd, safodd yn syn, ::Holl ser ewybr y llwybr llon, ::A nododd mewn mynydyn. ::Gwelodd un, gwyliodd hòno, ::Ail graffodd, edrychodd dro, ::Uthr oedd a dyeithr iddo, ::Ei gwedd yn ei olwg o. ::Ymlwybro hyd ymyl wybren ::Y llwybr llaeth a wnaeth drwy'r nen. A'i orsaf nesaf a wnai—ar y lloer, ::O'r lle yr arsyllai; :Ac i'w olwg y gwelai—y byd glân, :Llid ei hen anian danllyd enynai. ::Fel llew cryf, hyf ar 'sglyfaeth, ::Rhoi naid i'r ddaiar a wnaeth, ::Chwiliai, olrheiniai bob rhan, ::Ysbïwr cyfrwys buan; ::A chwai y deuai'n ei daith ::I fro Eden ar fradwaith. A chanfu Adda ac Efa gyfion, Dan bren y bywyd, hyfryd eu dwyfron, Yn huno'n wyl, a'r mwyniawn awelon Yn eu hanwesu eill dau'n hynawsion; Mawr eu hurddas, mor heirddion—oedd y ddau, Byd a neuaddau y bodau newyddion! Satan äi yn nes eto—i'w golwg ::Eilwaith, dan glustfeinio; :Ef enyd safai yno—eu tegwch :Hwy a'u dedwyddwch oedd syndod iddo. </poem> <br><noinclude>{{Div end}}</noinclude> c5kd7b10bjzvuaoh1y4sdbt8emz9w2x 104 85083 165096 2026-05-18T01:04:57Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 165096 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> ::Dirgelwch eu heddwch hwy, ::Hwn ydoedd annirnadwy ::Iddo fe—ni wyddai fod ::Hyd yma, un cydamod ::Yn Eden, ar y pren praw' ::Ar Addaf, ro'i Ior iddaw: ::Ddu ellyll, ni ddeallai ::Pa fodd i'w tripio i fai. :::Adda ar y boreuddydd, :::Ag awel dawel y dydd, :::Ddeffrodd, a galwodd ei gu :::Efa anwyl i fynu. :Clybu Satan eu hymddyddan, :E dd'ai allan yn ddeallol, :Am yr unig bren nodedig, :Gwaharddedig arwyddiadol. ::Ca'dd yr allwedd i'w feddiant, ::'N ol chwim ei uffernol chwant: ::I'w bell daith, tua'i bwll dwfn, ::Unionodd i'w hen annwfn, ::I ddwyn y newydd yno— ::Hanes ei daith hirfaith o. ::Pan orphenodd adroddi ::Iddynt ei holl helynt hi, ::Ei frodyr diofrydawl ::Gyfarchai—d'wedai'r pen diawl:— "O! chwi herodron am wych wrhydri— Duwiau y trinoedd, tadau trueni, Na ddigalonwch, fe ddaw goleuni; Codwch, anturiwch, mae gwawr yn tori, Llwyddais i gael allweddi—dry gloion, Egyr byd dynion yn union ini. "Myn fy ffwrn, mi wnaf fy ffordd, ::Er bri uffern—fawr brif—ffordd, ::I'ch tywys ar frys i fro ::Yr hynod ddaiar hòno; </poem><noinclude>{{Div end}}</noinclude> 5pse7uyiyh13kuqt2918waece6kus3c 165097 165096 2026-05-18T01:05:23Z AlwynapHuw 1710 165097 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> ::Dirgelwch eu heddwch hwy, ::Hwn ydoedd annirnadwy ::Iddo fe—ni wyddai fod ::Hyd yma, un cydamod ::Yn Eden, ar y pren praw' ::Ar Addaf, ro'i Ior iddaw: ::Ddu ellyll, ni ddeallai ::Pa fodd i'w tripio i fai. :::Adda ar y boreuddydd, :::Ag awel dawel y dydd, :::Ddeffrodd, a galwodd ei gu :::Efa anwyl i fynu. :Clybu Satan eu hymddyddan, :E dd'ai allan yn ddeallol, :Am yr unig bren nodedig, :Gwaharddedig arwyddiadol. ::Ca'dd yr allwedd i'w feddiant, ::'N ol chwim ei uffernol chwant: ::I'w bell daith, tua'i bwll dwfn, ::Unionodd i'w hen annwfn, ::I ddwyn y newydd yno— ::Hanes ei daith hirfaith o. ::Pan orphenodd adroddi ::Iddynt ei holl helynt hi, ::Ei frodyr diofrydawl ::Gyfarchai—d'wedai'r pen diawl:— "O! chwi herodron am wych wrhydri— Duwiau y trinoedd, tadau trueni, Na ddigalonwch, fe ddaw goleuni; Codwch, anturiwch, mae gwawr yn tori, Llwyddais i gael allweddi—dry gloion, Egyr byd dynion yn union ini. ::"Myn fy ffwrn, mi wnaf fy ffordd, ::Er bri uffern—fawr brif—ffordd, ::I'ch tywys ar frys i fro ::Yr hynod ddaiar hòno; </poem><noinclude>{{Div end}}</noinclude> 7nd158dze1d9pna7ewu9u64gxdo6cpe 165098 165097 2026-05-18T01:07:04Z AlwynapHuw 1710 165098 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> ::Dirgelwch eu heddwch hwy, ::Hwn ydoedd annirnadwy ::Iddo fe—ni wyddai fod ::Hyd yma, un cydamod ::Yn Eden, ar y pren praw' ::Ar Addaf, ro'i Ior iddaw: ::Ddu ellyll, ni ddeallai ::Pa fodd i'w tripio i fai. :::Adda ar y boreuddydd, :::Ag awel dawel y dydd, :::Ddeffrodd, a galwodd ei gu :::Efa anwyl i fynu. :Clybu Satan eu hymddyddan, :E dd'ai allan yn ddeallol, :Am yr unig bren nodedig, :Gwaharddedig arwyddiadol. ::Ca'dd yr allwedd i'w feddiant, ::'N ol chwim ei uffernol chwant: ::I'w bell daith, tua'i bwll dwfn, ::Unionodd i'w hen annwfn, ::I ddwyn y newydd yno— ::Hanes ei daith hirfaith o. ::Pan orphenodd adroddi ::Iddynt ei holl helynt hi, ::Ei frodyr diofrydawl ::Gyfarchai—d'wedai'r pen diawl:— "O! chwi herodron am wych wrhydri— Duwiau y trinoedd, tadau trueni, Na ddigalonwch, fe ddaw goleuni; Codwch, anturiwch, mae gwawr yn tori, Llwyddais i gael allweddi—dry gloion, Egyr byd dynion yn union ini. ::"Myn fy ffwrn, mi wnaf fy ffordd, ::Er bri uffern—fawr brif-ffordd, ::I'ch tywys ar frys i fro ::Yr hynod ddaiar hòno; </poem><noinclude>{{Div end}}</noinclude> 9ptsfx4eis9fzsfspfzhw8pjniyysu6 104 85084 165099 2026-05-18T01:16:09Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 165099 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> ::A mynaf wel'd fy maniar ::Bygddu hon yn union ar ::Dalaf frig y dawel fro, ::A'r annedd urddfawr hòno; ::Mynaf y mawl, myn fy myd, ::Pren bai fydd pren y bywyd! "Dyn uniawn a wnawn fel ni—yn filain ::Ryfelawg ei yni; :A'i ddaiar i'w hafar hi, :Ys trown yn faes trueni!" ::Pan yr aeth penaeth y pwll ::Drwy ei araith hirfaith hell, ::Cydroi wnai y cedyrn oll, ::Gyfarchwaedd ddig, ddieflig ddull. ::Griddfanai, adseiniai'r swn ::Yn agenau creig annwn— ::Tyngent ryfel trybelid ::Yn nghwrdd llawn angerdd eu llid, ::Yn erbyn nef, ac hefyd ::Holl anian gyfan i gyd. Y dydd hwnw mewn dyddanwch—dreilid, ::Rheolai gwir heddwch; :A duwiolaidd dawelwch—dibryder, :Heb arw drawster, a barai dristwch. ::Hedd yn dal ei deyrnwialen, ::Fyny 'roedd y faner wen. ::Ar godiad tywyniad haul ::Yn nôr y dwyrain araul, ::D'ai angelion, ar awelon, ::Yn westeion hynaws duedd; ::I'r dyn weithion, ei gymdeithion ::Fu hael fwynion nefol fonedd. ::Iehofa ddeuai hefyd ::I fwyn ymweled â'i fyd, </poem><noinclude>{{Div end}}</noinclude> 2ypk4ba5rxty8x2znihi9a0f9jrhbua 104 85085 165100 2026-05-18T01:22:19Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 165100 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> ::A'n dedwyddol dad Addaf, ::Mewn purdeb yn wyneb Naf, ::Llawenhäai yn llawn o hedd, ::Addolwr dieiddiledd: ::Duw Ion oedd ffynnon hoff hedd, ::Digonedd ei deg enaid, ::O'r hon yr yfai yn rhydd, ::O lawenydd ei lonaid. ::Ond wele!'r diwrnod olaf ::I ddyn oedd, ac i Dduw Naf, ::I'w gweled gyda'u gilydd ::Yn Eden fro'n rhodio'n rhydd. ::Wedi i'r Ior ado'r ardd, ::I hòno, Satan anhardd ::A ddaeth mewn bradwriaeth dig, ::Lew uffernawl a ffyrnig,— I lunio rhyfel a'i enyn—a dwyn ::Pob dinystr i'w ganlyn— :Nod ei dwyll oedd gwneyd y dyn :Anwylaf i Dduw'n elyn. :: ::Yr awrhon digon yw dweyd, ::I Satan aflan ei nwyd ::Lwyddo'n wir heb ludd i wneyd ::Ei ran, a chael dyn i'w rwyd. :: ::Dyna heddwch wedi ei anhuddo, ::Ow! y dyn anwyl wedi'i wenwyno— ::Ael y nef uchel dawel yn duo, ::A'r awelon yn tori i wylo, ::Wel'd lluman Satan gas, O!—yr awrhon, ::Yna'n uchafion Eden yn chwifio! Torai gwewyr trwy natur i'w gwywo, Ei chaniadaeth a dro'i'n ocheneidio, Gan loesau mawrion y gwnai lesmeirio, Doedai'i hagwedd fod Duw wedi digio. Tân a mellt yn ymwylltio—a'r gwewyr Dorai'n yr awyr yn daran ruo. </poem><noinclude>{{Div end}}</noinclude> hk39g3mtx78pp7pm3m2ptnj8aeuuy7q 104 85086 165101 2026-05-18T01:24:46Z AlwynapHuw 1710 /* Heb ei brawfddarllen eto */ Dechrau tudalen newydd gyda "147 CYWYDD AR FRWYDR TRAFALGAR, A MARWOLAETH Y PEN LLYNGESYDD, ARGLWYDD NELSON. Un o destynau yr Eisteddfod Freiniol a gynnelid yn Aberhonddu, yn 1826. Bernid mai y Cywydd hwn a deilyngai y wobr. Rно anadl, ber awenydd, Yn ewybr rhed, myn lwybr rhydd, I wir adrodd gwrhydri Campwrion ein Nelson ni : Hen arwr Prydain eirioes, Ni bu 'r un mewn neb rhyw oes O'i wrolach, ar alwad I dori 'lawr fradwyr 'i wlad. Hwn oedd dwrn,... 165101 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AlwynapHuw" /></noinclude>147 CYWYDD AR FRWYDR TRAFALGAR, A MARWOLAETH Y PEN LLYNGESYDD, ARGLWYDD NELSON. Un o destynau yr Eisteddfod Freiniol a gynnelid yn Aberhonddu, yn 1826. Bernid mai y Cywydd hwn a deilyngai y wobr. Rно anadl, ber awenydd, Yn ewybr rhed, myn lwybr rhydd, I wir adrodd gwrhydri Campwrion ein Nelson ni : Hen arwr Prydain eirioes, Ni bu 'r un mewn neb rhyw oes O'i wrolach, ar alwad I dori 'lawr fradwyr 'i wlad. Hwn oedd dwrn, nawdd y deyrnas, Dychryn gelyn cyndyn cas. Pan oedd anferth ryferthwy Rhyfelgar, na fu far fwy ; Ewrob yn syn ddirgrynu, Bob gronyn mewn dychryn du ; A braw yn ysgwyd ei brig, Arswyd y blaidd o Gorsig : Hwn fel erchyll ellyll, a Ga'i haniad yn Gehena, Dda'i allan â gwedd hyllig, Yn llawn o dân o'r llyn dig.1 Mynai'r byd i gyd o'i gwr I'w grafangau, gryf wingwr : A'i dân astrus dinystriai, Ewrob faith yn oddaith wnai. ' Y Chwyldroad yn Ffrainc.<noinclude><references/></noinclude> 96s2xz9meoalpaleh78p444xz53wnf2 104 85087 165102 2026-05-18T01:31:30Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 165102 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> Cerubiaid ar frys a ymwregysent, O ufudd anian, cydymfyddinent, Eu telynau'n nghangau helyg hongient, Yno awelon ar eu tannau wylent. Yr ethol osgeirdd gornerthol a wisgent Lurugau gemol, annhreiddiol rai oeddent: Eu lluon i ryfel allan a rifent, Ac i fyny eu benyr c'wfanent; Saethau i'w gorchwyl yn syth a gyrchent, O gawell y daran, tân attynent; Yn eu dwylaw yn gleddyfau, dalient Y mellt ufeliar, a'r llachar lluchient; A llu y galon mewn gwall a gilient, Saethau'r cerubiaid i'w henaid wanent, I'w hannwfn ffiaidd mewn ofn y ffoent Yn archolledig, ac erchyll udent. Y milwyr nefol yn ol annelent, Draw i Baradwys drwy y wybr ehedent; O fro Eden, y dyn ddiofrydent Yn noethaf alltud, a'r pyrth a folltient; Ar Addaf, gwg arwyddent—eu cledd chwyrn, Diysig gedyrn a gydysgydwent. Dyna ddiwedd ar heddwch—a dechreu ::Oes dychryn a th'wllwch; :Flineiddiaf aflonyddwch, :Gorthrymder, pob trawster trwch. Yn lle heddwch a llwyddiant—ow! malldod, ::A drain melldith dyfant; :A chwyn cenfigen a chwant, :Hyd wyneb y byd daenant. Llidiai anianawd llewod yn union, Aent yn gwerylus, rhuent yn greulon; Llewpardiaid, bleiddiaid, eirth, teigriaid hagron, Am waed yn awchus ygus ffyrnigion; Noethi eu dannedd weithion—wnant beunydd, I herio 'u gilydd, gynddeiriog alon. </poem><noinclude>{{Div end}}</noinclude> s1uy078p3meb51c6jxwt570z1do4ru8 104 85088 165103 2026-05-18T01:37:07Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 165103 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> A nwydau rhyfel mewn adar hefyd, Yn awr enynent yn yr un enyd— Eryr, barcutan, a'r gigfran goegfryd, A llawer iawn o rai gwydlawn gwaedlyd, Yn llidiog fradog o fryd—a llawn byw, Eon haid afryw, i wneyd diofryd. ::Ond Ow! dyn! i hwn, do, daeth ::Ofnadwy gyfnewidiaeth. Natur wedi suro—daiar a nen ::Droai'n awr i'w hwtio; :Pawb mewn llid i'w ymlid o, :Ac â dwrn cauad arno. Elfenau rhyfel i'w fynwes—neidient, ::Berwai'i nwydau'n ffwrnes; :Prawf fu arno, profai ernes, :O drueni, nid trwy hanes. ::Rhuo'n nerthol erwin arthes, ::Wnai ei daer gydwybod eres; ::Iddo i lechu, nid oedd loches—rhag sain ::A germain ei gormes. :Ond Ion a roes hen aden rasol :Ei wir drugaredd rad ragorol, :Yn awr yn noddfa i'r anneddfol, :Y dyn du, euog, tlawd, andwyol. Yn y dwl gwmwl, ymgamai—y bwa ::Uwch ben, ac arwyddai :Gymmod am bechod a bai, :Ael anian ail ymlonai. Ac o'r addewid, gwawr ddeuai—allan, ::A'r t'wllwch a giliai; :Yna llid y storm äi'n llai, :Hael wyneb nef lawenai. </poem> <br><noinclude>{{Div end}}</noinclude> mgeppmnygu7sz8l08zvu60smo489t55 104 85089 165104 2026-05-18T01:42:30Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 165104 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> Had y wraig ddai'n graig fawr gref—sylweddol, ::Sail heddwch a thangnef; :Ail unir Duw'r oleunef :A dyn eto ynddo ef. Ail enir holl hil anian—odd' uchod, ::Heddychir y cyfan :Yn un oll o hyn allan, :A'r byd mewn gwynfyd a gân. Hen deyrnas Satan druenus eto A oresgynir, a daw rhwysg hòno I is agwedd, ei ben ga'i ysigo; Ei orsedd enwir dynir o dano I lawr i annwn—fe'i teflir yno; Rhyfeloedd gwaedlyd trwy'r byd wnant beidio, E yr efengyl eu twrf i angho', A'i dylanwad y byd wna adlunio; Dedwyddwch, heddwch iddo—a ddwg hon, Yn loyw afon o hyd i ymlifo. </poem> {{Div end}} <br> <section begin="aaa"/><section end="aaa"/> <section begin="bbb"/>{{c|{{mawr|RHAN II.}}}} {{Center block/s}} <poem> ::AM hirion faith dymmorau, ::Had a chwyn y gelyn gau, A dyfasant hyd feusydd y ddaiar, ::Gan ddwyn chwerwon ffrwythydd; :A meibion dynion bob dydd, :Dan eu cur yn dwyn cerydd. Nodwyd cyntafanedig—dynoliaeth, ::Do'n elyn mileinig :I heddwch; trodd Cain addig :O wydd Duw yn llofrudd dig. </poem> <br><section end="bbb"/><noinclude>{{Div end}}</noinclude> dd3wzvpzscs5rjbvrfgt9uypekv29qh 165105 165104 2026-05-18T01:43:21Z AlwynapHuw 1710 165105 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> Had y wraig ddai'n graig fawr gref—sylweddol, ::Sail heddwch a thangnef; :Ail unir Duw'r oleunef :A dyn eto ynddo ef. Ail enir holl hil anian—odd' uchod, ::Heddychir y cyfan :Yn un oll o hyn allan, :A'r byd mewn gwynfyd a gân. Hen deyrnas Satan druenus eto A oresgynir, a daw rhwysg hòno I is agwedd, ei ben ga'i ysigo; Ei orsedd enwir dynir o dano I lawr i annwn—fe'i teflir yno; Rhyfeloedd gwaedlyd trwy'r byd wnant beidio, E yr efengyl eu twrf i angho', A'i dylanwad y byd wna adlunio; Dedwyddwch, heddwch iddo—a ddwg hon, Yn loyw afon o hyd i ymlifo. </poem> {{Div end}} <br> <section begin="aaa"/><section end="aaa"/> <section begin="bbb"/>{{c|{{mawr|RHAN II.}}}} {{Center block/s}} <poem> ::AM hirion faith dymmorau, ::Had a chwyn y gelyn gau, A dyfasant hyd feusydd y—ddaiar, ::Gan ddwyn chwerwon ffrwythydd; :A meibion dynion bob dydd, :Dan eu cur yn dwyn cerydd. Nodwyd cyntafanedig—dynoliaeth, ::Do'n elyn mileinig :I heddwch; trodd Cain addig :O wydd Duw yn llofrudd dig. </poem> <br><section end="bbb"/><noinclude>{{Div end}}</noinclude> mqe2uz2cqbib9yqkw259j8y7mce4qdo 165106 165105 2026-05-18T01:44:31Z AlwynapHuw 1710 165106 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> Had y wraig ddai'n graig fawr gref—sylweddol, ::Sail heddwch a thangnef; :Ail unir Duw'r oleunef :A dyn eto ynddo ef. Ail enir holl hil anian—odd' uchod, ::Heddychir y cyfan :Yn un oll o hyn allan, :A'r byd mewn gwynfyd a gân. Hen deyrnas Satan druenus eto A oresgynir, a daw rhwysg hòno I is agwedd, ei ben ga'i ysigo; Ei orsedd enwir dynir o dano I lawr i annwn—fe'i teflir yno; Rhyfeloedd gwaedlyd trwy'r byd wnant beidio, E yr efengyl eu twrf i angho', A'i dylanwad y byd wna adlunio; Dedwyddwch, heddwch iddo—a ddwg hon, Yn loyw afon o hyd i ymlifo. </poem> {{Div end}} <br> <section begin="aaa"/><section end="aaa"/> <section begin="bbb"/>{{c|{{mawr|RHAN II.}}}} {{Center block/s}} <poem> ::AM hirion faith dymmorau, ::Had a chwyn y gelyn gau, A dyfasant hyd feusydd y—ddaiar, ::Gan ddwyn chwerwon ffrwythydd; :A meibion dynion bob dydd, :Dan eu cur yn dwyn cerydd. Nodwyd cyntafanedig—dynoliaeth, ::Do'n elyn mileinig :I heddwch; trodd Cain addig :O wydd Duw yn llofrudd dig. </poem><section end="bbb"/><noinclude>{{Div end}}</noinclude> k025n5427s1ebiws5c9toiclps39e48 104 85090 165107 2026-05-18T01:46:20Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 165107 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude> :E godai Nimrod gwed'yn, :Egr ei ddull, yn deigr o ddyn: ::Y gwron hwnw gryn enyd, ::Fu'n poeni,'n dibobli'r byd; ::Heliwr, rhyfelwr a fu, ::Mawr a thrwm am orthrymu. ::Codai ereill cadarwyr ::Yn y gwaith—fileinig wŷr, ::O hyd, i feithrin a hau ::Eu gwenwynig gynnenau. ::Bronau enwir breninoedd, ::Ar dân gan awyddfryd oedd; ::Am rwysg, ac am oresgyn ::Yn eu rhaib—mynai rhai hyn ::Enw clod am ddwyn y cledd, ::I rwygo meibion gwragedd. Eu synwyr ar wasanaeth—fu oesau, ::Dyfeisient ryfelaeth; :Drwy y byd yr ysbryd aeth :I efrydu difrodaeth. Yn eu bar anwar llunient beiriannau, Miniog, angeuol, ddeifiol gleddyfau; Gwaewffyn erchyll, cyllyll, picellau, Bwaau gwenwynig—hyllig fwyellau; I roi 'u hannedwydd ryfelgar nwydau Ar weithrediad yn eu cadruthriadau; I rwygo 'u gilydd â dreigiog aeliau; Gwneyd celanedd, gan waedu calonau, A chreu yn niweidiol ddychryniadau; Hyrddio'n ingol fyrddiynau i angau: Ba warth rhoi'r fath aberthau—i astrus Awydd fyw wancus rhai am orseddfeinciau! Dau d'wsog yn halog fygylu, Yn ferwedig gan fradfwriadu; </poem><noinclude>{{Div end}}</noinclude> 960pnvm0r3lnpu5keb35de6wy7iamk8 165108 165107 2026-05-18T01:46:55Z AlwynapHuw 1710 165108 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> :E godai Nimrod gwed'yn, :Egr ei ddull, yn deigr o ddyn: ::Y gwron hwnw gryn enyd, ::Fu'n poeni,'n dibobli'r byd; ::Heliwr, rhyfelwr a fu, ::Mawr a thrwm am orthrymu. ::Codai ereill cadarwyr ::Yn y gwaith—fileinig wŷr, ::O hyd, i feithrin a hau ::Eu gwenwynig gynnenau. ::Bronau enwir breninoedd, ::Ar dân gan awyddfryd oedd; ::Am rwysg, ac am oresgyn ::Yn eu rhaib—mynai rhai hyn ::Enw clod am ddwyn y cledd, ::I rwygo meibion gwragedd. Eu synwyr ar wasanaeth—fu oesau, ::Dyfeisient ryfelaeth; :Drwy y byd yr ysbryd aeth :I efrydu difrodaeth. Yn eu bar anwar llunient beiriannau, Miniog, angeuol, ddeifiol gleddyfau; Gwaewffyn erchyll, cyllyll, picellau, Bwaau gwenwynig—hyllig fwyellau; I roi 'u hannedwydd ryfelgar nwydau Ar weithrediad yn eu cadruthriadau; I rwygo 'u gilydd â dreigiog aeliau; Gwneyd celanedd, gan waedu calonau, A chreu yn niweidiol ddychryniadau; Hyrddio'n ingol fyrddiynau i angau: Ba warth rhoi'r fath aberthau—i astrus Awydd fyw wancus rhai am orseddfeinciau! Dau d'wsog yn halog fygylu, Yn ferwedig gan fradfwriadu; </poem><noinclude>{{Div end}}</noinclude> j2g1lrfyqjkear38lfj847xblzlpvl8 165109 165108 2026-05-18T01:50:43Z AlwynapHuw 1710 165109 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> :E godai Nimrod gwed'yn, :Egr ei ddull, yn deigr o ddyn: ::Y gwron hwnw gryn enyd, ::Fu'n poeni,'n dibobli'r byd; ::Heliwr, rhyfelwr a fu, ::Mawr a thrwm am orthrymu. ::Codai ereill cadarwyr ::Yn y gwaith—fileinig wŷr, ::O hyd, i feithrin a hau ::Eu gwenwynig gynnenau. ::Bronau enwir breninoedd, ::Ar dân gan awyddfryd oedd; ::Am rwysg, ac am oresgyn ::Yn eu rhaib—mynai rhai hyn ::Enw clod am ddwyn y cledd, ::I rwygo meibion gwragedd. Eu synwyr ar wasanaeth—fu oesau, ::Dyfeisient ryfelaeth; :Drwy y byd yr ysbryd aeth :I efrydu difrodaeth. Yn eu bar anwar llunient beiriannau, Miniog, angeuol, ddeifiol gleddyfau; Gwaewffyn erchyll, cyllyll, picellau, Bwaau gwenwynig—hyllig fwyellau; I roi 'u hannedwydd ryfelgar nwydau Ar weithrediad yn eu cadruthriadau; I rwygo 'u gilydd â dreigiog aeliau; Gwneyd celanedd, gan waedu calonau, A chreu yn niweidiol ddychryniadau; Hyrddio'n ingol fyrddiynau i angau: Ba warth rhoi'r fath aberthau—i astrus Awydd fyw wancus rhai am orseddfeinciau! Dau d'wsog yn halog fygylu, Yn ferwedig gan fradfwriadu; A gwyn chwerwnaws fel dau gi'n chwyrnu, A gerwin agwedd dan ysgyrnygu: </poem><noinclude>{{Div end}}</noinclude> 7r437r19m1ylqvgqaa6dpolotwy5j93 104 85091 165110 2026-05-18T01:54:14Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 165110 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> Asgwrn barai'r terfysgu—f'ai rhyngddynt, A hwy ni fyddynt well o'i feddu. Am lain o dir, milain daerent—dau lyw, ::A dwy wlad gynhyrfent; :Dwy genedl a gydgwnent—yn awchus, :Mor ryfygus i'r gad ymarfogent! Neu o achos y chwennychent—fenyw, ::Yn fynych ymgornient; :Am eu Helen ymholent—fel dwy ddraig, :O duedd i wraig, gwledydd a rwygent. ::Awch heintus eu trachwantau, ::A ferwai ddwfn far y ddau, ::I arfogi mawr fagad, ::Hyrddio'r gwŷr yn fyrdd i'r gad. Aberthau dynol i borthi dannedd Hen Foloch ddygai trawsfalch eiddigedd; I'w duw offryment—offeiriaid ffromwedd, Luoedd dirfawr ar ei allawr hellwedd; A thruenus ddynoliaeth a rhinwedd, Eu dwy wylent wrth wel'd y dialedd, Ol y glas angeuol gledd—ar farwol Ysig elynol faes y gelanedd. ::Mynem roddi am unwaith, ::Olwg o'u rhyfelawg waith:— ::Dwy fyddin mewn gwrthdrin draw, ::Yn y gad yn ymgydiaw; ::Blaenoriaid tanbaid eu tôn, ::I'w gosawd mewn trefn gyson, ::Molawd a ro'ent i'w milwyr, ::I frydio 'u gwaed—fradawg wŷr; ::A rhoi 'u dig nwydau ar dân, ::Fal i yfed cyflafan. ::Y blaengadau blin gydiant ::Yn chwerwon iawn, dechreu wnant. </poem> <br><noinclude>{{Div end}}</noinclude> ta7eb074401cd7jhp7ka99316o3n6om 104 85092 165112 2026-05-18T02:17:57Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 165112 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> Cydredeg wna y cadrodau—ereill, ::Yn gyforiawg rengau; :Dyna 'u swn yn dynesau, :A thyrfiant eu certh arfau. ::Cry' sain yr udgorn, cras yw, ::Uwch y wlad uchel ydyw: ::Llais angeu'n arllwys ingoedd— ::Gwaed! gwaed! yw ei lais ar g'oedd! Y meirch a glywant, adwaenant donau Udgorn y rhyfel, a'i uchel awchiau; Ymenyn weithian mae 'u hanian hwythau; Heda 'u gweryriad hyd y gororau. Llidia ffriw anwar eu tanllyd ffroenau, Yn ail i ffyrnig enynol ffwrnau: Cloddiant yn addig â'u cyrnig garnau, Y maes a drychant, dyrchant dywarchau; Terfysg, a chlanciant arfau—wna 'u hanian, Mal gwaew trydan rhwng mil o gatrodau. Saethau a gwrthsaethau sydd—ar gerdded, Hwynt heb eu gweled, änt heibio 'u gilydd, ::Gan gyrchu gwanu trwy'r gwynt, ::Dynion a gwympir danynt, ::Yn dyrau, fal y cydorwedd ::Pabwyr neu wair, pawb'r un wedd, ::Wedi i'r bladur ddur ddarwain ::Yn ei rhwysg ei min drwy rhai'n. ::O! yr alaeth mawr welir! ::Dyna waith ofnadwy'n wir! ::Archoll i fron erchyll fraw, ::Dro'i galon draig i wylaw. ::E lychwinir yr irwellt, ::Cochliwia'r gwyar y gwellt: ::Gwylltio mae'r cadfeirch gwalltawg, ::Waeth-waeth änt, rhuthrant y rhawg ::I'r aer, dan groch weryru ::Treiddiol lais trwy y ddau lu; ::Carlamant, hyrddiant mewn twrdd, ::A'u llygaid erchyll agwrdd, </poem><noinclude>{{Div end}}</noinclude> 0cyel9utuctfq90olyg37ibxlxqcnjr 104 85093 165113 2026-05-18T02:18:50Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 165113 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> ::Yn eu bar yn wreichion byw, ::Fal marwor ufel meryw. ::Crynhoi dan eu carnau dig, ::Mae aelodau maledig: ::Malurion mil o arwyr ::A fathrant, hwy wawdiant wŷr: ::Y gwaed dros eu hegwydydd ::Yna red yn afon rydd. ::Y bwa a'r saeth a wnaethant ::Eu holl rwysg, a gorphwys gânt: ::Awr y cledd o'r diwedd d'ai, ::A hwn o'r wain ddihunai, ::Fal mileinflaidd hwyrflaidd hyll, ::Gyrcha'n newynog erchyll; ::Gan ei awydd egniol, ::Ceisia fwyd i'w wancus fol. Hwn a fu ringyll penaf yr angau, Y mwya'i lwyddiant ar faes ymladdau; O! wele'i lymion ddurlyfnion lafnau, Yn loyw wydrog dan haul belydrau: Hwy gyd—darawant, rhyngant drwy'r rhengau. A lluchio o'u dannedd wna lluchedenau; Torant, trywanant trwy y tarianau, A hyll y rhwygant yr holl lurugau. Ha! ni ddylenwir y cleddawl wyniau, Efe wed'yn a fwyty fywydau; Myn waed dynol i'w elynol enau, Fe yr i ddinystr heddyw fyrddiynau. O! clywch alaethus, wylofus lefau Ei glwyfedigion, fawrion niferau; Drwy'r awyr uchod, draw rhua'r ochau, I wrdd fynwes y graig ä'r gruddfanau: Fel mewn cyd—deimlad â'u dyoddefiadau, Yna weithian fe adseinia hithau. O! yr annobaith sy ar wynebau Y rhai annedwydd mewn dirgryniadau! Gan syched deifiol, ysol eu loesau, Gwylltiant a threngant mewn aruthr ingau; </poem><noinclude>{{Div end}}</noinclude> m2jbfixfyjmxr8siu5f8bv5bhxa99gv