Wicidestun cywikisource https://cy.wikisource.org/wiki/Hafan MediaWiki 1.47.0-wmf.7 first-letter Media Arbennig Sgwrs Defnyddiwr Sgwrs Defnyddiwr Wicidestun Sgwrs Wicidestun Delwedd Sgwrs Delwedd MediaWici Sgwrs MediaWici Nodyn Sgwrs Nodyn Cymorth Sgwrs Cymorth Categori Sgwrs Categori Tudalen Sgwrs Tudalen Indecs Sgwrs Indecs TimedText TimedText talk Modiwl Sgwrs modiwl Event Event talk 0 1360 166807 166373 2026-06-20T19:59:05Z AlwynapHuw 1710 166807 wikitext text/x-wiki {{mawr|''Croeso i '''Wicidestun''', y llyfrgell rydd!''}} {| cellspacing="5px" | width="60%" align= style="border: 1px solid #6688AA; background-color:#FFE4C4; padding:1em;" class="plainlinks"; valign="top"| <div style="float:right;margin-left:0.5em;margin-right:0.5em;margin-top:0.5em"> [[Delwedd:Carl Spitzweg 021.jpg|150px]] </div> Mae '''Wicidestun''' yn storfa o destunau gwreiddiol sy'n [[w:en:Public domain|eiddo cyhoeddus]] neu o dan dermau [[w:cy:Cynnwys rhydd|trwydded agored]] [[:w:cy:Wicipedia:Hawlfraint|CC-BY-SA]]. Mae'r prosiect hwn yn rhan o deulu ehangach [[:en:Sefydliad Wikimedia|Wicimedia]] gan gynnwys [[:en:Creative Commons|Comin Wicimedia]], [[:d:cy:Wiciadur|Wiciadur]] a [[:w:cy:Wicipedia|Wicipedia]]. Erbyn hyn mae gennym ni '''[[Special:Statistics|{{NIFEROERTHYGLAU}}]]''' o weithiau. Gweler [[w:Wicipedia:Cymorth|tudalen help]] a chwaraewch yn y pwll tywod i ddysgu sut allwch '''chi''' olygu ac uwchlwytho testun. <br/> '''Rhai o'n llenorion:''' {{Div col}} : [[:Categori:William Jones (Ehedydd Iâl)|Ehedydd Iâl]] : [[:Categori:Iolo Goch|Iolo Goch]] : [[:Categori:Dafydd Nanmor|Dafydd Nanmor]] : [[:Categori:Lewis Glyn Cothi|Lewis Glyn Cothi]] : [[:Categori:Ann Griffiths|Ann Griffiths]] : [[:Categori:Owen Morgan Edwards| O. M. Edwards]] : [[:Categori:I. D. Hooson| I. D. Hooson]] : [[:Categori:Elizabeth Mary Jones (Moelona)|Moelona]] : [[:Categori:William Williams, Pantycelyn|William Williams, Pantycelyn]] : [[:Categori:Richard Griffith (Carneddog)|Richard Griffith (Carneddog)]] : [[:Categori:Dafydd ap Gwilym|Dafydd ap Gwilym]] : [[:Categori:Thomas Gwynn Jones|T. Gwynn Jones]] : [[:Categori:T Rowland Hughes|T. Rowland Hughes]] {{Div col end}} '''Rhai o'n Categorïau:''' <br/> *[[:Categori:Llyfrau|Llyfrau]] *[[:Categori:Barddoniaeth|Barddoniaeth]] *[[:Categori:Rhyddiaith|Rhyddiaith]] *[[:Categori:Testunau crefyddol|Testunau crefyddol]] *[[:Categori:Adolygiadau|Adolygiadau]] *[[:Categori:Llyfrau Ab Owen|Cyfres y Fil a Llyfrau Ab Owen]] *[[:Categori:Testunau cyfansawdd|Testunau cyfansawdd]] (Y modd gorau i lawrlwytho testynau ar gyfer e-ddarllenwyr) '''<big>[[Testunau sydd angen eu gwirio]]</big>''' | rowspan="2" width="30%" style="border: 1px solid #6688AA; background-color:#FFFFFF; padding:1em;" valign="top"| {|width="*" | '''Rhai o'n gweithiau diweddaraf:''' *[[Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel|Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel gan Daniel Owen]] *[[Gardd Eifion|Gardd Eifion gan Robert ap Gwilym Ddu]] *[[Brenin yr Ellyllon|Brenin yr Ellyllon gan Nicolai Gogol]] *[[Traethodau'r Diwygiad|Traethodau'r Diwygiad gan Martin Luther]] *[[Caniadau Hiraethog|Caniadau Hiraethog gan Gwilym Hiraethog]] *[[Bywgraffiad y Parch Thos Richard Abergwaen|Bywgraffiad y Parch Thos Richard Abergwaen gan Edward Matthews]] *[[Ty Capel y Cwm|Ty Capel y Cwm gan Anthropos]] *[[Bugail y Cwm|Bugail y Cwm gan Anthropos]] *[[Hanes y Ffydd yng Nghymru|Hanes y Ffydd yng Nghymru gan Charles Edwards]] *[[Cymru a'r Gymraeg|Cymru a'r Gymraeg gan E. T. John, Dyfnallt ac Arthen]] *[[Rhwng Gwg a Gwên|Rhwng Gwg a Gwên gan Dafydd Rhys Williams (Index)]] *[[Ystorïau Bohemia|Ystorïau Bohemia cyf T. H. Parry-Williams]] *[[Gwaith Owen Gruffydd o Lanystumdwy|Gwaith Owen Gruffydd o Lanystumdwy gol O. M. Edwards]] *[[Hanes Plwyf Llanegryn|Hanes Plwyf Llanegryn gan William Davies]] *[[Yr Argyfwng|Yr Argyfwng gan William Ambrose Bebb]] *[[Toriad y Wawr|Toriad y Wawr gan Morris Thomas, Dolwyddelan]] *[[Plant y Goedwig|Plant y Goedwig gan Moelona]] *[[O Gylch Carn Fadrig|O Gylch Carn Fadrig gan John Humphreys (Wmffra Cyfeiliog)]] {{C|🙝&nbsp;🙟}} <gallery> Ll Du C Bawd.png|'''[[Llyfr Du Caerfyrddin]]''' Delwedd:Llyfr Aneirin.png|'''[[Llyfr Aneirin]]''' </gallery> {{c|🙝&nbsp;🙟}} ... a nifer o gerddi: *[[Yr Wylan]] gan Dafydd ap Gwilym *[[Y Drindod]] gan Dafydd ap Gwilym *[[Beibl]] *[[Y Nefoedd Uwch fy Mhen]] gan Ehedydd Iâl *[[Stafell Gynddylan]] *[[Syr Hywel y Fwyall]] *[[Cystal am ofal im yw]] *[[Y Llafurwr]] *[[Hen Benillion]] *[[Ar ôl i fy Nghariad Farw]] *[[Wrth y drws, un a'i grwth drwg]] *[[Marwnad Siôn y Glyn]] gan Lewis Glyn Cothi *[[Ymddiddan Rhwng Dau Fardd]] *[[Ymddiddan Rhwyng Cymro a Saesnes]] *[[Gorhoffedd (Hywel ab Owain Gwynedd)]] *[[Englynion y Beddau]] {{c|🙝&nbsp;🙟}} '''Cymuned'''<br /> [[Wicitestun:Y Sgriptoriwm|Y Sgriptoriwm]] <br /> |-- |} |- | style="border: 1px solid #6688AA; background-color:#EEE9E9; padding:1em;" valign="top"| '''Ychwanegwch:''' [[Delwedd:Flag of Wales (1959–present).svg|200px|right]] Mae ar y safle hwn nifer o destunau o weithiau agored, di-hawlfraint neu weithiau lle mae eu hawlfraint wedi hen orffen. Os ydych am ychwanegu cerddi neu ryddiaeth gwnewch hynny - os ydych yn gwbwl sicr mai chi yw perchennog eu hawlfraint neu fod yr awdur wedi marw ers dros 70 o flynyddoedd. Am ragor am yr hyn y cewch ei gynnwys yma, darllenwch [[Wicidestun:Beth i'w roi ar Wicidestun?]] Os mai dod yma i bori ydych—mwynhewch y wledd! |} d5fqqm95u1mo9nfz19b755r89rch846 2 10285 166809 166375 2026-06-20T20:05:01Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi eu Cyhoeddi */ 166809 wikitext text/x-wiki ==Wedi eu Cyhoeddi== {{Div col}} #[[Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel|Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel gan Daniel Owen]] #[[Gardd Eifion|Gardd Eifion gan Robert ap Gwilym Ddu]] #[[Brenin yr Ellyllon|Brenin yr Ellyllon gan Nicolai Gogol]] #[[Traethodau'r Diwygiad|Traethodau'r Diwygiad gan Martin Luther]] #[[Caniadau Hiraethog|Caniadau Hiraethog gan Gwilym Hiraethog]] #[[Bywgraffiad y Parch Thos Richard Abergwaen|Bywgraffiad y Parch Thos Richard Abergwaen gan Edward Matthews]] #[[Ty Capel y Cwm|Ty Capel y Cwm gan Anthropos]] #[[Bugail y Cwm|Bugail y Cwm gan Anthropos]] #[[Hanes y Ffydd yng Nghymru|Hanes y Ffydd yng Nghymru gan Charles Edwards]] #[[Cymru a'r Gymraeg|Cymru a'r Gymraeg gan E. T. John, Dyfnallt ac Arthen]] #[[Rhwng Gwg a Gwên|Rhwng Gwg a Gwên gan Dafydd Rhys Williams (Index)]] #[[Ystorïau Bohemia|Ystorïau Bohemia cyf T. H. Parry-Williams]] #[[Gwaith Owen Gruffydd o Lanystumdwy|Gwaith Owen Gruffydd o Lanystumdwy gol O. M. Edwards]] #[[Hanes Plwyf Llanegryn|Hanes Plwyf Llanegryn gan William Davies]] #[[Yr Argyfwng|Yr Argyfwng gan William Ambrose Bebb]] #[[Toriad y Wawr|Toriad y Wawr gan Morris Thomas, Dolwyddelan]] #[[Plant y Goedwig|Plant y Goedwig gan Moelona]] #[[O Gylch Carn Fadrig|O Gylch Carn Fadrig gan John Humphreys (Wmffra Cyfeiliog)]] #[[Gwreichion y Diwygiadau|Gwreichion y Diwygiadau gan Carneddog]] #[[Cofiant David Davies, Bermo|Cofiant David Davies, Bermo gan William Jones, Lerpwl]] #[[Gŵr y Dolau|Gŵr y Dolau gan William Llewelyn Williams]] #[[Y Ddeddf Uno 1536|Y Ddeddf Uno 1536 gol William Ambrose Bebb]] #[[Cerdd Allwyn|Cerdd Allwyn gan Edward Roberts (Iorwerth Glan Aled)]] #[[Gwŷr Enwog Gynt Cyfrol II|Gwŷr Enwog Gynt Cyfrol II gan Edward Morgan Humphreys]] #[[Gwŷr Enwog Gynt Cyfrol I|Gwŷr Enwog Gynt Cyfrol I gan Edward Morgan Humphreys]] #[[Robert Dafydd, Brynengan ei Hanes a'i Hynodion|Robert Dafydd, Brynengan ei Hanes a'i Hynodion gan Henry Hughes, Bryncir]] #[[Geraint ac Enid a Chaniadau Eraill|Geraint ac Enid a Chaniadau Eraill gan J. Machreth Rees]] #[[Clasuron Rhyddiaith Cymru|Clasuron Rhyddiaith Cymru gan Edward Edwards, Aberystwyth]] #[[Diliau Meirion Cyf II|Diliau Meirion Cyf II gan Morris Davies (Meurig Ebrill)]] #[[Rhwng Rhyfeloedd|Rhwng Rhyfeloedd gan E Morgan Humphreys]] #[[Ceulan y Llyn Du|Ceulan y Llyn Du gan E Morgan Humphreys]] #[[Blacmel|Blacmel gan John Pierce]] #[[David Lloyd George (E M Humphreys)|David Lloyd George gan E Morgan Humphreys]] #[[Dychweledigion (Ibsen)|Dychweledigion (Ibsen) cyf gan T Gwynn Jones]] #[[Llen Gwerin Sir Gaernarfon|Llen Gwerin Sir Gaernarfon gan John Jones (Myrddin Fardd)]] #[[Yng Ngwlad y Gwyddel|Yng Ngwlad y Gwyddel gan John Morgan Edwards]] #[[Y Wers Olaf|Y Wers Olaf gan Alphonse Daudet cyf Moelona]] #[[Dal y Lleidr (drama)|Dal y Lleidr (drama) gan Joseph Jenkins]] #[[Tudur Aled (JMJ)|Tudur Aled gan John Morris-Jones]] #[[Dan Lenni'r Nos|Dan Lenni'r Nos gan John Pierce]] #[[Llofrudd yn y Chwarel|Llofrudd yn y Chwarel gan E Morgan Humphreys]] #[[Dyddlyfr 1941|Dyddlyfr 1941 gan W Ambrose Bebb]] #[[Elfennau Beirniadaeth Lenorol|Elfennau Beirniadaeth Lenorol gan Joseph Harry]] #[[Yr Ysgol Gymraeg|Yr Ysgol Gymraeg gan Owen Jones Owen]] #[[Mêt y Mona|Mêt y Mona gan Robert Lloyd Jones]] #[[Coffhad am Y Parch Daniel Rowlands|Coffhad am Y Parch Daniel Rowlands gan John Owen, Thrussington]] #[[Diwygwyr Cymru|Diwygwyr Cymru gan Beriah Gwynfe Evans]] #[[Manion|Manion gan T. Gwynn Jones]] #[[Hen Ffrindiau|Hen Ffrindiau gan Edward Tegla Davies]] #[[Gwaith William Ambrose (Emrys)|Gwaith William Ambrose (Emrys) gol O. M. Edwards]] #[[Siaced Fraith|Siaced Fraith gan Elizabeth Williams]] #[[Cofiant Owen Owens, Cors y Wlad|Cofiant Owen Owens, Cors y Wlad gan Henry Hughes, Bryncir]] #[[Llwyn Hudol|Llwyn Hudol gan Hugh Emyr Davies (Emyr)]] #[[Cofeb y Dewrion (Heroes' Memorial) Bangor 1914-18|Cofeb y Dewrion (Heroes' Memorial) Bangor 1914-18 gan William John Owen (Afallon)]] #[[Cofiant y Parch David Adams (Hawen)|Cofiant y Parch David Adams (Hawen) gan Evan Keri Evans a William Pari Huws]] #[[Erthyglau, Pregethau a Chaniadau|Erthyglau, Pregethau a Chaniadau gan John John Roberts (Iolo Caernarfon)]] #[[Trystan ac Esyllt a Chaniadau Eraill|Trystan ac Esyllt a Chaniadau Eraill gan R Silyn Roberts]] #[[Blagur Awen Ben Bowen|Blagur Awen Ben Bowen gan David Bowen (Myfyr Hefin)]] #[[Tir y Dyneddon|Tir y Dyneddon gan Edward Tegla Davies]] #[[Dirwyn Edafedd|Dirwyn Edafedd gan Elizabeth Williams]] #[[Drain a Blodau|Drain a Blodau gan Arthur Morgan]] #[[Cymru'r Oesau Canol|Cymru'r Oesau Canol gan Robert Richards]] #[[Addoli (Y Ddarlith Davies 1935)|Addoli (Y Ddarlith Davies 1935) gan Moelwyn]] #[[Yr Hen Gyrnol|Yr Hen Gyrnol gan Evan Isaac]] #[[Ceiriog (Darlith y BBC 1939)|Ceiriog (Darlith y BBC 1939) gan W. J Gruffydd]] #[[Yr Haf a Cherddi Eraill|Yr Haf a Cherddi Eraill gan R. Williams Parry]] #[[Cerddi'r Bugail|Cerddi'r Bugail gan Hedd Wyn]] #[[Ynys y Trysor|Ynys y Trysor gan Robert Lloyd Jones]] #[[Cerddi Edern a Cherddi Eraill|Cerddi Edern a Cherddi Eraill gan J Glyn Davies]] #[[Hanes Mynachdai Gogledd Cymru hyd eu diddymiad|Hanes Mynachdai Gogledd Cymru gan David David Williams]] #[[Drysau Eraill|Drysau Eraill gan Robert Hughes Jones]] #[[Ystoriau Siluria|Ystoriau Siluria gan Lewis Davies, y Cymer]] #[[Addysg yng Nghymru 1847-1947|Addysg yng Nghymru 1847-1947 gan Adran Gymreig y Weinyddiaeth Addysg]] #[[Y Broblem Ddwyieithog yn yr Ysgol Uwchradd yng Nghymru|Y Broblem Ddwyieithog yn yr Ysgol Uwchradd yng Nghymru gan Adran Gymreig y Weinyddiaeth Addysg]] #[[O Gors y Bryniau|O Gors y Bryniau gan Kate Roberts]] #[[Yr Efengyl yn ôl Sant Luc|Yr Efengyl yn ôl Sant Luc cyf William Morgan]] #[[Gemau Doethineb|Gemau Doethineb gan John Jones (Ioan Eifion)]] #[[Y Drws Agored|Y Drws Agored gan Robert Hughes Jones]] #[[Ffrwythau Dethol|Ffrwythau Dethol gan Ben Davies, Pant-teg]] #[[Straeon Gwerin Affrica|Straeon Gwerin Affrica gan Robert Griffith, Madagascar]] #[[Caneuon Mynyddog|Caneuon Mynyddog gan Richard Davies (Mynyddog)]] #[[Blagur y Gwanwyn a Chaneuon Ereill|Blagur y Gwanwyn a Chaneuon Ereill gan William J Richards]] #[[Pentre'r Plant|Pentre'r Plant gan Robert David Rowland (Anthropos)]] #[[Y Ddau Adda|Y Ddau Adda gan Dafydd Rhys Williams (Index)]] #[[Gweithiau Eben Fardd|Gweithiau Eben Fardd gol O. M. Edwards]] #[[Ystên Sioned|Ystên Sioned gan Daniel Silvan Evans a John Jones (Ivon)]] #[[Gwilym a Benni Bach|Gwilym a Benni Bach gan William Llewelyn Williams]] #[[Bugail y Bryn|Bugail y Bryn gan Moelona]] #[[Bil y Gymraeg ac Addysg|Bil y Gymraeg ac Addysg (Cymru) 2025 gan Senedd Cymru]] #[[Y Fainc Sglodion|Y Fainc Sglodion gan John William Jones]] #[[Beirdd y Berwyn 1700-1750|Beirdd y Berwyn 1700-1750 gol O. M. Edwards]] #[[Y Geilwad Bach|Y Geilwad Bach gan Lewis Davies, y Cymer]] #[[Murmuron Awen|Murmuron Awen gan Robert Roberts (Gwaenfab)]] #[[Clawdd Terfyn|Clawdd Terfyn gan Robert Dewi Williams]] #[[Gwaith Barddonol Glasynys Cyfrol II|Gwaith Barddonol Glasynys Cyfrol II gan Owen Wynne Jones (Glasynys)]] #[[Gwaith Barddonol Glasynys Cyfrol I|Gwaith Barddonol Glasynys Cyfrol I gan Owen Wynne Jones (Glasynys)]] #[[Cofiant, neu Hanes bywyd a marwolaeth y Parch. Thomas Jones, Dinbych|Cofiant y Parch. Thomas Jones, Dinbych gan Thomas Jones, Dinbych]] #[[Chydig ar Gof a Chadw|Chydig ar Gof a Chadw gan William Thomas Edwards (Gwilym Deudraeth)]] #[[Hugh Owen Bronyclydwr Apostol y Gogledd|Hugh Owen Bronyclydwr Apostol y Gogledd gan Zachary Mather]] #[[Siôn Gymro (llyfr)|Siôn Gymro (llyfr) gan Ben Davies, Pant-teg]] #[[Cofiant Watcyn Wyn|Cofiant Watcyn Wyn gan Penar Griffiths]] #[[Yr Awen Barod|Yr Awen Barod gan William Thomas Edwards (Gwilym Deudraeth)]] #[[Goronwy ar Grwydr 1, Italia Dlos|Goronwy ar Grwydr 1, Italia Dlos gan Goronwy Jones, Prestatyn]] #[[Hunangofiant Tomi|Hunangofiant Tomi gan Edward Tegla Davies]] #[[Caniadau (T. Gwynn Jones)|Caniadau gan T. Gwynn Jones]] #[[Hanes Eglwysi Annibynol Cymru Cyf 1|Hanes Eglwysi Annibynol Cymru Cyf 1 (Mynwy, Meirion, Maldwyn) gan gan Thomas Rees a John Thomas]] #[[Hanes Gwareiddiad|Hanes Gwareiddiad gan Gwilym Arthur Edwards]] #[[Dail y Dderwen|Dail y Dderwen gan William J Richards]] #[[Hanes Bywyd (Dic Aberdaron a Twm o'r Nant)|Hanes Bywyd (Dic Aberdaron a Twm o'r Nant) gol Hugh Humphreys, Caernarfon]] #[[Am dro i Fadagascar|Am dro i Fadagascar gan Daniel Owen Jones]] #[[Cerddoriaeth yng Nghymru (Cyfres Pobun)|Cerddoriaeth yng Nghymru (Cyfres Pobun) gan Idris Lewis]] #[[Caniadau Gwili|Caniadau Gwili gan John Jenkins (Gwili)]] #[[Yng Ngwres y Dydd|Yng Ngwres y Dydd gan Joseph Jones (J. J. Drefnewydd)]] #[[Gwlad y Gan a Chaniadau Eraill|Gwlad y Gan a Chaniadau Eraill gan T. Gwynn Jones]] #[[Ymadawiad Arthur a Chaniadau Eraill|Ymadawiad Arthur a Chaniadau Eraill gan T. Gwynn Jones]] #[[Hanes y Lleuad|Hanes y Lleuad ffug awdur Syr John Herschel]] #[[Llinell neu Ddwy|Llinell neu Ddwy gan John Jones (Ioan Brothen)]] #[[Yn Llefaru Eto|Yn Llefaru Eto gan Anhysbys]] #[[Erthyglau Emrys ap Iwan Cyf III|Erthyglau Emrys ap Iwan Cyf III gan Emrys ap Iwan]] #[[Erthyglau Emrys ap Iwan Cyf II|Erthyglau Emrys ap Iwan Cyf II gan Emrys ap Iwan]] #[[Methodistiaeth Cymru Cyfrol I|Methodistiaeth Cymru Cyfrol I gan John Hughes, Lerpwl]] #[[Y Trefedigaethau|Y Trefedigaethau gan Ifor Leslie Evans]] #[[Telyn Bywyd|Telyn Bywyd gan Robert David Rowland (Anthropos)]] #[[Cathlau Bore a Nawn|Cathlau Bore a Nawn gan Owen Griffith Owen (Alafon)]] #[[Derwyn neu Pob Pant a Gyfodir (Nofel)|Derwyn neu Pob Pant a Gyfodir (Nofel) gan Robert David Morris]] #[[Ifor Owen (nofel)|Ifor Owen (nofel) gan Henry Emlyn Thomas (Emlyn)]] #[[Ysgrifau (John Breese Davies)|Ysgrifau gan John Breese Davies]] #[[Erthyglau Emrys ap Iwan Cyf I|Erthyglau Emrys ap Iwan Cyf I gan Emrys ap Iwan]] #[[Canmlwyddiant Wesleyaeth Gymreig|Canmlwyddiant Wesleyaeth Gymreig gan Thomas Jones-Humphreys]] #[[Rheinallt ab Gruffydd (Rhamant)|Rheinallt ab Gruffydd (Rhamant) gan Isaac Foulkes]] #[[Y Ddau Frawd|Y Ddau Frawd gan Nel Wyn (sef Llew Tegid)]] #[[Anturiaethau Robinson Crusoe|Anturiaethau Robinson Crusoe cyf gan William Rowlands, Porthmadog]] #[[Cofiant D Emlyn Evans|Cofiant D Emlyn Evans gan Evan Keri Evans]] #[[Telynegion (Silyn a Gruffydd)|Telynegion gan R Silyn Roberts a W. J. Gruffudd]] #[[Gwaith Hugh Jones, Maesglasau|Gwaith Hugh Jones, Maesglasau gol O. M. Edwards]] #[[Y Cwm Unig a Chaniadau Eraill|Y Cwm Unig a Chaniadau Eraill gan Dewi Emrys]] #[[Beddau'r Proffwydi (drama)|Beddau'r Proffwydi (drama) gan W. J. Gruffydd ]] #[[Storio a Chadw dogfennau Ewyllys Crynodeb Gweithredol o Ymateb y Llywodraeth]] #[[Storio a chadw dogfennau ewyllys gwreiddiol. Ymgynghoriad|Storio a chadw dogfennau ewyllys gwreiddiol. Ymgynghoriad gan Lywodraeth y DU]] #[[Nansi'r Dditectif|Nansi'r Dditectif gan Owain Llew Rowlands]] #[[Cyfrol Goffa Richard Bennett|Cyfrol Goffa Richard Bennett gol. D Teifgar Davies]] #[[Brut y Tywysogion (Ab Owen)|Brut y Tywysogion (Ab Owen) gol O. M. Edwards]] #[[Cymru Newydd, Hanes Y Wladva Gymreig|Cymru Newydd, Hanes Y Wladva Gymreig gan Lewis Jones, Plas Hedd]] #[[Gwaith Huw Morus|Gwaith Huw Morus gan Huw Morus (Eos Ceiriog)]] #[[Wat Emwnt|Wat Emwnt gan Lewis Davies, y Cymer]] #[[John Ceiriog Hughes: ei Fywyd, ei Athrylith, a'i Waith|John Ceiriog Hughes: ei Fywyd, ei Athrylith, a'i Waith gan Llyfrbyf]] #[[Ieuan Glan Geirionydd (Cyfres y Fil)|Ieuan Glan Geirionydd (Cyfres y Fil) gan Evan Evans (Ieuan Glan Geirionydd)]] #[[Adgof am Ieuan Glan Geirionnydd|Adgof am Ieuan Glan Geirionnydd gan Robert David Rowland (Anthropos)]] #[[Caniadau Barlwydon Llyfr 1|Caniadau Barlwydon Llyfr 1 gan Robert John Davies (Barlwydon)]] #[[Barlwydon (Cymru 1896)]] #[[Huw Huws neu y Llafurwr Cymreig|Huw Huws neu y Llafurwr Cymreig gan Lewis William Lewis (Llew Llwyfo)]] #[[Llewelyn Parri (nofel)|Llewelyn Parri (nofel) gan Lewis William Lewis (Llew Llwyfo)]] #[[Caniadau Owen Lewis (Glan Cymerig)|Caniadau gan Owen Lewis (Glan Cymerig)]] #[[Hanes Llangeitho a'i hamgylchoedd|Hanes Llangeitho a'i hamgylchoedd gan David Morgan, Llangeitho]] #[[Hanes dechreuad a chynydd y Methodistiaid Calfinaidd yn Ngwrecsam|Hanes dechreuad a chynydd y Methodistiaid Calfinaidd yn Ngwrecsam gan Edward Francis]] #[[Gwaith Dewi Wyn|Gwaith Dewi Wyn gol O. M. Edwards]] #[[Cofiant John Williams (I ab Ioan) Aberduar|Cofiant John Williams (I ab Ioan) Aberduar gan John Davies, Llandysul]] #[[Athrylith Ceiriog|Athrylith Ceiriog gan Howell Elvet Lewis (Elfed)]] #[[Telyn Seion sef Pedwar ar Bymtheg o Garolau Nadolig|Telyn Seion sef Pedwar ar Bymtheg o Garolau Nadolig gol. Hugh Humphreys, Caernarfon]] #[[Gwaith Iolo Goch|Gwaith Iolo Goch gol Thomas Matthews]] #[[Cofiant am y Parch. Richard Humphreys, Dyffryn|Cofiant am y Parch. Richard Humphreys, Dyffryn gan Griffith Williams, Talsarnau]] #[[Gwaith Sion Cent|Gwaith Sion Cent gol Thomas Matthews]] #[[Dyddanwch yr Aelwyd|Dyddanwch yr Aelwyd gan Hughes a'i Fab, Wrecsam]] #[[Gwaith Ieuan Brydydd Hir|Gwaith Ieuan Brydydd Hir gol O. M. Edwards]] #[[Gwaith yr Hen Ficer|Gwaith yr Hen Ficer gol O. M. Edwards]] #[[Am Dro i Erstalwm|Am Dro i Erstalwm gan Index]] #[[Bro fy Mebyd a Chaniadau Eraill|Bro fy Mebyd a Chaniadau Eraill gan Humphrey Jones (Bryfdir)]] #[[Ceiriog a Mynyddog|Ceiriog a Mynyddog gan John Morgan Edwards]] #[[Crynodeb o Hanes Dechreuad a Chynydd yr Eglwysi Annibynol yn Mon|Crynodeb o Hanes Dechreuad a Chynydd yr Eglwysi Annibynol yn Mon gan William Williams (Cromwell)]] #[[Awdl Dinystr Jerusalem|Awdl Dinystr Jerusalem gan Eben Fardd]] #[[Nedw|Nedw gan Edward Tegla Davies]] #[[Dros y Gamfa|Dros y Gamfa gan Fanny Edwards]] #[[Diwrnod yn Nolgellau|Diwrnod yn Nolgellau gan Robert Thomas Williams (Trebor Môn)]] #[[Awdl ar yr Adgyfodiad (Ieuan Ionawr)|Awdl ar yr Adgyfodiad gan Evan Jones (Ieuan Ionawr)]] #[[Cofiant y Diweddar Barch W Williams o'r Wern|Cofiant y Diweddar Barch W Williams o'r Wern gan William Rees (Gwilym Hiraethog)]] #[[Tri Wyr o Sodom a'r Aipht|Tri Wyr o Sodom a'r Aipht gan William Williams, Pantycelyn]] #[[F'Ewythr Tomos: cân ddyri|F'Ewythr Tomos: cân ddyri gan Eben Fardd]] #[[Hynafiaethau Nant Nantlle|Hynafiaethau Nant Nantlle gan William Robert Ambrose]] #[[Bywyd y Parch. Ebenezer Richard|Bywyd y Parch. Ebenezer Richard gan Henry ac Edward W Richard]] #[[Traethawd ar Enwogion Swydd Feirion|Traethawd ar Enwogion Swydd Feirion gan Edward Davies (Iolo Meirion)]] #[[Hanes Porthmadog ei Chrefydd a'i Henwogion|Hanes Porthmadog ei Chrefydd a'i Henwogion gan Edward Davies, Penmorfa]] #[[Wil Ellis, Porthmadog-Cymru Cyf 29 1905]] #[[Hanes Niwbwrch|Hanes Niwbwrch gan Owen Williamson]] #[[Teulu Bach Nantoer|Teulu Bach Nantoer gan Moelona]] #[[Barddoniaeth Goronwy Owen (gol Llyfrbryf)|Barddoniaeth Goronwy Owen gol Isaac Foulkes (Llyfrbryf)]] #[[Y Tadau Methodistaidd Cyfrol I|Y Tadau Methodistaidd Cyfrol I gan John Morgan Jones]] #[[Hwian-gerddi Cymraeg F' Ewyrth Huw|Hwian-gerddi Cymraeg F' Ewyrth Huw gan O. M. Edwards]] #[[Hanes Tredegar ynghyd a Braslun o Hanes Pontgwaithyrhaiarn|Hanes Tredegar ynghyd a Braslun o Hanes Pontgwaithyrhaiarn gan David Morris (Eiddil Gwent)]] #[[Hanes Sir Fôn|Hanes Sir Fôn gan Thomas Pritchard, ('Rhen Graswr Eleth)]] #[[Holl Waith Barddonol Goronwy Owen|Holl Waith Barddonol Goronwy Owen gol Isaac Foulkes]] #[[Adgofion am John Elias|Adgofion am John Elias gan Richard Parry (Gwalchmai)]] #[[Tro Trwy'r Wig|Tro Trwy'r Wig gan Richard Morgan (1854-1939)]] #[[Gyda'r Hen Feirdd, Carneddog|Gyda'r Hen Feirdd, Carneddog gan Richard Griffith (Carneddog)]] #[[Dafydd Jones o Drefriw (1708-1785)|Dafydd Jones o Drefriw (1708-1785) gan Owen Gaianydd Williams]] #[[Dafydd Jones o Drefriw, Cymru 1903]] #[[John Evans, Eglwysbach (Cymru 1897)|John Evans, Eglwysbach (Cymru 1897) gan Walter Daniel]] #[[Awdlau Coffadwriaethol am Y Parch Goronwy Owain|Awdlau Coffadwriaethol am Y Parch Goronwy Owain gan y Gwyneddigion]] #[[Cerdd coffa Goleufryn|Cerdd coffa Goleufryn gan J. T. Job]] #[[Adgofion am Goleufryn|Adgofion am Goleufryn gan Evan Williams, Llanfrothen]] #[[Goronwy Owen a'r Morrisiaid|Goronwy Owen a'r Morrisiaid gan Owen Gaianydd Williams]] #[[Yr Efengyl yn ôl Sant Marc|Yr Efengyl yn ôl Sant Marc gan y Fibl Gymdeithas Americanaidd (1894)]] #[[Llythyrau Goronwy Owen|Llythyrau Goronwy Owen gol John Morris-Jones]] #[[Diliau Meirion Cyf I|Diliau Meirion Cyf I gan gan Morris Davies (Meurig Ebrill)]] #[[Cyfarwyddiadau at brynu cadw a magu moch|Cyfarwyddiadau at brynu cadw a magu moch gol Hugh Humphreys, Caernarfon]] #[[Gwaith Joshua Thomas|Gwaith Joshua Thomas gol O M Edwards]] #[[Glan Cledwen (Cymru 15 Rhagfyr 1897)]] #[[Dringo'r Andes|Dringo'r Andes gan Eluned Morgan]] #[[Naw Mis yn Nghymru|Naw Mis yn Nghymru gan Owen Griffith (Giraldus)]] #[[Ysgrifau Puleston|Ysgrifau Puleston gan John Puleston Jones]] #[[Cofiant Cadwaladr Jones, Dolgellau|Cofiant Cadwaladr Jones, Dolgellau gan Robert Thomas (Ap Vychan)]] #[[Rhigymau'r Ffordd Fawr|Rhigymau'r Ffordd Fawr gan Dewi Emrys]] #[[Coffadwriaeth, neu Hanes Byr o fywyd a Marwolaeth y Parchedig John Williams|Coffadwriaeth y Parch John Williams, Pantycelyn gan Maurice Davies, Llanfair-ym-Muallt]] #[[Fy Mhererindod Ysbrydol|Fy Mhererindod Ysbrydol gan Evan Keri Evans]] #[[Yr Efengyl yn ôl Sant Matthew|Yr Efengyl yn ôl Sant Matthew gan y Fibl Gymdeithas Americanaidd (1894)]] #[[Beirdd y Bala|Beirdd y Bala gol O. M. Edwards]] #[[Gwaith Robert Owen (Bardd y Môr)|Gwaith Robert Owen (Bardd y Môr) gol O. M. Edwards]] #[[Can newydd yn rhoddi hanes dienyddiad Richard Lewis|Can newydd yn rhoddi hanes dienyddiad Richard Lewis gan Dic Dywyll]] #[[Gwyllllis yn Nayd|Gwyllllis yn Nayd gan Dr William Price]] #[[Gwroniaid y Ffydd|Gwroniaid y Ffydd gan Robert David Rowland (Anthropos)]] #[[Tanchwa yn Cilfynydd|Tanchwa yn Cilfynydd baled gan awdur Anhysbys]] #[[Damwain echrydus Glofa Carnant, Cwmaman, Sir Gaerfyrddin]] #[[Blodau Drain Duon|Blodau Drain Duon gan Thomas Jacob Thomas (Sarnicol)]] #[[Telyn Dyfi|Telyn Dyfi gan Daniel Silvan Evans]] #[[Cyfrinach y Dwyrain|Cyfrinach y Dwyrain gan David Cunllo Davies]] #[[Oriau yn y Wlad|Oriau yn y Wlad gan Robert David Rowland (Anthropos)]] #[[Branwen Ferch Llŷr (Tegla)|Branwen Ferch Llŷr (Tegla) gan Edward Tegla Davies]] #[[Prif Feirdd Eifionydd|Prif Feirdd Eifionydd gan Edward David Rowlands]] #[[Deddf Plant (Diddymu Amddiffyniad Cosb Resymol)(Cymru) 2020]] #[[Rhys Llwyd y Lleuad|Rhys Llwyd y Lleuad gan E Tegla Davies]] #[[Oriau Gydag Enwogion|Oriau Gydag Enwogion gan Robert David Rowland (Anthropos)]] #[[Byr Gofiant am Naw a Deugain o Weinidogion Ymadawedig Sir Aberteifi|Byr Gofiant am Naw a Deugain o Weinidogion Ymadawedig Sir Aberteifi gan John Evans, Abermeurig]] #[[Hanes Alexander Fawr|Hanes Alexander Fawr gan Hugh Humphreys, Caernarfon]] #[[Breuddwyd Pabydd Wrth Ei Ewyllys Cyf I|Breuddwyd Pabydd Wrth Ei Ewyllys Cyf I gan Emrys ap Iwan]] #[[Breuddwyd Pabydd Wrth Ei Ewyllys Cyf II|Breuddwyd Pabydd Wrth Ei Ewyllys Cyf II gan Emrys ap Iwan]] #[[Y Lleian Lwyd|Y Lleian Lwyd gan Moelona]] #[[Cenadon Hedd|Cenadon Hedd gan William Jones, Cwmaman]] #[[Dagrau Hiraeth|Dagrau Hiraeth gan William Jones, Pontsaeson]] #[[Saith o Farwnadau|Saith o Farwnadau gan William Williams, Pantycelyn]] #[[Storïau o Hanes Cymru cyf I|Storïau o Hanes Cymru cyf I gan Moelona]] #[[Traethawd bywgraffyddol a beirniadol ar fywyd ac athrylith Lewis Morris|Traethawd bywgraffyddol a beirniadol ar fywyd ac athrylith Lewis Morris gan Griffith Jones (Glan Menai)]] #[[Hanes Bywyd Pio Nono|Hanes Bywyd Pio Nono gan Hugh Humphreys, Caernarfon]] #[[Caniadau Watcyn Wyn|Caniadau Watcyn Wyn gan Watkin Hezekiah Williams (Watcyn Wyn)]] #[[Cofiant y Parch Thomas Edwards, Cwmystwyth|Cofiant y Parch Thomas Edwards, Cwmystwyth gan John Evans, Abermeurig]] #[[Gwrid y Machlud|Gwrid y Machlud gan Richard Jones (Ap Alun Mabon)]] #[[Yr Hwiangerddi (O M Edwards)|Yr Hwiangerddi gan O M Edwards]] #[[Noson o Farrug|Noson o Farrug gan Robert Griffith Berry]] #[[Meini Gwagedd|Meini Gwagedd gan James Kitchener Davies]] #[[Y Tri Brenin o Gwlen]] #[[Hanes Methodistiaeth Arfon-Caernarvon|Hanes Methodistiaeth Arfon-Caernarvon gan William Hobley]] #[[Cofiant Dr. Joseph Parry Mus. Doc. (1841-1903)|Cofiant Dr. Joseph Parry Mus. Doc. (1841-1903) gan Evan Keri Evans]] #[[Rhobat Wyn|Rhobat Wyn gan Awena Rhun]] #[[Cofiant y Parch Isaac Morgan Harry|Cofiant y Parch Isaac Morgan Harry gan Thomas Lewis Jones, Machen]] #[[Tanchwa y Mardy - Mercher, Rhagfyr 23, 1885; 80 wedi eu lladd]] #[[Cerddi Hanes|Cerddi Hanes gan Thomas Gwynn Jones]] #[[Ieuan Gwyllt, Ei Fywyd, Ei Lafur|Ieuan Gwyllt, Ei Fywyd, Ei Lafur gan John Eiddion Jones]] #[[Patrymau Gwlad|Patrymau Gwlad gan Thomas Jacob Thomas (Sarnicol)]] #[[David Williams y Piwritan|David Williams y Piwritan gan Richard Thomas, Bontnewydd]] #[[Cofiant y diweddar Barch Evan Rowlands, Ebenezer, Pontypwl|Cofiant y diweddar Barch Evan Rowlands, Ebenezer, Pontypwl gan Ellis Hughes, Penmaen]] #[[Cofiant Darluniadol Y Parch William Williams o'r Wern|Cofiant Darluniadol Y Parch William Williams o'r Wern gan David Samuel Jones]] #[[Bywgraffiad y diweddar barchedig T. Price|Bywgraffiad y diweddar barchedig T. Price gan Benjamin Evans (Telynfab)]] #[[Llyfr Haf|Llyfr Haf gan Owen Morgan Edwards]] #[[Drych y Prif Oesoedd (Detholiad 1896)|Drych y Prif Oesoedd (Detholiad 1896) gol O. M. Edwards]] #[[Hanes Methodistiaeth Arfon-Waenfawr|Hanes Methodistiaeth Arfon-Waenfawr gan William Hobley]] #[[Beryl|Beryl gan Elizabeth Mary Jones (Moelona)]] #[[Hanes Methodistiaeth Arfon-Clynnog|Hanes Methodistiaeth Arfon-Clynnog gan William Hobley]] #[[Breuddwydion Myfanwy|Breuddwydion Myfanwy gan Elizabeth Mary Jones (Moelona)]] #[[Lloffion o'r Mynwentydd|Lloffion o'r Mynwentydd gan Thomas Rowland Roberts (Asaph)]] #[[Cofiant y diweddar Barch Robert Everett|Cofiant y diweddar Barch Robert Everett gan David Davies (Dewi Emlyn)]] #[[Y Wen Fro|Y Wen Fro gan Ellen Evans]] #[[Cerrig y Rhyd|Cerrig y Rhyd gan Winnie Parry]] #[[Gwaith Edward Richard|Gwaith Edward Richard gan Edward Richard, Ystrad Meurig]] #[[Bywyd Ieuan Gwynedd Ganddo Ef Ei Hun]] #[[Humphrey Jones a Diwygiad 1859|Humphrey Jones a Diwygiad 1859 gan Evan Isaac]] #[[Adgofion Andronicus|Adgofion Andronicus gan John Williams Jones (Andronicus)]] #[[Teithiau a Helyntion Meurig Ebrill|Teithiau a Helyntion Meurig Ebrill gan Morris Davies (Meurig Ebrill)]] #[[Cofiant Richard Jones Llwyngwril|Cofiant Richard Jones Llwyngwril gan Evan Evans, Llangollen]] #[[Profiadau Pellach|Profiadau Pellach gan G M Ll Davies]] #[[Datganiad Cyffredinol o Hawliau Dynol]] #[[Hanes y Bibl Cymraeg|Hanes y Bibl Cymraeg gan Thomas Levi]] #[[Pererindod Heddwch|Pererindod Heddwch, G M Ll Davies]] #[[Tan yr Enfys|Tan yr Enfys gan D J Lewis Jenkins]] #[[Yr Ogof|Yr Ogof gan T Rowland Hughes]] #[[Syr Owen M Edwards Detholiad o'i Ysgrifau]] #[[Profedigaethau Enoc Huws (1939)]] #[[Dyddgwaith|Dyddgwaith gan Thomas Gwynn Jones]] #[[Salm i Famon a Marwnad Grey|Salm i Famon a Marwnad Grey gan John Morris-Jones]] #[[Madam Wen|Madam Wen gan William David Owen]] #[[Dan Gwmwl|Dan Gwmwl gan Awena Rhun]] #[[Atgofion am Dalysarn]] #[[Cerddi'r Bwthyn|Cerddi'r Bwthyn gan Dewi Emrys]] #[[Capelulo]] #[[Y Pennaf Peth]] #[[Goronwy Owen - Detholiad o'i Farddoniaeth]] #[[Yr Hen Lwybrau|Yr Hen Lwybrau gan John Davies (Isfryn)]] #[[Gwaith Gwilym Marles]] #[[Gwaith ap Vychan]] #[[Gwaith Gwilym Hiraethog]] #[[Cadeiriau Enwog]] #[[Y Cychwyn]] #[[Cofiant Hwfa Môn]] #[[Hynafiaethau Edeyrnion]] #[[Aildrefniad Cymdeithas]] #[[Ar y Groesffordd]] #[[Astudiaethau T Gwynn Jones]] #[[Bil Cymru Atebolrwydd a Grymuso Ariannol 2014]] #[[Brethyn Cartref]] #[[Brithgofion]] #[[Bywyd a Chan Tomos Efans (Cyndelyn)]] #[[Bywyd a Gwaith Henry Richard AS]] #[[Bywyd a Llafur John Wesley]] #[[Bywyd a gweithiau Azariah Shadrach]] #[[Cân neu Ddwy]] #[[Caniadau'r Allt]] #[[Caniadau Buddug]] #[[Caniadau ac ati]] #[[Cartrefi Cymru, O. M. Edwards]] #[[Catherine Prichard (Buddug), Cymru, Cyfrol 39, 1910]] #[[Catiau Cwta]] #[[Cerddi'r Eryri]] #[[Cerddi a Baledi]] #[[Ceris y Pwll]] #[[Chwedlau'r Aelwyd]] #[[Clych Adgof - penodau yn hanes fy addysg]] #[[Coelion Cymru]] #[[Cofiant Dafydd Rolant, Pennal]] #[[Cofiant Daniel Owen: ynghyd a Sylwadau ar ei Ysgrifeniadau]] #[[Cwm Eithin]] #[[Cyflafan Ofnadwy Dolgellau]] #[[Cymeriadau (T. Gwynn Jones)]] #[[Cymru Fu]] #[[D Rhagfyr Jones (o Dywysydd y Plant 1901)]] #[[Daff Owen]] #[[Dau faled gan John Jones (Jac Glan-y-gors)]] #[[Dechreuad a Chynydd y Methodistiaid Calfinaidd yn Abergele, Pensarn etc|Dechreuad a Chynydd y Methodistiaid Calfinaidd yn Abergele, Pensarn etc gan Francis Jones, Abergele]] #[[Deddf Cynulliad Cenedlaethol Cymru (Ieithoedd Swyddogol) 2012]] #[[Diarhebion Cymru]] #[[Drama Rhys Lewis]] #[[Drych yr Amseroedd]] #[[Er Mwyn Cymru]] #[[Griffith Ellis Bootle, Cymru Cyf 23, 1902]] #[[Gwaith Dewi Wnion]] #[[Gwaith Alun]] #[[Gwaith Ann Griffiths]] #[[Gwaith Ceiriog]] #[[Gwaith Dafydd ap Gwilym]] #[[Gwaith John Davies]] #[[Gwaith John Hughes]] #[[Gwaith John Thomas]] #[[Gwaith Mynyddog Cyfrol 1]] #[[Gwaith Mynyddog Cyfrol 2]] #[[Gwaith S.R.]] #[[Gwaith Thomas Griffiths]] #[[Gweledigaethau Y Bardd Cwsg (Silvan Evans 1865)]] #[[Gwialen Fedw Fy Mam]] #[[Hanes Cymru O M Edwards Cyf I]] #[[Hanes Cymru O M Edwards Cyf II]] #[[Hanes Methodistiaeth Gorllewin Meirionydd Cyf I]] #[[Hanes Methodistiaeth Gorllewin Meirionydd Cyf II]] #[[Hanes Pedr Fawr, Ymerawdwr Rwssia]] #[[Hanes bywyd Thomas Edwards bardd gynt o'r Nant]] #[[Hanes Bywyd Thomas Williams, Capelulo]] #[[Hanes Bywyd ac Anturiaethau Dr Livingstone]] #[[Hanes llenyddiaeth ac enwogion Llanllechid a Llandegai]] #[[Hanes y Wladfa Gymreig yn Patagonia]] #[[Hen Gymeriadau Dolgellau]] #[[Hynafiaethau Edeyrnion]] #[[I'r Aifft ac yn Ol]] #[[Llenyddiaeth Fy Ngwlad]] #[[Lewsyn yr Heliwr (nofel)]] #[[Llio Plas y Nos]] #[[Llyfr Del]] #[[Llyfr Nest]] #[[Llyfr Owen]] #[[Mabinogion J M Edwards Cyf 1]] #[[Mabinogion J M Edwards Cyf 2]] #[[Mary Jones y Gymraes fechan heb yr un Beibl]] #[[Mesur Addysg (Cymru) 2011]] #[[Mesur Diogelwch ar Gludiant i Ddysgwyr (Cymru) 2011]] #[[Mesur Gwneud Iawn am Gamweddau'r GIG (Cymru) 2008]] #[[Mesur Teithio gan Ddysgwyr (Cymru) 2008]] #[[O Law i Law]] #[[Oll synnwyr pen Kembero ygyd]] #[[Penillion Telyn Llyfrau'r Ford Gron]] #[[Plant Dic Sion Dafydd]] #[[Rhai o Gymry Lerpwl]] #[[Rhamant Bywyd Lloyd George]] #[[Rhan o waith mewn Cernyweg Canol (Add. Ch. 19491)]] #[[Rhodd Mam i'w Phlentyn]] #[[Rhyfeddodau'r Cread]] #[[Adolygiad o lyfr Sadie "Twilight Hours"]] #[[Seren Tan Gwmwl]] #[[Storïau Mawr y Byd]] #[[Straeon y Pentan]] #[[Sŵn y Gwynt Sy'n Chwythu]] #[[Tanchwa ddychrynllyd yn Nyffryn Rhondda, ger Pontypridd]] #[[Telynegion Maes a Môr]] #[[Tom Ellis Gwladgarwr a Gwleidydd]] #[[Traethawd ar Gaio a'i Hynafiaethau]] #[[Traethawd ar Hanes Plwyf Merthyr]] #[[Tro Trwy'r Gogledd]] #[[Tro i'r De]] #[[Tro yn Llydaw]] #[[Trwy India'r Gorllewin]] #[[Twm o'r Nant Cyf II (ab Owen)]] #[[William Jones (Nofel)]] #[[Y Cywyddwyr Llyfrau'r Ford Gron]] #[[Y Gelfyddyd Gwta]] #[[Y Siswrn]] #[[Yn y Wlad]] #[[Yny lhyvyr hwnn]] #[[Yr Hwiangerddi (O M Edwards)]] #[[Yr Hynod William Ellis, Maentwrog]] #[[Ysgolfeistriaid Mr Charles o'r Bala]] #[[Ysgrifau (Dewi Emrys)]] #[[Yr Eneth Ga'dd ei Gwrthod]] #[[Myfyrdod mewn mynwent|Myfyrdod mewn mynwent gan John Parry, Llaneilian]] #[[Dyrif etholiadol Ceredigion 1892]] #[[Canmlwyddiant Marwolaeth y Parch. John Wesley, M.A., Mawrth 3ydd, 1891]] #[[Er cof am Joseph Meredith, Adelaide Villa, Llandudno|Er cof am Joseph Meredith, Adelaide Villa, Llandudno D. S. Thomas (Glan Pair)]] #[[Deuddeg penill coffadwriaethol i'r diweddar Barch. John Hughes, Carneddau|Deuddeg penill coffadwriaethol i'r diweddar Barch. John Hughes, Carneddau gan Ellis Isfryn Williams]] #[[Hanes Brwydr Waterloo|Hanes Brwydr Waterloo gan Hugh Humphreys, Caernarfon]] #[[Galar gan, er coffadwriaeth am y ddamwain yn ngwaith glo Landshipping Chwefror 14eg, 1844]] #[[Galargan ar ol y Mochyn Du]] #[[Baledi-Cwynfan y Morwr a Deio Bach]] #[[Marwnad er coffadwriaeth am y diweddar Barch John Elias]] #[[William Morgan, Pant, Dowlais (Trysorfa y Plant)]] #[[Hen Fibl Fawr fy Mam]] #[[Tanchwa ofnadwy yn Abersychan]] #[[Y Ffeiriau Hynotaf yn Ddeuddeg Sir Cymru]] #[[Henry Kirke White (Trysorfa y Plant Ebrill 1891)]] #[[Mynwy yng Nghymru (Cymru Cyf X Rhif 57)]] #[[Rhanau o'r Corff (Fanny Edwards)]] #[[Thomas Matthews, Cymru, Chwefror 1917]] #[[Huw Morus—Dadorchuddiad Ei Golofn Goffadwriaethol, Pont Y Meibion, Awst 26 1909]] #[[Owain Aran (erthyglau Cymru 1909)]] # [[Lewys Aran (Cymru Tachwedd 1918)]] #[[Owen R Lewis (Glan Cymerig) Perl y Plant 1910]] #[[John Puleston Jones (Trysorfa y Plant 1906)]] #[[Dafydd Jones o Gaio (Cymru 1898)|Dafydd Jones o Gaio (Cymru 1898) gan David Cunllo Davies]] #[[Fel y gwelais Arglwyddes Llanofer]] #[[Ioan Madog (Cymru 1896)]] #[[Llofruddiaeth Thomas Watkins gan Benjamin Jones, Aberdâr 1866]] # [[Ròseen-Dhu|Ròseen-Dhu gan William Sharp (Fiona Macleod) wedi'i gyfieithu gan Owen Griffith Owen (Alafon)]] #[[Son-days (Henry Vaughan)|Son-days gan Henry Vaughan wedi'i gyfieithu gan Robert David Rowland (Anthropos)]] #[[Can Coffadwriaethol Tanymarian|Can Coffadwriaethol Tanymarian gan John Henry Hughes (Ieuan o Leyn)]] #[[Morwynion Glan Meirionydd|Morwynion Glan Meirionydd gan Lewis Morris (Llewelyn Ddu o Fôn)]] #[[A Poison Tree gan William Blake|A Poison Tree gan William Blake wedi'i gyfieithu gan John Jenkins (Gwili)]] #[[Dewi Idris (Cymru 1899)|Dewi Idris (Cymru 1899) gan Carneddog]] #[[John Jones (Ioan Eifion) Cymru 1896]] #[[Cwyn Lewis Rees a'i chwaer Ann am eu halltuddiaeth am ladrad yn Nolgellau|Cwyn Lewis Rees a'i chwaer Ann am eu halltuddiaeth am ladrad yn Nolgellau gan John Jones (Pyll)]] #[[Llofruddiaeth Caerfyrddin, Thomas yn cael ei grogi]] #[[Baled am drychineb gwaith glo Dinas y Cymer, Pontypridd, 1844]] #[[Baled am bechod William Evan, Trefddyn (1737)]] {{Div col end}} ==Wedi eu cyhoeddi heb sgan== #[[Hanes Cymru O M Edwards Cyf II]] #[[Pascon Agan Arluth]] #[[Cyfieithiadau o gerddi i'r Gymraeg]] #[[Y Tri Brenin o Gwlen]] ==Wedi eu prawfddarllen heb eu cyhoeddi== # [[Enwogion Ceredigion]] ==Rhannau wedi eu cyhoeddi== #[[Enwogion Sir Aberteifi]] 13/187 #[[Geiriadur Bywgraffyddol o Enwogion Cymru 1867-Cyf I]] 31/683 ==Angen eu prawfddarllen== {{Div col}} #[[Indecs:Daniel Owen y Nofelydd.djvu]] #[[Indecs:Llyfr Darllen ac Ysgrifennu.djvu]] #[[Indecs:Cymraeg y Mabinogion.djvu]] #[[Indecs:Y Llyfrgell yng Nghymru ac Efrydiau Cymreig.djvu]] #[[Indecs:Addysg Wledig yng Nghymru (1948).djvu]] #[[Indecs:Y Cwrs Addysg a'r Gymdeithaqs yng Nghymru.djvu]] #[[Indecs:Blodau'r Gynghanedd.djvu]] #[[Indecs:Llyfr y Ddau Dwyll.djvu]] #[[Indecs:Llyfr y Ddau Brawf.djvu]] #[[Indecs:Llyfr y Dyn Pren.djvu]] #[[Indecs:Llyfr Pawb.djvu]] #[[Indecs:Album Aberhonddu.djvu]] #[[Indecs:Beirdd a Bardd-rin Cymru Fu.djvu]] #[[Indecs:John Jones (Ioan Eifion) Cymru 1896.djvu]] #[[Indecs:Dafydd ab Gwilym o Fuallt.djvu]] #[[Indecs:John Wesley, ei fywyd a'i llafur.djvu]] (angen ei ail lwytho) #[[Indecs:Caniadydd 1841.djvu]] #[[Indecs:Archaeologia Lleynensis.djvu]] #[[Indecs:Y Gestiana.djvu]] #[[Indecs:Camrau mewn grammadeg Cymreig (IA camraumewngramma00apiw).pdf]] #[[Indecs:Caniadau Cymru.djvu]] #[[Indecs:Caniadau John Morris-Jones.djvu]] #[[Indecs:Casgliad o ganeuon Cymru.pdf]] #[[Indecs:Ceinion Emrys.djvu]] #[[Indecs:Yr Ysgol Farddol.djvu]] #[[Indecs:Ystorya de Carolo Magno o Lyfr Coch Hergest.djvu]] #[[Indecs:Ystyron Enwau ym Mhlwyfi Towyn, Llangelynin, Llanegryn etc.pdf]] #[[Indecs:Cofiant a Gweithiau Ieuan Gwynedd.djvu]] #[[Indecs:Cofiant a gweithiau Risiart Ddu o Wynedd.djvu]] #[[Indecs:Cofiant a Phregethau Robert Roberts, Clynnog.djvu]] #[[Indecs:Cofiant Ann Griffiths gynt o Dolwar Fechan.pdf]] #[[Indecs:Cofiant James Davies Radnor O.djvu]] #[[Indecs:Cofiant Thomas Gee.djvu]] #[[Indecs:Cofiant y Parchedig John Jones Talsarn.djvu]] #[[Indecs:Cofiant y Parchedig William Evans, Tonyrefail.djvu]] #[[Indecs:Cwm Glo.djvu]] #[[Indecs:Cyfystyron y gymraeg - sef y casgliad buddugol yn Eisteddfod Genhedlaethol Gwrecsam, 1888 (IA cyfystyronygymra00jone).pdf]] #[[Indecs:Cymru Owen Jones Cyf I.pdf]] #[[Indecs:Cymru Owen Jones Cyf II.pdf]] #[[Indecs:Dafydd Dafis sef Hunangofiant Ymgeisydd Seneddol.djvu]] #[[Indecs:Dr W Owen Pughe.pdf]] #[[Indecs:Drych y Prif Oesoedd 1884.djvu]] #[[Indecs:Drych y Prif Oesoedd 1902.djvu]] #[[Indecs:Emynau a'u Hawduriaid.djvu]] #[[Indecs:Enwogion y Ffydd Cyf I.pdf]] #[[Indecs:Enwogion y Ffydd Cyf II.pdf]] #[[Indecs:Er mwyn Iesu - pregethau, &c t (IA ermwyniesupreget00jone).pdf]] #[[Indecs:Ffynnonloyw.djvu]] #[[Indecs:Geiriadur bywgraffyddol o enwogion cymru 1867-Cyf I.djvu]] #[[Indecs:Geiriadur Bywgraffyddol o Enwogion cymru Cyf II.pdf]] #[[Indecs:Geiriadur Cymraeg a Saesneg Byr, Cyfres y Fil.pdf]] #[[Indecs:Geiriadur ysgrythyrol- yn cynnwys hanesiaeth, duwinyddiaeth, athroniaeth ... (IA geiriadurysgryt03chargoog).pdf]] #[[Indecs:Geirlyfr bywgraffiadol o enwogion Cymru 1870.pdf]] #[[Indecs:Gwaith barddonol Islwyn - 1832-1878 (IA gwaithbarddonoli00islw).pdf]] #[[Indecs:Gwaith Caledfryn.pdf]] #[[Indecs:Gwaith Glan y Gors.djvu]] #[[Indecs:Gwaith Lewis Glyn Cothi.djvu]] #[[Indecs:Gweithiau Barddonol a Rhyddieithol Ieuan Gwynedd.djvu]] #[[Indecs:Gweithiau William Pant-y-Celyn, cyfrol 1 (IA pantycelyn gweithiau1).pdf]] #[[Indecs:Gweithiau William Pant-y-Celyn, cyfrol 2 (IA pantycelyn gweithiau2).pdf]] #[[Indecs:Gwersi Mewn Llysieueg.djvu]] #[[Indecs:Gwyddoniadur Cyf 01.pdf]] #[[Indecs:Gwyddoniadur Cyf 02.pdf]] #[[Indecs:Gwyddoniadur Cyf 03.pdf]] #[[Indecs:Gwyddoniadur Cyf 04.pdf]] #[[Indecs:Gwyddoniadur Cyf 05.pdf]] #[[Indecs:Gwyddoniadur Cyf 06.pdf]] #[[Indecs:Gwyddoniadur Cyf 07.pdf]] #[[Indecs:Gwyddoniadur Cyf 08.pdf]] #[[Indecs:Gwyddoniadur Cyf 09.pdf]] #[[Indecs:Gwyddoniadur Cyf 10.pdf]] #[[Indecs:Hanes Annibyniaeth ym Mhlwyf Ffestiniog.pdf]] #[[Indecs:Hanes Cymru America.djvu]] #[[Indecs:Hanes eglwysi annibynol Cymru Cyf 2.pdf]] #[[Indecs:Hanes eglwysi annibynol Cymru Cyf 3.pdf]] #[[Indecs:Hanes eglwysi annibynol Cymru Cyf 4.pdf]] #[[Indecs:Hanes Eglwysi Annibynol Cymru Cyf V.djvu]] #[[Indecs:Hanes Llenyddiaeth Gymreig o 1320 hyd 1650.pdf]] #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Arfon-Bangor.djvu]] #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Arfon-Bethesda.djvu]] #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Arfon-Dinorwig.djvu]] #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Dyffryn Clwyd-Dosbarth Rhuthin.djvu]] #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Gorllewin Meirionydd Cyf III.djvu]] #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Liverpool Cyf I.djvu]] #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Liverpool Cyf II.djvu]] #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Sir Fflint.djvu]] #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Sir Gaerfyrddin.djvu]] #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth yn Nosbarth Trefffynon 1750-1910.djvu]] #[[Indecs:Hanes Morganwg (Dafydd Morganwg).djvu]] #[[Indecs:Hanes Plwyf Ffestiniog.djvu]] #[[Indecs:Hanes Plwyf Llandyssul.djvu]] #[[Indecs:Helyntion Bywyd Hen Deiliwr.djvu]] #[[Indecs:Howel Harris yn Llundain.djvu]] #[[Indecs:Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel.pdf]] #[[Indecs:Hynafiaethau Llandegai a Llanllechid.pdf]] #[[Indecs:Iolo Morganwg (Cadrawd).pdf]] #[[Indecs:Llenyddiaeth y Cymry - llawlyfr i efrydwyr.djvu]] #[[Indecs:Llyfr emynau (IA llyfrem00jone).pdf]] #[[Indecs:Llyfr Emynau MC a MW 1930.pdf]] #[[Indecs:Llyfr Gloywi Cymraeg.pdf]] #[[Indecs:Llyfr Pawb ar Bob-peth.pdf]] #[[Indecs:Llyfr y Tri Aderyn.pdf]] #[[Indecs:Llynnoedd Llonydd.djvu]] #[[Indecs:Megys Trwy Dan.djvu]] #[[Indecs:Mesur y Gymraeg (Cymru) 2011.pdf]] #[[Indecs:Methodistiaeth Cymru Cyfrol II.djvu]] #[[Indecs:Methodistiaeth Cymru Cyfrol III.djvu]] #[[Indecs:Methodistiaeth Dwyrain Meirionydd.pdf]] #[[Indecs:Methodistiaeth Môn.pdf]] #[[Indecs:Methodistiaeth yn Nosbarth Colwyn Bay.djvu]] #[[Indecs:O'r Bala i Geneva.djvu]] #[[Indecs:Odl a Chynghanedd.djvu]] #[[Indecs:Orgraff yr Iaith Gymraeg (adroddiad 1928).djvu]] #[[Indecs:Oriau'r Hwyr.pdf]] #[[Indecs:Penillion ystyriol rhagorol yn dangos nad oes ag na fy ag na fydd dim waeth na phechod, pob meddwl, gair a gweithred croes i ewyllys Duw a elwir yn bechod (IA wg35-1-172).pdf]] #[[Indecs:Pigion Englynion Fy Ngwlad Casgliad 1.djvu]] #[[Indecs:Pigion Englynion Fy Ngwlad Casgliad 2.djvu]] #[[Indecs:Prif Emynwyr Cymru.pdf]] #[[Indecs:Prydnawngwaith y Cymry.djvu]] #[[Indecs:Red Book of Hergest - Jesus College MS 111.djvu]] #[[Indecs:Robert Owen Apostol Llafur Cyf 1.djvu]] #[[Indecs:Robert Owen, Apostol Llafur, Cyf II.pdf]] #[[Indecs:Taith y pererin darluniadol.pdf]] #[[Indecs:Tecel gan Gabriel Parry, cyhoeddwyd yn 1854.pdf]] #[[Indecs:Tecel gan Gabriel Parry.pdf]] #[[Indecs:Teithiau yng Nghymru Pennant.pdf]] #[[Indecs:Testament Newydd (1894).djvu]] #[[Indecs:Testament Newydd ein Harglwydd a'n Hiachawdwr Iesu Grist.djvu]] #[[Indecs:Traethodau ac Areithiau R J Derfel.pdf]] #[[Indecs:Twm o'r Nant Cyf I.pdf]] #[[Indecs:Wil Brydydd y Coed.pdf]] #[[Indecs:Y Beibl (Argraffiad Caergrawnt 1891).djvu]] #[[Indecs:Y Bibl Cyssegr-Lan (BFBS 1861).pdf]] #[[Indecs:Y Bywgraffydd Wesleyaidd.djvu]] #[[Indecs:Y Digrifwr Cymraeg.djvu]] #[[Indecs:Y Mabinogion Cymreig-sef, Chwedlau rhamantus yr hen Gymry.pdf]] #[[Indecs:Y Monwyson.djvu]] #[[Indecs:Y Pigion.djvu]] #[[Indecs:Y tadau methodistaidd Cyf II.djvu]] #[[Indecs:Y trydydd cynyg Mynyddog.djvu]] #[[Indecs:Yr ail Gynnyg, Mynyddog.djvu]] #[[Indecs:Yr athrawes o ddifrif.pdf]] #[[Indecs:Yr Efengyl yn ol Ioan XI-XXI (Esboniad 1931).djvu]] #[[Indecs:Yr Iaith Gymraeg 1785 1885 1985.djvu]] #[[Indecs:A pocket dictionary, Welsh-English.djvu]] #[[Indecs:Aleluia - neu, lyfr o hymnau (IA aleluianh00will).pdf]] #[[Indecs:Argraphiad newydd o eiriadur beiblaidd (IA argraphiadnewydd00browuoft).pdf]] {{Div col end}} ==Angen testun cyfansawdd== {{Div col}} #[[Gwaith Ann Griffiths]] #[[Gwaith John Davies]] #[[Gwaith John Hughes]] #[[Gwaith S.R.]] #[[Gwaith Thomas Griffiths]] #[[Hanes bywyd Thomas Edwards bardd gynt o'r Nant]] #[[Hanes Bywyd Thomas Williams, Capelulo]] #[[Hanes Cymru O M Edwards Cyf II]] #[[Hanes llenyddiaeth ac enwogion Llanllechid a Llandegai]] #[[Oll synnwyr pen Kembero ygyd]] #[[Penillion Telyn Llyfrau'r Ford Gron]] {{Div col end}} <br> ==Wedi sganio efo peiriant Wiki UK== ■ Wedi cyhoeddi ▲ Rhannau wedi eu cyhoeddi ●Problemau cyhoeddi {{Div col}} #[[Indecs:Brenin yr Ellyllon.djvu]]■ #[[Indecs:Ystorïau Bohemia.djvu]]■ #[[Indecs:Yr Argyfwng.djvu]]■ #[[Indecs:Toriad y Wawr.djvu]]■ #[[Indecs:O Gylch Carn Fadrig.djvu]]■ #[[Indecs:Gŵr y Dolau.djvu]]■ #[[Indecs:Y Ddeddf Uno 1536.djvu]]■ #[[Indecs:Gwŷr Enwog Gynt Cyfrol II.djvu]]■ #[[Indecs:Gwŷr Enwog Gynt Cyfrol I.djvu]]■ #[[Indecs:Rhwng Rhyfeloedd.djvu]]■ #[[Indecs:Ceulan y Llyn Du.djvu]]■ #[[Indecs:Blacmel.djvu]]■ #[[Indecs:David Lloyd George (E M Humphreys).djvu]]■ #[[Indecs:Dychweledigion (Ibsen).djvu]]■ #[[Indecs:Yng Ngwlad y Gwyddel.djvu]]■ #[[Indecs:Y Wers Olaf.djvu]]■ #[[Indecs:Dal y Lleidr (drama).djvu]]■ #[[Indecs:Tudur Aled (JMJ).djvu]]■ #[[Indecs:Dan Lenni'r Nos.djvu]]■ #[[Indecs:Llofrudd yn y Chwarel.djvu]]■ #[[Indecs:Dyddlyfr 1941.djvu]]■ #[[Indecs:Mêt y Mona.djvu]]■ #[[Indecs:Siaced Fraith.djvu]]■ #[[Indecs:Cofeb y Dewrion (Heroes'Memorial) Bangor 1914-18.djvu]]■ #[[Indecs:Dirwyn Edafedd.djvu]]■ #[[Indecs:Llen gwerin Sir Gaernarfon.djvu]]■ #[[Indecs:Beibl Plant Ysgol.djvu]] #[[Indecs:Drain a Blodau.djvu]]■ #[[Indecs:Yr Hen Gyrnol.djvu]]■ #[[Indecs:Ceiriog (Darlith y BBC 1939).pdf]]■ #[[Indecs:Addoli (Y Ddarlith Davies 1935).djvu]]■ #[[Indecs:Cerddi'r Bugail.djvu]]■ #[[Indecs:Ynys y Trysor.djvu]]■ #[[Indecs:Cerddi Edern a Cherddi Eraill.djvu]]■ #[[Indecs:Cymru'r Oesau Canol.djvu]]■ #[[Indecs:Hen Ffrindiau.djvu]]■ #[[Indecs:Drysau Eraill.djvu]]■ #[[Indecs:Tir y Dyneddon.djvu]]■ #[[Indecs:O Gors y Bryniau.djvu]]■ #[[Indecs:Y Drws Agored.djvu]]■ #[[Indecs:Blodau'r Gynghanedd.djvu]] #[[Indecs:Yr Ysgol Gymraeg.djvu]]■ #[[Indecs:Pentre'r plant.djvu]]■ #[[Indecs:Straeon Gwerin Affrica.djvu]]■ #[[Indecs:Gwilym a Benni Bach.djvu]]■ #[[Indecs:Blagur y Gwanwyn a Chaneuon Ereill.djvu]]■ #[[Indecs:Goronwy ar Grwydr 1, Italia Dlos.djvu]]■ #[[Indecs:Hunangofiant Tomi.djvu]]■ #[[Indecs:Beirdd a Bardd-rin Cymru Fu.djvu]] #[[Indecs:Hanes Gwareiddiad.djvu]]■ #[[Indecs:Hanes Bywyd Dic Aberdaron Twm o'r Nant.djvu]]■ #[[Indecs:Am dro i Fadagascar.djvu]]■ #[[Indecs:Elfennau Beirniadaeth Lenorol.djvu]]■ #[[Indecs:Caniadau Gwili.djvu]]■ #[[Indecs:Caniadau (T. Gwynn Jones).djvu]]■ #[[Indecs:Yng Ngwres y Dydd.djvu]]■ #[[Indecs:Y Fainc Sglodion.djvu]]■ #[[Indecs:Cathlau Bore a Nawn.djvu]]■ #[[Indecs:Derwyn neu Pob Pant a Gyfodir (Nofel).djvu]]■ #[[Indecs:Ceinion Llenyddiaeth Cymreig Llyfr 2.djvu]] #[[Indecs:Anturiaethau Robinson Crusoe.djvu]]■ #[[Indecs:Nansi'r Dditectif.djvu]]■ #[[Indecs:Nedw (llyfr).djvu]]■ #[[Indecs:Ystoriau Siluria.djvu]]■ #[[Indecs:Hanes Porthmadog ei Chrefydd a'i henwogion.djvu]]■ #[[Indecs:Teulu Bach Nantoer.djvu]]■ #[[Indecs:Orgraff yr Iaith Gymraeg (adroddiad 1928).djvu]] #[[Indecs:Ceiriog a Mynyddog.djvu]]■ #[[Indecs:Bro fy Mebyd a Chaniadau Eraill.djvu]]■ #[[Indecs:Branwen Ferch Llyr (Tegla).djvu]]■ #[[Indecs:Rhys Llwyd y Lleuad.djvu]]■ #[[Indecs:Oriau Gydag Enwogion.djvu]]■ #[[Indecs:Prif Feirdd Eifionydd.djvu]]■ #[[Indecs:Y Lleian Lwyd.pdf]]■ #[[Indecs:Storïau o Hanes Cymru cyf I.djvu]]■ #[[Indecs:Meini Gwagedd.djvu]]■ #[[Indecs:Breuddwyd Pabydd Wrth Ei Ewyllys Cyf I.pdf]]■ #[[Indecs:Breuddwyd Pabydd Wrth Ei Ewyllys Cyf II.djvu]]■ #[[Indecs:Erthyglau Emrys ap Iwan Cyf I.djvu]]■ #[[Indecs:Erthyglau Emrys ap Iwan Cyf II.djvu]]■ #[[Indecs:Erthyglau Emrys ap Iwan Cyf III.djvu]]■ #[[Indecs:Blodau Drain Duon.djvu]]■ #[[Indecs:Bugail y Bryn.djvu]]■ #[[Indecs:Y Wen Fro.djvu]]■ #[[Indecs:Ffynnonloyw.djvu]]● #[[Indecs:Breuddwydion Myfanwy.djvu]]■ #[[Indecs:Beryl.djvu]]■ #[[Indecs:Fy Mhererindod Ysbrydol.djvu]]■ #[[Indecs:Patrymau Gwlad.djvu]]■ #[[Indecs:Pererindod Heddwch.djvu]]■ #[[Indecs:Profiadau Pellach 01.djvu]]■ #[[Indecs:Tan yr Enfys.djvu]]■ #[[Indecs:Ysgrifau Puleston.djvu]]■ #[[Indecs:Cofiant y Parch David Adams (Hawen).djvu]]■ #[[Indecs:Ceinion Llenyddiaeth Cymreig Cyf I.djvu]]■ #[[Indecs:Cofiant Watcyn Wyn.djvu]]■ #[[Indecs:Cofiant D Emlyn Evans.djvu]]■ #[[Indecs:Humphrey Jones a Diwygiad 1859.djvu]]■ #[[Indecs:Cofiant Dr. Joseph Parry Mus. Doc. (1841-1903).djvu]]■ #[[Indecs:Gwreichion y Diwygiadau.djvu]]■ #[[Indecs:Erthyglau, Pregethau a Chaniadau.djvu]]■ #[[Indecs:Ysgrifau (John Breese Davies).djvu]]■ #[[Indecs:Gwrid y Machlyd.djvu]]■ #[[Indecs:Cyfrol Goffa Richard Bennett.djvu]]■ #[[Ysgrifau (Dewi Emrys)]]■ #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Gorllewin Meirionydd Cyf I.pdf]]■ #[[Indecs:Robert Owen, Apostol Llafur, Cyf II.pdf]] #[[Indecs:Canmlwyddiant Wesleyaeth Gymreig.pdf]]■ #[[Indecs:Yn y Wlad.pdf]]■ #[[Indecs:Hanes Plwyf Llanegryn (1948).djvu]]■ #[[Indecs:Hanes Mynachdai.pdf]]■ #[[Indecs:Cerddi Hanes.pdf]]■ #[[Indecs:Beirdd y Bala.pdf]]■ #[[Indecs:Noson o Farug.pdf]]■ #[[Indecs:Gwaith Joshua Thomas.pdf]]■ #[[Indecs:Plant y Goedwig.djvu]]■ #[[Indecs:Llyfr Del (OME).pdf]]■ #[[Indecs:Gwaith Dewi Wyn.djvu]]■ #[[Indecs:Brethyn Cartref.pdf]]■ #[[Indecs:Eben Fardd (Ab Owen).pdf]]■ #[[Indecs:Methodistiaeth Dwyrain Meirionydd.pdf]] #[[Indecs:Gwaith Gwilym Marles.pdf]]■ #[[Indecs:Ieuan Glan Geirionydd (Cyfres y Fil).pdf]]■ #[[Indecs:O Law i Law.pdf]]■ #[[Indecs:Cwm Eithin.djvu]]■ #[[Indecs:Gwaith Huw Morus.pdf]]■ #[[Indecs:Gwaith Iolo Goch.djvu]]■ #[[Indecs:Ceris y Pwll.pdf]]■ #[[Indecs:Yr Ogof.pdf]]■ #[[Indecs:Penillion Telyn.pdf]]■ #[[Indecs:Llyfr Owen.pdf]]■ #[[Indecs:Seren Tan Gwmwl.djvu]]■ #[[Indecs:Llyfr Haf.pdf]]■ #[[Indecs:Tro Trwy'r Wig.pdf]]■ #[[Indecs:Tro i'r De.pdf]]■ #[[Indecs:Yr Hwiangerddi (O M Edwards).pdf]]■ #[[Indecs:Y Gelfyddyd Gwta.pdf]]■ #[[Indecs:Rhyfeddodau'r Cread.pdf]]■ #[[Indecs:Ar y Groesffordd.pdf]]■ #[[Indecs:Tom Ellis Gwladgarwr a Gwleidydd.pdf]]■ #[[Indecs:Wat Emwnt.pdf]]‎■ #[[Indecs:Daffr Owen.pdf]]■ #[[Indecs:Y Geilwad Bach.pdf]]■ #[[Indecs:Lewsyn yr Heliwr 01.pdf]]‎■ #[[Indecs:Cofiant David Davies, Bermo.pdf]]‎■ #[[Indecs:Ystyron Enwau ym Mhlwyfi Towyn, Llangelynin, Llanegryn etc.pdf]] #[[Indecs:Gwaith Sion Cent.pdf]]■ #[[Indecs:Rhobat Wyn.pdf]]■ #[[Indecs:Prif Emynwyr Cymru.pdf]] #[[Indecs:Dafydd Jones o Drefriw (1708-1785).pdf]]■ #[[Indecs:Iolo Morganwg (Cadrawd).pdf]] #[[Indecs:Diwrnod yn Nolgellau.pdf]]■ #[[Indecs:Hanes Annibyniaeth ym Mhlwyf Ffestiniog.pdf]]●(angen ei ail sganio) #[[Indecs:Dechreuad a Chynydd y Methodistiaid Calfinaidd yn Abergele, Pensarn etc.pdf]]■ #[[Indecs:Cerrig y Rhyd.pdf]]■ #[[Indecs:Gwaith yr Hen Ficer.pdf]]■ #[[Indecs:Capelulo (Elfyn).pdf]]■ #[[Indecs:Dr W Owen Pughe.pdf]] #[[Indecs:Gwaith Owen Gruffydd o Lanystumdwy.djvu]]■ #[[Indecs:Gwaith Hugh Jones, Maesglasau.pdf]]■ #[[Indecs:Gwaith Goronwy Owen Cyf II.djvu]]■ #[[Indecs:Gwaith Edward Richard.pdf]]■ #[[Indecs:Gwaith Ieuan Brydydd Hir.pdf]]■ #[[Indecs:Y Cychwyn.djvu]]■ #[[Indecs:Llyfr Emynau MC a MW 1930.pdf]]● #[[Indecs:Tro Trwy'r Gogledd.pdf]]■ #[[Indecs:Gwaith Robert Owen (Bardd y Môr).pdf]]■ #[[Indecs:Gwaith Glan y Gors.djvu]] #[[Indecs:Hanes Plwyf Ffestiniog.djvu]] #[[Indecs:Beirdd y Berwyn 1700-1750.djvu]]■ #[[Indecs:Robert Owen Apostol Llafur Cyf 1.djvu]] #[[Indecs:Gwaith Edward Morus.djvu]] #[[Indecs:Brut y Tywysogion Cyfres y Fil.djvu]]■ #[[Indecs:Ap-Vychan-CyK.djvu]]■ #[[Indecs:Cyfrinach y Dwyrain.djvu]]■ #[[Indecs:Ysgolfeistriaid Mr Charles o'r Bala.djvu]]■ #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Arfon-Caernarvon.djvu]]■ #[[Indecs:Gwaith Goronwy Owen Cyf I.djvu]]■ #[[Indecs:Drych y Prif Oesoedd Ab Owen.djvu]]■ #[[Indecs:Hanes Methodistiaid Arfon-Waenfawr.djvu]]■ #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Arfon-Clynnog.djvu]]■ #[[Indecs:Trwy India'r Gorllewin.djvu]]■ #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Gorllewin Meirionydd Cyf III.djvu]] #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Gorllewin Meirionydd Cyf II.djvu]]■ #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Arfon-Bethesda.djvu]] #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Arfon-Dinorwig.djvu]] #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Arfon-Bangor.djvu]] #[[Indecs:Methodistiaeth yn Nosbarth Colwyn Bay.djvu]] #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Liverpool Cyf I.djvu]] #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Liverpool Cyf II.djvu]] #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Sir Gaerfyrddin.djvu]] #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Dyffryn Clwyd-Dosbarth Rhuthin.djvu]] #[[Indecs:Brithgofion.djvu]]■ #[[Indecs:Profedigaethau Enoc Huws (Addasiad 1939).djvu]]■ #[[Indecs:Yr Hynod William Ellis Maentwrog.djvu]]■ #[[Indecs:Ifor Owen.djvu]]■ #[[Indecs:Syr Owen M Edwards Detholiad o'i Ysgrifau.djvu]]■ #[[Indecs:Storïau Mawr y Byd.djvu]]■ #[[Indecs:Geraint ac Enid a Chaniadau Eraill.djvu]]■ #[[Indecs:Sŵn y Gwynt Sy'n Chwythu.pdf]]■ #[[Indecs:Cwm Glo.djvu]] #[[Indecs:Llwyn Hudol.djvu]]■ #[[Indecs:Cofiant Cadwaladr Jones, Dolgellau.djvu]]■ #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Sir Fflint.djvu]] #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth yn Nosbarth Trefffynon 1750-1910.djvu]] #[[Indecs:Chwalfa.djvu]]■ #[[Indecs:Barddoniaeth Goronwy Owen (gol Llyfrbryf).djvu]]■ #[[Indecs:I'r Aifft ac yn Ol.djvu]]■ #[[Indecs:Cerddoriaeth yng Nghymru (Cyfres Pobun).djvu]]■ #[[Indecs:Howel Harris yn Llundain.djvu]] #[[Indecs:Ymadawiad Arthur a Chaniadau Eraill.djvu]]■ #[[Indecs:Gwlad y Gan a Chaniadau Eraill.djvu]]■ #[[Indecs:Manion.djvu]]■ #[[Indecs:Astudiaethau T Gwynn Jones.djvu]]■ #[[Indecs:Dyddgwaith.djvu]]■ #[[Indecs:Cymeriadau T. Gwynn Jones.djvu]]■ #[[Indecs:Y Trefedigaethau.djvu]]■ #[[Indecs:Caniadau Cymru.djvu]] #[[Indecs:Odl a Chynghanedd.djvu]] #[[Indecs:Cerddi'r Bwthyn.djvu]]■ #[[Indecs:Emynau a'u Hawduriaid.djvu]] #[[Indecs:Bugail Geirf Lorraine.djvu]]■ #[[Indecs:David Williams y Piwritan.djvu]]■ #[[Indecs:Telynegion (Silyn).djvu]]■ #[[Indecs:Ffrwythau Dethol.djvu]]■ #[[Indecs:Trystan ac Esyllt.djvu]]■ #[[Indecs:Gwersi Mewn Llysieueg.djvu]]● (tudalenau ar goll) #[[Indecs:Y Cwm Unig a Chaniadau Eraill.djvu]]■ #[[Indecs:Siôn Gymro.djvu]]■ #[[Indecs:Rhamant Bywyd Lloyd George.djvu]]■ #[[Llio Plas y Nos|Llio Plas y Nos gan R Silyn Roberts]]■ #[[Indecs:Gwaith Barddonol Glasynys Cyfrol II.djvu]]■ #[[Indecs:Caniadau'r Allt.djvu]]■ #[[Indecs:Dafydd Dafis sef Hunangofiant Ymgeisydd Seneddol.djvu]] #[[Indecs:Diwygwyr Cymru.djvu]]■ #[[Indecs:Gwaith William Ambrose (Emrys).djvu]]■ #[[Indecs:Blagur Awen Ben Bowen.djvu]]■ #[[Indecs:Ceinion Emrys.djvu]]● (angen ail sganio) #[[Indecs:Cadeiriau Enwog.djvu]]■ #[[Indecs:Catia Cwta.djvu|Catiau Cwta]]■ #[[Indecs:Yr Awen Barod.djvu]]■ #[[Indecs:Yr Efengyl yn ol Ioan XI-XXI (Esboniad 1931).djvu]] #[[Indecs:Bywyd Ieuan Gwynedd Ganddo Ef Ei Hun.djvu]]■ #[[Indecs:Chydig ar Gof a Chadw.djvu]]■ #[[Indecs:Roosevelt.djvu]] #[[Indecs:Llinell neu Ddwy.djvu]]■ #[[Indecs:Telyn Bywyd.djvu]]■ #[[Indecs:Oriau yn y Wlad.djvu]]■ #[[Indecs:Cofiant Hwfa Môn.djvu]]■ #[[Indecs:Hanes eglwysi annibynol Cymru Cyf 1.djvu]]■ #[[Indecs:Hanes Eglwysi Annibynol Cymru Cyf V.djvu]] #[[Indecs:Yr Hen Lwybrau.djvu]]■ #[[Indecs:Y Pennaf Peth.djvu]]■ #[[Indecs:Atgofion am Dalysarn.djvu]]■ #[[Indecs:Dan Gwmwl (Awena Rhun).djvu]]■ #[[Indecs:Salm i Famon a Marwnad Grey.djvu]]■ {{Div col end}} ===Saesneg=== #[https://en.wikisource.org/wiki/Index:The_History_of_The_Great_European_War_Vol_1.pdf The History of The Great European War Vol 1] #[https://en.wikisource.org/wiki/Index:The_History_of_the_Great_European_War_Vol_II.pdf The History of The Great European War Vol II] #[https://en.wikisource.org/wiki/Index:The_History_of_the_Great_European_War_Vol_III.pdf The History of The Great European War Vol III] #[https://en.wikisource.org/wiki/Index:The_History_of_the_Great_European_War_Vol_IV.djvu/Index:The History of the Great European War Vol IV.djvu] #[https://en.wikisource.org/wiki/Index:Kalendars_of_Gwynedd.pdf Kalendars of Gwynedd] #[https://en.wikisource.org/wiki/Index:Speeches_and_addresses_by_the_late_Thomas_E_Ellis_M_P.pdf Speeches and addresses by the late Thomas E. Ellis M.P. ] cveyxpyd4mzj95j9ss91zhh4lo8lloh 166810 166809 2026-06-20T20:07:51Z AlwynapHuw 1710 /* Angen eu prawfddarllen */ 166810 wikitext text/x-wiki ==Wedi eu Cyhoeddi== {{Div col}} #[[Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel|Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel gan Daniel Owen]] #[[Gardd Eifion|Gardd Eifion gan Robert ap Gwilym Ddu]] #[[Brenin yr Ellyllon|Brenin yr Ellyllon gan Nicolai Gogol]] #[[Traethodau'r Diwygiad|Traethodau'r Diwygiad gan Martin Luther]] #[[Caniadau Hiraethog|Caniadau Hiraethog gan Gwilym Hiraethog]] #[[Bywgraffiad y Parch Thos Richard Abergwaen|Bywgraffiad y Parch Thos Richard Abergwaen gan Edward Matthews]] #[[Ty Capel y Cwm|Ty Capel y Cwm gan Anthropos]] #[[Bugail y Cwm|Bugail y Cwm gan Anthropos]] #[[Hanes y Ffydd yng Nghymru|Hanes y Ffydd yng Nghymru gan Charles Edwards]] #[[Cymru a'r Gymraeg|Cymru a'r Gymraeg gan E. T. John, Dyfnallt ac Arthen]] #[[Rhwng Gwg a Gwên|Rhwng Gwg a Gwên gan Dafydd Rhys Williams (Index)]] #[[Ystorïau Bohemia|Ystorïau Bohemia cyf T. H. Parry-Williams]] #[[Gwaith Owen Gruffydd o Lanystumdwy|Gwaith Owen Gruffydd o Lanystumdwy gol O. M. Edwards]] #[[Hanes Plwyf Llanegryn|Hanes Plwyf Llanegryn gan William Davies]] #[[Yr Argyfwng|Yr Argyfwng gan William Ambrose Bebb]] #[[Toriad y Wawr|Toriad y Wawr gan Morris Thomas, Dolwyddelan]] #[[Plant y Goedwig|Plant y Goedwig gan Moelona]] #[[O Gylch Carn Fadrig|O Gylch Carn Fadrig gan John Humphreys (Wmffra Cyfeiliog)]] #[[Gwreichion y Diwygiadau|Gwreichion y Diwygiadau gan Carneddog]] #[[Cofiant David Davies, Bermo|Cofiant David Davies, Bermo gan William Jones, Lerpwl]] #[[Gŵr y Dolau|Gŵr y Dolau gan William Llewelyn Williams]] #[[Y Ddeddf Uno 1536|Y Ddeddf Uno 1536 gol William Ambrose Bebb]] #[[Cerdd Allwyn|Cerdd Allwyn gan Edward Roberts (Iorwerth Glan Aled)]] #[[Gwŷr Enwog Gynt Cyfrol II|Gwŷr Enwog Gynt Cyfrol II gan Edward Morgan Humphreys]] #[[Gwŷr Enwog Gynt Cyfrol I|Gwŷr Enwog Gynt Cyfrol I gan Edward Morgan Humphreys]] #[[Robert Dafydd, Brynengan ei Hanes a'i Hynodion|Robert Dafydd, Brynengan ei Hanes a'i Hynodion gan Henry Hughes, Bryncir]] #[[Geraint ac Enid a Chaniadau Eraill|Geraint ac Enid a Chaniadau Eraill gan J. Machreth Rees]] #[[Clasuron Rhyddiaith Cymru|Clasuron Rhyddiaith Cymru gan Edward Edwards, Aberystwyth]] #[[Diliau Meirion Cyf II|Diliau Meirion Cyf II gan Morris Davies (Meurig Ebrill)]] #[[Rhwng Rhyfeloedd|Rhwng Rhyfeloedd gan E Morgan Humphreys]] #[[Ceulan y Llyn Du|Ceulan y Llyn Du gan E Morgan Humphreys]] #[[Blacmel|Blacmel gan John Pierce]] #[[David Lloyd George (E M Humphreys)|David Lloyd George gan E Morgan Humphreys]] #[[Dychweledigion (Ibsen)|Dychweledigion (Ibsen) cyf gan T Gwynn Jones]] #[[Llen Gwerin Sir Gaernarfon|Llen Gwerin Sir Gaernarfon gan John Jones (Myrddin Fardd)]] #[[Yng Ngwlad y Gwyddel|Yng Ngwlad y Gwyddel gan John Morgan Edwards]] #[[Y Wers Olaf|Y Wers Olaf gan Alphonse Daudet cyf Moelona]] #[[Dal y Lleidr (drama)|Dal y Lleidr (drama) gan Joseph Jenkins]] #[[Tudur Aled (JMJ)|Tudur Aled gan John Morris-Jones]] #[[Dan Lenni'r Nos|Dan Lenni'r Nos gan John Pierce]] #[[Llofrudd yn y Chwarel|Llofrudd yn y Chwarel gan E Morgan Humphreys]] #[[Dyddlyfr 1941|Dyddlyfr 1941 gan W Ambrose Bebb]] #[[Elfennau Beirniadaeth Lenorol|Elfennau Beirniadaeth Lenorol gan Joseph Harry]] #[[Yr Ysgol Gymraeg|Yr Ysgol Gymraeg gan Owen Jones Owen]] #[[Mêt y Mona|Mêt y Mona gan Robert Lloyd Jones]] #[[Coffhad am Y Parch Daniel Rowlands|Coffhad am Y Parch Daniel Rowlands gan John Owen, Thrussington]] #[[Diwygwyr Cymru|Diwygwyr Cymru gan Beriah Gwynfe Evans]] #[[Manion|Manion gan T. Gwynn Jones]] #[[Hen Ffrindiau|Hen Ffrindiau gan Edward Tegla Davies]] #[[Gwaith William Ambrose (Emrys)|Gwaith William Ambrose (Emrys) gol O. M. Edwards]] #[[Siaced Fraith|Siaced Fraith gan Elizabeth Williams]] #[[Cofiant Owen Owens, Cors y Wlad|Cofiant Owen Owens, Cors y Wlad gan Henry Hughes, Bryncir]] #[[Llwyn Hudol|Llwyn Hudol gan Hugh Emyr Davies (Emyr)]] #[[Cofeb y Dewrion (Heroes' Memorial) Bangor 1914-18|Cofeb y Dewrion (Heroes' Memorial) Bangor 1914-18 gan William John Owen (Afallon)]] #[[Cofiant y Parch David Adams (Hawen)|Cofiant y Parch David Adams (Hawen) gan Evan Keri Evans a William Pari Huws]] #[[Erthyglau, Pregethau a Chaniadau|Erthyglau, Pregethau a Chaniadau gan John John Roberts (Iolo Caernarfon)]] #[[Trystan ac Esyllt a Chaniadau Eraill|Trystan ac Esyllt a Chaniadau Eraill gan R Silyn Roberts]] #[[Blagur Awen Ben Bowen|Blagur Awen Ben Bowen gan David Bowen (Myfyr Hefin)]] #[[Tir y Dyneddon|Tir y Dyneddon gan Edward Tegla Davies]] #[[Dirwyn Edafedd|Dirwyn Edafedd gan Elizabeth Williams]] #[[Drain a Blodau|Drain a Blodau gan Arthur Morgan]] #[[Cymru'r Oesau Canol|Cymru'r Oesau Canol gan Robert Richards]] #[[Addoli (Y Ddarlith Davies 1935)|Addoli (Y Ddarlith Davies 1935) gan Moelwyn]] #[[Yr Hen Gyrnol|Yr Hen Gyrnol gan Evan Isaac]] #[[Ceiriog (Darlith y BBC 1939)|Ceiriog (Darlith y BBC 1939) gan W. J Gruffydd]] #[[Yr Haf a Cherddi Eraill|Yr Haf a Cherddi Eraill gan R. Williams Parry]] #[[Cerddi'r Bugail|Cerddi'r Bugail gan Hedd Wyn]] #[[Ynys y Trysor|Ynys y Trysor gan Robert Lloyd Jones]] #[[Cerddi Edern a Cherddi Eraill|Cerddi Edern a Cherddi Eraill gan J Glyn Davies]] #[[Hanes Mynachdai Gogledd Cymru hyd eu diddymiad|Hanes Mynachdai Gogledd Cymru gan David David Williams]] #[[Drysau Eraill|Drysau Eraill gan Robert Hughes Jones]] #[[Ystoriau Siluria|Ystoriau Siluria gan Lewis Davies, y Cymer]] #[[Addysg yng Nghymru 1847-1947|Addysg yng Nghymru 1847-1947 gan Adran Gymreig y Weinyddiaeth Addysg]] #[[Y Broblem Ddwyieithog yn yr Ysgol Uwchradd yng Nghymru|Y Broblem Ddwyieithog yn yr Ysgol Uwchradd yng Nghymru gan Adran Gymreig y Weinyddiaeth Addysg]] #[[O Gors y Bryniau|O Gors y Bryniau gan Kate Roberts]] #[[Yr Efengyl yn ôl Sant Luc|Yr Efengyl yn ôl Sant Luc cyf William Morgan]] #[[Gemau Doethineb|Gemau Doethineb gan John Jones (Ioan Eifion)]] #[[Y Drws Agored|Y Drws Agored gan Robert Hughes Jones]] #[[Ffrwythau Dethol|Ffrwythau Dethol gan Ben Davies, Pant-teg]] #[[Straeon Gwerin Affrica|Straeon Gwerin Affrica gan Robert Griffith, Madagascar]] #[[Caneuon Mynyddog|Caneuon Mynyddog gan Richard Davies (Mynyddog)]] #[[Blagur y Gwanwyn a Chaneuon Ereill|Blagur y Gwanwyn a Chaneuon Ereill gan William J Richards]] #[[Pentre'r Plant|Pentre'r Plant gan Robert David Rowland (Anthropos)]] #[[Y Ddau Adda|Y Ddau Adda gan Dafydd Rhys Williams (Index)]] #[[Gweithiau Eben Fardd|Gweithiau Eben Fardd gol O. M. Edwards]] #[[Ystên Sioned|Ystên Sioned gan Daniel Silvan Evans a John Jones (Ivon)]] #[[Gwilym a Benni Bach|Gwilym a Benni Bach gan William Llewelyn Williams]] #[[Bugail y Bryn|Bugail y Bryn gan Moelona]] #[[Bil y Gymraeg ac Addysg|Bil y Gymraeg ac Addysg (Cymru) 2025 gan Senedd Cymru]] #[[Y Fainc Sglodion|Y Fainc Sglodion gan John William Jones]] #[[Beirdd y Berwyn 1700-1750|Beirdd y Berwyn 1700-1750 gol O. M. Edwards]] #[[Y Geilwad Bach|Y Geilwad Bach gan Lewis Davies, y Cymer]] #[[Murmuron Awen|Murmuron Awen gan Robert Roberts (Gwaenfab)]] #[[Clawdd Terfyn|Clawdd Terfyn gan Robert Dewi Williams]] #[[Gwaith Barddonol Glasynys Cyfrol II|Gwaith Barddonol Glasynys Cyfrol II gan Owen Wynne Jones (Glasynys)]] #[[Gwaith Barddonol Glasynys Cyfrol I|Gwaith Barddonol Glasynys Cyfrol I gan Owen Wynne Jones (Glasynys)]] #[[Cofiant, neu Hanes bywyd a marwolaeth y Parch. Thomas Jones, Dinbych|Cofiant y Parch. Thomas Jones, Dinbych gan Thomas Jones, Dinbych]] #[[Chydig ar Gof a Chadw|Chydig ar Gof a Chadw gan William Thomas Edwards (Gwilym Deudraeth)]] #[[Hugh Owen Bronyclydwr Apostol y Gogledd|Hugh Owen Bronyclydwr Apostol y Gogledd gan Zachary Mather]] #[[Siôn Gymro (llyfr)|Siôn Gymro (llyfr) gan Ben Davies, Pant-teg]] #[[Cofiant Watcyn Wyn|Cofiant Watcyn Wyn gan Penar Griffiths]] #[[Yr Awen Barod|Yr Awen Barod gan William Thomas Edwards (Gwilym Deudraeth)]] #[[Goronwy ar Grwydr 1, Italia Dlos|Goronwy ar Grwydr 1, Italia Dlos gan Goronwy Jones, Prestatyn]] #[[Hunangofiant Tomi|Hunangofiant Tomi gan Edward Tegla Davies]] #[[Caniadau (T. Gwynn Jones)|Caniadau gan T. Gwynn Jones]] #[[Hanes Eglwysi Annibynol Cymru Cyf 1|Hanes Eglwysi Annibynol Cymru Cyf 1 (Mynwy, Meirion, Maldwyn) gan gan Thomas Rees a John Thomas]] #[[Hanes Gwareiddiad|Hanes Gwareiddiad gan Gwilym Arthur Edwards]] #[[Dail y Dderwen|Dail y Dderwen gan William J Richards]] #[[Hanes Bywyd (Dic Aberdaron a Twm o'r Nant)|Hanes Bywyd (Dic Aberdaron a Twm o'r Nant) gol Hugh Humphreys, Caernarfon]] #[[Am dro i Fadagascar|Am dro i Fadagascar gan Daniel Owen Jones]] #[[Cerddoriaeth yng Nghymru (Cyfres Pobun)|Cerddoriaeth yng Nghymru (Cyfres Pobun) gan Idris Lewis]] #[[Caniadau Gwili|Caniadau Gwili gan John Jenkins (Gwili)]] #[[Yng Ngwres y Dydd|Yng Ngwres y Dydd gan Joseph Jones (J. J. Drefnewydd)]] #[[Gwlad y Gan a Chaniadau Eraill|Gwlad y Gan a Chaniadau Eraill gan T. Gwynn Jones]] #[[Ymadawiad Arthur a Chaniadau Eraill|Ymadawiad Arthur a Chaniadau Eraill gan T. Gwynn Jones]] #[[Hanes y Lleuad|Hanes y Lleuad ffug awdur Syr John Herschel]] #[[Llinell neu Ddwy|Llinell neu Ddwy gan John Jones (Ioan Brothen)]] #[[Yn Llefaru Eto|Yn Llefaru Eto gan Anhysbys]] #[[Erthyglau Emrys ap Iwan Cyf III|Erthyglau Emrys ap Iwan Cyf III gan Emrys ap Iwan]] #[[Erthyglau Emrys ap Iwan Cyf II|Erthyglau Emrys ap Iwan Cyf II gan Emrys ap Iwan]] #[[Methodistiaeth Cymru Cyfrol I|Methodistiaeth Cymru Cyfrol I gan John Hughes, Lerpwl]] #[[Y Trefedigaethau|Y Trefedigaethau gan Ifor Leslie Evans]] #[[Telyn Bywyd|Telyn Bywyd gan Robert David Rowland (Anthropos)]] #[[Cathlau Bore a Nawn|Cathlau Bore a Nawn gan Owen Griffith Owen (Alafon)]] #[[Derwyn neu Pob Pant a Gyfodir (Nofel)|Derwyn neu Pob Pant a Gyfodir (Nofel) gan Robert David Morris]] #[[Ifor Owen (nofel)|Ifor Owen (nofel) gan Henry Emlyn Thomas (Emlyn)]] #[[Ysgrifau (John Breese Davies)|Ysgrifau gan John Breese Davies]] #[[Erthyglau Emrys ap Iwan Cyf I|Erthyglau Emrys ap Iwan Cyf I gan Emrys ap Iwan]] #[[Canmlwyddiant Wesleyaeth Gymreig|Canmlwyddiant Wesleyaeth Gymreig gan Thomas Jones-Humphreys]] #[[Rheinallt ab Gruffydd (Rhamant)|Rheinallt ab Gruffydd (Rhamant) gan Isaac Foulkes]] #[[Y Ddau Frawd|Y Ddau Frawd gan Nel Wyn (sef Llew Tegid)]] #[[Anturiaethau Robinson Crusoe|Anturiaethau Robinson Crusoe cyf gan William Rowlands, Porthmadog]] #[[Cofiant D Emlyn Evans|Cofiant D Emlyn Evans gan Evan Keri Evans]] #[[Telynegion (Silyn a Gruffydd)|Telynegion gan R Silyn Roberts a W. J. Gruffudd]] #[[Gwaith Hugh Jones, Maesglasau|Gwaith Hugh Jones, Maesglasau gol O. M. Edwards]] #[[Y Cwm Unig a Chaniadau Eraill|Y Cwm Unig a Chaniadau Eraill gan Dewi Emrys]] #[[Beddau'r Proffwydi (drama)|Beddau'r Proffwydi (drama) gan W. J. Gruffydd ]] #[[Storio a Chadw dogfennau Ewyllys Crynodeb Gweithredol o Ymateb y Llywodraeth]] #[[Storio a chadw dogfennau ewyllys gwreiddiol. Ymgynghoriad|Storio a chadw dogfennau ewyllys gwreiddiol. Ymgynghoriad gan Lywodraeth y DU]] #[[Nansi'r Dditectif|Nansi'r Dditectif gan Owain Llew Rowlands]] #[[Cyfrol Goffa Richard Bennett|Cyfrol Goffa Richard Bennett gol. D Teifgar Davies]] #[[Brut y Tywysogion (Ab Owen)|Brut y Tywysogion (Ab Owen) gol O. M. Edwards]] #[[Cymru Newydd, Hanes Y Wladva Gymreig|Cymru Newydd, Hanes Y Wladva Gymreig gan Lewis Jones, Plas Hedd]] #[[Gwaith Huw Morus|Gwaith Huw Morus gan Huw Morus (Eos Ceiriog)]] #[[Wat Emwnt|Wat Emwnt gan Lewis Davies, y Cymer]] #[[John Ceiriog Hughes: ei Fywyd, ei Athrylith, a'i Waith|John Ceiriog Hughes: ei Fywyd, ei Athrylith, a'i Waith gan Llyfrbyf]] #[[Ieuan Glan Geirionydd (Cyfres y Fil)|Ieuan Glan Geirionydd (Cyfres y Fil) gan Evan Evans (Ieuan Glan Geirionydd)]] #[[Adgof am Ieuan Glan Geirionnydd|Adgof am Ieuan Glan Geirionnydd gan Robert David Rowland (Anthropos)]] #[[Caniadau Barlwydon Llyfr 1|Caniadau Barlwydon Llyfr 1 gan Robert John Davies (Barlwydon)]] #[[Barlwydon (Cymru 1896)]] #[[Huw Huws neu y Llafurwr Cymreig|Huw Huws neu y Llafurwr Cymreig gan Lewis William Lewis (Llew Llwyfo)]] #[[Llewelyn Parri (nofel)|Llewelyn Parri (nofel) gan Lewis William Lewis (Llew Llwyfo)]] #[[Caniadau Owen Lewis (Glan Cymerig)|Caniadau gan Owen Lewis (Glan Cymerig)]] #[[Hanes Llangeitho a'i hamgylchoedd|Hanes Llangeitho a'i hamgylchoedd gan David Morgan, Llangeitho]] #[[Hanes dechreuad a chynydd y Methodistiaid Calfinaidd yn Ngwrecsam|Hanes dechreuad a chynydd y Methodistiaid Calfinaidd yn Ngwrecsam gan Edward Francis]] #[[Gwaith Dewi Wyn|Gwaith Dewi Wyn gol O. M. Edwards]] #[[Cofiant John Williams (I ab Ioan) Aberduar|Cofiant John Williams (I ab Ioan) Aberduar gan John Davies, Llandysul]] #[[Athrylith Ceiriog|Athrylith Ceiriog gan Howell Elvet Lewis (Elfed)]] #[[Telyn Seion sef Pedwar ar Bymtheg o Garolau Nadolig|Telyn Seion sef Pedwar ar Bymtheg o Garolau Nadolig gol. Hugh Humphreys, Caernarfon]] #[[Gwaith Iolo Goch|Gwaith Iolo Goch gol Thomas Matthews]] #[[Cofiant am y Parch. Richard Humphreys, Dyffryn|Cofiant am y Parch. Richard Humphreys, Dyffryn gan Griffith Williams, Talsarnau]] #[[Gwaith Sion Cent|Gwaith Sion Cent gol Thomas Matthews]] #[[Dyddanwch yr Aelwyd|Dyddanwch yr Aelwyd gan Hughes a'i Fab, Wrecsam]] #[[Gwaith Ieuan Brydydd Hir|Gwaith Ieuan Brydydd Hir gol O. M. Edwards]] #[[Gwaith yr Hen Ficer|Gwaith yr Hen Ficer gol O. M. Edwards]] #[[Am Dro i Erstalwm|Am Dro i Erstalwm gan Index]] #[[Bro fy Mebyd a Chaniadau Eraill|Bro fy Mebyd a Chaniadau Eraill gan Humphrey Jones (Bryfdir)]] #[[Ceiriog a Mynyddog|Ceiriog a Mynyddog gan John Morgan Edwards]] #[[Crynodeb o Hanes Dechreuad a Chynydd yr Eglwysi Annibynol yn Mon|Crynodeb o Hanes Dechreuad a Chynydd yr Eglwysi Annibynol yn Mon gan William Williams (Cromwell)]] #[[Awdl Dinystr Jerusalem|Awdl Dinystr Jerusalem gan Eben Fardd]] #[[Nedw|Nedw gan Edward Tegla Davies]] #[[Dros y Gamfa|Dros y Gamfa gan Fanny Edwards]] #[[Diwrnod yn Nolgellau|Diwrnod yn Nolgellau gan Robert Thomas Williams (Trebor Môn)]] #[[Awdl ar yr Adgyfodiad (Ieuan Ionawr)|Awdl ar yr Adgyfodiad gan Evan Jones (Ieuan Ionawr)]] #[[Cofiant y Diweddar Barch W Williams o'r Wern|Cofiant y Diweddar Barch W Williams o'r Wern gan William Rees (Gwilym Hiraethog)]] #[[Tri Wyr o Sodom a'r Aipht|Tri Wyr o Sodom a'r Aipht gan William Williams, Pantycelyn]] #[[F'Ewythr Tomos: cân ddyri|F'Ewythr Tomos: cân ddyri gan Eben Fardd]] #[[Hynafiaethau Nant Nantlle|Hynafiaethau Nant Nantlle gan William Robert Ambrose]] #[[Bywyd y Parch. Ebenezer Richard|Bywyd y Parch. Ebenezer Richard gan Henry ac Edward W Richard]] #[[Traethawd ar Enwogion Swydd Feirion|Traethawd ar Enwogion Swydd Feirion gan Edward Davies (Iolo Meirion)]] #[[Hanes Porthmadog ei Chrefydd a'i Henwogion|Hanes Porthmadog ei Chrefydd a'i Henwogion gan Edward Davies, Penmorfa]] #[[Wil Ellis, Porthmadog-Cymru Cyf 29 1905]] #[[Hanes Niwbwrch|Hanes Niwbwrch gan Owen Williamson]] #[[Teulu Bach Nantoer|Teulu Bach Nantoer gan Moelona]] #[[Barddoniaeth Goronwy Owen (gol Llyfrbryf)|Barddoniaeth Goronwy Owen gol Isaac Foulkes (Llyfrbryf)]] #[[Y Tadau Methodistaidd Cyfrol I|Y Tadau Methodistaidd Cyfrol I gan John Morgan Jones]] #[[Hwian-gerddi Cymraeg F' Ewyrth Huw|Hwian-gerddi Cymraeg F' Ewyrth Huw gan O. M. Edwards]] #[[Hanes Tredegar ynghyd a Braslun o Hanes Pontgwaithyrhaiarn|Hanes Tredegar ynghyd a Braslun o Hanes Pontgwaithyrhaiarn gan David Morris (Eiddil Gwent)]] #[[Hanes Sir Fôn|Hanes Sir Fôn gan Thomas Pritchard, ('Rhen Graswr Eleth)]] #[[Holl Waith Barddonol Goronwy Owen|Holl Waith Barddonol Goronwy Owen gol Isaac Foulkes]] #[[Adgofion am John Elias|Adgofion am John Elias gan Richard Parry (Gwalchmai)]] #[[Tro Trwy'r Wig|Tro Trwy'r Wig gan Richard Morgan (1854-1939)]] #[[Gyda'r Hen Feirdd, Carneddog|Gyda'r Hen Feirdd, Carneddog gan Richard Griffith (Carneddog)]] #[[Dafydd Jones o Drefriw (1708-1785)|Dafydd Jones o Drefriw (1708-1785) gan Owen Gaianydd Williams]] #[[Dafydd Jones o Drefriw, Cymru 1903]] #[[John Evans, Eglwysbach (Cymru 1897)|John Evans, Eglwysbach (Cymru 1897) gan Walter Daniel]] #[[Awdlau Coffadwriaethol am Y Parch Goronwy Owain|Awdlau Coffadwriaethol am Y Parch Goronwy Owain gan y Gwyneddigion]] #[[Cerdd coffa Goleufryn|Cerdd coffa Goleufryn gan J. T. Job]] #[[Adgofion am Goleufryn|Adgofion am Goleufryn gan Evan Williams, Llanfrothen]] #[[Goronwy Owen a'r Morrisiaid|Goronwy Owen a'r Morrisiaid gan Owen Gaianydd Williams]] #[[Yr Efengyl yn ôl Sant Marc|Yr Efengyl yn ôl Sant Marc gan y Fibl Gymdeithas Americanaidd (1894)]] #[[Llythyrau Goronwy Owen|Llythyrau Goronwy Owen gol John Morris-Jones]] #[[Diliau Meirion Cyf I|Diliau Meirion Cyf I gan gan Morris Davies (Meurig Ebrill)]] #[[Cyfarwyddiadau at brynu cadw a magu moch|Cyfarwyddiadau at brynu cadw a magu moch gol Hugh Humphreys, Caernarfon]] #[[Gwaith Joshua Thomas|Gwaith Joshua Thomas gol O M Edwards]] #[[Glan Cledwen (Cymru 15 Rhagfyr 1897)]] #[[Dringo'r Andes|Dringo'r Andes gan Eluned Morgan]] #[[Naw Mis yn Nghymru|Naw Mis yn Nghymru gan Owen Griffith (Giraldus)]] #[[Ysgrifau Puleston|Ysgrifau Puleston gan John Puleston Jones]] #[[Cofiant Cadwaladr Jones, Dolgellau|Cofiant Cadwaladr Jones, Dolgellau gan Robert Thomas (Ap Vychan)]] #[[Rhigymau'r Ffordd Fawr|Rhigymau'r Ffordd Fawr gan Dewi Emrys]] #[[Coffadwriaeth, neu Hanes Byr o fywyd a Marwolaeth y Parchedig John Williams|Coffadwriaeth y Parch John Williams, Pantycelyn gan Maurice Davies, Llanfair-ym-Muallt]] #[[Fy Mhererindod Ysbrydol|Fy Mhererindod Ysbrydol gan Evan Keri Evans]] #[[Yr Efengyl yn ôl Sant Matthew|Yr Efengyl yn ôl Sant Matthew gan y Fibl Gymdeithas Americanaidd (1894)]] #[[Beirdd y Bala|Beirdd y Bala gol O. M. Edwards]] #[[Gwaith Robert Owen (Bardd y Môr)|Gwaith Robert Owen (Bardd y Môr) gol O. M. Edwards]] #[[Can newydd yn rhoddi hanes dienyddiad Richard Lewis|Can newydd yn rhoddi hanes dienyddiad Richard Lewis gan Dic Dywyll]] #[[Gwyllllis yn Nayd|Gwyllllis yn Nayd gan Dr William Price]] #[[Gwroniaid y Ffydd|Gwroniaid y Ffydd gan Robert David Rowland (Anthropos)]] #[[Tanchwa yn Cilfynydd|Tanchwa yn Cilfynydd baled gan awdur Anhysbys]] #[[Damwain echrydus Glofa Carnant, Cwmaman, Sir Gaerfyrddin]] #[[Blodau Drain Duon|Blodau Drain Duon gan Thomas Jacob Thomas (Sarnicol)]] #[[Telyn Dyfi|Telyn Dyfi gan Daniel Silvan Evans]] #[[Cyfrinach y Dwyrain|Cyfrinach y Dwyrain gan David Cunllo Davies]] #[[Oriau yn y Wlad|Oriau yn y Wlad gan Robert David Rowland (Anthropos)]] #[[Branwen Ferch Llŷr (Tegla)|Branwen Ferch Llŷr (Tegla) gan Edward Tegla Davies]] #[[Prif Feirdd Eifionydd|Prif Feirdd Eifionydd gan Edward David Rowlands]] #[[Deddf Plant (Diddymu Amddiffyniad Cosb Resymol)(Cymru) 2020]] #[[Rhys Llwyd y Lleuad|Rhys Llwyd y Lleuad gan E Tegla Davies]] #[[Oriau Gydag Enwogion|Oriau Gydag Enwogion gan Robert David Rowland (Anthropos)]] #[[Byr Gofiant am Naw a Deugain o Weinidogion Ymadawedig Sir Aberteifi|Byr Gofiant am Naw a Deugain o Weinidogion Ymadawedig Sir Aberteifi gan John Evans, Abermeurig]] #[[Hanes Alexander Fawr|Hanes Alexander Fawr gan Hugh Humphreys, Caernarfon]] #[[Breuddwyd Pabydd Wrth Ei Ewyllys Cyf I|Breuddwyd Pabydd Wrth Ei Ewyllys Cyf I gan Emrys ap Iwan]] #[[Breuddwyd Pabydd Wrth Ei Ewyllys Cyf II|Breuddwyd Pabydd Wrth Ei Ewyllys Cyf II gan Emrys ap Iwan]] #[[Y Lleian Lwyd|Y Lleian Lwyd gan Moelona]] #[[Cenadon Hedd|Cenadon Hedd gan William Jones, Cwmaman]] #[[Dagrau Hiraeth|Dagrau Hiraeth gan William Jones, Pontsaeson]] #[[Saith o Farwnadau|Saith o Farwnadau gan William Williams, Pantycelyn]] #[[Storïau o Hanes Cymru cyf I|Storïau o Hanes Cymru cyf I gan Moelona]] #[[Traethawd bywgraffyddol a beirniadol ar fywyd ac athrylith Lewis Morris|Traethawd bywgraffyddol a beirniadol ar fywyd ac athrylith Lewis Morris gan Griffith Jones (Glan Menai)]] #[[Hanes Bywyd Pio Nono|Hanes Bywyd Pio Nono gan Hugh Humphreys, Caernarfon]] #[[Caniadau Watcyn Wyn|Caniadau Watcyn Wyn gan Watkin Hezekiah Williams (Watcyn Wyn)]] #[[Cofiant y Parch Thomas Edwards, Cwmystwyth|Cofiant y Parch Thomas Edwards, Cwmystwyth gan John Evans, Abermeurig]] #[[Gwrid y Machlud|Gwrid y Machlud gan Richard Jones (Ap Alun Mabon)]] #[[Yr Hwiangerddi (O M Edwards)|Yr Hwiangerddi gan O M Edwards]] #[[Noson o Farrug|Noson o Farrug gan Robert Griffith Berry]] #[[Meini Gwagedd|Meini Gwagedd gan James Kitchener Davies]] #[[Y Tri Brenin o Gwlen]] #[[Hanes Methodistiaeth Arfon-Caernarvon|Hanes Methodistiaeth Arfon-Caernarvon gan William Hobley]] #[[Cofiant Dr. Joseph Parry Mus. Doc. (1841-1903)|Cofiant Dr. Joseph Parry Mus. Doc. (1841-1903) gan Evan Keri Evans]] #[[Rhobat Wyn|Rhobat Wyn gan Awena Rhun]] #[[Cofiant y Parch Isaac Morgan Harry|Cofiant y Parch Isaac Morgan Harry gan Thomas Lewis Jones, Machen]] #[[Tanchwa y Mardy - Mercher, Rhagfyr 23, 1885; 80 wedi eu lladd]] #[[Cerddi Hanes|Cerddi Hanes gan Thomas Gwynn Jones]] #[[Ieuan Gwyllt, Ei Fywyd, Ei Lafur|Ieuan Gwyllt, Ei Fywyd, Ei Lafur gan John Eiddion Jones]] #[[Patrymau Gwlad|Patrymau Gwlad gan Thomas Jacob Thomas (Sarnicol)]] #[[David Williams y Piwritan|David Williams y Piwritan gan Richard Thomas, Bontnewydd]] #[[Cofiant y diweddar Barch Evan Rowlands, Ebenezer, Pontypwl|Cofiant y diweddar Barch Evan Rowlands, Ebenezer, Pontypwl gan Ellis Hughes, Penmaen]] #[[Cofiant Darluniadol Y Parch William Williams o'r Wern|Cofiant Darluniadol Y Parch William Williams o'r Wern gan David Samuel Jones]] #[[Bywgraffiad y diweddar barchedig T. Price|Bywgraffiad y diweddar barchedig T. Price gan Benjamin Evans (Telynfab)]] #[[Llyfr Haf|Llyfr Haf gan Owen Morgan Edwards]] #[[Drych y Prif Oesoedd (Detholiad 1896)|Drych y Prif Oesoedd (Detholiad 1896) gol O. M. Edwards]] #[[Hanes Methodistiaeth Arfon-Waenfawr|Hanes Methodistiaeth Arfon-Waenfawr gan William Hobley]] #[[Beryl|Beryl gan Elizabeth Mary Jones (Moelona)]] #[[Hanes Methodistiaeth Arfon-Clynnog|Hanes Methodistiaeth Arfon-Clynnog gan William Hobley]] #[[Breuddwydion Myfanwy|Breuddwydion Myfanwy gan Elizabeth Mary Jones (Moelona)]] #[[Lloffion o'r Mynwentydd|Lloffion o'r Mynwentydd gan Thomas Rowland Roberts (Asaph)]] #[[Cofiant y diweddar Barch Robert Everett|Cofiant y diweddar Barch Robert Everett gan David Davies (Dewi Emlyn)]] #[[Y Wen Fro|Y Wen Fro gan Ellen Evans]] #[[Cerrig y Rhyd|Cerrig y Rhyd gan Winnie Parry]] #[[Gwaith Edward Richard|Gwaith Edward Richard gan Edward Richard, Ystrad Meurig]] #[[Bywyd Ieuan Gwynedd Ganddo Ef Ei Hun]] #[[Humphrey Jones a Diwygiad 1859|Humphrey Jones a Diwygiad 1859 gan Evan Isaac]] #[[Adgofion Andronicus|Adgofion Andronicus gan John Williams Jones (Andronicus)]] #[[Teithiau a Helyntion Meurig Ebrill|Teithiau a Helyntion Meurig Ebrill gan Morris Davies (Meurig Ebrill)]] #[[Cofiant Richard Jones Llwyngwril|Cofiant Richard Jones Llwyngwril gan Evan Evans, Llangollen]] #[[Profiadau Pellach|Profiadau Pellach gan G M Ll Davies]] #[[Datganiad Cyffredinol o Hawliau Dynol]] #[[Hanes y Bibl Cymraeg|Hanes y Bibl Cymraeg gan Thomas Levi]] #[[Pererindod Heddwch|Pererindod Heddwch, G M Ll Davies]] #[[Tan yr Enfys|Tan yr Enfys gan D J Lewis Jenkins]] #[[Yr Ogof|Yr Ogof gan T Rowland Hughes]] #[[Syr Owen M Edwards Detholiad o'i Ysgrifau]] #[[Profedigaethau Enoc Huws (1939)]] #[[Dyddgwaith|Dyddgwaith gan Thomas Gwynn Jones]] #[[Salm i Famon a Marwnad Grey|Salm i Famon a Marwnad Grey gan John Morris-Jones]] #[[Madam Wen|Madam Wen gan William David Owen]] #[[Dan Gwmwl|Dan Gwmwl gan Awena Rhun]] #[[Atgofion am Dalysarn]] #[[Cerddi'r Bwthyn|Cerddi'r Bwthyn gan Dewi Emrys]] #[[Capelulo]] #[[Y Pennaf Peth]] #[[Goronwy Owen - Detholiad o'i Farddoniaeth]] #[[Yr Hen Lwybrau|Yr Hen Lwybrau gan John Davies (Isfryn)]] #[[Gwaith Gwilym Marles]] #[[Gwaith ap Vychan]] #[[Gwaith Gwilym Hiraethog]] #[[Cadeiriau Enwog]] #[[Y Cychwyn]] #[[Cofiant Hwfa Môn]] #[[Hynafiaethau Edeyrnion]] #[[Aildrefniad Cymdeithas]] #[[Ar y Groesffordd]] #[[Astudiaethau T Gwynn Jones]] #[[Bil Cymru Atebolrwydd a Grymuso Ariannol 2014]] #[[Brethyn Cartref]] #[[Brithgofion]] #[[Bywyd a Chan Tomos Efans (Cyndelyn)]] #[[Bywyd a Gwaith Henry Richard AS]] #[[Bywyd a Llafur John Wesley]] #[[Bywyd a gweithiau Azariah Shadrach]] #[[Cân neu Ddwy]] #[[Caniadau'r Allt]] #[[Caniadau Buddug]] #[[Caniadau ac ati]] #[[Cartrefi Cymru, O. M. Edwards]] #[[Catherine Prichard (Buddug), Cymru, Cyfrol 39, 1910]] #[[Catiau Cwta]] #[[Cerddi'r Eryri]] #[[Cerddi a Baledi]] #[[Ceris y Pwll]] #[[Chwedlau'r Aelwyd]] #[[Clych Adgof - penodau yn hanes fy addysg]] #[[Coelion Cymru]] #[[Cofiant Dafydd Rolant, Pennal]] #[[Cofiant Daniel Owen: ynghyd a Sylwadau ar ei Ysgrifeniadau]] #[[Cwm Eithin]] #[[Cyflafan Ofnadwy Dolgellau]] #[[Cymeriadau (T. Gwynn Jones)]] #[[Cymru Fu]] #[[D Rhagfyr Jones (o Dywysydd y Plant 1901)]] #[[Daff Owen]] #[[Dau faled gan John Jones (Jac Glan-y-gors)]] #[[Dechreuad a Chynydd y Methodistiaid Calfinaidd yn Abergele, Pensarn etc|Dechreuad a Chynydd y Methodistiaid Calfinaidd yn Abergele, Pensarn etc gan Francis Jones, Abergele]] #[[Deddf Cynulliad Cenedlaethol Cymru (Ieithoedd Swyddogol) 2012]] #[[Diarhebion Cymru]] #[[Drama Rhys Lewis]] #[[Drych yr Amseroedd]] #[[Er Mwyn Cymru]] #[[Griffith Ellis Bootle, Cymru Cyf 23, 1902]] #[[Gwaith Dewi Wnion]] #[[Gwaith Alun]] #[[Gwaith Ann Griffiths]] #[[Gwaith Ceiriog]] #[[Gwaith Dafydd ap Gwilym]] #[[Gwaith John Davies]] #[[Gwaith John Hughes]] #[[Gwaith John Thomas]] #[[Gwaith Mynyddog Cyfrol 1]] #[[Gwaith Mynyddog Cyfrol 2]] #[[Gwaith S.R.]] #[[Gwaith Thomas Griffiths]] #[[Gweledigaethau Y Bardd Cwsg (Silvan Evans 1865)]] #[[Gwialen Fedw Fy Mam]] #[[Hanes Cymru O M Edwards Cyf I]] #[[Hanes Cymru O M Edwards Cyf II]] #[[Hanes Methodistiaeth Gorllewin Meirionydd Cyf I]] #[[Hanes Methodistiaeth Gorllewin Meirionydd Cyf II]] #[[Hanes Pedr Fawr, Ymerawdwr Rwssia]] #[[Hanes bywyd Thomas Edwards bardd gynt o'r Nant]] #[[Hanes Bywyd Thomas Williams, Capelulo]] #[[Hanes Bywyd ac Anturiaethau Dr Livingstone]] #[[Hanes llenyddiaeth ac enwogion Llanllechid a Llandegai]] #[[Hanes y Wladfa Gymreig yn Patagonia]] #[[Hen Gymeriadau Dolgellau]] #[[Hynafiaethau Edeyrnion]] #[[I'r Aifft ac yn Ol]] #[[Llenyddiaeth Fy Ngwlad]] #[[Lewsyn yr Heliwr (nofel)]] #[[Llio Plas y Nos]] #[[Llyfr Del]] #[[Llyfr Nest]] #[[Llyfr Owen]] #[[Mabinogion J M Edwards Cyf 1]] #[[Mabinogion J M Edwards Cyf 2]] #[[Mary Jones y Gymraes fechan heb yr un Beibl]] #[[Mesur Addysg (Cymru) 2011]] #[[Mesur Diogelwch ar Gludiant i Ddysgwyr (Cymru) 2011]] #[[Mesur Gwneud Iawn am Gamweddau'r GIG (Cymru) 2008]] #[[Mesur Teithio gan Ddysgwyr (Cymru) 2008]] #[[O Law i Law]] #[[Oll synnwyr pen Kembero ygyd]] #[[Penillion Telyn Llyfrau'r Ford Gron]] #[[Plant Dic Sion Dafydd]] #[[Rhai o Gymry Lerpwl]] #[[Rhamant Bywyd Lloyd George]] #[[Rhan o waith mewn Cernyweg Canol (Add. Ch. 19491)]] #[[Rhodd Mam i'w Phlentyn]] #[[Rhyfeddodau'r Cread]] #[[Adolygiad o lyfr Sadie "Twilight Hours"]] #[[Seren Tan Gwmwl]] #[[Storïau Mawr y Byd]] #[[Straeon y Pentan]] #[[Sŵn y Gwynt Sy'n Chwythu]] #[[Tanchwa ddychrynllyd yn Nyffryn Rhondda, ger Pontypridd]] #[[Telynegion Maes a Môr]] #[[Tom Ellis Gwladgarwr a Gwleidydd]] #[[Traethawd ar Gaio a'i Hynafiaethau]] #[[Traethawd ar Hanes Plwyf Merthyr]] #[[Tro Trwy'r Gogledd]] #[[Tro i'r De]] #[[Tro yn Llydaw]] #[[Trwy India'r Gorllewin]] #[[Twm o'r Nant Cyf II (ab Owen)]] #[[William Jones (Nofel)]] #[[Y Cywyddwyr Llyfrau'r Ford Gron]] #[[Y Gelfyddyd Gwta]] #[[Y Siswrn]] #[[Yn y Wlad]] #[[Yny lhyvyr hwnn]] #[[Yr Hwiangerddi (O M Edwards)]] #[[Yr Hynod William Ellis, Maentwrog]] #[[Ysgolfeistriaid Mr Charles o'r Bala]] #[[Ysgrifau (Dewi Emrys)]] #[[Yr Eneth Ga'dd ei Gwrthod]] #[[Myfyrdod mewn mynwent|Myfyrdod mewn mynwent gan John Parry, Llaneilian]] #[[Dyrif etholiadol Ceredigion 1892]] #[[Canmlwyddiant Marwolaeth y Parch. John Wesley, M.A., Mawrth 3ydd, 1891]] #[[Er cof am Joseph Meredith, Adelaide Villa, Llandudno|Er cof am Joseph Meredith, Adelaide Villa, Llandudno D. S. Thomas (Glan Pair)]] #[[Deuddeg penill coffadwriaethol i'r diweddar Barch. John Hughes, Carneddau|Deuddeg penill coffadwriaethol i'r diweddar Barch. John Hughes, Carneddau gan Ellis Isfryn Williams]] #[[Hanes Brwydr Waterloo|Hanes Brwydr Waterloo gan Hugh Humphreys, Caernarfon]] #[[Galar gan, er coffadwriaeth am y ddamwain yn ngwaith glo Landshipping Chwefror 14eg, 1844]] #[[Galargan ar ol y Mochyn Du]] #[[Baledi-Cwynfan y Morwr a Deio Bach]] #[[Marwnad er coffadwriaeth am y diweddar Barch John Elias]] #[[William Morgan, Pant, Dowlais (Trysorfa y Plant)]] #[[Hen Fibl Fawr fy Mam]] #[[Tanchwa ofnadwy yn Abersychan]] #[[Y Ffeiriau Hynotaf yn Ddeuddeg Sir Cymru]] #[[Henry Kirke White (Trysorfa y Plant Ebrill 1891)]] #[[Mynwy yng Nghymru (Cymru Cyf X Rhif 57)]] #[[Rhanau o'r Corff (Fanny Edwards)]] #[[Thomas Matthews, Cymru, Chwefror 1917]] #[[Huw Morus—Dadorchuddiad Ei Golofn Goffadwriaethol, Pont Y Meibion, Awst 26 1909]] #[[Owain Aran (erthyglau Cymru 1909)]] # [[Lewys Aran (Cymru Tachwedd 1918)]] #[[Owen R Lewis (Glan Cymerig) Perl y Plant 1910]] #[[John Puleston Jones (Trysorfa y Plant 1906)]] #[[Dafydd Jones o Gaio (Cymru 1898)|Dafydd Jones o Gaio (Cymru 1898) gan David Cunllo Davies]] #[[Fel y gwelais Arglwyddes Llanofer]] #[[Ioan Madog (Cymru 1896)]] #[[Llofruddiaeth Thomas Watkins gan Benjamin Jones, Aberdâr 1866]] # [[Ròseen-Dhu|Ròseen-Dhu gan William Sharp (Fiona Macleod) wedi'i gyfieithu gan Owen Griffith Owen (Alafon)]] #[[Son-days (Henry Vaughan)|Son-days gan Henry Vaughan wedi'i gyfieithu gan Robert David Rowland (Anthropos)]] #[[Can Coffadwriaethol Tanymarian|Can Coffadwriaethol Tanymarian gan John Henry Hughes (Ieuan o Leyn)]] #[[Morwynion Glan Meirionydd|Morwynion Glan Meirionydd gan Lewis Morris (Llewelyn Ddu o Fôn)]] #[[A Poison Tree gan William Blake|A Poison Tree gan William Blake wedi'i gyfieithu gan John Jenkins (Gwili)]] #[[Dewi Idris (Cymru 1899)|Dewi Idris (Cymru 1899) gan Carneddog]] #[[John Jones (Ioan Eifion) Cymru 1896]] #[[Cwyn Lewis Rees a'i chwaer Ann am eu halltuddiaeth am ladrad yn Nolgellau|Cwyn Lewis Rees a'i chwaer Ann am eu halltuddiaeth am ladrad yn Nolgellau gan John Jones (Pyll)]] #[[Llofruddiaeth Caerfyrddin, Thomas yn cael ei grogi]] #[[Baled am drychineb gwaith glo Dinas y Cymer, Pontypridd, 1844]] #[[Baled am bechod William Evan, Trefddyn (1737)]] {{Div col end}} ==Wedi eu cyhoeddi heb sgan== #[[Hanes Cymru O M Edwards Cyf II]] #[[Pascon Agan Arluth]] #[[Cyfieithiadau o gerddi i'r Gymraeg]] #[[Y Tri Brenin o Gwlen]] ==Wedi eu prawfddarllen heb eu cyhoeddi== # [[Enwogion Ceredigion]] ==Rhannau wedi eu cyhoeddi== #[[Enwogion Sir Aberteifi]] 13/187 #[[Geiriadur Bywgraffyddol o Enwogion Cymru 1867-Cyf I]] 31/683 ==Angen eu prawfddarllen== {{Div col}} #[[Indecs:Daniel Owen y Nofelydd.djvu]] #[[Indecs:Llyfr Darllen ac Ysgrifennu.djvu]] #[[Indecs:Cymraeg y Mabinogion.djvu]] #[[Indecs:Y Llyfrgell yng Nghymru ac Efrydiau Cymreig.djvu]] #[[Indecs:Addysg Wledig yng Nghymru (1948).djvu]] #[[Indecs:Y Cwrs Addysg a'r Gymdeithaqs yng Nghymru.djvu]] #[[Indecs:Blodau'r Gynghanedd.djvu]] #[[Indecs:Llyfr y Ddau Dwyll.djvu]] #[[Indecs:Llyfr y Ddau Brawf.djvu]] #[[Indecs:Llyfr y Dyn Pren.djvu]] #[[Indecs:Llyfr Pawb.djvu]] #[[Indecs:Album Aberhonddu.djvu]] #[[Indecs:Beirdd a Bardd-rin Cymru Fu.djvu]] #[[Indecs:John Jones (Ioan Eifion) Cymru 1896.djvu]] #[[Indecs:Dafydd ab Gwilym o Fuallt.djvu]] #[[Indecs:John Wesley, ei fywyd a'i llafur.djvu]] (angen ei ail lwytho) #[[Indecs:Caniadydd 1841.djvu]] #[[Indecs:Archaeologia Lleynensis.djvu]] #[[Indecs:Y Gestiana.djvu]] #[[Indecs:Camrau mewn grammadeg Cymreig (IA camraumewngramma00apiw).pdf]] #[[Indecs:Caniadau Cymru.djvu]] #[[Indecs:Caniadau John Morris-Jones.djvu]] #[[Indecs:Casgliad o ganeuon Cymru.pdf]] #[[Indecs:Ceinion Emrys.djvu]] #[[Indecs:Yr Ysgol Farddol.djvu]] #[[Indecs:Ystorya de Carolo Magno o Lyfr Coch Hergest.djvu]] #[[Indecs:Ystyron Enwau ym Mhlwyfi Towyn, Llangelynin, Llanegryn etc.pdf]] #[[Indecs:Cofiant a Gweithiau Ieuan Gwynedd.djvu]] #[[Indecs:Cofiant a gweithiau Risiart Ddu o Wynedd.djvu]] #[[Indecs:Cofiant a Phregethau Robert Roberts, Clynnog.djvu]] #[[Indecs:Cofiant Ann Griffiths gynt o Dolwar Fechan.pdf]] #[[Indecs:Cofiant James Davies Radnor O.djvu]] #[[Indecs:Cofiant Thomas Gee.djvu]] #[[Indecs:Cofiant y Parchedig John Jones Talsarn.djvu]] #[[Indecs:Cofiant y Parchedig William Evans, Tonyrefail.djvu]] #[[Indecs:Cwm Glo.djvu]] #[[Indecs:Cyfystyron y gymraeg - sef y casgliad buddugol yn Eisteddfod Genhedlaethol Gwrecsam, 1888 (IA cyfystyronygymra00jone).pdf]] #[[Indecs:Cymru Owen Jones Cyf I.pdf]] #[[Indecs:Cymru Owen Jones Cyf II.pdf]] #[[Indecs:Dafydd Dafis sef Hunangofiant Ymgeisydd Seneddol.djvu]] #[[Indecs:Dr W Owen Pughe.pdf]] #[[Indecs:Drych y Prif Oesoedd 1884.djvu]] #[[Indecs:Drych y Prif Oesoedd 1902.djvu]] #[[Indecs:Emynau a'u Hawduriaid.djvu]] #[[Indecs:Enwogion y Ffydd Cyf I.pdf]] #[[Indecs:Enwogion y Ffydd Cyf II.pdf]] #[[Indecs:Er mwyn Iesu - pregethau, &c t (IA ermwyniesupreget00jone).pdf]] #[[Indecs:Ffynnonloyw.djvu]] #[[Indecs:Geiriadur bywgraffyddol o enwogion cymru 1867-Cyf I.djvu]] #[[Indecs:Geiriadur Bywgraffyddol o Enwogion cymru Cyf II.pdf]] #[[Indecs:Geiriadur Cymraeg a Saesneg Byr, Cyfres y Fil.pdf]] #[[Indecs:Geiriadur ysgrythyrol- yn cynnwys hanesiaeth, duwinyddiaeth, athroniaeth ... (IA geiriadurysgryt03chargoog).pdf]] #[[Indecs:Geirlyfr bywgraffiadol o enwogion Cymru 1870.pdf]] #[[Indecs:Gwaith barddonol Islwyn - 1832-1878 (IA gwaithbarddonoli00islw).pdf]] #[[Indecs:Gwaith Caledfryn.pdf]] #[[Indecs:Gwaith Glan y Gors.djvu]] #[[Indecs:Gwaith Lewis Glyn Cothi.djvu]] #[[Indecs:Gweithiau Barddonol a Rhyddieithol Ieuan Gwynedd.djvu]] #[[Indecs:Gweithiau William Pant-y-Celyn, cyfrol 1 (IA pantycelyn gweithiau1).pdf]] #[[Indecs:Gweithiau William Pant-y-Celyn, cyfrol 2 (IA pantycelyn gweithiau2).pdf]] #[[Indecs:Gwersi Mewn Llysieueg.djvu]] #[[Indecs:Gwyddoniadur Cyf 01.pdf]] #[[Indecs:Gwyddoniadur Cyf 02.pdf]] #[[Indecs:Gwyddoniadur Cyf 03.pdf]] #[[Indecs:Gwyddoniadur Cyf 04.pdf]] #[[Indecs:Gwyddoniadur Cyf 05.pdf]] #[[Indecs:Gwyddoniadur Cyf 06.pdf]] #[[Indecs:Gwyddoniadur Cyf 07.pdf]] #[[Indecs:Gwyddoniadur Cyf 08.pdf]] #[[Indecs:Gwyddoniadur Cyf 09.pdf]] #[[Indecs:Gwyddoniadur Cyf 10.pdf]] #[[Indecs:Hanes Annibyniaeth ym Mhlwyf Ffestiniog.pdf]] #[[Indecs:Hanes Cymru America.djvu]] #[[Indecs:Hanes eglwysi annibynol Cymru Cyf 2.pdf]] #[[Indecs:Hanes eglwysi annibynol Cymru Cyf 3.pdf]] #[[Indecs:Hanes eglwysi annibynol Cymru Cyf 4.pdf]] #[[Indecs:Hanes Eglwysi Annibynol Cymru Cyf V.djvu]] #[[Indecs:Hanes Llenyddiaeth Gymreig o 1320 hyd 1650.pdf]] #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Arfon-Bangor.djvu]] #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Arfon-Bethesda.djvu]] #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Arfon-Dinorwig.djvu]] #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Dyffryn Clwyd-Dosbarth Rhuthin.djvu]] #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Gorllewin Meirionydd Cyf III.djvu]] #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Liverpool Cyf I.djvu]] #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Liverpool Cyf II.djvu]] #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Sir Fflint.djvu]] #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Sir Gaerfyrddin.djvu]] #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth yn Nosbarth Trefffynon 1750-1910.djvu]] #[[Indecs:Hanes Morganwg (Dafydd Morganwg).djvu]] #[[Indecs:Hanes Plwyf Ffestiniog.djvu]] #[[Indecs:Hanes Plwyf Llandyssul.djvu]] #[[Indecs:Helyntion Bywyd Hen Deiliwr.djvu]] #[[Indecs:Howel Harris yn Llundain.djvu]] #[[Indecs:Hynafiaethau Llandegai a Llanllechid.pdf]] #[[Indecs:Iolo Morganwg (Cadrawd).pdf]] #[[Indecs:Llenyddiaeth y Cymry - llawlyfr i efrydwyr.djvu]] #[[Indecs:Llyfr emynau (IA llyfrem00jone).pdf]] #[[Indecs:Llyfr Emynau MC a MW 1930.pdf]] #[[Indecs:Llyfr Gloywi Cymraeg.pdf]] #[[Indecs:Llyfr Pawb ar Bob-peth.pdf]] #[[Indecs:Llyfr y Tri Aderyn.pdf]] #[[Indecs:Llynnoedd Llonydd.djvu]] #[[Indecs:Megys Trwy Dan.djvu]] #[[Indecs:Mesur y Gymraeg (Cymru) 2011.pdf]] #[[Indecs:Methodistiaeth Cymru Cyfrol II.djvu]] #[[Indecs:Methodistiaeth Cymru Cyfrol III.djvu]] #[[Indecs:Methodistiaeth Dwyrain Meirionydd.pdf]] #[[Indecs:Methodistiaeth Môn.pdf]] #[[Indecs:Methodistiaeth yn Nosbarth Colwyn Bay.djvu]] #[[Indecs:O'r Bala i Geneva.djvu]] #[[Indecs:Odl a Chynghanedd.djvu]] #[[Indecs:Orgraff yr Iaith Gymraeg (adroddiad 1928).djvu]] #[[Indecs:Oriau'r Hwyr.pdf]] #[[Indecs:Penillion ystyriol rhagorol yn dangos nad oes ag na fy ag na fydd dim waeth na phechod, pob meddwl, gair a gweithred croes i ewyllys Duw a elwir yn bechod (IA wg35-1-172).pdf]] #[[Indecs:Pigion Englynion Fy Ngwlad Casgliad 1.djvu]] #[[Indecs:Pigion Englynion Fy Ngwlad Casgliad 2.djvu]] #[[Indecs:Prif Emynwyr Cymru.pdf]] #[[Indecs:Prydnawngwaith y Cymry.djvu]] #[[Indecs:Red Book of Hergest - Jesus College MS 111.djvu]] #[[Indecs:Robert Owen Apostol Llafur Cyf 1.djvu]] #[[Indecs:Robert Owen, Apostol Llafur, Cyf II.pdf]] #[[Indecs:Taith y pererin darluniadol.pdf]] #[[Indecs:Tecel gan Gabriel Parry, cyhoeddwyd yn 1854.pdf]] #[[Indecs:Tecel gan Gabriel Parry.pdf]] #[[Indecs:Teithiau yng Nghymru Pennant.pdf]] #[[Indecs:Testament Newydd (1894).djvu]] #[[Indecs:Testament Newydd ein Harglwydd a'n Hiachawdwr Iesu Grist.djvu]] #[[Indecs:Traethodau ac Areithiau R J Derfel.pdf]] #[[Indecs:Twm o'r Nant Cyf I.pdf]] #[[Indecs:Wil Brydydd y Coed.pdf]] #[[Indecs:Y Beibl (Argraffiad Caergrawnt 1891).djvu]] #[[Indecs:Y Bibl Cyssegr-Lan (BFBS 1861).pdf]] #[[Indecs:Y Bywgraffydd Wesleyaidd.djvu]] #[[Indecs:Y Digrifwr Cymraeg.djvu]] #[[Indecs:Y Mabinogion Cymreig-sef, Chwedlau rhamantus yr hen Gymry.pdf]] #[[Indecs:Y Monwyson.djvu]] #[[Indecs:Y Pigion.djvu]] #[[Indecs:Y tadau methodistaidd Cyf II.djvu]] #[[Indecs:Y trydydd cynyg Mynyddog.djvu]] #[[Indecs:Yr ail Gynnyg, Mynyddog.djvu]] #[[Indecs:Yr athrawes o ddifrif.pdf]] #[[Indecs:Yr Efengyl yn ol Ioan XI-XXI (Esboniad 1931).djvu]] #[[Indecs:Yr Iaith Gymraeg 1785 1885 1985.djvu]] #[[Indecs:A pocket dictionary, Welsh-English.djvu]] #[[Indecs:Aleluia - neu, lyfr o hymnau (IA aleluianh00will).pdf]] #[[Indecs:Argraphiad newydd o eiriadur beiblaidd (IA argraphiadnewydd00browuoft).pdf]] {{Div col end}} ==Angen testun cyfansawdd== {{Div col}} #[[Gwaith Ann Griffiths]] #[[Gwaith John Davies]] #[[Gwaith John Hughes]] #[[Gwaith S.R.]] #[[Gwaith Thomas Griffiths]] #[[Hanes bywyd Thomas Edwards bardd gynt o'r Nant]] #[[Hanes Bywyd Thomas Williams, Capelulo]] #[[Hanes Cymru O M Edwards Cyf II]] #[[Hanes llenyddiaeth ac enwogion Llanllechid a Llandegai]] #[[Oll synnwyr pen Kembero ygyd]] #[[Penillion Telyn Llyfrau'r Ford Gron]] {{Div col end}} <br> ==Wedi sganio efo peiriant Wiki UK== ■ Wedi cyhoeddi ▲ Rhannau wedi eu cyhoeddi ●Problemau cyhoeddi {{Div col}} #[[Indecs:Brenin yr Ellyllon.djvu]]■ #[[Indecs:Ystorïau Bohemia.djvu]]■ #[[Indecs:Yr Argyfwng.djvu]]■ #[[Indecs:Toriad y Wawr.djvu]]■ #[[Indecs:O Gylch Carn Fadrig.djvu]]■ #[[Indecs:Gŵr y Dolau.djvu]]■ #[[Indecs:Y Ddeddf Uno 1536.djvu]]■ #[[Indecs:Gwŷr Enwog Gynt Cyfrol II.djvu]]■ #[[Indecs:Gwŷr Enwog Gynt Cyfrol I.djvu]]■ #[[Indecs:Rhwng Rhyfeloedd.djvu]]■ #[[Indecs:Ceulan y Llyn Du.djvu]]■ #[[Indecs:Blacmel.djvu]]■ #[[Indecs:David Lloyd George (E M Humphreys).djvu]]■ #[[Indecs:Dychweledigion (Ibsen).djvu]]■ #[[Indecs:Yng Ngwlad y Gwyddel.djvu]]■ #[[Indecs:Y Wers Olaf.djvu]]■ #[[Indecs:Dal y Lleidr (drama).djvu]]■ #[[Indecs:Tudur Aled (JMJ).djvu]]■ #[[Indecs:Dan Lenni'r Nos.djvu]]■ #[[Indecs:Llofrudd yn y Chwarel.djvu]]■ #[[Indecs:Dyddlyfr 1941.djvu]]■ #[[Indecs:Mêt y Mona.djvu]]■ #[[Indecs:Siaced Fraith.djvu]]■ #[[Indecs:Cofeb y Dewrion (Heroes'Memorial) Bangor 1914-18.djvu]]■ #[[Indecs:Dirwyn Edafedd.djvu]]■ #[[Indecs:Llen gwerin Sir Gaernarfon.djvu]]■ #[[Indecs:Beibl Plant Ysgol.djvu]] #[[Indecs:Drain a Blodau.djvu]]■ #[[Indecs:Yr Hen Gyrnol.djvu]]■ #[[Indecs:Ceiriog (Darlith y BBC 1939).pdf]]■ #[[Indecs:Addoli (Y Ddarlith Davies 1935).djvu]]■ #[[Indecs:Cerddi'r Bugail.djvu]]■ #[[Indecs:Ynys y Trysor.djvu]]■ #[[Indecs:Cerddi Edern a Cherddi Eraill.djvu]]■ #[[Indecs:Cymru'r Oesau Canol.djvu]]■ #[[Indecs:Hen Ffrindiau.djvu]]■ #[[Indecs:Drysau Eraill.djvu]]■ #[[Indecs:Tir y Dyneddon.djvu]]■ #[[Indecs:O Gors y Bryniau.djvu]]■ #[[Indecs:Y Drws Agored.djvu]]■ #[[Indecs:Blodau'r Gynghanedd.djvu]] #[[Indecs:Yr Ysgol Gymraeg.djvu]]■ #[[Indecs:Pentre'r plant.djvu]]■ #[[Indecs:Straeon Gwerin Affrica.djvu]]■ #[[Indecs:Gwilym a Benni Bach.djvu]]■ #[[Indecs:Blagur y Gwanwyn a Chaneuon Ereill.djvu]]■ #[[Indecs:Goronwy ar Grwydr 1, Italia Dlos.djvu]]■ #[[Indecs:Hunangofiant Tomi.djvu]]■ #[[Indecs:Beirdd a Bardd-rin Cymru Fu.djvu]] #[[Indecs:Hanes Gwareiddiad.djvu]]■ #[[Indecs:Hanes Bywyd Dic Aberdaron Twm o'r Nant.djvu]]■ #[[Indecs:Am dro i Fadagascar.djvu]]■ #[[Indecs:Elfennau Beirniadaeth Lenorol.djvu]]■ #[[Indecs:Caniadau Gwili.djvu]]■ #[[Indecs:Caniadau (T. Gwynn Jones).djvu]]■ #[[Indecs:Yng Ngwres y Dydd.djvu]]■ #[[Indecs:Y Fainc Sglodion.djvu]]■ #[[Indecs:Cathlau Bore a Nawn.djvu]]■ #[[Indecs:Derwyn neu Pob Pant a Gyfodir (Nofel).djvu]]■ #[[Indecs:Ceinion Llenyddiaeth Cymreig Llyfr 2.djvu]] #[[Indecs:Anturiaethau Robinson Crusoe.djvu]]■ #[[Indecs:Nansi'r Dditectif.djvu]]■ #[[Indecs:Nedw (llyfr).djvu]]■ #[[Indecs:Ystoriau Siluria.djvu]]■ #[[Indecs:Hanes Porthmadog ei Chrefydd a'i henwogion.djvu]]■ #[[Indecs:Teulu Bach Nantoer.djvu]]■ #[[Indecs:Orgraff yr Iaith Gymraeg (adroddiad 1928).djvu]] #[[Indecs:Ceiriog a Mynyddog.djvu]]■ #[[Indecs:Bro fy Mebyd a Chaniadau Eraill.djvu]]■ #[[Indecs:Branwen Ferch Llyr (Tegla).djvu]]■ #[[Indecs:Rhys Llwyd y Lleuad.djvu]]■ #[[Indecs:Oriau Gydag Enwogion.djvu]]■ #[[Indecs:Prif Feirdd Eifionydd.djvu]]■ #[[Indecs:Y Lleian Lwyd.pdf]]■ #[[Indecs:Storïau o Hanes Cymru cyf I.djvu]]■ #[[Indecs:Meini Gwagedd.djvu]]■ #[[Indecs:Breuddwyd Pabydd Wrth Ei Ewyllys Cyf I.pdf]]■ #[[Indecs:Breuddwyd Pabydd Wrth Ei Ewyllys Cyf II.djvu]]■ #[[Indecs:Erthyglau Emrys ap Iwan Cyf I.djvu]]■ #[[Indecs:Erthyglau Emrys ap Iwan Cyf II.djvu]]■ #[[Indecs:Erthyglau Emrys ap Iwan Cyf III.djvu]]■ #[[Indecs:Blodau Drain Duon.djvu]]■ #[[Indecs:Bugail y Bryn.djvu]]■ #[[Indecs:Y Wen Fro.djvu]]■ #[[Indecs:Ffynnonloyw.djvu]]● #[[Indecs:Breuddwydion Myfanwy.djvu]]■ #[[Indecs:Beryl.djvu]]■ #[[Indecs:Fy Mhererindod Ysbrydol.djvu]]■ #[[Indecs:Patrymau Gwlad.djvu]]■ #[[Indecs:Pererindod Heddwch.djvu]]■ #[[Indecs:Profiadau Pellach 01.djvu]]■ #[[Indecs:Tan yr Enfys.djvu]]■ #[[Indecs:Ysgrifau Puleston.djvu]]■ #[[Indecs:Cofiant y Parch David Adams (Hawen).djvu]]■ #[[Indecs:Ceinion Llenyddiaeth Cymreig Cyf I.djvu]]■ #[[Indecs:Cofiant Watcyn Wyn.djvu]]■ #[[Indecs:Cofiant D Emlyn Evans.djvu]]■ #[[Indecs:Humphrey Jones a Diwygiad 1859.djvu]]■ #[[Indecs:Cofiant Dr. Joseph Parry Mus. Doc. (1841-1903).djvu]]■ #[[Indecs:Gwreichion y Diwygiadau.djvu]]■ #[[Indecs:Erthyglau, Pregethau a Chaniadau.djvu]]■ #[[Indecs:Ysgrifau (John Breese Davies).djvu]]■ #[[Indecs:Gwrid y Machlyd.djvu]]■ #[[Indecs:Cyfrol Goffa Richard Bennett.djvu]]■ #[[Ysgrifau (Dewi Emrys)]]■ #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Gorllewin Meirionydd Cyf I.pdf]]■ #[[Indecs:Robert Owen, Apostol Llafur, Cyf II.pdf]] #[[Indecs:Canmlwyddiant Wesleyaeth Gymreig.pdf]]■ #[[Indecs:Yn y Wlad.pdf]]■ #[[Indecs:Hanes Plwyf Llanegryn (1948).djvu]]■ #[[Indecs:Hanes Mynachdai.pdf]]■ #[[Indecs:Cerddi Hanes.pdf]]■ #[[Indecs:Beirdd y Bala.pdf]]■ #[[Indecs:Noson o Farug.pdf]]■ #[[Indecs:Gwaith Joshua Thomas.pdf]]■ #[[Indecs:Plant y Goedwig.djvu]]■ #[[Indecs:Llyfr Del (OME).pdf]]■ #[[Indecs:Gwaith Dewi Wyn.djvu]]■ #[[Indecs:Brethyn Cartref.pdf]]■ #[[Indecs:Eben Fardd (Ab Owen).pdf]]■ #[[Indecs:Methodistiaeth Dwyrain Meirionydd.pdf]] #[[Indecs:Gwaith Gwilym Marles.pdf]]■ #[[Indecs:Ieuan Glan Geirionydd (Cyfres y Fil).pdf]]■ #[[Indecs:O Law i Law.pdf]]■ #[[Indecs:Cwm Eithin.djvu]]■ #[[Indecs:Gwaith Huw Morus.pdf]]■ #[[Indecs:Gwaith Iolo Goch.djvu]]■ #[[Indecs:Ceris y Pwll.pdf]]■ #[[Indecs:Yr Ogof.pdf]]■ #[[Indecs:Penillion Telyn.pdf]]■ #[[Indecs:Llyfr Owen.pdf]]■ #[[Indecs:Seren Tan Gwmwl.djvu]]■ #[[Indecs:Llyfr Haf.pdf]]■ #[[Indecs:Tro Trwy'r Wig.pdf]]■ #[[Indecs:Tro i'r De.pdf]]■ #[[Indecs:Yr Hwiangerddi (O M Edwards).pdf]]■ #[[Indecs:Y Gelfyddyd Gwta.pdf]]■ #[[Indecs:Rhyfeddodau'r Cread.pdf]]■ #[[Indecs:Ar y Groesffordd.pdf]]■ #[[Indecs:Tom Ellis Gwladgarwr a Gwleidydd.pdf]]■ #[[Indecs:Wat Emwnt.pdf]]‎■ #[[Indecs:Daffr Owen.pdf]]■ #[[Indecs:Y Geilwad Bach.pdf]]■ #[[Indecs:Lewsyn yr Heliwr 01.pdf]]‎■ #[[Indecs:Cofiant David Davies, Bermo.pdf]]‎■ #[[Indecs:Ystyron Enwau ym Mhlwyfi Towyn, Llangelynin, Llanegryn etc.pdf]] #[[Indecs:Gwaith Sion Cent.pdf]]■ #[[Indecs:Rhobat Wyn.pdf]]■ #[[Indecs:Prif Emynwyr Cymru.pdf]] #[[Indecs:Dafydd Jones o Drefriw (1708-1785).pdf]]■ #[[Indecs:Iolo Morganwg (Cadrawd).pdf]] #[[Indecs:Diwrnod yn Nolgellau.pdf]]■ #[[Indecs:Hanes Annibyniaeth ym Mhlwyf Ffestiniog.pdf]]●(angen ei ail sganio) #[[Indecs:Dechreuad a Chynydd y Methodistiaid Calfinaidd yn Abergele, Pensarn etc.pdf]]■ #[[Indecs:Cerrig y Rhyd.pdf]]■ #[[Indecs:Gwaith yr Hen Ficer.pdf]]■ #[[Indecs:Capelulo (Elfyn).pdf]]■ #[[Indecs:Dr W Owen Pughe.pdf]] #[[Indecs:Gwaith Owen Gruffydd o Lanystumdwy.djvu]]■ #[[Indecs:Gwaith Hugh Jones, Maesglasau.pdf]]■ #[[Indecs:Gwaith Goronwy Owen Cyf II.djvu]]■ #[[Indecs:Gwaith Edward Richard.pdf]]■ #[[Indecs:Gwaith Ieuan Brydydd Hir.pdf]]■ #[[Indecs:Y Cychwyn.djvu]]■ #[[Indecs:Llyfr Emynau MC a MW 1930.pdf]]● #[[Indecs:Tro Trwy'r Gogledd.pdf]]■ #[[Indecs:Gwaith Robert Owen (Bardd y Môr).pdf]]■ #[[Indecs:Gwaith Glan y Gors.djvu]] #[[Indecs:Hanes Plwyf Ffestiniog.djvu]] #[[Indecs:Beirdd y Berwyn 1700-1750.djvu]]■ #[[Indecs:Robert Owen Apostol Llafur Cyf 1.djvu]] #[[Indecs:Gwaith Edward Morus.djvu]] #[[Indecs:Brut y Tywysogion Cyfres y Fil.djvu]]■ #[[Indecs:Ap-Vychan-CyK.djvu]]■ #[[Indecs:Cyfrinach y Dwyrain.djvu]]■ #[[Indecs:Ysgolfeistriaid Mr Charles o'r Bala.djvu]]■ #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Arfon-Caernarvon.djvu]]■ #[[Indecs:Gwaith Goronwy Owen Cyf I.djvu]]■ #[[Indecs:Drych y Prif Oesoedd Ab Owen.djvu]]■ #[[Indecs:Hanes Methodistiaid Arfon-Waenfawr.djvu]]■ #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Arfon-Clynnog.djvu]]■ #[[Indecs:Trwy India'r Gorllewin.djvu]]■ #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Gorllewin Meirionydd Cyf III.djvu]] #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Gorllewin Meirionydd Cyf II.djvu]]■ #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Arfon-Bethesda.djvu]] #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Arfon-Dinorwig.djvu]] #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Arfon-Bangor.djvu]] #[[Indecs:Methodistiaeth yn Nosbarth Colwyn Bay.djvu]] #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Liverpool Cyf I.djvu]] #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Liverpool Cyf II.djvu]] #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Sir Gaerfyrddin.djvu]] #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Dyffryn Clwyd-Dosbarth Rhuthin.djvu]] #[[Indecs:Brithgofion.djvu]]■ #[[Indecs:Profedigaethau Enoc Huws (Addasiad 1939).djvu]]■ #[[Indecs:Yr Hynod William Ellis Maentwrog.djvu]]■ #[[Indecs:Ifor Owen.djvu]]■ #[[Indecs:Syr Owen M Edwards Detholiad o'i Ysgrifau.djvu]]■ #[[Indecs:Storïau Mawr y Byd.djvu]]■ #[[Indecs:Geraint ac Enid a Chaniadau Eraill.djvu]]■ #[[Indecs:Sŵn y Gwynt Sy'n Chwythu.pdf]]■ #[[Indecs:Cwm Glo.djvu]] #[[Indecs:Llwyn Hudol.djvu]]■ #[[Indecs:Cofiant Cadwaladr Jones, Dolgellau.djvu]]■ #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Sir Fflint.djvu]] #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth yn Nosbarth Trefffynon 1750-1910.djvu]] #[[Indecs:Chwalfa.djvu]]■ #[[Indecs:Barddoniaeth Goronwy Owen (gol Llyfrbryf).djvu]]■ #[[Indecs:I'r Aifft ac yn Ol.djvu]]■ #[[Indecs:Cerddoriaeth yng Nghymru (Cyfres Pobun).djvu]]■ #[[Indecs:Howel Harris yn Llundain.djvu]] #[[Indecs:Ymadawiad Arthur a Chaniadau Eraill.djvu]]■ #[[Indecs:Gwlad y Gan a Chaniadau Eraill.djvu]]■ #[[Indecs:Manion.djvu]]■ #[[Indecs:Astudiaethau T Gwynn Jones.djvu]]■ #[[Indecs:Dyddgwaith.djvu]]■ #[[Indecs:Cymeriadau T. Gwynn Jones.djvu]]■ #[[Indecs:Y Trefedigaethau.djvu]]■ #[[Indecs:Caniadau Cymru.djvu]] #[[Indecs:Odl a Chynghanedd.djvu]] #[[Indecs:Cerddi'r Bwthyn.djvu]]■ #[[Indecs:Emynau a'u Hawduriaid.djvu]] #[[Indecs:Bugail Geirf Lorraine.djvu]]■ #[[Indecs:David Williams y Piwritan.djvu]]■ #[[Indecs:Telynegion (Silyn).djvu]]■ #[[Indecs:Ffrwythau Dethol.djvu]]■ #[[Indecs:Trystan ac Esyllt.djvu]]■ #[[Indecs:Gwersi Mewn Llysieueg.djvu]]● (tudalenau ar goll) #[[Indecs:Y Cwm Unig a Chaniadau Eraill.djvu]]■ #[[Indecs:Siôn Gymro.djvu]]■ #[[Indecs:Rhamant Bywyd Lloyd George.djvu]]■ #[[Llio Plas y Nos|Llio Plas y Nos gan R Silyn Roberts]]■ #[[Indecs:Gwaith Barddonol Glasynys Cyfrol II.djvu]]■ #[[Indecs:Caniadau'r Allt.djvu]]■ #[[Indecs:Dafydd Dafis sef Hunangofiant Ymgeisydd Seneddol.djvu]] #[[Indecs:Diwygwyr Cymru.djvu]]■ #[[Indecs:Gwaith William Ambrose (Emrys).djvu]]■ #[[Indecs:Blagur Awen Ben Bowen.djvu]]■ #[[Indecs:Ceinion Emrys.djvu]]● (angen ail sganio) #[[Indecs:Cadeiriau Enwog.djvu]]■ #[[Indecs:Catia Cwta.djvu|Catiau Cwta]]■ #[[Indecs:Yr Awen Barod.djvu]]■ #[[Indecs:Yr Efengyl yn ol Ioan XI-XXI (Esboniad 1931).djvu]] #[[Indecs:Bywyd Ieuan Gwynedd Ganddo Ef Ei Hun.djvu]]■ #[[Indecs:Chydig ar Gof a Chadw.djvu]]■ #[[Indecs:Roosevelt.djvu]] #[[Indecs:Llinell neu Ddwy.djvu]]■ #[[Indecs:Telyn Bywyd.djvu]]■ #[[Indecs:Oriau yn y Wlad.djvu]]■ #[[Indecs:Cofiant Hwfa Môn.djvu]]■ #[[Indecs:Hanes eglwysi annibynol Cymru Cyf 1.djvu]]■ #[[Indecs:Hanes Eglwysi Annibynol Cymru Cyf V.djvu]] #[[Indecs:Yr Hen Lwybrau.djvu]]■ #[[Indecs:Y Pennaf Peth.djvu]]■ #[[Indecs:Atgofion am Dalysarn.djvu]]■ #[[Indecs:Dan Gwmwl (Awena Rhun).djvu]]■ #[[Indecs:Salm i Famon a Marwnad Grey.djvu]]■ {{Div col end}} ===Saesneg=== #[https://en.wikisource.org/wiki/Index:The_History_of_The_Great_European_War_Vol_1.pdf The History of The Great European War Vol 1] #[https://en.wikisource.org/wiki/Index:The_History_of_the_Great_European_War_Vol_II.pdf The History of The Great European War Vol II] #[https://en.wikisource.org/wiki/Index:The_History_of_the_Great_European_War_Vol_III.pdf The History of The Great European War Vol III] #[https://en.wikisource.org/wiki/Index:The_History_of_the_Great_European_War_Vol_IV.djvu/Index:The History of the Great European War Vol IV.djvu] #[https://en.wikisource.org/wiki/Index:Kalendars_of_Gwynedd.pdf Kalendars of Gwynedd] #[https://en.wikisource.org/wiki/Index:Speeches_and_addresses_by_the_late_Thomas_E_Ellis_M_P.pdf Speeches and addresses by the late Thomas E. Ellis M.P. ] obtt93gubqmxoq4524aihvolyn0tjc6 14 21413 166694 41631 2026-06-20T12:09:33Z AlwynapHuw 1710 166694 wikitext text/x-wiki [[Categori:Daniel Owen]] [[Categori:Llyfrau 1885]] [[Categori:Llyfrau'r 1880au]] [[Categori:Nofelau]] 6lx3r174gd7sqc6y3fduec52pzuqeo7 166787 166694 2026-06-20T18:18:12Z AlwynapHuw 1710 166787 wikitext text/x-wiki [[Categori:Daniel Owen]] [[Categori:Llyfrau 1885]] [[Categori:Llyfrau'r 1880au]] [[Categori:Nofelau]] [[Categori:Rhys Lewis]] 8uzi9z8yu0a3c3na539f3d32rbz22xb 0 25496 166788 54811 2026-06-20T18:19:34Z AlwynapHuw 1710 166788 wikitext text/x-wiki {{Header | title = [[Drama Rhys Lewis]] | author = Daniel Owen | editor = John Morgan Edwards | translator = | section = | previous = | next = [[/Rhagair/]] | notes = I'w lawr lwytho ar gyfer darllenydd e-lyfrau gweler [[Drama Rhys Lewis (testun cyfansawdd)]] }} Gellir darllen y testun gwreiddiol fel rhith lyfr ar [https://bookreader.toolforge.org/en/Drama_Rhys_Lewis.pdf#mode/2up| ''Bookreader''] <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Drama Rhys Lewis.pdf" from=3 to=4/> </div> {{Wicipedia|John Morgan Edwards}}{{Wicipedia|Daniel Owen}}{{Wicipedia|Rhys Lewis}} {{PD-old}} [[Categori:Drama Rhys Lewis]] [[Categori:John Morgan Edwards]] [[Categori:Daniel Owen]] [[Categori:Dramâu]] [[Categori:Llyfrau 1909]] [[Categori:Rhys Lewis]] j3tj4fgr3qxl3ggu5efilokffxk80k4 14 34618 166790 100551 2026-06-20T18:21:27Z AlwynapHuw 1710 166790 wikitext text/x-wiki [[File:Drama Rhys Lewis.pdf|bawd|page=1]] [[Categori:Dramâu]] [[Categori:Rhys Lewis]] cz1qv0dtvs362yzyvw1fxa63yokrsg8 2 77518 166808 166374 2026-06-20T20:00:19Z AlwynapHuw 1710 166808 wikitext text/x-wiki {{header | title =Defnyddiwr:AlwynapHuw/Llyfrau 2026 | author = | andauthor = | translator = | editor = | section = | previous =[[Defnyddiwr:AlwynapHuw/Llyfrau 2025]] | next = [[Defnyddiwr:AlwynapHuw/Llyfrau 2027]] | notes = Llyfrau a gyhoeddwyd gan Alwyn ap Huw ar Wicidestun yn 2026 }} {{c|[[Defnyddiwr:AlwynapHuw/Llyfrau]]}} #[[Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel|Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel gan Daniel Owen]] #[[Gardd Eifion|Gardd Eifion gan Robert ap Gwilym Ddu]] #[[Brenin yr Ellyllon|Brenin yr Ellyllon gan Nicolai Gogol]] #[[Traethodau'r Diwygiad|Traethodau'r Diwygiad gan Martin Luther]] #[[Caniadau Hiraethog|Caniadau Hiraethog gan Gwilym Hiraethog]] #[[Bywgraffiad y Parch Thos Richard Abergwaen|Bywgraffiad y Parch Thos Richard Abergwaen gan Edward Matthews]] #[[Ty Capel y Cwm|Ty Capel y Cwm gan Anthropos]] #[[Bugail y Cwm|Bugail y Cwm gan Anthropos]] #[[Hanes y Ffydd yng Nghymru|Hanes y Ffydd yng Nghymru gan Charles Edwards]] #[[Cymru a'r Gymraeg|Cymru a'r Gymraeg gan E. T. John, Dyfnallt ac Arthen]] #[[Rhwng Gwg a Gwên|Rhwng Gwg a Gwên gan Dafydd Rhys Williams (Index)]] #[[Ystorïau Bohemia|Ystorïau Bohemia cyf T. H. Parry-Williams]] #[[Gwaith Owen Gruffydd o Lanystumdwy|Gwaith Owen Gruffydd o Lanystumdwy gol O. M. Edwards]] #[[Hanes Plwyf Llanegryn|Hanes Plwyf Llanegryn gan William Davies]] #[[Yr Argyfwng|Yr Argyfwng gan William Ambrose Bebb]] #[[Toriad y Wawr|Toriad y Wawr gan Morris Thomas, Dolwyddelan]] #[[Plant y Goedwig|Plant y Goedwig gan Moelona]] #[[O Gylch Carn Fadrig|O Gylch Carn Fadrig gan John Humphreys (Wmffra Cyfeiliog)]] #[[Gwreichion y Diwygiadau|Gwreichion y Diwygiadau gan Carneddog]] #[[Cofiant David Davies, Bermo|Cofiant David Davies, Bermo gan William Jones, Lerpwl]] #[[Gŵr y Dolau|Gŵr y Dolau gan William Llewelyn Williams]] #[[Y Ddeddf Uno 1536|Y Ddeddf Uno 1536 gol William Ambrose Bebb]] #[[Cerdd Allwyn|Cerdd Allwyn gan Edward Roberts (Iorwerth Glan Aled)]] #[[Gwŷr Enwog Gynt Cyfrol II|Gwŷr Enwog Gynt Cyfrol II gan Edward Morgan Humphreys]] #[[Gwŷr Enwog Gynt Cyfrol I|Gwŷr Enwog Gynt Cyfrol I gan Edward Morgan Humphreys]] #[[Robert Dafydd, Brynengan ei Hanes a'i Hynodion|Robert Dafydd, Brynengan ei Hanes a'i Hynodion gan Henry Hughes, Bryncir]] #[[Geraint ac Enid a Chaniadau Eraill|Geraint ac Enid a Chaniadau Eraill gan J. Machreth Rees]] #[[Clasuron Rhyddiaith Cymru|Clasuron Rhyddiaith Cymru gan Edward Edwards, Aberystwyth]] #[[Diliau Meirion Cyf II|Diliau Meirion Cyf II gan Morris Davies (Meurig Ebrill)]] #[[Rhwng Rhyfeloedd|Rhwng Rhyfeloedd gan E Morgan Humphreys]] #[[Ceulan y Llyn Du|Ceulan y Llyn Du gan E Morgan Humphreys]] #[[Blacmel|Blacmel gan John Pierce]] #[[David Lloyd George (E M Humphreys)|David Lloyd George gan E Morgan Humphreys]] #[[Dychweledigion (Ibsen)|Dychweledigion (Ibsen) cyf gan T Gwynn Jones]] #[[Llen Gwerin Sir Gaernarfon|Llen Gwerin Sir Gaernarfon gan John Jones (Myrddin Fardd)]] #[[Yng Ngwlad y Gwyddel|Yng Ngwlad y Gwyddel gan John Morgan Edwards]] #[[Y Wers Olaf|Y Wers Olaf gan Alphonse Daudet cyf Moelona]] #[[Dal y Lleidr (drama)|Dal y Lleidr (drama) gan Joseph Jenkins]] #[[Tudur Aled (JMJ)|Tudur Aled gan John Morris-Jones]] #[[Dan Lenni'r Nos|Dan Lenni'r Nos gan John Pierce]] #[[Llofrudd yn y Chwarel|Llofrudd yn y Chwarel gan E Morgan Humphreys]] #[[Dyddlyfr 1941|Dyddlyfr 1941 gan W Ambrose Bebb]] Mai 31, 38 8cn4q3svbz0odosqerquyhnqnkujqe2 106 85278 166806 165466 2026-06-20T19:56:51Z AlwynapHuw 1710 166806 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |Title=Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel |Author=Daniel Owen |Publisher=Hughes a'i Fab, Wrecsam |Year=1885 |Source=djvu |Image=1 |Progress=V |Pages=<pagelist 1=clawr 2to4=- 5to12=roman 5=1 13=9 61=llun 62=57 206=llun 207=201 367=llun 368=361 376=llun 377=369 401=llun 402=393 426=llun 427=417 443to444=- 445=clawr /> |Remarks= }} [[Categori:Llyfrau 1885]] [[Categori:Nofelau]] [[Categori:Daniel Owen]] [[Categori:Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel]] [[Categori:Tudalen Indecs]] [[Categori:PD-old]] jbv7oergnq9hgg0ugqaserkpj6rm1ov 104 85285 166697 165417 2026-06-20T12:21:26Z AlwynapHuw 1710 166697 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>{{c|{{Mm-mawr|HUNANGOFIANT}}<br>{{Mmmm-mawr|RHYS LEWIS,}}<br>{{Mm-mawr|GWEINIDOG BETHEL.}}}} <br> <br> {{c|{{M-mawr|GAN DANIEL OWEN, WYDDGRUG.}}}} <br> <br> <br> {{c|WREXHAM:<br>CYHOEDDEDIG GAN HUGHES AND SON, 56, HOPE STREET<br>[Entered at Stationers' Hall.]}} {{nop}}<noinclude><references/></noinclude> 7f6mvsadpvrlsfkkdivr2kq6usniamc 104 85289 166699 165421 2026-06-20T12:47:11Z AlwynapHuw 1710 166699 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>{{c|{{mawr|CYNNWYSIAD.}}}} {{Center block/s}} <poem> [[Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel/Rhagarweiniad|RHAGARWEINIAD]] [[Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel/Cofiaint|I COFIAINT.]] [[Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel/Y Cyfnod Cyntaf ar Fy Oes|II. Y CYFNOD CYNTAF AR FY OES]] [[Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel/Cofion Boreuaf|III. COFION BOREUAF]] [[Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel/Ean Jones, Hwsmon Gwernyffynnon|IV. EVAN JONES, HWSMON GWERNYFFYNNON]] [[Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel/Y Cyfarfod Plant|V. Y CYFARFOD PLANT]] [[Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel/Y Gwyddel|VI. Y GWYDDEL]] [[Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel/Y Ddwy Ysgol|VII. Y DDWY YSGOL.]] [[Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel/O Dan Addysg|VIII. O DAN ADDYSG]] [[Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel/Materion Eglwysig|IX. MATERION EGLWYSIG]] [[Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel/Y Pwngc o Addysg|XY PWNGC O ADDYSG]] [[Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel/Wil Bryan ar Natur Eglwys|XI. WIL BRYAN AR NATUR EGLWYS]] [[Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel/Ar yr Aelwyd|XII. AR YR AELWYD.]] [[Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel/Seth|XIII. SETH]] [[Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel/Wil Bryan|XIV. WIL BRYAN]] [[Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel/Dechreuad Gofidiau|XV. DECHREUAD GOFIDIAU.]] [[Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel/Dydd y Brofedigaeth|XVL DYDD Y BROFEDIGAETH]] [[Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel/Ychwaneg o Brofedigaethau|XVIL YCHWANEG O BROFEDIGAETHAU]] [[Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel/Thomas a Barbara Bartley|XVIII. THOMAS A BARBARA BARTLEY]] [[Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel/Abel Hughes|XIX. ABEL HUGHES]] [[Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel/Person y Plwyf|XX. PERSON Y PLWYF]] </poem><noinclude>{{Div end}}</noinclude> jxnvml2pv8b29nhitj6hyw1ip0kemt5 166710 166699 2026-06-20T13:15:27Z AlwynapHuw 1710 166710 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>{{c|{{mawr|CYNNWYSIAD.}}}} {{Center block/s}} <poem> [[Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel/Rhagarweiniad|RHAGARWEINIAD]] [[Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel/Cofiaint|I COFIAINT.]] [[Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel/Y Cyfnod Cyntaf ar Fy Oes|II. Y CYFNOD CYNTAF AR FY OES]] [[Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel/Cofion Boreuaf|III. COFION BOREUAF]] [[Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel/Evan Jones, Hwsmon Gwernyffynnon|IV. EVAN JONES, HWSMON GWERNYFFYNNON]] [[Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel/Y Cyfarfod Plant|V. Y CYFARFOD PLANT]] [[Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel/Y Gwyddel|VI. Y GWYDDEL]] [[Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel/Y Ddwy Ysgol|VII. Y DDWY YSGOL.]] [[Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel/O Dan Addysg|VIII. O DAN ADDYSG]] [[Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel/Materion Eglwysig|IX. MATERION EGLWYSIG]] [[Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel/Y Pwngc o Addysg|XY PWNGC O ADDYSG]] [[Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel/Wil Bryan ar Natur Eglwys|XI. WIL BRYAN AR NATUR EGLWYS]] [[Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel/Ar yr Aelwyd|XII. AR YR AELWYD.]] [[Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel/Seth|XIII. SETH]] [[Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel/Wil Bryan|XIV. WIL BRYAN]] [[Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel/Dechreuad Gofidiau|XV. DECHREUAD GOFIDIAU.]] [[Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel/Dydd y Brofedigaeth|XVL DYDD Y BROFEDIGAETH]] [[Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel/Ychwaneg o Brofedigaethau|XVIL YCHWANEG O BROFEDIGAETHAU]] [[Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel/Thomas a Barbara Bartley|XVIII. THOMAS A BARBARA BARTLEY]] [[Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel/Abel Hughes|XIX. ABEL HUGHES]] [[Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel/Person y Plwyf|XX. PERSON Y PLWYF]] </poem><noinclude>{{Div end}}</noinclude> svs0kz4hnsg0hx06lvhsfyc6jo7q803 104 85290 166700 165422 2026-06-20T12:47:34Z AlwynapHuw 1710 166700 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> [[Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel/Dychweledigion|XXI DYCHWELEDIGION]] [[Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel/Ymweliad Mwy Nag Un Perthynas|XXII. YMWELIAD MWY NAG UN PERTHYNAS]] [[Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel/Bob|XXIII BOB]] [[Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel/Adgofion Prudd a Dyddanol|XXIV. ADGOFION PRUDD A DYDDANOL]] [[Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel/Marwnad Ryddiaethol|XXV. MARWNAD RYDDIAETHOL]] [[Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel/Dirywiad a Drychiolaeth|XXVI. DIRYWIAD A DRYCHIOLAETH]] [[Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel/Dyddiau Tywyllwch|XXVIL DYDDIAU TYWYLLWCH]] [[Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel/Y Meistr a'r Gwas|XXVIII. Y MEISTR A'R GWAS]] [[Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel/Cynghor y Glanhawr Clociau|XXIX. CYNGHOR Y GLANHAWR CLOCIAU]] [[Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel/Yr Herwheliwr|XXX. YR HERWHELIWR]] [[Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel/Dafydd Dafis|XXXI. DAFYDD DAFIS]] [[Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel/Amlder Cynghorwyr|XXXII. AMLDER CYNGHORWYR]] [[Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel/Ychwaneg am Wil Bryan|XXXIII. YCHWANEG AM WIL BRYAN]] [[Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel/Thomas Bartley ar Addysg Athrofaol|XXXIV. THOMAS BARTLEY AR ADDYSG ATHROFAOL]] [[Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel/Helbulus|XXXV. HELBULUS]] [[Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel/Cymeriad Adnabyddus|XXXVI. CYMERIAD ADNABYDDUS]] [[Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel/Ymweliad Thomas Bartley a'r Bala|XXXVII. YMWELIAD THOMAS BARTLEY A'R BALA]] [[Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel/Cyfarfyddiad Ffortunus|XXXVIII. CYFARFYDDIAD FFORTUNUS]] [[Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel/Wil Bryan yn ei Gastell|XXXIX. WIL BRYAN YN EI GASTELL]] [[Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel/Hunangofiant Wil Bryan|XL HUNANGOFIANT WIL BRYAN]] [[Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel/Y Tro Cyntaf a'r Tro Olaf|XLL Y TRO CYNTAF A'R TRO OLAF]] [[Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel/Gweinidog Bethel|XLIL GWEINIDOG BETHEL]] </poem> {{Div end}} <br><noinclude><references/></noinclude> 522wudtds9wnz3je3030pzp31mud8eh 166745 166700 2026-06-20T13:51:43Z AlwynapHuw 1710 166745 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> [[Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel/Dychweledigion|XXI DYCHWELEDIGION]] [[Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel/Ymweliad Mwy Nag Un Perthynas|XXII. YMWELIAD MWY NAG UN PERTHYNAS]] [[Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel/Bob|XXIII BOB]] [[Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel/Adgofion Prudd a Dyddanol|XXIV. ADGOFION PRUDD A DYDDANOL]] [[Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel/Marwnad Ryddiaethol|XXV. MARWNAD RYDDIAETHOL]] [[Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel/Dirywiad a Drychiolaeth|XXVI. DIRYWIAD A DRYCHIOLAETH]] [[Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel/Dyddiau Tywyllwch|XXVIL DYDDIAU TYWYLLWCH]] [[Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel/Y Meistr a'r Gwas|XXVIII. Y MEISTR A'R GWAS]] [[Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel/Cynghor y Glanhawr Clociau|XXIX. CYNGHOR Y GLANHAWR CLOCIAU]] [[Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel/Yr Herwheliwr|XXX. YR HERWHELIWR]] [[Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel/Dafydd Dafis|XXXI. DAFYDD DAFIS]] [[Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel/Amlder Cynghorwyr|XXXII. AMLDER CYNGHORWYR]] [[Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel/Ychwaneg am Wil Bryan|XXXIII. YCHWANEG AM WIL BRYAN]] [[Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel/Thomas Bartley ar Addysg Athrofaol|XXXIV. THOMAS BARTLEY AR ADDYSG ATHROFAOL]] [[Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel/Helbulus|XXXV. HELBULUS]] [[Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel/Cymeriad Adnabyddus|XXXVI. CYMERIAD ADNABYDDUS]] [[Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel/Ymweliad Thomas Bartley a'r Bala|XXXVII. YMWELIAD THOMAS BARTLEY A'R BALA]] [[Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel/Cyfarfyddiad Ffortunus|XXXVIII. CYFARFYDDIAD FFORTUNUS]] [[Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel/Wil Bryan yn ei Gastell|XXXIX. WIL BRYAN YN EI GASTELL]] [[Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel/Hunangofiant Wil Bryan|XL HUNANGOFIANT WIL BRYAN]] [[Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel/Y Tro Cyntaf a'r Tro Olaf|XLL Y TRO CYNTAF A'R TRO OLAF]] [[Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel/Gweinidog Bethel|XLII GWEINIDOG BETHEL]] </poem> {{Div end}} <br><noinclude><references/></noinclude> aowagkczu2o61561xq747zwl2ccj9yd 104 85291 166804 165424 2026-06-20T19:35:05Z AlwynapHuw 1710 166804 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>{{canoli|{{Mmm-mawr|HUNANGOFIANT RHYS LEWIS.}}<br>{{Mm-mawr|Gweinidog Bethel.}}}} {{Lein|10em}} {{c|{{mawr|RHAGARWEINIAD.}}}} MAE Gweinidog Bethel, er ys peth amser bellach, yn gorwedd yn dawel yn mhriddellau'r dyffryn. Yn ei ddydd ystyrid ef yn ŵr call a diymhongar; a gwyddai y rhai a'i hadwaenent oreu fod mwy ynddo nag oedd yn dyfod i'r golwg. Er ei fod, fel gweinidog yr efengyl, yn "ddyn cyhoeddus," fel y dywedir, ni byddai byth yn chwannog i ddangos ei hun. Nid oedd yn boblogaidd fel pregethwr, a hyny yn benaf am nad allai ganu, yr hyn oedd yn anffawd fawr iddo. Serch hyny, byddai ganddo ef bob amser rywbeth gwerth ei wrandaw; a chlywais ddynion o farn addfed yn dywedyd, y buasai ei bregethau "mewn preint" yn sefyll cymhariaeth ffafriol â goreuon y pulpud Cymreig. 'Yn wir, tadogid yr ychydig erthyglau a ysgrifenodd efe i'r ''Traethodydd'' i'r Dr. {{bar|3}}; a darllenid hwy gyda blâs. Yr oedd hyn yn y cyfnod pan na chyhoedid enwau yr awduron yn y chwarterolyn gwerthfawr hwnw. Dichon pe cyhoeddasid yr enwau y pryd hwnw, na fuasai neb yn myned i'r drafferth i ddarllen ysgrifau Rhys Lewis. Fel bugail bu yn lled hapus a llwyddiannus. Ond y mae yn rhaid cydnabod nad oedd hyny ond dygwyddiad; oblegid y prif reswm am y ffaith oedd, fod mwyafrif yr eglwys yr oedd efe yn weinidog iddi yn meddu gradd helaeth o synwyr cyffredin, ac ychydig o deimlad cristionogol. Er fod Rhys Lewis yn ŵr hywaeth a chymdeithasgar iawn gyda y rhai yr oedd efe yn weddol hyf arnynt, eto ei, hoff fan oedd<noinclude><references/></noinclude> tuu1a32anvnmi0q09qk0wh25rw846om 104 85292 166805 165425 2026-06-20T19:38:26Z AlwynapHuw 1710 166805 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>unigrwydd ei fyfyrgell. Ar adegau byddai yn anghofio ei hun, ac yn rhoi ffordd yn ormodol i'r duedd hon at neillduaeth; ac ar fwy nag un achlysur bu raid i'r diaconiaid alw ei sylw at ei ddyledswyddau cyhoeddus. Blinid ef weithiau gan iselder ysbryd; a thybiai rhai fod rhywbeth yn pwyso ar ei feddwl nad oedd hyd yn nôd ei gyfeillion mwyaf mynwesol yn hysbys o hono, tra y dywedai eraill mai anhwyldeb ar ei ''nervous system'' oedd yr achos. Dichon y bydd yr hanes canlynol, o'i waith ef ei hun, yn taflu rhyw gymaint o oleuni pa un o'r ddwy dybiaeth oedd yn gywir. Bu gweinidog Bethel farw yn nghanol ei ddefnyddioldeb, ac heb flotyn ar ei gymeriad, a thra nad oedd efe ond cymharol ieuanc. Yn ddiweddar, pan oeddwn o dan gyfarwyddyd ei esgutores yn trefnu ei lyfrau gogyfer 'u gwerthiant, tarewais ar ysgrif drwchus; ac wedi ei harchwilio cefais mai hunangofiant ydoedd. Gan dybied y gallai fod yn yr ysgrif rywbeth o ddyddordeb, ac wedi cael caniatâd ysgutores yr ymadawedig, cymerais yr ysgrif gyda mi gartref; a phan gefais hamdden, darllenais hi yn fanwl. Heblaw fod awdwr y cofiant yn dyweyd hyny yn bendant (fel y ceir gweled eto), y mae yn ddigon amlwg oddiwrth arddull a chymwys yr ysgrif, na fwriadai efe iddi gael ei hargraffu. Pa fodd bynag, cefais i fy hun y fath foddhad wrth ddarllen yr hunangofiant, a barodd i mi ofyn caniatâd i'w gyhoeddi; ac yr wyf yn awr yn ei gyflwyno i'r cyhoedd, gan hyderu y bydd iddynt hwythau gael yr un boddhad. Ar yr un pryd, yr wyf yn teimlo fod ''apology'' dros yr hanes yn ddyledus. Mae y pennodau cyntaf braidd yn ysgafn a phlentynaidd, er yn ddiniwed, ac, fel yr wyf yn credu, yn ffyddlawn i natur, ac yn mynegu profiad llawer un. Fel y mae yr hanes yn myned ymlaen, y mae yn dyfod yn fwy sylweddol, ac yn cynnwys desgrifiadau o hen gymeriadau hynod a chrefyddol. Cymerais fy rhyddid, o herwydd rhesymau neillduol, i newid enw yr awdwr, ac eraill y mae yn sôn am danynt. Nid oeddwn yn teimlo fod genyf hawl i wneyd ychwaneg o gyfnewidiadau. Os bydd y darllenydd yn canfod rhyw bethau heb fod yn unol â'i feddwl, ac yn tueddu i dramgwyddo wrth yr arddull rhydd sydd weithiau yn ymylu ar y digrifol, ac hefyd y gorfanylder a ddangosir wrth ddesgrifio pethau bychain, dymunwn iddo gofio yn barhaus na fwriadodd yr awdwr i'r hanes gael ei argraffu. {{nop}}<noinclude><references/></noinclude> 3j5ab83v529jsnpm8c2flnr9234fpas 104 85297 166715 165430 2026-06-20T13:27:32Z AlwynapHuw 1710 166715 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>cymydogion. Tynais glustdlws un ferch ieuanc yn glir drwy ei chnawd, nes oedd y gwaed yn pistyllio ar ei hysgwydd. Lleddais dair o gathod bychain trwy wasgu y gwynt allan o honynt; a chyflawnais amryw ystrywiau eraill na wiw i mi hyd yn nôd eu cyfaddef wrthyf fy hun, er nad wyf yn teimlo euogrwydd o'u herwydd. Yr hyn sydd yn fy synu fwyaf ydyw, fod pawb wedi cymeryd i fyny gyda mi, ac ymddwyn tuag ataf fel pe buaswn yn dwyn llawer o elw iddynt, pryd mewn gwirionedd nad oeddwn yn dda i ddim. Nid yn unig nid oeddwn yn dwyn dim elw i neb, ond achoswn lawer o flinder a thrafferth. Collodd fy mam lawer noswaith o gysgu o'm herwydd; ac ugeiniau o weithiau y bu raid iddi godi gefn nos i wneyd tê slecyn i mi. Ar adegau gwaeddwn am oriau bwygilydd; ac o herwydd fy mod wedi cymeryd yn fy mhen i beidio siarad am gryn ddwy flynedd, ni wyddai neb am ba beth y gwaeddwn. Ac er y cwbl, clywais fy mam yn dyweyd na chymerasai y byd am danaf, hyd yn nôd pan waeddwn fwyaf. Yr oeddwn yn dalp o blentyn tewdrwm, ac ystyried fy mod yn byw ymron yn hollol ar laeth ; ac er fy mod mor drwm, ymgystadleuai fy nghymydogion yn fy nghario. Ymddengys fy mod yn hoffi bod heb ddannedd; oblegyd pan ddechreuodd yr aelodau hyny wneyd eu hymddangosiad, yr oeddwn yn flin iawn fy ysbryd, yn gymaint felly nes y curiodd fy nghnawd. Dywedwyd wrthyf fy mod wedi rhoi ffordd mor fawr i natur ddrwg nes i mi o'r diwedd gael ''convulsions.'' Mor ynfyd oeddwn! Gwyn fyd na chawn y cyfleusdra i dyfu dannedd yrwan! Ond y mae un fantais o fod fel yr ydwyf yn awr: ni fedr neb daflu dim "ar draws fy nannedd!" Wel, dyna ddigon am y cyfnod nad oes genyf un cof am dano; a gwell o lawer genyf droi at yr amser y gwn rywbeth yn ei gylch oddiar fy mhrofiad a'm cof. {{nop}} <section begin="aaa"/><section end="aaa"/> <section begin="bbb"/>{{c|{{mawr|PENNOD III.<br>''Cofion Boreuaf.''}}}} Yr wyf yn meddwl, ie, yr wyf yn sicr o ran hyny, mai un o'r pethau cyntaf yr wyf yn gofio ydyw myned gyda fy mam i'r capel. <section end="bbb"/><noinclude><references/></noinclude> j4xctgj5oehjg74add4pwmbq68yxhrk 104 85368 166716 165506 2026-06-20T13:29:11Z AlwynapHuw 1710 166716 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>y byddai yn sôn am bethau crefyddol, nac am y capel, er ei fod yn dal i fyned i'r moddion. Yn y tŷ byddai yn lled ddystaw, a bron bob amser yn darllen, ac ni pheidiodd gyfranu hyny o wybodaeth a allai i mi. Wel, beth a roddaswn heno pe na buasai genyf ddim mwy anhyfryd i'w ddyweyd am dano? <br> <section begin="aaa"/><section end="aaa"/> <section begin="bbb"/>{{c|{{mawr|PENNOD XIII.<br>''Seth''}}}} Fel y crybwyllais, rhaid i mi sôn ychydig am Seth y bachgen gwirion, gan iddo ef fod yn achlysur i ffurfio cyfnod yn fy hanes. Cymeriad rhyfedd oedd Seth. Nid ydwyf yn cofio pa bryd y daethum gyntaf i gydnabyddiaeth âg ef. Wrth imi sugno fy nghôf, nis gallaf gael dim o hono yn ei gylch ond Seth—yr un faint, yr un lun, yr un oedran, yr un fath bob amser. Pe gofynai rhywun i mi pa bryd y sylwais gyntaf ar y pren crabas oedd yn ymyl ein ty ni, ac a ydwyf yn cofio gwahanol gyfnodau ar ffurf ei ganghenau, yn sicr byddai raid i mi ateb yn nacäol. Yr unig adeg bendant yr wyf yn gofio yn hanes y pren crabas ydyw y dydd y gorchymynodd gwr y Plas ei dori i lawr. A phan oedd y coedwr calongaled yn cymhwyso ei fwyell at ei fôn ac yn peri i'w ysglodion hedeg yma ac acw, a phan syrthiodd yr hen bren i'r ddaear, teimlwn fel pe buaswn yn colli hen gyfaill anwyl; oblegid ambell i grebyn a fwytaswn oddiar ei ganghenau, y rhai er eu bod yn codi dincod ar fy nannedd, oeddynt yn felus yn niffyg eu gwell. Rhyw un drychfeddwl fel hyn sydd genyf am faint a hanes y pren crabas hyd y dydd y torwyd ef i lawr. Yn gyffelyb y mae gyda golwg ar Seth. Yn flaenorol i adeg ei farwolaeth, rhyw un cyfnod ydyw ei hanes yn fy meddwl, heb ddim ynddo ond Seth: bachgen o bryd goleu, yn tueddu at fod yn dàl, yn deneu ac esgyrniog, yn gwyro tipyn ar ei wàr, ei ên yn fechan ac yn ymgolli ymron yn ei wddf, ei safn bob amser yn hanner agored; llygaid bychain, gleision, a diystyr, ond braidd yn llawen; ei drwyn yn ddiaddurn, ac heb fod yn hollol lân, ei dalcen yn fychan ac yn cilio yn ol mewn llinell union ymron â'i goryn, yr hwn oedd uchel a chul ac yn bargodi dros ei wegil hir. Pobl syml a diniwed oedd ei rieni, yn byw mewn ty bychan twt, <section end="bbb"/><noinclude><references/></noinclude> b73xfkdfu5ingvwb86nqrw2i8hs5740 104 85379 166717 165519 2026-06-20T13:30:00Z AlwynapHuw 1710 166717 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>brifffordd, arosais i gymeryd fy ngwynt, a chlywn ergyd, ac un arall, a gwaeddi, a chynhwrf. Ac aethum yn fy mlaen yn gyflym; ac yn union deg, cyfarfum â fy mrawd Bob yn dyfod i ymofyn am danaf, ac adroddais iddo yn fyr yr helynt. Rhoddodd yntau siars i mi beidio sôn gair wrth fy mam na neb arall; ac ychwanegodd fod yr amser wedi dyfod i mi gael gwybod yr hyn oedd wedi ei gadw oddiwrthyf hyd yn awr, ac yr adroddai y cyfan imi wedi i ni fyned i'r gwely. Cyflawnodd ei addewid, a chyflawnais innau ei orchymyn, ac ni soniais air wrth neb hyd y dydd hwn am yr hyn a gymerodd le y noswaith hono wrth goed y Plâs. Onid priodol y dywedais fod Seth wedi bod yn achlysur i ffurfio cyfnod yn fy hanes? Gymaint mwy oeddwn yn ei wybod fore drannoeth am fy nheulu; a gadewch i mi obeithio, gymaint gwell bachgen oeddwn! <br> <section begin="aaa"/><section end="aaa"/> <section begin="bbb"/>{{c|{{mawr|PENNOD XIV.<br>''Wil Bryan''.}}}} Cynhebrwng Seth oedd y cyntaf erioed i mi fod ynddo; ac o herwydd fod y fath gyfnewidiadau wedi eu dwyn i mewn ynglŷn â chladdedigaethau yn nghorff y deng mlynedd ar hugain diweddaf, hwyrach nad anmhriodol a fyddai i mi nodi ffaith neu ddwy o berthynas i hyny. Tua'r adeg hono yr oedd Methodistiaid mwyaf deallgar Sir yn ceisio dysgu y bobl i wneyd i ffordd â'r arferiad ffol o yfed cwrw mewn claddedigaethau. Côf genyf fy mod yn nhŷ Thomas Bartley y noswaith o flaen y diwrnod yr oedd Seth i gael ei hebrwng i dŷ ei hir gartref, pryd y daeth Abel Hughes i ymweled â'r teulu galarus. Ceisiai Abel godi gwersi buddiol oddiwrth yr amgylchiad prudd; ac yr oedd yn amlwg imi fod Thomas a Barbara Bartley yn teimlo i'r byw dan ei athrawiaeth. Pa fodd bynag, pan grybwyllodd Abel yn y màn am yr arferiad o yfed cwrw mewn claddedigaethau, gan ddadgan ei obaith nad oedd rhieni Seth am ddal i fyny yr arferiad, cododd Thomas ei ben, ac edrychodd braidd yn ddig ar Abel; ac ebe efe, "Abel Hughes, ydach chi ddim yn meddwl'y med i yn myn'd i gladdu 'y machgen fel claddu ci? Na, mi fydd yma fara <section end="bbb"/><noinclude><references/></noinclude> nzn3tl92t01ulhu2kt71fom6y7hyiql 104 85409 166718 165561 2026-06-20T13:30:47Z AlwynapHuw 1710 166718 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>{{c|{{mawr|PENNOD XVII.<br>''Ychwaneg o Brofedigaethau''.}}}} O'r braidd y gallaf berswadio fy hun mai adrodd yr ydwyf ffeithiau ynglŷn â fy hanes, ac nid creadigaethau ymdaith yr enaid. Bore dydd Llun ydoedd, ac yr oedd fy mam er ys oriau yn eistedd yn synfyfyriol o flaen y tân, gan bletio ei ffedog. Cefais ganiatâd rhwydd i fyned i'r dref i weled beth a ddeuai o fy mrawd, a'r pump eraill a gymerwyd i'r carchar. Yr oedd ystrydoedd y dref yn hanner llawn o bobl awyddus a dysgwylgar i'r llys agor. Cyn i mi fod nemawr o fynydau yn y dref, deuwyd o hydi mi gan fy nghydymaith Wil Bryan. Yr oedd efe bob amser yn dyfod o hyd i mi. Deuthum i ddeall yn fuan fod tipyn o ddyddordeb yn cael ei gymeryd ynof, am fy mod yn frawd i un o'r carcharorion, a'r un mwyaf pwysig o honynt ar rai cyfrifon. Cyfarfyddais â rhai o gyfeillion Bob, y rhai a ymholent pa fodd yr oedd fy mam, ac a roisant i mi bob un geiniog. Dywedodd Wil wrthyf, "Cymer ofal o'r ceinioge ene—mi fyddan reit ''handi just'' rwan." Nid oeddwn yn ei ddeall, ac yr oeddwn yn rhy brudd i ofyn am eglurhâd; ond rhoddwn y credyd iddo bob amser o allu gweled ymhellach na mi. Yn y man, tarewais ar eraill o gyfeillion fy mrawd, a chefais ychwaneg o geiniogau, hyd i bump. Ni bûm erioed hyd hyny mor gyfoethog. Perchenogai Wil un geiniog o'i eiddo ei hun, ac annogai efe i ni gydgorffori ein heiddo. Trosglwyddais iddo fy mhum' ceiniog, oblegid nid oeddwn yn gofalu am danynt gan mor brudd oeddwn; ac yr oedd fy ffydd yn ngonestrwydd Wil yn ddiderfyn. Nid cynt y cafodd efe y ceiniogau i'w law nag y llithrodd i siop oedd yn gwerthu pork pies: a thybiais ei fod yn myned i wario ein heiddo am y nwydd hwnw, ac nid oedd genyf wrthwynebiad iddo wneyd hyny. Pan ddaeth Wil allan o'r siop, cefais fy siomi wrth ei weled yn dangos ar gledr ei law chwe' cheiniog gwyn yn gyfnewid am y ceiniogau; a chan roddi winc deallgar arnaf, yn ei roddi yn ofalus yn mhoced ei wasgod. Yr oeddwn o hyd yn y tywyllwch pa beth a fwriadai Wil wneyd â'r chwe' cheiniog; ac nid wyf yn sicr nad oeddwn yn lled dybied ei fod ef yn pwrpasu ei ddefnyddio i logi twrne i amddiffyn fy mrawd.<noinclude><references/></noinclude> 13ld3qideqzo6e1vnqa3pkk23t88sa5 104 85418 166719 165571 2026-06-20T13:31:23Z AlwynapHuw 1710 166719 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>Wedi i mi ei adysgrifenu a'i ddarllen lawer gwaith drosodd i fy mam, rhoddais ef yn ofalus mewn ''envelope'', a chyfeiriais ef; ond mynodd fy mam i mi roddi haste ar ei gongl; ac o herwydd nad oedd ganddi lawer o ffydd mewn gum, mynodd hefyd ychwanegu cŵyr coch a gosod argraff ei gwnïadur arno. Wedi gorphen y cyfan, ymddangosai yn dawel ac ymroddol i drefn Rhagluniaeth. Pa fodd y bu i garchariad fy mrawd effeithio ar ein hamgylchia dau, a ffurfio cyfnod yn fy hanes, fydd pwnc y bennod nesaf. <br> <section begin="aaa"/><section end="aaa"/> <section begin="bbb"/>{{c|{{mawr|PENNOD XVIII.<br>''Thomas a Barbara Bartley.''}}}} WRTH edrych yn ol at gyfnod fy machgendod, teimlwyf ei fod wedi myned heibio heb i mi fwynhau ond ychydig o'r hoenusrwydd diofal hwnw sydd yn syrthio i ran agos bob bachgen, gan nad beth fyddo sefyllfa ei deulu. Hyd yn nôd pan na wyddwn am anghen a helbul yn fy nghartref, yr oedd manyldeb Puritanaidd fy mam yn gosod terfyn ar fy chwareuon, rhif ar fy nghymdeithion, a mesur ar fy nifyrwch. Yr oedd rhyw fath o wybodaeth am " gwymp dyn," "у ddau gyfammod," a phynciau cyffelyb, yn cael ei phwyo i fy mhen pryd y dylaswn fod yn chware ''marbles''. Tra yr oedd fy nghyfoedion yn chware "dal llwynog," cedwid fi gartref i ddysgu rhanau o'r Salm fawr; ac nid rhyfedd fy mod yn salach chwareuwr na neb pan oeddwn yn ysgol Robyn y Sowldiwr, ac fod hyd yn nôd y genethod yn chwerthin ar fy mhen. Ni ddymunwn er dim a'r a welais ddyweyd gair yn anmharchus am fy mam, oblegid credaf fod ei hamcanion mor bur â phelydr y goleuni. Ond yr wyf yn ofni iddi yn ei hanwybodaeth achlysuro fy ngwendid corfforol, a'r prudd-der a'r iselder ysbryd yr wyf mor ddarostyngedig iddo, a'r hwn sydd erbyn hyn a'r amserau fel clefyd arnaf. Cyn i mi gael gorlawenu yn niniweidrwydd bachgendod, yr oeddwn wedi fy nysgu am yr etifeddiaeth a adawsai fy nhad Adda i mi, am ''ins and outs'' fy nghalon lygredig, ac am yr hen foneddwr sydd yn rhodio oddiamgylch fel llew rhuadwy. Mewn gair, yr oedd ochr dywyll y natur ddynol wedi ei <section end="bbb"/><noinclude><references/></noinclude> h0x5ywp4gfyf7n84d574e927i65giub 104 85426 166720 165579 2026-06-20T13:31:58Z AlwynapHuw 1710 166720 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>ddim yn 'u dallt nhw—mae nhw yn sôn am rwbeth na wn i ddim am be." "Wnewch chi addo, Tomos bach, ddwad hefo Barbara i'r capel? mi ddaw y gole ond i chi ddwad," ebe fy mam, gan gydio yn dynach yn y lappel. "Be'wt ti'n ddeyd, Barbara?" gofynai Thomos. Rhoddodd Barbara nod o gadarnhâd, ac ebe Thomas, "Wel, yn eno dyn mi ddown. Nos dawch, a Duw fytho gyda chi." Wedi iddynt fyned ymaith, a ddarfu i fy mam droi at y darn bacwn i'w ganmol? Na choelia i fawr! yr oedd wedi cael tamaid mwy blasus, ac ebe hi yn llawen, "Mi gwela hi, Rhys! mi gwela hi rwan! Mae Bob wedi cael ei roi yn ''jail'' i achub Thomas a Barbara Bartley! Mae ei ffyrdd Ef yn y môr, &c." Wel, nid am Thomas a Barbara y bwriadwn sôn pan yn dechreu y bennod hon, a gwelaf nad eiddo gwr ei ffordd gyda hyn, fel gyda phethau eraill. <br> <section begin="aaa"/><section end="aaa"/> <section begin="bbb"/>{{c|{{mawr|PENNOD ΧΙΧ.<br>''Abel Hughes''.}}}} GELLID meddwl fod pawb ag sydd wedi talu ychydig o sylw i ddynion a'u harferion wedi sylwi, ymhlith eraill, ar y tri dosbarth canlynol. Dyna un dosbarth: y rhai a fuont unwaith ymron yn gwbl dan lywodraeth y diafol a'u nwydau llygredig eu hunain, ond trwy ryw ffawd dda a ddaethant dan ddylanwad Dwyfol yr efengyl—a gawsant drugaredd—"yr hen bethau a aethant heibio, ac wele gwnaethpwyd pob peth yn newydd." Mae eu tymherau wedi cael eu darostwng, eu calon wedi ei chyfnewid, a'u holl fuchedd, os nad ydyw eu profiad fel pe byddai yn dywedyd yn feunyddiol am yr un drwg, "Nid oes iddo ef ddim ynof fi." Y fath brydferthwch nefol sydd yn nodweddu y dosbarth hwn o fy nghyd-ddynion! Dyna y dosbarth arall: y rhai hyny nad oes ammheuaeth fod a fyno crefydd rywbeth â'u calonau, ac fod a fyno hwythau rywbeth a chrefydd, ond fod arwyddion amlwg fod a fyno yr hen feistr hefyd rywbeth a hwynt. Ar achlysuron neillduol daw yr ewin fforchog i'r golwg. Ymddengys <section end="bbb"/><noinclude><references/></noinclude> m4sa7f4hpfhnfdgizntvv2jgbk03g04 104 85436 166721 165589 2026-06-20T13:32:35Z AlwynapHuw 1710 166721 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>pa rai a wnaethant i wyneb fy mam ddysgleirio. Ac eto yr oedd y dirgelwch oedd o'u cwmpas yn peri iddi betruso tipyn eu defnyddio. Ond y fynyd nesaf ebe hi, "Mi ddaru Dafydd, wel di, un tro pan oedd chwant bwyd arno, fwyta o'r bara gosod, ac y mae y Gwaredwr wedi ei gyfiawnhâu o am hyny. Ac er na wyddom ninnau tŷ nesa' i lidiart y mynydd o ba le y mae y pethau da yma wedi dwad, dydw i ddim yn meddwl y gwnawn ni o'n lle wrth eu defnyddio." Gan na ddarfu iddi ofyn i mi a oeddwn yn gallu dyfalu o ba le y daethai y sypyn, ni ddarfu i minnau awgrymu dim wrthi; a phe buaswn wedi gwneyd mae yn gwestiwn genyf a fuasai hi yn cyffwrdd â'i gynnwysiad, oblegid yr oedd ynof ammheuaeth cryf nad oedd yr anfonydd wedi ei gael trwy ffordd onest. Wel, fy nghydymaith pur! mi wn yn eithaf da y buasit ti yn rhanu y tamaid olaf â mi; ac er na ddarfu i ti ar ol hyny sôn gair wrthyf am y sypyn, na minnau wrthyt tithau, yr oeddwn mor sicr mai ti oedd yr anfonydd ag oeddwn mai o dy law di y derbyniwn y darn bara ac ymenyn y dydd blaenorol. <br> <section begin="aaa"/><section end="aaa"/> <section begin="bbb"/>{{c|{{mawr|PENNOD XX.<br>''Person y Plwyf''.}}}} Yr ydwyf wedi dyweyd fod yn fy mam ryw fath o annibyniaeth meddwl a balchder ffol; a phe buasai yn fwy dibynol a chwynfanus, ni fuasai raid iddi hi a minnau ddyoddef nemawr o anghen. Mae arnaf ofn y rhaid i mi gyfaddef hefyd i mi ei gweled unwaith—dim ond unwaith yn euog o anfoesgarwch ac o siarad â gŵr o urddus fel pe buasai hi gyfartal iddo, pryd mewn gwirionedd ei bod yn dyoddef angenrheidiau beunyddiol. Hyderaf y maddeuir i mi gan y cyfeillion y dichon i'r hunangofiant hwn syrthio i'w dwylaw—a hyny yn barotach am y bydd y pryd hwnw lathen o ddaear dros fy wyneb am fy mod yn credu mai fy mam oedd y fam oreu yn y byd. Ond rhagrithiwn, ac ni byddwn ffyddlawn i fy addewid o ddyweyd y gwir, a'r holl wir, pe celwn ei gwendidau. Yr oedd hi yn un o dymherau <section end="bbb"/><noinclude><references/></noinclude> fqp6od55l5o1mw4sbz5l4wnetqzxh95 104 85445 166722 165599 2026-06-20T13:33:27Z AlwynapHuw 1710 166722 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>hanes ymweliad y person, yr hyn a'i difyrodd yn fawr, wrth ymadael estynydd Abraham sofren yn fenthyg i fy mam, ac aeth ymaith. Edrychodd fy mam ar y sofren bob ochr a phob cyfeiriad, fel un yn syllu ar hen gyfaill y mae ymron wedi ei anghofio, ac ebe hi, "Gŵr da sydd gymwynasgar ac yn rhoddi benthyg; wrth farn y llywodraetha efe ei achosion." Wyddost ti be? roeddwn i just wedi anghofio ffasiwn un oedd y frenines yma. Yr ydw i yn cofio yr amser pan oeddwn i reit cybyddus â hi, a gobeithio y byddwn yn gweled ein gilydd yn amlach eto. Hir hoedel a gras iddi hi a'i phlant ydi gwir ddymuniad y nghalon i." <br> <section begin="aaa"/><section end="aaa"/> <section begin="bbb"/>{{c|{{mawr|PENNOD XXI.<br>''Dychweledigion''.}}}} Aeth amser heibio, fel y mae yn feunyddiol yn myned heibio, a dygodd gydag ef, fel o drugaredd y mae yn arferol, nid yn unig ei helbulon ond ei gysuron hefyd. Trwy garedigrwydd Abraham, stiward y Caeau Cochion, nid oedd ein cwpbwrdd bellach yn wag. ac erbyn hyn nid oedd y llewod yn rhuo yn fy ystymog. Fel yr oedd yr adeg yn agosau i Bob gael ei ryddhau, ymloewai wyneb fy mam; ac eto gwyddwn oddiwrth ei hymddyddan a'i hymddygiad nad oedd hi heb feddwl a phryderu llawer pa olwg a fyddai arno, a pha effaith a fyddai ei garchariad anghyfiawn wedi ei gael ar ei ysbryd, a mil a mwy o ofynion ag y mae mam ofalus yn barod i'w gofyn mewn amgylchiadau cyffelyb. Yr oedd John Powell eisoes wedi dychwelyd; ac er nad allai efe adrodd ond ychydig am Bob, gan eu bod eu dau yn cael eu cadw ar wahân, yr oedd fy mam wrth ei "holi a'i stilio" wedi gallu tynu digon o hono i edrych gyda phryder ac ofn ar y diwrnod y byddai fy mrawd yn dyfod yn ol. Cyn i'r diwrnod hwnw ein cyrhaeddyd, dygwyddodd dau beth a roddodd foddhad mawr i fy mam. Rhag i mi fod yn faith (fel y bum yn dywedyd weithiau wrth bregethu, er y byddwn yn adrodd pob gair a fwriadwn), ni wnaf ond prin gyffwrdd â'r ddau beth hyny. Yr oedd ymweliadau Abel Hughes, yr hen flaenor hybarch, a'n tŷ <section end="bbb"/><noinclude><references/></noinclude> ifsq0j3gmtueln5pfutvxa7vtq5ewym 104 85972 166723 166379 2026-06-20T13:34:07Z AlwynapHuw 1710 166723 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>{{c|{{mawr|PENNOD XXII.<br>''Ymweliad mwy nag un perthynas''.}}}} PE gwybuaswn cyn dechre ysgrifenu fy hunangofiant y chwyddasai i'r fath faintioli, mae yn ammheus genyf a fuaswn yn ymgymeryd a'r gwaith o gwbl. Wele fi wedi ysgrifenu un-ar-hugain o bennodau rhai o honynt yn hurion a chulion—ac nid ydwyf eto ond megys yn rhoi min ar fy mhensil. Yr wyf wedi dyweyd cymaint o bethau ar draws ac ar hyd fel nad ydwyf yn cofio a ddarfu i mi o'r blaen fynegu yr hyn yr wyf yn ei deimlo wrth ysgrifenu pob pennod ymron, sef fod yma ryw ormod toraeth o'r "myfi" a "fy mam" a "fy mrawd," ac "ebe hi," ac "ebe fi." ac "ebe fe;" yr hyn, pe cyhoeddasid y gwaith, a fuasai yn ddiammheu yn clafeiddio y darllenydd. Ond pa help sydd genyf? Yn gymaint ag i mi ddechre ar y gwaith, nid ydwyf yn teimlo yn foddlawn iawn ei adael heb ei orphen, yn enwedig gan nad ydwyf wedi cyffwrdd â rhai o brif ddigwyddiadau fy mywyd. Waeth heb ragrithio na gwneyd arddangosiad o ledneisrwydd melfedaidd—y ffaith ydyw fod fy mrawd Bob yn arwr ymhlith gweithwyr y Caeau Cochion. Er fod ei iaith, ei fuchedd, a'i arferion yn gwbl wahanol i eiddo y mwyafrif o honynt, yr wyf yn berffaith sicr pe yr aethent i ddewis brenin o'u mysg eu hunain mai fy mrawd Bob a fuasai yr etholedig deyrn. Y mae yn ffaith gwerth sylwi arni fod dealltwriaeth, purdeb buchedd ac ymarweddiad, yn hwyr neu yn hwyrach, yn ennill edmygedd y dynion mwyaf dibris ac annuwiol. Yr oedd Bob oddiar pan oedd yn dair blwydd ar ddeg oed yn gweithio yn y Caeau Cochion, ac ni chlywodd clust regfa yn disgyn dros ei wefusau. Buan y deallwyd gan ei gydweithwyr ei fod yn ddarllenwr, ac ar adeg pryd bwyd appelid ato am newyddion. Yr oedd ganddo gof ardderchog a thafod llithrig; a phan nad ydoedd efe ond hogyn, difyrai galonau llawer hŷn na'r eiddo ef wrth oleuni Llusern Dewi yn mherfeddion y ddaear. Pan dyfodd i fyny yn ddyn, cafodd ei hunan yn un o arweinyddion ei gydweithwyr; ac er nad allai efe, mwy nag y gallasai rhywun arall, lywodraethu torf gynhyrfus o löwyr, eto edrychid arno yn gyffredin fel eu cynghorwr.<noinclude><references/></noinclude> 3lycbprz30x90qa4dgifithc2ox93sk 104 85990 166724 166398 2026-06-20T13:34:42Z AlwynapHuw 1710 166724 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>weinidog yr efengyl llawer mwy effeithiol nag ydwyf. Gorchymynodd fy mam i Wil a minnau fyned i'r gwely, a theimlwn i fy hun yn berffaith hapus; ac yn ol tystiolaeth Wil, y foment olaf cyn iddo ddechre chwyrnu, nid oedd dim yn ei flino yntau ond y ffaith ddarfod i mi wrthod caniatâd iddo i roddi " noled" i'r Gwyddel. {{nop}}{{c|{{mawr|PENNOD XXIII.<br>''Bob.''}}}} AETH misoedd heibio. Yr oedd gwaith y Caeau Cochion yn llwyddo o dan oruchwyliaeth Abraham, yr hwn oedd erbyn hyn wedi dwyn y gwaith i drefn. Tra yr oedd y gost yn llai, yr oedd yr elw yn llawer mwy na phan oedd y "Lancy," fel y gelwid ef, yn oruchwyliwr, a derbyniai y gweithwyr gyflog nad oedd ganddynt le i gwyno o'i herwydd. Erbyn hyn ni chlywid yn ein tŷ ni y geiriau anhyfryd "gorthrwm" ac "anghyfiawnder" yn cael son am danynt; ac yr oedd Bob yn hollol foddlawn ar ei ennillion. Ymhen ychydig wythnosau, talodd bob dimai o'r ddyled yr aethai fy mam iddi yn ystod ei garchariad; ac yr oedd angen a thlodi wedi ei halltudio o'n bwthyn. Ond a oedd fy mam yn hapus? Yr oedd cyflog Bob, fel y dywedais, yn fwy na digon i gyfarfod ein gofynion teuluaidd, ac nid oedd fy mam mwyach yn gorfod pendroni pa fodd i allu talu ei ffordd. I mi yr oedd yn ymddangos fod Rhagluniaeth yn gwenu arnom, a bod ein profedigaethau wedi ein llwyr adael. Mae yn wir fod un peth chwerw bob amser yn cael lle yn ein hymwybyddiaeth er na byddai un o honom byth yn son gair am dano. Ond yr oedd bellach yn hen ystori, ac nid oedd yn cael ei gymeryd i'r cyfrif oddieithr fel y pechod gwreiddiol, rhywbeth nad allem ymysgwyd oddiwrtho. Cán belled ag y gallwn i ganfod, nid oedd y carchar wedi effeithio nemawr ar ysbryd Bob y naill ffordd na'r llall. Yn ei oriau hamddenol darllenai yn ddidor, a dywedai fy mam y byddai iddo yn sicr andwyo ei olwg. Deuai hefyd i'r capel yn gyson fel o'r blaen; ond er cael ei gymhell yn daer, gwrthododd ailymgymeryd â'i ddosbarth yn yr Ysgol Sul. Rhaid i mi addef un cyfnewidiad arall ynddo, sef na byddai yn awr yn darllen y Bibl yn ein gwyddfod.<noinclude><references/></noinclude> ff5fgrca0k9ns3cfgyztur3to88ead6 166765 166724 2026-06-20T16:14:06Z AlwynapHuw 1710 166765 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>weinidog yr efengyl llawer mwy effeithiol nag ydwyf. Gorchymynodd fy mam i Wil a minnau fyned i'r gwely, a theimlwn i fy hun yn berffaith hapus; ac yn ol tystiolaeth Wil, y foment olaf cyn iddo ddechre chwyrnu, nid oedd dim yn ei flino yntau ond y ffaith ddarfod i mi wrthod caniatâd iddo i roddi " noled" i'r Gwyddel. <br> <section begin="aaa"/><section end="aaa"/> <section begin="bbb"/>{{c|{{mawr|PENNOD XXIII.<br>''Bob.''}}}} AETH misoedd heibio. Yr oedd gwaith y Caeau Cochion yn llwyddo o dan oruchwyliaeth Abraham, yr hwn oedd erbyn hyn wedi dwyn y gwaith i drefn. Tra yr oedd y gost yn llai, yr oedd yr elw yn llawer mwy na phan oedd y "Lancy," fel y gelwid ef, yn oruchwyliwr, a derbyniai y gweithwyr gyflog nad oedd ganddynt le i gwyno o'i herwydd. Erbyn hyn ni chlywid yn ein tŷ ni y geiriau anhyfryd "gorthrwm" ac "anghyfiawnder" yn cael son am danynt; ac yr oedd Bob yn hollol foddlawn ar ei ennillion. Ymhen ychydig wythnosau, talodd bob dimai o'r ddyled yr aethai fy mam iddi yn ystod ei garchariad; ac yr oedd angen a thlodi wedi ei halltudio o'n bwthyn. Ond a oedd fy mam yn hapus? Yr oedd cyflog Bob, fel y dywedais, yn fwy na digon i gyfarfod ein gofynion teuluaidd, ac nid oedd fy mam mwyach yn gorfod pendroni pa fodd i allu talu ei ffordd. I mi yr oedd yn ymddangos fod Rhagluniaeth yn gwenu arnom, a bod ein profedigaethau wedi ein llwyr adael. Mae yn wir fod un peth chwerw bob amser yn cael lle yn ein hymwybyddiaeth er na byddai un o honom byth yn son gair am dano. Ond yr oedd bellach yn hen ystori, ac nid oedd yn cael ei gymeryd i'r cyfrif oddieithr fel y pechod gwreiddiol, rhywbeth nad allem ymysgwyd oddiwrtho. Cán belled ag y gallwn i ganfod, nid oedd y carchar wedi effeithio nemawr ar ysbryd Bob y naill ffordd na'r llall. Yn ei oriau hamddenol darllenai yn ddidor, a dywedai fy mam y byddai iddo yn sicr andwyo ei olwg. Deuai hefyd i'r capel yn gyson fel o'r blaen; ond er cael ei gymhell yn daer, gwrthododd ailymgymeryd â'i ddosbarth yn yr Ysgol Sul. Rhaid i mi addef un cyfnewidiad arall ynddo, sef na byddai yn awr yn darllen y Bibl yn ein gwyddfod. <section end="bbb"/><noinclude><references/></noinclude> 3k5to06ql8n89mdtquyb6scd8505063 166768 166765 2026-06-20T16:17:43Z AlwynapHuw 1710 166768 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>weinidog yr efengyl llawer mwy effeithiol nag ydwyf. Gorchymynodd fy mam i Wil a minnau fyned i'r gwely, a theimlwn i fy hun yn berffaith hapus; ac yn ol tystiolaeth Wil, y foment olaf cyn iddo ddechre chwyrnu, nid oedd dim yn ei flino yntau ond y ffaith ddarfod i mi wrthod caniatâd iddo i roddi "noled" i'r Gwyddel. <br> <section begin="aaa"/><section end="aaa"/> <section begin="bbb"/>{{c|{{mawr|PENNOD XXIII.<br>''Bob.''}}}} AETH misoedd heibio. Yr oedd gwaith y Caeau Cochion yn llwyddo o dan oruchwyliaeth Abraham, yr hwn oedd erbyn hyn wedi dwyn y gwaith i drefn. Tra yr oedd y gost yn llai, yr oedd yr elw yn llawer mwy na phan oedd y "Lancy," fel y gelwid ef, yn oruchwyliwr, a derbyniai y gweithwyr gyflog nad oedd ganddynt le i gwyno o'i herwydd. Erbyn hyn ni chlywid yn ein tŷ ni y geiriau anhyfryd "gorthrwm" ac "anghyfiawnder" yn cael son am danynt; ac yr oedd Bob yn hollol foddlawn ar ei ennillion. Ymhen ychydig wythnosau, talodd bob dimai o'r ddyled yr aethai fy mam iddi yn ystod ei garchariad; ac yr oedd angen a thlodi wedi ei halltudio o'n bwthyn. Ond a oedd fy mam yn hapus? Yr oedd cyflog Bob, fel y dywedais, yn fwy na digon i gyfarfod ein gofynion teuluaidd, ac nid oedd fy mam mwyach yn gorfod pendroni pa fodd i allu talu ei ffordd. I mi yr oedd yn ymddangos fod Rhagluniaeth yn gwenu arnom, a bod ein profedigaethau wedi ein llwyr adael. Mae yn wir fod un peth chwerw bob amser yn cael lle yn ein hymwybyddiaeth er na byddai un o honom byth yn son gair am dano. Ond yr oedd bellach yn hen ystori, ac nid oedd yn cael ei gymeryd i'r cyfrif oddieithr fel y pechod gwreiddiol, rhywbeth nad allem ymysgwyd oddiwrtho. Cán belled ag y gallwn i ganfod, nid oedd y carchar wedi effeithio nemawr ar ysbryd Bob y naill ffordd na'r llall. Yn ei oriau hamddenol darllenai yn ddidor, a dywedai fy mam y byddai iddo yn sicr andwyo ei olwg. Deuai hefyd i'r capel yn gyson fel o'r blaen; ond er cael ei gymhell yn daer, gwrthododd ailymgymeryd â'i ddosbarth yn yr Ysgol Sul. Rhaid i mi addef un cyfnewidiad arall ynddo, sef na byddai yn awr yn darllen y Bibl yn ein gwyddfod. <section end="bbb"/><noinclude><references/></noinclude> lqyedvl72i6zra5zxpp55aorr49qv99 104 86002 166725 166410 2026-06-20T13:35:36Z AlwynapHuw 1710 166725 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>{{c|{{mawr|PENNOD XXIV.<br>''Adgofion Prudd a Dyddanol''.}}}} Un o ragorfreintiau gwerthfawrocaf ardaloedd gwledig ac amaethyddol ydyw mai anfynych y dygwydda dim ynddynt yn sydyn i'w taflu i drallod a galar. Nid felly y mae mewn cymydogaethau gweithfaol. Weithiau egyr y bore ei amrantau tyner ar ardal sydd eisoes yn effro a phrysur, a gwena arni yn ddedwydd, fel y gwena maban iach a da ei dymher ar ei fam, yr hon sydd wrth ei gryd pan egyr ei lygaid. Gwelir lluoedd o'r glöwyr yn troi allan o'u tai â'u lampau yn grogedig wrth eu gwregys. Mae sŵn eu clogs ar y ffordd galed, a'r palmant anwastad, yn gerddoriaeth i glust ambell Gymraes a adwaenwn, ac yn ailenyn hiraeth yn nghalon ambell weddw ieuanc, yr hon ddaw i'r drws â phlentyn ar ei braich, ac un arall yn cydio yn ei ffedog, i edrych ar eu holau, fel pe byddai hi o hyd yn disgwyl i John ddyfod yn ol. Os sylwch, cewch weled gŵr cydnerth a chadarn yn prysuro allan o'i dŷ, ac yn cerdded fel pe byddai yn teimlo yn falch cael myned i weithio yn galed i ennill arian i gadw ei wraig a'i blant; ond cyn iddo fyned nemawr gamrau, mae crwtyn bychan, troednoeth, ysgeir-noeth, ar hanner gwisgo am dano, ac heb fod yn hollol lân, gan fod gweddillion cyfleth y noson gynt ar ei wyneb crwn, tew, yn rhedeg ar ei ol; oblegid y mae y tad yn ei frys, wedi adgofio rhoi cusan iddo eyn cychwyn i'r gwaith. Yn awr, wedi ei adgofio o'i esgeulusdra, y mae yn ei godi ar ei frest lydan, ac, er yr holl gymysgedd sydd ar y wyneb yn rhoi gwefusglec iddo sydd yn swnio dros yr ardal, yr hyn a bâr i'r fam, yr hon sydd erbyn hyn yn sefyll yn nhrws y tŷ, chwerthin yn galonog. A oes un o honynt yn meddwl mai hwn yw y cusan olaf? Mae peiriant y gwaith—calon yr ardal—yn curo yn gryf a chyson. Esgyna mwg y simdde fawr yn golofnau tew-dduon yn syth i'r nefoedd; oblegid y mae y diwrnod yn deg, ac y mae ar Dduw eisieu y mwg (fel y tybiwn pan oeddwn yn fachgen) i wneyd cymylau o hono! Gwelir gwêdd, ar ol gwêdd, gwagen ar ol gwagen, yn dyfod o'r gwaith yn llwythog o'r glo goreu, a'r gwagenwr yn ei glôs penglin, a'i chwip ar ei ysgwydd, ac yn cerdded fel pe byddai ganddo un troed yn rhych, yn gwneyd llygad cam ar bawb a gyferfydd i edrych a ydynt yn sylwi ar<noinclude><references/></noinclude> 8r2syhzgjiif8w3chfan3brerupgmdm 104 86015 166726 166423 2026-06-20T13:36:13Z AlwynapHuw 1710 166726 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>{{c|{{mawr|PENNOD XXV.<br>''Marwnad Ryddiaethol''.}}}} Cyn i mi ddwyn i derfyniad yr hyn a ystyriwyf sydd yn ffurfio yr ail gyfnod yn fy hanes, a chyn i mi ddyweyd dim am y cyfnod pryd y cefais fy hun yn unig, ac y sylweddolais fy mod yn dechreu ar frwydr bywyd, rhaid i mi sôn ychydig eto am ddau neu dri o gymeriadau sydd eisoes wedi cael sylw nid bychan genyf, yn enwedig un o honynt. Trwy ystod y tymmor y bu fy mam yn llettya gyda Thomas a Barbara Bartley, derbyniodd y caredigrwydd mwyaf a'r ymgeledd goreu a allasai hi ei ddysgwyl neu ei ddymuno. Ei phrif waith tra bu yn y Twmpath oedd paratoi y ddau hen ben i gael eu derbyn yn gyflawn aelodau eglwysig; ac nid gwaith bychan ydoedd hwnw. Cymerodd iddi amryw wythnosau i'w ''coachio'', fel y dywedir, cyn y teimlai yn ddigon hyderus i annog Abel Hughes i'w galw ymlaen am dderbyniad. Pan ddaeth hyn oddiamgylch, bu cryn ddifyrwch yn y seiat. Yr oedd eu hatebion yn syml a gwreiddiol, ac yn peri i rai chwerthin ac i eraill wylo, ac i ambell un chwerthin ac wylo. Ni oddef y terfynau a osodais i lawr i mi fy hun hamdden i gofnodi yr olygfa yn y seiat hono. Wrth ateb rhai cwestiynau edrychai Thomas yn ammheus a hanner ofnus ar fy mam, fel y gwelir ambell hogyn yn edrych ar ei dad wrth adrodd ei adnod yn y cyfarfod eglwysig, a chyfeiriodd ati fwy nag unwaith mewn geiriau fel awdurdod ar yr athrawiaeth. Ar y cyfan rhoddodd Thomas foddlonrwydd lled gyffredinol parthed ei wybodaeth a'i gymhwysder i gael derbyniad. Nid yn hollol mor foddhaol y daeth Barbara drwy yr arholiad. Anhawdd iawn oedd cael dim mwy ganddi hi na'i bod yn meddwl ac yn teimlo "run fath a Thomas." Eglur ydoedd fod Barbara yn edrych arni ei hunan fel ''duplicate'' o'i gŵr, ac yn gymaint a bod Thomas wedi ateb yn uniawn mai afreidiol oedd colli dim amser gyda hi. Yr oedd y ddau, fel y sylwais mewn pennod flaenorol, yn cydfyned ac yn cydfeddwl i'r dim, a'r fath undeb a thebygolrwydd rhyngddynt ag sydd rhwng dau lygad ar yr un llinyn. Yn awr wrth i mi eu galw i gof, yr wyf ymron a myned gam ymhellach a dyweyd mai yr un ymwybyddiaeth oedd ganddynt, a bod mwy o ''identity'' nag<noinclude><references/></noinclude> ai947v4y11yipkl0vks0qfxtxfynz6t 104 86024 166728 166445 2026-06-20T13:37:24Z AlwynapHuw 1710 166728 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>Teimlais ei bod wedi myned ymaith cyn i mi gael siarad gair â hi, a theimlwn hefyd fy nhalcen yn oer ar un o gadeiriau Abel Hughes. Neidiais ar fy nhraed, a gwelwn fod y wawr yn dechreu tori. Ai breuddwyd ydoedd? Nis gwn. Ond diolch i Dduw nid anghofiais byth ei geiriau! <br> <section begin="aaa"/><section end="aaa"/> <section begin="bbb"/>{{c|{{mawr|PENNOD XXVII.<br>''Dyddiau Tywyllwch''.}}}} Os digwydd i ryw gyfaill mwy dygn na'u gilydd fy nilyn hyd y bennod ddiweddaf, diammheu y chwardd am fy mhen ac y geilw fi yn ofergoelus. Nid oes genyf mo'r help am hyny. Ni ddarfu i mi gyffwrdd ond yn ysgafn â'r cyfnod pryd yr oeddwn wedi gadael y ffordd dda—colli argraffiadau crefyddol a diystyru yr addysg a'r hyfforddiant a gawswn gan un o'r gwragedd duwiolaf. Ai am nad oedd fy nghof mor fywiog am fy ymddygiadau yn y cyfnod hwnw y gwnaethum hyn? Nage, ond am fod fy meddyliau a'm gweithredoedd yn rhy hyll ac aflednais i'w hadrodd. Eu hanghofio yn wir! mae hyny i mi mor anhawdd ag a fyddai eu maddeu. Nid oes ond Duw a all wneyd y naill a'r llall; ac hyd yn nôd iddo ef, mi dybygaf fod eu hanghofio yn annrhaethol fwy anhawdd na'u maddeu; ac oni buasai iddo Ef ei hun ddyweyd y byddai iddo wneyd hyny, buaswn yn tybied ei fod yn anmhosibl. Yn ostyngedig a diolchgar yr wyf yn ceisio credu gair y digelwyddog Dduw; ond pa ''jerk'' a fydd raid iddo Ef roddi i'w hollwybodaeth i ddwyn hyny oddiamgylch nis gallaf ei amgyffred. Os ydwyf yn ysgrifenu ynfydrwydd yr Anghofiwr mawr, anghofia hyn hefyd! A oeddwn yn aelod eglwysig yn y cyfnod y cyfeiriais ato? Oeddwn yn sicr ddigon; ac yn dyfod at fwrdd yr Arglwydd yn gyson unwaith yn y mis. Ac, hyd y gwyddwn i, nid oedd neb o'r hen frodyr duwiol yn ofni dim yn fy nghylch; ac ni ddarfu i un o honynt ymddyddan a mi yn neillduol am ansawdd fy ysbryd a stâd fy nghrefydd. Ac y mae cofio hanes fy hunan yn peri i mi ddychrynu ac <section end="bbb"/><noinclude><references/></noinclude> m8blt0lpa2t9ppspa755oh0a8t9pg77 104 86034 166727 166442 2026-06-20T13:36:47Z AlwynapHuw 1710 166727 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>heblaw fi yn gweled rhywbeth yn dy gymeriad gwerth ei edmygu. Ni chafodd Wil Bryan yn ei oes gymaint o'i geryddu ag a gafodd genyt ti; ac eto ei dystiolaeth ef am danat ddydd dy gladdedigaeth oedd "mai ''stunner'' o wraig oeddit." Mae Thomas a Barbara Bartley erbyn hyn yn hen bobl, ond nid ydynt eto wedi peidio son am danat; ac er nad oes gan Barbara ond crap ar y llythrene 'run fath a Thomas," nid ydyw wedi rhoi heibio ar brydnawn Suliau roi dy yspectol ar ei thrwyn a throi dalenau dy hen Fibl, fel pe byddai yn ceisio dy ddynwared. <br> <section begin="aaa"/><section end="aaa"/> <section begin="bbb"/>{{c|{{mawr|PENNOD XXVI.<br>''Dirywiad a Drychiolaeth''.}}}} HEN feddyg enwog ydyw Amser; rhagora ar ei holl gydfeddygon yn nghymhwysderau deublyg ac anhebgor ei alwedigaeth—sef yn y gallu i wellhâu ac i farwhâu. Gyda'r olaf y mae ganddo gynnorthwywr hynach a mwy profiadol nag ef ei hun—wrth ei enw—y Diafol. Pan gefais fy hunan yn ddigartref, heb fam ac yn waeth nag heb dad, tybiwn nad oedd cysur daearol wedi ei adael i mi, ac nad oedd dim o bethau y byd a allai fy swyno. Meddyliwn hefyd na fuasai dim yn hawddach i mi ei wneyd na dilyn cynghorion fy mam i'r llythyren. Teimlwn nad oedd ynof y duedd-leiaf at ddim ond hyny. Yr oedd fy ngyrfa yn eglur o fy mlaen, yr hon oedd i fod yn un ddifrifol, fyfyriol, a chrefyddol. Yr oedd fy holl oriau hamddenol i gael eu treulio mewn darllen llyfrau da, yn enwedig y Bibl. Nid oedd un cyrchfan i gael dylanwad arnaf ond y capel—yr hen gapel lle y treuliasai fy mam a Bob eu horiau hapusaf. Pan edrychwn yn ol, yr oeddwn yn gorfod cydnabod fy mod wedi bod mewn mwy o gaethiwed pan o dan ofal fy mam nag un bachgen arall yn y gymydogaeth. Ond erbyn hyn teimlwn mai fy mam oedd yn ei lle, a phenderfynwn ymgadw o fewn yr hen derfynau; oblegid ar y pryd tybiwn eu bod yn cynnwys y rhyddid mwyaf i mi, ac yn cyfarfod yn hollol â'r unig chwaeth oedd ynof ac â dymuniadau penaf fy nghalon. <section end="bbb"/><noinclude><references/></noinclude> re706fdai6rmcr77gdg24sagyj86wgw 104 86047 166729 166457 2026-06-20T13:38:00Z AlwynapHuw 1710 166729 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>waith da ei orphen? Nid da, wel di, ydi codi neb yn rhy fuan o'r pwll. A mi ddeyda i ti beth arall: os y Gŵr a agorodd y briw, fe ddaw y Gŵr ei hun i roddi plaster arno yn ei amser da ei hun." "Y meddwl i ydi y dylet ti ddeyd wrth y bachgen ple mae'r plaster i'w gael, ne waeth i ti heb fod yn flaenor," ebe Miss Hughes. "Mi gwranta fo. Dydi o ddim fel rhyw hanner pagan yn dwad i'r seiat am y tro cyntaf, 'run fath a Thomas Bartley ac eraill. Fedri ddeyd dim iddo nad ydi o yn 'i wybod o cystal â tithe. Pan ddaw ei glefyd o'n ddigon poeth, mi ŵyr ddrecsiwn y Meddyg yn riol. Y peth gore iddo fo heno ydi swper a myn'd i'w wely," ae ail lwythodd Abel ei bibell. Er mai ychydig gysur a gefais gan Abel y noswaith hono, teimlwn ei fod yn edrych arnaf mewn gwêdd wahanol; a rhwng gorfodaeth Miss Hughes, yn cael ei chynnorthwyo gan alwadau fy ystymog, cymerais ychydig swper ac aethum i'm gwely—nid i gysgu, ond i fyfyrio ar fy sefyllfa. Erbyn hyn yr oedd y bwriad i fyned ymaith wedi fy ngadael, a fy holl feddwl yn dyheu am oleuni ar fy nghyflwr ac ar fy nyfodol. Adrodd pa fodd ac o ba le y daeth y goleuni hwnw a fwriadaf wneyd yn y bennod nesaf. <br> <section begin="aaa"/><section end="aaa"/> <section begin="bbb"/>{{c|{{mawr|PENNOD XXVIII.<br>''Y Meistr a'r Gwas''.}}}} MAN gwneyd cyfaddefiad llawn, digêl, diattal o'r gwir—carthu allan bob congl fudr o'r gydwybod, hyd yn nôd o flaen dyn, yn rhoddi rhyw fath o nerth i'r cyfaddefwr. Mae dadgloi drysau y galon a'u taflu yn llydain agored i awyr bur ddyfod i mewn, yn iechyd i'r enaid. Mae gwneyd un arall yn gyfranog megys o'n hymwybyddiaeth yn dodi un pen i'r baich ar ei ysgwydd. Paham yr ydym mor awyddus am glywed fod y llofrudd condemniedig wedi gwneyd cyfaddefiad o'i drosedd? Un rheswm ydyw am y gwyddom y bydd yn gryfach i wynebu ei dynged ofnadwy; a dichon fod rhywbeth na fynem ei gydnabod, sef dymuniad dystaw am gymeryd rhan o faich <section end="bbb"/><noinclude><references/></noinclude> im4bjx4xvp34dthilxd2leuh1azcthc 104 86060 166730 166470 2026-06-20T13:38:38Z AlwynapHuw 1710 166730 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>yn crio yn y seiat, ac yn rhoi y bai ar Satan am ei bechodau, fel y clywais fod yr hogyn direidus yna, Wil Bryan, yn ei ddynwared. Maent yn credu mai y teimladau dan y bregeth, a'r crïo yn y seiat, ydyw gwir grefydd. Wni ddim beth i feddwl o honynt. Gobeithio fod gan Dduw ryw ''byelaw'' i'w hachub. Na, fy machgen, nid ar ol syrthio y mae dagrau halltaf crefydd; ond yn yr ymdrech, yn y rhyfel, y mae y llefain cryf a dagrau i fod. Wel, hwyrach 'y mod i wedi siarad gormod â thi. Yr wyt, fel y gwyddost, wedi pechu yn fy erbyn; ond yr wyf yn maddeu i ti o waelod fy nghalon, gan gredu fod yn ddrwg genyt am dy drosedd. Os wyf fi sydd wedi ei amgylchu â gwendid yn gallu gwneyd hyny, pa faint mwy y bydd i'r Hwn sydd yn anfeidrol yn ei dosturi ddileu dy anwireddau, os wyt yn wir edifeiriol? Yrwan, dos at dy waith fel dyn, a chofia, mi fyddaf yn disgwyl i ti o hyn allan gadw dyledswydd bob yn ail â mi yn y teulu." Dadglôdd Abel y drws, a cherddodd allan, a theimlwn innau fel pe buaswn mewn breuddwyd, ond nid mor dywyll ag ambell i freuddwyd a gawswn. Dychrynais wrth eiriau olaf Abel, ond mwyach nid edrychwn arno fel meistr, ond fel tad. {{nop}} <section begin="aaa"/><section end="aaa"/> <section begin="bbb"/>{{c|{{mawr|PENNOD XXIX<br>''Cynghor y Glanhawr Clociau''}}}} CEFAIS oleuni a bendith yn yr ymddyddan a fu rhwng Abel Hughes a minnau yn y parlwr. Gwelais fod yn bosibl i un gael ei ddwyn i fyny o'i febyd gyda chrefydd, cymeryd dyddordeb yn mhethau y capel, cael rhyw gymaint o fwynhad yn ordinhadau yr efengyl, ie, fod o beth gwasanaeth iddi, ac eto heb erioed gael ei ddeffro i gwestiynau mawr bywyd. Deallais hefyd oddiwrth eiriau Abel—ac hyd yn hyn ni chefais le i feddwl ei fod yn cyfeiliorni fod pwynt neillduol yn mywyd pob credadyn, pa un a gafodd efe ddygiad i fyny crefyddol ai peidio, pryd y tywynodd goleuni ysbrydol i'w feddwl a barodd iddo edrych arno ei hun a phobpeth arall mewn gwêdd hollol <section end="bbb"/><noinclude><references/></noinclude> tnd36sa348zl6xb8q25powi8qmo4vkf 104 86073 166731 166485 2026-06-20T13:39:11Z AlwynapHuw 1710 166731 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>''courage'' i roi cynghorion fel yr ydw i yn 'u rhoi i ti. ''Give us thy paw, and wire in, old boy!''" Ac felly yr aeth Wil ymaith heb i mi prin gael rhoi fy mhig i fewn. <br> <section begin="aaa"/><section end="aaa"/> <section begin="bbb"/>{{c|{{mawr|PENNOD XXX.<br>''Yr Herwheliwr''.}}}} MEDDYLIWN fy mod yn adnabod fy nghyfaill Wil Bryan yn drwyadl. Yr oeddwn wedi cael pob cyfleusdra i hyny. Yr oedd mor rydd a chalon-agored, fel y tybiwn nad oedd un anhawsdra i'w adnabod. Ond yn yr ymddyddan a groniclais yn y bennod ddiweddaf gwelais fod haenau yn ei gymeriad nad oeddwn hyd hyny yn hysbys o honynt. Edrychwn arno bob amser fel cynllun o iechyd a nwyf naturiol—fel un yr oedd ei dalentau yn mynu dysgleirio, er na chawsent erioed eu hamaethu. Nid oedd yn ddarllenwr mawr; ond pa beth bynag a ddarllenai, cymerai i mewn ei ystyr a'i ysbryd megys ag un dracht. Yr oedd yn rhy ddiegni i gymeryd trafferth, ond gallai wneyd pobpeth ymron yn ddidrafferth. Pobpeth a welai ac a glywai—oddieithr pregethau yr oedd ei feddwl megys â llaw fer yn ei groniclo ar ei gof. Yr oedd yn sylwedydd craff a manwl ar bawb a phobpeth o'i amgylch; neu, yn ol ei ieithwedd ef, byddai yn "spotio" rhywbeth yn feunyddiol, ac anaml y byddai ymhell oddiwrth y marc. Wrth ddychwelyd o wahanol fanau, synwn gynifer o bethau a fyddai Wil wedi eu "spotio" nad oeddwn i wedi sylwi arnynt o gwbl; ac nid rhyfedd genyf ei fod yn fy ngalw yn y cyfryw amgylchiadau yn Bartimeus. Cenfigenwn yn fynych at ei allu i weled pethau fel yr oeddynt, ac nid fel yr oeddynt yn ymddangos. Ymsyniwn bob amser fod ganddo dalent naturiol i ganfod twyll a hoced, neu, fel y galwai efe hyny, "''humbug''" a "''fudge''." Yr oedd ei graffder a'i allu i osod pethau yn eu lliw eu hunain, a hyny mewn ychydig o eiriau miniog, wedi gwneyd argraff arnaf er ys blynyddau, a pheri i mi ei edmygu. Teimlwn er hyny ei fod, fel y cyfaddafai ef <section end="bbb"/><noinclude><references/></noinclude> oa6t8l7aysbibcvme7gzj5xolgqg5s1 104 86088 166732 166503 2026-06-20T13:39:44Z AlwynapHuw 1710 166732 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>{{c|{{mawr|PENNOD XXXI.<br>''Dafydd Dafis''.}}}} Gwr hapus ydyw hwnw all edrych yn ol ar ei fywyd a dyweyd—a'i gydwybod yn dwyn tystiolaeth mai gwir a ddywed—ei fod wedi ymddwyn ymhob amgylchiad fel y dylasai yn ol y goleuni oedd ynddo. Pa le y mae y gŵr hwnw yn byw yrwan? Os rhoddwn chware têg i'n cydwybod, mae yn ddiau genyf y dywed y nifer lliosocaf o honom na ddarfu i ni bob amser ymddwyn yn gymhwys yn ol ein syniad am safon rhwymedigaeth foesol. Yr wyf yn meddwl y cydnebydd ychydig hyd yn nôd o philosophyddion, y rhai a chwiliasant yn ddwfn i'r pwnc, ac a ysgrifenasant lawer arno, na ddarfu iddynt weithredu yn ddieithriad yn unol â'r syniad clir a dyrchafedig a feddent am safon dyledswydd. Mae yn dygwydd weithiau fod un yn meddu golygiad mor ardderchog am yr hyn sydd iawn, nes teimlo yn falch o hono, ac ymsythu wrth feddwl mor uniongred ydyw. Ond rhyw hen bethau câs ydyw amgylchiadau y byd yma; a pha ryfedd os ydyw dyn yn ymddwyn ar adegau dipyn yn wahanol i'w gredo, ac yn cael fod system arall yr hon a eilw yn gyfleusdra—os dyna ydyw y gair goreu am ''expediency''—yn fwy cydnaws a'i ddymuniadau wrth ymwaeyd âg amgylchiadau bywyd? Un peth ydyw meddu golygiad uniongred, a pheth arall ydyw ymddwyn bob amser yn ol y golygiad hwnw. Ond diolch i'r Nefoedd! y mae eto yn y byd ddynion sydd yn ceisio bob dydd ymddwyn yn gyson â'u hargyhoeddiadau, bydded y canlyniadau y peth a fyddont. Gan fy mod wedi ymdynghedu i ddyweyd y gwir am danaf fy hun yn yr hanes hwn, rhaid i mi gyfaddef yn fy erbyn fy hun na ddarfu i mi weithredu ymhob amgylchiad yn unol â'r syniad a feddwn am yr hyn oedd iawn. Ar ol y cyfarfyddiad sydyn ac annysgwyliadwy a fy ewythr, y cwestiwn cyntaf a gyflwynodd ei hun i fy meddwl oedd beth ddylaswn ei wneyd; ac atebodd fy nghydwybod yn syth, "Mae llwybr dy ddyledswydd yn eglur. Dos at yr heddgeidwad ar dy union, a dywed wrtho yr hyn a welaist." Ond dywedai rhywbeth wrthyf nad dyn dwl a osododd y geiriau hyny wrth eu gilydd ''"Circumstances alter cases."'' Meddyliwn nad oedd un niwed mewn cymeryd pwyll, ac ystyried y mater yn drwyadl cyn penderfynu pa<noinclude><references/></noinclude> 57jol729fifpbakdwtnbubdezmr9mid 104 86100 166733 166516 2026-06-20T13:40:29Z AlwynapHuw 1710 166733 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>gan un efengylwr, ymddangosai i mi fod pob gair a ddywedodd yr efengylwyr eraill am yr un gyfran o flaen ei feddwl, a gallai ei dyfynu o'i gof. Edmygwn ef yn fawr, a synwn fod dyn oedd heb allu deall Saesoneg yn gallu deall ei Fibl mor dda. Dichon wedi'r cwbl mai yr achos fy mod yn coleddu meddwl mor uchel am Dafydd Dafis ydyw y ffaith iddo wneyd y fath sylw o honof, iddo fy nghymeryd gydag ef i gynnal cyfarfodydd gweddïo mewn tai annedd, ac am mai efe a'm cymhellodd gyntaf i "ddyweyd gair." Yr oeddwn yn ddeunaw mlwydd oed, ac yr oeddwn eisoes wedi bod yn ysgrifenydd yr Ysgol Sul, ac wedi bod yn dechreu yr ysgol trwy weddi lawer gwaith; ond nid oeddwn wedi "dyweyd" dim yn gyhoeddus. Buaswn gyda Dafydd Dafis amryw weithiau yn cynnal cyfarfodydd gweddïo yn y tai; ond nid oeddwn wedi "dyweyd" dim. Wrth ddyfod o un o'r cyfarfodydd hyn, cymerodd Dafydd Dafis afael yn fy mraich, ac ebe fe, "Rhys, mi fydd y cyfarfod gweddi nesaf yn nhŷ Thomas Bartley, a mi leiciwn i ti ddeyd tipyn ar bennod. Mi wnei, oni wnei di? Mi fydd yn dda gan y cyfeillion dy glywed di. Yn gwneuthur daioni na ddiogwn, canys yn ei iawn bryd y medwn oni ddiffygiwn.' Mae gynnat ti wythnos o amser i barotoi, a mi wnei, oni wnei di?" Aeth ei eiriau fel trydan drwy fy nghalon. Dywedais rywbeth oedd yn briodol i wyleidd-dra, fel y tybiwn, ond ni ddywedais, "Na wnaf." Hwyrach mai gwell fuasai i mi ddyweyd "na wnaf," neu "gwell genyf beidio," fel y câf ddangos yn y bennod nesaf. <br> <section begin="aaa"/><section end="aaa"/> <section begin="bbb"/>{{c|{{mawr|PENNOD XXXII.<br>''Amlder Cynghorwyr''.}}}} Yn mynwesau hen adgofion y nifer mwyaf o honom y mae rhyw hen dŷ ymron yn ddïeithriad yn mynu ei le. Mae yn gu genyf finnau gofio am y Twmpath—tŷ Thomas Bartley—gyda'i gegin glyd, ei ddodrefn du hynafol, ei ''settle'' fawr, ei blâts piwtar, a'i bentanau llydain, ar y rhai yr eisteddais gannoedd o weithiau. Mae pobpeth ynglŷn â'r gegin hono o flaen fy meddwl y foment hon—hyd yn nôd <section end="bbb"/><noinclude><references/></noinclude> p7syraxf1t9onf9r153ma23hy19zoq3 104 86114 166734 166530 2026-06-20T13:41:07Z AlwynapHuw 1710 166734 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>obeithiaf ac mi gredaf am danat nad wyt yn dysgwyl i'r gwaith o bregethu fod yn un ennillgar mewn ystyr fydol. Os wyt, cei dy siomi. Mae mil o ffyrdd rhagorach i wneyd arian. Clywir yn fynych fod pregethwyr yn ariangar. Mae'r cyhuddiad yn ''libel'' cywilyddus, yn ol fy meddwl i; a phobl ariangar ymron yn ddïeithriad sydd yn rhoi y cyhuddiad yn eu herbyn. O'r llaw i'r genau ydyw sefyllfa y nifer mwyaf o bregethwyr a adwaenwn i sydd yn byw ar bregethu. Mae yn wir fod yna ''special providence'' wedi ei ddarparu ar gyfer y rhai teilyngaf, sef fod Duw yn caniatâu iddynt ffafr yn nghalonau merched cyfoethog. Gwylia a gweddïa rhag diogi a hunan. Fe wyddost di—wn i ddim—a oedd a fyno hunan rywbeth â dy fethiant yn y cyfarfod gweddïo heno? Pa un ai ennill clod ai rhoi clod, oedd wedi cael mwyaf o le yn dy galon?" Rhyfedd! yr oedd Abel yn deall fy nhu mewn cystal â mi fy hun, ymron. <br> <section begin="aaa"/><section end="aaa"/> <section begin="bbb"/>{{c|{{mawr|PENNOD XXXIII<br>''Ychwaneg am Wil Bryan''.}}}} DARFU i sylwadau bydolddoeth Wil Bryan, a chynghorion difrifol a chynhyrfiol Abel Hughes, fy ngyru, mi gredaf, i'r man lle dylwn fod yn amlach bob dydd. Fy mhenderfyniad ar y pryd oedd rhoddi heibio am byth y meddwl am bregethu; a gweddïais lawer am gael ymwared o'r awydd; ac eto ofnwn yn fy nghalon gael fy ngwrando. Teimlwn fel pe buaswn yn ddau berson gwahanol-un yn ymawyddu am gael pregethu, a'r llall yn gwneyd ei oreu i'w rwystro a'i ddigaloni. Credwn mai yr olaf oedd yn ei le; ond yr oedd fy nghydymdeimlad gyda'r blaenaf, a gobeithiwn o hyd mai efe a ennillai y dydd. Dichon y gallaswn mewn amser orchfygu fy nhuedd pe cawswn lonydd gan Dafydd Dafis; ond llonydd ni chawn. Yr oeddwn yn lled sicr nad oedd ynof y duedd leiaf at fy hen arferion drwg, a theimlwn mai fy ngelyn penaf oedd hunan. Wedi i Abel Hughes fy rhybuddio rhagddo, yr oeddwn yn gweled y gelyn hwn yn mynu <section end="bbb"/><noinclude><references/></noinclude> 0epxgc123gbybsb7y33u95ujf1k1bre 104 86128 166735 166545 2026-06-20T13:41:46Z AlwynapHuw 1710 166735 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>{{c|{{mawr|PENNOD XXXIV.<br>''Thomas Bartley ar Addysg Athrofäol''.}}}} PA beth ydyw anhebgor cyfeillgarwch? Pob cyffelyb ymgais. Adar o'r unlliw ehedant i'r unlle. A ydyw y ffaith fod dau yn gyfeillion yn tybio bob amser eu bod o'r un dueddiadau, os nad o'r un syniadau? Nid bob amser, mi gredaf. Pan na fyddo y syniadau na'r tueddiadau yn unrhyw yn y cyfeillion, o ba beth y gwneir i fyny y cyfeillgarwch? Nid all edmygiad y naill y llall roddi cyfrif am dano, oblegid gall edmygiad fod heb gyfeillgarwch, a chyfeillgarwch heb edmygiad. Gwelais ambell un yn chwerthin am ben ei gyfaill nad allai oddef i neb arall wneyd hyny. Ai rhyw ragorfraint benarglwyddiaethol o eiddo y galon, tybed, ydyw cyfeillgarwch, yr hon y mae hi yn ei ddal heb fod yn gyfrifol i un o gynneddfau yr enaid? Nis gwn. Mi wn hyn—nad oedd Wil Bryan a minnau o'r un dueddiadau na syniadau; ond pan wnaeth efe ei "exit," chwedl yntau, rhoddodd fy nghalon dro ynof, ac wylais yn fy nhu mewn. Ni wyddwn hyd hyny fod genym y fath gydafael, a theimlais oddiwrth effeithiau y dattodiad am fisoedd. Aeth Wil ymaith, fel y dywedais, a theimlais wagder mawr ar ei ol, ac y mae arnaf ofn y byddaf yn teimlo gwagder yn yr hanes hwn yn y dyfodol, oblegid ni ddaw Wil o dan sylw eto am beth amser. Cyflawnwyd ei brophwydoliaeth am ei dad cyn pen yr wythnos, ond nid oes a wnelwyf fiâ hyny. Ni dderbyniais air oddiwrth fy hen gyfaill ar ol iddo fyned ymaith, a chymerwn hyny fel arwydd ddrwg, oblegid cofiwn ei glywed yn dyweyd un diwrnod, os dygwyddai iddo fyned oddicartref na chaffai neb o'i gyfeillion glywed dim o'i helynt oni fyddai ganddo ryw newydd da i'w anfon, neu rywbeth i'w adrodd cyffelyb mewn dyddordeb i ddal elephant gwyllt neu ymdrechfa gyda theigr. Mae dyn yn blino sôn llawer am dano ei hun; ac nid wyf yn meddwl yr ymgymerai neb âg ysgrifenu hunangofiant ond oddiar yr ystyriaeth y byddai i eraill y daeth i gysylltiad â hwynt ffigro yn helaeth yn y gwaith. Yr hyn sydd o fwyaf dyddordeb i mi fy hun ydyw yr hyn a ddysgais wrth sylwi ar ragoriaethau a diffygion eraill. Yn mywyd pregethwr ieuanc cyffredin y mae cryn lawer o unrhywiaeth: yr hyn ydyw ei hanes yr wythnos hon fydd ei hanes yr wythnos<noinclude><references/></noinclude> 4gd7p89r6ewyg76ffzebo2amt2usekc 104 86142 166736 166564 2026-06-20T13:42:55Z AlwynapHuw 1710 166736 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>yn anmhosibl, ac mai breuddwydio yr oeddwn, ac y gallasai eraill ddyweyd fod genyf amcan hunangar wrth adrodd y chwedl, ac eraill mai ''animal magnetism'' oedd y cwbl. Nid yw o bwys erbyn hyn. Mi wn hyn—na ddarfu i mi wneyd defnydd o'i eiriau i gyrhaedd fy amcanion fy hun; ond yr wyf yn eu cadw yn fy nghalon yn goffadwriaeth mor bur yr oedd efe i mi yn ei fynydau olaf. Y mynyd nesaf yr oedd ei ysbryd wedi croesi y gagendor mawr; ac yn annals angeu yr wyf yn credu nad aeth drwy ei borth tywyll ei gywirach, ei ffyddionach, na'i dduwiolach, ond Un <br> <section begin="aaa"/><section end="aaa"/> <section begin="bbb"/>{{c|{{mawr|PENNOD XXXV.<br>''Helbulus''.}}}} Yn yr ystorm pan syrthiodd yr hen dderwen, yr hon yr oedd ei gwreiddiau wedi ymestyn ymhell ac yn ddwfn, rhwygwyd y ddaear o'i chwmpas, a'r deri eraill am bellder a wnaethpwyd yn llai diogel Y deri oeddynt agosaf ati a deimlasant fwyaf oddi wrth yr ysgytiad; ac yn y codwm ysgrafwyd rhai o honynt mor ddwfn fel nad allodd awelon haf, gwlaw, gwlith, a gwres, byth iachau eu creithiau. Yn marwolaeth Abel Hughes, collwyd un oedd wedi cario argyhoeddiad i galonau y corner-men a'r cymeriadau gwaethaf yn y dref ei fod yn ddyn da. Collodd masnachwyr engraifft o'u plith o ddyn yn gallu trin y byd heb ddyweyd celwydd, ac ar yr un pryd yn cael tamaid gonest ac heb brinder. Gadewch i ni obeithio nad efe oedd yr olaf o'r bobl hen ffasiwn hyny! Ond i'r capel, a'r achos, yr oedd y golled fwyaf. Nis gallai trigolion y dref feddwl am yr achos Methodistaidd heb feddwl am Abel; ac iawn y galwodd Seth—y bachgen gwirion—y capel yn gapel Abel; a phan syrthiodd ef, teimlai pawb fel pe buasai y capel wedi colli ei du mewn. Nid oedd dwsin yn perthyn i'r eglwys yn cofio y sêt fawr heb Abel ynddi: ac yr oedd y mwyafrif o honynt wedi bod yn adrodd eu hadnodau iddo yn y seiat plant, ac wedi eu derbyn yn gyflawn aelodau ganddo. Yr oedd helyntion tymmorol ac ysbrydol agos bob teulu perthynol i'r eglwys yn wybyddus <section end="bbb"/><noinclude><references/></noinclude> 9us0tmpztepv6zw0lcshkj363oxdfm2 104 86155 166737 166577 2026-06-20T13:43:44Z AlwynapHuw 1710 166737 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>{{c|{{mawr|PENNOD XXXVI.<br>''Cymeriad Adnabyddus''.}}}} YR wyf yn edrych ar y noswaith y ceisiais ei desgrifio yn y bennod ddiweddaf fel un o nosweithiau mawr fy mywyd bychan i. Teimlwn yn unig a digefn, ac fod pobpeth wedi ymgynghreirio i fy amddifadu o'r hyn yr oeddwn wedi gosod fy nghalon arno. Ofnais nad oeddwn yn ffafr Duw, ac nad oedd fy argyhoeddiadau a fy holl ymwneyd â chrefydd ond ffug a rhagrith. Heb wenieithio i mi fy hun, gwyddwn fy mod fel pregethwr yn weddol gymeradwy gyda dynion; ond paham, gofynwn, y mae Duw yn ei ragluniaeth fel pe byddai yn gosod pob rhwystr ar fy ffordd? Gallaf ddyweyd yn groew a gonest nad oeddwn yn ariangar, a bod meddylfryd fy nghalon ar bregethu a chymhwyso fy hun a chael fy nghymhwyso i'r gwaith; ac eto yr oeddwn yn gorfod teimlo nad allwn wneyd dim heb arian, ac yr oeddwn o herwydd fy ffolineb. "can dloted a llygoden eglwys." Meddyliaswn can lleied am arian fel nad oeddwn wedi dysgu cymeryd gofal o honynt. Fel y dywedais o'r blaen, credwn fod ynof awydd dwfn am fod yn ddefnyddiol yn fy nydd a fy nhymmor; ac erbyn hyn nid oedd genyf geiniog ar fy helw i gymhwyso fy hun at hyny. Meddyliwn, mewn ysbryd grwgnachlyd y mae arnaf ofn, am ugeiniau o ddynion a adwaenwn oeddynt yn berwi mewn arian, ac heb erioed ddychymygu am wasanaethu neb ond eu hunain, a daeth gair Wil Bryan i fy nghof yn rymus—"Yr hen bocedau! dydyn nhw ddim ond ''intelligent pigs!'' Mae'n rhaid, wel di, nad ydi y Brenin mawr yn rhoi llawer o ''value'' ar arian ne fase fo ddim yn rhoi cymin o honyn nhw i'r cacimwcwns;" ac ychwanegai—"Syr, medde Mr. Fox, mae nhw'n sur?" Daeth gofyniad i fy meddwl yn sydyn, a oeddwn i, tybed, wedi arfer ymddiried gormod i Abel Hughes, ac a oedd Rhagluniaeth, drwy fy niosg o bob cynnorthwy, yn fy annog i daflu fy hun fel yr oeddwn i'w breichiau? Ymddangosai yn rhyfyg ynof feddwl am fyned i'r Athrofa heb ddim o fy nghwmpas oddieithr cyflawnder o ddillad ac ychydig lyfrau. Cofiwn am y gŵr y soniasai Thomas Bartley am dano, yr hwn, ar ol ymddiried yn Rhagluniaeth, a fu farw yn ''workhouse'' Treffynnon. Pa fodd bynag, penderfynais wneyd<noinclude><references/></noinclude> 749nktr02glofl2ucb64zixs4ksf7ve 104 86169 166738 166599 2026-06-20T13:44:19Z AlwynapHuw 1710 166738 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>"Mr. Williams, yr wyf yn dipyn o fardd, ac a wyddoch chwi beth ydyw fy ffugenw, — Job ar y Domen.' Wrth gwrs gwelsoch yr enw lawer gwaith, a fi ydi o, syr." Yna rhoddais iddo grynodeb o hanes fy nheulu (heb sôn am fy nhad a'r Gwyddel fel y cyfryw), ac o fy adnoddau ''actual and probable''. A rhyfedd! yr oedd Williams yn berffaith hapus wedi clywed am fy nhlodi! Er mwyn ei gadarnhâu fy mod yn dyweyd y gwir, adroddais iddo hanes yr hamper yr hon yr oedd efe wedi fy nghynnorthwyo i'w chario i'r tŷ. Ac i'w sicrhau ymhellach, oni ddarfu iddo ef a minnau nôl yr hamper i'r parlwr i archwilio ei chynnwysiad? ac oni ddarfu i ni y noswaith hono, roddi prawf pellach ar natur ei chynnwysiad? ac felly bob dydd yn olynol nes y gwelsom ei gwaelod? Gall Williams ei hun ddwyn tystiolaeth mai gwir ydyw yr hanes. A rhag i mi anghofio dyweyd hyny eto, ni welodd y ddau fachgen hyny, calonau y rhai a lonwyd gan gynnwysiad yr hamper, ddiwrnod yn ystod eu harosiad yn yr athrofa heb fod ganddynt bryd o fwyd i fyned ato; oblegid yr oedd y ddau, mi gredaf, yn ceisio ymddiried yn ngofal y Meistr, ac ni siomwyd hwy. <br> <section begin="aaa"/><section end="aaa"/> <section begin="bbb"/>{{c|{{mawr|PENNOD XXXVII.<br>''Ymweliad Thomas Bartley a'r Bala''.}}}} Cyn i mi gychwyn oddicartref, yr oeddwn, ac yn ddigon ffol, mis wn, wedi ffurfio syniad rhyfedd am fywyd colegol; ac nis gwn yn iawn pa fodd i ddesgrifio y syniad hwnw. Gwyddwn mai pregethwyr ymron yn ddieithriad a fyddai yr holl ''students''; a phortreadwn hwynt yn fy meddwl fel nifer o bobl ieuainc sad, difrifol a phrudd; wedi hel at eu gilydd o wahanol barthau o Gymru, a'u cydgyfarfyddiad yn dwyshâu ac yn dyfnhâu prudd-der y naill y llall. Ffansiwn yr hyn a elwid yn term fel pedwar mis o gynhebrwng maith, yn yr hwn yr oedd deugain, mwy neu lai, o wahoddedigion ieuainc, a'r oll mewn ''mourning'' yn gwrandaw ar y prifathraw, neu un o'i gynnorthwywyr, yn darllen y wers gladdu uwch ben yr ieithoedd meirwon, <section end="bbb"/><noinclude><references/></noinclude> 8719yz45bnn8twgfn56a0chafbjdls4 104 86191 166739 166627 2026-06-20T13:45:04Z AlwynapHuw 1710 166739 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>{{c|{{mawr|PENNOD XXXVIII.<br>''Cyfarfyddiad Ffortunus''.}}}} {{***|7}} CAN belled ag yr oedd dysgeidiaeth yn y cwestiwn, yr wyf yn credu i mi fod mor "onest" â nemawr un a fu yn y coleg. Yn ystod y pedair blynedd y bum yno, gadewais i'r bechgyn eraill gymeryd yr holl wobrau. O herwydd nad oeddwn yn neillduol o dalentog, ac nad oedd y "cychwyn " a gefais yn ysgol Robyn y Sowldiwr o'r fath oreu, profais yn fuan nad gorchwyl hawdd oedd ymgystadlu â bechgyn a gawsant addysg dda cyn dyfod i'r Bala. Heblaw hyny, anghenrhaid a osodwyd arnaf i bregethu, ac yr oedd fy arosiad yn y coleg yn dibynu ar hyny. Pe peidiaswn bregethu, buasai raid i mi beidio bwyta; ac ar y pryd nid oeddwn yn gweled fy ffordd yn glir i wneyd y naill na'r llall. Yr oedd y teithiau Sabbothol gan amlaf ymhell, megys Trawsfynydd, Ffestiniog, Tanygrisiau, Maentwrog, Rhydymain, Corris, Aberllyfeni, Machynlleth, &c. Unwaith erioed y pregethais yn Llanfor, fel yr edliwiodd Edward Rolant i mi lawer gwaith (coffa da am yr hen gristion), a'r rheswm penaf am hyny oedd, am nad allwn fforddio, ac hefyd nad hoffus genyf oedd gweled dwsin o ''students'' yn dyfod i Lanfor i'r odfa yn lle myned i'r Ysgol Sabbothol yn y Bala. Yr oedd gan bob un o honynt ei linyn mesur. Y fath fun a gawsant un tro pan ddygwyddodd cyfaill i mi wrth bregethu yn Llanfor sôn am "Adda yn ei gyflwr o ''ddienwaediad''!" Ni chlywodd y cyfaill yr olaf am hyny tra bu efe yn y Bala. Beth a wyddwn i na allaswn innau ddyweyd rhywbeth ynfyd yn Llanfor, a fyddai fore drannoeth wedi ei ysgrifenu ar bob pared o'r coleg. Ond rhaid i mi beidio sôn am barwydydd "yr hen goleg "—''Mirabile visu!'' Ond dyna oeddwn i yn ei ddyweyd, fod y teithiau ymhell. Yr oedd pellder y daith yn cymeryd bore Sadwrn i feddwl am dano, a'r daith ei hun y cymeryd y prydnawn; y dychwelyd adref yn cymeryd bore Llun, a "mendio " ar ol y shegfa a gawsid wrth farchogaeth hen "sixteen" Mr. R. E. yn cymeryd y prydnawu Llun yn gwbl. Dyna ddau ddiwrnod wedi myned heb sôn am y Sabboth, tra yr oedd y bechgyn eraill nad oedd raid iddynt bregethu yn gweithio gyda'u llyfrau. Y pethau hyn, ynghyd â diffyg talent, a'm<noinclude><references/></noinclude> 4wq2flzh75gyvhj9r8heectyqamffjs 104 86202 166740 166640 2026-06-20T13:46:32Z AlwynapHuw 1710 166740 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>nid allai efe attal goleuni y lamp, a phan oedd efe allan o glyw ebe Wil, ''"I'm blow'd'', os nid yr hen Niclas ydi'r ''chap'' ene!" "Rwyt yn iawn, Wil," ebe fi; "Niclas ydyw yn sicr, ac er fy mwyn i, dilyn o, a myn wybod i ba le y mae yn myn'd, pe cymerai hyny i ti ddwy awr; a thyr'd yn ol yma. Cei wybod y rheswm eto. Mi geisiaf innau wneyd fy neges, a pha un a lwyddaf ai peidio, mi arosaf yma nes i ti dd'od yn ol." ''"At your service as detective in chief,"'' ebe Wil, yn ol ei hen ddull o siarad, a neidiodd i'w gerbyd, ac ymaith ag ef. Edrychais ar ei ol 'am eiliad, ond collais yr olwg arno yn ebrwydd, a throais ar fy sawdl, a chenais gloch yr Old Bailey yn egnïol. Ond gwelaf y bydd raid i mi gymeryd pennod arall i adrodd am anturiaethau y noswaith ryfedd hono yn fy hanes. <br> <section begin="aaa"/><section end="aaa"/> <section begin="bbb"/>{{c|{{mawr|PENNOD XXXIX.<br>''Wil Bryan yn ei gastell.''}}}} Cenais gloch yr Old Bailey yn egnïol, fel y dywedais, a theimlwn yn gynhyrfus a phryderus, ac nid oedd ymddangosiad annysgwyliadwy Wil Bryan a'r Hen Niclas wedi lleihâu dim ar amlder fy meddyliau. Yn ddiattreg, clywn rywun yn dynesu yn brysur i ateb yr alwad, a dynodai trwst ei agoriadau ei swydd bwysig ond ddiwarafun. Y fynyd nesaf, agorwyd y drws, a thywynodd goleuni lamp yr agoriadur yn ffagl ar fy wyneb nes fy nallu ymron. "Pwy oeddwn?" "Pa beth a geisiwn?" A oedd y governor i mewn? "Oedd." A allwn i gael ei weled? "Gallwn, os oedd fy neges yn bwysig." O, oedd. "Purion, dowch i mewn." Arweiniwyd fi i ystafell fechan, ysgwâr, yn yr hon nid oedd ond bwrdd, a dwy gadair, a gadawyd fi gan fy arweinydd, a thynodd y drws ar ei ol, yr hwn a glöai o hono ei hun. Nid oeddwn heb arswydo cael fy ngalw i wyddfod ceidwad y carchar, er mai gyda'r amcan hwnw y deuthwn yr holl ffordd yno. Mr. Prichard, ceidwad carchar Fflint, oedd yr unig ''jailer'' a welswn <section end="bbb"/><noinclude><references/></noinclude> i93lu5dnyp0r2y349n3dgk435jkficj 104 86217 166741 166656 2026-06-20T13:47:01Z AlwynapHuw 1710 166741 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>ac yn rhoi'r prês ar y ''mantel piece'', ac erbyn y doi yma wedyn mi fyddan yn snug ar y bwrdd. Pan ddois i yma gynta doeddwn i namser yn cloi y cwpbwrdd, a rhaid i mi gyfadde y bydde ''my landlady'' yr adeg hono yn cymyd benthyg tipyn o'r pethe, rwan ac yn y man. Mi ddeuda i ti sut y daru mi dal hi. Roeddwn i'n fhindio fod y tê yn darfod yn sobor o'r buan, a be wnes i blaw dal gwibedyn byw a'i roi o yn y canistar, ac erbyn i mi agor o y tro wedyn roedd y gwibedyn wedi mynd. Roedd hyny yn certain proof. Ond arna i roedd y bai: roedd y wraig yn eitha gonest bydaswn i yn cloi y cwpbwrdd. Hyn a ddywedodd Wil pan oedd efe ar ei liniau o flaen y tân yn broilio ham ar flaen fforc. Yn mhen ychydig fynydau, yr oedd y pryd yn barod, ac wedi pensynu ychydig ebe Wil—"Mi wela fod yma un ''drawback''—does yma ond un gwpan a sowser: ond am y tro, cymer di y gwpan, mi gyma inne'r sowser." Ac felly y gwnaethom; ac o'r dydd hwnw hyd heddyw nid wyf yn cofio i mi fwynhau mwy ar bryd o fwyd. Yn ddilynol, ar fy nymuniad i, adroddodd Wil withyf ei hanes. Er y gallwn, yr wyf yn credu, ei ail adrodd air am air, ymron, ni cheisiaf groniclo ond y prif ffeithiau, a hyny yn lled agos yn ei eiriau ef ei hun, y rhai oeddynt fel y canlyn.— <br> <section begin="aaa"/><section end="aaa"/> <section begin="bbb"/>{{c|{{mawr|PENNOD XL.<br>Hunangofiant ''Wil Bryan''.}}}} "Mi wyddost," ebe Wil," be naeth i mi adel cartre; mi fedra i ddeyd o mewn dau air—stymog uchel. Y fi oedd wedi arfer dal y mhen mor uchel—wedi bod yn dreifio fel wild fury drwy'r strydoedd wedi bod yn actio'r ''gallant'' hefo'r genethod acw—na, fedrwn i ddim dyodde'r ''disgrace'' o ''liquidation'' y nhad. Roedd gen i dipyn o brês wedi'u celcio, ond dim digon i emigratio; a mi nyles i'r dre fawr yma gan feddwl y baswn i yn hitio ar ''job'' ymhen rhw deirawr ne beder. Ond wedi dod yma a gweld cymin o bobol, mi deimles yn unig a digalon, a roedd gen i ofn gofyn am ''jo''b, achos doeddwn i <section end="bbb"/><noinclude><references/></noinclude> m58ex80ce1i8bbb6zr0cbboeendwf03 166742 166741 2026-06-20T13:47:21Z AlwynapHuw 1710 166742 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>ac yn rhoi'r prês ar y ''mantel piece'', ac erbyn y doi yma wedyn mi fyddan yn snug ar y bwrdd. Pan ddois i yma gynta doeddwn i namser yn cloi y cwpbwrdd, a rhaid i mi gyfadde y bydde ''my landlady'' yr adeg hono yn cymyd benthyg tipyn o'r pethe, rwan ac yn y man. Mi ddeuda i ti sut y daru mi dal hi. Roeddwn i'n fhindio fod y tê yn darfod yn sobor o'r buan, a be wnes i blaw dal gwibedyn byw a'i roi o yn y canistar, ac erbyn i mi agor o y tro wedyn roedd y gwibedyn wedi mynd. Roedd hyny yn certain proof. Ond arna i roedd y bai: roedd y wraig yn eitha gonest bydaswn i yn cloi y cwpbwrdd. Hyn a ddywedodd Wil pan oedd efe ar ei liniau o flaen y tân yn broilio ham ar flaen fforc. Yn mhen ychydig fynydau, yr oedd y pryd yn barod, ac wedi pensynu ychydig ebe Wil—"Mi wela fod yma un ''drawback''—does yma ond un gwpan a sowser: ond am y tro, cymer di y gwpan, mi gyma inne'r sowser." Ac felly y gwnaethom; ac o'r dydd hwnw hyd heddyw nid wyf yn cofio i mi fwynhau mwy ar bryd o fwyd. Yn ddilynol, ar fy nymuniad i, adroddodd Wil withyf ei hanes. Er y gallwn, yr wyf yn credu, ei ail adrodd air am air, ymron, ni cheisiaf groniclo ond y prif ffeithiau, a hyny yn lled agos yn ei eiriau ef ei hun, y rhai oeddynt fel y canlyn.— <br> <section begin="aaa"/><section end="aaa"/> <section begin="bbb"/>{{c|{{mawr|PENNOD XL.<br>''Hunangofiant Wil Bryan''.}}}} "Mi wyddost," ebe Wil," be naeth i mi adel cartre; mi fedra i ddeyd o mewn dau air—stymog uchel. Y fi oedd wedi arfer dal y mhen mor uchel—wedi bod yn dreifio fel wild fury drwy'r strydoedd wedi bod yn actio'r ''gallant'' hefo'r genethod acw—na, fedrwn i ddim dyodde'r ''disgrace'' o ''liquidation'' y nhad. Roedd gen i dipyn o brês wedi'u celcio, ond dim digon i emigratio; a mi nyles i'r dre fawr yma gan feddwl y baswn i yn hitio ar ''job'' ymhen rhw deirawr ne beder. Ond wedi dod yma a gweld cymin o bobol, mi deimles yn unig a digalon, a roedd gen i ofn gofyn am ''jo''b, achos doeddwn i <section end="bbb"/><noinclude><references/></noinclude> 25jywb2f5mpr4blntgx13hslsplwoe0 104 86230 166743 166670 2026-06-20T13:47:57Z AlwynapHuw 1710 166743 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>Yr oedd Wil wrth fy mhen, ac wedi bod mewn trafferth fawr yn fy neffro, ac yr oedd arogl ''bacon'' a choffi yn llenwi yr ystafell. Tra yr oeddwn yn rhwbio fy llygaid, teimlwn fel pe buaswn wedi bod mewn breuddwyd, er fod yr ystafell a phobpeth yn cyfateb yn gymwys i'r breuddwyd, oddigerth fod dwy gwpan a sowser ar y bwrdd yn lle un. Treuliodd Wil a minnau rai oriau yn ymgomio am a fu cyn dechreu ar waith y diwrnod. <br> <section begin="aaa"/><section end="aaa"/> <section begin="bbb"/>{{c|{{mawr|PENNOD XLI.<br>''Y tro cyntaf a'r olaf''.}}}} "Yrwan am y ''choker''," ebe Wil, "os rhaid i ti gael mynd i'r tŷ ene; ond bydaswn i yn dy le di mi faswn yn rhoi ''fling'' i'r ''idea'', achos faint well fyddi di? Mi mrola i am y ''choker'' mewn dau fynyd, a thra byddi di yn decio dy hun mi af i nol Bob, achos yr ydw i am roi heddyw i'r frenines." Pan oeddwn hogyn arferai Wil fy llywodraethu, a theimlwn fy hun drachefn yn ei ddwylaw a than ryw fath o reidrwydd i wisgo y cadach gwyn, a dilyn ei gyfarwyddiadau. Yr oeddwn yn barod i ymostwng i unrhyw gynllun, ymron, i gyrhaedd fy amcan y bore hwnw, oblegid teimlwn dan ammod i'r un a garwn fwyaf, a phe collaswn y cyfleusdra, gwyddwn y buasai hyny yn fy mlino byth. Deallais fod Wil wedi benthyca trap, i'r dyben, fel y dywedai, iddo beidio cael ei "hailio." Er cymaint a glywswn am Bob y noswaith gynt, yr oeddwn yn rhy gythryblus fy meddwl pa fodd y tröai fy anturiaeth allan i gymeryd nemawr sylw o hono pan gefais fantais i'w weled wrth oleuni dydd. Ond yr wyf yn cofio i mi sylwi ei fod yn raenus yr olwg, ac fod Wil wedi dyweyd mai "Lazarus" y gelwid ef gan y ''chaps''." Ein rhaglen am y diwrnod oedd i Wil fy nwyn yn ei gerbyd i ''Gregg street'' a fy ngadael yno i wneyd fy neges; yna, ymhen hanner awr, iddo ddychwelyd i fy nghyrchu i dreulio y dydd yn y modd y gwelwn yn oreu. Ond nid eiddo dyn ei ffordd. Pan oeddym o fewn rhyw ganllath i'r fan lle y cymerwyd ni yn garcharion y <section end="bbb"/><noinclude><references/></noinclude> 8e8y14s2fzvmycwu4f3ll10jk9d9tma 104 86240 166744 166687 2026-06-20T13:49:17Z AlwynapHuw 1710 166744 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>gwallt dyfu." Teimlais fy mhen; och! yr oedd fy ngwallt wedi ei dori yn y gnec! Pruddhëais yn fawr, ac yr oeddwn yn falchach nag y tybiaswn fy mod. Ymholwn pa faint o amser a gymerai i fy ngwallt dyfu digon i mi beidio bod yn ddychryn i mi fy hun ac i eraill. Aeth wythnosau heibio cyn i mi fod yn ddigon cryf i fyned adref. Arosodd Williams bythefnos gyda mi, ac yr oedd ei garedigrwydd tu hwnt i ddesgrifiad. Rai dyddiau cyn i ni ffarwelio, adroddais wrtho sylwedd yr hanes maith yr wyf ymron a'i gwblhau; ac yr wyf yn credu nad oes neb byw yn ei wybod ond Williams, a Wil Bryan, ac os byth y gwel oleuni dydd, ar ol i mi fyned y ffordd ni ddychwelaf, mi bydd y ffeithiau yn ddyeithr iddynt hwy ill dau. <br> <section begin="aaa"/><section end="aaa"/> <section begin="bbb"/>{{c|{{mawr|PENNOD XLII.<br>''Gweinidog Bethel''.}}}} Rhaid i mi yn awr ddwyn fy Hunangofiant i derfyniad, am yr un rheswm, mewn rhan, ag a'm cymhellodd i'w ddechreu. Pa beth oedd hwnw? Mynegaf ef mewn ychydig eiriau. Yr wyf bellach wedi treulio rhai blynyddoedd yn Bethel yn y cymeriad o fugail. Pan ddechreuais ysgrifenu fy nghofiant, bwriadwn i hanes y blynyddoedd hyn ffurfio y rhan bwysicaf ohono. Yn awr—gwelaf fod hyny allan o'r cwestiwn, ac y mae yn edifar genyf dreulio cymaint o amser i sôn am bethau distadlach. Nid heb lawer o bryder yr ymgymerais, cyn bod yn dair-ar-hugain oed, a bugeilio yr eglwys y magwyd fi ynddi. Ofni yr oeddwn fy hunan ac nid yr eglwys, oblegid adwaenwn bob un o'r aelodau, ac yr oeddynt yn bobl hywaeth a charedig. Nid oedd eisieu amser i ymgartrefu. Wrth fyned at Miss Hughes i lettya yr oeddwn yn myned i fy hen gartref, a'r hyn oedd yn newydd i mi oedd y gwaith. Nid fy lle i ydyw dyweyd pa gynhwysder oedd ynof i'r gwaith; ond gallaf ddyweyd fod fy nghalon yn llawn ohono, a fy awydd i'w gyflawni yn y ffordd oreu, yn angerddol. Teimlwn fod fy ngwaith yn ymgymeryd â'r fath swydd yn tybio ymhoniad achel, a chywilyddiwn ynof fy hun yn fynych. Ond yr wyf yn <section end="bbb"/><noinclude><references/></noinclude> t0ufhrbkb2il0ntl6vzp8j658u8jhku 104 86244 166802 166692 2026-06-20T19:29:12Z AlwynapHuw 1710 166802 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>ddedwyddwch dwys, a phlachiadau o oleuni ar drefn yr Efengyl, na phrofaswn erioed cyn fy nghystuddio. Ambell awr, byddwn yn gwŷnfydu yn ddystaw fy sefyllfa, a phrofwn ddyhead nerthol am berffeithrwydd a gogoniant y byd ysbrydol. Weithiau gallwn edrych ar fy nghorph a'i wendid fel rhywbeth ar wahân i mi fy hun, a chwerthin am ei ben. Yna ymlonyddwn i dawelwch mwynhäol, gan ddyfalu pa bethau anhyfryd y cedwid fi rhagddynt wrth gael gostwng fy nerth ar y ffordd. Pe cawswn fyw, hwyrach y buaswn yn cyfarfod â rhyw demtasiwn a fuasai yn fy ngorchfygu ac yn fy nwyn i a fy mhroffes i waradwydd. Meddyliwn am rai a adwaenwn; y fath drugaredd a fuasai iddynt gael marw yn ieuanc! Drachefn deuai tymhorau o brudd-der, ac ymollyngwn i fyfyrdodau morbid ac aflesol. Yn un o'r tymhorau hyn, tarawyd fi gan ddrychfeddwl rhyfedd: os oedd rhagluniaeth am fy nghymeryd ymaith yn nghanol fy nyddiau, oni allwn i chware cast â hi drwy ail fyw (yn fy meddwl) fy einioes, ac felly ei dyblu Oni allwn i, yn ol fel y caniatâi fy nerth, gyflwyno ychydig oriau bob dydd i fyned dros brif amgylchiadau fy mywyd! Cadwai hyn fi rhag pendroni gyda phethau allesol, a rhag bwyta fy hun i fyny cyn fy amser. Yn fy unfan yr oeddwn yn lled ddiboen, ac hwyrach y gallai ysgrifenu fy Hunangofiant fod yn lles i mi. Canlyniad y drychfeddwl yna ydyw yr ysgrif faith hon. Y mae wedi ei hysgrifenu gan ddyn prudd. Gall hyn ymddangos yn anhygoel wrth ystyried fod yn yr ysgrif gofnodiad am amryw o bethau digrifol; ond nid ydyw hyny yn beth dyeithr yn y byd. Os oes yma ar y mwyaf o son, hwyrach, am Wil Bryan, yr wyf yn gwenieithio i mi fy hun fod yma hefyd rai pethau ag y mae pob dyn difrifol—pob dyn a ddeffrowyd i gwestiynau mawr bywyd—yn gorfod pendroni uwch eu penau. Pe amgen, y tân fuasai y lle goreu i'r ysgrif. Da genyf a fuasai gallu cofnodi rhywbeth mwy pendant a chysurus am Wil Bryan; ond ni chlywais ddim oddiwrtho er's amser. Yn ei lythyr olaf attaf, dywedai ei fod wedi gorphen talu dyled ei dad, ai fod yn dal i fyned i'r capel Cymraeg, ond ei fod eto "heb gyrhaedd ef ei hun." Fy llythyr olaf i ato ef, a ddychwelwyd, ac arno—''left without address''. Mae misoedd er hyny, ac ni chlywais mwy oddiwrtho. A ydyw Wil wedi myned gyda'r llanw? Na, mae ynof ''presentiment'' y bydd Wil ar gael. Cefais siars, fel y dywedais, gan fy mam, pan oedd ar ei gwely<noinclude><references/></noinclude> 9x5z0dxjbu6dy91y81qpkxo02iumnfd 104 86245 166801 166693 2026-06-20T19:25:48Z AlwynapHuw 1710 166801 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>angeu, i dalu y pwyth i Thomas a Barbara Bartley am eu caredigrwydd tuag atti hi; ond ni chefais gyfleusdra. Mae yr esgid ar y troed arall. Mae caredigrwydd y ddau attaf fi yn ddiderfyn, a'u cydymdeimlad & mi yn fy ngwendid yn ddifesur, a gwerthfawr iawn genyf. Bychan yw eu dealltwriaeth, a bum yn gofyn lawer gwaith, pa beth oedd dyben eu creadigaeth. Ac eto yr wyf yn cenfigenu attynt. Maent yn iach a dedwydd, ac, yn ol pob golwg, yn debyg o fyw am lawer o flynyddoedd. Pe rhoddent en penau ynghyd nis gallent ddarllen adnod; ond y maent yn mwynhau crefydd, ac yn ddiddadl yn meddu ei grym hi. Mae y fath debygrwydd ac undeb rhyngddynt, fel yr wyf ymron a chredu y byddant farw yr un diwrnod. Nis gallaf weled sut y gallai Thomas a Barbara fyw ar wahan. Os bydd i rywun fyned i'r drafferth o ddarllen yr hanes hwn, dichon y bydd yn synu ddarfod i mi son cymaint am rai pethau ynglŷn â fy nheulu nad oeddynt anrhydeddus, ac hwyrach y bydd yn gofyn, yn ngeiriau Wil Bryan, a ydyw hyn yn "''true to nature?''" Ond pa fodd y gallai yr hanes fod yn wahanol a bod yn gywir? Ac wedi i mi fyned ymaith pwy a niweidir? Ni raid i neb ostwng pen, oblegid myfi ydyw yr olaf o'r teulu. Wrth edrych dros yr hyn a ysgrifenais gwelaf fy mod, drwy anghof, wedi gadael rhai pethau heb eu cyfwrdd y dymunaswn ddyweyd rhywbeth yn eu clych; a phethau eraill a adawyd allan of fwriad. Yn ol pob golwg, nid ydyw yn debyg y gallaf byth ddiwygio y cofiant, canys y mae ysgrifenu y rhanau olaf o hono wedi bod i mi yn feichus, ac ofnwyf mai yr un modd y bydd y darlleniad o hono, Os felly y dygwydda, gall y darllenydd wneyd yr un peth a minnau—ei roi heibio pan fydd wedi blino. {{c|'''DIWEDD'''.}} <br><noinclude><references/></noinclude> 8sx3lvse6o1an42d9uh1sdu37gh8w45 0 86246 166695 2026-06-20T12:11:12Z AlwynapHuw 1710 Dechrau tudalen newydd gyda "{{header | title =Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel | author =Daniel Owen | andauthor = | translator = | editor = | section = | previous = | next = [[/Pennod Nesaf/]] | notes =I'w lawr lwytho ar gyfer darllenydd e-lyfrau gweler [[Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel (testun cyfansawdd)]] }} {| style="margin-left: auto; margin-right: auto; border: none;" |- | {{Wicipedia|Daniel Owen}} | {{Wicipedia|Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel}..." 166695 wikitext text/x-wiki {{header | title =Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel | author =Daniel Owen | andauthor = | translator = | editor = | section = | previous = | next = [[/Pennod Nesaf/]] | notes =I'w lawr lwytho ar gyfer darllenydd e-lyfrau gweler [[Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel (testun cyfansawdd)]] }} {| style="margin-left: auto; margin-right: auto; border: none;" |- | {{Wicipedia|Daniel Owen}} | {{Wicipedia|Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel}} | {{Wicipedia|Gweinidog yr Efengyl}} |} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel.djvu" include=5 from=7 to=7 /> </div> ==Nodiadau== {{Cyfeiriadau}} {{PD-old}} [[Categori:Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel]] [[Categori:Daniel Owen]] [[Categori:Llyfrau 1885]] [[Categori:Llyfrau'r 1880au]] [[Categori:Nofelau]] fxte6hm4qoowez7bdqnvg741nckgpvt 166698 166695 2026-06-20T12:23:33Z AlwynapHuw 1710 166698 wikitext text/x-wiki {{header | title =Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel | author =Daniel Owen | andauthor = | translator = | editor = | section = | previous = | next = [[/Rhagymadrodd/]] | notes =I'w lawr lwytho ar gyfer darllenydd e-lyfrau gweler [[Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel (testun cyfansawdd)]] }} {| style="margin-left: auto; margin-right: auto; border: none;" |- | {{Wicipedia|Daniel Owen}} | {{Wicipedia|Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel}} | {{Wicipedia|Gweinidog yr Efengyl}} |} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel.djvu" include=5 from=7 to=7 /> </div> ==Nodiadau== {{Cyfeiriadau}} {{PD-old}} [[Categori:Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel]] [[Categori:Daniel Owen]] [[Categori:Llyfrau 1885]] [[Categori:Llyfrau'r 1880au]] [[Categori:Nofelau]] 6c3gmcbihei1sttkd1bsrims7itgmga 0 86247 166696 2026-06-20T12:14:04Z AlwynapHuw 1710 Dechrau tudalen newydd gyda "{{header | title =Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel (testun cyfansawdd) | author =Daniel Owen | andauthor = | translator = | editor = | section = | previous = | next = [[/Pennod Nesaf/]] | notes =I'w darllen pennod wrth bennod gweler [[Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel]] }} {| style="margin-left: auto; margin-right: auto; border: none;" |- | {{Wicipedia|Daniel Owen}} | {{Wicipedia|Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel}} | {{Wicipedi..." 166696 wikitext text/x-wiki {{header | title =Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel (testun cyfansawdd) | author =Daniel Owen | andauthor = | translator = | editor = | section = | previous = | next = [[/Pennod Nesaf/]] | notes =I'w darllen pennod wrth bennod gweler [[Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel]] }} {| style="margin-left: auto; margin-right: auto; border: none;" |- | {{Wicipedia|Daniel Owen}} | {{Wicipedia|Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel}} | {{Wicipedia|Gweinidog yr Efengyl}} |} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel.djvu" include=5 from=1 to=445 /> </div> ==Nodiadau== {{Cyfeiriadau}} {{PD-old}} [[Categori:Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel]] [[Categori:Daniel Owen]] [[Categori:Llyfrau 1885]] [[Categori:Llyfrau'r 1880au]] [[Categori:Nofelau]] [[Categori:Testunau cyfansawdd]] cbmg1a9u3hcclk1mjpc1p77ky5qkr6n 0 86248 166701 2026-06-20T12:50:09Z AlwynapHuw 1710 Dechrau tudalen newydd gyda "{{header | title =Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel | author =Daniel Owen | andauthor = | translator = | editor = | section = | previous =[[../]] | next = [[../Cynnwysiad|Cynnwysiad]] | notes =I'w lawr lwytho ar gyfer darllenydd e-lyfrau gweler [[Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel (testun cyfansawdd)]] }} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel.djvu" include=5 from=9 to=9..." 166701 wikitext text/x-wiki {{header | title =Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel | author =Daniel Owen | andauthor = | translator = | editor = | section = | previous =[[../]] | next = [[../Cynnwysiad|Cynnwysiad]] | notes =I'w lawr lwytho ar gyfer darllenydd e-lyfrau gweler [[Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel (testun cyfansawdd)]] }} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel.djvu" include=5 from=9 to=9 /> </div> ==Nodiadau== {{Cyfeiriadau}} {{DEFAULTSORT:Rhagymadrodd}} [[Categori:Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel]] 5f46r2cyrbqednmjkvbxrva3ppgl8ed 166705 166701 2026-06-20T12:54:55Z AlwynapHuw 1710 166705 wikitext text/x-wiki {{header | title =Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel | author =Daniel Owen | andauthor = | translator = | editor = | section = | previous =[[../]] | next = [[../Cynnwysiad|Cynnwysiad]] | notes = }} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel.djvu" from=9 to=9 /> </div> ==Nodiadau== {{Cyfeiriadau}} {{DEFAULTSORT:Rhagymadrodd}} [[Categori:Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel]] twho34w2k3g1pjy40eul9x60jeh8vpl 0 86249 166702 2026-06-20T12:52:14Z AlwynapHuw 1710 Dechrau tudalen newydd gyda "{{header | title =Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel | author =Daniel Owen | andauthor = | translator = | editor = | section = | previous =[[../Rhagymadrodd|Rhagymadrodd]] | next = [[../Rhagarweiniad|Rhagarweiniad]] | notes =I'w lawr lwytho ar gyfer darllenydd e-lyfrau gweler [[Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel (testun cyfansawdd)]] }} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Beth..." 166702 wikitext text/x-wiki {{header | title =Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel | author =Daniel Owen | andauthor = | translator = | editor = | section = | previous =[[../Rhagymadrodd|Rhagymadrodd]] | next = [[../Rhagarweiniad|Rhagarweiniad]] | notes =I'w lawr lwytho ar gyfer darllenydd e-lyfrau gweler [[Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel (testun cyfansawdd)]] }} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel.djvu" include=5 from=11 to=12 /> </div> ==Nodiadau== {{Cyfeiriadau}} {{DEFAULTSORT:Cynnwysiad}} [[Categori:Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel]] 7faoplpx6fslwiunbyqq0pwpj4vpiib 166704 166702 2026-06-20T12:54:31Z AlwynapHuw 1710 166704 wikitext text/x-wiki {{header | title =Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel | author =Daniel Owen | andauthor = | translator = | editor = | section = | previous =[[../Rhagymadrodd|Rhagymadrodd]] | next = [[../Rhagarweiniad|Rhagarweiniad]] | notes = }} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel.djvu" from=11 to=12 /> </div> ==Nodiadau== {{Cyfeiriadau}} {{DEFAULTSORT:Cynnwysiad}} [[Categori:Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel]] com5wf2odwocxz2u1ves7eaoagrhqfy 0 86250 166703 2026-06-20T12:54:05Z AlwynapHuw 1710 Dechrau tudalen newydd gyda "{{header | title =Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel | author =Daniel Owen | andauthor = | translator = | editor = | section = | previous =[[../Cynnwysiad|Cynnwysiad]] | next = [[../Rhagarweiniad|Rhagarweiniad]] | notes = }} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel.djvu" from=13 to=14 /> </div> ==Nodiadau== {{Cyfeiriadau}} {{DEFAULTSORT:Rhagarweiniad}} Categori:Hunangofiant Rhy..." 166703 wikitext text/x-wiki {{header | title =Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel | author =Daniel Owen | andauthor = | translator = | editor = | section = | previous =[[../Cynnwysiad|Cynnwysiad]] | next = [[../Rhagarweiniad|Rhagarweiniad]] | notes = }} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel.djvu" from=13 to=14 /> </div> ==Nodiadau== {{Cyfeiriadau}} {{DEFAULTSORT:Rhagarweiniad}} [[Categori:Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel]] 74rsikx04pncc0xmvst95cb4hiiy6on 166706 166703 2026-06-20T12:56:25Z AlwynapHuw 1710 166706 wikitext text/x-wiki {{header | title =Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel | author =Daniel Owen | andauthor = | translator = | editor = | section = | previous =[[../Cynnwysiad|Cynnwysiad]] | next = [[../Cofiaint|Cofiaint]] | notes = }} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel.djvu" from=13 to=14 /> </div> ==Nodiadau== {{Cyfeiriadau}} {{DEFAULTSORT:Rhagarweiniad}} [[Categori:Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel]] ehdbw5yxeh9uh3d8iipnmt94apoaf61 0 86251 166707 2026-06-20T12:58:22Z AlwynapHuw 1710 Dechrau tudalen newydd gyda "{{header | title =Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel | author =Daniel Owen | andauthor = | translator = | editor = | section = | previous =[[../Rhagarweiniad|Rhagarweiniad]] | next = [[../Y Cyfnod Cyntaf ar Fy Oes|Y Cyfnod Cyntaf ar Fy Oes]] | notes = }} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel.djvu" from=15 to=17 tosection="aaa" /> </div> ==Nodiadau== {{Cyfeiriadau}} {{DEFAULTSOR..." 166707 wikitext text/x-wiki {{header | title =Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel | author =Daniel Owen | andauthor = | translator = | editor = | section = | previous =[[../Rhagarweiniad|Rhagarweiniad]] | next = [[../Y Cyfnod Cyntaf ar Fy Oes|Y Cyfnod Cyntaf ar Fy Oes]] | notes = }} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel.djvu" from=15 to=17 tosection="aaa" /> </div> ==Nodiadau== {{Cyfeiriadau}} {{DEFAULTSORT:Cofiaint}} [[Categori:Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel]] 3rm09fyvi50tyu3631yadntgivjoj9d 0 86252 166708 2026-06-20T13:11:20Z AlwynapHuw 1710 Dechrau tudalen newydd gyda "{{header | title =Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel | author =Daniel Owen | andauthor = | translator = | editor = | section = | previous =[[../Cofiaint|Cofiaint]] | next = [[../Cofion Boreuaf|Cofion Boreuaf]] | notes = }} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel.djvu" from=17 to=19 fromsection="bbb" tosection="aaa" /> </div> ==Nodiadau== {{Cyfeiriadau}} {{DEFAULTSORT:Y Cyfnod Cyn..." 166708 wikitext text/x-wiki {{header | title =Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel | author =Daniel Owen | andauthor = | translator = | editor = | section = | previous =[[../Cofiaint|Cofiaint]] | next = [[../Cofion Boreuaf|Cofion Boreuaf]] | notes = }} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel.djvu" from=17 to=19 fromsection="bbb" tosection="aaa" /> </div> ==Nodiadau== {{Cyfeiriadau}} {{DEFAULTSORT:Y Cyfnod Cyntaf ar Fy Oes}} [[Categori:Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel]] cn2ytwlu8824oro5rp6wfgpor7t98wt 0 86253 166709 2026-06-20T13:13:41Z AlwynapHuw 1710 Dechrau tudalen newydd gyda "{{header | title =Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel | author =Daniel Owen | andauthor = | translator = | editor = | section = | previous =[[../Y Cyfnod Cyntaf ar Fy Oes|Y Cyfnod Cyntaf ar Fy Oes]] | next = [[../Ean Jones, Hwsmon Gwernyffynnon|Ean Jones, Hwsmon Gwernyffynnon]] | notes = }} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel.djvu" from=19 to=22 fromsection="bbb" tosection="aaa"..." 166709 wikitext text/x-wiki {{header | title =Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel | author =Daniel Owen | andauthor = | translator = | editor = | section = | previous =[[../Y Cyfnod Cyntaf ar Fy Oes|Y Cyfnod Cyntaf ar Fy Oes]] | next = [[../Ean Jones, Hwsmon Gwernyffynnon|Ean Jones, Hwsmon Gwernyffynnon]] | notes = }} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel.djvu" from=19 to=22 fromsection="bbb" tosection="aaa" /> </div> ==Nodiadau== {{Cyfeiriadau}} {{DEFAULTSORT:Cofion Boreuaf}} [[Categori:Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel]] jr6h6b0vjjnee8yk8qqm7usf2da67cg 166711 166709 2026-06-20T13:16:01Z AlwynapHuw 1710 166711 wikitext text/x-wiki {{header | title =Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel | author =Daniel Owen | andauthor = | translator = | editor = | section = | previous =[[../Y Cyfnod Cyntaf ar Fy Oes|Y Cyfnod Cyntaf ar Fy Oes]] | next = [[../Evan Jones, Hwsmon Gwernyffynnon|Evan Jones, Hwsmon Gwernyffynnon]] | notes = }} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel.djvu" from=19 to=22 fromsection="bbb" tosection="aaa" /> </div> ==Nodiadau== {{Cyfeiriadau}} {{DEFAULTSORT:Cofion Boreuaf}} [[Categori:Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel]] qznuss44a17yipcmhyu9cj65e8umcf4 0 86254 166712 2026-06-20T13:19:08Z AlwynapHuw 1710 Dechrau tudalen newydd gyda "{{header | title =Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel | author =Daniel Owen | andauthor = | translator = | editor = | section = | previous =[[../Cofion Boreuaf|Cofion Boreuaf]] | next = [[../Y Cyfarfod Plant|Y Cyfarfod Plant]] | notes = }} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel.djvu" from=22 to=28 fromsection="bbb" tosection="aaa" /> </div> ==Nodiadau== {{Cyfeiriadau}} {{DEFAULTS..." 166712 wikitext text/x-wiki {{header | title =Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel | author =Daniel Owen | andauthor = | translator = | editor = | section = | previous =[[../Cofion Boreuaf|Cofion Boreuaf]] | next = [[../Y Cyfarfod Plant|Y Cyfarfod Plant]] | notes = }} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel.djvu" from=22 to=28 fromsection="bbb" tosection="aaa" /> </div> ==Nodiadau== {{Cyfeiriadau}} {{DEFAULTSORT:Evan Jones, Hwsmon Gwernyffynnon}} [[Categori:Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel]] 4km7xvus3irhafqgd23nvmdm8fhby7k 0 86255 166713 2026-06-20T13:22:04Z AlwynapHuw 1710 Dechrau tudalen newydd gyda "{{header | title =Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel | author =Daniel Owen | andauthor = | translator = | editor = | section = | previous =[[../Evan Jones, Hwsmon Gwernyffynnon|Evan Jones, Hwsmon Gwernyffynnon]] | next = [[../Y Gwyddel|Y Gwyddel]] | notes = }} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel.djvu" from=28 to=33 fromsection="bbb" tosection="aaa" /> </div> ==Nodiadau== {{Cyf..." 166713 wikitext text/x-wiki {{header | title =Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel | author =Daniel Owen | andauthor = | translator = | editor = | section = | previous =[[../Evan Jones, Hwsmon Gwernyffynnon|Evan Jones, Hwsmon Gwernyffynnon]] | next = [[../Y Gwyddel|Y Gwyddel]] | notes = }} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel.djvu" from=28 to=33 fromsection="bbb" tosection="aaa" /> </div> ==Nodiadau== {{Cyfeiriadau}} {{DEFAULTSORT:Y Cyfarfod Plant}} [[Categori:Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel]] nmo29br72075v2f9ytpj94i52y9q4h9 0 86256 166714 2026-06-20T13:25:22Z AlwynapHuw 1710 Dechrau tudalen newydd gyda "{{header | title =Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel | author =Daniel Owen | andauthor = | translator = | editor = | section = | previous =[[../Y Cyfarfod Plant|Y Cyfarfod Plant]] | next = [[../Y Ddwy Ysgol|Y Ddwy Ysgol]] | notes = }} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel.djvu" from=33 to=39 fromsection="bbb" tosection="aaa" /> </div> ==Nodiadau== {{Cyfeiriadau}} {{DEFAULTSORT:..." 166714 wikitext text/x-wiki {{header | title =Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel | author =Daniel Owen | andauthor = | translator = | editor = | section = | previous =[[../Y Cyfarfod Plant|Y Cyfarfod Plant]] | next = [[../Y Ddwy Ysgol|Y Ddwy Ysgol]] | notes = }} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel.djvu" from=33 to=39 fromsection="bbb" tosection="aaa" /> </div> ==Nodiadau== {{Cyfeiriadau}} {{DEFAULTSORT:Y Gwyddel}} [[Categori:Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel]] mk02yl6rz95bevhy661hohm807573ze 0 86257 166746 2026-06-20T13:53:35Z AlwynapHuw 1710 Dechrau tudalen newydd gyda "{{header | title =Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel | author =Daniel Owen | andauthor = | translator = | editor = | section = | previous =[[../Y Gwyddel|Y Gwyddel]] | next = [[../O Dan Addysg|O Dan Addysg]] | notes = }} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel.djvu" from=33 to=39 fromsection="bbb" tosection="aaa" /> </div> ==Nodiadau== {{Cyfeiriadau}} {{DEFAULTSORT:Y Ddwy Ysgol}}..." 166746 wikitext text/x-wiki {{header | title =Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel | author =Daniel Owen | andauthor = | translator = | editor = | section = | previous =[[../Y Gwyddel|Y Gwyddel]] | next = [[../O Dan Addysg|O Dan Addysg]] | notes = }} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel.djvu" from=33 to=39 fromsection="bbb" tosection="aaa" /> </div> ==Nodiadau== {{Cyfeiriadau}} {{DEFAULTSORT:Y Ddwy Ysgol}} [[Categori:Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel]] 23oenam5nn4jd5r6t2yuz6gxz8y46ml 166747 166746 2026-06-20T13:54:36Z AlwynapHuw 1710 166747 wikitext text/x-wiki {{header | title =Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel | author =Daniel Owen | andauthor = | translator = | editor = | section = | previous =[[../Y Gwyddel|Y Gwyddel]] | next = [[../O Dan Addysg|O Dan Addysg]] | notes = }} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel.djvu" from=39 to=46 fromsection="bbb" tosection="aaa" /> </div> ==Nodiadau== {{Cyfeiriadau}} {{DEFAULTSORT:Y Ddwy Ysgol}} [[Categori:Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel]] 5bh1qtt7knjwrwm4xt7spmi9j5tnc9z 0 86258 166748 2026-06-20T13:57:23Z AlwynapHuw 1710 Dechrau tudalen newydd gyda "{{header | title =Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel | author =Daniel Owen | andauthor = | translator = | editor = | section = | previous =[[../Y Ddwy Ysgol|Y Ddwy Ysgol]] | next = [[../Materion Eglwysig|Materion Eglwysig]] | notes = }} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel.djvu" from=46 to=52 fromsection="bbb" /> </div> ==Nodiadau== {{Cyfeiriadau}} {{DEFAULTSORT:O Dan Addysg}..." 166748 wikitext text/x-wiki {{header | title =Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel | author =Daniel Owen | andauthor = | translator = | editor = | section = | previous =[[../Y Ddwy Ysgol|Y Ddwy Ysgol]] | next = [[../Materion Eglwysig|Materion Eglwysig]] | notes = }} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel.djvu" from=46 to=52 fromsection="bbb" /> </div> ==Nodiadau== {{Cyfeiriadau}} {{DEFAULTSORT:O Dan Addysg}} [[Categori:Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel]] evlvxrk0mzg0kqtxfn69dxtnlxpir3i 0 86259 166749 2026-06-20T13:59:35Z AlwynapHuw 1710 Dechrau tudalen newydd gyda "{{header | title =Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel | author =Daniel Owen | andauthor = | translator = | editor = | section = | previous =[[../Y Ddwy Ysgol|Y Ddwy Ysgol]] | next = [[../Y Pwngc o Addysg|Y Pwngc o Addysg]] | notes = }} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel.djvu" from=53 to=62 tosection="aaa" /> </div> ==Nodiadau== {{Cyfeiriadau}} {{DEFAULTSORT:Materion Eglwysig..." 166749 wikitext text/x-wiki {{header | title =Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel | author =Daniel Owen | andauthor = | translator = | editor = | section = | previous =[[../Y Ddwy Ysgol|Y Ddwy Ysgol]] | next = [[../Y Pwngc o Addysg|Y Pwngc o Addysg]] | notes = }} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel.djvu" from=53 to=62 tosection="aaa" /> </div> ==Nodiadau== {{Cyfeiriadau}} {{DEFAULTSORT:Materion Eglwysig}} [[Categori:Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel]] i91pelsl8wp7ct572535c61ypg6mdmx 166750 166749 2026-06-20T14:01:04Z AlwynapHuw 1710 166750 wikitext text/x-wiki {{header | title =Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel | author =Daniel Owen | andauthor = | translator = | editor = | section = | previous =[[../O Dan Addysg|O Dan Addysg]] | next = [[../Y Pwngc o Addysg|Y Pwngc o Addysg]] | notes = }} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel.djvu" from=53 to=62 tosection="aaa" /> </div> ==Nodiadau== {{Cyfeiriadau}} {{DEFAULTSORT:Materion Eglwysig}} [[Categori:Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel]] 631x4ngj5a4wgjq2fuxpzm7c5vanvvk 0 86260 166751 2026-06-20T14:03:41Z AlwynapHuw 1710 Dechrau tudalen newydd gyda "{{header | title =Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel | author =Daniel Owen | andauthor = | translator = | editor = | section = | previous =[[../Materion Eglwysig|Materion Eglwysig]] | next = [[../Wil Bryan ar Natur Eglwys|Wil Bryan ar Natur Eglwys]] | notes = }} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel.djvu" from=62 to=69 fromsection="bbb" /> </div> ==Nodiadau== {{Cyfeiriadau}} {..." 166751 wikitext text/x-wiki {{header | title =Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel | author =Daniel Owen | andauthor = | translator = | editor = | section = | previous =[[../Materion Eglwysig|Materion Eglwysig]] | next = [[../Wil Bryan ar Natur Eglwys|Wil Bryan ar Natur Eglwys]] | notes = }} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel.djvu" from=62 to=69 fromsection="bbb" /> </div> ==Nodiadau== {{Cyfeiriadau}} {{DEFAULTSORT:Y Pwngc o Addysg}} [[Categori:Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel]] 7hda37n3ssvqbc4gi1gg7f1ze8pzc6l 0 86261 166752 2026-06-20T14:05:51Z AlwynapHuw 1710 Dechrau tudalen newydd gyda "{{header | title =Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel | author =Daniel Owen | andauthor = | translator = | editor = | section = | previous =[[../Y Pwngc o Addysg|Y Pwngc o Addysg]] | next = [[../Ar yr Aelwyd|Ar yr Aelwyd]] | notes = }} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel.djvu" from=70 to=79 tosection="aaa" /> </div> ==Nodiadau== {{Cyfeiriadau}} {{DEFAULTSORT:Wil Bryan ar Natu..." 166752 wikitext text/x-wiki {{header | title =Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel | author =Daniel Owen | andauthor = | translator = | editor = | section = | previous =[[../Y Pwngc o Addysg|Y Pwngc o Addysg]] | next = [[../Ar yr Aelwyd|Ar yr Aelwyd]] | notes = }} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel.djvu" from=70 to=79 tosection="aaa" /> </div> ==Nodiadau== {{Cyfeiriadau}} {{DEFAULTSORT:Wil Bryan ar Natur Eglwys}} [[Categori:Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel]] 1a7uz5acwjrg2xxoo62xkdyp3wc2zhs 0 86262 166753 2026-06-20T14:07:38Z AlwynapHuw 1710 Dechrau tudalen newydd gyda "{{header | title =Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel | author =Daniel Owen | andauthor = | translator = | editor = | section = | previous =[[../Wil Bryan ar Natur Eglwys|Wil Bryan ar Natur Eglwys]] | next = [[../Seth|Seth]] | notes = }} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel.djvu" from=79 to=87 fromsection="bbb" tosection="aaa" /> </div> ==Nodiadau== {{Cyfeiriadau}} {{DEFAULTSO..." 166753 wikitext text/x-wiki {{header | title =Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel | author =Daniel Owen | andauthor = | translator = | editor = | section = | previous =[[../Wil Bryan ar Natur Eglwys|Wil Bryan ar Natur Eglwys]] | next = [[../Seth|Seth]] | notes = }} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel.djvu" from=79 to=87 fromsection="bbb" tosection="aaa" /> </div> ==Nodiadau== {{Cyfeiriadau}} {{DEFAULTSORT:Ar yr Aelwyd}} [[Categori:Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel]] pacagooosl9o44vs75s8cel29mkoqym 0 86263 166754 2026-06-20T14:31:31Z AlwynapHuw 1710 Dechrau tudalen newydd gyda "{{header | title =Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel | author =Daniel Owen | andauthor = | translator = | editor = | section = | previous =[[../Ar yr Aelwyd|Ar yr Aelwyd]] | next = [[../Wil Bryan|Wil Bryan]] | notes = }} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel.djvu" from=87 to=98 fromsection="bbb" tosection="aaa" /> </div> ==Nodiadau== {{Cyfeiriadau}} {{DEFAULTSORT:Seth}} Cat..." 166754 wikitext text/x-wiki {{header | title =Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel | author =Daniel Owen | andauthor = | translator = | editor = | section = | previous =[[../Ar yr Aelwyd|Ar yr Aelwyd]] | next = [[../Wil Bryan|Wil Bryan]] | notes = }} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel.djvu" from=87 to=98 fromsection="bbb" tosection="aaa" /> </div> ==Nodiadau== {{Cyfeiriadau}} {{DEFAULTSORT:Seth}} [[Categori:Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel]] kgwj9nt134gsfgw30wi8ml99tnxkqv6 0 86264 166755 2026-06-20T14:37:35Z AlwynapHuw 1710 Dechrau tudalen newydd gyda "{{header | title =Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel | author =Daniel Owen | andauthor = | translator = | editor = | section = | previous =[[../Seth|Seth]] | next = [[../Dechreuad Gofidiau|Dechreuad Gofidiau]] | notes = }} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel.djvu" from=98 to=105 fromsection="bbb" /> </div> ==Nodiadau== {{Cyfeiriadau}} {{DEFAULTSORT:Wil Bryan}} Categori:Hun..." 166755 wikitext text/x-wiki {{header | title =Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel | author =Daniel Owen | andauthor = | translator = | editor = | section = | previous =[[../Seth|Seth]] | next = [[../Dechreuad Gofidiau|Dechreuad Gofidiau]] | notes = }} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel.djvu" from=98 to=105 fromsection="bbb" /> </div> ==Nodiadau== {{Cyfeiriadau}} {{DEFAULTSORT:Wil Bryan}} [[Categori:Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel]] 7558u0oo0uv8fmufuilcb0q90j3n4ol 0 86265 166756 2026-06-20T14:42:00Z AlwynapHuw 1710 Dechrau tudalen newydd gyda "{{header | title =Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel | author =Daniel Owen | andauthor = | translator = | editor = | section = | previous =[[../Wil Bryan|Wil Bryan]] | next = [[../Dydd y Brofedigaeth|Dydd y Brofedigaeth]] | notes = }} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel.djvu" from=106 to=115 tosection="aaa" /> </div> ==Nodiadau== {{Cyfeiriadau}} {{DEFAULTSORT:Dechreuad Gofidi..." 166756 wikitext text/x-wiki {{header | title =Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel | author =Daniel Owen | andauthor = | translator = | editor = | section = | previous =[[../Wil Bryan|Wil Bryan]] | next = [[../Dydd y Brofedigaeth|Dydd y Brofedigaeth]] | notes = }} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel.djvu" from=106 to=115 tosection="aaa" /> </div> ==Nodiadau== {{Cyfeiriadau}} {{DEFAULTSORT:Dechreuad Gofidiau}} [[Categori:Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel]] oyf2mfoznke6vzp2pr3yv4f7193r5kd 0 86266 166757 2026-06-20T14:45:21Z AlwynapHuw 1710 Dechrau tudalen newydd gyda "{{header | title =Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel | author =Daniel Owen | andauthor = | translator = | editor = | section = | previous =[[../Dechreuad Gofidiau|Dechreuad Gofidiau]] | next = [[../Ychwaneg o Brofedigaethau|Ychwaneg o Brofedigaethau]] | notes = }} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel.djvu" from=115 to=127 fromsection="bbb" /> </div> ==Nodiadau== {{Cyfeiriadau}}..." 166757 wikitext text/x-wiki {{header | title =Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel | author =Daniel Owen | andauthor = | translator = | editor = | section = | previous =[[../Dechreuad Gofidiau|Dechreuad Gofidiau]] | next = [[../Ychwaneg o Brofedigaethau|Ychwaneg o Brofedigaethau]] | notes = }} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel.djvu" from=115 to=127 fromsection="bbb" /> </div> ==Nodiadau== {{Cyfeiriadau}} {{DEFAULTSORT:Dydd y Brofedigaeth}} [[Categori:Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel]] 098d12z7nqq1goxfwlydnf0oyww9b5p 0 86267 166758 2026-06-20T14:49:03Z AlwynapHuw 1710 Dechrau tudalen newydd gyda "{{header | title =Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel | author =Daniel Owen | andauthor = | translator = | editor = | section = | previous =[[../Dydd y Brofedigaeth|Dydd y Brofedigaeth]] | next = [[../Thomas a Barbara Bartley|Thomas a Barbara Bartley]] | notes = }} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel.djvu" from=128 to=137 tosection="aaa" /> </div> ==Nodiadau== {{Cyfeiriadau}}..." 166758 wikitext text/x-wiki {{header | title =Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel | author =Daniel Owen | andauthor = | translator = | editor = | section = | previous =[[../Dydd y Brofedigaeth|Dydd y Brofedigaeth]] | next = [[../Thomas a Barbara Bartley|Thomas a Barbara Bartley]] | notes = }} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel.djvu" from=128 to=137 tosection="aaa" /> </div> ==Nodiadau== {{Cyfeiriadau}} {{DEFAULTSORT:Ychwaneg o Brofedigaethau}} [[Categori:Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel]] eefnh6jf67smyxmue5cf9uknwkk0ku2 0 86268 166759 2026-06-20T14:52:41Z AlwynapHuw 1710 Dechrau tudalen newydd gyda "{{header | title =Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel | author =Daniel Owen | andauthor = | translator = | editor = | section = | previous =[[../Dydd y Brofedigaeth|Dydd y Brofedigaeth]] | next = [[../Abel Hughes|Abel Hughes]] | notes = }} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel.djvu" from=137 to=145 fromsection="bbb" tosection="aaa" /> </div> ==Nodiadau== {{Cyfeiriadau}} {{DEFAUL..." 166759 wikitext text/x-wiki {{header | title =Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel | author =Daniel Owen | andauthor = | translator = | editor = | section = | previous =[[../Dydd y Brofedigaeth|Dydd y Brofedigaeth]] | next = [[../Abel Hughes|Abel Hughes]] | notes = }} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel.djvu" from=137 to=145 fromsection="bbb" tosection="aaa" /> </div> ==Nodiadau== {{Cyfeiriadau}} {{DEFAULTSORT:Ychwaneg o Brofedigaethau}} [[Categori:Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel]] g72jppnhtzjwntb7i4g0ovzfien10wx 166760 166759 2026-06-20T14:54:50Z AlwynapHuw 1710 166760 wikitext text/x-wiki {{header | title =Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel | author =Daniel Owen | andauthor = | translator = | editor = | section = | previous =[[../Dydd y Brofedigaeth|Dydd y Brofedigaeth]] | next = [[../Abel Hughes|Abel Hughes]] | notes = }} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel.djvu" from=137 to=145 fromsection="bbb" tosection="aaa" /> </div> ==Nodiadau== {{Cyfeiriadau}} {{DEFAULTSORT:Thomas a Barbara Bartley}} [[Categori:Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel]] bxdi401iezioucuzej4zudtcdv20p0p 0 86269 166761 2026-06-20T14:57:13Z AlwynapHuw 1710 Dechrau tudalen newydd gyda "{{header | title =Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel | author =Daniel Owen | andauthor = | translator = | editor = | section = | previous =[[../Thomas a Barbara Bartley|Thomas a Barbara Bartley]] | next = [[../Person y Plwyf|Person y Plwyf]] | notes = }} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel.djvu" from=145 to=155 fromsection="bbb" tosection="aaa" /> </div> ==Nodiadau== {{Cyfeiri..." 166761 wikitext text/x-wiki {{header | title =Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel | author =Daniel Owen | andauthor = | translator = | editor = | section = | previous =[[../Thomas a Barbara Bartley|Thomas a Barbara Bartley]] | next = [[../Person y Plwyf|Person y Plwyf]] | notes = }} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel.djvu" from=145 to=155 fromsection="bbb" tosection="aaa" /> </div> ==Nodiadau== {{Cyfeiriadau}} {{DEFAULTSORT:Abel Hughes}} [[Categori:Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel]] lxkc77wtep9jok7x8qnzkdvt14t8b8z 0 86270 166762 2026-06-20T14:59:50Z AlwynapHuw 1710 Dechrau tudalen newydd gyda "{{header | title =Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel | author =Daniel Owen | andauthor = | translator = | editor = | section = | previous =[[../Abel Hughes|Abel Hughes]] | next = [[../Dychweledigion|Dychweledigion]] | notes = }} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel.djvu" from=155 to=164 fromsection="bbb" tosection="aaa" /> </div> ==Nodiadau== {{Cyfeiriadau}} {{DEFAULTSORT:Pers..." 166762 wikitext text/x-wiki {{header | title =Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel | author =Daniel Owen | andauthor = | translator = | editor = | section = | previous =[[../Abel Hughes|Abel Hughes]] | next = [[../Dychweledigion|Dychweledigion]] | notes = }} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel.djvu" from=155 to=164 fromsection="bbb" tosection="aaa" /> </div> ==Nodiadau== {{Cyfeiriadau}} {{DEFAULTSORT:Person y Plwyf}} [[Categori:Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel]] suj16bx1gyq6ofga35neh7yvzwpzcdv 0 86271 166763 2026-06-20T15:02:00Z AlwynapHuw 1710 Dechrau tudalen newydd gyda "{{header | title =Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel | author =Daniel Owen | andauthor = | translator = | editor = | section = | previous =[[../Person y Plwyf|Person y Plwyf]] | next = [[../Ymweliad Mwy Nag Un Perthynas|Ymweliad Mwy Nag Un Perthynas]] | notes = }} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel.djvu" from=164 to=175 fromsection="bbb" /> </div> ==Nodiadau== {{Cyfeiriadau}}..." 166763 wikitext text/x-wiki {{header | title =Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel | author =Daniel Owen | andauthor = | translator = | editor = | section = | previous =[[../Person y Plwyf|Person y Plwyf]] | next = [[../Ymweliad Mwy Nag Un Perthynas|Ymweliad Mwy Nag Un Perthynas]] | notes = }} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel.djvu" from=164 to=175 fromsection="bbb" /> </div> ==Nodiadau== {{Cyfeiriadau}} {{DEFAULTSORT:Dychweledigion}} [[Categori:Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel]] s562odnhuknw6rerafj7naklyet8ntw 0 86272 166764 2026-06-20T16:10:49Z AlwynapHuw 1710 Dechrau tudalen newydd gyda "{{header | title =Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel | author =Daniel Owen | andauthor = | translator = | editor = | section = | previous =[[../Dychweledigion|Dychweledigion]] | next = [[../Bob|Bob]] | notes = }} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel.djvu" from=176 to=187 tosection="aaa" /> </div> ==Nodiadau== {{Cyfeiriadau}} {{DEFAULTSORT:Ymweliad Mwy Nag Un Perthynas}} Cat..." 166764 wikitext text/x-wiki {{header | title =Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel | author =Daniel Owen | andauthor = | translator = | editor = | section = | previous =[[../Dychweledigion|Dychweledigion]] | next = [[../Bob|Bob]] | notes = }} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel.djvu" from=176 to=187 tosection="aaa" /> </div> ==Nodiadau== {{Cyfeiriadau}} {{DEFAULTSORT:Ymweliad Mwy Nag Un Perthynas}} [[Categori:Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel]] bao84yb79uttj91yk8rhvelm5q6abcx 0 86273 166766 2026-06-20T16:15:03Z AlwynapHuw 1710 Dechrau tudalen newydd gyda "{{header | title =Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel | author =Daniel Owen | andauthor = | translator = | editor = | section = | previous =[[../Ymweliad Mwy Nag Un Perthynas|Ymweliad Mwy Nag Un Perthynas]] | next = [[../Adgofion Prudd a Dyddanol|Adgofion Prudd a Dyddanol]] | notes = }} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel.djvu" from=187 to=198 fromsection="bbb" /> </div> ==Nodi..." 166766 wikitext text/x-wiki {{header | title =Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel | author =Daniel Owen | andauthor = | translator = | editor = | section = | previous =[[../Ymweliad Mwy Nag Un Perthynas|Ymweliad Mwy Nag Un Perthynas]] | next = [[../Adgofion Prudd a Dyddanol|Adgofion Prudd a Dyddanol]] | notes = }} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel.djvu" from=187 to=198 fromsection="bbb" /> </div> ==Nodiadau== {{Cyfeiriadau}} {{DEFAULTSORT:Bob}} [[Categori:Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel]] 72i3ebkqps2jpdl4bzhgq6vbk9emm72 0 86274 166767 2026-06-20T16:16:34Z AlwynapHuw 1710 Dechrau tudalen newydd gyda "{{header | title =Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel | author =Daniel Owen | andauthor = | translator = | editor = | section = | previous =[[../Bob|Bob]] | next = [[../Marwnad Ryddiaethol|Marwnad Ryddiaethol]] | notes = }} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel.djvu" from=187 to=198 fromsection="bbb" /> </div> ==Nodiadau== {{Cyfeiriadau}} {{DEFAULTSORT:Adgofion Prudd a Dyddanol}..." 166767 wikitext text/x-wiki {{header | title =Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel | author =Daniel Owen | andauthor = | translator = | editor = | section = | previous =[[../Bob|Bob]] | next = [[../Marwnad Ryddiaethol|Marwnad Ryddiaethol]] | notes = }} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel.djvu" from=187 to=198 fromsection="bbb" /> </div> ==Nodiadau== {{Cyfeiriadau}} {{DEFAULTSORT:Adgofion Prudd a Dyddanol}} [[Categori:Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel]] 17i1dkhia1ekutvqxldkzf1x875lvaq 166769 166767 2026-06-20T16:23:04Z AlwynapHuw 1710 166769 wikitext text/x-wiki {{header | title =Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel | author =Daniel Owen | andauthor = | translator = | editor = | section = | previous =[[../Bob|Bob]] | next = [[../Marwnad Ryddiaethol|Marwnad Ryddiaethol]] | notes = }} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel.djvu" from=199 to=211 /> </div> ==Nodiadau== {{Cyfeiriadau}} {{DEFAULTSORT:Adgofion Prudd a Dyddanol}} [[Categori:Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel]] hcietvyr5l4l9aoacpaxqzt0q7d6and 0 86275 166770 2026-06-20T16:27:50Z AlwynapHuw 1710 Dechrau tudalen newydd gyda "{{header | title =Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel | author =Daniel Owen | andauthor = | translator = | editor = | section = | previous =[[../Adgofion Prudd a Dyddanol|Adgofion Prudd a Dyddanol]] | next = [[../Dirywiad a Drychiolaeth|Dirywiad a Drychiolaeth]] | notes = }} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel.djvu" from=212 to=221 tosection="aaa" /> </div> ==Nodiadau== {{Cyfei..." 166770 wikitext text/x-wiki {{header | title =Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel | author =Daniel Owen | andauthor = | translator = | editor = | section = | previous =[[../Adgofion Prudd a Dyddanol|Adgofion Prudd a Dyddanol]] | next = [[../Dirywiad a Drychiolaeth|Dirywiad a Drychiolaeth]] | notes = }} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel.djvu" from=212 to=221 tosection="aaa" /> </div> ==Nodiadau== {{Cyfeiriadau}} {{DEFAULTSORT:Marwnad Ryddiaethol}} [[Categori:Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel]] f5sjnv7ka8bzswcvn4bqvyvnxy7s50b 0 86276 166771 2026-06-20T16:33:46Z AlwynapHuw 1710 Dechrau tudalen newydd gyda "{{header | title =Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel | author =Daniel Owen | andauthor = | translator = | editor = | section = | previous =[[../Marwnad Ryddiaethol|Marwnad Ryddiaethol]] | next = [[../Dyddiau Tywyllwch|Dyddiau Tywyllwch]] | notes = }} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel.djvu" from=221 to=233 fromsection="bbb" tosection="aaa" /> </div> ==Nodiadau== {{Cyfeiriadau..." 166771 wikitext text/x-wiki {{header | title =Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel | author =Daniel Owen | andauthor = | translator = | editor = | section = | previous =[[../Marwnad Ryddiaethol|Marwnad Ryddiaethol]] | next = [[../Dyddiau Tywyllwch|Dyddiau Tywyllwch]] | notes = }} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel.djvu" from=221 to=233 fromsection="bbb" tosection="aaa" /> </div> ==Nodiadau== {{Cyfeiriadau}} {{DEFAULTSORT:Dirywiad a Drychiolaeth}} [[Categori:Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel]] 19v05giky0h6nycmmlid69ggjoms6nd 0 86277 166772 2026-06-20T16:36:06Z AlwynapHuw 1710 Dechrau tudalen newydd gyda "{{header | title =Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel | author =Daniel Owen | andauthor = | translator = | editor = | section = | previous =[[../Dirywiad a Drychiolaeth|Dirywiad a Drychiolaeth]] | next = [[../Y Meistr a'r Gwas|Y Meistr a'r Gwas]] | notes = }} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel.djvu" from=233 to=244 fromsection="bbb" tosection="aaa" /> </div> ==Nodiadau== {{Cyf..." 166772 wikitext text/x-wiki {{header | title =Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel | author =Daniel Owen | andauthor = | translator = | editor = | section = | previous =[[../Dirywiad a Drychiolaeth|Dirywiad a Drychiolaeth]] | next = [[../Y Meistr a'r Gwas|Y Meistr a'r Gwas]] | notes = }} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel.djvu" from=233 to=244 fromsection="bbb" tosection="aaa" /> </div> ==Nodiadau== {{Cyfeiriadau}} {{DEFAULTSORT:Dyddiau Tywyllwch}} [[Categori:Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel]] 47lcsiezanrnvy27vgvkc7dkxkbra5q 0 86278 166773 2026-06-20T16:48:37Z AlwynapHuw 1710 Dechrau tudalen newydd gyda "{{header | title =Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel | author =Daniel Owen | andauthor = | translator = | editor = | section = | previous =[[../Dyddiau Tywyllwch|Dyddiau Tywyllwch]] | next = [[../Cynghor y Glanhawr Clociau|Cynghor y Glanhawr Clociau]] | notes = }} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel.djvu" from=244 to=257 fromsection="bbb" tosection="aaa" /> </div> ==Nodiadau==..." 166773 wikitext text/x-wiki {{header | title =Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel | author =Daniel Owen | andauthor = | translator = | editor = | section = | previous =[[../Dyddiau Tywyllwch|Dyddiau Tywyllwch]] | next = [[../Cynghor y Glanhawr Clociau|Cynghor y Glanhawr Clociau]] | notes = }} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel.djvu" from=244 to=257 fromsection="bbb" tosection="aaa" /> </div> ==Nodiadau== {{Cyfeiriadau}} {{DEFAULTSORT:Y Meistr a'r Gwas}} [[Categori:Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel]] 1ojys4nm37d5dlk7al010cokcnwcblp 0 86279 166774 2026-06-20T16:50:48Z AlwynapHuw 1710 Dechrau tudalen newydd gyda "{{header | title =Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel | author =Daniel Owen | andauthor = | translator = | editor = | section = | previous =[[../Y Meistr a'r Gwas|Y Meistr a'r Gwas]] | next = [[../Yr Herwheliwr|Yr Herwheliwr]] | notes = }} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel.djvu" from=257 to=270 fromsection="bbb" tosection="aaa" /> </div> ==Nodiadau== {{Cyfeiriadau}} {{DEFAUL..." 166774 wikitext text/x-wiki {{header | title =Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel | author =Daniel Owen | andauthor = | translator = | editor = | section = | previous =[[../Y Meistr a'r Gwas|Y Meistr a'r Gwas]] | next = [[../Yr Herwheliwr|Yr Herwheliwr]] | notes = }} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel.djvu" from=257 to=270 fromsection="bbb" tosection="aaa" /> </div> ==Nodiadau== {{Cyfeiriadau}} {{DEFAULTSORT:Cynghor y Glanhawr Clociau}} [[Categori:Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel]] hs4v875h25w26m76boe9kehi2tih1yu 0 86280 166775 2026-06-20T16:52:19Z AlwynapHuw 1710 Dechrau tudalen newydd gyda "{{header | title =Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel | author =Daniel Owen | andauthor = | translator = | editor = | section = | previous =[[../Cynghor y Glanhawr Clociau|Cynghor y Glanhawr Clociau]] | next = [[../Dafydd Dafis|Dafydd Dafis]] | notes = }} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel.djvu" from=270 to=284 fromsection="bbb" /> </div> ==Nodiadau== {{Cyfeiriadau}} {{DEFAU..." 166775 wikitext text/x-wiki {{header | title =Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel | author =Daniel Owen | andauthor = | translator = | editor = | section = | previous =[[../Cynghor y Glanhawr Clociau|Cynghor y Glanhawr Clociau]] | next = [[../Dafydd Dafis|Dafydd Dafis]] | notes = }} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel.djvu" from=270 to=284 fromsection="bbb" /> </div> ==Nodiadau== {{Cyfeiriadau}} {{DEFAULTSORT:Yr Herwheliwr}} [[Categori:Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel]] lfw40v2tos22aty4s8nb3exl86qxek7 0 86281 166776 2026-06-20T17:28:01Z AlwynapHuw 1710 Dechrau tudalen newydd gyda "{{header | title =Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel | author =Daniel Owen | andauthor = | translator = | editor = | section = | previous =[[../Yr Herwheliwr|Yr Herwheliwr]] | next = [[../Amlder Cynghorwyr|Amlder Cynghorwyr]] | notes = }} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel.djvu" from=285 to=297 tosection="aaa" /> </div> ==Nodiadau== {{Cyfeiriadau}} {{DEFAULTSORT:Dafydd Dafis}}" 166776 wikitext text/x-wiki {{header | title =Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel | author =Daniel Owen | andauthor = | translator = | editor = | section = | previous =[[../Yr Herwheliwr|Yr Herwheliwr]] | next = [[../Amlder Cynghorwyr|Amlder Cynghorwyr]] | notes = }} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel.djvu" from=285 to=297 tosection="aaa" /> </div> ==Nodiadau== {{Cyfeiriadau}} {{DEFAULTSORT:Dafydd Dafis}} gdkm6dr2bgzsk0m325t355230xwywhg 166782 166776 2026-06-20T18:03:52Z AlwynapHuw 1710 166782 wikitext text/x-wiki {{header | title =Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel | author =Daniel Owen | andauthor = | translator = | editor = | section = | previous =[[../Yr Herwheliwr|Yr Herwheliwr]] | next = [[../Amlder Cynghorwyr|Amlder Cynghorwyr]] | notes = }} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel.djvu" from=285 to=297 tosection="aaa" /> </div> ==Nodiadau== {{Cyfeiriadau}} {{DEFAULTSORT:Dafydd Dafis}} [[Categori:Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel]] amfadp0rac7731h58p05mkk54k7223h 0 86282 166777 2026-06-20T17:45:50Z AlwynapHuw 1710 Dechrau tudalen newydd gyda "{{header | title =Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel | author =Daniel Owen | andauthor = | translator = | editor = | section = | previous =[[../Dafydd Dafis|Dafydd Dafis]] | next = [[../Ychwaneg am Wil Bryan|Ychwaneg am Wil Bryan]] | notes = }} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel.djvu" from=297 to=311 fromsection="bbb" tosection="aaa" /> </div> ==Nodiadau== {{Cyfeiriadau}} {..." 166777 wikitext text/x-wiki {{header | title =Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel | author =Daniel Owen | andauthor = | translator = | editor = | section = | previous =[[../Dafydd Dafis|Dafydd Dafis]] | next = [[../Ychwaneg am Wil Bryan|Ychwaneg am Wil Bryan]] | notes = }} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel.djvu" from=297 to=311 fromsection="bbb" tosection="aaa" /> </div> ==Nodiadau== {{Cyfeiriadau}} {{DEFAULTSORT:Amlder Cynghorwyr}} b1lsjwtcqyj6lpd5oh7huej6up63rty 166783 166777 2026-06-20T18:04:04Z AlwynapHuw 1710 166783 wikitext text/x-wiki {{header | title =Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel | author =Daniel Owen | andauthor = | translator = | editor = | section = | previous =[[../Dafydd Dafis|Dafydd Dafis]] | next = [[../Ychwaneg am Wil Bryan|Ychwaneg am Wil Bryan]] | notes = }} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel.djvu" from=297 to=311 fromsection="bbb" tosection="aaa" /> </div> ==Nodiadau== {{Cyfeiriadau}} {{DEFAULTSORT:Amlder Cynghorwyr}} [[Categori:Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel]] e44kf8nuc90oh0fto2lfkxqegtbl85j 0 86283 166778 2026-06-20T17:49:33Z AlwynapHuw 1710 Dechrau tudalen newydd gyda "{{header | title =Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel | author =Daniel Owen | andauthor = | translator = | editor = | section = | previous =[[../Amlder Cynghorwyr|Amlder Cynghorwyr]] | next = [[../Thomas Bartley ar Addysg Athrofaol|Thomas Bartley ar Addysg Athrofaol]] | notes = }} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel.djvu" from=311 to=324 fromsection="bbb" /> </div> ==Nodiadau=..." 166778 wikitext text/x-wiki {{header | title =Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel | author =Daniel Owen | andauthor = | translator = | editor = | section = | previous =[[../Amlder Cynghorwyr|Amlder Cynghorwyr]] | next = [[../Thomas Bartley ar Addysg Athrofaol|Thomas Bartley ar Addysg Athrofaol]] | notes = }} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel.djvu" from=311 to=324 fromsection="bbb" /> </div> ==Nodiadau== {{Cyfeiriadau}} {{DEFAULTSORT:Ychwaneg am Wil Bryanr}} 1zqv84khfsrw2oz3vglw1em3api1r0u 166779 166778 2026-06-20T17:59:29Z AlwynapHuw 1710 166779 wikitext text/x-wiki {{header | title =Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel | author =Daniel Owen | andauthor = | translator = | editor = | section = | previous =[[../Amlder Cynghorwyr|Amlder Cynghorwyr]] | next = [[../Thomas Bartley ar Addysg Athrofaol|Thomas Bartley ar Addysg Athrofaol]] | notes = }} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel.djvu" from=311 to=324 fromsection="bbb" /> </div> ==Nodiadau== {{Cyfeiriadau}} {{DEFAULTSORT:Ychwaneg am Wil Bryan}} eqw0pgblc0xnp7hblrptopb9yhqk0s4 166784 166779 2026-06-20T18:04:21Z AlwynapHuw 1710 166784 wikitext text/x-wiki {{header | title =Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel | author =Daniel Owen | andauthor = | translator = | editor = | section = | previous =[[../Amlder Cynghorwyr|Amlder Cynghorwyr]] | next = [[../Thomas Bartley ar Addysg Athrofaol|Thomas Bartley ar Addysg Athrofaol]] | notes = }} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel.djvu" from=311 to=324 fromsection="bbb" /> </div> ==Nodiadau== {{Cyfeiriadau}} {{DEFAULTSORT:Ychwaneg am Wil Bryan}} [[Categori:Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel]] god04g2aqdxazzdbsi2vdnxrdta7iqu 0 86284 166780 2026-06-20T18:00:54Z AlwynapHuw 1710 Dechrau tudalen newydd gyda "{{header | title =Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel | author =Daniel Owen | andauthor = | translator = | editor = | section = | previous =[[../Ychwaneg am Wil Bryan|Ychwaneg am Wil Bryan]] | next = [[../Helbulus|Helbulus]] | notes = }} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel.djvu" from=325 to=339 tosection="aaa" /> </div> ==Nodiadau== {{Cyfeiriadau}} {{DEFAULTSORT:Thomas Bartle..." 166780 wikitext text/x-wiki {{header | title =Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel | author =Daniel Owen | andauthor = | translator = | editor = | section = | previous =[[../Ychwaneg am Wil Bryan|Ychwaneg am Wil Bryan]] | next = [[../Helbulus|Helbulus]] | notes = }} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel.djvu" from=325 to=339 tosection="aaa" /> </div> ==Nodiadau== {{Cyfeiriadau}} {{DEFAULTSORT:Thomas Bartley ar Addysg Athrofaol}} 5oja9nhuetqsvwxcin1931u5nexy4f3 166785 166780 2026-06-20T18:04:34Z AlwynapHuw 1710 166785 wikitext text/x-wiki {{header | title =Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel | author =Daniel Owen | andauthor = | translator = | editor = | section = | previous =[[../Ychwaneg am Wil Bryan|Ychwaneg am Wil Bryan]] | next = [[../Helbulus|Helbulus]] | notes = }} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel.djvu" from=325 to=339 tosection="aaa" /> </div> ==Nodiadau== {{Cyfeiriadau}} {{DEFAULTSORT:Thomas Bartley ar Addysg Athrofaol}} [[Categori:Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel]] ekmmlld6rscgy6fzyr3rf976m8japgh 0 86285 166781 2026-06-20T18:02:36Z AlwynapHuw 1710 Dechrau tudalen newydd gyda "{{header | title =Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel | author =Daniel Owen | andauthor = | translator = | editor = | section = | previous =[[../Thomas Bartley ar Addysg Athrofaol|Thomas Bartley ar Addysg Athrofaol]] | next = [[../Helbulus|Helbulus]] | notes = }} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel.djvu" from=339 to=351 fromsection="bbb" /> </div> ==Nodiadau== {{Cyfeiriadau}}..." 166781 wikitext text/x-wiki {{header | title =Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel | author =Daniel Owen | andauthor = | translator = | editor = | section = | previous =[[../Thomas Bartley ar Addysg Athrofaol|Thomas Bartley ar Addysg Athrofaol]] | next = [[../Helbulus|Helbulus]] | notes = }} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel.djvu" from=339 to=351 fromsection="bbb" /> </div> ==Nodiadau== {{Cyfeiriadau}} {{DEFAULTSORT:Cymeriad Adnabyddus}} fqtqpe992t74wbnbesx20nrhvc4mwlu 166786 166781 2026-06-20T18:04:49Z AlwynapHuw 1710 166786 wikitext text/x-wiki {{header | title =Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel | author =Daniel Owen | andauthor = | translator = | editor = | section = | previous =[[../Thomas Bartley ar Addysg Athrofaol|Thomas Bartley ar Addysg Athrofaol]] | next = [[../Helbulus|Helbulus]] | notes = }} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel.djvu" from=339 to=351 fromsection="bbb" /> </div> ==Nodiadau== {{Cyfeiriadau}} {{DEFAULTSORT:Cymeriad Adnabyddus}} [[Categori:Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel]] 3e8g12opc6vpylzhcefccf32t875gn8 166791 166786 2026-06-20T18:30:53Z AlwynapHuw 1710 166791 wikitext text/x-wiki {{header | title =Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel | author =Daniel Owen | andauthor = | translator = | editor = | section = | previous =[[../Thomas Bartley ar Addysg Athrofaol|Thomas Bartley ar Addysg Athrofaol]] | next = [[../Ymweliad Thomas Bartley a'r Bala|Ymweliad Thomas Bartley a'r Bala]] | notes = }} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel.djvu" from=339 to=351 fromsection="bbb" /> </div> ==Nodiadau== {{Cyfeiriadau}} {{DEFAULTSORT:Helbulus}} [[Categori:Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel]] 1v7vibkpyz4alvuo3wj8z26v7zzq7xm 166792 166791 2026-06-20T18:32:46Z AlwynapHuw 1710 166792 wikitext text/x-wiki {{header | title =Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel | author =Daniel Owen | andauthor = | translator = | editor = | section = | previous =[[../Thomas Bartley ar Addysg Athrofaol|Thomas Bartley ar Addysg Athrofaol]] | next = [[../Cymeriad Adnabyddus|Cymeriad Adnabyddus]] | notes = }} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel.djvu" from=339 to=351 fromsection="bbb" /> </div> ==Nodiadau== {{Cyfeiriadau}} {{DEFAULTSORT:Helbulus}} [[Categori:Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel]] ht3akmpguukbofebrs323cd7mgs1ewt 14 86286 166789 2026-06-20T18:19:57Z AlwynapHuw 1710 Rydych wedi creu tudalen wag 166789 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 0 86287 166793 2026-06-20T18:35:12Z AlwynapHuw 1710 Dechrau tudalen newydd gyda "{{header | title =Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel | author =Daniel Owen | andauthor = | translator = | editor = | section = | previous =[[../Helbulus|Helbulus]] | next = [[../Ymweliad Thomas Bartley a'r Bala|Ymweliad Thomas Bartley a'r Bala]] | notes = }} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel.djvu" from=352 to=366 tosection="aaa" /> </div> ==Nodiadau== {{Cyfeiriadau}} {{DEF..." 166793 wikitext text/x-wiki {{header | title =Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel | author =Daniel Owen | andauthor = | translator = | editor = | section = | previous =[[../Helbulus|Helbulus]] | next = [[../Ymweliad Thomas Bartley a'r Bala|Ymweliad Thomas Bartley a'r Bala]] | notes = }} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel.djvu" from=352 to=366 tosection="aaa" /> </div> ==Nodiadau== {{Cyfeiriadau}} {{DEFAULTSORT:Cymeriad Adnabyddus}} [[Categori:Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel]] 6ci7z9sukgbrqqqbnjgsk5tr32p6ye3 0 86288 166794 2026-06-20T18:40:45Z AlwynapHuw 1710 Dechrau tudalen newydd gyda "{{header | title =Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel | author =Daniel Owen | andauthor = | translator = | editor = | section = | previous =[[../Cymeriad Adnabyddus|Cymeriad Adnabyddus]] | next = [[../Cyfarfyddiad Ffortunus|Cyfarfyddiad Ffortunus]] | notes = }} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel.djvu" from=366 to=387 fromsection="bbb" tosection="aaa" /> </div> ==Nodiadau== {{..." 166794 wikitext text/x-wiki {{header | title =Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel | author =Daniel Owen | andauthor = | translator = | editor = | section = | previous =[[../Cymeriad Adnabyddus|Cymeriad Adnabyddus]] | next = [[../Cyfarfyddiad Ffortunus|Cyfarfyddiad Ffortunus]] | notes = }} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel.djvu" from=366 to=387 fromsection="bbb" tosection="aaa" /> </div> ==Nodiadau== {{Cyfeiriadau}} {{DEFAULTSORT:Ymweliad Thomas Bartley a'r Bala}} [[Categori:Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel]] oku8puodp4ps470lwdjtf2howityesy 166796 166794 2026-06-20T18:43:24Z AlwynapHuw 1710 166796 wikitext text/x-wiki {{header | title =Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel | author =Daniel Owen | andauthor = | translator = | editor = | section = | previous =[[../Cymeriad Adnabyddus|Cymeriad Adnabyddus]] | next = [[../Cyfarfyddiad Ffortunus|Cyfarfyddiad Ffortunus]] | notes = }} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel.djvu" from=366 to=387 fromsection="bbb" /> </div> ==Nodiadau== {{Cyfeiriadau}} {{DEFAULTSORT:Ymweliad Thomas Bartley a'r Bala}} [[Categori:Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel]] 819webk2zos425yxd2i6xus6lvno5vy 0 86289 166795 2026-06-20T18:42:52Z AlwynapHuw 1710 Dechrau tudalen newydd gyda "{{header | title =Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel | author =Daniel Owen | andauthor = | translator = | editor = | section = | previous =[[../Ymweliad Thomas Bartley a'r Bala|Ymweliad Thomas Bartley a'r Bala]] | next = [[../Wil Bryan yn ei Gastell|Wil Bryan yn ei Gastell]] | notes = }} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel.djvu" from=388 to=399 tosection="aaa" /> </div> ==No..." 166795 wikitext text/x-wiki {{header | title =Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel | author =Daniel Owen | andauthor = | translator = | editor = | section = | previous =[[../Ymweliad Thomas Bartley a'r Bala|Ymweliad Thomas Bartley a'r Bala]] | next = [[../Wil Bryan yn ei Gastell|Wil Bryan yn ei Gastell]] | notes = }} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel.djvu" from=388 to=399 tosection="aaa" /> </div> ==Nodiadau== {{Cyfeiriadau}} {{DEFAULTSORT:Cyfarfyddiad Ffortunus}} [[Categori:Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel]] q5ayyb5a5b7tmhnj8zz1oo2icm34oau 0 86290 166797 2026-06-20T18:55:38Z AlwynapHuw 1710 Dechrau tudalen newydd gyda "{{header | title =Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel | author =Daniel Owen | andauthor = | translator = | editor = | section = | previous =[[../Cyfarfyddiad Ffortunus|Cyfarfyddiad Ffortunus]] | next = [[../Hunangofiant Wil Bryanl|Hunangofiant Wil Bryan]] | notes = }} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel.djvu" from=399 to=414 fromsection="bbb" tosection="aaa" /> </div> ==Nodia..." 166797 wikitext text/x-wiki {{header | title =Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel | author =Daniel Owen | andauthor = | translator = | editor = | section = | previous =[[../Cyfarfyddiad Ffortunus|Cyfarfyddiad Ffortunus]] | next = [[../Hunangofiant Wil Bryanl|Hunangofiant Wil Bryan]] | notes = }} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel.djvu" from=399 to=414 fromsection="bbb" tosection="aaa" /> </div> ==Nodiadau== {{Cyfeiriadau}} {{DEFAULTSORT:Wil Bryan yn ei Gastell}} [[Categori:Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel]] 96f15y3mziozsaifm0dmf226ow7bzrb 166798 166797 2026-06-20T18:57:22Z AlwynapHuw 1710 166798 wikitext text/x-wiki {{header | title =Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel | author =Daniel Owen | andauthor = | translator = | editor = | section = | previous =[[../Cyfarfyddiad Ffortunus|Cyfarfyddiad Ffortunus]] | next = [[../Hunangofiant Wil Bryan|Hunangofiant Wil Bryan]] | notes = }} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel.djvu" from=399 to=414 fromsection="bbb" tosection="aaa" /> </div> ==Nodiadau== {{Cyfeiriadau}} {{DEFAULTSORT:Wil Bryan yn ei Gastell}} [[Categori:Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel]] djafcpqpsr4frknyaz668ws6in2u0bl 0 86291 166799 2026-06-20T18:59:12Z AlwynapHuw 1710 Dechrau tudalen newydd gyda "{{header | title =Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel | author =Daniel Owen | andauthor = | translator = | editor = | section = | previous =[[../Wil Bryan yn ei Gastell|Wil Bryan yn ei Gastell]] | next = [[../Y Tro Cyntaf a'r Tro Olaf|Y Tro Cyntaf a'r Tro Olaf]] | notes = }} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel.djvu" from=399 to=414 fromsection="bbb" tosection="aaa" /> </div>..." 166799 wikitext text/x-wiki {{header | title =Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel | author =Daniel Owen | andauthor = | translator = | editor = | section = | previous =[[../Wil Bryan yn ei Gastell|Wil Bryan yn ei Gastell]] | next = [[../Y Tro Cyntaf a'r Tro Olaf|Y Tro Cyntaf a'r Tro Olaf]] | notes = }} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel.djvu" from=399 to=414 fromsection="bbb" tosection="aaa" /> </div> ==Nodiadau== {{Cyfeiriadau}} {{DEFAULTSORT:Hunangofiant Wil Bryan}} [[Categori:Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel]] 3i8q94d9vjzd950w9erz8fsfipcmvvt 0 86292 166800 2026-06-20T19:21:43Z AlwynapHuw 1710 Dechrau tudalen newydd gyda "{{header | title =Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel | author =Daniel Owen | andauthor = | translator = | editor = | section = | previous =[[../Hunangofiant Wil Bryan|Hunangofiant Wil Bryan]] | next = [[../Gweinidog Bethel|Gweinidog Bethel]] | notes = }} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel.djvu" from=427 to=437 fromsection="bbb" tosection="aaa" /> </div> ==Nodiadau== {{Cyfei..." 166800 wikitext text/x-wiki {{header | title =Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel | author =Daniel Owen | andauthor = | translator = | editor = | section = | previous =[[../Hunangofiant Wil Bryan|Hunangofiant Wil Bryan]] | next = [[../Gweinidog Bethel|Gweinidog Bethel]] | notes = }} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel.djvu" from=427 to=437 fromsection="bbb" tosection="aaa" /> </div> ==Nodiadau== {{Cyfeiriadau}} {{DEFAULTSORT:Y Tro Cyntaf a'r Tro Olaf}} [[Categori:Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel]] n3iz2w7l2hi1wf7lpe7z357t35di13l 0 86293 166803 2026-06-20T19:32:27Z AlwynapHuw 1710 Dechrau tudalen newydd gyda "{{header | title =Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel | author =Daniel Owen | andauthor = | translator = | editor = | section = | previous =[[../Y Tro Cyntaf a'r Tro Olaf|Y Tro Cyntaf a'r Tro Olaf]] | next = | notes = }} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel.djvu" from=437 to=442 fromsection="bbb" tosection="aaa" /> </div> ==Nodiadau== {{Cyfeiriadau}} {{DEFAULTSORT:Gweinidog..." 166803 wikitext text/x-wiki {{header | title =Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel | author =Daniel Owen | andauthor = | translator = | editor = | section = | previous =[[../Y Tro Cyntaf a'r Tro Olaf|Y Tro Cyntaf a'r Tro Olaf]] | next = | notes = }} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel.djvu" from=437 to=442 fromsection="bbb" tosection="aaa" /> </div> ==Nodiadau== {{Cyfeiriadau}} {{DEFAULTSORT:Gweinidog Bethel}} [[Categori:Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel]] 2pze0efp22ecplv6d7vciwwklrodkq4 106 86294 166811 2026-06-20T23:54:46Z AlwynapHuw 1710 Dechrau tudalen newydd gyda "" 166811 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |Title=Y Dreflan |Author=Daniel Owen |Publisher=Hughes a'i Fab, Wrecsam |Year=1881 |Source=djvu |Image=1 |Progress=X |Pages=<pagelist /> |Remarks= }} [[Categori:Y Dreflan]] [[Categori:Daniel Owen]] [[Categori:Llyfrau 1881]] [[Categori:Nofelau]] [[Categori:Tudalen Indecs]] [[Categori:PD-old]] jwucs6k5zj0gxd5se6steexybrx30v9 104 86295 166812 2026-06-21T11:35:16Z AlwynapHuw 1710 /* Darllenwyd y proflenni */ Dechrau tudalen newydd gyda "[[Delwedd:Y Dreflan.djvu|canol|600px|tudalen=1]] {{nop}}" 166812 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>[[Delwedd:Y Dreflan.djvu|canol|600px|tudalen=1]] {{nop}}<noinclude></noinclude> 5icz5agq1t9ngsp1h0y1oz2d3ebw7te 104 86296 166813 2026-06-21T11:35:30Z AlwynapHuw 1710 /* Heb y testun */ Rydych wedi creu tudalen wag 166813 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="AlwynapHuw" /></noinclude><noinclude></noinclude> 506k4kh16c1hszew1tvjo8ogwvmghaq 104 86297 166814 2026-06-21T11:36:36Z AlwynapHuw 1710 /* Darllenwyd y proflenni */ Dechrau tudalen newydd gyda "{{c|{{mawr|Y DREFLAN:<br>EI PHOBL A'I PHETHAU.}}}} <br> <br> {{nop}}" 166814 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>{{c|{{mawr|Y DREFLAN:<br>EI PHOBL A'I PHETHAU.}}}} <br> <br> {{nop}}<noinclude></noinclude> 4yskcjy7c0a6olottgtxzmzsujauprb 104 86298 166815 2026-06-21T11:36:47Z AlwynapHuw 1710 /* Heb y testun */ Rydych wedi creu tudalen wag 166815 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="AlwynapHuw" /></noinclude><noinclude></noinclude> 506k4kh16c1hszew1tvjo8ogwvmghaq 104 86299 166816 2026-06-21T11:40:32Z AlwynapHuw 1710 /* Darllenwyd y proflenni */ Dechrau tudalen newydd gyda "{{c|{{Mmmm-mawr|Y DREFLAN:}}}}<br> {{c|{{Mm-mawr|EI PHOBL{{bwlch|5em}}<br>{{bwlch|5em}}A'I PHETHAU.}}}} <br> <br> {{c|{{bach|GAN}}}} {{c|{{Mmmm-mawr|DANIEL OWEN,}}}} {{c|{{bach|YR WYDDGRUG.}}}} <br> <br> <br> <br> {{c|WREXHAM:<br>CYHOEDDEDIG GAN HUGHES AND SON, 56, HOPE STREET.}}}} <br> <br> {{nop}} " 166816 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>{{c|{{Mmmm-mawr|Y DREFLAN:}}}}<br> {{c|{{Mm-mawr|EI PHOBL{{bwlch|5em}}<br>{{bwlch|5em}}A'I PHETHAU.}}}} <br> <br> {{c|{{bach|GAN}}}} {{c|{{Mmmm-mawr|DANIEL OWEN,}}}} {{c|{{bach|YR WYDDGRUG.}}}} <br> <br> <br> <br> {{c|WREXHAM:<br>CYHOEDDEDIG GAN HUGHES AND SON, 56, HOPE STREET.}}}} <br> <br> {{nop}}<noinclude></noinclude> oml52rfnsyd2l3v6kblfml2y9sj5avn 166825 166816 2026-06-21T11:53:48Z AlwynapHuw 1710 166825 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>{{c|{{Mmmm-mawr|Y DREFLAN:}}}}<br> {{c|{{Mm-mawr|EI PHOBL{{bwlch|5em}}<br>{{bwlch|5em}}A'I PHETHAU.}}}} <br> <br> {{c|{{bach|GAN}}}} {{c|{{Mmmm-mawr|DANIEL OWEN,}}}} {{c|{{bach|YR WYDDGRUG.}}}} <br> <br> <br> <br> {{c|WREXHAM:<br>CYHOEDDEDIG GAN HUGHES AND SON, 56, HOPE STREET.}} <br> <br> {{nop}}<noinclude></noinclude> k5yvx0kilkb24skesh2lfee6s9xgvg4 104 86300 166817 2026-06-21T11:40:39Z AlwynapHuw 1710 /* Heb y testun */ Rydych wedi creu tudalen wag 166817 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="AlwynapHuw" /></noinclude><noinclude></noinclude> 506k4kh16c1hszew1tvjo8ogwvmghaq 104 86301 166818 2026-06-21T11:42:27Z AlwynapHuw 1710 /* Heb ei brawfddarllen eto */ Dechrau tudalen newydd gyda "{{c|{{mawr|RHAGYMADRODD.}}}} Nid rhaid dywedyd beth yw ansawdd a chynnwysiad y cyfansoddiad hwn, a deitlir Y DREFLAN, wrth neb sydd wedi darllen y DRYSORFA, cylchgrwu misol y Methodistiaid Calfinaidd, am y ddwy flynedd diweddaf (1879 a 1880). Wrth i'r pennodau ddyfod allan o fis i fis, ennillasant sylw cyffred nol a chanmoliaeth uchel. Ac yn awr, oddiar annogiad llïaws o gyfeillion yr Awdwr, gyda pharodrwydd y Cyhoeddwyr oddiar ddea... 166818 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AlwynapHuw" /></noinclude>{{c|{{mawr|RHAGYMADRODD.}}}} Nid rhaid dywedyd beth yw ansawdd a chynnwysiad y cyfansoddiad hwn, a deitlir Y DREFLAN, wrth neb sydd wedi darllen y DRYSORFA, cylchgrwu misol y Methodistiaid Calfinaidd, am y ddwy flynedd diweddaf (1879 a 1880). Wrth i'r pennodau ddyfod allan o fis i fis, ennillasant sylw cyffred nol a chanmoliaeth uchel. Ac yn awr, oddiar annogiad llïaws o gyfeillion yr Awdwr, gyda pharodrwydd y Cyhoeddwyr oddiar ddeall "llais y wlad," fel y dywedir, wele y cyfan yn dyfod allan yn un llyfr, yr hyn a rydd fantais i lawer weled y gwaith o'r newydd, ac i'r lleill a'i darllensant yn y gwahanol rifynau gael y cyfan yn hylaw gyda'u gilydd. Yr oedd yn dda iawn genyf weled fy nghymydog a'm cyfaill, Mr. D. OWEN, yn gollwng allan ffrwd ei ddawn trwy ysgrifenu yn y modd hwn, yn enwedig gan fod ei wendid corfforol wedi peri iddo roddi heibio am yr amser y gwaith cyhoeddus o bregethu, yn yr hyn yr oedd yn ddefnyddiol a chymeradwy lawn. Ac y mae ei lwyddiant gyda ei ysgrifell eisoes yn ei orchymyn, mi a dybygwn, i fyned ymlaen eto yn y dull y dengys ynddo gymaint o dalent a medr. Dichon fod rhyw ychydig nifer o bobl dda yn meithrin gwrthwynebiad i ddwyn allan wirioneddau crefyddol mewn ffordd o adroddiadau neu ystorïau, megys y ceir yma. Ond os rhydd y cyfryw ddarlleniad trwyadl i'r DREFLAN, hwy a welant nad oes ynddi ddim yn annaturiol neu yn anghymeradwy, megys y mae newn llawer o<noinclude></noinclude> bf6k773jjkrrf56hlmwbiuc26t3uzxc 166823 166818 2026-06-21T11:52:49Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 166823 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>{{c|{{mawr|RHAGYMADRODD.}}}} Nid rhaid dywedyd beth yw ansawdd a chynnwysiad y cyfansoddiad hwn, a deitlir Y DREFLAN, wrth neb sydd wedi darllen y DRYSORFA, cylchgrwu misol y Methodistiaid Calfinaidd, am y ddwy flynedd diweddaf (1879 a 1880). Wrth i'r pennodau ddyfod allan o fis i fis, ennillasant sylw cyffred nol a chanmoliaeth uchel. Ac yn awr, oddiar annogiad llïaws o gyfeillion yr Awdwr, gyda pharodrwydd y Cyhoeddwyr oddiar ddeall "llais y wlad," fel y dywedir, wele y cyfan yn dyfod allan yn un llyfr, yr hyn a rydd fantais i lawer weled y gwaith o'r newydd, ac i'r lleill a'i darllensant yn y gwahanol rifynau gael y cyfan yn hylaw gyda'u gilydd. Yr oedd yn dda iawn genyf weled fy nghymydog a'm cyfaill, Mr. D. OWEN, yn gollwng allan ffrwd ei ddawn trwy ysgrifenu yn y modd hwn, yn enwedig gan fod ei wendid corfforol wedi peri iddo roddi heibio am yr amser y gwaith cyhoeddus o bregethu, yn yr hyn yr oedd yn ddefnyddiol a chymeradwy lawn. Ac y mae ei lwyddiant gyda ei ysgrifell eisoes yn ei orchymyn, mi a dybygwn, i fyned ymlaen eto yn y dull y dengys ynddo gymaint o dalent a medr. Dichon fod rhyw ychydig nifer o bobl dda yn meithrin gwrthwynebiad i ddwyn allan wirioneddau crefyddol mewn ffordd o adroddiadau neu ystorïau, megys y ceir yma. Ond os rhydd y cyfryw ddarlleniad trwyadl i'r DREFLAN, hwy a welant nad oes ynddi ddim yn annaturiol neu yn anghymeradwy, megys y mae newn llawer o<noinclude></noinclude> 25uk5k7p6rxeucuxxo2063bhqnixd30 104 86302 166819 2026-06-21T11:45:05Z AlwynapHuw 1710 /* Heb ei brawfddarllen eto */ Dechrau tudalen newydd gyda "ffug-chwedlau; ac yn y llyfr hwn, hefyd, cyflwynir lliaws o wersi daionus i rai nad ânt i edrych am danynt mevn pregethau, traethodau, ac esboniadau. Gwelir fod yr Awdwr yn sylwedydd craff ar y natur ddynol, ac ar gymdeithas grefyddol yn gyffredinol, fel, er nad oedd yn portretu unrhyw bersonau neillduol, fod ei ddesgrifiadau mor naturiol â phe buasai yn rhoddi hanes gwrthddrychau byw oedd o flaen ei lygaid. Yn wir, derbyniais fel Go... 166819 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AlwynapHuw" /></noinclude>ffug-chwedlau; ac yn y llyfr hwn, hefyd, cyflwynir lliaws o wersi daionus i rai nad ânt i edrych am danynt mevn pregethau, traethodau, ac esboniadau. Gwelir fod yr Awdwr yn sylwedydd craff ar y natur ddynol, ac ar gymdeithas grefyddol yn gyffredinol, fel, er nad oedd yn portretu unrhyw bersonau neillduol, fod ei ddesgrifiadau mor naturiol â phe buasai yn rhoddi hanes gwrthddrychau byw oedd o flaen ei lygaid. Yn wir, derbyniais fel Golygydd y DRYSORFA lythyr difrifol, ymha un y dywedai yr ysgrifenydd ei fod yn deall fod y cymeriadau a bortreedid yn y DREFLAN wedi eu cymeryd o'r plwyf yr oedd efe yn byw ynddo, ac felly fod yr Awdwr "yn ceisio pardduo un o'r llanerchau mwyaf moesol a chrefyddol yn ein gwlad, a'i waith o'r herwydd yn "sothach enllibgar," tra yr oedd y plwyf a nodid, a'r wlad o'i amgylch, yn hollol ddyeithr i'n cyfaill. Wrth ddarllen y lythyr achwyngar hwn nis gallaswn lai na meddwl am eiriau Solomon, "Megys mewn dwfr y mae wyneb yn ateb i wyneb felly y mae calon dyn i ddyn;" ac fel hyn rhaid fod y DREFLAN yn darlunio egwyddorion a theimladau sydd yn gyffredin i ddynolryw mewn byd ac eglwys. Gallaf ddyweyd, ar ddiwedd hyn o ragymadrodd, y siomir fi yn fawr os na bydd y llyfr hwn yn cael ei dderbyn yn groesawus gan fy nghydgenedl ac yn enwedig gan Fethodistiaid Cymru yn dra chyffredinol. {{c|{{bwlch|10em}}ROGER EDWARDS.}} YR WYDDGRUG, :''Awst 18, 1881.'' {{nop}}<noinclude></noinclude> ks6tg5ep6pnnzupdtukp4tju19pzhu4 166824 166819 2026-06-21T11:53:22Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 166824 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>ffug-chwedlau; ac yn y llyfr hwn, hefyd, cyflwynir lliaws o wersi daionus i rai nad ânt i edrych am danynt mevn pregethau, traethodau, ac esboniadau. Gwelir fod yr Awdwr yn sylwedydd craff ar y natur ddynol, ac ar gymdeithas grefyddol yn gyffredinol, fel, er nad oedd yn portretu unrhyw bersonau neillduol, fod ei ddesgrifiadau mor naturiol â phe buasai yn rhoddi hanes gwrthddrychau byw oedd o flaen ei lygaid. Yn wir, derbyniais fel Golygydd y DRYSORFA lythyr difrifol, ymha un y dywedai yr ysgrifenydd ei fod yn deall fod y cymeriadau a bortreedid yn y DREFLAN wedi eu cymeryd o'r plwyf yr oedd efe yn byw ynddo, ac felly fod yr Awdwr "yn ceisio pardduo un o'r llanerchau mwyaf moesol a chrefyddol yn ein gwlad, a'i waith o'r herwydd yn "sothach enllibgar," tra yr oedd y plwyf a nodid, a'r wlad o'i amgylch, yn hollol ddyeithr i'n cyfaill. Wrth ddarllen y lythyr achwyngar hwn nis gallaswn lai na meddwl am eiriau Solomon, "Megys mewn dwfr y mae wyneb yn ateb i wyneb felly y mae calon dyn i ddyn;" ac fel hyn rhaid fod y DREFLAN yn darlunio egwyddorion a theimladau sydd yn gyffredin i ddynolryw mewn byd ac eglwys. Gallaf ddyweyd, ar ddiwedd hyn o ragymadrodd, y siomir fi yn fawr os na bydd y llyfr hwn yn cael ei dderbyn yn groesawus gan fy nghydgenedl ac yn enwedig gan Fethodistiaid Cymru yn dra chyffredinol. {{c|{{bwlch|10em}}ROGER EDWARDS.}} YR WYDDGRUG, :''Awst 18, 1881.'' {{nop}}<noinclude></noinclude> g0ynu0wppd3t6tbwonyma14uv5svtw1 104 86303 166820 2026-06-21T11:47:55Z AlwynapHuw 1710 /* Heb ei brawfddarllen eto */ Dechrau tudalen newydd gyda "{{c|{{mawr|CYNNWYSIAD.}}}} {{Center block/s}} <poem> I. RHAGARWEINIAD II. YR HEN WEINIDOG A'R BUGAIL III. "JOHN AELOD JONES" IV. Y CYFARFOD MISOL V. ISMAEL VI. CYFLOG GWEITHIWR VII. DEWIS Y BUGAIL VIII. BECCA PRYS IX. LLAIS YR YSBRYD X. ISMAEL ETO XI YR ARGRAFFIADAU CYNTAF XII. MR. SMART XIII. O'R CARTREFLE AT WELY ANGEU XIV. JIM XV. CYNGHOR BENJAMIN PRYS XVI. GOLYGFA NOSOL XVII. SEFYDLU Y BUGAIL </poem>" 166820 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AlwynapHuw" /></noinclude>{{c|{{mawr|CYNNWYSIAD.}}}} {{Center block/s}} <poem> I. RHAGARWEINIAD II. YR HEN WEINIDOG A'R BUGAIL III. "JOHN AELOD JONES" IV. Y CYFARFOD MISOL V. ISMAEL VI. CYFLOG GWEITHIWR VII. DEWIS Y BUGAIL VIII. BECCA PRYS IX. LLAIS YR YSBRYD X. ISMAEL ETO XI YR ARGRAFFIADAU CYNTAF XII. MR. SMART XIII. O'R CARTREFLE AT WELY ANGEU XIV. JIM XV. CYNGHOR BENJAMIN PRYS XVI. GOLYGFA NOSOL XVII. SEFYDLU Y BUGAIL </poem><noinclude>{{Div end}}</noinclude> kbnklzdag2f0zxtikifg3vyylj06t28 166826 166820 2026-06-21T11:54:36Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 166826 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>{{c|{{mawr|CYNNWYSIAD.}}}} {{Center block/s}} <poem> I. RHAGARWEINIAD II. YR HEN WEINIDOG A'R BUGAIL III. "JOHN AELOD JONES" IV. Y CYFARFOD MISOL V. ISMAEL VI. CYFLOG GWEITHIWR VII. DEWIS Y BUGAIL VIII. BECCA PRYS IX. LLAIS YR YSBRYD X. ISMAEL ETO XI YR ARGRAFFIADAU CYNTAF XII. MR. SMART XIII. O'R CARTREFLE AT WELY ANGEU XIV. JIM XV. CYNGHOR BENJAMIN PRYS XVI. GOLYGFA NOSOL XVII. SEFYDLU Y BUGAIL </poem><noinclude>{{Div end}}</noinclude> ayl4r58uhueyfin9ohkyvryutw5sq3e 104 86304 166821 2026-06-21T11:48:55Z AlwynapHuw 1710 /* Heb ei brawfddarllen eto */ Dechrau tudalen newydd gyda "<poem> XVIII. MR. JEREMIAH JENKINS XIX. CRYNODEB XX. JEREMIAH JENKINS YN EISIAU.. XXI. YR YMWELIAD OLAF A BENJAMIN PRYS XXII. MISS PUGH XXIII. ISMAEL UNWAITH ETO XXIV. YR AFRADLAWN XXV. DIWEDDGLO </poem> {{Div end}} <br> {{nop}}" 166821 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> XVIII. MR. JEREMIAH JENKINS XIX. CRYNODEB XX. JEREMIAH JENKINS YN EISIAU.. XXI. YR YMWELIAD OLAF A BENJAMIN PRYS XXII. MISS PUGH XXIII. ISMAEL UNWAITH ETO XXIV. YR AFRADLAWN XXV. DIWEDDGLO </poem> {{Div end}} <br> {{nop}}<noinclude></noinclude> iuafsc4qf0as3xekvfdob09verlz2gx 166827 166821 2026-06-21T11:54:50Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 166827 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> XVIII. MR. JEREMIAH JENKINS XIX. CRYNODEB XX. JEREMIAH JENKINS YN EISIAU.. XXI. YR YMWELIAD OLAF A BENJAMIN PRYS XXII. MISS PUGH XXIII. ISMAEL UNWAITH ETO XXIV. YR AFRADLAWN XXV. DIWEDDGLO </poem> {{Div end}} <br> {{nop}}<noinclude></noinclude> kz9etj7fisiscaighp7tj4rf3zb9jrj 104 86305 166822 2026-06-21T11:52:02Z AlwynapHuw 1710 /* Heb ei brawfddarllen eto */ Dechrau tudalen newydd gyda "{{c|{{Mmm-mawr|''Y Dreflan: ei Phobl a'i Phethau.''}}}} {{lein|10em}}}} {{c|{{mawr|PENNOD I.<br>RHAGARWEINIAD.}}}} NA feddylied y darllenydd am fynyd mai rhyw bentref anmhoblog a dinôd ydyw y Dreflan; oblegid pe felly, prin y byddai yn werth i mi ysgrifenu, nac iddo yntau ddarllen, dim o'i hanes. Y mae yn ein Treflan o chwech i saith mil o drigolion, er y dywed y rhai a ddeuant o Liverpool a Manchester yma eu bod yn dyfod i'r "wlad;"... 166822 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AlwynapHuw" /></noinclude>{{c|{{Mmm-mawr|''Y Dreflan: ei Phobl a'i Phethau.''}}}} {{lein|10em}}}} {{c|{{mawr|PENNOD I.<br>RHAGARWEINIAD.}}}} NA feddylied y darllenydd am fynyd mai rhyw bentref anmhoblog a dinôd ydyw y Dreflan; oblegid pe felly, prin y byddai yn werth i mi ysgrifenu, nac iddo yntau ddarllen, dim o'i hanes. Y mae yn ein Treflan o chwech i saith mil o drigolion, er y dywed y rhai a ddeuant o Liverpool a Manchester yma eu bod yn dyfod i'r "wlad;" a phan ânt yn ôl, maent yn dyweyd eu bod yn myned i'r "dref." Gyda llaw, mae clywed Dic-Sion-Dafyddion o'r trefydd mawrion yn siarad fel hyn yn fy mlino nid ychydig. Ni fynwn i er dim iddynt wybod hyny; ond y mae arnaf ofn eu bod yn gwybod, onidê ni byddent mor ofalus am arfer yr un ymadroddion bob amser. Gwir nad oes genym yr un arglwydd esgob yma; ond y mae genym ficer sydd yn meddwl ei hunan cystal ag esgob, ac y mae hyny yn ateb yr un dyben yn union. Mae gan y ficer hefyd Eglwys fawr a gorwych, ynglŷn â'r hon y mae genyf gryn lawer o adgofion pan o dan yr hen oruchwyliaeth. Cyn dechreuad yr Ysgolion Prydeinig yn y Dreflan, yr oedd yn rhaid i mi fyned i'r Eglwys o leiaf unwaith bob Sabboth, neu ynte orfod goddef triniaeth yr "''hold out''" ddydd Llun y bore. Yr wyf yn cofio yn dda am lawer awr y bu raid i mi ei threulio yn yr hen<noinclude></noinclude> 07684rjgba958yoof3m8rwuiclvh71d 166828 166822 2026-06-21T11:55:53Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 166828 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>{{c|{{Mmm-mawr|''Y Dreflan: ei Phobl a'i Phethau.''}}}} {{lein|10em}} {{c|{{mawr|PENNOD I.<br>RHAGARWEINIAD.}}}} NA feddylied y darllenydd am fynyd mai rhyw bentref anmhoblog a dinôd ydyw y Dreflan; oblegid pe felly, prin y byddai yn werth i mi ysgrifenu, nac iddo yntau ddarllen, dim o'i hanes. Y mae yn ein Treflan o chwech i saith mil o drigolion, er y dywed y rhai a ddeuant o Liverpool a Manchester yma eu bod yn dyfod i'r "wlad;" a phan ânt yn ôl, maent yn dyweyd eu bod yn myned i'r "dref." Gyda llaw, mae clywed Dic-Sion-Dafyddion o'r trefydd mawrion yn siarad fel hyn yn fy mlino nid ychydig. Ni fynwn i er dim iddynt wybod hyny; ond y mae arnaf ofn eu bod yn gwybod, onidê ni byddent mor ofalus am arfer yr un ymadroddion bob amser. Gwir nad oes genym yr un arglwydd esgob yma; ond y mae genym ficer sydd yn meddwl ei hunan cystal ag esgob, ac y mae hyny yn ateb yr un dyben yn union. Mae gan y ficer hefyd Eglwys fawr a gorwych, ynglŷn â'r hon y mae genyf gryn lawer o adgofion pan o dan yr hen oruchwyliaeth. Cyn dechreuad yr Ysgolion Prydeinig yn y Dreflan, yr oedd yn rhaid i mi fyned i'r Eglwys o leiaf unwaith bob Sabboth, neu ynte orfod goddef triniaeth yr "''hold out''" ddydd Llun y bore. Yr wyf yn cofio yn dda am lawer awr y bu raid i mi ei threulio yn yr hen<noinclude></noinclude> 3whww4t2k08ccmsluascfvabqgwxd8i