Wicidestun cywikisource https://cy.wikisource.org/wiki/Hafan MediaWiki 1.47.0-wmf.15 first-letter Media Arbennig Sgwrs Defnyddiwr Sgwrs Defnyddiwr Wicidestun Sgwrs Wicidestun Delwedd Sgwrs Delwedd MediaWici Sgwrs MediaWici Nodyn Sgwrs Nodyn Cymorth Sgwrs Cymorth Categori Sgwrs Categori Tudalen Sgwrs Tudalen Indecs Sgwrs Indecs TimedText TimedText talk Modiwl Sgwrs modiwl Event Event talk 0 1360 170309 170094 2026-08-13T14:18:42Z AlwynapHuw 1710 170309 wikitext text/x-wiki {{mawr|''Croeso i '''Wicidestun''', y llyfrgell rydd!''}} {| cellspacing="5px" | width="60%" align= style="border: 1px solid #6688AA; background-color:#FFE4C4; padding:1em;" class="plainlinks"; valign="top"| <div style="float:right;margin-left:0.5em;margin-right:0.5em;margin-top:0.5em"> [[Delwedd:Carl Spitzweg 021.jpg|150px]] </div> Mae '''Wicidestun''' yn storfa o destunau gwreiddiol sy'n [[w:en:Public domain|eiddo cyhoeddus]] neu o dan dermau [[w:cy:Cynnwys rhydd|trwydded agored]] [[:w:cy:Wicipedia:Hawlfraint|CC-BY-SA]]. Mae'r prosiect hwn yn rhan o deulu ehangach [[:en:Sefydliad Wikimedia|Wicimedia]] gan gynnwys [[:en:Creative Commons|Comin Wicimedia]], [[:d:cy:Wiciadur|Wiciadur]] a [[:w:cy:Wicipedia|Wicipedia]]. Erbyn hyn mae gennym ni '''[[Special:Statistics|{{NIFEROERTHYGLAU}}]]''' o weithiau. Gweler [[w:Wicipedia:Cymorth|tudalen help]] a chwaraewch yn y pwll tywod i ddysgu sut allwch '''chi''' olygu ac uwchlwytho testun. <br/> '''Rhai o'n llenorion:''' {{Div col}} : [[:Categori:William Jones (Ehedydd Iâl)|Ehedydd Iâl]] : [[:Categori:Iolo Goch|Iolo Goch]] : [[:Categori:Dafydd Nanmor|Dafydd Nanmor]] : [[:Categori:Lewis Glyn Cothi|Lewis Glyn Cothi]] : [[:Categori:Ann Griffiths|Ann Griffiths]] : [[:Categori:Owen Morgan Edwards| O. M. Edwards]] : [[:Categori:I. D. Hooson| I. D. Hooson]] : [[:Categori:Elizabeth Mary Jones (Moelona)|Moelona]] : [[:Categori:William Williams, Pantycelyn|William Williams, Pantycelyn]] : [[:Categori:Richard Griffith (Carneddog)|Richard Griffith (Carneddog)]] : [[:Categori:Dafydd ap Gwilym|Dafydd ap Gwilym]] : [[:Categori:Thomas Gwynn Jones|T. Gwynn Jones]] : [[:Categori:T Rowland Hughes|T. Rowland Hughes]] {{Div col end}} '''Rhai o'n Categorïau:''' <br/> *[[:Categori:Llyfrau|Llyfrau]] *[[:Categori:Barddoniaeth|Barddoniaeth]] *[[:Categori:Rhyddiaith|Rhyddiaith]] *[[:Categori:Testunau crefyddol|Testunau crefyddol]] *[[:Categori:Adolygiadau|Adolygiadau]] *[[:Categori:Llyfrau Ab Owen|Cyfres y Fil a Llyfrau Ab Owen]] *[[:Categori:Testunau cyfansawdd|Testunau cyfansawdd]] (Y modd gorau i lawrlwytho testynau ar gyfer e-ddarllenwyr) | rowspan="2" width="30%" style="border: 1px solid #6688AA; background-color:#FFFFFF; padding:1em;" valign="top"| {|width="*" | '''Rhai o'n gweithiau diweddaraf:''' *[[Dinas Caerdydd a'i Methodistiaeth Galfinaidd|Dinas Caerdydd a'i Methodistiaeth Galfinaidd gan Thomas Bowen, Caerdydd]] *[[Helyntion Bywyd Hen Deiliwr|Helyntion Bywyd Hen Deiliwr gan William Rees (Gwilym Hiraethog)]] *[[Y Lloer a Cherddi Eraill|Y Lloer a Cherddi Eraill gan J. J. Williams]] *[[O Drum i Draeth|O Drum i Draeth gan Eliseus Williams (Eifion Wyn)]] *[[Cyfrinach yr Aelwyd|Cyfrinach yr Aelwyd gan William Rees (Gwilym Hiraethog)]] *[[Caniadau Elfed|Caniadau Elfed gan Howell Elvet Lewis (Elfed)]] *[[Llyfr Darllen ac Ysgrifennu|Llyfr Darllen ac Ysgrifennu gan John Lloyd]] *[[Geiriau Credadun|Geiriau Credadun gan Félicité de La Mennais]] *[[Drama Enoc Huws|Drama Enoc Huws gan Thomas Howells, Pentre Rhondda]] *[[Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel|Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel gan Daniel Owen]] *[[Gardd Eifion|Gardd Eifion gan Robert ap Gwilym Ddu]] *[[Brenin yr Ellyllon|Brenin yr Ellyllon gan Nicolai Gogol]] *[[Traethodau'r Diwygiad|Traethodau'r Diwygiad gan Martin Luther]] *[[Caniadau Hiraethog|Caniadau Hiraethog gan Gwilym Hiraethog]] *[[Bywgraffiad y Parch Thos Richard Abergwaen|Bywgraffiad y Parch Thos Richard Abergwaen gan Edward Matthews]] *[[Ty Capel y Cwm|Ty Capel y Cwm gan Anthropos]] *[[Bugail y Cwm|Bugail y Cwm gan Anthropos]] *[[Hanes y Ffydd yng Nghymru|Hanes y Ffydd yng Nghymru gan Charles Edwards]] {{C|🙝&nbsp;🙟}} <gallery> Ll Du C Bawd.png|'''[[Llyfr Du Caerfyrddin]]''' Delwedd:Llyfr Aneirin.png|'''[[Llyfr Aneirin]]''' </gallery> {{c|🙝&nbsp;🙟}} ... a nifer o gerddi: *[[Yr Wylan]] gan Dafydd ap Gwilym *[[Y Drindod]] gan Dafydd ap Gwilym *[[Beibl]] *[[Y Nefoedd Uwch fy Mhen]] gan Ehedydd Iâl *[[Stafell Gynddylan]] *[[Syr Hywel y Fwyall]] *[[Cystal am ofal im yw]] *[[Y Llafurwr]] *[[Hen Benillion]] *[[Ar ôl i fy Nghariad Farw]] *[[Wrth y drws, un a'i grwth drwg]] *[[Marwnad Siôn y Glyn]] gan Lewis Glyn Cothi *[[Ymddiddan Rhwng Dau Fardd]] *[[Ymddiddan Rhwyng Cymro a Saesnes]] *[[Gorhoffedd (Hywel ab Owain Gwynedd)]] *[[Englynion y Beddau]] {{c|🙝&nbsp;🙟}} '''Cymuned'''<br /> [[Wicitestun:Y Sgriptoriwm|Y Sgriptoriwm]] <br /> |-- |} |- | style="border: 1px solid #6688AA; background-color:#EEE9E9; padding:1em;" valign="top"| '''Ychwanegwch:''' [[Delwedd:Flag of Wales (1959–present).svg|200px|right]] Mae ar y safle hwn nifer o destunau o weithiau agored, di-hawlfraint neu weithiau lle mae eu hawlfraint wedi hen orffen. Os ydych am ychwanegu cerddi neu ryddiaeth gwnewch hynny - os ydych yn gwbwl sicr mai chi yw perchennog eu hawlfraint neu fod yr awdur wedi marw ers dros 70 o flynyddoedd. Am ragor am yr hyn y cewch ei gynnwys yma, darllenwch [[Wicidestun:Beth i'w roi ar Wicidestun?]] Os mai dod yma i bori ydych—mwynhewch y wledd! |} kiq1md805i3q6mz7x7f9x305dviz499 2 10285 170311 170093 2026-08-13T14:22:44Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi eu Cyhoeddi */ 170311 wikitext text/x-wiki ==Wedi eu Cyhoeddi== {{Div col}} #[[Dinas Caerdydd a'i Methodistiaeth Galfinaidd|Dinas Caerdydd a'i Methodistiaeth Galfinaidd gan Thomas Bowen, Caerdydd]] #[[Helyntion Bywyd Hen Deiliwr|Helyntion Bywyd Hen Deiliwr gan William Rees (Gwilym Hiraethog)]] #[[Y Lloer a Cherddi Eraill|Y Lloer a Cherddi Eraill gan J. J. Williams]] #[[O Drum i Draeth|O Drum i Draeth gan Eliseus Williams (Eifion Wyn)]] #[[Cyfrinach yr Aelwyd|Cyfrinach yr Aelwyd gan William Rees (Gwilym Hiraethog)]] #[[Caniadau Elfed|Caniadau Elfed gan Howell Elvet Lewis (Elfed)]] #[[Llyfr Darllen ac Ysgrifennu|Llyfr Darllen ac Ysgrifennu gan John Lloyd]] #[[Geiriau Credadun|Geiriau Credadun gan Félicité de La Mennais]] #[[Drama Enoc Huws|Drama Enoc Huws gan Thomas Howells, Pentre Rhondda]] #[[Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel|Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel gan Daniel Owen]] #[[Gardd Eifion|Gardd Eifion gan Robert ap Gwilym Ddu]] #[[Brenin yr Ellyllon|Brenin yr Ellyllon gan Nicolai Gogol]] #[[Traethodau'r Diwygiad|Traethodau'r Diwygiad gan Martin Luther]] #[[Caniadau Hiraethog|Caniadau Hiraethog gan Gwilym Hiraethog]] #[[Bywgraffiad y Parch Thos Richard Abergwaen|Bywgraffiad y Parch Thos Richard Abergwaen gan Edward Matthews]] #[[Ty Capel y Cwm|Ty Capel y Cwm gan Anthropos]] #[[Bugail y Cwm|Bugail y Cwm gan Anthropos]] #[[Hanes y Ffydd yng Nghymru|Hanes y Ffydd yng Nghymru gan Charles Edwards]] #[[Cymru a'r Gymraeg|Cymru a'r Gymraeg gan E. T. John, Dyfnallt ac Arthen]] #[[Rhwng Gwg a Gwên|Rhwng Gwg a Gwên gan Dafydd Rhys Williams (Index)]] #[[Ystorïau Bohemia|Ystorïau Bohemia cyf T. H. Parry-Williams]] #[[Gwaith Owen Gruffydd o Lanystumdwy|Gwaith Owen Gruffydd o Lanystumdwy gol O. M. Edwards]] #[[Hanes Plwyf Llanegryn|Hanes Plwyf Llanegryn gan William Davies]] #[[Yr Argyfwng|Yr Argyfwng gan William Ambrose Bebb]] #[[Toriad y Wawr|Toriad y Wawr gan Morris Thomas, Dolwyddelan]] #[[Plant y Goedwig|Plant y Goedwig gan Moelona]] #[[O Gylch Carn Fadrig|O Gylch Carn Fadrig gan John Humphreys (Wmffra Cyfeiliog)]] #[[Gwreichion y Diwygiadau|Gwreichion y Diwygiadau gan Carneddog]] #[[Cofiant David Davies, Bermo|Cofiant David Davies, Bermo gan William Jones, Lerpwl]] #[[Gŵr y Dolau|Gŵr y Dolau gan William Llewelyn Williams]] #[[Y Ddeddf Uno 1536|Y Ddeddf Uno 1536 gol William Ambrose Bebb]] #[[Cerdd Allwyn|Cerdd Allwyn gan Edward Roberts (Iorwerth Glan Aled)]] #[[Gwŷr Enwog Gynt Cyfrol II|Gwŷr Enwog Gynt Cyfrol II gan Edward Morgan Humphreys]] #[[Gwŷr Enwog Gynt Cyfrol I|Gwŷr Enwog Gynt Cyfrol I gan Edward Morgan Humphreys]] #[[Robert Dafydd, Brynengan ei Hanes a'i Hynodion|Robert Dafydd, Brynengan ei Hanes a'i Hynodion gan Henry Hughes, Bryncir]] #[[Geraint ac Enid a Chaniadau Eraill|Geraint ac Enid a Chaniadau Eraill gan J. Machreth Rees]] #[[Clasuron Rhyddiaith Cymru|Clasuron Rhyddiaith Cymru gan Edward Edwards, Aberystwyth]] #[[Diliau Meirion Cyf II|Diliau Meirion Cyf II gan Morris Davies (Meurig Ebrill)]] #[[Rhwng Rhyfeloedd|Rhwng Rhyfeloedd gan E Morgan Humphreys]] #[[Ceulan y Llyn Du|Ceulan y Llyn Du gan E Morgan Humphreys]] #[[Blacmel|Blacmel gan John Pierce]] #[[David Lloyd George (E M Humphreys)|David Lloyd George gan E Morgan Humphreys]] #[[Dychweledigion (Ibsen)|Dychweledigion (Ibsen) cyf gan T Gwynn Jones]] #[[Llen Gwerin Sir Gaernarfon|Llen Gwerin Sir Gaernarfon gan John Jones (Myrddin Fardd)]] #[[Yng Ngwlad y Gwyddel|Yng Ngwlad y Gwyddel gan John Morgan Edwards]] #[[Y Wers Olaf|Y Wers Olaf gan Alphonse Daudet cyf Moelona]] #[[Dal y Lleidr (drama)|Dal y Lleidr (drama) gan Joseph Jenkins]] #[[Tudur Aled (JMJ)|Tudur Aled gan John Morris-Jones]] #[[Dan Lenni'r Nos|Dan Lenni'r Nos gan John Pierce]] #[[Llofrudd yn y Chwarel|Llofrudd yn y Chwarel gan E Morgan Humphreys]] #[[Dyddlyfr 1941|Dyddlyfr 1941 gan W Ambrose Bebb]] #[[Elfennau Beirniadaeth Lenorol|Elfennau Beirniadaeth Lenorol gan Joseph Harry]] #[[Yr Ysgol Gymraeg|Yr Ysgol Gymraeg gan Owen Jones Owen]] #[[Mêt y Mona|Mêt y Mona gan Robert Lloyd Jones]] #[[Coffhad am Y Parch Daniel Rowlands|Coffhad am Y Parch Daniel Rowlands gan John Owen, Thrussington]] #[[Diwygwyr Cymru|Diwygwyr Cymru gan Beriah Gwynfe Evans]] #[[Manion|Manion gan T. Gwynn Jones]] #[[Hen Ffrindiau|Hen Ffrindiau gan Edward Tegla Davies]] #[[Gwaith William Ambrose (Emrys)|Gwaith William Ambrose (Emrys) gol O. M. Edwards]] #[[Siaced Fraith|Siaced Fraith gan Elizabeth Williams]] #[[Cofiant Owen Owens, Cors y Wlad|Cofiant Owen Owens, Cors y Wlad gan Henry Hughes, Bryncir]] #[[Llwyn Hudol|Llwyn Hudol gan Hugh Emyr Davies (Emyr)]] #[[Cofeb y Dewrion (Heroes' Memorial) Bangor 1914-18|Cofeb y Dewrion (Heroes' Memorial) Bangor 1914-18 gan William John Owen (Afallon)]] #[[Cofiant y Parch David Adams (Hawen)|Cofiant y Parch David Adams (Hawen) gan Evan Keri Evans a William Pari Huws]] #[[Erthyglau, Pregethau a Chaniadau|Erthyglau, Pregethau a Chaniadau gan John John Roberts (Iolo Caernarfon)]] #[[Trystan ac Esyllt a Chaniadau Eraill|Trystan ac Esyllt a Chaniadau Eraill gan R Silyn Roberts]] #[[Blagur Awen Ben Bowen|Blagur Awen Ben Bowen gan David Bowen (Myfyr Hefin)]] #[[Tir y Dyneddon|Tir y Dyneddon gan Edward Tegla Davies]] #[[Dirwyn Edafedd|Dirwyn Edafedd gan Elizabeth Williams]] #[[Drain a Blodau|Drain a Blodau gan Arthur Morgan]] #[[Cymru'r Oesau Canol|Cymru'r Oesau Canol gan Robert Richards]] #[[Addoli (Y Ddarlith Davies 1935)|Addoli (Y Ddarlith Davies 1935) gan Moelwyn]] #[[Yr Hen Gyrnol|Yr Hen Gyrnol gan Evan Isaac]] #[[Ceiriog (Darlith y BBC 1939)|Ceiriog (Darlith y BBC 1939) gan W. J Gruffydd]] #[[Yr Haf a Cherddi Eraill|Yr Haf a Cherddi Eraill gan R. Williams Parry]] #[[Cerddi'r Bugail|Cerddi'r Bugail gan Hedd Wyn]] #[[Ynys y Trysor|Ynys y Trysor gan Robert Lloyd Jones]] #[[Cerddi Edern a Cherddi Eraill|Cerddi Edern a Cherddi Eraill gan J Glyn Davies]] #[[Hanes Mynachdai Gogledd Cymru hyd eu diddymiad|Hanes Mynachdai Gogledd Cymru gan David David Williams]] #[[Drysau Eraill|Drysau Eraill gan Robert Hughes Jones]] #[[Ystoriau Siluria|Ystoriau Siluria gan Lewis Davies, y Cymer]] #[[Addysg yng Nghymru 1847-1947|Addysg yng Nghymru 1847-1947 gan Adran Gymreig y Weinyddiaeth Addysg]] #[[Y Broblem Ddwyieithog yn yr Ysgol Uwchradd yng Nghymru|Y Broblem Ddwyieithog yn yr Ysgol Uwchradd yng Nghymru gan Adran Gymreig y Weinyddiaeth Addysg]] #[[O Gors y Bryniau|O Gors y Bryniau gan Kate Roberts]] #[[Yr Efengyl yn ôl Sant Luc|Yr Efengyl yn ôl Sant Luc cyf William Morgan]] #[[Gemau Doethineb|Gemau Doethineb gan John Jones (Ioan Eifion)]] #[[Y Drws Agored|Y Drws Agored gan Robert Hughes Jones]] #[[Ffrwythau Dethol|Ffrwythau Dethol gan Ben Davies, Pant-teg]] #[[Straeon Gwerin Affrica|Straeon Gwerin Affrica gan Robert Griffith, Madagascar]] #[[Caneuon Mynyddog|Caneuon Mynyddog gan Richard Davies (Mynyddog)]] #[[Blagur y Gwanwyn a Chaneuon Ereill|Blagur y Gwanwyn a Chaneuon Ereill gan William J Richards]] #[[Pentre'r Plant|Pentre'r Plant gan Robert David Rowland (Anthropos)]] #[[Y Ddau Adda|Y Ddau Adda gan Dafydd Rhys Williams (Index)]] #[[Gweithiau Eben Fardd|Gweithiau Eben Fardd gol O. M. Edwards]] #[[Ystên Sioned|Ystên Sioned gan Daniel Silvan Evans a John Jones (Ivon)]] #[[Gwilym a Benni Bach|Gwilym a Benni Bach gan William Llewelyn Williams]] #[[Bugail y Bryn|Bugail y Bryn gan Moelona]] #[[Bil y Gymraeg ac Addysg|Bil y Gymraeg ac Addysg (Cymru) 2025 gan Senedd Cymru]] #[[Y Fainc Sglodion|Y Fainc Sglodion gan John William Jones]] #[[Beirdd y Berwyn 1700-1750|Beirdd y Berwyn 1700-1750 gol O. M. Edwards]] #[[Y Geilwad Bach|Y Geilwad Bach gan Lewis Davies, y Cymer]] #[[Murmuron Awen|Murmuron Awen gan Robert Roberts (Gwaenfab)]] #[[Clawdd Terfyn|Clawdd Terfyn gan Robert Dewi Williams]] #[[Gwaith Barddonol Glasynys Cyfrol II|Gwaith Barddonol Glasynys Cyfrol II gan Owen Wynne Jones (Glasynys)]] #[[Gwaith Barddonol Glasynys Cyfrol I|Gwaith Barddonol Glasynys Cyfrol I gan Owen Wynne Jones (Glasynys)]] #[[Cofiant, neu Hanes bywyd a marwolaeth y Parch. Thomas Jones, Dinbych|Cofiant y Parch. Thomas Jones, Dinbych gan Thomas Jones, Dinbych]] #[[Chydig ar Gof a Chadw|Chydig ar Gof a Chadw gan William Thomas Edwards (Gwilym Deudraeth)]] #[[Hugh Owen Bronyclydwr Apostol y Gogledd|Hugh Owen Bronyclydwr Apostol y Gogledd gan Zachary Mather]] #[[Siôn Gymro (llyfr)|Siôn Gymro (llyfr) gan Ben Davies, Pant-teg]] #[[Cofiant Watcyn Wyn|Cofiant Watcyn Wyn gan Penar Griffiths]] #[[Yr Awen Barod|Yr Awen Barod gan William Thomas Edwards (Gwilym Deudraeth)]] #[[Goronwy ar Grwydr 1, Italia Dlos|Goronwy ar Grwydr 1, Italia Dlos gan Goronwy Jones, Prestatyn]] #[[Hunangofiant Tomi|Hunangofiant Tomi gan Edward Tegla Davies]] #[[Caniadau (T. Gwynn Jones)|Caniadau gan T. Gwynn Jones]] #[[Hanes Eglwysi Annibynol Cymru Cyf 1|Hanes Eglwysi Annibynol Cymru Cyf 1 (Mynwy, Meirion, Maldwyn) gan gan Thomas Rees a John Thomas]] #[[Hanes Gwareiddiad|Hanes Gwareiddiad gan Gwilym Arthur Edwards]] #[[Dail y Dderwen|Dail y Dderwen gan William J Richards]] #[[Hanes Bywyd (Dic Aberdaron a Twm o'r Nant)|Hanes Bywyd (Dic Aberdaron a Twm o'r Nant) gol Hugh Humphreys, Caernarfon]] #[[Am dro i Fadagascar|Am dro i Fadagascar gan Daniel Owen Jones]] #[[Cerddoriaeth yng Nghymru (Cyfres Pobun)|Cerddoriaeth yng Nghymru (Cyfres Pobun) gan Idris Lewis]] #[[Caniadau Gwili|Caniadau Gwili gan John Jenkins (Gwili)]] #[[Yng Ngwres y Dydd|Yng Ngwres y Dydd gan Joseph Jones (J. J. Drefnewydd)]] #[[Gwlad y Gan a Chaniadau Eraill|Gwlad y Gan a Chaniadau Eraill gan T. Gwynn Jones]] #[[Ymadawiad Arthur a Chaniadau Eraill|Ymadawiad Arthur a Chaniadau Eraill gan T. Gwynn Jones]] #[[Hanes y Lleuad|Hanes y Lleuad ffug awdur Syr John Herschel]] #[[Llinell neu Ddwy|Llinell neu Ddwy gan John Jones (Ioan Brothen)]] #[[Yn Llefaru Eto|Yn Llefaru Eto gan Anhysbys]] #[[Erthyglau Emrys ap Iwan Cyf III|Erthyglau Emrys ap Iwan Cyf III gan Emrys ap Iwan]] #[[Erthyglau Emrys ap Iwan Cyf II|Erthyglau Emrys ap Iwan Cyf II gan Emrys ap Iwan]] #[[Methodistiaeth Cymru Cyfrol I|Methodistiaeth Cymru Cyfrol I gan John Hughes, Lerpwl]] #[[Y Trefedigaethau|Y Trefedigaethau gan Ifor Leslie Evans]] #[[Telyn Bywyd|Telyn Bywyd gan Robert David Rowland (Anthropos)]] #[[Cathlau Bore a Nawn|Cathlau Bore a Nawn gan Owen Griffith Owen (Alafon)]] #[[Derwyn neu Pob Pant a Gyfodir (Nofel)|Derwyn neu Pob Pant a Gyfodir (Nofel) gan Robert David Morris]] #[[Ifor Owen (nofel)|Ifor Owen (nofel) gan Henry Emlyn Thomas (Emlyn)]] #[[Ysgrifau (John Breese Davies)|Ysgrifau gan John Breese Davies]] #[[Erthyglau Emrys ap Iwan Cyf I|Erthyglau Emrys ap Iwan Cyf I gan Emrys ap Iwan]] #[[Canmlwyddiant Wesleyaeth Gymreig|Canmlwyddiant Wesleyaeth Gymreig gan Thomas Jones-Humphreys]] #[[Rheinallt ab Gruffydd (Rhamant)|Rheinallt ab Gruffydd (Rhamant) gan Isaac Foulkes]] #[[Y Ddau Frawd|Y Ddau Frawd gan Nel Wyn (sef Llew Tegid)]] #[[Anturiaethau Robinson Crusoe|Anturiaethau Robinson Crusoe cyf gan William Rowlands, Porthmadog]] #[[Cofiant D Emlyn Evans|Cofiant D Emlyn Evans gan Evan Keri Evans]] #[[Telynegion (Silyn a Gruffydd)|Telynegion gan R Silyn Roberts a W. J. Gruffudd]] #[[Gwaith Hugh Jones, Maesglasau|Gwaith Hugh Jones, Maesglasau gol O. M. Edwards]] #[[Y Cwm Unig a Chaniadau Eraill|Y Cwm Unig a Chaniadau Eraill gan Dewi Emrys]] #[[Beddau'r Proffwydi (drama)|Beddau'r Proffwydi (drama) gan W. J. Gruffydd ]] #[[Storio a Chadw dogfennau Ewyllys Crynodeb Gweithredol o Ymateb y Llywodraeth]] #[[Storio a chadw dogfennau ewyllys gwreiddiol. Ymgynghoriad|Storio a chadw dogfennau ewyllys gwreiddiol. Ymgynghoriad gan Lywodraeth y DU]] #[[Nansi'r Dditectif|Nansi'r Dditectif gan Owain Llew Rowlands]] #[[Cyfrol Goffa Richard Bennett|Cyfrol Goffa Richard Bennett gol. D Teifgar Davies]] #[[Brut y Tywysogion (Ab Owen)|Brut y Tywysogion (Ab Owen) gol O. M. Edwards]] #[[Cymru Newydd, Hanes Y Wladva Gymreig|Cymru Newydd, Hanes Y Wladva Gymreig gan Lewis Jones, Plas Hedd]] #[[Gwaith Huw Morus|Gwaith Huw Morus gan Huw Morus (Eos Ceiriog)]] #[[Wat Emwnt|Wat Emwnt gan Lewis Davies, y Cymer]] #[[John Ceiriog Hughes: ei Fywyd, ei Athrylith, a'i Waith|John Ceiriog Hughes: ei Fywyd, ei Athrylith, a'i Waith gan Llyfrbyf]] #[[Ieuan Glan Geirionydd (Cyfres y Fil)|Ieuan Glan Geirionydd (Cyfres y Fil) gan Evan Evans (Ieuan Glan Geirionydd)]] #[[Adgof am Ieuan Glan Geirionnydd|Adgof am Ieuan Glan Geirionnydd gan Robert David Rowland (Anthropos)]] #[[Caniadau Barlwydon Llyfr 1|Caniadau Barlwydon Llyfr 1 gan Robert John Davies (Barlwydon)]] #[[Barlwydon (Cymru 1896)]] #[[Huw Huws neu y Llafurwr Cymreig|Huw Huws neu y Llafurwr Cymreig gan Lewis William Lewis (Llew Llwyfo)]] #[[Llewelyn Parri (nofel)|Llewelyn Parri (nofel) gan Lewis William Lewis (Llew Llwyfo)]] #[[Caniadau Owen Lewis (Glan Cymerig)|Caniadau gan Owen Lewis (Glan Cymerig)]] #[[Hanes Llangeitho a'i hamgylchoedd|Hanes Llangeitho a'i hamgylchoedd gan David Morgan, Llangeitho]] #[[Hanes dechreuad a chynydd y Methodistiaid Calfinaidd yn Ngwrecsam|Hanes dechreuad a chynydd y Methodistiaid Calfinaidd yn Ngwrecsam gan Edward Francis]] #[[Gwaith Dewi Wyn|Gwaith Dewi Wyn gol O. M. Edwards]] #[[Cofiant John Williams (I ab Ioan) Aberduar|Cofiant John Williams (I ab Ioan) Aberduar gan John Davies, Llandysul]] #[[Athrylith Ceiriog|Athrylith Ceiriog gan Howell Elvet Lewis (Elfed)]] #[[Telyn Seion sef Pedwar ar Bymtheg o Garolau Nadolig|Telyn Seion sef Pedwar ar Bymtheg o Garolau Nadolig gol. Hugh Humphreys, Caernarfon]] #[[Gwaith Iolo Goch|Gwaith Iolo Goch gol Thomas Matthews]] #[[Cofiant am y Parch. Richard Humphreys, Dyffryn|Cofiant am y Parch. Richard Humphreys, Dyffryn gan Griffith Williams, Talsarnau]] #[[Gwaith Sion Cent|Gwaith Sion Cent gol Thomas Matthews]] #[[Dyddanwch yr Aelwyd|Dyddanwch yr Aelwyd gan Hughes a'i Fab, Wrecsam]] #[[Gwaith Ieuan Brydydd Hir|Gwaith Ieuan Brydydd Hir gol O. M. Edwards]] #[[Gwaith yr Hen Ficer|Gwaith yr Hen Ficer gol O. M. Edwards]] #[[Am Dro i Erstalwm|Am Dro i Erstalwm gan Index]] #[[Bro fy Mebyd a Chaniadau Eraill|Bro fy Mebyd a Chaniadau Eraill gan Humphrey Jones (Bryfdir)]] #[[Ceiriog a Mynyddog|Ceiriog a Mynyddog gan John Morgan Edwards]] #[[Crynodeb o Hanes Dechreuad a Chynydd yr Eglwysi Annibynol yn Mon|Crynodeb o Hanes Dechreuad a Chynydd yr Eglwysi Annibynol yn Mon gan William Williams (Cromwell)]] #[[Awdl Dinystr Jerusalem|Awdl Dinystr Jerusalem gan Eben Fardd]] #[[Nedw|Nedw gan Edward Tegla Davies]] #[[Dros y Gamfa|Dros y Gamfa gan Fanny Edwards]] #[[Diwrnod yn Nolgellau|Diwrnod yn Nolgellau gan Robert Thomas Williams (Trebor Môn)]] #[[Awdl ar yr Adgyfodiad (Ieuan Ionawr)|Awdl ar yr Adgyfodiad gan Evan Jones (Ieuan Ionawr)]] #[[Cofiant y Diweddar Barch W Williams o'r Wern|Cofiant y Diweddar Barch W Williams o'r Wern gan William Rees (Gwilym Hiraethog)]] #[[Tri Wyr o Sodom a'r Aipht|Tri Wyr o Sodom a'r Aipht gan William Williams, Pantycelyn]] #[[F'Ewythr Tomos: cân ddyri|F'Ewythr Tomos: cân ddyri gan Eben Fardd]] #[[Hynafiaethau Nant Nantlle|Hynafiaethau Nant Nantlle gan William Robert Ambrose]] #[[Bywyd y Parch. Ebenezer Richard|Bywyd y Parch. Ebenezer Richard gan Henry ac Edward W Richard]] #[[Traethawd ar Enwogion Swydd Feirion|Traethawd ar Enwogion Swydd Feirion gan Edward Davies (Iolo Meirion)]] #[[Hanes Porthmadog ei Chrefydd a'i Henwogion|Hanes Porthmadog ei Chrefydd a'i Henwogion gan Edward Davies, Penmorfa]] #[[Wil Ellis, Porthmadog-Cymru Cyf 29 1905]] #[[Hanes Niwbwrch|Hanes Niwbwrch gan Owen Williamson]] #[[Teulu Bach Nantoer|Teulu Bach Nantoer gan Moelona]] #[[Barddoniaeth Goronwy Owen (gol Llyfrbryf)|Barddoniaeth Goronwy Owen gol Isaac Foulkes (Llyfrbryf)]] #[[Y Tadau Methodistaidd Cyfrol I|Y Tadau Methodistaidd Cyfrol I gan John Morgan Jones]] #[[Hwian-gerddi Cymraeg F' Ewyrth Huw|Hwian-gerddi Cymraeg F' Ewyrth Huw gan O. M. Edwards]] #[[Hanes Tredegar ynghyd a Braslun o Hanes Pontgwaithyrhaiarn|Hanes Tredegar ynghyd a Braslun o Hanes Pontgwaithyrhaiarn gan David Morris (Eiddil Gwent)]] #[[Hanes Sir Fôn|Hanes Sir Fôn gan Thomas Pritchard, ('Rhen Graswr Eleth)]] #[[Holl Waith Barddonol Goronwy Owen|Holl Waith Barddonol Goronwy Owen gol Isaac Foulkes]] #[[Adgofion am John Elias|Adgofion am John Elias gan Richard Parry (Gwalchmai)]] #[[Tro Trwy'r Wig|Tro Trwy'r Wig gan Richard Morgan (1854-1939)]] #[[Gyda'r Hen Feirdd, Carneddog|Gyda'r Hen Feirdd, Carneddog gan Richard Griffith (Carneddog)]] #[[Dafydd Jones o Drefriw (1708-1785)|Dafydd Jones o Drefriw (1708-1785) gan Owen Gaianydd Williams]] #[[Dafydd Jones o Drefriw, Cymru 1903]] #[[John Evans, Eglwysbach (Cymru 1897)|John Evans, Eglwysbach (Cymru 1897) gan Walter Daniel]] #[[Awdlau Coffadwriaethol am Y Parch Goronwy Owain|Awdlau Coffadwriaethol am Y Parch Goronwy Owain gan y Gwyneddigion]] #[[Cerdd coffa Goleufryn|Cerdd coffa Goleufryn gan J. T. Job]] #[[Adgofion am Goleufryn|Adgofion am Goleufryn gan Evan Williams, Llanfrothen]] #[[Goronwy Owen a'r Morrisiaid|Goronwy Owen a'r Morrisiaid gan Owen Gaianydd Williams]] #[[Yr Efengyl yn ôl Sant Marc|Yr Efengyl yn ôl Sant Marc gan y Fibl Gymdeithas Americanaidd (1894)]] #[[Llythyrau Goronwy Owen|Llythyrau Goronwy Owen gol John Morris-Jones]] #[[Diliau Meirion Cyf I|Diliau Meirion Cyf I gan gan Morris Davies (Meurig Ebrill)]] #[[Cyfarwyddiadau at brynu cadw a magu moch|Cyfarwyddiadau at brynu cadw a magu moch gol Hugh Humphreys, Caernarfon]] #[[Gwaith Joshua Thomas|Gwaith Joshua Thomas gol O M Edwards]] #[[Glan Cledwen (Cymru 15 Rhagfyr 1897)]] #[[Dringo'r Andes|Dringo'r Andes gan Eluned Morgan]] #[[Naw Mis yn Nghymru|Naw Mis yn Nghymru gan Owen Griffith (Giraldus)]] #[[Ysgrifau Puleston|Ysgrifau Puleston gan John Puleston Jones]] #[[Cofiant Cadwaladr Jones, Dolgellau|Cofiant Cadwaladr Jones, Dolgellau gan Robert Thomas (Ap Vychan)]] #[[Rhigymau'r Ffordd Fawr|Rhigymau'r Ffordd Fawr gan Dewi Emrys]] #[[Coffadwriaeth, neu Hanes Byr o fywyd a Marwolaeth y Parchedig John Williams|Coffadwriaeth y Parch John Williams, Pantycelyn gan Maurice Davies, Llanfair-ym-Muallt]] #[[Fy Mhererindod Ysbrydol|Fy Mhererindod Ysbrydol gan Evan Keri Evans]] #[[Yr Efengyl yn ôl Sant Matthew|Yr Efengyl yn ôl Sant Matthew gan y Fibl Gymdeithas Americanaidd (1894)]] #[[Beirdd y Bala|Beirdd y Bala gol O. M. Edwards]] #[[Gwaith Robert Owen (Bardd y Môr)|Gwaith Robert Owen (Bardd y Môr) gol O. M. Edwards]] #[[Can newydd yn rhoddi hanes dienyddiad Richard Lewis|Can newydd yn rhoddi hanes dienyddiad Richard Lewis gan Dic Dywyll]] #[[Gwyllllis yn Nayd|Gwyllllis yn Nayd gan Dr William Price]] #[[Gwroniaid y Ffydd|Gwroniaid y Ffydd gan Robert David Rowland (Anthropos)]] #[[Tanchwa yn Cilfynydd|Tanchwa yn Cilfynydd baled gan awdur Anhysbys]] #[[Damwain echrydus Glofa Carnant, Cwmaman, Sir Gaerfyrddin]] #[[Blodau Drain Duon|Blodau Drain Duon gan Thomas Jacob Thomas (Sarnicol)]] #[[Telyn Dyfi|Telyn Dyfi gan Daniel Silvan Evans]] #[[Cyfrinach y Dwyrain|Cyfrinach y Dwyrain gan David Cunllo Davies]] #[[Oriau yn y Wlad|Oriau yn y Wlad gan Robert David Rowland (Anthropos)]] #[[Branwen Ferch Llŷr (Tegla)|Branwen Ferch Llŷr (Tegla) gan Edward Tegla Davies]] #[[Prif Feirdd Eifionydd|Prif Feirdd Eifionydd gan Edward David Rowlands]] #[[Deddf Plant (Diddymu Amddiffyniad Cosb Resymol)(Cymru) 2020]] #[[Rhys Llwyd y Lleuad|Rhys Llwyd y Lleuad gan E Tegla Davies]] #[[Oriau Gydag Enwogion|Oriau Gydag Enwogion gan Robert David Rowland (Anthropos)]] #[[Byr Gofiant am Naw a Deugain o Weinidogion Ymadawedig Sir Aberteifi|Byr Gofiant am Naw a Deugain o Weinidogion Ymadawedig Sir Aberteifi gan John Evans, Abermeurig]] #[[Hanes Alexander Fawr|Hanes Alexander Fawr gan Hugh Humphreys, Caernarfon]] #[[Breuddwyd Pabydd Wrth Ei Ewyllys Cyf I|Breuddwyd Pabydd Wrth Ei Ewyllys Cyf I gan Emrys ap Iwan]] #[[Breuddwyd Pabydd Wrth Ei Ewyllys Cyf II|Breuddwyd Pabydd Wrth Ei Ewyllys Cyf II gan Emrys ap Iwan]] #[[Y Lleian Lwyd|Y Lleian Lwyd gan Moelona]] #[[Cenadon Hedd|Cenadon Hedd gan William Jones, Cwmaman]] #[[Dagrau Hiraeth|Dagrau Hiraeth gan William Jones, Pontsaeson]] #[[Saith o Farwnadau|Saith o Farwnadau gan William Williams, Pantycelyn]] #[[Storïau o Hanes Cymru cyf I|Storïau o Hanes Cymru cyf I gan Moelona]] #[[Traethawd bywgraffyddol a beirniadol ar fywyd ac athrylith Lewis Morris|Traethawd bywgraffyddol a beirniadol ar fywyd ac athrylith Lewis Morris gan Griffith Jones (Glan Menai)]] #[[Hanes Bywyd Pio Nono|Hanes Bywyd Pio Nono gan Hugh Humphreys, Caernarfon]] #[[Caniadau Watcyn Wyn|Caniadau Watcyn Wyn gan Watkin Hezekiah Williams (Watcyn Wyn)]] #[[Cofiant y Parch Thomas Edwards, Cwmystwyth|Cofiant y Parch Thomas Edwards, Cwmystwyth gan John Evans, Abermeurig]] #[[Gwrid y Machlud|Gwrid y Machlud gan Richard Jones (Ap Alun Mabon)]] #[[Yr Hwiangerddi (O M Edwards)|Yr Hwiangerddi gan O M Edwards]] #[[Noson o Farrug|Noson o Farrug gan Robert Griffith Berry]] #[[Meini Gwagedd|Meini Gwagedd gan James Kitchener Davies]] #[[Y Tri Brenin o Gwlen]] #[[Hanes Methodistiaeth Arfon-Caernarvon|Hanes Methodistiaeth Arfon-Caernarvon gan William Hobley]] #[[Cofiant Dr. Joseph Parry Mus. Doc. (1841-1903)|Cofiant Dr. Joseph Parry Mus. Doc. (1841-1903) gan Evan Keri Evans]] #[[Rhobat Wyn|Rhobat Wyn gan Awena Rhun]] #[[Cofiant y Parch Isaac Morgan Harry|Cofiant y Parch Isaac Morgan Harry gan Thomas Lewis Jones, Machen]] #[[Tanchwa y Mardy - Mercher, Rhagfyr 23, 1885; 80 wedi eu lladd]] #[[Cerddi Hanes|Cerddi Hanes gan Thomas Gwynn Jones]] #[[Ieuan Gwyllt, Ei Fywyd, Ei Lafur|Ieuan Gwyllt, Ei Fywyd, Ei Lafur gan John Eiddion Jones]] #[[Patrymau Gwlad|Patrymau Gwlad gan Thomas Jacob Thomas (Sarnicol)]] #[[David Williams y Piwritan|David Williams y Piwritan gan Richard Thomas, Bontnewydd]] #[[Cofiant y diweddar Barch Evan Rowlands, Ebenezer, Pontypwl|Cofiant y diweddar Barch Evan Rowlands, Ebenezer, Pontypwl gan Ellis Hughes, Penmaen]] #[[Cofiant Darluniadol Y Parch William Williams o'r Wern|Cofiant Darluniadol Y Parch William Williams o'r Wern gan David Samuel Jones]] #[[Bywgraffiad y diweddar barchedig T. Price|Bywgraffiad y diweddar barchedig T. Price gan Benjamin Evans (Telynfab)]] #[[Llyfr Haf|Llyfr Haf gan Owen Morgan Edwards]] #[[Drych y Prif Oesoedd (Detholiad 1896)|Drych y Prif Oesoedd (Detholiad 1896) gol O. M. Edwards]] #[[Hanes Methodistiaeth Arfon-Waenfawr|Hanes Methodistiaeth Arfon-Waenfawr gan William Hobley]] #[[Beryl|Beryl gan Elizabeth Mary Jones (Moelona)]] #[[Hanes Methodistiaeth Arfon-Clynnog|Hanes Methodistiaeth Arfon-Clynnog gan William Hobley]] #[[Breuddwydion Myfanwy|Breuddwydion Myfanwy gan Elizabeth Mary Jones (Moelona)]] #[[Lloffion o'r Mynwentydd|Lloffion o'r Mynwentydd gan Thomas Rowland Roberts (Asaph)]] #[[Cofiant y diweddar Barch Robert Everett|Cofiant y diweddar Barch Robert Everett gan David Davies (Dewi Emlyn)]] #[[Y Wen Fro|Y Wen Fro gan Ellen Evans]] #[[Cerrig y Rhyd|Cerrig y Rhyd gan Winnie Parry]] #[[Gwaith Edward Richard|Gwaith Edward Richard gan Edward Richard, Ystrad Meurig]] #[[Bywyd Ieuan Gwynedd Ganddo Ef Ei Hun]] #[[Humphrey Jones a Diwygiad 1859|Humphrey Jones a Diwygiad 1859 gan Evan Isaac]] #[[Adgofion Andronicus|Adgofion Andronicus gan John Williams Jones (Andronicus)]] #[[Teithiau a Helyntion Meurig Ebrill|Teithiau a Helyntion Meurig Ebrill gan Morris Davies (Meurig Ebrill)]] #[[Cofiant Richard Jones Llwyngwril|Cofiant Richard Jones Llwyngwril gan Evan Evans, Llangollen]] #[[Profiadau Pellach|Profiadau Pellach gan G M Ll Davies]] #[[Datganiad Cyffredinol o Hawliau Dynol]] #[[Hanes y Bibl Cymraeg|Hanes y Bibl Cymraeg gan Thomas Levi]] #[[Pererindod Heddwch|Pererindod Heddwch, G M Ll Davies]] #[[Tan yr Enfys|Tan yr Enfys gan D J Lewis Jenkins]] #[[Yr Ogof|Yr Ogof gan T Rowland Hughes]] #[[Syr Owen M Edwards Detholiad o'i Ysgrifau]] #[[Profedigaethau Enoc Huws (1939)]] #[[Dyddgwaith|Dyddgwaith gan Thomas Gwynn Jones]] #[[Salm i Famon a Marwnad Grey|Salm i Famon a Marwnad Grey gan John Morris-Jones]] #[[Madam Wen|Madam Wen gan William David Owen]] #[[Dan Gwmwl|Dan Gwmwl gan Awena Rhun]] #[[Atgofion am Dalysarn]] #[[Cerddi'r Bwthyn|Cerddi'r Bwthyn gan Dewi Emrys]] #[[Capelulo]] #[[Y Pennaf Peth]] #[[Goronwy Owen - Detholiad o'i Farddoniaeth]] #[[Yr Hen Lwybrau|Yr Hen Lwybrau gan John Davies (Isfryn)]] #[[Gwaith Gwilym Marles]] #[[Gwaith ap Vychan]] #[[Gwaith Gwilym Hiraethog]] #[[Cadeiriau Enwog]] #[[Y Cychwyn]] #[[Cofiant Hwfa Môn]] #[[Hynafiaethau Edeyrnion]] #[[Aildrefniad Cymdeithas]] #[[Ar y Groesffordd]] #[[Astudiaethau T Gwynn Jones]] #[[Bil Cymru Atebolrwydd a Grymuso Ariannol 2014]] #[[Brethyn Cartref]] #[[Brithgofion]] #[[Bywyd a Chan Tomos Efans (Cyndelyn)]] #[[Bywyd a Gwaith Henry Richard AS]] #[[Bywyd a Llafur John Wesley]] #[[Bywyd a gweithiau Azariah Shadrach]] #[[Cân neu Ddwy]] #[[Caniadau'r Allt]] #[[Caniadau Buddug]] #[[Caniadau ac ati]] #[[Cartrefi Cymru, O. M. Edwards]] #[[Catherine Prichard (Buddug), Cymru, Cyfrol 39, 1910]] #[[Catiau Cwta]] #[[Cerddi'r Eryri]] #[[Cerddi a Baledi]] #[[Ceris y Pwll]] #[[Chwedlau'r Aelwyd]] #[[Clych Adgof - penodau yn hanes fy addysg]] #[[Coelion Cymru]] #[[Cofiant Dafydd Rolant, Pennal]] #[[Cofiant Daniel Owen: ynghyd a Sylwadau ar ei Ysgrifeniadau]] #[[Cwm Eithin]] #[[Cyflafan Ofnadwy Dolgellau]] #[[Cymeriadau (T. Gwynn Jones)]] #[[Cymru Fu]] #[[D Rhagfyr Jones (o Dywysydd y Plant 1901)]] #[[Daff Owen]] #[[Dau faled gan John Jones (Jac Glan-y-gors)]] #[[Dechreuad a Chynydd y Methodistiaid Calfinaidd yn Abergele, Pensarn etc|Dechreuad a Chynydd y Methodistiaid Calfinaidd yn Abergele, Pensarn etc gan Francis Jones, Abergele]] #[[Deddf Cynulliad Cenedlaethol Cymru (Ieithoedd Swyddogol) 2012]] #[[Diarhebion Cymru]] #[[Drama Rhys Lewis]] #[[Drych yr Amseroedd]] #[[Er Mwyn Cymru]] #[[Griffith Ellis Bootle, Cymru Cyf 23, 1902]] #[[Gwaith Dewi Wnion]] #[[Gwaith Alun]] #[[Gwaith Ann Griffiths]] #[[Gwaith Ceiriog]] #[[Gwaith Dafydd ap Gwilym]] #[[Gwaith John Davies]] #[[Gwaith John Hughes]] #[[Gwaith John Thomas]] #[[Gwaith Mynyddog Cyfrol 1]] #[[Gwaith Mynyddog Cyfrol 2]] #[[Gwaith S.R.]] #[[Gwaith Thomas Griffiths]] #[[Gweledigaethau Y Bardd Cwsg (Silvan Evans 1865)]] #[[Gwialen Fedw Fy Mam]] #[[Hanes Cymru O M Edwards Cyf I]] #[[Hanes Cymru O M Edwards Cyf II]] #[[Hanes Methodistiaeth Gorllewin Meirionydd Cyf I]] #[[Hanes Methodistiaeth Gorllewin Meirionydd Cyf II]] #[[Hanes Pedr Fawr, Ymerawdwr Rwssia]] #[[Hanes bywyd Thomas Edwards bardd gynt o'r Nant]] #[[Hanes Bywyd Thomas Williams, Capelulo]] #[[Hanes Bywyd ac Anturiaethau Dr Livingstone]] #[[Hanes llenyddiaeth ac enwogion Llanllechid a Llandegai]] #[[Hanes y Wladfa Gymreig yn Patagonia]] #[[Hen Gymeriadau Dolgellau]] #[[Hynafiaethau Edeyrnion]] #[[I'r Aifft ac yn Ol]] #[[Llenyddiaeth Fy Ngwlad]] #[[Lewsyn yr Heliwr (nofel)]] #[[Llio Plas y Nos]] #[[Llyfr Del]] #[[Llyfr Nest]] #[[Llyfr Owen]] #[[Mabinogion J M Edwards Cyf 1]] #[[Mabinogion J M Edwards Cyf 2]] #[[Mary Jones y Gymraes fechan heb yr un Beibl]] #[[Mesur Addysg (Cymru) 2011]] #[[Mesur Diogelwch ar Gludiant i Ddysgwyr (Cymru) 2011]] #[[Mesur Gwneud Iawn am Gamweddau'r GIG (Cymru) 2008]] #[[Mesur Teithio gan Ddysgwyr (Cymru) 2008]] #[[O Law i Law]] #[[Oll synnwyr pen Kembero ygyd]] #[[Penillion Telyn Llyfrau'r Ford Gron]] #[[Plant Dic Sion Dafydd]] #[[Rhai o Gymry Lerpwl]] #[[Rhamant Bywyd Lloyd George]] #[[Rhan o waith mewn Cernyweg Canol (Add. Ch. 19491)]] #[[Rhodd Mam i'w Phlentyn]] #[[Rhyfeddodau'r Cread]] #[[Adolygiad o lyfr Sadie "Twilight Hours"]] #[[Seren Tan Gwmwl]] #[[Storïau Mawr y Byd]] #[[Straeon y Pentan]] #[[Sŵn y Gwynt Sy'n Chwythu]] #[[Tanchwa ddychrynllyd yn Nyffryn Rhondda, ger Pontypridd]] #[[Telynegion Maes a Môr]] #[[Tom Ellis Gwladgarwr a Gwleidydd]] #[[Traethawd ar Gaio a'i Hynafiaethau]] #[[Traethawd ar Hanes Plwyf Merthyr]] #[[Tro Trwy'r Gogledd]] #[[Tro i'r De]] #[[Tro yn Llydaw]] #[[Trwy India'r Gorllewin]] #[[Twm o'r Nant Cyf II (ab Owen)]] #[[William Jones (Nofel)]] #[[Y Cywyddwyr Llyfrau'r Ford Gron]] #[[Y Gelfyddyd Gwta]] #[[Y Siswrn]] #[[Yn y Wlad]] #[[Yny lhyvyr hwnn]] #[[Yr Hwiangerddi (O M Edwards)]] #[[Yr Hynod William Ellis, Maentwrog]] #[[Ysgolfeistriaid Mr Charles o'r Bala]] #[[Ysgrifau (Dewi Emrys)]] #[[Yr Eneth Ga'dd ei Gwrthod]] #[[Myfyrdod mewn mynwent|Myfyrdod mewn mynwent gan John Parry, Llaneilian]] #[[Dyrif etholiadol Ceredigion 1892]] #[[Canmlwyddiant Marwolaeth y Parch. John Wesley, M.A., Mawrth 3ydd, 1891]] #[[Er cof am Joseph Meredith, Adelaide Villa, Llandudno|Er cof am Joseph Meredith, Adelaide Villa, Llandudno D. S. Thomas (Glan Pair)]] #[[Deuddeg penill coffadwriaethol i'r diweddar Barch. John Hughes, Carneddau|Deuddeg penill coffadwriaethol i'r diweddar Barch. John Hughes, Carneddau gan Ellis Isfryn Williams]] #[[Hanes Brwydr Waterloo|Hanes Brwydr Waterloo gan Hugh Humphreys, Caernarfon]] #[[Galar gan, er coffadwriaeth am y ddamwain yn ngwaith glo Landshipping Chwefror 14eg, 1844]] #[[Galargan ar ol y Mochyn Du]] #[[Baledi-Cwynfan y Morwr a Deio Bach]] #[[Marwnad er coffadwriaeth am y diweddar Barch John Elias]] #[[William Morgan, Pant, Dowlais (Trysorfa y Plant)]] #[[Hen Fibl Fawr fy Mam]] #[[Tanchwa ofnadwy yn Abersychan]] #[[Y Ffeiriau Hynotaf yn Ddeuddeg Sir Cymru]] #[[Henry Kirke White (Trysorfa y Plant Ebrill 1891)]] #[[Mynwy yng Nghymru (Cymru Cyf X Rhif 57)]] #[[Rhanau o'r Corff (Fanny Edwards)]] #[[Thomas Matthews, Cymru, Chwefror 1917]] #[[Huw Morus—Dadorchuddiad Ei Golofn Goffadwriaethol, Pont Y Meibion, Awst 26 1909]] #[[Owain Aran (erthyglau Cymru 1909)]] # [[Lewys Aran (Cymru Tachwedd 1918)]] #[[Owen R Lewis (Glan Cymerig) Perl y Plant 1910]] #[[John Puleston Jones (Trysorfa y Plant 1906)]] #[[Dafydd Jones o Gaio (Cymru 1898)|Dafydd Jones o Gaio (Cymru 1898) gan David Cunllo Davies]] #[[Fel y gwelais Arglwyddes Llanofer]] #[[Ioan Madog (Cymru 1896)]] #[[Llofruddiaeth Thomas Watkins gan Benjamin Jones, Aberdâr 1866]] # [[Ròseen-Dhu|Ròseen-Dhu gan William Sharp (Fiona Macleod) wedi'i gyfieithu gan Owen Griffith Owen (Alafon)]] #[[Son-days (Henry Vaughan)|Son-days gan Henry Vaughan wedi'i gyfieithu gan Robert David Rowland (Anthropos)]] #[[Can Coffadwriaethol Tanymarian|Can Coffadwriaethol Tanymarian gan John Henry Hughes (Ieuan o Leyn)]] #[[Morwynion Glan Meirionydd|Morwynion Glan Meirionydd gan Lewis Morris (Llewelyn Ddu o Fôn)]] #[[A Poison Tree gan William Blake|A Poison Tree gan William Blake wedi'i gyfieithu gan John Jenkins (Gwili)]] #[[Dewi Idris (Cymru 1899)|Dewi Idris (Cymru 1899) gan Carneddog]] #[[John Jones (Ioan Eifion) Cymru 1896]] #[[Cwyn Lewis Rees a'i chwaer Ann am eu halltuddiaeth am ladrad yn Nolgellau|Cwyn Lewis Rees a'i chwaer Ann am eu halltuddiaeth am ladrad yn Nolgellau gan John Jones (Pyll)]] #[[Llofruddiaeth Caerfyrddin, Thomas yn cael ei grogi]] #[[Baled am drychineb gwaith glo Dinas y Cymer, Pontypridd, 1844]] #[[Baled am bechod William Evan, Trefddyn (1737)]] {{Div col end}} ==Wedi eu cyhoeddi heb sgan== #[[Hanes Cymru O M Edwards Cyf II]] #[[Pascon Agan Arluth]] #[[Cyfieithiadau o gerddi i'r Gymraeg]] #[[Y Tri Brenin o Gwlen]] ==Wedi eu prawfddarllen heb eu cyhoeddi== # [[Enwogion Ceredigion]] ==Rhannau wedi eu cyhoeddi== #[[Enwogion Sir Aberteifi]] 13/187 #[[Geiriadur Bywgraffyddol o Enwogion Cymru 1867-Cyf I]] 31/683 ==Angen eu prawfddarllen== {{Div col}} #[[Indecs:Llyfr y Tri Aderyn 1889.djvu]] #[[Indecs:Daniel Owen y Nofelydd.djvu]] #[[Indecs:Cymraeg y Mabinogion.djvu]] #[[Indecs:Y Llyfrgell yng Nghymru ac Efrydiau Cymreig.djvu]] #[[Indecs:Addysg Wledig yng Nghymru (1948).djvu]] #[[Indecs:Y Cwrs Addysg a'r Gymdeithaqs yng Nghymru.djvu]] #[[Indecs:Blodau'r Gynghanedd.djvu]] #[[Indecs:Llyfr y Ddau Dwyll.djvu]] #[[Indecs:Llyfr y Ddau Brawf.djvu]] #[[Indecs:Llyfr y Dyn Pren.djvu]] #[[Indecs:Llyfr Pawb.djvu]] #[[Indecs:Album Aberhonddu.djvu]] #[[Indecs:Beirdd a Bardd-rin Cymru Fu.djvu]] #[[Indecs:John Jones (Ioan Eifion) Cymru 1896.djvu]] #[[Indecs:Dafydd ab Gwilym o Fuallt.djvu]] #[[Indecs:John Wesley, ei fywyd a'i llafur.djvu]] (angen ei ail lwytho) #[[Indecs:Caniadydd 1841.djvu]] #[[Indecs:Archaeologia Lleynensis.djvu]] #[[Indecs:Y Gestiana.djvu]] #[[Indecs:Camrau mewn grammadeg Cymreig (IA camraumewngramma00apiw).pdf]] #[[Indecs:Caniadau Cymru.djvu]] #[[Indecs:Caniadau John Morris-Jones.djvu]] #[[Indecs:Casgliad o ganeuon Cymru.pdf]] #[[Indecs:Ceinion Emrys.djvu]] #[[Indecs:Yr Ysgol Farddol.djvu]] #[[Indecs:Ystorya de Carolo Magno o Lyfr Coch Hergest.djvu]] #[[Indecs:Ystyron Enwau ym Mhlwyfi Towyn, Llangelynin, Llanegryn etc.pdf]] #[[Indecs:Cofiant a Gweithiau Ieuan Gwynedd.djvu]] #[[Indecs:Cofiant a gweithiau Risiart Ddu o Wynedd.djvu]] #[[Indecs:Cofiant a Phregethau Robert Roberts, Clynnog.djvu]] #[[Indecs:Cofiant Ann Griffiths gynt o Dolwar Fechan.pdf]] #[[Indecs:Cofiant James Davies Radnor O.djvu]] #[[Indecs:Cofiant Thomas Gee.djvu]] #[[Indecs:Cofiant y Parchedig John Jones Talsarn.djvu]] #[[Indecs:Cofiant y Parchedig William Evans, Tonyrefail.djvu]] #[[Indecs:Cwm Glo.djvu]] #[[Indecs:Cyfystyron y gymraeg - sef y casgliad buddugol yn Eisteddfod Genhedlaethol Gwrecsam, 1888 (IA cyfystyronygymra00jone).pdf]] #[[Indecs:Cymru Owen Jones Cyf I.pdf]] #[[Indecs:Cymru Owen Jones Cyf II.pdf]] #[[Indecs:Dafydd Dafis sef Hunangofiant Ymgeisydd Seneddol.djvu]] #[[Indecs:Dr W Owen Pughe.pdf]] #[[Indecs:Drych y Prif Oesoedd 1884.djvu]] #[[Indecs:Drych y Prif Oesoedd 1902.djvu]] #[[Indecs:Emynau a'u Hawduriaid.djvu]] #[[Indecs:Enwogion y Ffydd Cyf I.pdf]] #[[Indecs:Enwogion y Ffydd Cyf II.pdf]] #[[Indecs:Er mwyn Iesu - pregethau, &c t (IA ermwyniesupreget00jone).pdf]] #[[Indecs:Ffynnonloyw.djvu]] #[[Indecs:Geiriadur bywgraffyddol o enwogion cymru 1867-Cyf I.djvu]] #[[Indecs:Geiriadur Bywgraffyddol o Enwogion cymru Cyf II.pdf]] #[[Indecs:Geiriadur Cymraeg a Saesneg Byr, Cyfres y Fil.pdf]] #[[Indecs:Geiriadur ysgrythyrol- yn cynnwys hanesiaeth, duwinyddiaeth, athroniaeth ... (IA geiriadurysgryt03chargoog).pdf]] #[[Indecs:Geirlyfr bywgraffiadol o enwogion Cymru 1870.pdf]] #[[Indecs:Gwaith barddonol Islwyn - 1832-1878 (IA gwaithbarddonoli00islw).pdf]] #[[Indecs:Gwaith Caledfryn.pdf]] #[[Indecs:Gwaith Glan y Gors.djvu]] #[[Indecs:Gwaith Lewis Glyn Cothi.djvu]] #[[Indecs:Gweithiau Barddonol a Rhyddieithol Ieuan Gwynedd.djvu]] #[[Indecs:Gweithiau William Pant-y-Celyn, cyfrol 1 (IA pantycelyn gweithiau1).pdf]] #[[Indecs:Gweithiau William Pant-y-Celyn, cyfrol 2 (IA pantycelyn gweithiau2).pdf]] #[[Indecs:Gwersi Mewn Llysieueg.djvu]] #[[Indecs:Gwyddoniadur Cyf 01.pdf]] #[[Indecs:Gwyddoniadur Cyf 02.pdf]] #[[Indecs:Gwyddoniadur Cyf 03.pdf]] #[[Indecs:Gwyddoniadur Cyf 04.pdf]] #[[Indecs:Gwyddoniadur Cyf 05.pdf]] #[[Indecs:Gwyddoniadur Cyf 06.pdf]] #[[Indecs:Gwyddoniadur Cyf 07.pdf]] #[[Indecs:Gwyddoniadur Cyf 08.pdf]] #[[Indecs:Gwyddoniadur Cyf 09.pdf]] #[[Indecs:Gwyddoniadur Cyf 10.pdf]] #[[Indecs:Hanes Annibyniaeth ym Mhlwyf Ffestiniog.pdf]] #[[Indecs:Hanes Cymru America.djvu]] #[[Indecs:Hanes eglwysi annibynol Cymru Cyf 2.pdf]] #[[Indecs:Hanes eglwysi annibynol Cymru Cyf 3.pdf]] #[[Indecs:Hanes eglwysi annibynol Cymru Cyf 4.pdf]] #[[Indecs:Hanes Eglwysi Annibynol Cymru Cyf V.djvu]] #[[Indecs:Hanes Llenyddiaeth Gymreig o 1320 hyd 1650.pdf]] #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Arfon-Bangor.djvu]] #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Arfon-Bethesda.djvu]] #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Arfon-Dinorwig.djvu]] #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Dyffryn Clwyd-Dosbarth Rhuthin.djvu]] #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Gorllewin Meirionydd Cyf III.djvu]] #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Liverpool Cyf I.djvu]] #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Liverpool Cyf II.djvu]] #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Sir Fflint.djvu]] #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Sir Gaerfyrddin.djvu]] #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth yn Nosbarth Trefffynon 1750-1910.djvu]] #[[Indecs:Hanes Morganwg (Dafydd Morganwg).djvu]] #[[Indecs:Hanes Plwyf Ffestiniog.djvu]] #[[Indecs:Hanes Plwyf Llandyssul.djvu]] #[[Indecs:Howel Harris yn Llundain.djvu]] #[[Indecs:Hynafiaethau Llandegai a Llanllechid.pdf]] #[[Indecs:Iolo Morganwg (Cadrawd).pdf]] #[[Indecs:Llenyddiaeth y Cymry - llawlyfr i efrydwyr.djvu]] #[[Indecs:Llyfr emynau (IA llyfrem00jone).pdf]] #[[Indecs:Llyfr Emynau MC a MW 1930.pdf]] #[[Indecs:Llyfr Gloywi Cymraeg.pdf]] #[[Indecs:Llyfr Pawb ar Bob-peth.pdf]] #[[Indecs:Llyfr y Tri Aderyn.pdf]] #[[Indecs:Llynnoedd Llonydd.djvu]] #[[Indecs:Megys Trwy Dan.djvu]] #[[Indecs:Mesur y Gymraeg (Cymru) 2011.pdf]] #[[Indecs:Methodistiaeth Cymru Cyfrol II.djvu]] #[[Indecs:Methodistiaeth Cymru Cyfrol III.djvu]] #[[Indecs:Methodistiaeth Dwyrain Meirionydd.pdf]] #[[Indecs:Methodistiaeth Môn.pdf]] #[[Indecs:Methodistiaeth yn Nosbarth Colwyn Bay.djvu]] #[[Indecs:O'r Bala i Geneva.djvu]] #[[Indecs:Odl a Chynghanedd.djvu]] #[[Indecs:Orgraff yr Iaith Gymraeg (adroddiad 1928).djvu]] #[[Indecs:Oriau'r Hwyr.pdf]] #[[Indecs:Penillion ystyriol rhagorol yn dangos nad oes ag na fy ag na fydd dim waeth na phechod, pob meddwl, gair a gweithred croes i ewyllys Duw a elwir yn bechod (IA wg35-1-172).pdf]] #[[Indecs:Pigion Englynion Fy Ngwlad Casgliad 1.djvu]] #[[Indecs:Pigion Englynion Fy Ngwlad Casgliad 2.djvu]] #[[Indecs:Prif Emynwyr Cymru.pdf]] #[[Indecs:Prydnawngwaith y Cymry.djvu]] #[[Indecs:Red Book of Hergest - Jesus College MS 111.djvu]] #[[Indecs:Robert Owen Apostol Llafur Cyf 1.djvu]] #[[Indecs:Robert Owen, Apostol Llafur, Cyf II.pdf]] #[[Indecs:Taith y pererin darluniadol.pdf]] #[[Indecs:Tecel gan Gabriel Parry, cyhoeddwyd yn 1854.pdf]] #[[Indecs:Tecel gan Gabriel Parry.pdf]] #[[Indecs:Teithiau yng Nghymru Pennant.pdf]] #[[Indecs:Testament Newydd (1894).djvu]] #[[Indecs:Testament Newydd ein Harglwydd a'n Hiachawdwr Iesu Grist.djvu]] #[[Indecs:Traethodau ac Areithiau R J Derfel.pdf]] #[[Indecs:Twm o'r Nant Cyf I.pdf]] #[[Indecs:Wil Brydydd y Coed.pdf]] #[[Indecs:Y Beibl (Argraffiad Caergrawnt 1891).djvu]] #[[Indecs:Y Bibl Cyssegr-Lan (BFBS 1861).pdf]] #[[Indecs:Y Bywgraffydd Wesleyaidd.djvu]] #[[Indecs:Y Digrifwr Cymraeg.djvu]] #[[Indecs:Y Mabinogion Cymreig-sef, Chwedlau rhamantus yr hen Gymry.pdf]] #[[Indecs:Y Monwyson.djvu]] #[[Indecs:Y Pigion.djvu]] #[[Indecs:Y tadau methodistaidd Cyf II.djvu]] #[[Indecs:Y trydydd cynyg Mynyddog.djvu]] #[[Indecs:Yr ail Gynnyg, Mynyddog.djvu]] #[[Indecs:Yr athrawes o ddifrif.pdf]] #[[Indecs:Yr Efengyl yn ol Ioan XI-XXI (Esboniad 1931).djvu]] #[[Indecs:Yr Iaith Gymraeg 1785 1885 1985.djvu]] #[[Indecs:A pocket dictionary, Welsh-English.djvu]] #[[Indecs:Aleluia - neu, lyfr o hymnau (IA aleluianh00will).pdf]] #[[Indecs:Argraphiad newydd o eiriadur beiblaidd (IA argraphiadnewydd00browuoft).pdf]] {{Div col end}} ==Angen testun cyfansawdd== {{Div col}} #[[Gwaith Ann Griffiths]] #[[Gwaith John Davies]] #[[Gwaith John Hughes]] #[[Gwaith S.R.]] #[[Gwaith Thomas Griffiths]] #[[Hanes bywyd Thomas Edwards bardd gynt o'r Nant]] #[[Hanes Bywyd Thomas Williams, Capelulo]] #[[Hanes Cymru O M Edwards Cyf II]] #[[Hanes llenyddiaeth ac enwogion Llanllechid a Llandegai]] #[[Oll synnwyr pen Kembero ygyd]] #[[Penillion Telyn Llyfrau'r Ford Gron]] {{Div col end}} <br> ==Wedi sganio efo peiriant Wiki UK== ■ Wedi cyhoeddi ▲ Rhannau wedi eu cyhoeddi ●Problemau cyhoeddi {{Div col}} #[[Indecs:Y Lloer a Cherddi Eraill.djvu]]■ #[[Indecs:O Drum i Draeth.djvu]]■ #[[Indecs:Geiriau Credadun.djvu]]■ #[[Indecs:Brenin yr Ellyllon.djvu]]■ #[[Indecs:Ystorïau Bohemia.djvu]]■ #[[Indecs:Yr Argyfwng.djvu]]■ #[[Indecs:Toriad y Wawr.djvu]]■ #[[Indecs:O Gylch Carn Fadrig.djvu]]■ #[[Indecs:Gŵr y Dolau.djvu]]■ #[[Indecs:Y Ddeddf Uno 1536.djvu]]■ #[[Indecs:Gwŷr Enwog Gynt Cyfrol II.djvu]]■ #[[Indecs:Gwŷr Enwog Gynt Cyfrol I.djvu]]■ #[[Indecs:Rhwng Rhyfeloedd.djvu]]■ #[[Indecs:Ceulan y Llyn Du.djvu]]■ #[[Indecs:Blacmel.djvu]]■ #[[Indecs:David Lloyd George (E M Humphreys).djvu]]■ #[[Indecs:Dychweledigion (Ibsen).djvu]]■ #[[Indecs:Yng Ngwlad y Gwyddel.djvu]]■ #[[Indecs:Y Wers Olaf.djvu]]■ #[[Indecs:Dal y Lleidr (drama).djvu]]■ #[[Indecs:Tudur Aled (JMJ).djvu]]■ #[[Indecs:Dan Lenni'r Nos.djvu]]■ #[[Indecs:Llofrudd yn y Chwarel.djvu]]■ #[[Indecs:Dyddlyfr 1941.djvu]]■ #[[Indecs:Mêt y Mona.djvu]]■ #[[Indecs:Siaced Fraith.djvu]]■ #[[Indecs:Cofeb y Dewrion (Heroes'Memorial) Bangor 1914-18.djvu]]■ #[[Indecs:Dirwyn Edafedd.djvu]]■ #[[Indecs:Llen gwerin Sir Gaernarfon.djvu]]■ #[[Indecs:Beibl Plant Ysgol.djvu]] #[[Indecs:Drain a Blodau.djvu]]■ #[[Indecs:Yr Hen Gyrnol.djvu]]■ #[[Indecs:Ceiriog (Darlith y BBC 1939).pdf]]■ #[[Indecs:Addoli (Y Ddarlith Davies 1935).djvu]]■ #[[Indecs:Cerddi'r Bugail.djvu]]■ #[[Indecs:Ynys y Trysor.djvu]]■ #[[Indecs:Cerddi Edern a Cherddi Eraill.djvu]]■ #[[Indecs:Cymru'r Oesau Canol.djvu]]■ #[[Indecs:Hen Ffrindiau.djvu]]■ #[[Indecs:Drysau Eraill.djvu]]■ #[[Indecs:Tir y Dyneddon.djvu]]■ #[[Indecs:O Gors y Bryniau.djvu]]■ #[[Indecs:Y Drws Agored.djvu]]■ #[[Indecs:Blodau'r Gynghanedd.djvu]] #[[Indecs:Yr Ysgol Gymraeg.djvu]]■ #[[Indecs:Pentre'r plant.djvu]]■ #[[Indecs:Straeon Gwerin Affrica.djvu]]■ #[[Indecs:Gwilym a Benni Bach.djvu]]■ #[[Indecs:Blagur y Gwanwyn a Chaneuon Ereill.djvu]]■ #[[Indecs:Goronwy ar Grwydr 1, Italia Dlos.djvu]]■ #[[Indecs:Hunangofiant Tomi.djvu]]■ #[[Indecs:Beirdd a Bardd-rin Cymru Fu.djvu]] #[[Indecs:Hanes Gwareiddiad.djvu]]■ #[[Indecs:Hanes Bywyd Dic Aberdaron Twm o'r Nant.djvu]]■ #[[Indecs:Am dro i Fadagascar.djvu]]■ #[[Indecs:Elfennau Beirniadaeth Lenorol.djvu]]■ #[[Indecs:Caniadau Gwili.djvu]]■ #[[Indecs:Caniadau (T. Gwynn Jones).djvu]]■ #[[Indecs:Yng Ngwres y Dydd.djvu]]■ #[[Indecs:Y Fainc Sglodion.djvu]]■ #[[Indecs:Cathlau Bore a Nawn.djvu]]■ #[[Indecs:Derwyn neu Pob Pant a Gyfodir (Nofel).djvu]]■ #[[Indecs:Ceinion Llenyddiaeth Cymreig Llyfr 2.djvu]] #[[Indecs:Anturiaethau Robinson Crusoe.djvu]]■ #[[Indecs:Nansi'r Dditectif.djvu]]■ #[[Indecs:Nedw (llyfr).djvu]]■ #[[Indecs:Ystoriau Siluria.djvu]]■ #[[Indecs:Hanes Porthmadog ei Chrefydd a'i henwogion.djvu]]■ #[[Indecs:Teulu Bach Nantoer.djvu]]■ #[[Indecs:Orgraff yr Iaith Gymraeg (adroddiad 1928).djvu]] #[[Indecs:Ceiriog a Mynyddog.djvu]]■ #[[Indecs:Bro fy Mebyd a Chaniadau Eraill.djvu]]■ #[[Indecs:Branwen Ferch Llyr (Tegla).djvu]]■ #[[Indecs:Rhys Llwyd y Lleuad.djvu]]■ #[[Indecs:Oriau Gydag Enwogion.djvu]]■ #[[Indecs:Prif Feirdd Eifionydd.djvu]]■ #[[Indecs:Y Lleian Lwyd.pdf]]■ #[[Indecs:Storïau o Hanes Cymru cyf I.djvu]]■ #[[Indecs:Meini Gwagedd.djvu]]■ #[[Indecs:Breuddwyd Pabydd Wrth Ei Ewyllys Cyf I.pdf]]■ #[[Indecs:Breuddwyd Pabydd Wrth Ei Ewyllys Cyf II.djvu]]■ #[[Indecs:Erthyglau Emrys ap Iwan Cyf I.djvu]]■ #[[Indecs:Erthyglau Emrys ap Iwan Cyf II.djvu]]■ #[[Indecs:Erthyglau Emrys ap Iwan Cyf III.djvu]]■ #[[Indecs:Blodau Drain Duon.djvu]]■ #[[Indecs:Bugail y Bryn.djvu]]■ #[[Indecs:Y Wen Fro.djvu]]■ #[[Indecs:Ffynnonloyw.djvu]]● #[[Indecs:Breuddwydion Myfanwy.djvu]]■ #[[Indecs:Beryl.djvu]]■ #[[Indecs:Fy Mhererindod Ysbrydol.djvu]]■ #[[Indecs:Patrymau Gwlad.djvu]]■ #[[Indecs:Pererindod Heddwch.djvu]]■ #[[Indecs:Profiadau Pellach 01.djvu]]■ #[[Indecs:Tan yr Enfys.djvu]]■ #[[Indecs:Ysgrifau Puleston.djvu]]■ #[[Indecs:Cofiant y Parch David Adams (Hawen).djvu]]■ #[[Indecs:Ceinion Llenyddiaeth Cymreig Cyf I.djvu]]■ #[[Indecs:Cofiant Watcyn Wyn.djvu]]■ #[[Indecs:Cofiant D Emlyn Evans.djvu]]■ #[[Indecs:Humphrey Jones a Diwygiad 1859.djvu]]■ #[[Indecs:Cofiant Dr. Joseph Parry Mus. Doc. (1841-1903).djvu]]■ #[[Indecs:Gwreichion y Diwygiadau.djvu]]■ #[[Indecs:Erthyglau, Pregethau a Chaniadau.djvu]]■ #[[Indecs:Ysgrifau (John Breese Davies).djvu]]■ #[[Indecs:Gwrid y Machlyd.djvu]]■ #[[Indecs:Cyfrol Goffa Richard Bennett.djvu]]■ #[[Ysgrifau (Dewi Emrys)]]■ #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Gorllewin Meirionydd Cyf I.pdf]]■ #[[Indecs:Robert Owen, Apostol Llafur, Cyf II.pdf]] #[[Indecs:Canmlwyddiant Wesleyaeth Gymreig.pdf]]■ #[[Indecs:Yn y Wlad.pdf]]■ #[[Indecs:Hanes Plwyf Llanegryn (1948).djvu]]■ #[[Indecs:Hanes Mynachdai.pdf]]■ #[[Indecs:Cerddi Hanes.pdf]]■ #[[Indecs:Beirdd y Bala.pdf]]■ #[[Indecs:Noson o Farug.pdf]]■ #[[Indecs:Gwaith Joshua Thomas.pdf]]■ #[[Indecs:Plant y Goedwig.djvu]]■ #[[Indecs:Llyfr Del (OME).pdf]]■ #[[Indecs:Gwaith Dewi Wyn.djvu]]■ #[[Indecs:Brethyn Cartref.pdf]]■ #[[Indecs:Eben Fardd (Ab Owen).pdf]]■ #[[Indecs:Methodistiaeth Dwyrain Meirionydd.pdf]] #[[Indecs:Gwaith Gwilym Marles.pdf]]■ #[[Indecs:Ieuan Glan Geirionydd (Cyfres y Fil).pdf]]■ #[[Indecs:O Law i Law.pdf]]■ #[[Indecs:Cwm Eithin.djvu]]■ #[[Indecs:Gwaith Huw Morus.pdf]]■ #[[Indecs:Gwaith Iolo Goch.djvu]]■ #[[Indecs:Ceris y Pwll.pdf]]■ #[[Indecs:Yr Ogof.pdf]]■ #[[Indecs:Penillion Telyn.pdf]]■ #[[Indecs:Llyfr Owen.pdf]]■ #[[Indecs:Seren Tan Gwmwl.djvu]]■ #[[Indecs:Llyfr Haf.pdf]]■ #[[Indecs:Tro Trwy'r Wig.pdf]]■ #[[Indecs:Tro i'r De.pdf]]■ #[[Indecs:Yr Hwiangerddi (O M Edwards).pdf]]■ #[[Indecs:Y Gelfyddyd Gwta.pdf]]■ #[[Indecs:Rhyfeddodau'r Cread.pdf]]■ #[[Indecs:Ar y Groesffordd.pdf]]■ #[[Indecs:Tom Ellis Gwladgarwr a Gwleidydd.pdf]]■ #[[Indecs:Wat Emwnt.pdf]]‎■ #[[Indecs:Daffr Owen.pdf]]■ #[[Indecs:Y Geilwad Bach.pdf]]■ #[[Indecs:Lewsyn yr Heliwr 01.pdf]]‎■ #[[Indecs:Cofiant David Davies, Bermo.pdf]]‎■ #[[Indecs:Ystyron Enwau ym Mhlwyfi Towyn, Llangelynin, Llanegryn etc.pdf]] #[[Indecs:Gwaith Sion Cent.pdf]]■ #[[Indecs:Rhobat Wyn.pdf]]■ #[[Indecs:Prif Emynwyr Cymru.pdf]] #[[Indecs:Dafydd Jones o Drefriw (1708-1785).pdf]]■ #[[Indecs:Iolo Morganwg (Cadrawd).pdf]] #[[Indecs:Diwrnod yn Nolgellau.pdf]]■ #[[Indecs:Hanes Annibyniaeth ym Mhlwyf Ffestiniog.pdf]]●(angen ei ail sganio) #[[Indecs:Dechreuad a Chynydd y Methodistiaid Calfinaidd yn Abergele, Pensarn etc.pdf]]■ #[[Indecs:Cerrig y Rhyd.pdf]]■ #[[Indecs:Gwaith yr Hen Ficer.pdf]]■ #[[Indecs:Capelulo (Elfyn).pdf]]■ #[[Indecs:Dr W Owen Pughe.pdf]] #[[Indecs:Gwaith Owen Gruffydd o Lanystumdwy.djvu]]■ #[[Indecs:Gwaith Hugh Jones, Maesglasau.pdf]]■ #[[Indecs:Gwaith Goronwy Owen Cyf II.djvu]]■ #[[Indecs:Gwaith Edward Richard.pdf]]■ #[[Indecs:Gwaith Ieuan Brydydd Hir.pdf]]■ #[[Indecs:Y Cychwyn.djvu]]■ #[[Indecs:Llyfr Emynau MC a MW 1930.pdf]]● #[[Indecs:Tro Trwy'r Gogledd.pdf]]■ #[[Indecs:Gwaith Robert Owen (Bardd y Môr).pdf]]■ #[[Indecs:Gwaith Glan y Gors.djvu]] #[[Indecs:Hanes Plwyf Ffestiniog.djvu]] #[[Indecs:Beirdd y Berwyn 1700-1750.djvu]]■ #[[Indecs:Robert Owen Apostol Llafur Cyf 1.djvu]] #[[Indecs:Gwaith Edward Morus.djvu]]● Angen ail sganio #[[Indecs:Brut y Tywysogion Cyfres y Fil.djvu]]■ #[[Indecs:Ap-Vychan-CyK.djvu]]■ #[[Indecs:Cyfrinach y Dwyrain.djvu]]■ #[[Indecs:Ysgolfeistriaid Mr Charles o'r Bala.djvu]]■ #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Arfon-Caernarvon.djvu]]■ #[[Indecs:Gwaith Goronwy Owen Cyf I.djvu]]■ #[[Indecs:Drych y Prif Oesoedd Ab Owen.djvu]]■ #[[Indecs:Hanes Methodistiaid Arfon-Waenfawr.djvu]]■ #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Arfon-Clynnog.djvu]]■ #[[Indecs:Trwy India'r Gorllewin.djvu]]■ #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Gorllewin Meirionydd Cyf III.djvu]] #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Gorllewin Meirionydd Cyf II.djvu]]■ #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Arfon-Bethesda.djvu]] #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Arfon-Dinorwig.djvu]] #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Arfon-Bangor.djvu]] #[[Indecs:Methodistiaeth yn Nosbarth Colwyn Bay.djvu]] #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Liverpool Cyf I.djvu]] #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Liverpool Cyf II.djvu]] #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Sir Gaerfyrddin.djvu]] #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Dyffryn Clwyd-Dosbarth Rhuthin.djvu]] #[[Indecs:Brithgofion.djvu]]■ #[[Indecs:Profedigaethau Enoc Huws (Addasiad 1939).djvu]]■ #[[Indecs:Yr Hynod William Ellis Maentwrog.djvu]]■ #[[Indecs:Ifor Owen.djvu]]■ #[[Indecs:Syr Owen M Edwards Detholiad o'i Ysgrifau.djvu]]■ #[[Indecs:Storïau Mawr y Byd.djvu]]■ #[[Indecs:Geraint ac Enid a Chaniadau Eraill.djvu]]■ #[[Indecs:Sŵn y Gwynt Sy'n Chwythu.pdf]]■ #[[Indecs:Cwm Glo.djvu]] #[[Indecs:Llwyn Hudol.djvu]]■ #[[Indecs:Cofiant Cadwaladr Jones, Dolgellau.djvu]]■ #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Sir Fflint.djvu]] #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth yn Nosbarth Trefffynon 1750-1910.djvu]] #[[Indecs:Chwalfa.djvu]]■ #[[Indecs:Barddoniaeth Goronwy Owen (gol Llyfrbryf).djvu]]■ #[[Indecs:I'r Aifft ac yn Ol.djvu]]■ #[[Indecs:Cerddoriaeth yng Nghymru (Cyfres Pobun).djvu]]■ #[[Indecs:Howel Harris yn Llundain.djvu]] #[[Indecs:Ymadawiad Arthur a Chaniadau Eraill.djvu]]■ #[[Indecs:Gwlad y Gan a Chaniadau Eraill.djvu]]■ #[[Indecs:Manion.djvu]]■ #[[Indecs:Astudiaethau T Gwynn Jones.djvu]]■ #[[Indecs:Dyddgwaith.djvu]]■ #[[Indecs:Cymeriadau T. Gwynn Jones.djvu]]■ #[[Indecs:Y Trefedigaethau.djvu]]■ #[[Indecs:Caniadau Cymru.djvu]] #[[Indecs:Odl a Chynghanedd.djvu]] #[[Indecs:Cerddi'r Bwthyn.djvu]]■ #[[Indecs:Emynau a'u Hawduriaid.djvu]] #[[Indecs:Bugail Geirf Lorraine.djvu]]■ #[[Indecs:David Williams y Piwritan.djvu]]■ #[[Indecs:Telynegion (Silyn).djvu]]■ #[[Indecs:Ffrwythau Dethol.djvu]]■ #[[Indecs:Trystan ac Esyllt.djvu]]■ #[[Indecs:Gwersi Mewn Llysieueg.djvu]]● (tudalenau ar goll) #[[Indecs:Y Cwm Unig a Chaniadau Eraill.djvu]]■ #[[Indecs:Siôn Gymro.djvu]]■ #[[Indecs:Rhamant Bywyd Lloyd George.djvu]]■ #[[Llio Plas y Nos|Llio Plas y Nos gan R Silyn Roberts]]■ #[[Indecs:Gwaith Barddonol Glasynys Cyfrol II.djvu]]■ #[[Indecs:Caniadau'r Allt.djvu]]■ #[[Indecs:Dafydd Dafis sef Hunangofiant Ymgeisydd Seneddol.djvu]] #[[Indecs:Diwygwyr Cymru.djvu]]■ #[[Indecs:Gwaith William Ambrose (Emrys).djvu]]■ #[[Indecs:Blagur Awen Ben Bowen.djvu]]■ #[[Indecs:Ceinion Emrys.djvu]]● (angen ail sganio) #[[Indecs:Cadeiriau Enwog.djvu]]■ #[[Indecs:Catia Cwta.djvu|Catiau Cwta]]■ #[[Indecs:Yr Awen Barod.djvu]]■ #[[Indecs:Yr Efengyl yn ol Ioan XI-XXI (Esboniad 1931).djvu]] #[[Indecs:Bywyd Ieuan Gwynedd Ganddo Ef Ei Hun.djvu]]■ #[[Indecs:Chydig ar Gof a Chadw.djvu]]■ #[[Indecs:Roosevelt.djvu]] #[[Indecs:Llinell neu Ddwy.djvu]]■ #[[Indecs:Telyn Bywyd.djvu]]■ #[[Indecs:Oriau yn y Wlad.djvu]]■ #[[Indecs:Cofiant Hwfa Môn.djvu]]■ #[[Indecs:Hanes eglwysi annibynol Cymru Cyf 1.djvu]]■ #[[Indecs:Hanes Eglwysi Annibynol Cymru Cyf V.djvu]] #[[Indecs:Yr Hen Lwybrau.djvu]]■ #[[Indecs:Y Pennaf Peth.djvu]]■ #[[Indecs:Atgofion am Dalysarn.djvu]]■ #[[Indecs:Dan Gwmwl (Awena Rhun).djvu]]■ #[[Indecs:Salm i Famon a Marwnad Grey.djvu]]■ {{Div col end}} ===Saesneg=== #[https://en.wikisource.org/wiki/Index:The_History_of_The_Great_European_War_Vol_1.pdf The History of The Great European War Vol 1] #[https://en.wikisource.org/wiki/Index:The_History_of_the_Great_European_War_Vol_II.pdf The History of The Great European War Vol II] #[https://en.wikisource.org/wiki/Index:The_History_of_the_Great_European_War_Vol_III.pdf The History of The Great European War Vol III] #[https://en.wikisource.org/wiki/Index:The_History_of_the_Great_European_War_Vol_IV.djvu/Index:The History of the Great European War Vol IV.djvu] #[https://en.wikisource.org/wiki/Index:Kalendars_of_Gwynedd.pdf Kalendars of Gwynedd] #[https://en.wikisource.org/wiki/Index:Speeches_and_addresses_by_the_late_Thomas_E_Ellis_M_P.pdf Speeches and addresses by the late Thomas E. Ellis M.P. ] 0iu7w0fyjqrknpfgdpq619bjnlhc0j5 170312 170311 2026-08-13T14:30:38Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi sganio efo peiriant Wiki UK */ 170312 wikitext text/x-wiki ==Wedi eu Cyhoeddi== {{Div col}} #[[Dinas Caerdydd a'i Methodistiaeth Galfinaidd|Dinas Caerdydd a'i Methodistiaeth Galfinaidd gan Thomas Bowen, Caerdydd]] #[[Helyntion Bywyd Hen Deiliwr|Helyntion Bywyd Hen Deiliwr gan William Rees (Gwilym Hiraethog)]] #[[Y Lloer a Cherddi Eraill|Y Lloer a Cherddi Eraill gan J. J. Williams]] #[[O Drum i Draeth|O Drum i Draeth gan Eliseus Williams (Eifion Wyn)]] #[[Cyfrinach yr Aelwyd|Cyfrinach yr Aelwyd gan William Rees (Gwilym Hiraethog)]] #[[Caniadau Elfed|Caniadau Elfed gan Howell Elvet Lewis (Elfed)]] #[[Llyfr Darllen ac Ysgrifennu|Llyfr Darllen ac Ysgrifennu gan John Lloyd]] #[[Geiriau Credadun|Geiriau Credadun gan Félicité de La Mennais]] #[[Drama Enoc Huws|Drama Enoc Huws gan Thomas Howells, Pentre Rhondda]] #[[Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel|Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel gan Daniel Owen]] #[[Gardd Eifion|Gardd Eifion gan Robert ap Gwilym Ddu]] #[[Brenin yr Ellyllon|Brenin yr Ellyllon gan Nicolai Gogol]] #[[Traethodau'r Diwygiad|Traethodau'r Diwygiad gan Martin Luther]] #[[Caniadau Hiraethog|Caniadau Hiraethog gan Gwilym Hiraethog]] #[[Bywgraffiad y Parch Thos Richard Abergwaen|Bywgraffiad y Parch Thos Richard Abergwaen gan Edward Matthews]] #[[Ty Capel y Cwm|Ty Capel y Cwm gan Anthropos]] #[[Bugail y Cwm|Bugail y Cwm gan Anthropos]] #[[Hanes y Ffydd yng Nghymru|Hanes y Ffydd yng Nghymru gan Charles Edwards]] #[[Cymru a'r Gymraeg|Cymru a'r Gymraeg gan E. T. John, Dyfnallt ac Arthen]] #[[Rhwng Gwg a Gwên|Rhwng Gwg a Gwên gan Dafydd Rhys Williams (Index)]] #[[Ystorïau Bohemia|Ystorïau Bohemia cyf T. H. Parry-Williams]] #[[Gwaith Owen Gruffydd o Lanystumdwy|Gwaith Owen Gruffydd o Lanystumdwy gol O. M. Edwards]] #[[Hanes Plwyf Llanegryn|Hanes Plwyf Llanegryn gan William Davies]] #[[Yr Argyfwng|Yr Argyfwng gan William Ambrose Bebb]] #[[Toriad y Wawr|Toriad y Wawr gan Morris Thomas, Dolwyddelan]] #[[Plant y Goedwig|Plant y Goedwig gan Moelona]] #[[O Gylch Carn Fadrig|O Gylch Carn Fadrig gan John Humphreys (Wmffra Cyfeiliog)]] #[[Gwreichion y Diwygiadau|Gwreichion y Diwygiadau gan Carneddog]] #[[Cofiant David Davies, Bermo|Cofiant David Davies, Bermo gan William Jones, Lerpwl]] #[[Gŵr y Dolau|Gŵr y Dolau gan William Llewelyn Williams]] #[[Y Ddeddf Uno 1536|Y Ddeddf Uno 1536 gol William Ambrose Bebb]] #[[Cerdd Allwyn|Cerdd Allwyn gan Edward Roberts (Iorwerth Glan Aled)]] #[[Gwŷr Enwog Gynt Cyfrol II|Gwŷr Enwog Gynt Cyfrol II gan Edward Morgan Humphreys]] #[[Gwŷr Enwog Gynt Cyfrol I|Gwŷr Enwog Gynt Cyfrol I gan Edward Morgan Humphreys]] #[[Robert Dafydd, Brynengan ei Hanes a'i Hynodion|Robert Dafydd, Brynengan ei Hanes a'i Hynodion gan Henry Hughes, Bryncir]] #[[Geraint ac Enid a Chaniadau Eraill|Geraint ac Enid a Chaniadau Eraill gan J. Machreth Rees]] #[[Clasuron Rhyddiaith Cymru|Clasuron Rhyddiaith Cymru gan Edward Edwards, Aberystwyth]] #[[Diliau Meirion Cyf II|Diliau Meirion Cyf II gan Morris Davies (Meurig Ebrill)]] #[[Rhwng Rhyfeloedd|Rhwng Rhyfeloedd gan E Morgan Humphreys]] #[[Ceulan y Llyn Du|Ceulan y Llyn Du gan E Morgan Humphreys]] #[[Blacmel|Blacmel gan John Pierce]] #[[David Lloyd George (E M Humphreys)|David Lloyd George gan E Morgan Humphreys]] #[[Dychweledigion (Ibsen)|Dychweledigion (Ibsen) cyf gan T Gwynn Jones]] #[[Llen Gwerin Sir Gaernarfon|Llen Gwerin Sir Gaernarfon gan John Jones (Myrddin Fardd)]] #[[Yng Ngwlad y Gwyddel|Yng Ngwlad y Gwyddel gan John Morgan Edwards]] #[[Y Wers Olaf|Y Wers Olaf gan Alphonse Daudet cyf Moelona]] #[[Dal y Lleidr (drama)|Dal y Lleidr (drama) gan Joseph Jenkins]] #[[Tudur Aled (JMJ)|Tudur Aled gan John Morris-Jones]] #[[Dan Lenni'r Nos|Dan Lenni'r Nos gan John Pierce]] #[[Llofrudd yn y Chwarel|Llofrudd yn y Chwarel gan E Morgan Humphreys]] #[[Dyddlyfr 1941|Dyddlyfr 1941 gan W Ambrose Bebb]] #[[Elfennau Beirniadaeth Lenorol|Elfennau Beirniadaeth Lenorol gan Joseph Harry]] #[[Yr Ysgol Gymraeg|Yr Ysgol Gymraeg gan Owen Jones Owen]] #[[Mêt y Mona|Mêt y Mona gan Robert Lloyd Jones]] #[[Coffhad am Y Parch Daniel Rowlands|Coffhad am Y Parch Daniel Rowlands gan John Owen, Thrussington]] #[[Diwygwyr Cymru|Diwygwyr Cymru gan Beriah Gwynfe Evans]] #[[Manion|Manion gan T. Gwynn Jones]] #[[Hen Ffrindiau|Hen Ffrindiau gan Edward Tegla Davies]] #[[Gwaith William Ambrose (Emrys)|Gwaith William Ambrose (Emrys) gol O. M. Edwards]] #[[Siaced Fraith|Siaced Fraith gan Elizabeth Williams]] #[[Cofiant Owen Owens, Cors y Wlad|Cofiant Owen Owens, Cors y Wlad gan Henry Hughes, Bryncir]] #[[Llwyn Hudol|Llwyn Hudol gan Hugh Emyr Davies (Emyr)]] #[[Cofeb y Dewrion (Heroes' Memorial) Bangor 1914-18|Cofeb y Dewrion (Heroes' Memorial) Bangor 1914-18 gan William John Owen (Afallon)]] #[[Cofiant y Parch David Adams (Hawen)|Cofiant y Parch David Adams (Hawen) gan Evan Keri Evans a William Pari Huws]] #[[Erthyglau, Pregethau a Chaniadau|Erthyglau, Pregethau a Chaniadau gan John John Roberts (Iolo Caernarfon)]] #[[Trystan ac Esyllt a Chaniadau Eraill|Trystan ac Esyllt a Chaniadau Eraill gan R Silyn Roberts]] #[[Blagur Awen Ben Bowen|Blagur Awen Ben Bowen gan David Bowen (Myfyr Hefin)]] #[[Tir y Dyneddon|Tir y Dyneddon gan Edward Tegla Davies]] #[[Dirwyn Edafedd|Dirwyn Edafedd gan Elizabeth Williams]] #[[Drain a Blodau|Drain a Blodau gan Arthur Morgan]] #[[Cymru'r Oesau Canol|Cymru'r Oesau Canol gan Robert Richards]] #[[Addoli (Y Ddarlith Davies 1935)|Addoli (Y Ddarlith Davies 1935) gan Moelwyn]] #[[Yr Hen Gyrnol|Yr Hen Gyrnol gan Evan Isaac]] #[[Ceiriog (Darlith y BBC 1939)|Ceiriog (Darlith y BBC 1939) gan W. J Gruffydd]] #[[Yr Haf a Cherddi Eraill|Yr Haf a Cherddi Eraill gan R. Williams Parry]] #[[Cerddi'r Bugail|Cerddi'r Bugail gan Hedd Wyn]] #[[Ynys y Trysor|Ynys y Trysor gan Robert Lloyd Jones]] #[[Cerddi Edern a Cherddi Eraill|Cerddi Edern a Cherddi Eraill gan J Glyn Davies]] #[[Hanes Mynachdai Gogledd Cymru hyd eu diddymiad|Hanes Mynachdai Gogledd Cymru gan David David Williams]] #[[Drysau Eraill|Drysau Eraill gan Robert Hughes Jones]] #[[Ystoriau Siluria|Ystoriau Siluria gan Lewis Davies, y Cymer]] #[[Addysg yng Nghymru 1847-1947|Addysg yng Nghymru 1847-1947 gan Adran Gymreig y Weinyddiaeth Addysg]] #[[Y Broblem Ddwyieithog yn yr Ysgol Uwchradd yng Nghymru|Y Broblem Ddwyieithog yn yr Ysgol Uwchradd yng Nghymru gan Adran Gymreig y Weinyddiaeth Addysg]] #[[O Gors y Bryniau|O Gors y Bryniau gan Kate Roberts]] #[[Yr Efengyl yn ôl Sant Luc|Yr Efengyl yn ôl Sant Luc cyf William Morgan]] #[[Gemau Doethineb|Gemau Doethineb gan John Jones (Ioan Eifion)]] #[[Y Drws Agored|Y Drws Agored gan Robert Hughes Jones]] #[[Ffrwythau Dethol|Ffrwythau Dethol gan Ben Davies, Pant-teg]] #[[Straeon Gwerin Affrica|Straeon Gwerin Affrica gan Robert Griffith, Madagascar]] #[[Caneuon Mynyddog|Caneuon Mynyddog gan Richard Davies (Mynyddog)]] #[[Blagur y Gwanwyn a Chaneuon Ereill|Blagur y Gwanwyn a Chaneuon Ereill gan William J Richards]] #[[Pentre'r Plant|Pentre'r Plant gan Robert David Rowland (Anthropos)]] #[[Y Ddau Adda|Y Ddau Adda gan Dafydd Rhys Williams (Index)]] #[[Gweithiau Eben Fardd|Gweithiau Eben Fardd gol O. M. Edwards]] #[[Ystên Sioned|Ystên Sioned gan Daniel Silvan Evans a John Jones (Ivon)]] #[[Gwilym a Benni Bach|Gwilym a Benni Bach gan William Llewelyn Williams]] #[[Bugail y Bryn|Bugail y Bryn gan Moelona]] #[[Bil y Gymraeg ac Addysg|Bil y Gymraeg ac Addysg (Cymru) 2025 gan Senedd Cymru]] #[[Y Fainc Sglodion|Y Fainc Sglodion gan John William Jones]] #[[Beirdd y Berwyn 1700-1750|Beirdd y Berwyn 1700-1750 gol O. M. Edwards]] #[[Y Geilwad Bach|Y Geilwad Bach gan Lewis Davies, y Cymer]] #[[Murmuron Awen|Murmuron Awen gan Robert Roberts (Gwaenfab)]] #[[Clawdd Terfyn|Clawdd Terfyn gan Robert Dewi Williams]] #[[Gwaith Barddonol Glasynys Cyfrol II|Gwaith Barddonol Glasynys Cyfrol II gan Owen Wynne Jones (Glasynys)]] #[[Gwaith Barddonol Glasynys Cyfrol I|Gwaith Barddonol Glasynys Cyfrol I gan Owen Wynne Jones (Glasynys)]] #[[Cofiant, neu Hanes bywyd a marwolaeth y Parch. Thomas Jones, Dinbych|Cofiant y Parch. Thomas Jones, Dinbych gan Thomas Jones, Dinbych]] #[[Chydig ar Gof a Chadw|Chydig ar Gof a Chadw gan William Thomas Edwards (Gwilym Deudraeth)]] #[[Hugh Owen Bronyclydwr Apostol y Gogledd|Hugh Owen Bronyclydwr Apostol y Gogledd gan Zachary Mather]] #[[Siôn Gymro (llyfr)|Siôn Gymro (llyfr) gan Ben Davies, Pant-teg]] #[[Cofiant Watcyn Wyn|Cofiant Watcyn Wyn gan Penar Griffiths]] #[[Yr Awen Barod|Yr Awen Barod gan William Thomas Edwards (Gwilym Deudraeth)]] #[[Goronwy ar Grwydr 1, Italia Dlos|Goronwy ar Grwydr 1, Italia Dlos gan Goronwy Jones, Prestatyn]] #[[Hunangofiant Tomi|Hunangofiant Tomi gan Edward Tegla Davies]] #[[Caniadau (T. Gwynn Jones)|Caniadau gan T. Gwynn Jones]] #[[Hanes Eglwysi Annibynol Cymru Cyf 1|Hanes Eglwysi Annibynol Cymru Cyf 1 (Mynwy, Meirion, Maldwyn) gan gan Thomas Rees a John Thomas]] #[[Hanes Gwareiddiad|Hanes Gwareiddiad gan Gwilym Arthur Edwards]] #[[Dail y Dderwen|Dail y Dderwen gan William J Richards]] #[[Hanes Bywyd (Dic Aberdaron a Twm o'r Nant)|Hanes Bywyd (Dic Aberdaron a Twm o'r Nant) gol Hugh Humphreys, Caernarfon]] #[[Am dro i Fadagascar|Am dro i Fadagascar gan Daniel Owen Jones]] #[[Cerddoriaeth yng Nghymru (Cyfres Pobun)|Cerddoriaeth yng Nghymru (Cyfres Pobun) gan Idris Lewis]] #[[Caniadau Gwili|Caniadau Gwili gan John Jenkins (Gwili)]] #[[Yng Ngwres y Dydd|Yng Ngwres y Dydd gan Joseph Jones (J. J. Drefnewydd)]] #[[Gwlad y Gan a Chaniadau Eraill|Gwlad y Gan a Chaniadau Eraill gan T. Gwynn Jones]] #[[Ymadawiad Arthur a Chaniadau Eraill|Ymadawiad Arthur a Chaniadau Eraill gan T. Gwynn Jones]] #[[Hanes y Lleuad|Hanes y Lleuad ffug awdur Syr John Herschel]] #[[Llinell neu Ddwy|Llinell neu Ddwy gan John Jones (Ioan Brothen)]] #[[Yn Llefaru Eto|Yn Llefaru Eto gan Anhysbys]] #[[Erthyglau Emrys ap Iwan Cyf III|Erthyglau Emrys ap Iwan Cyf III gan Emrys ap Iwan]] #[[Erthyglau Emrys ap Iwan Cyf II|Erthyglau Emrys ap Iwan Cyf II gan Emrys ap Iwan]] #[[Methodistiaeth Cymru Cyfrol I|Methodistiaeth Cymru Cyfrol I gan John Hughes, Lerpwl]] #[[Y Trefedigaethau|Y Trefedigaethau gan Ifor Leslie Evans]] #[[Telyn Bywyd|Telyn Bywyd gan Robert David Rowland (Anthropos)]] #[[Cathlau Bore a Nawn|Cathlau Bore a Nawn gan Owen Griffith Owen (Alafon)]] #[[Derwyn neu Pob Pant a Gyfodir (Nofel)|Derwyn neu Pob Pant a Gyfodir (Nofel) gan Robert David Morris]] #[[Ifor Owen (nofel)|Ifor Owen (nofel) gan Henry Emlyn Thomas (Emlyn)]] #[[Ysgrifau (John Breese Davies)|Ysgrifau gan John Breese Davies]] #[[Erthyglau Emrys ap Iwan Cyf I|Erthyglau Emrys ap Iwan Cyf I gan Emrys ap Iwan]] #[[Canmlwyddiant Wesleyaeth Gymreig|Canmlwyddiant Wesleyaeth Gymreig gan Thomas Jones-Humphreys]] #[[Rheinallt ab Gruffydd (Rhamant)|Rheinallt ab Gruffydd (Rhamant) gan Isaac Foulkes]] #[[Y Ddau Frawd|Y Ddau Frawd gan Nel Wyn (sef Llew Tegid)]] #[[Anturiaethau Robinson Crusoe|Anturiaethau Robinson Crusoe cyf gan William Rowlands, Porthmadog]] #[[Cofiant D Emlyn Evans|Cofiant D Emlyn Evans gan Evan Keri Evans]] #[[Telynegion (Silyn a Gruffydd)|Telynegion gan R Silyn Roberts a W. J. Gruffudd]] #[[Gwaith Hugh Jones, Maesglasau|Gwaith Hugh Jones, Maesglasau gol O. M. Edwards]] #[[Y Cwm Unig a Chaniadau Eraill|Y Cwm Unig a Chaniadau Eraill gan Dewi Emrys]] #[[Beddau'r Proffwydi (drama)|Beddau'r Proffwydi (drama) gan W. J. Gruffydd ]] #[[Storio a Chadw dogfennau Ewyllys Crynodeb Gweithredol o Ymateb y Llywodraeth]] #[[Storio a chadw dogfennau ewyllys gwreiddiol. Ymgynghoriad|Storio a chadw dogfennau ewyllys gwreiddiol. Ymgynghoriad gan Lywodraeth y DU]] #[[Nansi'r Dditectif|Nansi'r Dditectif gan Owain Llew Rowlands]] #[[Cyfrol Goffa Richard Bennett|Cyfrol Goffa Richard Bennett gol. D Teifgar Davies]] #[[Brut y Tywysogion (Ab Owen)|Brut y Tywysogion (Ab Owen) gol O. M. Edwards]] #[[Cymru Newydd, Hanes Y Wladva Gymreig|Cymru Newydd, Hanes Y Wladva Gymreig gan Lewis Jones, Plas Hedd]] #[[Gwaith Huw Morus|Gwaith Huw Morus gan Huw Morus (Eos Ceiriog)]] #[[Wat Emwnt|Wat Emwnt gan Lewis Davies, y Cymer]] #[[John Ceiriog Hughes: ei Fywyd, ei Athrylith, a'i Waith|John Ceiriog Hughes: ei Fywyd, ei Athrylith, a'i Waith gan Llyfrbyf]] #[[Ieuan Glan Geirionydd (Cyfres y Fil)|Ieuan Glan Geirionydd (Cyfres y Fil) gan Evan Evans (Ieuan Glan Geirionydd)]] #[[Adgof am Ieuan Glan Geirionnydd|Adgof am Ieuan Glan Geirionnydd gan Robert David Rowland (Anthropos)]] #[[Caniadau Barlwydon Llyfr 1|Caniadau Barlwydon Llyfr 1 gan Robert John Davies (Barlwydon)]] #[[Barlwydon (Cymru 1896)]] #[[Huw Huws neu y Llafurwr Cymreig|Huw Huws neu y Llafurwr Cymreig gan Lewis William Lewis (Llew Llwyfo)]] #[[Llewelyn Parri (nofel)|Llewelyn Parri (nofel) gan Lewis William Lewis (Llew Llwyfo)]] #[[Caniadau Owen Lewis (Glan Cymerig)|Caniadau gan Owen Lewis (Glan Cymerig)]] #[[Hanes Llangeitho a'i hamgylchoedd|Hanes Llangeitho a'i hamgylchoedd gan David Morgan, Llangeitho]] #[[Hanes dechreuad a chynydd y Methodistiaid Calfinaidd yn Ngwrecsam|Hanes dechreuad a chynydd y Methodistiaid Calfinaidd yn Ngwrecsam gan Edward Francis]] #[[Gwaith Dewi Wyn|Gwaith Dewi Wyn gol O. M. Edwards]] #[[Cofiant John Williams (I ab Ioan) Aberduar|Cofiant John Williams (I ab Ioan) Aberduar gan John Davies, Llandysul]] #[[Athrylith Ceiriog|Athrylith Ceiriog gan Howell Elvet Lewis (Elfed)]] #[[Telyn Seion sef Pedwar ar Bymtheg o Garolau Nadolig|Telyn Seion sef Pedwar ar Bymtheg o Garolau Nadolig gol. Hugh Humphreys, Caernarfon]] #[[Gwaith Iolo Goch|Gwaith Iolo Goch gol Thomas Matthews]] #[[Cofiant am y Parch. Richard Humphreys, Dyffryn|Cofiant am y Parch. Richard Humphreys, Dyffryn gan Griffith Williams, Talsarnau]] #[[Gwaith Sion Cent|Gwaith Sion Cent gol Thomas Matthews]] #[[Dyddanwch yr Aelwyd|Dyddanwch yr Aelwyd gan Hughes a'i Fab, Wrecsam]] #[[Gwaith Ieuan Brydydd Hir|Gwaith Ieuan Brydydd Hir gol O. M. Edwards]] #[[Gwaith yr Hen Ficer|Gwaith yr Hen Ficer gol O. M. Edwards]] #[[Am Dro i Erstalwm|Am Dro i Erstalwm gan Index]] #[[Bro fy Mebyd a Chaniadau Eraill|Bro fy Mebyd a Chaniadau Eraill gan Humphrey Jones (Bryfdir)]] #[[Ceiriog a Mynyddog|Ceiriog a Mynyddog gan John Morgan Edwards]] #[[Crynodeb o Hanes Dechreuad a Chynydd yr Eglwysi Annibynol yn Mon|Crynodeb o Hanes Dechreuad a Chynydd yr Eglwysi Annibynol yn Mon gan William Williams (Cromwell)]] #[[Awdl Dinystr Jerusalem|Awdl Dinystr Jerusalem gan Eben Fardd]] #[[Nedw|Nedw gan Edward Tegla Davies]] #[[Dros y Gamfa|Dros y Gamfa gan Fanny Edwards]] #[[Diwrnod yn Nolgellau|Diwrnod yn Nolgellau gan Robert Thomas Williams (Trebor Môn)]] #[[Awdl ar yr Adgyfodiad (Ieuan Ionawr)|Awdl ar yr Adgyfodiad gan Evan Jones (Ieuan Ionawr)]] #[[Cofiant y Diweddar Barch W Williams o'r Wern|Cofiant y Diweddar Barch W Williams o'r Wern gan William Rees (Gwilym Hiraethog)]] #[[Tri Wyr o Sodom a'r Aipht|Tri Wyr o Sodom a'r Aipht gan William Williams, Pantycelyn]] #[[F'Ewythr Tomos: cân ddyri|F'Ewythr Tomos: cân ddyri gan Eben Fardd]] #[[Hynafiaethau Nant Nantlle|Hynafiaethau Nant Nantlle gan William Robert Ambrose]] #[[Bywyd y Parch. Ebenezer Richard|Bywyd y Parch. Ebenezer Richard gan Henry ac Edward W Richard]] #[[Traethawd ar Enwogion Swydd Feirion|Traethawd ar Enwogion Swydd Feirion gan Edward Davies (Iolo Meirion)]] #[[Hanes Porthmadog ei Chrefydd a'i Henwogion|Hanes Porthmadog ei Chrefydd a'i Henwogion gan Edward Davies, Penmorfa]] #[[Wil Ellis, Porthmadog-Cymru Cyf 29 1905]] #[[Hanes Niwbwrch|Hanes Niwbwrch gan Owen Williamson]] #[[Teulu Bach Nantoer|Teulu Bach Nantoer gan Moelona]] #[[Barddoniaeth Goronwy Owen (gol Llyfrbryf)|Barddoniaeth Goronwy Owen gol Isaac Foulkes (Llyfrbryf)]] #[[Y Tadau Methodistaidd Cyfrol I|Y Tadau Methodistaidd Cyfrol I gan John Morgan Jones]] #[[Hwian-gerddi Cymraeg F' Ewyrth Huw|Hwian-gerddi Cymraeg F' Ewyrth Huw gan O. M. Edwards]] #[[Hanes Tredegar ynghyd a Braslun o Hanes Pontgwaithyrhaiarn|Hanes Tredegar ynghyd a Braslun o Hanes Pontgwaithyrhaiarn gan David Morris (Eiddil Gwent)]] #[[Hanes Sir Fôn|Hanes Sir Fôn gan Thomas Pritchard, ('Rhen Graswr Eleth)]] #[[Holl Waith Barddonol Goronwy Owen|Holl Waith Barddonol Goronwy Owen gol Isaac Foulkes]] #[[Adgofion am John Elias|Adgofion am John Elias gan Richard Parry (Gwalchmai)]] #[[Tro Trwy'r Wig|Tro Trwy'r Wig gan Richard Morgan (1854-1939)]] #[[Gyda'r Hen Feirdd, Carneddog|Gyda'r Hen Feirdd, Carneddog gan Richard Griffith (Carneddog)]] #[[Dafydd Jones o Drefriw (1708-1785)|Dafydd Jones o Drefriw (1708-1785) gan Owen Gaianydd Williams]] #[[Dafydd Jones o Drefriw, Cymru 1903]] #[[John Evans, Eglwysbach (Cymru 1897)|John Evans, Eglwysbach (Cymru 1897) gan Walter Daniel]] #[[Awdlau Coffadwriaethol am Y Parch Goronwy Owain|Awdlau Coffadwriaethol am Y Parch Goronwy Owain gan y Gwyneddigion]] #[[Cerdd coffa Goleufryn|Cerdd coffa Goleufryn gan J. T. Job]] #[[Adgofion am Goleufryn|Adgofion am Goleufryn gan Evan Williams, Llanfrothen]] #[[Goronwy Owen a'r Morrisiaid|Goronwy Owen a'r Morrisiaid gan Owen Gaianydd Williams]] #[[Yr Efengyl yn ôl Sant Marc|Yr Efengyl yn ôl Sant Marc gan y Fibl Gymdeithas Americanaidd (1894)]] #[[Llythyrau Goronwy Owen|Llythyrau Goronwy Owen gol John Morris-Jones]] #[[Diliau Meirion Cyf I|Diliau Meirion Cyf I gan gan Morris Davies (Meurig Ebrill)]] #[[Cyfarwyddiadau at brynu cadw a magu moch|Cyfarwyddiadau at brynu cadw a magu moch gol Hugh Humphreys, Caernarfon]] #[[Gwaith Joshua Thomas|Gwaith Joshua Thomas gol O M Edwards]] #[[Glan Cledwen (Cymru 15 Rhagfyr 1897)]] #[[Dringo'r Andes|Dringo'r Andes gan Eluned Morgan]] #[[Naw Mis yn Nghymru|Naw Mis yn Nghymru gan Owen Griffith (Giraldus)]] #[[Ysgrifau Puleston|Ysgrifau Puleston gan John Puleston Jones]] #[[Cofiant Cadwaladr Jones, Dolgellau|Cofiant Cadwaladr Jones, Dolgellau gan Robert Thomas (Ap Vychan)]] #[[Rhigymau'r Ffordd Fawr|Rhigymau'r Ffordd Fawr gan Dewi Emrys]] #[[Coffadwriaeth, neu Hanes Byr o fywyd a Marwolaeth y Parchedig John Williams|Coffadwriaeth y Parch John Williams, Pantycelyn gan Maurice Davies, Llanfair-ym-Muallt]] #[[Fy Mhererindod Ysbrydol|Fy Mhererindod Ysbrydol gan Evan Keri Evans]] #[[Yr Efengyl yn ôl Sant Matthew|Yr Efengyl yn ôl Sant Matthew gan y Fibl Gymdeithas Americanaidd (1894)]] #[[Beirdd y Bala|Beirdd y Bala gol O. M. Edwards]] #[[Gwaith Robert Owen (Bardd y Môr)|Gwaith Robert Owen (Bardd y Môr) gol O. M. Edwards]] #[[Can newydd yn rhoddi hanes dienyddiad Richard Lewis|Can newydd yn rhoddi hanes dienyddiad Richard Lewis gan Dic Dywyll]] #[[Gwyllllis yn Nayd|Gwyllllis yn Nayd gan Dr William Price]] #[[Gwroniaid y Ffydd|Gwroniaid y Ffydd gan Robert David Rowland (Anthropos)]] #[[Tanchwa yn Cilfynydd|Tanchwa yn Cilfynydd baled gan awdur Anhysbys]] #[[Damwain echrydus Glofa Carnant, Cwmaman, Sir Gaerfyrddin]] #[[Blodau Drain Duon|Blodau Drain Duon gan Thomas Jacob Thomas (Sarnicol)]] #[[Telyn Dyfi|Telyn Dyfi gan Daniel Silvan Evans]] #[[Cyfrinach y Dwyrain|Cyfrinach y Dwyrain gan David Cunllo Davies]] #[[Oriau yn y Wlad|Oriau yn y Wlad gan Robert David Rowland (Anthropos)]] #[[Branwen Ferch Llŷr (Tegla)|Branwen Ferch Llŷr (Tegla) gan Edward Tegla Davies]] #[[Prif Feirdd Eifionydd|Prif Feirdd Eifionydd gan Edward David Rowlands]] #[[Deddf Plant (Diddymu Amddiffyniad Cosb Resymol)(Cymru) 2020]] #[[Rhys Llwyd y Lleuad|Rhys Llwyd y Lleuad gan E Tegla Davies]] #[[Oriau Gydag Enwogion|Oriau Gydag Enwogion gan Robert David Rowland (Anthropos)]] #[[Byr Gofiant am Naw a Deugain o Weinidogion Ymadawedig Sir Aberteifi|Byr Gofiant am Naw a Deugain o Weinidogion Ymadawedig Sir Aberteifi gan John Evans, Abermeurig]] #[[Hanes Alexander Fawr|Hanes Alexander Fawr gan Hugh Humphreys, Caernarfon]] #[[Breuddwyd Pabydd Wrth Ei Ewyllys Cyf I|Breuddwyd Pabydd Wrth Ei Ewyllys Cyf I gan Emrys ap Iwan]] #[[Breuddwyd Pabydd Wrth Ei Ewyllys Cyf II|Breuddwyd Pabydd Wrth Ei Ewyllys Cyf II gan Emrys ap Iwan]] #[[Y Lleian Lwyd|Y Lleian Lwyd gan Moelona]] #[[Cenadon Hedd|Cenadon Hedd gan William Jones, Cwmaman]] #[[Dagrau Hiraeth|Dagrau Hiraeth gan William Jones, Pontsaeson]] #[[Saith o Farwnadau|Saith o Farwnadau gan William Williams, Pantycelyn]] #[[Storïau o Hanes Cymru cyf I|Storïau o Hanes Cymru cyf I gan Moelona]] #[[Traethawd bywgraffyddol a beirniadol ar fywyd ac athrylith Lewis Morris|Traethawd bywgraffyddol a beirniadol ar fywyd ac athrylith Lewis Morris gan Griffith Jones (Glan Menai)]] #[[Hanes Bywyd Pio Nono|Hanes Bywyd Pio Nono gan Hugh Humphreys, Caernarfon]] #[[Caniadau Watcyn Wyn|Caniadau Watcyn Wyn gan Watkin Hezekiah Williams (Watcyn Wyn)]] #[[Cofiant y Parch Thomas Edwards, Cwmystwyth|Cofiant y Parch Thomas Edwards, Cwmystwyth gan John Evans, Abermeurig]] #[[Gwrid y Machlud|Gwrid y Machlud gan Richard Jones (Ap Alun Mabon)]] #[[Yr Hwiangerddi (O M Edwards)|Yr Hwiangerddi gan O M Edwards]] #[[Noson o Farrug|Noson o Farrug gan Robert Griffith Berry]] #[[Meini Gwagedd|Meini Gwagedd gan James Kitchener Davies]] #[[Y Tri Brenin o Gwlen]] #[[Hanes Methodistiaeth Arfon-Caernarvon|Hanes Methodistiaeth Arfon-Caernarvon gan William Hobley]] #[[Cofiant Dr. Joseph Parry Mus. Doc. (1841-1903)|Cofiant Dr. Joseph Parry Mus. Doc. (1841-1903) gan Evan Keri Evans]] #[[Rhobat Wyn|Rhobat Wyn gan Awena Rhun]] #[[Cofiant y Parch Isaac Morgan Harry|Cofiant y Parch Isaac Morgan Harry gan Thomas Lewis Jones, Machen]] #[[Tanchwa y Mardy - Mercher, Rhagfyr 23, 1885; 80 wedi eu lladd]] #[[Cerddi Hanes|Cerddi Hanes gan Thomas Gwynn Jones]] #[[Ieuan Gwyllt, Ei Fywyd, Ei Lafur|Ieuan Gwyllt, Ei Fywyd, Ei Lafur gan John Eiddion Jones]] #[[Patrymau Gwlad|Patrymau Gwlad gan Thomas Jacob Thomas (Sarnicol)]] #[[David Williams y Piwritan|David Williams y Piwritan gan Richard Thomas, Bontnewydd]] #[[Cofiant y diweddar Barch Evan Rowlands, Ebenezer, Pontypwl|Cofiant y diweddar Barch Evan Rowlands, Ebenezer, Pontypwl gan Ellis Hughes, Penmaen]] #[[Cofiant Darluniadol Y Parch William Williams o'r Wern|Cofiant Darluniadol Y Parch William Williams o'r Wern gan David Samuel Jones]] #[[Bywgraffiad y diweddar barchedig T. Price|Bywgraffiad y diweddar barchedig T. Price gan Benjamin Evans (Telynfab)]] #[[Llyfr Haf|Llyfr Haf gan Owen Morgan Edwards]] #[[Drych y Prif Oesoedd (Detholiad 1896)|Drych y Prif Oesoedd (Detholiad 1896) gol O. M. Edwards]] #[[Hanes Methodistiaeth Arfon-Waenfawr|Hanes Methodistiaeth Arfon-Waenfawr gan William Hobley]] #[[Beryl|Beryl gan Elizabeth Mary Jones (Moelona)]] #[[Hanes Methodistiaeth Arfon-Clynnog|Hanes Methodistiaeth Arfon-Clynnog gan William Hobley]] #[[Breuddwydion Myfanwy|Breuddwydion Myfanwy gan Elizabeth Mary Jones (Moelona)]] #[[Lloffion o'r Mynwentydd|Lloffion o'r Mynwentydd gan Thomas Rowland Roberts (Asaph)]] #[[Cofiant y diweddar Barch Robert Everett|Cofiant y diweddar Barch Robert Everett gan David Davies (Dewi Emlyn)]] #[[Y Wen Fro|Y Wen Fro gan Ellen Evans]] #[[Cerrig y Rhyd|Cerrig y Rhyd gan Winnie Parry]] #[[Gwaith Edward Richard|Gwaith Edward Richard gan Edward Richard, Ystrad Meurig]] #[[Bywyd Ieuan Gwynedd Ganddo Ef Ei Hun]] #[[Humphrey Jones a Diwygiad 1859|Humphrey Jones a Diwygiad 1859 gan Evan Isaac]] #[[Adgofion Andronicus|Adgofion Andronicus gan John Williams Jones (Andronicus)]] #[[Teithiau a Helyntion Meurig Ebrill|Teithiau a Helyntion Meurig Ebrill gan Morris Davies (Meurig Ebrill)]] #[[Cofiant Richard Jones Llwyngwril|Cofiant Richard Jones Llwyngwril gan Evan Evans, Llangollen]] #[[Profiadau Pellach|Profiadau Pellach gan G M Ll Davies]] #[[Datganiad Cyffredinol o Hawliau Dynol]] #[[Hanes y Bibl Cymraeg|Hanes y Bibl Cymraeg gan Thomas Levi]] #[[Pererindod Heddwch|Pererindod Heddwch, G M Ll Davies]] #[[Tan yr Enfys|Tan yr Enfys gan D J Lewis Jenkins]] #[[Yr Ogof|Yr Ogof gan T Rowland Hughes]] #[[Syr Owen M Edwards Detholiad o'i Ysgrifau]] #[[Profedigaethau Enoc Huws (1939)]] #[[Dyddgwaith|Dyddgwaith gan Thomas Gwynn Jones]] #[[Salm i Famon a Marwnad Grey|Salm i Famon a Marwnad Grey gan John Morris-Jones]] #[[Madam Wen|Madam Wen gan William David Owen]] #[[Dan Gwmwl|Dan Gwmwl gan Awena Rhun]] #[[Atgofion am Dalysarn]] #[[Cerddi'r Bwthyn|Cerddi'r Bwthyn gan Dewi Emrys]] #[[Capelulo]] #[[Y Pennaf Peth]] #[[Goronwy Owen - Detholiad o'i Farddoniaeth]] #[[Yr Hen Lwybrau|Yr Hen Lwybrau gan John Davies (Isfryn)]] #[[Gwaith Gwilym Marles]] #[[Gwaith ap Vychan]] #[[Gwaith Gwilym Hiraethog]] #[[Cadeiriau Enwog]] #[[Y Cychwyn]] #[[Cofiant Hwfa Môn]] #[[Hynafiaethau Edeyrnion]] #[[Aildrefniad Cymdeithas]] #[[Ar y Groesffordd]] #[[Astudiaethau T Gwynn Jones]] #[[Bil Cymru Atebolrwydd a Grymuso Ariannol 2014]] #[[Brethyn Cartref]] #[[Brithgofion]] #[[Bywyd a Chan Tomos Efans (Cyndelyn)]] #[[Bywyd a Gwaith Henry Richard AS]] #[[Bywyd a Llafur John Wesley]] #[[Bywyd a gweithiau Azariah Shadrach]] #[[Cân neu Ddwy]] #[[Caniadau'r Allt]] #[[Caniadau Buddug]] #[[Caniadau ac ati]] #[[Cartrefi Cymru, O. M. Edwards]] #[[Catherine Prichard (Buddug), Cymru, Cyfrol 39, 1910]] #[[Catiau Cwta]] #[[Cerddi'r Eryri]] #[[Cerddi a Baledi]] #[[Ceris y Pwll]] #[[Chwedlau'r Aelwyd]] #[[Clych Adgof - penodau yn hanes fy addysg]] #[[Coelion Cymru]] #[[Cofiant Dafydd Rolant, Pennal]] #[[Cofiant Daniel Owen: ynghyd a Sylwadau ar ei Ysgrifeniadau]] #[[Cwm Eithin]] #[[Cyflafan Ofnadwy Dolgellau]] #[[Cymeriadau (T. Gwynn Jones)]] #[[Cymru Fu]] #[[D Rhagfyr Jones (o Dywysydd y Plant 1901)]] #[[Daff Owen]] #[[Dau faled gan John Jones (Jac Glan-y-gors)]] #[[Dechreuad a Chynydd y Methodistiaid Calfinaidd yn Abergele, Pensarn etc|Dechreuad a Chynydd y Methodistiaid Calfinaidd yn Abergele, Pensarn etc gan Francis Jones, Abergele]] #[[Deddf Cynulliad Cenedlaethol Cymru (Ieithoedd Swyddogol) 2012]] #[[Diarhebion Cymru]] #[[Drama Rhys Lewis]] #[[Drych yr Amseroedd]] #[[Er Mwyn Cymru]] #[[Griffith Ellis Bootle, Cymru Cyf 23, 1902]] #[[Gwaith Dewi Wnion]] #[[Gwaith Alun]] #[[Gwaith Ann Griffiths]] #[[Gwaith Ceiriog]] #[[Gwaith Dafydd ap Gwilym]] #[[Gwaith John Davies]] #[[Gwaith John Hughes]] #[[Gwaith John Thomas]] #[[Gwaith Mynyddog Cyfrol 1]] #[[Gwaith Mynyddog Cyfrol 2]] #[[Gwaith S.R.]] #[[Gwaith Thomas Griffiths]] #[[Gweledigaethau Y Bardd Cwsg (Silvan Evans 1865)]] #[[Gwialen Fedw Fy Mam]] #[[Hanes Cymru O M Edwards Cyf I]] #[[Hanes Cymru O M Edwards Cyf II]] #[[Hanes Methodistiaeth Gorllewin Meirionydd Cyf I]] #[[Hanes Methodistiaeth Gorllewin Meirionydd Cyf II]] #[[Hanes Pedr Fawr, Ymerawdwr Rwssia]] #[[Hanes bywyd Thomas Edwards bardd gynt o'r Nant]] #[[Hanes Bywyd Thomas Williams, Capelulo]] #[[Hanes Bywyd ac Anturiaethau Dr Livingstone]] #[[Hanes llenyddiaeth ac enwogion Llanllechid a Llandegai]] #[[Hanes y Wladfa Gymreig yn Patagonia]] #[[Hen Gymeriadau Dolgellau]] #[[Hynafiaethau Edeyrnion]] #[[I'r Aifft ac yn Ol]] #[[Llenyddiaeth Fy Ngwlad]] #[[Lewsyn yr Heliwr (nofel)]] #[[Llio Plas y Nos]] #[[Llyfr Del]] #[[Llyfr Nest]] #[[Llyfr Owen]] #[[Mabinogion J M Edwards Cyf 1]] #[[Mabinogion J M Edwards Cyf 2]] #[[Mary Jones y Gymraes fechan heb yr un Beibl]] #[[Mesur Addysg (Cymru) 2011]] #[[Mesur Diogelwch ar Gludiant i Ddysgwyr (Cymru) 2011]] #[[Mesur Gwneud Iawn am Gamweddau'r GIG (Cymru) 2008]] #[[Mesur Teithio gan Ddysgwyr (Cymru) 2008]] #[[O Law i Law]] #[[Oll synnwyr pen Kembero ygyd]] #[[Penillion Telyn Llyfrau'r Ford Gron]] #[[Plant Dic Sion Dafydd]] #[[Rhai o Gymry Lerpwl]] #[[Rhamant Bywyd Lloyd George]] #[[Rhan o waith mewn Cernyweg Canol (Add. Ch. 19491)]] #[[Rhodd Mam i'w Phlentyn]] #[[Rhyfeddodau'r Cread]] #[[Adolygiad o lyfr Sadie "Twilight Hours"]] #[[Seren Tan Gwmwl]] #[[Storïau Mawr y Byd]] #[[Straeon y Pentan]] #[[Sŵn y Gwynt Sy'n Chwythu]] #[[Tanchwa ddychrynllyd yn Nyffryn Rhondda, ger Pontypridd]] #[[Telynegion Maes a Môr]] #[[Tom Ellis Gwladgarwr a Gwleidydd]] #[[Traethawd ar Gaio a'i Hynafiaethau]] #[[Traethawd ar Hanes Plwyf Merthyr]] #[[Tro Trwy'r Gogledd]] #[[Tro i'r De]] #[[Tro yn Llydaw]] #[[Trwy India'r Gorllewin]] #[[Twm o'r Nant Cyf II (ab Owen)]] #[[William Jones (Nofel)]] #[[Y Cywyddwyr Llyfrau'r Ford Gron]] #[[Y Gelfyddyd Gwta]] #[[Y Siswrn]] #[[Yn y Wlad]] #[[Yny lhyvyr hwnn]] #[[Yr Hwiangerddi (O M Edwards)]] #[[Yr Hynod William Ellis, Maentwrog]] #[[Ysgolfeistriaid Mr Charles o'r Bala]] #[[Ysgrifau (Dewi Emrys)]] #[[Yr Eneth Ga'dd ei Gwrthod]] #[[Myfyrdod mewn mynwent|Myfyrdod mewn mynwent gan John Parry, Llaneilian]] #[[Dyrif etholiadol Ceredigion 1892]] #[[Canmlwyddiant Marwolaeth y Parch. John Wesley, M.A., Mawrth 3ydd, 1891]] #[[Er cof am Joseph Meredith, Adelaide Villa, Llandudno|Er cof am Joseph Meredith, Adelaide Villa, Llandudno D. S. Thomas (Glan Pair)]] #[[Deuddeg penill coffadwriaethol i'r diweddar Barch. John Hughes, Carneddau|Deuddeg penill coffadwriaethol i'r diweddar Barch. John Hughes, Carneddau gan Ellis Isfryn Williams]] #[[Hanes Brwydr Waterloo|Hanes Brwydr Waterloo gan Hugh Humphreys, Caernarfon]] #[[Galar gan, er coffadwriaeth am y ddamwain yn ngwaith glo Landshipping Chwefror 14eg, 1844]] #[[Galargan ar ol y Mochyn Du]] #[[Baledi-Cwynfan y Morwr a Deio Bach]] #[[Marwnad er coffadwriaeth am y diweddar Barch John Elias]] #[[William Morgan, Pant, Dowlais (Trysorfa y Plant)]] #[[Hen Fibl Fawr fy Mam]] #[[Tanchwa ofnadwy yn Abersychan]] #[[Y Ffeiriau Hynotaf yn Ddeuddeg Sir Cymru]] #[[Henry Kirke White (Trysorfa y Plant Ebrill 1891)]] #[[Mynwy yng Nghymru (Cymru Cyf X Rhif 57)]] #[[Rhanau o'r Corff (Fanny Edwards)]] #[[Thomas Matthews, Cymru, Chwefror 1917]] #[[Huw Morus—Dadorchuddiad Ei Golofn Goffadwriaethol, Pont Y Meibion, Awst 26 1909]] #[[Owain Aran (erthyglau Cymru 1909)]] # [[Lewys Aran (Cymru Tachwedd 1918)]] #[[Owen R Lewis (Glan Cymerig) Perl y Plant 1910]] #[[John Puleston Jones (Trysorfa y Plant 1906)]] #[[Dafydd Jones o Gaio (Cymru 1898)|Dafydd Jones o Gaio (Cymru 1898) gan David Cunllo Davies]] #[[Fel y gwelais Arglwyddes Llanofer]] #[[Ioan Madog (Cymru 1896)]] #[[Llofruddiaeth Thomas Watkins gan Benjamin Jones, Aberdâr 1866]] # [[Ròseen-Dhu|Ròseen-Dhu gan William Sharp (Fiona Macleod) wedi'i gyfieithu gan Owen Griffith Owen (Alafon)]] #[[Son-days (Henry Vaughan)|Son-days gan Henry Vaughan wedi'i gyfieithu gan Robert David Rowland (Anthropos)]] #[[Can Coffadwriaethol Tanymarian|Can Coffadwriaethol Tanymarian gan John Henry Hughes (Ieuan o Leyn)]] #[[Morwynion Glan Meirionydd|Morwynion Glan Meirionydd gan Lewis Morris (Llewelyn Ddu o Fôn)]] #[[A Poison Tree gan William Blake|A Poison Tree gan William Blake wedi'i gyfieithu gan John Jenkins (Gwili)]] #[[Dewi Idris (Cymru 1899)|Dewi Idris (Cymru 1899) gan Carneddog]] #[[John Jones (Ioan Eifion) Cymru 1896]] #[[Cwyn Lewis Rees a'i chwaer Ann am eu halltuddiaeth am ladrad yn Nolgellau|Cwyn Lewis Rees a'i chwaer Ann am eu halltuddiaeth am ladrad yn Nolgellau gan John Jones (Pyll)]] #[[Llofruddiaeth Caerfyrddin, Thomas yn cael ei grogi]] #[[Baled am drychineb gwaith glo Dinas y Cymer, Pontypridd, 1844]] #[[Baled am bechod William Evan, Trefddyn (1737)]] {{Div col end}} ==Wedi eu cyhoeddi heb sgan== #[[Hanes Cymru O M Edwards Cyf II]] #[[Pascon Agan Arluth]] #[[Cyfieithiadau o gerddi i'r Gymraeg]] #[[Y Tri Brenin o Gwlen]] ==Wedi eu prawfddarllen heb eu cyhoeddi== # [[Enwogion Ceredigion]] ==Rhannau wedi eu cyhoeddi== #[[Enwogion Sir Aberteifi]] 13/187 #[[Geiriadur Bywgraffyddol o Enwogion Cymru 1867-Cyf I]] 31/683 ==Angen eu prawfddarllen== {{Div col}} #[[Indecs:Llyfr y Tri Aderyn 1889.djvu]] #[[Indecs:Daniel Owen y Nofelydd.djvu]] #[[Indecs:Cymraeg y Mabinogion.djvu]] #[[Indecs:Y Llyfrgell yng Nghymru ac Efrydiau Cymreig.djvu]] #[[Indecs:Addysg Wledig yng Nghymru (1948).djvu]] #[[Indecs:Y Cwrs Addysg a'r Gymdeithaqs yng Nghymru.djvu]] #[[Indecs:Blodau'r Gynghanedd.djvu]] #[[Indecs:Llyfr y Ddau Dwyll.djvu]] #[[Indecs:Llyfr y Ddau Brawf.djvu]] #[[Indecs:Llyfr y Dyn Pren.djvu]] #[[Indecs:Llyfr Pawb.djvu]] #[[Indecs:Album Aberhonddu.djvu]] #[[Indecs:Beirdd a Bardd-rin Cymru Fu.djvu]] #[[Indecs:John Jones (Ioan Eifion) Cymru 1896.djvu]] #[[Indecs:Dafydd ab Gwilym o Fuallt.djvu]] #[[Indecs:John Wesley, ei fywyd a'i llafur.djvu]] (angen ei ail lwytho) #[[Indecs:Caniadydd 1841.djvu]] #[[Indecs:Archaeologia Lleynensis.djvu]] #[[Indecs:Y Gestiana.djvu]] #[[Indecs:Camrau mewn grammadeg Cymreig (IA camraumewngramma00apiw).pdf]] #[[Indecs:Caniadau Cymru.djvu]] #[[Indecs:Caniadau John Morris-Jones.djvu]] #[[Indecs:Casgliad o ganeuon Cymru.pdf]] #[[Indecs:Ceinion Emrys.djvu]] #[[Indecs:Yr Ysgol Farddol.djvu]] #[[Indecs:Ystorya de Carolo Magno o Lyfr Coch Hergest.djvu]] #[[Indecs:Ystyron Enwau ym Mhlwyfi Towyn, Llangelynin, Llanegryn etc.pdf]] #[[Indecs:Cofiant a Gweithiau Ieuan Gwynedd.djvu]] #[[Indecs:Cofiant a gweithiau Risiart Ddu o Wynedd.djvu]] #[[Indecs:Cofiant a Phregethau Robert Roberts, Clynnog.djvu]] #[[Indecs:Cofiant Ann Griffiths gynt o Dolwar Fechan.pdf]] #[[Indecs:Cofiant James Davies Radnor O.djvu]] #[[Indecs:Cofiant Thomas Gee.djvu]] #[[Indecs:Cofiant y Parchedig John Jones Talsarn.djvu]] #[[Indecs:Cofiant y Parchedig William Evans, Tonyrefail.djvu]] #[[Indecs:Cwm Glo.djvu]] #[[Indecs:Cyfystyron y gymraeg - sef y casgliad buddugol yn Eisteddfod Genhedlaethol Gwrecsam, 1888 (IA cyfystyronygymra00jone).pdf]] #[[Indecs:Cymru Owen Jones Cyf I.pdf]] #[[Indecs:Cymru Owen Jones Cyf II.pdf]] #[[Indecs:Dafydd Dafis sef Hunangofiant Ymgeisydd Seneddol.djvu]] #[[Indecs:Dr W Owen Pughe.pdf]] #[[Indecs:Drych y Prif Oesoedd 1884.djvu]] #[[Indecs:Drych y Prif Oesoedd 1902.djvu]] #[[Indecs:Emynau a'u Hawduriaid.djvu]] #[[Indecs:Enwogion y Ffydd Cyf I.pdf]] #[[Indecs:Enwogion y Ffydd Cyf II.pdf]] #[[Indecs:Er mwyn Iesu - pregethau, &c t (IA ermwyniesupreget00jone).pdf]] #[[Indecs:Ffynnonloyw.djvu]] #[[Indecs:Geiriadur bywgraffyddol o enwogion cymru 1867-Cyf I.djvu]] #[[Indecs:Geiriadur Bywgraffyddol o Enwogion cymru Cyf II.pdf]] #[[Indecs:Geiriadur Cymraeg a Saesneg Byr, Cyfres y Fil.pdf]] #[[Indecs:Geiriadur ysgrythyrol- yn cynnwys hanesiaeth, duwinyddiaeth, athroniaeth ... (IA geiriadurysgryt03chargoog).pdf]] #[[Indecs:Geirlyfr bywgraffiadol o enwogion Cymru 1870.pdf]] #[[Indecs:Gwaith barddonol Islwyn - 1832-1878 (IA gwaithbarddonoli00islw).pdf]] #[[Indecs:Gwaith Caledfryn.pdf]] #[[Indecs:Gwaith Glan y Gors.djvu]] #[[Indecs:Gwaith Lewis Glyn Cothi.djvu]] #[[Indecs:Gweithiau Barddonol a Rhyddieithol Ieuan Gwynedd.djvu]] #[[Indecs:Gweithiau William Pant-y-Celyn, cyfrol 1 (IA pantycelyn gweithiau1).pdf]] #[[Indecs:Gweithiau William Pant-y-Celyn, cyfrol 2 (IA pantycelyn gweithiau2).pdf]] #[[Indecs:Gwersi Mewn Llysieueg.djvu]] #[[Indecs:Gwyddoniadur Cyf 01.pdf]] #[[Indecs:Gwyddoniadur Cyf 02.pdf]] #[[Indecs:Gwyddoniadur Cyf 03.pdf]] #[[Indecs:Gwyddoniadur Cyf 04.pdf]] #[[Indecs:Gwyddoniadur Cyf 05.pdf]] #[[Indecs:Gwyddoniadur Cyf 06.pdf]] #[[Indecs:Gwyddoniadur Cyf 07.pdf]] #[[Indecs:Gwyddoniadur Cyf 08.pdf]] #[[Indecs:Gwyddoniadur Cyf 09.pdf]] #[[Indecs:Gwyddoniadur Cyf 10.pdf]] #[[Indecs:Hanes Annibyniaeth ym Mhlwyf Ffestiniog.pdf]] #[[Indecs:Hanes Cymru America.djvu]] #[[Indecs:Hanes eglwysi annibynol Cymru Cyf 2.pdf]] #[[Indecs:Hanes eglwysi annibynol Cymru Cyf 3.pdf]] #[[Indecs:Hanes eglwysi annibynol Cymru Cyf 4.pdf]] #[[Indecs:Hanes Eglwysi Annibynol Cymru Cyf V.djvu]] #[[Indecs:Hanes Llenyddiaeth Gymreig o 1320 hyd 1650.pdf]] #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Arfon-Bangor.djvu]] #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Arfon-Bethesda.djvu]] #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Arfon-Dinorwig.djvu]] #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Dyffryn Clwyd-Dosbarth Rhuthin.djvu]] #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Gorllewin Meirionydd Cyf III.djvu]] #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Liverpool Cyf I.djvu]] #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Liverpool Cyf II.djvu]] #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Sir Fflint.djvu]] #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Sir Gaerfyrddin.djvu]] #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth yn Nosbarth Trefffynon 1750-1910.djvu]] #[[Indecs:Hanes Morganwg (Dafydd Morganwg).djvu]] #[[Indecs:Hanes Plwyf Ffestiniog.djvu]] #[[Indecs:Hanes Plwyf Llandyssul.djvu]] #[[Indecs:Howel Harris yn Llundain.djvu]] #[[Indecs:Hynafiaethau Llandegai a Llanllechid.pdf]] #[[Indecs:Iolo Morganwg (Cadrawd).pdf]] #[[Indecs:Llenyddiaeth y Cymry - llawlyfr i efrydwyr.djvu]] #[[Indecs:Llyfr emynau (IA llyfrem00jone).pdf]] #[[Indecs:Llyfr Emynau MC a MW 1930.pdf]] #[[Indecs:Llyfr Gloywi Cymraeg.pdf]] #[[Indecs:Llyfr Pawb ar Bob-peth.pdf]] #[[Indecs:Llyfr y Tri Aderyn.pdf]] #[[Indecs:Llynnoedd Llonydd.djvu]] #[[Indecs:Megys Trwy Dan.djvu]] #[[Indecs:Mesur y Gymraeg (Cymru) 2011.pdf]] #[[Indecs:Methodistiaeth Cymru Cyfrol II.djvu]] #[[Indecs:Methodistiaeth Cymru Cyfrol III.djvu]] #[[Indecs:Methodistiaeth Dwyrain Meirionydd.pdf]] #[[Indecs:Methodistiaeth Môn.pdf]] #[[Indecs:Methodistiaeth yn Nosbarth Colwyn Bay.djvu]] #[[Indecs:O'r Bala i Geneva.djvu]] #[[Indecs:Odl a Chynghanedd.djvu]] #[[Indecs:Orgraff yr Iaith Gymraeg (adroddiad 1928).djvu]] #[[Indecs:Oriau'r Hwyr.pdf]] #[[Indecs:Penillion ystyriol rhagorol yn dangos nad oes ag na fy ag na fydd dim waeth na phechod, pob meddwl, gair a gweithred croes i ewyllys Duw a elwir yn bechod (IA wg35-1-172).pdf]] #[[Indecs:Pigion Englynion Fy Ngwlad Casgliad 1.djvu]] #[[Indecs:Pigion Englynion Fy Ngwlad Casgliad 2.djvu]] #[[Indecs:Prif Emynwyr Cymru.pdf]] #[[Indecs:Prydnawngwaith y Cymry.djvu]] #[[Indecs:Red Book of Hergest - Jesus College MS 111.djvu]] #[[Indecs:Robert Owen Apostol Llafur Cyf 1.djvu]] #[[Indecs:Robert Owen, Apostol Llafur, Cyf II.pdf]] #[[Indecs:Taith y pererin darluniadol.pdf]] #[[Indecs:Tecel gan Gabriel Parry, cyhoeddwyd yn 1854.pdf]] #[[Indecs:Tecel gan Gabriel Parry.pdf]] #[[Indecs:Teithiau yng Nghymru Pennant.pdf]] #[[Indecs:Testament Newydd (1894).djvu]] #[[Indecs:Testament Newydd ein Harglwydd a'n Hiachawdwr Iesu Grist.djvu]] #[[Indecs:Traethodau ac Areithiau R J Derfel.pdf]] #[[Indecs:Twm o'r Nant Cyf I.pdf]] #[[Indecs:Wil Brydydd y Coed.pdf]] #[[Indecs:Y Beibl (Argraffiad Caergrawnt 1891).djvu]] #[[Indecs:Y Bibl Cyssegr-Lan (BFBS 1861).pdf]] #[[Indecs:Y Bywgraffydd Wesleyaidd.djvu]] #[[Indecs:Y Digrifwr Cymraeg.djvu]] #[[Indecs:Y Mabinogion Cymreig-sef, Chwedlau rhamantus yr hen Gymry.pdf]] #[[Indecs:Y Monwyson.djvu]] #[[Indecs:Y Pigion.djvu]] #[[Indecs:Y tadau methodistaidd Cyf II.djvu]] #[[Indecs:Y trydydd cynyg Mynyddog.djvu]] #[[Indecs:Yr ail Gynnyg, Mynyddog.djvu]] #[[Indecs:Yr athrawes o ddifrif.pdf]] #[[Indecs:Yr Efengyl yn ol Ioan XI-XXI (Esboniad 1931).djvu]] #[[Indecs:Yr Iaith Gymraeg 1785 1885 1985.djvu]] #[[Indecs:A pocket dictionary, Welsh-English.djvu]] #[[Indecs:Aleluia - neu, lyfr o hymnau (IA aleluianh00will).pdf]] #[[Indecs:Argraphiad newydd o eiriadur beiblaidd (IA argraphiadnewydd00browuoft).pdf]] {{Div col end}} ==Angen testun cyfansawdd== {{Div col}} #[[Gwaith Ann Griffiths]] #[[Gwaith John Davies]] #[[Gwaith John Hughes]] #[[Gwaith S.R.]] #[[Gwaith Thomas Griffiths]] #[[Hanes bywyd Thomas Edwards bardd gynt o'r Nant]] #[[Hanes Bywyd Thomas Williams, Capelulo]] #[[Hanes Cymru O M Edwards Cyf II]] #[[Hanes llenyddiaeth ac enwogion Llanllechid a Llandegai]] #[[Oll synnwyr pen Kembero ygyd]] #[[Penillion Telyn Llyfrau'r Ford Gron]] {{Div col end}} <br> ==Wedi sganio efo peiriant Wiki UK== ■ Wedi cyhoeddi ▲ Rhannau wedi eu cyhoeddi ●Problemau cyhoeddi {{Div col}} #[[Indecs:Dinas Caerdydd a'i Methodistiaeth Galfinaidd.djvu]]■ #[[Indecs:Y Lloer a Cherddi Eraill.djvu]]■ #[[Indecs:O Drum i Draeth.djvu]]■ #[[Indecs:Geiriau Credadun.djvu]]■ #[[Indecs:Brenin yr Ellyllon.djvu]]■ #[[Indecs:Ystorïau Bohemia.djvu]]■ #[[Indecs:Yr Argyfwng.djvu]]■ #[[Indecs:Toriad y Wawr.djvu]]■ #[[Indecs:O Gylch Carn Fadrig.djvu]]■ #[[Indecs:Gŵr y Dolau.djvu]]■ #[[Indecs:Y Ddeddf Uno 1536.djvu]]■ #[[Indecs:Gwŷr Enwog Gynt Cyfrol II.djvu]]■ #[[Indecs:Gwŷr Enwog Gynt Cyfrol I.djvu]]■ #[[Indecs:Rhwng Rhyfeloedd.djvu]]■ #[[Indecs:Ceulan y Llyn Du.djvu]]■ #[[Indecs:Blacmel.djvu]]■ #[[Indecs:David Lloyd George (E M Humphreys).djvu]]■ #[[Indecs:Dychweledigion (Ibsen).djvu]]■ #[[Indecs:Yng Ngwlad y Gwyddel.djvu]]■ #[[Indecs:Y Wers Olaf.djvu]]■ #[[Indecs:Dal y Lleidr (drama).djvu]]■ #[[Indecs:Tudur Aled (JMJ).djvu]]■ #[[Indecs:Dan Lenni'r Nos.djvu]]■ #[[Indecs:Llofrudd yn y Chwarel.djvu]]■ #[[Indecs:Dyddlyfr 1941.djvu]]■ #[[Indecs:Mêt y Mona.djvu]]■ #[[Indecs:Siaced Fraith.djvu]]■ #[[Indecs:Cofeb y Dewrion (Heroes'Memorial) Bangor 1914-18.djvu]]■ #[[Indecs:Dirwyn Edafedd.djvu]]■ #[[Indecs:Llen gwerin Sir Gaernarfon.djvu]]■ #[[Indecs:Beibl Plant Ysgol.djvu]] #[[Indecs:Drain a Blodau.djvu]]■ #[[Indecs:Yr Hen Gyrnol.djvu]]■ #[[Indecs:Ceiriog (Darlith y BBC 1939).pdf]]■ #[[Indecs:Addoli (Y Ddarlith Davies 1935).djvu]]■ #[[Indecs:Cerddi'r Bugail.djvu]]■ #[[Indecs:Ynys y Trysor.djvu]]■ #[[Indecs:Cerddi Edern a Cherddi Eraill.djvu]]■ #[[Indecs:Cymru'r Oesau Canol.djvu]]■ #[[Indecs:Hen Ffrindiau.djvu]]■ #[[Indecs:Drysau Eraill.djvu]]■ #[[Indecs:Tir y Dyneddon.djvu]]■ #[[Indecs:O Gors y Bryniau.djvu]]■ #[[Indecs:Y Drws Agored.djvu]]■ #[[Indecs:Blodau'r Gynghanedd.djvu]] #[[Indecs:Yr Ysgol Gymraeg.djvu]]■ #[[Indecs:Pentre'r plant.djvu]]■ #[[Indecs:Straeon Gwerin Affrica.djvu]]■ #[[Indecs:Gwilym a Benni Bach.djvu]]■ #[[Indecs:Blagur y Gwanwyn a Chaneuon Ereill.djvu]]■ #[[Indecs:Goronwy ar Grwydr 1, Italia Dlos.djvu]]■ #[[Indecs:Hunangofiant Tomi.djvu]]■ #[[Indecs:Beirdd a Bardd-rin Cymru Fu.djvu]] #[[Indecs:Hanes Gwareiddiad.djvu]]■ #[[Indecs:Hanes Bywyd Dic Aberdaron Twm o'r Nant.djvu]]■ #[[Indecs:Am dro i Fadagascar.djvu]]■ #[[Indecs:Elfennau Beirniadaeth Lenorol.djvu]]■ #[[Indecs:Caniadau Gwili.djvu]]■ #[[Indecs:Caniadau (T. Gwynn Jones).djvu]]■ #[[Indecs:Yng Ngwres y Dydd.djvu]]■ #[[Indecs:Y Fainc Sglodion.djvu]]■ #[[Indecs:Cathlau Bore a Nawn.djvu]]■ #[[Indecs:Derwyn neu Pob Pant a Gyfodir (Nofel).djvu]]■ #[[Indecs:Ceinion Llenyddiaeth Cymreig Llyfr 2.djvu]] #[[Indecs:Anturiaethau Robinson Crusoe.djvu]]■ #[[Indecs:Nansi'r Dditectif.djvu]]■ #[[Indecs:Nedw (llyfr).djvu]]■ #[[Indecs:Ystoriau Siluria.djvu]]■ #[[Indecs:Hanes Porthmadog ei Chrefydd a'i henwogion.djvu]]■ #[[Indecs:Teulu Bach Nantoer.djvu]]■ #[[Indecs:Orgraff yr Iaith Gymraeg (adroddiad 1928).djvu]] #[[Indecs:Ceiriog a Mynyddog.djvu]]■ #[[Indecs:Bro fy Mebyd a Chaniadau Eraill.djvu]]■ #[[Indecs:Branwen Ferch Llyr (Tegla).djvu]]■ #[[Indecs:Rhys Llwyd y Lleuad.djvu]]■ #[[Indecs:Oriau Gydag Enwogion.djvu]]■ #[[Indecs:Prif Feirdd Eifionydd.djvu]]■ #[[Indecs:Y Lleian Lwyd.pdf]]■ #[[Indecs:Storïau o Hanes Cymru cyf I.djvu]]■ #[[Indecs:Meini Gwagedd.djvu]]■ #[[Indecs:Breuddwyd Pabydd Wrth Ei Ewyllys Cyf I.pdf]]■ #[[Indecs:Breuddwyd Pabydd Wrth Ei Ewyllys Cyf II.djvu]]■ #[[Indecs:Erthyglau Emrys ap Iwan Cyf I.djvu]]■ #[[Indecs:Erthyglau Emrys ap Iwan Cyf II.djvu]]■ #[[Indecs:Erthyglau Emrys ap Iwan Cyf III.djvu]]■ #[[Indecs:Blodau Drain Duon.djvu]]■ #[[Indecs:Bugail y Bryn.djvu]]■ #[[Indecs:Y Wen Fro.djvu]]■ #[[Indecs:Ffynnonloyw.djvu]]● #[[Indecs:Breuddwydion Myfanwy.djvu]]■ #[[Indecs:Beryl.djvu]]■ #[[Indecs:Fy Mhererindod Ysbrydol.djvu]]■ #[[Indecs:Patrymau Gwlad.djvu]]■ #[[Indecs:Pererindod Heddwch.djvu]]■ #[[Indecs:Profiadau Pellach 01.djvu]]■ #[[Indecs:Tan yr Enfys.djvu]]■ #[[Indecs:Ysgrifau Puleston.djvu]]■ #[[Indecs:Cofiant y Parch David Adams (Hawen).djvu]]■ #[[Indecs:Ceinion Llenyddiaeth Cymreig Cyf I.djvu]]■ #[[Indecs:Cofiant Watcyn Wyn.djvu]]■ #[[Indecs:Cofiant D Emlyn Evans.djvu]]■ #[[Indecs:Humphrey Jones a Diwygiad 1859.djvu]]■ #[[Indecs:Cofiant Dr. Joseph Parry Mus. Doc. (1841-1903).djvu]]■ #[[Indecs:Gwreichion y Diwygiadau.djvu]]■ #[[Indecs:Erthyglau, Pregethau a Chaniadau.djvu]]■ #[[Indecs:Ysgrifau (John Breese Davies).djvu]]■ #[[Indecs:Gwrid y Machlyd.djvu]]■ #[[Indecs:Cyfrol Goffa Richard Bennett.djvu]]■ #[[Ysgrifau (Dewi Emrys)]]■ #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Gorllewin Meirionydd Cyf I.pdf]]■ #[[Indecs:Robert Owen, Apostol Llafur, Cyf II.pdf]] #[[Indecs:Canmlwyddiant Wesleyaeth Gymreig.pdf]]■ #[[Indecs:Yn y Wlad.pdf]]■ #[[Indecs:Hanes Plwyf Llanegryn (1948).djvu]]■ #[[Indecs:Hanes Mynachdai.pdf]]■ #[[Indecs:Cerddi Hanes.pdf]]■ #[[Indecs:Beirdd y Bala.pdf]]■ #[[Indecs:Noson o Farug.pdf]]■ #[[Indecs:Gwaith Joshua Thomas.pdf]]■ #[[Indecs:Plant y Goedwig.djvu]]■ #[[Indecs:Llyfr Del (OME).pdf]]■ #[[Indecs:Gwaith Dewi Wyn.djvu]]■ #[[Indecs:Brethyn Cartref.pdf]]■ #[[Indecs:Eben Fardd (Ab Owen).pdf]]■ #[[Indecs:Methodistiaeth Dwyrain Meirionydd.pdf]] #[[Indecs:Gwaith Gwilym Marles.pdf]]■ #[[Indecs:Ieuan Glan Geirionydd (Cyfres y Fil).pdf]]■ #[[Indecs:O Law i Law.pdf]]■ #[[Indecs:Cwm Eithin.djvu]]■ #[[Indecs:Gwaith Huw Morus.pdf]]■ #[[Indecs:Gwaith Iolo Goch.djvu]]■ #[[Indecs:Ceris y Pwll.pdf]]■ #[[Indecs:Yr Ogof.pdf]]■ #[[Indecs:Penillion Telyn.pdf]]■ #[[Indecs:Llyfr Owen.pdf]]■ #[[Indecs:Seren Tan Gwmwl.djvu]]■ #[[Indecs:Llyfr Haf.pdf]]■ #[[Indecs:Tro Trwy'r Wig.pdf]]■ #[[Indecs:Tro i'r De.pdf]]■ #[[Indecs:Yr Hwiangerddi (O M Edwards).pdf]]■ #[[Indecs:Y Gelfyddyd Gwta.pdf]]■ #[[Indecs:Rhyfeddodau'r Cread.pdf]]■ #[[Indecs:Ar y Groesffordd.pdf]]■ #[[Indecs:Tom Ellis Gwladgarwr a Gwleidydd.pdf]]■ #[[Indecs:Wat Emwnt.pdf]]‎■ #[[Indecs:Daffr Owen.pdf]]■ #[[Indecs:Y Geilwad Bach.pdf]]■ #[[Indecs:Lewsyn yr Heliwr 01.pdf]]‎■ #[[Indecs:Cofiant David Davies, Bermo.pdf]]‎■ #[[Indecs:Ystyron Enwau ym Mhlwyfi Towyn, Llangelynin, Llanegryn etc.pdf]] #[[Indecs:Gwaith Sion Cent.pdf]]■ #[[Indecs:Rhobat Wyn.pdf]]■ #[[Indecs:Prif Emynwyr Cymru.pdf]] #[[Indecs:Dafydd Jones o Drefriw (1708-1785).pdf]]■ #[[Indecs:Iolo Morganwg (Cadrawd).pdf]] #[[Indecs:Diwrnod yn Nolgellau.pdf]]■ #[[Indecs:Hanes Annibyniaeth ym Mhlwyf Ffestiniog.pdf]]●(angen ei ail sganio) #[[Indecs:Dechreuad a Chynydd y Methodistiaid Calfinaidd yn Abergele, Pensarn etc.pdf]]■ #[[Indecs:Cerrig y Rhyd.pdf]]■ #[[Indecs:Gwaith yr Hen Ficer.pdf]]■ #[[Indecs:Capelulo (Elfyn).pdf]]■ #[[Indecs:Dr W Owen Pughe.pdf]] #[[Indecs:Gwaith Owen Gruffydd o Lanystumdwy.djvu]]■ #[[Indecs:Gwaith Hugh Jones, Maesglasau.pdf]]■ #[[Indecs:Gwaith Goronwy Owen Cyf II.djvu]]■ #[[Indecs:Gwaith Edward Richard.pdf]]■ #[[Indecs:Gwaith Ieuan Brydydd Hir.pdf]]■ #[[Indecs:Y Cychwyn.djvu]]■ #[[Indecs:Llyfr Emynau MC a MW 1930.pdf]]● #[[Indecs:Tro Trwy'r Gogledd.pdf]]■ #[[Indecs:Gwaith Robert Owen (Bardd y Môr).pdf]]■ #[[Indecs:Gwaith Glan y Gors.djvu]] #[[Indecs:Hanes Plwyf Ffestiniog.djvu]] #[[Indecs:Beirdd y Berwyn 1700-1750.djvu]]■ #[[Indecs:Robert Owen Apostol Llafur Cyf 1.djvu]] #[[Indecs:Gwaith Edward Morus.djvu]]● Angen ail sganio #[[Indecs:Brut y Tywysogion Cyfres y Fil.djvu]]■ #[[Indecs:Ap-Vychan-CyK.djvu]]■ #[[Indecs:Cyfrinach y Dwyrain.djvu]]■ #[[Indecs:Ysgolfeistriaid Mr Charles o'r Bala.djvu]]■ #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Arfon-Caernarvon.djvu]]■ #[[Indecs:Gwaith Goronwy Owen Cyf I.djvu]]■ #[[Indecs:Drych y Prif Oesoedd Ab Owen.djvu]]■ #[[Indecs:Hanes Methodistiaid Arfon-Waenfawr.djvu]]■ #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Arfon-Clynnog.djvu]]■ #[[Indecs:Trwy India'r Gorllewin.djvu]]■ #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Gorllewin Meirionydd Cyf III.djvu]] #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Gorllewin Meirionydd Cyf II.djvu]]■ #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Arfon-Bethesda.djvu]] #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Arfon-Dinorwig.djvu]] #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Arfon-Bangor.djvu]] #[[Indecs:Methodistiaeth yn Nosbarth Colwyn Bay.djvu]] #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Liverpool Cyf I.djvu]] #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Liverpool Cyf II.djvu]] #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Sir Gaerfyrddin.djvu]] #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Dyffryn Clwyd-Dosbarth Rhuthin.djvu]] #[[Indecs:Brithgofion.djvu]]■ #[[Indecs:Profedigaethau Enoc Huws (Addasiad 1939).djvu]]■ #[[Indecs:Yr Hynod William Ellis Maentwrog.djvu]]■ #[[Indecs:Ifor Owen.djvu]]■ #[[Indecs:Syr Owen M Edwards Detholiad o'i Ysgrifau.djvu]]■ #[[Indecs:Storïau Mawr y Byd.djvu]]■ #[[Indecs:Geraint ac Enid a Chaniadau Eraill.djvu]]■ #[[Indecs:Sŵn y Gwynt Sy'n Chwythu.pdf]]■ #[[Indecs:Cwm Glo.djvu]] #[[Indecs:Llwyn Hudol.djvu]]■ #[[Indecs:Cofiant Cadwaladr Jones, Dolgellau.djvu]]■ #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Sir Fflint.djvu]] #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth yn Nosbarth Trefffynon 1750-1910.djvu]] #[[Indecs:Chwalfa.djvu]]■ #[[Indecs:Barddoniaeth Goronwy Owen (gol Llyfrbryf).djvu]]■ #[[Indecs:I'r Aifft ac yn Ol.djvu]]■ #[[Indecs:Cerddoriaeth yng Nghymru (Cyfres Pobun).djvu]]■ #[[Indecs:Howel Harris yn Llundain.djvu]] #[[Indecs:Ymadawiad Arthur a Chaniadau Eraill.djvu]]■ #[[Indecs:Gwlad y Gan a Chaniadau Eraill.djvu]]■ #[[Indecs:Manion.djvu]]■ #[[Indecs:Astudiaethau T Gwynn Jones.djvu]]■ #[[Indecs:Dyddgwaith.djvu]]■ #[[Indecs:Cymeriadau T. Gwynn Jones.djvu]]■ #[[Indecs:Y Trefedigaethau.djvu]]■ #[[Indecs:Caniadau Cymru.djvu]] #[[Indecs:Odl a Chynghanedd.djvu]] #[[Indecs:Cerddi'r Bwthyn.djvu]]■ #[[Indecs:Emynau a'u Hawduriaid.djvu]] #[[Indecs:Bugail Geirf Lorraine.djvu]]■ #[[Indecs:David Williams y Piwritan.djvu]]■ #[[Indecs:Telynegion (Silyn).djvu]]■ #[[Indecs:Ffrwythau Dethol.djvu]]■ #[[Indecs:Trystan ac Esyllt.djvu]]■ #[[Indecs:Gwersi Mewn Llysieueg.djvu]]● (tudalenau ar goll) #[[Indecs:Y Cwm Unig a Chaniadau Eraill.djvu]]■ #[[Indecs:Siôn Gymro.djvu]]■ #[[Indecs:Rhamant Bywyd Lloyd George.djvu]]■ #[[Llio Plas y Nos|Llio Plas y Nos gan R Silyn Roberts]]■ #[[Indecs:Gwaith Barddonol Glasynys Cyfrol II.djvu]]■ #[[Indecs:Caniadau'r Allt.djvu]]■ #[[Indecs:Dafydd Dafis sef Hunangofiant Ymgeisydd Seneddol.djvu]] #[[Indecs:Diwygwyr Cymru.djvu]]■ #[[Indecs:Gwaith William Ambrose (Emrys).djvu]]■ #[[Indecs:Blagur Awen Ben Bowen.djvu]]■ #[[Indecs:Ceinion Emrys.djvu]]● (angen ail sganio) #[[Indecs:Cadeiriau Enwog.djvu]]■ #[[Indecs:Catia Cwta.djvu|Catiau Cwta]]■ #[[Indecs:Yr Awen Barod.djvu]]■ #[[Indecs:Yr Efengyl yn ol Ioan XI-XXI (Esboniad 1931).djvu]] #[[Indecs:Bywyd Ieuan Gwynedd Ganddo Ef Ei Hun.djvu]]■ #[[Indecs:Chydig ar Gof a Chadw.djvu]]■ #[[Indecs:Roosevelt.djvu]] #[[Indecs:Llinell neu Ddwy.djvu]]■ #[[Indecs:Telyn Bywyd.djvu]]■ #[[Indecs:Oriau yn y Wlad.djvu]]■ #[[Indecs:Cofiant Hwfa Môn.djvu]]■ #[[Indecs:Hanes eglwysi annibynol Cymru Cyf 1.djvu]]■ #[[Indecs:Hanes Eglwysi Annibynol Cymru Cyf V.djvu]] #[[Indecs:Yr Hen Lwybrau.djvu]]■ #[[Indecs:Y Pennaf Peth.djvu]]■ #[[Indecs:Atgofion am Dalysarn.djvu]]■ #[[Indecs:Dan Gwmwl (Awena Rhun).djvu]]■ #[[Indecs:Salm i Famon a Marwnad Grey.djvu]]■ {{Div col end}} ===Saesneg=== #[https://en.wikisource.org/wiki/Index:The_History_of_The_Great_European_War_Vol_1.pdf The History of The Great European War Vol 1] #[https://en.wikisource.org/wiki/Index:The_History_of_the_Great_European_War_Vol_II.pdf The History of The Great European War Vol II] #[https://en.wikisource.org/wiki/Index:The_History_of_the_Great_European_War_Vol_III.pdf The History of The Great European War Vol III] #[https://en.wikisource.org/wiki/Index:The_History_of_the_Great_European_War_Vol_IV.djvu/Index:The History of the Great European War Vol IV.djvu] #[https://en.wikisource.org/wiki/Index:Kalendars_of_Gwynedd.pdf Kalendars of Gwynedd] #[https://en.wikisource.org/wiki/Index:Speeches_and_addresses_by_the_late_Thomas_E_Ellis_M_P.pdf Speeches and addresses by the late Thomas E. Ellis M.P. ] f7wpvwm10eng2tuskxgjltz3o9c70qd 14 14968 170280 111117 2026-08-13T12:58:06Z AlwynapHuw 1710 170280 wikitext text/x-wiki Roedd y Parch John Morgan Jones (1838 - 1921) yn weinidog gyda'r Methodistiaid Calfinaidd, gwasanaethodd yn Deri, Ystalyfera, Trefforest ac eglwys Pembroke Terrace, Caerdydd, bu'n drefnydd gyntaf y mudiad genhadaeth gartref ''y Symudiad Ymosodol'' Roedd yn olygydd Y Lladmerydd, Y Drysorfa, a'r Deonglwr. [https://www.bywgraffiadur.cymru/article/c-JONE-MOR-1838.html Y Bywgraffiadur] [[categori:Awduron]] {{DEFAULTSORT:Jones, John Morgan}} [[Categori:Awduron]] [[Categori:Gweinidogion Presbyteraidd Cymreig]] 9a2mjl6wfgzax0hk225aq7nfeo4m610 14 20263 170295 108806 2026-08-13T13:24:50Z AlwynapHuw 1710 170295 wikitext text/x-wiki [[Categori:Y Tadau Methodistaidd]] [[Categori:Hanes crefydd yng Nghymru]] [[Categori:John Morgan Jones]] [[Categori:Testunau cyfansawdd]] [[Categori:Llyfrau 1895]] [[Categori:Llyfrau'r 1890au]] a21nu3tb9m0cbae6ehd3i67w3zqs0h3 170296 170295 2026-08-13T13:25:31Z AlwynapHuw 1710 170296 wikitext text/x-wiki [[Categori:Y Tadau Methodistaidd]] [[Categori:Hanes crefydd yng Nghymru]] [[Categori:John Morgan Jones]] [[Categori:Llyfrau 1895]] [[Categori:Llyfrau'r 1890au]] cgux41r8cokrw2e0b7ftbxvv92k3t3e 106 21474 170375 169144 2026-08-14T00:48:51Z AlwynapHuw 1710 170375 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |Title=Hanes Eglwysi Annibynol Cymru Cyf 2 |Author=Thomas Rees, John Thomas |Publisher=Y Tyst, Lerpwl |Year=1872 |Source=pdf |Image=1 |Progress=X |Pages=<pagelist /> |Remarks=[https://books.google.co.uk/books?id=PkItAAAAYAAJ&newbks=1&newbks_redir=0&pg=PA374&focus=viewport&dq=plwyf&output=text#c_top Nesaf Google] [https://www.genuki.org.uk/big/wal/ChurchHistory/Indchapels Rhestr Genuki] }} [[Categori:Tudalen Indecs]] [[Categori:Thomas Rees]] [[Categori:John Thomas, Lerpwl]] [[Categori:Hanes Eglwysi Annibynol Cymru]] [[Categori:Hanes crefydd yng Nghymru]] [[Categori:PD-old]] [[Categori:Llyfrau 1872]] [[Categori:Trawsysgrifiad ar Google Books]] 4jo4ctzzoqj5l7lkkkj9zvhviisqqs9 104 33410 170379 170261 2026-08-14T11:24:27Z ~2026-44552-50 4225 170379 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Brin Rees" /></noinclude>"Mae hi'n golygu bod yn galed yma heb amheuaeth, Twm," meddai'n ysgafn, gan fenthyca'i ymadrodd. "Ond wn i ddim beth am ymddiried yn yr yswain." "Yr ydych yn cellwair," awgrymodd Twm yn foesgar. "Ond, Twm, a dweud y gwir yn awr, a wyt ti'n meddwl y byddai'n ddoeth i mi fyned i lechu i ganol y gelynion? " "A dweud y gwir, Madam, yr oeddwn i 'n meddwl yr un peth fy hun. Ond nid awn i ddim yn groes i'r yswain petawn i chwi." Methai Twm yn glir â deall paham y chwarddai hi mor ddilywodraeth ar adeg mor bwysig, a rhag peri mwy o betruster iddo, dywedodd hithau gyda mwy o ddifrifoldeb, "Na, gwell fyddai peidio â mynd yn groes i'r yswain ag yntau mor garedig. Wyt ti'n siwr fod arno awydd fy amddiffyn?" Yr oedd Twm yn siwr o hynny. Beth pe gwelsai hi ef y bore hwnnw. Ac yntau fel rheol yn ddyn mor hunan-feddiannol. Yr oedd Twm yn siwr o amcan yr yswain. Dechreuodd hi gasglu at ei gilydd y gymysgfa oedd ar y byrddau. Gwnaeth sypynnau destlus ohonynt, ac fel y symudai ôl a blaen wrth y gwaith, holai'r dyn bach ymhellach am yr hyn yr oedd yr yswain wedi ei ddywedyd wrtho. Wedi gorffen, dywedodd, "Yr wyf yn bwriadu i wŷr y siryf gael tŷ gwag yma.' Gosododd ''lamp'' i oleuo cwr tywyllaf y gell, ac wrth oleuni honno gwelodd Twm fod yno fath o fynedfa oedd yn arwain ymhellach drwy'r graig i rywle. Mewn adwy yn ystlys y fynedfa honno yr oedd digon o le, erbyn gweld, i guddio'r droell a'r ystolion a'r sypynnau bob un, ac o dan ei chyfarwyddyd hi cludwyd popeth i'r guddfan nes gwacâu'r gell. Am y byrddau, gwthiwyd y rhai hynny bell ffordd i'r fynedfa nes bod allan o olwg. Gwaith byr amser oedd hyn i gyd. Pan oedd Twm yn barod i ddychwelyd, gofynnodd iddi, "Beth a ddywedaf wrth yr yswain? A ddywedaf<noinclude><references/></noinclude> 3bktw1bzg2ornyc468qt9ixuk78ncnz 104 38311 170343 136889 2026-08-13T22:02:15Z AlwynapHuw 1710 170343 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>Y mae genym farn uchel am ei grefydd bersonol. Buom ddegau o weithiau yn ei gyfeillach, a chawsom ef bob amser yn ddifrifol heb fod yn bruddaidd a sarug, ac yn llawn o sirioldeb heb fod un amser yn ysgafn a chellweirus. Prin y gallwn gredu fod yn bosibl i neb fod mor llawn o deimladau toddedig, a'r fath eneiniad ar ei gyflawniadau cyhoeddus, ag ydoedd yn nodweddu yr eiddo ef, heb ei fod yn dal llawer o gymdeithas ddirgel a'r Arglwydd. Yr oedd yn rhyfeddol o nefolaidd ei brofiad yn ei gystudd diweddaf. Y nos olaf y bu byw yr oedd un o'r brodyr yn ei wylied; clywai y dyn ef yn siarad, fel pe buasai yn ymddiddan a rhyw rai. Tybiodd y dyn ei fod yn syfrdanu ac atebodd ef yn ol fel yr oedd wedi deall ei ofyniad. Yn mhen ychydig dywedodd, "Yr oeddych chwi yn fy nghamddeall i; nid gofyn i chwi a oedd plant genych yr oeddwn i; ond yr oedd gyda mi dri o blant glandeg yr olwg arnynt, a gofyn yr oeddwn i'r plant pwy oeddynt, a dywedasant mai plant Duw oeddynt, a'u bod yn ymofyn am ŵr y tŷ i dd'od gyda hwynt, ac wrth ymadael dywedasant, Pan ddelom nesaf rhaid i chwi ddyfod gyda ni." Prydnawn dranoeth aeth Mrs. Morris a'i merch, Mrs. Morgans, i'w weled. Siaradodd ychydig a hwynt, ac yna aeth i geisio adrodd pennill. Gofynodd i Mrs. Morris pa beth oedd ei ddechreu, atebodd hithau. {{center block| <poem> "Ymado wnaf a'r babell Rwy'n trigo ynddi'n awr," &c. </poem> }} Canodd y pennill gyda Mrs. Morris, ac adroddodd wrthi am y plant a welsai y nos o'r blaen. Yn fuan wedi i'r ddwy chwaer fyned allan o'r ystafell, gwelodd y plant eilwaith a dywedodd, "Oh, wel, y maent yn bedwar yn bresenol. Mae yn rhaid i mi gusanu Jenny a'r plant cyn dyfod gyda chwi, ac wrth ddyfod, rhaid i mi farw." Yn fuan ar ol hyny cusanodd ei briod a'i ddeg plentyn, a rhoddodd ei law dan ei ben gan gau ei lygaid ar y byd hwn, a'u hagoryd ar ryfeddodau byd yr ysbrydoedd. Fel hyn y bu fyw a marw Daniel Griffiths. Yr oedd yn ddyn anghyffredin a rhagorol iawn. Nid ydym yn meddwl nac am adael yr argraff ar neb ei fod yn ddyn difai, ond pa ddyben fyddai ceisio chwilio am y beiau sydd wedi eu maddeu a'u taflu gan Dduw i for o angof. Meddyliwn am y rhinweddau oedd mor amlwg yn ei gymeriad, ac ymdrechwn eu hefelychu. <section begin="aaa"/><section end="aaa"/> <section begin="bbb"/>{{c|{{larger|CAPEL SION, CWMAFAN.}}}} [[Delwedd:Seion Bethania chapel, Cwmavon - geograph.org.uk - 3713062.jpg|bawd]] Mae Cwmafan yn mhlwyf Llanfihangel-ar-afan, tua phum' milldir i'r de-ddwyrain o Gastellnedd. Cwmafan yw yr enw sydd ar y dyffryn oll o Aberafan i Bontrhydyfen, ond y mae amryw fan gymoedd yn ymganghenu o hono, ac yn mysg eraill, y Cwmbychan, ac am mai yn y Cwm hwn y dechreuwyd cyfodi glo gyntaf yn yr ardal, wrth yr enw Cwmbychan yr adnabyddid yr holl le am flynyddau. Nid oedd dros o ddau gant i ddau gant a haner o drigolion yn yr holl blwyf cyn agor y gweithiau tua 1811, ac ni fu ar ol hyny fawr o gynydd hyd 1819, pryd yr adeiladwyd yma ffwrnais i doddi haiarn. O'r pryd hwnw hyd yn awr y mae y boblogaeth wedi cynyddu yn ddibaid, fel y mae y trigolion yn awr tuag wyth mil o rif. Yr oedd rhai o aelodau yr eglwys yn Maesyrhaf, Castellnedd, yn byw yn y plwyf hwn o oes i oes er's dros ddau cant o flynyddau, a byddai <section end="bbb"/><noinclude><references/></noinclude> mfu5964hnns6jhja2wkuf043pbp5xf8 104 38320 170349 136892 2026-08-13T22:19:54Z AlwynapHuw 1710 170349 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>Robert B. Williams. Dechreuodd bregethu yr un pryd a John Phillipsac y mae yn awr yn weinidog yn y Morfa, sir Fynwy. Richard Morgan. Urddwyd ef, fel y gwelsom, yn weinidog yn y Tabernacl, Aberafan. {{c|COFNODIAD BYWGRAPHYDDOL.}} '''JOB JONES.''' Mab ydoedd i David a Mary Jones, o'r Crinoedd, yn agos i Narberth. Ganwyd ef yn y flwyddyn 1834. Derbyniwyd ef yn aelod pan yn ieuangc, ac yn fuan wedi dechreu pregethu aeth i'r athrofa i Gaerfyrddin. Wedi treulio ei amser yno, derbyniodd alwad o'r Wern, Aberafan. Cychwynodd ei weinidogaeth ar adeg fywiog-ar haf o ddiwygiad, ac yr oedd wedi cyfranogi yn helaeth o'r un ysbryd. Cynhelid cyfarfodydd gweddio undebol ar y pryd, ac yr oedd ei dymer serchog a'i ddawn melus yn ei wneyd yn dderbyniol nid yn unig gan ei bobl ei hun, ond gan bob enwad yn y dref; ond yr oedd yr eglwys a'r gynulleidfa dan ei ofal wedi ymserchu yn arbenig ynddo. Pregethai yn danllyd iawn, yn rhy danllyd o lawer i ateb i'w nerth, a llosgodd allan yn fuan. Yn mhen tua chwe' mis wedi ei urddiad gwelwyd arwyddion eglur fod y darfodedigaeth wedi ymafael ynddo. Aeth adref i dy ei rieni gan ddisgwyl gwellhad, ond nychodd yn raddol, a bu farw brydnhawn Sabboth Medi 29ain, 1861, a chladdwyd ef y dydd Iau canlynol yn mynwent Brynsion, ac ar yr achlysur gweinyddwyd gan Meistri L. James, Carfan; J. Lewis, Henllan; J. Davies, Gapel Sion, Abertawy; W. Thomas, Whitland, a J. Morris, Narberth. Bu eglwys y Wern yn hynod o garedig iddo yn ystod ei gystudd, ac elai rhai o honynt yn aml yr holl ffordd o Aberafan i ymyl Narberth i ymweled ag ef, ac aeth tua haner cant o honynt i'w angladd. Cymerasant holl draul ei gladdedigaeth, a chodasant gofadail ar ei fedd; ac y mae maen coffadwriaethol am dano ef a'i ragflaenor, Mr. Evans, i'w weled mewn man amlwg yn nghapel y Wern. Ete oedd ganwyll yn llosgi ac yn goleuo," a thros amser byr yr oedd yr eglwys yn "ewyllysgar yn gorfoleddu yn ei oleuni ef." <br> <section begin="aaa"/><section end="aaa"/> <section begin="bbb"/>{{c|{{larger|ROCK.}}}} [[Delwedd:Rock chapel, Pwll-y-Glaw, Cwmavon - geograph.org.uk|bawd]] Dechreuwyd yr achos yma yn 1888, trwy gadw cyfarfod gweddi yn nhŷ John Griffiths, cefnder Mr. Daniel Griffiths, Castellnedd. Yr oedd y tŷ yr oedd John Griffiths yn byw ynddo wedi bod yn dafarndy, o dan yr enw ''Rock & Fountain'', ac oddiwrth hyny y gelwir y capel hyd heddyw Capel y Rock. Aelodau yn Zoar, Castellnedd, oedd John Griffiths, Rock; Edward Jenkins, Penstar, a Thomas Hughes, Cwmclais, y tri a gychwynasant yr achos, ac unodd Morgan Rees, dilledydd, ac eraill o gapel Seion a rhai o aelodau y Cymer gyda hwy. Yr oedd Morgan Rees yn ganwr rhagorol, yr hyn oedd yn help mawr i'r achos ar ei gychwyniad. Cadwyd y gyfeillach gyntaf yma ar foreu Nadolig 1838, ar ol oedfa-weddi blygeiniol a gynhelid, ac arosodd Rees Griffiths, mab John Griffiths, a Jennet Rees a William Rees, Pontrhydyfen, ynddi. Cedwid cyfeillach yn rheolaidd bob wythnos ar ol hyn, a daeth Thomas Lewis a'i frawd William Lewis yn fuan attynt, a derbyniwyd y pump yn gyflawn aelodau yr un Sabboth yn Zoar, Castellnedd. Yn mhen oddeutu tri mis cafwyd dwy bregeth yn y lle ar brydnhawn Sabboth gan John Davies a David Griffiths, <section end="bbb"/><noinclude><references/></noinclude> hdipwy03cgr8mmgwbeh60fv6xg5gt3l 170350 170349 2026-08-13T22:20:50Z AlwynapHuw 1710 170350 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>Robert B. Williams. Dechreuodd bregethu yr un pryd a John Phillipsac y mae yn awr yn weinidog yn y Morfa, sir Fynwy. Richard Morgan. Urddwyd ef, fel y gwelsom, yn weinidog yn y Tabernacl, Aberafan. {{c|COFNODIAD BYWGRAPHYDDOL.}} '''JOB JONES.''' Mab ydoedd i David a Mary Jones, o'r Crinoedd, yn agos i Narberth. Ganwyd ef yn y flwyddyn 1834. Derbyniwyd ef yn aelod pan yn ieuangc, ac yn fuan wedi dechreu pregethu aeth i'r athrofa i Gaerfyrddin. Wedi treulio ei amser yno, derbyniodd alwad o'r Wern, Aberafan. Cychwynodd ei weinidogaeth ar adeg fywiog-ar haf o ddiwygiad, ac yr oedd wedi cyfranogi yn helaeth o'r un ysbryd. Cynhelid cyfarfodydd gweddio undebol ar y pryd, ac yr oedd ei dymer serchog a'i ddawn melus yn ei wneyd yn dderbyniol nid yn unig gan ei bobl ei hun, ond gan bob enwad yn y dref; ond yr oedd yr eglwys a'r gynulleidfa dan ei ofal wedi ymserchu yn arbenig ynddo. Pregethai yn danllyd iawn, yn rhy danllyd o lawer i ateb i'w nerth, a llosgodd allan yn fuan. Yn mhen tua chwe' mis wedi ei urddiad gwelwyd arwyddion eglur fod y darfodedigaeth wedi ymafael ynddo. Aeth adref i dy ei rieni gan ddisgwyl gwellhad, ond nychodd yn raddol, a bu farw brydnhawn Sabboth Medi 29ain, 1861, a chladdwyd ef y dydd Iau canlynol yn mynwent Brynsion, ac ar yr achlysur gweinyddwyd gan Meistri L. James, Carfan; J. Lewis, Henllan; J. Davies, Gapel Sion, Abertawy; W. Thomas, Whitland, a J. Morris, Narberth. Bu eglwys y Wern yn hynod o garedig iddo yn ystod ei gystudd, ac elai rhai o honynt yn aml yr holl ffordd o Aberafan i ymyl Narberth i ymweled ag ef, ac aeth tua haner cant o honynt i'w angladd. Cymerasant holl draul ei gladdedigaeth, a chodasant gofadail ar ei fedd; ac y mae maen coffadwriaethol am dano ef a'i ragflaenor, Mr. Evans, i'w weled mewn man amlwg yn nghapel y Wern. Ete oedd ganwyll yn llosgi ac yn goleuo," a thros amser byr yr oedd yr eglwys yn "ewyllysgar yn gorfoleddu yn ei oleuni ef." <br> <section begin="aaa"/><section end="aaa"/> <section begin="bbb"/>{{c|{{larger|ROCK.}}}} [[Delwedd:Rock chapel, Pwll-y-Glaw, Cwmavon - geograph.org.uk - 3764620.jpg|bawd]] Dechreuwyd yr achos yma yn 1888, trwy gadw cyfarfod gweddi yn nhŷ John Griffiths, cefnder Mr. Daniel Griffiths, Castellnedd. Yr oedd y tŷ yr oedd John Griffiths yn byw ynddo wedi bod yn dafarndy, o dan yr enw ''Rock & Fountain'', ac oddiwrth hyny y gelwir y capel hyd heddyw Capel y Rock. Aelodau yn Zoar, Castellnedd, oedd John Griffiths, Rock; Edward Jenkins, Penstar, a Thomas Hughes, Cwmclais, y tri a gychwynasant yr achos, ac unodd Morgan Rees, dilledydd, ac eraill o gapel Seion a rhai o aelodau y Cymer gyda hwy. Yr oedd Morgan Rees yn ganwr rhagorol, yr hyn oedd yn help mawr i'r achos ar ei gychwyniad. Cadwyd y gyfeillach gyntaf yma ar foreu Nadolig 1838, ar ol oedfa-weddi blygeiniol a gynhelid, ac arosodd Rees Griffiths, mab John Griffiths, a Jennet Rees a William Rees, Pontrhydyfen, ynddi. Cedwid cyfeillach yn rheolaidd bob wythnos ar ol hyn, a daeth Thomas Lewis a'i frawd William Lewis yn fuan attynt, a derbyniwyd y pump yn gyflawn aelodau yr un Sabboth yn Zoar, Castellnedd. Yn mhen oddeutu tri mis cafwyd dwy bregeth yn y lle ar brydnhawn Sabboth gan John Davies a David Griffiths, <section end="bbb"/><noinclude><references/></noinclude> 8mula1tkjh358v0aewkbx7hn6h8mcg2 104 38326 170360 136896 2026-08-13T23:18:21Z AlwynapHuw 1710 170360 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>1847, ffurfiwyd yr ychydig aelodau yn y lle yn eglwys, a gweinyddwyd yr ordinhad o Swper yr Arglwydd iddynt gan Mr. David Williams, Hermon, Ystradfellte. Wedi bod dros rai blynyddoedd yn ymddibynu ar weinidogaeth achlysurol, cymerodd Mr. John Davies, Bryn-troed-gam ofal y lle, a bu yn ffyddlawn yn gofalu am dano. Wedi hyny tu y lle yn olynol dan ofal Mr. E. Evans, Sciwen, a Mr. W. Thomas, Rock; ond yn nechreu y flwyddyn 1866, rhoddodd yr eglwys alwad i Mr. John Davies, pregethwr cynorthwyol a godwyd ynddi; ac urddwyd ef Ebrill 4ydd a'r Bed, y flwyddyn hono, ac y mae yn parhau i ofalu am y lle. Nid oes ym a hyd yn hyn gapel wedi ei adeiladu, ond cyfarfyddant mewn ysgoldy ar y Tonmawr. Codwyd yma ddau bregethwr, sef John Davies, y gweinidog presenol, ac Evan Lewis, yr hwn a symudodd oddiyma i Pontypridd. <br> <section begin="aaa"/><section end="aaa"/> <section begin="bbb"/>{{c|{{larger|TAIBACH.}}}} Mae y pentref poblog hwn yn mhlwyf Margam, tua milldir i'r de o Aberafan. Yr oedd Mr. Hugh Owen wedi dechreu pregethu, ac wedi bwriadu cychwyn achos Annibynol yma, yn y flwyddyn 1821, cyn fod gan un enwad arall achos yn y lle, ond o herwydd camddealldwriaeth rhyngddo ef a Mr. Llewellyn, goruchwyliwr Mr. Talbot, perchenog yr holl blwyf. gwrthodwyd tir i'r Annibynwyr i adeiladu capel yn y lle hyd o fewn un-flynedd-ar-bymtheg yn ol. Yr oedd yr ychydig Annibynwyr a breswylient yn y lle hwn yn myned i Gapel Seion, Cwmafan i gymuno yn amser Mr. H. Owen, ac wedi hyny i'r Tabernacl, Aberafan; ond ni bu yr achos yno ond gwywlyd ac ar drancedigaeth nes i Mr. Evans, Castellnedd, gymeryd ei ofal yn 1837; o hyny allan parhaodd i ychwanegu nerth o flwyddyn i flwyddyn. Yn 1841, derbyniodd Mr. Evans chwech o breswylwyr Taibach yn aelodau yn y Tabernacl, Aberafan, a pharhaodd i dderbyn rhai o'r lle hwn yn feunyddiol nes oeddynt erbyn y flwyddyn 1852 wedi myned yn ddigon lluosog i gadw cyfeillach grefyddol iddynt eu hunain. Cynhaliwyd y gyfeillach gyntaf yn nhŷ John Williams, Groeswen, tad Mr. Robert Williams, Morfa, Mynwy, Ebrill 1af, 1852. Y rhif oedd yn bresenol y noson hono ydoedd un-ar-ddeg. Parhawyd i gynal y gyfeillach a chyfarfodydd gweddio, ac ar y 9fed o Ebrill, 1854, dechreuwyd Ysgol Sabbothol yn rhif 13, Constant Row. Ar yr 21ain o Fai, yn yr un flwyddyn, corpholwyd yma eglwys, cynwysedig o 23 o aelodau, y rhai a gawsant ollyngdod o eglwys y Wern, Aberafan. Ar ffurfiad yr eglwys, gweddiodd Mr. John Phillips, Aberafan, a phregethodd Mr. Evans, Castellnedd, a gweinyddodd yr ordinhad o Swper yr Arglwydd. Gweinyddodd Evan Enoch, un o ddiaconiaid eglwys y Wern, fel diacon ar yr achlysur. Wedi cael eglwys yn y lle yr oedd yn rhaid cael moddion crefyddol yn fwy rheolaidd nag o'r blaen, ac felly cydunwyd i dderbyn gwasanaeth Mr. John Steadman fel gweinidog. Y peth nesaf oedd edrych am le i adeiladu capel, ac nid bychan y drafferth a gafwyd cyn ei gael, o herwydd fod Mr. Llewellyn, goruchwyliwr Mr. Talbot yn gosod pob rhwystr a fedrai ar y ffordd. O'r diwedd llwyddodd Mr. Steadman i gael gan Mr. Vivian, perchenog y gwaith yn y lle, a Mr. Gray, ei oruchwyliwr, i ddylanwadu ar Mr. Talbot i roddi tir, ac ar yr 28ain o Ragfyr, 1855, gosodwyd y gareg sylfaen i lawr. Gan fod y tywydd yn nyfnder y gauaf yn anghyfaddas at adeiladu, ni ddechreuwyd <section end="bbb"/><noinclude><references/></noinclude> jfa5crpxd8oiu8k9b7g8aef48tqe9ao 104 38327 170361 136897 2026-08-13T23:18:43Z AlwynapHuw 1710 170361 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>ar y gwaith cyn Mawrth, 1856. Yr oedd Mr. Vivian a'i feibion wedi addaw 65p. at y draul, a'r bobl wedi casglu ychydig at hyny. Yn y mis canlynol, ataliwyd y gwaith i fyned yn mlaen gan oruchwyliwr Mr. Talbot, o herwydd fod arian yn ddyledus i gyfaill iddo oddiwrth gynnulleidfa yn Nghwmafan, nes y buasai yr arian hyny wedi eu talu. Bu hyny drachefn yn rhwystr am gryn lawer o amser. Ar ol llawer o drafferth cafwyd y ffordd yn rhydd i orphen y gwaith, a chafodd y capel ei agor Ebrill 3ydd a'r 4ydd, 1861. Gweinyddwyd ar yr achlysur gan Meistri O. Owens, Brynmenyn; W. Griffiths, Llanharan; D. Rees, Llanelli; J. Thomas, Bryn; Job Jones, Aberafan; J. Davies, Cwmaman; J. Mathews, Castellnedd, ac eraill. Costiodd y capel ychydig dros 600p. Mae yn addoldy hardd a chyfleus, yn mesur 52 troedfedd wrth 38. Rhif yr aelodau pan agorwyd y capel oed1 70, a'r Ysgol Sabbothol yn 140. Aeth pethau yn mlaen yn ddymunol iawn am ychydig amser ar ol hyn; cynyddodd y gynnulleidfa a'r eglwys, a thalwyd cryn gyfran o'r ddyled, ond tua 1864, aeth pethau yn annymunol rhwng Mr. Steadman a rhai o'r aelodau, fel y lleihaodd y gynnulleidfa, ac y taflwyd y cwbl i ddyryswch. Yn 1866, rhoddodd Mr. Steadman y lle i fyny o herwydd henaint a methiant, a rhoddwyd galwad unfrydol i Mr. John Stephens, Siloh, sir Gaernarfon, yr hwn a ddechreuodd ei weinidogaeth yma yn 1867. Erbyn hyn yr oedd yr achos drachefn yn dechreu cyfodi ei ben uwchlaw y dwfr. Bu Mr. Stephens yn llwyddianus a chysurus yma am tua dwy flynedd; llanwyd y capel o wrandawyr, a lluosogodd yr eglwys yn fawr. Ond tua dwy flynedd yn ol, cyfododd trallod tost drachefn. Ymrysonodd y glowyr a'u meistriaid; gwasgarwyd ugeiniau o honynt o'r ardal, a daeth Saeson i'w gwaith. Gan mai glowyr oedd y rhan fwyaf o aelodau yr eglwys hon, bu yr amgylchiad gofidus hwn yn niweidiol iawn i'r achos, ac mae yn debyg y dyoddefa oddiwrtho am flynyddau etto. Gan fod yr eglwys wedi myned yn rhy wan i gynal gweinidog, ac nad oes un argoel i bethau wellhau yma yn fuan, gorfu i Mr. Stephens wneyd ei feddwl i fyny i ymadael, ac yn Hydref 1871, symudodd oddiyma i Brynteg, Casllwchwr. Felly mae yr eglwys hon yn bresenol heb weinidog, ac y mae yn debyg o fod yn analluog i gynal un nes y ceir adfywiad ar y gweithiau ac ar grefydd. Hyderwn y ceir pob un o'r ddau yn fuan. Gwelir oddiwrth yr hanes blaenorol nad oes nemawr o achos o'i oed wedi bod mewn mwy o helbulon na hwn, ond y mae wedi cael ei gadw yn fyw ynddynt oll. Dylid crybwyll fod y diweddar Mr. John Phillips, Aberafan, a Mr. Richard Morgan, gweinidog presenol y Tabernacl, Aberafan, wedi bod yn gymorth mawr i'r achos hwn yn ei gychwyniad, ac am flynyddau wedi hyny. {{c|COFNODIAD BYWGRAPHYDDOL.}} '''JOHN STEADMAN'''. Ganwyd ef yn mhlwyf Llangunor, yn agos i Gaerfyrddin, yn y flwyddyn 1791. Ymunodd a'r Methodistiaid Calfinaidd yn Nghaerfyrddin yn dra ieuangc. Aeth i Gaerodor i weithio ei gelfyddyd fel saer, ac ymaelododd gyda'r Methodistiaid yno. Yn mhen rhyw gymaint o amser, oddeutu y flwyddyn 1818, fel y tybiwn, dechreuodd bregethu. Symudodd o Gaerodor i'r Casnewydd, lle y bu am lawer o flynyddau. Daeth yn lled enwog yn mysg y Methodistiaid fel pregethwr. Tua'r flwyddyn 1838, ymunodd a'r Annibynwyr yn Nghaerdydd, lle yr<noinclude><references/></noinclude> 1iehuk9p9s9z7kxeqse04q9iso5fy45 104 38328 170363 136955 2026-08-13T23:22:32Z AlwynapHuw 1710 170363 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>oedd yn cyfaneddu ar y pryd. Yn 1840, cafodd alwad oddiwrth yr eglwys yn Newton-on-Mumbles. Ar ol bod yno am rai blynyddau, cymerodd ofal yr eglwys ieuangc yn y Taibach, a'r eglwys fechan yn y Tabernacl, Aberafan, ac yn 1866, rhoddodd ei ofal gweinidogaethol i fyny o herwydd henaint a methiant. Bu farw Rhagfyr, 1869, a chladdwyd ef yn mynwent plwyf Oystermouth, gerllaw Abertawy. Yr oedd John Steadman yn gristion pur ei fuchedd, ac yn bregethwr galluog, ac efengylaidd, yn ei ddyddiau goreu, ond achwynid yn dost arno o herwydd meithder ei bregethau. Dywedir y byddai weithiau yn pregethu dros ddwy awr cyn tewi. Yr oedd wedi diwygio i raddau mawr oddiwrth y bai hwnw yn ei flynyddau diweddaf. Er ei fod yn ddyn da, nid oedd yn un o'r rhai mwyaf medrus i lywyddu dynion ac i'w cadw yn heddychol. Cyfododd ymrysonau ragor nag unwaith yn yr eglwysi dan ei ofal, yr hyn a allesid yn rhwydd ragflaenu pe buasai ef yn fwy doeth a phwyllog. Dichon ei fod yn rhy benderfynol i fýny cario allan ei gynlluniau pa beth bynag fuasai y canlyniad; ond cydnabyddid ef gan bawb yn ddyn da, ac yn gristion didwyll, <br> <section begin="aaa"/><section end="aaa"/> <section begin="bbb"/>{{c|{{larger|SARDIS, PONTRHYDYFEN.}}}} [[Delwedd:Sardis-Macpelah chapel and burial ground, Pontrhydyfen - geograph.org.uk - 3799517.jpg|bawd]] Dechreuwyd cynal cyfarfodydd gweddio tua'r Efailfach gan nifer o aelodau y Rock a Fforchdwn, y rhai a gwynent oblegid pellder y ffordd oedd ganddynt i fyned i addoli. Nid oedd y boblogaeth yn lluosog, ac nid addawol iawn oedd y rhagolygon am achos yn y lle; ond cyn hir anturiodd yr ychydig gyfeillion yn y lle a chodi capel, yr hwn a alwyd Sardis. Agorwyd ef Ebrill sydd a'r 4ydd, 1859, ac ar yr un adeg neillduwyd Mr. David Jones, yr hwn oedd yn aelod yn Bethania, Cwmafan, i gyflawn waith y weinidogaeth. Ar yr achlysur gweinyddwyd gan Meistri J. Mathews, Castellnedd; J. Davies, Cwmafan; W. Thomas, Rock; O. Owens, Brynmenyn; T. Thomas, Glandwr; J. Jones, Maesteg, ac eraill.<ref>''Diwygiwr'', 1859. Tu dal. 165.</ref> Mae Mr. Jones yn parhau yn weinidog yn y lle, ac er na bu yr achos erioed yn gryf, etto y mae yn Sardis "ychydig enwau" yn ffyddlon i gynal coffadwriaeth o enw yr Arglwydd. <br> <section end="bbb"/> <section begin="aaa"/><section end="aaa"/> <section begin="bbb"/>{{c|{{larger|BRYNCAWS.}}}} [[Delwedd:Tabor Chapel (built 1866) near Cilfrew - geograph.org.uk - 844239.jpg|bawd|Capel Tabor (A), Bryncaws]] Mae y lle hwn ar lechwedd bryn yn mhlwyf Llangattwg, Glynnedd, tua milldir i'r gogledd o Aberdulais, ac yn agos i dair milldir o dref Castellnedd. Hyd yn ddiweddar nid oedd yn y gymydogaeth ond tri neu bedwar o amaethdai, ond wedi agoryd gweithiau glo yma daeth rhai degau o deuluoedd i fyw i'r ardal. Yn 1866, rhoddodd Mr. Owen Jones, Bryncaws, dir at adeiladu capel, am yr ardreth o chwe'cheiniog y flwyddyn am fil ond un o flynyddau, ac ar yr un pryd, rhoddodd ei hun yn ei henaint, i fod yn ddysgybl proffesedig i'r Arglwydd Iesu. Adeiladwyd yma gapel bychan a thlws, o werth dau gant o bunau, gan y diweddar Evan Evans, Ysw., Castellnedd, a rhoddodd ef yn anrheg i'r gynnulleidfa. Ffurfiwyd yma eglwys yn 1866, cynwysedig yn benaf o aelodau Zoar, Castellnedd. Mae y gangen fechan hon o'r dechreuad dan ofal gweinidogaethol Mr. Mathews, <section end="bbb"/><noinclude><references/></noinclude> 6l76bf6uxildpkj3e0qplt3mq6ow88b 170364 170363 2026-08-13T23:23:06Z AlwynapHuw 1710 170364 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>oedd yn cyfaneddu ar y pryd. Yn 1840, cafodd alwad oddiwrth yr eglwys yn Newton-on-Mumbles. Ar ol bod yno am rai blynyddau, cymerodd ofal yr eglwys ieuangc yn y Taibach, a'r eglwys fechan yn y Tabernacl, Aberafan, ac yn 1866, rhoddodd ei ofal gweinidogaethol i fyny o herwydd henaint a methiant. Bu farw Rhagfyr, 1869, a chladdwyd ef yn mynwent plwyf Oystermouth, gerllaw Abertawy. Yr oedd John Steadman yn gristion pur ei fuchedd, ac yn bregethwr galluog, ac efengylaidd, yn ei ddyddiau goreu, ond achwynid yn dost arno o herwydd meithder ei bregethau. Dywedir y byddai weithiau yn pregethu dros ddwy awr cyn tewi. Yr oedd wedi diwygio i raddau mawr oddiwrth y bai hwnw yn ei flynyddau diweddaf. Er ei fod yn ddyn da, nid oedd yn un o'r rhai mwyaf medrus i lywyddu dynion ac i'w cadw yn heddychol. Cyfododd ymrysonau ragor nag unwaith yn yr eglwysi dan ei ofal, yr hyn a allesid yn rhwydd ragflaenu pe buasai ef yn fwy doeth a phwyllog. Dichon ei fod yn rhy benderfynol i fýny cario allan ei gynlluniau pa beth bynag fuasai y canlyniad; ond cydnabyddid ef gan bawb yn ddyn da, ac yn gristion didwyll, <br> <section begin="aaa"/><section end="aaa"/> <section begin="bbb"/>{{c|{{larger|SARDIS, PONTRHYDYFEN.}}}} [[Delwedd:Sardis-Macpelah chapel and burial ground, Pontrhydyfen - geograph.org.uk - 3799517.jpg|bawd]] Dechreuwyd cynal cyfarfodydd gweddio tua'r Efailfach gan nifer o aelodau y Rock a Fforchdwn, y rhai a gwynent oblegid pellder y ffordd oedd ganddynt i fyned i addoli. Nid oedd y boblogaeth yn lluosog, ac nid addawol iawn oedd y rhagolygon am achos yn y lle; ond cyn hir anturiodd yr ychydig gyfeillion yn y lle a chodi capel, yr hwn a alwyd Sardis. Agorwyd ef Ebrill sydd a'r 4ydd, 1859, ac ar yr un adeg neillduwyd Mr. David Jones, yr hwn oedd yn aelod yn Bethania, Cwmafan, i gyflawn waith y weinidogaeth. Ar yr achlysur gweinyddwyd gan Meistri J. Mathews, Castellnedd; J. Davies, Cwmafan; W. Thomas, Rock; O. Owens, Brynmenyn; T. Thomas, Glandwr; J. Jones, Maesteg, ac eraill.<ref>''Diwygiwr'', 1859. Tu dal. 165.</ref> Mae Mr. Jones yn parhau yn weinidog yn y lle, ac er na bu yr achos erioed yn gryf, etto y mae yn Sardis "ychydig enwau" yn ffyddlon i gynal coffadwriaeth o enw yr Arglwydd. <br> <section end="bbb"/> <section begin="ccc"/><section end="ccc"/> <section begin="ddd"/>{{c|{{larger|BRYNCAWS.}}}} [[Delwedd:Tabor Chapel (built 1866) near Cilfrew - geograph.org.uk - 844239.jpg|bawd|Capel Tabor (A), Bryncaws]] Mae y lle hwn ar lechwedd bryn yn mhlwyf Llangattwg, Glynnedd, tua milldir i'r gogledd o Aberdulais, ac yn agos i dair milldir o dref Castellnedd. Hyd yn ddiweddar nid oedd yn y gymydogaeth ond tri neu bedwar o amaethdai, ond wedi agoryd gweithiau glo yma daeth rhai degau o deuluoedd i fyw i'r ardal. Yn 1866, rhoddodd Mr. Owen Jones, Bryncaws, dir at adeiladu capel, am yr ardreth o chwe'cheiniog y flwyddyn am fil ond un o flynyddau, ac ar yr un pryd, rhoddodd ei hun yn ei henaint, i fod yn ddysgybl proffesedig i'r Arglwydd Iesu. Adeiladwyd yma gapel bychan a thlws, o werth dau gant o bunau, gan y diweddar Evan Evans, Ysw., Castellnedd, a rhoddodd ef yn anrheg i'r gynnulleidfa. Ffurfiwyd yma eglwys yn 1866, cynwysedig yn benaf o aelodau Zoar, Castellnedd. Mae y gangen fechan hon o'r dechreuad dan ofal gweinidogaethol Mr. Mathews, <section end="ddd"/><noinclude><references/></noinclude> gbifw9fsc3n0q88htiinrfnr947dowh 104 68325 170320 136637 2026-08-13T15:26:14Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 170320 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>yr urddiad yn yr Evangelical Magazine am 1809, tu dal. 393, dywedir, "Cyfrifid y lle hwn yn dywyll a drygionus iawn hyd yn ddiweddar, pryd y darfu i'r Arglwydd mewn modd neillduol lwyddo llafur y gweinidog sydd yn awr wedi sefydlu yma." Bu Mr. Williams yma am dair blynedd pan y symudodd i Godrerhos; ac am flynyddau bu yr achos egwan yma fel "llin yn mygu," ac yr oedd ar farw, os nad yn wir wedi marw pan ddaeth Mr. Herbert Herbert yma i fyw. Yn Ionawr, 1826, symudodd Mr. Herbert yma o Bristol. Dechreuodd bregethu o dŷ i dy, a chyn hir cafwyd ystafell a alwyd y Brickyard, ac yn mis Mehefin y flwyddyn hono adffurfiwyd yma eglwys. Nid oedd ond pump o honynt yn y cymundeb cyntaf, a daethai dau o'r rhai hyny atynt o'r Tabernacl, Penybont. Dyma eu henwau—Herbert Herbert, y gweinidog; Frances Herbert, ei wraig; Morgan Williams, Thomas Roberts, ac Ann Roberts. Ychwanegwyd tri atynt cyn diwedd y flwyddyn, sef Leyshon Hardee, yr hwn a ddaeth wedi hyny yn nodedig ar gyfrif ei wres crefyddol; Mary Jones a Mary Evans. Gwnaed parotoadau at gael capel newydd, a chafwyd tir gan R. Knight, Tythegston Court—clerigwr fel yr ydym yn tybied—ac y mae y weithred wedi ei dyddio Awst 25ain, 1827. Yr ymddiriedolwyr oeddynt Meistri W. Jones, Penybont; T. Davies, Abertawy; J. Hughes, Maendy; J. Davies, Castellnedd; R. Jenkins, Penybont, a B. Martin, Merthyrmawr. Gosodwyd y gareg sylfaen i lawr gan Mr. Herbert, Medi 4ydd, 1827, ac agorwyd y capel Mehefin 27ain a'r 28ain, 1828, ac yr oedd deunaw o weinidogion yn bresenol. Galwyd ef Hope Chapel.<ref>Allan o goflyfr Mr. H. Herbert.</ref> Llafuriodd Mr. Herbert yma am ddeunaw mlynedd, heb weled ond ychydig ffrwyth; ac ymddibynai am ei gynhaliaeth ar y fasnach a ddygai yn mlaen. Nid oedd ei iechyd ond gwan ar y goreu, ac yn haf 1845, aeth i gymanfa Cwmaman, ei ardal enedigol, gan ddisgwyl y gwnaethai cyfnewid awyr les iddo; ond ni ddychwelodd mwy i'w dŷ. Bu farw yn nhŷ ei frawd Hopkin Herbert, a'r tŷ lle y ganwyd ac y magwyd yntau, Gorphenaf 7fed, 1845, yn 50 oed. Yn gynar yn y flwyddyn ganlynol, rhoddodd yr eglwys alwad i Mr. John Hopkins, o Lanelli, yr hwn a fuasai am ychydig yn yr ysgol yn Crwys, ac urddwyd ef Mawrth 5ed, 1846. Pregethwyd ar natur eglwys gan Mr. W. Jones, Penybont; holwyd y gofyniadau gan Mr. D. Evans, Castellnedd; dyrchafwyd yr urddweddi gan Mr. W. Morris, Glandwr; pregethwyd i'r gweinidog gan Mr. D. Rees, Llanelli, ac i'r eglwys gan Mr. J. Davies, Mynyddbach.<ref>Diwygiwr, 1846. Tu dal. 123.</ref> Bu Mr. Hopkins yma dros amryw flynyddoedd, ond nid rhyw lewyrch mawr a fu ar ei weinidogaeth yn enwedig yn ei flynyddoedd olaf. Bu yn dra anhapus yn ei briodas, yr hyn a effeithiodd yn fawr ar ei ddefnyddioldeb. Symudodd oddiyma i Elim, Penywaun, sir Fynwy, lle y bu fel y gwelsom nes yr ymwrthododd yr eglwys yno ag ef oblegid iddi ddeall ei fod yn ceisio ymwthio i'r Eglwys Sefydledig. Yn Hydref, 1854, dechreuodd Mr. Isaac Jones, Carmel, Llansadwrn, sir Gaerfyrddin, ei weinidogaeth yma, ac y mae yn parhau i lafurio yn y lle hyd yn hyn gyda derbyniad a pharch. Nid ydym yn cael i neb ddechreu pregethu yma, ond Thomas Thomas, yr hwn a fu am ysbaid yn athrofa Ffrwdyfal, ac a urddwyd yn Hebron, Lleyn, ac y mae yn awr yn Llanfair-cludoge, sir Aberteifi. {{nop}}<noinclude><references/></noinclude> 0zq5m56hxf7iamd5hftntkhee02qbnc 104 68326 170327 136638 2026-08-13T15:53:20Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 170327 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>genedigol o'r gymydogaeth, ac a ddygesid i fyny mewn dysgeidiaeth yn athrofa Brynllywarch. Cadwodd Mr. Price yr athrofa yn mlaen yn gystal a gofalu am yr eglwys hyd y flwyddyn 1704, pryd y sefydlodd Mr. William Evans athrofa yn Nghaerfyrddin. Mae yn ymddangos i'r ''athrofa'' y pryd hwnw gael ei symud i Gaerfyrddin, ond parhaodd Mr. Price am flynyddau lawer wedi hyny i roddi addysg i bregethwyr ieuaingc, a bu yr eglwys dan ei ofal hyd derfyn ei oes yn 1739. Felly efe a fu yn weinidog yr eglwys hon am ddwy-flynedd-a-deugain. Nid oes genym unrhyw fanylion o hanes yr eglwys yn nhymor gweinidogaeth Mr. Jones na Mr. Price. Buwyd yn addoli yn Brynllywarch a Childeudy hyd farwolaeth Mr. Jones, ac yn Nghildeudy, beth bynag am Frynllywarch, hyd ryw amser ar ol y flwyddyn 1715. Nis gwyddom pa bryd y rhanwyd y gynnulleidfa ac yr adeiladwyd y capeli yn Mhenybont a'r Bettws. Mae yn debygol i hyny gymeryd lle ryw amser rhwng 1715 a 1720. Yr oedd Mr. Rees Price, fel ei ragflaenydd enwog Mr. S. Jones, yn ddyn parchus a chyfrifol iawn fel ysgolhaig a boneddwr o syfyllfa well na'r cyffredin; ond nid ymddengys fod y gynnulleidfa dan ei ofal yn lluosog pan yr oedd yn un, nac wedi iddi gael ei rhanu yn ddwy. Ychydig deuluoedd gwell eu hamgylchiadau na'r cyffredin oedd eu nerth yn fwy na'u lluosogrwydd. Bu Mr. Price farw yn 1739, a dilynwyd ef yn y weinidogaeth yn Mhenybont a'r Bettws gan Mr. Lewis Jones, yr hwn a fuasai cyn hyny yn weinidog yn Llanedi, sir Gaerfyrddin, ac yn y Drewen, sir Aberteifi. Nis gwyddom pa flwyddyn y dechreuodd Mr. Jones ei weinidogaeth yma, ond yr ydym yn tybied iddo ddyfod yma yn mhen blwyddyn neu ddwy wedi marwolaeth Mr. Price. Mae yn ymddangos i'r achos adfywio yn fawr ac i'r cynnulleidfaoedd gynyddu i raddau helaeth dan weinidogaeth gyffrous a phoblogaidd Mr. Jones. Byddai ef yn pregethu dair gwaith bob Sabboth rhwng Penybont a'r Bettws, ac am dri o'r gloch bob prydnhawn dydd Sadwrn yn Mhenybont, er mwyn i'r bobl a ddeuent i'r farchnad gael cyfleusdra i wrando yr efengyl. Dywedir y byddai yn cerdded o'i dŷ i'r capel trwy wy y farchnad a'i Fibl yn ei law a'i glogyn du, yn yr hwn y pregethai, am dano. Tynai hyny sylw y bobl, a dilynai llawer ef i'r capel gan adael eu prynu a'u gwerthu am yr awr hono er mwyn gwrandaw am "Y gwin a'r llaeth heb arian ac heb werth." Yr oedd Mr. Jones yn wr rhagorol i esbonio yr Ysgrythyrau. Cynaliai gyfarfod bob wythnos i esbonio y Bibl, a llwyddodd i wneyd llawer o bobl ei ofal yn "gedyrn yn yr Ysgrythyrau." Ar ol bod yma yn llafurio gyda diwydrwydd a llwyddiant nodedig am fwy nag ugain mlynedd, cyfododd anghydfod rhwng Mr. Jones a Samuel Price, Ysw., mab Mr. Rees Price, yr hen weinidog, yr hwn a derfynodd yn ei ymadawiad a'r lle er galar dirfawr i lawer o'r bobl. Mae yn ymddangos fod Mr. S. Price wedi cael ei osod yn ymddiriedolwr ar blentyn amddifad, a chafodd ei gyhuddo o ddefnyddio rhyw gyfran o arian yr amddifad. Pa un a oedd sail i'r cyhuddiad ai nid oedd nis gwyddom. Pa fodd bynag, daeth y peth yn fater eglwys, a throdd Mr. Jones, y gweinidog, yn erbyn Mr. Price. Galwyd gweinidogion cymydogaethol i gyfryngu rhyngddynt. Daeth yno nifer o weinidogion yn nghyd Gorphenaf 14eg, 1763. Cawn y cofnodiad canlynol yn nydd-lyfr Mr. Phillip Dafydd, Penmain, gyda golwg ar y cyfarfod gofidus hwn:—"Gorphenaf 14eg, 1763. Bum heddyw yn Mhenybont mewn cyfarfod gweinidogion, ac yr oedd yno lawer o weinidogion; deunaw neu bedwar-ar-bymtheg feddyliwyf. Pregethodd Mr. John Powell, oddiwrth Galatiaid iii. 26. Yr oedd yno<noinclude><references/></noinclude> tgy1y2rao1hun2kw7k58sa34vnu6bnm 104 68327 170332 136639 2026-08-13T21:17:49Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 170332 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>Aberhonddu. Yn ysgol Mr. Jones y derbyniodd y rhan fwyaf o weinidogion Cymru o 1662 hyd 1697 eu haddysg. Yn mysg y rhai y gellir enwi James Owen, Phillip Pugh, Daniel Phillips, Rees a Samuel Price, ac eraill. Er fod Mr. Jones yn bregethwr galluog, etto, gan fod gofal yr ysgol arno nis gallodd wneyd ei hun mor gyhoeddus a defnyddiol trwy y wlad fel pregethwr a rhai o'i gydoeswyr, megis Stephen Hughes, Henry Maurice, Vavasor Powell, ac eraill. Cyfyngodd ei lafur gweinidogaethol agos yn hollol i'r ardal yr oedd yn byw ynddi. Yr oedd yn un o'r ysgolheigion rhagoraf yn ei oes, ac yn un o'r athrawon mwyaf llwyddianus. Bu yn ddyoddefydd mawr yn mlynyddau olaf ei fywyd oddiwrth ddolur y gareg, ac ymddengys mai hyny fu yn achos o'i farwolaeth. Bu farw Medi 7fed, 1697, yn y ddegfed-flwyddyn-a-thriugain o'i oed, a chladdwyd ef yn mynwent Llangynwyd. Mae y cerfiad ar gareg ei fedd wedi ei dreulio ymaith gan y tywydd er's blynyddau bellach. Yr oedd Samuel Jones yn Anghydffurfiwr cydwybodol a hollol ddiysgog. Pe buasai yn cydffurfio nid oes un ddadl na buasai ei ddysg, ei foneddigeiddrwydd, a'i holl ragoriaethau eraill, yn ddigon i sicrhau ei ddyrchafiad o Frynllywarch i balas esgobydd yn dra buan, ond y fath oedd grym ei argyhoeddiad fel na oddefai ei gydwybod oleuedig a thyner iddo osod ei hun mewn un safle well nag yn mysg yr Anghydffurfwyr erlidiedig. Yn y flwyddyn 1665, cafodd gymhelliad taer gan Esgob Llandaf a chan Dr. Davies, Archddiacon, Llandaf, i dderbyn bywioliaeth eglwysig a gynygid iddo. Yn ei atebiad iddynt, gyda diolchgarwch am eu cynygiad caredig, rhoddodd iddynt bedwar-ar-ddeg o ofyniadau gyda golwg ar amodau Cydffurfiad, gan ddyweyd nas gallasai ef dderbyn eu cynygiad hyd oni atebent hwy y gofyniadau hyny i foddlonrwydd ei gydwybod ef, yr hyn, wrth reswm, oedd yn annichonadwy iddynt, ac felly yn Ymneillduwr y parhaodd efe trwy ei oes. Yn y flwyddyn 1680, ysgrifenodd lythyr galluog iawn at frawd oedd yn dechreu siglo yn ei Annghydffurfiaeth, yr hwn a effeithiodd i'w gadarnhau. Ychydig amser cyn ei farwolaeth taenwyd y chwedl ei fod wedi ymwrthod ag Annghydffurfiaeth. Darfu i gyfaill iddo, yr hwn a glywsai y chwedl, ysgrifenu er gwybod a oedd hyny yn wir, a chafodd yr ateb canlynol oddiwrtho : "Syr,<br> Cefais fy nharo a mesur o syndod gan eich llythyr diweddaf, ac nis gallaf lai na rhyfeddu fod y fath chwedlau celwyddog, ag a gynwysa eich ysgrifen, yn cael unrhyw dderbyniad, yn enwedig yn mysg y rhai sydd wedi bod yn adnabyddus o'm person, fy mhroffes, a fy ymddygiadau am ddeugain mlynedd bellach. Ond y mae tad y celwydd etto heb farw, er gellid meddwl ei fod weithian wedi defnyddio y rhan fwyaf o'i ddefnyddiau rhyfel, gan ei fod yn gorfod defnyddio y fath ystrywiau bychain a gwrthun a'r chwedl hon er cyrhaedd ei amcanion. Yr wyf yn ei chyfrif yn drugaredd fod yr unig ddoeth Dduw hyd yma, tuhwnt i bob disgwyliad, wedi estyn allan fy mywyd brau fel y gallaf amddiffyn, nid yn gymaint fy enw bychan fy hun, ag enw mawr y Duw sanctaidd a bendigedig, a'i ffyrdd daionus ef, yn y rhai yr wyf fi a'm cyfeillion cristionogol wedi rhodio mewn heddwch a chyd. gordiad er yr holl waradwyddiadau a'r dyoddefiadau a gyfarfuasom. Mae yn wir i Mr. David Thomas, gweinidog plwyf Margam, a chyfaill mynwesol i mi, ymweled a mi amser yn ol yn fy nghystudd; ond anwiredd noeth a haerllug ydyw iddo fy holi i o berthynas i'm Hannghydffurfiaeth, ac i minau broffesu fy edifeirwch am dano, gydag adduned y buaswn, os buasai Duw yn adferu fy iechyd, yn gweithredu cymaint dros Eglwys Loegr ag a wnes yn flaenorol yn ei herbyn. Yr wyf yn hysbysu i chwi ac i'r holl fyd, o ymyl angau, er fod genyf gynt, a bod genyf etto, lawer o bechodau mawrion i alaru o'u herwydd ger bron Duw, etto na theimlais y pryd hwnw, na chwedi hyny, yr aflonyddwch lleiaf yn fy nghydwybod o herwydd<noinclude><references/></noinclude> p7n4ez81xmwgoasw1s0m43px7svacx9 104 68328 170337 136640 2026-08-13T21:43:56Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 170337 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>o honynt etto yn fyw yn Casnewydd-ar-ogwy. Bu farw y gweinidog da hwn Ionawr 16eg, 1806, yn naw-mlwydd-a-deugain oed, er mawr alar i bobl ei ofal a'r wlad yn gyffredinol. Claddwyd ef wrth y capel yn y Casnewydd-ar-ogwy. Clywsom, gan y rhai a welsant ac a wrandawsant Mr. Price, ei fod yn ddyn lled fawr o gorph, a bod yr olwg arno yn hardd ac urddasol iawn. Yr oedd ei lais yn gryf ond yn berseiniol. Ystyrid ef yn bregethwr da, ond ni chawsom le i ddeall ei fod yn un o brif bregethwyr ei oes. O ran ei athrawiaeth yr oedd yn Galfiniad cymedrol, ac yn hollol efengylaidd, er nad oedd mor uchel yn ei Galfiniaeth a'r rhan fwyaf o'i gydoeswyr. Yr oedd ychydig o bersonau yn ei gynnulleidfaoedd yn gogwyddo yn gryf at y peth a elwid yn Arminiaeth, a thrwy y cyfryw aeth y capeli, yn fuan ar ol ei farwolaeth ef, i feddiant yr Undodiaid, ond fel y nodasom yn barod, aeth mwyafrif dirfawr yr aelodau, pan na oddefid iddynt gadw meddiant o'r capeli, allan i ddechreu yr achosion sydd yn awr yn y Tabernacl, Penybont, a'r Brynmenyn. Pregethwyd ar ddydd angladd Samuel Price gan ei gyfaill, Mr. Morgan Jones, o'r Cymer, yr hwn a fagesid yn yr un ardal ac eglwys ag yntau. Testyn Mr. Jones ydoedd, "A bu farw Samuel; a holl Israel a ymgynnullasant, ac a alarasant am dano ef, ac a'i claddasant ef yn ei dŷ yn Ramah." '''WILLIAM JONES''' oedd fab William ac Elizabeth Jones, o'r Bala. Ganwyd ef yn y dref hono yn y flwyddyn 1784. Yr oedd ei rieni yn aelodau parchus gyda'r Trefnyddion Calfinaidd, a'i dad yn flaenor yn y gymdeithas eglwysig yn y Bala. Yr oedd tuedd at bregethu yn William Jones er yn blentyn ieuangc. Byddai pan rhwng tair a phedair blwydd oed yn arfer cynull plant yn nghyd a phregethu iddynt, a phan oedd tua deuddeg oed byddai yn myned i ymweled a hen bobl analluog i ddyfod i un lle o addoliad ac yn pregethu iddynt yn eu tai. Ceryddwyd ef yn llym unwaith gan ei dad am hyny, oblegid tybiai ei fod yn rhyfygu wrth wneuthur y fath beth. Pan yr oedd tuag un-ar-bymtheg oed aeth i gapel yr Annibynwyr yn y Bala i wrando Dr. Phillips, Neuaddlwyd yn pregethu. Ei destyn ydoedd, "Dewiswn gadw drws yn nhŷ fy Nuw o flaen trigo yn mhebyll annuwioldeb." Effeithiodd y bregeth mor ddwys ar ei feddwl fel y penderfynodd ofyn am ei le yn nhŷ yr Arglwydd. Gogwyddwyd ei feddwl i ymuno a'r Annibynwyr, yn hytrach na'r enwad y perthynai ei rieni iddo. Derbyniwyd ef yn aelod o'r eglwys yn y Bala tua'r flwyddyn 1800, ac yn y flwyddyn ganlynol, anogodd yr eglwys ef i ddechreu arfer ei ddoniau fel pregethwr. Daeth ar unwaith yn dderbyniol pa le bynag yr elai. Gan ei fod wedi cael addysg dda yn ei febyd aeth, wedi iddo ddechreu pregethu, i gadw ysgol i Bentre-llyn-y-cymer, yn sir Ddinbych. Nis gwyddom pa faint o amser y bu yno. Yn y flwyddyn 1805, derbyniwyd ef i'r athrofa yn Ngwrecsam, a bu yno yn ddiwyd a diesgeulus iawn yn myfyrio hyd ddiwedd y flwyddyn 1809. Tua yr amser hwnw derbyniodd alwad oddiwrth yr eglwysi yn Mhenybont a'r Brynmenyn, Morganwg, ac urddwyd ef yno Mawrth 29ain, 1810. Pregethodd Mr. D. Davies, Abertawy, ar natur eglwys; gweddiwyd yr urdd-weddi gan Mr. T. Bowen, Castellnedd; rhoddwyd y siars i'r gweinidog ieuangc gan Mr. G. Hughes, Groeswen, ac i'r eglwys gan Mr. D. Morgan, Deptford. Yn mhen ychydig gyda thair blynedd ar ol ei urddo cyfarfyddodd a phrofedigaeth ofnadwy. Cyhuddwyd ef gan forwyn y tê lle y llettyai o fod mewn ymdrafodaeth anfoesol a hi. Galwyd gweinidogion, ac eraill, yn nghyd i wneyd ymchwiliad i'r achos; ac ar eu gwaith yn myned i edrych i mewn i'r peth,<noinclude><references/></noinclude> ho2il3xjbv37z1hpa5wd4i0b3hhch0s 104 68356 170371 136833 2026-08-14T00:00:35Z AlwynapHuw 1710 170371 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>ond er hyny yr oedd ganddo ryw ffordd ryfedd i fyned i serchiadau dynion ac i beri iddynt deimlo parch tuag ato. Yr oedd fel pregethwr yn llefaru yn gryf, ac eglur, ac yn gadael yr argraff ar ei wrandawyr ei fod yn feistr ar ei bwngc. Er nad oedd dim yn swynol yn ei lais, nac yn dlws yn ei gyfansoddiadau, yr oedd pawb o'i gydoeswyr yn ei gyfrif yn bregethwr mawr. Llygriad dynoliaeth trwy y cwymp, a chyfiawnhad trwy ffydd yn angau iawnol y Cyfryngwr, oedd y materion y safai arnynt agos bob amser. Anfynych y traddodai un bregeth heb roddi ergyd i'r Sosiniaid, ac er hyny, yr oedd gan Sosiniaid y gymydogaeth barch mawr iddo fel cymydog. Yr oedd ganddo yn ei ymddiddanion a'i bregethau ryw ergydion pwrpasol, ac yr oedd ei ateb yn wastad yn barod. Yr oedd ryw nos Sabboth i bregethu yn Ebenezer, Abertawy, a chan ei fod tua phedwar ugain oed y pryd hwnw, ac wedi bod yn pregethu yn yr Alltwen yn y bore, cynygiodd Peter Williams, un o swyddogion yr eglwys, alw rhyw frawd i ddechreu yr oedfa iddo. "Na wnewch," ebe efe, mewn llais garw uchel, "mae yn well genyf fi gael hogi fy mhladur fy han na gadael i neb arall wneyd hyny." Bu Mr. Davies yn briod ddwywaith ond ni bu iddo blant. <br> <section begin="aaa"/><section end="aaa"/> <section begin="bbb"/>{{c|{{larger|GODRERHOS.}}}} [[Delwedd:Godrerhos Independent Chapel - geograph.org.uk - 200197.jpg|bawd]] Cymerwn hanes yr eglwys hon allan o'r ''Diwygiwr'' am 1847. Tu dal. 150, yr hwn a ysgrifenwyd gan Mr. P. Griffiths, Alltwen, a bydd yn dda gan ein darllenwyr ei gael yn arddull yr awdwr ei hun. "Mae'r eglwys fechan hon wedi ei ffurfio er ys mwy na chan mlynedd yn ol, er nad oes hanes cywir i'w gael trwy un ysgrifen, nac ychwaith trwy draddodiad, ond fod pregethu mewn tŷ bychan, lle y trigianai hen ŵr crefyddol, gwehydd wrth ei gelfyddyd. Ymddengys fod yno ryw ychydig bobl yn ofni Duw, ac yn cynal addoliad. Nid oes neb yn gwybod pa fodd yr oedd yr achos yn cael ei gynorthwyo, na chan bwy. Y peth cyntaf sydd ar gof gan yr hen bobl, trwy glywed gan eu tadau, yw i un Henry Thomas, genedigol o Lacharne, swydd Gaerfyrddin, priddfeinwr wrth ei gelfyddyd, yr hwn oedd yn bregethwr, ddyfod i Godrerhos i gadw ysgol, a phregethu yn achlysurol. Yn mhen amser urddwyd ef i waith y weinidogaeth. Nid oes un hanes i gael pwy oedd y gweinidogion a fu yn yr urddiad. Wedi i dalm o amser fyned heibio, priododd y Parch. Henry Thomas, a merch Mr. Jenkin Davies, Gellidochleitha, yr hwn oedd yn byw ar ei dir ei hunan, ac ar ei dir ef yr oedd tŷ y gwehydd, lle yr oedd yr addoliad yn cael ei gynal. Y canlyniad fu i Mr. Henry Thomas gael ''lease'' ar y tŷ bach, a darn helaeth o dir at fynwent, gan Mr. Jenkin Davies, ei dad-yn-nghyfraith, er adeiladu tŷ addoliad mwy cyfleus; yr hyn a wnaethant, yr hwn sydd yn sefyll heddyw. Yr oedd y ''lease'' dros fil ond un o flynyddau, wedi ei hymddiried i ymddiriedolwyr, sef y Parch. Henry Thomas, Godrerhos; R. Rees, Cwmdulais; John Evans, Brynasgellog; a'r Parch. Noah Simmons, Castellnedd; ardreth flynyddol y lle yw chwe' cheiniog. Mae darbodaeth yn y ''lease'', os bydd y gynnulleidfa yn ewyllysio adeiladu rhyw beth ar y tir, neu'r fynwent, fod iddynt hawl, ond ei fod mewn cysylltiad a'r addoldy; a bod coed at hyny i'w cael, os byddai coed o'r fath ar y fferm uchod, Gellidochleitha. Amseriad y ''lease'' yw 1753. Oddiwrth yr hanes uchod, gallwn gasglu, rhwng ffurfio yr eglwys, dyfodiad Mr. <section end="bbb"/><noinclude><references/></noinclude> fbadpzmqvdjx98oh1wnt0ip4xql0bsn 0 68358 170376 169151 2026-08-14T00:49:39Z AlwynapHuw 1710 170376 wikitext text/x-wiki {{header | title = Hanes Eglwysi Annibynol Cymru Cyf 2 (testun cyfansawdd) | author =Thomas Rees | andauthor =John Thomas, Lerpwl | translator = | editor = | section = | previous = | next = | notes =I'w lawr lwytho ar gyfer darllenydd e-lyfrau gweler [[Hanes Eglwysi Annibynol Cymru Cyf 2]] }} {| style="margin-left: auto; margin-right: auto; border: none;" |- | {{Wicipedia|John Thomas, Lerpwl}} |} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Hanes eglwysi annibynol Cymru Cyf 2.pdf" from=1 to=225/> </div> ==Nodiadau== {{Cyfeiriadau}} {{PD-old}} [[Categori:Hanes Eglwysi Annibynol Cymru Cyf 2]] [[Categori:Thomas Rees]] [[Categori:John Thomas, Lerpwl]] [[Categori:Llyfrau 1871]] [[Categori:Llyfrau'r 1870au]] [[Categori:Hanes crefydd yng Nghymru]] [[Categori:Hanes Eglwysi Annibynol Cymru]] [[Categori:Testunau cyfansawdd]] 9c65m0fkoftcyy8l7tovnsot91abcsp 2 77518 170310 170091 2026-08-13T14:20:20Z AlwynapHuw 1710 170310 wikitext text/x-wiki {{header | title =Defnyddiwr:AlwynapHuw/Llyfrau 2026 | author = | andauthor = | translator = | editor = | section = | previous =[[Defnyddiwr:AlwynapHuw/Llyfrau 2025]] | next = [[Defnyddiwr:AlwynapHuw/Llyfrau 2027]] | notes = Llyfrau a gyhoeddwyd gan Alwyn ap Huw ar Wicidestun yn 2026 }} {{c|[[Defnyddiwr:AlwynapHuw/Llyfrau]]}} #[[Dinas Caerdydd a'i Methodistiaeth Galfinaidd|Dinas Caerdydd a'i Methodistiaeth Galfinaidd gan Thomas Bowen, Caerdydd]] #[[Helyntion Bywyd Hen Deiliwr|Helyntion Bywyd Hen Deiliwr gan William Rees (Gwilym Hiraethog)]] #[[Y Lloer a Cherddi Eraill|Y Lloer a Cherddi Eraill gan J. J. Williams]] #[[O Drum i Draeth|O Drum i Draeth gan Eliseus Williams (Eifion Wyn)]] #[[Cyfrinach yr Aelwyd|Cyfrinach yr Aelwyd gan William Rees (Gwilym Hiraethog)]] #[[Caniadau Elfed|Caniadau Elfed gan Howell Elvet Lewis (Elfed)]] #[[Llyfr Darllen ac Ysgrifennu|Llyfr Darllen ac Ysgrifennu gan John Lloyd]] #[[Geiriau Credadun|Geiriau Credadun gan Félicité de La Mennais]] #[[Drama Enoc Huws|Drama Enoc Huws gan Thomas Howells, Pentre Rhondda]] #[[Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel|Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel gan Daniel Owen]] #[[Gardd Eifion|Gardd Eifion gan Robert ap Gwilym Ddu]] #[[Brenin yr Ellyllon|Brenin yr Ellyllon gan Nicolai Gogol]] #[[Traethodau'r Diwygiad|Traethodau'r Diwygiad gan Martin Luther]] #[[Caniadau Hiraethog|Caniadau Hiraethog gan Gwilym Hiraethog]] #[[Bywgraffiad y Parch Thos Richard Abergwaen|Bywgraffiad y Parch Thos Richard Abergwaen gan Edward Matthews]] #[[Ty Capel y Cwm|Ty Capel y Cwm gan Anthropos]] #[[Bugail y Cwm|Bugail y Cwm gan Anthropos]] #[[Hanes y Ffydd yng Nghymru|Hanes y Ffydd yng Nghymru gan Charles Edwards]] #[[Cymru a'r Gymraeg|Cymru a'r Gymraeg gan E. T. John, Dyfnallt ac Arthen]] #[[Rhwng Gwg a Gwên|Rhwng Gwg a Gwên gan Dafydd Rhys Williams (Index)]] #[[Ystorïau Bohemia|Ystorïau Bohemia cyf T. H. Parry-Williams]] #[[Gwaith Owen Gruffydd o Lanystumdwy|Gwaith Owen Gruffydd o Lanystumdwy gol O. M. Edwards]] #[[Hanes Plwyf Llanegryn|Hanes Plwyf Llanegryn gan William Davies]] #[[Yr Argyfwng|Yr Argyfwng gan William Ambrose Bebb]] #[[Toriad y Wawr|Toriad y Wawr gan Morris Thomas, Dolwyddelan]] #[[Plant y Goedwig|Plant y Goedwig gan Moelona]] #[[O Gylch Carn Fadrig|O Gylch Carn Fadrig gan John Humphreys (Wmffra Cyfeiliog)]] #[[Gwreichion y Diwygiadau|Gwreichion y Diwygiadau gan Carneddog]] #[[Cofiant David Davies, Bermo|Cofiant David Davies, Bermo gan William Jones, Lerpwl]] #[[Gŵr y Dolau|Gŵr y Dolau gan William Llewelyn Williams]] #[[Y Ddeddf Uno 1536|Y Ddeddf Uno 1536 gol William Ambrose Bebb]] #[[Cerdd Allwyn|Cerdd Allwyn gan Edward Roberts (Iorwerth Glan Aled)]] #[[Gwŷr Enwog Gynt Cyfrol II|Gwŷr Enwog Gynt Cyfrol II gan Edward Morgan Humphreys]] #[[Gwŷr Enwog Gynt Cyfrol I|Gwŷr Enwog Gynt Cyfrol I gan Edward Morgan Humphreys]] #[[Robert Dafydd, Brynengan ei Hanes a'i Hynodion|Robert Dafydd, Brynengan ei Hanes a'i Hynodion gan Henry Hughes, Bryncir]] #[[Geraint ac Enid a Chaniadau Eraill|Geraint ac Enid a Chaniadau Eraill gan J. Machreth Rees]] #[[Clasuron Rhyddiaith Cymru|Clasuron Rhyddiaith Cymru gan Edward Edwards, Aberystwyth]] #[[Diliau Meirion Cyf II|Diliau Meirion Cyf II gan Morris Davies (Meurig Ebrill)]] #[[Rhwng Rhyfeloedd|Rhwng Rhyfeloedd gan E Morgan Humphreys]] #[[Ceulan y Llyn Du|Ceulan y Llyn Du gan E Morgan Humphreys]] #[[Blacmel|Blacmel gan John Pierce]] #[[David Lloyd George (E M Humphreys)|David Lloyd George gan E Morgan Humphreys]] #[[Dychweledigion (Ibsen)|Dychweledigion (Ibsen) cyf gan T Gwynn Jones]] #[[Llen Gwerin Sir Gaernarfon|Llen Gwerin Sir Gaernarfon gan John Jones (Myrddin Fardd)]] #[[Yng Ngwlad y Gwyddel|Yng Ngwlad y Gwyddel gan John Morgan Edwards]] #[[Y Wers Olaf|Y Wers Olaf gan Alphonse Daudet cyf Moelona]] #[[Dal y Lleidr (drama)|Dal y Lleidr (drama) gan Joseph Jenkins]] #[[Tudur Aled (JMJ)|Tudur Aled gan John Morris-Jones]] #[[Dan Lenni'r Nos|Dan Lenni'r Nos gan John Pierce]] #[[Llofrudd yn y Chwarel|Llofrudd yn y Chwarel gan E Morgan Humphreys]] #[[Dyddlyfr 1941|Dyddlyfr 1941 gan W Ambrose Bebb]] 31 Gorffennaf 47 nhzl10sabm5fk4qt4d9szal2rvb3r20 106 85524 170282 165924 2026-08-13T13:07:09Z AlwynapHuw 1710 170282 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |Title=Traethodau'r Diwygiad |Author=Martin Luther |Publisher=Hughes a'i Fab, Wrecsam |Year=1926 |Source=djvu |Image=8 |Progress=V |Pages=<pagelist 1to3=- 4=1 120=- /> |Remarks= }} [[Categori:Traethodau'r Diwygiad]] [[Categori:Martin Luther]] [[Categori:Cyfres y Werin]] [[Categori:Llyfrau 1926]] [[Categori:Diwinyddion]] [[Categori:Tudalen Indecs]] [[Categori:PD-old-70]] [[Categori:Traethodau]] [[Categori:John Morgan Jones, Bangor]] ej6kd52fofvt9a3idzp1msicjsj6p6i 14 85645 170294 165901 2026-08-13T13:23:01Z AlwynapHuw 1710 170294 wikitext text/x-wiki [[Delwedd:Traethodau'r Diwygiad (wynebddalen).jpg|bawd]] [[Categori:Martin Luther]] [[Categori:John Morgan Jones, Bangor]] [[Categori:Llyfrau 1926]] [[Categori:Llyfrau'r 1920au]] [[Categori:Crefydd]] [[Categori:Cyfres y Werin]] ji6bf5hcmblreaay2k6y7s7k1jc1z2e 0 85646 170292 165902 2026-08-13T13:13:42Z AlwynapHuw 1710 170292 wikitext text/x-wiki {{header | title =Traethodau'r Diwygiad (testun cyfansawdd)]] | author = Martin Luther | andauthor = | translator =John Morgan Jones, Bangor | editor = | section = | previous = | next = | notes =I'w darllen pennod wrth bennod gweler [[Traethodau'r Diwygiad]] }} {| style="margin-left: auto; margin-right: auto; border: none;" |- | {{Wicipedia|Martin Luther}} | {{Wicipedia|Cyfres y Werin}} |} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Traethodau'r Diwygiad.djvu" from=4 to=119 /> </div> ==Nodiadau== {{Cyfeiriadau}} {{PD-old-70}} [[Categori:Traethodau'r Diwygiad]] [[Categori:Martin Luther]] [[Categori:John Morgan Jones, Bangor]] [[Categori:Llyfrau 1926]] [[Categori:Llyfrau'r 1920au]] [[Categori:Crefydd]] [[Categori:Cyfres y Werin]] [[Categori:Testunau cyfansawdd]] p5eoee5w9fsqm0j1uhockvs4147oq0m 0 85647 170284 165906 2026-08-13T13:09:52Z AlwynapHuw 1710 170284 wikitext text/x-wiki {{header | title =Traethodau'r Diwygiad | author = Martin Luther | andauthor = | translator =John Morgan Jones, Bangor | editor = | section = | previous = | next = [[/Cynnwys/]] | notes =I'w lawr lwytho ar gyfer darllenydd e-lyfrau gweler [[Traethodau'r Diwygiad (testun cyfansawdd)]] }} {| style="margin-left: auto; margin-right: auto; border: none;" |- | {{Wicipedia|Martin Luther}} | {{Wicipedia|Cyfres y Werin}} |} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Traethodau'r Diwygiad.djvu" from=4 to=9 /> </div> ==Nodiadau== {{Cyfeiriadau}} {{PD-old-70}} [[Categori:Traethodau'r Diwygiad]] [[Categori:Martin Luther]] [[Categori:John Morgan Jones, Bangor]] [[Categori:Llyfrau 1926]] [[Categori:Llyfrau'r 1920au]] [[Categori:Crefydd]] [[Categori:Cyfres y Werin]] de22jypw07mcel6pctuyifjf6iccf61 0 85648 170285 165908 2026-08-13T13:10:15Z AlwynapHuw 1710 170285 wikitext text/x-wiki {{header | title =Traethodau'r Diwygiad | author = Martin Luther | andauthor = | translator =John Morgan Jones, Bangor | editor = | section = | previous =[[../]] | next = [[../Gair o Eglurhad (Y Cyfieithydd)|Gair o Eglurhad (Y Cyfieithydd)]] | notes = }} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Traethodau'r Diwygiad.djvu" from=10 to=10 /> </div> ==Nodiadau== {{Cyfeiriadau}} {{DEFAULTSORT:Cynnwys}} [[Categori:Traethodau'r Diwygiad]] e25e930wrnm0hpuywk59bnvai41cqhb 0 85649 170286 165909 2026-08-13T13:10:55Z AlwynapHuw 1710 170286 wikitext text/x-wiki {{header | title =Traethodau'r Diwygiad | author = Martin Luther | andauthor = | translator =John Morgan Jones, Bangor | editor = | section = | previous =[[../Cynnwys|Cynnwys]] | next = [[../Cyflwyniad i draethawd 1|Cyflwyniad i draethawd 1]] | notes = }} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Traethodau'r Diwygiad.djvu" from=12 to=15 /> </div> ==Nodiadau== {{Cyfeiriadau}} {{DEFAULTSORT:Gair o Eglurhad (Y Cyfieithydd)}} [[Categori:Traethodau'r Diwygiad]] f0lgtl4ymhy113jh2qabigwl4ukz2fe 0 85650 170287 165910 2026-08-13T13:11:15Z AlwynapHuw 1710 170287 wikitext text/x-wiki {{header | title =Traethodau'r Diwygiad | author = Martin Luther | andauthor = | translator =John Morgan Jones, Bangor | editor = | section = | previous =[[../Gair o Eglurhad (Y Cyfieithydd)|Gair o Eglurhad (Y Cyfieithydd)]] | next = [[../At Bendefigion Cenedl Yr Almaen|At Bendefigion Cenedl Yr Almaen]] | notes = }} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Traethodau'r Diwygiad.djvu" from=16 to=19 /> </div> ==Nodiadau== {{Cyfeiriadau}} {{DEFAULTSORT:Cyflwyniad i draethawd 1}} [[Categori:Traethodau'r Diwygiad]] erroe8bbejx4tihhcz8fauss7bcmroo 0 85651 170288 165911 2026-08-13T13:11:37Z AlwynapHuw 1710 170288 wikitext text/x-wiki {{header | title =Traethodau'r Diwygiad | author = Martin Luther | andauthor = | translator =John Morgan Jones, Bangor | editor = | section = | previous =[[../Cyflwyniad i draethawd 1|Cyflwyniad i draethawd 1]] | next = [[../Rhan o lythyr yn cyflwyno'r traethawd i'r pab|Rhan o lythyr yn cyflwyno'r traethawd i'r pab]] | notes = }} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Traethodau'r Diwygiad.djvu" from=20 to=78 /> </div> ==Nodiadau== {{Cyfeiriadau}} {{DEFAULTSORT:At Bendefigion Cenedl Yr Almaen}} [[Categori:Traethodau'r Diwygiad]] chtqr0vad5lc1n4dhj0wjwg14f8jd6v 0 85652 170289 165918 2026-08-13T13:11:59Z AlwynapHuw 1710 170289 wikitext text/x-wiki {{header | title =Traethodau'r Diwygiad | author = Martin Luther | andauthor = | translator =John Morgan Jones, Bangor | editor = | section = | previous =[[../At Bendefigion Cenedl Yr Almaen|At Bendefigion Cenedl Yr Almaen]] | next = [[../Ar Ryddid Cristnogol|Ar Ryddid Cristnogol]] | notes = }} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Traethodau'r Diwygiad.djvu" from=82 to=82 /> </div> ==Nodiadau== {{Cyfeiriadau}} {{DEFAULTSORT:Rhan o lythyr yn cyflwyno'r traethawd i'r pab}} [[Categori:Traethodau'r Diwygiad]] 734f2iqp2yv4dedx8auar9izqkmgkjn 0 85653 170290 165919 2026-08-13T13:12:24Z AlwynapHuw 1710 170290 wikitext text/x-wiki {{header | title =Traethodau'r Diwygiad | author = Martin Luther | andauthor = | translator =John Morgan Jones, Bangor | editor = | section = | previous =[[../Rhan o lythyr yn cyflwyno'r traethawd i'r pab|Rhan o lythyr yn cyflwyno'r traethawd i'r pab]] | next = [[../Diweddglo|Diweddglo]] | notes = }} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Traethodau'r Diwygiad.djvu" from=84 to=113 /> </div> ==Nodiadau== {{Cyfeiriadau}} {{DEFAULTSORT:Ar Ryddid Cristnogol}} [[Categori:Traethodau'r Diwygiad]] oz3g4emjo1wl1061rpixdiuk2bi6qvl 0 85654 170291 165920 2026-08-13T13:12:47Z AlwynapHuw 1710 170291 wikitext text/x-wiki {{header | title =Traethodau'r Diwygiad | author = Martin Luther | andauthor = | translator =John Morgan Jones, Bangor | editor = | section = | previous =[[../Ar Ryddid Cristnogol|Ar Ryddid Cristnogol]] | next = | notes = }} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Traethodau'r Diwygiad.djvu" from=114 to=119 /> </div> ==Nodiadau== {{Cyfeiriadau}} {{DEFAULTSORT:Diweddglo}} [[Categori:Traethodau'r Diwygiad]] obgaug8l6zmm5erkfryn3t9sikktu4b 106 88079 170308 170099 2026-08-13T14:06:32Z AlwynapHuw 1710 170308 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |Title=Dinas Caerdydd a'i Methodistiaeth Galfinaidd |Author=Thomas Bowen, Caerdydd |Publisher=William Lewis (Argraffwyr) Cyf, Caerdydd |Year=1927 |Source=djvu |Image=1 |Progress=V |Pages=<pagelist 1=clawr 2to4=- 5=1 125to127=- 128=clawr /> |Remarks= }} [[Categori:Dinas Caerdydd a'i Methodistiaeth Galfinaidd]] [[Categori:Caerdydd]] [[Categori:Hanes crefydd yng Nghymru]] [[Categori:PD-US-expired]] [[Categori:PD-old-70]] [[Categori:Tudalen Indecs]] [[Categori:Thomas Bowen, Caerdydd]] gg3vn8jqe5pj8g8fuw8x6ypl98hfwg0 104 88096 170304 170266 2026-08-13T13:53:23Z AlwynapHuw 1710 170304 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> {{c|ADRAN IV.<br>RHAI A FU AR Y MUR.}} [[Dinas Caerdydd a'i Methodistiaeth Galfinaidd/Parchn. J. M Jones, E. Rees, (Dyfed), a J Morgan|IX-Coffadwriaeth y Parchn. J. Morgan Jones, Ll.D., Evan Rees, M.A. (Dyfed), a John Morgan, Llwynypia.]] {{c|ADRAN V.<br>YN OL AT YR HYN A FU.}} [[Dinas Caerdydd a'i Methodistiaeth Galfinaidd/Y Symudiad Ymosodol|X—Y Symudiad Ymosodol. Ei gychwyniad yn East Moors.]] [[Dinas Caerdydd a'i Methodistiaeth Galfinaidd/Parchn. John Pugh a Seth Joshua|XI—Coffadwriaeth y Parch. John Pugh, D.D., a'r Parch. Seth Joshua.]] [[Dinas Caerdydd a'i Methodistiaeth Galfinaidd/Canolfannau y Symudiad|XII—Canolfannau y Symudiad.]] [[Dinas Caerdydd a'i Methodistiaeth Galfinaidd/Ystadegau ar ddiwedd 1926|XIII—Ystadegau y Corff yng Nghaerdydd ar ddiwedd 1926.]] {{c|ADRAN VI.<br>SAFWN, YNA AWN RHAGOM.}} [[Dinas Caerdydd a'i Methodistiaeth Galfinaidd/Dylanwad Methodistiaeth ar Gaerdydd|XIV—Dylanwad Methodistiaeth ar Foes a Chrefydd Caerdydd.]] </poem> {{Div end}} <br><noinclude><references/></noinclude> 6eov3gz3vo4eztlzudewy0f0n0zep0y 14 88214 170272 2026-08-13T11:59:57Z AlwynapHuw 1710 Dechrau tudalen newydd gyda "[[Delwedd:Dinas Caerdydd a'i Methodistiaeth Galfinaidd.djvu|bawd|tudalen=1]] [[Categori:Thomas Bowen, Caerdydd]] [[Categori:Llyfrau 1927]] [[Categori:Hanes crefydd yng Nghymru]] [[Categori:Llyfrau'r 1920au]] [[Categori:Caerdydd]]" 170272 wikitext text/x-wiki [[Delwedd:Dinas Caerdydd a'i Methodistiaeth Galfinaidd.djvu|bawd|tudalen=1]] [[Categori:Thomas Bowen, Caerdydd]] [[Categori:Llyfrau 1927]] [[Categori:Hanes crefydd yng Nghymru]] [[Categori:Llyfrau'r 1920au]] [[Categori:Caerdydd]] je3kt0wyy45cptgxpmndl03tslxpoam 0 88215 170273 2026-08-13T12:04:22Z AlwynapHuw 1710 Dechrau tudalen newydd gyda "{{header | title =Dinas Caerdydd a'i Methodistiaeth Galfinaidd | author =Thomas Bowen, Caerdydd | andauthor = | translator = | editor = | section = | previous =[[../Hanes boreol Caerdydd|Hanes boreol Caerdydd]] | next = [[../Cymanfaoedd a Chymdeithasfaoedd|Cymanfaoedd a Chymdeithasfaoedd]] | notes = }} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Dinas Caerdydd a'i Methodistiaeth Galfinaidd.djvu" from=19 to=24 fromsection="bbb" /> <..." 170273 wikitext text/x-wiki {{header | title =Dinas Caerdydd a'i Methodistiaeth Galfinaidd | author =Thomas Bowen, Caerdydd | andauthor = | translator = | editor = | section = | previous =[[../Hanes boreol Caerdydd|Hanes boreol Caerdydd]] | next = [[../Cymanfaoedd a Chymdeithasfaoedd|Cymanfaoedd a Chymdeithasfaoedd]] | notes = }} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Dinas Caerdydd a'i Methodistiaeth Galfinaidd.djvu" from=19 to=24 fromsection="bbb" /> </div> ==Nodiadau== {{Cyfeiriadau}} {{DEFAULTSORT:Dechreuad Methodistiaeth}} [[Categori:Dinas Caerdydd a'i Methodistiaeth Galfinaidd]] lbencphywdmkque3z4v72eplwyo1yvj 0 88216 170274 2026-08-13T12:11:35Z AlwynapHuw 1710 Dechrau tudalen newydd gyda "{{header | title =Dinas Caerdydd a'i Methodistiaeth Galfinaidd | author =Thomas Bowen, Caerdydd | andauthor = | translator = | editor = | section = | previous =[[../Dechreuad Methodistiaeth|Dechreuad Methodistiaeth]] | next = [[../Helyntion yr Achos|Helyntion yr Achos]] | notes = }} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Dinas Caerdydd a'i Methodistiaeth Galfinaidd.djvu" from=25 to=30 /> </div> ==Nodiadau== {{Cyfeiriadau}}..." 170274 wikitext text/x-wiki {{header | title =Dinas Caerdydd a'i Methodistiaeth Galfinaidd | author =Thomas Bowen, Caerdydd | andauthor = | translator = | editor = | section = | previous =[[../Dechreuad Methodistiaeth|Dechreuad Methodistiaeth]] | next = [[../Helyntion yr Achos|Helyntion yr Achos]] | notes = }} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Dinas Caerdydd a'i Methodistiaeth Galfinaidd.djvu" from=25 to=30 /> </div> ==Nodiadau== {{Cyfeiriadau}} {{DEFAULTSORT:Cymanfaoedd a Chymdeithasfaoedd}} [[Categori:Dinas Caerdydd a'i Methodistiaeth Galfinaidd]] mgbttel1r2u6awvp7my3rvixt0hsil4 0 88217 170275 2026-08-13T12:13:54Z AlwynapHuw 1710 Dechrau tudalen newydd gyda "{{header | title =Dinas Caerdydd a'i Methodistiaeth Galfinaidd | author =Thomas Bowen, Caerdydd | andauthor = | translator = | editor = | section = | previous =[[../Cymanfaoedd a Chymdeithasfaoedd|Cymanfaoedd a Chymdeithasfaoedd]] | next = [[../Eglwys Pembroke Terrace|Eglwys Pembroke Terrace]] | notes = }} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Dinas Caerdydd a'i Methodistiaeth Galfinaidd.djvu" from=31 to=35 tosection="aaa" /..." 170275 wikitext text/x-wiki {{header | title =Dinas Caerdydd a'i Methodistiaeth Galfinaidd | author =Thomas Bowen, Caerdydd | andauthor = | translator = | editor = | section = | previous =[[../Cymanfaoedd a Chymdeithasfaoedd|Cymanfaoedd a Chymdeithasfaoedd]] | next = [[../Eglwys Pembroke Terrace|Eglwys Pembroke Terrace]] | notes = }} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Dinas Caerdydd a'i Methodistiaeth Galfinaidd.djvu" from=31 to=35 tosection="aaa" /> </div> ==Nodiadau== {{Cyfeiriadau}} {{DEFAULTSORT:Helyntion yr Achos}} [[Categori:Dinas Caerdydd a'i Methodistiaeth Galfinaidd]] 4gsjnj1w6juy6wcxw20y1w9sqdoyvlr 0 88218 170276 2026-08-13T12:26:29Z AlwynapHuw 1710 Dechrau tudalen newydd gyda "{{header | title =Dinas Caerdydd a'i Methodistiaeth Galfinaidd | author =Thomas Bowen, Caerdydd | andauthor = | translator = | editor = | section = | previous =[[../Helyntion yr Achos|Helyntion yr Achos]] | next = [[../Eglwysi Bethania, Salem, a Frederick Street|Eglwysi Bethania, Salem, a Frederick Street]] | notes = }} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Dinas Caerdydd a'i Methodistiaeth Galfinaidd.djvu" from=35 to=45 from..." 170276 wikitext text/x-wiki {{header | title =Dinas Caerdydd a'i Methodistiaeth Galfinaidd | author =Thomas Bowen, Caerdydd | andauthor = | translator = | editor = | section = | previous =[[../Helyntion yr Achos|Helyntion yr Achos]] | next = [[../Eglwysi Bethania, Salem, a Frederick Street|Eglwysi Bethania, Salem, a Frederick Street]] | notes = }} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Dinas Caerdydd a'i Methodistiaeth Galfinaidd.djvu" from=35 to=45 fromsection="bbb" /> </div> ==Nodiadau== {{Cyfeiriadau}} {{DEFAULTSORT:Eglwys Pembroke Terrace}} [[Categori:Dinas Caerdydd a'i Methodistiaeth Galfinaidd] mkvlrr9r0s2cpzilcx12ocr4kmcyovg 170278 170276 2026-08-13T12:29:34Z AlwynapHuw 1710 170278 wikitext text/x-wiki {{header | title =Dinas Caerdydd a'i Methodistiaeth Galfinaidd | author =Thomas Bowen, Caerdydd | andauthor = | translator = | editor = | section = | previous =[[../Helyntion yr Achos|Helyntion yr Achos]] | next = [[../Eglwysi Bethania, Salem, a Frederick Street|Eglwysi Bethania, Salem, a Frederick Street]] | notes = }} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Dinas Caerdydd a'i Methodistiaeth Galfinaidd.djvu" from=35 to=45 fromsection="bbb" /> </div> ==Nodiadau== {{Cyfeiriadau}} {{DEFAULTSORT:Eglwys Pembroke Terrace}} [[Categori:Dinas Caerdydd a'i Methodistiaeth Galfinaidd]] fpno5296hw9a1fic04774tu6qbhabmn 0 88219 170277 2026-08-13T12:29:07Z AlwynapHuw 1710 Dechrau tudalen newydd gyda "{{header | title =Dinas Caerdydd a'i Methodistiaeth Galfinaidd | author =Thomas Bowen, Caerdydd | andauthor = | translator = | editor = | section = | previous =[[../Eglwys Pembroke Terrace|Eglwys Pembroke Terrace]] | next = [[../Eglwysi Crwys Road a Jerusalem|Eglwysi Crwys Road a Jerusalem]] | notes = }} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Dinas Caerdydd a'i Methodistiaeth Galfinaidd.djvu" from=46 to=61 /> </div> ==Nodiad..." 170277 wikitext text/x-wiki {{header | title =Dinas Caerdydd a'i Methodistiaeth Galfinaidd | author =Thomas Bowen, Caerdydd | andauthor = | translator = | editor = | section = | previous =[[../Eglwys Pembroke Terrace|Eglwys Pembroke Terrace]] | next = [[../Eglwysi Crwys Road a Jerusalem|Eglwysi Crwys Road a Jerusalem]] | notes = }} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Dinas Caerdydd a'i Methodistiaeth Galfinaidd.djvu" from=46 to=61 /> </div> ==Nodiadau== {{Cyfeiriadau}} {{DEFAULTSORT:Eglwysi Bethania, Salem, a Frederick Street}} [[Categori:Dinas Caerdydd a'i Methodistiaeth Galfinaidd]] ivcwk7aactr4m960rrgvbr3uyhxlbmm 0 88220 170279 2026-08-13T12:33:48Z AlwynapHuw 1710 Dechrau tudalen newydd gyda "{{header | title =Dinas Caerdydd a'i Methodistiaeth Galfinaidd | author =Thomas Bowen, Caerdydd | andauthor = | translator = | editor = | section = | previous =[[../Eglwysi Bethania, Salem, a Frederick Street|Eglwysi Bethania, Salem, a Frederick Street]] | next = [[../Yr Achosion Seisnig eraill|Yr Achosion Seisnig eraill]] | notes = }} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Dinas Caerdydd a'i Methodistiaeth Galfinaidd.djvu" fr..." 170279 wikitext text/x-wiki {{header | title =Dinas Caerdydd a'i Methodistiaeth Galfinaidd | author =Thomas Bowen, Caerdydd | andauthor = | translator = | editor = | section = | previous =[[../Eglwysi Bethania, Salem, a Frederick Street|Eglwysi Bethania, Salem, a Frederick Street]] | next = [[../Yr Achosion Seisnig eraill|Yr Achosion Seisnig eraill]] | notes = }} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Dinas Caerdydd a'i Methodistiaeth Galfinaidd.djvu" from=62 to=67 tosection="aaa" /> </div> ==Nodiadau== {{Cyfeiriadau}} {{DEFAULTSORT:Eglwysi Crwys Road a Jerusalem}} [[Categori:Dinas Caerdydd a'i Methodistiaeth Galfinaidd]] tvdyoku9ncjnsje2zpbsaigb3rzhhfr 0 88221 170281 2026-08-13T13:00:40Z AlwynapHuw 1710 Dechrau tudalen newydd gyda "{{header | title =Dinas Caerdydd a'i Methodistiaeth Galfinaidd | author =Thomas Bowen, Caerdydd | andauthor = | translator = | editor = | section = | previous =[[../Eglwysi Crwys Road a Jerusalem|Eglwysi Crwys Road a Jerusalem]] | next = [[../Parchn. J. M Jones, E. Rees, (Dyfed), a J Morgan|Parchn. J. M Jones, E. Rees, (Dyfed), a J Morgan]] | notes = }} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Dinas Caerdydd a'i Methodistiaeth Ga..." 170281 wikitext text/x-wiki {{header | title =Dinas Caerdydd a'i Methodistiaeth Galfinaidd | author =Thomas Bowen, Caerdydd | andauthor = | translator = | editor = | section = | previous =[[../Eglwysi Crwys Road a Jerusalem|Eglwysi Crwys Road a Jerusalem]] | next = [[../Parchn. J. M Jones, E. Rees, (Dyfed), a J Morgan|Parchn. J. M Jones, E. Rees, (Dyfed), a J Morgan]] | notes = }} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Dinas Caerdydd a'i Methodistiaeth Galfinaidd.djvu" from=67 to=67 fromsection="bbb" /> </div> ==Nodiadau== {{Cyfeiriadau}} {{DEFAULTSORT:Yr Achosion Seisnig eraill}} [[Categori:Dinas Caerdydd a'i Methodistiaeth Galfinaidd]] [[Categori:Evan Rees (Dyfed)]] [[Categori:John Morgan Jones]] [[Categori:John Morgan, Llwynypia]] omptgqjw5gw4y56fiehrd4u9jgktx8g 170297 170281 2026-08-13T13:27:27Z AlwynapHuw 1710 170297 wikitext text/x-wiki {{header | title =Dinas Caerdydd a'i Methodistiaeth Galfinaidd | author =Thomas Bowen, Caerdydd | andauthor = | translator = | editor = | section = | previous =[[../Eglwysi Crwys Road a Jerusalem|Eglwysi Crwys Road a Jerusalem]] | next = [[../Parchn. J. M Jones, E. Rees, (Dyfed), a J Morgan|Parchn. J. M Jones, E. Rees, (Dyfed), a J Morgan]] | notes = }} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Dinas Caerdydd a'i Methodistiaeth Galfinaidd.djvu" from=67 to=80 fromsection="bbb" /> </div> ==Nodiadau== {{Cyfeiriadau}} {{DEFAULTSORT:Yr Achosion Seisnig eraill}} [[Categori:Dinas Caerdydd a'i Methodistiaeth Galfinaidd]] q3rnf6cuc04mnsx8pko4tbkoxpzbcrw 14 88222 170283 2026-08-13T13:08:45Z AlwynapHuw 1710 Dechrau tudalen newydd gyda "Roedd '''John Morgan Jones''' (1873 - 1946); yn weinidog gyda'r Annibynwyr a phrifathro coleg Bala-Bangor [https://bywgraffiadur.cymru/article/c2-JONE-MOR-1873.html Bywgraffiadur]" 170283 wikitext text/x-wiki Roedd '''John Morgan Jones''' (1873 - 1946); yn weinidog gyda'r Annibynwyr a phrifathro coleg Bala-Bangor [https://bywgraffiadur.cymru/article/c2-JONE-MOR-1873.html Bywgraffiadur] j1i5hpp2yrvb1zo8c0e3kdaugehexp9 170293 170283 2026-08-13T13:15:55Z AlwynapHuw 1710 170293 wikitext text/x-wiki Roedd '''John Morgan Jones''' (1873 - 1946); yn weinidog gyda'r Annibynwyr a phrifathro coleg Bala-Bangor [https://bywgraffiadur.cymru/article/c2-JONE-MOR-1873.html Bywgraffiadur] {{DEFAULTSORT:Jones, John Morgan}} [[Categori:Addysgwyr Cymreig]] [[Categori:Gweinidogion Annibynnol Cymreig]] n8x8twqbpfyo96kg9wnle84i1imb173 14 88223 170298 2026-08-13T13:36:13Z AlwynapHuw 1710 Dechrau tudalen newydd gyda "Roedd y Parch. '''John Morgan''' (1866-1923), yn weinidog gyda'r Methodistiaid Calfinaidd. Yn enedigol o Langeitho, bu'n gweithio fel bugail (amaethyddol) cyn mynd i'r weinidogaeth. Yn 1899 derbyniodd alwad i fugeilio Eglwys Bethania, Llwynypia, lle y fu am weddill ei oes {{DEFAULTSORT:Morgan, John}} [[Categori:Gweinidogion Presbyteraidd Cymreig]]" 170298 wikitext text/x-wiki Roedd y Parch. '''John Morgan''' (1866-1923), yn weinidog gyda'r Methodistiaid Calfinaidd. Yn enedigol o Langeitho, bu'n gweithio fel bugail (amaethyddol) cyn mynd i'r weinidogaeth. Yn 1899 derbyniodd alwad i fugeilio Eglwys Bethania, Llwynypia, lle y fu am weddill ei oes {{DEFAULTSORT:Morgan, John}} [[Categori:Gweinidogion Presbyteraidd Cymreig]] gty7h974pfokgy91q8qpkndhqpdr2yw 0 88224 170299 2026-08-13T13:39:16Z AlwynapHuw 1710 Dechrau tudalen newydd gyda "{{header | title =Dinas Caerdydd a'i Methodistiaeth Galfinaidd | author =Thomas Bowen, Caerdydd | andauthor = | translator = | editor = | section = | previous =[[../Yr Achosion Seisnig eraill|Yr Achosion Seisnig eraill]] | next = [[../Y Symudiad Ymosodol|Y Symudiad Ymosodol]] | notes = }} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Dinas Caerdydd a'i Methodistiaeth Galfinaidd.djvu" from=81 to=89 fromsection="bbb" /> </div> ==Nodi..." 170299 wikitext text/x-wiki {{header | title =Dinas Caerdydd a'i Methodistiaeth Galfinaidd | author =Thomas Bowen, Caerdydd | andauthor = | translator = | editor = | section = | previous =[[../Yr Achosion Seisnig eraill|Yr Achosion Seisnig eraill]] | next = [[../Y Symudiad Ymosodol|Y Symudiad Ymosodol]] | notes = }} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Dinas Caerdydd a'i Methodistiaeth Galfinaidd.djvu" from=81 to=89 fromsection="bbb" /> </div> ==Nodiadau== {{Cyfeiriadau}} {{DEFAULTSORT:Parchn. J. M Jones, E. Rees, (Dyfed), a J Morgan|Parchn. J. M Jones, E. Rees, (Dyfed), a J Morgan}} [[Categori:Dinas Caerdydd a'i Methodistiaeth Galfinaidd]] [[Categori:Evan Rees (Dyfed)]] [[Categori:John Morgan Jones]] [[Categori:John Morgan, Llwynypia]] jh2kyxoeav1omi7xs53mjjnnt2xfz6l 170300 170299 2026-08-13T13:40:37Z AlwynapHuw 1710 170300 wikitext text/x-wiki {{header | title =Dinas Caerdydd a'i Methodistiaeth Galfinaidd | author =Thomas Bowen, Caerdydd | andauthor = | translator = | editor = | section = | previous =[[../Yr Achosion Seisnig eraill|Yr Achosion Seisnig eraill]] | next = [[../Y Symudiad Ymosodol|Y Symudiad Ymosodol]] | notes = }} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Dinas Caerdydd a'i Methodistiaeth Galfinaidd.djvu" from=81 to=89 fromsection="bbb" /> </div> ==Nodiadau== {{Cyfeiriadau}} {{DEFAULTSORT:Parchn. J. M Jones, E. Rees, (Dyfed), a J Morgan}} [[Categori:Dinas Caerdydd a'i Methodistiaeth Galfinaidd]] [[Categori:Evan Rees (Dyfed)]] [[Categori:John Morgan Jones]] [[Categori:John Morgan, Llwynypia]] m03mmrps5fv87z11jal7bzkyh01vyhg 170301 170300 2026-08-13T13:41:09Z AlwynapHuw 1710 170301 wikitext text/x-wiki {{header | title =Dinas Caerdydd a'i Methodistiaeth Galfinaidd | author =Thomas Bowen, Caerdydd | andauthor = | translator = | editor = | section = | previous =[[../Yr Achosion Seisnig eraill|Yr Achosion Seisnig eraill]] | next = [[../Y Symudiad Ymosodol|Y Symudiad Ymosodol]] | notes = }} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Dinas Caerdydd a'i Methodistiaeth Galfinaidd.djvu" from=81 to=89 /> </div> ==Nodiadau== {{Cyfeiriadau}} {{DEFAULTSORT:Parchn. J. M Jones, E. Rees, (Dyfed), a J Morgan}} [[Categori:Dinas Caerdydd a'i Methodistiaeth Galfinaidd]] [[Categori:Evan Rees (Dyfed)]] [[Categori:John Morgan Jones]] [[Categori:John Morgan, Llwynypia]] tn6v359t86sip6ls3qfdsp52y0w7oiu 0 88225 170302 2026-08-13T13:45:26Z AlwynapHuw 1710 Dechrau tudalen newydd gyda "{{header | title =Dinas Caerdydd a'i Methodistiaeth Galfinaidd | author =Thomas Bowen, Caerdydd | andauthor = | translator = | editor = | section = | previous =[[../Parchn. J. M Jones, E. Rees, (Dyfed), a J Morgan|Parchn. J. M Jones, E. Rees, (Dyfed), a J Morgan]] | next = [[../Parchn. John Pugh a Seth Joshua|Parchn. John Pugh a Seth Joshua]] | notes = }} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Dinas Caerdydd a'i Methodistiaeth..." 170302 wikitext text/x-wiki {{header | title =Dinas Caerdydd a'i Methodistiaeth Galfinaidd | author =Thomas Bowen, Caerdydd | andauthor = | translator = | editor = | section = | previous =[[../Parchn. J. M Jones, E. Rees, (Dyfed), a J Morgan|Parchn. J. M Jones, E. Rees, (Dyfed), a J Morgan]] | next = [[../Parchn. John Pugh a Seth Joshua|Parchn. John Pugh a Seth Joshua]] | notes = }} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Dinas Caerdydd a'i Methodistiaeth Galfinaidd.djvu" from=90 to=98 tosection="aaa" /> </div> ==Nodiadau== {{Cyfeiriadau}} {{DEFAULTSORT:Y Symudiad Ymosodo}} [[Categori:Dinas Caerdydd a'i Methodistiaeth Galfinaidd]] oigfax9g13wqoqqxf3vo3qm6dsx8rhl 0 88226 170303 2026-08-13T13:48:44Z AlwynapHuw 1710 Dechrau tudalen newydd gyda "{{header | title =Dinas Caerdydd a'i Methodistiaeth Galfinaidd | author =Thomas Bowen, Caerdydd | andauthor = | translator = | editor = | section = | previous =[[../Y Symudiad Ymosodol|Y Symudiad Ymosodol]] | next = [[../Canolfannau y Symudiad|Canolfannau y Symudiad]] | notes = }} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Dinas Caerdydd a'i Methodistiaeth Galfinaidd.djvu" from=98 to=101 fromsection="bbb" /> </div> ==Nodiadau==..." 170303 wikitext text/x-wiki {{header | title =Dinas Caerdydd a'i Methodistiaeth Galfinaidd | author =Thomas Bowen, Caerdydd | andauthor = | translator = | editor = | section = | previous =[[../Y Symudiad Ymosodol|Y Symudiad Ymosodol]] | next = [[../Canolfannau y Symudiad|Canolfannau y Symudiad]] | notes = }} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Dinas Caerdydd a'i Methodistiaeth Galfinaidd.djvu" from=98 to=101 fromsection="bbb" /> </div> ==Nodiadau== {{Cyfeiriadau}} {{DEFAULTSORT:Parchn. John Pugh a Seth Joshua}} [[Categori:Dinas Caerdydd a'i Methodistiaeth Galfinaidd]] ayz98w23lo52hu31l3dynwadh0c00ys 0 88227 170305 2026-08-13T13:53:42Z AlwynapHuw 1710 Dechrau tudalen newydd gyda "{{header | title =Dinas Caerdydd a'i Methodistiaeth Galfinaidd | author =Thomas Bowen, Caerdydd | andauthor = | translator = | editor = | section = | previous =[[../Parchn. John Pugh a Seth Joshua|Parchn. John Pugh a Seth Joshua]] | next = [[../Ystadegau ar ddiwedd 1926|Ystadegau ar ddiwedd 1926]] | notes = }} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Dinas Caerdydd a'i Methodistiaeth Galfinaidd.djvu" from=102 to=117 tosection="a..." 170305 wikitext text/x-wiki {{header | title =Dinas Caerdydd a'i Methodistiaeth Galfinaidd | author =Thomas Bowen, Caerdydd | andauthor = | translator = | editor = | section = | previous =[[../Parchn. John Pugh a Seth Joshua|Parchn. John Pugh a Seth Joshua]] | next = [[../Ystadegau ar ddiwedd 1926|Ystadegau ar ddiwedd 1926]] | notes = }} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Dinas Caerdydd a'i Methodistiaeth Galfinaidd.djvu" from=102 to=117 tosection="aaa" /> </div> ==Nodiadau== {{Cyfeiriadau}} {{DEFAULTSORT:Canolfannau y Symudiad}} [[Categori:Dinas Caerdydd a'i Methodistiaeth Galfinaidd]] tp0o2jccox1c0jc13czuig3id7xp4pn 0 88228 170306 2026-08-13T13:59:11Z AlwynapHuw 1710 Dechrau tudalen newydd gyda "{{header | title =Dinas Caerdydd a'i Methodistiaeth Galfinaidd | author =Thomas Bowen, Caerdydd | andauthor = | translator = | editor = | section = | previous =[[../Canolfannau y Symudiad|Canolfannau y Symudiad]] | next = [[../Dylanwad Methodistiaeth ar Gaerdydd|Dylanwad Methodistiaeth ar Gaerdydd]] | notes = }} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Dinas Caerdydd a'i Methodistiaeth Galfinaidd.djvu" from=117 to=118 fromsectio..." 170306 wikitext text/x-wiki {{header | title =Dinas Caerdydd a'i Methodistiaeth Galfinaidd | author =Thomas Bowen, Caerdydd | andauthor = | translator = | editor = | section = | previous =[[../Canolfannau y Symudiad|Canolfannau y Symudiad]] | next = [[../Dylanwad Methodistiaeth ar Gaerdydd|Dylanwad Methodistiaeth ar Gaerdydd]] | notes = }} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Dinas Caerdydd a'i Methodistiaeth Galfinaidd.djvu" from=117 to=118 fromsection="bbb" /> </div> ==Nodiadau== {{Cyfeiriadau}} {{DEFAULTSORT:Ystadegau ar ddiwedd 1926}} [[Categori:Dinas Caerdydd a'i Methodistiaeth Galfinaidd]] 1dvkl5dffesd2huobh2u0b03r1xttu2 0 88229 170307 2026-08-13T14:03:20Z AlwynapHuw 1710 Dechrau tudalen newydd gyda "{{header | title =Dinas Caerdydd a'i Methodistiaeth Galfinaidd | author =Thomas Bowen, Caerdydd | andauthor = | translator = | editor = | section = | previous =[[../Ystadegau ar ddiwedd 1926|Ystadegau ar ddiwedd 1926]] | next = | notes = }} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Dinas Caerdydd a'i Methodistiaeth Galfinaidd.djvu" from=119 to=124 /> </div> ==Nodiadau== {{Cyfeiriadau}} {{DEFAULTSORT:Dylanwad Methodistiaeth a..." 170307 wikitext text/x-wiki {{header | title =Dinas Caerdydd a'i Methodistiaeth Galfinaidd | author =Thomas Bowen, Caerdydd | andauthor = | translator = | editor = | section = | previous =[[../Ystadegau ar ddiwedd 1926|Ystadegau ar ddiwedd 1926]] | next = | notes = }} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Dinas Caerdydd a'i Methodistiaeth Galfinaidd.djvu" from=119 to=124 /> </div> ==Nodiadau== {{Cyfeiriadau}} {{DEFAULTSORT:Dylanwad Methodistiaeth ar Gaerdydd}} [[Categori:Dinas Caerdydd a'i Methodistiaeth Galfinaidd]] px10novwcpdm7uo6n0jslf1eq69c2z3 104 88230 170313 2026-08-13T14:42:43Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 170313 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>y capel. Bu y lle dan ofal Mr. Morgan hyd haf 1849, pryd y cydunodd ef a'r eglwys i roddi galwad i Mr. Henry Pritchard, pregethwr cynorthwyol oedd ar y pryd yn aelod yn y lle, ond a ddaethai yma o Nantyglo. Urddwyd ef Gorphenaf 18fed a'r 19eg, 1849; a bu yma hyd y flwyddyn 1854, pryd yr ymadawodd a'r lle, gan adael ei wraig a'i blant ar ol, ac ni welwyd ef yma mwy. Ychydig o gynydd fu ar yr achos yn ystod ei arosiad yn y lle, a pha lwyddiant a allesid ddisgwyl dan weinidogaeth y fath un. Yn nechreu y flwyddyn 1856, rhoddodd yr eglwys alwad i Mr. William Rees, pregethwr cynorthwyol perthynol i Bethania, Cwmafan; ac urddwyd ef yma yr 2lain o'r Chwefror canlynol. Gweinyddwyd ar yr achlysur gan Meistri E. Roberts, Cwmafan; W. Thomas, Rock; J. Davies, Taihirion; T. Davies, Treforis; D. Jones, Efailfach; I. Jones, Drefnewydd; E. Evans, Sciwen, ac R. Williams, Cerigllwydion.<ref>Diwygiwr, 1856. Tu dal. 122.</ref> Bu gweinidogaeth Mr. Rees yma yn dra llwyddianus, fel cyn diwedd y flwyddyn gyntaf yr oedd y capel wedi myned yn rhy fychan, a'r flwyddyn ganlynol adeiladwyd un eangach a harddach, yr hwn a gostiodd 625p., ac agorwyd ef Mawrth 21ain, 1858, a phregethwyd ar yr achlysur gan Meistri J. Lewis, Henllan; D. Price, Aberdar; W. Jenkins, Brynmawr, ac I. Jones, Drefnewydd. Mae yr achos yma wedi myned rhagddo yn fawr yn ystod y pymtheng mlynedd diweddaf, ac y mae golwg lewyrchus arno yn bresenol. Nid oes ond dau o'r un-ar-bymtheg oedd yma yn dechreu yr achos, ddeng mlynedd-ar-hugain yn ol yn aros, sef Evan Evans a Catherine Jenkins, ac y mae y rhan fwyaf o'u cyfoedion wedi blaenu arnynt i'r wlad well.   Codwyd yma gryn nifer o bregethwyr, ag ystyried nad yw yr eglwys ond cydmarol ieuangc.   '''John Bevan'''. Urddwyd ef yn Llangadog, a daw ei hanes yn nglyn a'r eglwys yno.   '''William Edwards'''. Ymfudodd ef i America, ac y mae yn weinidog yno. Arthur Bowen. Bu yn bregethwr cymeradwy am ychydig flynyddoedd, ond bu farw yn Hydref, 1862.   '''John Bevan.''' Bu dan addysg yn Mhenybont-ar-ogwy, ac urddwyd ef yn y Waunarlwydd, gerllaw Abertawy, ac yno y mae yn aros etto. David M. George. Addysgwyd ef yn athrofa Aberhonddu, ac urddwyd ef yr haf diweddaf (1871) yn Hermon a Llansadwrn, sir Gaerfyrddin. James Jones. Aeth i America yr haf diweddaf.   '''John Michael.''' Y mae yn bresenol yn fyfyriwr yn athrofa Aberhonddu. <section begin="aaa"/><section end="aaa"/> <section begin="bbb"/>{{c|{{mawr|SARON, MAESTEG.}}}}  Wedi i gysylltiad Mr. W. Watkins ddarfod a'r eglwys yn Zoar, dechreuodd ef a'r rhai ymadawsant gydag ef gyfarfod mewn ystafell eang yn ''Commercial Street'', ac ymgorpholasant yn eglwys dan ofal Mr. Watkins, Mawrth 17eg, 1850. Y rhai mwyaf blaenllaw gyda'r achos hwn ar ei gychwyniad, heblaw y gweinidog, oedd William Thomas, Thomas Thomas, a Griffith Gibbon, (tad Mr. W. Gibbon, Capel Isaac), ac yr oedd y tri hyn yn ddynion ymroddedig a phenderfynol. Meddyliasant yn fuan am adeiladu capel, a dechreuwyd arno yn ddioed, a galwyd ef Saron. Agorwyd ef Ionawr 12fed a'r 13eg, 1853, yn nglyn a chyfarfod chwarterol <section end="bbb"/><noinclude><references/></noinclude> tsqem9kbcn6tlmaj8fl6am8hvy5i6oq 170314 170313 2026-08-13T14:43:29Z AlwynapHuw 1710 170314 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>y capel. Bu y lle dan ofal Mr. Morgan hyd haf 1849, pryd y cydunodd ef a'r eglwys i roddi galwad i Mr. Henry Pritchard, pregethwr cynorthwyol oedd ar y pryd yn aelod yn y lle, ond a ddaethai yma o Nantyglo. Urddwyd ef Gorphenaf 18fed a'r 19eg, 1849; a bu yma hyd y flwyddyn 1854, pryd yr ymadawodd a'r lle, gan adael ei wraig a'i blant ar ol, ac ni welwyd ef yma mwy. Ychydig o gynydd fu ar yr achos yn ystod ei arosiad yn y lle, a pha lwyddiant a allesid ddisgwyl dan weinidogaeth y fath un. Yn nechreu y flwyddyn 1856, rhoddodd yr eglwys alwad i Mr. William Rees, pregethwr cynorthwyol perthynol i Bethania, Cwmafan; ac urddwyd ef yma yr 2lain o'r Chwefror canlynol. Gweinyddwyd ar yr achlysur gan Meistri E. Roberts, Cwmafan; W. Thomas, Rock; J. Davies, Taihirion; T. Davies, Treforis; D. Jones, Efailfach; I. Jones, Drefnewydd; E. Evans, Sciwen, ac R. Williams, Cerigllwydion.<ref>Diwygiwr, 1856. Tu dal. 122.</ref> Bu gweinidogaeth Mr. Rees yma yn dra llwyddianus, fel cyn diwedd y flwyddyn gyntaf yr oedd y capel wedi myned yn rhy fychan, a'r flwyddyn ganlynol adeiladwyd un eangach a harddach, yr hwn a gostiodd 625p., ac agorwyd ef Mawrth 21ain, 1858, a phregethwyd ar yr achlysur gan Meistri J. Lewis, Henllan; D. Price, Aberdar; W. Jenkins, Brynmawr, ac I. Jones, Drefnewydd. Mae yr achos yma wedi myned rhagddo yn fawr yn ystod y pymtheng mlynedd diweddaf, ac y mae golwg lewyrchus arno yn bresenol. Nid oes ond dau o'r un-ar-bymtheg oedd yma yn dechreu yr achos, ddeng mlynedd-ar-hugain yn ol yn aros, sef Evan Evans a Catherine Jenkins, ac y mae y rhan fwyaf o'u cyfoedion wedi blaenu arnynt i'r wlad well.   Codwyd yma gryn nifer o bregethwyr, ag ystyried nad yw yr eglwys ond cydmarol ieuangc. '''John Bevan'''. Urddwyd ef yn Llangadog, a daw ei hanes yn nglyn a'r eglwys yno. '''William Edwards'''. Ymfudodd ef i America, ac y mae yn weinidog yno. Arthur Bowen. Bu yn bregethwr cymeradwy am ychydig flynyddoedd, ond bu farw yn Hydref, 1862. '''John Bevan.''' Bu dan addysg yn Mhenybont-ar-ogwy, ac urddwyd ef yn y Waunarlwydd, gerllaw Abertawy, ac yno y mae yn aros etto. David M. George. Addysgwyd ef yn athrofa Aberhonddu, ac urddwyd ef yr haf diweddaf (1871) yn Hermon a Llansadwrn, sir Gaerfyrddin. James Jones. Aeth i America yr haf diweddaf. '''John Michael.''' Y mae yn bresenol yn fyfyriwr yn athrofa Aberhonddu. <section begin="aaa"/><section end="aaa"/> <section begin="bbb"/>{{c|{{mawr|SARON, MAESTEG.}}}}  Wedi i gysylltiad Mr. W. Watkins ddarfod a'r eglwys yn Zoar, dechreuodd ef a'r rhai ymadawsant gydag ef gyfarfod mewn ystafell eang yn ''Commercial Street'', ac ymgorpholasant yn eglwys dan ofal Mr. Watkins, Mawrth 17eg, 1850. Y rhai mwyaf blaenllaw gyda'r achos hwn ar ei gychwyniad, heblaw y gweinidog, oedd William Thomas, Thomas Thomas, a Griffith Gibbon, (tad Mr. W. Gibbon, Capel Isaac), ac yr oedd y tri hyn yn ddynion ymroddedig a phenderfynol. Meddyliasant yn fuan am adeiladu capel, a dechreuwyd arno yn ddioed, a galwyd ef Saron. Agorwyd ef Ionawr 12fed a'r 13eg, 1853, yn nglyn a chyfarfod chwarterol <section end="bbb"/><noinclude><references/></noinclude> hyxl2bcjbbeqklgbd8mi7bc40toqdds 104 88231 170315 2026-08-13T14:46:57Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 170315 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>cyfundeb gorllewinol Morganwg, yr hwn a gynhelid yma. Ar yr achlysur pregethodd Meistri J. Thomas, Glynnedd; T. R. Davies, Ysgetty; T. Thomas, Clydach; E. Roberts, Cwmafan; E. Griffiths, Abertawy; R. Rees, Abertawy, a T. Davies, Treforis.<ref>Diwygiwr, 1853. Tu dal. 60.</ref> Bu Mr. Watkins yn gofalu am y lle am yn agos i bymtheng mlynedd, ond ni bu llwyddiant mawr ar ei lafur. Yr oedd yr amgylchiadau o dan ba rai y cychwynwyd yr achos, a lluosogrwydd capelau yr un enwad yn yr ardal yn cyfrif am hyny. Yn niwedd y flwyddyn 1866, rhoddodd Mr. Watkins yr eglwys i fyny, ao ymgymerodd a dechreu achos, ac adeiladu capel yn y Dyffryn. Wedi bod flwyddyn a haner heb weinidog, rhoddwyd galwad i Mr. S. D. Jones, yr hwn oedd yn weinidog yn Heolgerig, gerllaw Merthyr, a chynaliwyd cyfarfodydd ei sefydliad yma Rhagfyr 29ain a'r 30ain, 1867; a bu yma am dair blynedd, pryd y symudodd i Carmel, Penbre. Yn fuan wedi ymadawiad Mr. Jones, rhoddwyd galwad i Mr. William B. Morgan, Myddfai, sir Gaerfyrddin, a chadwyd cyfarfodydd ei sefydliad Medi 10fed a'r lleg, 1871. Egwan y mae yr achos yma wedi bod o'r dechreuad, ond dywedir ei fod wedi sirioli yn ddiweddar. Codwyd y personau canlynol i bregethu yn yr eglwys hon:William Thomas. Yr oedd yn un o'r diaconiaid cyntaf, ac ni phallodd ei ddefnyddioldeb ar ol iddo ddechreu pregethu. Bu farw Mehefin 1860. Richard W. Watkins, mab Mr. Watkins, yr hen weinidog. Mae yn awr yn bregethwr cynorthwyol yn Saron. '''Thomas G. Jones'''. Bu yn efrydydd yn athrofa Caerfyrddin, ac urddwyd of yn Gwernogle, lle y mae yn bresenol.   '''William Morris.''' Derbyniodd ei addysg yn athrofa Aberhonddu, ac urddwyd ef y flwyddyn hon yn Brynmenyn, gerllaw Penybont-ar-ogwy. William Owen. Bu am ysbaid yn athrofa Aberhonddu, ond gwaelodd ei iechyd, ac ymfudodd i'r America, lle y mae etto. Mae yn Saron ychydig ffyddloniaid oedd gyda'r achos ar ei gychwyniad yn aros hyd yr awr hon. <section begin="aaa"/><section end="aaa"/> <section begin="bbb"/>{{c|{{mawr|DYFFRYN, MAESTEG.}}}} In nechreu y flwyddyn 1867, wedi rhoddi i fyny ofal eglwys Saron, cychwynodd Mr. Watkins achos a chododd gapel yn y Dyffryn, a ffurfiwyd eglwys yma yn Ebrill, 1868, yr hon a fu dan ei ofal hyd ei farwolaeth, Mai 17eg, 1870. Yn Hydref y flwyddyn hono, daeth capel y Dyffryn dan nawdd eglwys Siloh, a chymerodd Mr. William Rees ofal yr achos, ac felly y mae y Dyffryn yn parhau mewn cysylltiad a Siloh. Gan nad yw ond achos newydd, nid oes dim neillduol yn nglyn ag ef i'w cofnodi. {{c|COFNODIAD BYWGRAPHYDDOL.}}  '''WILLIAM WATKINS.''' Ganwyd ef yn Caehopkin, yn mhlwyf Ystradgynlais, sir Frycheiniog, Mehefin 23ain, 1810. Derbyniwyd ef yn aelod yn ienange yn Nhy'nycoed, a dechreuodd bregethu pan yn ugain oed. Ni chafodd ond ysgol ddyddiol gyffredin yn yn ei febyd, oblegid gorfu iddo weithio yn galed fel glowr er yr oedd yn dair-ar-ddeg oed hyd o fewn <section end="bbb"/><noinclude><references/></noinclude> qjrvzu7n9kp9pg3mjg33ulwji01pked 170316 170315 2026-08-13T14:47:18Z AlwynapHuw 1710 170316 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>cyfundeb gorllewinol Morganwg, yr hwn a gynhelid yma. Ar yr achlysur pregethodd Meistri J. Thomas, Glynnedd; T. R. Davies, Ysgetty; T. Thomas, Clydach; E. Roberts, Cwmafan; E. Griffiths, Abertawy; R. Rees, Abertawy, a T. Davies, Treforis.<ref>Diwygiwr, 1853. Tu dal. 60.</ref> Bu Mr. Watkins yn gofalu am y lle am yn agos i bymtheng mlynedd, ond ni bu llwyddiant mawr ar ei lafur. Yr oedd yr amgylchiadau o dan ba rai y cychwynwyd yr achos, a lluosogrwydd capelau yr un enwad yn yr ardal yn cyfrif am hyny. Yn niwedd y flwyddyn 1866, rhoddodd Mr. Watkins yr eglwys i fyny, ao ymgymerodd a dechreu achos, ac adeiladu capel yn y Dyffryn. Wedi bod flwyddyn a haner heb weinidog, rhoddwyd galwad i Mr. S. D. Jones, yr hwn oedd yn weinidog yn Heolgerig, gerllaw Merthyr, a chynaliwyd cyfarfodydd ei sefydliad yma Rhagfyr 29ain a'r 30ain, 1867; a bu yma am dair blynedd, pryd y symudodd i Carmel, Penbre. Yn fuan wedi ymadawiad Mr. Jones, rhoddwyd galwad i Mr. William B. Morgan, Myddfai, sir Gaerfyrddin, a chadwyd cyfarfodydd ei sefydliad Medi 10fed a'r lleg, 1871. Egwan y mae yr achos yma wedi bod o'r dechreuad, ond dywedir ei fod wedi sirioli yn ddiweddar. Codwyd y personau canlynol i bregethu yn yr eglwys hon:William Thomas. Yr oedd yn un o'r diaconiaid cyntaf, ac ni phallodd ei ddefnyddioldeb ar ol iddo ddechreu pregethu. Bu farw Mehefin 1860. Richard W. Watkins, mab Mr. Watkins, yr hen weinidog. Mae yn awr yn bregethwr cynorthwyol yn Saron. '''Thomas G. Jones'''. Bu yn efrydydd yn athrofa Caerfyrddin, ac urddwyd of yn Gwernogle, lle y mae yn bresenol. '''William Morris.''' Derbyniodd ei addysg yn athrofa Aberhonddu, ac urddwyd ef y flwyddyn hon yn Brynmenyn, gerllaw Penybont-ar-ogwy. William Owen. Bu am ysbaid yn athrofa Aberhonddu, ond gwaelodd ei iechyd, ac ymfudodd i'r America, lle y mae etto. Mae yn Saron ychydig ffyddloniaid oedd gyda'r achos ar ei gychwyniad yn aros hyd yr awr hon. <section begin="aaa"/><section end="aaa"/> <section begin="bbb"/>{{c|{{mawr|DYFFRYN, MAESTEG.}}}} In nechreu y flwyddyn 1867, wedi rhoddi i fyny ofal eglwys Saron, cychwynodd Mr. Watkins achos a chododd gapel yn y Dyffryn, a ffurfiwyd eglwys yma yn Ebrill, 1868, yr hon a fu dan ei ofal hyd ei farwolaeth, Mai 17eg, 1870. Yn Hydref y flwyddyn hono, daeth capel y Dyffryn dan nawdd eglwys Siloh, a chymerodd Mr. William Rees ofal yr achos, ac felly y mae y Dyffryn yn parhau mewn cysylltiad a Siloh. Gan nad yw ond achos newydd, nid oes dim neillduol yn nglyn ag ef i'w cofnodi. {{c|COFNODIAD BYWGRAPHYDDOL.}}  '''WILLIAM WATKINS.''' Ganwyd ef yn Caehopkin, yn mhlwyf Ystradgynlais, sir Frycheiniog, Mehefin 23ain, 1810. Derbyniwyd ef yn aelod yn ienange yn Nhy'nycoed, a dechreuodd bregethu pan yn ugain oed. Ni chafodd ond ysgol ddyddiol gyffredin yn yn ei febyd, oblegid gorfu iddo weithio yn galed fel glowr er yr oedd yn dair-ar-ddeg oed hyd o fewn <section end="bbb"/><noinclude><references/></noinclude> q3nzpttjrhgmtd2g7fs0qlepy4945dy 104 88232 170317 2026-08-13T15:04:25Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 170317 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>ychydig wythnosau i'w urddiad, yr hyn a gymerodd le yn Rhymni, Hydref 5ed a'r 6ed, 1836, fel y crybwyllasom yn hanes eglwys Seion. Bu Mr. Watkins yn llafurio yno am fwy nag wyth mlynedd; ac yn ei amser ef, a thrwy ei lafur ef yn benaf y codwyd capel Seion; a chododd gapel arall yno a elwir Gosen, i nifer o gyfeillion a ymlynent wrtho pan yr ymadawodd o Seion. Yn y flwyddyn 1845, derbyniodd alwad o Zoar, Maesteg, a'r hon y cydsyniodd, ond ni symudodd yma yn fuan, ae wedi iddo symud, arferai deithio yr holl ffordd dros y mynyddoedd unwaith yn y mis at ei gyfeillion yn Gosen, Rhymni. Bu am bum' mlynedd yn gysurus a llwyddianus, ond oblegid y cyhuddiadau a ddygid i'w erbyn, at y rhai y crybwyllasom yn hanes Zoar, darfu ei gysylltiad a'r eglwys yno, ac aeth nifer luosog o'r rhai a ymlynent wrtho allan i ddechreu yr achos sydd yn awr yn Saron. Wedi bod yn gofalu am y lle hwnw am yn agos i bymtheng mlynedd, rhoddodd yr eglwys yno i fyny yn niwedd 1866; a dechreuodd achos newydd yn y Dyffryn, a chododd yno gapel yn 1868, ond erbyn hyn yr oedd ei iechyd yn dechreu adfeilio, a bu farw Mai 17eg, 1870, yn 60 oed, gan adael gweddw a chwech o blant i alaru ar ei ol, a chladdwyd ef yn mynwent Saron, lle yr oedd rhai o'i anwyliaid, a llawer o'i gyfeillion wedi eu rhoddi i orwedd o'i flaen. Gyrfa helbulus iawn a gafodd Mr. Watkins yn nglyn a'r weinidogaeth, ond glynodd wrth ei waith yn ddi-ildio; ac yr oedd ei garedigrwydd a'i sirioldeb yn peri fod ganddo gyfeillion yn glynu wrtho trwy ei holl brofedigaethau. Yn mlynyddoedd olaf ei fywyd yr oedd yn oruchwyliwr yn nglyn a chwmni ysweiriant, a theithiai lawer oddicartref i sefydlu goruchwylwyr; ac yr oedd yn ddyn mawr gyda'r cymdeithasau cyfeillgar, y rhai a ddangosasant barch nodedig iddo ar ddydd ei gladdedigaeth, Yr oedd Mr. Watkins yn ddyn o gorph cryf—o ysbryd bywiog—o dymer lawen—yn gyfaill serchog a chywir—yn bregethwr da ar faterion ymarferol, a byddai weithiau yn dra effeithiol. Ond nid oedd yn un o'r rhai mwyaf hapus i ymwneyd a dynion, goddefai iddynt fyned yn rhy hyf arno; ac yr oedd ei ysgafnder a'i anwyliedwriaeth yn rhoddi achlysur i'r rhai a ewyllysient gael achlysur yn ei erbyn. Bu yn llafurus iawn i adeiladu pedwar o gapeli; ond y mae yn ddrwg genym orfod ychwanegu fod dau o'r rhai hyny wedi eu cyfodi mewn canlyniad i rwygiadau yn yr eglwysi dan ei ofal; ac wedi eu codi mewn manau nas gallesid profi fod angenion y cymydogaethau yn galw am danynt. Ystyriwn fod tegwch yn galw arnom i ddyweyd hyn, er fod genym lawer o barch i enw a choffadwriaeth William Watkins. <section begin="aaa"/><section end="aaa"/> <section begin="bbb"/>{{c|{{mawr|GARTH, MAESTEG.}}}} Y Garth y gelwir y rhan isaf o ddyffryn Maesteg, lle y mae rhagolygon mwyaf addawus y lle yn bresenol. Mae yma amryw weithfeydd glo ac alcam yn y lle. Adeiladwyd yma gapel yn y flwyddyn 1868, a galwyd ef yn Ebenezer. Costiodd tua 230p., ac y mae ynddo le i ryw 2001 eistedd. Bwriadwyd ef ar y cyntaf i wasanaethu fel ysgoldy mewn cys ylltiad a Carmel. Cynhelid yma Ysgol Sabbothol y boreu, pregeth am ddau, a chyfarfod gweddi yr hwyr, er cyfleusdra i'r rhai nad allent fyned i Carmel. Prydnhawn Sabboth, Gorphenaf 30ain, 1871, y corpholwyd yma eglwys. Pregethodd Mr. R. Morgan, Aberafan, a chydweinyddodd ef a Mr. Morgan, Carmel, ar y cymundeb. Tua 27 o aelodau oedd yma yn <section end="bbb"/><noinclude><references/></noinclude> myhx7u6c6k35q5ouaplri0jy6bjrng9 104 88233 170318 2026-08-13T15:08:40Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 170318 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>cychwyn, ond y mae yr achos yn myned rhagddo, fel y mae yn debyg y bydd yma eglwys gref cyn pen ychydig flynyddoedd. Mae y rhan fwyaf o ddyled y capel wedi ei dalu. Yn y cyfarfod blynyddol a gynaliwyd yma Mai 2lain a'r 22ain, 1871, daeth un Joshua Morgan, aelod gyda'r Bedyddwyr, ond hen gyfaill i Mr. Morgan, Carmel, yn mlaen ac a roddodd 21p. at gynorthwyo i dalu y ddyled. Nid dyma yr unig engraifft sydd genym o garedigrwydd brodyr ffyddlon perthynol i'r Bedyddwyr at achos yr Annibynwyr yn Maesteg. <section begin="aaa"/><section end="aaa"/> <section begin="bbb"/>{{c|{{mawr|MAESTEG, (SAESONAEG).}}}} Dechreuwyd yr achos yma Ebrill 14eg, 1869, a ffurfiwyd yr eglwys Awst 15fed, yr un flwyddyn gan Mr. Davies, Caerdydd. Bu Mr. Jones, Zoar, a'r eglwys dan ei ofal yn hynod o gefnogol i'r achos yma, a chafwyd gwasanaeth eu capel cyhyd ag y bu angen am hyny. Rhoddwyd careg sylfaen y capel newydd i lawr Tachwedd 23ain, 1870, ac erbyn y 3ydd o Fedi y flwyddyn ganlynol yr oedd yn barod i'w agor, ac yn nglyn a'r agoriad urddwyd Mr. John Davies, myfyriwr o athrofa Caerfyrddin i holl waith y weinidogaeth. Ar yr achlysur, gweinyddwyd gan Meistri W. Morgan, Caerfyrddin; J. Jones, Maesteg, ac F. S. Johnstone, Merthyr. Yr oedd Mr. Davies yn llafurio yma er cychwyniad yr achos; ac heblaw yr help gwerthfawr a gafodd gan Mr. Jones, Zoar, a gweinidogion eraill yn y sir, y mae enwau y personau canlynol yn y lle, yn mysg eraill, yn deilwng o grybwylliad parchus:— Dr. Davies, W. Rees, Draper; J. R. Thomas, grocer; B. Evans, Overman, ac E. Davies, meddyg. Costiodd y capel 800p., ac y mae 500p. eisioes wedi eu talu. Araf fel y gellid disgwyl y mae yr achos yn myned yn mlaen, ond y mae wedi ei sefydlu ar gyfer cynydd cyflym yr iaith Saesnaeg yn mysg pobl ieuaingc yr ardal, ac ar gyfer dyfodiaid o Saeson y rhai sydd beunydd yn amlhau yn y gymydogaeth. <section end="bbb"/> <section begin="ccc"/><section end="ccc"/> <section begin="ddd"/>{{c|{{mawr|DREFNEWYDD.}}}} Gelwir y lle hwn yn aml yn Newton Nottage. Ymddengys fod pregethu achlysurol yn y lle hwn er y flwyddyn 1662, ond nid oes genym sicrwydd fod eglwys Annibynol wedi ei ffurfio yma; llawer llai y gallwn ei holrhain mewn dilyniad rheolaidd hyd yn awr. Gwelsom yn hanes Maesyrhaf, Castellnedd, fod tai Lewis Alward, yn Cynffyg, a Watkin Cradock, yn y Drefnewydd, wedi eu trwyddedu i bregethu yn 1672; a bod Watkin Cradock ei hun wedi cael trwydded i bregethu yr un amser. Bu Lewis Jones, Penybont yn pregethu yma o'r flwyddyn 1742 hyd 1763; a digon tebyg i'w olynwyr, Evan Williams a Samuel Price, bregethu llawer yma; ond isel a dilewyrch fu yr achos yma trwy yr holl flynyddoedd. O gylch y flwyddyn 1808, daeth un William Williams yma i bregethu, a bu mesur o lwyddiant ar ei lafur, ac urddwyd ef i fod yn weinidog yn y lle Gorphenaf 2lain, 1808. Ar yr achlysur, dechreuwyd yr oedfa gan Mr. D. Evans, Mynyddbach; pregethwyd ar natur eglwys gan Mr. D. Davies, Abertawy; gweddiwyd yr urdd-weddi gan Mr. T. Bowen, Castellnedd; rhoddwyd siars i'r gweinidog gan Mr. J. Davies, Alltwen, ac i'r eglwys gan Mr. S. Davies, Maendy. Yn nglyn a hanes<section end="ddd"/><noinclude><references/></noinclude> l41efdb9ktn8821h2zm0v9eqzs9xw6c 104 88234 170319 2026-08-13T15:19:42Z Edfan32 4224 /* Heb destun */ 170319 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="Edfan32" /></noinclude><noinclude><references/></noinclude> gtzyipvihnihebaggymwbradpfe64ic 104 88235 170321 2026-08-13T15:27:35Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 170321 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>{{c|COFNODIAD BYWGRAPHYDDOL.}} '''HERBERT HERBERT.''' Ganwyd ef yn mis Mehefin, 1795, mewn amaethdy o'r enw Nantmoel, yn agos i'r man y mae capel Gibeah, Brynaman yn awr. Yr oedd ei rieni, Rhys ac Ann Herbert, yn bobl grefyddol, ac yn aelodau o'r eglwys yn Nghwmaman dan ofal Mr. J. Davies, Alltwen, lle hefyd y derbyniwyd Herbert Herbert pan yn ddwy-ar-bymtheg oed. Efe oedd yr ieuengaf o'r plant, a chan nad oedd ond gwan o gyfansoddiad, a'i rieni yn gysurus arnynt yn eu hamgylchiadau, rhoddwyd iddo well addysg nag a roddid yn gyffredin i blant yn y dyddiau hyny. Gan fod ynddo dalent at ddysgu a thuedd at bregethu, anogwyd ef i hyny yn ddioed wedi ei dderbyn yn aelod. Aeth i'r ysgol at Mr. Howells, Baran, ac wedi hyny i Abertawy, ac yn y flwyddyn 1817, derbyniwyd ef i'r athrofa yn Llanfyllin, ac arosodd yn yr athrofa hyd y flwyddyn 1821. Derbyniodd alwad gan yr eglwys Gymreig oedd wedi ei sefydlu yn Barker's Hall, Bristol; ac urddwyd ef yno Awst 30ain, 1821. Yr oedd Dr. Rayland, Mr. W. Thorp, Mr. G. Hughes, Groeswen, a Mr. D. Davies, Penywaun, yn gweinyddu yn yr urddiad. Llafuriodd yn egniol i gael capel yno, ac adeiladwyd un a gyfrifid y pryd hyny yn gyfleus iawn yn Lower Castle Street, ac agorwyd ef Ionawr 8fed, 1823. Ymroddodd Mr. Herbert cyn belled ag y daliodd ei nerth; ond yn nechreu y flwyddyn 1826, symudodd i'r Drefnewydd, lle y treuliodd weddill ei oes, ac fel y crybwyllasom, bu farw ar ei ymweliad a'i ardal enedigol yn nglyn a chymanfa Cwmaman yn haf 1845, a chladdwyd ef yn mynwent Gibeah. Yr oedd yn dra gofalus am bob peth a berthynai i'r enwad; ac yn meddu llawer iawn o gymhwysder i ymdrin ag amgylchiadau allanol yr achos. Pregethai yn oleu a gafaelgar, ac yr oedd yn hawdd deall arno fod y pethau a draddodai wedi ymafael yn ddwfn yn ei ysbryd ef ei hun. Yr oedd gwasanaethu crefydd yn hyfrydwch ei galon, a pharhaodd i wneyd hyny nes y galwyd arno i dderbyn gwobr y "gwas da a ffyddlon." <section begin="aaa"/><section end="aaa"/> <section begin="bbb"/>{{c|{{mawr|CEFNCRIBWR.}}}} Mae y lle hwn yn mhlwyf Llandidwg, (Tythegston,) ac o fewn pedair milldir i Benybont-ar-ogwy, ar yr ochr orllewinol. Er fod amryw Annibynwyr yn preswylio yn yr ardal er yn foreu, etto ni wnaed un cynyg i gychwyn achos yma hyd y flwyddyn 1827, pan y daeth un David Thomas -yr hwn oedd ar y pryd yn dilyn ei alwedigaeth fel dilledydd yma i bregethu. Yr ydym eisioes wedi crybwyll am dano yn nglyn a Bethel, Llansamlet, lle yr urddwyd ef, ac o'r lle hefyd yr ymfudodd i'r America. Bu ymweliadau David Thomas a'r ardal yn dderbyniol gan, ac yn fendithiol i'r trigolion, fel y penderfynwyd adeiladu capel; ac aeth Evan Jenkins, Ffynoniagofawr, yr hwn oedd yn aelod yn Llangynwyd, a David Francis, yr hwn sydd etto yn fyw, i'r Werndew, at oruchwyliwr ''Dunraven Castle'' i ymofyn am dir i adeiladu, yr hyn a ganiatawyd iddynt. Meddyliwyd am ddarn o dir yn uwch i fyny na'r lle y mae y capel presenol, ond oblegid fod rhywun yn ei hawlio methwyd a'i gael, a sefydlwyd ar y fan y mae y fynwent yn bresenol. Nid oedd ond tir gwyllt yn ochr y ffordd yn llawn eithin a dyrysni, ond codwyd capel arno trwy gydweithrediad yr ardalwyr <section end="bbb"/><noinclude><references/></noinclude> adp4m3buyhnvv9vzhqorbcsyzm72nqe 104 88236 170322 2026-08-13T15:28:59Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 170322 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>tua'r flwyddyn 1828. Galwyd ef Siloam. Yr oedd Evan Jenkins, Ffynoniago yn un gwresog iawn ei deimladau, a llawer gwaith y clywyd ef yn nghanol ei hwyliau gorfoleddus yn gwaeddi, "Bendigedig, dyma y llwyn eithin ar dan," "Pwy feddyliasai y gwelsid y llwyn eithin yn fflam?" mewn cyfeiriadau at ansawdd ddreiniog ac eithinog y lle y codwyd y capel bach arno. Yn fuan wedi agor y capel corpholwyd ynddo eglwys, er nad oeddynt ond ychydig ar y dechreu, a chymerwyd ei gofal gan Mr. William Morgan, Llwyni, yr hwn a fu yn bwrw golwg drosti hyd y flwyddyn 1840. Cynyddodd yr achos yn raddol yn nhymor gweinidogaeth Mr. Morgan. Nid oedd yr ardal ond teneu ei thrigolion hyd nes y cychwynwyd yma weithfeydd glo a haiarn; ond ansefydlog iawn y bu y rhai hyny. Wedi i Mr. Morgan roddi y lle i fyny, cymerodd Mr. W. Thomas ofal yr eglwys mewn cysylltiad a'r Rock, a bu yn cyrchu yma am fwy na phedair blynedd, a chryfhaodd yr achos yn fawr yn y cyfamser, ac yr oedd y capel wedi ei helaethu, er nad oedd etto ond adeilad hir-gul heb ynddo ddim ond pulpud a meingciau. Rhoddodd Mr. Thomas ofal y He i fyny yn nechreu y flwyddyn 1845, a rhoddodd yr eglwys yn fuan ar ol hyny alwad i Mr. John Thomas, aelod o Gedeon, Penfro, ond a fuasai yn fyfyriwr yn Narberth, ac urddwyd ef Awst 14eg a'r 15fed, 1845. Ar yr achlysur pregethwyd ar natur eglwys gan Mr. S. Thomas, Trefdraeth; holwyd y gofyniadau gan Mr. D. Evans, Castellnedd; dyrchafwyd yr urdd-weddi gan Mr. W. Morris, Glandwr; pregethwyd i'r gweinidog gan Mr. W. Jones, Penybont, ac i'r eglwys gan Mr. W. Griffiths, Llanharan.<ref>Diwygiwr, 1855. Tu dal. 282.</ref> Bu Mr. Thomas yma am bum' mlynedd yn drà defnyddiol, nes y derbyniodd alwad o'r Graig, Rhymni, ac y symudodd yno. Cynyddodd yr eglwys yn y cyfnod yma nes bod yr aelodau yn rhifo 112, ac yn yr adeg hono y codwyd capel ar Fynyddcynffig, ac y gollyngwyd mwy na deg-ar-hugain o aelodau yno i ddechreu yr achos. Yn ddioed wedi ymadawiad Mr. Thomas, rhoddodd yr eglwys alwad i Mr. Griffith Jones, yr hwn oedd yn weinidog yn Mhontypridd, a dechreuodd ef ei weinidogaeth yma yn Mawrth, 1850; ac y mae wedi llafurio yma bellach gyda derbyniad cyffredinol am yn agos i ddwy-flynedd-ar-hugain. Cyn hir wedi sefydliad Mr. Jones yma penderfynwyd adeiladu yma gapel newydd, yr hyn a wnaed yn 1853, ac agorwyd ef Hydref 25ain a'r 26ain, 1854. Gweinyddwyd ar yr achlysur gan Meistri O. Owens, Brynmenyn; J. Thomas, Bryn; J. Evans, Maendy; T. Thomas, Glandwr; E. Griffiths, Abertawy; D. Davies, a J. Mathews, Castellnedd, ac L. Powell, Caerdydd. Adeiladwyd y capel newydd y tu allan i glawdd y fynwent, ar y pen dwyreiniol iddi; ac y mae y lle y safai yr hen gapel ar ganol y fynwent yn awr wedi ei lenwi a beddau. Costiodd y capel dros 500p., ond y mae y ddyled agos oll wedi ei thalu. Bu yr eglwys ar un adeg yn nhymor gweinidogaeth Mr. Jones yn 125 o aelodau, ond wedi i waith haiarn Cefncwsg sefyll, ac i'r gweithfeydd glo yn yr ardal fyned yn hynod farwaidd, ymfudodd llawer i America ac Awstralia, heblaw y rhai a symudodd i ranau eraill o'r wlad hon, fel nad yw rhifedi yr aelodau yn bresenol ond 89. Bu yma lawer o ffyddloniaid yn nglyn a'r achos o bryd i bryd—David Rees, Ty'nycaeau, oedd ddiacon ffyddlon a dylanwadol. Canmolir Thomas Jones, Kildidy, fel diacon diwyd a gofalus; ac yn enwedig fel un a ragorai mewn arfer duwioldeb gartref. Adwaenid Thomas Rees, Machine, gan lawer fel dyn<noinclude><references/></noinclude> i3m5i28yvvgi68i6jxwk09714mspbeb 104 88237 170323 2026-08-13T15:30:09Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 170323 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>siriol a charedig, a bu am oes hir yn ddosbarthwr llyfrau yn y gynnulleidfa, ac nid yn aml y ceid ei ragorach. John Morgan oedd ddyn tawel a phwyllog, ac a ddewiswyd yn ddiacon yn yr eglwys, ond bu farw gan adael gweddw ac un-ar-ddeg o blant i alaru ar ei ol. Y diaconiaid presenol ydyw William David a Rees Rees. Q {{nop}}Codwyd yma un pregethwr, sef John Ogmore Davies, yr hwn sydd yn awr yn fyfyriwr yn athrofa swydd Lancaster. Dechreuodd bregethu yn Mehefin, 1866.<ref>Llythyr Mr. Jones, Cefncribwr.</ref> <section begin="aaa"/><section end="aaa"/> <section begin="bbb"/>{{c|{{mawrMYNYDD CYNFFIG.}}}} Mae y lle hwn yn mhlwyf Llandidwg (Tythegston), o fewn tri chwarter milldir i'r gorllewin o Gefncribwr. Nid oedd yma ond cymydogaeth foel, anmhoblog, nes y cychwynwyd cloddfa y Bryndu tua'r flwyddyn 1837, a chyda hyny daeth llawer o ddyeithriaid i'r lle, ac adeiladwyd yma nifer o dai. Dechreuwyd cynal cyfarfod gweddi yn wythnosol yn nhŷ un William Walter, a ddaeth yma o Gaerdydd. Aelod gyda'r Wesleyaid oedd, ond wedi symud yma ymunodd a'r eglwys yn Siloam, Cefncribwr, ac yr oedd yn un o'r rhai mwyaf awyddus am gychwyn achos ar Fynydd Cynffig. Byddai nifer o hen frodyr Cefncribwr yn arfer cyrchu i'r cyfarfodydd gweddio yn nhŷ William Walter; a choffeid gan rai o honynt hyd ddiwedd eu hoes y gwleddoedd breision a fwynhaent ynddynt. Yn fuan ar ol hyn, dechreuwyd yma Ysgol Sabbothol, a bu yn cael ei chynal yn olynol yn nhai Noah David, John Jones, a Benjamin Jones, nes y cafwyd lle sefydlog iddi ar ol codi y capel. Pregethwyd llawer hefyd o dŷ i dŷ yn yr ardal, gan Meistri J. Davies, Bryn; David Griffiths, Castellnedd, ac eraill; ac yn enwedig gan Mr. J. Thomas, ar ol ei sefydliad yn Cefncribwr. Trwy gydsyniad yr eglwys yn Nghefncribwr, penderfynwyd cael capel yn y lle, a chafwyd tir i'w osod i lawr ar etifeddiaeth Margam. Ni fwriedid ef ar y cyntaf ond i wasanaethu fel ysgoldy, ac oblegid hyny ni roddwyd eisteddleoedd ynddo. Gwnaed ef yn 34 troedfedd wrth 29 y tu fewn i'r muriau, a chostiodd heb gyfrif traul y cludiad-yr hyn a wnaed gan yr ardalwyr yn rhad-ddau cant o bunau. Cynhelid yma bob moddion yn rheolaidd, ond ar y 26ain o Awst, 1849, corpholwyd yma eglwys cynwysedig o 77 o aelodau, 31 o ba rai a ollyngwyd trwy lythyrau o Cefncribwr, a'r 46 eraill a dderbyniwyd o'r newydd a'r y pryd. Yr oedd y geri marwol ar yr adeg yn y wlad, a diangodd ugeiniau yn yr ardal i'r eglwys rhag ofn y fflangell; ond wedi i'r drygfarn gael ei symud aeth llawer o honynt yn ol i'w hen lwybrau. Aeth yr achos er hyny yn mlaen gyda mesur o lwyddiant, fel yn y flwyddyn 1852, y gwelwyd yn angenrheidiol rhoddi oriel yn y capel, a'i lenwi ag eisteddleoedd, ac ail agorwyd ef Tachwedd 17eg a'r 18fed y flwyddyn hono, ac yr oedd yn aros o ddyled arno dros 500p., rhwng yr hen a'r newydd pan agorwyd ef. Erbyn y flwyddyn 1864, yr oedd yr holl ddyled wedi ei thalu, ac ar y 29ain o Fai, y flwyddyn hono, cafwyd yma gyfarfod Jubili taliad y ddyled. Yn y flwyddyn 1870, codwyd ysgoldy prydferth yn ymyl y capel trwy draul o 170p., ac y mae rhan o'r ddyled wedi ei thalu. Ysigwyd cryn lawer ar y gangen hon, fel ar y fam-eglwys yn Nghefncribwr, trwy fethiant rhai o weithfeydd yr ardal, ac arafwch eraill, yr hyn a achosodd <section end="bbb"/><noinclude><references/></noinclude> 9cz9xmw3o2urwy8y9a339wfyprrw7mq 170324 170323 2026-08-13T15:30:29Z AlwynapHuw 1710 170324 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>siriol a charedig, a bu am oes hir yn ddosbarthwr llyfrau yn y gynnulleidfa, ac nid yn aml y ceid ei ragorach. John Morgan oedd ddyn tawel a phwyllog, ac a ddewiswyd yn ddiacon yn yr eglwys, ond bu farw gan adael gweddw ac un-ar-ddeg o blant i alaru ar ei ol. Y diaconiaid presenol ydyw William David a Rees Rees. Q {{nop}}Codwyd yma un pregethwr, sef John Ogmore Davies, yr hwn sydd yn awr yn fyfyriwr yn athrofa swydd Lancaster. Dechreuodd bregethu yn Mehefin, 1866.<ref>Llythyr Mr. Jones, Cefncribwr.</ref> <section begin="aaa"/><section end="aaa"/> <section begin="bbb"/>{{c|{{mawr|MYNYDD CYNFFIG.}}}} Mae y lle hwn yn mhlwyf Llandidwg (Tythegston), o fewn tri chwarter milldir i'r gorllewin o Gefncribwr. Nid oedd yma ond cymydogaeth foel, anmhoblog, nes y cychwynwyd cloddfa y Bryndu tua'r flwyddyn 1837, a chyda hyny daeth llawer o ddyeithriaid i'r lle, ac adeiladwyd yma nifer o dai. Dechreuwyd cynal cyfarfod gweddi yn wythnosol yn nhŷ un William Walter, a ddaeth yma o Gaerdydd. Aelod gyda'r Wesleyaid oedd, ond wedi symud yma ymunodd a'r eglwys yn Siloam, Cefncribwr, ac yr oedd yn un o'r rhai mwyaf awyddus am gychwyn achos ar Fynydd Cynffig. Byddai nifer o hen frodyr Cefncribwr yn arfer cyrchu i'r cyfarfodydd gweddio yn nhŷ William Walter; a choffeid gan rai o honynt hyd ddiwedd eu hoes y gwleddoedd breision a fwynhaent ynddynt. Yn fuan ar ol hyn, dechreuwyd yma Ysgol Sabbothol, a bu yn cael ei chynal yn olynol yn nhai Noah David, John Jones, a Benjamin Jones, nes y cafwyd lle sefydlog iddi ar ol codi y capel. Pregethwyd llawer hefyd o dŷ i dŷ yn yr ardal, gan Meistri J. Davies, Bryn; David Griffiths, Castellnedd, ac eraill; ac yn enwedig gan Mr. J. Thomas, ar ol ei sefydliad yn Cefncribwr. Trwy gydsyniad yr eglwys yn Nghefncribwr, penderfynwyd cael capel yn y lle, a chafwyd tir i'w osod i lawr ar etifeddiaeth Margam. Ni fwriedid ef ar y cyntaf ond i wasanaethu fel ysgoldy, ac oblegid hyny ni roddwyd eisteddleoedd ynddo. Gwnaed ef yn 34 troedfedd wrth 29 y tu fewn i'r muriau, a chostiodd heb gyfrif traul y cludiad-yr hyn a wnaed gan yr ardalwyr yn rhad-ddau cant o bunau. Cynhelid yma bob moddion yn rheolaidd, ond ar y 26ain o Awst, 1849, corpholwyd yma eglwys cynwysedig o 77 o aelodau, 31 o ba rai a ollyngwyd trwy lythyrau o Cefncribwr, a'r 46 eraill a dderbyniwyd o'r newydd a'r y pryd. Yr oedd y geri marwol ar yr adeg yn y wlad, a diangodd ugeiniau yn yr ardal i'r eglwys rhag ofn y fflangell; ond wedi i'r drygfarn gael ei symud aeth llawer o honynt yn ol i'w hen lwybrau. Aeth yr achos er hyny yn mlaen gyda mesur o lwyddiant, fel yn y flwyddyn 1852, y gwelwyd yn angenrheidiol rhoddi oriel yn y capel, a'i lenwi ag eisteddleoedd, ac ail agorwyd ef Tachwedd 17eg a'r 18fed y flwyddyn hono, ac yr oedd yn aros o ddyled arno dros 500p., rhwng yr hen a'r newydd pan agorwyd ef. Erbyn y flwyddyn 1864, yr oedd yr holl ddyled wedi ei thalu, ac ar y 29ain o Fai, y flwyddyn hono, cafwyd yma gyfarfod Jubili taliad y ddyled. Yn y flwyddyn 1870, codwyd ysgoldy prydferth yn ymyl y capel trwy draul o 170p., ac y mae rhan o'r ddyled wedi ei thalu. Ysigwyd cryn lawer ar y gangen hon, fel ar y fam-eglwys yn Nghefncribwr, trwy fethiant rhai o weithfeydd yr ardal, ac arafwch eraill, yr hyn a achosodd <section end="bbb"/><noinclude><references/></noinclude> 3p8spa2ctb7qde3pbhrtv6yj5rmu5yl 104 88238 170325 2026-08-13T15:34:17Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 170325 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>lawer iawn o symudiadau. Bu yr eglwys ar un adeg yn nhymor gweinidogaeth Mr. Jones yn 225 o nifer, ond ar hyn o bryd nid yw yn fwy na 120, er y cyfrifir hefyd mai yma y mae y gynnulleidfa luosocaf yn y lle.<ref>Llythyr Mr. Jones, Cefncribwr.</ref> Mae yr achos yma o'r dechreuad wedi bod o dan yr un weinidogaeth a Chefncribwr, ac felly y mae yn parhau. Yn mysg y ffyddloniaid a fu yn yr eglwys hon, y rhai a hunasant, gellir crybwyll enwau, William Rees, yr hwn oedd un o'r diaconiaid mwyaf heddychol a boneddigaidd; John Yandell, tirion a serchog, a John Jones, ffyddlon a selog iawn. Y diaconiaid presenol ydynt, William Jenkins, Bryn; David Davies, Llangeinydd; Jenkin Jenkins, Waterhall; Gwilym David, a Rees Jenkins, Pentref. Codwyd y rhai a ganlyn i bregethu yn yr eglwys hon:William Rees, Bryndu. Dechreuodd bregethu yn 1859, ond bu farw Mai 2lain, 1862. '''Thomas Beynon.''' Dechreuodd bregethu yn 1859, ac aeth oddiyma i Trefgarn, sir Benfro. '''Thomas G. Jones''', (Tafalaw). Mab Mr. Jones, y gweinidog. Dechreuodd bregethu yn 1859. Ymfudodd i America, lle yr urddwyd ef, ac yno y mae etto. '''Evan C. Davies.''' Dechreuodd bregethu yn 1863. Addysgwyd ef yn athrofa Aberhonddu; ac y mae yn awr yn Llanerchymedd. '''William B. Marks.''' Dechreuodd bregethu yn 1866. Addysgwyd ef yn athrofa Caerfyrddin; ac y mae yn awr yn Salem, gerllaw Aberystwyth. Derbyniwyd yma amryw eraill, ond gan mai ar ol myned oddiyma y dechreuasant bregethu, yn nglyn a'r lleoedd hyny y crybwyllwn am danynt. {{c{{mawr|PENYBONT-AR-OGWY.}}}} Dechreuwyd yr achos a gynelir yn awr yn y Tabernacl yn y dref hon, gan yr enwog Samuel Jones, A.M., Brynllywarch, yn fuan wedi iddo gael ei droi allan o Eglwys Llangynwyd, yn 1662. Yn Nghildeudy, yn agos i'r Goetrehen, anedd Rees Powell, Ysw., tad-yn-nghyfraith Mr. Jones, y cynelid y gwasanaeth am lawer o flynyddau. Yr oedd yma addoliad cyson yn cael ei gadw yn y flwyddyn 1669, ac mae yn debygol am tua saith mlynedd cyn hyny.<ref>The Lambeth MSS.</ref> Ar y 30ain o Ebrill, 1672, cymerwyd trwyddedau ar Cildeudy a Brynllywarch at bregethu, ac ar yr un dydd cafodd Mr. Jones drwydded i bregethu yn y tai hyn.<ref>State papers</ref> Yr oedd Mr. Rees Powell wedi bod yn Sirydd Morganwg ac yn ynad heddwch yn amser y werin-lywodraeth, ac yn ddyn o gryn gyfoeth a dylanwad, a diau y gallasai gael ei gyfrif yn mysg boneddigion y sir, a chadw ei swydd fel ynad heddwch, oni buasai iddo gael ei orfodi gan argyhoeddiad cydwybod i fwrw ei goclbren yn mysg yr Ymneillduwyr erlidiedig. Bu farw y dyn da hwn Awst 16eg, 1672, a'i wraig, yr hon fel y tybir, oedd ferch i Morgan Jones, D.D., trysorydd esgobaeth Llandaf, a fu farw Ionawr 29ain, 1694, yn 86 oed. Cadwodd hi ei thy yn addoldy hyd derfyn ei hoes, ac yno y bu yr eglwys yn ymgynull am fwy nag ugain mlynedd ar ol ei marwolaeth. Bu yr eglwys hon dan ofal gweinidogaethol Mr. Samuel Jones hyd derfyn ei oes ddefnyddiol yn 1697. Dilynwyd ef yn y weinidogaeth, ac fel athraw yn yr athrofa a sefydlesid ganddo, gan Mr. Rees Price, Ty'nton, gwr ieuangc<noinclude><references/></noinclude> 8mvt4lvt1gsj7e5jx4l9kmgqjicruad 170326 170325 2026-08-13T15:49:52Z AlwynapHuw 1710 170326 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>lawer iawn o symudiadau. Bu yr eglwys ar un adeg yn nhymor gweinidogaeth Mr. Jones yn 225 o nifer, ond ar hyn o bryd nid yw yn fwy na 120, er y cyfrifir hefyd mai yma y mae y gynnulleidfa luosocaf yn y lle.<ref>Llythyr Mr. Jones, Cefncribwr.</ref> Mae yr achos yma o'r dechreuad wedi bod o dan yr un weinidogaeth a Chefncribwr, ac felly y mae yn parhau. Yn mysg y ffyddloniaid a fu yn yr eglwys hon, y rhai a hunasant, gellir crybwyll enwau, William Rees, yr hwn oedd un o'r diaconiaid mwyaf heddychol a boneddigaidd; John Yandell, tirion a serchog, a John Jones, ffyddlon a selog iawn. Y diaconiaid presenol ydynt, William Jenkins, Bryn; David Davies, Llangeinydd; Jenkin Jenkins, Waterhall; Gwilym David, a Rees Jenkins, Pentref. Codwyd y rhai a ganlyn i bregethu yn yr eglwys hon:William Rees, Bryndu. Dechreuodd bregethu yn 1859, ond bu farw Mai 2lain, 1862. '''Thomas Beynon.''' Dechreuodd bregethu yn 1859, ac aeth oddiyma i Trefgarn, sir Benfro. '''Thomas G. Jones''', (Tafalaw). Mab Mr. Jones, y gweinidog. Dechreuodd bregethu yn 1859. Ymfudodd i America, lle yr urddwyd ef, ac yno y mae etto. '''Evan C. Davies.''' Dechreuodd bregethu yn 1863. Addysgwyd ef yn athrofa Aberhonddu; ac y mae yn awr yn Llanerchymedd. '''William B. Marks.''' Dechreuodd bregethu yn 1866. Addysgwyd ef yn athrofa Caerfyrddin; ac y mae yn awr yn Salem, gerllaw Aberystwyth. Derbyniwyd yma amryw eraill, ond gan mai ar ol myned oddiyma y dechreuasant bregethu, yn nglyn a'r lleoedd hyny y crybwyllwn am danynt. {{c|{{mawr|PENYBONT-AR-OGWY.}}}} Dechreuwyd yr achos a gynelir yn awr yn y Tabernacl yn y dref hon, gan yr enwog Samuel Jones, A.M., Brynllywarch, yn fuan wedi iddo gael ei droi allan o Eglwys Llangynwyd, yn 1662. Yn Nghildeudy, yn agos i'r Goetrehen, anedd Rees Powell, Ysw., tad-yn-nghyfraith Mr. Jones, y cynelid y gwasanaeth am lawer o flynyddau. Yr oedd yma addoliad cyson yn cael ei gadw yn y flwyddyn 1669, ac mae yn debygol am tua saith mlynedd cyn hyny.<ref>The Lambeth MSS.</ref> Ar y 30ain o Ebrill, 1672, cymerwyd trwyddedau ar Cildeudy a Brynllywarch at bregethu, ac ar yr un dydd cafodd Mr. Jones drwydded i bregethu yn y tai hyn.<ref>State papers</ref> Yr oedd Mr. Rees Powell wedi bod yn Sirydd Morganwg ac yn ynad heddwch yn amser y werin-lywodraeth, ac yn ddyn o gryn gyfoeth a dylanwad, a diau y gallasai gael ei gyfrif yn mysg boneddigion y sir, a chadw ei swydd fel ynad heddwch, oni buasai iddo gael ei orfodi gan argyhoeddiad cydwybod i fwrw ei goclbren yn mysg yr Ymneillduwyr erlidiedig. Bu farw y dyn da hwn Awst 16eg, 1672, a'i wraig, yr hon fel y tybir, oedd ferch i Morgan Jones, D.D., trysorydd esgobaeth Llandaf, a fu farw Ionawr 29ain, 1694, yn 86 oed. Cadwodd hi ei thy yn addoldy hyd derfyn ei hoes, ac yno y bu yr eglwys yn ymgynull am fwy nag ugain mlynedd ar ol ei marwolaeth. Bu yr eglwys hon dan ofal gweinidogaethol Mr. Samuel Jones hyd derfyn ei oes ddefnyddiol yn 1697. Dilynwyd ef yn y weinidogaeth, ac fel athraw yn yr athrofa a sefydlesid ganddo, gan Mr. Rees Price, Ty'nton, gwr ieuangc<noinclude><references/></noinclude> dna5yrgsg43199yah4fec3fn46f7xo1 104 88239 170328 2026-08-13T15:54:47Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 170328 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>anghydfod ac ymryson blin rhwng Mr. Lewis Jones a Samuel Price, Yswain, fel mai trwy lawer o anhawsder y gallodd y gweinidogion drafod yr achos o gwbl, ac oni buasai i Mr. Price amlygu y fath dymer dda a gostyngeiddrwydd nis gallesid gwneyd dim yno. Nis gallaswn i lai na theimlo dros y ddwy blaid; dros Mr. Price o herwydd iddo gael cymaint o'i boeni a'i aflonyddu yn ei feddwl gan led awgrymiadau ac enllibau dynion cenfigenllyd a maleisus; a thros Mr. Jones o herwydd iddo fod mor wan a chredu y fath gyhuddiad disail am Mr. Price, a sefyll mor benderfynol gyda y blaid wrthwynebol er mawr niwed iddo ei hun a'r achos." Canlyniad vr ymryson fu i Mr. Jones orfod ymadael yn mhen mis neu ddau ar ol hyn. Ni bu nemawr o ymryson erioed heb fod bai o'r ddwy ochr, ac felly yn ddiau yr oedd yn yr amgylchiad hwn. Wedi ymadawiad Mr. Jones, bu yr eglwysi yn Mhenybont a'r Bettws yn ymddibynu ar weinidogaeth achlysurol hyd 1765, pryd y rhoddasant alwad i Mr. Evan Williams, Llanuwchllyn. Yr oedd Mr. Williams yn ddyn llafurus ac yn bregethwr poblogaidd. Parhaodd i lafurio yma am bymtheng mlynedd, ac yn 1780, derbyniodd alwad o'r Bala, lle y bu farw yn 1786. Yn 1782, rhoddwyd galwad i Mr. Samuel Price, o athrora Caerfyrddin, yr hwn a fu yma hyd ei farwolaeth yn 1806. Nid oes genym unrhyw hanes i'w roddi am sefyllfa yr eglwysi yn nhymor gweinidogaeth Mr. Price, amgen na bod pob peth yn heddvchol a chysurus ynddynt, a bod y gweinidog mewn parch mawr gan bobl ei ofal a'r ardalwyr yn gyffredinol. Yn fuan wedi marwolaeth Mr. Price, aeth pethau yn annymunol iawn yma o herwydd fod y bobl yn methu cyduno yn newisiad gweinidog. Yr oedd Mr. Walter Coffin, yr unig ymddiriedolwr yn ngweithredoedd y capeli oedd yn fyw, ac ychydig o'r bobl gydag ef, dros roddi galwad i Mr. James Griffiths, o athrofa Caerfyrddin, wedi hyny o Dyddewi, a mwyafrif dirfawr y ddwy eglwys dros Mr. Thomas Edwards, o athrofa Gwrecsam. Barnai Mr. Coffin a'i blaid fod Mr. Griffiths yn well ysgolhaig, ac yn fwy doeth a boneddigaidd na Mr. Edwards, ond barnai y lluaws mai Mr. Edwards oedd y dyn cymhwysaf o herwydd ei fod yn fwy doniol ac yn pregethu golygiadau Calfinaidd yn fwy noeth. Pan welodd Mr. Griffiths fel yr oedd pethau yn sefyll, safodd draw a derbyniodd alwad o Fachynlleth, ond glynodd Mr. Edwards am ychydig gyda'i blaid, a'r canlyniad fu i'r eglwysi rwygo, ac i gorph y gynnulleidfa fyned allan o'r ddau gapel yn Mhenybont a'r Bettws. Yr oedd gan Mr. Coffin feddiant o'r capeli fel yr unig ymddiriedolwr, a chan fod ei fab, Mr. Walter Coffin, yn Undodwr, cafodd gan yr hen ŵr ei dad, er nad oedd o'r gred hono, i wahodd pregethwyr Undodaidd i'r capeli, ac yn meddiant yr Undodiaid y maent, yn nghyd a'r gwaddol perthynol iddynt, hyd y dydd hwn. Mae yn ddiameu y gallesid rhagflaenu y rhwyg hwn oni buasai annoethineb y bobl, yn cael eu cefnogi yn eu gwylltineb gan amryw o weinidogion y sir, y rhai a ddygent sel benboeth dros uchel-Galfiniaeth, ac a gyhuddent bob gweinidog a elai i'r capeli at Mr. Coffin a'i blaid o fod yn Arminiaid. Pe buasid yn arfer ychydig fwy o bwyll a doethineb, gallasai y capeli a'r eiddo perthynol iddynt fod yn meddiant yr Annibynwyr hyd y dydd hwn. Wedi i bobl Penybont fyned allan o'r capel buont am tua thair blynedd yn addoli mewn hen ysgubor yn mhen uchaf y Casnewydd-ar-ogwy. Yn y flwyddyn 1809, dechreuwyd adeiladu y Tabernacl, yr hwn a agorwyd Mehefin 15fed, 1810, pryd y pregethodd Meistri W. Williams, Drefnewydd;<noinclude><references/></noinclude> 1nt0dlw5b9yyzntcew92dm94o2ifufl 104 88240 170329 2026-08-13T15:56:13Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 170329 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>G. Hughes, Groeswen; J. Davies, Alltwen, a D. Davies, Abertawy. Yr oedd yr eglwys cyn hyn wedi dewis Mr. William Jones, o athrofa Gwrecsam yn weinidog, ac yr oedd wedi cael ei urddo ar y 29ain o Fawrth, 1810. Bu Mr. Jones yn gweinidogaethu yma, yn Brynmenyn, y Coety, a Bethel, hyd derfyn ei oes ddefnyddiol yn 1847. Er na ddarfu i Mr. Jones gasglu o'i gylch gynnulleidfaoedd lluosog yn un o'r pedwar lle, ni bu un gweinidog yn Nghymru, mewn un oes, yn fwy parchus gan fyd ac eglwys nag efe. Er nad oedd ei ddoniau yn swynol i'r werin ddifeddwl, yr oedd ei weinidogaeth yn fwyd cryf a blasus i bob gwrandawr meddylgar. Yn nechreu y flwyddyn 1848, rhoddodd yr eglwysi yn Mhenybont a'r Coety alwad i Mr. John David Williams, o athrofa Homerton, Llundain, ac urddwyd ef yma Chwefror 23ain a'r 24ain, yn y flwyddyn hono. Gweinyddwyd yn nghyfarfodydd yr urddiad gan Meistri Watkins, Llwyni; Rees, Siloa; Evans, Penbre; Stephens, Sirhowy; Davies, Llanelli, Brycheiniog; Evans, Castellnedd; Jones, Abertawy; Griffiths, Llanharan; Owens, Zoar; Powell, Caerdydd, ac eraill. Yr oedd Mr. Williams yn ŵr ieuangc dysgedig, doniol, a gweithgar anghyffredin, ac fel yr oedd yn naturiol disgwyl parodd ei sefydliad yma gyffroad ac adfywiad yn yr eglwys a'r gynnulleidfa. Yn fuan wedi ei urddiad, dechreuodd alw sylw at yr angenrheidrwydd o gael capel newydd. Er mai yn 1809 yr adeiladesid y capel gyntaf, ac iddo gael ei adgyweirio, neu ei ailadeiladu drachefn yn 1828, yr oedd erbyn 1849 wedi myned mor wael yr olwg arno fel yr oedd yn annheilwng o dref o fath Penybont o ran maint ac agwedd. Dichon i Mr. Williams gyffroi i gychwyn gyda'r capel newydd cyn fod y bobl yn gyffredinol yn ddigon addfed i hyny, yr hyn a achlysurodd fesur o deimladau anhyfryd. Pa fodd bynag, efe a aeth a'r gwaith yn mlaen yn 1850, a chafodd y capel presenol ei orphen a'i agor yn Hydref, 1851. Yn 1852, derbyniodd Mr. Williams alwad o Ebenezer, Caerdydd, a symudodd yno. Bu yr eglwysi yn Mhenybont a'r Coety o'r pryd hwnw hyd 1857 heb weinidog sefydlog. Yn y flwyddyn hono rhoddasant alwad i Mr. Rhys Gwesyn Jones, Rhaiadr, ond ni arosodd ef yma nemawr dros flwyddyn. Yn 1858, symudodd i Bethesda, Merthyr. Yn 1859, rhoddwyd galwad i Mr. John Bowen Jones, B.A., ac y mae ef wedi cadw ei le yn deilwng yma o'r pryd hwnw hyd yn bresenol. Yn 1866, adeiladwyd ysgoldy cyfleus y tu cefn i'r capel gwerth 250p. Ni bu ar un cyfnod o hanes yr achos hwn agwedd fwy dymunol ar ei amgylchiadau allanol nag sydd arno yn bresenol. Y mae yma gapel hardd ac ysgoldy cyfleus ac agos yn rhyddion o ddyled; ac y mae y gweinidog yn ddyn dysgedig a galluog, ac yn barchus fel y cyfryw gan fyd ag eglwys; ond mae lledaeniad cyflym yr iaith Saesnaeg yn mysg plant ac ieuengctyd y dref yn milwrio yn dost yn erbyn yr achos hwn, fel pob achos Cymreig arall yn y dref. Mae nifer o bregethwyr enwog wedi cael eu cyfodi yn yr eglwys hon. Dichon i amryw gyfodi yma yn amser Mr. Jones, Byrnllywarch; Mr. Price, a Mr. Lewis Jones, nad ydym ni wedi gallu dyfod o hyd i'w henwau. '''Rees Price,''' yr ail weinidog yw y cyntaf a godwyd yma cyn belled ag y gwyddom ni. Rhoddir ei gofiant ef yn nes yn mlaen. '''Samuel Price.''' Brawd Rees Price oedd ef. Nid ydym yn gwybod på flwyddyn y ganwyd ef. Mae yn dra sicr iddo fod am rai blynyddau dan addysg ei weinidog, Mr. Jones. Bu o 1699 hyd 1702, yn athrofa Mr. Thomas Jolly, yn Attercliffe, gerllaw Sheffield. Yn 1703, cafodd alwad 1 fyned yn gynorthwywr i'r enwog Dr. Isaac Watts i Lundain. Bu yno<noinclude><references/></noinclude> 9o1hpwq35rxrzyc4kgzw7w7oqg2unbn 104 88241 170330 2026-08-13T16:05:47Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 170330 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>am ddeng mlynedd yn gynorthwywr, ac yn 1713, cafodd ei urddo yn gydweinidog a'r Dr., ac felly y bu hyd farwolaeth y gwr enwog, a pharhaodd yn unig weinidog yr eglwys o amser marwolaeth y Dr. hyd ei farwolaeth ei hun, yr hyn a gymerodd le Ebrill 2lain, 1756. Claddwyd ef yn ymyl ei hoff gyfaill, Dr. Watts, yn Bunhille Filds, lle y mae beddfaen prydferth yn dangos y fan y gorphwysa. Yr oedd Samuel Price yn un o'r gweinidogion parchusaf yn ei oes. Cyfrifid ef yn un nodedig am ei arafwch, ei gallineb, ei ddefnyddioldeb fel pregethwr, a'i effeithiolrwydd digyffelyb mewn gweddi. Nid ymddengys iddo ef, mwy na'i gyfaill mynwesol Dr. Watts, fyned i'r sefyllfa briodasol. Yn ei ewyllys ddiweddaf gadawodd lawer, os nad yr oll o'i lyfrau, i'w rhanu rhwng gweinidogion Cymru. Enwa Mr. Phillip Dafydd, Penmain, yn ei ddydd-lyfr, y cyfrolau a ddaethant i'w ran ef. Er fod Mr. Price yn ddyn dysgedig a galluog iawn, ni oddefai ei wylder iddo gyhoeddi llyfrau. Yr oll o'i waith a argraffwyd yw tair-ar-ddeg o bregethau, ac y mae naw o'r rhai hyny i'w cael yn y cyfrolau gwerthfawr a elwir ''The Berry Street Sermons.'' '''Richard Price''', D.D., LL.D., F.R.S. Mab Mr. Rees Price, y gweinidog, oedd y gwr enwog hwn. Ganwyd ef yn Ty'nton, Chwefror 22ain, 1723. Pan yn lled ieuangc anfonwyd ef i ysgol Ramadegol Mr. Samuel Jones, Capel Seion, sir Gaerfyrddin. Yn y flwyddyn 1739, anfonwyd ef i athrofa y Llwynllwyd, dan olygiaeth Mr. Vavasor Griffiths. Yn mhen ychydig fisoedd wedi iddo fyned yno bu farw ei dad, ac yn mhen tua chwe' mis ar ei ol bu farw ei fam, ac felly cafodd ei adael yn amddifad o dad a mam pan yn ddwy-ar-bymtheg oed. Wedi colli ei rieni, cafodd trwy ddylanwad ei ewythr, Mr. Samuel Price, ei dderbyn i athrofa Mr. Eames yn Llundain, lle y bu am bedair blynedd. Bu wedi hyny yn weinidog yn olynol yn Stoke Newington, Old Jewry, ac Old Gravel Pitt. Yr oedd Dr. Price yn enwog fel pregethwr a duwinydd, ond yr oedd lawer o flynyddau cyn ei farwolaeth wedi ymwrthod a'r athrawiaeth a gredid ac a bregethid gan ei dad a'i ewythr, a chofleidio golygiadau yr Ariaid. Ond fel athronydd, gwleidiedydd, a ''Mathmatician'' y darfu iddo ef anfarwoli ei enw. Yn y pethau hyny nid oedd un dyn yn ei oes ef yn y deyrnas, os oedd neb yn holl Ewrop, yn uwch nag ef. Edrychid i fyny ato gan brif ddysgedigion Lloegr, Ffrainc, ac America. Dichon na ddarfu i un Cymro erioed ddringo i safle uwch yn mysg dysgedigion nag ef. Bu farw yn haf y flwyddyn 1791, yn y nawfed-flwyddyn-a-thriugain o'i oed. '''Thomas Jones'''. Ganwyd ef yn Nghwmnedd, ond yn Mhenybont y derbyniwyd ef yn aelod eglwysig, ac y dechreuodd bregethu yn amser Mr. Evan Williams. Derbyniwyd ef yn fyfyriwr i'r athrofa yn Abergavenny, Ebrill 4ydd, 1774. Cafodd ei urddo yn Ottery St. Mary, yn Mai, 1780. Yn y flwyddyn ganlynol symudodd i Cholford, sir Gaerloew, lle y treuliodd weddill ei oes yn barchus a defnyddiol. Bu farw Ionawr 10fed, 1820, yn 72 oed, a chladdwyd ef yn mynwent hen capel Cholford, lle y mae beddfaen hardd yn dangos y fan y gorphwysa ei lwch. '''David Williams'''. Mab Mr. Evan Williams, y gweinidog. Derbyniwyd ef i'r athrofa yn Abergavenny, Ebrill 3ydd, 1775. Bu am lawer o flynyddau yn weinidog yn sir Gaerefrog. Yr oedd yn fyw mor ddiweddar a'r flwyddyn 1820. Nid ydym yn gwybod ychwaneg o'i hanes. '''John Rees'''. Gwelir ei hanes ef yn y gyfrol gyntaf, [[Hanes Eglwysi Annibynol Cymru Cyf 1/Sarnau|tu dalen 331.]] {{nop}}<noinclude><references/></noinclude> ox2q1agnh3th054grdekwab9gx6iubm 104 88242 170331 2026-08-13T16:06:45Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 170331 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>'''John Thomas'''. Dechreuodd ef bregethu yn nhymor gweinidogaeth Mr. W. Jones; ond symudodd i Nantgarw, lle y bu hyd ddiwedd ei oes yn bregethwr cynorthwyol parchus yn nglyn a'r eglwys yn Groeswen. Bydd genym air yn mhellach i'w ddywedyd am dano pan ddeuwn at yr eglwys yno. Dichon fod eraill o flaen ac ar ol y rhai uchod wedi eu cyfodi i'r weinidogaeth yma, ond nid ydym ni wedi gallu dyfod o hyd i'w henwau. {{c|COFNODION BYWGRAPHYDDOL.}} '''SAMUEL JONES, M.A.''' Yr oedd y gweinidog enwog hwn yn fab i Mr. John Roberts, Corwen, Meirionydd. Yn 1628, pan y ganwyd ef, yr oedd ei rieni yn byw yn agos i Gastellywaun, sir Ddinbych. Derbyniwyd ef i All Souls's College, Rhydychain, Mawrth 11eg, 1647, ond symudodd wedi hyny i Jesus College, lle y dyrchafwyd ef i fod yn gymrawd (fellow,) ac yn athraw. Cafodd ei urddo yn weinidog, yn ol y drefn henadurol, yn Taunton, yn Ngwlad-yr-Haf, ond nis gwyddom pa flwyddyn. Ryw amser cyn 1660, gwnaed ef yn weinidog plwyf Llangynwyd, Morganwg, a throwyd ef allan oddiyno gan Ddeddf Unffurfiaeth yn 1662. Yn fuan wedi oddi ymsefydlu yn Llangynwyd, priododd a Mary, merch Rees Powell, Ysw., Maesteg, o'r hon y cafodd bedwar-ar-ddeg o blant, ond bu y rhan fwyaf o honynt feirw yn eu mabandod, a bu y fam ei hun farw ar enedigaeth y diweddaf o honynt, Gorphenaf 23ain, 1676, yn 38 mlwydd oed. Mae y beddargraff canlynol, yr hwn yn ddiau a gyfansoddwyd gan ei phriod, i'w weled etto ar ei beddfaen yn mynwent Llangynwyd: {{center block| <poem> "A loving wife, and mother dear, Asleep in Christ, is lodged hear; Reader, repent, thy minutes fly, Redeem thy time, and learn to die; Now make thy peace in Christ alone, Slight not the counsel of a stone." </poem> }} Priododd Mr. Jones yr ail waith Awst 14eg, 1677, a Mrs. Mary David, o Lanfleiddanfach, yn agos i Gaerdydd. Nid ymddengys iddo gael plant o'i ail wraig. Priododd Maria, ei ferch henaf yn Abertawy, Awst 15fed, 1687, a Mr. David Jones, o Langollen, un o ysgolheigion ei thad. Yn fuan ar ol ei briodas ymsefydlodd Mr. D. Jones yn weinidog yr eglwys Annibynol yn yr Amwythig, lle y bu hyd ei farwolaeth yn 1718. Bu ei fab Mr. Joshua Jones yn weinidog Ymneillduol yn Manchester am lawer o flynyddoedd. Brynllywarch, yn mhlwyf Llangynwyd, fu aneddle Mr. Samuel Jones o'r pryd y priododd ei wraig gyntaf hyd amser ei farwolaeth. Mae yn debygol mai eiddo ei dad-yn-nghyfraeth, Mr. Rees Powell, oedd y fferm hono. Yn fuan wedi iddo gael ei droi allan o Langynwyd, gosododd Mr. Jones ysgol i fyny yn Brynllywarch, yr hon a gadwyd ganddo hyd derfyn ei oes, ac a ddaeth yn sefydliad enwog iawn. Er fod yr athraw yn annghydffurfiwr selog, etto, o herwydd ei enwogrwydd digyffelyb fel ysgolhaig ac ysgolfeistr, yr oedd amryw foneddigion Eglwysig yn anfon eu plant i'w ysgol. Bu mab Arglwydd Mansel, o Margam, ynddi am flynyddau. Ysgol Brynllywarch oedd yr athrofa Ymneillduol gyntaf yn Nghymru, a pharhad o honi hi yw y sefydliadau sydd yn awr yn Nghaerfyrddin ac<noinclude><references/></noinclude> ex2i37qlo0o3ci4afyrqdanx5nld77b 104 88243 170333 2026-08-13T21:18:43Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 170333 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>y ngwrthodiad i gyduno ac ymostwng i'r gosodiadau a osodid i fyny fel amodau anhebgorol cymundeb ag Eglwys Loegr. Yr wyf yn addef fy mod gynt, am bod yn awr, yn coleddu y teimladau mwyaf parchus at weinidogion galluog a chydwybodoł Eglwys Loegr, am bod yn cyduno a phawb sydd yn iach yn y ffydd a phur eu hymarweddiad; ond proffesu fy nghydsyniad calonog am crediniaeth o bob peth a gynwysa y Llyfr Gweddi Cyffredin; ymwrthod am hurddiad blaenorol, yr hwn a ystyrir genyf yn Ysgrythyrol, a chydunol ag arferiad yr holl eglwysi Protestanaidd; llyncu amryw lwon; ac ymgrymu yn wasaidd dan lwyth o osodiadau eraill, nad oes raid eu henwi, oeddynt y fath gerig rhwystr wedi eu gosod gan y gyfraith ar ddrws yr eglwys, fel nas gallaswn gynt, wedi ystyriaeth bwyllog, as nis beiddiaf etto, neidio drostynt, er i mi wrth hyny sicrhau parch a bywioliaeth, elw, dyrchafiad, ac urddas, heb fod yn euog o'r rhagrith ffieiddiaf, a dymchwelyd beddwch fy mynwes, yr hwn sydd, ac a ddylai fod, i mi yn anwylach na'm bywyd. Cefais fy arwain gynt i'r penderfyniad hwn, nid gan esiamplau dynion enwog, na chyda bwriad i gael eraill i'm dilyn inau, ond gan argyhoeddiad cydwybod. Hyn yw tystiolaeth olaf {{c|Eich cyfaill wrth farw,<br>SAMUEL JONES}} ::Brynllywarch, Chwef. 16eg, 1696. Nid oedd un dyn mwy boneddigaidd, didramgwydd, dysgedig, a defnyddiol yn ei oes na Samuel Jones, ond o herwydd ei fod yn Ymneillduwr cydwybodol oddiwrth y grefydd wladol, cafodd yntau ei ran o ddyoddefiadau. Bu yn garcharor am ei Annghydffurfiaeth amryw weithiau o'r flwyddyn 1667 i 1675, pryd yr oedd Dr. Francis Davies yn Esgob Llandaf. Un diwrnod yn amser y cynhauaf pan yn eistedd ar geubren yn agos i'w dŷ daeth dau ddyn i fyny ato a gofynasant iddo ai Brynllywarch oedd y lle hwnw. Atebodd hwynt yn gadarnhaol. Yna gofynasant a oedd Mr. Jones gartref. "Ydyw," ebe yntau, "ewch i mewn a chewch ei weled yn fuan." Yr oedd wedi lled-dybied mai heddgeidwaid oeddynt wedi dyfod i'w ddal ef, ond ni chynygiodd ddiangc, yr hyn a allasai yn hawdd wneyd. Aeth yn fuan ar eu hol i'r tŷ, a dywedodd, "Myfi yw Mr. Jones, pa peth sydd a fynoch a mi?" Effeithodd ei eiriau a'i ymddangosiad urddasol gymaint ar y ddau ddyn fel y buont am beth amser cyn gallu ateb gair iddo. O'r diwedd dywedodd un o honynt yn grynedig eu bod wedi dyfod yno a gwarant i'w ddal oddiwrth yr ynad T-, o'r Ewenny, ynad creulon, ymyrgar, ac erlidgar. Er fod yr Ewenny o wyth i ddeng milldir o Frynllywarch, dewisodd Mr. Jones eu cerdded yn hytrach na thaflu cymydog, i'r hwn yr oedd wedi rhoddi benthyg ei geffylau i gywain gwair y diwrnod hwnw, i anghyfleusdra. Gan ei fod yn hytrach yn dew ac hefyd yn wael ei iechyd, teimlai yn flinedig iawn erbyn iddo gerdded y fath bellder. Wedi iddo gyrhaedd tŷ yr ynad, arweiniwyd ef i'r gegin, ac eisteddodd yno. Yn mhen ychydig amser daeth yr ynad i mewn yn ddisymwth, a phan gafodd Mr. Jones yn eistedd, gofynodd iddo yn sarug, pa fodd y beiddiai efe eistedd yn ei dŷ ef. "Syr," atebai Mr. Jones, "ni thybiais y buasai yn dramgwydd i ŵr boneddig i ddyn blinedig yr anfonasai ef am dano i eistedd yn ei gegin; ond, bydd fy aelodau blinedig i yn abl fy nal pan byddo rhai yn methu sefyll." "A wyddoch chwi," ebe yr ynad digofus, "a phwy yr ydych yn siarad?" "Gwn," ebe Mr. Jones. " Y mae genyf fi," ebe'r erlidiwr, "awdurdod i'ch anfon chwi i garchar." "Nid heb genad fy Nhad nefol," ebe Mr. Jones. Ar hyn eisteddodd yr ynad ffyrnig ac ysgrifenodd warant carchariad, ac anfonodd ef dan ofal y ddau heddgeidwad i'r carchar i'r Bontfaen; ond cyn ei fod dros filldir ar ei ffordd tuag yno, dechreuodd cydwybod yr erlidiwr ei afionyddu am yr hyn a wnaethai, ac er ei thawelu anfonodd genad ar ol<noinclude><references/></noinclude> aoxah76r27emzdvy1852oj1seyekcor 104 88244 170334 2026-08-13T21:20:10Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 170334 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>Mr. Jones i orchymyn iddo gael ei ollwng yn rhydd. Yna dychwelodd adref wedi cerdded tuag ugain milldir y diwrnod hwnw. Nid oedd dysg, duwioldeb, defnyddioldeb, a boneddigeiddrwydd dyn o safle Samuel Jones yn ddigon i'w ddyogelu rhag ymosodiadau creulon Eglwyswyr erlidgar ei oes. Yr un etto yw ysbryd llawer o honynt ond fod y farn gyhoedd wedi newid, ac amgylchiadau wedi durlifio eu danedd fel nas gallant yn awr gnoi ac ysglyfaethu fel y gwnelent gynt. '''REES PRICE'''. Yr oedd ef yn fab i Rees a Catherine Price, o blwyf y Bettws. Bu farw ei dad Hydref 13eg, 1723, yn 91 oed, a'i fam Ebrill 7fed, 1739, yn 90 oed. Mae yn ymddangos eu bod yn well yn eu hamgylchiadau bydol na'r cyffredin, a pheth oedd lawer yn bwysicach na hyny, yr oeddynt yn ofni yr Arglwydd ac yn ei wasanaethu yn ffyddlon mewn oes pan yr oedd proffesu crefydd bur yn beth tra anmhoblogaidd. Mae y penill canlynol ar feddfaen Mr. Rees Price yn ngangell Eglwys y Bettws: {{center block| <poem> "A faithful, pious, painful man, And zealous to the end, For to promote the cause of Christ, And on him to attend; Lyes here asleep advising all, To live to Christ their Lord, To work in haste, while he to them, Doth life and time afford." </poem> }} Mae yn ymddangos mai Rees Price, yr ieuengaf, oedd yr hynaf o blant i dad a'i fam. Ganwyd ef yn y flwyddyn 1673; ac addysgwyd ef dan arolygiaeth gweinidog enwog ei rieni, Mr. Samuel Jones, Brynllywarch. Ar farwolaeth Mr. Jones yn 1697, dilynwyd ef yn y weinidogaeth ac fel athraw yr athrofa gan Mr. Price, yr hwn nid oedd y pryd hwnw dros bedair-ar-hugain oed. Gan fod Mr. Jones wedi ei analluogi gan gystudd tua dwy flynedd cyn ei farwolaeth, mae yn ymddangos mai Mr. Price oedd yn cyflawni ei waith yn yr amser hwnw. Yn ol cofnodion y Bwrdd Cynnulleidfaol yn Llundain am Chwefror 28ain, 1698, buwyd yn ymgynghori am benodi Mr. Price fel canlyniedydd i Mr. Jones yn yr athrofa. Yr oedd athrofa wedi cael ei gosod i fyny yn Abergavenny gan Mr. Roger Griffiths, yr un amser, ond ymddengys mai y Bwrdd Presbyteraidd oedd yn ei gefnogi ef, tra y cefnogid Mr. Price gan y Bwrdd Cynnulleidfaol. Wedi i Mr. Griffiths gefnu ar Ymneillduaeth, y sefydliad dan ofal Mr. Price oedd yr unig athrofa Ymneillduol yn Nghymru nes i Mr. William Evans osod un i fyny yn Nghaerfyrddin. Mae yn ymddangos i'r ddau fwrdd yn Llundain, y Presbyteraidd a'r Cynnulleidfaol, uno i gynal y sefydliad dan ofal Mr. Evans yn Nghaerfyrddin, canys o 1704 yn mlaen nid ydym yn cael yn nghofnodion y Bwrdd Cynnulleidfaol unrhyw grybwylliad am athrofa Mr. Price. Bu Mr. Price yn briod ddwywaith. Bu farw ei wraig gyntaf Gorphenaf 12fed, 1712, a chladdwyd hi yn nghangell eglwys y Bettws. Yr oedd ei ail wraig tua chwe'-mlwydd-ar-hugain yn ieuengach nag ef. Hi oedd mam ei fab enwog Dr. Richard Price. Bu farw Mehefin 4ydd, 1740, a chladdwyd hi yn nghapel Esgobyddol Nolton, Penybont. Bu Mr. Price ei hun farw Mehefin 28ain, 1739, a chladdwyd ef yn medd ei wraig gyntaf yn eglwys y Bettws. Yr oedd yn 66 oed pan y bu farw. Yr ydym y analluog o ddiffyg defnyddiau i roddi darluniad o nodwedd Mr. Price fel dyn ac fel pregethwr. Mae yn sicr ei fod yn ysgolhaig rhagorol, a'i fod<noinclude><references/></noinclude> 88pmiyodzx83i1rhfecajfdqe74pcuc 104 88245 170335 2026-08-13T21:27:20Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 170335 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>yn selog dros athrawiaeth efengylaidd. Dywed bywgraphydd ei fab, Dr. Price, iddo unwaith ei ddal, pan yn llangc tuag un-ar-bymtheg oed, yn darllen cyfrol o bregethau Dr. Samuel Clark, yr Ariad, ac iddo yn mhoethder ei sel yn erbyn cyfeiliornad, ymaflyd yn y llyfr o law y bachgen a'i daflu i'r tân. Yr oedd gwyrad mwyafrif y myfyrwyr yn yr athrofau Ymneillduol y dyddiau hyny oddiwrth olygiadau y tadau yn boen dirfawr i'r hen weinidogion. Parhaodd Rees Price hyd ei farwolaeth yn Galfiniad selog, ond yr oedd ei fab, yn neillduol yn mlynyddau olaf ei fywyd, yn Ariad proffesedig. Mewn lle a elwir Ty'nyton y preswyliai Mr. Price trwy y rhan fwyaf o'i oes, os nad yno y ganwyd ac y magwyd ef. '''LEWIS JONES.''' Dywedir mai yn sir Aberteifi y ganwyd ef, ond nid yw yn hysbys yn mha ran o'r sir hono. Yn ol ei oed ar ei feddfaen, mae yn ymddangos iddo gael ei eni yn y flwyddyn 1703. Dywed Dafydd William, yr hen emynwr enwog, yr hwn a gyfansoddodd farwnad iddo, iddo ddechreu pregethu yn ddeunaw mlwydd oed. Treuliodd ei amser yn athrofa Caerfyrddin. Yn Llanedi, sir Gaerfyrddin yr urddwyd ef yn mis Medi, 1734. Nis gwyddom paham y bu cyhyd cyn cael ei urddo ac yntau wedi dechreu pregethu dair-blynedd-ar-ddeg cyn hyn. Ychydig fu ei arosiad yn Llanedi, oblegid yr oedd yn weinidog yn y Drewen a Llechryd, sir Aberteifi yn 1739, pryd yr urddwyd Mr. David Evans yn gydweinidog ag ef. Yr ydym yn barnu iddo symud i Benybont tua y flwyddyn 1740, neu y flwyddyn ganlynol, a bu yno hyd ddiwedd y flwyddyn 1763, fel y gwelsom. Ar ei ymadawiad o Benybont ymsefydlodd yn weinidog yr eglwys Annibynol yn Rhosan, sir Henffordd. Bu yno yn llafurus a pharchus hyd ei farwolaeth, yr hyn a gymerodd le Ionawr 8fed, 1772, pryd yr oedd yn 69 oed. Claddwyd ef yn mynwent plwyf Rhosan, lle y mae careg ar ei fedd, i'r cerfiad ar ba un yr ydym yn ddyledus am wybodaeth o amser ei farwolaeth a'i oed. Yr oedd Lewis Jones yn un o'r pregethwyr Ymneillduol mwyaf poblogaidd, llafurus, a llwyddianus yn ei oes. Mae pob cyfeiriad ato a ganfyddir mewn llyfrau argraffedig a llawysgrifau yn cyduno i'w osod allan fel un o'r pregethwyr mwyaf yn Nghymru yn y ganrif dliweddaf. Bu ei weinidogaeth yn foddion i ddychwelyd lluaws o bechauuriaid. Cymerer y ffaith ganlynol fel engraifft o'i sel, ei lafur, a'i lwyddiant fel preg ethwr. Wrth ddychwelyd adref o Lanharan, ar ol bod yno yn pregethu un. boreu Sabboth, pan yn myned heibio eglwys Llangrallo, canfu nifer fawr o bobl yn chwareu pel. Teimlodd wrth weled dydd yr Arglwydd yn cael ei halogi felly, ac aeth i ben mur gerllaw iddynt a dechreuodd weddio drostynt. Yn fuan tynodd sylw y rhan fwyaf o'r chwareuwyr, ac wedi gorphen gweddio traddododd bregeth rymus iddynt oddiwrth Esaiah xxxviii. 10. Cafodd pedwar o'r annuwiolion eu dychwelyd at yr Arglwydd dan y bregeth hono. Tra y bu yn Mhenybont pregethai yn fynych yn y Drefnewydd, y Bontfaen, ac agos yn mhob pentref am fill diroedd oddiamgylch. Yr oedd hen bobl yn Mhenybont ddeugain a haner can' mlyned d yn ol yn son am ryw effeithiau rhyfeddol a ddilynent weddiau y dyn d a hwn. Dywedir iddo unwaith dreulio diwrnod mewn gweddi, ar amser cyn hauaf gwlyb, pryd yr ofnai pawb y buasai yr ŷd yn pydru ar y maesydd, ac i'r tywydd droi yn sych o'r diwrnod hwnw allan; a chredai lluaws o bobl Penybont a'r cylchoedd mai mewn atebiad i weddiau Mr. Jones y bu hyny. Sonir am dro rhyfedd arall: yr oedd rhai tai yn u(?) gyrau tref<noinclude><references/></noinclude> 8hsldss8ces5fgudb7ytyu6g2v6kil8 104 88246 170336 2026-08-13T21:28:05Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 170336 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>Penybont wedi myned ar dân, a chan fod y rhan fwyaf o'r dref y pryd hwnw yn dai coed, a bod y gwynt yn chwythu y fflamau i mewn i'r dref, ofnid y buasai yr holl le yn myned ar dân. Yn nghanol dychryn cyffredinol aeth amryw bobl at Mr. Jones i ddeisyf arno weddio am waredigaeth. Aeth i'w ystafell a dechreuodd yno dywallt ei ymbiliau ger bron Duw, ac yn mhen ychydig amser trodd y gwynt a diffoddodd y tân. Yr ydym yn cofnodi y ffeithiau hyn fel yr adroddid hwy gan yr hen bobl flynyddau yn ol, ac yn gadael i bob darllenydd dynu ei gasgliad ei hun oddiwrthynt. Yr oedd Mr. Jones yn ddyn o dymer hynod o addfwyn a thyner. Dywedir fod hen geisbwl ffyrnig a barbaraidd yn byw yn Mhenybont yn ei amser ef. Cymerodd yr adyn hwnw i'w ben ryw foreu i luchio cerig at ffenestri y gwr da pryd yr oedd ar weddi gyda'i deulu. Aeth Mr. Jones allan a siaradodd ag ef yn addfwyn fel y trodd ymaith. Anogai y cymydogion ef i'w gosbi, ond gwrthododd. Yn mhen amser wedi hyny aeth y ceisbwl yn glaf iawn. Nid oedd ganddo neb i estyn diferyn o ddwfr iddo yn ei gystudd. Clywodd Mr. Jones am ei gyflwr diymgeledd, ac aeth i ymweled ag ef ac edrychodd am ryw un i ofalu am dano tra bu yn glaf. Lleddfodd y caredigrwydd hwn elyniaeth y creadur at grefydd, fel y daeth pan wellhaodd i fynychu capel Mr. Jones. Yr oedd tynerwch ei deimlad y fath fel nas gallasai ddiarddel yr un troseddwr o'r eglwys. Pan fuasai galwad am hyny buasai yn cyfnewid am Sabboth a'r hen brophwyd, Edmund Jones, o Bontypool, fel y gallasai ef eu diarddel yn ei le. Gyda'i holl boblogrwydd a'i lafur fel pregethwr, yr oedd yn ysgolhaig rhagorol. Dywedir ei fod mor hyddysg yn yr Hebraeg fel y medrai ymddiddan yn rhwydd ag Iuddewon dysgedig yn yr iaith hono. Bu Mr. Jones yn briod ddwywaith. Claddwyd ei wraig gyntaf wrth gapel y Casnewydd-ar-ogwy. Merch iddo ef oedd gwraig Mr. David Jardine, athraw yr athrofa yn Abergavenny. '''SAMUEL PRICE.''' Mab hynaf yr enwog Isaac Price, gweinidog yr eglwysi yn Llanwrtyd a Throedrhiwdalar, oedd efe. Ganwyd ef yn y flwyddyn 1757. Derbyniwyd ef yn aelod eglwysig yn Llanwrtyd yn ieuangc iawn. Nid ydym yn gwybod ei oed pan y dechreuodd bregethu. Cafodd ei dderbyn yn fyfyriwr i athrofa Caerfyrddin yn 1778, a bu yno hyd 1782. Yn yr amser yr oedd yn fyfyriwr yn Nghaerfyrddin aeth adref, ryw dro ar amser y gwyliau, a gwahoddwyd ef i bregethu un boreu Sabboth yn Mhantycelyn, capel perthynol i'r Bedyddwyr, heb fod yn mhell o Lanwrtyd. Cafodd yno oedfa ryfeddol o ddilewyrch, yr hyn a effeithiodd gymaint ar ei ysbryd fel y daeth i'r penderfyniad nad oedd yr Arglwydd wedi ei alw i bregethu. Yn y teimlad isel hwnw aeth i amaethdy yn y gymydogaeth, lle yr oedd ei dad wedi cael ei gyhoeddi i bregethu yn yr hwyr, a gofynwyd iddo ddechreu yr oedfa. Cydsyniodd, ond yn dra digalon. Pa fodd bynag, torodd y wawr arno, a theimlodd ef a'r bobl yn ddisymwth ryw ddylanwad anorchfygol. Aeth yr holl gynnulleidfa i folianu, a bu yr amgylchiad hwnw yn ddechreuad diwygiad nerthol iawn yn y gymydogaeth, pryd y dychwelwyd ugeiniau o bobl at yr Arglwydd. Yn y flwyddyn 1783, derbyniodd Mr. Price alwad oddiwrth yr eglwysi yn Mhenybont a'r Bettws, y rhai a wasanaethwyd yn ffyddlon ganddo, gyda mesur helaeth o lwyddiant, am dair-blynedd-ar-hugain. Yn fuan wedi ymsefydlu yn Mhenybont, priododd Mr. Price ag orwyres i Mr. Rees Price, Ty'nyton, o'r hon y cafodd bump neu chwech o blant. Y mae un<noinclude><references/></noinclude> 3udd90xvghh9n2otwatcvvk30f5ovu3 104 88247 170338 2026-08-13T21:45:04Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 170338 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>addefodd yr eneth mai dynes, oddiar elyniaeth at Mr. Jones, oedd wedi rhoddi haner gini iddi hi am ddwyn camgyhuddiad yn ei erbyn. Bu yr amgylchiad agos a bod yn angau iddo gan y boen a barodd i'w feddwl; ond daeth allan o'r brofedigaeth yn fwy ei barch gan y cyhoedd na chyn hyny, o herwydd yr edrychid arno fel un o'r cymeriadau puraf yn cael ymosod arno yn hollol ddiachos. Yn fuan wedi hyny priododd a dynes ieuangc ragorol a duwiol iawn o'r enw Miss Turberville, yr hon oedd yn aelod o'i eglwys. Buont fyw yn ddedwydd iawn am ddwy-flynedd-arhugain, a chawsant ddeg o blant. Er nad oedd cyflog Mr. Jones ond bychan iawn gyferbyn a'r fath deulu lluosog, etto trwy fedr a chynildeb ei wraig ragorol dygasant eu plant i fyny yn weddus a theilwng iawn. Yn mhen rhai blynyddau wedi claddu Mrs. Jones, a phan yr oedd ei ferched oll wedi ei adael, priododd yr ail waith ag un Mrs. Howells, aelod o eglwys y Maendy, yr hon a fu yn ymgeledd gymwys iddo hyd derfyn ei oes. Yr oedd pedair o gynnulleidfaoedd bychain dan ofal Mr. Jones trwy y rhan fwyaf o dymor ei weinidogaeth, sef Penybont, Brynmenyn, y Coety, a Bethel. Pregethai dair gwaith bob Sabboth, a phedair gwaith ar un Sabboth o'r mis. Wedi bywyd o lafur diattal am ddwy-flynedd-arbymtheg-ar-hugain, gorphenodd ei yrfa yn dra disymwth. Bu farw yn yr Arglwydd dydd Sadwrn, Mehefin 5ed, 1847, wedi chwe' diwrnod o gystudd trwm yn cael ei achosi gan enyniad yr afu. Pregethodd bedair gwaith a gweinyddodd Swper yr Arglwydd ddwy waith y Sabboth olaf y bu byw. Aeth adref yn dra lluddedig y nos Sabboth hwnw, ac ni chododd o'i wely byth mwyach. Claddwyd ef wrth ei gapel yn Mhenybont yn ngwydd tyrfa fawr o alarwyr. Gweinyddwyd yn ei angladd gan Meistri Rees, Groeswen; Evans, Castellnedd; Powell, Caerdydd; Griffiths, Llanharan; Morris, Glandwr, a Davies, Mynyddbach, y rhai oll erbyn hyn sydd wedi ei ganlyn i dir distawrwydd. Yr oedd "Jones, Penybont" yn enw adnabyddus a pharchus trwy holl Gymru ddeng-mlynedd-ar-hugain yn ol, a chan fod cenhedlaeth wedi ei geni er pan y cuddiwyd ef yn y bedd, byddai yn briodol i ni helaethu ychydig ar nodweddiad dyn mor enwog a defnyddiol, er mwyn y rhai na chawsant y fraint o'i weled a'i glywed. Yr oedd Mr. Jones yn ddyn lled dal, o fewn moedfedd neu ddwy i chwe' troedfedd, ac yn yr ugain mlynedd diweddaf o'i oes yr oedd yn lled dew, ond nid o lawer cyn dewed a rhai o hen bregethwyr yr oes hono. Yr oedd ei wallt yn hytrach yn ddu, ei lygaid yn leision, a chroen ei wyneb yn welwlwyd. Nid oedd dim yn nodedig o hardd na hagr yn ei wynebpryd, ond gallasai y neb a edrychasai arno ganfod ynddo gydgyfarfyddiad dedwydd o ddiniweidrwydd, meddylgarwch, sirioldeb, a difrifoldeb. Er fod ei gorph yn lled fawr a phwysig, nid oedd yn unwedd o wneuthuriad cadarn nac yn debyg i ddyn a allasai ddisgwyl hir hoedledd. O ran ei dymer yr oedd yn hynod addfwyn, gwylaidd, a diymhoniad. Cyfrifid ef gan bawb o'i gydnabod yn ddyn hynod ddiniwed, ie, yn ormodol felly i sefyll dros ei iawnderau. Prin y tybiwn iddo erioed ddyweyd gair garw wrth neb, ac yr oedd yn rhaid cael dyn diffaethach na'r cyffredin o ddiffaethwyr a allasai gasglu digon o haerllugrwydd i ddyweyd dim yn angharedig wrtho, gan fod ei dymer, ei agwedd, a'i eiriau yn dangos ei fod mor ddiddrwg a'r oen. Yr oedd wedi ymroddi mor hollol i fyfyrdodau<noinclude><references/></noinclude> nslw6woh9xh3sxxamju20wmtx4lj2m5 104 88248 170339 2026-08-13T21:48:02Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 170339 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>crefyddol a gwaith y weinidogaeth fel yr oedd yn gwbl ddifedr i drafod helyntion y bywyd hwn, ac oni buasai i ragluniaeth drefnu iddo un o'r gwragedd mwyaf medrus a gofalus buasai ei amgylchiadau tymorol yn sicr o fod yn ddidrefn iawn. Yr oedd yn ysgolhaig rhagorol. Ysgrifenai a siaradai y Gymraeg a'r Saesoneg yn ramadegaidd a thlws dros ben, ac yr oedd yn hyddysg iawn yn yr Hebraeg, y Groeg, a'r Lladin. Darllenai weithiau yr hen dduwinyddion a ysgrifenasant yn Lladinaeg, a chyfieithai hwynt gyda'r un rhwyddineb ag y cyfieithai o'r Saesoneg i'r Gymraeg, a braidd yr elai un diwrnod dros ei ben, pan y buasai yn ei lyfrgell, na buasai yn darllen rhanau o'r Hen Destament yn yr Hebraeg ac o'r Newydd yn y Groeg. Er na chaniataodd ei amgylchiadau iddo brynu llawer o'r llyfrau mwyaf costus, etto casglodd brif weithiau y prif dduwinyddion, hen a diweddar, ac ni wnaeth un gweinidog mewn un oes well defnydd o'i lyfrau nag ef. Yr oedd yn gristion didwyll a theilwng iawn o'r enw. Buom ugeiniau o oriau yn ei gyfeillach ac ni welsom ynddo ddim un amser anghydweddol a dyn fyddai yn dal cymundeb agos a'r Arglwydd. Ni byddai, fel rhai, yn gwthio ymddiddanion crefyddol i mewn yn annaturiol, ac yn cymeryd arno ei fod yn ddyn mwy duwiol na'r cyffredin. Nid yn ei siarad mawr yr ymddangosai ei dduwioldeb, ond yn ei agwedd ddirodres, ei ymarweddiad gweddus, a rhediad crefyddol ei holl fywyd. Fel ''pregethwr'', mae yn anhawdd genym gredu fod ei ragorach, a chymeryd pob peth i ystyriaeth, wedi bod mewn un oes na gwlad. Nid oedd dim yn swynol yn ei lais, canys llais crynedig, hytrach yn wichlyd, ydoedd; ond nid oedd dim yn aflafar ynddo, ac yr oedd yn ddigon hyglyw i ddeng mil o bobl ei glywed yn yr awyr agored; etto pe buasai ei gymeriad fel pregethwr yn sefyll ar ei lais buasai raid ei restru gyda phregethwyr gwaelaf ei oes. Yn ei ''bethau a'i ddull yn eu trin'' yr oedd ei fawredd ef fel pregethwr yn gynwysedig, ac yn hyny yr oedd yn ddigamsyniad yn wir fawr. Sylfaenai ei sylwadau fynychaf ar eiriau ei destyn, a chyfodai y fath feddyliau tarawiadol a naturiol o ymadroddion Ysgrythyrol, hollol gynefin, nes y buasai ei wrandawyr meddylgar yn digio wrthynt eu hunain am eu bod wedi darllen y cyfryw ymadroddion ddegau o weithiau ac heb weled perlau hyny ynddynt. Ni ddarfu i ni ei wrandaw erioed heb iddo beri i ni feddwl yn uwch am gyfoeth dihysbydd gair Duw, ac am alluoedd treiddgar ac ymchwiliad manwl y dyn a allasai ddwyn y fath drysorau newyddion i'n golwg. Tra y tynai allan feddyliau byw a gogoneddus o frawddegau ei destyn gadawai, yr argraff yn wastad ar feddyliau ei wrandawyr fod llawer mwy o drysorau ar ol yno nag a ddygasai ef i'r golwg. Clywsom lawer pregethwr rhwyddach ei draddodiad, mwy hededog ei ddychymyg, mwy cywrain ei ymresymiadau, a mwy dylanwadol ar bob math o feddyliau; ond ni chlywsom erioed, yn ol ein barn ni, neb yn medru cydymffurfio a'r gorchymyn apostolaidd, "pregetha'r Gair," mor gyflawn a pherffaith ag ef. Yr oedd ei agwedd, ei iaith, ei eglurder, a'i faterion, oll yn gweddu i un yn traethu "geiriau gwirionedd a sobrwydd." Nid arferai un gair chwyddedig na brawddegau cywrain a choegaidd, ac o'r tu arall, ymgadwai rhag arfer ymadroddion sathredig ac isel. Gosodai ei feddyliau allan yn iaith syml yr Ysgrythyrau. Yr oedd ganddo yn wastad ddigon o eiriau cymeradwy i osod allan ei feddwl, ac ymgadwai rhag arfer geiriau afreidiol. Teimlai y werin ddifeddwl yn fynych wrth ei wrandaw ei fod yn drymaidd a sychlyd, ond ni byddai un<noinclude><references/></noinclude> d23jznf5erh7mo1asmtzjvlh1dp78o0 104 88249 170340 2026-08-13T21:48:52Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 170340 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>amser, hwyl neu beidio, heb fod ganddo gyfiawnder o ymborth iachus i feddylwyr awyddus am fwyd i'w heneidiau. Clywsom ef yn aml yn effeithiol iawn, ac weithiau gwelsom gynnulleidfaoedd lluosog yn toddi wrth ei wrandaw fel y cwyr o flaen y tân. Yr oedd yr athrawiaethol a'r ymarferol yn nodweddu ei holl bregethau. Anfynych, os un amser, y traddodai bregeth ar unrhyw athrawiaeth heb gymhwysiad ymarferol, nac ar unrhyw ddyledswydd heb ddangos ei chysylltiad a rhyw ganghen hanfodol o'r athrawiaeth sydd yn ol duwioldeb. Mae ei ragoriaeth fel duwinydd yn hysbys trwy oll Gymru. Cyhoeddodd amryw fan lyfrau, megis y saith bregeth ar Ioan iii.; y bregeth ar Dduwdod Crist; y llythyrau ar yr un pwnge; pregeth ar swydd diaconiaid; o ddeugain i haner cant o bregethau yn y misolion; ac ar ol ei farwolaeth cyhoeddodd ei ganlyniedydd, Mr. J. D. Williams, ddetholiad o bedair-ar-ddeg-ar-hugain o'i bregethau o'i lawysgrifau. Ond ei Eiriadur Duwinyddol, yr hwn a gyhoeddwyd mewn dwy gyfrol wyth plyg yn y flwyddyn 1837, ac mewn un gyfrol fawr yn 1864, yw ei brif waith, yr hwn sydd wedi anfarwoli ei enw. Gall y neb a ddarlleno y prif erthyglau yn y gwaith anmhrisiadwy hwn ganfod fod yr awdwr yn feddyliwr dwys, yn ymresymydd goleu a chadarn, ac yn deall gwirioneddau crefydd yn eu gwahanol ganghenau, eu cysylltiadau, a'u cysondeb a'u gilydd, yn llawn cystal a neb a ysgrifenodd arnynt mewn unrhyw oes; ac yn ddiddadl nid oes unrhyw ysgrifenydd Cymreig ar holl byngciau duwinyddiaeth etto wedi dyfod i fyny ag ef. Gall fod rhai ar byngciau neillduol wedi ysgrifenu yn rymusach, helaethach, a mwy treiddgar, ond a chymeryd duwinyddiaeth yn y crynswth, mae yn anhawdd genym gredu y rhoddai unrhyw farnydd diduedd y flaenoriaeth arno ef i un duwinydd Cymreig. Mae ei ragoriaeth fel duwinydd yn gynwysedig yn fwy yn ei ofal i osod allan ei feddyliau mewn geiriau eglur a phriodol, i ymresymu yn deg ac argyhoeddiadol, i sylfaenu ei holl osodiadau ar ymadroddion Ysgrythyrol pendant neu gasgliadau naturiol oddiwrthynt, ac i fod yn ofalus i beidio gwrthddywedyd ei hun, yn hytrach nag mewn gorddyfnder ac arucheledd meddylddrychau. Ychydig cyn ei farwolaeth yr oedd wedi dechreu ysgrifenu Geiriadur ar droell ymadroddion yr Ysgrythyrau, a diau pe cawsai fyw i'w orphen a'i ddwyn allan y buasai yn drysor gwerthfawr. Mae y safle uchel ac anrhydeddus a gyrhaeddodd fel ysgolhaig, pregethwr, a duwinydd, dan gynifer o anfanteision, yn gywilydd mawr i'r rhai sydd wedi cael deg cymaint o fanteision, ac yn boddloni myned trwy y byd yn gymharol ddinod a diddefnydd. Tra byddo'r iaith Gymraeg yn cael ei darllen bydd enw William Jones, Penybont-ar-ogwy mewn cof, a'i ysgrifeniadau gwerthfawr yn cael eu darllen a'u gwerthfawrogi. <section begin="aaa"/><section end="aaa"/> <section begin="bbb"/>{{c|{{mawr|BRYNMENYN.}}}} Saif y capel hwn tua phedair milldir i'r gogledd o Benybont, ac heb fod yn mhell o Abercynffyg. Yn amser yr ymraniad a gymerodd le wedi marwolaeth Mr. Samuel Price yn 1806, y dechreuodd yr achos yn y lle hwn, yr un fath a'r achos yn y Tabernacl, Penybont. Yn hen gapel y Bettws yr arferai y bobl addoli cyn hyny. Mae yr achos hwn mor hen a'r achos yn Mhenybont, a chan ein bod wedi rhoddi hanes <section end="bbb"/><noinclude><references/></noinclude> aoeee83kiblvfgp5ogya3l8dg3df3mi 104 88250 170341 2026-08-13T21:49:23Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 170341 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>y ddau yn nghyd o'u dechreuad yn amser Mr. Samuel Jones, hyd farwolaeth Mr. Samuel Price, yn hanes Penybont, nid oes genym yn awr ond rhoddi hanes Brynmenyn oddiar ymadawiad y bobl o gapel y Bettws hyd yn awr. Nis gwyddom yn mha le y buwyd yn addoli o'r ymraniad yn 1806 hyd y pryd yr adeiladwyd y capel. Adeiladwyd y capel cyntaf yma yn 1808, ac agorwyd ef Ionawr 3lain a Chwefror 1af, 1809, pryd y pregethodd Meistri William Williams, Drefnewydd; Walter Thomas, Aberdar; G. Hughes, Groeswen, a D. Davies, Abertawy. Mr. Thomas Edwards oedd yn pregethu yma ar amser yr ymraniad, ac efe fu yr achlysur o hono, ond nid ymddengys iddo aros yma yn hir na chael ei urddo. Symudodd oddiyma i Lanedi, lle mae yn debygol yr urddwyd ef. Yn niwedd y flwyddyn 1809, rhoddodd yr eglwys hon, mewn cysylltiad a'r eglwys yn Mhenybont, alwad i Mr. W. Jones, a pharhaodd i weinidogaethu yma hyd derfyn ei fywyd yn 1847. Nid oes genym ddim neillduol i'w gofnodi o hanes yr achos yn nhymor gweinidogaeth Mr. Jones, amgen na bod yr eglwys yn dangnefeddus, a'r gweinidog, fel y dylasai fod, mewn parch mawr gan yı eglwys a'r ardalwyr yn gyffredinol. Wedi marwolaeth Mr. Jones, rhanwyd cylch ei weinidogaeth. Dewisodd Penybont a'r Coety weinidog iddynt eu hunain, ac ymunodd Brynmenyn a Bethel i gynal gweinidog rhyngddynt. Darfu iddynt hwy wneyd dewisiad o Mr. Owen Owens, Llanwrtyd, yr hwn a ymsefydlodd yma yn gynar yn y flwyddyn 1848. Yn fuan wedi iddo ymsefydlu yn y lle ail adeiladwyd y capel, ac agorwyd ef Tachwedd 8fed a'r 9fed, 1848, pryd y traddodwyd pregethau gan y gweinidogion canlynol:—Meistri E. Griffiths, Abertawy; J. Thomas, Cefncribwr; J. D. Williams, Penybont; M. Rees, Groeswen; W. Griffiths, Llanharan; J. Evans, Maendy; W. Morgan, Llwyni, ac eraill. Parhaodd Mr. Owens i lafurio yma hyd Medi, 1865, pryd yr ymfudodd i'r America. Mehefin 18fed a'r 19eg, 1866, urddwyd Mr. David Lewis, myfyriwr o athrofa Aberhonddu, yma. Traddodwyd y gynaraeth gan Mr. W. Roberts, Athraw Clasurol yr athrofa; derbyniwyd y gyffes ffydd gan Mr. J. B. Jones, B.A., Penybont; gweddiwyd yr urdd-weddi gan Mr. W. Griffiths, Llanharan; pregethwyd i'r gweinidog gan Mr. D. Price, Aberdar, ac i'r eglwys gan Mr. W. Edwards, Aberdar. Bu Mr. Lewis yn llafurio yma ac yn Bethel yn barchus iawn hyd ddiwedd y flwyddyn 1870, pryd y symudodd i Lanelli, sir Gaerfyrddin. Yn 1871, rhoddwyd galwad i Mr. W. Morris, o athrofa Aberhonddu, ac urddwyd ef Mehefin 19eg a'r 20fed. Ar yr achlysur pregethwyd ar natur eglwys gan Mr. J. B. Jones, B.A., Penybont; holwyd y gofyniadau gan Proffesor Morris, Aberhonddu; dyrchafwyd yr urdd-weddi gan Mr. J. Davies, Taihirion; pregethwyd i'r gweinidog gan Mr. D. Jones, B.A., Merthyr, ac i'r eglwys gan Mr. J. Davies, Caerdydd. Mae ysgoldy perthynol i Brynmenyn wedi ei adeiladu yn Bryncethin, lle y cynhelir ysgol bob Sabboth, a chyfarfodydd gweddio a phregethu yn achlysurol. Cafwyd y tir yn rhad gan Mr. William Evans, Felinnewydd, yn 1828, ac adeiladwyd yr ysgoldy y flwyddyn ganlynol. Yma y dechreuodd Evan Griffiths, Abertawy cyfieithydd Esboniad Mathew Henry-bregethu, ac yma hefyd y dechreuodd Evan Martin bregethu, yr hwn wedi treulio blynyddau yn America, a ddychwelodd yma, ac a fu farw yn ddiweddar yn Mhenybont. <section begin="aaa"/><section end="aaa"/> <section begin="bbb"/>{{c|{{mawr|COETY.}}}} Nid oes dim hanes i unrhyw ymgais gael ei wneyd i efengyleiddio y pentref hwn cyn y ganrif hon. Mae traddodiad yn yr ardal i Daniel Rowlands, Llangeitho, bregethu unwaith yn yr hen gastell sydd yma.<section end="bbb"/><noinclude><references/></noinclude> b8bge4yafdvr3ei4s0w52w429htcp3n 0 88251 170342 2026-08-13T21:59:40Z AlwynapHuw 1710 Dechrau tudalen newydd gyda "{{header | title = Hanes Eglwysi Annibynol Cymru Cyf 2 | author =Thomas Rees | andauthor =John Thomas, Lerpwl | translator = | editor = | section = | previous = [[../Melinycwrt|Melinycwrt]] | next = [[../Capel Sion, Cwmafan|Capel Sion, Cwmafan]] | notes = }} {| style="margin-left: auto; margin-right: auto; border: none;" |- | {{Wicipedia|Castell-nedd}} |} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Hanes eglwysi annibynol Cymru Cyf 2..." 170342 wikitext text/x-wiki {{header | title = Hanes Eglwysi Annibynol Cymru Cyf 2 | author =Thomas Rees | andauthor =John Thomas, Lerpwl | translator = | editor = | section = | previous = [[../Melinycwrt|Melinycwrt]] | next = [[../Capel Sion, Cwmafan|Capel Sion, Cwmafan]] | notes = }} {| style="margin-left: auto; margin-right: auto; border: none;" |- | {{Wicipedia|Castell-nedd}} |} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Hanes eglwysi annibynol Cymru Cyf 2.pdf" from=131 to=137 fromsection="bbb" tosection="aaa" /> </div> ==Nodiadau== {{Cyfeiriadau}} {{DEFAULTSORT:Glynnedd}} [[Categori:Hanes Eglwysi Annibynol Cymru Cyf 2]] [[Categori:Castell-nedd]] iomnlcqztkuzoefyah5htuer4b7bjnt 170345 170342 2026-08-13T22:05:12Z AlwynapHuw 1710 170345 wikitext text/x-wiki {{header | title = Hanes Eglwysi Annibynol Cymru Cyf 2 | author =Thomas Rees | andauthor =John Thomas, Lerpwl | translator = | editor = | section = | previous = [[../Melinycwrt|Melinycwrt]] | next = [[../Capel Sion, Cwmafan|Capel Sion, Cwmafan]] | notes = }} {| style="margin-left: auto; margin-right: auto; border: none;" |- | {{Wicipedia|Castell-nedd}} |} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Hanes eglwysi annibynol Cymru Cyf 2.pdf" from=131 to=137 fromsection="bbb" tosection="aaa" /> </div> ==Nodiadau== {{Cyfeiriadau}} {{DEFAULTSORT:Zoar, Castellnedd}} [[Categori:Hanes Eglwysi Annibynol Cymru Cyf 2]] [[Categori:Castell-nedd]] 4khyr21jjjpfe07jfe236t6qkr74drt 0 88252 170344 2026-08-13T22:04:32Z AlwynapHuw 1710 Dechrau tudalen newydd gyda "{{header | title = Hanes Eglwysi Annibynol Cymru Cyf 2 | author =Thomas Rees | andauthor =John Thomas, Lerpwl | translator = | editor = | section = | previous = [[../Melinycwrt|Melinycwrt]] | next = [[../Tabernacl, Aberafan|Tabernacl, Aberafan]] | notes = }} {| style="margin-left: auto; margin-right: auto; border: none;" |- | {{Wicipedia|Cwmafan}} |} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Hanes eglwysi annibynol Cymru Cyf 2.pdf"..." 170344 wikitext text/x-wiki {{header | title = Hanes Eglwysi Annibynol Cymru Cyf 2 | author =Thomas Rees | andauthor =John Thomas, Lerpwl | translator = | editor = | section = | previous = [[../Melinycwrt|Melinycwrt]] | next = [[../Tabernacl, Aberafan|Tabernacl, Aberafan]] | notes = }} {| style="margin-left: auto; margin-right: auto; border: none;" |- | {{Wicipedia|Cwmafan}} |} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Hanes eglwysi annibynol Cymru Cyf 2.pdf" from=137 to=140 fromsection="bbb" tosection="aaa" /> </div> ==Nodiadau== {{Cyfeiriadau}} {{DEFAULTSORT:Capel Sion, Cwmafan}} [[Categori:Hanes Eglwysi Annibynol Cymru Cyf 2]] [[Categori:Cwmafan]] b6sike0u6bavrx7av855ydwtv862cml 170346 170344 2026-08-13T22:06:03Z AlwynapHuw 1710 170346 wikitext text/x-wiki {{header | title = Hanes Eglwysi Annibynol Cymru Cyf 2 | author =Thomas Rees | andauthor =John Thomas, Lerpwl | translator = | editor = | section = | previous = [[../Zoar, Castellnedd|Zoar, Castellnedd]] | next = [[../Tabernacl, Aberafan|Tabernacl, Aberafan]] | notes = }} {| style="margin-left: auto; margin-right: auto; border: none;" |- | {{Wicipedia|Cwmafan}} |} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Hanes eglwysi annibynol Cymru Cyf 2.pdf" from=137 to=140 fromsection="bbb" tosection="aaa" /> </div> ==Nodiadau== {{Cyfeiriadau}} {{DEFAULTSORT:Capel Sion, Cwmafan}} [[Categori:Hanes Eglwysi Annibynol Cymru Cyf 2]] [[Categori:Cwmafan]] 69zquzjypttw4mal4149lswxr1jpmq7 0 88253 170347 2026-08-13T22:13:50Z AlwynapHuw 1710 Dechrau tudalen newydd gyda "{{header | title = Hanes Eglwysi Annibynol Cymru Cyf 2 | author =Thomas Rees | andauthor =John Thomas, Lerpwl | translator = | editor = | section = | previous = [[../Capel Sion, Cwmafan|Capel Sion, Cwmafan]] | next = [[../Wern, Aberafan|Wern, Aberafan]] | notes = }} {| style="margin-left: auto; margin-right: auto; border: none;" |- | {{Wicipedia|Aberafan}} |} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Hanes eglwysi annibynol Cymru C..." 170347 wikitext text/x-wiki {{header | title = Hanes Eglwysi Annibynol Cymru Cyf 2 | author =Thomas Rees | andauthor =John Thomas, Lerpwl | translator = | editor = | section = | previous = [[../Capel Sion, Cwmafan|Capel Sion, Cwmafan]] | next = [[../Wern, Aberafan|Wern, Aberafan]] | notes = }} {| style="margin-left: auto; margin-right: auto; border: none;" |- | {{Wicipedia|Aberafan}} |} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Hanes eglwysi annibynol Cymru Cyf 2.pdf" from=140 to=140 fromsection="bbb" tosection="aaa" /> </div> ==Nodiadau== {{Cyfeiriadau}} {{DEFAULTSORT:Tabernacl, Aberafan}} [[Categori:Hanes Eglwysi Annibynol Cymru Cyf 2]] [[Categori:Aberafan]] twdrkcvoc72p9yns3ki43zwottrc5ow 170348 170347 2026-08-13T22:15:12Z AlwynapHuw 1710 170348 wikitext text/x-wiki {{header | title = Hanes Eglwysi Annibynol Cymru Cyf 2 | author =Thomas Rees | andauthor =John Thomas, Lerpwl | translator = | editor = | section = | previous = [[../Capel Sion, Cwmafan|Capel Sion, Cwmafan]] | next = [[../Wern, Aberafan|Wern, Aberafan]] | notes = }} {| style="margin-left: auto; margin-right: auto; border: none;" |- | {{Wicipedia|Aberafan}} |} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Hanes eglwysi annibynol Cymru Cyf 2.pdf" from=140 to=142 fromsection="bbb" tosection="aaa" /> </div> ==Nodiadau== {{Cyfeiriadau}} {{DEFAULTSORT:Tabernacl, Aberafan}} [[Categori:Hanes Eglwysi Annibynol Cymru Cyf 2]] [[Categori:Aberafan]] h1z10chkzbizkk3buwlrf6gcmzk1fs9 0 88254 170351 2026-08-13T22:22:05Z AlwynapHuw 1710 Dechrau tudalen newydd gyda "{{header | title = Hanes Eglwysi Annibynol Cymru Cyf 2 | author =Thomas Rees | andauthor =John Thomas, Lerpwl | translator = | editor = | section = | previous = [[../Tabernacl, Aberafan|Tabernacl, Aberafan]] | next = [[../Rock|Rock]] | notes = }} {| style="margin-left: auto; margin-right: auto; border: none;" |- | {{Wicipedia|Aberafan}} |} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Hanes eglwysi annibynol Cymru Cyf 2.pdf" from=142 t..." 170351 wikitext text/x-wiki {{header | title = Hanes Eglwysi Annibynol Cymru Cyf 2 | author =Thomas Rees | andauthor =John Thomas, Lerpwl | translator = | editor = | section = | previous = [[../Tabernacl, Aberafan|Tabernacl, Aberafan]] | next = [[../Rock|Rock]] | notes = }} {| style="margin-left: auto; margin-right: auto; border: none;" |- | {{Wicipedia|Aberafan}} |} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Hanes eglwysi annibynol Cymru Cyf 2.pdf" from=142 to=146 fromsection="bbb" tosection="aaa" /> </div> ==Nodiadau== {{Cyfeiriadau}} {{DEFAULTSORT:Wern, Aberafan}} [[Categori:Hanes Eglwysi Annibynol Cymru Cyf 2]] [[Categori:Aberafan]] onguv1x1nzsakv2fxskfidbirgleb29 0 88255 170352 2026-08-13T22:34:34Z AlwynapHuw 1710 Dechrau tudalen newydd gyda "{{header | title = Hanes Eglwysi Annibynol Cymru Cyf 2 | author =Thomas Rees | andauthor =John Thomas, Lerpwl | translator = | editor = | section = | previous = [[../Wern, Aberafan|Wern, Aberafan]] | next = [[../Bethania, Tymaen|Bethania, Tymaen]] | notes = }} {| style="margin-left: auto; margin-right: auto; border: none;" |- | {{Wicipedia|Cwmafan}} |} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Hanes eglwysi annibynol Cymru Cyf 2.pd..." 170352 wikitext text/x-wiki {{header | title = Hanes Eglwysi Annibynol Cymru Cyf 2 | author =Thomas Rees | andauthor =John Thomas, Lerpwl | translator = | editor = | section = | previous = [[../Wern, Aberafan|Wern, Aberafan]] | next = [[../Bethania, Tymaen|Bethania, Tymaen]] | notes = }} {| style="margin-left: auto; margin-right: auto; border: none;" |- | {{Wicipedia|Cwmafan}} |} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Hanes eglwysi annibynol Cymru Cyf 2.pdf" from=146 to=147 fromsection="bbb" /> </div> ==Nodiadau== {{Cyfeiriadau}} {{DEFAULTSORT:Rock}} [[Categori:Hanes Eglwysi Annibynol Cymru Cyf 2]] [[Categori:Cwmafan]] lhsn5ofwf0m7sutygbf2t2jg5y3isut 0 88256 170353 2026-08-13T22:43:11Z AlwynapHuw 1710 Dechrau tudalen newydd gyda "{{header | title = Hanes Eglwysi Annibynol Cymru Cyf 2 | author =Thomas Rees | andauthor =John Thomas, Lerpwl | translator = | editor = | section = | previous = [[../Rock|Rock]] | next = [[../Llansawel, neu Briton Ferry|Llansawel, neu Briton Ferry]] | notes = }} {| style="margin-left: auto; margin-right: auto; border: none;" |- | {{Wicipedia|Cwmafan}} |} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Hanes eglwysi annibynol Cymru Cyf 2...." 170353 wikitext text/x-wiki {{header | title = Hanes Eglwysi Annibynol Cymru Cyf 2 | author =Thomas Rees | andauthor =John Thomas, Lerpwl | translator = | editor = | section = | previous = [[../Rock|Rock]] | next = [[../Llansawel, neu Briton Ferry|Llansawel, neu Briton Ferry]] | notes = }} {| style="margin-left: auto; margin-right: auto; border: none;" |- | {{Wicipedia|Cwmafan}} |} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Hanes eglwysi annibynol Cymru Cyf 2.pdf" from=148 to=148 tosection="aaa" /> </div> ==Nodiadau== {{Cyfeiriadau}} {{DEFAULTSORT:Bethania, Tymaen}} [[Categori:Hanes Eglwysi Annibynol Cymru Cyf 2]] [[Categori:Cwmafan]] iyehuvjne51wwrszifif6n6040hs1q8 0 88257 170354 2026-08-13T22:55:34Z AlwynapHuw 1710 Dechrau tudalen newydd gyda "{{header | title = Hanes Eglwysi Annibynol Cymru Cyf 2 | author =Thomas Rees | andauthor =John Thomas, Lerpwl | translator = | editor = | section = | previous = [[../Bethania, Tymaen|Bethania, Tymaen]] | next = [[../Sciwen|Sciwen]] | notes = }} {| style="margin-left: auto; margin-right: auto; border: none;" |- | {{Wicipedia|Llansawel, Castell-nedd Port Talbot}} |} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Hanes eglwysi annibynol Cy..." 170354 wikitext text/x-wiki {{header | title = Hanes Eglwysi Annibynol Cymru Cyf 2 | author =Thomas Rees | andauthor =John Thomas, Lerpwl | translator = | editor = | section = | previous = [[../Bethania, Tymaen|Bethania, Tymaen]] | next = [[../Sciwen|Sciwen]] | notes = }} {| style="margin-left: auto; margin-right: auto; border: none;" |- | {{Wicipedia|Llansawel, Castell-nedd Port Talbot}} |} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Hanes eglwysi annibynol Cymru Cyf 2.pdf" from=148 to=150 fromsection="bbb" tosection="aaa" /> </div> ==Nodiadau== {{Cyfeiriadau}} {{DEFAULTSORT:Llansawel, neu Briton Ferry}} [[Categori:Hanes Eglwysi Annibynol Cymru Cyf 2]] [[Categori:Llansawel, Morgannwg]] hyjad2kqjims7trw0ph2exkxsaidyiv 0 88258 170355 2026-08-13T23:02:33Z AlwynapHuw 1710 Dechrau tudalen newydd gyda "{{header | title = Hanes Eglwysi Annibynol Cymru Cyf 2 | author =Thomas Rees | andauthor =John Thomas, Lerpwl | translator = | editor = | section = | previous = [[../Llansawel, neu Briton Ferry|Llansawel, neu Briton Ferry]] | next = [[../Bryn, Cwmafan|Bryn, Cwmafan]] | notes = }} {| style="margin-left: auto; margin-right: auto; border: none;" |- | {{Wicipedia|Castell-nedd}} |} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Hanes eglwysi..." 170355 wikitext text/x-wiki {{header | title = Hanes Eglwysi Annibynol Cymru Cyf 2 | author =Thomas Rees | andauthor =John Thomas, Lerpwl | translator = | editor = | section = | previous = [[../Llansawel, neu Briton Ferry|Llansawel, neu Briton Ferry]] | next = [[../Bryn, Cwmafan|Bryn, Cwmafan]] | notes = }} {| style="margin-left: auto; margin-right: auto; border: none;" |- | {{Wicipedia|Castell-nedd}} |} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Hanes eglwysi annibynol Cymru Cyf 2.pdf" from=150 to=151 fromsection="bbb" tosection="aaa" /> </div> ==Nodiadau== {{Cyfeiriadau}} {{DEFAULTSORT:Sciwen}} [[Categori:Hanes Eglwysi Annibynol Cymru Cyf 2]] [[Categori:Castell-nedd]] lmgsiybeau1f5ndag95mbnfpkysfgys 0 88259 170356 2026-08-13T23:06:12Z AlwynapHuw 1710 Dechrau tudalen newydd gyda "{{header | title = Hanes Eglwysi Annibynol Cymru Cyf 2 | author =Thomas Rees | andauthor =John Thomas, Lerpwl | translator = | editor = | section = | previous = [[../Sciwen|Sciwen]] | next = [[../Tonmawr|Tonmawrn]] | notes = }} {| style="margin-left: auto; margin-right: auto; border: none;" |- | {{Wicipedia|Cwmafan}} |} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Hanes eglwysi annibynol Cymru Cyf 2.pdf" from=150 to=151 fromsection="b..." 170356 wikitext text/x-wiki {{header | title = Hanes Eglwysi Annibynol Cymru Cyf 2 | author =Thomas Rees | andauthor =John Thomas, Lerpwl | translator = | editor = | section = | previous = [[../Sciwen|Sciwen]] | next = [[../Tonmawr|Tonmawrn]] | notes = }} {| style="margin-left: auto; margin-right: auto; border: none;" |- | {{Wicipedia|Cwmafan}} |} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Hanes eglwysi annibynol Cymru Cyf 2.pdf" from=150 to=151 fromsection="bbb" tosection="aaa" /> </div> ==Nodiadau== {{Cyfeiriadau}} {{DEFAULTSORT:Bryn, Cwmafan}} [[Categori:Hanes Eglwysi Annibynol Cymru Cyf 2]] [[Categori:Cwmafan]] 05ocsftmdn0zafynjm0m6ho8m3b81sk 170357 170356 2026-08-13T23:06:38Z AlwynapHuw 1710 170357 wikitext text/x-wiki {{header | title = Hanes Eglwysi Annibynol Cymru Cyf 2 | author =Thomas Rees | andauthor =John Thomas, Lerpwl | translator = | editor = | section = | previous = [[../Sciwen|Sciwen]] | next = [[../Tonmawr|Tonmawr]] | notes = }} {| style="margin-left: auto; margin-right: auto; border: none;" |- | {{Wicipedia|Cwmafan}} |} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Hanes eglwysi annibynol Cymru Cyf 2.pdf" from=150 to=151 fromsection="bbb" tosection="aaa" /> </div> ==Nodiadau== {{Cyfeiriadau}} {{DEFAULTSORT:Bryn, Cwmafan}} [[Categori:Hanes Eglwysi Annibynol Cymru Cyf 2]] [[Categori:Cwmafan]] nq9xj98rvu6b7tf76xzwvh6j4qtwoit 170358 170357 2026-08-13T23:10:31Z AlwynapHuw 1710 170358 wikitext text/x-wiki {{header | title = Hanes Eglwysi Annibynol Cymru Cyf 2 | author =Thomas Rees | andauthor =John Thomas, Lerpwl | translator = | editor = | section = | previous = [[../Sciwen|Sciwen]] | next = [[../Tonmawr|Tonmawr]] | notes = }} {| style="margin-left: auto; margin-right: auto; border: none;" |- | {{Wicipedia|Cwmafan}} |} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Hanes eglwysi annibynol Cymru Cyf 2.pdf" from=151 to=151 fromsection="bbb" tosection="ccc" /> </div> ==Nodiadau== {{Cyfeiriadau}} {{DEFAULTSORT:Bryn, Cwmafan}} [[Categori:Hanes Eglwysi Annibynol Cymru Cyf 2]] [[Categori:Cwmafan]] n4w8fkvhtfez85nwcb27jehozesd6b8 0 88260 170359 2026-08-13T23:14:11Z AlwynapHuw 1710 Dechrau tudalen newydd gyda "{{header | title = Hanes Eglwysi Annibynol Cymru Cyf 2 | author =Thomas Rees | andauthor =John Thomas, Lerpwl | translator = | editor = | section = | previous = [[../Bryn, Cwmafan|Bryn, Cwmafan]] | next = [[../Taibach|Taibach]] | notes = }} {| style="margin-left: auto; margin-right: auto; border: none;" |- | {{Wicipedia|Ton-mawr}} |} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Hanes eglwysi annibynol Cymru Cyf 2.pdf" from=151 to=152..." 170359 wikitext text/x-wiki {{header | title = Hanes Eglwysi Annibynol Cymru Cyf 2 | author =Thomas Rees | andauthor =John Thomas, Lerpwl | translator = | editor = | section = | previous = [[../Bryn, Cwmafan|Bryn, Cwmafan]] | next = [[../Taibach|Taibach]] | notes = }} {| style="margin-left: auto; margin-right: auto; border: none;" |- | {{Wicipedia|Ton-mawr}} |} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Hanes eglwysi annibynol Cymru Cyf 2.pdf" from=151 to=152 fromsection="ccc" tosection="aaa" /> </div> ==Nodiadau== {{Cyfeiriadau}} {{DEFAULTSORT:Tonmawr}} [[Categori:Hanes Eglwysi Annibynol Cymru Cyf 2]] [[Categori:Ton-mawr]] 517bi8o2380h5707srvnrjew3yta64f 0 88261 170362 2026-08-13T23:19:16Z AlwynapHuw 1710 Dechrau tudalen newydd gyda "{{header | title = Hanes Eglwysi Annibynol Cymru Cyf 2 | author =Thomas Rees | andauthor =John Thomas, Lerpwl | translator = | editor = | section = | previous = [[../Tonmawr|Tonmawr]] | next = [[../Sardis, Pontrhydyfen|Sardis, Pontrhydyfen]] | notes = }} {| style="margin-left: auto; margin-right: auto; border: none;" |- | {{Wicipedia|Tai-bach}} |} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Hanes eglwysi annibynol Cymru Cyf 2.pdf" fr..." 170362 wikitext text/x-wiki {{header | title = Hanes Eglwysi Annibynol Cymru Cyf 2 | author =Thomas Rees | andauthor =John Thomas, Lerpwl | translator = | editor = | section = | previous = [[../Tonmawr|Tonmawr]] | next = [[../Sardis, Pontrhydyfen|Sardis, Pontrhydyfen]] | notes = }} {| style="margin-left: auto; margin-right: auto; border: none;" |- | {{Wicipedia|Tai-bach}} |} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Hanes eglwysi annibynol Cymru Cyf 2.pdf" from=152 to=154 fromsection="bbb" tosection="aaa" /> </div> ==Nodiadau== {{Cyfeiriadau}} {{DEFAULTSORT:Taibach}} [[Categori:Hanes Eglwysi Annibynol Cymru Cyf 2]] [[Categori:Tai-bach]] malp1pf2krdoi9j7f84stiyhwy6fk0c 0 88262 170365 2026-08-13T23:34:17Z AlwynapHuw 1710 Dechrau tudalen newydd gyda "{{header | title = Hanes Eglwysi Annibynol Cymru Cyf 2 | author =Thomas Rees | andauthor =John Thomas, Lerpwl | translator = | editor = | section = | previous = [[../Taibach|Taibach]] | next = [[../Bryncaws|Bryncaws]] | notes = }} {| style="margin-left: auto; margin-right: auto; border: none;" |- | {{Wicipedia|Tai-bach}} |} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Hanes eglwysi annibynol Cymru Cyf 2.pdf" from=154 to=154 fromsectio..." 170365 wikitext text/x-wiki {{header | title = Hanes Eglwysi Annibynol Cymru Cyf 2 | author =Thomas Rees | andauthor =John Thomas, Lerpwl | translator = | editor = | section = | previous = [[../Taibach|Taibach]] | next = [[../Bryncaws|Bryncaws]] | notes = }} {| style="margin-left: auto; margin-right: auto; border: none;" |- | {{Wicipedia|Tai-bach}} |} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Hanes eglwysi annibynol Cymru Cyf 2.pdf" from=154 to=154 fromsection="bbb" tosection="ccc" /> </div> ==Nodiadau== {{Cyfeiriadau}} {{DEFAULTSORT:Sardis, Pontrhydyfen}} [[Categori:Hanes Eglwysi Annibynol Cymru Cyf 2]] [[Categori:Sardis, Pontrhydyfen]] 4cgadmp5wbuq3f2ifld5owwymehjpbl 170366 170365 2026-08-13T23:36:47Z AlwynapHuw 1710 170366 wikitext text/x-wiki {{header | title = Hanes Eglwysi Annibynol Cymru Cyf 2 | author =Thomas Rees | andauthor =John Thomas, Lerpwl | translator = | editor = | section = | previous = [[../Taibach|Taibach]] | next = [[../Bryncaws|Bryncaws]] | notes = }} {| style="margin-left: auto; margin-right: auto; border: none;" |- | {{Wicipedia|Pontrhydyfen}} |} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Hanes eglwysi annibynol Cymru Cyf 2.pdf" from=154 to=154 fromsection="bbb" tosection="ccc" /> </div> ==Nodiadau== {{Cyfeiriadau}} {{DEFAULTSORT:Sardis, Pontrhydyfen}} [[Categori:Hanes Eglwysi Annibynol Cymru Cyf 2]] [[Categori:Pontrhydyfen]] ghm7udfdfev394vnx2dlne90gkybdcl 0 88263 170367 2026-08-13T23:39:24Z AlwynapHuw 1710 Dechrau tudalen newydd gyda "{{header | title = Hanes Eglwysi Annibynol Cymru Cyf 2 | author =Thomas Rees | andauthor =John Thomas, Lerpwl | translator = | editor = | section = | previous = [[../Sardis, Pontrhydyfen|Sardis, Pontrhydyfen]] | next = [[../Castellnedd (Saesoneg)|Castellnedd (Saesoneg)]] | notes = }} {| style="margin-left: auto; margin-right: auto; border: none;" |- | {{Wicipedia|Cilybebyll}} |} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Hanes eglwy..." 170367 wikitext text/x-wiki {{header | title = Hanes Eglwysi Annibynol Cymru Cyf 2 | author =Thomas Rees | andauthor =John Thomas, Lerpwl | translator = | editor = | section = | previous = [[../Sardis, Pontrhydyfen|Sardis, Pontrhydyfen]] | next = [[../Castellnedd (Saesoneg)|Castellnedd (Saesoneg)]] | notes = }} {| style="margin-left: auto; margin-right: auto; border: none;" |- | {{Wicipedia|Cilybebyll}} |} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Hanes eglwysi annibynol Cymru Cyf 2.pdf" from=154 to=155 fromsection="ddd" tosection="aaa" /> </div> ==Nodiadau== {{Cyfeiriadau}} {{DEFAULTSORT:Bryncaws}} [[Categori:Hanes Eglwysi Annibynol Cymru Cyf 2]] [[Categori:Cilybebyll]] 1k8316vtyc51q64ydlshg805hnm3zq8 0 88264 170368 2026-08-13T23:42:43Z AlwynapHuw 1710 Dechrau tudalen newydd gyda "{{header | title = Hanes Eglwysi Annibynol Cymru Cyf 2 | author =Thomas Rees | andauthor =John Thomas, Lerpwl | translator = | editor = | section = | previous = [[../Bryncaws|Bryncaws]] | next = [[../Cwmllynfell|Cwmllynfell]] | notes = }} {| style="margin-left: auto; margin-right: auto; border: none;" |- | {{Wicipedia|Castell-nedd}} |} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Hanes eglwysi annibynol Cymru Cyf 2.pdf" from=155 to=15..." 170368 wikitext text/x-wiki {{header | title = Hanes Eglwysi Annibynol Cymru Cyf 2 | author =Thomas Rees | andauthor =John Thomas, Lerpwl | translator = | editor = | section = | previous = [[../Bryncaws|Bryncaws]] | next = [[../Cwmllynfell|Cwmllynfell]] | notes = }} {| style="margin-left: auto; margin-right: auto; border: none;" |- | {{Wicipedia|Castell-nedd}} |} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Hanes eglwysi annibynol Cymru Cyf 2.pdf" from=155 to=155 fromsection="bbb" /> </div> ==Nodiadau== {{Cyfeiriadau}} {{DEFAULTSORT:Castellnedd (Saesoneg)}} [[Categori:Hanes Eglwysi Annibynol Cymru Cyf 2]] [[Categori:Castell-nedd]] 8grl0a7j4fc0ksktjhe1mwzxbbgmg66 0 88265 170369 2026-08-13T23:49:17Z AlwynapHuw 1710 Dechrau tudalen newydd gyda "{{header | title = Hanes Eglwysi Annibynol Cymru Cyf 2 | author =Thomas Rees | andauthor =John Thomas, Lerpwl | translator = | editor = | section = | previous = [[../Castellnedd (Saesoneg)|Castellnedd (Saesoneg)]] | next = [[../Alltwen|Alltwen]] | notes = }} {| style="margin-left: auto; margin-right: auto; border: none;" |- | {{Wicipedia|Cwmllynfell}} |} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Hanes eglwysi annibynol Cymru Cyf 2...." 170369 wikitext text/x-wiki {{header | title = Hanes Eglwysi Annibynol Cymru Cyf 2 | author =Thomas Rees | andauthor =John Thomas, Lerpwl | translator = | editor = | section = | previous = [[../Castellnedd (Saesoneg)|Castellnedd (Saesoneg)]] | next = [[../Alltwen|Alltwen]] | notes = }} {| style="margin-left: auto; margin-right: auto; border: none;" |- | {{Wicipedia|Cwmllynfell}} |} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Hanes eglwysi annibynol Cymru Cyf 2.pdf" from=156 to=170 /> </div> ==Nodiadau== {{Cyfeiriadau}} {{DEFAULTSORT:Cwmllynfell)}} [[Categori:Hanes Eglwysi Annibynol Cymru Cyf 2]] [[Categori:Cwmllynfell]] s80acf7ihzeu8ombp1ukax6f5q7xfem 0 88266 170370 2026-08-13T23:57:01Z AlwynapHuw 1710 Dechrau tudalen newydd gyda "{{header | title = Hanes Eglwysi Annibynol Cymru Cyf 2 | author =Thomas Rees | andauthor =John Thomas, Lerpwl | translator = | editor = | section = | previous = [[../Cwmllynfell|Cwmllynfell]] | next = [[../Godrerhos|Godrerhos]] | notes = }} {| style="margin-left: auto; margin-right: auto; border: none;" |- | {{Wicipedia|Cwmllynfell}} |} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Hanes eglwysi annibynol Cymru Cyf 2.pdf" from=171 to=1..." 170370 wikitext text/x-wiki {{header | title = Hanes Eglwysi Annibynol Cymru Cyf 2 | author =Thomas Rees | andauthor =John Thomas, Lerpwl | translator = | editor = | section = | previous = [[../Cwmllynfell|Cwmllynfell]] | next = [[../Godrerhos|Godrerhos]] | notes = }} {| style="margin-left: auto; margin-right: auto; border: none;" |- | {{Wicipedia|Cwmllynfell}} |} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Hanes eglwysi annibynol Cymru Cyf 2.pdf" from=171 to=176 tosection="aaa" /> </div> ==Nodiadau== {{Cyfeiriadau}} {{DEFAULTSORT:Alltwen}} [[Categori:Hanes Eglwysi Annibynol Cymru Cyf 2]] [[Categori:Cwmllynfell]] gw7l580qrwl2jgllkxvdzykv63fb0f1 170372 170370 2026-08-14T00:02:09Z AlwynapHuw 1710 170372 wikitext text/x-wiki {{header | title = Hanes Eglwysi Annibynol Cymru Cyf 2 | author =Thomas Rees | andauthor =John Thomas, Lerpwl | translator = | editor = | section = | previous = [[../Cwmllynfell|Cwmllynfell]] | next = [[../Godrerhos|Godrerhos]] | notes = }} {| style="margin-left: auto; margin-right: auto; border: none;" |- | {{Wicipedia|Alltwen}} |} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Hanes eglwysi annibynol Cymru Cyf 2.pdf" from=171 to=176 tosection="aaa" /> </div> ==Nodiadau== {{Cyfeiriadau}} {{DEFAULTSORT:Alltwen}} [[Categori:Hanes Eglwysi Annibynol Cymru Cyf 2]] [[Categori:Alltwen]] fgj4yoks6a7b6qwkhfhdgd5erbtjjab 0 88267 170373 2026-08-14T00:08:03Z AlwynapHuw 1710 Dechrau tudalen newydd gyda "{{header | title = Hanes Eglwysi Annibynol Cymru Cyf 2 | author =Thomas Rees | andauthor =John Thomas, Lerpwl | translator = | editor = | section = | previous = [[../Alltwen|Alltwen]] | next = [[../Godrerhos|Godrerhos]] | notes = }} {| style="margin-left: auto; margin-right: auto; border: none;" |- | {{Wicipedia|Y Creunant}} |} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Hanes eglwysi annibynol Cymru Cyf 2.pdf" from=176 to=180 fromse..." 170373 wikitext text/x-wiki {{header | title = Hanes Eglwysi Annibynol Cymru Cyf 2 | author =Thomas Rees | andauthor =John Thomas, Lerpwl | translator = | editor = | section = | previous = [[../Alltwen|Alltwen]] | next = [[../Godrerhos|Godrerhos]] | notes = }} {| style="margin-left: auto; margin-right: auto; border: none;" |- | {{Wicipedia|Y Creunant}} |} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Hanes eglwysi annibynol Cymru Cyf 2.pdf" from=176 to=180 fromsection="bbb" tosection="aaa" /> </div> ==Nodiadau== {{Cyfeiriadau}} {{DEFAULTSORT:Godrerhos}} [[Categori:Hanes Eglwysi Annibynol Cymru Cyf 2]] [[Categori:Y Creunant]] c2ou311r9b4wx88sfhb5kna9w7mn3u4 170374 170373 2026-08-14T00:22:15Z AlwynapHuw 1710 170374 wikitext text/x-wiki {{header | title = Hanes Eglwysi Annibynol Cymru Cyf 2 | author =Thomas Rees | andauthor =John Thomas, Lerpwl | translator = | editor = | section = | previous = [[../Alltwen|Alltwen]] | next = [[../Ystradgynlais|Ystradgynlais]] | notes = }} {| style="margin-left: auto; margin-right: auto; border: none;" |- | {{Wicipedia|Y Creunant}} |} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Hanes eglwysi annibynol Cymru Cyf 2.pdf" from=176 to=180 fromsection="bbb" tosection="aaa" /> </div> ==Nodiadau== {{Cyfeiriadau}} {{DEFAULTSORT:Godrerhos}} [[Categori:Hanes Eglwysi Annibynol Cymru Cyf 2]] [[Categori:Y Creunant]] 3569d1n00fvwp12w5uus903a306fvv3 0 88268 170377 2026-08-14T00:59:59Z AlwynapHuw 1710 Dechrau tudalen newydd gyda "{{header | title = Hanes Eglwysi Annibynol Cymru Cyf 2 | author =Thomas Rees | andauthor =John Thomas, Lerpwl | translator = | editor = | section = | previous = [[../Godrerhos|Godrerhos]] | next = [[../Pantteg|Pantteg]] | notes = }} {| style="margin-left: auto; margin-right: auto; border: none;" |- | {{Wicipedia|Ystradgynlais}} |} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Hanes eglwysi annibynol Cymru Cyf 2.pdf" from=176 to=180 fro..." 170377 wikitext text/x-wiki {{header | title = Hanes Eglwysi Annibynol Cymru Cyf 2 | author =Thomas Rees | andauthor =John Thomas, Lerpwl | translator = | editor = | section = | previous = [[../Godrerhos|Godrerhos]] | next = [[../Pantteg|Pantteg]] | notes = }} {| style="margin-left: auto; margin-right: auto; border: none;" |- | {{Wicipedia|Ystradgynlais}} |} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Hanes eglwysi annibynol Cymru Cyf 2.pdf" from=176 to=180 fromsection="bbb" tosection="aaa" /> </div> ==Nodiadau== {{Cyfeiriadau}} {{DEFAULTSORT:Ystradgynlais}} [[Categori:Hanes Eglwysi Annibynol Cymru Cyf 2]] [[Categori:Ystradgynlais]] 77g3l4elep4qe4fwb5kjpcgsye0f1sc 170378 170377 2026-08-14T01:03:19Z AlwynapHuw 1710 170378 wikitext text/x-wiki {{header | title = Hanes Eglwysi Annibynol Cymru Cyf 2 | author =Thomas Rees | andauthor =John Thomas, Lerpwl | translator = | editor = | section = | previous = [[../Godrerhos|Godrerhos]] | next = [[../Pantteg|Pantteg]] | notes = }} {| style="margin-left: auto; margin-right: auto; border: none;" |- | {{Wicipedia|Ystradgynlais}} |} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Hanes eglwysi annibynol Cymru Cyf 2.pdf" from=180 to=182 fromsection="bbb" tosection="aaa" /> </div> ==Nodiadau== {{Cyfeiriadau}} {{DEFAULTSORT:Ystradgynlais}} [[Categori:Hanes Eglwysi Annibynol Cymru Cyf 2]] [[Categori:Ystradgynlais]] 14hy4dbsbc3bfar7v7hqvr67y84tzv4