Dagbani Wikipedia dagwiki https://dag.wikipedia.org/wiki/Sol%C9%94%C9%A3u MediaWiki 1.47.0-wmf.2 first-letter Miidiya Diŋ'gahim Yɛltɔɣa Ŋun su Ŋun su yɛltɔɣa Wikipedia Wikipedia yɛltɔɣa Lahabali kɔligu Lahabali kɔligu yɛltɔɣa MiidiyaWiki MiidiyaWiki yɛltɔɣa Tɛmplet Tɛmplet yɛltɔɣa Sɔŋsim Sɔŋsim yɛltɔɣa Pubu Pubu yɛltɔɣa Salima Salima yɛltɔɣa MOS MOS yɛltɔɣa TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk Wikidata 0 9662 137082 93601 2026-05-18T00:09:37Z CommonsDelinker 128 Replacing Interlanguage_links_provided_by_WikiData.png with [[File:Interlanguage_links_provided_by_Wikidata.png]] (by [[:c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because: [[:c:COM:FR|File renamed]]: Wikidata is not spelled in CamelCase). 137082 wikitext text/x-wiki {{Databox}} {{E-Class}} [[File:Parliament of Ghana Editathon - Event1of3 140.jpg|thumb|left]] '''Wikidata''' nyɛla pɔhim zuɣu baŋsim bayana kundu shɛli niriba ni laɣimdi n-tɔhiri sabira ka di be [[Wikimedia Foundation]] sulinsi ni.<ref>{{Cite news|last=Chalabi|first=Mona|date=April 26, 2013|title=Welcome to Wikidata! Now what?|url=https://www.theguardian.com/news/datablog/2013/apr/26/wikidata-launch|access-date=October 2, 2021|archive-date=2 October 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211002152920/https://www.theguardian.com/news/datablog/2013/apr/26/wikidata-launch|url-status=live}}</ref> Di nyɛla pɔhim zuɣu lahabaya din yooi ti sokam kamani Wikimedia kpatuɣa din nyɛ [[Wikipedia]],<ref name="Wikidata Main Page archive"/><ref>{{cite web |url=http://www.wikimedia.de/wiki/Pressemitteilungen/PM_3_12_Wikidata_EN |title=Data Revolution for Wikipedia |date=March 30, 2012 |publisher=Wikimedia Deutschland |access-date=September 11, 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121023170149/http://www.wikimedia.de/wiki/Pressemitteilungen/PM_3_12_Wikidata_EN |archive-date=October 23, 2012 |url-status=live}}</ref> ka so kam, ni tooi zaŋ "CC0 public domain" laansiisi n-tum tuma. Wikidata nyɛla pɔhim zuɣu kundu shɛli MediaWiki ni kpaŋsira, ni ni yɛligibu zaŋti lahabaya din na dii bi pe taba naai, Wikibase. Zaŋ kana yuuni 2024 sunsuuni, Wikidata daa malila "1.57 billion item statements" ("semantic triple").<ref>{{Cite web |title=Grafana |url=https://grafana.wikimedia.org/d/000000175/wikidata-datamodel-statements?orgId=1&refresh=30m |access-date=2024-03-21 |website=grafana.wikimedia.org}}</ref> == Concept == [[File:Datamodel in Wikidata.svg|thumb|upright=2.74|center|{{center|This diagram shows the most important terms used in Wikidata.}}]]Wikidata nyɛla kundu din mali lahabaya di pe n-doya, ka di yaa zaa dalim "items", din kuli zani ti lahabali yaɣili kam, lahabali zuɣu, bee binshɛli. "Item" dalimbu gahimmi, ka mali di zani n-ti li, ni dalinli din piini Q, ka bɛ booni li "QID". Q n-nyɛ bachi din piini Qamarniso Vrandečić (née Ismoilova), ŋun nyɛ Uzbek nira ŋun tɔhiri sabiri Wikimedia zuɣu ka o mini ŋun daa pahi nam Wikidata, Denny Vrandečić niŋ amiliya.<ref>{{cite book|last1=Vrandečić|first1=Denny|title=Companion Proceedings of the ACM Web Conference 2023|last2=Pintscher|first2=Lydia|last3=Krötzsch|first3=Markus|date=30 April 2023|isbn=9781450394192|pages=615–624|chapter=Wikidata: The Making of|doi=10.1145/3543873.3585579|chapter-url=https://dl.acm.org/doi/10.1145/3543873.3585579|s2cid=258377705}}</ref> Lala dalinli ŋɔ nyɛla din zani ti binshɛɣu kam ka bi gaŋ balishɛli. "Item" shɛhiranima n-nyɛ {{Wikidata entity link|Q8470}}, {{Wikidata entity link|Q316}}, {{Wikidata entity link|Q42775}}, {{Wikidata entity link|Q303}}, n-ti pahi {{Wikidata entity link|Q36611}}. "Item" dalinli kuli bi zami ni di yi di ko. Kamani shɛhira, "items" dibaa ayi yuya beni nyɛ "Elvis Presley": {{Wikidata entity link|Q303}}, din zani n-ti America yiliyiina mini kpɛrikpɛrita, ni {{Wikidata entity link|Q610926}}, din zani n-ti o maŋmaŋa yila bee tuma din laɣim taba. Amaa, yuni mini di buɣiosibu taba laɣimbu tu ni di yi di ko. din yɛn che ka di gbunni ka zaɣ'bɔbigu, dalinli din zani ti binshɛli ka gahim (''QID'') nyɛla din pahi lala laɣimbu ŋɔ ni.[[File:Wikidata layout Phase I.png|alt=Wikidata screenshot|center|700px|thumb|<br /><br />A layout of the four main components of a phase-1 Wikidata page: the label, description, aliases, and interlanguage links]] Piligu, "item" chanimi ni: * Dalinli (QID), din zani ti yuli mini buɣisibu. * Suhuyurilim, yuya din pahi mini lahabaya din pahi (ni di nahingbani mini dariza). === Statements === [[Image:Wikidata statements Mars.png|alt=Wikidata screenshot|thumb|700px|center|Three statements from [[Wikidata:Q111|Wikidata's item on the planet Mars]] (Q111). Values include links to other items and to [[Wikimedia Commons]].]] ==Content== [[File:Wikidata content 2024.svg|thumb|right|300px|Items for scholarly articles are the biggest part of Wikidata, followed by the collection of biographies]] Wikidata lahabaya laɣimbu shɛŋa nyɛla ninsalinima lahabaya,<ref>{{cite journal |last1=Chisholm |first1=Andrew |last2=Radford |first2=Will |last3=Hachey |first3=Ben |title=Learning to generate one-sentence biographies from Wikidata |date=2017 |arxiv=1702.06235}}</ref> tima,<ref>{{cite journal |last1=Turki |first1=Houcemeddine |last2=Shafee |first2=Thomas |last3=Hadj Taieb |first3=Mohamed Ali |last4=Ben Aouicha |first4=Mohamed |last5=Vrandečić |first5=Denny |last6=Das |first6=Diptanshu |last7=Hamdi |first7=Helmi |title=Wikidata: A large-scale collaborative ontological medical database |journal=Journal of Biomedical Informatics |date=November 2019 |volume=99 |pages=103292 |doi=10.1016/j.jbi.2019.103292|pmid=31557529 |url=https://zenodo.org/record/3461198 }}</ref> ninsalinima ban be pɔhim zuɣu,<ref>{{cite journal |last1=Zhao |first1=Fudie |title=A systematic review of Wikidata in Digital Humanities projects |journal=Digital Scholarship in the Humanities |date=31 May 2023 |volume=38 |issue=2 |pages=852–874 |doi=10.1093/llc/fqac083|doi-access=free }}</ref> baŋsim "metadata" zaŋ chaŋ "WikiCite project".<ref>{{cite book |last1=Nielsen |first1=Finn Årup |last2=Mietchen |first2=Daniel |last3=Willighagen |first3=Egon |chapter=Scholia, Scientometrics and Wikidata |title=The Semantic Web: ESWC 2017 Satellite Events |series=Lecture Notes in Computer Science |date=2017 |volume=10577 |pages=237–259 |doi=10.1007/978-3-319-70407-4_36|isbn=978-3-319-70406-7 |chapter-url=https://backend.orbit.dtu.dk/ws/files/139322959/460065_Print.pdf }}</ref> Di lahi deeri lahabaya [[Freebase (database)]].<ref>{{cite journal |last1=Pellissier Tanon |first1=Thomas |last2=Vrandečić |first2=Denny |last3=Schaffert |first3=Sebastian |last4=Steiner |first4=Thomas |last5=Pintscher |first5=Lydia |title=From Freebase to Wikidata: The Great Migration |date=11 April 2016 |pages=1419–1428 |doi=10.1145/2872427.2874809}}</ref> == Lɛbinginsim == Lala tuma ŋɔ ni daa yɛn pili ban daa sɔŋli ni liɣiri n-nyɛ Allen Institute for Artificial Intelligence, Gordon and Betty Moore Foundation, ni Google, Inc., ka bɛ zaa sɔŋsim yiɣisi [[Euro|€]]1.3 million.<ref>{{cite news|last=Dickinson|first=Boonsri|date=March 30, 2012|title=Paul Allen Invests In A Massive Project To Make Wikipedia Better|newspaper=Business Insider|url=http://www.businessinsider.com/paul-allen-invests-in-wikidata-project-2012-3?IR=T|url-status=live|access-date=September 11, 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20171223215904/http://www.businessinsider.com/paul-allen-invests-in-wikidata-project-2012-3?IR=T|archive-date=23 December 2017}}</ref><ref>{{cite news|last=Perez|first=Sarah|date=March 30, 2012|title=Wikipedia's Next Big Thing: Wikidata, A Machine-Readable, User-Editable Database Funded By Google, Paul Allen And Others|newspaper=TechCrunch|url=https://techcrunch.com/2012/03/30/wikipedias-next-big-thing-wikidata-a-machine-readable-user-editable-database-funded-by-google-paul-allen-and-others/|url-status=live|access-date=September 11, 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121005062200/http://techcrunch.com/2012/03/30/wikipedias-next-big-thing-wikidata-a-machine-readable-user-editable-database-funded-by-google-paul-allen-and-others/|archive-date=October 5, 2012}}</ref> Ban daa kuli be di tuma pilibu tooni n-daa nyɛ [[Wikimedia Deutschland]] dini daa be [[Lydia Pintscher]] nuuni, ka bɛ daa puli balibu buta:<ref name="wikidata_on_meta">{{cite web|title=Wikidata – Meta|url=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikidata|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20120407213951/http://meta.wikimedia.org/wiki/Wikidata|archive-date=7 April 2012|access-date=8 November 2015|website=meta.wikimedia.org}}</ref> # Lahabaya zaŋ gɔhi lahabaya din be Wikipedia zuɣu zuliya yɛltɔɣa balibu ni. # Lahabali adaka zaŋ ti "Wikipedia" nima zaa. # Wikipedia lahabaya sabbu zaŋ doli Wikidata zuɣu lahabaya ni di zaŋ gɔhi Wikimedia kpatuɣa din pahi, n-ti pahi "[[Meta-Wiki]]" ni maŋmaŋa Wikidata (interwikilinks). === Initial rollout === {| class="wikitable" |+ | width="50%" |[[Lahabali_kɔligu:Interlanguage_links_prior_to_Wikidata.png|alt=Wikipedia screenshot|center|thumb|361x361px|A Wikipedia article's list of interlanguage links as they appeared in an edit box (left) and on the article's page (right) ''prior'' to Wikidata. Each link in these lists is to an article that requires its own list of interlanguage links to the other articles; this is the information centralized by Wikidata.]] | | width="50%" |[[Lahabali_kɔligu:Interlanguage links provided by Wikidata.png|alt=Wikidata screenshot|center|thumb|253x253px|The "Edit links" link ''nowadays'' takes the reader to Wikidata to edit interlanguage and interwiki links.]] |} Wikidata suuna daa niŋla 29 October 2012 ka daa nyɛ Wikimedia Foundation nima tuumpalli yuuni 2006.<ref name="Wikidata Main Page archive">[http://www.wikidata.org Wikidata] ({{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121029223351/http://www.wikidata.org/wiki/Wikidata:Main_Page|date=29 October 2012}})</ref><ref>{{cite mailing list|url=http://lists.wikimedia.org/pipermail/wikidata-l/2012-October/001151.html|title=wikidata.org is live (with some caveats)|date=October 30, 2012|access-date=November 3, 2012|mailing-list=wikidata-l|last=Pintscher|first=Lydia}}</ref><ref>{{cite news|last=Roth|first=Matthew|date=March 30, 2012|title=The Wikipedia data revolution|publisher=Wikimedia Foundation|url=https://diff.wikimedia.org/2012/03/30/the-wikipedia-data-revolution/|url-status=live|access-date=September 11, 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20200731012340/https://diff.wikimedia.org/2012/03/30/the-wikipedia-data-revolution/|archive-date=July 31, 2020}}</ref> Lala saha, bala linkinima ko n-daa beni lala saha. Din bɔŋɔ daa sɔŋsiya ka binyɛr'shɛŋa ni tooi nam: "label" – yuli bee lahabali zuɣu, "aliases" – yu'shɛli "label" ni mali pahi, buɣisibu, ni linkinima din jendi lahabali maa Wikipedia zuɣu (interwikipedia links). Taarihi ni, Wikipedia lahabali yɛn malila linkinima din gohi bala (linkinima di gɔhi Wikipedia, di yi niŋ ka shɛŋa beni). Wikidata daa na nyɛla di zuɣu din gohi bala pam.<ref>{{Cite book|last=Leitch|first=Thomas|title=Wikipedia U: Knowledge, Authority, and Liberal Education in the Digital Age|date=2014-11-01|publisher=[[Johns Hopkins University Press]]|isbn=978-1-4214-1550-5|page=[https://books.google.com/books?id=lUxjBAAAQBAJ&pg=PA120 120]|language=en|author-link=Thomas Leitch}}</ref> Wikipedia zuɣu lahabaya daa na ka Wikidata, ka bɛ daa bori ni di kuli nyɛ di ko linkinima.{{Citation needed|date=June 2020}} Anashaara goli 14 January 2013, [[Hungarian Wikipedia]] n-daa nyɛ din tuui nam lahabaya linkinima ni Wikidata.<ref>{{cite web|author=Pintscher, Lydia|date=14 January 2013|title=First steps of Wikidata in the Hungarian Wikipedia|url=http://blog.wikimedia.de/2013/01/14/first-steps-of-wikidata-in-the-hungarian-wikipedia/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20151214085628/https://blog.wikimedia.de/2013/01/14/first-steps-of-wikidata-in-the-hungarian-wikipedia/|archive-date=14 December 2015|access-date=17 December 2015|publisher=Wikimedia Deutschland}}</ref> Din bɔŋɔ daa yɛligiya chaŋ [[Hebrew Wikipedia|Hebrew]] mini [[Italian Wikipedia|Italian]] Wikipedia zuɣu Anashaara goli 30 January, ni [[English Wikipedia]] Anashaara goli 13 February ni Wikipedia nima din pahi zuɣu 6 March.<ref name="wmde 30 jan">{{cite web|author=Pintscher, Lydia|date=2013-01-30|title=Wikidata coming to the next two Wikipedias|url=http://blog.wikimedia.de/2013/01/30/wikidata-coming-to-the-next-two-wikipedias/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20181004022937/http://blog.wikimedia.de/2013/01/30/wikidata-coming-to-the-next-two-wikipedias/|archive-date=4 October 2018|access-date=January 31, 2013|publisher=Wikimedia Deutschland}}</ref><ref>{{cite web|author=Pintscher, Lydia|date=13 February 2013|title=Wikidata live on the English Wikipedia|url=http://blog.wikimedia.de/2013/02/13/wikidata-live-on-the-english-wikipedia/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20130219054033/http://blog.wikimedia.de/2013/02/13/wikidata-live-on-the-english-wikipedia/|archive-date=19 February 2013|access-date=15 February 2013|publisher=Wikimedia Deutschland}}</ref><ref>{{cite web|author=Pintscher, Lydia|date=6 March 2013|title=Wikidata now live on all Wikipedias|url=http://blog.wikimedia.de/2013/03/06/wikidata-now-live-on-all-wikipedias/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20130414150512/http://blog.wikimedia.de/2013/03/06/wikidata-now-live-on-all-wikipedias/|archive-date=14 April 2013|access-date=8 March 2013|publisher=Wikimedia Deutschland}}</ref><ref>{{cite news|title=Wikidata ist für alle Wikipedien da|language=de|publisher=Golem.de|url=http://www.golem.de/news/onlineenzyklopaedie-wikidata-ist-fuer-alle-wikipedien-da-1304-98941.html|url-status=live|access-date=29 January 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20181106213849/https://www.golem.de/news/onlineenzyklopaedie-wikidata-ist-fuer-alle-wikipedien-da-1304-98941.html|archive-date=6 November 2018}}</ref> Din nyaaŋa shaawara daa bi gbaai ni bɛ yihi linkinima din gohi English Wikipedia,<ref>{{cite web|date=March 29, 2013|title=Wikipedia talk:Wikidata interwiki RFC|url=http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Wikipedia_talk:Wikidata_interwiki_RFC&oldid=547663432|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20211018115922/https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Wikipedia_talk%3AWikidata_interwiki_RFC&oldid=547663432|archive-date=18 October 2021|access-date=March 30, 2013}}</ref> niŋdi n-toli maʒina n-daa yihili di toli. Anshaara goli 23 September 2013, bala linkinima gɔhibu daa kpe Wikimedia Commons.<ref>{{cite news|last1=Pintscher|first1=Lydia|date=23 September 2013|title=Wikidata is Here!|publisher=[[c:Commons:Village pump|Commons:Village pump]]|url=https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Village_pump/Archive/2013/10#Wikidata_is_here.21|url-status=live|access-date=30 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20211206060438/https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Village_pump/Archive/2013/10#Wikidata_is_here.21|archive-date=6 December 2021}}</ref> === Statements and data access === Anashaara goli 4 February 2013, "statements" nima daa pahi Wikidata lahabaya ni. "Values" zaŋ ti "properties" daa na zanimi ti "data" yaɣa buyi ko ("items" mini anfooninima din be Wikimedia Commons), wka din pahi pahi daa naan yi ti doli na. Tuuli pubu, "string", daa kpela din ni 6 March.<ref>{{cite web|last=Pintscher|first=Lydia|title=Wikidata/Status updates/2013 03 01|url=http://meta.wikimedia.org/wiki/Wikidata/Status_updates/2013_03_01|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20130412004917/http://meta.wikimedia.org/wiki/Wikidata/Status_updates/2013_03_01|archive-date=12 April 2013|access-date=3 March 2013|work=Wikimedia Meta-Wiki|publisher=Wikimedia Foundation}}</ref> Wikipedia yiko zaŋ chaŋ lahabaya deebu Wikidata zuɣu daa nyƐla bɛ ni yihi shɛli belabela 27 March ni 25 April 2013.<ref>{{cite web|last=Pintscher|first=Lydia|date=27 March 2013|title=You can have all the data!|url=http://blog.wikimedia.de/2013/03/27/you-can-have-all-the-data/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20130329234058/http://blog.wikimedia.de/2013/03/27/you-can-have-all-the-data/|archive-date=29 March 2013|access-date=28 March 2013|publisher=Wikimedia Deutschland}}</ref><ref>{{cite news|date=2013-04-25|title=Wikidata goes live worldwide|publisher=The H|url=http://h-online.com/-1849479|archive-url=https://web.archive.org/web/20140101031329/http://www.h-online.com/open/news/item/Wikidata-goes-live-worldwide-1849479.html|archive-date=1 January 2014}}</ref> Anashaara goli 16 September 2015, Wikidata daa pili bhɛ ni daa boli shɛli "''arbitrary access."'' Kamani shɛhira, di daa che ka lahabaya ni tooi karim n-jendi Germany n-yina Berlin lahabali ni, din daa na ku tooi niŋ lala.<ref>{{cite news|last1=Pintscher|first1=Lydia|date=16 September 2015|title=Wikidata: Access to data from arbitrary items is here|publisher=[[Wikipedia:Village pump (technical)]]|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Village_pump_(technical)/Archive_140#Wikidata:_Access_to_data_from_arbitrary_items_is_here|url-status=live|access-date=30 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160927063804/https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Village_pump_(technical)/Archive_140#Wikidata:_Access_to_data_from_arbitrary_items_is_here|archive-date=27 September 2016}}</ref> Anashaara goli 27 April 2016, "arbitrary access" daa kpe Wikimedia Commons.<ref>{{cite news|last1=Pintscher|first1=Lydia|date=27 April 2016|title=Wikidata support: arbitrary access is here|publisher=[[c:Commons:Village pump|Commons:Village pump]]|url=https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Village_pump/Archive/2016/05#Wikidata_support:_arbitrary_access_is_here|url-status=live|access-date=30 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20170205224443/https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Village_pump/Archive/2016/05#Wikidata_support:_arbitrary_access_is_here|archive-date=5 February 2017}}</ref> Vihigu din daa niŋ yuuni 2020 ni, Wikidata zuɣu lahabaya pam daa nyɛla "Internet bots" ni zaŋ shɛli kpehi na, din daa sɔŋ wurim "[[Information silo|data silos]]" dikpuna.<ref>{{Cite Q|Q87830400|author11-Keating, Sarah M|author1=Waagmeester, Andra|author2=Stupp, Gregory|author3=Burgstaller-Muehlbacher, Sebastian|author4=Good, Benjamin M|author5=Griffith, Malachi|author6=Griffith, Obi L|author7=Hanspers, Kristina|author8=Hermjakob, Henning|author9=Hudson, Toby S|author10=Hybiske, Kevin|doi-access=free}}</ref> === Query service and other improvements === Anashaara goli 7 September 2015, [[Wikimedia Foundation]] daa moliya ni bɛ yɛn yihila Wikidata Query Service na,<ref>{{cite web|title=Home|url=https://query.wikidata.org/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20161107202911/https://query.wikidata.org/|archive-date=7 November 2016|access-date=30 January 2019|website=query.wikidata.org}}</ref> ka niriba mali li m-bɔri lahabaya Wikidata zuɣu.<ref>{{cite web|title=[Wikidata] Announcing the release of the Wikidata Query Service - Wikidata - lists.wikimedia.org|url=https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikidata/2015-September/007042.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20151110040230/https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikidata/2015-September/007042.html|archive-date=10 November 2015|access-date=13 November 2018}}</ref> Di tumdimi ni "[[SPARQL]]" din nyɛ di balli. Zaŋ kana November 2018, Binyɛra gari pishi ni ayobu niŋdi "query".<ref>{{cite web|title=Wikidata:Tools/Query data – Wikidata|url=https://www.wikidata.org/wiki/Wikidata:Tools/Query_data|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200531044004/https://www.wikidata.org/wiki/Wikidata:Tools/Query_data|archive-date=31 May 2020|access-date=13 November 2018|website=www.wikidata.org}}</ref> Di malila "Blazegraph" tumdi ni di triplestore ni graph database.<ref>{{cite web|title={{Square bracket open}}Wikidata-tech{{Square bracket close}} Wikidata Query Backend Update (take two!)|url=https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikidata-tech/2015-March/000740.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210106191817/https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikidata-tech/2015-March/000740.html|archive-date=6 January 2021|website=lists.wikimedia.org|language=en|accessdate=2018-08-29}} (The message also contains a link to the graph databases comparison performed by Wikimedia.)</ref><ref>{{GitHub|blazegraph/database/issues/86}}</ref> Yuuni 2021, [[Wikimedia Deutschland]] daa yihi "Query Builder" na,<ref>{{Cite web|title=Wikidata Query Builder|url=https://query.wikidata.org/querybuilder/|website=query.wikidata.org}}</ref> "din yɛn sɔŋsi ban ʒi SPARQL" ka bɛ tooi sabi "query". === Logo === Laai nima din bee "[[:Lahabali kɔligu:Wikidata-logo-en.svg|logo]]" malila "WIKI" din zaŋ kpehi "Morse code" ni.<ref>[[commons:File talk:Wikidata-logo-en.svg#Hybrid]]. Retrieved 2016-10-06.</ref> Ŋun daa namli n-daa nyɛ Arun Ganesh ka niriba pam daa laɣim pii li.<ref>{{cite web|date=13 July 2012|title=Und der Gewinner ist...|url=https://blog.wikimedia.de/2012/07/13/und-der-gewinner-ist/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210121061656/https://blog.wikimedia.de/2012/07/13/und-der-gewinner-ist/|archive-date=21 January 2021|access-date=16 June 2020}}</ref> == Kundivihira == {{Reflist}} == Further reading == * {{citation |url=https://www.theatlantic.com/technology/archive/2012/04/the-problem-with-wikidata/255564/ |work=[[The Atlantic]] |location=US |date= 6 April 2012 |title=The Problem With Wikidata |author=Mark Graham }} * Claudia Müller-Birn, Benjamin Karran, Janette Lehmann, Markus Luczak-Rösch: ''[http://eprints.soton.ac.uk/377397/1/paper-1.pdf Peer-production system or collaborative ontology development effort: What is Wikidata?]'' In, OpenSym 2015 – Conference on Open Collaboration, San Francisco, US, 19 – 21 Aug 2015 (preprint). [[Pubu:Wikipidia]] {{stub}} iw2atslr192kbvwdzk6p9pnoi9rgfzv Battir 0 16340 137032 130086 2026-05-17T18:59:53Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 137032 wikitext text/x-wiki {{Databox}} {{E-Class}} '''Battir''' nyɛla [[palestinian]] tinkpaŋa shɛli m-be [[West Bank]], [[Bethlehem]] nudirigu polo kilomita 6.4. ka lahi be [[Jerusalem]] wulinluhili mini nudirigu yaɣili polo. 2017 yuuni, tiŋ' maa daadam biɛligu daa yiɣisi la tuhupihinahi ni tusaayɔbu ni pihiwɔi ni ayɔbu (4,696).<ref>https://www.pcbs.gov.ps/Downloads/book2364-1.pdf</ref> Ninvuɣ' shɛba ban daa be di ni Byzantine mini Musulinsi daadiini saha nti pahi ottuman mini british mandate ni daa niŋ ninsalinima kalinli, musulinima n-daa be tiŋ maa ni. Saha shɛli ha, tiŋ' maa daa dola Jerusalem mini Bayt Jibrin sunsuuni. Battir bela Jaffa-Jerusalem zilijinaba zuɣusaa pumpɔŋɔ, din nyɛ armistic line din be lsreal mini Jordan sunsuuni tum 1949 yuuni hali ti kpa 6th-day War, din daa niŋ ka Israel deei li. Yuuni 2007 Battir daa nyɛla ban mali daadam biɛligu tuhukɔbishinahi. == Taarihi == === Saha kurili ha === Battir nyɛla dini mɛ shɛli Khirbet el-Yahud nuzaa wulinpuhili zuɣu, di nyɛla mɛbu shɛli din mali saha kurili Betar bin saɣinda. Di daa nyɛla luɣi shɛli niribi ni be kuriti tuma ni din saha hali na ni 2nd century CE ni, Romanima ni daa ti saɣim li Bar kokhba saha la.<ref>A. Oppenheimer, Between Rome and Babylon, 2005, 313-9</ref> Laribu yuli Battir nyɛla din gbibi tiŋ maa yu kurili.<ref>{{Cite web|title=Department of Archaeology - Soundings in Betar, Bar-Kochba's Last Stronghold|url=https://www.tau.ac.il/humanities/archaeology/projects/proj_past_betar.html|access-date=2022-12-12|website=www.tau.ac.il}}</ref><ref>{{Cite book|last=Claude Reignier Conder|first=Palestine Exploration Fund|url=http://archive.org/details/tentworkinpales00fundgoog|title=Tent Work in Palestine: A Record of Discovery and Adventure|date=1887|publisher=R. Bentley & Son|others=Harvard University|language=English}}</ref><ref>. Singer, Pottery of the Early Roman Period from Betar, Tel Aviv 20, 1993, pp. 98-103.</ref> Jewish kali soya zaɣ'yini wuhiya, ni di lahi nyɛla luɣi shɛli dini daa soɣi Tannaic sage Eleazar ŋun daa yi Modi'im tingbani ni na.<ref>{{Cite web|title=אוצר מסעות - איזנשטין, יהודה דוד, 1854-1956 (page 346 of 352)|url=https://www.hebrewbooks.org/pdfpager.aspx?req=2933&st=&pgnum=346|access-date=2022-12-16|website=www.hebrewbooks.org|archive-date=2012-10-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20121002045002/https://www.hebrewbooks.org/pdfpager.aspx?req=2933&st=&pgnum=346|url-status=dead}}</ref> Warren Cup nyɛla binshɛli dini daa nya ka di miri Battir.<ref>{{Cite journal|last=Williams|first=Dyfri|date=2015|title=A Cantharus from Ancient Betar near Jerusalem (the So-called Warren Cup) and Roman Silver Plate|url=https://poj.peeters-leuven.be/content.php?url=article&id=3089919&journal_code=BAB|journal=BABESCH|volume=90|pages=155–198|doi=10.2143/BAB.90.0.3089919}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Castaldo|first=Daniela|date=2018-03-22|title=Musical Themes and Private Art in the Augustan Age|url=https://brill.com/view/journals/grms/6/1/article-p96_96.xml|journal=Greek and Roman Musical Studies|volume=6|issue=1|pages=96–114|doi=10.1163/22129758-12341314|issn=2212-9758}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Zeichmann|first=Christopher B.|date=2020-06-18|title=Same-Sex Intercourse Involving Jewish Men 100 BCE–100 CE: Sources and Significance for Jesus’ Sexual Politics|url=https://brill.com/view/journals/rag/10/1/article-p13_3.xml|journal=Religion and Gender|volume=10|issue=1|pages=13–36|doi=10.1163/18785417-01001001|issn=2589-8051}}</ref> ==== Byzantine saha ==== Mosaic din daa yi Byzantine kurili bee tuuli musulinsi saha daa nyɛla dini nyɛ shɛli Battir.<ref>Dauphin, 1998, p. 911</ref> ===== Ottoman Saha ===== Yuuni 1596 ni, Battir daa nyɛla din yuli yina Ottoman farigu kunduni ka nyɛla tinkpaŋ bila din be Nahiya of Quds din gba be Liwa of Quds. Di daa nyɛla din mali dundona 24 ni dakoya ayu, bi zaa daa nyɛla Musulinnima ka farigu maa daa nyɛla be ni yɔri shɛli ni wheat, binwola, buhi bee shizoba; ka di zaa kalinli daa yiɣisi 4,800 Akçe. Di zaa daa nyɛla din chɛŋ Waqf sani.<ref>Hütteroth and Abdulfattah, 1977, p. 115</ref> Yuuni 1838 ni di daa nyɛla dini ni mi shɛli Bttir, musilm tiŋkaŋa din be Beni Hassan district , Jerusalem wulinluhili zuɣu.<ref>{{Cite book|last=Robinson|first=Edward|url=http://archive.org/details/biblicalresearch03robiuoft|title=Biblical researches in Palestine, Mount Sinai and Arabia Petraea : a journal of travels in the year 1838|last2=Smith|first2=Eli|date=1841|publisher=Boston : Crocker|others=Robarts - University of Toronto}}</ref><ref>{{Cite book|last=Robinson|first=Edward|url=http://archive.org/details/biblicalresearc00smitgoog|title=Biblical researches in Palestine, Mount Sinai and Arabia Petraea. A journal of travels in the year 1838|date=1841|publisher=Boston, Crocker & Brewster|others=Harvard University}}</ref> French niri ŋun gɔra n ginda ka o yuli daa nyɛ Guèrin daa nyɛla ŋun kpuɣi napɔŋ n chaŋ lala tiŋ maani yuuni 1863 puuni,<ref>{{Cite book|last=Guérin|first=Victor|url=http://archive.org/details/descriptiongogr03gugoog|title=Description géographique, historique et archéologique de la Palestine|date=1868|publisher=Paris, Imprimé par autorisation de l'empereur à l'Impr. impériale|others=Harvard University}}</ref> Ottoman tinkpaŋ kundu din da be yuuni kamani 1870 daa nyɛla din wuhi ni Battir daa malili niribi ban kalinli nyɛ 239, yiya 62 puuni, tɔ amaa kalinli maa daa nyɛla din nyɛ dabba ko dini. Di daa lahi nya kamai di daa mali mɔɣi'viɛlli din zori n-yiri jiŋli maa tooni.<ref>{{Cite book|last=Deutscher Verein zur Erforschung Palästinas|url=http://archive.org/details/zeitschriftdesde01deut|title=Zeitschrift des Deutschen Palästina-Vereins|date=1878|publisher=Leipzig, O. Harrassowitz [etc.]|others=Getty Research Institute}}</ref><ref>{{Cite book|last=Deutscher Verein zur Erforschung Palästinas|url=http://archive.org/details/bub_gb_BZobAQAAIAAJ|title=Zeitschrift des Deutschen Palästina-Vereins|last2=Deutsches Evangelisches Institut für Altertumswissenschaft des Heiligen Landes|date=1878|publisher=Leipzig : K. Baedeker|others=University of California}}</ref> Yuuni 1883 puuni, PEF Survey of Western Palestine, daa buɣisi Battir ka di nyɛla tinkpaŋ din bi pɔra ka bi galisi, di saha di nyɛla zaɣ'saɣisinli ka be vinvima ni.<ref name=":0">{{Cite book|last=Conder|first=C. R. (Claude Reignier)|url=http://archive.org/details/surveyofwesternp03conduoft|title=The survey of western Palestine : memoirs of the topography, orography, hydrography, and archaeology|last2=Kitchener|first2=Horatio Herbert Kitchener|last3=Palmer|first3=Edward Henry|last4=Besant|first4=Walter|date=1881-1883|publisher=London : Committee of the Palestine exploration fund|others=Robarts - University of Toronto}}</ref> Yuuni 1896 Bettir niribi kalinli daa nyɛla dini zahim shɛli ka di nyɛ niribi 750.<ref>{{Cite book|last=Deutscher Verein zur Erforschung Palästinas|url=http://archive.org/details/zeitschriftdesde19deut|title=Zeitschrift des Deutschen Palästina-Vereins|date=1878|publisher=Leipzig, O. Harrassowitz [etc.]|others=Getty Research Institute}}</ref> [[File:بلدة بتير - غرب بيت لحم.jpg|thumb|224x224px|[[Jaffa–Jerusalem railway|Jaffa-Jerusalem railway]] passing through Battir.]] [[File:Rail ticket, Jaffa-Jerusalem Railroad - recto.jpg|thumb|Used ticket, Bittir to Jerusalem (recto, in French)]] [[File:Rail ticket, Jaffa-Jerusalem Railroad - verso.jpg|thumb|Used ticket (verso, in Arabic)]] 20th century ni, Battir lɛbigimsim daa nyɛla din zaŋ shɛli jɛndi luɣi shɛli din be maa, di daa be zilijinaba din chɛni Jerusalem zuɣu, din daa che ka di daa do polo ni n ti niriba, ka bi daa lahi nyɛri liɣiri gɔrim gɔriba nim sani. [[File:Battir04.png|thumb|right|Village women going to market, 1913]] ====British Mandate Saha==== Yuuni 1992 niribi kalinli Palestine ni, British Mandate fukumsinima ni daa niŋ shɛli, Batir tiŋ maa zaa daa nyɛla musulinima ban kalinli nyɛ 542, <ref>{{Cite book|url=http://archive.org/details/PalestineCensus1922|title=Palestine Census ( 1922)}}</ref>ka daa pahi yuuni 1931 kalinli ni n du n-chɛŋ 758; musulinima daa nyɛla 755, ka niribi ayi daa nyɛla dolodolo Issah nima, ninvuɣ'yino daa nyɛla Jew ni yiya 172.<ref>{{Cite book|last=E. Mills|url=http://archive.org/details/CensusOfPalestine1931.PopulationOfVillagesTownsAndAdministrativeAreas|title=Census of Palestine 1931. Population of villages, towns and administrative areas|date=1932}}</ref> Yuuni 1945 kalinli ni, Batgie niribi daa nyɛla ban kalinli nyɛ 1,050, ban zaa daa nyɛ musulinima, <ref>Government of Palestine, Department of Statistics, 1945, p. 24</ref>di daa mali tingbana 8,028. <ref>Government of Palestine, Department of Statistics. Village Statistics, April, 1945. Quoted in Hadawi, 1970, p. 56</ref>Ŋo lo ŋo puuni, 1,805 dunamnima daa nyɛla kɔya ni be tingbani shɛŋa dini bahi kom, 2, 287 daa nyɛla cereals<ref>Government of Palestine, Department of Statistics. Village Statistics, April, 1945. Quoted in Hadawi, 1970, p. 101</ref> ka 73 dunams daa nyɛ foŋ mɛbu.<ref>Government of Palestine, Department of Statistics. Village Statistics, April, 1945. Quoted in Hadawi, 1970, p. 151</ref> [[File:ביתר - תחנת הרכבת.-JNF044319.jpeg|thumb|Battir train station 1934]] ====Jordanian Saha==== Yuuni 1948 tobu maa saha, tinkpaŋnima maa pam daa nyɛla ban zo, amaa Mustafa Hassan nininvuɣ'bihi daa kpalimya. Yuŋ daa yi paagi, bi yɛn nola chendiri nima yiya maa ni, ka asiba ka bi zaŋ niɣi yi. Bini daa ti paari tinkpaŋ maa, Israeli nima daa tɛhila Battir daa nyɛla niribi ni na kuli be shɛli ka daa che tobu maa ŋmebu. <ref>{{Cite news|last=Rößler|first=Hans-Christian|last2=Battir|title=Palästinenserdorf Battir: Widerstand durch Denkmalschutz|language=de|work=FAZ.NET|url=https://www.faz.net/aktuell/politik/ausland/palaestinenserdorf-battir-widerstand-durch-denkmalschutz-11794439.html|access-date=2022-12-16|issn=0174-4909}}</ref>armistice line daa nyɛla dini boogi shɛli ziliji palli maa shee, ka Battir daa ti kpalim kamani napɔŋ yaabu Jordan wulinpuhili boda din kpɛri Israel. Battir tingbani kɔbiga puuni vaabu pihita nyɛla din do Israel polo Green line, n ti pahi di duri shɛŋa, amaa tinkpan nima maa daa nyɛla dini che ka shɛbi gbibili dama bini daa bi che ka binshɛɣu niŋ zilijinaba maa, <ref>{{Cite web|title=User account|url=https://infoweb.newsbank.com/apps/news/user/login?destination=document-view%3Fp%3DAWNB%26docref%3Dnews/13EC90164E2955F0%26f%3Dbasic|access-date=2022-12-16|website=infoweb.newsbank.com}}</ref><ref>{{Cite news|date=2012-05-09|title=West Bank barrier threatens villagers' way of life|language=en-GB|work=BBC News|url=https://www.bbc.com/news/magazine-18012895|access-date=2022-12-16}}</ref>di saha bi ko n daa Palestinnima bini daa che ka bi yaɣiri chani Israel n ti tum bi tingbani tuma poi ka tlbu din daa ŋme dabaa ayɔbu maa daa naa yi ŋme. <ref>{{Cite news|title=For First Time, Israeli State Agency Opposes Segment of West Bank Separation Fence|language=en|work=Haaretz|url=https://www.haaretz.com/2012-09-13/ty-article/israel-state-agency-says-no-to-fence/0000017f-debb-db22-a17f-febbd9550000|access-date=2022-12-16}}</ref>Battir luɣi shɛŋa din daa be Israel polo Green line maa ni pahila Mateh Yehuha Region Council nim sulinsi ni amaa bi ka bi din tɔli local committee ka Council maa yaa bi nyɛ din tumdi tuma nimaani. Battir daa nyɛla din pa be Jordanian administration dini daa niŋ ka laribu nima ni Israelinima ni daa tuhi tɔbu yuuni 1948.<ref>{{Citation|last=Husseini|first=Jalal Al|title=Jordan and the Palestinians|date=2014-06-11|url=http://books.openedition.org/ifpo/5014|work=Atlas of Jordan : History, Territories and Society|pages=230–245|editor-last=Ababsa|editor-first=Myriam|series=Contemporain publications|place=Beyrouth|publisher=Presses de l’Ifpo|isbn=978-2-35159-438-4|access-date=2022-12-16}}</ref> Jordanian niribi kalinli din daa niŋ yuuni 1961 daa nyɛla niribi 1,321 ban be Battir.<ref>Government of Jordan, Department of Statistics, 1964, p. 23</ref> ====1967 Nyaaŋa/Post-1967==== Dini daa niŋ ka tɔbu sheli dini bɔli Six- Day War maa daa nyɛ shɛli din niŋ yuuni 1967 ni, Battir daa taɣimi n yi Jordanean tuma n labi Israeli tuma. Niribi kalinli din daa niŋ yuuni 1967 daa nyɛla din kali niribi 1445.<ref>Perlmann, Joel (November 2011 – February 2012). "The 1967 Census of the West Bank and Gaza Strip: A Digitized Version" (PDF). Levy Economics Institute. Retrieved 24 June 2016.</ref> Oslo II Accord maa nuu dihibu nyaaŋa yuuni 1995 ni, Battir pa nyɛla Palestunian National Authority(PNA) nima ni lihiri shɛli. Di nyɛla tinkpaŋ council ni lihiri shɛli ka niribi awoi shɛba PNA nima ni piigi n nyɛ ban lihirili. Kobigi puuni vaabu 23.7% tiŋ maa pɔliti daa nyɛla dini pu shɛŋa Area B, ka diŋ kpalim, dini n-nyɛ kɔbigi puuni vaabu 76.3% nyɛ dini daa pu shɛli ka di nyɛ Area C.<ref>{{Cite web|date=2014-03-17|title=Wayback Machine|url=http://www.ochaopt.org/documents/opt_arij_villageprofile_Battir.pdf|access-date=2022-12-16|website=web.archive.org|archive-date=2014-03-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20140317080218/http://www.ochaopt.org/documents/opt_arij_villageprofile_Battir.pdf|url-status=dead}}</ref> Yuuni 2007 ni, Battir niribi kalinli daa nyɛla 3,967, yuuni 2012 ni tiŋ maa niribi daa nyɛla dini zahim kabi nyɛ kamani 4,500.<ref>{{Cite web|date=2013-05-17|title=Palestine readying to propose Battir for UNESCO protection {{!}} Maan News Agency|url=http://maannews.net/eng/ViewDetails.aspx?ID=561121|access-date=2022-12-16|website=web.archive.org|archive-date=2013-05-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20130517093253/http://maannews.net/eng/ViewDetails.aspx?ID=561121|url-status=bot: unknown}}</ref> ==Geography/Tiŋgbani biɛhigu== Battir nyɛla din be Bethlehem 6.4km ( waɣilim ) nuzaa wulinluhili zuɣu, zoli din be Wadi el- Jundi ( lit." Valley of the Soldier" ) zuɣu, din zori di nudirigu wulinluhili zuɣu n kuni Judean zoya. PEF's Survey of Western Palestine yuuni 1883 daa biɣisi la tiŋ maa bin taɣirisi, ka yɛri ni di malila kuɣa din kuli zan zaya, ka tiŋ maa kuli lahi nyɛ kuɣa ni hali di gbinni, lala ŋo zuɣu tiŋ maa nuzaa zuɣu nyɛla din mali yaa pam, ka di nudirigu zuɣu mali nyiŋ go moɣu ravine zuɣiri sunsuni.<ref>{{Cite book|last=Conder|first=C. R. (Claude Reignier)|url=http://archive.org/details/surveyofwesternp03conduoft|title=The survey of western Palestine : memoirs of the topography, orography, hydrography, and archaeology|last2=Kitchener|first2=Horatio Herbert Kitchener|last3=Palmer|first3=Edward Henry|last4=Besant|first4=Walter|date=1881-1883|publisher=London : Committee of the Palestine exploration fund|others=Robarts - University of Toronto}}</ref><ref name=":0" /> ====Ancient irrigation system and terraces==== Battir malila ko soli gahindili din zaŋdi ninsali nima ni mali teraci binshɛli ( habbai'l ) tumdi tuma, nti pahi binshɛlu din yihiri kom di toli n doli sluice soya.<ref>{{Cite news|date=2012-05-09|title=West Bank barrier threatens villagers' way of life|language=en-GB|work=BBC News|url=https://www.bbc.com/news/magazine-18012895|access-date=2022-12-16}}</ref> Roman - era network nyɛla binshɛli dini na zaŋdi tumdi tuma, ka di nyɛ moɣa apoin ntirili kom ka di gba bo ko suŋ ti niriba yuma 2,000.<ref>{{Cite news|date=2012-05-09|title=West Bank barrier threatens villagers' way of life|language=en-GB|work=BBC News|url=https://www.bbc.com/news/magazine-18012895|access-date=2022-12-16}}</ref><ref>{{Cite news|last=Kershner|first=Isabel|date=2012-06-25|title=A Palestinian Village Tries to Protect a Terraced Ancient Wonder of Agriculture|language=en-US|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2012/06/26/world/middleeast/palestinian-village-tries-to-protect-landmark.html|access-date=2022-12-16|issn=0362-4331}}</ref><ref><nowiki>http://www.maannews.net/eng/ViewDetails.aspx?ID=545813</nowiki></ref> Lala irrigeetion soya ŋo nyɛla din zori yiri vinvima din miri Green line luɣi shɛli Ottoman saha [[Hejaz Railway]] ni daa soŋ. Battir daŋ niribi a nii nii maa nyɛla ban deeri taba biɛɣu kulo kam n tiri tinkpaŋ maa binwola kom. Lala ŋo zuɣu tinkannimaa yɛrimi ni Battir ni bakoi nyɛla dabaa anii amaaa ka ni daa apoin.<ref>{{Cite news|last=Kershner|first=Isabel|date=2012-06-25|title=A Palestinian Village Tries to Protect a Terraced Ancient Wonder of Agriculture|language=en-US|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2012/06/26/world/middleeast/palestinian-village-tries-to-protect-landmark.html|access-date=2022-12-16|issn=0362-4331}}</ref> Giovanni Sontana ŋun nyɛ ŋun lihiri tingbana ka be [[UNESCO]], " ni luɣa bɛla n kpalim di yi niŋ ka shɛli na bɛni gba ka kurumbuni agricacha na tumdi tuma, di bahi bahindi di ni be viɛnyɛla maa, di lahi nyɛla din tumdi tiŋ maa ni ka bi saɣi tili".<ref>{{Cite news|date=2012-05-09|title=West Bank barrier threatens villagers' way of life|language=en-GB|work=BBC News|url=https://www.bbc.com/news/magazine-18012895|access-date=2022-12-16}}</ref> [[File:Bitar1893.jpg|thumb|right|Battir's ancient terraces, 1893]] Yuuni 2007 ni, Battir tinkpaŋ daa nyɛla ban duho [[Israel Defense Ministry]] domi bi daa zaŋ firiminsi ni bi taɣi Israel soli dini daa pun zahim shɛli din das yɛn cheegi yi Battir binshɛli dini malj yoɣiri bindira kom ka di yuma nyɛ 2,000. [[Israel Nature and Parks Authority]] (INPA), ban daa saɣiti gariche maa so kurili maa yuuni 2005, daa nyɛla ban taɣi bi hankali ka sabi kundu din gbana nyɛ pinaata, yɛli ni Battir terrace nima maa gba nyɛla Israel nɛma tiɛri ka di wuhiri ka dama bi gbibili viɛnyɛla,<ref>http://www.tabletmag.com/jewish-news-and-politics/133899/land-for-peace-battir?all=1</ref> ka lahi yɛli ni agricacha terraci din be Battir ka doli koli so kura tiŋ maa ni nyɛla fence maa ni yɛn ti shɛli barina, hali di yi kuli nyɛ zaɣ'moɣilin bila ka wula. Dini n daa nyɛ tuuli ka Isreli gomnanti zaɣisi ni di me fencd din waligi.<ref>http://www.haaretz.com/news/diplomacy-defense/for-first-time-israeli-state-agency-opposes-segment-of-west-bank-separation-fence-1.464599</ref> Lala affidavit ŋo daa nyɛla di baa ani puuni zaɣ'yini din wuhi ni fence maa nyʋla din yɛn saɣim bi koli soli din nyɛ zaɣi gahindili, ka silimin goli May piligu yuuni 2013, Israeli High Court of Jistice daa ŋmaa yɛltoɣa maa ka dama Defense Ministry toɣisi yɛli daliri din tahili ka soya din be Battir nyɛ dini yɛn taɣi shɛli bee n nyahi shɛli bee n taɣili.Defense Ministry maa daa yɛn tila gbaŋ n wuhiri so shɛli dini yɛn dola n gu boda maa ka di bi saɣim Battir.<ref>http://www.english.rfi.fr/middle-east/20130312-historic-palestinian-agricultural-village-fights-separation-wall</ref> Yuuni 2011 [[UNESCO]] daa nyɛla ban ti Battir liɣiri din yiɣisi $15,000 ka din nyɛla dini gbibi saha kura nɛma viɛnyala la zuɣu di bahi bahindi bi pukparilim kom bahibu soli maa.<ref>http://docs.newsbank.com/openurl?ctx_ver=z39.88-2004&rft_id=info:sid/iw.newsbank.com:AWNB:PPGB&rft_val_format=info:ofi/fmt:kev:mtx:ctx&rft_dat=13EC90164E2955F0&svc_dat=InfoWeb:aggregated5&req_dat=0D663DC0A81A15EA</ref> Silimin goli May yuuni 2012, Palestinian National Authoritt daa nyɛla ban tim tuumbi UNESCO tuma duzuɣu din be [[Paris Agreement|Paris]] ni bi ti di alizama nyannya dini too zaŋ Battir pahi di [[World Heritage List]] ni. PNA zuɣulan paa ŋun su gobu yaɣili, ka o yuli booni Hamamdan Taha, daa yɛliya ni tuma duu maa daa bori ni di gbibi Palestinian ni humanitarian heritage ka daa kali wuhi di teraci ni koli ko soya bahibu. Battir piibu maa nyɛla dini daa taɣ'shɛli zali soli dama saha daa pun chaŋ.<ref>https://www.nytimes.com/2012/06/26/world/middleeast/palestinian-village-tries-to-protect-landmark.html?pagewanted=all</ref> Gbaŋ din daa wuhiri saɣingu shɛli waligibu maa ni yɛn niŋ lala yaɣili maa, Israel Nature and Parks Authority ( INPA) daa sabiya " wahala shɛli ban koɣiti ŋo ni niŋda ni bi boli yaɣili maa World Heritave Site nyɛla din dihiti vi pam, ka di simsi ni ti mini ba gbini kpalanzuya n gu ka taɣi lala na tiɛru ŋo".<ref>http://www.haaretz.com/news/diplomacy-defense/for-first-time-israeli-state-agency-opposes-segment-of-west-bank-separation-fence-1.464599</ref> Silimin goli January, yuuni 2015 ni tinkpaŋ maa toondana, ŋun yuli daa nyʋ Akram Badir daa yɛliya ni Israeli Supreme Court daa zaɣisi [[IDF]] nima ni daa yɛli ni di mɛ bini din yɛn waligi tinkpaŋ maa ni.<ref>http://www.maannews.net/eng/ViewDetails.aspx?ID=751709</ref> ==Archaeology== [[File:Roman_Inscription_found_near_Bettir_in_19th_century.jpg|thumb|right|Roman Inscription found near Battir mentioning the 5th and 11th Roman Legions]] Roman kurili ko suli shee din nyɛ moɣa ni tiri shɛli kom nyɛla din be tiŋ maa sunsuni. Ban vihiri tingbani ni yino, ŋun yuli nyɛ D.Issishkin yɛliya ni tiŋ maa daa pin biɛnimi saha shɛli dini boli Iron Age, ka daa yɛli ni saha shɛli tiŋ maa taɣibu ni daa kana, ni di daa nyɛla tinkpaŋ shɛli din mali niribi kamani 1,000 mini 2,000 sunsuni Bar Kochba nim ni daa pii shɛli di moɣili zuɣu, dini daa tam zoli zuɣu ni dini niŋ ka di daa lahi miri Jerusalam- Gaza palli.<ref name=":1">{{Cite web|title=Department of Archaeology - Soundings in Betar, Bar-Kochba's Last Stronghold|url=https://www.tau.ac.il/humanities/archaeology/projects/proj_past_betar.html|access-date=2022-12-16|website=www.tau.ac.il}}</ref>Roman sabbu daa nyɛla dini daa nyɛ binshɛli ka di be tiŋ maa moɣili gbini ka di zuɣu di sabi Fiftg Macedonian Legion ni Eleventh Claudian Legion yuya din yɛli ni legions daa naan too nyɛ ban gba nuu daa be tiŋ maa deebu ni Emperor Hadrian saha.<ref>{{Cite book|last=Clermont-Ganneau|first=Charles|url=http://archive.org/details/archaeologicalre01cler|title=Archaeological researches in Palestine during the years 1873-1874|last2=Stewart|first2=Aubrey|last3=Macfarlane|first3=John|date=1896-1899|publisher=London : Committee of the Palestine Exploration Fund|others=Getty Research Institute}}</ref> Shahira kani wuhi ni niribi daa be tiŋ maa ni di ni daa niŋ ka tobu maa tuhi naa.<ref name=":1" /> ==Sister cities== * {{flagicon|UK}} [[Luton]], [[United Kingdom]]<ref>[http://www.twinningwithpalestine.net/twin-lutonbattir.html Britain Palestine Twinning Network.] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20070927013221/http://www.twinningwithpalestine.net/twin-lutonbattir.html |date=September 27, 2007 }}</ref> ==Bibliography== * {{cite book | editor =Barron, J.B. | title = Palestine: Report and General Abstracts of the Census of 1922|url=https://archive.org/details/PalestineCensus1922 | publisher = Government of Palestine | year = 1923}} * {{cite book|last=Clermont-Ganneau|first=C.S. |author-link=Charles Simon Clermont-Ganneau|title=[ARP] Archaeological Researches in Palestine 1873-1874, translated from the French by J. McFarlane|url=https://archive.org/details/archaeologicalre01cler|volume=1|year=1899|publisher=Palestine Exploration Fund|location=London}} * {{cite book|last1=Conder|first1=C.R.|author-link1=Claude Reignier Conder|last2=Kitchener|first2=H.H.|author-link2=Herbert Kitchener, 1st Earl Kitchener|year=1883|url=https://archive.org/details/surveyofwesternp03conduoft|title=The Survey of Western Palestine: Memoirs of the Topography, Orography, Hydrography, and Archaeology|location=London|publisher=[[Palestine Exploration Fund|Committee of the Palestine Exploration Fund]]|volume=3}} * {{cite book | last= Dauphin |first = C.|author-link= Claudine Dauphin | title = La Palestine byzantine, Peuplement et Populations |url=https://books.google.com/books?id=FC1mAAAAMAAJ |volume = III : Catalogue | series = BAR International Series 726 | year = 1998 | publisher = Archeopress | location = Oxford|language =fr|isbn= 0-860549-05-4}} *{{cite book | title = First Census of Population and Housing. Volume I: Final Tables; General Characteristics of the Population | author = Government of Jordan, Department of Statistics | year = 1964|url=http://cs.anu.edu.au/~bdm/yabber/census/JordanCensus1961bits.pdf}} * {{cite book|title=Village Statistics, April, 1945 |url=http://web.nli.org.il/sites/nli/Hebrew/library/Pages/BookReader.aspx?pid=856390|author=Government of Palestine, Department of Statistics|year=1945}} * {{cite book|last=Guérin|first=V.|author-link=Victor Guérin|year=1869|url=https://archive.org/details/descriptiongogr03gugoog|title= Description Géographique, Historique et Archéologique de la Palestine. Judee, Vol 1, pt 2, part 1|publisher=Paris, Imprimé par autorisation de l'empereur à l'Impr. impériale}} * {{cite book|title=Village Statistics of 1945: A Classification of Land and Area ownership in Palestine|url=http://www.palestineremembered.com/Articles/General-2/Story3150.html|first=S.|last=Hadawi|author-link=Sami Hadawi|year=1970|publisher=Palestine Liberation Organization Research Centre|access-date=2022-12-08|archive-date=2018-12-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20181208215837/http://www.palestineremembered.com/Articles/General-2/Story3150.html|url-status=dead}} * {{cite journal | last = Hartmann | first =M.| author-link = Martin Hartmann | title = Die Ortschaftenliste des Liwa Jerusalem in dem türkischen Staatskalender für Syrien auf das Jahr 1288 der Flucht (1871) | journal = Zeitschrift des Deutschen Palästina-Vereins | volume = 6 | pages = 102–149 | url =https://archive.org/details/bub_gb_BZobAQAAIAAJ | year = 1883}} * {{cite book | last1= Hütteroth |first1=Wolf-Dieter |first2=Kamal | last2=Abdulfattah | title = Historical Geography of Palestine, Transjordan and Southern Syria in the Late 16th Century |url= https://books.google.com/books?id=wqULAAAAIAAJ | year = 1977 | publisher = Erlanger Geographische Arbeiten, Sonderband 5. Erlangen, Germany: Vorstand der Fränkischen Geographischen Gesellschaft|isbn= 3-920405-41-2}} * {{cite book | editor = Mills, E. | title = Census of Palestine 1931. Population of Villages, Towns and Administrative Areas |url=https://archive.org/details/CensusOfPalestine1931.PopulationOfVillagesTownsAndAdministrativeAreas | publisher = Government of Palestine | location = Jerusalem | year = 1932}} * {{cite book|last=Palmer|first=E.H.|author-link=Edward Henry Palmer|year=1881|url=https://archive.org/details/surveyofwesternp00conduoft|title=The Survey of Western Palestine: Arabic and English Name Lists Collected During the Survey by Lieutenants Conder and Kitchener, R. E. Transliterated and Explained by E.H. Palmer|publisher=[[Palestine Exploration Fund|Committee of the Palestine Exploration Fund]]}} * {{cite book|last1=Robinson|first1=E.|author-link1=Edward Robinson (scholar)|last2=Smith|first2=E.|author-link2=Eli Smith|year=1841|url=https://archive.org/details/biblicalresearc00smitgoog |title=Biblical Researches in Palestine, Mount Sinai and Arabia Petraea: A Journal of Travels in the year 1838| location=Boston|publisher=[[Crocker & Brewster]]|volume=2}} * {{cite book|last1=Robinson|first1=E.|author-link1=Edward Robinson (scholar)|last2=Smith|first2=E.|author-link2=Eli Smith|year=1841|url=https://archive.org/details/biblicalresearch03robiuoft |title=Biblical Researches in Palestine, Mount Sinai and Arabia Petraea: A Journal of Travels in the year 1838| location=Boston|publisher=[[Crocker & Brewster]]|volume=3}} * {{cite journal | last = Schick | first =C.| author-link = Conrad Schick | title = Zur Einwohnerzahl des Bezirks Jerusalem | journal = Zeitschrift des Deutschen Palästina-Vereins | volume = 19 | pages = 120–127 | url =https://archive.org/details/zeitschriftdesde19deut | year = 1896}} * {{cite journal | last = Socin | first =A.| author-link = Albert Socin | title = Alphabetisches Verzeichniss von Ortschaften des Paschalik Jerusalem | journal = Zeitschrift des Deutschen Palästina-Vereins | volume = 2 | pages = 135–163 | url = https://archive.org/details/zeitschriftdesde01deut | year = 1879}} {{Refend}} ==External links== * [http://www.palestineremembered.com/GeoPoints/Battir_839/index.html Welcome To Battir] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210812191212/http://www.palestineremembered.com/GeoPoints/Battir_839/index.html |date=2021-08-12 }} * [https://www.welcometopalestine.com/destinations/bethlehem/battir/ Battir], Welcome to Palestine * Survey of Western Palestine, Map 17: [http://www.iaa-archives.org.il/zoom/zoom.aspx?folder_id=93&type_id=6&id=8379 IAA] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181103051759/http://www.iaa-archives.org.il/zoom/zoom.aspx?folder_id=93&type_id=6&id=8379 |date=2018-11-03 }}, [[:File:Survey_of_Western_Palestine_1880.17.jpg|Wikimedia commons]] * [http://vprofile.arij.org/bethlehem/pdfs/EN/Battir%20Village_fs_en.pdf Battir Village (Fact Sheet)], [[Applied Research Institute–Jerusalem]] (ARIJ) * [http://vprofile.arij.org/bethlehem/pdfs/VP/Battir_vp_en.pdf Battir Village Profile], ARIJ * [http://vprofile.arij.org/bethlehem/images/areal/Battir_ap_en.jpg Battir Village Area Photo], ARIJ * [http://vprofile.arij.org/bethlehem/pdfs/needsfordevelopment/Battir_vp_en.pdf The priorities and needs for development in Battir village based on the community and local authorities’ assessment], ARIJ * [https://web.archive.org/web/20050207133324/http://www.battir.i8.com/ www.battir.i8.com] * [http://www.greatmirror.com/index.cfm?navid=452&picid=0&picturesize=medium Battir village photos] * [https://www.youtube.com/watch?v=gikAblpovO0 Battir Video] ==Kundivihira== {{Reflist}}4.https://archive.org/stream/surveyofwesternp00conduoft#page/292/mode/1up 5.https://en.m.wikipedia.org/wiki/D._Ussishkin 6.<nowiki>https://www.pcbs.gov.ps/Downloads/book2364-1.pdf</nowiki> 7.https://archive.org/details/surveyofwesternp00conduoft/page/312/mode/1up 8.https://en.m.wikipedia.org/wiki/Battir#cite_ref-8 [https://archive.org/stream/tentworkinpales00fundgoog#page/n168/mode/1up s://archive.org/stream/tentworkinpales00fundgoog#page/n168/mode/1up] #https://en.m.wikipedia.org/wiki/Battir#cite_ref-:1_10-0 # # # '''^''' אוצר מסעות - יהודה דוד אייזענשטיין Archived October 2, 2012, at the Wayback Machine # '''^''' # '''^''' # '''^''' # '''^''' Dauphin, 1998, p. 911 # '''^''' Hütteroth and Abdulfattah, 1977, p. 115 # '''^''' Robinson and Smith, 1841, vol 3, 2nd appendix, p. 123 # '''^''' Robinson and Smith, 1841, vol 2, pp. 324-325 # '''^''' Guérin, 1869, p. 387 ff # '''^''' Socin, 1879, p. 148 It was also noted as located in the ''Beni Hasan'' district # '''^''' Hartmann, 1883, p. 122 also noted 62 houses # ^ <sup>'''''a'''''</sup> <sup>'''''b'''''</sup> Conder and Kitchener, 1883, SWP III, pp. 20-21 # '''^''' Schick, 1896, p. 125 # '''^''' A Window on the West Bank, by Bret Wallach # '''^''' Barron, 1923, Table VII, Sub-district of Jerusalem, p. 14 # '''^''' Mills, 1932, p. 37 # '''^''' Government of Palestine, Department of Statistics, 1945, p. 24 # '''^''' Government of Palestine, Department of Statistics. ''Village Statistics, April, 1945.'' Quoted in Hadawi, 1970, p. 56 # '''^''' Government of Palestine, Department of Statistics. ''Village Statistics, April, 1945.'' Quoted in Hadawi, 1970, p. 101 # '''^''' Government of Palestine, Department of Statistics. ''Village Statistics, April, 1945.'' Quoted in Hadawi, 1970, p. 151 # '''^''' # ^ <sup>'''''a'''''</sup> <sup>'''''b'''''</sup> <sup>'''''c'''''</sup> # '''^''' # '''^''' Government of Jordan, Department of Statistics, 1964, p. 23 # '''^''' # ^ <sup>'''''a'''''</sup> <sup>'''''b'''''</sup> # '''^''' "Palestine readying to propose Battir for UNESCO protection". Ma'an News Agency. February 1, 2013. Archived from the original on May 17, 2013. Retrieved June 11, 2013. [[Pubu:Seam Zone]] [[Pubu:Populated places in the Bethlehem Governorate]] [[Pubu:Towns in the West Bank]] [[Pubu:World Heritage Sites in Danger]] [[Pubu:World Heritage Sites in the State of Palestine]] [[Pubu:Municipalities of the State of Palestine]] [[Pubu:WHD]] 8tf400y4ksebdao7tlnl8jbkawzngl2 Briza minor 0 16358 137048 136835 2026-05-17T20:02:56Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 137048 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''''Briza minor''''' nyɛla mɔri zuluya shɛli bɛ ni mi '''''lesser quaking-grass'''''<ref>{{Cite web|title=Wayback Machine|url=http://bsbi.org/download/3542/|access-date=2026-05-15|website=bsbi.org|archive-date=2014-10-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20141023044910/http://www.bsbi.org.uk/BSBIList2007.xls|url-status=dead}}</ref> bee '''''little quakinggrass''''' la. Di nyɛla mɔ' shɛli din bilindi ''Mediterranean Basin'', ka yɛligi n chanŋ ''North [[America]]'' ka di nyɛla niriba n ʒi li n chaŋ ni. Di nyɛla din zaŋdi yuuni n naari di bilibu tuma, di nyɛla mɔ' chɔhichɔhi din za zuɣusaa ka di waɣilim tooi nyɛ ''50 centimeters''. Di pum maa nyɛla zaɣi bɔbigu din laɣim taba, di zaɣi yini kam mali la dɔɣu din tuɣi li ka di chɛ la di goliya. == Kundivihira == {{Reflist}} == So' dolisi din be sanbanni == * Media related to ''Briza minor'' at Wikimedia Commons * Jepson Manual Treatment * USDA Plants Profile * Grass Manual Treatment * Photo gallery [[Pubu:Lahabaya zaa]] [[Pubu:Tihi ni mɔri]] [[Category:Pooideae]] [[Category:Grasses of Europe]] [[Category:Plants described in 1753]] [[Category:Botanical taxa named by Carl Linnaeus]] [[Category:Grasses of Lebanon]] mf6zxtcpa0m9agp4twrlzkblqoa9tkj Asanteman Senior High School 0 17425 137000 135814 2026-05-17T12:38:23Z Maltima Rabia 5146 Bold a text 137000 wikitext text/x-wiki '''Asanteman Senior High School''' ( sokam ni mi shɛli Asass la)  karimbisarinsi karinzoŋdin bɛ kumasi, Ashanti Region, Ghana tiŋgbani. Shikuru maa nyɛla Ashanti Empire nim ni su shɛli, ka Asantehene nyɛ shikuru maa patron. Shikurubihi maa nyɛla bini mi shɛba Nananom, kamboŋsili bachi n bala la di gbeni nyɛ Nanima mini Napaɣaba, din nyɛ din tabi Ashanti tiŋgbani maa zuɣu, shikuru maa nyɛla din bi zaŋ di kaya ni taɣada dɛim. Shikuru maa nyɛla din zaŋ di maŋ zali ni di wumsirila Nanima mini Napaɣaba, din zuɣu bi nyɛla ban mali Ashanti kali n wuhiriba. Di zuɣu ka so yi naagi lala shikuru maa nyɛla bini bolindi shɛba Nana ka di gbeni nyɛ Nanima mini Napaɣaba. == Labi lihi (Overview ) == Ghana Education Service nim ni pu shikuriti maa di nyɛla bini zaŋ shɛli niŋ category A. Yuuni pia ni ayopoin din gari la Shikuru maa nyɛla din kpaŋ bi maŋ shikuru maa baŋsim bobu polo n ti di dɛima ni yiŋjam. Di daa nyɛla din doo bu nahi zuɣu di yi kana Ashanti Region Wassec ni yuuni 2014. Yuuni pia din gari maa ni Shikuru maa nyɛla din dondi bu pia ni ayobu mini bu pishi ni ayi sunsuni shikuriti kɔbiga ni pihita ni anii puuni di yi kanaAshanti Region  West African Senior High School Certificate Examination. Shikurubihi maa pan nyɛla ban Tuhiri bi shikuru n chaŋ Tertiary shikuriti yuuni kam. Kɔbiga puuni vaabu 70din puuni nyɛla ban chani University of  Cape Coast. == Taarihi == Ashanti Youth Association ni n daa kpa lala  karimbisarinsi karinzoŋ  maa yuuni 1954ka di nyɛla shikuru shɛli bihi maa ni chani ka kuna ka bi daliri nyɛmi bi daa borila karimbisarinsi shikururiti ni pahi Ashanti Region.  Shikuru maa daa nyɛla din bɛ AYA nuni hali ni yuuni 1962 ka gomlanti daa dɛigi di sulinsi ka din saha maa ka di daa zoogi, si daa malila stream yinga ka di pa niŋ stream dibaa ata yuuni 1980s. Saha ŋɔ shikuru maa pa malila stream pia duri ata maa zaa ni , ka bi mali shikurubihi 1500, karimbanima 65 mini ban tumdi shikuru maa ni n pahi karimbanima zuɣu nyɛ pishi ni awiɔ (29). Shikuru maa  n daa nyɛ shikuru din pahiri shikuriti anahi bini daa kpa shɛli Ashanti Region ka di nyɛ bini daa kpa shɛli yuuni 1954 puuni. == Shikurubihi maa biɛhigu shɛi == Shikurubihi maa shɛb daa nyɛla ban gbera Shikuru maa ni ka shɛm mi kuna. Shikurubihi ban kalinli yiŋsi vaabu 70% daa nyɛla ban gbera shikurumaa ni. Shikurubihi maa nyɛla bini pu shɛba. Bi daa pu la bidibisi maa bu Yobu zuɣu, ka pu bipuɣisi maa gba bu yobu zuɣu din yɛn chɛ ka bi mali jahi, din zuɣu bi shikurubihi maa pubu maa daa nyɛla pubu pia ni ayi. Bi pubu maa daa  nyɛla bini ti shɛŋa yuya, ka di nyɛla bi na kura mini napaɣa kura yuya ka bi zaŋ n ti lala pubu maa  ka di shɛŋa daa nyɛ yu pahi n ti Ashanti Region senior high shikuriti. Bidibisi maa pubu yuya, bipuɣisi maa gba pubu yuya; Akatakyie House Adehyee House 2. Mmarima House Ahemaa House 3. Akunini House Owoahene House 4. Amanfour House Osiahene House 5. Abrempong House Nnwuraba House 6. Osahene House Ahoufe House Shikurubihi maa daa nyɛla ban ti yaɣa maa shɛŋa yupahi kamani Trafford, Bangladesh, Melcom mini Kejetia. Bi state-of-the-art du yini shɛli bɛ shikuru maa ka bi bolili Golden Tulip, ka di nyɛla din ŋmani tiŋgbani maa four-star hotel. == Shikurubihi kura ban nyɛ asanzanima == * Kofi Jamar, musician * Saddick Adams, sports journalist * Sparqlyn, musician == Niya == [[Category:1954 establishments in the Gold Coast (British colony)]] [[Category:Co-educational boarding schools]] [[Category:Educational institutions established in 1954]] [[Category:High schools in Ghana]] [[Category:Education in Kumasi]] [[Category:Public schools in Ghana]] == Kundivihira == flznex4k219egjkqp1sct3nt3xh2osf 137001 137000 2026-05-17T12:41:15Z Maltima Rabia 5146 Added links 137001 wikitext text/x-wiki '''Asanteman Senior High School''' ( sokam ni mi shɛli Asass la)  karimbisarinsi karinzoŋdin bɛ [[kumasi]], [[Ashanti Region]], [[Ghana]] tiŋgbani. Shikuru maa nyɛla Ashanti Empire nim ni su shɛli, ka Asantehene nyɛ shikuru maa patron. Shikurubihi maa nyɛla bini mi shɛba Nananom, kamboŋsili bachi n bala la di gbeni nyɛ Nanima mini Napaɣaba, din nyɛ din tabi Ashanti tiŋgbani maa zuɣu, shikuru maa nyɛla din bi zaŋ di kaya ni taɣada dɛim. Shikuru maa nyɛla din zaŋ di maŋ zali ni di wumsirila Nanima mini Napaɣaba, din zuɣu bi nyɛla ban mali Ashanti kali n wuhiriba. Di zuɣu ka so yi naagi lala shikuru maa nyɛla bini bolindi shɛba Nana ka di gbeni nyɛ Nanima mini Napaɣaba == Labi lihi (Overview ) == Ghana Education Service nim ni pu shikuriti maa di nyɛla bini zaŋ shɛli niŋ category A. Yuuni pia ni ayopoin din gari la Shikuru maa nyɛla din kpaŋ bi maŋ shikuru maa baŋsim bobu polo n ti di dɛima ni yiŋjam. Di daa nyɛla din doo bu nahi zuɣu di yi kana Ashanti Region Wassec ni yuuni 2014. Yuuni pia din gari maa ni Shikuru maa nyɛla din dondi bu pia ni ayobu mini bu pishi ni ayi sunsuni shikuriti kɔbiga ni pihita ni anii puuni di yi kana Ashanti Region  West African Senior High School Certificate Examination. Shikurubihi maa pan nyɛla ban Tuhiri bi shikuru n chaŋ Tertiary shikuriti yuuni kam. Kɔbiga puuni vaabu 70din puuni nyɛla ban chani [[University of Cape Coast|University of  Cape Coast.]] == Taarihi == Ashanti Youth Association ni n daa kpa lala  karimbisarinsi karinzoŋ  maa yuuni 1954ka di nyɛla shikuru shɛli bihi maa ni chani ka kuna ka bi daliri nyɛmi bi daa borila karimbisarinsi shikururiti ni pahi Ashanti Region.  Shikuru maa daa nyɛla din bɛ AYA nuni hali ni yuuni 1962 ka gomlanti daa dɛigi di sulinsi ka din saha maa ka di daa zoogi, si daa malila stream yinga ka di pa niŋ stream dibaa ata yuuni 1980s. Saha ŋɔ shikuru maa pa malila stream pia duri ata maa zaa ni , ka bi mali shikurubihi 1500, karimbanima 65 mini ban tumdi shikuru maa ni n pahi karimbanima zuɣu nyɛ pishi ni awiɔ (29). Shikuru maa  n daa nyɛ shikuru din pahiri shikuriti anahi bini daa kpa shɛli Ashanti Region ka di nyɛ bini daa kpa shɛli yuuni 1954 puuni. == Shikurubihi maa biɛhigu shɛi == Shikurubihi maa shɛb daa nyɛla ban gbera Shikuru maa ni ka shɛm mi kuna. Shikurubihi ban kalinli yiŋsi vaabu 70% daa nyɛla ban gbera shikurumaa ni. Shikurubihi maa nyɛla bini pu shɛba. Bi daa pu la bidibisi maa bu Yobu zuɣu, ka pu bipuɣisi maa gba bu yobu zuɣu din yɛn chɛ ka bi mali jahi, din zuɣu bi shikurubihi maa pubu maa daa nyɛla pubu pia ni ayi. Bi pubu maa daa  nyɛla bini ti shɛŋa yuya, ka di nyɛla bi na kura mini napaɣa kura yuya ka bi zaŋ n ti lala pubu maa  ka di shɛŋa daa nyɛ yu pahi n ti Ashanti Region senior high shikuriti. Bidibisi maa pubu yuya, bipuɣisi maa gba pubu yuya; Akatakyie House Adehyee House 2. Mmarima House Ahemaa House 3. Akunini House Owoahene House 4. Amanfour House Osiahene House 5. Abrempong House Nnwuraba House 6. Osahene House Ahoufe House Shikurubihi maa daa nyɛla ban ti yaɣa maa shɛŋa yupahi kamani Trafford, Bangladesh, Melcom mini Kejetia. Bi state-of-the-art du yini shɛli bɛ shikuru maa ka bi bolili Golden Tulip, ka di nyɛla din ŋmani tiŋgbani maa four-star hotel. == Shikurubihi kura ban nyɛ asanzanima == * Kofi Jamar, musician * Saddick Adams, sports journalist * Sparqlyn, musician == Niya == [[Category:1954 establishments in the Gold Coast (British colony)]] [[Category:Co-educational boarding schools]] [[Category:Educational institutions established in 1954]] [[Category:High schools in Ghana]] [[Category:Education in Kumasi]] [[Category:Public schools in Ghana]] == Kundivihira == 42r1u7iyofrnzk02pwuj867ib2vfihn 137002 137001 2026-05-17T12:42:23Z Maltima Rabia 5146 Edited 137002 wikitext text/x-wiki '''Asanteman Senior High School''' ( sokam ni mi shɛli Asass la)  karimbisarinsi karinzoŋdin bɛ [[kumasi]], [[Ashanti Region]], [[Ghana]] tiŋgbani. Shikuru maa nyɛla Ashanti Empire nim ni su shɛli, ka Asantehene nyɛ shikuru maa patron. Shikurubihi maa nyɛla bini mi shɛba Nananom, kamboŋsili bachi n bala la di gbeni nyɛ Nanima mini Napaɣaba, din nyɛ din tabi Ashanti tiŋgbani maa zuɣu, shikuru maa nyɛla din bi zaŋ di kaya ni taɣada dɛim. Shikuru maa nyɛla din zaŋ di maŋ zali ni di wumsirila Nanima mini Napaɣaba, din zuɣu bi nyɛla ban mali Ashanti kali n wuhiriba. Di zuɣu ka so yi naagi lala shikuru maa nyɛla bini bolindi shɛba Nana ka di gbeni nyɛ Nanima mini Napaɣaba == Labi lihi (Overview ) == Ghana Education Service nim ni pu shikuriti maa di nyɛla bini zaŋ shɛli niŋ category A. Yuuni pia ni ayopoin din gari la Shikuru maa nyɛla din kpaŋ bi maŋ shikuru maa baŋsim bobu polo n ti di dɛima ni yiŋjam. Di daa nyɛla din doo bu nahi zuɣu di yi kana Ashanti Region Wassec ni yuuni 2014. Yuuni pia din gari maa ni Shikuru maa nyɛla din dondi bu pia ni ayobu mini bu pishi ni ayi sunsuni shikuriti kɔbiga ni pihita ni anii puuni di yi kana Ashanti Region  West African Senior High School Certificate Examination. Shikurubihi maa pan nyɛla ban Tuhiri bi shikuru n chaŋ Tertiary shikuriti yuuni kam. Kɔbiga puuni vaabu 70din puuni nyɛla ban chani [[University of Cape Coast|University of  Cape Coast.]] == Taarihi == Ashanti Youth Association ni n daa kpa lala  karimbisarinsi karinzoŋ  maa yuuni 1954ka di nyɛla shikuru shɛli bihi maa ni chani ka kuna ka bi daliri nyɛmi bi daa borila karimbisarinsi shikururiti ni pahi Ashanti Region.  Shikuru maa daa nyɛla din bɛ AYA nuni hali ni yuuni 1962 ka gomlanti daa dɛigi di sulinsi ka din saha maa ka di daa zoogi, si daa malila stream yinga ka di pa niŋ stream dibaa ata yuuni 1980s. Saha ŋɔ shikuru maa pa malila stream pia duri ata maa zaa ni , ka bi mali shikurubihi 1500, karimbanima 65 mini ban tumdi shikuru maa ni n pahi karimbanima zuɣu nyɛ pishi ni awiɔ (29). Shikuru maa  n daa nyɛ shikuru din pahiri shikuriti anahi bini daa kpa shɛli Ashanti Region ka di nyɛ bini daa kpa shɛli yuuni 1954 puuni. == Shikurubihi maa biɛhigu shɛi == Shikurubihi maa shɛb daa nyɛla ban gbera Shikuru maa ni ka shɛm mi kuna. Shikurubihi ban kalinli yiŋsi vaabu 70% daa nyɛla ban gbera shikurumaa ni. Shikurubihi maa nyɛla bini pu shɛba. Bi daa pu la bidibisi maa bu Yobu zuɣu, ka pu bipuɣisi maa gba bu yobu zuɣu din yɛn chɛ ka bi mali jahi, din zuɣu bi shikurubihi maa pubu maa daa nyɛla pubu pia ni ayi. Bi pubu maa daa  nyɛla bini ti shɛŋa yuya, ka di nyɛla bi na kura mini napaɣa kura yuya ka bi zaŋ n ti lala pubu maa  ka di shɛŋa daa nyɛ yu pahi n ti Ashanti Region senior high shikuriti. Bidibisi maa pubu yuya, bipuɣisi maa gba pubu yuya; Akatakyie House Adehyee House 2. Mmarima House Ahemaa House 3. Akunini House Owoahene House 4. Amanfour House Osiahene House 5. Abrempong House Nnwuraba House 6. Osahene House Ahoufe House Shikurubihi maa daa nyɛla ban ti yaɣa maa shɛŋa yupahi kamani Trafford, Bangladesh, Melcom mini Kejetia. Bi state-of-the-art du yini shɛli bɛ shikuru maa ka bi bolili Golden Tulip, ka di nyɛla din ŋmani tiŋgbani maa four-star hotel. == Shikurubihi kura ban nyɛ asanzanima == * Kofi Jamar, yili yilinda * Saddick Adams, bola ni yiŋjam lahabali tira * Sparqlyn, yili yilinda == Niya == [[Category:1954 establishments in the Gold Coast (British colony)]] [[Category:Co-educational boarding schools]] [[Category:Educational institutions established in 1954]] [[Category:High schools in Ghana]] [[Category:Education in Kumasi]] [[Category:Public schools in Ghana]] == Kundivihira == mpbmyubgligo3hwtaub1ygzzd1btbc3 137003 137002 2026-05-17T13:01:03Z Maltima Rabia 5146 Added references 137003 wikitext text/x-wiki '''Asanteman Senior High School''' ( sokam ni mi shɛli Asass la)  karimbisarinsi karinzoŋdin bɛ [[kumasi]], [[Ashanti Region]], [[Ghana]] tiŋgbani. Shikuru maa nyɛla Ashanti Empire nim ni su shɛli, ka Asantehene nyɛ shikuru maa patron. Shikurubihi maa nyɛla bini mi shɛba Nananom, kamboŋsili bachi n bala la di gbeni nyɛ Nanima mini Napaɣaba, din nyɛ din tabi Ashanti tiŋgbani maa zuɣu, shikuru maa nyɛla din bi zaŋ di kaya ni taɣada dɛim. Shikuru maa nyɛla din zaŋ di maŋ zali ni di wumsirila Nanima mini Napaɣaba, din zuɣu bi nyɛla ban mali Ashanti kali n wuhiriba. Di zuɣu ka so yi naagi lala shikuru maa nyɛla bini bolindi shɛba Nana ka di gbeni nyɛ Nanima mini Napaɣaba.<ref>{{Cite web|title=Asanteman Secondary School launches jubilee celebrations|url=https://www.modernghana.com/news/39012/asanteman-secondary-school-launches-jubilee-celebrations.html|access-date=2026-05-17|website=Modern Ghana|language=en}}</ref> == Labi lihi (Overview ) == Ghana Education Service nim ni pu shikuriti maa di nyɛla bini zaŋ shɛli niŋ category A. Yuuni pia ni ayopoin din gari la Shikuru maa nyɛla din kpaŋ bi maŋ shikuru maa baŋsim bobu polo n ti di dɛima ni yiŋjam. Di daa nyɛla din doo bu nahi zuɣu di yi kana Ashanti Region Wassec ni yuuni 2014. Yuuni pia din gari maa ni Shikuru maa nyɛla din dondi bu pia ni ayobu mini bu pishi ni ayi sunsuni shikuriti kɔbiga ni pihita ni anii puuni di yi kana Ashanti Region  West African Senior High School Certificate Examination. Shikurubihi maa pan nyɛla ban Tuhiri bi shikuru n chaŋ Tertiary shikuriti yuuni kam. Kɔbiga puuni vaabu 70din puuni nyɛla ban chani [[University of Cape Coast|University of  Cape Coast.]] == Taarihi == Ashanti Youth Association ni n daa kpa lala  karimbisarinsi karinzoŋ  maa yuuni 1954ka di nyɛla shikuru shɛli bihi maa ni chani ka kuna ka bi daliri nyɛmi bi daa borila karimbisarinsi shikururiti ni pahi Ashanti Region.  Shikuru maa daa nyɛla din bɛ AYA nuni hali ni yuuni 1962 ka gomlanti daa dɛigi di sulinsi ka din saha maa ka di daa zoogi, si daa malila stream yinga ka di pa niŋ stream dibaa ata yuuni 1980s. Saha ŋɔ shikuru maa pa malila stream pia duri ata maa zaa ni , ka bi mali shikurubihi 1500, karimbanima 65 mini ban tumdi shikuru maa ni n pahi karimbanima zuɣu nyɛ pishi ni awiɔ (29).<ref>{{Cite web|title=Wayback Machine|url=http://asantemanschool.edu.gh/asanteman/|access-date=2026-05-17|website=asantemanschool.edu.gh}}</ref> Shikuru maa  n daa nyɛ shikuru din pahiri shikuriti anahi bini daa kpa shɛli Ashanti Region ka di nyɛ bini daa kpa shɛli yuuni 1954 puuni.<ref>{{Cite web|title=Asanteman Secondary School launches jubilee celebrations|url=https://www.modernghana.com/news/39012/asanteman-secondary-school-launches-jubilee-celebrations.html|access-date=2026-05-17|website=Modern Ghana|language=en}}</ref> == Shikurubihi maa biɛhigu shɛi == Shikurubihi maa shɛb daa nyɛla ban gbera Shikuru maa ni ka shɛm mi kuna. Shikurubihi ban kalinli yiŋsi vaabu 70% daa nyɛla ban gbera shikurumaa ni. Shikurubihi maa nyɛla bini pu shɛba. Bi daa pu la bidibisi maa bu Yobu zuɣu, ka pu bipuɣisi maa gba bu yobu zuɣu din yɛn chɛ ka bi mali jahi, din zuɣu bi shikurubihi maa pubu maa daa nyɛla pubu pia ni ayi. Bi pubu maa daa  nyɛla bini ti shɛŋa yuya, ka di nyɛla bi na kura mini napaɣa kura yuya ka bi zaŋ n ti lala pubu maa  ka di shɛŋa daa nyɛ yu pahi n ti Ashanti Region senior high shikuriti. Bidibisi maa pubu yuya, bipuɣisi maa gba pubu yuya; Akatakyie House Adehyee House 2. Mmarima House Ahemaa House 3. Akunini House Owoahene House 4. Amanfour House Osiahene House 5. Abrempong House Nnwuraba House 6. Osahene House Ahoufe House Shikurubihi maa daa nyɛla ban ti yaɣa maa shɛŋa yupahi kamani Trafford, Bangladesh, Melcom mini Kejetia. Bi state-of-the-art du yini shɛli bɛ shikuru maa ka bi bolili Golden Tulip, ka di nyɛla din ŋmani tiŋgbani maa four-star hotel. == Shikurubihi kura ban nyɛ asanzanima == * Kofi Jamar, yili yilinda * Saddick Adams, bola ni yiŋjam lahabali tira * Sparqlyn, yili yilinda == Niya == [[Category:1954 establishments in the Gold Coast (British colony)]] [[Category:Co-educational boarding schools]] [[Category:Educational institutions established in 1954]] [[Category:High schools in Ghana]] [[Category:Education in Kumasi]] [[Category:Public schools in Ghana]] == Kundivihira == licnrar3v5cd2kovo3a4y9uzsgaoe0d 137004 137003 2026-05-17T13:26:58Z Maltima Rabia 5146 Added a bio 137004 wikitext text/x-wiki {{Bio}} '''Asanteman Senior High School''' ( sokam ni mi shɛli Asass la)  karimbisarinsi karinzoŋdin bɛ [[kumasi]], [[Ashanti Region]], [[Ghana]] tiŋgbani. Shikuru maa nyɛla Ashanti Empire nim ni su shɛli, ka Asantehene nyɛ shikuru maa patron. Shikurubihi maa nyɛla bini mi shɛba Nananom, kamboŋsili bachi n bala la di gbeni nyɛ Nanima mini Napaɣaba, din nyɛ din tabi Ashanti tiŋgbani maa zuɣu, shikuru maa nyɛla din bi zaŋ di kaya ni taɣada dɛim. Shikuru maa nyɛla din zaŋ di maŋ zali ni di wumsirila Nanima mini Napaɣaba, din zuɣu bi nyɛla ban mali Ashanti kali n wuhiriba. Di zuɣu ka so yi naagi lala shikuru maa nyɛla bini bolindi shɛba Nana ka di gbeni nyɛ Nanima mini Napaɣaba.<ref>{{Cite web|title=Asanteman Secondary School launches jubilee celebrations|url=https://www.modernghana.com/news/39012/asanteman-secondary-school-launches-jubilee-celebrations.html|access-date=2026-05-17|website=Modern Ghana|language=en}}</ref> == Labi lihi (Overview ) == Ghana Education Service nim ni pu shikuriti maa di nyɛla bini zaŋ shɛli niŋ category A. Yuuni pia ni ayopoin din gari la Shikuru maa nyɛla din kpaŋ bi maŋ shikuru maa baŋsim bobu polo n ti di dɛima ni yiŋjam. Di daa nyɛla din doo bu nahi zuɣu di yi kana Ashanti Region Wassec ni yuuni 2014. Yuuni pia din gari maa ni Shikuru maa nyɛla din dondi bu pia ni ayobu mini bu pishi ni ayi sunsuni shikuriti kɔbiga ni pihita ni anii puuni di yi kana Ashanti Region  West African Senior High School Certificate Examination. Shikurubihi maa pan nyɛla ban Tuhiri bi shikuru n chaŋ Tertiary shikuriti yuuni kam. Kɔbiga puuni vaabu 70din puuni nyɛla ban chani [[University of Cape Coast|University of  Cape Coast.]] == Taarihi == Ashanti Youth Association ni n daa kpa lala  karimbisarinsi karinzoŋ  maa yuuni 1954ka di nyɛla shikuru shɛli bihi maa ni chani ka kuna ka bi daliri nyɛmi bi daa borila karimbisarinsi shikururiti ni pahi Ashanti Region.  Shikuru maa daa nyɛla din bɛ AYA nuni hali ni yuuni 1962 ka gomlanti daa dɛigi di sulinsi ka din saha maa ka di daa zoogi, si daa malila stream yinga ka di pa niŋ stream dibaa ata yuuni 1980s. Saha ŋɔ shikuru maa pa malila stream pia duri ata maa zaa ni , ka bi mali shikurubihi 1500, karimbanima 65 mini ban tumdi shikuru maa ni n pahi karimbanima zuɣu nyɛ pishi ni awiɔ (29).<ref>{{Cite web|title=Wayback Machine|url=http://asantemanschool.edu.gh/asanteman/|access-date=2026-05-17|website=asantemanschool.edu.gh}}</ref> Shikuru maa  n daa nyɛ shikuru din pahiri shikuriti anahi bini daa kpa shɛli Ashanti Region ka di nyɛ bini daa kpa shɛli yuuni 1954 puuni.<ref>{{Cite web|title=Asanteman Secondary School launches jubilee celebrations|url=https://www.modernghana.com/news/39012/asanteman-secondary-school-launches-jubilee-celebrations.html|access-date=2026-05-17|website=Modern Ghana|language=en}}</ref> == Shikurubihi maa biɛhigu shɛi == Shikurubihi maa shɛb daa nyɛla ban gbera Shikuru maa ni ka shɛm mi kuna. Shikurubihi ban kalinli yiŋsi vaabu 70% daa nyɛla ban gbera shikurumaa ni. Shikurubihi maa nyɛla bini pu shɛba. Bi daa pu la bidibisi maa bu Yobu zuɣu, ka pu bipuɣisi maa gba bu yobu zuɣu din yɛn chɛ ka bi mali jahi, din zuɣu bi shikurubihi maa pubu maa daa nyɛla pubu pia ni ayi. Bi pubu maa daa  nyɛla bini ti shɛŋa yuya, ka di nyɛla bi na kura mini napaɣa kura yuya ka bi zaŋ n ti lala pubu maa  ka di shɛŋa daa nyɛ yu pahi n ti Ashanti Region senior high shikuriti. Bidibisi maa pubu yuya, bipuɣisi maa gba pubu yuya; Akatakyie House Adehyee House 2. Mmarima House Ahemaa House 3. Akunini House Owoahene House 4. Amanfour House Osiahene House 5. Abrempong House Nnwuraba House 6. Osahene House Ahoufe House Shikurubihi maa daa nyɛla ban ti yaɣa maa shɛŋa yupahi kamani Trafford, Bangladesh, Melcom mini Kejetia. Bi state-of-the-art du yini shɛli bɛ shikuru maa ka bi bolili Golden Tulip, ka di nyɛla din ŋmani tiŋgbani maa four-star hotel. == Shikurubihi kura ban nyɛ asanzanima == * Kofi Jamar, yili yilinda * Saddick Adams, bola ni yiŋjam lahabali tira * Sparqlyn, yili yilinda == Niya == [[Category:1954 establishments in the Gold Coast (British colony)]] [[Category:Co-educational boarding schools]] [[Category:Educational institutions established in 1954]] [[Category:High schools in Ghana]] [[Category:Education in Kumasi]] [[Category:Public schools in Ghana]] == Kundivihira == 69hv4wjlqncurf7b50ufprofnsvs56h 137005 137004 2026-05-17T13:27:40Z Maltima Rabia 5146 137005 wikitext text/x-wiki '''Asanteman Senior High School''' ( sokam ni mi shɛli Asass la)  karimbisarinsi karinzoŋdin bɛ [[kumasi]], [[Ashanti Region]], [[Ghana]] tiŋgbani. Shikuru maa nyɛla Ashanti Empire nim ni su shɛli, ka Asantehene nyɛ shikuru maa patron. Shikurubihi maa nyɛla bini mi shɛba Nananom, kamboŋsili bachi n bala la di gbeni nyɛ Nanima mini Napaɣaba, din nyɛ din tabi Ashanti tiŋgbani maa zuɣu, shikuru maa nyɛla din bi zaŋ di kaya ni taɣada dɛim. Shikuru maa nyɛla din zaŋ di maŋ zali ni di wumsirila Nanima mini Napaɣaba, din zuɣu bi nyɛla ban mali Ashanti kali n wuhiriba. Di zuɣu ka so yi naagi lala shikuru maa nyɛla bini bolindi shɛba Nana ka di gbeni nyɛ Nanima mini Napaɣaba.<ref>{{Cite web|title=Asanteman Secondary School launches jubilee celebrations|url=https://www.modernghana.com/news/39012/asanteman-secondary-school-launches-jubilee-celebrations.html|access-date=2026-05-17|website=Modern Ghana|language=en}}</ref> == Labi lihi (Overview ) == Ghana Education Service nim ni pu shikuriti maa di nyɛla bini zaŋ shɛli niŋ category A. Yuuni pia ni ayopoin din gari la Shikuru maa nyɛla din kpaŋ bi maŋ shikuru maa baŋsim bobu polo n ti di dɛima ni yiŋjam. Di daa nyɛla din doo bu nahi zuɣu di yi kana Ashanti Region Wassec ni yuuni 2014. Yuuni pia din gari maa ni Shikuru maa nyɛla din dondi bu pia ni ayobu mini bu pishi ni ayi sunsuni shikuriti kɔbiga ni pihita ni anii puuni di yi kana Ashanti Region  West African Senior High School Certificate Examination. Shikurubihi maa pan nyɛla ban Tuhiri bi shikuru n chaŋ Tertiary shikuriti yuuni kam. Kɔbiga puuni vaabu 70din puuni nyɛla ban chani [[University of Cape Coast|University of  Cape Coast.]] == Taarihi == Ashanti Youth Association ni n daa kpa lala  karimbisarinsi karinzoŋ  maa yuuni 1954ka di nyɛla shikuru shɛli bihi maa ni chani ka kuna ka bi daliri nyɛmi bi daa borila karimbisarinsi shikururiti ni pahi Ashanti Region.  Shikuru maa daa nyɛla din bɛ AYA nuni hali ni yuuni 1962 ka gomlanti daa dɛigi di sulinsi ka din saha maa ka di daa zoogi, si daa malila stream yinga ka di pa niŋ stream dibaa ata yuuni 1980s. Saha ŋɔ shikuru maa pa malila stream pia duri ata maa zaa ni , ka bi mali shikurubihi 1500, karimbanima 65 mini ban tumdi shikuru maa ni n pahi karimbanima zuɣu nyɛ pishi ni awiɔ (29).<ref>{{Cite web|title=Wayback Machine|url=http://asantemanschool.edu.gh/asanteman/|access-date=2026-05-17|website=asantemanschool.edu.gh}}</ref> Shikuru maa  n daa nyɛ shikuru din pahiri shikuriti anahi bini daa kpa shɛli Ashanti Region ka di nyɛ bini daa kpa shɛli yuuni 1954 puuni.<ref>{{Cite web|title=Asanteman Secondary School launches jubilee celebrations|url=https://www.modernghana.com/news/39012/asanteman-secondary-school-launches-jubilee-celebrations.html|access-date=2026-05-17|website=Modern Ghana|language=en}}</ref> == Shikurubihi maa biɛhigu shɛi == Shikurubihi maa shɛb daa nyɛla ban gbera Shikuru maa ni ka shɛm mi kuna. Shikurubihi ban kalinli yiŋsi vaabu 70% daa nyɛla ban gbera shikurumaa ni. Shikurubihi maa nyɛla bini pu shɛba. Bi daa pu la bidibisi maa bu Yobu zuɣu, ka pu bipuɣisi maa gba bu yobu zuɣu din yɛn chɛ ka bi mali jahi, din zuɣu bi shikurubihi maa pubu maa daa nyɛla pubu pia ni ayi. Bi pubu maa daa  nyɛla bini ti shɛŋa yuya, ka di nyɛla bi na kura mini napaɣa kura yuya ka bi zaŋ n ti lala pubu maa  ka di shɛŋa daa nyɛ yu pahi n ti Ashanti Region senior high shikuriti. Bidibisi maa pubu yuya, bipuɣisi maa gba pubu yuya; Akatakyie House Adehyee House 2. Mmarima House Ahemaa House 3. Akunini House Owoahene House 4. Amanfour House Osiahene House 5. Abrempong House Nnwuraba House 6. Osahene House Ahoufe House Shikurubihi maa daa nyɛla ban ti yaɣa maa shɛŋa yupahi kamani Trafford, Bangladesh, Melcom mini Kejetia. Bi state-of-the-art du yini shɛli bɛ shikuru maa ka bi bolili Golden Tulip, ka di nyɛla din ŋmani tiŋgbani maa four-star hotel. == Shikurubihi kura ban nyɛ asanzanima == * Kofi Jamar, yili yilinda * Saddick Adams, bola ni yiŋjam lahabali tira * Sparqlyn, yili yilinda == Niya == [[Category:1954 establishments in the Gold Coast (British colony)]] [[Category:Co-educational boarding schools]] [[Category:Educational institutions established in 1954]] [[Category:High schools in Ghana]] [[Category:Education in Kumasi]] [[Category:Public schools in Ghana]] == Kundivihira == rpw1hlrroolxhskmmnlqihqcsvkba59 137025 137005 2026-05-17T17:58:23Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 137025 wikitext text/x-wiki '''Asanteman Senior High School''' ( sokam ni mi shɛli Asass la)  karimbisarinsi karinzoŋdin bɛ [[kumasi]], [[Ashanti Region]], [[Ghana]] tiŋgbani. Shikuru maa nyɛla Ashanti Empire nim ni su shɛli, ka Asantehene nyɛ shikuru maa patron. Shikurubihi maa nyɛla bini mi shɛba Nananom, kamboŋsili bachi n bala la di gbeni nyɛ Nanima mini Napaɣaba, din nyɛ din tabi Ashanti tiŋgbani maa zuɣu, shikuru maa nyɛla din bi zaŋ di kaya ni taɣada dɛim. Shikuru maa nyɛla din zaŋ di maŋ zali ni di wumsirila Nanima mini Napaɣaba, din zuɣu bi nyɛla ban mali Ashanti kali n wuhiriba. Di zuɣu ka so yi naagi lala shikuru maa nyɛla bini bolindi shɛba Nana ka di gbeni nyɛ Nanima mini Napaɣaba.<ref>{{Cite web|title=Asanteman Secondary School launches jubilee celebrations|url=https://www.modernghana.com/news/39012/asanteman-secondary-school-launches-jubilee-celebrations.html|access-date=2026-05-17|website=Modern Ghana|language=en}}</ref> == Labi lihi (Overview ) == Ghana Education Service nim ni pu shikuriti maa di nyɛla bini zaŋ shɛli niŋ category A. Yuuni pia ni ayopoin din gari la Shikuru maa nyɛla din kpaŋ bi maŋ shikuru maa baŋsim bobu polo n ti di dɛima ni yiŋjam. Di daa nyɛla din doo bu nahi zuɣu di yi kana Ashanti Region Wassec ni yuuni 2014. Yuuni pia din gari maa ni Shikuru maa nyɛla din dondi bu pia ni ayobu mini bu pishi ni ayi sunsuni shikuriti kɔbiga ni pihita ni anii puuni di yi kana Ashanti Region  West African Senior High School Certificate Examination. Shikurubihi maa pan nyɛla ban Tuhiri bi shikuru n chaŋ Tertiary shikuriti yuuni kam. Kɔbiga puuni vaabu 70din puuni nyɛla ban chani [[University of Cape Coast|University of  Cape Coast.]] == Taarihi == Ashanti Youth Association ni n daa kpa lala  karimbisarinsi karinzoŋ  maa yuuni 1954ka di nyɛla shikuru shɛli bihi maa ni chani ka kuna ka bi daliri nyɛmi bi daa borila karimbisarinsi shikururiti ni pahi Ashanti Region.  Shikuru maa daa nyɛla din bɛ AYA nuni hali ni yuuni 1962 ka gomlanti daa dɛigi di sulinsi ka din saha maa ka di daa zoogi, si daa malila stream yinga ka di pa niŋ stream dibaa ata yuuni 1980s. Saha ŋɔ shikuru maa pa malila stream pia duri ata maa zaa ni , ka bi mali shikurubihi 1500, karimbanima 65 mini ban tumdi shikuru maa ni n pahi karimbanima zuɣu nyɛ pishi ni awiɔ (29).<ref>{{Cite web|title=Wayback Machine|url=http://asantemanschool.edu.gh/asanteman/|access-date=2026-05-17|website=asantemanschool.edu.gh|archive-date=2016-05-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20160530194042/http://asantemanschool.edu.gh/asanteman/|url-status=dead}}</ref> Shikuru maa  n daa nyɛ shikuru din pahiri shikuriti anahi bini daa kpa shɛli Ashanti Region ka di nyɛ bini daa kpa shɛli yuuni 1954 puuni.<ref>{{Cite web|title=Asanteman Secondary School launches jubilee celebrations|url=https://www.modernghana.com/news/39012/asanteman-secondary-school-launches-jubilee-celebrations.html|access-date=2026-05-17|website=Modern Ghana|language=en}}</ref> == Shikurubihi maa biɛhigu shɛi == Shikurubihi maa shɛb daa nyɛla ban gbera Shikuru maa ni ka shɛm mi kuna. Shikurubihi ban kalinli yiŋsi vaabu 70% daa nyɛla ban gbera shikurumaa ni. Shikurubihi maa nyɛla bini pu shɛba. Bi daa pu la bidibisi maa bu Yobu zuɣu, ka pu bipuɣisi maa gba bu yobu zuɣu din yɛn chɛ ka bi mali jahi, din zuɣu bi shikurubihi maa pubu maa daa nyɛla pubu pia ni ayi. Bi pubu maa daa  nyɛla bini ti shɛŋa yuya, ka di nyɛla bi na kura mini napaɣa kura yuya ka bi zaŋ n ti lala pubu maa  ka di shɛŋa daa nyɛ yu pahi n ti Ashanti Region senior high shikuriti. Bidibisi maa pubu yuya, bipuɣisi maa gba pubu yuya; Akatakyie House Adehyee House 2. Mmarima House Ahemaa House 3. Akunini House Owoahene House 4. Amanfour House Osiahene House 5. Abrempong House Nnwuraba House 6. Osahene House Ahoufe House Shikurubihi maa daa nyɛla ban ti yaɣa maa shɛŋa yupahi kamani Trafford, Bangladesh, Melcom mini Kejetia. Bi state-of-the-art du yini shɛli bɛ shikuru maa ka bi bolili Golden Tulip, ka di nyɛla din ŋmani tiŋgbani maa four-star hotel. == Shikurubihi kura ban nyɛ asanzanima == * Kofi Jamar, yili yilinda * Saddick Adams, bola ni yiŋjam lahabali tira * Sparqlyn, yili yilinda == Niya == [[Category:1954 establishments in the Gold Coast (British colony)]] [[Category:Co-educational boarding schools]] [[Category:Educational institutions established in 1954]] [[Category:High schools in Ghana]] [[Category:Education in Kumasi]] [[Category:Public schools in Ghana]] == Kundivihira == tf2o35f4qizml5rtxvrgbcwm1bghvtv Sumaman Senior High School 0 17474 137015 135287 2026-05-17T14:04:55Z Maltima Rabia 5146 Edited 137015 wikitext text/x-wiki '''Sumaman Senior High School''' nyɛla nyɛla gomlanti karimbisarinsi karinzoŋdin za Suma-Ahenkro din bɛ Jaman North District, [[Bono Region]] [[Ghana]] tiŋgbani.<ref name=":0">{{Cite web|date=2022-07-06|title=Sumaman SHS wins Bono Region’s Renewable Energy challenge - MyJoyOnline|url=https://www.myjoyonline.com/sumaman-shs-wins-bono-regions-renewable-energy-challenge-innovations-to-be-improved-and-commercialized/|access-date=2026-05-08|website=www.myjoyonline.com|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|title=Jaman North DCE pays monitoring visit to SHSs in the district|url=http://www.ghanadistricts.com/Home/Reader/ec1a676-8ddf-42e2-9d|access-date=2026-05-08|website=GhanaDistricts.com}}</ref> == Taarihi == Suma Naa mini tiŋgbani maa kpamba daa nyɛla ban kpa shikuru ŋɔ silimi gɔli [[September]] ni yuuni 1981 ka di nyɛ karimzoŋ shɛli shikurubihi maa ni chana ka kuna. Silimi gɔli September 1989 puuni di daa nyɛla gomlanti ni dɛigi shɛli sulinsi zaa.<ref>{{Cite web|title=Sumaman SHS marks 40th anniversary|url=https://www.modernghana.com/news/1161203/sumaman-shs-marks-40-anniversary.html|access-date=2026-05-08|website=Modern Ghana|language=en}}</ref> Yuuni 2022 shikumaa daa nyɛla din di Bono Regional Renewable Energy Challenge.<ref name=":0" /> == Karimbihi kura ba nyɛ asanzani == * Kwadwo Adinkrah-Appiah, Vice-Chancellor n ti [[Sunyani Technical University]] * Samuel Obour, Registrar nti Sunyani Technical University * Alex Kwasi Awuah, managing director nti ARB Apex Bank [[Category:High schools in Ghana]] [[Category:1981 establishments in Ghana]] [[Category:Education in Ghana]] == Kundivihira == ebk5k25vplneccly0s92nv901n642ls Koforidua Senior High Technical School 0 17576 137085 136788 2026-05-18T08:54:21Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 137085 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Koforidua Secondary Technical School''', ka bɛ ŋmaa li jia '''KSTS''' bee '''SECTECH''', nyɛla secondary technical School din be [[Koforidua]], Eastern Region, [[Ghana]]. Silimin goli December 2011, shikuru ŋɔ shikuru bihi kalli daa yaɣi tusaayi ni kobishii (2200).<ref>{{Cite web |title=Koforidua Senior High Technical {{!}} SchoolsInGh.com |url=https://schoolsingh.com/senior-high-schools/koforidua-senior-high-technical/about |access-date=2025-10-18 |website=schoolsInGh |language=en}}</ref> ==Taarihi== Bɛ daa yooi la shikuru ŋɔ yuuni 1967. Dr. [[Kwame Nkrumah]] n-daa nyɛ ŋun yooi li. Di ni n-daa nyɛ shikuru din pahi sɛkɛndiri ayi pahi Ghana Secondary Technical School (GSTS) din be [[Takoradi]].<ref>{{Cite web |last=Amoako |first=Henry Kwadwo |date=2020-05-11 |title=History of Koforidua Secondary Technical School |url=http://african-research.com/research/history-of-koforidua-secondary-technical-school/ |access-date=2025-04-09 |website=African Research Consult |language=en-US |archive-date=2025-04-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250416094006/http://african-research.com/research/history-of-koforidua-secondary-technical-school/ |url-status=dead }}</ref><ref name="amoasi">{{cite news |last=Amoasi |first=PKB |date=April 2008 |title=Challenges in maintaining discipline in Koforidua Senior High Technical school |url=https://erl.ucc.edu.gh/jspui/bitstream/123456789/1671/1/AMOASI%202008.pdf |publisher=University of Cape Coast }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Shikuru daa piligimi ni bidibsi noli. Bɛ daa piligi bipuɣinsi gbuɣibu yuuni 1991, amaa ka bɛ galisim daa na nyɛ vaabu bunu kobigi puuni, yuuni 2001. Zaŋ hali na ni zuŋɔ, bipuɣinsi kalli na bi yaɣi lala. Dinzuɣu che ka niriba pam yɛli ni bɛ di kuli che li ka ka di nyɛ bidibsi noli shikuru. Science mini tabibi yaɣili ko ka bɛ daa na kuli wuhira hali ka shɛŋa ti naai pahi. == Bɔhimbu Polo == Shikuru ŋɔ nyɛla niribi ni mi pam di yi ti kana bi kpaŋmaŋa zaŋ chaŋ bɔhimbu polo. Lala ŋɔ zuɣu di bɛla Ghana SHS pubu category A la ni. Yuuni 2011, ban daa nim yuma anahi SHS piligu shikurubihi daa nyɛla ban zali yuli: SHS shikurubihi ban paasi WASSCE. Kamani shikurubihi 200 n-daa nya A+ sabjeeti anii(8), shikurubihi 488 ka shikuru maa daa rigisti WASSCE, ka shikurubihi 485 daa paasi. Shikuru ŋɔ n-daa doni buyi zuɣu, m pa St Peter Senior High School. Shikuru maa na kuli nyɛla ban kpaŋdi bi maŋa. Yuuni 2012 , WASSCE, shikurubihi pia ni ayobu n-daa nya 8 A's, ka ban nya 7 A's gba daa zooya pam == Karim Bikura == *Emmanuel Ekow Amoako *Solomon Quainoo — Ghanaian pilot DJ<ref>{{Citation|title=Koforidua Senior High Technical School|date=2026-02-21|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Koforidua_Senior_High_Technical_School&oldid=1339565117|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-05-09}}</ref> *DJ Aroma — Ghana DJ *Vision DJ — Ghana DJ *Prince Tagoe — Ghana boli ŋmɛra *Scofray Nana Yaw Yeboah — Ghana sasabira *Wutah Kobby — Ghana yili yiinda *Samuel Nii Odai — Karimba kpɛma, Accra Technical University *Samuel Nuamah Donkor — siyaasa nira ni jintɔri kuro zaŋ n-ti Juaben North Constituency, minisita kuro zaŋ n-ti alaafee yaɣali, minisita kuro zaŋ n-ti Ashanti region *Elder Mireku — asori yili yiinda *Kingsley Kojo Antwi — Ghana sasabira == Anfooninima == <div align=center> <gallery> File:KSTS Campus.JPG|Conducive campus environment File:KSTS Science Laboratory Block.JPG|Science Laboratory Block File:KSTS Administration Block.JPG|Administration Block </gallery></div> == Kundivihira == [[Pubu:High schools in Ghana]] [[Pubu:Education in the Eastern Region (Ghana)]] [[Pubu:Koforidua]] [[Pubu:Educational institutions established in 1967]] olp37tnb5o7a4ijc6oxk1flwsqovqf3 Pope John's Senior High School 0 17579 137064 134629 2026-05-17T21:07:26Z Maltima Rabia 5146 Added content 137064 wikitext text/x-wiki Pope John's Senior High School nyɛla karimbisarinsi karinzoŋ din be Koforidua Pope John Senior High School and Minor Seminary (POJOSS) bini daa na mi Shɛli St. John's Seminary and College nyɛla Catholic shikuru shɛli din nyɛ bidibisi shikuru shɛli din Efiduase, Koforidua din bɛ Eastern Region yaɣali Ghana tiŋgbani ka nyɛ din mali shikurubihi ban gbera ni ni ban kana ka kuna. Bi daa kpa li la yuuni 1958, ka di nyɛla Bishop Joseph Oliver Bowers ŋun daa yi Society of the Divine Word (SVD), shikuru maa daa nyɛla bini kpa shɛli ka di nyɛla Seminary School n ti bidibisi shɛb ban bori ni bi lɛbi faranima, balantɛi ban bori ni bi lɛbi Catholic faranima. Shikuru maa nyɛla din niŋdi karimbaŋsim kamani General Arts, General Science, Business mini Visual Arts. Ka di niya nyɛmi ni bi mali bi shikurubihi maa shili ka bi tooi sabi West African Senior School Certificate Examination (WASSCE) din nyɛ din ni tooi chɛ ka bi chaŋ tertiary shikuru Ghana puuni. Shikurubihi ban bɛ ni kalinli yiŋsila bidibisi 2,100, ka bi nyɛ bini bolindi shɛba <nowiki>''Pojomma'' ka bi shikurubihi kura nyɛ bini mi shɛba ''POJOBA'' ka bi saɣari ''Daasebre''</nowiki> ka di nyɛla shikuru maa kali ka bi mali baŋdi taba. Pope John Senior High School nyɛla ban daa di National Science and  Maths Quiz yuuni 2001 Ghana tiŋgbani. == Taarihi == [[File:BISHOP JOSEPH OLIVER BOWERS SVD.JPG|thumbnail|right|Bishop [[Joseph Oliver Bowers]]]] [[File:Ioannes XXIII, by De Agostini, 1958–1963.jpg|thumbnail|right|Pope John XXIII]] [[File:Pojoss debate 00.jpg|thumbnail|right|Pope John ni daa di National Independence Day Debate yuuni 2000. Ban daa tuhi n di nasara n daa nye Ghana lahabalisabira gɔni, Kojo Oppong Nkrumah, ŋun pahi ayi nuzaa polo.]] [[File:Pope John Senior High School and Minor Seminary students receive their WASSCE upon Graduation.jpg|thumb|right|alt=Debate Victory|2013 National Independence Day Debate Victory<ref>{{cite news|title=Pope John wins debate|url=http://news.ghananation.com/vivvo_general/299709-pope-johns-shs-wins-16th-interschool%E2%80%99s-debate.html|newspaper=GH Headlines}}</ref>]] [[File:Charles G. Palmer-Buckle.JPG|right|thumbnail|Archbishop [[Charles G. Palmer-Buckle]], [[Archbishop of Cape Coast]].]] [[Category:Christian educational institutions]] [[Category:Catholic minor seminaries]] [[Category:Catholic secondary schools in Ghana]] [[Category:1958 establishments in Ghana]] [[Category:Educational institutions established in 1958]] [[Category:Education in the Eastern Region (Ghana)]] [[Category:High schools in Ghana]] [[Category:Boarding schools in Ghana]] [[Category:Boys' schools in Ghana]] == Kundivihira == 3zr51akyrbv0rs1b0jipdyeppc3xlc5 137065 137064 2026-05-17T21:09:56Z Maltima Rabia 5146 Added content 137065 wikitext text/x-wiki Pope John's Senior High School nyɛla karimbisarinsi karinzoŋ din be Koforidua Pope John Senior High School and Minor Seminary (POJOSS) bini daa na mi Shɛli St. John's Seminary and College nyɛla Catholic shikuru shɛli din nyɛ bidibisi shikuru shɛli din Efiduase, Koforidua din bɛ Eastern Region yaɣali Ghana tiŋgbani ka nyɛ din mali shikurubihi ban gbera ni ni ban kana ka kuna. Bi daa kpa li la yuuni 1958, ka di nyɛla Bishop Joseph Oliver Bowers ŋun daa yi Society of the Divine Word (SVD), shikuru maa daa nyɛla bini kpa shɛli ka di nyɛla Seminary School n ti bidibisi shɛb ban bori ni bi lɛbi faranima, balantɛi ban bori ni bi lɛbi Catholic faranima. Shikuru maa nyɛla din niŋdi karimbaŋsim kamani General Arts, General Science, Business mini Visual Arts. Ka di niya nyɛmi ni bi mali bi shikurubihi maa shili ka bi tooi sabi West African Senior School Certificate Examination (WASSCE) din nyɛ din ni tooi chɛ ka bi chaŋ tertiary shikuru Ghana puuni. Shikurubihi ban bɛ ni kalinli yiŋsila bidibisi 2,100, ka bi nyɛ bini bolindi shɛba <nowiki>''Pojomma'' ka bi shikurubihi kura nyɛ bini mi shɛba ''POJOBA'' ka bi saɣari ''Daasebre''</nowiki> ka di nyɛla shikuru maa kali ka bi mali baŋdi taba. Pope John Senior High School nyɛla ban daa di National Science and  Maths Quiz yuuni 2001 Ghana tiŋgbani. == Taarihi == Silimi gɔli November dabaa anii dali (8) yuuni 1953, Bishop Joseph Oliver Bowers ŋun daa nyɛ Catholic Bishop n ti Diocese Ankara puuni, daa nyɛla ŋun kaagi New Juaben tiŋgban din bɛ Ghana Eastern Region yaɣali ka di nyɛ o faratali kaabu maa shɛŋa. Lala kaabu ŋɔ maa ni o daa nyɛla ŋun mini Nana Frempong Moposo II ŋun daa nyɛ tiŋ maa naa gbaagi shaawara ka din daa yihi tiŋgbani suhibu Effiduase, Koforidua tigbani nti Roman Catholic Cheechi nim tuma zuɣu. Yuuni 1955 piligu,Bishop Bowers daa kpɛi niya ni o kpa Junior Seminary bini daa nyɛ tiŋgban shɛli Diocese Ankara puuni. Father Anthony Bauer mini Father Henk Janseen daa nyɛla ba chaŋ n ti kaagi lala yaɣali maa ka lahabali shɛli bini ʒina maa daa nyɛ di kpaŋsi lɛbigimsi maa. Mɛbu maa daa nyɛla din piligi silimi gɔli January yuuni 1955, ka Fr. Jude SVD, Dr. Balduricus and Dr. Lucian Orians n daa nyɛ ba yulindi karinzoŋdi maa zuɣu, bi biɛhigu shɛi mini administrative duri. Yuuni 1957 pilogi,Dr. Damian Brockmann, SVD, daa nyɛla ban mɛ tuuli Science karinzoŋdi bini pa zaŋ shɛli n lɛbi biɛhigu shɛli bini mi Elsbend House, ka di nyɛla bi tuuli Karimbakpema yuli m bala. Silimi gɔli October yuuni 1957 puuni, Bishop Bowers daa nyɛla ŋun piigi Rev. Fr. Alphonse Elsbend tuuli Karimbakpema ni Seminary Rector, ka Rev. John O'Sullivan, Rev. Joseph Skorupkamini Bismark Sosu daa nyɛ ban suŋdi o.Shikuru maa Chapel daa nyɛ bini naagi shɛli yuuni 1958.[[File:BISHOP JOSEPH OLIVER BOWERS SVD.JPG|thumbnail|right|Bishop [[Joseph Oliver Bowers]]]] [[File:Ioannes XXIII, by De Agostini, 1958–1963.jpg|thumbnail|right|Pope John XXIII]] [[File:Pojoss debate 00.jpg|thumbnail|right|Pope John ni daa di National Independence Day Debate yuuni 2000. Ban daa tuhi n di nasara n daa nye Ghana lahabalisabira gɔni, Kojo Oppong Nkrumah, ŋun pahi ayi nuzaa polo.]] [[File:Pope John Senior High School and Minor Seminary students receive their WASSCE upon Graduation.jpg|thumb|right|alt=Debate Victory|2013 National Independence Day Debate Victory<ref>{{cite news|title=Pope John wins debate|url=http://news.ghananation.com/vivvo_general/299709-pope-johns-shs-wins-16th-interschool%E2%80%99s-debate.html|newspaper=GH Headlines}}</ref>]] [[File:Charles G. Palmer-Buckle.JPG|right|thumbnail|Archbishop [[Charles G. Palmer-Buckle]], [[Archbishop of Cape Coast]].]] [[Category:Christian educational institutions]] [[Category:Catholic minor seminaries]] [[Category:Catholic secondary schools in Ghana]] [[Category:1958 establishments in Ghana]] [[Category:Educational institutions established in 1958]] [[Category:Education in the Eastern Region (Ghana)]] [[Category:High schools in Ghana]] [[Category:Boarding schools in Ghana]] [[Category:Boys' schools in Ghana]] == Kundivihira == 7k5uedrzt4fs6g6hhcwqj5te13sh9lj 137097 137065 2026-05-18T10:57:56Z Maltima Rabia 5146 Added content 137097 wikitext text/x-wiki Pope John's Senior High School nyɛla karimbisarinsi karinzoŋ din be Koforidua Pope John Senior High School and Minor Seminary (POJOSS) bini daa na mi Shɛli St. John's Seminary and College nyɛla Catholic shikuru shɛli din nyɛ bidibisi shikuru shɛli din Efiduase, Koforidua din bɛ Eastern Region yaɣali Ghana tiŋgbani ka nyɛ din mali shikurubihi ban gbera ni ni ban kana ka kuna. Bi daa kpa li la yuuni 1958, ka di nyɛla Bishop Joseph Oliver Bowers ŋun daa yi Society of the Divine Word (SVD), shikuru maa daa nyɛla bini kpa shɛli ka di nyɛla Seminary School n ti bidibisi shɛb ban bori ni bi lɛbi faranima, balantɛi ban bori ni bi lɛbi Catholic faranima. Shikuru maa nyɛla din niŋdi karimbaŋsim kamani General Arts, General Science, Business mini Visual Arts. Ka di niya nyɛmi ni bi mali bi shikurubihi maa shili ka bi tooi sabi West African Senior School Certificate Examination (WASSCE) din nyɛ din ni tooi chɛ ka bi chaŋ tertiary shikuru Ghana puuni. Shikurubihi ban bɛ ni kalinli yiŋsila bidibisi 2,100, ka bi nyɛ bini bolindi shɛba <nowiki>''Pojomma'' ka bi shikurubihi kura nyɛ bini mi shɛba ''POJOBA'' ka bi saɣari ''Daasebre''</nowiki> ka di nyɛla shikuru maa kali ka bi mali baŋdi taba. Pope John Senior High School nyɛla ban daa di National Science and  Maths Quiz yuuni 2001 Ghana tiŋgbani. == Taarihi == Silimi gɔli November dabaa anii dali (8) yuuni 1953, Bishop Joseph Oliver Bowers ŋun daa nyɛ Catholic Bishop n ti Diocese Ankara puuni, daa nyɛla ŋun kaagi New Juaben tiŋgban din bɛ Ghana Eastern Region yaɣali ka di nyɛ o faratali kaabu maa shɛŋa. Lala kaabu ŋɔ maa ni o daa nyɛla ŋun mini Nana Frempong Moposo II ŋun daa nyɛ tiŋ maa naa gbaagi shaawara ka din daa yihi tiŋgbani suhibu Effiduase, Koforidua tigbani nti Roman Catholic Cheechi nim tuma zuɣu. Yuuni 1955 piligu,Bishop Bowers daa kpɛi niya ni o kpa Junior Seminary bini daa nyɛ tiŋgban shɛli Diocese Ankara puuni. Father Anthony Bauer mini Father Henk Janseen daa nyɛla ba chaŋ n ti kaagi lala yaɣali maa ka lahabali shɛli bini ʒina maa daa nyɛ di kpaŋsi lɛbigimsi maa. Mɛbu maa daa nyɛla din piligi silimi gɔli January yuuni 1955, ka Fr. Jude SVD, Dr. Balduricus and Dr. Lucian Orians n daa nyɛ ba yulindi karinzoŋdi maa zuɣu, bi biɛhigu shɛi mini administrative duri. Yuuni 1957 pilogi,Dr. Damian Brockmann, SVD, daa nyɛla ban mɛ tuuli Science karinzoŋdi bini pa zaŋ shɛli n lɛbi biɛhigu shɛli bini mi Elsbend House, ka di nyɛla bi tuuli Karimbakpema yuli m bala. Silimi gɔli October yuuni 1957 puuni, Bishop Bowers daa nyɛla ŋun piigi Rev. Fr. Alphonse Elsbend tuuli Karimbakpema ni Seminary Rector, ka Rev. John O'Sullivan, Rev. Joseph Skorupkamini Bismark Sosu daa nyɛ ban suŋdi o.Shikuru maa Chapel daa nyɛ bini naagi shɛli yuuni 1958. Yooibu Silimi gɔli January biɛɣu pishi ni yini dali yuuni 1958, St. John Seminary and College nyɛla bin daa yoogi ni bihi pihinahi ni anu (45), ka bin pia ni anahi nyɛ Seminarians ni shikurubihi pihita ni yini nyɛ ban kana ka kuna. Karimba shɛba ban daa piligi li n daa nyɛ SVD Priest nima ata bishop ni da piigi shɛba n ti pahi Ghanaian Lay karimba Mr. Paul Ohene-Boakye ŋun daa nyɛ ŋun suŋdi ba zaŋ chaŋ shikurubihi maa nashara baŋsim mini bi adiini baŋsim bohimbu polo. Silimi gɔli June 1958, niŋlim buɣim daa nyɛla bini niŋ shɛli n niŋ shikuru maa ni ka di nyɛ din di ba ariziki din yiŋsi £45. Lala saha maa shikurubihi maa daa nyɛla ba nabigi ka bi kalinli pa nyɛ 113, ka di nyɛ seminarians nim pa nyɛla pishi ni ata (23) ka Shikurubihi maa mi pa nyɛ pihiwɔi (90).[[File:BISHOP JOSEPH OLIVER BOWERS SVD.JPG|thumbnail|right|Bishop [[Joseph Oliver Bowers]]]] [[File:Ioannes XXIII, by De Agostini, 1958–1963.jpg|thumbnail|right|Pope John XXIII]] [[File:Pojoss debate 00.jpg|thumbnail|right|Pope John ni daa di National Independence Day Debate yuuni 2000. Ban daa tuhi n di nasara n daa nye Ghana lahabalisabira gɔni, Kojo Oppong Nkrumah, ŋun pahi ayi nuzaa polo.]] [[File:Pope John Senior High School and Minor Seminary students receive their WASSCE upon Graduation.jpg|thumb|right|alt=Debate Victory|2013 National Independence Day Debate Victory<ref>{{cite news|title=Pope John wins debate|url=http://news.ghananation.com/vivvo_general/299709-pope-johns-shs-wins-16th-interschool%E2%80%99s-debate.html|newspaper=GH Headlines}}</ref>]] [[File:Charles G. Palmer-Buckle.JPG|right|thumbnail|Archbishop [[Charles G. Palmer-Buckle]], [[Archbishop of Cape Coast]].]] [[Category:Christian educational institutions]] [[Category:Catholic minor seminaries]] [[Category:Catholic secondary schools in Ghana]] [[Category:1958 establishments in Ghana]] [[Category:Educational institutions established in 1958]] [[Category:Education in the Eastern Region (Ghana)]] [[Category:High schools in Ghana]] [[Category:Boarding schools in Ghana]] [[Category:Boys' schools in Ghana]] == Kundivihira == oud2zx85qinaq80xxemrslw7s17du8e 137099 137097 2026-05-18T10:59:07Z Maltima Rabia 5146 Added sub heading 137099 wikitext text/x-wiki Pope John's Senior High School nyɛla karimbisarinsi karinzoŋ din be Koforidua Pope John Senior High School and Minor Seminary (POJOSS) bini daa na mi Shɛli St. John's Seminary and College nyɛla Catholic shikuru shɛli din nyɛ bidibisi shikuru shɛli din Efiduase, Koforidua din bɛ Eastern Region yaɣali Ghana tiŋgbani ka nyɛ din mali shikurubihi ban gbera ni ni ban kana ka kuna. Bi daa kpa li la yuuni 1958, ka di nyɛla Bishop Joseph Oliver Bowers ŋun daa yi Society of the Divine Word (SVD), shikuru maa daa nyɛla bini kpa shɛli ka di nyɛla Seminary School n ti bidibisi shɛb ban bori ni bi lɛbi faranima, balantɛi ban bori ni bi lɛbi Catholic faranima. Shikuru maa nyɛla din niŋdi karimbaŋsim kamani General Arts, General Science, Business mini Visual Arts. Ka di niya nyɛmi ni bi mali bi shikurubihi maa shili ka bi tooi sabi West African Senior School Certificate Examination (WASSCE) din nyɛ din ni tooi chɛ ka bi chaŋ tertiary shikuru Ghana puuni. Shikurubihi ban bɛ ni kalinli yiŋsila bidibisi 2,100, ka bi nyɛ bini bolindi shɛba <nowiki>''Pojomma'' ka bi shikurubihi kura nyɛ bini mi shɛba ''POJOBA'' ka bi saɣari ''Daasebre''</nowiki> ka di nyɛla shikuru maa kali ka bi mali baŋdi taba. Pope John Senior High School nyɛla ban daa di National Science and  Maths Quiz yuuni 2001 Ghana tiŋgbani. == Taarihi == Silimi gɔli November dabaa anii dali (8) yuuni 1953, Bishop Joseph Oliver Bowers ŋun daa nyɛ Catholic Bishop n ti Diocese Ankara puuni, daa nyɛla ŋun kaagi New Juaben tiŋgban din bɛ Ghana Eastern Region yaɣali ka di nyɛ o faratali kaabu maa shɛŋa. Lala kaabu ŋɔ maa ni o daa nyɛla ŋun mini Nana Frempong Moposo II ŋun daa nyɛ tiŋ maa naa gbaagi shaawara ka din daa yihi tiŋgbani suhibu Effiduase, Koforidua tigbani nti Roman Catholic Cheechi nim tuma zuɣu. Yuuni 1955 piligu,Bishop Bowers daa kpɛi niya ni o kpa Junior Seminary bini daa nyɛ tiŋgban shɛli Diocese Ankara puuni. Father Anthony Bauer mini Father Henk Janseen daa nyɛla ba chaŋ n ti kaagi lala yaɣali maa ka lahabali shɛli bini ʒina maa daa nyɛ di kpaŋsi lɛbigimsi maa. Mɛbu maa daa nyɛla din piligi silimi gɔli January yuuni 1955, ka Fr. Jude SVD, Dr. Balduricus and Dr. Lucian Orians n daa nyɛ ba yulindi karinzoŋdi maa zuɣu, bi biɛhigu shɛi mini administrative duri. Yuuni 1957 pilogi,Dr. Damian Brockmann, SVD, daa nyɛla ban mɛ tuuli Science karinzoŋdi bini pa zaŋ shɛli n lɛbi biɛhigu shɛli bini mi Elsbend House, ka di nyɛla bi tuuli Karimbakpema yuli m bala. Silimi gɔli October yuuni 1957 puuni, Bishop Bowers daa nyɛla ŋun piigi Rev. Fr. Alphonse Elsbend tuuli Karimbakpema ni Seminary Rector, ka Rev. John O'Sullivan, Rev. Joseph Skorupkamini Bismark Sosu daa nyɛ ban suŋdi o.Shikuru maa Chapel daa nyɛ bini naagi shɛli yuuni 1958. === Yooibu === Silimi gɔli January biɛɣu pishi ni yini dali yuuni 1958, St. John Seminary and College nyɛla bin daa yoogi ni bihi pihinahi ni anu (45), ka bin pia ni anahi nyɛ Seminarians ni shikurubihi pihita ni yini nyɛ ban kana ka kuna. Karimba shɛba ban daa piligi li n daa nyɛ SVD Priest nima ata bishop ni da piigi shɛba n ti pahi Ghanaian Lay karimba Mr. Paul Ohene-Boakye ŋun daa nyɛ ŋun suŋdi ba zaŋ chaŋ shikurubihi maa nashara baŋsim mini bi adiini baŋsim bohimbu polo. Silimi gɔli June 1958, niŋlim buɣim daa nyɛla bini niŋ shɛli n niŋ shikuru maa ni ka di nyɛ din di ba ariziki din yiŋsi £45. Lala saha maa shikurubihi maa daa nyɛla ba nabigi ka bi kalinli pa nyɛ 113, ka di nyɛ seminarians nim pa nyɛla pishi ni ata (23) ka Shikurubihi maa mi pa nyɛ pihiwɔi (90).[[File:BISHOP JOSEPH OLIVER BOWERS SVD.JPG|thumbnail|right|Bishop [[Joseph Oliver Bowers]]]] [[File:Ioannes XXIII, by De Agostini, 1958–1963.jpg|thumbnail|right|Pope John XXIII]] [[File:Pojoss debate 00.jpg|thumbnail|right|Pope John ni daa di National Independence Day Debate yuuni 2000. Ban daa tuhi n di nasara n daa nye Ghana lahabalisabira gɔni, Kojo Oppong Nkrumah, ŋun pahi ayi nuzaa polo.]] [[File:Pope John Senior High School and Minor Seminary students receive their WASSCE upon Graduation.jpg|thumb|right|alt=Debate Victory|2013 National Independence Day Debate Victory<ref>{{cite news|title=Pope John wins debate|url=http://news.ghananation.com/vivvo_general/299709-pope-johns-shs-wins-16th-interschool%E2%80%99s-debate.html|newspaper=GH Headlines}}</ref>]] [[File:Charles G. Palmer-Buckle.JPG|right|thumbnail|Archbishop [[Charles G. Palmer-Buckle]], [[Archbishop of Cape Coast]].]] [[Category:Christian educational institutions]] [[Category:Catholic minor seminaries]] [[Category:Catholic secondary schools in Ghana]] [[Category:1958 establishments in Ghana]] [[Category:Educational institutions established in 1958]] [[Category:Education in the Eastern Region (Ghana)]] [[Category:High schools in Ghana]] [[Category:Boarding schools in Ghana]] [[Category:Boys' schools in Ghana]] == Kundivihira == shyb4n5oyx0kv8wmpcejcuhym1ywayf 137100 137099 2026-05-18T11:00:14Z Maltima Rabia 5146 Added content 137100 wikitext text/x-wiki Pope John's Senior High School nyɛla karimbisarinsi karinzoŋ din be Koforidua Pope John Senior High School and Minor Seminary (POJOSS) bini daa na mi Shɛli St. John's Seminary and College nyɛla Catholic shikuru shɛli din nyɛ bidibisi shikuru shɛli din Efiduase, Koforidua din bɛ Eastern Region yaɣali Ghana tiŋgbani ka nyɛ din mali shikurubihi ban gbera ni ni ban kana ka kuna. Bi daa kpa li la yuuni 1958, ka di nyɛla Bishop Joseph Oliver Bowers ŋun daa yi Society of the Divine Word (SVD), shikuru maa daa nyɛla bini kpa shɛli ka di nyɛla Seminary School n ti bidibisi shɛb ban bori ni bi lɛbi faranima, balantɛi ban bori ni bi lɛbi Catholic faranima. Shikuru maa nyɛla din niŋdi karimbaŋsim kamani General Arts, General Science, Business mini Visual Arts. Ka di niya nyɛmi ni bi mali bi shikurubihi maa shili ka bi tooi sabi West African Senior School Certificate Examination (WASSCE) din nyɛ din ni tooi chɛ ka bi chaŋ tertiary shikuru Ghana puuni. Shikurubihi ban bɛ ni kalinli yiŋsila bidibisi 2,100, ka bi nyɛ bini bolindi shɛba <nowiki>''Pojomma'' ka bi shikurubihi kura nyɛ bini mi shɛba ''POJOBA'' ka bi saɣari ''Daasebre''</nowiki> ka di nyɛla shikuru maa kali ka bi mali baŋdi taba. Pope John Senior High School nyɛla ban daa di National Science and  Maths Quiz yuuni 2001 Ghana tiŋgbani. == Taarihi == Silimi gɔli November dabaa anii dali (8) yuuni 1953, Bishop Joseph Oliver Bowers ŋun daa nyɛ Catholic Bishop n ti Diocese Ankara puuni, daa nyɛla ŋun kaagi New Juaben tiŋgban din bɛ Ghana Eastern Region yaɣali ka di nyɛ o faratali kaabu maa shɛŋa. Lala kaabu ŋɔ maa ni o daa nyɛla ŋun mini Nana Frempong Moposo II ŋun daa nyɛ tiŋ maa naa gbaagi shaawara ka din daa yihi tiŋgbani suhibu Effiduase, Koforidua tigbani nti Roman Catholic Cheechi nim tuma zuɣu. Yuuni 1955 piligu,Bishop Bowers daa kpɛi niya ni o kpa Junior Seminary bini daa nyɛ tiŋgban shɛli Diocese Ankara puuni. Father Anthony Bauer mini Father Henk Janseen daa nyɛla ba chaŋ n ti kaagi lala yaɣali maa ka lahabali shɛli bini ʒina maa daa nyɛ di kpaŋsi lɛbigimsi maa. Mɛbu maa daa nyɛla din piligi silimi gɔli January yuuni 1955, ka Fr. Jude SVD, Dr. Balduricus and Dr. Lucian Orians n daa nyɛ ba yulindi karinzoŋdi maa zuɣu, bi biɛhigu shɛi mini administrative duri. Yuuni 1957 pilogi,Dr. Damian Brockmann, SVD, daa nyɛla ban mɛ tuuli Science karinzoŋdi bini pa zaŋ shɛli n lɛbi biɛhigu shɛli bini mi Elsbend House, ka di nyɛla bi tuuli Karimbakpema yuli m bala. Silimi gɔli October yuuni 1957 puuni, Bishop Bowers daa nyɛla ŋun piigi Rev. Fr. Alphonse Elsbend tuuli Karimbakpema ni Seminary Rector, ka Rev. John O'Sullivan, Rev. Joseph Skorupkamini Bismark Sosu daa nyɛ ban suŋdi o.Shikuru maa Chapel daa nyɛ bini naagi shɛli yuuni 1958. === Yooibu === Silimi gɔli January biɛɣu pishi ni yini dali yuuni 1958, St. John Seminary and College nyɛla bin daa yoogi ni bihi pihinahi ni anu (45), ka bin pia ni anahi nyɛ Seminarians ni shikurubihi pihita ni yini nyɛ ban kana ka kuna. Karimba shɛba ban daa piligi li n daa nyɛ SVD Priest nima ata bishop ni da piigi shɛba n ti pahi Ghanaian Lay karimba Mr. Paul Ohene-Boakye ŋun daa nyɛ ŋun suŋdi ba zaŋ chaŋ shikurubihi maa nashara baŋsim mini bi adiini baŋsim bohimbu polo. Silimi gɔli June 1958, niŋlim buɣim daa nyɛla bini niŋ shɛli n niŋ shikuru maa ni ka di nyɛ din di ba ariziki din yiŋsi £45. Lala saha maa shikurubihi maa daa nyɛla ba nabigi ka bi kalinli pa nyɛ 113, ka di nyɛ seminarians nim pa nyɛla pishi ni ata (23) ka Shikurubihi maa mi pa nyɛ pihiwɔi (90). Yuli taɣabu mini dini lɛbi gomlanti nu ni pa shɛli zuɣu Yuuni 1958 hali ni yuuni 1968 puuni, St. John College daa nyɛla Catholic tuma du din za di gama zuɣu dama catholic Diocese ni n daa kpali ka shikurubihi maa nyɛ ban yori shikuru feesi. Shikuru maa malibu ni daa bori ariziki pam maa zuɣu daa chimi ka Father  Fredrichs ŋun daa nyɛ Karimbakpema ŋun pahiri ayi maa daa suhi Bishop Joseph Oliver Bowers ni o bahi o noli ka sabi gbaŋ n ti gomlanti ka o dɛigi shikuru maa n niŋ o sulinsi din yɛn bɛ Minister of Education puuni. Silimi gɔli September dahin yini dali yuuni 1968 puuni, shikuru maa daa nyɛla gomlanti ni dɛigi shɛli ka di pa bɛ Ghana Education Service puuni. Di yuli maa daa nyɛla bini taɣa shɛli n boli Pope John Secondary School and Junior Seminary ni bo waligi li ka chɛ Catholic shikuruti shɛŋa din bɛ Ghana ka bi boli St. John. Yuli pali maa nyɛla din tibigiri Pope John XXIII. Di yi doli yuuni 2007 Ghana Educational reform maa, John Kufuor gamlanti saha maa, shikuru maa daa nyɛla bini taɣi shɛli yuli Pope John Senior High School and Minor Seminary.[[File:BISHOP JOSEPH OLIVER BOWERS SVD.JPG|thumbnail|right|Bishop [[Joseph Oliver Bowers]]]] [[File:Ioannes XXIII, by De Agostini, 1958–1963.jpg|thumbnail|right|Pope John XXIII]] [[File:Pojoss debate 00.jpg|thumbnail|right|Pope John ni daa di National Independence Day Debate yuuni 2000. Ban daa tuhi n di nasara n daa nye Ghana lahabalisabira gɔni, Kojo Oppong Nkrumah, ŋun pahi ayi nuzaa polo.]] [[File:Pope John Senior High School and Minor Seminary students receive their WASSCE upon Graduation.jpg|thumb|right|alt=Debate Victory|2013 National Independence Day Debate Victory<ref>{{cite news|title=Pope John wins debate|url=http://news.ghananation.com/vivvo_general/299709-pope-johns-shs-wins-16th-interschool%E2%80%99s-debate.html|newspaper=GH Headlines}}</ref>]] [[File:Charles G. Palmer-Buckle.JPG|right|thumbnail|Archbishop [[Charles G. Palmer-Buckle]], [[Archbishop of Cape Coast]].]] [[Category:Christian educational institutions]] [[Category:Catholic minor seminaries]] [[Category:Catholic secondary schools in Ghana]] [[Category:1958 establishments in Ghana]] [[Category:Educational institutions established in 1958]] [[Category:Education in the Eastern Region (Ghana)]] [[Category:High schools in Ghana]] [[Category:Boarding schools in Ghana]] [[Category:Boys' schools in Ghana]] == Kundivihira == ffnfyzrtl8b1xahpdgxa4pezkyer3fc 137101 137100 2026-05-18T11:00:40Z Maltima Rabia 5146 Added sub heading 137101 wikitext text/x-wiki Pope John's Senior High School nyɛla karimbisarinsi karinzoŋ din be Koforidua Pope John Senior High School and Minor Seminary (POJOSS) bini daa na mi Shɛli St. John's Seminary and College nyɛla Catholic shikuru shɛli din nyɛ bidibisi shikuru shɛli din Efiduase, Koforidua din bɛ Eastern Region yaɣali Ghana tiŋgbani ka nyɛ din mali shikurubihi ban gbera ni ni ban kana ka kuna. Bi daa kpa li la yuuni 1958, ka di nyɛla Bishop Joseph Oliver Bowers ŋun daa yi Society of the Divine Word (SVD), shikuru maa daa nyɛla bini kpa shɛli ka di nyɛla Seminary School n ti bidibisi shɛb ban bori ni bi lɛbi faranima, balantɛi ban bori ni bi lɛbi Catholic faranima. Shikuru maa nyɛla din niŋdi karimbaŋsim kamani General Arts, General Science, Business mini Visual Arts. Ka di niya nyɛmi ni bi mali bi shikurubihi maa shili ka bi tooi sabi West African Senior School Certificate Examination (WASSCE) din nyɛ din ni tooi chɛ ka bi chaŋ tertiary shikuru Ghana puuni. Shikurubihi ban bɛ ni kalinli yiŋsila bidibisi 2,100, ka bi nyɛ bini bolindi shɛba <nowiki>''Pojomma'' ka bi shikurubihi kura nyɛ bini mi shɛba ''POJOBA'' ka bi saɣari ''Daasebre''</nowiki> ka di nyɛla shikuru maa kali ka bi mali baŋdi taba. Pope John Senior High School nyɛla ban daa di National Science and  Maths Quiz yuuni 2001 Ghana tiŋgbani. == Taarihi == Silimi gɔli November dabaa anii dali (8) yuuni 1953, Bishop Joseph Oliver Bowers ŋun daa nyɛ Catholic Bishop n ti Diocese Ankara puuni, daa nyɛla ŋun kaagi New Juaben tiŋgban din bɛ Ghana Eastern Region yaɣali ka di nyɛ o faratali kaabu maa shɛŋa. Lala kaabu ŋɔ maa ni o daa nyɛla ŋun mini Nana Frempong Moposo II ŋun daa nyɛ tiŋ maa naa gbaagi shaawara ka din daa yihi tiŋgbani suhibu Effiduase, Koforidua tigbani nti Roman Catholic Cheechi nim tuma zuɣu. Yuuni 1955 piligu,Bishop Bowers daa kpɛi niya ni o kpa Junior Seminary bini daa nyɛ tiŋgban shɛli Diocese Ankara puuni. Father Anthony Bauer mini Father Henk Janseen daa nyɛla ba chaŋ n ti kaagi lala yaɣali maa ka lahabali shɛli bini ʒina maa daa nyɛ di kpaŋsi lɛbigimsi maa. Mɛbu maa daa nyɛla din piligi silimi gɔli January yuuni 1955, ka Fr. Jude SVD, Dr. Balduricus and Dr. Lucian Orians n daa nyɛ ba yulindi karinzoŋdi maa zuɣu, bi biɛhigu shɛi mini administrative duri. Yuuni 1957 pilogi,Dr. Damian Brockmann, SVD, daa nyɛla ban mɛ tuuli Science karinzoŋdi bini pa zaŋ shɛli n lɛbi biɛhigu shɛli bini mi Elsbend House, ka di nyɛla bi tuuli Karimbakpema yuli m bala. Silimi gɔli October yuuni 1957 puuni, Bishop Bowers daa nyɛla ŋun piigi Rev. Fr. Alphonse Elsbend tuuli Karimbakpema ni Seminary Rector, ka Rev. John O'Sullivan, Rev. Joseph Skorupkamini Bismark Sosu daa nyɛ ban suŋdi o.Shikuru maa Chapel daa nyɛ bini naagi shɛli yuuni 1958. === Yooibu === Silimi gɔli January biɛɣu pishi ni yini dali yuuni 1958, St. John Seminary and College nyɛla bin daa yoogi ni bihi pihinahi ni anu (45), ka bin pia ni anahi nyɛ Seminarians ni shikurubihi pihita ni yini nyɛ ban kana ka kuna. Karimba shɛba ban daa piligi li n daa nyɛ SVD Priest nima ata bishop ni da piigi shɛba n ti pahi Ghanaian Lay karimba Mr. Paul Ohene-Boakye ŋun daa nyɛ ŋun suŋdi ba zaŋ chaŋ shikurubihi maa nashara baŋsim mini bi adiini baŋsim bohimbu polo. Silimi gɔli June 1958, niŋlim buɣim daa nyɛla bini niŋ shɛli n niŋ shikuru maa ni ka di nyɛ din di ba ariziki din yiŋsi £45. Lala saha maa shikurubihi maa daa nyɛla ba nabigi ka bi kalinli pa nyɛ 113, ka di nyɛ seminarians nim pa nyɛla pishi ni ata (23) ka Shikurubihi maa mi pa nyɛ pihiwɔi (90). === Yuli taɣabu mini dini lɛbi gomlanti nu ni pa shɛli zuɣu === Yuuni 1958 hali ni yuuni 1968 puuni, St. John College daa nyɛla Catholic tuma du din za di gama zuɣu dama catholic Diocese ni n daa kpali ka shikurubihi maa nyɛ ban yori shikuru feesi. Shikuru maa malibu ni daa bori ariziki pam maa zuɣu daa chimi ka Father  Fredrichs ŋun daa nyɛ Karimbakpema ŋun pahiri ayi maa daa suhi Bishop Joseph Oliver Bowers ni o bahi o noli ka sabi gbaŋ n ti gomlanti ka o dɛigi shikuru maa n niŋ o sulinsi din yɛn bɛ Minister of Education puuni. Silimi gɔli September dahin yini dali yuuni 1968 puuni, shikuru maa daa nyɛla gomlanti ni dɛigi shɛli ka di pa bɛ Ghana Education Service puuni. Di yuli maa daa nyɛla bini taɣa shɛli n boli Pope John Secondary School and Junior Seminary ni bo waligi li ka chɛ Catholic shikuruti shɛŋa din bɛ Ghana ka bi boli St. John. Yuli pali maa nyɛla din tibigiri Pope John XXIII. Di yi doli yuuni 2007 Ghana Educational reform maa, John Kufuor gamlanti saha maa, shikuru maa daa nyɛla bini taɣi shɛli yuli Pope John Senior High School and Minor Seminary.[[File:BISHOP JOSEPH OLIVER BOWERS SVD.JPG|thumbnail|right|Bishop [[Joseph Oliver Bowers]]]] [[File:Ioannes XXIII, by De Agostini, 1958–1963.jpg|thumbnail|right|Pope John XXIII]] [[File:Pojoss debate 00.jpg|thumbnail|right|Pope John ni daa di National Independence Day Debate yuuni 2000. Ban daa tuhi n di nasara n daa nye Ghana lahabalisabira gɔni, Kojo Oppong Nkrumah, ŋun pahi ayi nuzaa polo.]] [[File:Pope John Senior High School and Minor Seminary students receive their WASSCE upon Graduation.jpg|thumb|right|alt=Debate Victory|2013 National Independence Day Debate Victory<ref>{{cite news|title=Pope John wins debate|url=http://news.ghananation.com/vivvo_general/299709-pope-johns-shs-wins-16th-interschool%E2%80%99s-debate.html|newspaper=GH Headlines}}</ref>]] [[File:Charles G. Palmer-Buckle.JPG|right|thumbnail|Archbishop [[Charles G. Palmer-Buckle]], [[Archbishop of Cape Coast]].]] [[Category:Christian educational institutions]] [[Category:Catholic minor seminaries]] [[Category:Catholic secondary schools in Ghana]] [[Category:1958 establishments in Ghana]] [[Category:Educational institutions established in 1958]] [[Category:Education in the Eastern Region (Ghana)]] [[Category:High schools in Ghana]] [[Category:Boarding schools in Ghana]] [[Category:Boys' schools in Ghana]] == Kundivihira == bfq9nz2uefjah24aozbg81kza9obgoi Kinbu Senior High Technical School 0 17627 137012 135730 2026-05-17T13:55:35Z Maltima Rabia 5146 Bold a text 137012 wikitext text/x-wiki '''Kinbu Senior High Technical School''' nyɛla karimbisarinsi karinzoŋ din be Kinbi. Kinbu Secondary Technical School din bɛ Ghana maa nyɛla sin mali taarihi din jɛndi yuuni 1874 Rowe gomlanti la saha. Big daa kpa lala shikuru maa ka din nyɛla bihi shɛba gbaŋ pɛila maa ni daa zaŋ gbaŋ sabila maa dɔɣi maa zuɣu domishi bi daa bi tooi gabiri gbaŋ pɛila maa ni shikuru ni. Bi tɛha daa nyɛmi ni lala bihi maa nyɛla ban tabi gbaŋ sabila maa pam n gari gbaŋ pɛila maa,ka di zuɣu daa chɛ ka bi kpa lala shikuru maa. Gbaŋ pɛila ni daa su tiŋgbani ŋɔ saha shɛli maa, bi daa bolila Boy's Senior School (Rowe-Road School  ka bi naayi taɣa di yuli maa Kinbu Middle Boy's School) . Bi ni daa labi n taɣa  shikuru  baŋsim pala maa yuuni 1976 puuni, Kinbu Middle Boy's School daa nyɛla ban kpa bi tuuli Experimental Junior Secondary School ka di nyɛ Pilot baŋsim ka bi bohimda Ghana ŋɔ puuni. Saha ŋɔ bi nyɛla ban niŋdi karimbubaŋsim yaɣa shɛŋa din doya ŋɔ science, technical science, metal work, woodwork, building construction, visual arts, home economics, general arts mini business. Di nyɛla din bɛ Ghana Education Service nyaaŋa, Guru. Shikuru maa Karimbakpema: Mrs. Sylvia Letcher-Teye Shikuru maa motto: Knowledge, Skills and Aptitude Ban lihiri di zuɣu:Board of Governors Din nyɛ shɛm: Shikurubihi maa nyɛla ban kanina ka kuna == Karimbihi kura ban nyɛ asanzanima == * Jonathan Nii Tackie Kommey, karimba mini siyaasa nira * Alfred Jonas Dowuona-Hammond, Siyaasa nira mini state minister * [[Joe Ghartey|Joe Lartey,]] commentator mini journalist * Nii Quaynor, scientist mini engineer [[Category:High schools in Ghana]] [[Category:1874 establishments in the Gold Coast (British colony)]] [[Category:Educational institutions established in 1874]] [[Category:Schools in Accra]] == Kundivihira == aryk25ey0jz0yi2ep8uvnctmwxx4bz1 137013 137012 2026-05-17T13:56:44Z Maltima Rabia 5146 Bold a text 137013 wikitext text/x-wiki Kinbu Senior High Technical School nyɛla karimbisarinsi karinzoŋ din be Kinbi. '''Kinbu Secondary Technical School''' din bɛ Ghana maa nyɛla sin mali taarihi din jɛndi yuuni 1874 Rowe gomlanti la saha. Bi daa kpa lala shikuru maa ka din nyɛla bihi shɛba gbaŋ pɛila maa ni daa zaŋ gbaŋ sabila maa dɔɣi maa zuɣu domishi bi daa bi tooi gabiri gbaŋ pɛila maa ni shikuru ni. Bi tɛha daa nyɛmi ni lala bihi maa nyɛla ban tabi gbaŋ sabila maa pam n gari gbaŋ pɛila maa,ka di zuɣu daa chɛ ka bi kpa lala shikuru maa. Gbaŋ pɛila ni daa su tiŋgbani ŋɔ saha shɛli maa, bi daa bolila Boy's Senior School (Rowe-Road School  ka bi naayi taɣa di yuli maa Kinbu Middle Boy's School) . Bi ni daa labi n taɣa  shikuru  baŋsim pala maa yuuni 1976 puuni, Kinbu Middle Boy's School daa nyɛla ban kpa bi tuuli Experimental Junior Secondary School ka di nyɛ Pilot baŋsim ka bi bohimda Ghana ŋɔ puuni. Saha ŋɔ bi nyɛla ban niŋdi karimbubaŋsim yaɣa shɛŋa din doya ŋɔ science, technical science, metal work, woodwork, building construction, visual arts, home economics, general arts mini business. Di nyɛla din bɛ Ghana Education Service nyaaŋa, Guru. Shikuru maa Karimbakpema: Mrs. Sylvia Letcher-Teye Shikuru maa motto: Knowledge, Skills and Aptitude Ban lihiri di zuɣu:Board of Governors Din nyɛ shɛm: Shikurubihi maa nyɛla ban kanina ka kuna == Karimbihi kura ban nyɛ asanzanima == * Jonathan Nii Tackie Kommey, karimba mini siyaasa nira * Alfred Jonas Dowuona-Hammond, Siyaasa nira mini state minister * [[Joe Ghartey|Joe Lartey,]] commentator mini journalist * Nii Quaynor, scientist mini engineer [[Category:High schools in Ghana]] [[Category:1874 establishments in the Gold Coast (British colony)]] [[Category:Educational institutions established in 1874]] [[Category:Schools in Accra]] == Kundivihira == h6708392x1ociwbkar1pp6la9orobj5 137014 137013 2026-05-17T13:58:37Z Maltima Rabia 5146 Bold texts 137014 wikitext text/x-wiki Kinbu Senior High Technical School nyɛla karimbisarinsi karinzoŋ din be Kinbi. '''Kinbu Secondary Technical School''' din bɛ Ghana maa nyɛla sin mali taarihi din jɛndi yuuni 1874 Rowe gomlanti la saha. Bi daa kpa lala shikuru maa ka din nyɛla bihi shɛba gbaŋ pɛila maa ni daa zaŋ gbaŋ sabila maa dɔɣi maa zuɣu domishi bi daa bi tooi gabiri gbaŋ pɛila maa ni shikuru ni. Bi tɛha daa nyɛmi ni lala bihi maa nyɛla ban tabi gbaŋ sabila maa pam n gari gbaŋ pɛila maa,ka di zuɣu daa chɛ ka bi kpa lala shikuru maa. Gbaŋ pɛila ni daa su tiŋgbani ŋɔ saha shɛli maa, bi daa bolila '''Boy's Senior Schoo'''l (Rowe-Road School  ka bi naayi taɣa di yuli maa '''Kinbu Middle Boy's School) .''' Bi ni daa labi n taɣa  shikuru  baŋsim pala maa yuuni 1976 puuni, Kinbu Middle Boy's School daa nyɛla ban kpa bi tuuli Experimental Junior Secondary School ka di nyɛ Pilot baŋsim ka bi bohimda Ghana ŋɔ puuni. Saha ŋɔ bi nyɛla ban niŋdi karimbubaŋsim yaɣa shɛŋa din doya ŋɔ science, technical science, metal work, woodwork, building construction, visual arts, home economics, general arts mini business. Di nyɛla din bɛ Ghana Education Service nyaaŋa, Guru. Shikuru maa Karimbakpema: Mrs. Sylvia Letcher-Teye Shikuru maa motto: Knowledge, Skills and Aptitude Ban lihiri di zuɣu:Board of Governors Din nyɛ shɛm: Shikurubihi maa nyɛla ban kanina ka kuna == Karimbihi kura ban nyɛ asanzanima == * Jonathan Nii Tackie Kommey, karimba mini siyaasa nira * Alfred Jonas Dowuona-Hammond, Siyaasa nira mini state minister * [[Joe Ghartey|Joe Lartey,]] commentator mini journalist * Nii Quaynor, scientist mini engineer [[Category:High schools in Ghana]] [[Category:1874 establishments in the Gold Coast (British colony)]] [[Category:Educational institutions established in 1874]] [[Category:Schools in Accra]] == Kundivihira == o6wace7dkqtib43nzt6243bqxn3aaox Chemu Senior High School 0 17639 137006 135806 2026-05-17T13:36:08Z Maltima Rabia 5146 Edited 137006 wikitext text/x-wiki '''Chemu Senior High Technical School''' nyɛla karimbisarinsi karinzoŋ din be Tema Greater Accra Region, Ghana tiŋgbani. Di nyɛ shikuru shɛli shikurubihi maa shɛba ni gberi ni ka shɛb mi kana ka kuna ( bi ka bihi shɛba ban bɛ hostel ni) ka di bɛ Community four No.2, Accra tingbani ni {{Databox}} == Taarihi == Chemu Senior High Technical School nyɛla shikuru shɛli din daa kpa 1982 yuuni.<ref><nowiki>https://chemushts.org/index.php/about-us/</nowiki></ref> Shikuru ŋɔ daa mɛla saha shɛli din daa niŋ ka lala saha PNDC ghaŋ ŋmara zaŋ ti shikuru bɔhimbu yaɣili (Ministry of Education, bihi piriba, Ama Atta Aidoo, daa kpuɣi soya ni baligi SHS shikurubihi biɛhigu shee yorila. Ka mali nia ni O kpuɣi SHS shikurubihi pam ka bi bɛ bi yiŋsi ka chani bi shikuriti. Tema Metroplis, Community 4 No.2 Middle shikuru daa nyɛla bin lebigi shɛli secondary shikuru ka bɔli Tema Day Secondary School.  Shikuru maa Karimba kpempaa, P.K. Dzitri n-daa nyɛ ŋun gbubi shikuru maa. Lahabali daa yina wuhiri ni bi zaŋ mi Tema Na-zuɣu lala saha maa yuli ti shikuru maa, ka bi daa taɣi di yuli maa Nii Adjetey Ansah Secondary School. Lala yuli ŋɔ daa bi lu n-ti shikurubihi ŋɔ, ka bi daa yina tɔ ayiri mo nim pam n-daa zaɣisi li. Shikuru toon kpamba mini Nanim daa gbaai saawara ka taɣi yuli maa "Chemu", di gba daa dii bi nya saɣiti pili amaa kahigibu daa nyɛla bi ni bɔ viɛnyɛla ti ka di naanyi nyɛ naba zani. Shikuru maa yuli maa daa taɣi m pa booni Chemu Senior High Technical School. Shikuru maa mali yuun pihina (40) n chana, ka kpaŋ di bi maŋ viɛnyɛla bɔhimbu polo ni deima ni yiɣijam polo. == Bɔhimbu Yaɣa == Shikuru deeri shikurubihi ban yu ni bi bɔhim yaɣa ayobu ŋɔ puuni shɛli # General Science # General Arts # Visual Arts # Technical # Home Economics # Business == Niya Nima == Shikuru niya nyɛmi ni bi bɔ biɛhigu shee din yɛn kpaŋsi shikurubihi wumsibu, bɔhimbu viɛnyɛla ni halisuŋ. == Bolibu Soya == Box 1349, Comm 4, Tema Tema (GT-015-0747) 0303206903 / 0244716857 chemuseniorhighschool@gmail.com == Kundivihira == https://chemushts.org/index.php/about-us/ 4u5h80hlxfu8w0bpld9ny9ywwrgxb92 137007 137006 2026-05-17T13:38:03Z Maltima Rabia 5146 Added reference 137007 wikitext text/x-wiki '''Chemu Senior High Technical School''' nyɛla karimbisarinsi karinzoŋ din be Tema Greater Accra Region, Ghana tiŋgbani.<ref>{{Cite web|title=Chemu Secondary School celebrates 25th anniversary|url=https://www.modernghana.com/news/145230/chemu-secondary-school-celebrates-25th-anniversary.html|access-date=2026-05-17|website=Modern Ghana|language=en}}</ref> Di nyɛ shikuru shɛli shikurubihi maa shɛba ni gberi ni ka shɛb mi kana ka kuna ( bi ka bihi shɛba ban bɛ hostel ni) ka di bɛ Community four No.2, Accra tingbani ni {{Databox}} == Taarihi == Chemu Senior High Technical School nyɛla shikuru shɛli din daa kpa 1982 yuuni.<ref><nowiki>https://chemushts.org/index.php/about-us/</nowiki></ref> Shikuru ŋɔ daa mɛla saha shɛli din daa niŋ ka lala saha PNDC ghaŋ ŋmara zaŋ ti shikuru bɔhimbu yaɣili (Ministry of Education, bihi piriba, Ama Atta Aidoo, daa kpuɣi soya ni baligi SHS shikurubihi biɛhigu shee yorila. Ka mali nia ni O kpuɣi SHS shikurubihi pam ka bi bɛ bi yiŋsi ka chani bi shikuriti. Tema Metroplis, Community 4 No.2 Middle shikuru daa nyɛla bin lebigi shɛli secondary shikuru ka bɔli Tema Day Secondary School.  Shikuru maa Karimba kpempaa, P.K. Dzitri n-daa nyɛ ŋun gbubi shikuru maa. Lahabali daa yina wuhiri ni bi zaŋ mi Tema Na-zuɣu lala saha maa yuli ti shikuru maa, ka bi daa taɣi di yuli maa Nii Adjetey Ansah Secondary School. Lala yuli ŋɔ daa bi lu n-ti shikurubihi ŋɔ, ka bi daa yina tɔ ayiri mo nim pam n-daa zaɣisi li. Shikuru toon kpamba mini Nanim daa gbaai saawara ka taɣi yuli maa "Chemu", di gba daa dii bi nya saɣiti pili amaa kahigibu daa nyɛla bi ni bɔ viɛnyɛla ti ka di naanyi nyɛ naba zani. Shikuru maa yuli maa daa taɣi m pa booni Chemu Senior High Technical School. Shikuru maa mali yuun pihina (40) n chana, ka kpaŋ di bi maŋ viɛnyɛla bɔhimbu polo ni deima ni yiɣijam polo. == Bɔhimbu Yaɣa == Shikuru deeri shikurubihi ban yu ni bi bɔhim yaɣa ayobu ŋɔ puuni shɛli # General Science # General Arts # Visual Arts # Technical # Home Economics # Business == Niya Nima == Shikuru niya nyɛmi ni bi bɔ biɛhigu shee din yɛn kpaŋsi shikurubihi wumsibu, bɔhimbu viɛnyɛla ni halisuŋ. == Bolibu Soya == Box 1349, Comm 4, Tema Tema (GT-015-0747) 0303206903 / 0244716857 chemuseniorhighschool@gmail.com == Kundivihira == https://chemushts.org/index.php/about-us/ 57w0dwhzzz0shabykixdls93atqbwht 137008 137007 2026-05-17T13:39:31Z Maltima Rabia 5146 Added links 137008 wikitext text/x-wiki '''Chemu Senior High Technical School''' nyɛla karimbisarinsi karinzoŋ din be [[Tema]] [[Greater Accra Region]], [[Ghana]] tiŋgbani.<ref>{{Cite web|title=Chemu Secondary School celebrates 25th anniversary|url=https://www.modernghana.com/news/145230/chemu-secondary-school-celebrates-25th-anniversary.html|access-date=2026-05-17|website=Modern Ghana|language=en}}</ref> Di nyɛ shikuru shɛli shikurubihi maa shɛba ni gberi ni ka shɛb mi kana ka kuna ( bi ka bihi shɛba ban bɛ hostel ni) ka di bɛ Community four No.2, Accra tingbani ni {{Databox}} == Taarihi == Chemu Senior High Technical School nyɛla shikuru shɛli din daa kpa 1982 yuuni.<ref><nowiki>https://chemushts.org/index.php/about-us/</nowiki></ref> Shikuru ŋɔ daa mɛla saha shɛli din daa niŋ ka lala saha PNDC ghaŋ ŋmara zaŋ ti shikuru bɔhimbu yaɣili (Ministry of Education, bihi piriba, Ama Atta Aidoo, daa kpuɣi soya ni baligi SHS shikurubihi biɛhigu shee yorila. Ka mali nia ni O kpuɣi SHS shikurubihi pam ka bi bɛ bi yiŋsi ka chani bi shikuriti. Tema Metroplis, Community 4 No.2 Middle shikuru daa nyɛla bin lebigi shɛli secondary shikuru ka bɔli Tema Day Secondary School.  Shikuru maa Karimba kpempaa, P.K. Dzitri n-daa nyɛ ŋun gbubi shikuru maa. Lahabali daa yina wuhiri ni bi zaŋ mi Tema Na-zuɣu lala saha maa yuli ti shikuru maa, ka bi daa taɣi di yuli maa Nii Adjetey Ansah Secondary School. Lala yuli ŋɔ daa bi lu n-ti shikurubihi ŋɔ, ka bi daa yina tɔ ayiri mo nim pam n-daa zaɣisi li. Shikuru toon kpamba mini Nanim daa gbaai saawara ka taɣi yuli maa "Chemu", di gba daa dii bi nya saɣiti pili amaa kahigibu daa nyɛla bi ni bɔ viɛnyɛla ti ka di naanyi nyɛ naba zani. Shikuru maa yuli maa daa taɣi m pa booni Chemu Senior High Technical School. Shikuru maa mali yuun pihina (40) n chana, ka kpaŋ di bi maŋ viɛnyɛla bɔhimbu polo ni deima ni yiɣijam polo. == Bɔhimbu Yaɣa == Shikuru deeri shikurubihi ban yu ni bi bɔhim yaɣa ayobu ŋɔ puuni shɛli # General Science # General Arts # Visual Arts # Technical # Home Economics # Business == Niya Nima == Shikuru niya nyɛmi ni bi bɔ biɛhigu shee din yɛn kpaŋsi shikurubihi wumsibu, bɔhimbu viɛnyɛla ni halisuŋ. == Bolibu Soya == Box 1349, Comm 4, Tema Tema (GT-015-0747) 0303206903 / 0244716857 chemuseniorhighschool@gmail.com == Kundivihira == https://chemushts.org/index.php/about-us/ 92nrno6ulq0rijg8oh8po3nrx8c65mx Zuarungu Senior High School 0 17906 137016 135276 2026-05-17T14:12:20Z Maltima Rabia 5146 Added references 137016 wikitext text/x-wiki '''Zuarungu Senior High School''' (French Lycée Zuarungu)  nyɛla karimbisarinsi karinzoŋdin bɛ [[Upper East Region|Upper East]] yaɣali [[Ghana]] puuni. Di nyɛla din za [[Bolgatanga]] East District din bɛ Upper East yaɣali Ghana puuni.<ref>{{Cite news|date=2017-12-18|title=Zuarungu SHS student dies from Cerebrospinal meningitis|language=en-US|work=Citi 97.3 FM - Relevant Radio. Always|url=http://citifmonline.com/2017/12/zuarungu-shs-student-dies-from-cerebrospinal-meningitis/|access-date=2026-05-17}}</ref> == Kari Bihi == Yuuni 2010, shikuru maa daa mali la bihi kobisinu ni pihinahi ni ayi(542). Karim bihi maa galisim daa pai bihi kobisinu ni pihinii ni anu(585) yuuni 2011 ka daa zuɣu saa n pai bihi tohuli ni pɛhita ni awɛi(1039) yuuni 2012.<ref>{{Cite web|url=https://ghananewsagency.org/education/school-enrollment-in-zuarungu-shs-increase-46332|access-date=2026-05-17|website=ghananewsagency.org}}</ref> == Shikuru maa ni mali binshɛŋa == Shikuru maa mali karimzoŋ nima,  computer laboratory, Science laboratory n ti pahi bi karimbu shɛi (library ).<ref>{{Cite web|title=ZUARUNGU SENIOR HIGH SCHOOL {{!}} Africa Schools Online|url=https://africaschoolsonline.com/user/zuarunguedu-gh/|access-date=2026-05-17|website=africaschoolsonline.com|language=en-US}}</ref> == Karimbakpema == * Daniel Adebuure == Bini nyɛ binshɛŋa == Shikuru maa nyɛla ban niŋdi dɛima mini yiŋjam municipality mini region maa ni kpari shɛŋa la zaa. Shikuru maa boli ŋmɛriba bidibisi mini bipuɣisi pia nyɛla ban na min sabi gbaŋ n ti regional athletic  team yuuni 2001,2005 mini 2008. Yuuni 2012 shikuru maa da nyɛla din di Constitution game trophy.<ref>{{Cite web|title=ZUARUNGU SENIOR HIGH SCHOOL {{!}} Africa Schools Online|url=https://africaschoolsonline.com/user/zuarunguedu-gh/|access-date=2026-05-17|website=africaschoolsonline.com|language=en-US}}</ref> Din n nyɛl tuuli shikuru din nami di regional level n ti National Science and Maths Quiz . [[Category:High schools in Ghana]] [[Category:Mixed schools in Ghana]] [[Category:Upper East Region]] [[Category:Christian schools in Ghana]] [[Category:Boarding schools in Ghana]] [[Category:Public schools in Ghana]] == Kundivihira == 0wycmxft23j9c9waaazjnfuggd43het Bukunima duri din be Ghana yuya 0 18046 137056 132844 2026-05-17T20:11:58Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 137056 wikitext text/x-wiki {{Short description|none}} {{Expand list|date=June 2013}} Din doli ŋɔ na nyɛla bukunima duri yuya din be [[Ghana]]. == Tiɛbuli == {| class="wikitable sortable" !Library !Location !Year Established !Website !Type |- |[[Street Library Ghana]] |[[Accra]] |2011 <ref name="saur2011" /> |<!--www.streetlibraryghana.org--> |Public- Youth & Children |- |Accra Central Library <ref name="ghanaweb2007">{{cite web|date=29 May 2007|title=Library Board no longer dependant on donations|url=http://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/NewsArchive/artikel.php?ID=124811|work=[[GhanaWeb]]|accessdate=5 June 2013}}</ref> |[[Accra]] |1956 (approximate date) <ref>{{cite journal|author=E.J.A. Evans|year=1956|title=New Central Library Accra|journal=Library Association Record|volume=58}}</ref> |<!--WEBSITE--> |Public |- |Accra Technical University Library |[[Accra]] |1949 <ref name="saur2011" /> |http://atu.edu.gh/library/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221126113656/https://atu.edu.gh/library/ |date=2022-11-26 }} |Academic |- |Accra Technical Training Centre Library |[[Accra]] |1966 <ref name="saur2011" /> |<!--WEBSITE--> |Academic |- |[[Achimota School]] Library |[[Accra]] |1927 <ref name="saur2011" /> |<!--WEBSITE--> |Academic |- |Ashanti Regional Library <ref name="ghanaweb2007" /> |[[Kumasi]] |1954 <ref name="saur2011">{{Citation|title=World Guide to Libraries|publication-date=2011|edition=25th|publisher=De Gruyter Saur|isbn=9783110230710}}</ref> |<!--WEBSITE--> |Public |- |[[The Balme Library|Balme Library, University of Ghana]] |[[Legon]] |1959 <ref>{{cite web|title=About Us|url=http://library.ug.edu.gh/screens/balme/about_us.html|publisher=University of Ghana, Balme Library|accessdate=5 June 2013}}</ref> |[http://library.ug.edu.gh/screens/balme/index.html] |Academic |- |Bolgatanga regional library <ref name="asamoah2012" /> |Bolgatanga<!--LOCATION--> |<!--YEAR ESTABLISHED--> |<!--WEBSITE--> |<!--TYPE--> |- |Bolgatanga Technical Institute Library |Bolgatanga | | |Academic |- |Ghana Institute of Journalism Library |[[Accra]] |1958 <ref name="saur2011" /> |<!--WEBSITE--> |Academic |- |Ghana Institute of Management and Public Administration Library |[[Accra]] |1961 <ref name="saur2011" /> |<!--WEBSITE--> |Academic |- |Greater Accra Regional Library <ref name="ghanaweb2007" /> |Accra |1949 |https://www.library.gov.gh/#/web-home/web-home |Public |- |Ho regional library <ref name="asamoah2012" /> |<Ho> |<!--YEAR ESTABLISHED--> |<!--WEBSITE--> |<!--TYPE--> |- |Kehillah Center and Public Library |Accra |2022 |https://goo.gl/maps/RbXrJxotK5gbDotb9 |Public |- |Koforidua regional library <ref name="asamoah2012" /> |<Koforidua> |<!--YEAR ESTABLISHED--> |<!--WEBSITE--> |<!--TYPE--> |- |Kpandu Technical Institute Library |[[Kpandu]] |1972 <ref name="saur2011" /> |<!--WEBSITE--> |Academic |- |[[Kwame Nkrumah University of Science and Technology]] Library |[[Kumasi]] |1952 <ref name="saur2011" /> |<!--WEBSITE--> |Academic |- |Northern Regional Library <ref name="ghanaweb2007" /> |[[Tamale, Ghana|Tamale]] |<!--YEAR ESTABLISHED--> |<!--WEBSITE--> |<!--TYPE--> |- |George Padmore Research Library <ref>{{cite web|title=George Padmore Research Library|url=http://www.ghanalibraryboard.com/glb_iSelect_detail.cfm?tblNewsCatID=11&tblNewsID=29|publisher=Ghana Library Board|accessdate=5 June 2013|access-date=4 January 2023|archive-date=1 March 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120301125356/http://www.ghanalibraryboard.com/glb_iSelect_detail.cfm?tblNewsCatID=11&tblNewsID=29|url-status=dead}}</ref> |[[Accra]] |<!--YEAR ESTABLISHED--> |<!--WEBSITE--> |National |- |Sunyani Technical University Library |[[Sunyani]] |1997 <ref name="saur2011" /> |<!--WEBSITE--> |Academic |- |Sunyani regional library <ref name="asamoah2012" /> |<!--LOCATION--> |<!--YEAR ESTABLISHED--> |<!--WEBSITE--> |<!--TYPE--> |- |Supreme Court Library |<!--LOCATION--> |1909 <ref name="asamoah2012">{{cite book|author=Helena Asamoah-Hassan|title=Libraries in the early 21st century|publisher=Walter de Gruyter|year=2012|isbn=9783110292855|editor=Ravindra N. Sharma|chapter=Libraries in Ghana in the Technological Age|editor2=International Federation of Library Associations and Institutions|editor2-link=International Federation of Library Associations and Institutions}}</ref> |<!--WEBSITE--> |<!--TYPE--> |- |Takoradi Polytechnic Library |[[Takoradi]] |1958 <ref name="saur2011" /> |<!--WEBSITE--> |Academic |- |Todd and Ruth Warren Library, Ashesi University |Berekuso |2002 |http://www.ashesi.edu.gh/academics/library.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221005121905/https://www.ashesi.edu.gh/academics/library.html |date=2022-10-05 }} |Academic |- |Trinity College Library |[[Accra]] |1948 <ref name="saur2011" /> |<!--WEBSITE--> |Academic |- |University for Development Studies Library |[[Tamale, Ghana|Tamale]] |1993 <ref name="saur2011" /> |https://uds.edu.gh/library/ |Academic |- |University of Cape Coast Library |[[Cape Coast]] |1962 <ref name="saur2011" /> |[https://www.ucc.edu.gh/useful-facilities/library]{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=February 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=February 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=January 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}<!--WEBSITE--> |Academic |- |University of Education Library |[[Winneba]] |1992 <ref name="saur2011" /> |https://www.uew.edu.gh/main/library {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230104001455/https://www.uew.edu.gh/main/library |date=2023-01-04 }} |Academic |- |Upper East Regional Library <ref name="ghanaweb2007" /> |[Bolgatanga] |<!--YEAR ESTABLISHED--> |<!--WEBSITE--> |<!--TYPE--> |- |Upper West Regional Library <ref name="asamoah2012" /> |<Wa> |<!--YEAR ESTABLISHED--> |<!--WEBSITE--> |<!--TYPE--> |- |Western Regional Library <ref name="ghanaweb2007" /> |[[Sekondi]] |1955 <ref name="saur2011" /> |<!--WEBSITE--> |<!--TYPE--> |- |[[Wechiau Community Library]] |[[Wechiau, Ghana|Wechiau]] |2011 |www.wechiau.org |General |} == Lihimi pahi == * [[List of universities in Ghana]] * [[Ghana Library Authority]] == Kundivihira == {{Reflist|2}} == Karimi m-pahi == ; Published in the 20th century * {{cite journal|author=G.M. Pitcher|year=1970|title=Libraries and Librarianship in Ghana, 1944-1969|journal=Ghana Library Journal}} * {{cite journal|author=A.A. Alemna|year=1983|title=Development of School Libraries in Ghana|journal=International Library Review|volume=15}} == External links == * [http://www.carligh.org/ Consortium of Academic and Research Libraries in Ghana] * [http://www.ghanalibraryboard.com/ Ghana Library Board] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230930052451/http://www.ghanalibraryboard.com/ |date=2023-09-30 }} * [http://www.indiana.edu/~libsalc/african/ALN125/125DigLibsGhana.html Digital libraries in Ghana], 2008 {{Library nav}} {{DEFAULTSORT:Libraries in Ghana}} [[Pubu:Libraries in Ghana| ]] [[Pubu:Lists of buildings and structures in Ghana|Libraries]] [[Pubu:Lists of libraries by country|Ghana]] [[Pubu:Ghana education-related lists|Libraries]] 8bnjaj2zapduo4hom3fvxo7lk3m5udt Brahmanandam filmography 0 23515 137046 122400 2026-05-17T19:59:32Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 137046 wikitext text/x-wiki {{Short description|None}} {{Use dmy dates|date=January 2017}} {{Use Indian English|date=March 2022}}{{more citations needed|date=October 2015}} [[Lahabali_kɔligu:Brahmanandam_2017.png|thumb]] [[Brahmanandam]] nyɛla India kpɛrikpɛrita mini Asafihili lana ŋun yaa jɛndi "[[Cinema of Andhra Pradesh|Telugu films]]".<ref>{{cite news|last=Narasimham|first=M.L.|date=22 August 2011|title=It's a mad mad comedy|work=The Hindu|location=Chennai, India|url=http://www.thehindu.com/life-and-style/metroplus/article2383392.ece}}</ref> Saha ŋɔ ŋuni n gbubi [[Guinness World Records|Guinness World Record]] din jɛndi ninliha kpanjɔɣu zuɣu.<ref name="guinnessworldrecords">{{cite web|date=24 June 2010|title=Most screen credits for a living actor|url=http://www.guinnessworldrecords.com/records-3000/most-screen-credits-for-a-living-actor/|publisher=guinnessworldrecords.com|accessdate=25 January 2014}}</ref> Yuuni 2009, bɛ daa ti o la [[Padma Shri]], Zaŋ chaŋ o tɔhibu ni India ninliha polo.<ref name="hindu">{{cite news|date=26 January 2009|title=Front Page : List of Padma awardees 2009|work=[[The Hindu]]|location=Chennai, India|url=http://www.hindu.com/2009/01/26/stories/2009012658391100.htm|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20090205011649/http://hindu.com/2009/01/26/stories/2009012658391100.htm|archive-date=5 February 2009|accessdate=25 January 2014}}</ref><ref>{{cite news|date=18 May 2011|title=Brahmanandam felicitated|work=[[The Times of India]]|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-05-18/regional/29555329_1_films-brahmanandam-nagarjuna|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120927184552/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-05-18/regional/29555329_1_films-brahmanandam-nagarjuna|archive-date=27 September 2012}}</ref><ref>{{cite news|date=14 July 2009|title=Brain teasers with Brahmanandam|work=[[The Hindu]]|location=Chennai, India|url=http://www.hindu.com/mp/2009/07/14/stories/2009071450290100.htm|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120417051617/http://www.hindu.com/mp/2009/07/14/stories/2009071450290100.htm|archive-date=17 April 2012}}</ref> Brahmanandam daa pahila TV zuɣu baŋsim dahimbu din nyɛ "''Brahmi 1&nbsp;million Show'' on [[I-News]]". O yina filim nima ni n gari tuhili ni pihinu ni.<ref>[http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/Brahmanandam-breaks-1000000-film-record/articleshow/46055975.cms Brahmanandam breaks 100 film record] - ''The Times of India'' Dated 29 January 2015 Retrieved 10 February 2015</ref> O lahi nyɛla sariya diri yuuni 2018 "Telugu Television [[Stand-up comedy]] show", "''The Great Telugu Laughter Challenge".''<ref>{{cite news|date=18 November 2018|title=The Great Telugu Laughter Challenge Grand Finale: Mogili Venkateswarlu-Sudheer aka Laughter Brothers bag the trophy - Times of India|language=en|website=The Times of India|url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/telugu/the-great-telugu-laughter-challenge-grand-finale-mogili-venkateswarlu-sudheer-aka-laughter-brothers-bag-the-trophy/articleshow/66682616.cms|access-date=2020-11-20}}</ref> == Telugu filim nima == {{Pending films key}} === Kpɛrikpɛriti tali === {| class="wikitable sortable" !Year !Title !Role ! class="unsortable" |Notes ! class="unsortable" |{{Tooltip|Ref.|References}} |- |1986 |''[[Chantabbai]]'' | | | |- | rowspan="5" |1987 |''[[Chakravarthy (1987 film)|Chakravarthy]]'' | | | |- |''[[Pasivadi Pranam]]'' | | | |- |''[[Swayamkrushi]]'' |Cobbler | | |- |''[[Aha Naa-Pellanta! (1987 film)|Aha Naa-Pellanta!]]'' |Ara Gundu | | |- |''Satygraham'' | | | |- | rowspan="19" |1988 |''Rakhtabhishekam'' | | | |- |''[[Yuddha Bhoomi]]'' | | | |- |''[[Chinababu]]'' |Panakaalu | | |- |''Sri Tatavatharam'' | | | |- |''[[Swarnakamalam]]'' | | | |- |''Neeku Naaku Pellanta'' | | | |- |''[[Rao Gari Illu]]'' |Tufan Baba | | |- |''[[Janaki Ramudu]]'' |Rangam Singaraju | | |- |''[[Marana Mrudangam]]'' | | | |- |''[[Trinetrudu]]'' | | | |- |''[[Rudraveena (film)|Rudra Veena]]'' |Drunkard | | |- |''[[Chikkadu Dorakadu (1988 film)|Chikkadu Dorakadu]]'' | | | |- |''Chinni Krishnudu'' | | | |- |''[[Choopulu Kalasina Subhavela]]'' | | | |- |''[[Donga Kollu]]'' |Eragandam Apparao | | |- |[[Vivaha Bhojanambu (1988 film)|''Vivaha Bhojanambu'']] | | | |- |''Nyayam Kosam'' |Brahmanandam | | |- |''Rajakiya Chadurangam'' | | | |- |''Maharajasri Mayagadu'' | | | |- | rowspan="23" |1989 |''[[Bhale Donga]]'' |Surendra's henchman | | |- |''[[Ontari Poratam]]'' |Bangarayya | | |- |''Thataiah Pelli Manavadi Sobhanam'' | | | |- |''[[Agni (1989 film)|Agni]]'' |Sahayam | | |- |''[[Attaku Yamudu Ammayiki Mogudu]]'' |Hero's Friend | | |- |''[[Two Town Rowdy]]'' |Hero's Friend | | |- |''[[Muddula Mavayya]]'' | | | |- |''[[Jayammu Nischayammu Raa (1989 film)|Jayammu Nischayammu Raa]]'' |Gopalam | | |- |''Manchi Varu Maavaru'' | | | |- |''[[Bandhuvulostunnaru Jagratha]]'' |Bandhu Murthy | | |- |''[[Rudranetra]]'' | | | |- |''[[Lankeswarudu]]'' | | | |- |''[[Dhruva Nakshatram]]'' |Thief | | |- |''[[Prema (1989 film)|Prema]]'' |Gambler | | |- |''Bava Bava Panneeru'' |Servant | | |- |''[[Hai Hai Nayaka]]'' |Patel Master | | |- |''[[Muthyamantha Muddu]]'' |S.I. Viswanatham | | |- |''Kokila'' | | | |- |''Joo Laka Taka'' |S.I. Chithapikkala Pattabhiramaiah | | |- |''Oorantha Golanta'' |Vamanavatharam | | |- |''Artha Nadham'' |Film Director | | |- |''Bhale Dampathulu'' | | | |- |''Pula Rangadu'' | | | |- | rowspan="26" |1990 |''Mahajananaki Maradhalu Pilla'' | | | |- |''[[Kodama Simham]]'' | | | |- |''Padmavathi Kalyanam'' | | | |- |''[[Raja Vikramarka (1990 film)|Raja Vikramarka]]'' |Janaki (Jackey) | | |- |''[[Prema Zindabad]]'' | | | |- |''[[Bobbili Raja]]'' |Forest Officer | | |- |''[[Lorry Driver (film)|Lorry Driver]]'' |Dumbu | | |- |''Papa Kosam'' | | | |- |''[[Jagadeka Veerudu Athiloka Sundari]]'' |Photographer | | |- |''[[Chevilo Puvvu]]'' |Anjineelu | | |- |''Sahasa Putrudu'' | | | |- |''[[Sathruvu]]'' |Constable Sambayya | | |- |''Qaidi Dada'' | | | |- |''[[Rao Gari Intlo Rowdy]]'' | | | |- |''[[Prema Khaidi]]'' | | | |- |''Rowdyism Nasinchali'' | | | |- |''[[Mama Alludu]]'' | | | |- |''Maa Inti Katha'' | | | |- |''[[Idem Pellam Baboi]]'' |Dasharatharamaiah | | |- |''Mamasri'' | | | |- |''[[Bamma Maata Bangaru Baata]]'' |Lawyer Keerti | | |- |''Doshi Nirdoshi'' | | | |- |''[[Prananiki Pranam]]'' |Brahmanandam | | |- |''Indrajith'' | | | |- |''[[Kondaveeti Donga]]'' | | | |- |''Silasasanam'' | | | |- | rowspan="14" |1991 |''[[Rowdy Alludu]]'' | | | |- |''[[Coolie No. 1 (1991 film)|Coolie No. 1]]'' |Nagoji | | |- | ''Bava Bava Panneeru'' |Maalokam | | |- |''[[Amma Rajinama]]'' | | | |- |''Sarpa Yagam'' | | | |- |''[[Kshana Kshanam]]'' |Store Manager | | |- |''Naa Pellam Naa Ishtam'' |Tea Stall owner | | |- |''[[Assembly Rowdy]]'' |Shivaji's uncle | | |- |''[[Rowdy Gaari Pellam]]'' |Hotel Owner | | |- |''Prema Entha Madhuram'' |Siva | | |- |''[[Aditya 369]]'' |Scientist | | |- |''[[Stuartpuram Police Station]]'' | | | |- |''[[Appula Appa Rao]]'' |Sastri | | |- |''[[Talli Tandrulu]]'' | | | |- | rowspan="31" |1992 |''Donga Police'' |Paramanandam | | |- |''Venkanna Babu'' | | | |- |''[[Dabbu Bhale Jabbu]]'' | | | |- |''Yugala Geetham'' | | | |- |''Gangwar'' | | | |- |''[[Aapadbandhavudu]]'' |Madhava's friend | | |- |''[[Chittemma Mogudu]]'' | | | |- |''Kalikaalam'' | | | |- |''[[President Gari Pellam]]'' | | | |- |''[[Chanti (1992 film)|Chanti]]'' |Cook Subbayya | | |- |''Champion'' | | | |- |''[[Rowdy Inspector]]'' |L.K. Balu | | |- |''Rakhta Tharpanam'' | | | |- |''[[Pellaniki Premalekha Priyuraliki Subhalekha]]'' |Lakshman Rao | | |- |''Bhale Khaideelu'' | | | |- |''[[Balarama Krishnulu]]'' | | | |- |''Adhrushtam'' | | | |- |''[[Seetharatnam Gari Abbayi]]'' | | | |- |''Parvathalu Panakalu'' | | | |- |''Akka Mogudu'' | | | |- |''[[Babai Hotel]]'' |Rama Chandra Moorti (Hero) | | |- |''420'' |Mammootty | | |- |''[[Allari Mogudu]]'' |Satyam | | |- |''Ahankari'' | | | |- |''[[Aswamedham (1992 film)|Aswamedham]]'' |Sivanandam | | |- |''[[Chitram Bhalare Vichitram]]'' |Boondi Brahmanandam | | |- |''College Bullodu'' | | | |- |''[[Gharana Mogudu]]'' |Appanna | | |- |''Pachani Samsaram'' | | | |- |''[[Killer (1992 film)|Killer]]'' |S.I. Brahmanandam | | |- |''Sundara Kanda'' |Student | | |- | rowspan="44" |1993 |''Konguchatu Krishnudu'' | | | |- |''[[Repati Rowdy]]''<ref>{{Cite web|title=Repati Rowdy (1993)|url=https://www.avclub.com/film/reviews/repati-rowdy-1993|access-date=2023-04-21|website=The A.V. Club|language=en|archive-date=21 April 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230421141457/https://www.avclub.com/film/reviews/repati-rowdy-1993|url-status=dead}}</ref> | | | |- |''Nagajyothi'' | | | |- |''Anna Chellelu'' | | | |- |''Inspector Aswini'' | | | |- |''Kokkarokoo'' | | | |- |''Kankana Baghya'' | | | |- |''Nakshatra Poratam'' | | | |- |''[[Mutha Mestri]]'' |Coolie | | |- |''[[Major Chandrakanth (1993 film)|Major Chandrakanth]]'' | | | |- |''Atma'' | | | |- |''[[Abbaigaru]]'' |Obaiah | | |- |''[[Varasudu]]'' |MSM (Moola Shanka Master) | | |- |''[[Rakshana]]'' | | | |- |''[[Aa Okkati Adakku]]'' |Pulla Rao | | |- |''[[Allari Alludu]]'' | | | |- |''[[Allari Priyudu]]'' |Bitragunta Bilahari | | |- |''Pellama Majaka'' |Soori Babu (Hero) | | |- |''Maa Variki Pelli'' | | | |- |''Manavarali Pelli'' | | | |- |''[[Kannayya Kittayya]]'' |[[Narada]] | | |- |''[[Bangaru Bullodu (1993 film)|Bangaru Bullodu]]'' |Prisoner | | |- |''Ish Gup Chup'' | | | |- |''[[Jamba Lakidi Pamba (1992 film)|Jamba Lakidi Pamba]]'' |Anandam | | |- |''Ladies Special'' |Brahmanandam | | |- |''[[Mayalodu]]'' |Police Inspector | | |- |''[[Mechanic Alludu]]'' |Babji | | |- |''[[Money (1993 film)|Money]]'' |Khan Dada | | |- |''Rowdy Gari Teacher'' | | | |- |''[[Parugo Parugu]]'' |Simha Swapnam | | |- |''[[Pekata Papa Rao]]'' |Constable Neelakantam | | |- |''Prema Chitram Pelli Vichitram'' | | | |- |''[[Rajendrudu Gajendrudu]]'' |Bank Manager | | |- |''Mama Kodalu'' | | | |- |''Anna Vadina'' | | | |- |''Amma Koduku'' | | | |- |''Kunti Putrudu'' | | | |- |''[[Evandi Aavida Vachindi]]'' | | | |- |''Praana Daata'' | | | |- |''Pelli Gola'' | | | |- |''Enti Bava Mareenu'' | | | |- |''[[Tholi Muddhu]]'' |Veterinary doctor | | |- |''Shabash Ramu'' | | | |- |''Urmila'' | | | |- | rowspan="39" |1994 |''[[Ammayi Kapuram]]'' | | | |- |''Police Alludu'' |Gavarraju | | |- |''[[Mugguru Monagallu (1994 film)|Mugguru Monagallu]]'' |Assistant to the Dancer | | |- |''[[Palnati Pourusham]]'' |Chinna Paleru | | |- |''[[Kurradhi Kurradu]]''<ref>{{Cite web|title=Kurradi Kurradu (1994) Telugu Movie Review, Rating - Harish|url=https://www.thecinebay.com/movie/index/id/9086?ed=Tolly|access-date=2023-04-10|website=www.thecinebay.com|archive-date=10 April 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230410084229/https://www.thecinebay.com/movie/index/id/9086?ed=Tolly|url-status=dead}}</ref> |Accha Rao | |- |''Kishkinda Kanda'' |Guest Role | | |- |''[[Aame]]'' |Priest | | |- |''[[Money Money (film)|Money Money]]'' |Khan Dada | | |- |''[[Alibaba Aradajanu Dongalu]]'' |One of 6 thieves | | |- |''[[Allari Premikudu]]'' |Hero's Friend | | |- |''Koradhi Krishnudu'' | | | |- |''[[Bangaru Kutumbam]]'' | | | |- |''[[Brahmachari Mogudu]]'' |Gurnadham | | |- |''[[Gandeevam]]'' |Ram Babu | | |- |''[[Gangmaster (film)|Gangmaster]]'' | | | |- |''[[Hello Brother (1994 film)|Hello Brother]]'' |Kaasi | | |- |''[[Number One (1994 film)|Number One]]'' | | | |- |''Pelli Koduku'' | | | |- |''[[Subhalagnam]]'' | | | |- |''[[Yamaleela]]'' |Chitragupta | | |- |''[[Top Hero]]'' |S.I. Satya Murthy | | |- |''[[Super Police]]'' | | | |- |''Pacha Thoranam'' | | | |- |''Maga Rayudu'' | | | |- |''Gharana Alludu'' | | | |- |''Theerpu'' |Jogiraju | | |- |''[[Yes Nenante Nene]]''<ref>{{Cite web|title=Yes Nenante Nene on Moviebuff.com|url=https://www.moviebuff.com/yes-nenante-nene|access-date=2023-06-02|website=Moviebuff.com}}</ref> |Bujjabbayi | | |- |''[[Bobbili Simham]]'' |Papaiah | | |- |''Angarakshakudu'' | | | |- |''Raithu Bharatam'' | | | |- |''[[Muddula Priyudu]]'' |Gundu | | |- |''Allariodu'' | | | |- |''[[Anna (1994 film)|Anna]]'' | | | |- |''Bhale Mavayya'' | | | |- |''[[Bhale Pellam]]'' | | | |- |''Atha Kodallulu'' | | | |- |''[[Bhairava Dweepam]]'' | | | |- |''[[Mugguru Monagallu (1994 film)|Mugguru Monagallu]]'' | | | |- |''[[Lucky Chance]]'' |Dakshina Murthy | | |- | rowspan="29" |1995 |''Subhamasthu'' |Edukondalu | | |- |''Street Fighter''<ref>{{Cite web|title=Street Fighter (1995)|url=https://indiancine.ma/AOWQ|access-date=2023-07-04|website=Indiancine.ma}}</ref> |Babu Rao | | |- |''[[Sisindri]]'' |Jailor | | |- |''[[Gharana Bullodu]]'' | | | |- |''[[Alluda Majaka]]'' |Abbulu / Ms. Dakota | | |- |''[[Rikshavodu]]'' |One of the rickshaw guys | | |- |''Mayadari Kutumbam'' | | | |- |''[[Taj Mahal (1995 film)|Taj Mahal]]'' | | | |- |''[[Raja Simham]]'' |Ashirvadam | | |- |''[[Big Boss (film)|Big Boss]]'' | | | |- |''Super Mogudu'' | | | |- |''[[Pokiri Raja]]'' |Raja | | |- |''Alibaba Adhbutha Deepam'' | | | |- |''[[Ketu Duplicate]]'' |Hare Ram | | |- |''Adavi Dora'' | | | |- |''[[Pedarayudu]]'' |Dhanush | | |- |''Madya Taragati Mahabharatham'' | | | |- |''[[Vajram (1995 film)|Vajram]]'' | | | |- |''Maya Bazaar'' | | | |- |''[[Amma Donga]]'' | | | |- |''[[Aayanaki Iddaru]]'' |Nageshwara Rao | | |- |''[[Lingababu Love Story]]'' | | | |- |''[[Aunty (film)|Aunty]]'' | | | |- |''Leader'' | | | |- |''Lady Boss'' | | | |- |''Errodu'' | | | |- |''Chinnabbulu'' | | | |- |''Dear Brother'' | | | |- |''[[Punya Bhoomi Naa Desam]]'' | | | |- | rowspan="25" |1996 |''[[Pelli Sandadi]]'' |N.V. Krishna | | |- |''Jagadeka Veerudu'' | | | |- |''[[Maavichiguru]]'' |Head clerk | | |- |''Pittala Dora'' | | | |- |''[[Bombay Priyudu]]'' |Bombay | | |- |''Puttinti Gowravam'' | | | |- |''[[Sarada Bullodu]]'' |Brahmam | | |- |''Prema Prayanam'' | | | |- |''[[Pavitra Bandham]]'' |Brahmam | | |- |''Pellala Rajyam'' | | | |- |''Oho Naa Pellanta'' |Armugam | | |- |''[[Topi Raja Sweety Roja]]'' |Brahmam | | |- |''Amma Nanna Kavali'' | | | |- |''[[Vinodam]]'' |Thief | | |- |''[[Intlo Illalu Vantintlo Priyuralu]]'' |Giri | | |- |''[[Akkada Ammayi Ikkada Abbayi]]'' |Father of lady's hostel warden | | |- |''Thatha Manavadu'' | | | |- |''[[Little Soldiers]]'' |Servant | | |- |''[[Sahasa Veerudu Sagara Kanya]]'' | | | |- |''[[Dharma Chakram]]'' | | | |- |''Adhirindhi Alludu'' | | | |- |''[[Rambantu]]'' | | | |- |''Sampradhayam'' | | | |- |''[[Vamsanikokkadu]]'' |Appaji | | |- |''[[Anaganaga Oka Roju]]'' |Michael Jackson | | |- | rowspan="29" |1997 |''[[Hitler (1997 film)|Hitler]]'' |Appala Konda | | |- |''Korukunna Priyudu'' | | | |- |''Super Heroes'' | | | |- |''[[Veedevadandi Babu]]'' | | | |- |''[[Muddula Mogudu (1997 film)|Muddula Mogudu]]'' |Saidulu | | |- |''[[Peddannayya]]'' |Principal | | |- |''Adavilo Anna'' | | | |- |''[[Taraka Ramudu]]'' | | | |- |''[[Thaali (1997 film)|Thaali]]'' | | | |- |''[[Chilakkottudu]]'' |Broker Brahmanandam | | |- |''[[Annamayya (film)|Annamayya]]'' |Pandit | | |- |''[[Oka Chinna Maata]]'' |Roadside businessman | | |- |''Mama Bagunnavaa?'' | | | |- |''Pattukondi Chudaam'' | | | |- |''Jai Bajarangabhali'' |Eekambaram | | |- |''[[Pelli (film)|Pelli]]'' | | | |- |''Abbayigari Pelli'' | | | |- |''[[Gokulamlo Seeta]]'' |SI Brahmam | | |- |''Illalu'' | | | |- |''[[Dongaata (1997 film)|Dongaata]]'' | | | |- |''Collector Garu'' | | | |- |''[[Pelli Chesukundam]]'' |Brahmam | | |- |''Priya O Priya'' |Lecturer | | |- |''[[Priyaragalu]]'' |Anandam | | |- |''Thaali Kattu Subhavela'' | | | |- |''[[Aahvaanam]]'' | | | |- |''Vosi Naa Maradala'' | | | |- |''[[Egire Paavurama]]'' | | | |- |''Vammo Vathoo O Pellamoo'' | | | |- | rowspan="32" |1998 |''[[Kanyadanam (1998 film)|Kanyadanam]]'' | | | |- |''Andaru Herole'' | | | |- |''Lifelo Wife'' | | | |- |''[[Ganesh (1998 film)|Ganesh]]'' |Sub-Jailor Kondal Rao | | |- |''Asala Sandadi'' | | | |- |''Gilli Kahjalu'' | | | |- |''[[Deergha Sumangali Bhava]]'' |Kotaiah's son | | |- |''Kodukulu'' | | | |- |''Panduga'' | | | |- |''[[Aavida Maa Aavide]]'' |Head Constable Ramakoti | | |- |''Greeku Veerudu'' | | | |- |''Nidhi'' | | | |- |''[[Srimathi Vellostha]]'' |Dippa Brahmam | | |- |''Ooyala'' | | | |- |''All Rounder'' | | | |- |''[[Subhakankshalu]]'' |Tukaram | | |- |''[[Love Story 1999]]'' | | | |- |''Yuvarathna Rana'' | | | |- |''[[Premante Idera]]'' |Avadhani | | |- |''[[Raayudu (1998 film)|Rayudu]]'' | | | |- |''[[Paradesi (1998 film)|Paradesi]]'' | | | |- |''[[Bavagaru Bagunnara?]]'' |Gopal | | |- |''[[Choodalani Vundi]]'' |House owner | | |- |''[[Suryavamsam (1998 film)|Suryavamsam]]'' |Doctor | | |- |''[[Maavidaakulu]]'' |Lavangam | | |- |''[[Subhavartha]]'' | | | |- |''Subhalekalu'' | | | |- |''Rajahamsa'' | | | |- |''Pelladi Chupista'' | | | |- |''[[Auto Driver]]'' | | | |- |''O Panai Pothundi Babu'' | | | |- |''[[Nenu Premisthunnanu]]'' | | | |- | rowspan="29" |1999 |''[[Iddaru Mitrulu (1999 film)|Iddaru Mitrulu]]'' | | | |- |''Main Tere Pyaar Mein Pagal'' | | | |- |''[[Seenu (1999 film)|Seenu]]'' | | | |- |''Arundhati'' | | | |- |''[[Raja Kumarudu]]'' |Policeman | | |- |''Surya Puthrika'' | | | |- |''[[Sooryavansham]]'' |Doctor | | |- |''Maa Balaji'' |Penchalayya | | |- |''Neti Gandhi'' | | | |- |''[[Alludugaaru Vachcharu]]'' | | | |- |''Hello Yama'' | | | |- |''Bobbili Vamsham'' | | | |- |''[[Sultan (1999 film)|Sultan]]'' |Anji | | |- |''[[Preminche Manasu]]'' | | | |- |''Pilla Nachindi'' | | | |- |''[[Preyasi Raave]]'' | | | |- |''Film Nagar'' | | | |- |''[[Raja (1999 Indian film)|Raja]]'' |Delhi Dada | | |- |''[[Manikyam]]'' | | | |- |''[[Thammudu (film)|Thammudu]]'' |Telugu Teacher Avadhanulu | | |- |''Preminchedi Endukamma'' | | | |- |''Yamajathakudu'' |Pittapuram | | |- |''Velugu Needalu'' | | | |- |''Anaganaga Oka Ammayi'' | | | |- |''[[Sneham Kosam]]'' | | | |- |''Sri Ramulayya'' | | | |- |''Swapnalokam'' | | | |- |''Vichitram'' |Kapiraju | | |- |''[[Premaku Velayera]]'' |Anandam | | |- | rowspan="35" |2000 |''[[Chiru Navvutho]]'' | | | |- |''Sivaji'' | | | |- |''[[Sakutumba Saparivaara Sametam]]'' | | | |- |''Sree Srimati Satyabhama'' | | | |- |''Prema Kosam'' | | | |- |''[[Pelli Sambandham]]'' | | | |- |''[[Sardukupodaam Randi]]'' | | | |- |''[[Ammo! Okato Tareekhu]]'' | | | |- |''Mechanic Mamaiah'' | | | |- |''[[Ninne Premistha]]'' | | | |- |''[[Rayalaseema Ramanna Chowdary]]'' |Annavaram | | |- |''Moodu Mukkalata'' | | | |- |''[[Badri (2000 film)|Badri]]'' |Gangaraju | | |- |''[[Pelli Sambandham]]'' | | | |- |''[[Uncle (2000 film)|Uncle]]'' |Desikacheri | | |- |''[[Vamsi (film)|Vamsi]]'' |Jackal (Guest appearance) | | |- |''[[Kalisundam Raa]]'' |Ramavadhani | | |- |''[[Hands Up! (2000 film)|Hands Up!]]'' |Jagan | | |- |''[[Tirumala Tirupati Venkatesa]]'' |Tirumala | | |- |''[[Aaro Pranam]]'' | | | |- |''[[Azad (2000 film)|Azad]]'' |Thief | | |- |''[[Kodanda Ramudu]]'' | | | |- |''[[Jayam Manadera]]'' |Krupakaram | | |- |''[[Yuvaraju (2000 film)|Yuvaraju]]'' | | | |- |''[[Nuvvu Vastavani]]'' |Nikar Narayana | | |- |''Manasupaddanu Kaani'' | | | |- |''[[Kshemamga Velli Labhamga Randi]]'' |Jembulingam | | |- |''[[Annayya (2000 film)|Annayya]]'' | | | |- |''Mee Aayana Jagratha'' | | | |- |''Postman'' | | | |- |''Real Story'' | | | |- |''[[Kante Koothurne Kanu]]'' |Sofa set seller | | |- |''[[Manasunna Maaraju]]'' | | | |- |''NTR Nagar'' | | | |- |''[[Maa Pelliki Randi]]'' | | | |- | rowspan="43" |2001 |''[[Jabili]]'' | | | |- |''Athanu'' | | | |- |''[[Chiranjeevulu (2001 film)|Chiranjeevulu]]'' | | | |- |''Chinnodu'' | | | |- |''[[Eduruleni Manishi (2001 film)|Eduruleni Manishi]]'' | | | |- |''Subhaseessulu'' | | | |- |''[[Snehamante Idera]]'' |Bhavani Shankar | | |- |''Sri Raja Rajeswari'' | | | |- |''[[Deevinchandi]]'' | | | |- |''Ide Naa Modati Prema Lekha'' | | | |- |''[[Simharasi]]'' | | | |- |''[[Chirujallu]]'' | | | |- |''[[Naa Manasistha Raa]]'' | | | |- |''[[Subbu]]'' | | | |- |''[[Hanuman Junction (film)|Hanuman Junction]]'' | | | |- |''Chinna'' | | | |- |''[[Ammaye Navvithe]]'' |DD | | |- |''[[Veedekkadi Mogudandi?]]'' | | | |- |''[[Ramma Chilakamma]]'' | |dual role | |- |''[[Nuvvu Naaku Nachav]]'' |Photographer | | |- |''[[Prema Sandadi]]'' |Samara Simha Reddy | | |- |''[[Adhipathi]]'' |S.I. Pathodi | | |- |''[[Family Circus (2001 film)|Family Circus]]'' |Dr. Anand | | |- |''Cheppalani Vundhi'' | | | |- |''Vechivunta'' | | | |- |''[[Bhalevadivi Basu]]'' |Cook Bhima Rao | | |- |''[[Anandam]]'' | | | |- |''[[Sri Manjunatha (film)|Sri Manjunatha]]'' |Nandeeswarudu | | |- |''[[Narasimha Naidu]]'' |Sastry | | |- |''[[Kalisi Naduddam]]'' | | | |- |''[[Mrugaraju]]'' |Assistant Guard | | |- |''Repallelo Radha'' | | | |- |''[[Student No.1]]'' |Dr. Brahmanandam | | |- |''Thank You Subba Rao'' | | | |- |''Apparao Ki Oka Nela Thappindi'' | | | |- |''[[Maa Aavida Meeda Ottu Mee Aavida Chala Manchidi]]'' | | | |- |''Lady Bachelors'' | | | |- |''Dadagiri'' | | | |- |''[[Ammo Bomma]]'' | | | |- |''Badrachalam'' | | | |- |''Siddhu'' | | | |- |''Loyola College'' | | | |- |''Akka Bavekkada'' | | | |- | rowspan="43" |2002 |''Sahasa Baludu Vichitra Kothi'' | | | |- |''[[Malli Malli Chudali]]'' | | | |- |''[[Manmadhudu]]'' |Lavangam | | |- |''[[Hai (film)|Hai]]'' | | | |- |''[[Nuvvu Leka Nenu Lenu]]'' |Purohitudu | | |- |''Nenu Ninnu Premistunnanu'' | | | |- |''Dreams'' | | | |- |''Joruga Husharuga'' | | | |- |''Kalalu Kandam Raa'' | | | |- |''Ramana'' |Gundusoodi Seenu | | |- |''Lagna Patrika'' |Head Constable Brahmam | | |- |''[[Nee Premakai]]'' |Srinivas' uncle | | |- |''Police Sisters'' | | | |- |''[[Raghava (film)|Raghava]]'' | | | |- |''Neetho Cheppalani'' | | | |- |''Entha Bagundo'' | | | |- |''[[Lahiri Lahiri Lahirilo]]'' | | | |- |''[[Aaduthu Paaduthu]]'' | | | |- |''Friends'' | | | |- |''Vendi Mabbulu'' | | | |- |''[[Santosham (2002 film)|Santosham]]'' |Giri from Mangalgiri | | |- |''[[Tappu Chesi Pappu Koodu]]'' |Lawyer | | |- |''[[Adrustam]]'' |Valmiki | | |- |''[[Neetho]]'' | | | |- |''[[Manasutho]]'' | | | |- |''[[Allari Ramudu]]'' | | | |- |''[[Bharatasimha Reddy]]'' | | | |- |''[[Chennakesava Reddy]]'' |Purohitudu | | |- |''Amma'' | | | |- |''[[Gemeni (film)|Gemini]]'' |Car Mechanic | | |- |''2 Much'' | | | |- |''[[Eeswar (2002 film)|Eeswar]]'' |Priest | | |- |''Apuroopam'' | | | |- |''[[Thotti Gang]]'' |Gaali Gottam Govinda Sastry / Sastry's mother | | |- |''[[Premalo Pavani Kalyan]]'' | | | |- |''[[Sandade Sandadi]]'' |Poolan Raja | | |- |''[[Siva Rama Raju]]'' |Uncle of Hero | | |- |''[[Bobby (2002 film)|Bobby]]'' |Ammiraju old B.A | | |- |''Parasuram'' | | | |- |''[[Indra (2002 film)|Indra]]'' |Pandit | | |- |''[[O Chinnadana]]'' |Hyderabad | | |- |''[[Seema Simham]]'' |Bhadrachalam | | |- |''Sivani'' | | | |- | rowspan="38" |2003 |''[[Satyam (2003 film)|Satyam]]'' |Lingam | | |- |''[[Vishnu (2003 film)|Vishnu]]'' | | | |- |''Neetho Vastha'' | | | |- |''Indiramma'' |Litigation Sastry | | |- |''[[Maa Alludu Very Good]]'' |Variety Pulaiah | | |- |''[[Ottesi Cheputunna]]'' | | | |- |''Dhanush'' | | | |- |''Avuna'' | | | |- |''[[Oka Raju Oka Rani]]'' |Sachin | | |- |''Priyadarshini'' | | | |- |''Ottu Ee Ammayevaro Thelidu'' | | | |- |''Nenu Seethamahalaxmi'' | | | |- |''[[Simhadri (2003 film)|Simhadri]]'' |Talupulu | | |- |''Uthsaham'' | | | |- |''Golmaal'' | | | |- |''Ori Nee Prema Bangaru Kaanu'' | | | |- |''[[Ninne Ishtapaddanu]]'' |Fellow passenger on train | | |- |''[[Toli Choopulone]]'' | | | |- |''[[Sriramachandrulu]]'' |Rambabu | | |- |''[[Neeke Manasichaanu]]'' | | | |- |''[[Seetayya]]'' | | | |- |''Ammulu'' | | | |- |''[[Gangotri (film)|Gangotri]]'' |Hindi lecturer | | |- |''[[Pellamtho Panenti]]'' | | | |- |''[[Neeku Nenu Naaku Nuvvu]]'' |Priest | | |- |''[[Aayudham (2003 film)|Aayudham]]'' | | | |- |''[[Vijayam]]'' |Vanari | | |- |''[[Aadanthe Ado Type]]'' | | | |- |''[[Dongodu]]'' |Sastry | | |- |''Chantigadu'' | | | |- |''[[Raghavendra (film)|Raghavendra]]'' |Sirisha's brother | | |- |''[[Kabaddi Kabaddi (2003 film)|Kabaddi Kabaddi]]'' |Gochi Baba | | |- |''Fools'' | | | |- |''[[Ela Cheppanu]]'' | | | |- |''[[Oka Radha Iddaru Krishnula Pelli]]'' | | | |- |''[[Pellam Oorelithe]]'' | | | |- |''Tiger Harischandra Prasad'' | | | |- |''[[Dham (film)|Dham]]'' |Shankara Sastry | | |- | rowspan="42" |2004 |''[[Swarabhishekam]]'' | | | |- |''No'' | | | |- |''[[Apparao Driving School]]'' |Losugula Lakshma Reddy | | |- |''Mee Intikoste Yem Istaru Maa Intikoste Yem Testaru'' | | | |- |- |''Monalisa'' | | | |- |''[[Suryam]]'' |Pujari | | |- |''[[Andhrawala]]'' |Home Minister | | |- |''[[Konchem Touchlo Vunte Cheputanu]]'' | | | |- |''[[Intlo Srimathi Veedhilo Kumari]]'' | | | |- |''[[Leela Mahal Center]]'' |Singhamalai | | |- |''[[Ammayi Bagundi]]'' | | | |- |''[[Vidyardhi]]'' | | | |- |''[[Vijayendra Varma]]'' | | | |- |''Valliddaru Okkate'' | | | |- |''[[Mr & Mrs Sailaja Krishnamurthy]]'' | | | |- |''Satruvu'' | | | |- |''[[Athade Oka Sainyam]]'' |Prakash Rao's P.A. | | |- |''[[Seenu Vasanthi Lakshmi]]'' |Music Pundit | | |- |''[[143 (2004 film)|143]]'' | | | |- |''Soggadi Saradalu'' | | | |- |''[[Venky]]'' |Gajala from Washington D.C. | | |- |''Pellikani Pellam'' | | | |- |''[[Kaasi (2004 film)|Kaasi]]'' | | | |- |''[[Nenunnanu]]'' |Manmadha Rao | | |- |''Okatavudam'' | | | |- |''Preminchukunnam Pelliki Randi'' | | | |- |''[[Naani]]'' |Satyam | | |- |''[[Shiva Shankar (film)|Shiva Shankar]]'' | | | |- |''[[Adavi Ramudu (2004 film)|Adavi Ramudu]]'' | | | |- |''Oka Pellam Muddu Rendo Pellam Vaddu'' | | | |- |''[[Aithe Enti]]'' | | | |- |''Xtra'' | | | |- |''Koduku'' | | | |- |''Swamy'' | | | |- |''[[Pallakilo Pellikoothuru]]'' | | | |- |''[[Swetha Naagu]]'' | | | |- |''Enjoy'' | | | |- |''Vallidhari Vayasu Padaharelle!'' | | | |- |''Dost'' | | | |- |''[[Andaru Dongale Dorikite]]'' |Chee | | |- |''[[Swetha Naagu]]'' | | | |- |2004 |''[[Malliswari (2004 film)|Malliswari]]'' |Balu (Malliswari's Driver) | | |- | rowspan="45" |2005 |''[[Jai Chiranjeeva]]'' |Shanthi Swaroop | | |- |''[[Danger (2005 film)|Danger]]'' |Brahmam | | |- |''[[Evadi Gola Vaadidhi]]'' |Sankardada R.M.P. | | |- |''[[Hungama (2005 film)|Hungama]]'' |P.A. of Bobbili Raja | | |- |''[[Relax (film)|Relax]]'' |Security guard | | |- |''[[Mogudu Pellam O Dongodu]]'' |Thief | | |- |''Ayodhya'' | | | |- |''[[Dhairyam (2005 film)|Dhairyam]]'' | | | |- |''[[Subash Chandra Bose (film)|Subash Chandra Bose]]'' |Balram | | |- |''Slokam'' | | | |- |''[[Gowtam SSC]]'' | | | |- |''[[Sravanamasam]]'' |one of the Navratnas | | |- |''[[Modati Cinema]]'' | | | |- |''Pourusham'' | | | |- |''[[Allari Bullodu]]'' | | | |- |''786'' | | | |- |''[[Bhageeratha (film)|Bhageeratha]]'' |Hotel manager | | |- |''Ayindha Leda'' | | | |- |''[[Naa Alludu]]'' | | | |- |''Beets'' | | | |- |''[[Chakram (2005 film)|Chakram]]'' |Railway T.C. (cameo) | | |- |''Adirindayya Chandram'' | | | |- |''[[Vennela]]'' |Pampachek | | |- |''[[Athadu]]'' |Krishna Murthy | | |- |''[[Super (2005 film)|Super]]'' |Lie-Detector Operator | | |- |''[[Andarivaadu]]'' |Reporter | | |- |''[[Soggadu (2005 film)|Soggadu]]'' |Servant of Satyannarayana | | |- |''[[Radha Gopalam]]'' | | | |- |''[[Balu (film)|Balu]]'' |Hotel Manager | | |- |''[[Allari Bullodu]]'' | | | |- |''[[Seenugadu Chiranjeevi Fan]]'' | | | |- |''[[Sri (2005 film)|Sri]]'' | | | |- |''[[Premikulu]]'' | | | |- |''[[Athanokkade]]'' | | | |- |''Veerabhadra'' | | | |- |''Swami Shankar'' | | | |- |''[[Oka Oorilo]]'' | | | |- |''Good Boy'' | | | |- |''Orey Pandu'' | | | |- |''[[Narasimhudu]]'' | | | |- |''[[Kanchanamala Cable TV]]'' | | | |- |''Sankharavam'' | | | |- |''[[Political Rowdy]]'' | | | |- |''Rambha Neeku Oorvasi Naaku'' | | | |- |''Keelu Gurram'' | | | |- | rowspan="32" |2006 |''[[Khatarnak]]'' |Phillips | | |- |''[[Annavaram (film)|Annavaram]]'' |Purohitudu | | |- |''Pagale Vennela'' | | | |- |''[[Andala Ramudu (2006 film)|Andala Ramudu]]'' | | | |- |''Neeku Naaku'' | | | |- |''[[Chinnodu]]'' | | | |- |''Nanna Aa Pille Kavali'' | | | |- |''[[Gopi – Goda Meeda Pilli]]'' |Sampurnam | | |- |''Nee Navve Chalu'' | | | |- |''[[Bommarillu]]'' |Loan Officer | | |- |''[[Rajababu (2006 film)|Rajababu]]'' | | | |- |''[[Vikramarkudu]]'' |Duvva Abbulu | | |- |''[[Party (2006 film)|Party]]'' |Dr. Rajendra Prasad / John Abraham | | |- |''[[Ashok (film)|Ashok]]'' | | | |- |''[[Brahmastram]]'' | | | |- |''[[Shock (2006 film)|Shock]]'' | | | |- |''[[Pellaina Kothalo]]'' | | | |- |''[[Boss (2006 film)|Boss]]'' |Abhay | | |- |''[[Photo (film)|Photo]]'' | | | |- |''[[Stalin (2006 film)|Stalin]]'' |Purohitudu | | |- |''[[Sri Krishna 2006]]'' | | | |- |''[[Rakhi (2006 film)|Rakhi]]'' |TV Channel Owner | | |- |''[[Pokiri]]'' |Brahmi Software Engineer | | |- |''Maa Iddari Madhya'' | | | |- |''[[Sri Ramadasu]]'' |Astrologer | | |- |''[[Raam (2006 film)|Raam]]'' |Dr. Chakravarthi | | |- |''[[Veedhi]]'' | | | |- |''[[Happy (2006 film)|Happy]]'' |Appala Naidu | | |- |''[[Sarada Saradaga]]'' |Kona | | |- |''[[Game (2006 film)|Game]]'' |Raghava's boss | | |- |''[[Indian Beauty]]'' |Himself | | |- |''[[Tata Birla Madhyalo Laila]]'' | | | |- | rowspan="34" |2007 |''[[Aata (2007 film)|Aata]]'' |Astrologer | | |- |''[[Raju Bhai]]'' | | | |- |''Aaroje'' | | | |- |''[[Bhookailas (2007 film)|Bhookailas]]'' | | | |- |''[[Athidhi]]'' |Shivram | | |- |''Konte Kurrallu'' | | | |- |''[[Godava]]'' |College Principal | | |- |''[[Operation Duryodhana (film)|Operation Duryodhana]]'' | | | |- |''[[Aadavari Matalaku Arthale Verule]]'' | | | |- |''[[Bhajantrilu]]'' | | | |- |''Brahma - The Creator'' | | | |- |''[[Chirutha]]'' |Krish | | |- |''[[Dubai Seenu]]'' |Rama Krishna | | |- |''[[Dhee (film)|Dhee]]'' |Srirangam Seshadri Chary | | |- |''[[Lakshyam (2007 film)|Lakshyam]]'' |College Canteen Owner | | |- |''[[Poramboku]]'' | | | |- |''Maharajasri'' | | | |- |''[[Yamagola Malli Modalayindi]]'' | | | |- |''[[Maisamma IPS]]'' |Minister | | |- |''[[Mee Sreyobhilashi]]'' |Panthulu | | |- |''Chandrahas'' | | | |- |''[[Athili Sattibabu LKG]]'' |Ravi Shastri | | |- |''Ramudu Manchu Baludu'' | | | |- |''[[Okkadunnadu]]'' |Satyanarayana | | |- |''[[Sathyabhama (2007 film)|Satyabhama]]'' | | | |- |''[[Shankar Dada Zindabad]]'' |Astrologer | | |- |''[[Bhagyalakshmi Bumper Draw]]'' |Joshua Gottam | | |- |''[[Hello Premistara]]'' | | | |- |''[[Vijayadasami (film)|Vijayadasami]]'' | | | |- |''[[Bahumati]]'' | | | |- |''[[Nava Vasantham]]'' | | | |- |''Aadivaram Aadavallaku Selavu'' | | | |- |''[[Yamadonga]]'' |''[[Chitragupta|Chitraguptudu]]'' | | |- |''Bangaru Konda'' | | | |- | rowspan="49" |2008 |''[[King (2008 film)|King]]'' |Jayasurya | | |- |''Adhyakshaa'' | | | |- |''[[Neninthe]]'' |Idli Vishwanath | | |- |''Andariki Vandanalu'' | | | |- |''Chedugudu'' | | | |- |''[[Vambu Sandai|Lakshmi Putrudu]]'' | |Partially reshot in Telugu | |- |''[[Dongala Bandi]]'' |McMillon Murthy | | |- |''[[Blade Babji]]'' | | | |- |''Deepavali'' | | | |- |''[[Kousalya Supraja Rama (film)|Kousalya Supraja Rama]]'' | | | |- |''Subham'' | | | |- |''[[Kotha Bangaru Lokam]]'' |College Principal | | |- |''Sindhuri'' | | | |- |''[[Ninna Nedu Repu]]'' | | | |- |''[[Chintakayala Ravi]]'' |Pinky | | |- |''Nesthama'' | | | |- |''[[Baladoor]]'' |Nani | | |- |''[[Satyam (2008 film)|Salute]]'' |Transport office broker | |- |''[[Gajibiji]]'' | | | |- |''Aalayam'' | | | |- |''[[Kathanayakudu (2008 film)|Kathanayakudu]]'' |Koya Dora |Cameo appearance | |- |''[[Ullasamga Utsahamga]]'' |Colony Secretary / Peter | | |- |''[[Maa Ayana Chanti Pilladu]]'' | | | |- |''[[Hare Ram]]'' |Nijam | | |- |''[[Victory (2008 film)|Victory]]'' |R. Appa Rao | | |- |''[[Ready (2008 film)|Ready]]'' |Mcdowell's Murthy | | |- |''[[Pandurangadu]]'' | | | |- |''[[Kantri]]'' |Brahmi | | |- |''Naa Manasukemaindi'' | | | |- |''[[Donga Sachinollu]]'' |Stalin | | |- |''[[Bhale Dongalu]]'' |Vengala Rao | | |- |''Sawaal'' | | | |- |''[[Jalsa]]'' |Pranav | | |- |''[[Premabhishekam (2008 film)|Premabhishekam]]'' | | | |- |''Bhadradri'' | | | |- |''[[Nagaram (2008 film)|Nagaram]]'' |Mani | | |- |''Sangamam'' | | | |- |''[[Gamyam]]'' |Person on a highway | | |- |''[[Krishnarjuna]]'' |Jyotish Brahmanandam Parmanandgaru | | |- |''[[Nenu Meeku Telusa...?]]'' |Barmani | | |- |''[[Mr. Medhavi]]'' | | | |- |''[[Pourudu]]'' |Church Father Anthony | | |- |''[[Krishna (2008 film)|Krishna]]'' |Bobby | | |- |''100 Kotlu'' | | | |- |''[[Brahmanandam Drama Company]]'' |Anandam | | |- |''[[Bommana Brothers Chandana Sisters]]'' | | | |- |''[[John Appa Rao 40 Plus]]'' | | | |- |''[[Nee Sukhame Ne Koruthunna]]'' | | | |- |''[[Hero (2008 film)|Hero]]'' |Sr. Member at Police Training Academy | | |- | rowspan="39" |2009 |''[[Prayanam (2009 film)|Prayanam]]'' |Satyanarayana Swamy | | |- |''[[Kasko]]'' |Mahesh Babu | | |- |''[[Saleem (film)|Saleem]]'' | | | |- |''[[Pravarakhyudu]]'' |Lecturer | | |- |''Naa Styley Veru'' | | | |- |''[[Bumper Offer]]'' |Viswanath | | |- |''[[A Aa E Ee (2009 Telugu film)|A Aa E Ee]]'' | | | |- |''[[Snehituda...]]'' | | | |- |''[[Ride (2009 film)|Ride]]'' | | | |- |''[[Prayanam (2009 film)|Prayanam]]'' |Satyanarayana Swamy | | |- |''[[Arya 2]]'' |Mr.Dasavathaaram | | |- |''[[Ek Niranjan]]'' |Tantra | | |- |''[[Jayeebhava]]'' |Narasimha Sastry | | |- |''[[Mahatma (film)|Mahatma]]'' |English Professor | | |- |''[[Ganesh (2009 film)|Ganesh]]'' |Yadagiri, a big don | | |- |''[[Josh (2009 Telugu film)|Josh]]'' |Durga's P.A. | | |- |''[[Kanthaswamy|Mallanna]]'' |Kobarikayala Subbayya | | |- |''[[Anjaneyulu (film)|Anjaneyulu]]'' |Prabhakar | | |- |''[[Magadheera]]'' |Indu's neighbour (Guest Appearance) | | |- |''[[Evaraina Epudaina]]'' |Kutumba Rao (cameo) | | |- |''Srisailam'' | | | |- |''[[Current (2009 film)|Current]]'' | | | |- |''[[Kick (2009 film)|Kick]]'' |Halwa Raj / Parugu Prakash Raj | | |- |''Kirkit'' |Lal Baadshah | | |- |''[[Mitrudu]]'' |JB Jan (Jaana Betthudu Janaardhan) | | |- |''Masth'' | | | |- |''Junction'' | | | |- |''Adugu'' | | | |- |''[[Naa Girlfriend Baga Rich]]'' |Myke Tyson | | |- |''Samrajyam'' | | | |- |''Rajavari Chepala Cheruvu'' | | | |- |''Samardhudu'' | | | |- |''[[Raju Maharaju]]'' |Om Raja | | |- |''[[Satyameva Jayate (2009 film)|Satyameva Jayate]]'' | | | |- |''[[Malli Malli]]'' | | | |- |''Posani Gentleman'' | | | |- |''[[Konchem Ishtam Konchem Kashtam]]'' |Gachibowli Diwakar | | |- |''[[Maska (2009 film)|Maska]]'' |Doctor | | |- |''Mental Krishna'' | | | |- | rowspan="40" |2010 |''[[Ragada]]'' |Brahmam Darling | | |- |''Rs.999 Matrame'' | | | |- |''[[Nagavalli (film)|Nagavalli]]'' |Assistant Seenu | | |- |''Mukkanti'' | | | |- |''[[Orange (2010 film)|Orange]]'' |Puppy | | |- |''Prema Pilustondi'' | | | |- |''[[Kalyanram Kathi]]'' |Swathi Muthyam | | |- |''Oka Tupaki Moodu Pittalu'' | | | |- |''[[Baava]]'' | | | |- |''[[Collector Gari Bharya]]'' | | | |- |''[[Brindavanam (2010 film)|Brindaavanam]]'' |Bommarillu Father | | |- |''Ninnu Choosina Kshanana'' | | | |- |''[[Khaleja]]'' |Miriyam | | |- |''Kotha Bandham'' | | | |- |''[[Don Seenu]]'' |Vishwas | | |- |''Mondi Mogullo Penki Pellalu'' | | | |- |''[[Panchakshari]]'' |Kala Bhairava | | |- |''Emaindhi Naalo'' | | | |- |''[[Jhummandi Naadam]]'' | | | |- |''Holidays'' | | | |- |''[[Vedam (film)|Vedam]]'' |Brother Bairagi | | |- |''9th Class C/o Eleshwaram'' | | | |- |''[[Rama Rama Krishna Krishna]]'' |Lechipoyina Subba Rao (LSR) | | |- |''Buridi'' | | | |- |''[[Simha (film)|Simha]]'' |Compounder | | |- |''Comedy Express'' | | | |- |''[[Maa Annayya Bangaram]]'' |Thief | | |- |''[[Varudu]]'' |Dilip Raja | | |- |''[[Taj Mahal (2010 film)|Taj Mahal]]'' |Fake father to hostel boys | | |- |''Chalaki'' | | | |- |''[[Yagam (2010 film)|Yagam]]'' | | | |- |''Visu'' | | | |- |''[[Kedi (2010 film)|Kedi]]'' |Six Feet | | |- |''[[Bindaas (2010 film)|Bindaas]]'' |Parabrahmam | | |- |''Sare Nee Istam'' | | | |- |''[[Namo Venkatesa]]'' |Paris Prasad | | |- |''[[Gudu Gudu Gunjam]]'' | | | |- |''[[Seeta Ramula Kalyanam|Seeta Ramula Kalyanam Lankalo]]'' |Appalaraju / Pappalaraju | | |- |''[[Adhurs]]'' |Bhattacharya (Bhattu) | | |- |''[[Maa Nanna Chiranjeevi]]'' |Mani Ratnam (Don) | | |- | rowspan="27" |2011 |''[[Panjaa]]'' |Paparayudu | | |- |''[[Mugguru]]'' |Chota Don | | |- |''[[Seema Tapakai]]'' |Melimbangaram | | |- |''[[Madatha Kaja]]'' |Padmasri | | |- |''[[Sri Rama Rajyam]]'' |Tippadu | | |- |''[[Bejawada (film)|Bejawada]]'' |Sketch Gopi | | |- |''[[Veedu Theda]]'' |Banana Baba | | |- |''[[Dookudu]]'' |Padmasri / Singapore Rajeswara Rao / Champak Seth | | |- |''[[Money Money, More Money]]'' |Khan Dada | | |- |''[[Kandireega]]'' | | | |- |''[[Dhada]]'' | | | |- |''[[Badrinath (film)|Badrinath]]'' |Batting Baba | | |- |''[[Veera (2011 film)|Veera]]'' |Tiger | | |- |''Desadrohii'' | | | |- |''Mr. Rascal'' |Balu | | |- |''[[Daggaraga Dooranga]]'' |Johnny | | |- |''[[Mr. Perfect (film)|Mr. Perfect]]'' |Jalsa Kishore | | |- |''[[Sakthi (2011 film)|Shakthi]]'' |Avatar | | |- |''[[Prema Kavali]]'' |Serlingam Software Engineer | | |- |''[[Katha Screenplay Darsakatvam Appalaraju]]'' |Sri Sailam Anna | | |- |''[[Payanam (2011 film)|Gaganam]]'' |Rajesh Kapoor (Film Director) | | |- |''[[Wanted (2011 film)|Wanted]]'' |Nandagopal "Nandu" | | |- |''[[Dongala Mutha]]'' |Narayana Murthy / The Ghost | | |- |''[[Vastadu Naa Raju]]'' | | | |- |''Brahmigadi Katha'' |Brahmi | | |- |''[[Anaganaga O Dheerudu]]'' |Jaffa | | |- |''[[Aha Naa Pellanta! (2011 film)|Aha Naa Pellanta!]]'' |Balaraju | | |- | rowspan="25" |2012 |''[[Lucky (2012 Telugu film)|Lucky]]'' | | | |- |''[[Cameraman Gangatho Rambabu]]'' |Bobby | | |- |''[[Julayi]]'' |Brahmam | | |- |''[[Krishnam Vande Jagadgurum]]'' |Rampam (Rangasthala Pandit) | | |- |''[[Rebel (2012 film)|Rebel]]'' |Narasa Raju | | |- |''[[Denikaina Ready]]'' |Bangaraju | | |- |''[[Vennela 1½]]'' |Papachand | | |- |''[[Shirdi Sai]]'' |Sandeham | | |- |''[[Sudigadu]]'' |Jaffa Reddy | | |- |''[[All the Best (film)|All the Best]]'' |Gochi Savithri | | |- |''[[Endukante... Premanta!]]'' |Pandu Ranga Rao | | |- |''[[Racha (film)|Racha]]'' |Rangeela Master | | |- |''[[Naa Ishtam]]'' |Kadiyam Bujji | | |- |''[[Devudu Chesina Manushulu (2012 film)|Devudu Chesina Manushulu]]'' |[[Lord Vishnu]] / Brahmanandam | | |- |''[[Gabbar Singh (film)|Gabbar Singh]]'' |Recovery Ranjith Kumar | |<ref name="indiaglitz">{{cite web|title=Gabbar Singh to release for Sankranthi – Telugu Movie News|url=http://www.indiaglitz.com/channels/telugu/article/71667.html|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20111004042034/http://www.indiaglitz.com/channels/telugu/article/71667.html|archive-date=4 October 2011|website=IndiaGlitz.com|accessdate=25 January 2014}}</ref> |- |''[[Dammu]]'' |Jaanaki | | |- |''[[Adhinayakudu]]'' |Brahmi | | |- |''[[Daruvu]]'' |Vidhya Balan | | |- |''[[Mythri (2012 film)|Mythri]]'' |Murthy | | |- |''[[Nuvvekkadunte Nenakkadunta]]'' |Advocate | | |- |''[[Damarukam]]'' |Rudraksha | | |- |''[[Nuvva Nena]]'' |Aaku Bhai | | |- |''[[Mr. Nookayya]]'' |Rahul | | |- |''[[Nippu]]'' |Kaasi | | |- |''[[Dhoni (film)|Dhoni]]'' |Subramaniam's Boss | | |- | rowspan="21" |2013 |''Bunny n Cherry'' |Manikyam | | |- |''[[Baadshah (2013 film)|Baadshah]]'' |Padmanabha Simha | | |- |''[[Something Something (2013 film)|Something Something]]'' |Premji | | |- |''[[Seethamma Vakitlo Sirimalle Chettu]]'' | |Deleted scenes | |- |''[[Saradaga Ammayitho]]'' | | | |- |''[[Masala (2013 film)|Masala]]'' | | | |- |''[[Bhai (2013 film)|Bhai]]'' |Vikram Donor | | |- |''[[Backbench Student]]'' |Kareena Kapoor | | |- |''[[Greeku Veerudu]]'' |Kamaraju | | |- |''[[Iddarammayilatho]]'' |"Fiddle" Brahma | | |- |''[[Attarintiki Daredi]]'' |Baddam Bhaskar | |<ref>{{cite web|title=Pawan Kalyan and Brahmanandam Combination again|url=http://timesofap.com/cinema/pawan-kalyan-and-brahmanandam-combination-again.html|url-status=dead|publisher=timesofap.com|accessdate=4 March 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130927225641/http://timesofap.com/cinema/pawan-kalyan-and-brahmanandam-combination-again.html|archivedate=27 September 2013|df=dmy-all|access-date=20 August 2023|archive-date=27 September 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130927225641/http://timesofap.com/cinema/pawan-kalyan-and-brahmanandam-combination-again.html}}</ref> |- |''[[Chukkalanti Ammayi Chakkanaina Abbayi]]'' | | | |- |''[[Sukumarudu]]'' | | | |- |''[[Jaffa (2013 film)|Jaffa]]'' |Jasmine Falguda (Jaffa) | | |- |''[[Doosukeltha]]'' |Veera Brahmam | | |- |''[[Mirchi (film)|Mirchi]]'' |Veera Pratap | | |- |''[[Balupu]]'' |Crazy Mohan | | |- |''[[Okkadine]]'' |Sodhan | | |- |''Jagan Nirdoshi'' | | | |- |''[[Naayak]]'' |Jilebi | | |- |''[[Sevakudu]]'' |Brahmi | | |- | rowspan="25" |2014 |''[[Rough (film)|Rough]]'' | | | |- |''[[Joru]]'' |PK | | |- |''[[Erra Bus]]'' | | | |- |''[[Jilla]]'' |IPS Brahma |Partially reshot in Telugu | |- |''[[Yamaleela 2]]'' |Chitragupta | | |- |''[[Jaihind 2]]'' | | | |- |''[[Loukyam]]'' |Sipana Sridhar "Sippy" | | |- |''[[Aagadu]]'' |Delhi Suri | | |- |''[[Anukshanam]]'' |Shailaja's brother | | |- |''[[Power (2014 Telugu film)|''Power'']]'' |Animuthyam | | |- |''[[Rabhasa]]'' |Raju | | |- |''[[Boochamma Boochodu]]'' |Charan | | |- |''[[Geethanjali (2014 film)|Geethanjali]]'' |Saitan Raj | | |- |''[[Alludu Seenu]]'' |Dimple | | |- |''[[Autonagar Surya]]'' |"Super Mechanic" Brahmi | | |- |''[[Manam (film)|Manam]]'' |Girish Karnad | | |- |''[[Amrutham Chandamamalo]]'' | | | |- |''Young India'' | | | |- |''[[Laddu Babu]]'' | |Cameo appearance |<ref>[https://www.indiaglitz.com/Laddu-Babu-releasing-on-Apr-18th-in-overseas-telugu-news-106203 Laddu Babu releasing on Apr 18th in overseas] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230820175029/https://www.indiaglitz.com/Laddu-Babu-releasing-on-Apr-18th-in-overseas-telugu-news-106203 |date=20 August 2023 }}. Indiaglitz.com (15 April 2014). Retrieved on 2017-01-03.</ref> |- |''[[Race Gurram]]'' |Kill Bill Pandey | | |- |''[[Legend (2014 film)|Legend]]'' |Manikyam | | |- |''[[Malligadu Marriage Bureau]]'' |Chotu Bhai | |<ref>Updated, Shekhar. (6 February 2014) [http://entertainment.oneindia.in/telugu/news/2014/paisa-malligadu-marriage-bureau-dil-deewana-box-office-clash-131402.html Paisa, Malligadu Marriage Bureau, Dil Deewana Set To Clash At Box Office] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140724214352/http://entertainment.oneindia.in/telugu/news/2014/paisa-malligadu-marriage-bureau-dil-deewana-box-office-clash-131402.html |date=24 July 2014 }}. Entertainment.oneindia.in. Retrieved on 2017-01-03.</ref> |- |''[[Pandavulu Pandavulu Tummeda]]'' |Bapure | |<ref>{{cite web|title=Pandavulu Pandavulu Thummeda – Movie Review|url=http://entertainment.oneindia.in/telugu/reviews/2014/pandavulu-pandavulu-tummeda-movie-review-131051.html|work=[[OneIndia]]|accessdate=7 March 2014|access-date=20 August 2023|archive-date=2 March 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140302020517/http://entertainment.oneindia.in/telugu/reviews/2014/pandavulu-pandavulu-tummeda-movie-review-131051.html|url-status=dead}}</ref> |- |''[[Heart Attack (2014 film)|Heart Attack]]'' |ISKCON Ramana | |<ref>{{cite web|title=Heart Attack – Movie Review|url=http://entertainment.oneindia.in/telugu/reviews/2014/heart-attack-movie-review-131017.html|work=[[OneIndia]]|accessdate=31 January 2014|access-date=20 August 2023|archive-date=1 February 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140201120748/http://entertainment.oneindia.in/telugu/reviews/2014/heart-attack-movie-review-131017.html|url-status=dead}}</ref> |- |''[[Yevadu]]'' |Illegal tenant at Satya's home | |<ref>{{cite web|date=12 January 2014|title=Yevadu – Movie Review|url=http://entertainment.oneindia.in/telugu/reviews/2014/yevadu-movie-review-129448.html|publisher=Oneindia Entertainment|accessdate=12 January 2014}}{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- | rowspan="19" |2015 |''[[Loafer (2015 film)|Loafer]]'' |Srimanthudu | | |- |''[[Size Zero]]'' |Android Baba |Cameo appearance | |- |''[[Bruce Lee: The Fighter]]'' |Suzuki Subramanyam | | |- |''[[Bengal Tiger (2015 film)|Bengal Tiger]]'' |Amala Paul | | |- |''[[Akhil (film)|Akhil]]'' |Johnson & Johnson | | |- |''[[Courier Boy Kalyan]]'' |Nasar | | |- |''[[Kick 2]]'' |Pandit Ravi Teja | | |- |''[[Sher (film)|Sher]]'' |Brahmi | | |- |''[[Jyothi Lakshmi (film)|Jyothi Lakshmi]]'' |Kamalakar | | |- |''Vinavayya Ramayya'' |Patel Pahilwan\Pailwan | | |- |''[[Dongaata (2015 film)|Dongaata]]'' |Brahmi | | |- |''[[Dohchay]]'' |Bullet Babu | |<ref>[https://www.indiaglitz.com/Naga-Chaitanya-Sudheer-Varma-movie-launched-telugu-news-108872 Naga Chaitanya-Sudheer Varma movie launched] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141122132410/http://www.indiaglitz.com/Naga-Chaitanya-Sudheer-Varma-movie-launched-telugu-news-108872|date=22 November 2014}} – ''Indiaglitz''</ref> |- |''[[Soukhyam]]'' |Daya | | |- |''[[Cinema Choopistha Mava]]'' |Daya | | |- |''[[Pandaga Chesko]]'' |Weekend Venkat Rao | | |- |''[[S/O Satyamurthy]]'' |Koda Rambabu |Cameo appearance | |- |''[[Subramanyam for Sale]]'' |Chintakaya | | |- |''[[Moodu Mukkallo Cheppalante]]'' |Idly Viswanath | | |- |''[[Lava Kusa (2015 film)|Lava Kusa]]'' | | | |- | rowspan="13" |2016 |''[[Jaguar (2016 film)|Jaguar]]'' |Fake Jaguar |Guest appearance | |- |''Mental Police'' | | | |- |''[[Nayaki]]'' |Director | | |- |''[[Chuttalabbai]]'' | | | |- |''[[Aatadukundam Raa]]'' |Girija Rao | | |- |''[[Babu Bangaram]]'' |Magic Mangamma | | |- |''[[Sarrainodu]]'' |Linga Hariharan | | |- |''[[Sardaar Gabbar Singh]]'' |Shekhar Singh | | |- |''[[Shourya (2016 film)|Shourya]]'' |Sports Minister | | |- |''[[Krishnashtami]]'' | | | |- |''[[Garam (film)|Garam]]'' |Mr.Google | |<ref>{{cite web|last=Arikatla|first=Venkat|date=12 February 2016|title=Aadi, Garam, Madan, Garam Review, Garam Rating, Garam Telugu Review|url=https://www.greatandhra.com/movies/reviews/garam-review-thanda-thanda-bore-bore-72666|website=greatandhra.com|access-date=20 August 2023|archive-date=24 September 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200924142200/https://www.greatandhra.com/movies/reviews/garam-review-thanda-thanda-bore-bore-72666|url-status=dead}}</ref> |- |''[[Soggade Chinni Nayana]]'' |Athmananda Swamy | | |- |''[[Eluka Majaka]]'' |Vidoosha Mooshika (mouse) | | |- | rowspan="3" |2017 |''Nenu Kidnap Ayyanu'' | | | |- |''[[Khaidi No. 150]]'' |Doberman | | |- |''[[Om Namo Venkatesaya]]'' |Simhachalam | | |- | rowspan="8" |2018 |''[[Achari America Yatra]]'' |Appalacharya | | |- |''[[Silly Fellows]]'' |Fake DGP | | |- |''[[Nela Ticket]]'' |Balaraju | | |- |''[[Gayatri (2018 film)|Gayatri]]'' |Loknatham | | |- |''[[MLA (2018 Telugu film)|MLA]]'' |Pattabhi | | |- |''[[Aatagallu]]'' |Go Go | | |- |''[[Inttelligent]]'' |Dharma Raju | | |- |''[[Jai Simha]]'' |Raju Reddy | | |- | rowspan="6" |2019 |''[[Amma Rajyam Lo Kadapa Biddalu]]'' |Rambabu | | |- |''[[Gaddalakonda Ganesh]]'' | |Cameo appearance | |- |''[[Manmadhudu 2]]'' |Suribabu Lavangam |Cameo appearance | |- |''[[1st Rank Raju (2019 film)|1st Rank Raju]]'' |Manormani | | |- |''[[Lisaa]]'' |LKG |Partially reshot in Telugu |<ref>{{Cite web|last=Shekar|first=Anjali|date=24 May 2019|title='Lisaa' review: The horror of sitting through a boring horror film|url=https://www.thenewsminute.com/article/lisaa-review-horror-sitting-through-boring-horror-film-102361|work=The News Minute}}</ref> |- |''[[NTR: Kathanayakudu]]'' |[[Relangi (actor)|Relangi]] |Special appearance | |- | rowspan="2" |2020 |''[[Ala Vaikunthapurramuloo]]'' | |Cameo appearance in [[Ramuloo Ramulaa]] song | |- |''[[Rocky: The Revenge|Namaste Nestama]]'' |Dog trainer |Partially reshot in Telugu |<ref>{{Cite web|title=Filmmaker Bokadia experiments in Telugu with 'Namaste Nestama'|url=https://telanganatoday.com/filmmaker-bokadia-experiments-in-telugu-with-namaste-nestama|archive-url=https://web.archive.org/web/20191109181328/https://telanganatoday.com/filmmaker-bokadia-experiments-in-telugu-with-namaste-nestama|archive-date=9 November 2019|work=Telangana Today}}</ref> |- |2021 |''[[Jathi Ratnalu]]'' |Justice Balwanth Chowdhary | | |- | rowspan="3" |2022 |''[[Bheemla Nayak]]'' |Judge K. B. Anand Rao |Cameo appearance | |- |''[[Aadavallu Meeku Johaarlu (2022 film)|Aadavallu Meeku Johaarlu]]'' |Buchi | |<ref>{{cite web|date=11 February 2022|title='Aadavallu Meeku Johaarlu' teaser trending No 1 on YouTube with 2 million views|url=https://m.timesofindia.com/entertainment/telugu/movies/news/aadavallu-meeku-johaarlu-teaser-trending-no-1-on-youtube-with-2-million-views/articleshow/89500995.cms|access-date=1 March 2022|website=Times of India}}</ref> |- |''[[Panchathantram]]'' |Veda Vyas | |<ref>{{cite web|date=14 October 2021|title='Panchathantram', a magical tale of the modern world|url=https://telanganatoday.com/panchathantram-a-magical-tale-of-the-modern-world|website=Telangana Today}}</ref> |- | rowspan="5" |2023 |''[[Veera Simha Reddy]]'' |Ismail |Cameo appearance as a judge in "Voice of Europe" music show | |- |''[[Rangamarthanda]]'' |Chakrapani | |<ref>{{cite web|date=25 November 2019|title=Brahmanandam will essay a heart-squeezing role in Ranga Marthanda: Krishna Vamsi|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/brahmanandam-will-essay-a-heart-squeezing-role-in-ranga-marthanda-krishna-vamsi/articleshow/72222094.cms|website=The Times of India}}</ref> |- |{{Pending film|[[Bro (2023 film)|Bro]]}}|{{TBA}} | |<ref>{{Cite news|date=2023-03-24|title='PKSDT' set to hit theatres: Pawan Kalyan and Sai Dharam Tej fans rejoice|work=The Times of India|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/pksdt-set-to-hit-theatres-pawan-kalyan-and-sai-dharam-tej-fans-rejoice/articleshow/98972351.cms?from=mdr|access-date=2023-05-16|issn=0971-8257}}</ref> |- |[[Bhola Shankar|Bholaa Shankar]] | | | |- |{{pending film|Keeda Cola}}|{{TBA}} | | |- | rowspan="1" |2024 |{{Pending film|[[Guntur Kaaram]]}}|{{TBA}} | | |} === Kukoli kpɛrikpɛriti tali === {| class="wikitable sortable" !Year !Title !Actor !Role !Notes !{{Tooltip|Ref.|References}} |- |1997 |''[[V. I. P. (1997 film)|V. I. P.]]'' |[[Anu Mohan (Tamil actor)|Anu Mohan]] |Rangasamy |Telugu dubbed version | |- |2005 |''[[Chandramukhi]]'' | rowspan="7" |[[Vadivelu]] |Murugesan | rowspan="8" |Telugu dubbed version | |- |2005 |''[[Majaa]]'' |Pulipaandi | |- |2005 |[[Aaru (film)|''Aaru'']] |Sumo | |- |2006 |''[[Imsai Arasan 23rd Pulikecei|Himsincha Raju 23rd Pulikesi]]'' |Pulikesi XXIII and Ukraputhan | |- |2006 |''[[Thimiru|Pogaru]]'' |Warden Vallaran | |- | rowspan="2" |2017 |''[[Shivalinga (2017 film)|Shivalinga]]'' |Pattukunjam | |- |''[[Mersal (film)|Adirindhi]]'' |Vadivu | |- |2019 |[[The Lion King (2019 film)|''The Lion King'']] |[[Seth Rogen]] |[[Pumbaa]] |<ref>{{cite web|last=Codingest|title=Brahmanandam turns Pumbaa, Ali turns Timon for The Lion King|url=http://www.ntvtelugu.com/post/brahmanandam-turns-pumbaa-ali-turns-timon-for-the-lion-king|access-date=2020-11-20|website=NTV Telugu|language=en}}{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |} === Yiliyiini tali === {| class="wikitable sortable" !Year !Title !Song !Notes !{{Tooltip|Ref.|References}} |- |2011 |''Katha Screenplay Darsakthvam Appalraju'' |Naa Peru Srisailam | | |- |} == Tamil filim nima == {| class="wikitable sortable" !Year !Title !Role ! class="unsortable" |Notes ! class="unsortable" |{{Tooltip|Ref.|References}} |- | rowspan="2" |2004 |''[[New (film)|New]]'' |Satyam |Tamil version of ''Naani'' | |- |''[[Ghilli]]'' |Pundit | |<ref>{{Cite web|last=Maithutty|first=Fahir|date=20 April 2019|title=15 years of 'Ghilli': Why Vijay's action thriller still remains 'chellam' for fans|url=https://www.thenewsminute.com/article/15-years-ghilli-why-vijays-action-thriller-still-remains-chellam-fans-100359|work=The New Minute}}</ref> |- |2007 |''[[Mozhi (film)|Mozhi]]'' |Anantakrishnan | |<ref>{{Cite web|date=23 February 2007|title=Mozhi|url=https://www.sify.com/movies/mozhi-review-tamil-pclwlRjegijie.html|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150627102200/http://www.sify.com/movies/mozhi-review-tamil-pclwlRjegijie.html|archive-date=27 June 2015|work=Sify}}</ref> |- | rowspan="4" |2008 |''[[Saroja (2008 film)|Saroja]]'' |Car passenger |Cameo appearance |<ref>{{Cite web|last=Aravind|first=CV|date=23 September 2018|title=From Raja Babu to Ali and Brahmanandam: The greatest of Tollywood comedians|url=https://www.thenewsminute.com/article/raja-babu-ali-and-brahmanandam-greatest-tollywood-comedians-88829|work=The News Minute}}</ref> |- |''[[Satyam (2008 film)|Satyam]]'' |Transport office broker |Tamil version of ''Salute'' |<ref>{{Cite web|title=SATYAM - MOVIE REVIEW|url=http://www.behindwoods.com/tamil-movie-reviews/reviews-1/satyam-review.html|work=Behindwoods}}</ref> |- |''[[Kuselan]]'' |Tribal |Tamil version of ''Kathanayakudu'' | |- |''[[Netru Indru Naalai (2008 film)|Netru Indru Naalai]]'' | |Tamil version of ''Ninna Nedu Repu'' | |- |2011 |''[[Payanam (2011 film)|Payanam]]'' |Rajesh Kapoor (Film Director) |Tamil version of ''Gaganam'' |<ref>{{Cite web|date=15 January 2011|title=Payanam|url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/review/2011/feb/15/payanam-227575.html|work=The New Indian Express}}</ref> |- |2012 |''[[Dhoni (film)|Dhoni]]'' |Subramaniam's boss |Tamil version of ''Dhoni'' |<ref>{{Cite web|date=9 February 2012|title=Dhoni|url=https://www.sify.com/movies/dhoni--review-tamil-pcmaoVaihgfba.html|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20190306044643/http://www.sify.com/movies/dhoni--review-tamil-pcmaoVaihgfba.html|archive-date=6 March 2019|work=Sify}}</ref> |- | rowspan="3" |2014 |''[[Lingaa]]'' |Inspector Raja Varman | |<ref>{{Cite web|date=15 January 2017|title=Brahmanandam to act in Rajinikanth's Lingaa|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/brahmanandam-to-act-in-rajinikanths-lingaa/articleshow/43548393.cms|work=The Times of India}}</ref> |- |''[[Jaihind 2]]'' |Ezhumalai |Tamil version of ''Jaihind 2'' |<ref>{{Cite news|last=Suganth|first=M.|date=16 May 2016|title=ARJUNIN JAI HIND 2 MOVIE REVIEW|newspaper=The Times of India|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movie-reviews/arjunin-jai-hind-2/movie-review/45072928.cms}}</ref> |- |''[[Anjaan (2014 film)|Anjaan]]'' |Guru Shastri | |<ref>{{Cite web|date=7 July 2014|title=Brahmanandam in Suriya's Anjaan|url=https://www.thehansindia.com/posts/index/Cinema/2014-07-07/Brahmanandam-in-Suriyas-Anjaan/101009|work=The Hans India}}</ref> |- | rowspan="2" |2015 |''[[Vaalu]]'' |MD | |<ref>{{Cite news|last=Srinivasan|first=Sudhir|date=14 August 2015|title=Vaalu: STR makes the film watchable|newspaper=The Hindu|url=https://www.thehindu.com/features/cinema/cinema-reviews/vaalu-str-makes-the-film-watchable/article7541862.ece}}</ref> |- |''[[Massu Engira Masilamani]]'' |Dr. Gnanaprakasham | |<ref>{{Cite web|date=30 May 2015|title='Massu Engira Maasilamani' Review: A no-holds barred entertainer|url=https://www.sify.com/movies/massu-engira-maasilamani-review-a-no-holds-barred-entertainer-review-tamil-pf3qAmcchibie.html|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150529132923/http://www.sify.com/movies/massu-engira-maasilamani-review-a-no-holds-barred-entertainer-review-tamil-pf3qAmcchibie.html|archive-date=29 May 2015|work=Sify}}</ref> |- |2016 |''[[Nayaki|Nayagi]]'' |Director |Tamil version of ''Nayaki'' |<ref>{{Cite web|date=16 September 2016|title=NAYAGI MOVIE REVIEW|url=http://www.behindwoods.com/tamil-movies/nayagi/nayagi-review.html|work=Behindwoods}}</ref> |- |2017 |''[[Maragadha Naanayam]]'' |Pilot |Cameo appearance |<ref>{{Cite web|last=KR|first=Manigandan|title=Maragatha Naanayam review: A ghost caper that sparkles from the word go|url=https://www.cinestaan.com/reviews/maragatha-naanayam-25157|work=Cinestaan|access-date=20 August 2023|archive-date=1 October 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221001122726/https://www.cinestaan.com/reviews/maragatha-naanayam-25157|url-status=dead}}</ref> |- |2018 |''[[Thaanaa Serndha Koottam]]'' |Income tax officer | | |- |2020 |''[[Dagaalty]]'' |China Madan | |<ref>{{Cite news|last=Menon|first=Thinkal|date=31 January 2020|title=Dagaalty Movie Review : Tests our patience and is a tiring watch|newspaper=The Times of India|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movie-reviews/dagaalty/movie-review/73791957.cms}}</ref> |- |2022 |{{Pending film|[[Santhanam (actor)|Kick]]}} |Scientist Vaali |Filming |<ref>{{Cite web|last=Subhash|date=2022-09-14|title=Kick Tamil Movie Release Date, Star Cast, Trailer, Plot & More Updates|url=https://en.janbharattimes.com/entertainment/kick-tamil-movie-release-date-star-cast-trailer-plot-updates|access-date=2022-10-06|website=JanBharat Times|language=en-US|archive-date=27 September 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230927060139/https://en.janbharattimes.com/entertainment/kick-tamil-movie-release-date-star-cast-trailer-plot-updates|url-status=dead}}</ref> |} == Kannada filim nima == {| class="wikitable sortable" !Year !Title !Role ! class="unsortable" |Notes ! class="unsortable" |{{Tooltip|Ref.|References}} |- |2014 |''[[Ninnindale]]'' |Sachin from New York Plumbing Department | |<ref>{{cite web|title=Brahmanandam enters Sandalwood|url=http://entertainment.oneindia.in/kannada/news/2013/brahmanandam-sandalwood-debut-puneet-rajkumar-ninnindale-126952.html|work=[[OneIndia]]|accessdate=12 December 2013|access-date=20 August 2023|archive-date=13 December 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131213160507/http://entertainment.oneindia.in/kannada/news/2013/brahmanandam-sandalwood-debut-puneet-rajkumar-ninnindale-126952.html|url-status=dead}}</ref> |- |2019 |''[[I Love You (2019 film)|I Love You]]'' |Santhosh's assistant | |<ref>{{cite news|date=30 July 2018|title=Brahmanandam to make Kannada return with 'I Love You' - Times of India|website=The Times of India|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/brahmanandam-to-make-kannada-return-with-i-love-you/articleshow/65200729.cms}}</ref> |} == Telivisa == {| class="wikitable" !Year !Work !Role !Network !Language |- |2018 |''The Great Telugu Laughter Challenge'' |Judge |[[Star Maa]] |Telugu |} == Kundivihira == {{Reflist}}{{DEFAULTSORT:Brahmanandam filmography}} k4xe49isgvh13e0yytobegr1dfaib59 Wikipedia:Wikidata 4 23707 137083 74453 2026-05-18T00:09:44Z CommonsDelinker 128 Replacing Interlanguage_links_provided_by_WikiData.png with [[File:Interlanguage_links_provided_by_Wikidata.png]] (by [[:c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because: [[:c:COM:FR|File renamed]]: Wikidata is not spelled in CamelCase). 137083 wikitext text/x-wiki {{short description|Information page}} <noinclude>{{pp-move-indef}}</noinclude> {{redirect|WP:WD}} {{redirect|WP:DATA}} {{Information page|WP:DATA|WP:WD|WP:WDATA}} {{nutshell|1=Wikipedia fetches '''interwiki links''' from the [[d:|Wikidata]] '''central database'''. Wikipedia also fetches some data from Wikidata.}} [[File:Wikidata-logo-en.svg|thumb|The Wikidata logo]] '''[[Wikidata]]''' is a Wikimedia project to create an open and collaborative database. It stores relational statements about an entity as well as the interwiki links associated with the pages on the Wikimedia projects that describe that entity. The English Wikipedia uses these interlanguage links stored at Wikidata, and has some limited applications for the statements made in Wikidata. == Access from Wikipedia == From a Wikipedia page, you can go to the link "Wikidata item", using "Tools" in the side panel, to see and edit it. Also in Tools, there is another link to "page information", where is "Wikidata item ID", that contains the QID (for example: [[wikidata:Q171|Q171]] or "None"). You can go to the corresponding page in Wikimedia sister projects using the links under "In other projects", also in the side pane. Finally, you can go to other Wikipedia language links of the item, clicking in "Languages" in the side pane. You can use "Edit links" there. == Managing interlanguage links == {{Multiple image | width = 150 <!--image 1--> | image1 = Complete graph K7.svg | alt1 = A complete graph: seven points, each connected to every other point, a total of 21 edges | caption1 = Before Wikidata: Interlanguage links between all languages <!--image 2--> | image2 = Star network 7.svg | alt2 = A star-shaped graph: seven points connected to an eighth, central point, a total of only seven edges | caption2 = Phase 1 of Wikidata: Links to all languages from one central point }} Each Wikipedia page with an entry in Wikidata uses the language links stored there to populate the language links that show in the left column. Traditional interwiki links in a page's wiki-text are still recognized, and simply override the information for that language (if any) from Wikidata. If the article '''is''' linked to from Wikidata, then it will display all links listed there, in addition to any links entered in the article wiki-text. In the case of a conflict, or intentional difference, between a local link and a Wikidata link for a given language, the local link will be displayed; the Wikidata links for all other languages will still display. If the article '''is not''' yet linked to from Wikidata, then it will display whatever links are in the article wiki-text. In some cases (especially for new articles), there may be a Wikidata item that corresponds to the article, but the English Wikipedia article has not yet been associated with it. {{WP:Wikidata/Wikidatans}} Note that in Wikidata the statements define the concept so, if you cannot find a concept under a certain name, it still may exist under another name. Hint: use unique identifiers from related databases to confirm that a concept does or does not exist. ==== New articles ==== * '''Q1'''. I've just created an article on ''XEN''; I know there is already an article on the Swahili Wikipedia on the same subject called ''XSW''. How do I create an Interwiki link? ** Go to ''XSW''. On the left, there should be a list of interwiki links followed by a pen icon. Click on pen, this will take you to the [[:d:|Wikidata]] page (item) for ''XSW''. Go to the bottom of the item, click on "add", fill in the opened cases the language code (for example, "en" for English) and the name of the article you created (''XEN''). Then click on "save". You are done. ** If the pen does not show up, go to [[:d:|Wikidata]]. ** In the main panel (in Vector interface, on the left) locate "[[d:Special:ItemByTitle|Item by title]]<!--Item by title-->". ** Click on "[[d:Special:ItemByTitle|Item by title]]<!--Item by title-->". ** On the resulting page, fill in the [[m:List of Wikipedias|language code]] (for example, "sw" for Swahili) and the name of the page on the corresponding Wikipedia (''XSW''). Then click on "Search". ** If the item already exists, go to the bottom of the item, click on "add", fill in the opened cases the language code (en for English) and the name of the article you created (''XEN''). Then click on "save". You are done. ** If the item does not exist, create it by clicking on "[[d:Special:CreateItem|create the item]]", filling in its name (''XEN'') and (preferably) a description of the item. Then add to the item the interlanguage links, as described above. ** If you are planning to add interlanguage links often, you may want to switch on the gadget "slurpInterwiki", available in [[d:Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|your Wikidata gadgets]]. Once the gadget is on, and you are on the item page, click on "Import interwiki" on the menu on the left. ** At least for some time, the old way of adding interlanguage links (just adding them to the Wikipedia pages) will still work, but most likely fewer bots will be checking new articles, and the time until the links propagate to other articles will be longer. ==== Incorrect interwiki links ==== [[File:Interlanguage links provided by Wikidata.png|thumb|The link to edit the Wikidata page, in grey, on the Vector skin.]] * '''Q3'''. I've just noticed that article ''ZEN'' is linked to the wrong article ''XSW'' on the German|French|Swahili Wikipedia. How do I correct this? ** In the interwiki links section of the article ''ZEN'' click on the pen below the interwiki links. This will take you to the Wikidata item for ''ZEN''. Check that it indeed is the Swahili article, not the English one, that is wrong. ** On the "Wikipedia" section of the item on Wikidata, click the [edit] link. ** Find the Swahili (swwiki) entry showing the text ''XSW''. ** Click on the garbage bin icon between to the entry and the text to remove it; or change the text to its correct value. (Note: [[JavaScript]] '''must''' be enabled.) ** Repeat this with other erroneous entries. ** Save your edit(s) by clicking [save] at the top of the section where the [edit] link was previously. ** If the pen does not show up on the English Wikipedia, the item has not yet been added to Wikidata. Then act as in Q1 above. ** If the Swahili entry on Wikidata is correct, then the incorrect link is probably in the English article. Edit the article to remove it and the Wikidata entry will be used. ==== More than one interwiki family ==== * '''Q4'''. I've just noticed that the articles ''en:YEN'', ''de:YDE'' and ''fr:YFR'' are linked together, and that ''cs:YCS'' and ''hu:YHU'' are linked together. Actually all five articles are on the same subject. How do I locate and merge their entries on Wikidata? ** You can find their entries as shown in Q1 above – in this case, you could try <span style="color:#002bb8">d:Special:ItemByTitle/en/YEN</span> and <span style="color:#002bb8">d:Special:ItemByTitle/cs/YCS</span>; if those don't work, try searching for all the other Wikipedias' titles, as in some cases it's possible that an item has been created for one title, but not the article it's linked to. *** If you find '''two items''', then [[d:WD:M|merge them]] by using the [[d:WD:M#Merge gadget|Merge]] gadget or the [[d:Special:MergeItems|Special:MergeItems]] tool. *** If you find '''one item''', simply add the links to the relevant articles. *** If you find no items, then just create an item for all five articles, as explained in Q1 above. * '''Q4A'''. I discovered that the articles ''en:YEN'' and ''de:YDE'' are about the same subject, but they are not linked together. What should I do? ** First, check that the Wikidata entry YEN exists, locating it as detailed in Q1 above; ** If is does, go to the bottom of the entry (where the links are stored), and try adding YDE: add the language (de for German) and the name (YDE); ** If it gets added, you are done; ** If it gives an error (a pink box), click on the error box. It would typically say that YDE has been already used by the Wikidata item Qxxx. In this case, you need to merge them. Act as in Q4 above. ** If the Wikidata entry YEN exists, check the entry for YDE. If id does exist, go there and add en:YEN as detailed above; ** If it does not, create a new entry and add there ''en:YEN'' and ''de:YDE''. ==== Migrating new interwiki links ==== * '''Q5'''. In the article which has its Wikidata entry, and the links were removed by the bot longtime ago, someone added a Swahili interwiki link. What should I do? ** Check that the Swahili article exists and is on the same topic; ** If it does, consider it as a request to add the Swahili link to Wikidata, act as in Q1. ** If it does not exist, delete the link. ==== Persistent conflicts ==== * '''Q6''' <!-- This should be the last question no matter what --> I'm trying to do all this, but I keep on running into conflicts with other wikis. ** Please bring this up at [[d:WD:IWC]] where an experienced editor will sort it out. ** If you need help for any other reason, feel free to contact any of the users in the box at the top of this section, or to go to {{irc|wikidata}}. {{anchor|Editing interlanguage links}}<!-- Redundant anchor which is used by the edit interface. Do not delete unless the edit interface also changes. The header below can be changed normally. --> === Migration of interlanguage links === Local interlanguage links in Wikipedia pages can be safely removed if the local list and the Wikidata list match. '''Understand that unexplained removal of interlanguage links could appear to be vandalism'''. To avoid being reverted, leave an [[Help:edit summary|edit summary]] when removing local links, preferably linking to this page. In general, it is best to remove interwiki links in Wikipedia articles once they are associated with Wikidata. (You can tell that the page is "associated" with Wikidata by the presence of the "Edit links" text below the language list.) This is because whatever interwiki links are left over will always override the more current information that Wikidata endeavors to provide. Page sizes also decrease noticeably when long lists of interwikis are removed. However, '''you should not remove links if you have not verified that they have been copied to Wikidata'''. This task is now done by a bot ([[user:Addbot|Addbot]]), so you don't need to do this manually on most pages. ==== Automated migration of links ==== Bot operators using the pywiki framework should upgrade to a minimum of [[pyrev:11073]]. Bot operators using bots editing interwikis using other frameworks or methods should stop running their bot until they have fixed their code to avoid changing interwikis. See [[Wikipedia:Bot owners' noticeboard/Archive 8#Wikidata]]. ==== Semi-automated migration of links ==== <!-- Do not put any images on this line, as on some computers they will overlap with the block of javascript below --> Below are methods which can be used to change the links in a more automatic fashion, which decreases the chance that you will make an error while transferring the links: * You may want to add the following [[JavaScript]] to [[Special:MyPage/common.js|your common.js]] page, which will allow you, when '''editing''' a page (in edit mode), to click a "remove interwikis" button, which will remove all interlanguage links that have been copied to Wikidata: <syntaxhighlight lang="javascript">mw.loader.load('//www.wikidata.org/w/index.php?title=User:Yair_rand/checksitelinks.js&action=raw&ctype=text/javascript');</syntaxhighlight> <div style="float: right; margin: 1em;"> <div style="float: right;"> [[File:Checksitelinks location screenshot.png|thumb|To use Checksitelinks (once installed), click to edit an article, then go to the dropdown menu. (In the MonoBook skin, the tab simply appears at the top of the page, to the right of "unwatch".)]] </div><div style="float: right;"> [[File:Wikidata slurpInterwiki screenshot.png|thumb|350px|A screenshot of the ''slurpInterwiki'' interface. The button to initiate it, "Import interwiki", can be seen in the bottom left corner of the screen, along with several other gadget-generated buttons.]] </div></div> * ''slurpInterwiki'' is a Wikidata gadget which can be used to semi-automatically pull in new links from the article. See the [[d:Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|Wikidata gadgets panel]]. ==== Manual migration of links ==== The following method is the basic way to edit an interlanguage link: # Go to the Wikidata item. There are two manual methods to do this: #* Click the grey "edit links" link at the bottom of the "Languages" bar #* Go to [[d:Special:ItemByTitle]] and search for your page # Compare the links with the article's # Edit the links in Wikidata. This should be straightforward; each interlanguage wiki link has an [edit] next to it. Click that link exposes several forms: #* The first is for the language code #* The second is for the languages' link #* Where the [edit] link was should now appear three options: save, remove, and cancel. #** Save is used when you have completely finished changing the information in the entry #** Remove completely removes the entry from the database #** Cancel cancels the interaction with the interface # Add any missing links in Wikidata if appropriate. This can be done by going to the bottom of the interlanguage wiki link list and clicking on "add link". This exposes mostly the same forms as a normal edit. # Once all links are accounted for, preview a version of the article on Wikipedia with all interlanguage links removed, and compare it to the current version of the article. Look to see if there are any differences between the rendered text. If there are not, they may be removed safely. If there ''are'' differences, you should either ''not'' remove the links that differ, or, better yet, return to editing Wikidata, and then remove them from the article. If you encounter any interwiki conflicts (most notably situations where you get an error message informing you that a link you've tried to add is already in use on another item), you can raise the issue at [[Wikipedia talk:Wikidata#Interwiki conflicts]] or [[d:Wikidata:Interwiki conflicts]], though if you can think of a way to resolve it yourself, by all means please do. If you run into any confusion in the process of transferring links from Wikipedia to Wikidata, feel free to drop by at [[d:Wikidata:Project chat]] or ask for advice on IRC at {{irc|wikidata}}. === Related information === ==== Article status indicators ==== [[Wikipedia:Good articles|Good Articles]] and [[Wikipedia:Featured articles in other languages|Featured Articles]] on other-language Wikipedias are indicated by a star next to the language link. Wikidata supports this through badges (see [[:d:Wikidata:Development plan#Badges|:d:Wikidata:Development plan §&nbsp;Badges]]). When editing the list of Wikipedia links in Wikidata, the status of the article can be changed by clicking on the medallion to the right of the article name. ==== Interlanguage links with anchors ==== Sometimes an interlanguage link includes an [[Wikipedia:ANCHORS|anchor]], which is a link to a ''section header'' of a page or to text within a parameter of {{tl|anchor}}. The anchor directly follows the "#" character. For example: : <code>{{nowrap|<nowiki>[[:fr:Analyse de survie#Fonction de survie]]</nowiki>}}</code> An anchor link is used when the linked-to, other-language Wikipedia does not have an article that corresponds entirely with the one on the linked-from Wikipedia, but does have an article that deals in part with the same subject. By design, Wikidata's language links do not support anchors. To keep any interlanguage links with anchors, they must be retained on Wikipedia. For an example, see {{Plain link|url=//en.wikipedia.org/w/index.php?title=Survival_function&action=edit&section=3 the end of the wikitext}} in the article [[Survival function]]. There, Wikidata is providing all of the language links—through the item [[d:Q2915096]]—except for the one to the French Wikipedia, which, since it is a section link, is instead listed locally in the article itself. ==== Suppression of Wikidata links ==== An individual page can completely suppress Wikidata links by using the {{[[mediawikiwiki:Extension:Wikibase Client#noexternallanglinks|noexternallanglinks]]}} magic word. The magic word also supports suppression of only specific languages, in the form: :<nowiki>{{noexternallanglinks:es|fr|it}}</nowiki>, which would suppress the Spanish, French, and Italian links. ==== Scope of Wikidata's language links ==== The Wikidata community agreed in an RFC that all [[Wikipedia:Namespace|namespaces]] of Wikipedia projects other than "User" and "Special" are eligible for storage on Wikidata. This means that interwiki links for [[Wikipedia:Categorization|categories]], [[Wikipedia:Template|templates]], and [[Wikipedia:Policy page|Wikipedia policy pages]] can also be stored in Wikidata and removed locally if both [[Wikipedia:Wikipedia community|communities]] agree. For an example of a Wikidata item referring to the Wikipedia namespace, see item [[d:Q4167836|Q4167836]], which refers to [[Wikipedia:Categories]]. ==== Inline interlanguage links ==== [[Help:Interlanguage links#Inline links|Inline interlanguage links]] (those of the format <code><nowiki>[[:<language>:<article>]]</nowiki></code>) continue to work as before and have not been changed by Wikidata. For instance, the following piped link to [[:de:Wikipedia:Wikidata|the German version of this page]] (which is: <code><nowiki>[[:de:Wikipedia:Wikidata|the German version of this page]]</nowiki></code>) still functions without in any way affecting its interlanguage links, here or on Wikidata. ''Note:'' Just remember to start with: : <code>colon➕[[Wikipedia:Language codes|language-code]]➕colon</code> in other words: : <code>:lang-code:</code> Only ''then'' add the linked-to [[Wikipedia:Page titles|page title]] and any [[Wikipedia:Piped link|piped link text]] you want after it. ==== Recent changes ==== Changes on the Wikidata project site that relate to articles on this Wikipedia will show up in [[Help:Recent changes|Recent Changes]] if the option is enabled by the user. See {{section link|Special:Preferences#mw-prefsection-rc}}. == Infoboxes == Wikidata holds information in many languages that can be re-used on Wikipedias, particularly in infoboxes. The choice to use this information is left entirely to the Wikipedia community itself — future changes to the wiki software will only provide an ''option'' to retrieve information from Wikidata if desired. (For example, some wiki-text may ask for the atomic number of a chemical element, or the population of a country.) Wikidata supports citations for all data. Articles and their infobox templates can incorporate facts from the corresponding Wikidata page using <code><nowiki>{{#property:}}</nowiki></code> or <code><nowiki>{{#statements:}}</nowiki></code> syntax, and many other related templates and modules. Such transclusions are added inline to articles explicitly on a page-by-page or template-by-template basis, either manually or by bots, and are not attached automatically to articles. ===Infoboxes that use it=== See [[:Category:Templates using data from Wikidata]]. ==Inserting Wikidata values into Wikipedia articles== {{Also|:d:Wikidata:How to use data on Wikimedia projects}} There are two methods of obtaining data from Wikidata to use in an article. ===Parser function=== The simplest is to use the <code>#statements</code> parser function. For example, to get Madonna's date of birth you need to know the property number of "date of birth" which is [[:d:Property:P569|P569]]. (You can find this by clicking the property on Wikidata.) * Placing the code <code><nowiki>{{#statements:P569}}</nowiki></code> on the [[Madonna (entertainer)|Madonna]] article will then return: "{{#statements:P569|from=Q1744}}". To obtain data from a different item, you'll need the item number. For example, to get the capital ([[:d:Property:P36|P36]]) from the item about Germany ([[:d:Q183|Q183]]): * <code><nowiki>{{#statements:P36|from=Q183}}</nowiki></code> will give you "{{#statements:P36|from=Q183}}". Note that this may return multiple values separated by commas, if there are multiple statements for the given property. For example, if you fetch the occupation ([[:d:Property:P106|P106]]) of Douglas Adams ([[:d:Q42|Q42]]): * <code><nowiki>{{#statements:P106|from=Q42}}</nowiki></code> will give you "{{#statements:P106|from=Q42}}". These are the [[wikidata:Wikidata:Glossary#Rank|best-ranked]] values for this property. Values that are references to other data items, such as the occupations in the above example, will be represented by wiki links to the corresponding pages on the local wiki. If you want unlinked labels instead, use <code>#property</code> instead of <code>#statements</code>. Note that the value returned can be unlinked, even though Wikipedia may have an article covering the topic, if it is not properly connected on Wikidata (e.g. because the link is via a redirect). For example, if you fetch the {{Q|P106}} of {{Q|Q133682}}: * <code><nowiki>{{#statements:P106|from=Q133682}}</nowiki></code> will give you "egyptologist", although [[Egyptologist]] is blue-linked, because it redirects to [[Egyptology]]. Also, <code>#statements</code> may return values that are completely unreferenced, or only "imported from a Wikipedia", so may not be suitable in applications where it is important to have [[WP:V|verified]] data. Note that for Howard Carter's occupation: * <code><nowiki>{{#statements:P106|from=Q133682}}</nowiki></code> → {{#statements:P106|from=Q133682}} Using a Lua module gives more options: * All values → {{#invoke:WikidataIB |getValue |P106 |qid=Q133682 |fetchwikidata=ALL |onlysourced=false}} * Only sourced values → {{#invoke:WikidataIB |getValue |P106 |qid=Q133682 |fetchwikidata=ALL}} * Preferred values, including unsourced → {{#invoke:WikidataIB |getPreferredValue |P106 |qid=Q133682 |fetchwikidata=ALL |onlysourced=false}} ===Lua modules=== For more advanced uses, it is necessary to use Lua modules, for example to choose between alternative values, to include references and to create links. Several competing [[:Category:Wikidata modules|Wikidata modules]] have been developed, and are used in different Wikipedia language versions. Modules that are used to put automatically-updating Wikidata values into a Wikipedia article is still in its infancy. Before using the module in an article or a template, you should discuss its usage on the template's or article's talk page. Users may revert your edit if the module is not working on that particular page or the user doesn't believe the benefit outweighs the risk of a bug in the module. ===Appropriate usage in articles=== It is possible to use Wikidata to supply content anywhere in an article, including in article text (e.g., to add the numbers in the sentence "The current population of Berlin is {{#statements:P1082|from=Q64}}."), in infoboxes, in other templates, in tables, and in lists. It is even possible, with [[#Lua modules]], to import Wikidata's reference information for the claim. However, many uses that are technically feasible are not appropriate or desirable in practice. Before considering the use of Wikidata in any particular article, editors should be aware of the conclusions of the various Requests for Comment regarding Wikidata: * [[Wikipedia:Requests for comment/Wikidata Phase 2]] (May 2013) found:<!-- --><div style="width:96%; margin:0 auto; padding:0.2em; border:1px solid grey; background-color:#F0FFF8;">There are two points discussed here and while the line between them is not ''entirely'' clear, there is nevertheless agreement that:<ul><li>It is appropriate to '''modify existing infoboxes to permit Wikidata inclusion when there is no existing English Wikipedia data for a specific field in the infobox''' (option 4 of the first question). There is sufficient support for option 3 however, to indicate that this modification should be done carefully and deliberately, at least at first.</li><li> It is, on the other hand, '''not appropriate to use Wikidata in article text on English Wikipedia''' at this time (option 1 of the second question). There is a valid point raised that while running text is clearly not suitable for Wikidata use, it might be worth discussing use in tables specifically – but no consensus regarding this has been reached in this discussion.</li></ul></div> * [[Wikipedia:Village pump (policy)/Archive 128#RfC: Wikidata in infoboxes, opt-in or opt-out?]] (May 2016): ** Examined the issue of whether a Wikidata-aware infobox may fetch values by default, and require positive action at an article to ''not'' include Wikidata (opt-out); or should only fetch values when explicitly enabled on an article-by-article basis (opt-in). The [[Module:WikidataIB]] attempts to give infobox designers the tools to implement such decisions, along with options for displaying dates in either GB or US format, filtering of unsourced values, fetching only preferred values, and displaying multiple returned values as lists (using {{tl|hlist}} or {{tl|ubl}}). * [[Wikipedia:Wikidata/2018 Infobox RfC]] (June 2018) found: ** {{tq|There is a consensus that data drawn for Wikidata might be acceptable for use in Wikipedia if Wikipedians can be assured that the data is accurate, and preferably meets Wikipedia rules of reliability. For the other issues raised within this RfC, there was no clear consensus.}} (See [[Wikipedia:Wikidata/2018 Infobox RfC#Discussion]] for the full closing summary.) * [[Wikipedia talk:Manual of Style/Archive 204#New RFC on linking to Wikidata|New RFC on linking to Wikidata]] (June 2018) found: "Wikidata should not be linked to within the body of the article except in the manner of hidden comment(s) as to mentioning the Q-number." * [[Wikipedia:Village pump (proposals)/Archive 197#Wikidata lists]] (February 2023) - no consensus to change status quo == See also == * [[Help:Wikidata]] * [[Wikipedia:Mbabel]] – article draft generating tool for Wikipedia based on Wikidata * [[Wikipedia:Wikipedia Signpost/2013-02-04/Technology report|Wikipedia Signpost Technology report]] article from 4 February 2013 * [[Wikipedia:Wikidata/Wikidatans]] – list of Wikipedians who can assist with Wikidata. * [[Wikipedia:Wikidata/2018 State of affairs]] * [[Wikipedia Talk:Wikidata/2017 State of affairs]] '''Wikidata templates and modules''' * {{tlx|Wikidata}}, {{tlx|WikidataOI}}, and {{mlx|Wd}} * {{tlx|Wdib}} and {{mlx|WikidataIB}} * {{tlx|WikidataCheck}} and {{mlx|WikidataCheck}} * {{tlx|Wikidata entity link}} * {{tlx|Wikidata property}} * {{clc|Wikidata templates}} and {{clc|Wikidata modules}} == External links == * [[d:Wikidata:Main Page|Wikidata's main page]] ** [[d:Wikidata:Wikipedia|Wikidata:Wikipedia portal]] at Wikidata ** [[d:Help:FAQ|FAQ]] at Wikidata ** [[d:Wikidata:Introduction|Introduction]] at Wikidata * [[m:Wikidata|Wikidata]] at Meta-Wiki * {{irc|wikidata}} – IRC chat room if you need help * Lydia Pintscher (13 February 2013). [[:wmdeblog:2013/02/13/wikidata-live-on-the-english-wikipedia|Wikidata live on the English Wikipedia]] at the Wikimedia DE blog. [[Category:Wikipedia multilingual coordination]] [[Category:Wikidata technical administration| ]] ntr6ofetemox9v3fppplq22b51sw2gs List of heads of state of Argentina 0 23883 136999 87946 2026-05-17T12:28:16Z Hugo.arg 230 {{delete|Everything is English}} 136999 wikitext text/x-wiki {{delete|Everything is English}} == Affiliation keys == {| class="wikitable" |- ! colspan="2" |Abbreviation ! Party name (English) ! Party name (Spanish) ! Years |- | bgcolor=Lightblue| | Unitarian | '''[[Unitarian Party]]''' | Partido Unitario | 1826–1827, 1828–1829 |- | bgcolor=#B31B1B| | Federal | '''[[Federalist Party (Argentina)|Federalist Party]]''' | Partido Federal | 1827–1828, 1829–1861 |- | bgcolor=White| | Liberal | '''Liberal Party''' | Partido Liberal | 1862–1868 |- | bgcolor=Lightgray| | — | '''[[Independent politician]]''' | Político independiente | 1868–1874 |- | bgcolor="#30D5C8" | | PAN | '''[[National Autonomist Party]]''' | Partido Autonomista Nacional | 1874–1916 |- | bgcolor=#C90016| | UCR | '''[[Radical Civic Union]]''' | Unión Cívica Radical | 1916–1930, 1958–1966, 1983–1989, 1999–2001, 2015–2019 |- | bgcolor=#138808| | Military | '''[[Armed Forces of the Argentine Republic]]''' | Fuerzas Armadas de la República Argentina | 1930–1932, 1943–1946, 1955–1958, 1966–1973, 1976–1983 |- | bgcolor=#E9D66B| | Concordancia | '''[[Concordancia (Argentina)|Concordancia]]''' | Concordancia | 1932–1943 |- | bgcolor="#75AADB" | | PJ |'''[[Justicialist Party]]''' | Partido Justicialista | 1946–1955, 1973–1976, 1989–1999, 2002–2015, 2019–present |- | bgcolor=gold| | PRO | '''[[Republican Proposal]]''' | Propuesta Republicana | 2015–2019 |} ==United Provinces of the Rio de la Plata (1810–1831)== ===Junta presidents (1810–1811)=== {| class="wikitable" width="100%" style="text-align: center;" !rowspan=2 width="10%"|Portrait !rowspan=2 width="25%"|Name<br />{{small|(Birth–Death)}} !colspan=2 width="31.4%"|Term of office !rowspan=2 width="26%"|Notes<br /> ! ! rowspan="2" width="1%" |{{tooltip|R.|References}} |- !Start !End !Time in office |- | rowspan=2| [[File:Cornelio Saavedra - 1810.jpg|128x128px]] | rowspan=2| [[Cornelio Saavedra]]<br />{{small|(1759–1829)}} | 25 May 1810 | 18 December 1810 | align=left| President of the [[Primera Junta]], at the beginning of the [[Argentine War of Independence]]. He is regarded as the first president of a national government.<ref>"Buenos Aires, diciembre 16 de 1829.- El primer comandante de Patricios, el primer presidente de un gobierno patrio, pudo sólo quedar olvidado en su fallecimiento por las circunstancias calamitosas en que el país se hallaba. Después que ellas han terminado, sería una ingratitud negar a ciudadano tan eminente el tributo de honor rendido a su mérito, y a una vida ilustrada con tantas virtudes, que supo consagrar entera al servicio de su patria. El gobierno, para cumplir un deber tan sagrado, acuerda y decreta: Artículo 1º: En el [[La Recoleta Cemetery|cementerio del Norte]] se levantará, por cuenta del gobierno, un monumento en que se depositarán los restos del brigadier general D. Cornelio Saavedra. Artículo 2º: Se archivará en la Biblioteca Pública un manuscrito autógrafo del mismo brigadier general, con arreglo a lo que previene el decreto de 6 de octubre de 1821. Artículo 3º: Comuníquese y publíquese. Rosas – Tomás Guido".</ref> |217 days | rowspan="2" |<ref>Rosa, vol. II, p.199-306</ref> |- | 18 December 1810 | 26 August 1811 | align=left| President of the [[Junta Grande]]. Left to serve in the [[Army of the North]]. |140 days |- | [[File:Matheu.jpg|100px]] | [[Domingo Matheu]]<br />{{small|(1765–1831)}} | 26 August 1811 | 23 September 1811 | align=left| President of the Junta Grande, from Saavedra's departure to the dissolution of it. |13 days | <ref>Rosa, vol. II, p. 306-319</ref> |} ===Triumvirates (1811–1814)=== {| width=100% class="wikitable" |- ! colspan=4| <big>[[First Triumvirate (Argentina)|First Triumvirate]]</big><br />23 September 1811 – 8 October 1812 |- ! 23 September 1811 – 23 March 1812 ! 23 March 1812 – 8 October 1812 |- | colspan="2" style="vertical-align: top;" align="center" | [[File:FelicianoChiclana.jpg|middle|100px]]<br />[[Feliciano Chiclana]]<br />{{small|(1761–1826)}} |- | colspan="2" style="vertical-align: top;" align="center" | [[File:Manuel de Sarratea.jpg|middle|100px]]<br />[[Manuel de Sarratea]]<br />{{small|(1774–1849)}} |- | style="vertical-align: top;" align="center" | [[File:Juanjpaso.jpg|middle|100px]]<br />[[Juan José Paso]]<br />{{small|(1758–1833)}} | style="vertical-align: top;" align="center" | [[File:Juan martin pueyrredon agn.jpg|middle|100px]]<br />[[Juan Martín de Pueyrredón]]<br />{{small|(1776–1850)}} |} {| width=100% class="wikitable" |- ! colspan=4| <big>[[Second Triumvirate (Argentina)|Second Triumvirate]]</big><br />8 October 1812 – 31 January 1814 |- ! 8 October 1812 – 20 February 1813 ! 20 February 1813 – 19 August 1813 ! 19 August 1813 – 5 November 1813 ! 5 November 1813 – 31 January 1814 |- | colspan="4" style="vertical-align: top;" align="center" | [[File:NRodriguez.jpg|middle|100px]]<br />[[Nicolás Rodríguez Peña]]<br />{{small|(1775–1853)}} |- | colspan="2" style="vertical-align: top;" align="center" | [[File:AntonioAlvarezJonte.jpg|middle|100px]]<br />[[Antonio Álvarez Jonte]]<br />{{small|(1784–1820)}} | colspan="2" style="vertical-align: top;" align="center" | [[File:Posadas.jpg|middle|100px]]<br />[[Gervasio Antonio de Posadas]]<br />{{small|(1757–1833)}} |- | style="vertical-align: top;" align="center" | [[File:Juanjpaso.jpg|middle|100px]]<br />[[Juan José Paso]]<br />{{small|(1758–1833)}} | colspan="2" style="vertical-align: top;" align="center" | [[File:Retrato de José Julián Pérez de Echalar.jpg|middle|100px]]<br />[[José Julián Pérez]]<br />{{small|(1770–1840)}} | style="vertical-align: top;" align="center" | [[File:Buenos Aires - Barracas - Plaza Herrera - 20071215c.jpg|middle|100px]]<br />[[Juan Larrea (politician)|Juan Larrea]]<br />{{small|(1782–1847)}} |} ===Supreme Directors (1814–1820)=== {{main|Supreme Director of the United Provinces of the Río de la Plata}} {| class="wikitable" width="100%" style="text-align: center;" !rowspan=2 width="10%"|Portrait !rowspan=2 width="25%"|Name<br />{{small|(Birth–Death)}} !colspan=2 width="31.4%"|Term of office !rowspan=2 width="26%"|Notes<br /> ! ! rowspan="2" width="1%" |{{tooltip|R.|References}} |- !Start !End !Time in office |- | [[File:Posadas.jpg|100px]] | [[Gervasio Antonio de Posadas]]<br />{{small|(1757–1833)}} | 31 January 1814 | 9 January 1815 | align=left| Chosen by the ''[[Asamblea del Año XIII|Assembly of the Year 1813]]''. |334 days | <ref>Rosa, Vol. III, p. 75-114</ref> |- | [[File:CarlosAlvearcolor.jpg|100px]] | [[Carlos María de Alvear]]<br />{{small|(1789–1852)}} | 9 January 1815 | 18 April 1815 | align=left| Forced to resign by a mutiny. |99 days | <ref>Rosa, vol. III, p. 114-129</ref> |- | [[File:Retrato más canónico de José de San Martín.jpg|100px]]<br />[[File:Matiasdeirigoyen.jpg|100px]]<br />[[File:Manuel de Sarratea.jpg|100px]] | [[José de San Martín]]<br />{{small|(1778–1850)}}<br /><br />[[Matías de Irigoyen]]<br />{{small|(1781–1839)}}<br /><br />[[Manuel de Sarratea]]<br />{{small|(1774–1849)}} | 18 April 1815 | 20 April 1815 | align=left| Third Triumvirate. Interim government until the appointment of a new Supreme Director. |3 days | |- | [[File:Jose Rondeau.jpg|100px]] | [[José Rondeau]]<br />{{small|(1773–1844)}} | 20 April 1815 | 21 April 1815 | align=left| Appointed successor of Alvear, could not take office because he was in command of the [[Army of the North]] |2 days | <ref>Rosa, vol. III, p. 143</ref> |- | [[File:Alvarez thomas.jpg|100px]] | [[Ignacio Álvarez Thomas]]<br />{{small|(1787–1857)}} | 21 April 1815 | 16 April 1816 | align=left| ''Acting'', for Rondeau. Convened the [[Congress of Tucumán]], that would declare Independence. |137 days | <ref>Rosa, vol. III, p. 143-160</ref> |- | [[File:Antonio Gonzalez Balcarce.jpg|100px]] | [[Antonio González de Balcarce]]<br />{{small|(1774–1819)}} | 16 April 1816 | 9 July 1816 | align=left| Interim. |1 year and 175 days | <ref>Rosa, vol. III, p. 160</ref> |- | [[File:Juan martin pueyrredon agn.jpg|100px]] | [[Juan Martín de Pueyrredón]]<br />{{small|(1776–1850)}} | 9 July 1816 | 9 June 1819 | align=left| First Argentine Head of State after the [[Argentine Declaration of Independence]]. Supported the [[Crossing of the Andes]]. |335 days | <ref>Rosa, vol. III, p. 161-242</ref> |- | [[File:Jose Rondeau.jpg|100px]] | [[José Rondeau]]<br />{{small|(1773–1844)}} | 9 June 1819 | 1 February 1820 | align=left| Decisively defeated at the [[Battle of Cepeda (1820)|Battle of Cepeda]] by Federalist forces opposed to the [[Argentine Constitution of 1819|1819 centralist Constitution]]. |237 days | <ref>Rosa, vol. III, p. 242-253</ref> |- | [[File:Juan Pedro Aguirre.jpg|100px]] | [[Juan Pedro Aguirre]]<br />{{small|(1781–1837)}} | 1 February 1820 | 11 February 1820 | align=left| Interim. Dissolved the National Congress and endorsed the Buenos Aires Cabildo to choose a Governor for Buenos Aires Province instead of the previous post of Governor Mayor. |10 days | |} === Governors of Buenos Aires Province managing international relations (1820–1826) === {| class="wikitable" width="100%" style="text-align: center;" !rowspan=2 width="10%"|Portrait !rowspan=2 width="25%"|Name<br />{{small|(Birth–Death)}} !colspan=2 width="31.4%"|Term of office !rowspan=2 width="26%"|Notes<br /> !rowspan=2 width="1%"|{{tooltip|R.|References}} |- !Start !End |- | [[File:Matiasdeirigoyen.jpg|100px]] | [[Matías de Irigoyen]]<br />{{small|(1781–1839)}} | 11 February 1820 | 18 February 1820 | align=left| He had been Governor Mayor from 9 to 11 February 1820 and was promoted interim as Governor until the appointment of Manuel de Sarratea. | |- | [[File:Sarratea.gif|100px]] | [[Manuel de Sarratea]]<br />{{small|(1774–1849)}} | 18 February 1820 | 6 March 1820 | align=left| The political crisis that existed in the country led to his government lacked support from both Buenos Aires and the other provinces. Thus he resigned shortly afterwards. | |- | [[File:JuanRamonGonzalezBalcarce.gif|100px]] | [[Juan Ramón Balcarce]]<br />{{small|(1773–1836)}} | 6 March 1820 | 11 March 1820 | align=left| Interim. Resigned. | |- | [[File:Sarratea.gif|100px]] | [[Manuel de Sarratea]]<br />{{small|(1774–1849)}} | 11 March 1820 | 2 May 1820 | align=left| He returned to office after the end of the brief government of Balcarce. The circumstances did not improve and ended up resigning a second time. | |- | [[File:Iramosmexia.jpg|100px]] | [[Ildefonso Ramos Mexía]]<br />{{small|(1769–1854)}} | 2 May 1820 | 20 June 1820 | align=left| | |- | [[File:Cabildo-Buenos-Aires.jpg|100px]] | [[Ildefonso Ramos Mexía]] and [[Miguel Estanislao Soler]] | 20 June 1820 | 23 June 1820 | align=left| They took power simultaneously. | |- | [[File:M E Soler por Bettinoti.jpg|100px]] | [[Miguel Estanislao Soler]]<br />{{small|(1783–1849)}} | 23 June 1820 | 29 June 1820 | align=left| He assumed de facto, after an armed uprising, but his government lasted a few days, when the Board of Representatives appointed Manuel Dorrego. | |- | [[File:Dorrego a color.jpg|100px]] | [[Manuel Dorrego]]<br />{{small|(1787–1828)}} | 29 June 1820 | 20 September 1820 | align=left| Interim. | |- | [[File:Gobernador Martín Rodríguez.jpg|100px]] | [[Martín Rodríguez (politician)|Martín Rodríguez]]<br />{{small|(1771–1845)}} | 20 September 1820 | 2 April 1824 | align=left| He signed the Treaty of Benegas and the Quadrilateral. | |- | [[File:General Juan Gregorio Las Heras.jpg|100px]] | [[Juan Gregorio de las Heras]]<br />{{small|(1780–1866)}} | 2 April 1824 | 7 February 1826 | align=left| He called a Constituent Congress that enacted several laws for which the Unitary Republic was proclaimed. He resigned because of that republic. | |} === First presidential government (1826–1827) === {| class="wikitable" width="100%" style="text-align: center;" ! colspan="2" rowspan="2" width="1%" |Portrait !rowspan=2 width="25%"|Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! rowspan="2" |Presidential Period !colspan=2 width="31.4%"|Term of office ! rowspan="2" |Elections !rowspan=2 | Political<br />party !rowspan=2 width="26%"|Notes<br /> !rowspan=2 width="1%"|{{tooltip|R.|References}} |- !Start !End |- | bgcolor=Lightblue|<!---DO NOT ADD NUMBERS OF PRESIDENTS, THIS IS NOT UNITED STATES.--> | [[File:Bernardino Rivadavia 2.jpg|100px]] | [[Bernardino Rivadavia]]<br />{{small|(1780–1845)}} | rowspan="2" |1826–1831 | 8 February 1826 | 27 June 1827 | rowspan="2" |[[1826 Argentine presidential election|1826]] | [[Unitarian Party|Unitarian]] | align=left| Elected by the Constituent Assembly of 1826, before the promulgation of the [[Argentine Constitution of 1826|1826 constitution]].<ref name="Rivadavia"/> Waged the [[Cisplatine War]]. Resigned as the Constitution was rejected by the provinces and the outcome of the war generated popular discontent. | <ref name="Rivadavia" />{{rp|23–32}} |- | bgcolor=Lightgrey| | [[File:Vicente López y Planes, presidente argentina.jpg|138x138px]] | [[Vicente López y Planes]]<br />{{small|(1785–1856)}} | 7 July 1827 | 18 August 1827 | — | align=left| Elected as interim president by the Constituent Assembly of 1826. His mandate was limited to close the Assembly and call for elections for a new governor of Buenos Aires. | <ref name="Rivadavia"/> |} === Governors of Buenos Aires Province managing international relations (1827–1831) === {| class="wikitable" width="100%" style="text-align: center;" ! colspan="2" rowspan="2" width="1%" |Portrait !rowspan=2 width="25%"|Name<br />{{small|(Birth–Death)}} !colspan=2 width="31.4%"|Term of office !rowspan=2 | Political<br />party !rowspan=2 width="26%"|Notes<br /> !rowspan=2 width="1%"|{{tooltip|R.|References}} |- !Start !End |- | bgcolor=#B31B1B|<!---DO NOT ADD NUMBERS OF PRESIDENTS, THIS IS NOT UNITED STATES.--> | [[File:Dorrego a color.jpg|100px]] | [[Manuel Dorrego]]<br />{{small|(1787–1828)}} | 18 August 1827 | 1 December 1828 | [[Federales (Argentina)|Federal]] | align=left| [[1828 Treaty of Montevideo|Ended]] the [[Cisplatine War]]. Deposed and executed by [[Juan Lavalle]]. | <ref>Rosa, vol. V, p.73-97</ref> |- | bgcolor=Lightblue| | [[File:Lavalle.jpg|100px]] | [[Juan Lavalle]]<br />{{small|(1797–1841)}} | 1 December 1828 | 26 June 1829 | [[Unitarian Party|Unitarian]] | align=left| Coup d'état. [[Battle of Márquez Bridge|Defeated in battle]], [[Cañuelas Pact|resigned]] under siege | <ref>Rosa, vol. IV, p.97-117</ref> |- | bgcolor=#B31B1B| | [[File:Viamonte.jpg|100px]] | [[Juan José Viamonte]]<br />{{small|(1774–1843)}} | 26 June 1829 | 6 December 1829 | rowspan="2" | [[Federales (Argentina)|Federal]] | align=left| Interim. | <ref>Rosa, vol. IV, p 127-129</ref> |- | bgcolor=#B31B1B| | [[File:JuanManueldeRosas.png|100px]] | [[Juan Manuel de Rosas]]<br />{{small|(1793–1877)}} | 6 December 1829 | 4 January 1831 | align=left| First term. Convened the [[Pacto Federal|Federal Pact]] and waged war against the [[Unitarian League]]. | <ref name="Rosa, vol. IV, p. 129-171">Rosa, vol. IV, p. 129-171</ref> |} == Argentine Confederation (1831–1861) == === Governors managing international relations (1831–1852) === {| class="wikitable" width="100%" style="text-align: center;" !rowspan=2 colspan=2|Portrait !rowspan=2|Name<br />{{small|(Birth–Death)}} !colspan=2|Term of office !rowspan=2|Political<br />party !rowspan=2 width=30%|Notes !rowspan=2|{{tooltip|R.|References}} |- !Start !End |- | bgcolor=#B31B1B|<!---DO NOT ADD NUMBERS OF PRESIDENTS, THIS IS NOT UNITED STATES.--> | [[File:JuanManueldeRosas.png|100px]] | [[Juan Manuel de Rosas]]<br />{{small|(1793–1877)}} | 4 January 1831 | 5 December 1832 | rowspan="5" | [[Federales (Argentina)|Federal]] | align=left| Governor of Buenos Aires Province. First term. Convened the [[Pacto Federal|Federal Pact]] and waged war against the [[Unitarian League]]. Resigned. | <ref name="Rosa, vol. IV, p. 129-171"/> |- | bgcolor=#B31B1B| | [[File:JuanRamonGonzalezBalcarce.gif|100px]] | [[Juan Ramón Balcarce]]<br />{{small|(1773–1836)}} | 5 December 1832 | 4 November 1833 | align=left| Governor of Buenos Aires Province. Ousted by the [[Revolution of the Restorers]]. | <ref>Rosa. vol. IV, p. 186-196</ref> |- | bgcolor=#B31B1B| | [[File:Viamonte.jpg|100px]] | [[Juan José Viamonte]]<br />{{small|(1774–1843)}} | 4 November 1833 | 27 June 1834 | align=left| Governor of Buenos Aires Province. Interim. | <ref>Rosa, vol. IV, p. 198-204</ref> |- | bgcolor=#B31B1B| | [[File:Vicente Maza.jpg|100px]] | [[Manuel Vicente Maza]]<br />{{small|(1779–1839)}} | 27 June 1834 | 7 March 1835 | align=left| Governor of Buenos Aires Province. Interim. | <ref>Rosa, vol. IV, p. 206-213</ref> |- | bgcolor=#B31B1B| | [[File:JuanManueldeRosas.png|100px]] | [[Juan Manuel de Rosas]]<br />{{small|(1793–1877)}} | 7 March 1835 | 3 February 1852 | align=left| Governor of Buenos Aires Province with the [[sum of public power]]; it is usually considered as a [[coup]]. Second term. Waged the [[Argentine Civil War|Argentine]] and [[Uruguayan Civil War]]s, the [[War of the Confederation]] and the [[French blockade of the Río de la Plata|French]] and [[Anglo-French blockade of the Río de la Plata]]. Designated "Supreme Chief of the Argentine Confederation" in 1851. Defeated by [[Justo José de Urquiza]] at the [[Battle of Caseros]]. Resigned. | <ref>Rosa, vol. IV p. 219 – vol. V p. 489</ref> |- | bgcolor=Lightgrey| | [[File:Vicente Lopez 1860.jpg|100px]] | [[Vicente López y Planes]]<br />{{small|(1785–1856)}} | 3 February 1852 | 6 April 1852 | — | align=left| Governor of Buenos Aires Province. Interim. From 6 April through 26 July 1852 remained as Governor of Bueros Aires Province, but without national powers. | |- | bgcolor=#B31B1B| | [[File:Urquiza.jpg|100px]] | [[Justo José de Urquiza]]<br />{{small|(1801–1870)}} | 6 April 1852 | 31 May 1852 | [[Federales (Argentina)|Federal]] | align=left| Governor of Entre Ríos Province in charge of the foreign relations of the Confederation. | |} === Provisional Director of the Argentine Confederation (1852–1854) === {| class="wikitable" width="100%" style="text-align: center;" !rowspan=2 colspan=2|Portrait !rowspan=2|Name<br />{{small|(Birth–Death)}} !colspan=2|Term of office !rowspan=2|Political<br />party !rowspan=2 width=30%|Notes !rowspan=2|{{tooltip|R.|References}} |- !Start !End |- | bgcolor=#B31B1B|<!---DO NOT ADD NUMBERS OF PRESIDENTS, THIS IS NOT UNITED STATES.--> | [[File:Urquiza.jpg|100px]] | [[Justo José de Urquiza]]<br />{{small|(1801–1870)}} | 31 May 1852 | 5 March 1854 | [[Federales (Argentina)|Federal]] | align=left| Simultaneously, Governor of Entre Ríos Province and of Buenos Aires Province (from 26 July 1852 to 4 September 1852). On 11 September 1852, the [[Province of Buenos Aires]] seceded from the Confederation as the [[State of Buenos Aires]]. On 1 May 1853, the current [[Argentine Constitution of 1853|Constitution of Argentina]] was ratified by all the provinces, except from Buenos Aires. | <ref name="Mendelevich, p. 38-41">Mendelevich, p. 38-41</ref> |} === Presidents of the Confederation (1854–1861) === {| class="wikitable" width="100%" style="text-align: center;" !rowspan=2 colspan=2|Portrait !rowspan=2|Name<br /><small>(Birth–Death)</small> !rowspan=2|Presidential Period !colspan=2|Term of office !rowspan=2|Elections !rowspan=2|Political<br />party !rowspan=2 width=30%|Notes !rowspan=2|[[List of vice presidents of Argentina|Vice President]] !rowspan=2|{{tooltip|R.|References}} |- !Start !End |- | bgcolor=#B31B1B|<!---DO NOT ADD NUMBERS OF PRESIDENTS, THIS IS NOT UNITED STATES.--> | [[File:Urquiza.jpg|100px]] | '''[[Justo José de Urquiza]]'''<br /><small>(1801–1870)</small> |1854–1860 | 5 March 1854 | 5 March 1860 | [[1853 Argentine presidential election|1853]] | rowspan="2" | [[Federales (Argentina)|Federal]] | align=left| <small>Indirect elections. First constitutional [[President of Argentina]]. The reincoporation of the [[State of Buenos Aires]] was negotiated after the 1859 [[Battle of Cepeda (1859)|Battle of Cepeda]] in the [[Pact of San José de Flores]].</small> | <small>[[Salvador María del Carril]]</small> | <ref name="Mendelevich, p. 38-41"/> |- | bgcolor=#B31B1B| | [[File:Santiago Derqui, président de l'Argentine.jpg|130x130px]] | '''[[Santiago Derqui]]'''<br /><small>(1809–1867)</small> | rowspan="2" |1860–1866 | 5 March 1860 | 5 November 1861 | rowspan="2" | [[1860 Argentine presidential election|1860]] | align=left| <small>Indirect elections. On 18 October 1860, a Constitutional reform is adopted, proclaiming the [[Argentine Republic]]. Resigned after the failure of the Pact of San José de Flores and the national government defeat to Buenos Aires Province in the [[Battle of Pavón]].</small> | <small>[[Juan Esteban Pedernera]]</small> | <ref name="Derqui">Mendelevich, p. 42-45</ref> |- | bgcolor=Lightblue| | [[File:JEPedernera.jpg|100px]] | '''[[Juan Esteban Pedernera]]'''<br /><small>(1796–1886)</small> | 5 November 1861 | 12 December 1861 | [[Unitarian Party|Unitarian]] <br />{{cn|date=June 2020}} | align=left| <small>Vice President under [[Santiago Derqui|Derqui]], assumed the presidency after his resignation. Resigned on the dissolution of the national government.</small> | {{n/a|''Vacant''}} | <ref name="Derqui"/> |} == Argentine Republic (1861–present) == === Presidents (1861–present) === {| class="wikitable" width="100%" style="text-align: center;" !rowspan=2 colspan=2|Portrait !rowspan=2|Name<br /><small>(Birth–Death)</small> !rowspan=2|Presidential Period !colspan=2|Term of office !rowspan=2|Elections !rowspan=2|Political<br />party<br /><small>(Coalition)</small> !rowspan=2|Notes !rowspan=2|[[List of vice presidents of Argentina|Vice President]] !rowspan=2|{{tooltip|R.|References}} |- !Start !End |- | rowspan=5 bgcolor=White|<!---DO NOT ADD NUMBERS OF PRESIDENTS, THIS IS NOT UNITED STATES.--> | rowspan=5| [[File:Bartolomé Mitre 01.jpg|100px]] | rowspan=5| '''[[Bartolomé Mitre]]'''<br /><small>(1821–1906)</small> | rowspan=3|Abolition of the Central Government<br/>([[Battle of Pavón]]) | 12 December 1861 | 12 April 1862 | rowspan=3| — | rowspan=3| Liberal | align=left| <small>Governor of [[Buenos Aires Province]] ''de facto'' in charge of the national government after the Battle of Pavón and the resignation of Juan Esteban Pedernera. During the following months, the provinces gave Mitre different powers.{{NoteTag|[[Catamarca Province|Catamarca]], [[Córdoba Province, Argentina|Córdoba]], [[Mendoza Province|Mendoza]], [[Santa Fe Province|Santa Fe]], [[Salta Province|Salta]], [[Santiago del Estero Province|Santiago del Estero]] and [[Tucumán Province|Tucumán]] accept Mitre as the person in charge of the National Executive Power. [[Buenos Aires Province|Buenos Aires]], [[San Juan Province, Argentina|San Juan]] and [[Jujuy Province|Jujuy]] only gave Mitre the authority to manage international relations, to convene the National Congress, and to rule on urgent internal business. [[Corrientes Province|Corrientes]], [[La Rioja Province, Argentina|La Rioja]] and [[San Luis Province|San Luis]] only gave Mitre the authority to manage international relations and to convene the National Congress. [[Entre Ríos Province|Entre Ríos]] only gave Mitre the authority to convene the National Congress.}}</small> | rowspan=3 {{n/a|''Vacant''}} | <ref>{{cite book |date= 1863|title= Diario de Sesiones de la Cámara de Diputados del Año 1862. Tomo Primero|url=https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=uc1.c2604308;view=1up;seq=59 |location= Buenos Aires|publisher= La Tribuna|page= 43}}</ref> |- | 12 April 1862 | 2 June 1862 | align=left|<small>Appointed himself by decree as "Governor of Buenos Aires Province in charge of the National Executive Power".</small> | <ref>{{cite book |last= Armagnague|first= Juan Fernando|date= 1986|title= Historia del derecho: presidencias de Mitre, Sarmiento y Avellaneda|url=https://books.google.com/books?id=cn8CfwM-aEIC&pg=PA17 |location= Mendoza|publisher= Ediciones Jurídicas Cuyo S.R.L.|page= 17|isbn= 950-9099-09-0 }}</ref> |- | 2 June 1862 | 12 October 1862 | align=left| <small>The National Congress appointed the Governor of Buenos Aires as the person in charge of the National Executive Power until elections were held.</small> | <ref>{{cite book |date= 1863|title= Diario de Sesiones de la Cámara de Diputados del Año 1862. Tomo Primero|url=https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=uc1.c2604308;view=1up;seq=75 |location= Buenos Aires|publisher= La Tribuna|page= 59}}</ref> |- | rowspan=2|1862–1868 | rowspan=2| 12 October 1862 | rowspan=2| 12 October 1868 | rowspan=2| [[1862 Argentine presidential election|1862]] | rowspan=2| Liberal<br />[[:es:Partido Nacionalista (Argentina)|Nacionalist]] | align=left rowspan=2| <small>Indirect elections with Mitre as the only candidate. First president of the unified country. Waged the [[Paraguayan War|War of the Triple Alliance]].</small> | <small>[[Marcos Paz]]<br />''(Died&nbsp;2&nbsp;January&nbsp;1868)''</small> | rowspan=2|<ref name="Mitre">Mendelevich, p.46-52</ref> |- | {{n/a|''Vacant''}} |- | bgcolor=Lightgrey| | [[File:Sarmiento.jpg|100px]] | '''[[Domingo Faustino Sarmiento]]'''<br /><small>(1811–1888)</small> |1868–1874 | 12 October 1868 | 12 October 1874 | [[1868 Argentine presidential election|1868]] | — | align=left| <small>Indirect elections. Ended the War of the Triple Alliance.</small> | <small>[[Adolfo Alsina]]</small> | <ref name="Mitre"/> |- | bgcolor=#30D5C8| | [[File:Nicolás Avellaneda 2.jpg|100px]] | '''[[Nicolás Avellaneda]]'''<br /><small>(1837–1885)</small> |1874–1880 | 12 October 1874 | 12 October 1880 | [[1874 Argentine presidential election|1874]] | rowspan="9" | [[National Autonomist Party|PAN]] | align=left| <small>Indirect elections. [[Federalization of Buenos Aires|Federalization]] of [[Buenos Aires City]] in September 1880.</small> | <small>[[Mariano Acosta (politician)|Mariano Acosta]]</small> | <ref name="Mitre"/> |- | bgcolor=#30D5C8| | [[File:Alejo Julio Argentino Roca.JPG|100px]] | '''[[Julio Argentino Roca]]'''<br /><small>(1843–1914)</small> |1880–1886 | 12 October 1880 | 12 October 1886 | [[1880 Argentine presidential election|1880]] | align=left| <small>Indirect elections. First term. End of the [[Argentine Civil Wars]].</small> | <small>[[Francisco Bernabé Madero]]</small> | <ref>Mendelevich, p. 53-56</ref> |- | bgcolor=#30D5C8| | [[File:Juarez celman president.jpg|100px]] | '''[[Miguel Ángel Juárez Celman]]'''<br /><small>(1844–1909)</small> | rowspan=2|1886–1892 | 12 October 1886 | 6 August 1890 | rowspan=2|[[1886 Argentine presidential election|1886]] | align=left| <small>Indirect elections. Resigned following the [[Revolution of the Park]].</small> | <small>[[Carlos Pellegrini]]</small> | <ref name="Celman">Mendelevich, p. 57-65</ref> |- | bgcolor=#30D5C8| | [[File:Retrato de Carlos Pellegrini.jpg|100px]] | '''[[Carlos Pellegrini]]'''<br /><small>(1846–1906)</small> | 6 August 1890 | 12 October 1892 | align=left| <small>Vice President under [[Miguel Ángel Juárez Celman|Juárez Celman]], assumed the presidency after his resignation. Finished the presidential period 1886–1892.</small> | {{n/a|''Vacant''}} | <ref name="Celman"/> |- | bgcolor=#30D5C8| | [[File:Luis Sáenz Peña painting.jpg|100px]] | '''[[Luis Sáenz Peña]]'''<br /><small>(1822–1907)</small> | rowspan=2|1892–1898 | 12 October 1892 | 22 January 1895 | rowspan=2|[[1892 Argentine presidential election|1892]] | align=left| <small>Indirect elections. Government victory in the [[Argentine Revolution of 1893|Revolution of 1893]]. Resigned.</small> | <small>[[José Evaristo Uriburu]]</small> | <ref name="Luis">Mendelevich, p. 66-72</ref> |- | bgcolor=#30D5C8| | [[File:JEUriburu.jpg|100px]] | '''[[José Evaristo Uriburu]]'''<br /><small>(1831–1914)</small> | 22 January 1895 | 12 October 1898 | align=left| <small>Vice President under [[Luis Sáenz Peña|Sáenz Peña]], assumed the presidency after his resignation. Finished the presidential period 1892–1898.</small> | {{n/a|''Vacant''}} | <ref name="Luis"/> |- | bgcolor=#30D5C8| | [[File:Alejo Julio Argentino Roca.JPG|100px]] | '''[[Julio Argentino Roca]]'''<br /><small>(1843–1914)</small> |1898–1904 | 12 October 1898 | 12 October 1904 | [[1898 Argentine presidential election|1898]] | align=left| <small>Indirect elections. Second term.</small> | <small>[[Norberto Quirno Costa]]</small> | <ref>Mendelevich, p. 73-79</ref> |- | bgcolor=#30D5C8| | [[File:Manuelquintana2.jpg|100px]] | '''[[Manuel Quintana]]'''<br /><small>(1835–1906)</small> | rowspan=2|1904–1910 | 12 October 1904 | 12 March 1906 † | rowspan=2|[[1904 Argentine presidential election|1904]] | align=left| <small>Indirect elections. Government victory in the [[Argentine Revolution of 1905|Revolution of 1905]]. Died in office.</small> | <small>[[José Figueroa Alcorta]]</small> | <ref name="Quintana">Mendelevich, p. 80-88</ref> |- | bgcolor=#30D5C8| |[[File:José Figueroa Alcorta.jpg|100px]] | '''[[José Figueroa Alcorta]]'''<br /><small>(1860–1931)</small> | height="60px" | 12 March 1906 | 12 October 1910 | align=left| <small>Vice President under Quintana, assumed the presidency after his death. Finished the presidential period 1904–1910.</small> | {{n/a|''Vacant''}} |<ref name="Quintana"/> |- | bgcolor=#30D5C8| | [[File:Roque S Peña.jpg|100px]] | '''[[Roque Sáenz Peña]]'''<br /><small>(1851–1914)</small> | rowspan=2|1910–1916 | 12 October 1910 | 9 August 1914 † | rowspan=2|[[1910 Argentine presidential election|1910]] | rowspan=2|[[:es:Partido Autonomista Nacional (línea modernista)|PAN<br />Modernist]] | align=left| <small>Indirect elections. Promoted the [[Sáenz Peña law]], which allowed [[Secret ballot|secret]], [[Universal suffrage|universal]] and [[Compulsory voting|mandatory]] suffrage. Died in office.</small> | <small>[[Victorino de la Plaza]]</small> | <ref name="Roque">Mendelevich, p. 89-101</ref> |- | bgcolor=#30D5C8| | [[File:Victorino de la Plaza con banda.jpg|100px]] | '''[[Victorino de la Plaza]]'''<br /><small>(1840–1919)</small> | 9 August 1914 | 12 October 1916 | align=left| <small>Vice President under [[Roque Sáenz Peña|Sáenz Peña]], assumed the presidency after his death. Finished the presidential period 1910–1916.</small> | {{n/a|''Vacant''}} | <ref name="Roque"/> |- | rowspan=2 bgcolor=#C90016| | rowspan=2| [[File:Hipólito Yrigoyen con banda (01).jpg|133x133px]] | rowspan=2| '''[[Hipólito Yrigoyen]]'''<br /><small>(1852–1933)</small> | rowspan=2|1916–1922 | rowspan=2| 12 October 1916 | rowspan=2| 12 October 1922 | rowspan=2| [[1916 Argentine general election|1916]] | rowspan="4" | [[Radical Civic Union|UCR]] | rowspan=2 align=left| <small>Free indirect elections. First president elected under the Sáenz Peña law. First term. Maintained neutrality during [[World War I]].</small> | <small>[[Pelagio Luna]]<br />''(Died&nbsp;25&nbsp;June&nbsp;1919)''</small> | rowspan=2| <ref name="Yrigoyen">Mendelevich, p. 102-112</ref> |- | {{n/a|''Vacant''}} |- | bgcolor=#C90016| | [[File:Presidente Marcelo T. De Alvear.jpg|100px]] | '''[[Marcelo Torcuato de Alvear]]'''<br /><small>(1868–1942)</small> |1922–1928 | 12 October 1922 | 12 October 1928 | [[1922 Argentine general election|1922]] | align=left| <small>Free indirect elections.</small> | <small>[[Elpidio González]]</small> | <ref name="Yrigoyen"/> |- | bgcolor=#C90016| | [[File:Hipólito Yrigoyen con banda (01).jpg|133x133px]] | '''[[Hipólito Yrigoyen]]'''<br /><small>(1852–1933)</small> |1928–1934 | 12 October 1928 | 6 September 1930 | [[1928 Argentine general election|1928]] | align=left| <small>Free indirect elections. Second term, ousted from office by a [[1930 Argentine coup d'état|''coup d'état'']].</small> | <small>[[Enrique Martínez (politician)|Enrique Martínez]]</small> | <ref>Mendelevich, p. 113-125</ref> |- | rowspan=2 bgcolor=#138808| | rowspan=2|[[File:José Félix Uriburu.jpg|100px]] | rowspan=2|'''[[José Félix Uriburu]]'''<br /><small>(1868–1932)</small> | rowspan=2|[[1930 Argentine coup d'état|Revolution of '30]] 1930 – 1932 | rowspan=2|6 September 1930 | rowspan=2|20 February 1932 | rowspan=2|— | rowspan=2|[[Argentine Armed Forces|Military]] | rowspan=2 align=left| <small>[[1930 Argentine coup d'état|First ''coup d'état'']] in modern Argentine history. Beginning of the [[Infamous Decade]]. Called for elections.</small> | <small>[[Enrique Santamarina]]<br />''(Resigned&nbsp;20&nbsp;October&nbsp;1930)''</small> | rowspan=2|<ref>Mendelevich, p. 126-129</ref> |- | {{n/a|''Vacant''}} |- | bgcolor=#C90016| | [[File:Agustin Pedro Justo en 1936.jpg|100px]] | '''[[Agustín Pedro Justo]]'''<br /><small>(1876–1943)</small> |1932–1938 | 20 February 1932 | 20 February 1938 | [[1931 Argentine general election|1931]] | rowspan=2 | [[:es:Radical Civic Union|UCR]]<br /><small>([[Concordancia (Argentina)|Concordancia]])</small> | align=left| <small>Indirect elections held with fraud and with the [[Radical Civic Union|UCR]] barred from elections.</small> | <small>[[Julio Argentino Pascual Roca]]</small> | <ref name="Justo"/><br /><ref>Mendelevich, p. 130-135</ref> |- | bgcolor=#E9D66B| | [[File:Robertomortiz.jpg|100px]] | '''[[Roberto María Ortiz|Roberto Marcelino Ortiz]]'''<br /><small>(1886–1942)</small> | rowspan=3|1938–1944 | 20 February 1938 | rowspan="2" | 27 June 1942 | rowspan=3| [[1937 Argentine general election|1937]] | rowspan=2 | [[:es: Unión Cívica Radical Antipersonalista|UCR-A]]<br /><small>([[Concordancia (Argentina)|Concordancia]])</small> | align=left| <small>Indirect elections held with fraud. Resigned for health reasons, died one month later.</small> | <small>[[Ramón Castillo]]</small> | <ref name="Ortiz"/><br /><ref>Mendelevich, p. 136–155</ref> |- | rowspan=2 bgcolor=#E9D66B| | rowspan=2| [[File:Ramoncastillo.jpg|100px]] | rowspan=2| '''[[Ramón Castillo]]'''<br /><small>(1873–1944)</small> | height="60px"| ''3 July 1940'' | rowspan=2| [[National Democratic Party (Argentina)|PDN]]<br /><small>([[Concordancia (Argentina)|Concordancia]])</small> | align=left| <small>Vice President under Ortiz. Acting president during his illness.</small> | {{n/a|''Himself''}} | rowspan=2| <ref name="Ortiz"/> |- | height="60px"| 27 June 1942 | 4 June 1943 | align=left| <small>Vice President under [[Roberto María Ortiz|Ortiz]], assumed the presidency after his resignation. Deposed in a [[1943 Argentine coup d'état|''coup d'état'']]. End of the [[Infamous Decade]].</small> | rowspan=2 {{n/a|''Vacant''}} |- | bgcolor=#138808| | [[File:Arturo Franklin Rawson.jpg|100px]] | '''[[Arturo Rawson]]'''<br /><small>(1885–1952)</small> | rowspan=7|[[Revolution of '43]] 1943 – 1946 | 4 June 1943 | 7 June 1943 | rowspan=7| — | rowspan=7| [[Argentine Armed Forces|Military]] | align=left| <small>''Coup d'état''. Beginning of the ''[[Revolution of '43]]''. Ousted from office.</small> | <ref>Mendelevich, p. 145</ref><br /><ref name="Ortiz"/> |- | rowspan=2 bgcolor=#138808| | rowspan=2| [[File:PRamirez.jpg|100px]] | rowspan=2| '''[[Pedro Pablo Ramírez]]'''<br /><small>(1884–1962)</small> | rowspan=2| 7 June 1943 | rowspan=2| 9 March 1944 | rowspan=2 align=left| <small>''Coup d'état''. On 25 February 1944, Ramírez temporarily delegated powers to Edelmiro Farrell. Resigned.</small> | <small>[[Sabá Sueyro]]<br />''(Died&nbsp;15&nbsp;October&nbsp;1943)''</small> | rowspan=2| <ref name="Ortiz"/> |- | <small>[[Edelmiro Julián Farrell]]</small> |- | rowspan=4 bgcolor=#138808| | rowspan=4| [[File:Farrel.jpg|100px]] | rowspan=4| '''[[Edelmiro Julián Farrell]]'''<br /><small>(1887–1980)</small> | height=60px| ''25 February 1944'' | ''9 March 1944'' | align=left| <small>Vice President under Ramírez. Acting president.</small> | {{n/a|''Himself''}} | rowspan=4| <ref name="Ortiz"/> |- | rowspan=3| 9 March 1944 | rowspan=3| 4 June 1946 | rowspan=3 align=left| <small>[[Argentina during World War II|Declared war]] on the [[Axis powers]]. Called for elections. End of the [[Revolution of '43]].</small> | {{n/a|''Vacant''}} |- | <small>[[Juan Perón]]<br />''(8&nbsp;July&nbsp;1944–10&nbsp;October&nbsp;1945)''</small> |- | <small>[[Juan Pistarini]]</small> |- | rowspan=5 bgcolor=#75AADB| | rowspan=5| [[File:Juan Perón (cropped).jpg|139x139px]] | rowspan=5| '''[[Juan Perón]]'''<br /><small>(1895–1974)</small> | rowspan=2|1946–1952 | rowspan=2| 4 June 1946 | rowspan=2| 4 June 1952 | rowspan=2| [[1946 Argentine general election|1946]] | rowspan=2| [[Labour Party (Argentina)|Labour]]<br /><small>([[:es:Unión Cívica Radical Junta Renovadora|UCR-JR]])<br />([[:es:Partido Independiente (Argentina)|Independent]])</small> | rowspan=2 align=left| <small>Free indirect elections. First term. Reelection enabled by the [[Argentine Constitution of 1949|Constitution of 1949]].</small> | <small>[[Hortensio Quijano]]<br />''(Died&nbsp;3&nbsp;April&nbsp;1952)''</small> | rowspan=5| <ref>Mendelevich, p. 156-176</ref> |- | rowspan=2 {{n/a|''Vacant''}} |- | rowspan=3|1952–1958 | rowspan=3| 4 June 1952 | rowspan=3| 19 September 1955 | rowspan=3| [[1951 Argentine general election|1951]] | rowspan=3| [[Justicialist Party|Peronist]] | rowspan=3 align=left| <small>Free direct elections. Second term. First election to allow [[Women's suffrage#Timeline of international women's suffrage|women's suffrage]]. Victory with 62.49% of votes, highest victory in Argentine elections. Ousted from office by a [[Revolución Libertadora|''coup d'état'']].</small> |- | <small>[[Alberto Teisaire]]<br />''(7&nbsp;May&nbsp;1954–16&nbsp;September&nbsp;1955)''</small> |- | rowspan=2 {{n/a|''Vacant''}} |- | rowspan="2" bgcolor="#138808" | | rowspan="2" | [[File:GralEduardoLonardi (cropped).jpg|100px]] | rowspan="2" | '''[[Eduardo Lonardi]]'''<br /><small>(1896–1956)</small> | rowspan="3" |[[Revolución Libertadora|Liberating Revolution]] 1955 – 1958 | 20 September 1955 | 23 September 1955 | rowspan="3" | — | rowspan="3" | [[Argentine Armed Forces|Military]] | align="left" | <small>''Coup d'état''. Beginning of the ''[[Revolución Libertadora]]''. By decree appointed himself as "Provisional President of the Nation".</small> | rowspan="2" | <ref name="Fusiladora">Mendelevich, p. 177-186</ref> |- | 23 September 1955 | 13 November 1955 | align=left| <small>Lonardi is sworn in as President. Ousted from office.</small> | rowspan=2| <small>[[Isaac Rojas]]</small> |- | bgcolor=#138808| | [[File:PEAramburu.jpg|100px]] | '''[[Pedro Eugenio Aramburu]]'''<br /><small>(1903–1970)</small> | 13 November 1955 | 1 May 1958 | align=left| <small>''Coup d'état''. The [[Argentine Constitution of 1949|1949 Constitution]] is repealed and the [[Constitution of Argentina|1853 Constitution]] is restored. End of the ''[[Revolución Libertadora]]''. Called for elections with [[Peronism]] barred from elections.</small> | <ref name="Fusiladora"/> |- | rowspan=2 bgcolor=#C90016| | rowspan=2| [[File:Arturo Frondizi BP.jpg|100px]] | rowspan=2| '''[[Arturo Frondizi]]'''<br /><small>(1908–1995)</small> | rowspan=3|1958–1964 | rowspan=2| 1 May 1958 | rowspan=2| 29 March 1962 | rowspan=2| [[1958 Argentine general election|1958]] | rowspan="4" | [[Intransigent Radical Civic Union|UCR]] | rowspan=2 align=left| <small>Indirect elections with [[Peronism]] barred from elections. Ousted from office by a ''coup d'état''.</small> | <small>[[Alejandro Gómez (politician)|Alejandro Gómez]]<br />''(Resigned&nbsp;18&nbsp;November&nbsp;1958)''</small> | rowspan=2| <ref name="Frondizi">Mendelevich, p. 187-195</ref> |- | rowspan=2 {{n/a|''Vacant''}} |- | bgcolor=#C90016| | [[File:Jose Maria Guido 1962 (cropped).JPG|100px]] | '''[[José María Guido]]'''<br /><small>(1910–1975)</small> | 29 March 1962 | 12 October 1963 | — | align=left| <small>[[List of Provisional Presidents of the Argentine Senate|Provisional President of the Senate]] exercising the Executive Power, as the civil procedures to replace the deposed president were followed and Vice President [[Alejandro Gómez (politician)|Alejandro Gómez]] had resigned in 1958.</small> | <ref>Mendelevich, p. 193</ref><br /><ref name="Frondizi"/> |- | bgcolor=#C90016| | [[File:Arturo Umberto Illia 1965.jpg|100px]] | '''[[Arturo Umberto Illia]]'''<br /><small>(1900–1983)</small> |1963–1969 | 12 October 1963 | 28 June 1966 | [[1963 Argentine general election|1963]] | align=left| <small>Indirect elections with [[Peronism]] barred from elections. Ousted from office by a [[Argentine Revolution|''coup d'état'']].</small> | <small>[[Carlos Humberto Perette]]</small> | <ref name="Illia">Mendelevich, p. 196-214</ref> |- | bgcolor=#138808| | [[File:Junta de 1966. Pistarini-Varela-Álvarez.jpg|100px]] | '''Junta of Commanders of the Armed Forces''' | rowspan=6|[[Argentine Revolution]] 1966 – 1973 | 28 June 1966 | 29 June 1966 | rowspan=6| — | rowspan=6| [[Argentine Armed Forces|Military]] | align=left|{{smalldiv|1=''Coup d'état'' Beginning of the ''[[Argentine Revolution]]''.<br />Members of the Junta: *[[Pascual Pistarini]] *{{ill|Benigno Ignacio Varela|es}} *{{ill|Adolfo Teodoro Álvarez|es}}.}} | rowspan=6 {{n/a|''Vacant''}} | |- | bgcolor=#138808| | [[File:Saludo militar de Onganía.jpg|100px]] | '''[[Juan Carlos Onganía]]'''<br /><small>(1914–1995)</small> | 29 June 1966 | 8 June 1970 | align=left| <small>''Coup d'état''. Ousted from office.</small> | <ref name="Illia"/> |- | bgcolor=#138808| | | '''Junta of Commanders of the Armed Forces''' | 8 June 1970 | 18 June 1970 | align=left| {{smalldiv|1=''Coup d'état''. Members of the Junta: *{{ill|Pedro Alberto José Gnavi|es}} (President) *[[Alejandro Agustín Lanusse]] *{{ill|Carlos Alberto Rey|es}}}} | |- | bgcolor=#138808| | [[File:Levingston de civil.jpg|100px]] | '''[[Roberto Marcelo Levingston]]'''<br /><small>(1920–2015)</small> | 18 June 1970 | 23 March 1971 | align=left| <small>Appointed by the Military Junta. Ousted from office.</small> | <ref name="Illia"/> |- | bgcolor=#138808| | | '''Junta of Commanders of the Armed Forces''' | 23 March 1971 | 26 March 1971 | align=left| {{smalldiv|1=''Coup d'état'' Members of the Junta: *[[Alejandro Agustín Lanusse]] (President) *{{ill|Pedro Alberto José Gnavi|es}} *{{ill|Carlos Alberto Rey|es}}}} | |- | bgcolor=#138808| | [[File:Alejandro Agustín Lanusse.jpg|100px]] | '''[[Alejandro Agustín Lanusse]]'''<br /><small>(1918–1996)</small> | 26 March 1971 | 25 May 1973 | align=left| <small>Appointed by the Military Junta. End of the ''[[Argentine Revolution]]''. Called for elections. [[Peronism]] ban lifted.</small> | |- | bgcolor=#75AADB| | [[File:Héctor José Cámpora.jpg|100px]] | '''[[Héctor José Cámpora]]'''<br /><small>(1909–1980)</small> | rowspan=5|1973–1977 | 25 May 1973 | 13 July 1973 | [[March 1973 Argentine general election|March<br />1973]] | rowspan=5| [[Justicialist Party|PJ]]<br /><small>([[:es:Frente Justicialista de Liberación|FREJULI]])</small> | align=left| <small>Free direct elections. Because no candidate was able to get 50% of the votes needed to win, a runoff should have taken place between Cámpora and [[Ricardo Balbín]], but Balbín decided to withdraw his candidacy, making Cámpora president. First [[Peronism|Peronist]] president after the ban. Cámpora annulled the ban that remained specifically over [[Juan Perón]], and resigned along with his Vice President.</small> | <small>[[Vicente Solano Lima]]</small> | <ref name="Campora">Mendelevich, p. 215-228</ref> |- | bgcolor=#75AADB| | [[File:RaulLastiri.jpg|100px]] | '''[[Raúl Alberto Lastiri]]'''<br /><small>(1915–1978)</small> | 13 July 1973 | 12 October 1973 | — | align=left| <small>[[List of presidents of the Argentine Chamber of Deputies|President of the Chamber of Deputies]] exercising the Executive Power. [[Alejandro Díaz Bialet]], [[List of Provisional Presidents of the Argentine Senate|President of the Senate]] and ahead of Lastiri in the succession line, was on a diplomatic mission in Africa at that time.</small> | {{n/a|''Vacant''}} | <ref>Mendelevich, p. 223</ref><br /><ref name="Campora"/> |- | bgcolor=#75AADB| | [[File:Juan Perón 1973.jpg|134x134px]] | '''[[Juan Perón]]'''<br /><small>(1895–1974)</small> | 12 October 1973 | 1 July 1974 † | rowspan=3| [[September 1973 Argentine general election|Sept.<br />1973]] | align=left| <small>Free direct elections. Third term. Died in office.</small> | <small>[[Isabel Perón]]</small> | <ref name="Campora"/> |- | rowspan=2 bgcolor=#75AADB| | rowspan=2| [[File:Isabel Martinez de Peron.jpg|100px]] | rowspan=2| '''[[Isabel Perón]]'''<br /><small>(1931–)</small> | height="60px"| ''29 June 1974'' | ''1 July 1974'' | align=left| <small>First Lady and Vice President under Juan Perón. Acting president during his illness.</small> | {{n/a|''Herself''}} | rowspan=2| <ref>Mendelevich, p. 229-235</ref> |- | height="60px"| 1 July 1974 | 24 March 1976 | align=left| <small>Vice President of Juan Perón, assumed the presidency after his death. First female president in the Americas. Ousted from office by a [[1976 Argentine coup d'état|''coup d'état'']].</small> | rowspan=9 {{n/a|''Vacant''}} |- | bgcolor=#138808| | [[File:Massera-Videla-Agosti-1978.jpg|100px]] | '''Military Junta''' | rowspan=8|[[National Reorganization Process]] 1976 – 1983 | 24 March 1976 | 29 March 1976 | rowspan=8| — | rowspan=8| [[Argentine Armed Forces|Military]] | align=left| {{smalldiv|1=''Coup d'état''. Beginning of the ''[[National Reorganization Process]]''.<br />Members of the Junta: *[[Jorge Rafael Videla]] *[[Emilio Eduardo Massera]] *[[Orlando Ramón Agosti]].}} | |- | bgcolor=#138808| | [[File:Jorge Rafael Videla 1976.PNG|142x142px]] | '''[[Jorge Rafael Videla]]'''<br /><small>(1925–2013)</small> | 29 March 1976 | 29 March 1981 | align=left| <small>''Coup d'état''. President of the Military Junta. Longest government of a ''[[de facto]]'' ruler.</small> | <ref name="Proceso">Mendelevich, p. 236-241</ref> |- | bgcolor=#138808| | [[File:Roberto Eduardo Viola.png|124x124px]] | '''[[Roberto Eduardo Viola]]'''<br /><small>(1924–1994)</small> | 29 March 1981 | rowspan="2" | 11 December 1981 | align=left| <small>Appointed by Videla as President of the Military Junta. Powers and duties suspended on 21 November 1981 due to health problems. Ousted from office.</small> | <ref name="Proceso"/> |- | bgcolor=#138808| | [[File:Gral.Div.H.T.Liendo.jpg|100px]] | '''[[:es:Horacio Tomás Liendo|Horacio Tomás Liendo]]'''<br /><small>(1924–2007)</small> | ''21&nbsp;November&nbsp;1981'' | align=left| <small>Appointed by the Military Junta. Acting president during Viola suspension.</small> | |- | bgcolor=#138808| | [[File:VicealmiranteLacoste.jpg|100px]] | '''[[Carlos Lacoste]]'''<br /><small>(1929–2004)</small> | 11 December 1981 | 22 December 1981 | align=left| <small>Appointed by the Military Junta. Interim.</small> | |- | bgcolor=#138808| | [[File:Galtieri.jpg|100px]] | '''[[Leopoldo Galtieri]]'''<br /><small>(1926–2003)</small> | 22 December 1981 | 18 June 1982 | align=left| <small>Appointed by the Military Junta. Waged the [[Falklands War]]. Ousted from office.</small> | <ref name="Proceso"/> |- | bgcolor=#138808| | [[File:Al.St.Jean (cropped).JPG|100px]] | '''[[Alfredo Oscar Saint Jean]]'''<br /><small>(1926–1987)</small> | 18 June 1982 | 1 July 1982 | align=left| <small>Appointed by the Military Junta. Interim.</small> | |- | bgcolor=#138808| | [[File:Reynaldo Bignone-2.jpg|100px]] | '''[[Reynaldo Bignone]]'''<br /><small>(1928–2018)</small> | 1 July 1982 | 10 December 1983 | align=left| <small>Appointed by the Military Junta. End of the ''[[National Reorganization Process]]''. Called for elections.</small> | <ref name="Proceso"/> |- | bgcolor=#C90016| | | <small>([[Presidency of Raúl Alfonsín|Presidency]])</small><br />'''[[Raúl Alfonsín]]'''<br /><small>(1927–[[Death and state funeral of Raúl Alfonsín|2009]])</small> |1983–1989 | 10 December 1983 | 8 July 1989 | [[1983 Argentine general election|1983]] | [[Radical Civic Union|UCR]] | align=left| <small>Free indirect elections. The [[1989 Argentine general election|1989 presidential elections]] were anticipated. Resigned during the transition and gave power to [[Carlos Menem]] six months in advance.</small> | <small>[[Víctor Hipólito Martínez]]</small> | <ref>Mendelevich, p. 242-245</ref> |- | rowspan=3 bgcolor=#75AADB| | rowspan=3| [[File:Menem con banda presidencial.jpg|100px]] | rowspan=3| <small>([[Presidency of Carlos Menem|Presidency]])</small><br />'''[[Carlos Menem]]'''<br /><small>(1930–2021)</small> | rowspan=2|1989–1995 | rowspan=2 height="60px"| 8 July 1989 | rowspan=2| 8 July 1995 | rowspan=2| [[1989 Argentine general election|1989]] | rowspan=2| [[Justicialist Party|PJ]]<br /><small>([[:es:Frente Justicialista de Unidad Popular|FREJUPO]])</small> | rowspan=2 align=left| <small>Free indirect elections. First term. The [[1994 amendment of the Constitution of Argentina|1994 amendment]] reduced the presidential term from 6 to 4 years and allowed a single consecutive reelection.</small> | <small>[[Eduardo Duhalde]]<br />''(Resigned&nbsp;10&nbsp;December&nbsp;1991)''</small> | rowspan=3| <ref>Mendelevich, p. 247-252</ref> |- | {{n/a|''Vacant''}} |- |1995–1999 | height="60px"| 8 July 1995 | 10 December 1999 | [[1995 Argentine general election|1995]] | [[Justicialist Party|PJ]] | align=left| <small>Free direct elections. Second term. His term was extended to 10 December 1999 according to the Tenth Temporary Provision of the Constitution of 1994.</small> | [[Carlos Ruckauf|<small>Carlos Ruckauf</small>]] |- | rowspan=2 bgcolor=#C90016| | rowspan=2| [[File:Fernando de la Rúa con bastón y banda de presidente.jpg|100px]] | rowspan=2| <small>([[Presidency of Fernando de la Rúa|Presidency]])</small><br />'''[[Fernando de la Rúa]]'''<br /><small>(1937–2019)</small> | rowspan=6 |1999–2003 | rowspan=2| 10 December 1999 | rowspan=2| 21 December 2001 | rowspan=2| [[1999 Argentine general election|1999]] | rowspan=2| [[Radical Civic Union|UCR]]<br /><small>([[Alliance for Work, Justice and Education|Alianza]])</small> | rowspan=2 align=left| <small>Free direct elections. Faced a severe [[Argentine economic crisis (1999–2002)|economic crisis]]. Resigned after the [[December 2001 riots in Argentina|December 2001 riots]]. Because his Vice President [[Carlos Álvarez (Argentine politician)|Carlos Álvarez]] had resigned in October 2000, the Congress Assembled selected a new President.</small> | <small>[[Carlos Álvarez (Argentine politician)|Carlos Álvarez]]<br />''(Resigned&nbsp;6&nbsp;October&nbsp;2000)''</small> | rowspan=2| <ref>Mendelevich, p. 253-262</ref> |- | rowspan=5 {{n/a|''Vacant''}} |- | bgcolor=#75AADB| | [[File:Ramón Puerta 90.jpg|100px]] | '''[[Ramón Puerta]]'''<br /><small>(1951–)</small><!---HE WAS HEAD OF STATE. DO NOT REMOVE HIM.--> | 21 December 2001 | 23 December 2001 | rowspan=4|— | rowspan=4|[[Justicialist Party|PJ]] | align=left| <small>[[List of provisional presidents of the Argentine Senate|Provisional President of the Senate]] exercising the Executive Power.</small> | <ref>{{Cite web |date=21 December 2001 |title=La crisis política y económica. Renunció De la Rúa: el peronista Puerta está a cargo del Poder Ejecutivo |url=https://www.lanacion.com.ar/politica/renuncio-de-la-rua-el-peronista-puerta-esta-a-cargo-del-poder-ejecutivo-nid361035/ |website=La Nación}}</ref> |- | bgcolor=#75AADB| | [[File:Adolfo Rodríguez Saá con banda presidencial.jpg|100px]] | '''[[Adolfo Rodríguez Saá]]'''<br /><small>(1947–)</small> | 23 December 2001 | 30 December 2001 | align=left| <small>Elected by the Congress for three months, with instructions to call for elections. Resigned.</small> | <ref name="Saa">Mendelevich, p. 263-277</ref> |- | bgcolor=#75AADB| | [[File:Eduardo Camaño.jpg|100px]] | '''[[Eduardo Camaño]]'''<br /><small>(1946–)</small><!---HE WAS HEAD OF STATE. DO NOT REMOVE HIM.--> | 30 December 2001 | 2 January 2002 | align=left| <small>[[List of presidents of the Argentine Chamber of Deputies|President of the Chamber of Deputies]] exercising the Executive Power.</small> | <ref>{{Cite web |date=31 December 2001 |title=La crisis institucional. Eduardo Camaño asumió como presidente interino |url=https://www.lanacion.com.ar/politica/eduardo-camano-asumio-como-presidente-interino-nid363346/ |website=La Nación}}</ref> |- | bgcolor=#75AADB| | [[File:Duhalde23012007.jpg|100px]] | '''[[Eduardo Duhalde]]'''<br /><small>(1941–)</small> | 2 January 2002 | 25 May 2003 | align=left| <small>Elected by the Congress, with instructions to complete [[Fernando De la Rúa|De la Rúa]]'s term. Called [[2003 Argentine general election|early elections]] for 27 April 2003.</small> | <ref name="Saa"/> |- | bgcolor=#75AADB| | [[File:Kirchner - Galería de Presidentes de casarosada.gob.ar.jpg|100px]] | <small>([[Presidency of Néstor Kirchner|Presidency]])</small><br />'''[[Néstor Kirchner]]'''<br /><small>(1950–[[Death and state funeral of Néstor Kirchner|2010]])</small> |2003–2007 | 25 May 2003 | 10 December 2007 | [[2003 Argentine general election|2003]] | rowspan="3" | [[Justicialist Party|PJ]]<br /><small>([[Front for Victory|FPV]])</small> | align=left| <small>Free direct elections. Initially completed the remaining months of [[Fernando de la Rúa|De la Rúa]]'s term until 10 December 2003 then began his own mandate. Kirchner finished second to [[Carlos Menem]] in the first round and because no one was able to get 45% of the votes needed to win, a runoff should have taken place, but Menem decided to withdraw his candidacy, making Kirchner president.</small> | <small>[[Daniel Scioli]]</small> | <ref>Mendelevich, p. 278-282</ref> |- | rowspan=2 bgcolor=#75AADB| | rowspan=2| [[File:Cristina Fernández de Kirchner - Foto Oficial 3.jpg|100px]] | rowspan=2| <small>([[Presidency of Cristina Fernández de Kirchner|Presidency]])</small><br />'''[[Cristina Fernández de Kirchner]]'''<br /><small>(1953–)</small> |2007–2011 | height="60px"| 10 December 2007 | 10 December 2011 | [[2007 Argentine general election|2007]] | align=left| <small>Free direct elections. First term. First female president of Argentina elected as head of the list.</small> | <small>[[Julio Cobos]]</small> | <ref>Mendelevich, p. 283-292</ref> |- |2011–2015 | height="60px"| 10 December 2011 | 10 December 2015 | [[2011 Argentine general election|2011]] | align=left| <small>Free direct elections. Second term. By judicial ruling, her mandate ended 9 December 2015 at midnight.</small> | <small>[[Amado Boudou]]</small> | <ref name="Pinedo">{{cite web |url=http://cij.gov.ar/nota-19290-La-jueza-Servini-declar--que-el-mandato-de-Mauricio-Macri-comienza-a-las-0-horas-del-d-a-10-de-diciembre.html |title=La jueza Servini declaró que el mandato de Mauricio Macri comienza a las 0 horas del día 10 de diciembre |date=9 December 2015 |website=Agencia de Noticias del Poder Judicial |access-date=27 August 2023 |archive-date=21 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220121235509/https://www.cij.gov.ar/nota-19290-La-jueza-Servini-declar--que-el-mandato-de-Mauricio-Macri-comienza-a-las-0-horas-del-d-a-10-de-diciembre.html |url-status=dead }}</ref> |- | bgcolor=gold| | [[File:Federico Pinedo (cropped).jpg|100px]] | '''[[Federico Pinedo]]'''<br /><small>(1955–)</small><!---HE WAS HEAD OF STATE. DO NOT REMOVE HIM.--> | rowspan=2|2015–2019 |align=center colspan=2| 10 December 2015 | — | rowspan="2" | [[Republican Proposal|PRO]]<br /><small>([[Cambiemos]])</small> | align=left| <small>[[List of Provisional Presidents of Argentine Senate|Provisional President of the Senate]] exercising the Executive Power. Acting president from 00:00 hs. until Macri's swearing in at 11:45 hs.</small> | {{n/a|''Vacant''}} | <ref name="Pinedo"/> |- | bgcolor=gold| | [[File:Retrato oficial del Presidente Mauricio Macri.jpg|frameless|133x133px]] | <small>([[Presidency of Mauricio Macri|Presidency]])</small><br />'''[[Mauricio Macri]]'''<br /><small>(1959–)</small> | [[Inauguration of Mauricio Macri|10 December 2015]] | 10 December 2019 | [[2015 Argentine general election|2015]] | align=left| <small>Free direct elections. First president elected in a [[Ballotage in Argentina|ballotage]], defeating [[Daniel Scioli]]. Although his mandate begun on 10 December 2015 at 00:00 hs., it was only after he swore in the Congress at 11:45 hs. that he took office as President.</small> | <small>[[Gabriela Michetti]]</small> | <ref name="Pinedo" /> |- | bgcolor=#75AADB| | [[File:Mensaje_de_fin_de_a%C3%B1o_del_Presidente_Alberto_Fern%C3%A1ndez_(cropped).jpg|130x130px]] | <small>([[Presidency of Alberto Fernández|Presidency]])</small><br />'''[[Alberto Fernández]]'''<br /><small>(1959–)</small> | 2019–2023 | [[Inauguration of Alberto Fernández|10 December 2019]] | Incumbent | [[2019 Argentine general election|2019]] | [[Justicialist Party|PJ]]<br /><small>([[Frente de Todos (2019 coalition)|FdT]])</small> | align=left| <small>Free direct elections.</small> | <small>[[Cristina Fernández de Kirchner]]</small> | |} ==Timeline of head of states of Argentina by affiliation== {{Simple Horizontal timeline |title= Timeline of Head of States of Argentina by affiliation |row1=note |row1-1-at=1810.43 |row1-1-text=[[May Revolution|May<br />Revolution]] |row1-1-shift=-2em |row1-1-lift=-2em |row1-2-at=1816.6 |row1-2-text=[[Argentine Declaration of Independence|Declaration of<br /> Independence]] |row1-2-shift=-3em |row1-2-lift=-2em |row1-3-at=1820.15 |row1-3-text=[[Treaty of Pilar|End of<br />central gvt.]] |row1-3-shift=1em |row1-3-lift=-2em |row1-4-at=1826.15 |row1-4-text=[[Bernardino Rivadavia|First<br />President]] |row1-4-lift=-2em |row1-5-at=1831.1 |row1-5-text=[[Federal Pact]] |row1-6-at=1853.5 |row1-6-text=[[Argentine Constitution of 1853|1853 Constitution]] |row1-6-shift=-2em |row1-6-lift=-1em |row1-7-at=1861.75 |row1-7-text=[[State of Buenos Aires|The State of Buenos Aires]]<br />[[Battle of Pavón|rejoins Argentina]] |row1-7-shift=0em |row1-7-lift=-2em |row1-8-at=1880.74 |row1-8-text=[[Federalization of Buenos Aires|Federalization of<br /> Buenos Aires City]] |row1-8-shift=-2em |row1-8-lift=-2em |row1-9-at=1890.59 |row1-9-text=[[Revolution of the Park]] |row1-10-at=1910.43 |row1-10-text= Argentina Centennial |row1-10-shift=-3em |row1-10-lift=-3em |row2=timeline |row2-texttop=0.5em |row2-bordertop=solid 0.1em black |row2-1-from=1810.43 |row2-1-to=1811.75 |row2-1-colour=lightblue |row2-2-to=1814.1 |row2-2-border=solid 0.1em black |row2-2-colour=lightblue |row2-3-to=1820.15 |row2-3-border=solid 0.1em black |row2-3-text=[[Supreme Director of the United Provinces of the Río de la Plata|Directors]] |row2-3-colour=lightblue |row2-4-to=1826.15 |row2-4-border=solid 0.1em black |row2-4-colour=#B31B1B |row2-5-to=1827.60 |row2-5-border=solid 0.1em black |row2-5-colour=lightblue |row2-6-to=1827.70 |row2-6-border=solid 0.1em black |row2-7-to=1828.95 |row2-7-border=solid 0.1em black |row2-7-colour=#B31B1B |row2-8-to=1829.66 |row2-8-border=solid 0.1em black |row2-8-colour=lightblue |row2-9-to=1829.94 |row2-9-border=solid 0.1em black |row2-9-colour=#B31B1B |row2-10-to=1832.94 |row2-10-border=solid 0.1em black |row2-10-colour=#B31B1B |row2-11-to=1833.85 |row2-11-border=solid 0.1em black |row2-11-colour=#B31B1B |row2-12-to=1834.78 |row2-12-border=solid 0.1em black |row2-12-colour=#B31B1B |row2-13-to=1835.2 |row2-13-border=solid 0.1em black |row2-13-colour=#B31B1B |row2-14-to=1852.15 |row2-14-border=solid 0.1em black |row2-14-text=[[Juan Manuel de Rosas|Rosas]] |row2-14-colour=#B31B1B |row2-15-to=1860.21 |row2-15-border=solid 0.1em black |row2-15-text=[[Justo José de Urquiza|Urquiza]] |row2-15-colour=#B31B1B |row2-16-to=1861.85 |row2-16-border=solid 0.1em black |row2-16-colour=#B31B1B |row2-17-to=1861.95 |row2-17-border=solid 0.1em black |row2-18-to=1868.8 |row2-18-border=solid 0.1em black |row2-18-text=[[Bartolomé Mitre|Mitre]] |row2-18-colour=white |row2-19-to=1874.8 |row2-19-border=solid 0.1em black |row2-19-text=[[Domingo Faustino Sarmiento|Sarmiento]] |row2-19-colour=white |row2-20-to=1880.8 |row2-20-border=solid 0.1em black |row2-20-text=[[Nicolás Avellaneda|Avellaneda]] |row2-20-colour=#30D5C8 |row2-21-to=1886.8 |row2-21-border=solid 0.1em black |row2-21-text=[[Julio Argentino Roca|Roca]] |row2-21-colour=#30D5C8 |row2-22-to=1890.65 |row2-22-border=solid 0.1em black |row2-22-text=[[Miguel Ángel Juárez Celman|Celman]] |row2-22-colour=#30D5C8 |row2-23-to=1892.8 |row2-23-border=solid 0.1em black |row2-23-colour=#30D5C8 |row2-24-to=1895.15 |row2-24-border=solid 0.1em black |row2-24-colour=#30D5C8 |row2-25-to=1898.8 |row2-25-border=solid 0.1em black |row2-25-colour=#30D5C8 |row2-26-to=1904.8 |row2-26-border=solid 0.1em black |row2-26-text=[[Julio Argentino Roca|Roca]] |row2-26-colour=#30D5C8 |row2-27-to=1906.15 |row2-27-border=solid 0.1em black |row2-27-colour=#30D5C8 |row2-28-to=1910.5 |row2-28-border=solid 0.1em black |row2-28-text=[[José Figueroa Alcorta|Alcorta]] |row2-28-colour=#30D5C8 |row3=scale |from=1810 |to=1910.5 |inc=10 }} {{Simple Horizontal timeline |row4=note |row4-1-at=1912.2 |row4-1-text=[[Sáenz Peña Law|Secret ballot]] |row4-1-shift=-4em |row4-1-lift=-1em |row4-3-at=1930.73 |row4-3-text=[[Infamous Decade|First modern<br />Coup d'état]] |row4-3-shift=-2em |row4-3-lift=-2em |row4-4-at=1945.83 |row4-4-text=[[Loyalty Day (Argentina)|17 October 1945]] |row4-4-shift=-4em |row4-4-lift=-1em |row4-5-at=1947 |row4-5-text=Women's suffrage |row4-6-at=1955.74 |row4-6-text=[[Revolución Libertadora|"''Revolución<br />Libertadora''"]] |row4-6-lift=-2em |row4-7-at=1966.5 |row4-7-text=[[Argentine Revolution|"''Argentine<br />Revolution''"]] |row4-7-shift=-2em |row4-7-lift=-2em |row4-8-at=1973.49 |row4-8-text=[[Ezeiza Massacre|Return<br />of Perón]] |row4-8-shift=-2em |row4-8-lift=-2em |row4-9-at=1976.25 |row4-9-text=[[National Reorganization Process|"''National<br />Reorganization<br />Process''"]] |row4-9-lift=-4em |row4-10-at=1982.3 |row4-10-text=[[Falklands War]] |row4-11-at=1994.7 |row4-11-text=[[1994 amendment of the Argentine Constitution|Constitutional reform]] |row4-11-shift=-5em |row4-12-at=2001.99 |row4-12-text=[[December 2001 riots in Argentina|2001 Crisis]] |row4-12-shift=-2em |row4-12-lift=-1em |row4-13-at=2010.5 |row4-13-text=Argentina Bicentennial |row4-13-shift=-3em |row4-13-lift=-3em |row5=timeline |row5-texttop=0.5em |row5-bordertop=solid 0.1em black |row5-1-text=[[Roque Sáenz Peña|S. Peña]] |row5-1-from=1910.68 |row5-1-to=1914.68 |row5-1-colour=#30D5C8 |row5-2-to=1916.8 |row5-2-border=solid 0.1em black |row5-2-colour=#30D5C8 |row5-3-to=1922.8 |row5-3-border=solid 0.1em black |row5-3-text=[[Hipólito Yrigoyen|Yrigoyen]] |row5-3-colour=#C90016 |row5-4-to=1928.8 |row5-4-border=solid 0.1em black |row5-4-text=[[Marcelo Torcuato de Alvear|Alvear]] |row5-4-colour=#C90016 |row5-5-to=1930.73 |row5-5-border=solid 0.1em black |row5-5-colour=#C90016 |row5-6-to=1932.2 |row5-6-border=solid 0.1em black |row5-6-colour=#138808 |row5-7-to=1938.2 |row5-7-border=solid 0.1em black |row5-7-text=[[Agustín Pedro Justo|Justo]] |row5-7-colour=#E9D66B |row5-8-to=1942.5 |row5-8-text=[[Roberto María Ortiz|Ortiz]] |row5-8-border=solid 0.1em black |row5-8-colour=#E9D66B |row5-9-to=1943.48 |row5-9-border=solid 0.1em black |row5-9-colour=#E9D66B |row5-10-to=1946.48 |row5-10-border=solid 0.1em black |row5-10-colour=#138808 |row5-11-to=1955.74 |row5-11-border=solid 0.1em black |row5-11-text=[[Juan Perón|Perón]] |row5-11-colour=#75AADB |row5-12-to=1958.3 |row5-12-border=solid 0.1em black |row5-12-colour=#138808 |row5-13-to=1962.25 |row5-13-border=solid 0.1em black |row5-13-colour=#C90016 |row5-14-to=1963.8 |row5-14-border=solid 0.1em black |row5-14-colour=#C90016 |row5-15-to=1966.51 |row5-15-border=solid 0.1em black |row5-15-colour=#C90016 |row5-16-to=1973.25 |row5-16-border=solid 0.1em black |row5-16-colour=#138808 |row5-17-to=1973.58 |row5-17-border=solid 0.1em black |row5-17-colour=#75AADB |row5-18-to=1973.8 |row5-18-border=solid 0.1em black |row5-18-colour=#75AADB |row5-19-to=1974.44 |row5-19-border=solid 0.1em black |row5-19-colour=#75AADB |row5-20-to=1976.25 |row5-20-border=solid 0.1em black |row5-20-colour=#75AADB |row5-21-to=1983.9 |row5-21-border=solid 0.1em black |row5-21-colour=#138808 |row5-22-to=1989.53 |row5-22-border=solid 0.1em black |row5-22-text=[[Raúl Alfonsín|Alfonsín]] |row5-22-colour=#C90016 |row5-23-to=1999.9 |row5-23-border=solid 0.1em black |row5-23-text=[[Carlos Menem|Menem]] |row5-23-colour=#75AADB |row5-24-to=2001.98 |row5-24-border=solid 0.1em black |row5-24-text=[[Fernando de la Rua|FdlR]] |row5-24-colour=#C90016 |row5-25-to=2001.99 |row5-25-border=solid 0.1em black |row5-25-colour=#75AADB |row5-26-to=2003.4 |row5-26-border=solid 0.1em black |row5-26-colour=#75AADB |row5-27-to=2007.9 |row5-27-border=solid 0.1em black |row5-27-text=[[Néstor Kirchner|NK]] |row5-27-colour=#75AADB |row5-28-to=2010.6 |row5-28-border=solid 0.1em black |row5-28-text=[[Cristina Fernández de Kirchner|CFK]] |row5-28-colour=#75AADB |row6=scale |from=1910 |to=2010.6 |inc=10 }} {{Simple Horizontal timeline |row7=note |row7-8-at=2015.9 |row7-8-text=[[Ballotage in Argentina|First Ballotage]] |row7-8-shift=-6em |row7-8-lift=-1em |row8=timeline |row8-texttop=0.5em |row8-bordertop=solid 0.1em black |row8-1-from=2010 |row8-1-to=2015.95 |row8-1-colour=#75AADB |row8-1-text=[[Cristina Fernández de Kirchner|CFK]] |row8-2-to=2019.95 |row8-2-text=[[Mauricio Macri|Macri]] |row8-2-border=solid 0.1em black |row8-2-colour=#FFD700 |row8-3-to=2022.8 |row8-3-text=[[Alberto Fernández|AF]] |row8-3-border=solid 0.1em black |row8-3-colour=#75AADB |row8-4-to=2110 |row8-4-border=solid 0.1em black |row8-4-colour=white |row9=scale |from=2010 |to=2110 |inc=10 }} == Timeline of head of states of Argentina by individual == {{hidden start | title = {{flagicon|Argentina}} Presidents of Argentina (1810–present) | titlestyle = background:lightgrey; text-align:center; }} <timeline> ImageSize = width:1200 height:auto barincrement:10 PlotArea = top:3 bottom:150 right:130 left:20 AlignBars = late DateFormat = yyyy Period = from:1810 till:2020 TimeAxis = orientation:horizontal ScaleMajor = unit:year increment:5 start:1810 ScaleMinor = unit:year increment:1 start:1810 Colors = id:noinfo value:rgb(0.49,0.64,0.64) legend:No_info id:unitarian value:rgb(0.68,0.85,0.90) legend:Unitarian id:federal value:rgb(0.70,0.11,0.11) legend:Federal id:liberal value:rgb(0.83,0.83,0.83) legend:Liberal id:none value:rgb(0.50,0.50,0.50) legend:None_(independent) id:pan value:rgb(0.19,0.84,0.78) legend:PAN id:ucr value:rgb(0.79,0,0.09) legend:UCR/UCR-I/UCR-P id:military value:rgb(0.07,0.53,0.03) legend:Military id:pdn value:rgb(0.91,0.84,0.42) legend:Concordancia/PDN/UCR-A id:peronist value:rgb(0.46,0.67,0.86) legend:Labour/UCR-JR/Independent/Peronist/PJ/FREJULI/FREJUPO/UCD/FPV/FDT id:alianza value:rgb(0.79,0,0.09) legend:UCR/FREPASO id:pro value:rgb(1,0.84,0) legend:PRO Legend = columns:4 left:200 top:100 columnwidth:210 TextData = pos:(20,100) textcolor:black fontsize:M text:"Political parties:" BarData = bar:CornelioSaavedra bar:DomingoMatheu bar:FelicianoChiclana bar:ManueldeSarratea bar:JuanJoséPaso bar:JuanMartíndePueyrredón bar:NicolásRodríguezPeña bar:AntonioÁlvarezJonte bar:GervasioAntoniodePosadas bar:JoséJuliánPérez bar:JuanLarrea bar:CarlosMaríadeAlvear bar:JosédeSanMartín bar:MatíasdeIrigoyen bar:ManueldeSarratea bar:JoséRondeau bar:IgnacioÁlvarezThomas bar:AntonioGonzálezdeBalcarce bar:JuanPedroAguirre bar:JuanRamónGonzálezBalcarce bar:IldefonsoRamosMexía bar:MiguelEstanislaoSoler bar:ManuelDorrego bar:MartínRodríguez bar:JuanGregoriodeLasHeras bar:BernardinoRivadavia bar:VicenteLópezyPlanes bar:JuanLavalle bar:JuanJoséViamonte bar:JuanManueldeRosas bar:ManuelVicenteMaza bar:JustoJosédeUrquiza bar:SantiagoDerqui bar:JuanEstebanPedernera bar:BartoloméMitre bar:MarcosPaz bar:GuillermoRawson bar:MarcelinoUgarte bar:LucasGonzález bar:DomingoFaustinoSarmiento bar:NicolásAvellaneda bar:JulioArgentinoRoca bar:MiguelJuárezCelman bar:CarlosPellegrini bar:LuisSáenzPeña bar:JoséEvaristoUriburu bar:ManuelQuintana bar:JoséFigueroaAlcorta bar:RoqueSáenzPeña bar:VictorinodelaPlaza bar:HipólitoYrigoyen bar:MarceloTorcuatodeAlvear bar:EnriqueMartínez bar:JoséFélixUriburu bar:AgustínPedroJusto bar:RobertoMaríaOrtiz bar:RamónCastillo bar:ArturoRawson bar:PedroPabloRamírez bar:EdelmiroJuliánFarrell bar:JuanDomingoPerón bar:EduardoLonardi bar:PedroEugenioAramburu bar:ArturoFrondizi bar:JoséMaríaGuido bar:ArturoUmbertoIllia bar:PascualPistarini bar:BenignoIgnacioVarela bar:AdolfoTeodoroÁlvarez bar:JuanCarlosOnganía bar:PedroAlbertoJoséGnavi bar:AlejandroLanusse bar:CarlosAlbertoRey bar:RobertoLevingston bar:HéctorJoséCámpora bar:RaúlAlbertoLastiri bar:IsabelMartínezdePerón bar:ÍtaloLúder bar:JorgeRafaelVidela bar:EmilioEduardoMassera bar:OrlandoRamónAgosti bar:RobertoEduardoViola bar:HoracioTomásLiendo bar:CarlosAlbertoLacoste bar:LeopoldoGaltieri bar:AlfredoOscarSaint-Jean bar:ReynaldoBignone bar:RaúlAlfonsín bar:CarlosMenem bar:FernandodelaRúa bar:AdolfoRodríguezSaá bar:EduardoDuhalde bar:NéstorKirchner bar:CristinaFernándezdeKirchner bar:MauricioMacri bar:AlbertoFernández PlotData= width:5 align:left fontsize:S shift:(5,-4) anchor:till bar:CornelioSaavedra from: 1810 till: 1811 color:noinfo text:"[[Cornelio Saavedra]]" bar:DomingoMatheu from: 1811 till: 1811 color:noinfo text:"[[Domingo Matheu]]" bar:FelicianoChiclana from: 1811 till: 1812 color:noinfo text:"[[Feliciano Chiclana]]" bar:ManueldeSarratea from: 1811 till: 1812 color:noinfo from: 1815 till: 1815 color:noinfo from: 1820 till: 1820 color:noinfo from: 1820 till: 1820 color:noinfo text:"[[Manuel de Sarratea]]" bar:JuanJoséPaso from: 1811 till: 1812 color:noinfo from: 1812 till: 1813 color:noinfo text:"[[Juan José Paso]]" bar:JuanMartíndePueyrredón from: 1811 till: 1812 color:noinfo from: 1816 till: 1819 color:noinfo text:"[[Juan Martín de Pueyrredón]]" bar:NicolásRodríguezPeña from: 1812 till: 1814 color:noinfo text:"[[Nicolás Rodríguez Peña]]" bar:AntonioÁlvarezJonte from: 1812 till: 1813 color:noinfo text:"[[Antonio Álvarez Jonte]]" bar:GervasioAntoniodePosadas from: 1813 till: 1814 color:noinfo from: 1814 till: 1815 color:noinfo text:"[[Gervasio Antonio de Posadas]]" bar:JoséJuliánPérez from: 1813 till: 1813 color:noinfo text:"[[José Julián Pérez]]" bar:JuanLarrea from: 1813 till: 1814 color:noinfo text:"[[Juan Larrea]]" bar:CarlosMaríadeAlvear from: 1815 till: 1815 color:noinfo text:"[[Carlos María de Alvear]]" bar:JosédeSanMartín from: 1815 till: 1815 color:noinfo text:"[[José de San Martín]]" bar:MatíasdeIrigoyen from: 1815 till: 1815 color:noinfo from: 1820 till: 1820 color:noinfo text:"[[Matías de Irigoyen]]" bar:JoséRondeau from: 1815 till: 1815 color:noinfo from: 1819 till: 1820 color:noinfo text:"[[José Rondeau]]" bar:IgnacioÁlvarezThomas from: 1815 till: 1816 color:noinfo text:"[[Ignacio Álvarez Thomas]]" bar:AntonioGonzálezdeBalcarce from: 1816 till: 1816 color:noinfo text:"[[Antonio González de Balcarce]]" bar:JuanPedroAguirre from: 1820 till: 1820 color:noinfo text:"[[Juan Pedro Aguirre]]" bar:JuanRamónGonzálezBalcarce from: 1820 till: 1820 color:noinfo from: 1832 till: 1833 color:federal text:"[[Juan Ramón González Balcarce]]" bar:IldefonsoRamosMexía from: 1820 till: 1820 color:noinfo from: 1820 till: 1820 color:noinfo text:"[[Ildefonso Ramos Mexía]]" bar:MiguelEstanislaoSoler from: 1820 till: 1820 color:noinfo from: 1820 till: 1820 color:noinfo text:"[[Miguel Estanislao Soler]]" bar:ManuelDorrego from: 1820 till: 1820 color:noinfo from: 1827 till: 1828 color:federal text:"[[Manuel Dorrego]]" bar:MartínRodríguez from: 1820 till: 1824 color:noinfo text:"[[Martín Rodríguez]]" bar:JuanGregoriodeLasHeras from: 1824 till: 1826 color:noinfo text:"[[Juan Gregorio de Las Heras]]" bar:BernardinoRivadavia from: 1826 till: 1827 color:unitarian text:"[[Bernardino Rivadavia]]" bar:VicenteLópezyPlanes from: 1827 till: 1827 color:none from: 1852 till: 1852 color:none text:"[[Vicente López y Planes]]" bar:JuanLavalle from: 1828 till: 1829 color:unitarian text:"[[Juan Lavalle]]" bar:JuanJoséViamonte from: 1829 till: 1829 color:federal from: 1833 till: 1834 color:federal text:"[[Juan José Viamonte]]" bar:JuanManueldeRosas from: 1829 till: 1831 color:federal from: 1831 till: 1832 color:federal from: 1835 till: 1852 color:federal text:"[[Juan Manuel de Rosas]]" bar:ManuelVicenteMaza from: 1834 till: 1835 color:federal text:"[[Manuel Vicente Maza]]" bar:JustoJosédeUrquiza from: 1852 till: 1852 color:federal from: 1852 till: 1854 color:federal from: 1854 till: 1860 color:federal text:"[[Justo José de Urquiza]]" bar:SantiagoDerqui from: 1860 till: 1861 color:federal text:"[[Santiago Derqui]]" bar:JuanEstebanPedernera from: 1861 till: 1861 color:unitarian text:"[[Juan Esteban Pedernera]]" bar:BartoloméMitre from: 1861 till: 1868 color:liberal text:"[[Bartolomé Mitre]]" bar:MarcosPaz from: 1868 till: 1868 color:liberal text:"[[Marcos Paz]]" bar:GuillermoRawson from: 1868 till: 1868 color:none text:"[[Guillermo Rawson]]" bar:MarcelinoUgarte from: 1868 till: 1868 color:none text:"[[Marcelino Ugarte]]" bar:LucasGonzález from: 1868 till: 1868 color:none text:"[[Lucas González (politician)|Lucas González]]" bar:JoséEvaristoUriburu from: 1868 till: 1868 color:none from: 1895 till: 1898 color:pan text:"[[José Evaristo Uriburu]]" bar:DomingoFaustinoSarmiento from: 1868 till: 1874 color:none text:"[[Domingo Faustino Sarmiento]]" bar:NicolásAvellaneda from: 1874 till: 1880 color:pan text:"[[Nicolás Avellaneda]]" bar:JulioArgentinoRoca from: 1880 till: 1886 color:pan from: 1898 till: 1904 color:pan text:"[[Julio Argentino Roca]]" bar:MiguelJuárezCelman from: 1886 till: 1890 color:pan text:"[[Miguel Juárez Celman]]" bar:CarlosPellegrini from: 1890 till: 1892 color:pan text:"[[Carlos Pellegrini]]" bar:LuisSáenzPeña from: 1892 till: 1895 color:pan text:"[[Luis Sáenz Peña]]" bar:ManuelQuintana from: 1904 till: 1906 color:pan text:"[[Manuel Quintana]]" bar:JoséFigueroaAlcorta from: 1906 till: 1910 color:pan text:"[[José Figueroa Alcorta]]" bar:RoqueSáenzPeña from: 1910 till: 1914 color:pan text:"[[Roque Sáenz Peña]]" bar:VictorinodelaPlaza from: 1914 till: 1916 color:pan text:"[[Victorino de la Plaza]]" bar:HipólitoYrigoyen from: 1916 till: 1922 color:ucr from: 1928 till: 1930 color:ucr text:"[[Hipólito Yrigoyen]]" bar:MarceloTorcuatodeAlvear from: 1922 till: 1928 color:ucr text:"[[Marcelo Torcuato de Alvear]]" bar:EnriqueMartínez from: 1930 till: 1930 color:ucr text:"[[Enrique Martínez]]" bar:JoséFélixUriburu from: 1930 till: 1932 color:military text:"[[José Félix Uriburu]]" bar:AgustínPedroJusto from: 1932 till: 1938 color:pdn text:"[[Agustín Pedro Justo]]" bar:RobertoMaríaOrtiz from: 1938 till: 1942 color:pdn text:"[[Roberto María Ortiz]]" bar:RamónCastillo from: 1940 till: 1943 color:pdn text:"[[Ramón Castillo]]" bar:ArturoRawson from: 1943 till: 1943 color:military text:"[[Arturo Rawson]]" bar:PedroPabloRamírez from: 1943 till: 1944 color:military text:"[[Pedro Pablo Ramírez]]" bar:EdelmiroJuliánFarrell from: 1944 till: 1946 color:military text:"[[Edelmiro Julián Farrell]]" bar:JuanDomingoPerón from: 1946 till: 1955 color:peronist from: 1973 till: 1974 color:peronist text:"[[Juan Perón]]" bar:EduardoLonardi from: 1955 till: 1955 color:military text:"[[Eduardo Lonardi]]" bar:PedroEugenioAramburu from: 1955 till: 1958 color:military text:"[[Pedro Eugenio Aramburu]]" bar:ArturoFrondizi from: 1958 till: 1962 color:ucr text:"[[Arturo Frondizi]]" bar:JoséMaríaGuido from: 1962 till: 1963 color:ucr text:"[[José María Guido]]" bar:ArturoUmbertoIllia from: 1963 till: 1966 color:ucr text:"[[Arturo Umberto Illia]]" bar:PascualPistarini from: 1966 till: 1966 color:military text:"[[Pascual Pistarini]]" bar:BenignoIgnacioVarela from: 1966 till: 1966 color:military text:"[[Benigno Ignacio Varela]]" bar:AdolfoTeodoroÁlvarez from: 1966 till: 1966 color:military text:"[[Adolfo Teodoro Álvarez]]" bar:JuanCarlosOnganía from: 1966 till: 1970 color:military text:"[[Juan Carlos Onganía]]" bar:PedroAlbertoJoséGnavi from: 1970 till: 1970 color:military from: 1971 till: 1971 color:military text:"[[Pedro Alberto José Gnavi]]" bar:AlejandroLanusse from: 1970 till: 1970 color:military from: 1971 till: 1971 color:military from: 1971 till: 1973 color:military text:"[[Alejandro Lanusse]]" bar:CarlosAlbertoRey from: 1970 till: 1970 color:military from: 1971 till: 1971 color:military text:"[[Carlos Alberto Rey]]" bar:RobertoLevingston from: 1970 till: 1971 color:military text:"[[Roberto Levingston]]" bar:HéctorJoséCámpora from: 1973 till: 1973 color:peronist text:"[[Héctor José Cámpora]]" bar:RaúlAlbertoLastiri from: 1973 till: 1973 color:peronist text:"[[Raúl Alberto Lastiri]]" bar:IsabelMartínezdePerón from: 1974 till: 1976 color:peronist text:"[[Isabel Perón]]" bar:ÍtaloLúder from: 1975 till: 1975 color:peronist text:"[[Ítalo Lúder]]" bar:JorgeRafaelVidela from: 1976 till: 1976 color:military from: 1976 till: 1981 color:military text:"[[Jorge Rafael Videla]]" bar:EmilioEduardoMassera from: 1976 till: 1976 color:military text:"[[Emilio Eduardo Massera]]" bar:OrlandoRamónAgosti from: 1976 till: 1976 color:military text:"[[Orlando Ramón Agosti]]" bar:RobertoEduardoViola from: 1981 till: 1981 color:military text:"[[Roberto Eduardo Viola]]" bar:HoracioTomásLiendo from: 1981 till: 1981 color:military text:"[[Horacio Tomás Liendo]]" bar:CarlosAlbertoLacoste from: 1981 till: 1981 color:military text:"[[Carlos Alberto Lacoste]]" bar:LeopoldoGaltieri from: 1981 till: 1982 color:military text:"[[Leopoldo Galtieri]]" bar:AlfredoOscarSaint-Jean from: 1982 till: 1982 color:military text:"[[Alfredo Oscar Saint-Jean]]" bar:ReynaldoBignone from: 1982 till: 1983 color:military text:"[[Reynaldo Bignone]]" bar:RaúlAlfonsín from: 1983 till: 1989 color:ucr text:"[[Raúl Alfonsín]]" bar:CarlosMenem from: 1989 till: 1999 color:peronist text:"[[Carlos Menem]]" bar:FernandodelaRúa from: 1999 till: 2001 color:alianza text:"[[Fernando de la Rúa]]" bar:AdolfoRodríguezSaá from: 2001 till: 2001 color:peronist text:"[[Adolfo Rodríguez Saá]]" bar:EduardoDuhalde from: 2002 till: 2003 color:peronist text:"[[Eduardo Duhalde]]" bar:NéstorKirchner from: 2003 till: 2007 color:peronist text:"[[Néstor Kirchner]]" bar:CristinaFernándezdeKirchner from: 2007 till: 2015 color:peronist text:"[[Cristina Fernández de Kirchner]]" bar:MauricioMacri from: 2015 till: 2019 color:pro text:"[[Mauricio Macri]]" bar:AlbertoFernández from: 2019 till: end color:peronist text:"[[Alberto Fernández]]" </timeline> {{hidden end}} == Lihimi mpahi == *[[President of Argentina]] *[[Politics of Argentina]] *[[List of vice presidents of Argentina]] *[[Lists of incumbents]] ==Kundivihira== {{Reflist|30em}} == Notes == {{NoteFoot}} ==Bibliography== * {{cite book |title= El Final |last= Mendelevich |first= Pablo |author-link= Pablo Mendelevich |year= 2010 |publisher= Ediciones B |location= Buenos Aires |isbn= 978-987-627-166-0 |language=es}} * {{cite book |title= Historia Argentina |last= Rosa |first= José María |author-link= José María Rosa |year= 1974 |publisher= Editorial Oriente S.A. |location= Buenos Aires |language=es}} * {{cite journal |title=Análisis crítico del sistema electoral argentino. Evolución histórica y desempeño efectivo |last1=Abal Medina (h.) |first1=Juan |last2=Suárez Cao |first2=Julieta |journal=Revista de Ciencias Sociales |volume=14 |date=August 2003 |publisher=[[National University of Quilmes]] |location=[[Bernal, Buenos Aires|Bernal]] |language=es}} ==External links== * [http://www.rulers.org/rula2.html#argentina Rulers.org — Argentina] list of rulers for Argentina {{Presidents of Argentina}} {{Argentine government}} {{South America topic|state=uncollapsed|prefix=List of presidents of|countries_only=yes}} {{Heads of State of the South America}} [[Category:Lists of national presidents|Argentina]] [[Category:Heads of state of Argentina|*]] [[Category:Lists of political office-holders in Argentina|Presidents]] gpv2an95j8p7pxpsmojni3w26i1vmzw Choi Yoon-so 0 26024 137068 130096 2026-05-17T21:19:31Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 137068 wikitext text/x-wiki {{Bio}} {{short description|South Korean actress}} '''Choi Yoon-so''' ({{Korean|최윤소}}; bɛ dɔɣi o la Anashaara goli November 29, 1984) ka o nyɛ South Korea paɣa ŋun kpɛriti kpɛrigu.<ref>{{cite news|author=Go Hyun-shil|script-title=ko:최윤소 "귀족녀란 수식어, 과분하죠"|url=http://www.yonhapnews.co.kr/culture/2011/05/13/0901000000AKR20110513195800005.HTML|work=[[Yonhap|Yonhap News Agency]]|date=May 15, 2011|accessdate=June 7, 2016|language=ko}}</ref><ref>{{cite news|author=Kim Jeong-hwan|script-title=ko:최윤소 망언, 예쁘고 화려하고 부티…다 싫어요|url=http://www.newsis.com/ar_detail/view.html?ar_id=NISX20110414_0007936886&cID=10602&pID=10600|work=Newsis|date=April 16, 2011|accessdate=June 7, 2016|language=ko}}</ref> O be kpɛrigu din yuli booni ''[[Unknown Woman (TV series)|Unknown Woman]]''. ==Filmography== ===Film=== {| class="wikitable sortable plainrowheaders" |- ! scope="col" | Year ! scope="col" | Title ! scope="col" | Role ! scope="col" | Notes ! scope="col" class="unsortable" | {{abbr|Ref.|Reference(s)}} |- ! scope="row" | 2003 | ''{{illm|Silver Knife (film)|ko|은장도|lt=Silver Knife}}'' | Kyung-joo | | |- ! scope="row"| 2012 | ''{{illm|The Heaven is Only Open to the Single|ko|설마, 그럴리가 없어}}'' | Yoon-so | |<ref>{{cite news|author=Go Jae-wan|title=최윤소 주연 독립영화 '설마 그럴리가 없어' KBS1 방영|url=http://news.chosun.com/site/data/html_dir/2012/11/16/2012111600415.html|work=[[The Chosun Ilbo]]|date=November 16, 2012|accessdate=June 7, 2016|language=ko}}</ref> |- ! scope="row"| 2014 | ''[[Santa Barbara (film)|Santa Barbara]]'' | Filming actress | | |- ! scope="row"| 2015 | ''Rookie(菜鸟)'' | Wang Manfei | Chinese Film |<ref>{{cite news|author=Yoo Ji-yoon|script-title=ko:최윤소 주연 中 영화 '초짜들' 3월 27일 현지 개봉 '배급 시사부터 뜨거운 반응|trans-title=The Chinese movie 'Newbies' starring Choi Yoon-so, which will be released on March 27, has a hot reaction from the distribution preview. |url=http://biz.heraldcorp.com/view.php?ud=20150225000495|work=[[The Korea Herald]]|date=February 25, 2015|accessdate=June 7, 2016|language=ko}}</ref><ref>{{cite news|author=Yoon Sang-geun|script-title=ko:최윤소, 中영화 '초짜들' 개봉..인기 급상승 차기작도 계약|url=http://news.joins.com/article/17475824|work=[[JoongAng Ilbo]]|date=March 31, 2015|accessdate=June 7, 2016|language=ko|archive-url=https://web.archive.org/web/20161220125613/http://news.joins.com/article/17475824|archive-date=December 20, 2016|url-status=dead}}</ref> |- ! scope="row" rowspan=2|2016 | ''[[Insane (film)|Insane]]'' | Ji-young | |<ref>{{cite news|author=Go Jae-wan|title=최윤소, '날, 보러와요' 털털매력 PD 캐릭터...이상윤과 다시 호흡|url=http://news.chosun.com/site/data/html_dir/2016/04/06/2016040600706.html|work=[[The Chosun Ilbo]]|date=April 6, 2016|accessdate=June 7, 2016|language=ko}}</ref><ref>{{cite news|author=Choi Yoon-na|script-title=ko:최윤소, ‘날, 보러와요’ 흥행에 소감 전해…"감사한 마음"|url=http://news.mk.co.kr/newsRead.php?year=2016&no=283446|work=[[Maeil Business Newspaper|MBN]]|date=April 19, 2016|accessdate=June 7, 2016|language=ko}}</ref> |- | ''Road Kill'' || Mi-yeon | | |- ! scope="row"| 2017 | ''[[Ordinary Person]]'' || Ji-sook | | |} ===Television series=== {| class="wikitable sortable plainrowheaders" |- ! scope="col" | Year ! scope="col" | Title ! scope="col" | Role ! scope="col" | Notes ! scope="col" class="unsortable" | {{abbr|Ref.|Reference(s)}} |- ! scope="row"| 2008–2009 | ''[[My Precious You]]'' | Han Yoo-jin | | |- ! scope="row" rowspan=2|2010–2011 | ''[[Secret Garden (South Korean TV series)|Secret Garden]]'' | Kim Hee-won | | |- | ''[[Smile Again (2010 TV series)|Smile Again]]'' | Baek Yoo-jin | |<ref>{{cite news|author=Kim Myung-shin|script-title=ko:'시크릿가든' 현빈 동생 최윤소, '웃어라 동해야' 합류|url=http://stock.hankyung.com/news/app/newsview.php?aid=2010112944767|work=[[Korea Economic Daily]]|date=November 29, 2010|accessdate=June 7, 2016|language=ko|access-date=November 19, 2023|archive-date=June 29, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160629232155/http://stock.hankyung.com/news/app/newsview.php?aid=2010112944767|url-status=dead}}</ref> |- ! scope="row" rowspan=5|2011 | ''[[Royal Family (TV series)|Royal Family]]'' | Yoo Shin-ah | | |- | ''[[Drama Special]] – Hair Show'' | Kim Yoo-ri | |<ref>{{cite news|author=Park Jong-kwon|title='웃동' 최윤소, KBS 연작시리즈 '헤어쇼' 캐스팅|url=http://sports.chosun.com/news/news.htm?ServiceDate=20110318&id=201103180100166480011375|work=[[The Chosun Ilbo]]|date=March 18, 2011|accessdate=June 7, 2016|language=ko|access-date=November 19, 2023|archive-date=October 4, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201004182642/https://sports.chosun.com/news/news.htm?ServiceDate=20110318&id=201103180100166480011375|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|author=Han Jae-ho|script-title=ko:‘넝쿨’ 조윤희, 최윤소에 불륜녀 취급당해..이희준 품에서 통곡|url=http://news.joins.com/article/5314065|work=CBS NoCutNews|publisher=[[JoongAng Ilbo]]|date=April 7, 2012|accessdate=June 7, 2016|language=ko|archive-url=https://web.archive.org/web/20161220125557/http://news.joins.com/article/5314065|archive-date=December 20, 2016|url-status=dead}}</ref> |- | ''[[I Need Romance]]'' | Bae Sung-hyun's fiancée | Cameo | |- | ''[[Warrior Baek Dong-soo]]'' | Goo-hyang | | <ref>{{cite news|author=Kim Pyo-hyang|script-title=ko:최윤소, 동해 따라 '무사 백동수' 갔네…팜므파탈 자객으로 변신|url=http://news.chosun.com/site/data/html_dir/2011/05/13/2011051300821.html|work=[[The Chosun Ilbo]]|date=May 13, 2011|accessdate=June 7, 2016|language=ko}}</ref> |- | ''[[Drama Special]] – Ji-hoon's Born in 1982'' | Ahn Seo-yeon | |<ref>{{cite news|author=Lee Yeon-jeong|title=최윤소, KBS 단막극 '82년생 지훈이' 출연|url=http://www.yonhapnews.co.kr/culture/2011/10/11/0901000000AKR20111011072500005.HTML|work=[[Yonhap|Yonhap News Agency]]|date=October 11, 2011|accessdate=June 7, 2016|language=ko}}</ref> |- ! scope="row" rowspan=4|2012 | ''[[Drama City|Drama Special]] –Girl Detective, Park Hae-sol'' | Ye Ri-na | |<ref>{{cite news|author=Kim Gyeo-wool|title=최윤소, KBS '소녀탐정 박해솔'에서 팜므파탈 가수 변신|url=http://sccdn.chosun.com/news/news.htm?id=201202280100194390017466&ServiceDate=20120227|work=[[The Chosun Ilbo]]|date=February 27, 2012|accessdate=June 7, 2016|language=ko|access-date=November 19, 2023|archive-date=December 22, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161222131652/http://sccdn.chosun.com/news/news.htm?id=201202280100194390017466&ServiceDate=20120227|url-status=dead}}</ref> |- | ''[[My Husband Got a Family]]'' | Kang Hye-soo | |<ref>{{cite news|author=Yoo Kyung-sang|script-title=ko:‘넝쿨’ 조윤희, 최윤소에 불륜녀 취급당해..이희준 품에서 통곡|url=http://news.joins.com/article/8229873|work=[[JoongAng Ilbo]]|date=May 19, 2012|accessdate=June 7, 2016|language=ko|archive-url=https://web.archive.org/web/20161220125628/http://news.joins.com/article/8229873|archive-date=December 20, 2016|url-status=dead}}</ref> |- | ''{{illm|Can't Live Without You (TV series)|ko|그대 없인 못살아|lt=Can't Live Without You}}'' | Lee Hyun-kyung | |<ref>{{cite news|author=Yoon Sung-yeol|script-title=ko:최윤소 '그대 없인 못살아' 캐스팅..미모판사 역|url=http://news.joins.com/article/8080090|work=[[JoongAng Ilbo]]|date=May 4, 2012|accessdate=June 7, 2016|language=ko|archive-url=https://web.archive.org/web/20161220125624/http://news.joins.com/article/8080090|archive-date=December 20, 2016|url-status=dead}}</ref> |- | ''[[The Third Hospital]]'' |Jung Seung-hee | |<ref>{{cite news|author=Kim Hyun-rok|script-title=ko:최윤소, '제3병원' 합류..막강 여의사 라인 구축|url=http://news.joins.com/article/7798141|work=[[JoongAng Ilbo]]|date=April 4, 2012|accessdate=June 7, 2016|language=ko|archive-url=https://web.archive.org/web/20161220130425/http://news.joins.com/article/7798141|archive-date=December 20, 2016|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|author=Kim Gyeo-wool|script-title=ko:최윤소, '제 3병원' 촬영 중 셀카.. "뽀얀 피부 종결자"|url=http://news.chosun.com/site/data/html_dir/2012/07/26/2012072601131.html|work=[[The Chosun Ilbo]]|date=July 26, 2012|accessdate=June 7, 2016|language=ko|access-date=November 19, 2023|archive-date=June 17, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160617103214/http://news.chosun.com/site/data/html_dir/2012/07/26/2012072601131.html|url-status=dead}}</ref> |- ! scope="row" | 2013 | ''[[TV Novel: Eunhui]]'' |Cha Young-joo | |<ref>{{cite news|author=Kwon Ji-young|script-title=ko:최윤소 ‘은희’ 캐스팅 "첫 주연, 많이 긴장되고 설레"|url=http://news.joins.com/article/11447570|work=OSEN|publisher=[[JoongAng Ilbo]]|date=May 7, 2013|accessdate=June 7, 2016|language=ko|archive-url=https://web.archive.org/web/20161220125620/http://news.joins.com/article/11447570|archive-date=December 20, 2016|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|author=Lee Seung-woo|title=최윤소, KBSTV소설 '은희'로 시청자에 눈도장|url=http://www.asiae.co.kr/news/view.htm?idxno=2013062508324675985|work=Asia Economic Daily|date=June 25, 2013|accessdate=June 7, 2016|language=ko}}</ref> |- ! scope="row" rowspan=2|2014 | ''[[Liar Game (2014 TV series)|Liar Game]]'' | Goo Ja-young | |<ref>{{cite news|author=Yoo Ji-yoon|title=최윤소, tvN '라이어 게임' 출연 확정..이상윤 조교 출신 가십 잡지 기자 역|url=http://biz.heraldcorp.com/view.php?ud=20140919000815|work=[[The Korea Herald]]|date=September 19, 2014|accessdate=June 7, 2016|language=ko}}</ref><ref name="2014drama">{{cite news|author=Park Hyun-min|script-title=ko:최윤소, '라이어 게임' 이어 '사랑 주파수 37.2' 출연|url=http://news.joins.com/article/16234630|work=OSEN|publisher=[[JoongAng Ilbo]]|date=October 27, 2014|accessdate=June 7, 2016|language=ko|archive-url=https://web.archive.org/web/20161220130417/http://news.joins.com/article/16234630|archive-date=December 20, 2016|url-status=dead}}</ref> |- | ''{{illm|Love Frequency 37.2|ko|사랑 주파수 37.2}}'' | Go Dong-hee | |<ref name="2014drama" /> |- ! scope="row" | 2015 | ''[[Second 20s]]'' | Shin Sang-ye | |<ref>{{cite news|author=Yoon Sang-geun|title=최윤소, tvN '두번째 스무살' 합류..이상윤 짝사랑女|url=http://news.joins.com/article/18293294|work=[[JoongAng Ilbo]]|date=July 22, 2015|accessdate=June 7, 2016|language=ko|archive-url=https://web.archive.org/web/20161220130413/http://news.joins.com/article/18293294|archive-date=December 20, 2016|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|author=Park Kkot-nim|script-title=ko:‘두번째 스무살’ 최윤소, 최지우에 이상윤 향한 마음 고백|url=http://news.chosun.com/site/data/html_dir/2015/10/10/2015101002052.html|work=OSEN|publisher=[[The Chosun Ilbo]]|date=October 10, 2015|accessdate=June 7, 2016|language=ko}}</ref> |- ! scope="row" rowspan=2|2016 | ''[[Local Hero (TV series)|Local Hero]]'' | Kim Seo-an | |<ref>{{cite news|author=Kang Young-gook|script-title=ko:[포토] `동네의 영웅` 최윤소, 빛나는 입장|url=http://news.mk.co.kr/newsRead.php?year=2016&no=51165|work=[[Maeil Business Newspaper|MBN]]|date=January 19, 2016|accessdate=June 7, 2016|language=ko}}</ref><ref>{{cite news|author=Park Hyun-min|script-title=ko:'동네의 영웅' 박시후, 최윤소와 키스+알몸 동침|url=http://news.chosun.com/site/data/html_dir/2016/02/22/2016022200013.html|work=OSEN|publisher=[[The Chosun Ilbo]]|date=February 21, 2016|accessdate=June 7, 2016|language=ko}}</ref> |- | ''[[Happy Home (TV series)|Happy Home]]'' | Bong Hae-won | |<ref>{{cite news|author=Kwon Bo-ra|script-title=ko:최윤소, ‘가화만사성’ 캐스팅… 독립심 강한 잡지 에디터 役|url=http://sports.donga.com/3/02/20160127/76153848/1|work=[[The Dong-a Ilbo]]|date=January 27, 2016|accessdate=June 7, 2016|language=ko}}</ref><ref>{{cite news|author=Kim Na-young|script-title=ko:'가화만사성' 최윤소 임신 소식에 우울 "딱 하루였는데.."|url=http://stoo.asiae.co.kr/news/view.htm?idxno=2016040921293075360|work=Asia Economic Daily|date=April 9, 2016|accessdate=June 7, 2016|language=ko|access-date=November 19, 2023|archive-date=June 29, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160629131655/http://stoo.asiae.co.kr/news/view.htm?idxno=2016040921293075360|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|author=Jung So-young|script-title=ko:'가화만사성' 최윤소, 박민우 母에 돌직구..통쾌한 사이다|url=http://news.chosun.com/site/data/html_dir/2016/06/05/2016060501527.html|work=OSEN|publisher=[[The Chosun Ilbo]]|date=June 5, 2016|accessdate=June 7, 2016|language=ko}}</ref> |- ! scope="row" rowspan=2|2017 |''[[Unknown Woman (TV series)|Unknown Woman]]'' | Koo Hae-joo | |<ref>{{Cite news|author=Jung Ahn-ji|script-title=ko:'이름없는 여자' 최윤소 "악역 100% 소화하고 싶다"|url=http://news.chosun.com/site/data/html_dir/2017/04/13/2017041302085.html|work=[[The Chosun Ilbo]]|date=April 13, 2017|accessdate=July 4, 2017|language=ko}}</ref><ref>{{Cite news|author=Im Min-hwan|script-title=ko:[현장] '이름없는 여자' 최윤소 "다 부숴 버리겠다!"|url=http://www.hankookilbo.com/v/e6bf78fd5888e06e5f61e37345a486f5|work=[[Hankook Ilbo]]|date=April 20, 2017|accessdate=July 4, 2017|language=ko|access-date=November 19, 2023|archive-date=November 17, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171117174751/http://www.hankookilbo.com/v/e6bf78fd5888e06e5f61e37345a486f5|url-status=dead}}</ref> |- | ''[[The Lady in Dignity]]'' | Heo Jin-hee | | <ref>{{Cite news|author=Hyun Ji-min|script-title=ko:'품위있는 그녀' 서정연·오연아·최윤소, 김희선의 아군 3인방|url=http://tenasia.hankyung.com/archives/1229244|work=TenAsia|date=June 9, 2017|accessdate=July 4, 2017|language=ko|access-date=November 19, 2023|archive-date=June 12, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180612142513/http://tenasia.hankyung.com/archives/1229244|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite news|author=Yang Ji-yeon|script-title=ko:최윤소, '품위있는 그녀' 대본 인증샷…김희선과 찰떡 호흡 '기대해'|url=http://www.sedaily.com/NewsView/1OH7YRRCD2/|work=Seoul Economic Daily|date=June 16, 2017|accessdate=July 4, 2017|language=ko}}</ref> |- ! scope="row" | 2018 | ''[[Mother (South Korean TV series)|Mother]]'' | young Young-sin | | |- ! scope="row" | 2019–2020 | ''[[Unasked Family]]'' | Kang Ye-won | | |- ! scope="row" | 2021 | ''[[The Penthouse: War in Life]] 3'' | Mental Hospital Nurse | Cameo (Episode 14) |<ref>{{cite web|url=https://entertain.naver.com/now/read?oid=477&aid=0000318428 |author=Jang Jin-ri|title=[단독]최윤소, '펜트하우스3' 특별 출연…강렬 엔딩 힘 보탠다|trans-title=[Exclusive] Yoonso Choi, special appearance in 'Penthouse 3'... Intense ending adds strength |work= Sports TV News|via = Naver |date=September 10, 2021 |access-date= September 10, 2021 |language=ko}}</ref> |- !2023 |Love to Hate You |Grace | | |} === Television shows === {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" | Year ! scope="col" | Title ! scope="col" | Role ! scope="col" | Notes ! scope="col" class="unsortable" | {{abbr|Ref.|Reference(s)}} |- ! scope="row" | 2011 | ''Band of Goddess'' | Cast | |<ref>{{cite news|author=Kim Jae-yoon|script-title=ko:최윤소·김혜진, `여신밴드` 결성… 훈남 프로젝트 위해 뭉쳤다|url=http://news.joins.com/article/6499448|work=[[JoongAng Ilbo]]|date=October 25, 2011|accessdate=June 7, 2016|language=ko|archive-url=https://web.archive.org/web/20161220130421/http://news.joins.com/article/6499448|archive-date=December 20, 2016|url-status=dead}}</ref> |} ===Music video appearance=== {|class="wikitable sortable plainrowheaders" |- ! scope="col" | Year ! scope="col" | Song Title ! scope="col" | Artist ! scope="col" class="unsortable" | {{abbr|Ref.|Reference(s)}} |- ! scope="row" | 2002 | "For Me Without You" (내가 없는 날 위해) || [[Kang Sung-hoon (singer)|Kang Sung-hoon]] |rowspan="2" | {{citation needed|date=October 2021}} |- ! scope="row" | 2004 | "How Come" (어쩌다가) || {{illm|Ran (singer)|ko|란 (가수)|lt=Ran}} |} ==Pina mini Piibu== {| class="wikitable plainrowheaders sortable" |+ Name of the award ceremony, year presented, category, nominee of the award, and the result of the nomination ! scope="col" | Award ceremony ! scope="col" | Year ! scope="col" | Category ! scope="col" | Nominee / Work ! scope="col" | Result ! scope="col" class="unsortable" | {{abbr|Ref.|Reference(s)}} |- ! scope="row" rowspan="1" | [[APAN Star Awards]] | style="text-align:center" | [[7th APAN Star Awards|2021]] | Excellence Actress in a Serial Drama | ''[[Unasked Family]]'' | {{nom}} |style="text-align:center" | <ref>{{cite news|last=Kim|first=Yang-soo |url=http://m.joynews24.com/v/1310298#_DYAD|title=APAN어워즈', 방탄X임영웅X현빈X주원…인기상 후보 공개 '뜨거운 경합|work=joynews24|publisher=Daum|date=October 26, 2020|access-date=October 26, 2020|language=ko}}</ref> |- ! scope="row"| Character Model Contest |style="text-align:center"| 2002 | Grand Prize Winner | Choi Yoon-so | {{won}} | |- ! scope="row" rowspan="1"| [[KBS Drama Awards]] |style="text-align:center"|[[2019 KBS Drama Awards|2019]] | Excellence Award, Actress in a Daily Drama | ''[[Unasked Family]]'' | {{nom}} | |- ! scope="row" rowspan="1" | Korea Culture and Entertainment Awards | style="text-align:center" rowspan="1" | 2012 |Best New Actress Award in Film | ''The Heaven is Only Open to the Single'' | {{won}} | |- ! scope="row" rowspan="1" | [[MBC Drama Awards]] | style="text-align:center"| [[2016 MBC Drama Awards|2016]] | Best New Actress |''[[Happy Home (TV series)|Happy Home]]'' | {{nom}} | |- |} ==Kundivihira == {{reflist|30em}} ==External links== {{commons category}} *{{Official website|http://www.jwide.co.kr/sub/sub2_1.asp}} at J-Wide Entertainment {{in lang|ko}} {{authority control}} {{DEFAULTSORT:Choi, Yoon-so}} [[Category:South Korean film actresses]] [[Category:South Korean television actresses]] [[Category:South Korean television personalities]] [[Category:Living people]] [[Category:1984 births]] [[Category:People from Jeonju]] [[Category:Dongduk Women's University alumni]] [[Category:21st-century South Korean actresses]] [[Category:Jeonju Choe clan|Yoon-so]] aegvn5ss2d8cqllp4xrk4bmxo8kgcz0 Fatau Dauda 0 27377 137084 136723 2026-05-18T01:01:34Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 137084 wikitext text/x-wiki {{Bio}} '''Abdul Fatawu Dauda (Arabic: عبد ال فاتو داودا; bi dɔɣi o silimi April 6 yuuni 1985),''' bɛ ni mi so '''Fatau Dauda''' la ka bɛ dɔɣi o silimiin gɔli April 6 yuuni 1985 nyɛla Ghana boliŋmɛr'kurɔ ŋun daa nyɛ ŋun gbaaira. == O piligu == == O boli ŋmɛbɔ == Dauda nyɛla ŋun daa piiligi o bolli ŋmɛbo tuma ŋɔ yuuni 2004 ŋun daa bɛ Ghana Division 1 League Club Okwawu United,  ka yuuni 2006 Dauda daa nuhi nu ni Ghana premier League Club Ashanti Gold S. C. din bɛ o ya Obuasi. Dauda daa nyɛla ŋun bɛ Ghana Premier League All Star Team yuuni 2007 puuni. Silimi gɔli  July dabaa anu dali yuuni 2008, Dauda daa nyɛla bini piigi so bolli gbaara binga Ghana yuuni 2008 maa puuni.<ref>{{Cite web|last=Ghana|first=Football Made in|date=2008-07-05|title=Top of the Onetouch Premier League Class|url=https://ghanafoot.wordpress.com/2008/07/05/top-of-the-onetouch-premier-league-class/|access-date=2026-05-01|website=Football Made In Ghana|language=en}}</ref> Dauda daa nyɛla ŋun chaŋ South Africa no o ti ŋmɛ n ti Orlando Pirates yuuni 2013. Bi daa nyɛla ban suŋdi Senzo Meyiwa. O daa nyɛla ŋun ŋmɛ match di baa ata n ti lala Premier Soccer League ka daa yi lala club maa n chaŋ Chippa  United yuuma din daa paya ni. Dauda ni daa ŋmɛ match dibaa ayi n ti ba nyaaŋa o daa nyɛla ŋun yi lala club maa ka fi nyɛla bini bi yo zuɣu.<ref>{{Cite web|title=Dauda accuses Chippa United of lying to him {{!}} Goal.com|url=http://www.goal.com/en-za/news/4667/sa-psl/2014/09/28/5139720/dauda-accuses-chippa-united-of-lying-to-him|access-date=2026-05-01|website=www.goal.com|language=en}}</ref><ref>{{Cite news|title=Fatau Dauda's Reason For Parting Ways With Chippa United|language=en|work=South Africa|url=http://www.soccerladuma.co.za/news/articles/categories/south-africa/fatau-dauda-s-reason-for-parting-ways-with-chippa-united/177770|access-date=2026-05-01}}</ref> Silimi gɔli October dahin yini dali yuuni 2014 puuni, Dauda daa nyɛla ŋun labina Ashanti Gold.<ref>{{Cite news|title=Dauda joins Ashanti Gold|language=en-US|work=Football - StarAfrica.com|url=http://en.starafrica.com/football/dauda-joins-ashanti-gold.html|access-date=2026-05-01}}</ref> Silimi gɔli December yuuni 2016 puuni, Dauda daa nyɛla ŋun kpɛ two-time African Champions  Enyimba International F. C.<ref>{{Cite web|date=2026-04-30|title=Football News, Live Scores, Results & Transfers {{!}} Goal.com Ghana|url=https://www.goal.com/en-gh|access-date=2026-05-01|website=www.goal.com|language=en-GH}}</ref> == O tiŋduya boli ŋmɛbo == Dauda daa nyɛla ŋun bɛ Ghana national team yuuni 2008 African Cup of Nations la puuni,ka daa nyɛ bɛ ni daa pii so tuuli bolli gbaara  n ti yuuni 2013 Africa Cup of Nations editions n ti lala tournament  maa. Silimiin gɔli May biɛɣu  pia ni ayi dali yuuni 2014, Ghana Coach, Akwasi Appiah daa nyɛla ŋun zaŋ Dauda n pahi  bolli ŋmɛriba pishi ni ayobu shɛba o ni daa piigi ni bi mali shili zaŋ chaŋ yuuni 2014 FIFA World Cup la puuni.<ref>{{Cite web|last=Michael Ofori Amanfo Boateng|title=Ghana names 26-man squad for World Cup {{!}} Black Stars|url=http://www.ghanafa.org/pages/blackstars/201405/9532.php|access-date=2026-05-01|website=www.ghanafa.org|archive-date=2014-05-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20140513113339/http://www.ghanafa.org/pages/blackstars/201405/9532.php|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite news|title=Ghana presenta convocatoria preliminar para Brasil|language=es-ES|work=www.record.com.mx|url=http://www.record.com.mx/articulo/noticias/1317672/futbol+mundial/ghana-presenta-convocatoria-preliminar-para-brasil|access-date=2026-05-01|archive-date=2014-05-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20140514105758/http://www.record.com.mx/articulo/noticias/1317672/futbol+mundial/ghana-presenta-convocatoria-preliminar-para-brasil|url-status=dead}}</ref> Bakoi dabaa shɛm nyaaŋa, silimi gɔli June dahin yini dali o daa nyɛla bini piigi so n pahi bahigu bolli ŋmɛriba pishi ni ata ban yɛn chaŋ Brazil.<ref>{{Cite web|last=Michael Ofori Amanfo Boateng|title=Appiah selects final 23 for World Cup {{!}} Black Stars|url=http://www.ghanafa.org/pages/blackstars/201406/9610.php|access-date=2026-05-01|website=www.ghanafa.org|archive-date=2015-07-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20150715015935/http://www.ghanafa.org/pages/blackstars/201406/9610.php|url-status=dead}}</ref> <ref>{{Cite news|last=FIFA.com|date=2014-06-02|title=Ghana opta por la experiencia|language=es-ES|work=FIFA.com|url=http://es.fifa.com/worldcup/news/y=2014/m=6/news=ghana-opta-por-la-experiencia-2353150.html|access-date=2026-05-01|archive-date=2015-06-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20150620053442/http://es.fifa.com/worldcup/news/y=2014/m=6/news=ghana-opta-por-la-experiencia-2353150.html|url-status=dead}}</ref> == Maŋ bɛihigu == Silimi gɔli September  yuuni 2024? Dauda daa nyɛla ŋun daa nyɛ loori sarati, o mini Otto Addo mini [[John Paintsil|John Paintstil]] din daa chɛ ka bi loori maa saɣim ka di nyɛla pick-up truck n daa yi di soli n kana di soli n ti kpe bi ni. Ghana Football Association daa nyɛla ban yini n ti ti lahabali ni bolli ŋmɛriba ata maa zaa daa nyɛla ban mali alaafee ka na bɛ bi nyɛvilini.<ref>{{Cite web|date=2024-09-02|title=Otto Addo, John Paintsil, Fatawu Dauda: Ghana coaches stable after car crash|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/articles/c9wje7240ldo|access-date=2026-05-01|website=BBC Sport|language=en-GB}}</ref> == O ni di pini shɛŋa == == O Tuma tumbu laasabu == === Tiŋduya === : ''Bolli shɛŋa o ni ŋmɛ silimiin gɔli July biɛɣu pia ni anu dali yuuni 2019'' {| class="wikitable" | colspan="3" |Ghana national team |- !Yuuni !Apps !Goals |- |2008 |2 |0 |- |2009 |0 |0 |- |2010 |0 |0 |- |2011 |0 |0 |- |2012 |2 |0 |- |2013 |13 |0 |- |2014 |4 |0 |- |2015 |3 |0 |- !Total !24 !0 |} == Kundivihira == {{Reflist}} [[Pubu:Ninsala ŋun na be o nyɛvuli ni]] [[Category:1985 births]] [[Category:Living people]] [[Category:People from Obuasi]] [[Category:Ghanaian men's footballers]] [[Category:Ghanaian expatriate men's footballers]] [[Category:Men's association football goalkeepers]] [[Category:Ghana men's international footballers]] [[Category:2008 Africa Cup of Nations players]] [[Category:2013 Africa Cup of Nations players]] [[Category:2014 FIFA World Cup players]] [[Category:2015 Africa Cup of Nations players]] [[Category:2017 Africa Cup of Nations players]] [[Category:Ashanti Gold S.C. players]] [[Category:Okwawu United S.C. players]] [[Category:Orlando Pirates F.C. players]] [[Category:Chippa United F.C. players]] [[Category:Enyimba F.C. players]] [[Category:Ghanaian expatriate sportspeople in South Africa]] [[Category:Ghanaian expatriate sportspeople in Nigeria]] [[Category:Expatriate men's soccer players in South Africa]] [[Category:Expatriate men's footballers in Nigeria]] [[Category:Ghana Premier League players]] [[Category:South African Premier Division players]] [[Category:Legon Cities FC players]] [[Category:21st-century Ghanaian sportsmen]] 7rwa0txe30yaopqv8d8j0b307ktxh4r Adasa Cookey 0 30047 137017 128203 2026-05-17T14:52:40Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 137017 wikitext text/x-wiki {{Bio}} '''Adasa Cookey''' ( bɛ dɔɣi o la '''Adasa Rawlinson Cookeygam''') o nyɛla bɛ ni dɔɣi so [[Nigerian|Nigeria]] ka o tuma nyɛ binkumda shiniinima yaabu dareta, shinii yaara, daabiligu dareta, peenta-peenta, n ti pahi Filim yaara.<ref>{{Cite web |url=https://www.newtelegraphng.com/adasa-cookey-10-year-journey-of-a-self-taught-music-video-director/|title=Adasa Cookey: 10-Year Journey Of A Self-Taught Music Video Director|date=August 9, 2020 |access-date=September 8, 2021}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://punchng.com/nigerian-music-videos-best-in-africa-adasa-cookey/|title=Nigerian music videos best in Africa –Adasa Cookey|date=December 1, 2019 |access-date=September 8, 2021}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.legit.ng/1235496-movie-director-adasa-cookey-saves-job-a-teller-paid-n43m-n432k.html|title=Movie director Adasa Cookey saves the job of a teller who paid him N4.3m instead of N432k |date=April 26, 2019 |access-date=September 8, 2021}}</ref> O nyɛla ŋun tumdi ka lahi dareetiri n tiri Squareball Media Productions Limited nimaani ka o lahi nyɛ Chief Executive Officer n ti lala tuma duu maa din nyɛ din na min gbubi [[1da Banton]] mini [[Eli Jae]].<ref>{{Cite web|url=https://www.maff.tv/credit/adasa-cookey|title=ADASA COOKEY|date=July 3, 2020|access-date=September 8, 2021|archive-date=September 8, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210908160217/https://www.maff.tv/credit/adasa-cookey|url-status=dead}}</ref> ==O pilli taarihi== Adasa nyɛla bɛ ni dɔɣi so Silimin goli October bɛɣu pini yini dali , yuuni 1981, yaɣili yuli booni [[Port Harcourt]], [[Rivers State]], [[Nigeria]]. O nyɛla ŋun niŋ o bilim ni Port Harcourt, ni ka o chaŋ [[secondary school]] shikuru din yuli booni Bereton College and Federal Government College. Din nyaanga, o daa nyɛla ŋun tuɣi chaŋ shikuru yuli booni [[Rivers State University of Science and Technology]] n daa ti naagi ni shɛhira gbaŋ din yuli booni Bachelor of Technology din jendi Architecture.<ref>{{Cite web |url=https://www.musicinafrica.net/directory/adasa-cookey|title=Adasa Cookey|date=September 23, 2015 |access-date=September 8, 2021}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://infobusstop.com/top-10-video-directors-in-nigeria-2021/|title=Top 10 Video Directors In Nigeria (2021)|date=May 12, 2021|access-date=September 8, 2021|archive-date=September 8, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210908160216/https://infobusstop.com/top-10-video-directors-in-nigeria-2021/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://imvdb.com/n/adasa-cookey/videography-by-position/dir|title=Adasa Cookey|date=June 1, 2020 |access-date=September 8, 2021}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://tooxclusive.com/video-simi-duduke-dir-by-adasa-cookey/|title=[Video] SIMI – "Duduke" (Dir. By Adasa Cookey|date=April 19, 2020|access-date=September 8, 2021}}{{Dead link|date=January 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==O Selected videography nima== *[[Burna Boy]] – Like To Party ( yuuni 2013) <ref>{{cite web| url = https://www.pulse.ng/lifestyle/events/new-video-like-to-party-by-burna-boy/pt7dqw9| title = New Video- Like To Party By Burna Boy {{!}} Pulse Nigeria}}</ref> *[[D'Prince]] – Goody Bag ( yuuni 2013) *Ketchup- Show Me Yuh Rozay ( yuuni 2013) *Mavins All Stars - Adaobi ( yuuni 2014) <ref>{{cite web| url = https://www.bellanaija.com/2014/10/trending-video-catch-the-visuals-for-adaobi-by-the-mavins-crew/| title = Trending Video: Catch the Visuals for Adaobi by the Mavins Crew {{!}} BellaNaija}}</ref> *[[DJ Xclusive]] ft [[Davido]] – Wo Le ( yuuni 2015) *[[Adekunle Gold]] - Sade ( yuuni 2015) <ref>{{cite web| url = https://newsghana.com.gh/adekunlegold-releases-video-for-his-single-sade/| title = AdekunleGold Releases video for his single, Sade {{!}} News Ghana}}</ref> *[[Adekunle Gold]] - Ready ( yuuni 2016) *[[Ric Hassani]] -Only You ( yuuni 2017) *[[Orezi]]-Cooking Pot ( yuuni 2017) <ref>{{cite web| url = https://www.naijaloaded.com.ng/video/video-orezi-cooking-pot-dir-adasa-cookey| title = [Video] Orezi – Cooking Pot (Dir. By Adasa Cookey) » Naijaloaded}}{{Dead link|date=August 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *[[Idahams]]-Toast ( yuuni 2017) *[[Simi (singer)|Simi]] – Selense ( yuuni 2019) <ref>{{cite web| url = https://www.okayafrica.com/simi-selense-video-watch-nigerian-music/| title = Watch Simi's Beautiful Music Video For 'Selense' - OkayAfrica}}</ref> *[[Simi (singer)|Simi]] – Ayo ( yuuni 2019) *[[Simi (singer)|Simi]] – [[Duduke]] ( yuuni 2020) <ref>{{cite web| url = https://trendybeatz.com/download-video/8676/simi-duduke-official-video| title = Simi - Duduke Official Video {{!}} Download Video MP4 » TrendyBeatz}}</ref> *[[Simi (singer)|Simi]] ft [[Patoranking]] – Jericho ( yuuni 2019) <ref>{{cite web| url = https://natirovibe.com/video-mp4/simi-patoranking-jericho/| title = Download Video: Simi ft. Patoranking - Jericho| access-date = 2024-12-29| archive-date = 2021-09-08| archive-url = https://web.archive.org/web/20210908160223/https://natirovibe.com/video-mp4/simi-patoranking-jericho/| url-status = dead}}</ref> *[[Bebe Cool]] ft Rudeboy - Feeling ( yuuni 2020) *[[Runtown]] ft. [[Bella Shmurda]], [[Darkovibes]] – Body Riddim (Video) ( Yuuni 2020) <ref>{{cite web| url = https://www.bellanaija.com/2020/02/runtown-darkovibes-body-riddim/| title = New Video: Runtown feat. Darkovibes & Bella Shmurda – Body Riddim {{!}} BellaNaija}}</ref> *[[Simi (singer)|Simi]] ft. [[Adekunle Gold]] – By You ( yuuni 2019) *[[Praiz]] – Madu ( yuuni 2020) *[[Niniola]] – Addicted ( yuuni 2020) *[[Wande Coal]] ft. [[Wale (rapper)|Wale]] – Again (Remix) ( yuuni 2020) *[[Wande Coal]] – Again ( yuuni 2020) *[[Idahams]]-Billion Dollar ( yuuni 2019) *[[Idahams]]-Ada ( yuuni 2020) *[[Idahams]]-Enter My Eye ( yuuni 2020) *[[Stonebwoy]] ft. [[Zlatan (musician)|Zlatan]]- Critical ( yuuni 2021) <ref>{{cite web| url = https://grungecake.com/stonebwoy-critical-zlatan/articles/77850| title = Watch Stonebwoy’s new video for ‘Critical’ featuring Nigerian artist Zlatan – GRUNGECAKE| access-date = 2024-12-29| archive-date = 2024-11-27| archive-url = https://web.archive.org/web/20241127115353/https://grungecake.com/stonebwoy-critical-zlatan/articles/77850| url-status = dead}}</ref> ==O kpaŋmaŋ pina mini nintiɣibɔ== {| class="wikitable" |- ! Year ! Project ! Ceremony ! Category ! Result |- | rowspan="1"| 2016 | rowspan="1"| "himself" | rowspan="1"|[[City People Entertainment Awards|City People Entertainment]] | ''Best Music Video Director of the Year'' <ref>{{Cite web|url=https://jaguda.com/music-news/wizkid-tiwa-savage-olamide-lead-the-2016-city-people-entertainment-award-nominees/|title=Wizkid, Tiwa Savage & Olamide Lead The 2016 City People Entertainment Award Nominees|date=July 6, 2016|access-date=September 8, 2021|archive-date=September 25, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210925085402/https://jaguda.com/music-news/wizkid-tiwa-savage-olamide-lead-the-2016-city-people-entertainment-award-nominees/|url-status=dead}}</ref> | {{nom}} |- | rowspan="1"| 2020 | rowspan="1"| [[Simi (singer)|Simi]] ft [[Patoranking]] "Jericho" | rowspan="1"|[[Soundcity MVP Awards Festival]] | ''Video of the Year'' <ref>{{Cite web |url=https://www.musicinafrica.net/magazine/soundcity-mvp-awards-2020-all-winners|title=Soundcity MVP Awards 2020: All the winners|date=January 13, 2020 |access-date=September 8, 2021}}</ref> | {{nom}} |- | rowspan="1"| 2020 | rowspan="1"| "Himself" | rowspan="1"|GALAXY AWARDS | ''Video Director of the Year'' | {{won}} |- | rowspan="1"| 2019 | rowspan="1"| [[Simi (singer)|Simi]] ft [[Patoranking]] "Jericho" | rowspan="1"|[[Afrima|AFRIMA Award]] | ''Best African Video'' <ref>{{Cite web|url=https://newscentral.africa/2019/11/25/full-list-winners-2019-afrima-awards/|title=Burna Boy, 2Baba, Nadia win big at 2019 AFRIMA. See full list of winners|date=November 25, 2019|access-date=September 8, 2021|archive-date=October 22, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211022233913/https://newscentral.africa/2019/11/25/full-list-winners-2019-afrima-awards/|url-status=dead}}</ref> | {{nom}} |- | rowspan="1"| 2017 | rowspan="1"| Orezi, "Cooking Pot" | rowspan="1"|[[Afrima|AFRIMA Award]] | ''Best African Video of the Year'' <ref>{{Cite web|url=https://silverbirdtv.com/entertainment/38535/afrima-2017-full-list-of-winners/|title=AFRIMA 2017: Full List Of Winners|date=November 14, 2017|access-date=September 8, 2021|archive-date=September 8, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210908042408/https://silverbirdtv.com/entertainment/38535/afrima-2017-full-list-of-winners/|url-status=dead}}</ref> | {{won}} |- | rowspan="1"| 2016 | rowspan="1"| [[Adekunle Gold]], "Pick Up the Call" | rowspan="1"|Nigeria Music Video Awards | ''Best Cinematography'' <ref>{{Cite web|url=https://jaguda.com/music-news/2016-nigeria-music-video-awards-see-list-winners/|title=2016 Nigeria Music Video Awards: See the list of winners|date=December 16, 2016|access-date=September 8, 2021|archive-date=September 8, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210908160216/https://jaguda.com/music-news/2016-nigeria-music-video-awards-see-list-winners/|url-status=dead}}</ref> | {{won}} |- | rowspan="1"| 2016 | rowspan="1"| Ranti ,"Iwe Ki Ko" | rowspan="1"|Nigeria Music Video Awards | ''Best Editor'' <ref>{{Cite web|url=https://acceleratetv.com/wip/?p=22764|title=NMVA 2016 Nominees List|date=November 17, 2016|access-date=September 8, 2021|archive-date=September 8, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210908160217/https://acceleratetv.com/wip/?p=22764|url-status=dead}}</ref> | {{nom}} |- | rowspan="1"| 2016 | rowspan="1"| Ranti ,"Iwe Ki Ko" | rowspan="1"|Nigeria Music Video Awards | ''Best Director'' <ref>{{Cite web |url=https://thenet.ng/full-list-winners-2016/|title=2016 Nigeria Music Video Awards: See the list of winners|date=November 16, 2016 |access-date=September 8, 2021}}</ref> | {{nom}} |} ==Kundivihira== {{reflist}} ==External links== *{{Official website|adasacookey.com}} {{DEFAULTSORT:Adasa, Cookey}} [[Pubu:Lahabaya zaa]] [[Pubu:Ninsala]] [[Pubu:Ninsala ŋun na be o nyɛvuli ni]] ftux5uj6uisg00edceejfkz01do5osz Bahareh Afshari 0 30705 137026 132311 2026-05-17T18:44:18Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 137026 wikitext text/x-wiki '''Bahareh Afshari''' ( bɛ dɔɣi o la silimiingoli July dabaanu dali, yuuni 1984) ka nyɛ ŋun nyɛ tingbani yuli booni Iran kpɛrikpɛrita . O nyɛla bɛ ni daa piigi so pahi bɛ ni mali shɛbi tahima ni bɛ ni tooi di [[Hafez Awards|Hafez]]<nowiki/>kpaŋmaŋ pini la, ka di nyɛla o kpaŋmaŋ ni daa du gaa pam la sinii yuli booni ''Distances'' (2010).<ref>{{Cite web |last=parsnaz |date=2021-11-17 |title=بیوگرافی بهاره افشاری و زندگی خصوصی‌اش و همسرش + عکس‌های داغ بهاره افشاری |url=https://www.parsnaz.com/%D8%A8%DB%8C%D9%88%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C-%D8%A8%D9%87%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%A7%D9%81%D8%B4%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D8%AE%D8%B5%D9%88%D8%B5%DB%8C-%D8%A7%D8%B4.html |access-date=2022-09-06 |website=سایت تفریحی و سرگرمی پارس ناز |archive-date=2021-11-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211127104419/https://www.parsnaz.com/%D8%A8%DB%8C%D9%88%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C-%D8%A8%D9%87%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%A7%D9%81%D8%B4%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D8%AE%D8%B5%D9%88%D8%B5%DB%8C-%D8%A7%D8%B4.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |last=Admin |date=2018-01-12 |title=بهاره افشاری؛ بیوگرافی و عکس‌های جذاب بهاره افشاری و همسرش |url=https://www.topnaz.com/بهاره-افشاری/ |access-date=2022-09-06 |website=مجله تاپ‌ناز‌ |language=fa-IR}}</ref><ref>{{Cite web |last=مدیر |date=2017-08-29 |title=بیوگرافی بهاره افشاری و همسرش + ازدواج؛ گفتگو و عکس‌ها |url=https://ariapix.net/%D8%A8%D9%87%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%A7%D9%81%D8%B4%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%87%D9%85%D8%B3%D8%B1-%D8%A8%DB%8C%D9%88%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C/ |access-date=2022-09-06 |website=آریا پیکس |language=fa-IR |archive-date=2022-09-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220925180801/https://ariapix.net/%D8%A8%D9%87%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%A7%D9%81%D8%B4%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%87%D9%85%D8%B3%D8%B1-%D8%A8%DB%8C%D9%88%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=احساسات بهاره افشاری فوران کرد /عکس |url=https://www.afkarnews.com/بخش-%DA%86%D9%87%D8%B1%D9%87-%D9%87%D8%A7-185/1087960-%D8%A7%D8%AD%D8%B3%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D8%AA-%D8%A8%D9%87%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%A7%D9%81%D8%B4%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%81%D9%88%D8%B1%D8%A7%D9%86-%DA%A9%D8%B1%D8%AF-%D8%B9%DA%A9%D8%B3 |access-date=2022-09-06 |website=پايگاه خبری افکارنيوز |language=fa}}</ref><ref>{{Cite web |title=بهاره افشاری و ترلان پروانه به ''شب‌های مافیا'' پیوستند - پایگاه خبری صبا |url=https://sabakhabar.ir/190075/?print=print |access-date=2022-09-06 |website=sabakhabar.ir}}</ref><ref>{{Cite web |date=2021-12-25 |title=بهاره افشاری هم بازیگر تئاتر شد |url=https://www.khabaronline.ir/news/1585990/بهاره-افشاری-هم-بازیگر-تئاتر-شد |access-date=2022-09-06 |website=خبرآنلاین |language=fa}}</ref> Poi ka o leegi kpɛrikpɛrita , Bahareh Afshari nyɛla ŋun daa tumdi [[editing]] mini [[painting]] yaɣili ni. O daa na nyɛla purufɛsa n ti fashion designer. Currently, Bahareh Afshari co-manages a design company with her only brother, where she leads the fashion design department.<ref>{{Cite web |date=2024-07-06 |title=معرفی و مشخصات کامل و سوابق |url=https://fa.wikida.ir/wiki/%D8%A8%D9%87%D8%A7%D8%B1%D9%87_%D8%A7%D9%81%D8%B4%D8%A7%D8%B1%DB%8C |access-date=2024-11-06 |website=دانشنامه ویکیدا |language=fa |archive-date=2025-06-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250627235650/https://fa.wikida.ir/wiki/%D8%A8%D9%87%D8%A7%D8%B1%D9%87_%D8%A7%D9%81%D8%B4%D8%A7%D8%B1%DB%8C |url-status=dead }}</ref> == Filmography == === Film === {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="font-size:100%" ! scope="col" |Year ! scope="col" |Title ! scope="col" |Role ! scope="col" |Director ! class="unsortable" scope="col" |Notes ! scope="col" class="unsortable" | {{abbr|Ref(s)|references}} |- ! scope="row" rowspan="2" |2008 |''Miss Iran'' | |Saman Moghaddam |Banned without a reason given |<ref>{{Cite web |last=reza |date=2020-05-10 |title=فیلم ''صد سال به این سال‌ها'' {{!}} معرفی فیلم، خلاصه داستان و اسامی بازیگران فیلم ''صد سال به این سال‌ها'' |url=https://harfetaze.com/111054/%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D8%B5%D8%AF-%D8%B3%D8%A7%D9%84-%D8%A8%D9%87-%D8%A7%DB%8C%D9%86-%D8%B3%D8%A7%D9%84%D9%87%D8%A7/ |access-date=2022-09-06 |website=مجله اینترنتی حرف تازه |language=fa |archive-date=2021-05-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210516183145/https://harfetaze.com/111054/%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D8%B5%D8%AF-%D8%B3%D8%A7%D9%84-%D8%A8%D9%87-%D8%A7%DB%8C%D9%86-%D8%B3%D8%A7%D9%84%D9%87%D8%A7/ |url-status=dead }}</ref> |- |''[[Shirin (film)|Shirin]]'' |Woman in audience |[[Abbas Kiarostami]] | |<ref>{{Cite web |title=منظوم - عوامل فیلم سینمایی ''شیرین'' (۱۳۸۷) |url=https://www.manzoom.ir/crew/tt7342509/%D9%84%DB%8C%D8%B3%D8%AA-%D8%B9%D9%88%D8%A7%D9%85%D9%84-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D8%B3%DB%8C%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%B4%DB%8C%D8%B1%DB%8C%D9%86-1387 |access-date=2022-09-06 |website=Manzoom |language=fa-ir |archive-date=2024-06-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240614025734/https://www.manzoom.ir/crew/tt7342509/%D9%84%DB%8C%D8%B3%D8%AA-%D8%B9%D9%88%D8%A7%D9%85%D9%84-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D8%B3%DB%8C%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%B4%DB%8C%D8%B1%DB%8C%D9%86-1387 |url-status=dead }}</ref> |- ! scope="row" rowspan="3" |2009 |''Cottage'' | |Javad Afshar | |<ref>{{Cite web |title=فیلم ''کلبه'' {{!}} منظوم |url=https://www.manzoom.ir/title/tt7043589/%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D8%B3%DB%8C%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%DA%A9%D9%84%D8%A8%D9%87-1387 |access-date=2022-09-06 |website=Manzoom |language=fa-ir }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- |''Sweet Life'' |Azar |Ghodratollah Solhmirzaee | |<ref>{{Cite web |title=آیگپ تی‌وی |url=https://igaptv.igap.net/movie/77075280-12a1-11eb-9563-67da15609b86 |access-date=2022-09-06 |website=آیگپ تی‌وی |language=fa }}{{Dead link|date=April 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- |''24th Street'' |Arezoo Hakami |Saeed Asadi | |<ref>{{Cite web |date=2010-10-18 |title=فیلم ایرانی ''خیابان بیست ‌و چهارم'' اکران می‌شود |url=https://www.cinemapress.ir/news/10839/فیلم-ایرانی-خیابان-بیست-و-چهارم-اکران-می-شود |access-date=2022-09-06 |website=اخبار سینمای ایران و جهان - سینماپرس |language=fa }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- ! scope="row" rowspan="3" |2010 |''Pay Back'' |Leila |[[Tahmineh Milani]] | |<ref>{{Cite web |date=2024-07-04 |title=«تسویه حساب» و «هیچ» در دایره اکران |url=https://donya-e-eqtesad.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%AE%D8%A8%D8%B1-64/595450-%D8%AA%D8%B3%D9%88%DB%8C%D9%87-%D8%AD%D8%B3%D8%A7%D8%A8-%D9%87%DB%8C%DA%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%AF%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D9%87-%D8%A7%DA%A9%D8%B1%D8%A7%D9%86 |access-date=2024-07-04 |website=روزنامه دنیای اقتصاد |language=fa}}</ref> |- |''Marriage in the Extra Time'' |Shirin |Saeed Soheili | |<ref>{{Cite web |title=منظوم - عوامل فیلم سینمایی ازدواج در وقت اضافه (1388) |url=https://www.manzoom.ir/crew/tt9247031/%D9%84%DB%8C%D8%B3%D8%AA-%D8%B9%D9%88%D8%A7%D9%85%D9%84-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D8%B3%DB%8C%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A7%D8%B2%D8%AF%D9%88%D8%A7%D8%AC-%D8%AF%D8%B1-%D9%88%D9%82%D8%AA-%D8%A7%D8%B6%D8%A7%D9%81%D9%87-1388 |access-date=2024-07-04 |website=Manzoom |language=fa-ir }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- |''Big Trouble'' | |Mehdi Golestaneh | | |- ! scope="row" rowspan="2" |2011 |''Thesis'' |Azar |Hamed Kolahdari | | |- |''3 Degrees of Fever'' |Soheil's first love |Hamid Reza Salahmand | |<ref>{{Cite web |title=اكران "سه درجه تب" در سينما قدس اهواز - ایسنا |url=https://www.isna.ir/news/khouzestan-12509/اكران-سه-درجه-تب-در-سينما-قدس-اهواز/ |access-date=2024-07-04 |website=www.isna.ir}}</ref> |- ! scope="row" rowspan="2" |2014 |''Miʿrajis'' |Razieh Zamani |[[Masoud Dehnamaki]] | |<ref>{{Cite web |title=اکران نسخه جدید فیلم «معراجی‌ها» از امروز! - ایسنا |url=https://www.isna.ir/news/92120704722/اکران-نسخه-جدید-فیلم-معراجی-ها-از-امروز/ |access-date=2024-07-04 |website=www.isna.ir}}</ref> |- |''Tatal and the Secret of the Chest'' | |Vahid Golestan | | |- ! scope="row"|2015 |''Love and Madness'' | |Hassan Najafi | | |- ! scope="row"|2016 |''The Sweet Scent, the Bitter Scent'' | |Naser Mohammadi | | |- ! scope="row"|2017 |''Guidance Patrol 2'' | |Saeed Soheili | |<ref>{{Cite web |title=جدیدترین پوستر «گشت۲» رونمایی شد - خبرگزاری مهر {{!}} اخبار ایران و جهان {{!}} Mehr News Agency |url=https://www.mehrnews.com/news/3945082/جدیدترین-پوستر-گشت۲-رونمایی-شد/ |access-date=2024-07-04 |website=www.mehrnews.com}}</ref> |- ! scope="row" rowspan="3" |2018 |''Silent Voices'' | |Sahabanoo Zolghadr | |<ref>{{Cite web |date=2024-07-04 |title=مجید صالحی با «صدا‌های خاموش» به سینما برمی گردد |url=https://www.afkarnews.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D9%87%D9%86%D8%B1-6/853380-%D9%85%D8%AC%DB%8C%D8%AF-%D8%B5%D8%A7%D9%84%D8%AD%DB%8C-%D8%A8%D8%A7-%D8%B5%D8%AF%D8%A7-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AE%D8%A7%D9%85%D9%88%D8%B4-%D8%A8%D9%87-%D8%B3%DB%8C%D9%86%D9%85%D8%A7-%D8%A8%D8%B1%D9%85%DB%8C-%DA%AF%D8%B1%D8%AF%D8%AF |access-date=2024-07-04 |website=پايگاه خبری افکارنيوز |language=fa}}</ref> |- |''Loveulance'' |Maryam |Mohsen Mahini | |<ref>{{Cite web |date=2018-02-03 |title=فیلم سینمایی ''عشقولانس'' در ارومیه اکران شد |url=https://urmiatabligh.ir/eshgholans/ |access-date=2022-09-06 |language=fa-IR }}{{Dead link|date=March 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- |''Alma Group'' | |Abbas Moradian | |<ref>{{Cite web |title=فیلم ''گروه آلما'' (۱۳۹۴) {{!}} خرید و دانلود + بازیگران {{!}} سلام‌سینما |url=https://www.salamcinama.ir/movie/340/%DA%AF%D8%B1%D9%88%D9%87-%D8%A2%D9%84%D9%85%D8%A7 |access-date=2022-09-06 |website=www.salamcinama.ir }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- ! scope="row"|2019 |''Prisoners'' |Setareh |[[Masoud Dehnamaki]] | |<ref>{{Cite web |date=2019-04-07 |title=بهاره افشاری در اکران مردمی فیلم ''زندانی‌ها در مشهد'' (۶ عکس) |url=https://aksiato.com/بهاره-افشاری-در-اکران-مردمی-فیلم-زندان/ |access-date=2022-09-06 |website=عکسیاتو {{!}} عکس بازیگران |language=fa-ir}}</ref> |- ! scope="row"|2021 |''Parisa'' | |Mohammad Reza Rahmani | |<ref>{{Cite web |date=2021-09-20 |title="''پری‌سا'' به اکران آنلاین رسید/ داستان اسیدپاشی روی صورت دختر جوان |url=https://www.mehrnews.com/news/5309384/پری-سا-به-اکران-آنلاین-رسید-داستان-اسیدپاشی-روی-صورت-دختر |access-date=2022-09-06 |website=خبرگزاری مهر {{!}} اخبار ایران و جهان {{!}} Mehr News Agency |language=fa}}</ref> |- ! scope="row" rowspan="2" |2022 |''The Future'' | |Amir Pourkian | |<ref>{{Cite web |date=2022-01-16 |title=''آینده'' با بازی کامبیز دیرباز و بهاره افشاری درآستانه اکران |url=https://www.tehrannews.ir/news/712986/آینده-با-بازی-کامبیز-دیرباز-و-بهاره-افشاری-درآستانه-اکران |access-date=2022-09-06 |website=www.tehrannews.ir |language=fa }}{{Dead link|date=January 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- |''The Sixth Day'' |Negin |Hojat Ghasemzadeh Asl | |<ref>{{Cite web |date=2022-06-17 |title=چهره مصطفی زمانی و بهاره افشاری روی پوستر فیلم ''روز ششم''/ عکس |url=https://newsin.ir/index.php/content/23975422 |access-date=2022-09-06 |website=نیوزین |language=fa-ir }}{{Dead link|date=January 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- |{{TBA}} |''Agreement in Principal'' | |Amir Pourkian |Post-production |<ref>{{Cite web |title=گریم عجیب آرمان درویش در فیلم ''موافقت اصولی''/عکس |url=https://www.afkarnews.com/بخش-%DA%86%D9%87%D8%B1%D9%87-%D9%87%D8%A7-185/1091703-%DA%AF%D8%B1%DB%8C%D9%85-%D8%B9%D8%AC%DB%8C%D8%A8-%D8%A2%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1%D9%88%DB%8C%D8%B4-%D8%AF%D8%B1-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D9%85%D9%88%D8%A7%D9%81%D9%82%D8%AA-%D8%A7%D8%B5%D9%88%D9%84%DB%8C-%D8%B9%DA%A9%D8%B3 |access-date=2022-09-06 |website=پايگاه خبری افکارنيوز |language=fa}}</ref> |- |{{TBA}} |''Dance of the Dolphin'' | |Alireza Amini |Post-production |<ref>{{Cite web |date=2024-07-04 |title=«بهاره افشاری» در شمایل دختران افغان/ عکس |url=https://www.afkarnews.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%DA%86%D9%87%D8%B1%D9%87-%D9%87%D8%A7-185/1012130-%D8%A8%D9%87%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%A7%D9%81%D8%B4%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%B4%D9%85%D8%A7%DB%8C%D9%84-%D8%AF%D8%AE%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D9%81%D8%BA%D8%A7%D9%86-%D8%B9%DA%A9%D8%B3 |access-date=2024-07-04 |website=پايگاه خبری افکارنيوز |language=fa}}</ref> |} === Web === {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="font-size:100%" ! scope="col" |Year ! scope="col" |Title ! scope="col" |Role ! scope="col" |Director ! class="unsortable" scope="col" |Platform ! scope="col" class="unsortable" | {{abbr|Ref(s)|references}} |- ! scope="row" |2018 |''13 Shomali'' |Herself |Alireza Amini |Filmnet |<ref>{{Cite web |title=بیوگرافی بازیگران مسابقه ''۱۳ شمالی'' + مجری و عوامل |url=https://namnamak.com/%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D9%88-%D9%87%D9%86%D8%B1/%D8%B3%DB%8C%D9%86%D9%85%D8%A7%D8%8C%D8%AA%D8%A6%D8%A7%D8%AA%D8%B1%D8%8C%D8%AA%D9%84%D9%88%DB%8C%D8%B2%DB%8C%D9%88%D9%86/%D9%85%D8%B3%D8%A7%D8%A8%D9%82%D9%87-13-%D8%B4%D9%85%D8%A7%D9%84%DB%8C |access-date=2022-09-06 |website=نم‌نمک |language=fa-IR }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- ! scope="row" |2018–2019 |''Forbidden'' |Taraneh Mashayekh |Amir Pourkian |[[Filimo]] |<ref>{{Cite web |title=واکنش تند بهاره افشاری به حذف بازی‌‌اش در ''ممنوعه'' |url=https://namnak.com/بازی-بهاره-افشاری-در-ممنوعه.p33873 |access-date=2022-09-06 |website=نمناک |language=fa }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- ! scope="row" rowspan="2" |2021 |''[[Mafia Nights]]'' |Herself |[[Saeid Aboutaleb|Saeed Aboutaleb]] |[[Filimo]] |<ref>{{Cite web |title=عصبانیت وحشتناک بهاره افشاری در ''شب‌های مافیا'' {{!}} می‌زنم لت و پارتون می‌کنم! |url=https://www.shomanews.com/بخش-%DA%AF%D9%88%DA%AF%D9%84-%D9%86%DB%8C%D9%88%D8%B2-77/995848-%D8%B9%D8%B5%D8%A8%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%AA-%D9%88%D8%AD%D8%B4%D8%AA%D9%86%D8%A7%DA%A9-%D8%A8%D9%87%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%A7%D9%81%D8%B4%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%B4%D8%A8-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%A7%D9%81%DB%8C%D8%A7-%D9%85%DB%8C%D8%B2%D9%86%D9%85-%D9%84%D8%AA-%D9%BE%D8%A7%D8%B1%D8%AA%D9%88%D9%86-%D9%85%DB%8C-%DA%A9%D9%86%D9%85 |access-date=2022-09-06 |website=پایگاه خبری شما نیوز |language=fa }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- |''Predictor'' |Herself |Reza Baharvan, Amin Entezari |Namava |<ref>{{Cite web |date=2021-09-16 |title=بهاره افشاری مهمان پژمان جمشیدی می‌شود |url=https://www.khabaronline.ir/news/1555485/بهاره-افشاری-مهمان-پژمان-جمشیدی-می-شود |access-date=2022-09-06 |website=خبرآنلاین |language=fa}}</ref> |- ! scope=row|2022–2023 |''Godfather'' |Herself |[[Saeid Aboutaleb|Saeed Aboutaleb]] |Filmnet |<ref>{{Cite web |date=2022-09-04 |title=تصاویری از مسابقه ''پدرخوانده'' |url=https://www.isna.ir/news/1401061310294/تصاویری-از-مسابقه-پدرخوانده |access-date=2022-09-06 |website=ایسنا |language=fa}}</ref> |- ! rowspan="2" scope="row" |2023 |''Camp Nou'' |Maryam Sarcheshmeh |Manouchehr Hadi |[[Filimo]] |<ref>{{Cite web |last=فیلیمو‌شات |date=2023-04-28 |title=معرفی و اطلاعات سریال نیوکمپ |url=https://www.filimo.com/m/133827 |access-date=2023-07-23 |website=فیلیموشات |language=fa-IR }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- |''[[The Lost Prestige]]'' |Hajar Falahzadeh |Sajad Pahlevanzadeh |[[Filimo]] |<ref>{{Cite web |date=2023-07-17 |title=بررسی قسمت اول مینی سریال «حیثیت گمشده» تازه‌ترین محصول نمایشی شبکه خ |url=https://www.filmnews.ir/%d8%a7%d8%ae%d8%a8%d8%a7%d8%b1-%d9%85%d9%87%d9%85/%d8%a8%d8%b1%d8%b1%d8%b3%db%8c-%d9%82%d8%b3%d9%85%d8%aa-%d8%a7%d9%88%d9%84-%d9%85%db%8c%d9%86%db%8c-%d8%b3%d8%b1%db%8c%d8%a7%d9%84-%d8%ad%db%8c%d8%ab%db%8c%d8%aa-%da%af%d9%85%d8%b4%d8%af%d9%87 |access-date=2023-07-20 |website=فیلم‌نیوز |language=fa-IR }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- |{{TBA}} |''Heartless'' | |[[Kamal Tabrizi]] |I Net |<ref>{{Cite web |date=2024-04-27 |title=کدام کارگردان‌ها مشغول ساخت سریال‌ هستند؟ |url=https://www.isna.ir/news/1403020805530/%DA%A9%D8%AF%D8%A7%D9%85-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DA%AF%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D9%86-%D9%87%D8%A7-%D9%85%D8%B4%D8%BA%D9%88%D9%84-%D8%B3%D8%A7%D8%AE%D8%AA-%D8%B3%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%84-%D9%87%D8%B3%D8%AA%D9%86%D8%AF |access-date=2024-06-12 |website=ایسنا |language=fa}}</ref> |} === Television === {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="font-size:100%" ! scope="col" |Year ! scope="col" |Title ! scope="col" |Role ! scope="col" |Director ! class="unsortable" scope="col" |Network ! scope="col" class="unsortable" | {{abbr|Ref(s)|references}} |- ! scope="row" |2005 |''She Was an Angel'' |Satan |Alireza Afkhami |[[IRIB TV2]] |<ref>{{Cite web |title=«او یک فرشته بود»؛ اولین شیطان تلویزیونی! +فیلم - ایسنا |url=https://www.isna.ir/news/97030100569/او-یک-فرشته-بود-اولین-شیطان-تلویزیونی-فیلم/ |access-date=2024-07-04 |website=www.isna.ir |language=fa}}</ref> |- ! scope="row" |2007–2008 |''[[Roozegar-e Gharib|Gharib's Story]]'' |Zari Maman |[[Kianoush Ayari]] |[[IRIB TV3]] |<ref>{{Cite web |title=زمان پخش "روزگار قریب" تغییر کرد - خبرگزاری مهر {{!}} اخبار ایران و جهان {{!}} Mehr News Agency |url=https://www.mehrnews.com/news/586041/زمان-پخش-روزگار-قریب-تغییر-کرد/ |access-date=2024-07-04 |website=www.mehrnews.com}}</ref> |- ! scope="row" |2010 |''Distances'' |Bita Rahimi |Hossein Soheilizadeh |[[IRIB TV3]] |<ref>{{Cite web |title=بازیگران سریال فاصله ها با عکس و اسامی نقش ها |url=https://photokade.com/%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DB%8C%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B3%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%84-%D9%81%D8%A7%D8%B5%D9%84%D9%87-%D9%87%D8%A7/ |access-date=2024-07-04 |website=photokade.com }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- ! scope="row" rowspan="2" |2012 |''Hand Over Hand'' |Noushin Zandi |Mohsen Yousefi |[[IRIB TV3]] |<ref>{{Cite web |title=بیوگرافی بازیگران سریال دست بالای دست [داستان و نقش] |url=https://namnamak.com/%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D9%88-%D9%87%D9%86%D8%B1/%D8%B3%DB%8C%D9%86%D9%85%D8%A7%D8%8C%D8%AA%D8%A6%D8%A7%D8%AA%D8%B1%D8%8C%D8%AA%D9%84%D9%88%DB%8C%D8%B2%DB%8C%D9%88%D9%86/%D8%B3%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%84-%D8%AF%D8%B3%D8%AA-%D8%A8%D8%A7%D9%84%D8%A7%DB%8C-%D8%AF%D8%B3%D8%AA |access-date=2024-07-04 |website=نم نمک |language=fa-IR }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- |''Silver Man'' |Noura Falah / Noura Kouhzad |Kazem Masoumi |[[IRIB TV3]] |<ref>{{Cite web |title=مجموعه "مرد نقره‌ای" یکی از گزینه‌های ماه رمضان شد - خبرگزاری مهر {{!}} اخبار ایران و جهان {{!}} Mehr News Agency |url=https://www.mehrnews.com/news/1615185/مجموعه-مرد-نقره-ای-یکی-از-گزینه-های-ماه-رمضان-شد/ |access-date=2024-07-04 |website=www.mehrnews.com}}</ref> |- ! scope="row" |2014 |''Miʿrajis'' |Razieh Zamani |[[Masoud Dehnamaki]] |[[IRIB TV1]] |<ref>{{Cite web |title=آغاز پخش سریال «معراجی ها» - ایسنا |url=https://www.isna.ir/news/99050604080/آغاز-پخش-سریال-معراجی-ها/ |access-date=2024-07-04 |website=www.isna.ir}}</ref> |- ! scope="row" rowspan="2" |2015 |''The Last Game'' |Nastaran Boustani |Hossein Soheilizadeh |[[IRIB TV5]] |<ref>{{Cite web |title=پخش سریال «آخرین بازی» از شبکه پنج در شب های رمضان - خبرگزاری مهر {{!}} اخبار ایران و جهان {{!}} Mehr News Agency |url=https://www.mehrnews.com/news/4298402/پخش-سریال-آخرین-بازی-از-شبکه-پنج-در-شب-های-رمضان/ |access-date=2024-07-04 |website=www.mehrnews.com}}</ref> |- |''Need'' | |Hossein Soheilizadeh |[[IRIB TV1]] |<ref>{{Cite web |date=2015-07-04 |title=آغاز پخش سریال «نیاز» از امشب/ «پایتخت» یک هفته پخش نمی‌شود |url=https://www.mehrnews.com/news/2851005/%D8%A2%D8%BA%D8%A7%D8%B2-%D9%BE%D8%AE%D8%B4-%D8%B3%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%84-%D9%86%DB%8C%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%D9%85%D8%B4%D8%A8-%D9%BE%D8%A7%DB%8C%D8%AA%D8%AE%D8%AA-%DB%8C%DA%A9-%D9%87%D9%81%D8%AA%D9%87-%D9%BE%D8%AE%D8%B4-%D9%86%D9%85%DB%8C-%D8%B4%D9%88%D8%AF |access-date=2024-06-12 |website=خبرگزاری مهر {{!}} اخبار ایران و جهان {{!}} Mehr News Agency |language=fa}}</ref> |- ! scope="row" |2018 |''Lovers' Secret'' |Samira |Mohammad Hossein Latifi |[[IRIB TV1]] |<ref>{{Cite web |last=parsnaz |date=2019-10-10 |title=عکس و اسامی بازیگران سریال سر دلبران + خلاصه داستان و زمان پخش |url=https://www.parsnaz.com/%D8%B9%DA%A9%D8%B3-%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DB%8C%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B3%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%84-%D8%B3%D8%B1-%D8%AF%D9%84%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D9%86.html |access-date=2024-07-04 |website=سایت تفریحی و سرگرمی پارس ناز |language=fa-IR }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- |{{TBA}} |''Midnight Dream'' | |Hassan Akhoundpour | |<ref>{{Cite web |date=2024-06-09 |title=تصویربرداری «رویای نیمه شب» از سر گرفته شد |url=https://www.mehrnews.com/news/6131336/%D8%AA%D8%B5%D9%88%DB%8C%D8%B1%D8%A8%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%B1%D9%88%DB%8C%D8%A7%DB%8C-%D9%86%DB%8C%D9%85%D9%87-%D8%B4%D8%A8-%D8%A7%D8%B2-%D8%B3%D8%B1-%DA%AF%D8%B1%D9%81%D8%AA%D9%87-%D8%B4%D8%AF |access-date=2024-06-12 |website=خبرگزاری مهر {{!}} اخبار ایران و جهان {{!}} Mehr News Agency |language=fa}}</ref> |} == Awards and nominations == {| class="wikitable sortable plainrowheaders" |- ! scope="col" | Award ! scope="col" | Year ! scope="col" | Category ! scope="col" | Nominated Work ! scope="col" | Result ! scope="col" class="unsortable"| {{Abbr|Ref(s)|References}} |- ! scope="row" rowspan="1"|[[Hafez Awards|Hafez Award]] |2011 |Best Actress – Television Series Drama |''Distances'' |{{nom}} |<ref>{{Cite web |last=filcin.com |title=همه جوایز بهاره افشاری |url=https://filcin.com/person/allawards/50583 |access-date=2022-09-06 |website=filcin.com {{!}} فیلسین |language=fa }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |} == Kundivihira == <references /> == External links == * {{IMDb name|5537885}} {{DEFAULTSORT:Afshari, Bahareh}} [[Category:Iranian costume designers]] [[Category:1984 births]] [[Category:Iranian film actresses]] [[Category:Iranian television actresses]] [[Category:Iranian stage actresses]] [[Category:People from Ray, Iran]] [[Category:Living people]] cdzurhcjdef2jj64opuhxh4xv530vnb Bethlehem Tilahun Alemu 0 30866 137042 107144 2026-05-17T19:29:59Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 137042 wikitext text/x-wiki '''(Bio)Bethlehem Tilahun Alemu''' ( dɔɣim lula yuuni1980) O nyɛla [[Ethiopians|Ethiopia]] [[businesswoman|daa bia]], founder, ni executive director of soleRebels, Africa's "fastest growing [[footwear]] company". Bethlehem diɛgi pina pam Zaŋ chaŋ o daa bilim maa ni, n ti pahi o kpaŋmaŋa ni o mali nangbankpeeni din bɛ [[Africa]] soli zaŋ chaŋ fakari din be tiŋduya entrepreneurial spirit, social capital, and economic potential.<ref>{{cite web|title=Bethlehem Tilahun Alemu|url=http://www.solerebels.com/pages/bethlehem-tilahun-alemu|website=www.solerebels.com|publisher=soleRebels Footwear|accessdate=10 June 2014}}</ref> Bethlehem daa niŋ suuna zaŋ chaŋ "The Republic of Leather", designing [[sustainability|sustainable]] luxury [[leather|leather goods]],<ref>{{cite web|last1=Alemu|first1=Bethlehem Tilahun|title=Exclusive: Introducing Republic of Leather|url=http://www.solerebels.com/blogs/news/13512957-exclusive-introducing-republic-of-leather|website=www.solerebels.com|accessdate=24 June 2014|date=April 9, 2014}}</ref> n ti pahi "Garden of Coffee" retail outlets Ethiopian coffees yuli du.<ref name=":0">{{Cite web|url=https://money.cnn.com/2017/01/31/smallbusiness/ethiopia-shoes-solerebels-coffee-bethlehem-alemu/index.html|title=Ethiopian shoe designer hopes for repeat success with coffee|last=Britton|first=Bianca|date=2017-01-31|website=CNNMoney|access-date=2017-07-03|archive-date=2023-01-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20230130042604/https://money.cnn.com/2017/01/31/smallbusiness/ethiopia-shoes-solerebels-coffee-bethlehem-alemu/index.html|url-status=dead}}</ref> ==== O piligu ==== ===== O daa bilim ===== ====== O ni pili sham ====== ====== O Philosophy ====== ====== Honors and accolades ====== ====== Kundivihira ====== nzj6ulexmqi327fxoyb62wsgpbsep2k Aramide (musician) 0 31069 137024 122367 2026-05-17T17:50:10Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 137024 wikitext text/x-wiki {{short description|Nigerian Afro-soul singer and songwriter}} {{Infobox musical artist | name = Aramide | image = Aramide.jpg | image_size = 220px | landscape = <!-- yes, if wide image, otherwise leave blank --> | alt = | caption = | birth_name = | native_name = Aramide | native_name_lang = Yoruba | alias = | birth_date = | birth_place = [[Nigeria]] | origin = [[Ibadan]], Nigeria | death_date = <!-- {{death date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} (death date 1st) --> | death_place = | genre = {{hlist|[[Afro-soul]]| [[jazz]]}} | occupations = {{hlist|Singer| songwriter}} | instruments = {{hlist|[[Saxophone]]| [[guitar]]}} | years_active = 2011–present | label = Arry Moore | associated_acts = {{hlist|[[eLDee]]| [[Adekunle Gold]]|[[Skales]]|Saeon}} | website = {{URL|www.aramidemusic.com/}} }} '''Aramide''' nyɛla Nigeria yiliyiina mini yili sabira. <ref>{{cite web|title=Aramide Biography|url=http://aramidemusic.com/bio|publisher=Aramide|access-date=|archive-date=2023-09-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20230925140601/https://aramidemusic.com/bio|url-status=dead}}</ref> O daa di "Best Vocal Performance (Female)" zaŋti "Iwo Nikan" din daa niŋ [[The Headies 2015|Headies 2015]].<ref name="Full list of winners @ The Headies 2015">{{cite news|title=Full list of winners @ The Headies 2015|url=http://www.vanguardngr.com/2016/01/full-list-of-winners-the-headies-2015/|date=2 January 2016}}</ref> O naai shikuru [[University of Jos]].<ref name="Aramide appointed Chapter Governor">{{cite news|title=Aramide appointed by the The[sic] Recording Academy (the Grammys) as a Board of Governor for the Washington, D.C. Chapter|url=https://www.aramidemusic.com/home/blog/aramide-appointed-by-the-the-recording-academy-the-grammys-as-a-board-of-governor-for-the-washingt|date=16 June 2019|archive-date=26 June 2022|access-date=16 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20220626171319/https://www.aramidemusic.com/home/blog/aramide-appointed-by-the-the-recording-academy-the-grammys-as-a-board-of-governor-for-the-washingt|url-status=dead}}</ref> ==Maŋmaŋa biɛhigu mini tuma== ===Maŋmaŋa biɛhigu=== Aramide mali yidana mini bia. O daa miliya daa niŋla silimin gɔli April biɛɣu pia ni anii yuuni 2015 o ya, [[Ibadan]].<ref>{{cite news|title=Popular Singer, Aramide Ties The Knot With Her Husband (Photos) - Gistmania|url=http://www.gistmania.com/talk/topic,256176.0.html|access-date=9 July 2016|work=www.gistmania.com}}</ref><ref>{{cite news|title=More PHOTOS: Singer Aramide's church wedding|url=http://africanspotlight.com/2015/04/18/more-photos-singer-aramides-church-wedding/|access-date=9 July 2016|work=African Spotlight|date=18 April 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20160825210442/http://africanspotlight.com/2015/04/18/more-photos-singer-aramides-church-wedding/|archive-date=25 August 2016|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|title=Being married cannot slow down my career — Aramide - Vanguard News|url=http://www.vanguardngr.com/2015/09/being-married-cannot-slow-down-my-career-aramide/|access-date=9 July 2016|date=4 September 2015}}</ref> ==Dɛmabdinbyi polo mini yila== O nyɛla ŋun chaŋ [[United Kingdom]], [[Canada]], Dubai, Nigeria, [[Ghana]] etc. n-ti dɛm:<ref>{{cite web|title=Aramide - Shows|url=http://aramidemusic.com/bio|website=Aramide|access-date=9 July 2016|archive-date=25 September 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230925140601/https://aramidemusic.com/bio|url-status=dead}}</ref><ref name="Aramide's performances">{{cite news|title=Aramide To Perform At One Africa Music FEST|url=https://www.vibe.com/2017/08/one-africa-music-fest-nyc-recap/|access-date=20 September 2017|date=15 October 2015|archive-date=21 September 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170921045747/https://www.vibe.com/2017/08/one-africa-music-fest-nyc-recap/|url-status=dead}}</ref> ===As lead artist=== Yil'gansi <ref>{{cite web|title=Aramide songs on iTunes|url=https://music.apple.com/us/artist/aramide/584867864|website=iTunes|access-date=9 July 2016}}</ref> {| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center;" ! scope="col" | Title ! scope="col" | Year |- ! scope="row" | "Killing Me" |rowspan="2"|2011 |- ! scope="row" | "It’s Over" |- ! scope="row" | "Feeling This Feeling" |2014 |- ! scope="row" | "Iwo Nikan" |rowspan="3"|2015 |- ! scope="row" | "Odun Tuntun" |- ! scope="row" | "I Don't Care" |- ! scope="row" | "Love Me" |rowspan="2"|2016 |- ! scope="row" | "FunMi Lowo" |} <ref name="Aramide is to perform at Fellabration">{{cite news|title=Aramide To Perform At Felabration|url=http://lifestyle.ng/aramide-to-perform-at-felabration/|access-date=9 July 2016|work=LifeStyle.ng|date=15 October 2015|archive-date=8 November 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151108124758/http://lifestyle.ng/aramide-to-perform-at-felabration/|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|title=Alternative Nigerian Chart {{!}} The Beat 99.9 FM|url=http://www.thebeat99.com/chart/alternative-nigerian-06-04-2016|website=The Beat 99.9 Fm|access-date=9 July 2016|archive-date=17 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160817042838/http://www.thebeat99.com/chart/alternative-nigerian-06-04-2016|url-status=dead}}</ref> <ref>{{cite web|last1=Irede|first1=Princess|title=Playdata Radio Chart: Top 10 songs on Nigerian radio [Week 9]|url=http://pulse.ng/buzz/playdata-radio-chart-top-10-songs-on-nigerian-radio-week-9-id4776042.html|website=Pulse Nigeria|access-date=9 July 2016|archive-date=16 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160816174401/http://pulse.ng/buzz/playdata-radio-chart-top-10-songs-on-nigerian-radio-week-9-id4776042.html|url-status=dead}}</ref> {|class="wikitable plainrowheaders sortable" style="text-align:center;" |- ! scope="col"| Chart (2015–16) ! scope="col"| Song ! scope="col"| Peak<br />position |- |[[MTN Group|MTN Yhello Top 10]] Nigeria |rowspan="3"|"I Don't Care" |1 |- |Top Radio 90.9 FM |4 |- |Radio Continental 102.3FM |3 |- |[[The Beat 99.9 FM]] |rowspan="2"|"Love Me" |1 |- |Playdata Chart |3 |- |[[The Beat 99.9 FM]] |rowspan="2"|"FunMi Lowo" |1 |- |Playdata Chart |10 |} ===As featured artist=== {| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center;" |+ List of singles as featured artist ! scope="col" style="width:20em;" | Title ! scope="col" | Artist Name(s) ! scope="col" | Year |- ! scope="row" | "Falling" <small> (featuring. [[Faze (musician)|Faze]] & Aramide) </small> ! scope="row" | "Femi Jubal" |2011 |- ! scope="row" | "Fever" <small> (featuring. Aramide, [[Yemi Alade]] & Jowhiz) </small> ! scope="row" | "Sizzle Pro" |2014 |- ! scope="row" | "Rise" <small> (featuring. [[Muna (rapper)|Muna]], [[Nikki Laoye]], Glowreeyah Braimah, J’odie, Aramide, Shola Allyson, Onos & Joan Ekpai) </small> ! scope="row" | "Titi" |rowspan="2"|2015 |- ! scope="row" | "Lamba" <small> (featuring. Aramide & [[Reekado Banks]]) </small> ! scope="row" | "Mr Chidoo" |} ===Cover=== {| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center;" |+ List of Covers as lead artist ! scope="col" style="width:20em;" | Title ! scope="col" | Year |- ! scope="row" | "[[ELDee]]'s – Today Today (Cover)" |2012 |- ! scope="row" | "[[Davido]]’s Ekuro (Cover)" |2013 |- ! scope="row" | "[[Tuface]]'s – Amaka (Cover)" |2018 |} ==Pina mini piibu== {| class="wikitable" |- !Year !width="250"| Awards ceremony !width="450"| Award description(s) !width="75" | Results !width="20" | Ref |- |rowspan="3"|2015 |All Africa Music Awards |Most Promising Artist in Africa |{{nom}} |<ref name="Olisa Tv">{{cite web|title=All Africa Music Awards (AFRIMA) out with final 2015 nominees list; more top African artists emerge|url=http://www.olisa.tv/2015/08/21/all-africa-music-awards-afrima-out-with-final-2015-nominees-list-more-top-african-artists-emerge/|publisher=Olisa|access-date=9 July 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20151219201651/http://www.olisa.tv/2015/08/21/all-africa-music-awards-afrima-out-with-final-2015-nominees-list-more-top-african-artists-emerge/|archive-date=19 December 2015|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|title=All Africa Music Awards (AFRIMA) 2015 Winners List|url=http://tooxclusive.com/news/all-africa-music-awards-afrima-2015-winners-list/|website=Tooxclusive|date=16 November 2015 |publisher=aL Yhusuff|access-date=9 July 2016}}</ref><ref>{{cite web|title=AFRIMA Announces Nominees For 2015 • Channels Television|url=http://www.channelstv.com/2015/08/17/afrima-announces-nominees-for-2015/|website=Channels Television|access-date=9 July 2016|date=17 August 2015}}</ref> |- |[[The Headies 2015|The Headies]] |Best Vocal Performance (Female) ("Iwo Nikan") |{{won}} |<ref name="Full list of winners @ The Headies 2015" /><ref>{{cite web|last1=Adeleke|first1=Shayo|title=The Headies Awards 2015- Full Nominees List|url=http://www.36ng.com.ng/2015/09/30/the-headies-awards-2015-full-nominees-list/|website=36NG|access-date=9 July 2016|date=30 September 2015|archive-date=21 January 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160121091847/http://www.36ng.com.ng/2015/09/30/the-headies-awards-2015-full-nominees-list/|url-status=dead}}</ref> |- |[[2015 Nigeria Entertainment Awards|Nigeria Entertainment Awards]] |Female Artist of the Year |{{nom}} |<ref>{{cite web|title=Nigeria Entertainment Awards (NEA) Announces 2015 Nominees|url=http://www.naijaloaded.com.ng/2015/06/11/nigeria-entertainment-awards-nea-announces-2015-nominees/|website=Naijaloaded|access-date=9 July 2016|date=11 June 2015}}{{Dead link|date=September 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite web|last1=Akan|first1=Joey|title=NEA Awards 2015: Check out complete winners List|url=http://pulse.ng/buzz/nea-awards-2015-check-out-complete-winners-list-id4147066.html|access-date=9 July 2016|archive-date=30 June 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160630061820/http://pulse.ng/buzz/nea-awards-2015-check-out-complete-winners-list-id4147066.html|url-status=dead}}</ref> |- | rowspan="4" |2016 |[[Nigeria Entertainment Awards]] |Alternative Artist |{{Won}} |<ref>{{cite news|title=FULL Nominee List For 2016 Nigerian Entertainment Awards (NEA)|url=https://thenet.ng/full-nominee-list-for-2016-nigerian-entertainment-awards-nea/|access-date=11 July 2016|date=17 June 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20170102011347/http://thenet.ng/2016/06/full-nominee-list-for-2016-nigerian-entertainment-awards-nea/|archive-date=2 January 2017|url-status=live}}</ref> |- |[[The Headies 2016|The Headies]] |Best Vocal Performance (Female) ("Love Me") |{{Nominated}} |<ref>{{cite news|title=Headies Award 2016: Complete list of Nominees|url=https://thenet.ng/headies-award-2016-complete-list-of-nominees/|access-date=20 September 2017|date=6 November 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20170910220850/http://thenet.ng/2016/11/headies-award-2016-complete-list-of-nominees/|archive-date=10 September 2017|url-status=live}}</ref> |- |[[The Headies 2016|The Headies]] |NEXT RATED |{{Nominated}} |<ref>{{cite news|title=Headies Award 2016: Complete list of Nominees|url=https://thenet.ng/headies-award-2016-complete-list-of-nominees/|access-date=20 September 2017|date=6 November 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20170910220850/http://thenet.ng/2016/11/headies-award-2016-complete-list-of-nominees/|archive-date=10 September 2017|url-status=live}}</ref> |- |All Africa Music Awards - AFRIMA |Best Female Artist in West Africa |{{Won}} |<ref>{{cite news|title=2016 ALL AFRICA MUSIC AWARDS NOMINEES LIST (BATCH A)|url=http://www.afrima.org/index.php/media2/news-update/194-2016-all-africa-music-awards-nominees-list-batch-a|access-date=24 August 2016|date=24 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160825234439/http://afrima.org/index.php/media2/news-update/194-2016-all-africa-music-awards-nominees-list-batch-a|archive-date=25 August 2016|url-status=dead}}</ref> |- | rowspan="1" |2017 |All Africa Music Awards - AFRIMA |Best Female Artist in West Africa |{{Nominated}} |<ref>{{cite news|title=AU, AFRIMA Jury Unveil AFRIMA 2017 Nominees List|url=https://www.olisa.tv/2017/08/au-afrima-jury-unveil-afrima-2017-nominees-list//|access-date=20 September 2017|date=10 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170921145340/https://www.olisa.tv/2017/08/au-afrima-jury-unveil-afrima-2017-nominees-list/|archive-date=21 September 2017|url-status=dead}}</ref> |- | rowspan="1" |2018 |The Headies Award |Best Alternative Song (Funmi Lowo Remix ft. Sound Sultan & Koker) |{{Won}} |{{citation needed|date=September 2019}} |} ==Kundivihira== {{Reflist|30em}} {{authority control}} {{DEFAULTSORT:Aramide}} [[Category:Living people]] [[Category:Yoruba women musicians]] [[Category:21st-century Nigerian women singers]] [[Category:People from Ibadan]] [[Category:Nigerian guitarists]] [[Category:Nigerian saxophonists]] [[Category:Nigerian women guitarists]] [[Category:Nigerian women saxophonists]] [[Category:Yoruba-language singers of Nigeria]] [[Category:English-language singers from Nigeria]] [[Category:Nigerian women singer-songwriters]] [[Category:Nigerian singer-songwriters]] [[Category:University of Jos alumni]] [[Category:Year of birth missing (living people)]] gcwny0pnjx8c0f7qa8u6ghc9fc9e2ui Wikipedia:Dagbani Wikimedians User Group/Art and Feminism Edit-a-thon 2025 4 31993 136996 115049 2026-05-17T12:24:27Z Andre Engels 1475 Andre Engels chama yaɣili [[Dagbani Wikimedians User Group/Art and Feminism Edit-a-thon 2025]] to [[Wikipedia:Dagbani Wikimedians User Group/Art and Feminism Edit-a-thon 2025]] 115049 wikitext text/x-wiki == Articles to be created == # [[Mary Eshun]] # [[Adwoa Badoe]] # [[Elizabeth-Irene Baitie|Elizebeth-Irene Baitie]] # [[:en:Roseanne_A._Brown|Roseane A. Brown]] # [[Margaret Busby]] # [[Abena Busia]] # [[Empi Baryeh]] # [[Gladys May Casely-Hayford]] # [[Rita Akoto Coker]] # [[Meri Nana-Ama Danquah]] # [[Amma Darko]] # [[Nana Awere Damoah]] # [[Peace Adzo Medie]] # [[Dayan Kodua]] # [[Portia Dery]] # [[:en:Peggy_Cripps|Peggy Cripps]] # [[Kate Abban]] # [[Nicole Amarteifio]] # [[Sylvia Arthur]] # [[Elizabeth-Irene_Baitie]] # [[Helena_Asamoah-Hassan]] # [[Empi_Baryeh]] # [[Abena_Busia]] # [[:en:Eunice_Attakora-Manu|Eunice Attakora-Manu]] # [[:en:Efemia_Chela|Efemia Chela]] # [[:en:Boakyewaa_Glover|Boakyewaa Glover]] # [[:en:Kuukua_Eshun|Kuukua Eshun]] # [[:en:Anna_Gifty_Opoku-Agyeman|Anna Gifty Opoku-Agyeman]] # [[:en:Mercy_Adoma_Owusu-Nimoh|Mercy Adoma Owusu-Nimoh]] # [[:en:Nana_Darkoa_Sekyiamah|Nana Darkoa Sekyiamah]] # [[:en:Mary_Spio|Mary Spio]] # [[Sandister Tei]] # [[:en:Karen_Aabye|Karen Aabye]] # [[Uma Aaltonen]] # [[Jane Aamund]] # [[Jane Aaron]] # [[Madiha Abdalla]] # [[Masoumeh Abad]] # [[Mercedes Abad]] # [[Ines Abassi]] # [[Florencia Abbate]] # [[Eleanor Hallowell Abbott]] # [[Rachel Abbott]] # [[Shaila Abdullah]] # [[:en:Yassmin_Abdel-Magied|Yassmin Abdel-Magied]] # [[:en:Hafsat_Abdulwaheed|Hafsat Abdulwaheed]] # [[:en:Rreze_Abdullahu|Rreze Abdullahu]] # [[:en:Louise_Abeita|Louise Abeita]] # [[:en:Victorina_A._Abellanosa|Victorina A. Abellanosa]] # [[:en:Josette_Abondio|Josette Abondio]] # [[:en:Sara_Aboobacker|Sara Aboobacker]] # [[:en:Marguerite_Abouet|Marguerite Abouet]] # [[Liela Aboulela|Leila Aboulela]] # [[:en:Leila_Abouzeid|Leila Abouzeid]] # [[:en:Abiola_Abrams|Abiola Abrams]] # [[:en:Liliana_Abud|Liliana Abud]] # [[Umayya Abu-Hanna]] # [[Susan Abulhawa]] # [[Lama Abu-Odeh]] # [[Juliet Ace]] # [[Nora Aceval]] # [[Maria Dolores Acevedo]] # [[Anna Maria Achenrainer]] # [[:en:Catherine_Obianuju_Acholonu|Catherine Obianuju Acholonu]] # [[Kathy Acker]] # [[Maximiliane Ackers]] # [[:en:Bertilda_Samper_Acosta|Bertilda Samper Acosta]] # [[OFELIA URIBE DE ACOASTA|Ofelia Uribe de Acosta]] # [[Soledad Acosta]] # [[Eliza Acton]] # [[Joyce Ackroyd]] # [[Avis Acres]] # [[:en:Angelina_Acuña|Angelina Acuña]] # [[:en:Dora_Acuña|Dora Acuña]] # [[:en:Rosario_de_Acuña|Rosario de Acuña]] # [[Alma Flor Ada]] # [[Barbara Adair]] # [[Varsha Adalja]] # [[Juliette Adam]] # [[Pip Adam]] # [[Gabriela Adameșteanu]] # [[:en:Draginja_Adamović|Draginja Adamović]] # [[Abigail Adams]] # [[:en:Glenda_Adams|Glenda Adams]] # [[Lois Bryan Adams]] # [[Mary Mathews Adams]] # [[Patricia J. Adams]] # [[Sarah Fuller Flower Adams]] # [[Patsy Adam-Smith]] # [[Catherine Adamson]] # [[Gil Adamson]] # [[Alison Adburgham]] # [[:en:Fleur_Adcock|Fleur Adcock]] # [[Caroline Adderson]] # [[Yda Addis]] # [[Lucia H. Faxon Additon]] # [[Kim Addonizio]] # [[Bisi Adeleye-Fayemi]] # [[Ayọ̀bámi Adébáyọ̀]] # [[Sade Adeniran]] # [[Anne-Marie Adiaffi]] # [[Opal Palmer Adisa]] # [[Akachi Adimora-Ezeigbo]] # [[Halide Edib Adıvar]] # [[Zoe Adjonyoh]] # [[Carine Adler]] # [[Emma Adler]] # [[Renata Adler]] # [[Sophie Adlersparre]] # [[Etel Adnan]] # [[Pilar Adón]] # [[Wilna Adriaanse]] # [[Ethel Afamado]] # [[Gladys Afamado ]] # [[Anastasia Afanasieva]] # [[Janet Afary]] # [[Mahnaz Afkhami]] # [[Ishrat Afreen]] # [[Vittoria Aganoor]] # [[Smita Agarwal]] # [[Sheetal Agashe]] # [[Patience Agbabi]] # [[Berthe-Evelyne Agbo]] # [[Charlotte Agell]] # [[Adalet Ağaoğlu]] # [[Süreyya Ağaoğlu]] # [[Pinky Agnew]] # [[Kelli Russell Agodon]] # [[Marjorie Agosín]] # [[Gerty Agoston]] # [[Marie d'Agoult]] # [[Agripina Samper Agudelo]] # [[Brígida Agüero]] # [[Josefa Toledo de Aguerri]] # [[Grace Aguilar ]] # [[Mila D. Aguilar]] # [[Anna Aguilar-Amat]] # [[Francisca Aguirre]] # [[Mirta Aguirre]] # [[Milena Agus]] # [[Ucu Agustin]] # [[Delmira Agustini]] # [[Freda Ahenakew]] # [[:en:Cecelia_Ahern|Cecelia Ahern]] # [[:en:Catharina_Ahlgren|Catharina Ahlgren]] # [[Pegah Ahmadi ]] # [https://en.wikipedia.org/wiki/Mimoza_Ahmeti Mimoza Ahmeti] # [https://en.wikipedia.org/wiki/Joan_Aiken Joan Aiken] # [[:en:Sarona_Aiono-Iosefa|Sarona Aiono-Iosefa]] # [https://en.wikipedia.org/wiki/Miriam_Akavia Miriam Akavia] 24ob9ykqio4908hcyjhqbewandqhrvh Obuasi Senior High/Tech 0 32706 137009 136490 2026-05-17T13:45:29Z Maltima Rabia 5146 Added references 137009 wikitext text/x-wiki '''Obuasi Senior High/Tech''' bee '''Obuasi Senior High Technical School''' nyɛla Sɛkɛndiri shikuru ŋan be Obuasi, [[Ashanti Region]], [[Ghana]]. Shikiru ŋɔ nyɛla ŋan za tiŋsi ayi sunsuuni, Gausu mini Koffikrom.<ref>{{Cite web|date=2022-10-10|title=Obuasi Senior High/Tech - Bussines Host|url=https://www.zaatu.com/listing/obuasi-senior-high-tech/,%20https://www.zaatu.com/listing/obuasi-senior-high-tech/|access-date=2026-05-06|language=en-US}}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Ghana tiŋgbani zuɣulana kuro, jilimalana Osagyefo Dr Kwame Nkrumah n-daa yooi shikuru ŋɔ yuuni 1965 ka ŋa nyɛ Government Secondary Technical School, ka daa nyɛ bidibsi noli shikuru. Bɛ daa piligimi ni science mini tabibi yaɣa ko, ka di daa nyɛla tuuli m-bala Ghana tudu yaɣali. Yuuni 1990, Obuasi Secondary Technical School daa nyɛla bɛ ni lɛbigi shɛli bidibsi mini bipuɣinsi shikuru. Yuunib2019 shikuru maa daa nyɛla di paagi National Science and Maths Quiz Competition quarter-finals ka di nyɛla bini daa di St. Francis Xavier Minor Seminary mini Krobo Girls SHS. Shikuru maa daa nyɛla ban nyɛla 44pts, ka St. Francis doli bi nyaaŋa ni 18pts ka Krobo mi nyɛ 16pts. Masters Kojo Daniel  Eshun mini Lawrence Adjei n daa nyɛ ban zani shikuru maa zaani lala dabisiliaa. Obuasi Senior High Technical School daa nyɛla ban di Ashanti Milo Soccer  Competition yuuni 2005 mini 2015. Di yi kana Zonal Inter Colleges Athletic Competition shikuru maa nyɛla ban di bu shɛm zuɣu. Bi yɛliya ni shikurubihi maa daa nyɛla ban mali a ni tooi zaŋ sahari n niŋ bin shɛli ni ka bi shihili COVID-19 la saha.<ref>{{Cite web|date=2021-02-04|title=Covid-19 safety protocol receives boost; Obuasi SecTech designs touchless bin - MyJoyOnline|url=https://www.myjoyonline.com/covid-19-safety-protocol-receives-boost-obuasi-sectech-designs-touchless-bin/|access-date=2026-05-17|website=www.myjoyonline.com|language=en-US}}</ref> Di daa lahi nyɛla tuuli Shikuru di di maiden Sci-Tech Innovation Challenge yuuni 2021.<ref>{{Cite web|date=2021-08-01|title=Obuasi SHTS wins maiden Sci-Tech Innovation Challenge|url=https://www.pulse.com.gh/story/obuasi-shts-wins-maiden-sci-tech-innovation-challenge-2024081304103249779|access-date=2026-05-17|website=Pulse Ghana|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|date=2021-08-01|title=Obuasi SHTS wins maiden Sci-Tech Innovation Challenge - MyJoyOnline|url=https://www.myjoyonline.com/obuasi-shts-wins-maiden-sci-tech-innovation-challenge/|access-date=2026-05-17|website=www.myjoyonline.com|language=en-US}}</ref> == Di Taachi == == Di Niyanima == == Kundivihira == o9gmvi3iobi5eqa4p7j3qfriyn5zblb 137010 137009 2026-05-17T13:50:16Z Maltima Rabia 5146 Added links 137010 wikitext text/x-wiki '''Obuasi Senior High/Tech''' bee '''Obuasi Senior High Technical School''' nyɛla Sɛkɛndiri shikuru ŋan be Obuasi, [[Ashanti Region]], [[Ghana]]. Shikiru ŋɔ nyɛla ŋan za tiŋsi ayi sunsuuni, Gausu mini Koffikrom.<ref>{{Cite web|date=2022-10-10|title=Obuasi Senior High/Tech - Bussines Host|url=https://www.zaatu.com/listing/obuasi-senior-high-tech/,%20https://www.zaatu.com/listing/obuasi-senior-high-tech/|access-date=2026-05-06|language=en-US}}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Ghana tiŋgbani zuɣulana kuro, jilimalana Osagyefo Dr Kwame Nkrumah n-daa yooi shikuru ŋɔ yuuni 1965 ka ŋa nyɛ Government Secondary Technical School, ka daa nyɛ bidibsi noli shikuru. Bɛ daa piligimi ni science mini tabibi yaɣa ko, ka di daa nyɛla tuuli m-bala Ghana tudu yaɣali. Yuuni 1990, Obuasi Secondary Technical School daa nyɛla bɛ ni lɛbigi shɛli bidibsi mini bipuɣinsi shikuru. Yuunib2019 shikuru maa daa nyɛla di paagi National Science and Maths Quiz Competition quarter-finals ka di nyɛla bini daa di St. Francis Xavier Minor Seminary mini Krobo Girls SHS. Shikuru maa daa nyɛla ban nyɛla 44pts, ka St. Francis doli bi nyaaŋa ni 18pts ka Krobo mi nyɛ 16pts. Masters Kojo Daniel  Eshun mini Lawrence Adjei n daa nyɛ ban zani shikuru maa zaani lala dabisiliaa. Obuasi Senior High Technical School daa nyɛla ban di Ashanti Milo Soccer  Competition yuuni 2005 mini 2015.<ref>{{Cite web|title=Obuasi Senior High Technical School - SearchGH Business Directory|url=https://searchgh.com/school/obuasi-senior-high-technical-school/|access-date=2026-05-17|language=en-US}}</ref> Di yi kana Zonal Inter Colleges Athletic Competition shikuru maa nyɛla ban di bu shɛm zuɣu.<ref>{{Cite web|date=2014-01-07|title=Obuasi Sec-Tech old students support alma mater|url=https://www.graphic.com.gh/news/education/obuasi-sec-tech-old-students-support-alma-mater.html|access-date=2026-05-17|website=Graphic Online|language=en-gb}}</ref> Bi yɛliya ni shikurubihi maa daa nyɛla ban mali a ni tooi zaŋ sahari n niŋ bin shɛli ni ka bi shihili COVID-19 la saha.<ref>{{Cite web|date=2021-02-04|title=Covid-19 safety protocol receives boost; Obuasi SecTech designs touchless bin - MyJoyOnline|url=https://www.myjoyonline.com/covid-19-safety-protocol-receives-boost-obuasi-sectech-designs-touchless-bin/|access-date=2026-05-17|website=www.myjoyonline.com|language=en-US}}</ref> Di daa lahi nyɛla tuuli Shikuru di di maiden Sci-Tech Innovation Challenge yuuni 2021.<ref>{{Cite web|date=2021-08-01|title=Obuasi SHTS wins maiden Sci-Tech Innovation Challenge|url=https://www.pulse.com.gh/story/obuasi-shts-wins-maiden-sci-tech-innovation-challenge-2024081304103249779|access-date=2026-05-17|website=Pulse Ghana|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|date=2021-08-01|title=Obuasi SHTS wins maiden Sci-Tech Innovation Challenge - MyJoyOnline|url=https://www.myjoyonline.com/obuasi-shts-wins-maiden-sci-tech-innovation-challenge/|access-date=2026-05-17|website=www.myjoyonline.com|language=en-US}}</ref> == Di Taachi == == Di Niyanima == == Kundivihira == r0cuvbqdsfubrmcox0s3wr16wxq0cjj 137011 137010 2026-05-17T13:54:38Z Maltima Rabia 5146 Added links 137011 wikitext text/x-wiki '''Obuasi Senior High/Tech''' bee '''Obuasi Senior High Technical School''' nyɛla Sɛkɛndiri shikuru ŋan be [[Obuasi]], [[Ashanti Region]], [[Ghana]]. Shikiru ŋɔ nyɛla ŋan za tiŋsi ayi sunsuuni, Gausu mini Koffikrom.<ref>{{Cite web|date=2022-10-10|title=Obuasi Senior High/Tech - Bussines Host|url=https://www.zaatu.com/listing/obuasi-senior-high-tech/,%20https://www.zaatu.com/listing/obuasi-senior-high-tech/|access-date=2026-05-06|language=en-US}}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Ghana tiŋgbani zuɣulana kuro, jilimalana Osagyefo Dr [[Kwame Nkrumah]] n-daa yooi shikuru ŋɔ yuuni 1965 ka ŋa nyɛ Gomlanti Secondary Technical School, ka daa nyɛ bidibsi noli shikuru. Bɛ daa piligimi ni science mini tabibi yaɣa ko, ka di daa nyɛla tuuli m-bala Ghana tudu yaɣali. Yuuni 1990, Obuasi Secondary Technical School daa nyɛla bɛ ni lɛbigi shɛli bidibsi mini bipuɣinsi shikuru. Yuunib2019 shikuru maa daa nyɛla di paagi National Science and Maths Quiz Competition quarter-finals ka di nyɛla bini daa di St. Francis Xavier Minor Seminary mini [[Krobo Girls Senior High School|Krobo Girls SHS]]. Shikuru maa daa nyɛla ban nyɛla 44pts, ka St. Francis doli bi nyaaŋa ni 18pts ka Krobo mi nyɛ 16pts. Masters Kojo Daniel  Eshun mini Lawrence Adjei n daa nyɛ ban zani shikuru maa zaani lala dabisiliaa. Obuasi Senior High Technical School daa nyɛla ban di Ashanti Milo Soccer  Competition yuuni 2005 mini 2015.<ref>{{Cite web|title=Obuasi Senior High Technical School - SearchGH Business Directory|url=https://searchgh.com/school/obuasi-senior-high-technical-school/|access-date=2026-05-17|language=en-US}}</ref> Di yi kana Zonal Inter Colleges Athletic Competition shikuru maa nyɛla ban di bu shɛm zuɣu.<ref>{{Cite web|date=2014-01-07|title=Obuasi Sec-Tech old students support alma mater|url=https://www.graphic.com.gh/news/education/obuasi-sec-tech-old-students-support-alma-mater.html|access-date=2026-05-17|website=Graphic Online|language=en-gb}}</ref> Bi yɛliya ni shikurubihi maa daa nyɛla ban mali a ni tooi zaŋ sahari n niŋ bin shɛli ni ka bi shihili [[COVID-19]] la saha.<ref>{{Cite web|date=2021-02-04|title=Covid-19 safety protocol receives boost; Obuasi SecTech designs touchless bin - MyJoyOnline|url=https://www.myjoyonline.com/covid-19-safety-protocol-receives-boost-obuasi-sectech-designs-touchless-bin/|access-date=2026-05-17|website=www.myjoyonline.com|language=en-US}}</ref> Di daa lahi nyɛla tuuli Shikuru di di maiden Sci-Tech Innovation Challenge yuuni 2021.<ref>{{Cite web|date=2021-08-01|title=Obuasi SHTS wins maiden Sci-Tech Innovation Challenge|url=https://www.pulse.com.gh/story/obuasi-shts-wins-maiden-sci-tech-innovation-challenge-2024081304103249779|access-date=2026-05-17|website=Pulse Ghana|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|date=2021-08-01|title=Obuasi SHTS wins maiden Sci-Tech Innovation Challenge - MyJoyOnline|url=https://www.myjoyonline.com/obuasi-shts-wins-maiden-sci-tech-innovation-challenge/|access-date=2026-05-17|website=www.myjoyonline.com|language=en-US}}</ref> == Di Taachi == == Di Niyanima == == Kundivihira == q724s8mjs98zjpy7ycjiv9r5satw34h Daddy Lumba 0 33030 137070 136875 2026-05-17T22:17:47Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 137070 wikitext text/x-wiki {{Bio}} '''Charles Kwadwo Fosuh''' (be daa dɔɣi o la silimin goli ''[[September]]'' biɛɣu pihita yinika dali yuuni 1964 - ka o daa kani silimin ''[[July]]'' biɛɣu pishi ni ayɔbu yuuni 2025), ka bɛ mi o o tuma ni '''Daddy Lumba''', nyɛla ''[[Ghana]]'' nira ŋun nyɛ ''[[Germany]]'' yili yiina, yili sabira,<ref>{{Cite web|date=2025-11-26|title=Kumasi High court told Daddy Lumba died a German national, not Ghanaian - MyJoyOnline|url=https://www.myjoyonline.com/kumasi-high-court-told-daddy-lumba-died-a-german-national-not-ghanaian/|access-date=2026-05-04|website=www.myjoyonline.com|language=en-US}}</ref> ni ŋun tiri yila kumsi. O nyɛla ninvuɣ' so ŋun niŋ bayana ka yihi yilanim pam na, ka di shaŋa nyɛ din du tiŋduya, o nyɛla niriba pam ni mi ka o talahi mini o salo galisi pam ''[[Ghana]]'' yil' yiiniba puuni.<ref name=":1">{{Cite web|date=2025-07-27|title=Daddy Lumba: Ghana's highlife legend dies age 60|url=https://www.bbc.com/news/articles/ce93zez439lo|access-date=2026-05-04|website=www.bbc.com|language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web|title=Daddy Lumba As A Course To Be Studied?|url=https://www.modernghana.com/entertainment/62813/daddy-lumba-as-a-course-to-be-studied.html|access-date=2026-05-04|website=Modern Ghana|language=en}}</ref><ref>{{Cite news|last=Livemint|date=2025-07-26|title=Daddy Lumba, famed Ghanaian highlife singer, dies at 59 in Accra {{!}} Today News|language=en|work=mint|url=https://www.livemint.com/news/us-news/daddy-lumba-famed-ghanaian-highlife-singer-dies-at-59-in-accra-11753543948352.html|access-date=2026-05-04}}</ref><ref>{{Cite web|title=Not Just a Singer: Daddy Lumba and the Soul of a Nation|url=https://www.modernghana.com/news/1421277/not-just-a-singer-daddy-lumba-and-the-soul-of-a.html|access-date=2026-05-04|website=Modern Ghana|language=en}}</ref> Niriba pam daa mi la Lumba ka o nyɛ ŋun yihi yilanim pam din gbunani mini di biɛhisi nyɛ konkoba ka salo maa pam daa tooi lahi mali nangbanikpeeni bee galimi n zaŋ kpa o polo.<ref>{{Cite web|date=2025-07-26|title=Daddy Lumba: The highlife legend who redefined Ghanaian music|url=https://www.pulse.com.gh/story/daddy-lumba-the-highlife-legend-who-redefined-ghanaian-music-2025072612112019972|access-date=2026-05-04|website=Pulse Ghana|language=en}}</ref> O yila maa daa kuli jandirila Ghananim kaya, bɛ yal' niŋda ni bɛ yal' yara, o yila maa ni tooi yari n kpari yal' shaŋa polo n nyɛ yurilim, biɛhigu, kpibu, daŋ, ariziki, fara, suhiyurilim, suhisaɣingu, adiininima, nti pahi suhigbaali. O ni daa na zoori saha shɛli maa, ''[[Ghana]]'' yil' yiiniba ban daa be ''[[Germany]]'' yuma 1980 bahigu la saha, Lumba daa pili la o yila tuma '<nowiki/>''Lumba Brothers''<nowiki/>' puuni, o mini ''[[Ghana]]'' nira ŋun yuli daa booni [[Nana Acheampong]] la lala saha maa. Bɛ zaa daa nyɛla ban go n chaŋ nti be ''[[Germany]]'' lala saha maa. Bɛ daa yihila bɛ ni daa laɣim n-ŋma yili gaŋ' shɛli la, '<nowiki/>''Yee Ye Aka Akwantuom''<nowiki/>', yuuni 1989; dina n daa lɛbi yili shɛli Ghananim nin ni tiɣi ''[[Ghana]]'' ninvuɣi shaba ban be tiŋduya yilanim puuni.Bɛ ni daa kuli waligi taba 1990 yuma maa piligu saha maa nyaanga, Lumba daa kpala o konko baan' tali tuma mini daabilim ka bɔli li '''Lumba Production''<nowiki/>' ka di mini ''MiPROMO'' kpalanzuya n daa kuli gbuni taba. O daa nyɛla ŋun yihi yil' viɛl' gbaliŋ na yimbayimba saha waɣila nyaanga. Lumba daa dila ''[[Ghana]]'' baansi kpaŋmaŋ pina dibaa anii. O daa deela ''EMY Africa'' kpaŋmaŋ pina la, ka daa lahi n di kpaŋmaŋ pini shɛli din nyɛ ninvuɣ' shɛba ban kpaŋdi bɛ mansi pam diɛma ni yiɣijam polo la pini yuuni 2018 puuni. Yuuni 2023 puuni, ''[[Germany]]'' ''Ambassador'' din bɛ ''[[Ghana]]'' la daa ti o la '<nowiki/>''Borga Highlife Lifetim''e' kpaŋmaŋ pini la. Yuuni 2024 puuni, o daa lahi bela ban daa deei '<nowiki/>''National Honours and Awards''<nowiki/>' kpaŋmaŋ pina la puuni. Yuuni 2025 puuni, o yilli ŋɔ "''Mpempem Do Me''" daa nyɛla din pahi '''Apple Music''<nowiki/>' yilanim la zuɣu, ''UK'' naa ŋun yuli daa booni ''King Charles III'' la n daa piigi lala yilli maa ni o zaŋ n puhi ''Commonwealth Day'' chuɣu la. == O biɛhigu piligu == Bɛ daa dɔɣila Charles Kwadwo Fosu silimin goli ''[[September]]'' biɛɣu pihita yinika dali yuuni 1964 tiŋ' shɛli bɛ ni booni ''Nsuta'' din be ''[[Ashanti Region]]'' ''[[Ghana]]'' tiŋgbani ni la. O ma n daa nyɛ<ref name=":2">{{Cite web|title=Daddy Lumba, Biography|url=http://ghanaweb.com/person/Daddy-Lumba-1257|access-date=2026-05-04|website=ghanaweb.com|language=en}}</ref> Comfort Gyamfi ka sokam mi o Ama Saah, ka o ba mi nyɛ Johnson Kwadwo Fosu. O ba ni o ma daa dɔɣila bihi ata ka o  nyɛ ŋun pa kpɛma sani zuɣu. O laanba maa zaa daa nyɛla karimbanima. O ba daa nyɛla ŋun kani ka o na nyɛ bia.<ref>{{Cite web|title=Daddy Lumba Biography – Official Website of Daddy Lumba|url=https://daddylumbaofficial.com/biography/|access-date=2026-05-04|language=en-US}}</ref> Fosu daa pilila o shikuru chandi ''Nsuta'' tiŋgbani ni, ''Suame Methodist'' din be ''[[Kumasi]]'' la ka o daa chaŋ, nti naai yuuni 1979. O daa tirisi tooni n chaŋ ''[[Adu Gyamfi Senior High School]]'' din be ''Jamasi'' la, amaa o daa lahi yi ni n labi ''[[Juaben Senior High School]]'' nti naai o ''Secondary Education'' nimaani 1984 la saha.<ref>{{Cite web|title=Daddy Lumba Biography – Official Website of Daddy Lumba|url=https://daddylumbaofficial.com/biography/|access-date=2026-05-04|language=en-US}}</ref> == O tuma == === O tuuli kuko' yaara mini Lumba Brothers (1983 hali ni 1989) === Fosu daa pilila yila o ni daa na nyɛ yuun' pia ni ayɔbu, o ni daa be ''[[Juaben Senior High School]]'' o daa nyɛla bɛ yila toondana yuuni 1983 hali ni yuuni 1984. O daa lahi kpala o tuuli laɣim yili "''Lumba Brothers''" o mini o zonima.<ref name=":0">{{Cite web|date=2025-07-26|title=10 fascinating facts about Highlife Legend Daddy Lumba — And the legacy he leaves behind|url=https://www.graphic.com.gh/entertainment/showbiz-news/10-fascinating-facts-about-highlife-legend-daddy-lumba-and-the-legacy-he-leaves-behind.html|access-date=2026-05-04|website=Graphic Online|language=en-gb}}</ref> O daa pilila bayana niŋbu o mini ''Nkwanta Wesley Singers'' ni daa diɛm diɛma ''Anokye Krom Cultural Center'' la.<ref>{{Cite web|title=Daddy Lumba Biography – Official Website of Daddy Lumba|url=https://daddylumbaofficial.com/biography/|access-date=2026-05-04|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|date=2025-07-26|title=Daddy Lumba dead: Ghana mourn legendary highlife artiste wey die at age 60|url=https://www.bbc.com/pidgin/articles/cqxgj2e0edjo|access-date=2026-05-04|website=BBC News Pidgin}}</ref> Lala saha maa ka o daa yihi yilli ŋɔ na "Lumba Lumba" ka di yara n-jandiri ban daa tuhiri ''[[South Africa]]'' maŋsulinsi zuɣu lala saha maa. Yilli maa daa niŋla bayana, ka di che ka bɛ ti o yu' paa ŋɔ "Daddy Lumba", ka di daa ti che ka di lɛbi o yu' paa.<ref name=":3">{{Cite web|title=Daddy Lumba Biography – Official Website of Daddy Lumba|url=https://daddylumbaofficial.com/biography/|access-date=2026-05-04|language=en-US}}</ref> O ni daa kuli naai ''[[Juaben Senior High School|Juaben SHS]]'' o daa chaŋla ''[[Germany]]'' yuuni 1983,<ref name=":0" /> ka di nyɛla o mam, ''Theresa Abebrese'', o ni daa nya so ''Secondary School'' la nti pahi o karimba ''Mama Acheampong'' n daa nyɛ ban tabi sɔŋ o. O daa chirigila ''[[Ghana]]'' nira ŋun gba nyɛ baanga nimaani ''[[Nana Acheampong]]''. Acheampong daa pun nyɛla ŋun be bɔŋ shɛli bɛ ni bɔli "''Talking Dreams''" la ni. Bɛ daa laɣila taba zɔri<ref name=":0" /> ka bɔli bɛ maŋ 'Lumba Brothers' (ka di yina Daddy Lumba yila bɔŋ kurili la ni). Bɛ daa gbaami ni bɛ yihi bɛ yil' palli na dina n nyɛ ''Yee Ye Aka Akwantuom'''<nowiki/>' '''''yuuni 1986 puuni, Joseph Owusu Banahene n daa nyɛ ŋun sɔŋ ka di yina.<ref name=":2" /><ref name=":1" /> Bɛ daa na bi tooi zaŋ yilli maa n wuhi salo ka di nyɛ laɣiri kalinsi zuɣu, naɣila yuuni 1989 ni ka di daa naan yina polo ni, di yibuna n-tɔ ka di kuli duhi bɛ bɔŋ maa saazuɣu.<ref name=":0" /><ref name=":4">{{Cite web|date=2025-07-26|title=Tribute to Daddy Lumba: The Highlife Maestro — iMullar|url=https://imullar.com/2025/07/26/tribute-to-daddy-lumba-the-highlife-maestro/|access-date=2026-05-04|language=en-GB}}</ref> Lumba Brothers daa nyɛla salo nini ni tiɣi shɛli dama bɛ daa chemi ka yili shɛli din daa du tiŋduya laBurger-Highlife''<nowiki/>' yina salo ni. Di yuma ayi nyaanga ka bɛ wali taba, amaa ka na kuli nyɛ ban laɣindi diɛmdi diɛma, kamani yuun' pia polo ha ka Lumba daa taɣi tiŋa.''<ref>{{Cite web|date=2023-01-02|title=“Nana Acheampong introduced me to Highlife music”-Daddy Lumba - Atinka Online|url=https://atinkaonline.com/nana-acheampong-introduced-me-to-highlife-music-daddy-lumba/|access-date=2026-05-04|language=en-US}}</ref><ref name=":3" /> === O konko tuma (1990 hali ni 2025) === ==== O bayana niŋbu (1990 hali ni 2000 polo) ==== Lumba Brothers ni daa wali taba n naai, Daddy Lumba daa yihila o konko yilanim na ka bɔli li '<nowiki/>''Obi Ate Meso Buo''<nowiki/>' 1990 yuuni la ni,   baantali baŋdaba pam daa nya lala yilanim maa viɛlim ka di niŋ bayana ''[[Ghana]]'' yilanim puuni.<ref>{{Cite web|title=Daddy Lumba Biography – Official Website of Daddy Lumba|url=https://daddylumbaofficial.com/biography/|access-date=2026-05-04|language=en-US}}</ref><ref name=":6">{{Cite web|last=Oloworekende|first=Wale|date=2025-07-29|title=In Tribute To Daddy Lumba, Ghana’s Most Beloved Maverick|url=https://thenativemag.com/in-tribute-to-daddy-lumba-ghanas-most-beloved-maverick/|access-date=2026-05-04|website=The NATIVE|language=en-US}}</ref> Yilanim maa puuni shɛli n daa nyɛ "''Theresa''" ka di fiila jandiri o mam kuro la.<ref name=":4" /> Lumba daa yaarila o kukoli ''Rheinklang Studio'' ka di be ''Düsseldorf'' din be [[Germany]] la. Daddy Lumba daa kuli yihirila yil' pala na yuuni kam hali ni yuuni 2010. O yilanim maa zaa yi laɣim, o  daa nyɛla yil' bɔŋbɔŋ bin pishi ni ayopoin<ref>{{Cite web|date=2025-07-27|title=See the list of over 200 songs Daddy Lumba released - MyJoyOnline|url=https://www.myjoyonline.com/see-the-list-of-over-200-songs-daddy-lumba-released/|access-date=2026-05-04|website=www.myjoyonline.com|language=en-US}}</ref> o ni daa na be o nyavuli ni (ka ''Obi Ate Meso Buo'<nowiki/>'' gba pahi danni).<ref name=":2" /> O yilanim daa nyɛla o maŋmaŋ kukoli, o maŋmaŋ takari gbaŋ '<nowiki/>''Lumba Production''' ka di nyɛ din mini ''MiPROMO'' kpalanzuya gbuni taba. 1990 yuma la saha zaa, o daa namdila yil' bona n tiri o baan' taba ''[[Germany]]'' tiŋgbani ni, Vida' gba daa pahila o ni daa ti yili shɛŋa maa ni, Felix Owusu ni daa zaŋ shɛli n wuhi salo yuuni 1992 la.<ref name=":5">{{Cite web|date=2025-07-27|title=See the list of over 200 songs Daddy Lumba released - MyJoyOnline|url=https://www.myjoyonline.com/see-the-list-of-over-200-songs-daddy-lumba-released/|access-date=2026-05-04|website=www.myjoyonline.com|language=en-US}}</ref> Lala saha maa ka Lumba daa chirigi Ofori Amponsah, ŋun daa lihiri m bɔri ŋun yan sɔŋ o o yila tuma polo la. Din saha Daddy Lumba daa na chɛla baantali tuma maa.  Dina n daa nyɛ Ofori Amponsah piligu ka o mini Lumba laɣim n-tum, bɛ yihila "Anti Atta" na ka o daa yihi yil' bɔŋ ka boli li Asew. O mini Ofori daa lahi yihila yil'boŋ na ka boli liWo Ho Kyere''<nowiki/>' ka di yina yuuni 1999.''<ref name=":2" /><ref name=":5" /> Yuuni 1999, o daa dila '<nowiki/>''Ghana Music Awards''<nowiki/>' kpaŋmaŋ pina buta ka di '<nowiki/>''Album of the Year''<nowiki/>' kpaŋmaŋ pini nti pahi '<nowiki/>''Most Popular Song of the Year''<nowiki/>' kpaŋmaŋ pini.<ref name=":2" /> '<nowiki/>''Ghana Music Awards'<nowiki/>'' puuni,  o daa lahi dila '''Artiste of the Year''<nowiki/>' kpaŋmaŋ pini yuuni 2000. Silimin goli ''[[December]]'' biɛɣu pia ni yini dali yuuni 2005, Daddy Lumba daa demla diɛma '''House of Blues''<nowiki/>' din be ''[[Chicago]]'' la.<ref>{{Cite web|title=Daddy Lumba at Historic Chicago House of Blues!|url=https://www.modernghana.com/news/87794/daddy-lumba-at-historic-chicago-house-of-blues.html|access-date=2026-05-06|website=Modern Ghana|language=en}}</ref> Daddy Lumba daa nyɛla ŋun yi poloni dihiri nuu n zaŋjandi ''<nowiki>''New Partronic Party (NPP)''</nowiki>''. "''Nana Ye Winner''", din nyɛ o yilli la nyɛla yili shɛli din daa mali zaashee pam n zaŋti tiŋgbani zuɣulantali piibupiibu shɛli din daa niŋ yuuni 2004, 2012 hali ni 2016. O daa lahi ŋmala yilli n-ti ''Nana Akufo-Addo'' 2020  piibupiibu la, dina n nyɛ "''4 More For Nana''".<ref>{{Cite web|last=Benedict|first=Qwame|date=2020-11-11|title=Daddy Lumba drops his campaign song for Nana Akuffo Addo (VIDEO)|url=https://www.ghpage.com/daddy-lumba-drops-his-campaign-song-for-nana-akuffo-addo-video/167444/|access-date=2026-05-06|website=GhPage|language=en-US}}</ref> Silimin goli ''[[January]]'' biɛɣu pia ni yini dali yuuni 2009, linjimanim ata daa kuli kpɛla Lumba yiŋ din be ''Atimatim'' la ni ninmohi, ''[[Kumasi]]'' tiŋgbani ni. O tizopaɣa ''Faustina Fosu'' mini bɛ daŋ ni niriba n daa be yiŋa. Faustina ni yɛli sham, ni linjin' dabba maa daa bohila Lumba yala, bɛ daa yɛlimi ni bɛ mini o n yi [[Ankara]] n kuna, ni, ka o yɛliba ni o mini ba ni nya taba o yiŋa. O ni daa kuli yɛli ba ni o ka yiŋa, bɛ daa chaŋmi ka ti lahi labina hawa dibaayi nyaanga ni suhiyiɣisili, bɛ daa kuli zala bɛ yili maa dunoli gbuni n yari zilima ka turi ba. Bɛ ni daa kuli ŋmaligi, Faustina daa bolila ban su tiŋgbani maa fukumsi ka yɛli ba binshɛli din niŋ. Daddy Lumba daa bi yɛli kahigi binshɛɣu din niŋ maa n wuhi solo.<ref>{{Cite web|title=Daddy Lumba in trouble|url=https://www.modernghana.com/entertainment/8623/daddy-lumba-in-trouble.html|access-date=2026-05-06|website=Modern Ghana|language=en}}</ref> === 2010 hali ni 2025 === Silimin goli ''[[December]]'' biɛɣu pishi ni ayɔbu dali yuuni 2010, Daddy Lumba daa nyɛla ŋun dem dema '''Royal Lamerta Hotel' Ahodwo'' din be [[Kumasi]] la ni, o piligu dali n daa bala ka o diɛm diɛma tiŋ maa ni, o daa yan zaŋla lala diɛma maa n puhi o konko yuun pishi baantali maa ni chuɣu.<ref>{{Cite web|date=2010-09-17|title=Lumba's homecoming show - MyJoyOnline|url=https://www.myjoyonline.com/lumbas-homecoming-show/|access-date=2026-05-06|website=www.myjoyonline.com|language=en-US}}</ref> Bɛ daa tirisila diɛma maa n zali silimin goli ''[[January]]'' dahiyini dali yuuni 2011, ka di nyɛla bɛ tuma nema maa n bi viɛla, niriba n daa saɣim lala luɣili maa, nti pahi luɣili maa ʒilɛli bi viɛli zuɣu. Bɛ ni daa bi tooi diɛm diɛma maa di dabisili dali maa zuɣu ban su diɛma zonzongili daa duhi la lala hotel maa nim kootu.<ref>{{Cite web|title=Patrons of Lumba Concert fiasco explore legal option|url=https://www.modernghana.com/entertainment/14254/patrons-of-lumba-concert-fiasco-explore-legal-option.html|access-date=2026-05-06|website=Modern Ghana|language=en}}</ref> Silimin goli ''[[January]]'' biɛɣu pia ni ayopoin dali yuuni 2018, Daddy Lumba daa duhila ''Kwame Anokye'' kootu ''Accra High Court'' lani, dama o daa ŋmala ʒiri ni o nyɛla Daddy Lumba bia, o daa boli la o maŋ ''Daddy Lumba Junior'' ka paɣisiri o ni o deei pina niriba sani. Daddy Lumba yɛliya ni Anokye pili o la paɣisibu saha shɛli o ni daa zini ''[[TV Africa]]'' zuɣu n niŋ '''Just Like You''<nowiki/>' la.<ref>{{Cite web|date=2018-04-04|title=Daddy Lumba look-alike changes name after lawsuit|url=https://www.citinewsroom.com/2018/04/daddy-lumba-look-alike-changes-name-after-lawsuit/|access-date=2026-05-06|language=en-US}}</ref> Anokye daa taɣila o yuli n boli o maŋ ''Anokye Supremo''.<ref>{{Cite web|date=2025-07-30|title=Eight 'sing-alikes' of Daddy Lumba mistaken for the original - MyJoyOnline|url=https://www.myjoyonline.com/eight-sing-alikes-of-daddy-lumba-mistaken-for-the-original/|access-date=2026-05-06|website=www.myjoyonline.com|language=en-US}}</ref> Yuuni 2018 ''EMY Africa Awards'' la ni, Lumba daa dila '''Icon/Legend of Entertainment''<nowiki/>' kpaŋmaŋ pini. O ni daa deei pini maa o daa yɛlimi "N puhi ʒii ŋɔ zonzongilinim mini Ghananim ka paɣi. N nyɛla ŋun na kuli yan tiriya yili suma n yi na be n nyavuli ni". Silimin goli ''[[October]]'' yuuni 2023, ''[[Germany]] Ambassador'' ŋun ʒi ''[[Ghana]]'' la daa tila Lumba '''Borga Highlife Lifetime Achievement Award''<nowiki/>' kpaŋmaŋ pini. Lumba daa deela ''Grand Model'' kpaŋmaŋ pini la 2024 ''National Honours and Awards'' puuni, din daa niŋ ''Accra International Conference Centre'' silimin goli ''[[December]]'' biɛɣu pihita dali la.<ref>{{Cite web|date=2024-12-30|title=Full list of recipients at 2024 National Honours Awards - MyJoyOnline|url=https://www.myjoyonline.com/full-list-of-recipients-at-2024-national-honours-awards/|access-date=2026-05-06|website=www.myjoyonline.com|language=en-US}}</ref> ''King Charles III'' daa piila "''Mpempem Do Me''" n pahi yil' yura puuni 2025 yuuni ''Commonwealth Day'' la ni. Lala yilli maa n daa pahiri diba ayopoin ''King Charles III'' ni daa piigi o yil' yura pia ni ayopoin shɛŋa ''Apple Music'' maa.<ref>{{Cite web|date=2025-03-10|title=Daddy Lumba’s ‘Mpempem Do Me’ featured in King Charles’ playlist - MyJoyOnline|url=https://www.myjoyonline.com/daddy-lumbas-mpempem-do-me-featured-in-king-charles-playlist/|access-date=2026-05-06|website=www.myjoyonline.com|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|last=Ghartey|first=Raphael|date=2025-03-10|title=Daddy Lumba's 'Mpempem Do Me' features in King Charles III's playlist|url=https://3news.com/showbiz/music/daddy-lumbas-mpempem-do-me-features-in-king-charles-iiis-playlist|access-date=2026-05-06|website=3News|language=en}}</ref> Daddy Lumba daa malila niya ni chaŋ ''[[United States]]'' mini ''[[Canada]]'' n-ti diɛm diɛma, o yuun pishi nimaani nyaanga. ''TM Entertainmentz'' nim daa nyahila lala gɔrim maa o kum dabisili maa.<ref>{{Cite web|last=Ghartey|first=Raphael|date=2025-07-27|title=Daddy Lumba's USA and Canada tour cancelled - Management|url=https://3news.com/news/daddy-lumbas-usa-and-canada-tour-cancelled-management|access-date=2026-05-06|website=3News|language=en}}</ref> Ghana kuko' yaara ''Kaywa'' ni daa yɛli sham, ni Daddy Lumba daa na bela o yilanim bahigu shili malibu ni poi ka o nan yi che yila tuma. Lala yilanim maa di nyɛla din yan shihi yaɣa ŋɔ, ''roots reggae, amapiano, afrobeats'' nti pahi ''highlife''. == O yila baŋsim == Lumba daa yan sabila yila, ka piigi di ni yan yiini dɔli sham, ka laɣim yila maa neen' bɔra, ka yili yila maa. O yilanim pam tooi nyɛla kanbonsili, amaa o tooi chirigiri yiindi siliminsili gba.<ref name=":6" /> Yilli kamani "''Homeless''" o bi yili li kanbonsili mini siliminsili konko o daa pahila ''German'' gba, o ni daa be ''[[Germany]]'' maa ka o daa bohim li o yila piligu maa saha. === O yila balibu === Bɛ ni daa wumsi o n niŋ asɔri yaɣili din nyɛ ''gospel'' la zuɣu, Lumba daa ŋma yilanim pam n zaŋkpa ''gospel'' polo, ka di tooi yara n kpari biɛhigu, yurilim, biɛhisi ni taba, kpaŋsibu ni tahima polo.<ref name=":6" /> Daddy Lumba yila nyɛla bal' konkoba ka shihiri suhi, ka lahi nyɛ din waligi ka che taba. O yilinim din galisim gari kobishii maa tooi yarimi n kpari yurilim, biɛhisi ni taba, amiliya, fara, tahima, laɣiri, yiŋ kalinsi, maŋ kpaŋsibu, wun paɣibu, suhipiɛlli, Naawuni ni yiko polo. O yila nim kuli nyɛla din puhiri ka laɣiri paɣiba, nintiɣibo zaŋchaŋ ban yuri o polo, ni o nin ni nya yal' shaŋa, ka di che ka nyɛ baanso ŋun biɛhigu mini salo biɛhisi tooi dɔli taba ka lahi taɣiri niriba biɛhisi.<ref>{{Cite journal|last=Akrong|first=Issac|date=2012-10|title=Hip life music: re-defining Ghanaian culture (1990-2012)|url=http://hdl.handle.net/10315/31427|language=en}}</ref> === O yila biɛhigu === Lumba daa lahi nyɛla niriba ni mi so ka o nini tiɣi o maŋa ka lahi dihiri o maŋ nachiinsi viɛnyɛla, ka mali viɛlim shɛli din che ka salo yuri o, ka lahi ŋma yil' shɛŋa ŋan niŋ bayana ''[[Ghana]]'' tiŋgbani ni, ka di nyɛ binshɛli din bi mili baansi pam. O daa mali la o zuɣu malibu balibu balibu, o daa tooi chɛri tamda, n pamdi sɔŋda ka daa lahi niŋdi tim niŋdi li ka di nyalisira ka be gɔnagɔna.<ref name=":6" /> == O maŋmaŋ biɛhigu == O ma ''Comfort Gyamfi (Ama Saah)'' n daa nyɛ o daa tooi mali so yɛltɔɣa n tumdi tuma. O kum daa nyɛla din daa dam o pam ka che ka o ŋma suhidamli, tahama, ni dihitabili yilanima. Daddy Lumba daa nyɛla ninvuɣi so ŋun mali ashili n zaŋ kpa o maŋmaŋ biɛhigu polo.<ref>{{Cite web|date=2025-12-02|title=High court rules both women were lawfully married to late music icon Daddy Lumba [Full Judgment] - MyJoyOnline|url=https://www.myjoyonline.com/high-court-rules-both-women-were-lawfully-married-to-late-music-icon-daddy-lumba-full-judgment/|access-date=2026-05-06|website=www.myjoyonline.com|language=en-US}}</ref> O daaʒia zaa daa nyɛla ''[[Ghana]]'' shiiri million kɔbiga ni pisopoin ni ayɔbu (''GH₵176 million''), ka di che ka o nyɛ be ''[[Ghana]]'' yili' yiindiba ban buni puuni.<ref>{{Cite web|last=Desk|first=HT US|date=2025-07-26|title=Daddy Lumba net worth: How rich was late Ghanaian musician? Here’s all about his family and kids|url=https://www.hindustantimes.com/entertainment/music/daddy-lumba-net-worth-all-about-late-ghanaian-musician-s-wealth-family-and-kids-101753547302466.html|access-date=2026-05-06|website=Hindustan Times|language=en}}</ref> === O radio duu === Silimin goli ''[[September]]'' yuuni 2022 puuni, Lumba daa yoola ''radio'' duu ka boli li ''DLFM'' (106.9), ka di tiri lahibali kanbonsili ni [[Ankara]] polo ŋɔ.<ref>{{Cite news|date=2022-09-08|title=Music legend Daddy Lumba establishes his own radio station, DLFM|language=en-EN|work=Pulse Ghana|url=https://www.pulse.com.gh/entertainment/music/music-legend-daddy-lumba-establishes-his-own-radio-station-dlfm/33ql1bl|access-date=2026-05-06}}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web|title=Daddy Lumba opens his own radio station DLFM in Accra (Photos)|url=http://shinemegh.com/2022/09/08/daddy-lumba-opens-his-own-radio-station-dlfm-in-accra-photos/|access-date=2026-05-06|website=shinemegh.com|language=en-US|archive-date=2023-02-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20230220170259/https://shinemegh.com/2022/09/08/daddy-lumba-opens-his-own-radio-station-dlfm-in-accra-photos/|url-status=dead}}</ref> === O dɔro mini o kpibu === Silimin goli ''[[July]]'' biɛɣu pishi ni ayɔbu dali asiba mahili yuuni 2025 Lumba daa nyɛla ŋun kani ''Bank Hospital'' din be ''Cantonments'' din be [[Ankara]] la ni.<ref>{{Cite news|date=2025-07-26|title=Daddy Lumba cause of death: Ghanian music icon, passes away - here's what happened to him|work=The Economic Times|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/international/us/daddy-lumba-cause-of-death-ghanian-music-icon-passes-away-heres-what-happened-to-him/articleshow/122925433.cms?from=mdr|access-date=2026-05-06|issn=0013-0389}}</ref> Pɔi ka o daa kani, o yuuni pihiyɔbu dɔɣim dabisili chuɣu shɛli din daa niŋ yuuni 2024 la ni, o daa chihila o paɣa, ''Akosua Serwaa Fosuh'' noli ni ka ŋuna n dihi o shini o dali. O daa viila ashili n yɛli ni o daa niŋla yaannyini apulaashin, kamani 2013 la saha. Pɔi ni yuuni 2013, o daa nyɛla do' so ŋun mali alaafee n diɛmdi diɛma laɣinsi ni. Lumba daa nyɛla ŋun diɛma diɛmanim pam n gili duniya yaanga zuɣu laɣinsinim ni.<ref>{{Cite web|title=Highlife Legend Daddy Lumba dies at 60|url=https://www.modernghana.com/entertainment/81389/highlife-legend-daddy-lumba-dies-at.html|access-date=2026-05-06|website=Modern Ghana|language=en}}</ref> ''King Promise'' daa nyɛla ŋun ʒini ''[[Joy FM (Ghana)|Joy FM]]'' zuɣu n yɛli ni o mini Daddy Lumba daa nyɛla ban laɣim n tumda ni bɛ yihi yila na, di chira ayi nyaanga ka Lumba daa kani maa.<ref>{{Cite web|date=2025-07-26|title=Daddy Lumba: 'We were working on a joint album'- King Promise reveals - MyJoyOnline|url=https://www.myjoyonline.com/daddy-lumba-we-were-working-on-a-joint-album-king-promise-reveals/|access-date=2026-05-06|website=www.myjoyonline.com|language=en-US}}</ref> === O kuli malibu === Daddy Lumba ŋun kani maa daŋni kpɛma (abusuapanin) daa moliya ni o kuli bahigu yan lula silimin goli ''[[December]]'' dabaayɔbu dali 2025, ni di yan niŋla ''Baba Yara Sports Stadium'' din be [[Kumasi]] la ni.<ref>{{Cite web|date=2025-10-08|title=Family announces date for late Daddy Lumba’s final funeral rites|url=https://www.pulse.com.gh/story/family-announces-date-for-late-daddy-lumbas-final-funeral-rites-2025100810142033693|access-date=2026-05-06|website=Pulse Ghana|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|date=2025-08-05|title=Daddy Lumba’s funeral to be held in Kumasi - Family - MyJoyOnline|url=https://www.myjoyonline.com/daddy-lumbas-funeral-to-be-held-in-kumasi-family/|access-date=2026-05-06|website=www.myjoyonline.com|language=en-US}}</ref> === Silimin goli December kootu zaligu === Silimin goli ''[[December]]'' biɛɣu pia ni ayi dali 2025, ''Accra High Court'' daa zaɣisimi ni kuli maa bi yan mali bɛ ni daa gbaai dabisi shɛli maa (''13th [[December]] 2025''), dama bɛ daa bi mali Daddy Lumba mayilinima maa kuli maa malibu shaawara.<ref name=":7">{{Cite web|date=2025-12-12|title=BREAKING: Court blocks Daddy Lumba’s december 13 funeral|url=https://www.pulse.com.gh/story/breaking-court-blocks-daddy-lumbas-december-13-funeral-2025121211041531447|access-date=2026-05-06|website=Pulse Ghana|language=en}}</ref> Kootu maa daa bi saɣi n-ti daŋkpɛma maa, Kofi Owusu (''Abusuapanin'') ni o mali kuli maa shili ka daa lahi yɛli ''Transitions Funeral Home'' ni bɛ di zaŋ kum maa n-ti ba, naɣila kootu maa ti di sariya maa naagi.<ref name=":7" /> Kootu maa vihigu puuni, Daddy Lumba daŋ shɛba ban daa miri o (o paɣa ni o bihi) nuu daa ka kuli maa shili malibu ni, ka kootu maa daa yɛli ni di tu ni bɛ nuu be dinni. Kootu maa daa zalibami ni bɛ bolimi kuli maa talahi nira kam laɣingu ka ka bɛ ti laɣim gbaai dabisili shɛli bɛ ni yan sɔɣi, bɛ daa lahi zalibami ni laɣishɛlikam bɛ ni nya kuli maa malibuni ni bɛ di zaŋli n gabi Daddy Lumba buni puuni, naɣila bɛ ti ŋmaai sariya maa.<ref>{{Cite web|date=2025-12-12|title=High Court stops Daddy Lumba&#039;s funeral over family dispute|url=https://www.primenewsghana.com/general-news/high-court-stops-daddy-lumba-s-funeral-over-family-dispute.html|access-date=2026-05-06|website=Prime News Ghana|language=en-us}}</ref> Biɛla daa nabi tooi, ka kootu maa lahi zaɣisi bɛ ni gbaai sham maa, dama ban daa duhi yɛltɔɣa maa kootu maa daa bi yo bɛ ni daa gbaai ''GH₵2 million'' shɛli n-ti ba ni bɛ yo pɔi ka bɛ naan yi mali yɛlli maa.<ref>{{Cite web|date=2025-12-12|title=Court allows Daddy Lumba’s funeral to proceed after applicants miss GH¢2m deadline|url=https://www.pulse.com.gh/story/court-allows-daddy-lumbas-funeral-to-proceed-after-applicants-miss-ghcent2m-deadline-2025121215063989018|access-date=2026-05-06|website=Pulse Ghana|language=en}}</ref> Di nyaanga bɛ daa kpaŋ bɛ maŋa n mali yɛlli maa, ka kuli maa daa niŋ bɛ ni daa kuli zali li dabisi shɛli maa (''13th December, 2025''). == O ni zali shɛli == Daddy Lumba daa nyɛla ŋun kpaŋsiri ''[[Ghana]]'' bi' pola mini baan' bihi ni bɛ piimi ''Highlife'' bɛ yila yilibu ni.<ref name=":1" /> O daa lahi nyɛla ŋun sɔŋdi baansi ban na yiɣisirina, baansi kamani ''Felix Owusu, Afia Ampofowaa, Kwabena Sunkwa, Ofori Amponsah, Selina Orleans,  Akua Serwaa Bonsu, Borax, Ateaa Tina'', ni ban pahipahi.<ref>{{Cite web|title=Daddy Lumba Biography – Official Website of Daddy Lumba|url=https://daddylumbaofficial.com/biography/|access-date=2026-05-06|language=en-US}}</ref> Baansi kamani ''Sarkodie, King Promise'', ni ''KiDi'' nyɛla ban gba yɛli ni Daddy Lumba nyɛla ŋun kpaŋsiba pam bɛ yila baantali polo. Lumba kpaŋmaŋ zaŋchaŋ ''[[Ghana]]'' yila zaŋgɔhi tiŋduya binkumda polo nyɛla din zaŋ ninneesim na, ka o yilanim maa lahi yɛligi ''[[Ghana]]'' kaya.<ref>{{Cite web|date=2025-07-26|title=Daddy Lumba, Ghanaian music superstar, dead at 60|url=https://www.wusa9.com/article/entertainment/music/daddy-lumba-ghana-accra-highlife-music-obituary-death-dead/65-52a3fbb7-22a0-4fc1-92df-106e095cb15a|access-date=2026-05-06|website=wusa9.com|language=en-US}}</ref> <h1>O kpaŋmaŋ pina</h1> === Di ni yina shɛli === * Ghana Music Awards <ref>{{Cite web|date=2025-06-13|title=1ST – 10TH EDITION WINNERS - 27TH TGMA Official Website|url=https://ghanamusicawards.com/winner/1st-10th-edition-winners/|access-date=2026-05-14|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|date=2025-06-13|title=11TH – 20TH EDITION WINNERS - 27TH TGMA Official Website|url=https://ghanamusicawards.com/winner/11th-20th-edition-winners/|access-date=2026-05-14|language=en-US}}</ref><br /> <table border="5" cellpadding="20"> <tr> <th>Organization</th> <th>Year</th> <th>Category</th> <th>Nominated work</th> <th>Result</th> <th>Reference</th> </tr> <!-- Ghana Music Awards --> <tr> <td rowspan="11">Ghana Music Awards</td> <td rowspan="3">1999</td> <td>Best Album</td> <td>-</td> <td>Won</td> <td></td> </tr> <tr> <td>Most Popular Song</td> <td>-</td> <td>Won</td> <td></td> </tr> <tr> <td>Artist of the Year</td> <td>-</td> <td>Won</td> <td></td> </tr> <tr> <td rowspan="2">2000</td> <td>Album Of The Year</td> <td>Aben Wo Ha</td> <td>Won</td> <td></td> </tr> <tr> <td>Song of the Year</td> <td>Aben Wo Ha</td> <td>Won</td> <td> <ref>https://mobile.ghanaweb.com/GhanaHomePage/entertainment/Daddy-Lumba-s-Aben-Wo-Ha-How-the-controversial-song-became-a-classic-1993919</ref> </td> </tr> <tr> <td rowspan="2">2003</td> <td>Contemporary Highlife Album Of The Year</td> <td>Poison</td> <td>Won</td> <td></td> </tr> <tr> <td>Contemporary Highlife Song Of The Year</td> <td>Menya Mpo</td> <td>Won</td> <td></td> </tr> <tr> <td>2008</td> <td>Song of the Year</td> <td>Tokrom</td> <td>Nominated</td> <td> <ref>https://mobile.ghanaweb.com/GhanaHomePage/entertainment/Ghana-Music-Awards-2008-nominations-out-193628</ref> </td> </tr> <tr> <td>2011</td> <td>Highlife Song of the Year</td> <td>Anadwo Ye Die</td> <td>Nominated</td> <td> <ref>https://www.modernghana.com/entertainment/14578/three-artistes-lead-2011-ghana-music-awards-nominations.html</ref> </td> </tr> <tr> <td>2012</td> <td>Highlife Song of the Year</td> <td>Hye Po</td> <td>Nominated</td> <td> <ref>https://www.newsghana.com.gh/sarkodie-okyeame-kwame-top-vodafone-ghana-music-awards-2012-nominees-list/</ref> </td> </tr> <tr> <td>2015</td> <td>Highlife Song of the Year</td> <td>Yentie Obiaa</td> <td>Won</td> <td></td> </tr> <!-- Ghana Music Awards UK --> <tr> <td rowspan="2">Ghana Music Awards UK</td> <td>2017</td> <td>Highlife Song of the Year</td> <td>Enko Den</td> <td>Nominated</td> <td> <ref>https://www.modernghana.com/entertainment/43996/ghana-music-awards-uk-2017-nominations-announced.html</ref> </td> </tr> <tr> <td>2023</td> <td>Most Popular Song of the Year</td> <td>Ofon Na Ɛdi Asem Fo</td> <td>Nominated</td> <td> <ref>https://www.musicinafrica.net/magazine/ghana-music-awards-uk-2023-all-nominees</ref></td> </tr> </table> === Honorary Awards === <table border="5" cellpadding="20"> <tr> <th>Organization</th> <th>Year</th> <th>Category</th> <th>Ref.</th> </tr> <!-- Ghana Music Awards --> <tr> <td rowspan="5">Ghana Music Awards</td> <td>1999</td> <td>Artist of the Year</td> <td rowspan="3"></td> </tr> <tr> <td>2000</td> <td>Artist of the Year</td> </tr> <tr> <td>2003</td> <td>Contemporary Highlife Artist Of The Year</td> </tr> <tr> <td>2015</td> <td>Highlife Artiste(s) of the Year</td> <td></td> </tr> <tr> <td>2018</td> <td>Lifetime Achievement Award</td> <td> <ref>https://www.musicearshot.com/2025/07/the-timeless-legacy-of-daddy-lumba-ghana-s-highlife-icon-dies-at-60.html?m=1</ref> </td> </tr> <!-- EMY Africa Awards --> <tr> <td>EMY Africa Awards</td> <td>2018</td> <td>Icon/Legend of Entertainment</td> <td> <ref>https://mobile.ghanaweb.com/GhanaHomePage/entertainment/Daddy-Lumba-A-look-at-the-life-and-achievements-of-a-Highlife-legend-1993575</ref> </td> </tr> <!-- Embassy of Ghana --> <tr> <td>Embassy of Ghana, Berlin, Germany</td> <td>2023</td> <td>Borga Highlife Lifetime Achievement Award</td> <td> <ref>https://mobile.ghanaweb.com/GhanaHomePage/entertainment/Daddy-Lumba-A-look-at-the-life-and-achievements-of-a-Highlife-legend-1993575</ref> </td> </tr> <!-- National Honours --> <tr> <td>National Honours and Awards</td> <td>2024</td> <td>Grand Medal</td> <td> <ref>https://www.myjoyonline.com/full-list-of-recipients-at-2024-national-honours-awards/</ref> </td> </tr> </table> == O kuko' yaara == Lahibali maa maŋmaŋa: ''Daddy Lumba discography'' == Nyami ŋɔ gba == * Music of Ghana * Music * Nana Acheampong == Kundivihira == {{Reflist}} [[Pubu:AfroCurationGhana2026]] [[Pubu:lahabaya zaa]] [[Pubu:Doo]] epxxaoi8mu17rc4df7l1ohiojgvbvjv Women in African cinema 0 33085 137018 136135 2026-05-17T15:02:51Z K.D.Nburidiba 4111 Added a content 137018 wikitext text/x-wiki '''Paɣaba n'''yɛla ban gba be '''Africa''' '''nima yihibu ni na ka tooi kpɛriti kpɛrigu kam,''' hali bɛ dii bɛ tooi n zaŋdi ba ni niŋdi bin pala shee. == Background article maa maŋmaŋa: Africa sinii == Daa maa ha Africa daa kuli yirina n zaani Western kpɛrikpɛritiba ni, din daa tooi che ka Africa ni African niriba yirina n nyɛ "exoticized", "tumtumdiba" Africa maŋ sulinsi ni daa zani yuuni 1950s ni yuuni 1960s daa yihi sinii na di bɔri ni kamara lebi bingahindili bɛ lala saha maa. Paɣaba daa nyɛla ban tooi kpaŋsiri bɛ kɔba ni African sinii kpɛrigu puuni lala saha maa, lala zuɣu bɛ kpɛrigu daa nyɛla din dii pa din to n tiba, bɛ ni daa ti yɛn n pili paɣiba kpɛrigu maa polo din to zaŋ ti, bɛ daa nyɛla sinii baŋdiba ban bɔri ni bɛ sɔŋ paɣiba Africa sinii puuni. Lala sinii baŋdiba ŋɔ maa, pam ban daa nyɛ paɣaba, daa nyɛla ban pili bɛ maŋmaŋa laɣinsi kpabu din yɛn che ka Afrika sinii yi polo ni kamani Panafrica sinii mini televisa chuɣu puhibu ni zaŋ ti Ouagadougou la (FESPACO) nti pahi Pan African Federation zaŋ ti kpɛrikpɛritiba la gba (FEPACI), di zaa nyɛla din kpa yuuni 1969 hali ni yuuni 1970. imsevq398ldnsx3xovl7r2ecj3wa85h 137019 137018 2026-05-17T15:12:56Z K.D.Nburidiba 4111 Added a section 137019 wikitext text/x-wiki '''Paɣaba n'''yɛla ban gba be '''Africa''' '''nima yihibu ni na ka tooi kpɛriti kpɛrigu kam,''' hali bɛ dii bɛ tooi n zaŋdi ba ni niŋdi bin pala shee. == Background article maa maŋmaŋa: Africa sinii == Daa maa ha Africa daa kuli yirina n zaani Western kpɛrikpɛritiba ni, din daa tooi che ka Africa ni African niriba yirina n nyɛ "exoticized", "tumtumdiba" Africa maŋ sulinsi ni daa zani yuuni 1950s ni yuuni 1960s daa yihi sinii na di bɔri ni kamara lebi bingahindili bɛ lala saha maa. Paɣaba daa nyɛla ban tooi kpaŋsiri bɛ kɔba ni African sinii kpɛrigu puuni lala saha maa, lala zuɣu bɛ kpɛrigu daa nyɛla din dii pa din to n tiba, bɛ ni daa ti yɛn n pili paɣiba kpɛrigu maa polo din to zaŋ ti, bɛ daa nyɛla sinii baŋdiba ban bɔri ni bɛ sɔŋ paɣiba Africa sinii puuni. Lala sinii baŋdiba ŋɔ maa, pam ban daa nyɛ paɣaba, daa nyɛla ban pili bɛ maŋmaŋa laɣinsi kpabu din yɛn che ka Afrika sinii yi polo ni kamani Panafrica sinii mini televisa chuɣu puhibu ni zaŋ ti Ouagadougou la (FESPACO) nti pahi Pan African Federation zaŋ ti kpɛrikpɛritiba la gba (FEPACI), di zaa nyɛla din kpa yuuni 1969 hali ni yuuni 1970. == Paɣaba ban lihi ka bɛ kpɛrita == Afrika nima daa malila bɛ ni ni tooi n kpɛriti yaɣ' shɛli pɔi ni yuuni 1950s hali ni 1960s, saha shɛli when Afrika nima ni pili bɛ maŋ yihibu na ka yi daabilim puuni. iqmaihk351ju74ux2rpv1j8y9novlg2 137020 137019 2026-05-17T15:22:30Z K.D.Nburidiba 4111 Added a content 137020 wikitext text/x-wiki '''Paɣaba n'''yɛla ban gba be '''Africa''' '''nima yihibu ni na ka tooi kpɛriti kpɛrigu kam,''' hali bɛ dii bɛ tooi n zaŋdi ba ni niŋdi bin pala shee. == Background article maa maŋmaŋa: Africa sinii == Daa maa ha Africa daa kuli yirina n zaani Western kpɛrikpɛritiba ni, din daa tooi che ka Africa ni African niriba yirina n nyɛ "exoticized", "tumtumdiba" Africa maŋ sulinsi ni daa zani yuuni 1950s ni yuuni 1960s daa yihi sinii na di bɔri ni kamara lebi bingahindili bɛ lala saha maa. Paɣaba daa nyɛla ban tooi kpaŋsiri bɛ kɔba ni African sinii kpɛrigu puuni lala saha maa, lala zuɣu bɛ kpɛrigu daa nyɛla din dii pa din to n tiba, bɛ ni daa ti yɛn n pili paɣiba kpɛrigu maa polo din to zaŋ ti, bɛ daa nyɛla sinii baŋdiba ban bɔri ni bɛ sɔŋ paɣiba Africa sinii puuni. Lala sinii baŋdiba ŋɔ maa, pam ban daa nyɛ paɣaba, daa nyɛla ban pili bɛ maŋmaŋa laɣinsi kpabu din yɛn che ka Afrika sinii yi polo ni kamani Panafrica sinii mini televisa chuɣu puhibu ni zaŋ ti Ouagadougou la (FESPACO) nti pahi Pan African Federation zaŋ ti kpɛrikpɛritiba la gba (FEPACI), di zaa nyɛla din kpa yuuni 1969 hali ni yuuni 1970. == Paɣaba ban lihi ka bɛ kpɛrita == Afrika nima daa malila bɛ ni ni tooi n kpɛriti yaɣ' shɛli pɔi ni yuuni 1950s hali ni 1960s, saha shɛli when Afrika nima ni pili bɛ maŋ yihibu na ka yi daabilim puuni. Dinzuɣu paɣ' ba bela ka bɛ daa ti soli ka bɛ tooi namdi yɛltɔɣa shɛŋa na ka di ni tooi n gari kpɛrigu zuɣu. Ŋun lihiri ka bɛ kpɛrita Safi Faye nyɛla bɛ ni daa ti so tuuli Afrika paɣa ŋun yuli ka bɛ kpari ka yihi li na pini o yuuni 1975 sinii ''Kaddu Beykat'', sinii shɛli din baŋda N. Frank Ukadike ni daa yɛli di yɛltɔɣa ka di wuligi n gili gbansabila kpɛrikpɛritiba ni Afrika zaa. pwm359o6d3l0nltb36zsvb2adprbujp 137021 137020 2026-05-17T15:35:09Z K.D.Nburidiba 4111 Added a content 137021 wikitext text/x-wiki '''Paɣaba n'''yɛla ban gba be '''Africa''' '''nima yihibu ni na ka tooi kpɛriti kpɛrigu kam,''' hali bɛ dii bɛ tooi n zaŋdi ba ni niŋdi bin pala shee. == Background article maa maŋmaŋa: Africa sinii == Daa maa ha Africa daa kuli yirina n zaani Western kpɛrikpɛritiba ni, din daa tooi che ka Africa ni African niriba yirina n nyɛ "exoticized", "tumtumdiba" Africa maŋ sulinsi ni daa zani yuuni 1950s ni yuuni 1960s daa yihi sinii na di bɔri ni kamara lebi bingahindili bɛ lala saha maa. Paɣaba daa nyɛla ban tooi kpaŋsiri bɛ kɔba ni African sinii kpɛrigu puuni lala saha maa, lala zuɣu bɛ kpɛrigu daa nyɛla din dii pa din to n tiba, bɛ ni daa ti yɛn n pili paɣiba kpɛrigu maa polo din to zaŋ ti, bɛ daa nyɛla sinii baŋdiba ban bɔri ni bɛ sɔŋ paɣiba Africa sinii puuni. Lala sinii baŋdiba ŋɔ maa, pam ban daa nyɛ paɣaba, daa nyɛla ban pili bɛ maŋmaŋa laɣinsi kpabu din yɛn che ka Afrika sinii yi polo ni kamani Panafrica sinii mini televisa chuɣu puhibu ni zaŋ ti Ouagadougou la (FESPACO) nti pahi Pan African Federation zaŋ ti kpɛrikpɛritiba la gba (FEPACI), di zaa nyɛla din kpa yuuni 1969 hali ni yuuni 1970. == Paɣaba ban lihi ka bɛ kpɛrita == Afrika nima daa malila bɛ ni ni tooi n kpɛriti yaɣ' shɛli pɔi ni yuuni 1950s hali ni 1960s, saha shɛli when Afrika nima ni pili bɛ maŋ yihibu na ka yi daabilim puuni. Dinzuɣu paɣ' ba bela ka bɛ daa ti soli ka bɛ tooi namdi yɛltɔɣa shɛŋa na ka di ni tooi n gari kpɛrigu zuɣu. Ŋun lihiri ka bɛ kpɛrita Safi Faye nyɛla bɛ ni daa ti so tuuli Afrika paɣa ŋun yuli ka bɛ kpari ka yihi li na pini o yuuni 1975 sinii ''Kaddu Beykat'', sinii shɛli din baŋda N. Frank Ukadike ni daa yɛli di yɛltɔɣa ka di wuligi n gili gbansabila kpɛrikpɛritiba ni Afrika zaa. == Paɣaba ban be Afrika sinii puuni taarihi yuuni 1960s hali ni yuuni 1970s == daha waɣila ha, kaya ni zalisi kamani yuuni 1934 Laval Decree, din daa gbubi French nima maa, daa lari la Afrika nima ni bɛ di lahi ŋmaai bɛ maŋmaŋa sinii nima, din zaya ni di zani n ti Afrika zaa zoobu , siyaasa, kaya, ni yila tilibu. co33iw0m035rgb9ybyyeizkirj029lj 137022 137021 2026-05-17T15:45:31Z K.D.Nburidiba 4111 Added a content 137022 wikitext text/x-wiki '''Paɣaba n'''yɛla ban gba be '''Africa''' '''nima yihibu ni na ka tooi kpɛriti kpɛrigu kam,''' hali bɛ dii bɛ tooi n zaŋdi ba ni niŋdi bin pala shee. == Background article maa maŋmaŋa: Africa sinii == Daa maa ha Africa daa kuli yirina n zaani Western kpɛrikpɛritiba ni, din daa tooi che ka Africa ni African niriba yirina n nyɛ "exoticized", "tumtumdiba" Africa maŋ sulinsi ni daa zani yuuni 1950s ni yuuni 1960s daa yihi sinii na di bɔri ni kamara lebi bingahindili bɛ lala saha maa. Paɣaba daa nyɛla ban tooi kpaŋsiri bɛ kɔba ni African sinii kpɛrigu puuni lala saha maa, lala zuɣu bɛ kpɛrigu daa nyɛla din dii pa din to n tiba, bɛ ni daa ti yɛn n pili paɣiba kpɛrigu maa polo din to zaŋ ti, bɛ daa nyɛla sinii baŋdiba ban bɔri ni bɛ sɔŋ paɣiba Africa sinii puuni. Lala sinii baŋdiba ŋɔ maa, pam ban daa nyɛ paɣaba, daa nyɛla ban pili bɛ maŋmaŋa laɣinsi kpabu din yɛn che ka Afrika sinii yi polo ni kamani Panafrica sinii mini televisa chuɣu puhibu ni zaŋ ti Ouagadougou la (FESPACO) nti pahi Pan African Federation zaŋ ti kpɛrikpɛritiba la gba (FEPACI), di zaa nyɛla din kpa yuuni 1969 hali ni yuuni 1970. == Paɣaba ban lihi ka bɛ kpɛrita == Afrika nima daa malila bɛ ni ni tooi n kpɛriti yaɣ' shɛli pɔi ni yuuni 1950s hali ni 1960s, saha shɛli when Afrika nima ni pili bɛ maŋ yihibu na ka yi daabilim puuni. Dinzuɣu paɣ' ba bela ka bɛ daa ti soli ka bɛ tooi namdi yɛltɔɣa shɛŋa na ka di ni tooi n gari kpɛrigu zuɣu. Ŋun lihiri ka bɛ kpɛrita Safi Faye nyɛla bɛ ni daa ti so tuuli Afrika paɣa ŋun yuli ka bɛ kpari ka yihi li na pini o yuuni 1975 sinii ''Kaddu Beykat'', sinii shɛli din baŋda N. Frank Ukadike ni daa yɛli di yɛltɔɣa ka di wuligi n gili gbansabila kpɛrikpɛritiba ni Afrika zaa. == Paɣaba ban be Afrika sinii puuni taarihi yuuni 1960s hali ni yuuni 1970s == daha waɣila ha, kaya ni zalisi kamani yuuni 1934 Laval Decree, din daa gbubi French nima maa, daa lari la Afrika nima ni bɛ di lahi ŋmaai bɛ maŋmaŋa sinii nima, din zaya ni di zani n ti Afrika zaa zoobu , siyaasa, kaya, ni yila tilibu. Yuuni 1975 Safi Faye daa yihi sinii na ka boli li ''Kaddu Beykat'', ka sokam daa mili ni dina n daa nyɛ tuuli din kuli n yina Afrika ka di nyɛla paɣa n yihili na. O daa pun yihi yihi sinii ŋmahi ŋmahi na, "La Passante", kamani tuma ata nyaaŋa pɔi yuuni 1972.O daa lahi di pini dɔmini o nyɛ tuuli Afrika paɣa ŋun lihiri ka bɛ kpɛriti sinii ka tiŋduya nima tooi baŋ o yɛla. Kaddu Beykat ni daa di pina maa pam maa di shɛli n-nyɛ dms0sbkdk0y8tta5y4vzist33l4q61e 137023 137022 2026-05-17T15:57:14Z K.D.Nburidiba 4111 Added a content 137023 wikitext text/x-wiki '''Paɣaba n'''yɛla ban gba be '''Africa''' '''nima yihibu ni na ka tooi kpɛriti kpɛrigu kam,''' hali bɛ dii bɛ tooi n zaŋdi ba ni niŋdi bin pala shee. == Background article maa maŋmaŋa: Africa sinii == Daa maa ha Africa daa kuli yirina n zaani Western kpɛrikpɛritiba ni, din daa tooi che ka Africa ni African niriba yirina n nyɛ "exoticized", "tumtumdiba" Africa maŋ sulinsi ni daa zani yuuni 1950s ni yuuni 1960s daa yihi sinii na di bɔri ni kamara lebi bingahindili bɛ lala saha maa. Paɣaba daa nyɛla ban tooi kpaŋsiri bɛ kɔba ni African sinii kpɛrigu puuni lala saha maa, lala zuɣu bɛ kpɛrigu daa nyɛla din dii pa din to n tiba, bɛ ni daa ti yɛn n pili paɣiba kpɛrigu maa polo din to zaŋ ti, bɛ daa nyɛla sinii baŋdiba ban bɔri ni bɛ sɔŋ paɣiba Africa sinii puuni. Lala sinii baŋdiba ŋɔ maa, pam ban daa nyɛ paɣaba, daa nyɛla ban pili bɛ maŋmaŋa laɣinsi kpabu din yɛn che ka Afrika sinii yi polo ni kamani Panafrica sinii mini televisa chuɣu puhibu ni zaŋ ti Ouagadougou la (FESPACO) nti pahi Pan African Federation zaŋ ti kpɛrikpɛritiba la gba (FEPACI), di zaa nyɛla din kpa yuuni 1969 hali ni yuuni 1970. == Paɣaba ban lihi ka bɛ kpɛrita == Afrika nima daa malila bɛ ni ni tooi n kpɛriti yaɣ' shɛli pɔi ni yuuni 1950s hali ni 1960s, saha shɛli when Afrika nima ni pili bɛ maŋ yihibu na ka yi daabilim puuni. Dinzuɣu paɣ' ba bela ka bɛ daa ti soli ka bɛ tooi namdi yɛltɔɣa shɛŋa na ka di ni tooi n gari kpɛrigu zuɣu. Ŋun lihiri ka bɛ kpɛrita Safi Faye nyɛla bɛ ni daa ti so tuuli Afrika paɣa ŋun yuli ka bɛ kpari ka yihi li na pini o yuuni 1975 sinii ''Kaddu Beykat'', sinii shɛli din baŋda N. Frank Ukadike ni daa yɛli di yɛltɔɣa ka di wuligi n gili gbansabila kpɛrikpɛritiba ni Afrika zaa. == Paɣaba ban be Afrika sinii puuni taarihi yuuni 1960s hali ni yuuni 1970s == daha waɣila ha, kaya ni zalisi kamani yuuni 1934 Laval Decree, din daa gbubi French nima maa, daa lari la Afrika nima ni bɛ di lahi ŋmaai bɛ maŋmaŋa sinii nima, din zaya ni di zani n ti Afrika zaa zoobu , siyaasa, kaya, ni yila tilibu. Yuuni 1975 Safi Faye daa yihi sinii na ka boli li ''Kaddu Beykat'', ka sokam daa mili ni dina n daa nyɛ tuuli din kuli n yina Afrika ka di nyɛla paɣa n yihili na. O daa pun yihi yihi sinii ŋmahi ŋmahi na, "La Passante", kamani tuma ata nyaaŋa pɔi yuuni 1972.O daa lahi di pini dɔmini o nyɛ tuuli Afrika paɣa ŋun lihiri ka bɛ kpɛriti sinii ka tiŋduya nima tooi baŋ o yɛla. Kaddu Beykat ni daa di pina maa pam maa di shɛli n-nyɛ FIPRESCI pini. === Paɣaba ban daa be yuuni 1980s hali ni yuuni 1990s sinii nima ni === Harrow yɛligu puuni, Afrika paɣaba ban daa nyɛ kpɛrikpɛritiba daa yirina pam bɛni din gbaai yuuni 1980s mini yuuni 1990s sunsuuni, "ka daa tooi yirina ni binshɛɣu din mali gbunni n-gari Sembene anfooni nima, din nyɛ saha waɣila paɣiba mini bipuɣinga" n ti pahi " hali din tu di a baŋ di gbunni ni sinii shɛŋa ŋan kpari paɣiba polo ni Afrika biɛhigu." pcmbcpu959562tcit6x6b3f76xfp9om Music of Africa 0 33102 137088 136806 2026-05-18T09:43:21Z Kadir2023 2543 Added reference 137088 wikitext text/x-wiki Ti Gbaŋsabila tinsi zaa ni ŋa yila balibu balibu zooiya.ka shɛŋa yila kuli nyɛ ŋan doli taba.Gbaŋsabila yila maa shɛŋa n-nyɛ makwaya,highlife,mbube,township yila, juju,fuji,jaiva,afrobeat,afrofusion,mbalax,Cong olese rumba,soukous, ndombolo,makossa,kizomba,ni taarab ni ŋan pahi.Africa yila yilibu chanimi yila binkumda.<ref>{{Cite web|title=African Popular Music|url=https://sites.ualberta.ca/~michaelf/African%20Music_Site/AfricanPopularMusicCollins.htm|access-date=2026-05-18|website=sites.ualberta.ca}}</ref> North Africa nyɛla kuɣu zaŋ ti ancient Egypt mini Carthage, ka di ninneesim kana ti maɣisi ancient Near East ka di nyɛ din taɣiri ancient Creek mini Roman kaya ni taada.Egypt daa pa nyɛla din be Persian ni,Greek mini Roman sulinsi puuni, ka Carthage gba mi daa be Romans mini Vandals sulinsi ni.Arab yahinima gba daa nyɛla ban deei lala yaɣili maa gba,ka daa zaŋ lala yaɣili maa n-lee Maghreb of Africa ( Sky-blue mini dark green region map zuɣu ). Di yila daa kuli chaŋ mi ti ŋmahin di Middle Eastern yila.North Africa yila laɣimla bin bɔbigu, di shɛŋa nyɛla ancient Egypt ni Berber n-ti pahi Tuareg yila. Sudan yila ni Horn of Africa,nti pahi Eritrea yila, Ethiopia, Djibouti mini Somalia,zaa ni tooi laɣim be North Africa. Somalia yila kuli chaŋ mi ti ŋmanila pentatonic, ka di mali yaɣa dibaanu.Ethiopian yil'bali m-be ni ka bɛ booni ni li qenet, ka di laɣim balibu bu'nahi:tezeta,bati, ambassel,ni anchihoy.[10[ ni balibu buta gba pahi: tezeta zaɣ'bila,bati zaɣ'karili,ni bati zaɣ'bila.[11[Yili shɛŋa yuya tabiya qenet,kamani tizita,din nyɛ yili shɛli din tabi reminiscences.West,Central, Southeast mini South Africa Sabisabiri ŋun yuli booni Morris Jones (1889-1980), yɛliya ni Bantu African yila nyɛla din mali zalisi di yilibu puuni. Lala n-nyɛli ka baŋda ŋun yuli booni C.K Ladzekpo dihi tabili yila maa yilibu mini binkumđa zaa zalisi maa. == Kundivihira == {{Reflist}} [[Pubu:E-Class]] [[Pubu:Lahabaya zaa]] [[Pubu:AfroCurationGhana2026]] pz8urfml3s22oxy47iflakbithfscdb 137089 137088 2026-05-18T09:45:07Z Kadir2023 2543 Added reference 137089 wikitext text/x-wiki Ti Gbaŋsabila tinsi zaa ni ŋa yila balibu balibu zooiya.ka shɛŋa yila kuli nyɛ ŋan doli taba.Gbaŋsabila yila maa shɛŋa n-nyɛ makwaya,highlife,mbube,township yila, juju,fuji,jaiva,afrobeat,afrofusion,mbalax,Cong olese rumba,soukous, ndombolo,makossa,kizomba,ni taarab ni ŋan pahi.Africa yila yilibu chanimi yila binkumda.<ref>{{Cite web|title=African Popular Music|url=https://sites.ualberta.ca/~michaelf/African%20Music_Site/AfricanPopularMusicCollins.htm|access-date=2026-05-18|website=sites.ualberta.ca}}</ref> North Africa nyɛla kuɣu zaŋ ti ancient Egypt mini Carthage, ka di ninneesim kana ti maɣisi ancient Near East ka di nyɛ din taɣiri ancient Creek mini Roman kaya ni taada.Egypt daa pa nyɛla din be Persian ni,Greek mini Roman sulinsi puuni, ka Carthage gba mi daa be Romans mini Vandals sulinsi ni.Arab yahinima gba daa nyɛla ban deei lala yaɣili maa gba,ka daa zaŋ lala yaɣili maa n-lee Maghreb of Africa ( Sky-blue mini dark green region map zuɣu ). Di yila daa kuli chaŋ mi ti ŋmahin di Middle Eastern yila.North Africa yila laɣimla bin bɔbigu, di shɛŋa nyɛla ancient Egypt ni Berber n-ti pahi Tuareg yila<ref>{{Cite web|title=Page Not Found - Columbia College Chicago|url=https://www.colum.edu/cbmr/Resources/style-genre-definitions|access-date=2026-05-18|website=www.colum.edu}}</ref>. Sudan yila ni Horn of Africa,nti pahi Eritrea yila, Ethiopia, Djibouti mini Somalia,zaa ni tooi laɣim be North Africa. Somalia yila kuli chaŋ mi ti ŋmanila pentatonic, ka di mali yaɣa dibaanu.Ethiopian yil'bali m-be ni ka bɛ booni ni li qenet, ka di laɣim balibu bu'nahi:tezeta,bati, ambassel,ni anchihoy.[10[ ni balibu buta gba pahi: tezeta zaɣ'bila,bati zaɣ'karili,ni bati zaɣ'bila.[11[Yili shɛŋa yuya tabiya qenet,kamani tizita,din nyɛ yili shɛli din tabi reminiscences.West,Central, Southeast mini South Africa Sabisabiri ŋun yuli booni Morris Jones (1889-1980), yɛliya ni Bantu African yila nyɛla din mali zalisi di yilibu puuni. Lala n-nyɛli ka baŋda ŋun yuli booni C.K Ladzekpo dihi tabili yila maa yilibu mini binkumđa zaa zalisi maa. == Kundivihira == {{Reflist}} [[Pubu:E-Class]] [[Pubu:Lahabaya zaa]] [[Pubu:AfroCurationGhana2026]] a9ba9q79vf9dwj408jyfgjpm0v271za Azmari 0 33103 137086 136413 2026-05-18T09:37:18Z Kadir2023 2543 Added content 137086 wikitext text/x-wiki '''Azmari''' gbunni nyɛla yiliyiinda so ŋun be Amharic. Amharas ban zaŋ yiliyiindiba zaa bɔli Azmari ni domini ni bachi n-kani dinni tooi zani ninvuɣ'so ŋun ŋmɛri yila binkumda. Azmari,o ni tooi nyɛ doo bee paɣa ŋun mali baŋsim pam zaŋ chaŋ yila yilibu polo. Azmari gbunni kuli nyɛla ninvuɣ'so ŋun nyɛ yil'yiinda n-be Amharic.Amharas zaŋla yil'yiindiba zaa m-boli Azmari ni domini bɛ balli maa puuni bɛ ka bachi din tiri ninvuɣ'so ŋun ŋmɛri yila binkumda. Azmari lahabali Ni vihigu wuhiya ni Azmarinima ŋɔ nyɛla ban be bɛhigu puuni 15 century ( yuun'tuhi pia ni anu nyaaŋa ) ni shɛɛi garibu gba. Bɛ tumtumsa biɛhigu puuni Ni sahashɛli Azmarinima ŋɔ daa nyɛla ban yihiri yɛl'tɔɣa muɣisira ŋan be biɛhigu puuni polo ni ka sokam mi din koɣri ka bihira biɛhigu maa puuni,ka lahi paɣiri ka feeiri toon'daanima ban tumda viɛnyɛlinga ni ban bɛ tumda. Azmari ban daa nyɛ paɣaba daa nyɛla ban ti tooni pam feudal Ethiopia puuni. Bɛ tumtumsa kuli chaŋ mi nti ŋmahindi yil'yiindiba ban daa nyɛ dabba maa. Ni yil'yiindiba ban daa nyɛ paɣaba maa nyɛla Azmarinima ban nyɛ dabba maa paɣaba. Ni yuuni 1841 ni 1843 sunsuuni, ni Major William Cornwallis Harris == Kundivihira == {{Reflist}} [[Pubu:E-Class]] [[Pubu:Lahabaya zaa]] [[Pubu:AfroCurationGhana2026]] 62w4320p4usfq8nko9yrm91umk6npvm 137087 137086 2026-05-18T09:41:09Z Kadir2023 2543 137087 wikitext text/x-wiki '''Azmari''' gbunni nyɛla yiliyiinda so ŋun be Amharic. Amharas ban zaŋ yiliyiindiba zaa bɔli Azmari ni domini ni bachi n-kani dinni tooi zani ninvuɣ'so ŋun ŋmɛri yila binkumda. ==Taarihi== Azmari,o ni tooi nyɛ doo bee paɣa ŋun mali baŋsim pam zaŋ chaŋ yila yilibu polo. Azmari gbunni kuli nyɛla ninvuɣ'so ŋun nyɛ yil'yiinda n-be Amharic.Amharas zaŋla yil'yiindiba zaa m-boli Azmari ni domini bɛ balli maa puuni bɛ ka bachi din tiri ninvuɣ'so ŋun ŋmɛri yila binkumda. Azmari lahabali Ni vihigu wuhiya ni Azmarinima ŋɔ nyɛla ban be bɛhigu puuni 15 century ( yuun'tuhi pia ni anu nyaaŋa ) ni shɛɛi garibu gba. Bɛ tumtumsa biɛhigu puuni Ni sahashɛli Azmarinima ŋɔ daa nyɛla ban yihiri yɛl'tɔɣa muɣisira ŋan be biɛhigu puuni polo ni ka sokam mi din koɣri ka bihira biɛhigu maa puuni,ka lahi paɣiri ka feeiri toon'daanima ban tumda viɛnyɛlinga ni ban bɛ tumda. Azmari ban daa nyɛ paɣaba daa nyɛla ban ti tooni pam feudal Ethiopia puuni. Bɛ tumtumsa kuli chaŋ mi nti ŋmahindi yil'yiindiba ban daa nyɛ dabba maa. Ni yil'yiindiba ban daa nyɛ paɣaba maa nyɛla Azmarinima ban nyɛ dabba maa paɣaba. Ni yuuni 1841 ni 1843 sunsuuni, ni Major William Cornwallis Harris == Kundivihira == {{Reflist}} [[Pubu:E-Class]] [[Pubu:Lahabaya zaa]] [[Pubu:AfroCurationGhana2026]] o1np2fi7v50woab7ud3b25t8f6n8rrz Methamphetamine 0 33113 137050 136898 2026-05-17T20:03:30Z Abdul-Rauf Moshie 3942 137050 wikitext text/x-wiki {{Infobox drug|verifiedrevid=589084691|INN=none|image=Racemic methamphetamine.svg|alt=An image of the methamphetamine compound <!--Names-->|pronounce={{IPAc-en|ˌ|m|ɛ|θ|æ|m|ˈ|f|ɛ|t|əm|iː|n}}|tradename=Desoxyn, Methedrine, others|synonyms={{nowrap|''N''-[[methylamphetamine]]}}, {{nowrap|''N'',α-[[dimethylphenethylamine]]}}, desoxyephedrine|IUPAC_name=(''RS'')-''N''-methyl-1-phenylpropan-2-amine <!--External links-->|Drugs.com={{Drugs.com|monograph|methamphetamine-hydrochloride}} <!--Clinical data-->|class=[[Amphetamine]]|pregnancy_AU=|pregnancy_US=C|routes_of_administration=By mouth|onset=Rapid<ref name=Ri2010 />|duration_of_action=10–20&nbsp;hours<ref name=Ri2010>{{cite book | vauthors = Riviello RJ |title = Manual of forensic emergency medicine : a guide for clinicians |date = 2010 |publisher = Jones and Bartlett Publishers |location = Sudbury, Mass. |isbn = 978-0-7637-4462-5 |page = 41 |url = https://books.google.com/books?id=keng9ELAE2IC&pg=PA41 |access-date = 4 September 2017 |archive-url = https://web.archive.org/web/20170318224346/https://books.google.com/books?id=keng9ELAE2IC&pg=PA41 |archive-date = 18 March 2017 |url-status = live }}</ref>|dependency_liability=Physical: None; Psychological: High|addiction_liability=High|legal_AU=S8|legal_CA=Schedule I|legal_DE=Anlage II|legal_NZ=Class A|legal_UK=Class A|legal_US=Schedule II|legal_UN=Psychotropic Schedule II|licence_US=Methamphetamine|index2_label=(dl)-Methamphetamine hydrochloride|StdInChI_Ref={{stdinchicite|correct|chemspider}}|StdInChI=1S/C10H15N/c1-9(11-2)8-10-6-4-3-5-7-10/h3-7,9,11H,8H2,1-2H3|StdInChIKey_Ref={{stdinchicite|correct|chemspider}}|StdInChIKey=MYWUZJCMWCOHBA-UHFFFAOYSA-N <!-- Pharmacokinetic data -->|bioavailability=By mouth: 70%<ref name="Bioavailability">{{cite journal |vauthors = Rau T, Ziemniak J, Poulsen D |title = The neuroprotective potential of low-dose methamphetamine in preclinical models of stroke and traumatic brain injury |journal = Prog. Neuropsychopharmacol. Biol. Psychiatry |volume = 64 |pages = 231–6 |year = 2015 |pmid = 25724762 |doi = 10.1016/j.pnpbp.2015.02.013 |quote = In humans, the oral bioavailability of methamphetamine is approximately 70% but increases to 100% following intravenous (IV) delivery (Ares-Santos et al., 2013). |doi-access = free }}</ref><br />IV: 100%<ref name="Bioavailability" />|protein_bound=Varies widely<ref name="Pubchem1">{{cite encyclopedia |title = Methamphetamine |section-url = https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/1206#section=Toxicity |work = PubChem Compound |publisher = National Center for Biotechnology Information |section = Toxicity |access-date = 2021-10-25 |archive-date = 2015-01-04 |archive-url = https://web.archive.org/web/20150104182703/https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/1206#section=Toxicity |url-status = live |url=https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/1206#section=Toxicity}}</ref>|metabolism=[[CYP2D6]]<ref name="Methamphetamine – p-hydroxymethamphetamine CYP2D6 review">{{cite journal |vauthors = Sellers EM, Tyndale RF |title = Mimicking gene defects to treat drug dependence |journal = Ann. N. Y. Acad. Sci. |volume = 909 |issue = 1|pages = 233–246 |date = 2000 |pmid = 10911933 |doi = 10.1111/j.1749-6632.2000.tb06685.x |quote = Methamphetamine, a central nervous system stimulant drug, is p-hydroxylated by CYP2D6 to less active p-OH-methamphetamine. |bibcode = 2000NYASA.909..233S |s2cid = 27787938 }}</ref><ref name="FDA Pharmacokinetics">{{cite web |title = Adderall XR Prescribing Information |url = http://www.accessdata.fda.gov/drugsatfda_docs/label/2013/021303s026lbl.pdf |pages = 12–13 |publisher = Shire US Inc |website = United States Food and Drug Administration |date = December 2013 |access-date = 30 December 2013 |archive-url = https://web.archive.org/web/20131230233702/http://www.accessdata.fda.gov/drugsatfda_docs/label/2013/021303s026lbl.pdf |archive-date = 30 December 2013 |url-status = live }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131230233702/http://www.accessdata.fda.gov/drugsatfda_docs/label/2013/021303s026lbl.pdf |date=30 December 2013 }}</ref> and [[Flavin-containing monooxygenase 3|FMO3]]<ref name="FMO">{{cite journal |vauthors = Krueger SK, Williams DE |title = Mammalian flavin-containing monooxygenases: structure/function, genetic polymorphisms and role in drug metabolism |journal = Pharmacol. Ther. |volume = 106 |issue = 3 |pages = 357–387 |date = June 2005 |pmid = 15922018 |pmc = 1828602 |doi = 10.1016/j.pharmthera.2005.01.001 }}<br />[https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC1828602/table/T5/ Table 5: N-containing drugs and xenobiotics oxygenated by FMO] {{Webarchive| url=https://web.archive.org/web/20180916144516/https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC1828602/table/T5/ |date=16 September 2018 }}</ref><ref name="FMO3-Primary">{{cite journal |vauthors = Cashman JR, Xiong YN, Xu L, Janowsky A |title = N-oxygenation of amphetamine and methamphetamine by the human flavin-containing monooxygenase (form 3): role in bioactivation and detoxication |journal = J. Pharmacol. Exp. Ther. |volume = 288 |issue = 3 |pages = 1251–1260 |date = March 1999 |pmid = 10027866 }}</ref>|elimination_half-life=5–30&nbsp;hours<ref name="Schep">{{cite journal |vauthors = Schep LJ, Slaughter RJ, Beasley DM |title = The clinical toxicology of metamfetamine |journal = Clinical Toxicology |volume = 48 |issue = 7 |pages = 675–694 |date = August 2010 |pmid = 20849327 |doi = 10.3109/15563650.2010.516752 |s2cid = 42588722 |issn = 1556-3650 }}</ref>|excretion=Primarily [[kidney]] <!--Chemical data-->|C=10|H=15|N=1|chirality=[[Racemic mixture]]|SMILES=CNC(C)Cc1ccccc1|boiling_point=212|boiling_notes=at 760&nbsp;[[mmHg]]<ref name="Pubchem2">{{cite encyclopedia |title = Methamphetamine |section-url = https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/1206#section=Chemical-and-Physical-Properties |work = PubChem Compound |publisher = National Center for Biotechnology Information |section = Chemical and Physical Properties |access-date = 2021-10-25 |archive-date = 2015-01-04 |archive-url = https://web.archive.org/web/20150104182703/https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/1206#section=Chemical-and-Physical-Properties |url-status = live |url=https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/1206#section=Chemical-and-Physical-Properties}}</ref>|melting_point=170|melting_notes=<ref name="Pubchem2"/>|drug_name=Methamphetamine}}'''Methamphetamine''' nyɛla tila' shɛli din kpurisira daam zuɣupuri ni hankali bɛ ni vaani shɛli ni kpaŋsi suhupiɛlli amaa ka bɛ dii bɛ lahi mali li tibiri [[attention deficit hyperactivity disorder]] bee narcolepsy bee ŋmɛlimbu.<ref name="Yu2015">{{Cite journal|vauthors=Yu S, Zhu L, Shen Q, Bai X, Di X|title=Recent advances in methamphetamine neurotoxicity mechanisms and its molecular pathophysiology|journal=Behav. Neurol.|volume=2015|pages=103969|date=March 2015|pmid=25861156|pmc=4377385|doi=10.1155/2015/103969|quote=In 1971, METH was restricted by US law, although oral METH (Ovation Pharmaceuticals) continues to be used today in the USA as a second-line treatment for a number of medical conditions, including attention deficit hyperactivity disorder (ADHD) and refractory obesity.|doi-access=free}}</ref><ref name="EMC2021">{{Cite web|url=http://www.emcdda.europa.eu/publications/drug-profiles/methamphetamine|title=Methamphetamine|date=8 January 2015|website=Drug profiles|publisher=[[European Monitoring Centre for Drugs and Drug Addiction]] (EMCDDA)|access-date=27 November 2018|quote=The term metamfetamine (the International Non-Proprietary Name: INN) strictly relates to the specific enantiomer (S)-N,α-dimethylbenzeneethanamine.|archive-url=https://web.archive.org/web/20160415220149/http://www.emcdda.europa.eu/publications/drug-profiles/methamphetamine|archive-date=15 April 2016|url-status=live}}</ref> Tim ŋɔ n zaŋ tibi ŋmɛlimbu nyɛla baŋdibu ni bɛ lahi sahi n ti shɛli.<ref name="AHFS20212">{{cite web|title=Methamphetamine Monograph for Professionals|url=https://www.drugs.com/monograph/methamphetamine.html|website=Drugs.com|access-date=18 November 2021|language=en|archive-date=6 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210906035454/https://www.drugs.com/monograph/methamphetamine.html|url-status=live}}</ref> Nira yi vali tilaa ŋɔ nɔlini, di zaŋdila minti pihita n tumdi tuma ka di yaa ni tooi na bɛni hali ni dabsilii muni.<ref name="AHFS20213">{{cite web|title=Methamphetamine Monograph for Professionals|url=https://www.drugs.com/monograph/methamphetamine.html|website=Drugs.com|access-date=18 November 2021|language=en|archive-date=6 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210906035454/https://www.drugs.com/monograph/methamphetamine.html|url-status=live}}</ref><ref name="EMC20212">{{cite web|url=http://www.emcdda.europa.eu/publications/drug-profiles/methamphetamine|title=Methamphetamine|date=8 January 2015|website=Drug profiles|publisher=[[European Monitoring Centre for Drugs and Drug Addiction]] (EMCDDA)|access-date=27 November 2018|quote=The term metamfetamine (the International Non-Proprietary Name: INN) strictly relates to the specific enantiomer (S)-N,α-dimethylbenzeneethanamine.|archive-url=https://web.archive.org/web/20160415220149/http://www.emcdda.europa.eu/publications/drug-profiles/methamphetamine|archive-date=15 April 2016|url-status=live}}</ref> Tilaa ŋɔ valibu barinanima shɛŋa n nye ʒiduli, palpitations bee suhupiɛlli, gbihibu yɛlmuɣisira, binsaa n ti paɣa ni doo bɔbu shee yɛlmuɣisira<ref name="AHFS20212" /> Barinanima shɛŋa din gba pahi n nye yinyari bee kpilinkpiɣi bee ʒiduli <ref name="AHFS20214">{{cite web|title=Methamphetamine Monograph for Professionals|url=https://www.drugs.com/monograph/methamphetamine.html|website=Drugs.com|access-date=18 November 2021|language=en|archive-date=6 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210906035454/https://www.drugs.com/monograph/methamphetamine.html|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|title=Methamphetamine|url=https://www.dea.gov/sites/default/files/2020-06/Methamphetamine-2020_0.pdf|access-date=19 November 2021|archive-date=23 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210623224215/https://www.dea.gov/sites/default/files/2020-06/Methamphetamine-2020_0.pdf|url-status=live}}</ref> Tim ŋɔ yiriŋ valibu bɛ tɔ; hali din kuli niŋ ka kum din jandi di valibu bɛ yaɣi lala.<ref name="AHFS20215">{{cite web|title=Methamphetamine Monograph for Professionals|url=https://www.drugs.com/monograph/methamphetamine.html|website=Drugs.com|access-date=18 November 2021|language=en|archive-date=6 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210906035454/https://www.drugs.com/monograph/methamphetamine.html|url-status=live}}</ref><ref name="EMC20213">{{cite web|url=http://www.emcdda.europa.eu/publications/drug-profiles/methamphetamine|title=Methamphetamine|date=8 January 2015|website=Drug profiles|publisher=[[European Monitoring Centre for Drugs and Drug Addiction]] (EMCDDA)|access-date=27 November 2018|quote=The term metamfetamine (the International Non-Proprietary Name: INN) strictly relates to the specific enantiomer (S)-N,α-dimethylbenzeneethanamine.|archive-url=https://web.archive.org/web/20160415220149/http://www.emcdda.europa.eu/publications/drug-profiles/methamphetamine|archive-date=15 April 2016|url-status=live}}</ref> Tim ŋɔ ni tooi mali barina n ti bilɛri di yi niŋ ka paɣa puulana vaani li bee vaanili ka mɔɣisiri bia ka ŋa nye bɛ ni bi saɣi n ti shɛli<ref name="AHFS20216">{{cite web|title=Methamphetamine Monograph for Professionals|url=https://www.drugs.com/monograph/methamphetamine.html|website=Drugs.com|access-date=18 November 2021|language=en|archive-date=6 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210906035454/https://www.drugs.com/monograph/methamphetamine.html|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|title=Methamphetamine|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK501612/|website=Drugs and Lactation Database (LactMed)|publisher=National Library of Medicine (US)|access-date=19 November 2021|date=2006|archive-date=2 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210302145415/https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK501612/|url-status=live}}</ref> Di nyɛla din pahi amphetamine tilaa zuliya puuni<ref name="AHFS20212" /> Methamphetamine nyɛla bɛ ni yihi ti' shɛli na yuuni 1893 ka di tuuli malibu daa niŋ yuuni 1919.<ref>{{cite book|last1=Mack|first1=Avram H.|last2=Brady|first2=Kathleen T.|last3=Frances|first3=Richard J.|last4=Miller|first4=Sheldon I.|title=Clinical Textbook of Addictive Disorders, Fourth Edition|date=12 May 2016|publisher=Guilford Publications|isbn=978-1-4625-2169-2|page=203|url=https://www.google.ca/books/edition/Clinical_Textbook_of_Addictive_Disorders/88W_CwAAQBAJ?hl=en&gbpv=1&dq=&pg=PA203|access-date=18 November 2021|language=en|archive-date=19 November 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211119121118/https://www.google.ca/books/edition/Clinical_Textbook_of_Addictive_Disorders/88W_CwAAQBAJ?hl=en&gbpv=1&dq=&pg=PA203|url-status=live}}</ref><ref name="EMC20214">{{cite web|url=http://www.emcdda.europa.eu/publications/drug-profiles/methamphetamine|title=Methamphetamine|date=8 January 2015|website=Drug profiles|publisher=[[European Monitoring Centre for Drugs and Drug Addiction]] (EMCDDA)|access-date=27 November 2018|quote=The term metamfetamine (the International Non-Proprietary Name: INN) strictly relates to the specific enantiomer (S)-N,α-dimethylbenzeneethanamine.|archive-url=https://web.archive.org/web/20160415220149/http://www.emcdda.europa.eu/publications/drug-profiles/methamphetamine|archive-date=15 April 2016|url-status=live}}</ref> Di nyɛla din tooi zooi ka bɛ ni li luɣi shɛŋa fukumsinima ni bɛ sahi n ti ni bƐ mali tima tiŋduya. Di nyɛla nira ni tooi vali bee n nyɔɣim bee n-chibi n niŋ ʒisɔya ni bee nyuli kamani nyɔɣi.<ref name="EMC2021" /> Di nyɛla ti' shɛli din gba pahi [[wikipedia:List_of_Schedule_II_drugs_(US)|Schedule II controlled substance]] tima ni.<ref name="EMC2021" /> Di malibu ni kɔhibu nyɛla fukumsinima ni bɛ sahi n ti tiŋsi pam ni<ref>{{cite book|last1=Lilley|first1=Linda Lane|last2=Collins|first2=Shelly Rainforth|last3=Snyder|first3=Julie S.|title=Pharmacology for Canadian Health Care Practice|date=20 January 2017|publisher=Elsevier Health Sciences|isbn=978-1-77172-022-9|page=61|url=https://www.google.ca/books/edition/Pharmacology_for_Canadian_Health_Care_Pr/N5BbBAAAQBAJ?hl=en&gbpv=1&dq=&pg=PA61|language=en|access-date=19 November 2021|archive-date=19 November 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211119121145/https://www.google.ca/books/edition/Pharmacology_for_Canadian_Health_Care_Pr/N5BbBAAAQBAJ?hl=en&gbpv=1&dq=&pg=PA61|url-status=live}}</ref> tim ŋɔ daa ni tooi paai Ghana shiiri 896 gram kam zuɣuni.<ref>{{cite web|title=Infographic: amphetamine, methamphetamine, seizures, price, purity in the EU, 2018 {{!}} www.emcdda.europa.eu|url=https://www.emcdda.europa.eu/media-library/infographic-amphetamine-methamphetamine-seizures-price-purity-eu-2018_en|website=www.emcdda.europa.eu|access-date=19 November 2021|archive-date=13 November 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211113200945/https://www.emcdda.europa.eu/media-library/infographic-amphetamine-methamphetamine-seizures-price-purity-eu-2018_en|url-status=live}}</ref> Kamani salo ban kalinli paai miliyon pishi ni ayopɔi nyɛla ban be amphetamine tima dibu ni di bahi bahindi methamphetamine, yuuni 2019 puli ni<ref>{{cite book|title=World Drug Report 2021|date=2021|publisher=United Nations|isbn=9789211483611|url=https://www.unodc.org/res/wdr2021/field/WDR21_Booklet_4.pdf|access-date=19 November 2021|archive-date=3 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210703163647/https://www.unodc.org/res/wdr2021/field/WDR21_Booklet_4.pdf|url-status=live}}</ref> == References == [[Pubu:Translated from MDWiki]] iyvccu580dm0fe2pov7xz6kdy0x55hz Simbing 0 33118 137090 136977 2026-05-18T10:06:19Z Abdul-Hanan Chambihi 2170 Link a text 137090 wikitext text/x-wiki '''Simbing''' nyɛla yila nɛma din yi [[Mali]] ka Mandinka niribi ban bɛ Mali ni Mandinka ni Jola niribi ban bɛ [[Senegal]] mini [[Gambia]] mali yini yila.[2,3 Lala bin gumdili maa mali la ŋmani, daɣu din goŋ bela di nyiŋgoli ni, ka mali kuri bili di nyiŋgoli ni ka di tiri kumsi ka lan mali bin shali din gbubi mihi maa n-ti gbaŋ shali din tiri kumsi maa.[2 Lala gonjɛ ŋɔ mali la mih anu zaŋ chaŋ mih awai. Bi yɛliya simbing ŋan yi 1790s saha daa mali la mih ayɔpoin, Mungo Park.[4 Lala gonjɛ ŋɔ nyɛla bin ŋmɛri shali Mandinka ni Jola kali ni bini ti gori tɔhigu.[2 Zaŋ kpa Mandingas polo, bi tɔhi bansi n-nyɛ ban ŋmɛri li ka yari ba yɛltɔɣ zaŋ kpa tɔhigu ni bin kɔbiri.[2 Zaŋ kpa Jolas nima, daba ban laɣiŋ yini yila mali yini yila.[2 == Kundivihira == [[Pubu:Afrocuration2026Ghana]] o3ek8odnj16ou5zgt9r2y3ht2rtc8p7 137091 137090 2026-05-18T10:08:53Z Abdul-Hanan Chambihi 2170 added reference 137091 wikitext text/x-wiki '''Simbing''' nyɛla yila nɛma din yi [[Mali]] ka Mandinka niribi ban bɛ Mali ni Mandinka ni Jola niribi ban bɛ [[Senegal]] mini [[Gambia]] mali yini yila.<ref>{{Citation|last=Curfs|first=Lars|title=English: A simbing in Bakau Crocodile Museum, Gambia|date=2011-10-23|url=https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Simbing_2011.JPG|access-date=2026-05-18}}</ref>3 Lala bin gumdili maa mali la ŋmani, daɣu din goŋ bela di nyiŋgoli ni, ka mali kuri bili di nyiŋgoli ni ka di tiri kumsi ka lan mali bin shali din gbubi mihi maa n-ti gbaŋ shali din tiri kumsi maa.[2 Lala gonjɛ ŋɔ mali la mih anu zaŋ chaŋ mih awai. Bi yɛliya simbing ŋan yi 1790s saha daa mali la mih ayɔpoin, Mungo Park.[4 Lala gonjɛ ŋɔ nyɛla bin ŋmɛri shali Mandinka ni Jola kali ni bini ti gori tɔhigu.[2 Zaŋ kpa Mandingas polo, bi tɔhi bansi n-nyɛ ban ŋmɛri li ka yari ba yɛltɔɣ zaŋ kpa tɔhigu ni bin kɔbiri.[2 Zaŋ kpa Jolas nima, daba ban laɣiŋ yini yila mali yini yila.[2 == Kundivihira == [[Pubu:Afrocuration2026Ghana]] 6vvl8aduapfdzfinranq8s8ofrdeugk 137092 137091 2026-05-18T10:11:58Z Abdul-Hanan Chambihi 2170 added reference 137092 wikitext text/x-wiki '''Simbing''' nyɛla yila nɛma din yi [[Mali]] ka Mandinka niribi ban bɛ Mali ni Mandinka ni Jola niribi ban bɛ [[Senegal]] mini [[Gambia]] mali yini yila.<ref>{{Citation|title=Mandinka people|date=2026-04-24|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Mandinka_people&oldid=1350797351|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-05-18}}</ref><ref>{{Citation|last=Curfs|first=Lars|title=English: A simbing in Bakau Crocodile Museum, Gambia|date=2011-10-23|url=https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Simbing_2011.JPG|access-date=2026-05-18}}</ref>3 Lala bin gumdili maa mali la ŋmani, daɣu din goŋ bela di nyiŋgoli ni, ka mali kuri bili di nyiŋgoli ni ka di tiri kumsi ka lan mali bin shali din gbubi mihi maa n-ti gbaŋ shali din tiri kumsi maa.[2 Lala gonjɛ ŋɔ mali la mih anu zaŋ chaŋ mih awai. Bi yɛliya simbing ŋan yi 1790s saha daa mali la mih ayɔpoin, Mungo Park.[4 Lala gonjɛ ŋɔ nyɛla bin ŋmɛri shali Mandinka ni Jola kali ni bini ti gori tɔhigu.[2 Zaŋ kpa Mandingas polo, bi tɔhi bansi n-nyɛ ban ŋmɛri li ka yari ba yɛltɔɣ zaŋ kpa tɔhigu ni bin kɔbiri.[2 Zaŋ kpa Jolas nima, daba ban laɣiŋ yini yila mali yini yila.[2 == Kundivihira == [[Pubu:Afrocuration2026Ghana]] 5vz5aeeks4k6igpum7ffeginwsvq1sa 137093 137092 2026-05-18T10:14:39Z Abdul-Hanan Chambihi 2170 added reference 137093 wikitext text/x-wiki '''Simbing''' nyɛla yila nɛma din yi [[Mali]] ka Mandinka niribi ban bɛ Mali ni Mandinka ni Jola niribi ban bɛ [[Senegal]] mini [[Gambia]] mali yini yila.<ref name=":0">{{Citation|title=Mandinka people|date=2026-04-24|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Mandinka_people&oldid=1350797351|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-05-18}}</ref><ref>{{Citation|last=Curfs|first=Lars|title=English: A simbing in Bakau Crocodile Museum, Gambia|date=2011-10-23|url=https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Simbing_2011.JPG|access-date=2026-05-18}}</ref> Lala bin gumdili maa mali la ŋmani, daɣu din goŋ bela di nyiŋgoli ni, ka mali kuri bili di nyiŋgoli ni ka di tiri kumsi ka lan mali bin shali din gbubi mihi maa n-ti gbaŋ shali din tiri kumsi maa.<ref name=":0" /> Lala gonjɛ ŋɔ mali la mih anu zaŋ chaŋ mih awai. Bi yɛliya simbing ŋan yi 1790s saha daa mali la mih ayɔpoin, Mungo Park.[4 Lala gonjɛ ŋɔ nyɛla bin ŋmɛri shali Mandinka ni Jola kali ni bini ti gori tɔhigu.<ref name=":0" /> Zaŋ kpa Mandingas polo, bi tɔhi bansi n-nyɛ ban ŋmɛri li ka yari ba yɛltɔɣ zaŋ kpa tɔhigu ni bin kɔbiri.<ref name=":0" /> Zaŋ kpa Jolas nima, daba ban laɣiŋ yini yila mali yini yila.<ref name=":0" /> == Kundivihira == [[Pubu:Afrocuration2026Ghana]] 84tid6qftat14ya84cs1c7qzqgiafl9 137094 137093 2026-05-18T10:25:12Z Abdul-Hanan Chambihi 2170 added reference 137094 wikitext text/x-wiki '''Simbing''' nyɛla yila nɛma din yi [[Mali]] ka Mandinka niribi ban bɛ Mali ni Mandinka ni Jola niribi ban bɛ [[Senegal]] mini [[Gambia]] mali yini yila.<ref name=":0">{{Citation|title=Mandinka people|date=2026-04-24|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Mandinka_people&oldid=1350797351|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-05-18}}</ref><ref>{{Citation|last=Curfs|first=Lars|title=English: A simbing in Bakau Crocodile Museum, Gambia|date=2011-10-23|url=https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Simbing_2011.JPG|access-date=2026-05-18}}</ref> Lala bin gumdili maa mali la ŋmani, daɣu din goŋ bela di nyiŋgoli ni, ka mali kuri bili di nyiŋgoli ni ka di tiri kumsi ka lan mali bin shali din gbubi mihi maa n-ti gbaŋ shali din tiri kumsi maa.<ref name=":0" /> Lala gonjɛ ŋɔ mali la mih anu zaŋ chaŋ mih awai. Bi yɛliya simbing ŋan yi 1790s saha daa mali la mih ayɔpoin, Mungo Park.<ref>{{Citation|last=KORA manding harps|title=kora (African harp) Sanjally Jobarteh and Sam Sussoh|date=2025-02-13|url=https://www.youtube.com/watch?v=ReGkVwcwlo0|access-date=2026-05-18}}</ref><ref>{{Citation|last=Sana Cissokho|title=KORA Inspirations - Beautiful West African Music #sanacissokhokoraplaylist @sanacissokho|date=2024-12-05|url=https://www.youtube.com/watch?v=L-qREm8y7RY|access-date=2026-05-18}}</ref> Lala gonjɛ ŋɔ nyɛla bin ŋmɛri shali Mandinka ni Jola kali ni bini ti gori tɔhigu.<ref name=":0" /> Zaŋ kpa Mandingas polo, bi tɔhi bansi n-nyɛ ban ŋmɛri li ka yari ba yɛltɔɣ zaŋ kpa tɔhigu ni bin kɔbiri.<ref name=":0" /> Zaŋ kpa Jolas nima, daba ban laɣiŋ yini yila mali yini yila.<ref name=":0" /> == Kundivihira == [[Pubu:Afrocuration2026Ghana]] 1g8nipd7qv1uzqo45rv3ro27dx5cslb 137110 137094 2026-05-18T11:54:40Z Abdul-Hanan Chambihi 2170 databox 137110 wikitext text/x-wiki {{databox}} '''Simbing''' nyɛla yila nɛma din yi [[Mali]] ka Mandinka niribi ban bɛ Mali ni Mandinka ni Jola niribi ban bɛ [[Senegal]] mini [[Gambia]] mali yini yila.<ref name=":0">{{Citation|title=Mandinka people|date=2026-04-24|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Mandinka_people&oldid=1350797351|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-05-18}}</ref><ref>{{Citation|last=Curfs|first=Lars|title=English: A simbing in Bakau Crocodile Museum, Gambia|date=2011-10-23|url=https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Simbing_2011.JPG|access-date=2026-05-18}}</ref> Lala bin gumdili maa mali la ŋmani, daɣu din goŋ bela di nyiŋgoli ni, ka mali kuri bili di nyiŋgoli ni ka di tiri kumsi ka lan mali bin shali din gbubi mihi maa n-ti gbaŋ shali din tiri kumsi maa.<ref name=":0" /> Lala gonjɛ ŋɔ mali la mih anu zaŋ chaŋ mih awai. Bi yɛliya simbing ŋan yi 1790s saha daa mali la mih ayɔpoin, Mungo Park.<ref>{{Citation|last=KORA manding harps|title=kora (African harp) Sanjally Jobarteh and Sam Sussoh|date=2025-02-13|url=https://www.youtube.com/watch?v=ReGkVwcwlo0|access-date=2026-05-18}}</ref><ref>{{Citation|last=Sana Cissokho|title=KORA Inspirations - Beautiful West African Music #sanacissokhokoraplaylist @sanacissokho|date=2024-12-05|url=https://www.youtube.com/watch?v=L-qREm8y7RY|access-date=2026-05-18}}</ref> Lala gonjɛ ŋɔ nyɛla bin ŋmɛri shali Mandinka ni Jola kali ni bini ti gori tɔhigu.<ref name=":0" /> Zaŋ kpa Mandingas polo, bi tɔhi bansi n-nyɛ ban ŋmɛri li ka yari ba yɛltɔɣ zaŋ kpa tɔhigu ni bin kɔbiri.<ref name=":0" /> Zaŋ kpa Jolas nima, daba ban laɣiŋ yini yila mali yini yila.<ref name=":0" /> == Kundivihira == [[Pubu:Afrocuration2026Ghana]] gvt91sojxd7q8cqq79zcopzuu6zksub Ngoma drums 0 33119 137095 136981 2026-05-18T10:38:27Z Abdul-Hanan Chambihi 2170 Added heading 137095 wikitext text/x-wiki '''Ngoma'''(ka bi lan mi engoma bɛɛ ng'oma bɛɛ ingoma) di nyɛla yila nɛma ka Bantu nim shabi ban bɛ Central, East ni Southern Africa mali ŋmɛri bi yila. Ngoma yi la bachi Kikongo zaŋ 'luŋ'. Bantu balibu kam malila bi binkumda bɛɛ bi yila nɛma ka di mali yuya dabam dabam. Kikongo nim zan la bin shaŋa din darigira n niŋ 'ngoma' ka di tiriba wa shaŋa, yila ni zamatu ni dɛma. Swahili nim zan la Ngoma music n busiri yila, waa, dɛma nɛma ka di shaŋa nyɛ luŋsi ni dɛma maa maŋmaŋa.[1,2,3,4 == Di tuma Great Lakes ni Southern Africa == == Kundivihira == [[Pubu:Afrocuration2026Ghana]] cy72j2qrl38rh7hlg58r9ckdi5f14z4 137098 137095 2026-05-18T10:58:59Z Abdul-Hanan Chambihi 2170 Added content 137098 wikitext text/x-wiki '''Ngoma'''(ka bi lan mi engoma bɛɛ ng'oma bɛɛ ingoma) di nyɛla yila nɛma ka Bantu nim shabi ban bɛ Central, East ni Southern Africa mali ŋmɛri bi yila. Ngoma yi la bachi Kikongo zaŋ 'luŋ'. Bantu balibu kam malila bi binkumda bɛɛ bi yila nɛma ka di mali yuya dabam dabam. Kikongo nim zan la bin shaŋa din darigira n niŋ 'ngoma' ka di tiriba wa shaŋa, yila ni zamatu ni dɛma. Swahili nim zan la Ngoma music n busiri yila, waa, dɛma nɛma ka di shaŋa nyɛ luŋsi ni dɛma maa maŋmaŋa.[1,2,3,4 == Di tuma Great Lakes ni Southern Africa == African Great Lakes yaɣali mi la ngoma drums la engoma. Swahili nim daa tooi booni engoma ka di chɛ ka bi yihi e ka booli ngoma. Banyankore nyɛla ban kpui luŋsi zuɣusaa ka mani 'the royal drums headed by Bagyendanwa', di yi kani, gbanlana ku tooi di bi nam maa. == Kundivihira == [[Pubu:Afrocuration2026Ghana]] g3n1o03gritgj787uqzo6vdykru5mrl 137102 137098 2026-05-18T11:01:04Z Abdul-Hanan Chambihi 2170 Added content 137102 wikitext text/x-wiki '''Ngoma'''(ka bi lan mi engoma bɛɛ ng'oma bɛɛ ingoma) di nyɛla yila nɛma ka Bantu nim shabi ban bɛ Central, East ni Southern Africa mali ŋmɛri bi yila. Ngoma yi la bachi Kikongo zaŋ 'luŋ'. Bantu balibu kam malila bi binkumda bɛɛ bi yila nɛma ka di mali yuya dabam dabam. Kikongo nim zan la bin shaŋa din darigira n niŋ 'ngoma' ka di tiriba wa shaŋa, yila ni zamatu ni dɛma. Swahili nim zan la Ngoma music n busiri yila, waa, dɛma nɛma ka di shaŋa nyɛ luŋsi ni dɛma maa maŋmaŋa.[1,2,3,4 == Di tuma Great Lakes ni Southern Africa == African Great Lakes yaɣali mi la ngoma drums la engoma. Swahili nim daa tooi booni engoma ka di chɛ ka bi yihi e ka booli ngoma. Banyankore nyɛla ban kpui luŋsi zuɣusaa ka mani 'the royal drums headed by Bagyendanwa', di yi kani, gbanlana ku tooi di bi nam maa. Baganda ban bɛ Uganda  mali la ngoma drums zaɣa pariga ka di chɛ niribi pam tehi ni tingban maa ni ka lala luŋsi maa yina. Baganda nim wuhi bi bihi Ngoma. Ngoma nyɛla bi mali shali yari yɛlitɔiɣa ni dari dibu. Di lan wuhiri kpamli. Bi lan mali Ngoma n-tiri lahabali. == Kundivihira == [[Pubu:Afrocuration2026Ghana]] daz3o13fz6ghfynruw609rxhp9rv767 137103 137102 2026-05-18T11:08:29Z Abdul-Hanan Chambihi 2170 Added content 137103 wikitext text/x-wiki '''Ngoma'''(ka bi lan mi engoma bɛɛ ng'oma bɛɛ ingoma) di nyɛla yila nɛma ka Bantu nim shabi ban bɛ Central, East ni Southern Africa mali ŋmɛri bi yila. Ngoma yi la bachi Kikongo zaŋ 'luŋ'. Bantu balibu kam malila bi binkumda bɛɛ bi yila nɛma ka di mali yuya dabam dabam. Kikongo nim zan la bin shaŋa din darigira n niŋ 'ngoma' ka di tiriba wa shaŋa, yila ni zamatu ni dɛma. Swahili nim zan la Ngoma music n busiri yila, waa, dɛma nɛma ka di shaŋa nyɛ luŋsi ni dɛma maa maŋmaŋa.[1,2,3,4 == Di tuma Great Lakes ni Southern Africa == African Great Lakes yaɣali mi la ngoma drums la engoma. Swahili nim daa tooi booni engoma ka di chɛ ka bi yihi e ka booli ngoma. Banyankore nyɛla ban kpui luŋsi zuɣusaa ka mani 'the royal drums headed by Bagyendanwa', di yi kani, gbanlana ku tooi di bi nam maa. Baganda ban bɛ Uganda  mali la ngoma drums zaɣa pariga ka di chɛ niribi pam tehi ni tingban maa ni ka lala luŋsi maa yina. Baganda nim wuhi bi bihi Ngoma. Ngoma nyɛla bi mali shali yari yɛlitɔiɣa ni dari dibu. Di lan wuhiri kpamli. Bi lan mali Ngoma n-tiri lahabali. Bi zaŋ la tia n-kpɛ ngoma ka zaŋ nahu gbaŋ n- ba di yaɣa ayi maa. Amaa di shaŋa bɛni ka bi zaŋ zebra gbaŋ n-bali. Lala din ŋɔ,  bi tooi ŋmɛri li mi niribi ayupɔin pɔin ka sukam luŋ mali di kumsim ni di tuma. Shali gba nyɛla luŋsi dibaa anahi ka di zaɣi yin kam zɛ di zaa n tumdi di tuma. Di zaɣi yin kam mali la di yuli. Luŋ karili maa nya bakisimba ka mali lon zili. Shabi booni li Master drum. == Kundivihira == [[Pubu:Afrocuration2026Ghana]] huxk75ft49zwww6q62r70b1qn2oxgrz 137104 137103 2026-05-18T11:14:46Z Abdul-Hanan Chambihi 2170 Added content 137104 wikitext text/x-wiki '''Ngoma'''(ka bi lan mi engoma bɛɛ ng'oma bɛɛ ingoma) di nyɛla yila nɛma ka Bantu nim shabi ban bɛ Central, East ni Southern Africa mali ŋmɛri bi yila. Ngoma yi la bachi Kikongo zaŋ 'luŋ'. Bantu balibu kam malila bi binkumda bɛɛ bi yila nɛma ka di mali yuya dabam dabam. Kikongo nim zan la bin shaŋa din darigira n niŋ 'ngoma' ka di tiriba wa shaŋa, yila ni zamatu ni dɛma. Swahili nim zan la Ngoma music n busiri yila, waa, dɛma nɛma ka di shaŋa nyɛ luŋsi ni dɛma maa maŋmaŋa.[1,2,3,4 == Di tuma Great Lakes ni Southern Africa == African Great Lakes yaɣali mi la ngoma drums la engoma. Swahili nim daa tooi booni engoma ka di chɛ ka bi yihi e ka booli ngoma. Banyankore nyɛla ban kpui luŋsi zuɣusaa ka mani 'the royal drums headed by Bagyendanwa', di yi kani, gbanlana ku tooi di bi nam maa. Baganda ban bɛ Uganda  mali la ngoma drums zaɣa pariga ka di chɛ niribi pam tehi ni tingban maa ni ka lala luŋsi maa yina. Baganda nim wuhi bi bihi Ngoma. Ngoma nyɛla bi mali shali yari yɛlitɔiɣa ni dari dibu. Di lan wuhiri kpamli. Bi lan mali Ngoma n-tiri lahabali. Bi zaŋ la tia n-kpɛ ngoma ka zaŋ nahu gbaŋ n- ba di yaɣa ayi maa. Amaa di shaŋa bɛni ka bi zaŋ zebra gbaŋ n-bali. Lala din ŋɔ,  bi tooi ŋmɛri li mi niribi ayupɔin pɔin ka sukam luŋ mali di kumsim ni di tuma. Shali gba nyɛla luŋsi dibaa anahi ka di zaɣi yin kam zɛ di zaa n tumdi di tuma. Di zaɣi yin kam mali la di yuli. Luŋ karili maa nya bakisimba ka mali lon zili. Shabi booni li Master drum. Enpuunya nyɛla di zaaha zaɣi bila ka mali 'higher-pitched base sound'. Nankasa nyɛla luŋ bila ka mali dari ka di mali 'high-pitched sound'. Engalabi ŋman la ngoma zaɣi maŋli ka lɛɛ waɣi gari n lan molim gari dim bala maa zaa. Di yaɣiyin ka bi ba. == Kundivihira == [[Pubu:Afrocuration2026Ghana]] fjptlzw6y302vicsuv7bpaw0mwdy07j 137105 137104 2026-05-18T11:17:26Z Abdul-Hanan Chambihi 2170 Added content 137105 wikitext text/x-wiki '''Ngoma'''(ka bi lan mi engoma bɛɛ ng'oma bɛɛ ingoma) di nyɛla yila nɛma ka Bantu nim shabi ban bɛ Central, East ni Southern Africa mali ŋmɛri bi yila. Ngoma yi la bachi Kikongo zaŋ 'luŋ'. Bantu balibu kam malila bi binkumda bɛɛ bi yila nɛma ka di mali yuya dabam dabam. Kikongo nim zan la bin shaŋa din darigira n niŋ 'ngoma' ka di tiriba wa shaŋa, yila ni zamatu ni dɛma. Swahili nim zan la Ngoma music n busiri yila, waa, dɛma nɛma ka di shaŋa nyɛ luŋsi ni dɛma maa maŋmaŋa.[1,2,3,4 == Di tuma Great Lakes ni Southern Africa == African Great Lakes yaɣali mi la ngoma drums la engoma. Swahili nim daa tooi booni engoma ka di chɛ ka bi yihi e ka booli ngoma. Banyankore nyɛla ban kpui luŋsi zuɣusaa ka mani 'the royal drums headed by Bagyendanwa', di yi kani, gbanlana ku tooi di bi nam maa. Baganda ban bɛ Uganda  mali la ngoma drums zaɣa pariga ka di chɛ niribi pam tehi ni tingban maa ni ka lala luŋsi maa yina. Baganda nim wuhi bi bihi Ngoma. Ngoma nyɛla bi mali shali yari yɛlitɔiɣa ni dari dibu. Di lan wuhiri kpamli. Bi lan mali Ngoma n-tiri lahabali. Bi zaŋ la tia n-kpɛ ngoma ka zaŋ nahu gbaŋ n- ba di yaɣa ayi maa. Amaa di shaŋa bɛni ka bi zaŋ zebra gbaŋ n-bali. Lala din ŋɔ,  bi tooi ŋmɛri li mi niribi ayupɔin pɔin ka sukam luŋ mali di kumsim ni di tuma. Shali gba nyɛla luŋsi dibaa anahi ka di zaɣi yin kam zɛ di zaa n tumdi di tuma. Di zaɣi yin kam mali la di yuli. Luŋ karili maa nya bakisimba ka mali lon zili. Shabi booni li Master drum. Enpuunya nyɛla di zaaha zaɣi bila ka mali 'higher-pitched base sound'. Nankasa nyɛla luŋ bila ka mali dari ka di mali 'high-pitched sound'. Engalabi ŋman la ngoma zaɣi maŋli ka lɛɛ waɣi gari n lan molim gari dim bala maa zaa. Di yaɣiyin ka bi ba. Bi zaŋ la naɣa gbaŋ n ba dim bala nim maa ka england mali lizard gbaŋ zuɣu == Kundivihira == [[Pubu:Afrocuration2026Ghana]] day02h6uxel3xcarowdgcfcsrmncni3 137106 137105 2026-05-18T11:19:24Z Abdul-Hanan Chambihi 2170 Added content 137106 wikitext text/x-wiki '''Ngoma'''(ka bi lan mi engoma bɛɛ ng'oma bɛɛ ingoma) di nyɛla yila nɛma ka Bantu nim shabi ban bɛ Central, East ni Southern Africa mali ŋmɛri bi yila. Ngoma yi la bachi Kikongo zaŋ 'luŋ'. Bantu balibu kam malila bi binkumda bɛɛ bi yila nɛma ka di mali yuya dabam dabam. Kikongo nim zan la bin shaŋa din darigira n niŋ 'ngoma' ka di tiriba wa shaŋa, yila ni zamatu ni dɛma. Swahili nim zan la Ngoma music n busiri yila, waa, dɛma nɛma ka di shaŋa nyɛ luŋsi ni dɛma maa maŋmaŋa.[1,2,3,4 == Di tuma Great Lakes ni Southern Africa == African Great Lakes yaɣali mi la ngoma drums la engoma. Swahili nim daa tooi booni engoma ka di chɛ ka bi yihi e ka booli ngoma. Banyankore nyɛla ban kpui luŋsi zuɣusaa ka mani 'the royal drums headed by Bagyendanwa', di yi kani, gbanlana ku tooi di bi nam maa. Baganda ban bɛ Uganda  mali la ngoma drums zaɣa pariga ka di chɛ niribi pam tehi ni tingban maa ni ka lala luŋsi maa yina. Baganda nim wuhi bi bihi Ngoma. Ngoma nyɛla bi mali shali yari yɛlitɔiɣa ni dari dibu. Di lan wuhiri kpamli. Bi lan mali Ngoma n-tiri lahabali. Bi zaŋ la tia n-kpɛ ngoma ka zaŋ nahu gbaŋ n- ba di yaɣa ayi maa. Amaa di shaŋa bɛni ka bi zaŋ zebra gbaŋ n-bali. Lala din ŋɔ,  bi tooi ŋmɛri li mi niribi ayupɔin pɔin ka sukam luŋ mali di kumsim ni di tuma. Shali gba nyɛla luŋsi dibaa anahi ka di zaɣi yin kam zɛ di zaa n tumdi di tuma. Di zaɣi yin kam mali la di yuli. Luŋ karili maa nya bakisimba ka mali lon zili. Shabi booni li Master drum. Enpuunya nyɛla di zaaha zaɣi bila ka mali 'higher-pitched base sound'. Nankasa nyɛla luŋ bila ka mali dari ka di mali 'high-pitched sound'. Engalabi ŋman la ngoma zaɣi maŋli ka lɛɛ waɣi gari n lan molim gari dim bala maa zaa. Di yaɣiyin ka bi ba. Bi zaŋ la naɣa gbaŋ n ba dim bala nim maa ka england mali lizard gbaŋ zuɣu. Luŋ shaŋa bini mi pam Africa tingban ni shaŋa n nyɛ Djɛmbe, Dundun, Bata, ni Bougarabou di bɛla n boŋɔ. Djembe gbuni nyɛla, 'ka sokam laɣim ni suhudoo' Mali niribi ni yali sham. Central ni South Africa, bi tooi zaŋ ngoma chuɣri n tibira. == Kundivihira == [[Pubu:Afrocuration2026Ghana]] bom74exyk7cviyu28yivpynpygx21co 137107 137106 2026-05-18T11:39:48Z Abdul-Hanan Chambihi 2170 databox 137107 wikitext text/x-wiki {{databox}} '''Ngoma'''(ka bi lan mi engoma bɛɛ ng'oma bɛɛ ingoma) di nyɛla yila nɛma ka Bantu nim shabi ban bɛ Central, East ni Southern Africa mali ŋmɛri bi yila. Ngoma yi la bachi Kikongo zaŋ 'luŋ'. Bantu balibu kam malila bi binkumda bɛɛ bi yila nɛma ka di mali yuya dabam dabam. Kikongo nim zan la bin shaŋa din darigira n niŋ 'ngoma' ka di tiriba wa shaŋa, yila ni zamatu ni dɛma. Swahili nim zan la Ngoma music n busiri yila, waa, dɛma nɛma ka di shaŋa nyɛ luŋsi ni dɛma maa maŋmaŋa.[1,2,3,4 == Di tuma Great Lakes ni Southern Africa == African Great Lakes yaɣali mi la ngoma drums la engoma. Swahili nim daa tooi booni engoma ka di chɛ ka bi yihi e ka booli ngoma. Banyankore nyɛla ban kpui luŋsi zuɣusaa ka mani 'the royal drums headed by Bagyendanwa', di yi kani, gbanlana ku tooi di bi nam maa. Baganda ban bɛ Uganda  mali la ngoma drums zaɣa pariga ka di chɛ niribi pam tehi ni tingban maa ni ka lala luŋsi maa yina. Baganda nim wuhi bi bihi Ngoma. Ngoma nyɛla bi mali shali yari yɛlitɔiɣa ni dari dibu. Di lan wuhiri kpamli. Bi lan mali Ngoma n-tiri lahabali. Bi zaŋ la tia n-kpɛ ngoma ka zaŋ nahu gbaŋ n- ba di yaɣa ayi maa. Amaa di shaŋa bɛni ka bi zaŋ zebra gbaŋ n-bali. Lala din ŋɔ,  bi tooi ŋmɛri li mi niribi ayupɔin pɔin ka sukam luŋ mali di kumsim ni di tuma. Shali gba nyɛla luŋsi dibaa anahi ka di zaɣi yin kam zɛ di zaa n tumdi di tuma. Di zaɣi yin kam mali la di yuli. Luŋ karili maa nya bakisimba ka mali lon zili. Shabi booni li Master drum. Enpuunya nyɛla di zaaha zaɣi bila ka mali 'higher-pitched base sound'. Nankasa nyɛla luŋ bila ka mali dari ka di mali 'high-pitched sound'. Engalabi ŋman la ngoma zaɣi maŋli ka lɛɛ waɣi gari n lan molim gari dim bala maa zaa. Di yaɣiyin ka bi ba. Bi zaŋ la naɣa gbaŋ n ba dim bala nim maa ka england mali lizard gbaŋ zuɣu. Luŋ shaŋa bini mi pam Africa tingban ni shaŋa n nyɛ Djɛmbe, Dundun, Bata, ni Bougarabou di bɛla n boŋɔ. Djembe gbuni nyɛla, 'ka sokam laɣim ni suhudoo' Mali niribi ni yali sham. Central ni South Africa, bi tooi zaŋ ngoma chuɣri n tibira. == Kundivihira == [[Pubu:Afrocuration2026Ghana]] hoxsi8a1ho0vcb53l595o5jgnuzkchz 137108 137107 2026-05-18T11:44:47Z Abdul-Hanan Chambihi 2170 added reference 137108 wikitext text/x-wiki {{databox}} '''Ngoma'''(ka bi lan mi engoma bɛɛ ng'oma bɛɛ ingoma) di nyɛla yila nɛma ka Bantu nim shabi ban bɛ Central, East ni Southern Africa mali ŋmɛri bi yila. Ngoma yi la bachi Kikongo zaŋ 'luŋ'. Bantu balibu kam malila bi binkumda bɛɛ bi yila nɛma ka di mali yuya dabam dabam. Kikongo nim zan la bin shaŋa din darigira n niŋ 'ngoma' ka di tiriba wa shaŋa, yila ni zamatu ni dɛma. Swahili nim zan la Ngoma music n busiri yila, waa, dɛma nɛma ka di shaŋa nyɛ luŋsi ni dɛma maa maŋmaŋa.<ref>{{Cite book|last=Stone|first=Ruth M.|url=https://books.google.com.gh/books?id=XEeTAgAAQBAJ&redir_esc=y|title=The Garland Handbook of African Music|date=2010-04-02|publisher=Routledge|isbn=978-1-135-90001-4|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=Ugandan Instruments – Uganda|url=https://www.globalsoundmovement.com/uganda/category/ugandan-instruments/|access-date=2026-05-18|website=www.globalsoundmovement.com|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|date=2021-01-05|title=The drum: An African cultural symbol|url=https://www.monitor.co.ug/uganda/lifestyle/reviews-profiles/the-drum-an-african-cultural-symbol-1573474|access-date=2026-05-18|website=Monitor|language=en}}</ref> == Di tuma Great Lakes ni Southern Africa == African Great Lakes yaɣali mi la ngoma drums la engoma. Swahili nim daa tooi booni engoma ka di chɛ ka bi yihi e ka booli ngoma. Banyankore nyɛla ban kpui luŋsi zuɣusaa ka mani 'the royal drums headed by Bagyendanwa', di yi kani, gbanlana ku tooi di bi nam maa. Baganda ban bɛ Uganda  mali la ngoma drums zaɣa pariga ka di chɛ niribi pam tehi ni tingban maa ni ka lala luŋsi maa yina. Baganda nim wuhi bi bihi Ngoma. Ngoma nyɛla bi mali shali yari yɛlitɔiɣa ni dari dibu. Di lan wuhiri kpamli. Bi lan mali Ngoma n-tiri lahabali. Bi zaŋ la tia n-kpɛ ngoma ka zaŋ nahu gbaŋ n- ba di yaɣa ayi maa. Amaa di shaŋa bɛni ka bi zaŋ zebra gbaŋ n-bali. Lala din ŋɔ,  bi tooi ŋmɛri li mi niribi ayupɔin pɔin ka sukam luŋ mali di kumsim ni di tuma. Shali gba nyɛla luŋsi dibaa anahi ka di zaɣi yin kam zɛ di zaa n tumdi di tuma. Di zaɣi yin kam mali la di yuli. Luŋ karili maa nya bakisimba ka mali lon zili. Shabi booni li Master drum. Enpuunya nyɛla di zaaha zaɣi bila ka mali 'higher-pitched base sound'. Nankasa nyɛla luŋ bila ka mali dari ka di mali 'high-pitched sound'. Engalabi ŋman la ngoma zaɣi maŋli ka lɛɛ waɣi gari n lan molim gari dim bala maa zaa. Di yaɣiyin ka bi ba. Bi zaŋ la naɣa gbaŋ n ba dim bala nim maa ka england mali lizard gbaŋ zuɣu. Luŋ shaŋa bini mi pam Africa tingban ni shaŋa n nyɛ Djɛmbe, Dundun, Bata, ni Bougarabou di bɛla n boŋɔ. Djembe gbuni nyɛla, 'ka sokam laɣim ni suhudoo' Mali niribi ni yali sham. Central ni South Africa, bi tooi zaŋ ngoma chuɣri n tibira. == Kundivihira == [[Pubu:Afrocuration2026Ghana]] qphwppypw6fey5h8ypos0raildz26cm 137109 137108 2026-05-18T11:48:46Z Abdul-Hanan Chambihi 2170 /* Di tuma Great Lakes ni Southern Africa */ anfooni 137109 wikitext text/x-wiki {{databox}} '''Ngoma'''(ka bi lan mi engoma bɛɛ ng'oma bɛɛ ingoma) di nyɛla yila nɛma ka Bantu nim shabi ban bɛ Central, East ni Southern Africa mali ŋmɛri bi yila. Ngoma yi la bachi Kikongo zaŋ 'luŋ'. Bantu balibu kam malila bi binkumda bɛɛ bi yila nɛma ka di mali yuya dabam dabam. Kikongo nim zan la bin shaŋa din darigira n niŋ 'ngoma' ka di tiriba wa shaŋa, yila ni zamatu ni dɛma. Swahili nim zan la Ngoma music n busiri yila, waa, dɛma nɛma ka di shaŋa nyɛ luŋsi ni dɛma maa maŋmaŋa.<ref>{{Cite book|last=Stone|first=Ruth M.|url=https://books.google.com.gh/books?id=XEeTAgAAQBAJ&redir_esc=y|title=The Garland Handbook of African Music|date=2010-04-02|publisher=Routledge|isbn=978-1-135-90001-4|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=Ugandan Instruments – Uganda|url=https://www.globalsoundmovement.com/uganda/category/ugandan-instruments/|access-date=2026-05-18|website=www.globalsoundmovement.com|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|date=2021-01-05|title=The drum: An African cultural symbol|url=https://www.monitor.co.ug/uganda/lifestyle/reviews-profiles/the-drum-an-african-cultural-symbol-1573474|access-date=2026-05-18|website=Monitor|language=en}}</ref> == Di tuma Great Lakes ni Southern Africa == [[Lahabali kɔligu:MCHEZA NGOMA.jpg|thumb]] African Great Lakes yaɣali mi la ngoma drums la engoma. Swahili nim daa tooi booni engoma ka di chɛ ka bi yihi e ka booli ngoma. Banyankore nyɛla ban kpui luŋsi zuɣusaa ka mani 'the royal drums headed by Bagyendanwa', di yi kani, gbanlana ku tooi di bi nam maa. Baganda ban bɛ Uganda  mali la ngoma drums zaɣa pariga ka di chɛ niribi pam tehi ni tingban maa ni ka lala luŋsi maa yina. Baganda nim wuhi bi bihi Ngoma. Ngoma nyɛla bi mali shali yari yɛlitɔiɣa ni dari dibu. Di lan wuhiri kpamli. Bi lan mali Ngoma n-tiri lahabali. Bi zaŋ la tia n-kpɛ ngoma ka zaŋ nahu gbaŋ n- ba di yaɣa ayi maa. Amaa di shaŋa bɛni ka bi zaŋ zebra gbaŋ n-bali. Lala din ŋɔ,  bi tooi ŋmɛri li mi niribi ayupɔin pɔin ka sukam luŋ mali di kumsim ni di tuma. Shali gba nyɛla luŋsi dibaa anahi ka di zaɣi yin kam zɛ di zaa n tumdi di tuma. Di zaɣi yin kam mali la di yuli. Luŋ karili maa nya bakisimba ka mali lon zili. Shabi booni li Master drum. Enpuunya nyɛla di zaaha zaɣi bila ka mali 'higher-pitched base sound'. Nankasa nyɛla luŋ bila ka mali dari ka di mali 'high-pitched sound'. Engalabi ŋman la ngoma zaɣi maŋli ka lɛɛ waɣi gari n lan molim gari dim bala maa zaa. Di yaɣiyin ka bi ba. Bi zaŋ la naɣa gbaŋ n ba dim bala nim maa ka england mali lizard gbaŋ zuɣu. Luŋ shaŋa bini mi pam Africa tingban ni shaŋa n nyɛ Djɛmbe, Dundun, Bata, ni Bougarabou di bɛla n boŋɔ. Djembe gbuni nyɛla, 'ka sokam laɣim ni suhudoo' Mali niribi ni yali sham. Central ni South Africa, bi tooi zaŋ ngoma chuɣri n tibira. == Kundivihira == [[Pubu:Afrocuration2026Ghana]] oirw213dl40k2oh9xg7i1o96lklqlfw Rungano Nyoni 0 33120 136993 136992 2026-05-17T12:06:19Z Maltima Rabia 5146 Added heading 136993 wikitext text/x-wiki '''Rungano Nyoni''' nyɛla Zambian-Welsh director, Screenwriter mini kpɛrikpɛrita.<ref>{{Cite web|url=https://www.imdb.com/name/nm2509638/|access-date=2026-05-17|website=www.imdb.com}}</ref> O nyɛla ŋun yuli yina polo ka di nyɛla siini waɣali shɛli o ni daa feature maa, din n nyɛ I Am Not a Witch mini On Becoming a Guinea Fowl,  ka di nyɛla ŋun n daa sabi ka directi di zaa. Di zaa daa nyɛla din nyɛ tiŋduya zaŋsim. I Am Not A Witch daa nyɛla din chɛ ka Nyoni di BAFTA pini din nyɛ siini din gahim  dini yuuni 2018. On Becoming a Guinea Fowls daa nyɛla din chɛ ka o di yuuni 2024 Cannes Film Festival director so ŋun gahim (Best director)- Un  Certain Regard (Ex-aeqou) pini.<ref>{{Cite web|date=2024-05-16|title=ON BECOMING A GUINEA FOWL|url=https://www.festival-cannes.com/en/f/on-becoming-a-guinea-fowl/|access-date=2026-05-17|website=Festival de Cannes|language=en-US}}</ref> == Piligu biɛhigu mini Shikuru Baŋsim == Nyoni nyɛla bini daa dɔɣi so Lusaka, [[Zambia]], o laamba n daa nyɛ Merill Mutale (nèe Nyoni) mini Thomas Nyoni. Bi daa nyɛla ban piigi Rungano yuli n ti o ka di gbeni [[Zimbabwe]] bala maa puuni yini din n nyɛ Shona nyɛ lahabali tira, O ni daa nyɛ yuuma awiɔ, o daŋ daa nyɛla ban labi Wales. O daa chaŋla University of Birmingham, ni ka o daa nyɛ Bachelor of Commerce degree zaŋ jɛndi Business Studies. O ni daa naagi o shikuru University of Birmingham puuni, Nyoni daa nyɛla ŋun niŋ niya ni o bohim kpɛrigu University of the  Arts, [[London]],<ref name=":0">{{Cite web|last=Martins|first=Central Saint|date=2018-07-24|title=Rungano Nyoni|url=https://www.arts.ac.uk/colleges/central-saint-martins/people/rungano-nyoni|access-date=2026-05-17|website=Central Saint Martins|language=en}}</ref> di daa pon nyɛ o niya ni o niŋ kpɛrikpɛrita maa. Nyoni daa nyɛla ŋun tuhi o master degree zaŋ jɛndi Drama ka yuuni 2009, o daa nyɛla ŋun naagi Drama Center London ni master degree kpɛrigu puuni.<ref name=":0" /> Amaa o yuma  ayi ni ka o daa niŋ niya ni o bori ni o lɛbi director, o daa nyɛla ŋun baŋ ni o tiri lahabali o yi ka kamara gbeni n gari o yi bɛ kamara gbeni.<ref name=":1">{{Cite web|last=Martins|first=Central Saint|date=2018-07-24|title=Rungano Nyoni|url=https://www.arts.ac.uk/colleges/central-saint-martins/people/rungano-nyoni|access-date=2026-05-17|website=Central Saint Martins|language=en}}</ref> O yɛliya ni o daa bohimla sabu mini directibu saha shɛlibo ni daa bohindi kpɛrigu kpɛribu.<ref name=":1" /> == Tuma == Nyoni tuuli siini gahindili daa nyɛla The Piano Teacher. O daa borimi ni o bɛ kamani Isabelle Huppert<nowiki>''</nowiki> o niŋsim maa amaa ka di daa nyɛ din bi niŋ ti ma. Ka n daa baŋ ni n ku tooi bɛ kamani ŋuna ka chɛ n di bi mi kpɛrigu kpɛribu, amaa ka n zaŋsim na kuli bɛ darectin maa ni. Di daa nyɛla taɣabu shɛli din niŋ ma anfaani  a yi niŋ darectin vɛnyaliga di nyɛla din yan zaŋ niriba hankali na siini maa puuni. Yuuni 2006, Nyoni daa nyɛla ŋun yihi o tuuli siini Yande na (di gbeni nyɛ My Great Happiness Bemba puuni), ka di nyɛ o ni daa sabi shɛli ka ŋmaagi shɛli kunkuntɛ ( black and white)  Super 8mm siini.<ref>{{Cite web|title=Wayback Machine|url=http://www.filme-aus-afrika.de/fileadmin/_migrated/content_uploads/Mwansa_Press_Kit_02.pdf|access-date=2026-05-17|website=www.filme-aus-afrika.de}}</ref> Siini maa daa nyɛla din jɛndi nɛima mini African paɣaba ban daa paɣasiri western nima nɛi yɛbu mini bi biɛhigu. O daa nyɛla ŋun yihi o siini ŋmahi ayi na, 20 Questions mini The List in 2009; ka di daa nyɛ din di BAFTA Cymru pini yuuni 2010. O siini din pahiri anahi n nyɛ Nwansa the Great, daa nyɛla o ni yihi shɛli na yuuni 2011, ka daa nyɛ siini shɛli bini piigi ni bi niŋ International film festival 100 puuni. Di daa nyɛla bini piigi shɛli ka di nyɛ din di pina pishi (20) ka daa nyɛ bini piigi shɛli yuuni 2012 BAFTA pina. Nyoni daa nyɛ ŋun gbendi kpala zuya ni Gabriel Guachet, yuuni 2012 puuni Guachet daa nyɛla ŋun darecti siini shɛli Nyoni ni daa sabi, din nyɛ The mass of Men ka bi daa tuu n yihili na shɛli na Locarno Film Festival ni ka daa nyɛ din Golden Leopard award. Kamani Nwansa the Great, siini maa daa nyɛla bini piigi  shɛli n gari siini festival 100 puuni ka gba daa di pini pihinu (50).  Ŋɔ daa nyɛla o yuuni 2014 short listen (Kuuntele) ni doli shɛli, ka daa di siini ŋmaa din yi du ko pini yuuni 2015 Tribeca Film Festival. Yuuni 2017 puuni, Nyoni daa nyɛla ŋun yihi o tuuli fiction siini waɣalim shɛli o ni daa feature, din n nyɛ I Am Not a Witch, din nyɛ bini daa piigi shɛli ni bi niŋ Directors' Fortnight Cannes Film.Festival puuni yuuni 2017. Lala siini maa daa nyɛla di chɛ ka Nyoni di pini n ti Best Director mini Best Debut Director 20th British Independent Film Festival  puuni yuuni 2017. Lala siini maa daa lahi chɛ ka Nyoni di BAFTA  nti Debut ŋun yi o ko yuuni 2018 ka nyɛ tiŋduya ni International Film Festival nim  zaŋsim. Yuuni 2024 puuni, Nyoni siini waɣali shɛli o ni daa feature di daa pahiri ayi n nyɛ On Becoming A Guinea Fowls debuted ka daa chɛ ka o di Cannes Film Festival Best Director- Un Certain Regard (Ex-aequo) yuuni 2024 la pini. New York Times daa yɛliya ni o darectin maa pa din bori maliniŋ domishi o ni mali kpɛrikpɛriti shɛŋa ŋmaari o siini ni maa. == Filmography == == Kundivihira == kptmcgqxxiuw40lkkxepvg76ypvo7mh 136994 136993 2026-05-17T12:21:34Z Maltima Rabia 5146 Remove references 136994 wikitext text/x-wiki '''Rungano Nyoni''' nyɛla Zambian-Welsh director, Screenwriter mini kpɛrikpɛrita.<ref>{{Cite web|url=https://www.imdb.com/name/nm2509638/|access-date=2026-05-17|website=www.imdb.com}}</ref> O nyɛla ŋun yuli yina polo ka di nyɛla siini waɣali shɛli o ni daa feature maa, din n nyɛ I Am Not a Witch mini On Becoming a Guinea Fowl,  ka di nyɛla ŋun n daa sabi ka directi di zaa. Di zaa daa nyɛla din nyɛ tiŋduya zaŋsim. I Am Not A Witch daa nyɛla din chɛ ka Nyoni di BAFTA pini din nyɛ siini din gahim  dini yuuni 2018. On Becoming a Guinea Fowls daa nyɛla din chɛ ka o di yuuni 2024 Cannes Film Festival director so ŋun gahim (Best director)- Un  Certain Regard (Ex-aeqou) pini.<ref name=":2">{{Cite web|date=2024-05-16|title=ON BECOMING A GUINEA FOWL|url=https://www.festival-cannes.com/en/f/on-becoming-a-guinea-fowl/|access-date=2026-05-17|website=Festival de Cannes|language=en-US}}</ref> == Piligu biɛhigu mini Shikuru Baŋsim == Nyoni nyɛla bini daa dɔɣi so Lusaka, [[Zambia]], o laamba n daa nyɛ Merill Mutale (nèe Nyoni) mini Thomas Nyoni. Bi daa nyɛla ban piigi Rungano yuli n ti o ka di gbeni [[Zimbabwe]] bala maa puuni yini din n nyɛ Shona nyɛ lahabali tira, O ni daa nyɛ yuuma awiɔ, o daŋ daa nyɛla ban labi Wales. O daa chaŋla University of Birmingham, ni ka o daa nyɛ Bachelor of Commerce degree zaŋ jɛndi Business Studies. O ni daa naagi o shikuru University of Birmingham puuni, Nyoni daa nyɛla ŋun niŋ niya ni o bohim kpɛrigu University of the  Arts, [[London]],<ref name=":0">{{Cite web|last=Martins|first=Central Saint|date=2018-07-24|title=Rungano Nyoni|url=https://www.arts.ac.uk/colleges/central-saint-martins/people/rungano-nyoni|access-date=2026-05-17|website=Central Saint Martins|language=en}}</ref> di daa pon nyɛ o niya ni o niŋ kpɛrikpɛrita maa. Nyoni daa nyɛla ŋun tuhi o master degree zaŋ jɛndi Drama ka yuuni 2009, o daa nyɛla ŋun naagi Drama Center London ni master degree kpɛrigu puuni.<ref name=":0" /> Amaa o yuma  ayi ni ka o daa niŋ niya ni o bori ni o lɛbi director, o daa nyɛla ŋun baŋ ni o tiri lahabali o yi ka kamara gbeni n gari o yi bɛ kamara gbeni.<ref name=":1">{{Cite web|last=Martins|first=Central Saint|date=2018-07-24|title=Rungano Nyoni|url=https://www.arts.ac.uk/colleges/central-saint-martins/people/rungano-nyoni|access-date=2026-05-17|website=Central Saint Martins|language=en}}</ref> O yɛliya ni o daa bohimla sabu mini directibu saha shɛlibo ni daa bohindi kpɛrigu kpɛribu.<ref name=":1" /> == Tuma == Nyoni tuuli siini gahindili daa nyɛla The Piano Teacher. O daa borimi ni o bɛ kamani Isabelle Huppert<nowiki>''</nowiki> o niŋsim maa amaa ka di daa nyɛ din bi niŋ ti ma. Ka n daa baŋ ni n ku tooi bɛ kamani ŋuna ka chɛ n di bi mi kpɛrigu kpɛribu, amaa ka n zaŋsim na kuli bɛ darectin maa ni. Di daa nyɛla taɣabu shɛli din niŋ ma anfaani  a yi niŋ darectin vɛnyaliga di nyɛla din yan zaŋ niriba hankali na siini maa puuni. Yuuni 2006, Nyoni daa nyɛla ŋun yihi o tuuli siini Yande na (di gbeni nyɛ My Great Happiness Bemba puuni), ka di nyɛ o ni daa sabi shɛli ka ŋmaagi shɛli kunkuntɛ ( black and white)  Super 8mm siini.<ref>{{Cite web|title=Wayback Machine|url=http://www.filme-aus-afrika.de/fileadmin/_migrated/content_uploads/Mwansa_Press_Kit_02.pdf|access-date=2026-05-17|website=www.filme-aus-afrika.de}}</ref> Siini maa daa nyɛla din jɛndi nɛima mini African paɣaba ban daa paɣasiri western nima nɛi yɛbu mini bi biɛhigu. O daa nyɛla ŋun yihi o siini ŋmahi ayi na, 20 Questions mini The List in 2009; ka di daa nyɛ din di BAFTA Cymru pini yuuni 2010. O siini din pahiri anahi n nyɛ Nwansa the Great, daa nyɛla o ni yihi shɛli na yuuni 2011, ka daa nyɛ siini shɛli bini piigi ni bi niŋ International film festival 100 puuni. Di daa nyɛla bini piigi shɛli ka di nyɛ din di pina pishi (20) ka daa nyɛ bini piigi shɛli yuuni 2012 BAFTA pina. Nyoni daa nyɛ ŋun gbendi kpala zuya ni Gabriel Guachet, yuuni 2012 puuni Guachet daa nyɛla ŋun darecti siini shɛli Nyoni ni daa sabi, din nyɛ The mass of Men ka bi daa tuu n yihili na shɛli na Locarno Film Festival ni ka daa nyɛ din Golden Leopard award. Kamani Nwansa the Great, siini maa daa nyɛla bini piigi  shɛli n gari siini festival 100 puuni ka gba daa di pini pihinu (50).  Ŋɔ daa nyɛla o yuuni 2014 short listen (Kuuntele) ni doli shɛli, ka daa di siini ŋmaa din yi du ko pini yuuni 2015 Tribeca Film Festival.<ref>{{Cite web|last=Barlet|first=Olivier|date=2017-12-19|title=I am not a Witch (Je ne suis pas une sorcière) de Rungano Nyoni|url=https://africultures.com/i-am-not-a-witch-ne-suis-sorciere-de-rungano-nyoni-14373/?utm_source=newsletter&utm_medium=email&utm_campaign=569|access-date=2026-05-17|website=Africultures|language=fr-FR}}</ref><ref>{{Cite web|last=Lincoln|first=Ross A.|date=2015-04-24|title=Tribeca Film Festival Awards: Complete Winners List|url=https://deadline.com/2015/04/tribeca-film-festival-winners-2015-winner-list-1201415359/|access-date=2026-05-17|website=Deadline|language=en-US}}</ref> Yuuni 2017 puuni, Nyoni daa nyɛla ŋun yihi o tuuli fiction siini waɣalim shɛli o ni daa feature,<ref>{{Cite web|last=Parfitt|first=Orlando|title=Stars of Tomorrow 2017: Rungano Nyoni (director)|url=https://www.screendaily.com/features/stars-of-tomorrow-2017-rungano-nyoni-director/5122682.article|access-date=2026-05-17|website=Screen|language=en}}</ref> din n nyɛ I Am Not a Witch,<ref>{{Cite news|title=Stars of Tomorrow 2017: Rungano Nyoni (director)|language=en|work=Screen|url=https://www.screendaily.com/features/stars-of-tomorrow-2017-rungano-nyoni-director/5122682.article|access-date=2026-05-17}}</ref> din nyɛ bini daa piigi shɛli ni bi niŋ Directors' Fortnight Cannes Film.Festival puuni yuuni 2017. Lala siini maa daa nyɛla di chɛ ka Nyoni di pini n ti Best Director mini Best Debut Director 20th British Independent Film Festival  puuni yuuni 2017.<ref>{{Cite web|date=2017-05-23|title=Zambia : Rungano Nyoni to debut her first feature film, 'I am not a witch', at Cannes Film Festival|url=https://www.lusakatimes.com/2017/05/23/rungano-nyoni-debut-first-feature-film-not-witch-cannes-film-festival/|access-date=2026-05-17|language=en-GB}}</ref> Lala siini maa daa lahi chɛ ka Nyoni di BAFTA  nti Debut ŋun yi o ko yuuni 2018 ka nyɛ tiŋduya ni International Film Festival nim  zaŋsim. Yuuni 2024 puuni, Nyoni siini waɣali shɛli o ni daa feature di daa pahiri ayi n nyɛ On Becoming A Guinea Fowls debuted ka daa chɛ ka o di Cannes Film Festival Best Director- Un Certain Regard (Ex-aequo) yuuni 2024 la pini.<ref name=":2" /> New York Times daa yɛliya ni o darectin maa pa din bori maliniŋ domishi o ni mali kpɛrikpɛriti shɛŋa ŋmaari o siini ni maa.<ref>{{Cite news|last=Dargis|first=Manohla|date=2025-03-06|title=‘On Becoming a Guinea Fowl’ Review: Watchful Eyes|language=en-US|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2025/03/06/movies/on-becoming-a-guinea-fowl-review.html|access-date=2026-05-17|issn=0362-4331}}</ref> == Filmography == == Kundivihira == ii0ikyupu7vuzvxvdavi0q1h2k5ptbs 136995 136994 2026-05-17T12:23:46Z Maltima Rabia 5146 Added reference 136995 wikitext text/x-wiki '''Rungano Nyoni''' nyɛla Zambian-Welsh director, Screenwriter mini kpɛrikpɛrita.<ref>{{Cite web|url=https://www.imdb.com/name/nm2509638/|access-date=2026-05-17|website=www.imdb.com}}</ref> O nyɛla ŋun yuli yina polo ka di nyɛla siini waɣali shɛli o ni daa feature maa, din n nyɛ I Am Not a Witch mini On Becoming a Guinea Fowl,  ka di nyɛla ŋun n daa sabi ka directi di zaa. Di zaa daa nyɛla din nyɛ tiŋduya zaŋsim. I Am Not A Witch daa nyɛla din chɛ ka Nyoni di BAFTA pini din nyɛ siini din gahim  dini yuuni 2018. On Becoming a Guinea Fowls daa nyɛla din chɛ ka o di yuuni 2024 Cannes Film Festival director so ŋun gahim (Best director)- Un  Certain Regard (Ex-aeqou) pini.<ref name=":2">{{Cite web|date=2024-05-16|title=ON BECOMING A GUINEA FOWL|url=https://www.festival-cannes.com/en/f/on-becoming-a-guinea-fowl/|access-date=2026-05-17|website=Festival de Cannes|language=en-US}}</ref> == Piligu biɛhigu mini Shikuru Baŋsim == Nyoni nyɛla bini daa dɔɣi so Lusaka, [[Zambia]], o laamba n daa nyɛ Merill Mutale (nèe Nyoni) mini Thomas Nyoni. Bi daa nyɛla ban piigi Rungano yuli n ti o ka di gbeni [[Zimbabwe]] bala maa puuni yini din n nyɛ Shona nyɛ lahabali tira, O ni daa nyɛ yuuma awiɔ, o daŋ daa nyɛla ban labi Wales. O daa chaŋla University of Birmingham, ni ka o daa nyɛ Bachelor of Commerce degree zaŋ jɛndi Business Studies. O ni daa naagi o shikuru University of Birmingham puuni, Nyoni daa nyɛla ŋun niŋ niya ni o bohim kpɛrigu University of the  Arts, [[London]],<ref name=":0">{{Cite web|last=Martins|first=Central Saint|date=2018-07-24|title=Rungano Nyoni|url=https://www.arts.ac.uk/colleges/central-saint-martins/people/rungano-nyoni|access-date=2026-05-17|website=Central Saint Martins|language=en}}</ref> di daa pon nyɛ o niya ni o niŋ kpɛrikpɛrita maa. Nyoni daa nyɛla ŋun tuhi o master degree zaŋ jɛndi Drama ka yuuni 2009, o daa nyɛla ŋun naagi Drama Center London ni master degree kpɛrigu puuni.<ref name=":0" /> Amaa o yuma  ayi ni ka o daa niŋ niya ni o bori ni o lɛbi director, o daa nyɛla ŋun baŋ ni o tiri lahabali o yi ka kamara gbeni n gari o yi bɛ kamara gbeni.<ref name=":1">{{Cite web|last=Martins|first=Central Saint|date=2018-07-24|title=Rungano Nyoni|url=https://www.arts.ac.uk/colleges/central-saint-martins/people/rungano-nyoni|access-date=2026-05-17|website=Central Saint Martins|language=en}}</ref> O yɛliya ni o daa bohimla sabu mini directibu saha shɛlibo ni daa bohindi kpɛrigu kpɛribu.<ref name=":1" /> == Tuma == Nyoni tuuli siini gahindili daa nyɛla The Piano Teacher. O daa borimi ni o bɛ kamani Isabelle Huppert<nowiki>''</nowiki> o niŋsim maa amaa ka di daa nyɛ din bi niŋ ti ma. Ka n daa baŋ ni n ku tooi bɛ kamani ŋuna ka chɛ n di bi mi kpɛrigu kpɛribu, amaa ka n zaŋsim na kuli bɛ darectin maa ni. Di daa nyɛla taɣabu shɛli din niŋ ma anfaani  a yi niŋ darectin vɛnyaliga di nyɛla din yan zaŋ niriba hankali na siini maa puuni. Yuuni 2006, Nyoni daa nyɛla ŋun yihi o tuuli siini Yande na (di gbeni nyɛ My Great Happiness Bemba puuni), ka di nyɛ o ni daa sabi shɛli ka ŋmaagi shɛli kunkuntɛ ( black and white)  Super 8mm siini.<ref>{{Cite web|title=Wayback Machine|url=http://www.filme-aus-afrika.de/fileadmin/_migrated/content_uploads/Mwansa_Press_Kit_02.pdf|access-date=2026-05-17|website=www.filme-aus-afrika.de}}</ref> Siini maa daa nyɛla din jɛndi nɛima mini African paɣaba ban daa paɣasiri western nima nɛi yɛbu mini bi biɛhigu.<ref>{{Cite web|title=Quinzaine des cinéastes|url=https://www.quinzaine-cineastes.fr/|access-date=2026-05-17|website=Quinzaine des cinéastes|language=fr}}</ref> O daa nyɛla ŋun yihi o siini ŋmahi ayi na, 20 Questions mini The List in 2009; ka di daa nyɛ din di BAFTA Cymru pini yuuni 2010. O siini din pahiri anahi n nyɛ Nwansa the Great, daa nyɛla o ni yihi shɛli na yuuni 2011, ka daa nyɛ siini shɛli bini piigi ni bi niŋ International film festival 100 puuni. Di daa nyɛla bini piigi shɛli ka di nyɛ din di pina pishi (20) ka daa nyɛ bini piigi shɛli yuuni 2012 BAFTA pina. Nyoni daa nyɛ ŋun gbendi kpala zuya ni Gabriel Guachet, yuuni 2012 puuni Guachet daa nyɛla ŋun darecti siini shɛli Nyoni ni daa sabi, din nyɛ The mass of Men ka bi daa tuu n yihili na shɛli na Locarno Film Festival ni ka daa nyɛ din Golden Leopard award. Kamani Nwansa the Great, siini maa daa nyɛla bini piigi  shɛli n gari siini festival 100 puuni ka gba daa di pini pihinu (50).  Ŋɔ daa nyɛla o yuuni 2014 short listen (Kuuntele) ni doli shɛli, ka daa di siini ŋmaa din yi du ko pini yuuni 2015 Tribeca Film Festival.<ref>{{Cite web|last=Barlet|first=Olivier|date=2017-12-19|title=I am not a Witch (Je ne suis pas une sorcière) de Rungano Nyoni|url=https://africultures.com/i-am-not-a-witch-ne-suis-sorciere-de-rungano-nyoni-14373/?utm_source=newsletter&utm_medium=email&utm_campaign=569|access-date=2026-05-17|website=Africultures|language=fr-FR}}</ref><ref>{{Cite web|last=Lincoln|first=Ross A.|date=2015-04-24|title=Tribeca Film Festival Awards: Complete Winners List|url=https://deadline.com/2015/04/tribeca-film-festival-winners-2015-winner-list-1201415359/|access-date=2026-05-17|website=Deadline|language=en-US}}</ref> Yuuni 2017 puuni, Nyoni daa nyɛla ŋun yihi o tuuli fiction siini waɣalim shɛli o ni daa feature,<ref>{{Cite web|last=Parfitt|first=Orlando|title=Stars of Tomorrow 2017: Rungano Nyoni (director)|url=https://www.screendaily.com/features/stars-of-tomorrow-2017-rungano-nyoni-director/5122682.article|access-date=2026-05-17|website=Screen|language=en}}</ref> din n nyɛ I Am Not a Witch,<ref>{{Cite news|title=Stars of Tomorrow 2017: Rungano Nyoni (director)|language=en|work=Screen|url=https://www.screendaily.com/features/stars-of-tomorrow-2017-rungano-nyoni-director/5122682.article|access-date=2026-05-17}}</ref> din nyɛ bini daa piigi shɛli ni bi niŋ Directors' Fortnight Cannes Film.Festival puuni yuuni 2017. Lala siini maa daa nyɛla di chɛ ka Nyoni di pini n ti Best Director mini Best Debut Director 20th British Independent Film Festival  puuni yuuni 2017.<ref>{{Cite web|date=2017-05-23|title=Zambia : Rungano Nyoni to debut her first feature film, 'I am not a witch', at Cannes Film Festival|url=https://www.lusakatimes.com/2017/05/23/rungano-nyoni-debut-first-feature-film-not-witch-cannes-film-festival/|access-date=2026-05-17|language=en-GB}}</ref> Lala siini maa daa lahi chɛ ka Nyoni di BAFTA  nti Debut ŋun yi o ko yuuni 2018 ka nyɛ tiŋduya ni International Film Festival nim  zaŋsim. Yuuni 2024 puuni, Nyoni siini waɣali shɛli o ni daa feature di daa pahiri ayi n nyɛ On Becoming A Guinea Fowls debuted ka daa chɛ ka o di Cannes Film Festival Best Director- Un Certain Regard (Ex-aequo) yuuni 2024 la pini.<ref name=":2" /> New York Times daa yɛliya ni o darectin maa pa din bori maliniŋ domishi o ni mali kpɛrikpɛriti shɛŋa ŋmaari o siini ni maa.<ref>{{Cite news|last=Dargis|first=Manohla|date=2025-03-06|title=‘On Becoming a Guinea Fowl’ Review: Watchful Eyes|language=en-US|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2025/03/06/movies/on-becoming-a-guinea-fowl-review.html|access-date=2026-05-17|issn=0362-4331}}</ref> == Filmography == == Kundivihira == o36ajuet9b8c3mzp0ca7xyrx1vc4z1y 136998 136995 2026-05-17T12:27:26Z Maltima Rabia 5146 Added a bio 136998 wikitext text/x-wiki {{Bio}} '''Rungano Nyoni''' nyɛla Zambian-Welsh director, Screenwriter mini kpɛrikpɛrita.<ref>{{Cite web|url=https://www.imdb.com/name/nm2509638/|access-date=2026-05-17|website=www.imdb.com}}</ref> O nyɛla ŋun yuli yina polo ka di nyɛla siini waɣali shɛli o ni daa feature maa, din n nyɛ I Am Not a Witch mini On Becoming a Guinea Fowl,  ka di nyɛla ŋun n daa sabi ka directi di zaa. Di zaa daa nyɛla din nyɛ tiŋduya zaŋsim. I Am Not A Witch daa nyɛla din chɛ ka Nyoni di BAFTA pini din nyɛ siini din gahim  dini yuuni 2018. On Becoming a Guinea Fowls daa nyɛla din chɛ ka o di yuuni 2024 Cannes Film Festival director so ŋun gahim (Best director)- Un  Certain Regard (Ex-aeqou) pini.<ref name=":2">{{Cite web|date=2024-05-16|title=ON BECOMING A GUINEA FOWL|url=https://www.festival-cannes.com/en/f/on-becoming-a-guinea-fowl/|access-date=2026-05-17|website=Festival de Cannes|language=en-US}}</ref> == Piligu biɛhigu mini Shikuru Baŋsim == Nyoni nyɛla bini daa dɔɣi so Lusaka, [[Zambia]], o laamba n daa nyɛ Merill Mutale (nèe Nyoni) mini Thomas Nyoni. Bi daa nyɛla ban piigi Rungano yuli n ti o ka di gbeni [[Zimbabwe]] bala maa puuni yini din n nyɛ Shona nyɛ lahabali tira, O ni daa nyɛ yuuma awiɔ, o daŋ daa nyɛla ban labi Wales. O daa chaŋla University of Birmingham, ni ka o daa nyɛ Bachelor of Commerce degree zaŋ jɛndi Business Studies. O ni daa naagi o shikuru University of Birmingham puuni, Nyoni daa nyɛla ŋun niŋ niya ni o bohim kpɛrigu University of the  Arts, [[London]],<ref name=":0">{{Cite web|last=Martins|first=Central Saint|date=2018-07-24|title=Rungano Nyoni|url=https://www.arts.ac.uk/colleges/central-saint-martins/people/rungano-nyoni|access-date=2026-05-17|website=Central Saint Martins|language=en}}</ref> di daa pon nyɛ o niya ni o niŋ kpɛrikpɛrita maa. Nyoni daa nyɛla ŋun tuhi o master degree zaŋ jɛndi Drama ka yuuni 2009, o daa nyɛla ŋun naagi Drama Center London ni master degree kpɛrigu puuni.<ref name=":0" /> Amaa o yuma  ayi ni ka o daa niŋ niya ni o bori ni o lɛbi director, o daa nyɛla ŋun baŋ ni o tiri lahabali o yi ka kamara gbeni n gari o yi bɛ kamara gbeni.<ref name=":1">{{Cite web|last=Martins|first=Central Saint|date=2018-07-24|title=Rungano Nyoni|url=https://www.arts.ac.uk/colleges/central-saint-martins/people/rungano-nyoni|access-date=2026-05-17|website=Central Saint Martins|language=en}}</ref> O yɛliya ni o daa bohimla sabu mini directibu saha shɛlibo ni daa bohindi kpɛrigu kpɛribu.<ref name=":1" /> == Tuma == Nyoni tuuli siini gahindili daa nyɛla The Piano Teacher. O daa borimi ni o bɛ kamani Isabelle Huppert<nowiki>''</nowiki> o niŋsim maa amaa ka di daa nyɛ din bi niŋ ti ma. Ka n daa baŋ ni n ku tooi bɛ kamani ŋuna ka chɛ n di bi mi kpɛrigu kpɛribu, amaa ka n zaŋsim na kuli bɛ darectin maa ni. Di daa nyɛla taɣabu shɛli din niŋ ma anfaani  a yi niŋ darectin vɛnyaliga di nyɛla din yan zaŋ niriba hankali na siini maa puuni. Yuuni 2006, Nyoni daa nyɛla ŋun yihi o tuuli siini Yande na (di gbeni nyɛ My Great Happiness Bemba puuni), ka di nyɛ o ni daa sabi shɛli ka ŋmaagi shɛli kunkuntɛ ( black and white)  Super 8mm siini.<ref>{{Cite web|title=Wayback Machine|url=http://www.filme-aus-afrika.de/fileadmin/_migrated/content_uploads/Mwansa_Press_Kit_02.pdf|access-date=2026-05-17|website=www.filme-aus-afrika.de}}</ref> Siini maa daa nyɛla din jɛndi nɛima mini African paɣaba ban daa paɣasiri western nima nɛi yɛbu mini bi biɛhigu.<ref>{{Cite web|title=Quinzaine des cinéastes|url=https://www.quinzaine-cineastes.fr/|access-date=2026-05-17|website=Quinzaine des cinéastes|language=fr}}</ref> O daa nyɛla ŋun yihi o siini ŋmahi ayi na, 20 Questions mini The List in 2009; ka di daa nyɛ din di BAFTA Cymru pini yuuni 2010. O siini din pahiri anahi n nyɛ Nwansa the Great, daa nyɛla o ni yihi shɛli na yuuni 2011, ka daa nyɛ siini shɛli bini piigi ni bi niŋ International film festival 100 puuni. Di daa nyɛla bini piigi shɛli ka di nyɛ din di pina pishi (20) ka daa nyɛ bini piigi shɛli yuuni 2012 BAFTA pina. Nyoni daa nyɛ ŋun gbendi kpala zuya ni Gabriel Guachet, yuuni 2012 puuni Guachet daa nyɛla ŋun darecti siini shɛli Nyoni ni daa sabi, din nyɛ The mass of Men ka bi daa tuu n yihili na shɛli na Locarno Film Festival ni ka daa nyɛ din Golden Leopard award. Kamani Nwansa the Great, siini maa daa nyɛla bini piigi  shɛli n gari siini festival 100 puuni ka gba daa di pini pihinu (50).  Ŋɔ daa nyɛla o yuuni 2014 short listen (Kuuntele) ni doli shɛli, ka daa di siini ŋmaa din yi du ko pini yuuni 2015 Tribeca Film Festival.<ref>{{Cite web|last=Barlet|first=Olivier|date=2017-12-19|title=I am not a Witch (Je ne suis pas une sorcière) de Rungano Nyoni|url=https://africultures.com/i-am-not-a-witch-ne-suis-sorciere-de-rungano-nyoni-14373/?utm_source=newsletter&utm_medium=email&utm_campaign=569|access-date=2026-05-17|website=Africultures|language=fr-FR}}</ref><ref>{{Cite web|last=Lincoln|first=Ross A.|date=2015-04-24|title=Tribeca Film Festival Awards: Complete Winners List|url=https://deadline.com/2015/04/tribeca-film-festival-winners-2015-winner-list-1201415359/|access-date=2026-05-17|website=Deadline|language=en-US}}</ref> Yuuni 2017 puuni, Nyoni daa nyɛla ŋun yihi o tuuli fiction siini waɣalim shɛli o ni daa feature,<ref>{{Cite web|last=Parfitt|first=Orlando|title=Stars of Tomorrow 2017: Rungano Nyoni (director)|url=https://www.screendaily.com/features/stars-of-tomorrow-2017-rungano-nyoni-director/5122682.article|access-date=2026-05-17|website=Screen|language=en}}</ref> din n nyɛ I Am Not a Witch,<ref>{{Cite news|title=Stars of Tomorrow 2017: Rungano Nyoni (director)|language=en|work=Screen|url=https://www.screendaily.com/features/stars-of-tomorrow-2017-rungano-nyoni-director/5122682.article|access-date=2026-05-17}}</ref> din nyɛ bini daa piigi shɛli ni bi niŋ Directors' Fortnight Cannes Film.Festival puuni yuuni 2017. Lala siini maa daa nyɛla di chɛ ka Nyoni di pini n ti Best Director mini Best Debut Director 20th British Independent Film Festival  puuni yuuni 2017.<ref>{{Cite web|date=2017-05-23|title=Zambia : Rungano Nyoni to debut her first feature film, 'I am not a witch', at Cannes Film Festival|url=https://www.lusakatimes.com/2017/05/23/rungano-nyoni-debut-first-feature-film-not-witch-cannes-film-festival/|access-date=2026-05-17|language=en-GB}}</ref> Lala siini maa daa lahi chɛ ka Nyoni di BAFTA  nti Debut ŋun yi o ko yuuni 2018 ka nyɛ tiŋduya ni International Film Festival nim  zaŋsim. Yuuni 2024 puuni, Nyoni siini waɣali shɛli o ni daa feature di daa pahiri ayi n nyɛ On Becoming A Guinea Fowls debuted ka daa chɛ ka o di Cannes Film Festival Best Director- Un Certain Regard (Ex-aequo) yuuni 2024 la pini.<ref name=":2" /> New York Times daa yɛliya ni o darectin maa pa din bori maliniŋ domishi o ni mali kpɛrikpɛriti shɛŋa ŋmaari o siini ni maa.<ref>{{Cite news|last=Dargis|first=Manohla|date=2025-03-06|title=‘On Becoming a Guinea Fowl’ Review: Watchful Eyes|language=en-US|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2025/03/06/movies/on-becoming-a-guinea-fowl-review.html|access-date=2026-05-17|issn=0362-4331}}</ref> == Filmography == == Kundivihira == bwhrfz9t5nsyi2pc9if67dzzxp6q7gk Dagbani Wikimedians User Group/Art and Feminism Edit-a-thon 2025 0 33121 136997 2026-05-17T12:24:27Z Andre Engels 1475 Andre Engels chama yaɣili [[Dagbani Wikimedians User Group/Art and Feminism Edit-a-thon 2025]] to [[Wikipedia:Dagbani Wikimedians User Group/Art and Feminism Edit-a-thon 2025]] 136997 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Wikipedia:Dagbani Wikimedians User Group/Art and Feminism Edit-a-thon 2025]] c5vq6wtjzks1bw9z67121pbfiycxord Methylphenidate 0 33122 137027 2026-05-17T18:50:55Z Abdul-Rauf Moshie 3942 Created by translating the page [[:mdwiki:Special:Redirect/revision/1456681|Methylphenidate]] to:dag #mdwikicx 137027 wikitext text/x-wiki {{Infobox drug|Watchedfields=changed|verifiedrevid=464371569|drug_name=Methylphenidate|image=Methylphenidate-2D-skeletal.svg|width=200|alt=|image2=Methylphenidate-enantiomers-3D-balls.png|width2=225|caption=<!-- Names -->|pronounce={{IPAc-en|ˌ|m|ɛ|θ|əl|ˈ|f|ɛ|n|ɪ|d|eɪ|t|,_|-|ˈ|f|iː|-}}|tradename=Ritalin, Concerta, [[Methylphenidate#Names|others]]|synonyms=|IUPAC_name=Methyl phenyl(piperidin-2-yl)acetate<!-- the locant '2' for acetic acid is not cited --> <!-- Clinical data -->|class={{abbr|CNS|central nervous system}} [[stimulant]]|pregnancy_AU=B3|pregnancy_US=C|pregnancy_category=|routes_of_administration=[[Oral administration|By mouth]], [[transdermal]]<ref name=AHFS2018/>|onset=|duration_of_action=|dependency_liability=High<ref name=AHFS2018/>|addiction_liability=High<ref>{{cite book |last1=Bonewit-West |first1=Kathy |last2=Hunt |first2=Sue A. |last3=Applegate |first3=Edith |title=Today's Medical Assistant: Clinical and Administrative Procedures |date=2012 |page=571 |publisher=Elsevier Health Sciences |isbn=9781455701506 |url=https://books.google.com/books?id=YalYPI1KqTQC&pg=PA571 |language=en |access-date=5 August 2020 |archive-date=28 July 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200728034412/https://books.google.com/books?id=YalYPI1KqTQC&pg=PA571 |url-status=live }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240929161302/https://books.google.com/books?id=YalYPI1KqTQC&pg=PA571#v=onepage&q&f=false |date=29 September 2024 }}</ref> <!-- External links -->|Drugs.com={{drugs.com|monograph|methylphenidate-hydrochloride}}|MedlinePlus=a682188 <!-- Legal data -->|legal_AU=S8|legal_CA=Schedule III|legal_DE=Anlage III|legal_UK=Class B|legal_US=Schedule II|legal_status=|licence_US=Methylphenidate|licence_EU=<!-- Pharmacokinetic data -->|bioavailability=Approx. 30% (range: 11–52%)|protein_bound=10–33%|metabolism=[[Liver]] (80%) mostly [[Carboxylesterase 1|CES1A1]]-mediated|elimination_half-life=2–3 hours<ref name="pmid10628897">{{cite journal | vauthors = Kimko HC, Cross JT, Abernethy DR | title = Pharmacokinetics and clinical effectiveness of methylphenidate | journal = Clinical Pharmacokinetics | volume = 37 | issue = 6 | pages = 457–70 | date = December 1999 | pmid = 10628897 | doi = 10.2165/00003088-199937060-00002 }}</ref>|excretion=[[Urine]] (90%) <!-- Chemical and physical data -->|C=14|H=19|N=1|O=2|SMILES=O=C(OC)C(C1CCCCN1)C2=CC=CC=C2|StdInChI=1S/C14H19NO2/c1-17-14(16)13(11-7-3-2-4-8-11)12-9-5-6-10-15-12/h2-4,7-8,12-13,15H,5-6,9-10H2,1H3|StdInChI_Ref={{stdinchicite|correct|chemspider}}|StdInChIKey=DUGOZIWVEXMGBE-UHFFFAOYSA-N|StdInChIKey_Ref={{stdinchicite|correct|chemspider}}|molecular_weight=233.31|molecular_weight_unit=g/mol|melting_point=74|melting_notes=<ref name="Pubchem properties">{{cite encyclopedia|title=Methylphenidate|section-url=https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/summary/summary.cgi?cid=4158#x27|website=Pubchem Compound|publisher=National Center for Biotechnology Information|section=Chemical and Physical Properties|access-date=5 August 2020|archive-date=6 January 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140106100442/http://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/summary/summary.cgi?cid=4158#x27|url-status=live|url=http://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/summary/summary.cgi?cid=4158#x27}}</ref>|boiling_point=136|boiling_notes=<ref name="Pubchem properties" />}}'''Methylphenidate''', bɛ lahi mi tila' shɛli Ritalin la nyɛla tila' shɛli bɛ ni mali n tibiri attention deficit hyperactivity disorder bee ADHD; doro shɛli din yihiri niri o hankali ni zaɣi ni nti pahi narcolepsy<ref name="AHFS20182">{{cite web|title=Methylphenidate Hydrochloride Monograph for Professionals|url=https://www.drugs.com/monograph/methylphenidate-hydrochloride.html|website=Drugs.com|publisher=AHFS|access-date=19 December 2018|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20181219182550/https://www.drugs.com/monograph/methylphenidate-hydrochloride.html|archive-date=19 December 2018|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181219182550/https://www.drugs.com/monograph/methylphenidate-hydrochloride.html|date=19 December 2018}}</ref> == References == <references /> [[Pubu:Translated from MDWiki]] 9ski147llp74uoztpm2k5rndjbwjrqm 137028 137027 2026-05-17T18:52:00Z Abdul-Rauf Moshie 3942 Created by translating the page [[:mdwiki:Special:Redirect/revision/1456681|Methylphenidate]] to:dag #mdwikicx 137028 wikitext text/x-wiki {{Infobox drug|Watchedfields=changed|verifiedrevid=464371569|drug_name=Methylphenidate|image=Methylphenidate-2D-skeletal.svg|width=200|alt=|image2=Methylphenidate-enantiomers-3D-balls.png|width2=225|caption=<!-- Names -->|pronounce={{IPAc-en|ˌ|m|ɛ|θ|əl|ˈ|f|ɛ|n|ɪ|d|eɪ|t|,_|-|ˈ|f|iː|-}}|tradename=Ritalin, Concerta, [[Methylphenidate#Names|others]]|synonyms=|IUPAC_name=Methyl phenyl(piperidin-2-yl)acetate<!-- the locant '2' for acetic acid is not cited --> <!-- Clinical data -->|class={{abbr|CNS|central nervous system}} [[stimulant]]|pregnancy_AU=B3|pregnancy_US=C|pregnancy_category=|routes_of_administration=[[Oral administration|By mouth]], [[transdermal]]<ref name=AHFS2018/>|onset=|duration_of_action=|dependency_liability=High<ref name=AHFS2018/>|addiction_liability=High<ref>{{cite book |last1=Bonewit-West |first1=Kathy |last2=Hunt |first2=Sue A. |last3=Applegate |first3=Edith |title=Today's Medical Assistant: Clinical and Administrative Procedures |date=2012 |page=571 |publisher=Elsevier Health Sciences |isbn=9781455701506 |url=https://books.google.com/books?id=YalYPI1KqTQC&pg=PA571 |language=en |access-date=5 August 2020 |archive-date=28 July 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200728034412/https://books.google.com/books?id=YalYPI1KqTQC&pg=PA571 |url-status=live }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240929161302/https://books.google.com/books?id=YalYPI1KqTQC&pg=PA571#v=onepage&q&f=false |date=29 September 2024 }}</ref> <!-- External links -->|Drugs.com={{drugs.com|monograph|methylphenidate-hydrochloride}}|MedlinePlus=a682188 <!-- Legal data -->|legal_AU=S8|legal_CA=Schedule III|legal_DE=Anlage III|legal_UK=Class B|legal_US=Schedule II|legal_status=|licence_US=Methylphenidate|licence_EU=<!-- Pharmacokinetic data -->|bioavailability=Approx. 30% (range: 11–52%)|protein_bound=10–33%|metabolism=[[Liver]] (80%) mostly [[Carboxylesterase 1|CES1A1]]-mediated|elimination_half-life=2–3 hours<ref name="pmid10628897">{{cite journal | vauthors = Kimko HC, Cross JT, Abernethy DR | title = Pharmacokinetics and clinical effectiveness of methylphenidate | journal = Clinical Pharmacokinetics | volume = 37 | issue = 6 | pages = 457–70 | date = December 1999 | pmid = 10628897 | doi = 10.2165/00003088-199937060-00002 }}</ref>|excretion=[[Urine]] (90%) <!-- Chemical and physical data -->|C=14|H=19|N=1|O=2|SMILES=O=C(OC)C(C1CCCCN1)C2=CC=CC=C2|StdInChI=1S/C14H19NO2/c1-17-14(16)13(11-7-3-2-4-8-11)12-9-5-6-10-15-12/h2-4,7-8,12-13,15H,5-6,9-10H2,1H3|StdInChI_Ref={{stdinchicite|correct|chemspider}}|StdInChIKey=DUGOZIWVEXMGBE-UHFFFAOYSA-N|StdInChIKey_Ref={{stdinchicite|correct|chemspider}}|molecular_weight=233.31|molecular_weight_unit=g/mol|melting_point=74|melting_notes=<ref name="Pubchem properties">{{cite encyclopedia|title=Methylphenidate|section-url=https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/summary/summary.cgi?cid=4158#x27|website=Pubchem Compound|publisher=National Center for Biotechnology Information|section=Chemical and Physical Properties|access-date=5 August 2020|archive-date=6 January 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140106100442/http://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/summary/summary.cgi?cid=4158#x27|url-status=live|url=http://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/summary/summary.cgi?cid=4158#x27}}</ref>|boiling_point=136|boiling_notes=<ref name="Pubchem properties" />}}'''Methylphenidate''', bɛ lahi mi tila' shɛli Ritalin la nyɛla tila' shɛli bɛ ni mali n tibiri attention deficit hyperactivity disorder bee ADHD; doro shɛli din yihiri niri o hankali ni zaɣi ni nti pahi narcolepsy<ref name="AHFS20182">{{cite web|title=Methylphenidate Hydrochloride Monograph for Professionals|url=https://www.drugs.com/monograph/methylphenidate-hydrochloride.html|website=Drugs.com|publisher=AHFS|access-date=19 December 2018|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20181219182550/https://www.drugs.com/monograph/methylphenidate-hydrochloride.html|archive-date=19 December 2018|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181219182550/https://www.drugs.com/monograph/methylphenidate-hydrochloride.html|date=19 December 2018}}</ref> Di nyɛla tuuli tila' shɛli bɛ ni mali tibiri ADHD<ref name="AHFS20182" /> == References == <references /> [[Pubu:Translated from MDWiki]] btxiennru1hgewl7erud0i5vu6ow8ra 137029 137028 2026-05-17T18:53:34Z Abdul-Rauf Moshie 3942 Created by translating the page [[:mdwiki:Special:Redirect/revision/1456681|Methylphenidate]] to:dag #mdwikicx 137029 wikitext text/x-wiki {{Infobox drug|Watchedfields=changed|verifiedrevid=464371569|drug_name=Methylphenidate|image=Methylphenidate-2D-skeletal.svg|width=200|alt=|image2=Methylphenidate-enantiomers-3D-balls.png|width2=225|caption=<!-- Names -->|pronounce={{IPAc-en|ˌ|m|ɛ|θ|əl|ˈ|f|ɛ|n|ɪ|d|eɪ|t|,_|-|ˈ|f|iː|-}}|tradename=Ritalin, Concerta, [[Methylphenidate#Names|others]]|synonyms=|IUPAC_name=Methyl phenyl(piperidin-2-yl)acetate<!-- the locant '2' for acetic acid is not cited --> <!-- Clinical data -->|class={{abbr|CNS|central nervous system}} [[stimulant]]|pregnancy_AU=B3|pregnancy_US=C|pregnancy_category=|routes_of_administration=[[Oral administration|By mouth]], [[transdermal]]<ref name=AHFS2018/>|onset=|duration_of_action=|dependency_liability=High<ref name=AHFS2018/>|addiction_liability=High<ref>{{cite book |last1=Bonewit-West |first1=Kathy |last2=Hunt |first2=Sue A. |last3=Applegate |first3=Edith |title=Today's Medical Assistant: Clinical and Administrative Procedures |date=2012 |page=571 |publisher=Elsevier Health Sciences |isbn=9781455701506 |url=https://books.google.com/books?id=YalYPI1KqTQC&pg=PA571 |language=en |access-date=5 August 2020 |archive-date=28 July 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200728034412/https://books.google.com/books?id=YalYPI1KqTQC&pg=PA571 |url-status=live }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240929161302/https://books.google.com/books?id=YalYPI1KqTQC&pg=PA571#v=onepage&q&f=false |date=29 September 2024 }}</ref> <!-- External links -->|Drugs.com={{drugs.com|monograph|methylphenidate-hydrochloride}}|MedlinePlus=a682188 <!-- Legal data -->|legal_AU=S8|legal_CA=Schedule III|legal_DE=Anlage III|legal_UK=Class B|legal_US=Schedule II|legal_status=|licence_US=Methylphenidate|licence_EU=<!-- Pharmacokinetic data -->|bioavailability=Approx. 30% (range: 11–52%)|protein_bound=10–33%|metabolism=[[Liver]] (80%) mostly [[Carboxylesterase 1|CES1A1]]-mediated|elimination_half-life=2–3 hours<ref name="pmid10628897">{{cite journal | vauthors = Kimko HC, Cross JT, Abernethy DR | title = Pharmacokinetics and clinical effectiveness of methylphenidate | journal = Clinical Pharmacokinetics | volume = 37 | issue = 6 | pages = 457–70 | date = December 1999 | pmid = 10628897 | doi = 10.2165/00003088-199937060-00002 }}</ref>|excretion=[[Urine]] (90%) <!-- Chemical and physical data -->|C=14|H=19|N=1|O=2|SMILES=O=C(OC)C(C1CCCCN1)C2=CC=CC=C2|StdInChI=1S/C14H19NO2/c1-17-14(16)13(11-7-3-2-4-8-11)12-9-5-6-10-15-12/h2-4,7-8,12-13,15H,5-6,9-10H2,1H3|StdInChI_Ref={{stdinchicite|correct|chemspider}}|StdInChIKey=DUGOZIWVEXMGBE-UHFFFAOYSA-N|StdInChIKey_Ref={{stdinchicite|correct|chemspider}}|molecular_weight=233.31|molecular_weight_unit=g/mol|melting_point=74|melting_notes=<ref name="Pubchem properties">{{cite encyclopedia|title=Methylphenidate|section-url=https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/summary/summary.cgi?cid=4158#x27|website=Pubchem Compound|publisher=National Center for Biotechnology Information|section=Chemical and Physical Properties|access-date=5 August 2020|archive-date=6 January 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140106100442/http://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/summary/summary.cgi?cid=4158#x27|url-status=live|url=http://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/summary/summary.cgi?cid=4158#x27}}</ref>|boiling_point=136|boiling_notes=<ref name="Pubchem properties" />}}'''Methylphenidate''', bɛ lahi mi tila' shɛli Ritalin la nyɛla tila' shɛli bɛ ni mali n tibiri attention deficit hyperactivity disorder bee ADHD; doro shɛli din yihiri niri o hankali ni zaɣi ni nti pahi narcolepsy<ref name="AHFS20182">{{cite web|title=Methylphenidate Hydrochloride Monograph for Professionals|url=https://www.drugs.com/monograph/methylphenidate-hydrochloride.html|website=Drugs.com|publisher=AHFS|access-date=19 December 2018|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20181219182550/https://www.drugs.com/monograph/methylphenidate-hydrochloride.html|archive-date=19 December 2018|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181219182550/https://www.drugs.com/monograph/methylphenidate-hydrochloride.html|date=19 December 2018}}</ref> Di nyɛla tuuli tila' shɛli bɛ ni mali tibiri ADHD<ref name="AHFS20182" /> Di nyɛla din ni tooi vali nɔli ni bee n niŋ n pa ningbuŋ zuɣu.<ref name="AHFS20182" /> == References == <references /> [[Pubu:Translated from MDWiki]] l60vi4chcrmheh75ixg0rk5wvz0ptem 137030 137029 2026-05-17T18:54:36Z Abdul-Rauf Moshie 3942 Created by translating the page [[:mdwiki:Special:Redirect/revision/1456681|Methylphenidate]] to:dag #mdwikicx 137030 wikitext text/x-wiki {{Infobox drug|Watchedfields=changed|verifiedrevid=464371569|drug_name=Methylphenidate|image=Methylphenidate-2D-skeletal.svg|width=200|alt=|image2=Methylphenidate-enantiomers-3D-balls.png|width2=225|caption=<!-- Names -->|pronounce={{IPAc-en|ˌ|m|ɛ|θ|əl|ˈ|f|ɛ|n|ɪ|d|eɪ|t|,_|-|ˈ|f|iː|-}}|tradename=Ritalin, Concerta, [[Methylphenidate#Names|others]]|synonyms=|IUPAC_name=Methyl phenyl(piperidin-2-yl)acetate<!-- the locant '2' for acetic acid is not cited --> <!-- Clinical data -->|class={{abbr|CNS|central nervous system}} [[stimulant]]|pregnancy_AU=B3|pregnancy_US=C|pregnancy_category=|routes_of_administration=[[Oral administration|By mouth]], [[transdermal]]<ref name=AHFS2018/>|onset=|duration_of_action=|dependency_liability=High<ref name=AHFS2018/>|addiction_liability=High<ref>{{cite book |last1=Bonewit-West |first1=Kathy |last2=Hunt |first2=Sue A. |last3=Applegate |first3=Edith |title=Today's Medical Assistant: Clinical and Administrative Procedures |date=2012 |page=571 |publisher=Elsevier Health Sciences |isbn=9781455701506 |url=https://books.google.com/books?id=YalYPI1KqTQC&pg=PA571 |language=en |access-date=5 August 2020 |archive-date=28 July 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200728034412/https://books.google.com/books?id=YalYPI1KqTQC&pg=PA571 |url-status=live }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240929161302/https://books.google.com/books?id=YalYPI1KqTQC&pg=PA571#v=onepage&q&f=false |date=29 September 2024 }}</ref> <!-- External links -->|Drugs.com={{drugs.com|monograph|methylphenidate-hydrochloride}}|MedlinePlus=a682188 <!-- Legal data -->|legal_AU=S8|legal_CA=Schedule III|legal_DE=Anlage III|legal_UK=Class B|legal_US=Schedule II|legal_status=|licence_US=Methylphenidate|licence_EU=<!-- Pharmacokinetic data -->|bioavailability=Approx. 30% (range: 11–52%)|protein_bound=10–33%|metabolism=[[Liver]] (80%) mostly [[Carboxylesterase 1|CES1A1]]-mediated|elimination_half-life=2–3 hours<ref name="pmid10628897">{{cite journal | vauthors = Kimko HC, Cross JT, Abernethy DR | title = Pharmacokinetics and clinical effectiveness of methylphenidate | journal = Clinical Pharmacokinetics | volume = 37 | issue = 6 | pages = 457–70 | date = December 1999 | pmid = 10628897 | doi = 10.2165/00003088-199937060-00002 }}</ref>|excretion=[[Urine]] (90%) <!-- Chemical and physical data -->|C=14|H=19|N=1|O=2|SMILES=O=C(OC)C(C1CCCCN1)C2=CC=CC=C2|StdInChI=1S/C14H19NO2/c1-17-14(16)13(11-7-3-2-4-8-11)12-9-5-6-10-15-12/h2-4,7-8,12-13,15H,5-6,9-10H2,1H3|StdInChI_Ref={{stdinchicite|correct|chemspider}}|StdInChIKey=DUGOZIWVEXMGBE-UHFFFAOYSA-N|StdInChIKey_Ref={{stdinchicite|correct|chemspider}}|molecular_weight=233.31|molecular_weight_unit=g/mol|melting_point=74|melting_notes=<ref name="Pubchem properties">{{cite encyclopedia|title=Methylphenidate|section-url=https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/summary/summary.cgi?cid=4158#x27|website=Pubchem Compound|publisher=National Center for Biotechnology Information|section=Chemical and Physical Properties|access-date=5 August 2020|archive-date=6 January 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140106100442/http://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/summary/summary.cgi?cid=4158#x27|url-status=live|url=http://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/summary/summary.cgi?cid=4158#x27}}</ref>|boiling_point=136|boiling_notes=<ref name="Pubchem properties" />}}'''Methylphenidate''', bɛ lahi mi tila' shɛli Ritalin la nyɛla tila' shɛli bɛ ni mali n tibiri attention deficit hyperactivity disorder bee ADHD; doro shɛli din yihiri niri o hankali ni zaɣi ni nti pahi narcolepsy<ref name="AHFS20182">{{cite web|title=Methylphenidate Hydrochloride Monograph for Professionals|url=https://www.drugs.com/monograph/methylphenidate-hydrochloride.html|website=Drugs.com|publisher=AHFS|access-date=19 December 2018|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20181219182550/https://www.drugs.com/monograph/methylphenidate-hydrochloride.html|archive-date=19 December 2018|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181219182550/https://www.drugs.com/monograph/methylphenidate-hydrochloride.html|date=19 December 2018}}</ref> Di nyɛla tuuli tila' shɛli bɛ ni mali tibiri ADHD<ref name="AHFS20182" /> Di nyɛla din ni tooi vali nɔli ni bee n niŋ n pa ningbuŋ zuɣu.<ref name="AHFS20182" /> Tilaa ŋɔ balibu nyɛla din gba tuma nye payapaya ningbuŋ puuni<ref name="AHFS20182" /> == References == <references /> [[Pubu:Translated from MDWiki]] 16owjiwjr26i2a4q498dwpqml6bbpkx 137031 137030 2026-05-17T18:56:50Z Abdul-Rauf Moshie 3942 Created by translating the page [[:mdwiki:Special:Redirect/revision/1456681|Methylphenidate]] to:dag #mdwikicx 137031 wikitext text/x-wiki {{Infobox drug|Watchedfields=changed|verifiedrevid=464371569|drug_name=Methylphenidate|image=Methylphenidate-2D-skeletal.svg|width=200|alt=|image2=Methylphenidate-enantiomers-3D-balls.png|width2=225|caption=<!-- Names -->|pronounce={{IPAc-en|ˌ|m|ɛ|θ|əl|ˈ|f|ɛ|n|ɪ|d|eɪ|t|,_|-|ˈ|f|iː|-}}|tradename=Ritalin, Concerta, [[Methylphenidate#Names|others]]|synonyms=|IUPAC_name=Methyl phenyl(piperidin-2-yl)acetate<!-- the locant '2' for acetic acid is not cited --> <!-- Clinical data -->|class={{abbr|CNS|central nervous system}} [[stimulant]]|pregnancy_AU=B3|pregnancy_US=C|pregnancy_category=|routes_of_administration=[[Oral administration|By mouth]], [[transdermal]]<ref name=AHFS2018/>|onset=|duration_of_action=|dependency_liability=High<ref name=AHFS2018/>|addiction_liability=High<ref>{{cite book |last1=Bonewit-West |first1=Kathy |last2=Hunt |first2=Sue A. |last3=Applegate |first3=Edith |title=Today's Medical Assistant: Clinical and Administrative Procedures |date=2012 |page=571 |publisher=Elsevier Health Sciences |isbn=9781455701506 |url=https://books.google.com/books?id=YalYPI1KqTQC&pg=PA571 |language=en |access-date=5 August 2020 |archive-date=28 July 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200728034412/https://books.google.com/books?id=YalYPI1KqTQC&pg=PA571 |url-status=live }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240929161302/https://books.google.com/books?id=YalYPI1KqTQC&pg=PA571#v=onepage&q&f=false |date=29 September 2024 }}</ref> <!-- External links -->|Drugs.com={{drugs.com|monograph|methylphenidate-hydrochloride}}|MedlinePlus=a682188 <!-- Legal data -->|legal_AU=S8|legal_CA=Schedule III|legal_DE=Anlage III|legal_UK=Class B|legal_US=Schedule II|legal_status=|licence_US=Methylphenidate|licence_EU=<!-- Pharmacokinetic data -->|bioavailability=Approx. 30% (range: 11–52%)|protein_bound=10–33%|metabolism=[[Liver]] (80%) mostly [[Carboxylesterase 1|CES1A1]]-mediated|elimination_half-life=2–3 hours<ref name="pmid10628897">{{cite journal | vauthors = Kimko HC, Cross JT, Abernethy DR | title = Pharmacokinetics and clinical effectiveness of methylphenidate | journal = Clinical Pharmacokinetics | volume = 37 | issue = 6 | pages = 457–70 | date = December 1999 | pmid = 10628897 | doi = 10.2165/00003088-199937060-00002 }}</ref>|excretion=[[Urine]] (90%) <!-- Chemical and physical data -->|C=14|H=19|N=1|O=2|SMILES=O=C(OC)C(C1CCCCN1)C2=CC=CC=C2|StdInChI=1S/C14H19NO2/c1-17-14(16)13(11-7-3-2-4-8-11)12-9-5-6-10-15-12/h2-4,7-8,12-13,15H,5-6,9-10H2,1H3|StdInChI_Ref={{stdinchicite|correct|chemspider}}|StdInChIKey=DUGOZIWVEXMGBE-UHFFFAOYSA-N|StdInChIKey_Ref={{stdinchicite|correct|chemspider}}|molecular_weight=233.31|molecular_weight_unit=g/mol|melting_point=74|melting_notes=<ref name="Pubchem properties">{{cite encyclopedia|title=Methylphenidate|section-url=https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/summary/summary.cgi?cid=4158#x27|website=Pubchem Compound|publisher=National Center for Biotechnology Information|section=Chemical and Physical Properties|access-date=5 August 2020|archive-date=6 January 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140106100442/http://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/summary/summary.cgi?cid=4158#x27|url-status=live|url=http://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/summary/summary.cgi?cid=4158#x27}}</ref>|boiling_point=136|boiling_notes=<ref name="Pubchem properties" />}}'''Methylphenidate''', bɛ lahi mi tila' shɛli Ritalin la nyɛla tila' shɛli bɛ ni mali n tibiri attention deficit hyperactivity disorder bee ADHD; doro shɛli din yihiri niri o hankali ni zaɣi ni nti pahi narcolepsy<ref name="AHFS20182">{{cite web|title=Methylphenidate Hydrochloride Monograph for Professionals|url=https://www.drugs.com/monograph/methylphenidate-hydrochloride.html|website=Drugs.com|publisher=AHFS|access-date=19 December 2018|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20181219182550/https://www.drugs.com/monograph/methylphenidate-hydrochloride.html|archive-date=19 December 2018|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181219182550/https://www.drugs.com/monograph/methylphenidate-hydrochloride.html|date=19 December 2018}}</ref> Di nyɛla tuuli tila' shɛli bɛ ni mali tibiri ADHD<ref name="AHFS20182" /> Di nyɛla din ni tooi vali nɔli ni bee n niŋ n pa ningbuŋ zuɣu.<ref name="AHFS20182" /> Tilaa ŋɔ balibu nyɛla din gba tuma nye payapaya ningbuŋ puuni<ref name="AHFS20182" /> Tilaa ŋɔ valibu barinanima shɛŋa n nye gbihibu yɛlmuɣisira, nɔli ni ka nyaɣisim n kpa dibu polo, anxiety n ti pahi kɔhisibu<ref name="AHFS20182" /> == References == <references /> [[Pubu:Translated from MDWiki]] fgo54ggrg3t1fvbpi18i19losp6t9tp 137033 137031 2026-05-17T19:00:30Z Abdul-Rauf Moshie 3942 Created by translating the page [[:mdwiki:Special:Redirect/revision/1456681|Methylphenidate]] to:dag #mdwikicx 137033 wikitext text/x-wiki {{Infobox drug|Watchedfields=changed|verifiedrevid=464371569|drug_name=Methylphenidate|image=Methylphenidate-2D-skeletal.svg|width=200|alt=|image2=Methylphenidate-enantiomers-3D-balls.png|width2=225|caption=<!-- Names -->|pronounce={{IPAc-en|ˌ|m|ɛ|θ|əl|ˈ|f|ɛ|n|ɪ|d|eɪ|t|,_|-|ˈ|f|iː|-}}|tradename=Ritalin, Concerta, [[Methylphenidate#Names|others]]|synonyms=|IUPAC_name=Methyl phenyl(piperidin-2-yl)acetate<!-- the locant '2' for acetic acid is not cited --> <!-- Clinical data -->|class={{abbr|CNS|central nervous system}} [[stimulant]]|pregnancy_AU=B3|pregnancy_US=C|pregnancy_category=|routes_of_administration=[[Oral administration|By mouth]], [[transdermal]]<ref name=AHFS2018/>|onset=|duration_of_action=|dependency_liability=High<ref name=AHFS2018/>|addiction_liability=High<ref>{{cite book |last1=Bonewit-West |first1=Kathy |last2=Hunt |first2=Sue A. |last3=Applegate |first3=Edith |title=Today's Medical Assistant: Clinical and Administrative Procedures |date=2012 |page=571 |publisher=Elsevier Health Sciences |isbn=9781455701506 |url=https://books.google.com/books?id=YalYPI1KqTQC&pg=PA571 |language=en |access-date=5 August 2020 |archive-date=28 July 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200728034412/https://books.google.com/books?id=YalYPI1KqTQC&pg=PA571 |url-status=live }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240929161302/https://books.google.com/books?id=YalYPI1KqTQC&pg=PA571#v=onepage&q&f=false |date=29 September 2024 }}</ref> <!-- External links -->|Drugs.com={{drugs.com|monograph|methylphenidate-hydrochloride}}|MedlinePlus=a682188 <!-- Legal data -->|legal_AU=S8|legal_CA=Schedule III|legal_DE=Anlage III|legal_UK=Class B|legal_US=Schedule II|legal_status=|licence_US=Methylphenidate|licence_EU=<!-- Pharmacokinetic data -->|bioavailability=Approx. 30% (range: 11–52%)|protein_bound=10–33%|metabolism=[[Liver]] (80%) mostly [[Carboxylesterase 1|CES1A1]]-mediated|elimination_half-life=2–3 hours<ref name="pmid10628897">{{cite journal | vauthors = Kimko HC, Cross JT, Abernethy DR | title = Pharmacokinetics and clinical effectiveness of methylphenidate | journal = Clinical Pharmacokinetics | volume = 37 | issue = 6 | pages = 457–70 | date = December 1999 | pmid = 10628897 | doi = 10.2165/00003088-199937060-00002 }}</ref>|excretion=[[Urine]] (90%) <!-- Chemical and physical data -->|C=14|H=19|N=1|O=2|SMILES=O=C(OC)C(C1CCCCN1)C2=CC=CC=C2|StdInChI=1S/C14H19NO2/c1-17-14(16)13(11-7-3-2-4-8-11)12-9-5-6-10-15-12/h2-4,7-8,12-13,15H,5-6,9-10H2,1H3|StdInChI_Ref={{stdinchicite|correct|chemspider}}|StdInChIKey=DUGOZIWVEXMGBE-UHFFFAOYSA-N|StdInChIKey_Ref={{stdinchicite|correct|chemspider}}|molecular_weight=233.31|molecular_weight_unit=g/mol|melting_point=74|melting_notes=<ref name="Pubchem properties">{{cite encyclopedia|title=Methylphenidate|section-url=https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/summary/summary.cgi?cid=4158#x27|website=Pubchem Compound|publisher=National Center for Biotechnology Information|section=Chemical and Physical Properties|access-date=5 August 2020|archive-date=6 January 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140106100442/http://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/summary/summary.cgi?cid=4158#x27|url-status=live|url=http://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/summary/summary.cgi?cid=4158#x27}}</ref>|boiling_point=136|boiling_notes=<ref name="Pubchem properties" />}}'''Methylphenidate''', bɛ lahi mi tila' shɛli Ritalin la nyɛla tila' shɛli bɛ ni mali n tibiri attention deficit hyperactivity disorder bee ADHD; doro shɛli din yihiri niri o hankali ni zaɣi ni nti pahi narcolepsy<ref name="AHFS20182">{{cite web|title=Methylphenidate Hydrochloride Monograph for Professionals|url=https://www.drugs.com/monograph/methylphenidate-hydrochloride.html|website=Drugs.com|publisher=AHFS|access-date=19 December 2018|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20181219182550/https://www.drugs.com/monograph/methylphenidate-hydrochloride.html|archive-date=19 December 2018|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181219182550/https://www.drugs.com/monograph/methylphenidate-hydrochloride.html|date=19 December 2018}}</ref> Di nyɛla tuuli tila' shɛli bɛ ni mali tibiri ADHD<ref name="AHFS20182" /> Di nyɛla din ni tooi vali nɔli ni bee n niŋ n pa ningbuŋ zuɣu.<ref name="AHFS20182" /> Tilaa ŋɔ balibu nyɛla din gba tuma nye payapaya ningbuŋ puuni<ref name="AHFS20182" /> Tilaa ŋɔ valibu barinanima shɛŋa n nye gbihibu yɛlmuɣisira, nɔli ni ka nyaɣisim n kpa dibu polo, anxiety n ti pahi kɔhisibu<ref name="AHFS20182" /> Barinanima shɛŋa din gba pahi ka mali yaa n nye zuɣupuri danli bee yinyari, allergic reactions, doo tooni yiɣisibu n yuui, tima valibu yiriŋ n ti pahi suhuni dɔriti<ref name="AHFS20182" /> == References == <references /> [[Pubu:Translated from MDWiki]] h2xxrxkxaim4rlymx462odp0ig1y065 137034 137033 2026-05-17T19:02:24Z Abdul-Rauf Moshie 3942 Created by translating the page [[:mdwiki:Special:Redirect/revision/1456681|Methylphenidate]] to:dag #mdwikicx 137034 wikitext text/x-wiki {{Infobox drug|Watchedfields=changed|verifiedrevid=464371569|drug_name=Methylphenidate|image=Methylphenidate-2D-skeletal.svg|width=200|alt=|image2=Methylphenidate-enantiomers-3D-balls.png|width2=225|caption=<!-- Names -->|pronounce={{IPAc-en|ˌ|m|ɛ|θ|əl|ˈ|f|ɛ|n|ɪ|d|eɪ|t|,_|-|ˈ|f|iː|-}}|tradename=Ritalin, Concerta, [[Methylphenidate#Names|others]]|synonyms=|IUPAC_name=Methyl phenyl(piperidin-2-yl)acetate<!-- the locant '2' for acetic acid is not cited --> <!-- Clinical data -->|class={{abbr|CNS|central nervous system}} [[stimulant]]|pregnancy_AU=B3|pregnancy_US=C|pregnancy_category=|routes_of_administration=[[Oral administration|By mouth]], [[transdermal]]<ref name=AHFS2018/>|onset=|duration_of_action=|dependency_liability=High<ref name=AHFS2018/>|addiction_liability=High<ref>{{cite book |last1=Bonewit-West |first1=Kathy |last2=Hunt |first2=Sue A. |last3=Applegate |first3=Edith |title=Today's Medical Assistant: Clinical and Administrative Procedures |date=2012 |page=571 |publisher=Elsevier Health Sciences |isbn=9781455701506 |url=https://books.google.com/books?id=YalYPI1KqTQC&pg=PA571 |language=en |access-date=5 August 2020 |archive-date=28 July 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200728034412/https://books.google.com/books?id=YalYPI1KqTQC&pg=PA571 |url-status=live }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240929161302/https://books.google.com/books?id=YalYPI1KqTQC&pg=PA571#v=onepage&q&f=false |date=29 September 2024 }}</ref> <!-- External links -->|Drugs.com={{drugs.com|monograph|methylphenidate-hydrochloride}}|MedlinePlus=a682188 <!-- Legal data -->|legal_AU=S8|legal_CA=Schedule III|legal_DE=Anlage III|legal_UK=Class B|legal_US=Schedule II|legal_status=|licence_US=Methylphenidate|licence_EU=<!-- Pharmacokinetic data -->|bioavailability=Approx. 30% (range: 11–52%)|protein_bound=10–33%|metabolism=[[Liver]] (80%) mostly [[Carboxylesterase 1|CES1A1]]-mediated|elimination_half-life=2–3 hours<ref name="pmid10628897">{{cite journal | vauthors = Kimko HC, Cross JT, Abernethy DR | title = Pharmacokinetics and clinical effectiveness of methylphenidate | journal = Clinical Pharmacokinetics | volume = 37 | issue = 6 | pages = 457–70 | date = December 1999 | pmid = 10628897 | doi = 10.2165/00003088-199937060-00002 }}</ref>|excretion=[[Urine]] (90%) <!-- Chemical and physical data -->|C=14|H=19|N=1|O=2|SMILES=O=C(OC)C(C1CCCCN1)C2=CC=CC=C2|StdInChI=1S/C14H19NO2/c1-17-14(16)13(11-7-3-2-4-8-11)12-9-5-6-10-15-12/h2-4,7-8,12-13,15H,5-6,9-10H2,1H3|StdInChI_Ref={{stdinchicite|correct|chemspider}}|StdInChIKey=DUGOZIWVEXMGBE-UHFFFAOYSA-N|StdInChIKey_Ref={{stdinchicite|correct|chemspider}}|molecular_weight=233.31|molecular_weight_unit=g/mol|melting_point=74|melting_notes=<ref name="Pubchem properties">{{cite encyclopedia|title=Methylphenidate|section-url=https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/summary/summary.cgi?cid=4158#x27|website=Pubchem Compound|publisher=National Center for Biotechnology Information|section=Chemical and Physical Properties|access-date=5 August 2020|archive-date=6 January 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140106100442/http://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/summary/summary.cgi?cid=4158#x27|url-status=live|url=http://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/summary/summary.cgi?cid=4158#x27}}</ref>|boiling_point=136|boiling_notes=<ref name="Pubchem properties" />}}'''Methylphenidate''', bɛ lahi mi tila' shɛli Ritalin la nyɛla tila' shɛli bɛ ni mali n tibiri attention deficit hyperactivity disorder bee ADHD; doro shɛli din yihiri niri o hankali ni zaɣi ni nti pahi narcolepsy<ref name="AHFS20182">{{cite web|title=Methylphenidate Hydrochloride Monograph for Professionals|url=https://www.drugs.com/monograph/methylphenidate-hydrochloride.html|website=Drugs.com|publisher=AHFS|access-date=19 December 2018|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20181219182550/https://www.drugs.com/monograph/methylphenidate-hydrochloride.html|archive-date=19 December 2018|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181219182550/https://www.drugs.com/monograph/methylphenidate-hydrochloride.html|date=19 December 2018}}</ref> Di nyɛla tuuli tila' shɛli bɛ ni mali tibiri ADHD<ref name="AHFS20182" /> Di nyɛla din ni tooi vali nɔli ni bee n niŋ n pa ningbuŋ zuɣu.<ref name="AHFS20182" /> Tilaa ŋɔ balibu nyɛla din gba tuma nye payapaya ningbuŋ puuni<ref name="AHFS20182" /> Tilaa ŋɔ valibu barinanima shɛŋa n nye gbihibu yɛlmuɣisira, nɔli ni ka nyaɣisim n kpa dibu polo, anxiety n ti pahi kɔhisibu<ref name="AHFS20182" /> Barinanima shɛŋa din gba pahi ka mali yaa n nye zuɣupuri danli bee yinyari, allergic reactions, doo tooni yiɣisibu n yuui, tima valibu yiriŋ n ti pahi suhuni dɔriti<ref name="AHFS20182" /> Methylphenidate tuma jandi la di yi ti niŋ ka neurons tahiri dopamine mini norepinephrine kpuɣibu ningbuŋ ni.<ref name="Arn20052">{{cite journal|vauthors=Arnsten AF, Li BM|title=Neurobiology of Executive Functions: Catecholamine Influences on Prefrontal Cortical Functions|journal=Biological Psychiatry|volume=57|issue=11|pages=1377–84|year=2005|pmid=15950011|doi=10.1016/j.biopsych.2004.08.019}}</ref><ref name="St4th2">{{cite book|last1=Stahl|first1=Stephen M.|title=Stahl's Essential Psychopharmacology: Neuroscientific Basis and Practical Applications|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-1107686465|edition=4th|date=11 April 2013}}</ref> == References == <references /> [[Pubu:Translated from MDWiki]] 6f5veib69sjvbh7kw3fx3o917y8hpya 137035 137034 2026-05-17T19:04:31Z Abdul-Rauf Moshie 3942 Created by translating the page [[:mdwiki:Special:Redirect/revision/1456681|Methylphenidate]] to:dag #mdwikicx 137035 wikitext text/x-wiki {{Infobox drug|Watchedfields=changed|verifiedrevid=464371569|drug_name=Methylphenidate|image=Methylphenidate-2D-skeletal.svg|width=200|alt=|image2=Methylphenidate-enantiomers-3D-balls.png|width2=225|caption=<!-- Names -->|pronounce={{IPAc-en|ˌ|m|ɛ|θ|əl|ˈ|f|ɛ|n|ɪ|d|eɪ|t|,_|-|ˈ|f|iː|-}}|tradename=Ritalin, Concerta, [[Methylphenidate#Names|others]]|synonyms=|IUPAC_name=Methyl phenyl(piperidin-2-yl)acetate<!-- the locant '2' for acetic acid is not cited --> <!-- Clinical data -->|class={{abbr|CNS|central nervous system}} [[stimulant]]|pregnancy_AU=B3|pregnancy_US=C|pregnancy_category=|routes_of_administration=[[Oral administration|By mouth]], [[transdermal]]<ref name=AHFS2018/>|onset=|duration_of_action=|dependency_liability=High<ref name=AHFS2018/>|addiction_liability=High<ref>{{cite book |last1=Bonewit-West |first1=Kathy |last2=Hunt |first2=Sue A. |last3=Applegate |first3=Edith |title=Today's Medical Assistant: Clinical and Administrative Procedures |date=2012 |page=571 |publisher=Elsevier Health Sciences |isbn=9781455701506 |url=https://books.google.com/books?id=YalYPI1KqTQC&pg=PA571 |language=en |access-date=5 August 2020 |archive-date=28 July 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200728034412/https://books.google.com/books?id=YalYPI1KqTQC&pg=PA571 |url-status=live }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240929161302/https://books.google.com/books?id=YalYPI1KqTQC&pg=PA571#v=onepage&q&f=false |date=29 September 2024 }}</ref> <!-- External links -->|Drugs.com={{drugs.com|monograph|methylphenidate-hydrochloride}}|MedlinePlus=a682188 <!-- Legal data -->|legal_AU=S8|legal_CA=Schedule III|legal_DE=Anlage III|legal_UK=Class B|legal_US=Schedule II|legal_status=|licence_US=Methylphenidate|licence_EU=<!-- Pharmacokinetic data -->|bioavailability=Approx. 30% (range: 11–52%)|protein_bound=10–33%|metabolism=[[Liver]] (80%) mostly [[Carboxylesterase 1|CES1A1]]-mediated|elimination_half-life=2–3 hours<ref name="pmid10628897">{{cite journal | vauthors = Kimko HC, Cross JT, Abernethy DR | title = Pharmacokinetics and clinical effectiveness of methylphenidate | journal = Clinical Pharmacokinetics | volume = 37 | issue = 6 | pages = 457–70 | date = December 1999 | pmid = 10628897 | doi = 10.2165/00003088-199937060-00002 }}</ref>|excretion=[[Urine]] (90%) <!-- Chemical and physical data -->|C=14|H=19|N=1|O=2|SMILES=O=C(OC)C(C1CCCCN1)C2=CC=CC=C2|StdInChI=1S/C14H19NO2/c1-17-14(16)13(11-7-3-2-4-8-11)12-9-5-6-10-15-12/h2-4,7-8,12-13,15H,5-6,9-10H2,1H3|StdInChI_Ref={{stdinchicite|correct|chemspider}}|StdInChIKey=DUGOZIWVEXMGBE-UHFFFAOYSA-N|StdInChIKey_Ref={{stdinchicite|correct|chemspider}}|molecular_weight=233.31|molecular_weight_unit=g/mol|melting_point=74|melting_notes=<ref name="Pubchem properties">{{cite encyclopedia|title=Methylphenidate|section-url=https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/summary/summary.cgi?cid=4158#x27|website=Pubchem Compound|publisher=National Center for Biotechnology Information|section=Chemical and Physical Properties|access-date=5 August 2020|archive-date=6 January 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140106100442/http://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/summary/summary.cgi?cid=4158#x27|url-status=live|url=http://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/summary/summary.cgi?cid=4158#x27}}</ref>|boiling_point=136|boiling_notes=<ref name="Pubchem properties" />}}'''Methylphenidate''', bɛ lahi mi tila' shɛli Ritalin la nyɛla tila' shɛli bɛ ni mali n tibiri attention deficit hyperactivity disorder bee ADHD; doro shɛli din yihiri niri o hankali ni zaɣi ni nti pahi narcolepsy<ref name="AHFS20182">{{cite web|title=Methylphenidate Hydrochloride Monograph for Professionals|url=https://www.drugs.com/monograph/methylphenidate-hydrochloride.html|website=Drugs.com|publisher=AHFS|access-date=19 December 2018|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20181219182550/https://www.drugs.com/monograph/methylphenidate-hydrochloride.html|archive-date=19 December 2018|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181219182550/https://www.drugs.com/monograph/methylphenidate-hydrochloride.html|date=19 December 2018}}</ref> Di nyɛla tuuli tila' shɛli bɛ ni mali tibiri ADHD<ref name="AHFS20182" /> Di nyɛla din ni tooi vali nɔli ni bee n niŋ n pa ningbuŋ zuɣu.<ref name="AHFS20182" /> Tilaa ŋɔ balibu nyɛla din gba tuma nye payapaya ningbuŋ puuni<ref name="AHFS20182" /> Tilaa ŋɔ valibu barinanima shɛŋa n nye gbihibu yɛlmuɣisira, nɔli ni ka nyaɣisim n kpa dibu polo, anxiety n ti pahi kɔhisibu<ref name="AHFS20182" /> Barinanima shɛŋa din gba pahi ka mali yaa n nye zuɣupuri danli bee yinyari, allergic reactions, doo tooni yiɣisibu n yuui, tima valibu yiriŋ n ti pahi suhuni dɔriti<ref name="AHFS20182" /> Methylphenidate tuma jandi la di yi ti niŋ ka neurons tahiri dopamine mini norepinephrine kpuɣibu ningbuŋ ni.<ref name="Arn20052">{{cite journal|vauthors=Arnsten AF, Li BM|title=Neurobiology of Executive Functions: Catecholamine Influences on Prefrontal Cortical Functions|journal=Biological Psychiatry|volume=57|issue=11|pages=1377–84|year=2005|pmid=15950011|doi=10.1016/j.biopsych.2004.08.019}}</ref><ref name="St4th2">{{cite book|last1=Stahl|first1=Stephen M.|title=Stahl's Essential Psychopharmacology: Neuroscientific Basis and Practical Applications|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-1107686465|edition=4th|date=11 April 2013}}</ref>Methylphenidate nyɛla cental nervous system (CNS) stimulant din pahi phenethylamine mini piperidine tilahi zuliya ni<ref name="AHFS20182" /><ref>{{cite book|last1=Preedy|first1=Victor R.|title=Neuropathology of Drug Addictions and Substance Misuse Volume 3: General Processes and Mechanisms, Prescription Medications, Caffeine and Areca, Polydrug Misuse, Emerging Addictions and Non-Drug Addictions|date=2016|publisher=Academic Press|isbn=9780128006771|page=651|url=https://books.google.com/books?id=Yu9eBwAAQBAJ&pg=PA651|language=en|access-date=5 August 2020|archive-date=29 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210829151101/https://books.google.com/books?id=Yu9eBwAAQBAJ&pg=PA651|url-status=live}}</ref> == References == <references /> [[Pubu:Translated from MDWiki]] mnxmo0wo7r4gvcfrstnbhdcaikp6yd5 137036 137035 2026-05-17T19:08:47Z Abdul-Rauf Moshie 3942 Created by translating the page [[:mdwiki:Special:Redirect/revision/1456681|Methylphenidate]] to:dag #mdwikicx 137036 wikitext text/x-wiki {{Infobox drug|Watchedfields=changed|verifiedrevid=464371569|drug_name=Methylphenidate|image=Methylphenidate-2D-skeletal.svg|width=200|alt=|image2=Methylphenidate-enantiomers-3D-balls.png|width2=225|caption=<!-- Names -->|pronounce={{IPAc-en|ˌ|m|ɛ|θ|əl|ˈ|f|ɛ|n|ɪ|d|eɪ|t|,_|-|ˈ|f|iː|-}}|tradename=Ritalin, Concerta, [[Methylphenidate#Names|others]]|synonyms=|IUPAC_name=Methyl phenyl(piperidin-2-yl)acetate<!-- the locant '2' for acetic acid is not cited --> <!-- Clinical data -->|class={{abbr|CNS|central nervous system}} [[stimulant]]|pregnancy_AU=B3|pregnancy_US=C|pregnancy_category=|routes_of_administration=[[Oral administration|By mouth]], [[transdermal]]<ref name=AHFS2018/>|onset=|duration_of_action=|dependency_liability=High<ref name=AHFS2018/>|addiction_liability=High<ref>{{cite book |last1=Bonewit-West |first1=Kathy |last2=Hunt |first2=Sue A. |last3=Applegate |first3=Edith |title=Today's Medical Assistant: Clinical and Administrative Procedures |date=2012 |page=571 |publisher=Elsevier Health Sciences |isbn=9781455701506 |url=https://books.google.com/books?id=YalYPI1KqTQC&pg=PA571 |language=en |access-date=5 August 2020 |archive-date=28 July 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200728034412/https://books.google.com/books?id=YalYPI1KqTQC&pg=PA571 |url-status=live }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240929161302/https://books.google.com/books?id=YalYPI1KqTQC&pg=PA571#v=onepage&q&f=false |date=29 September 2024 }}</ref> <!-- External links -->|Drugs.com={{drugs.com|monograph|methylphenidate-hydrochloride}}|MedlinePlus=a682188 <!-- Legal data -->|legal_AU=S8|legal_CA=Schedule III|legal_DE=Anlage III|legal_UK=Class B|legal_US=Schedule II|legal_status=|licence_US=Methylphenidate|licence_EU=<!-- Pharmacokinetic data -->|bioavailability=Approx. 30% (range: 11–52%)|protein_bound=10–33%|metabolism=[[Liver]] (80%) mostly [[Carboxylesterase 1|CES1A1]]-mediated|elimination_half-life=2–3 hours<ref name="pmid10628897">{{cite journal | vauthors = Kimko HC, Cross JT, Abernethy DR | title = Pharmacokinetics and clinical effectiveness of methylphenidate | journal = Clinical Pharmacokinetics | volume = 37 | issue = 6 | pages = 457–70 | date = December 1999 | pmid = 10628897 | doi = 10.2165/00003088-199937060-00002 }}</ref>|excretion=[[Urine]] (90%) <!-- Chemical and physical data -->|C=14|H=19|N=1|O=2|SMILES=O=C(OC)C(C1CCCCN1)C2=CC=CC=C2|StdInChI=1S/C14H19NO2/c1-17-14(16)13(11-7-3-2-4-8-11)12-9-5-6-10-15-12/h2-4,7-8,12-13,15H,5-6,9-10H2,1H3|StdInChI_Ref={{stdinchicite|correct|chemspider}}|StdInChIKey=DUGOZIWVEXMGBE-UHFFFAOYSA-N|StdInChIKey_Ref={{stdinchicite|correct|chemspider}}|molecular_weight=233.31|molecular_weight_unit=g/mol|melting_point=74|melting_notes=<ref name="Pubchem properties">{{cite encyclopedia|title=Methylphenidate|section-url=https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/summary/summary.cgi?cid=4158#x27|website=Pubchem Compound|publisher=National Center for Biotechnology Information|section=Chemical and Physical Properties|access-date=5 August 2020|archive-date=6 January 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140106100442/http://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/summary/summary.cgi?cid=4158#x27|url-status=live|url=http://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/summary/summary.cgi?cid=4158#x27}}</ref>|boiling_point=136|boiling_notes=<ref name="Pubchem properties" />}}'''Methylphenidate''', bɛ lahi mi tila' shɛli Ritalin la nyɛla tila' shɛli bɛ ni mali n tibiri attention deficit hyperactivity disorder bee ADHD; doro shɛli din yihiri niri o hankali ni zaɣi ni nti pahi narcolepsy<ref name="AHFS20182">{{cite web|title=Methylphenidate Hydrochloride Monograph for Professionals|url=https://www.drugs.com/monograph/methylphenidate-hydrochloride.html|website=Drugs.com|publisher=AHFS|access-date=19 December 2018|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20181219182550/https://www.drugs.com/monograph/methylphenidate-hydrochloride.html|archive-date=19 December 2018|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181219182550/https://www.drugs.com/monograph/methylphenidate-hydrochloride.html|date=19 December 2018}}</ref> Di nyɛla tuuli tila' shɛli bɛ ni mali tibiri ADHD<ref name="AHFS20182" /> Di nyɛla din ni tooi vali nɔli ni bee n niŋ n pa ningbuŋ zuɣu.<ref name="AHFS20182" /> Tilaa ŋɔ balibu nyɛla din gba tuma nye payapaya ningbuŋ puuni<ref name="AHFS20182" /> Tilaa ŋɔ valibu barinanima shɛŋa n nye gbihibu yɛlmuɣisira, nɔli ni ka nyaɣisim n kpa dibu polo, anxiety n ti pahi kɔhisibu<ref name="AHFS20182" /> Barinanima shɛŋa din gba pahi ka mali yaa n nye zuɣupuri danli bee yinyari, allergic reactions, doo tooni yiɣisibu n yuui, tima valibu yiriŋ n ti pahi suhuni dɔriti<ref name="AHFS20182" /> Methylphenidate tuma jandi la di yi ti niŋ ka neurons tahiri dopamine mini norepinephrine kpuɣibu ningbuŋ ni.<ref name="Arn20052">{{cite journal|vauthors=Arnsten AF, Li BM|title=Neurobiology of Executive Functions: Catecholamine Influences on Prefrontal Cortical Functions|journal=Biological Psychiatry|volume=57|issue=11|pages=1377–84|year=2005|pmid=15950011|doi=10.1016/j.biopsych.2004.08.019}}</ref><ref name="St4th2">{{cite book|last1=Stahl|first1=Stephen M.|title=Stahl's Essential Psychopharmacology: Neuroscientific Basis and Practical Applications|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-1107686465|edition=4th|date=11 April 2013}}</ref>Methylphenidate nyɛla cental nervous system (CNS) stimulant din pahi phenethylamine mini piperidine tilahi zuliya ni<ref name="AHFS20182" /><ref>{{cite book|last1=Preedy|first1=Victor R.|title=Neuropathology of Drug Addictions and Substance Misuse Volume 3: General Processes and Mechanisms, Prescription Medications, Caffeine and Areca, Polydrug Misuse, Emerging Addictions and Non-Drug Addictions|date=2016|publisher=Academic Press|isbn=9780128006771|page=651|url=https://books.google.com/books?id=Yu9eBwAAQBAJ&pg=PA651|language=en|access-date=5 August 2020|archive-date=29 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210829151101/https://books.google.com/books?id=Yu9eBwAAQBAJ&pg=PA651|url-status=live}}</ref> Methylphenidate nyɛla bɛ ni yihi ti' shɛli na yuuni 1944 ka ka fukumsinima sahi n ti li tiŋduya yuuni 1955.<ref name="AHFS20182" /><ref name="Lang20102">{{cite journal|vauthors=Lange KW, Reichl S, Lange KM, Tucha L, Tucha O|title=The history of attention deficit hyperactivity disorder|journal=ADHD Attention Deficit and Hyperactivity Disorders|volume=2|issue=4|pages=241–55|year=2010|pmid=21258430|pmc=3000907|doi=10.1007/s12402-010-0045-8}}</ref> == References == <references /> [[Pubu:Translated from MDWiki]] aqdjzl2x9fqec8zfsnfh9v06d77mgsr 137037 137036 2026-05-17T19:11:15Z Abdul-Rauf Moshie 3942 Created by translating the page [[:mdwiki:Special:Redirect/revision/1456681|Methylphenidate]] to:dag #mdwikicx 137037 wikitext text/x-wiki {{Infobox drug|Watchedfields=changed|verifiedrevid=464371569|drug_name=Methylphenidate|image=Methylphenidate-2D-skeletal.svg|width=200|alt=|image2=Methylphenidate-enantiomers-3D-balls.png|width2=225|caption=<!-- Names -->|pronounce={{IPAc-en|ˌ|m|ɛ|θ|əl|ˈ|f|ɛ|n|ɪ|d|eɪ|t|,_|-|ˈ|f|iː|-}}|tradename=Ritalin, Concerta, [[Methylphenidate#Names|others]]|synonyms=|IUPAC_name=Methyl phenyl(piperidin-2-yl)acetate<!-- the locant '2' for acetic acid is not cited --> <!-- Clinical data -->|class={{abbr|CNS|central nervous system}} [[stimulant]]|pregnancy_AU=B3|pregnancy_US=C|pregnancy_category=|routes_of_administration=[[Oral administration|By mouth]], [[transdermal]]<ref name=AHFS2018/>|onset=|duration_of_action=|dependency_liability=High<ref name=AHFS2018/>|addiction_liability=High<ref>{{cite book |last1=Bonewit-West |first1=Kathy |last2=Hunt |first2=Sue A. |last3=Applegate |first3=Edith |title=Today's Medical Assistant: Clinical and Administrative Procedures |date=2012 |page=571 |publisher=Elsevier Health Sciences |isbn=9781455701506 |url=https://books.google.com/books?id=YalYPI1KqTQC&pg=PA571 |language=en |access-date=5 August 2020 |archive-date=28 July 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200728034412/https://books.google.com/books?id=YalYPI1KqTQC&pg=PA571 |url-status=live }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240929161302/https://books.google.com/books?id=YalYPI1KqTQC&pg=PA571#v=onepage&q&f=false |date=29 September 2024 }}</ref> <!-- External links -->|Drugs.com={{drugs.com|monograph|methylphenidate-hydrochloride}}|MedlinePlus=a682188 <!-- Legal data -->|legal_AU=S8|legal_CA=Schedule III|legal_DE=Anlage III|legal_UK=Class B|legal_US=Schedule II|legal_status=|licence_US=Methylphenidate|licence_EU=<!-- Pharmacokinetic data -->|bioavailability=Approx. 30% (range: 11–52%)|protein_bound=10–33%|metabolism=[[Liver]] (80%) mostly [[Carboxylesterase 1|CES1A1]]-mediated|elimination_half-life=2–3 hours<ref name="pmid10628897">{{cite journal | vauthors = Kimko HC, Cross JT, Abernethy DR | title = Pharmacokinetics and clinical effectiveness of methylphenidate | journal = Clinical Pharmacokinetics | volume = 37 | issue = 6 | pages = 457–70 | date = December 1999 | pmid = 10628897 | doi = 10.2165/00003088-199937060-00002 }}</ref>|excretion=[[Urine]] (90%) <!-- Chemical and physical data -->|C=14|H=19|N=1|O=2|SMILES=O=C(OC)C(C1CCCCN1)C2=CC=CC=C2|StdInChI=1S/C14H19NO2/c1-17-14(16)13(11-7-3-2-4-8-11)12-9-5-6-10-15-12/h2-4,7-8,12-13,15H,5-6,9-10H2,1H3|StdInChI_Ref={{stdinchicite|correct|chemspider}}|StdInChIKey=DUGOZIWVEXMGBE-UHFFFAOYSA-N|StdInChIKey_Ref={{stdinchicite|correct|chemspider}}|molecular_weight=233.31|molecular_weight_unit=g/mol|melting_point=74|melting_notes=<ref name="Pubchem properties">{{cite encyclopedia|title=Methylphenidate|section-url=https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/summary/summary.cgi?cid=4158#x27|website=Pubchem Compound|publisher=National Center for Biotechnology Information|section=Chemical and Physical Properties|access-date=5 August 2020|archive-date=6 January 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140106100442/http://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/summary/summary.cgi?cid=4158#x27|url-status=live|url=http://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/summary/summary.cgi?cid=4158#x27}}</ref>|boiling_point=136|boiling_notes=<ref name="Pubchem properties" />}}'''Methylphenidate''', bɛ lahi mi tila' shɛli Ritalin la nyɛla tila' shɛli bɛ ni mali n tibiri attention deficit hyperactivity disorder bee ADHD; doro shɛli din yihiri niri o hankali ni zaɣi ni nti pahi narcolepsy<ref name="AHFS20182">{{cite web|title=Methylphenidate Hydrochloride Monograph for Professionals|url=https://www.drugs.com/monograph/methylphenidate-hydrochloride.html|website=Drugs.com|publisher=AHFS|access-date=19 December 2018|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20181219182550/https://www.drugs.com/monograph/methylphenidate-hydrochloride.html|archive-date=19 December 2018|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181219182550/https://www.drugs.com/monograph/methylphenidate-hydrochloride.html|date=19 December 2018}}</ref> Di nyɛla tuuli tila' shɛli bɛ ni mali tibiri ADHD<ref name="AHFS20182" /> Di nyɛla din ni tooi vali nɔli ni bee n niŋ n pa ningbuŋ zuɣu.<ref name="AHFS20182" /> Tilaa ŋɔ balibu nyɛla din gba tuma nye payapaya ningbuŋ puuni<ref name="AHFS20182" /> Tilaa ŋɔ valibu barinanima shɛŋa n nye gbihibu yɛlmuɣisira, nɔli ni ka nyaɣisim n kpa dibu polo, anxiety n ti pahi kɔhisibu<ref name="AHFS20182" /> Barinanima shɛŋa din gba pahi ka mali yaa n nye zuɣupuri danli bee yinyari, allergic reactions, doo tooni yiɣisibu n yuui, tima valibu yiriŋ n ti pahi suhuni dɔriti<ref name="AHFS20182" /> Methylphenidate tuma jandi la di yi ti niŋ ka neurons tahiri dopamine mini norepinephrine kpuɣibu ningbuŋ ni.<ref name="Arn20052">{{cite journal|vauthors=Arnsten AF, Li BM|title=Neurobiology of Executive Functions: Catecholamine Influences on Prefrontal Cortical Functions|journal=Biological Psychiatry|volume=57|issue=11|pages=1377–84|year=2005|pmid=15950011|doi=10.1016/j.biopsych.2004.08.019}}</ref><ref name="St4th2">{{cite book|last1=Stahl|first1=Stephen M.|title=Stahl's Essential Psychopharmacology: Neuroscientific Basis and Practical Applications|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-1107686465|edition=4th|date=11 April 2013}}</ref>Methylphenidate nyɛla cental nervous system (CNS) stimulant din pahi phenethylamine mini piperidine tilahi zuliya ni<ref name="AHFS20182" /><ref>{{cite book|last1=Preedy|first1=Victor R.|title=Neuropathology of Drug Addictions and Substance Misuse Volume 3: General Processes and Mechanisms, Prescription Medications, Caffeine and Areca, Polydrug Misuse, Emerging Addictions and Non-Drug Addictions|date=2016|publisher=Academic Press|isbn=9780128006771|page=651|url=https://books.google.com/books?id=Yu9eBwAAQBAJ&pg=PA651|language=en|access-date=5 August 2020|archive-date=29 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210829151101/https://books.google.com/books?id=Yu9eBwAAQBAJ&pg=PA651|url-status=live}}</ref> Methylphenidate nyɛla bɛ ni yihi ti' shɛli na yuuni 1944 ka ka fukumsinima sahi n ti li tiŋduya yuuni 1955.<ref name="AHFS20182" /><ref name="Lang20102">{{cite journal|vauthors=Lange KW, Reichl S, Lange KM, Tucha L, Tucha O|title=The history of attention deficit hyperactivity disorder|journal=ADHD Attention Deficit and Hyperactivity Disorders|volume=2|issue=4|pages=241–55|year=2010|pmid=21258430|pmc=3000907|doi=10.1007/s12402-010-0045-8}}</ref> Swiss kɔmpini din nye CIBA n daa nye ban tuui kɔhiri li, amaa punpɔŋɔ, Norvatis Corporation n nye ban kɔhiri li<ref name="Lang20102" /> == References == <references /> [[Pubu:Translated from MDWiki]] 2glv0ytj19q3i4vbm4tzhiwcdch0j4j 137038 137037 2026-05-17T19:14:32Z Abdul-Rauf Moshie 3942 Created by translating the page [[:mdwiki:Special:Redirect/revision/1456681|Methylphenidate]] to:dag #mdwikicx 137038 wikitext text/x-wiki {{Infobox drug|Watchedfields=changed|verifiedrevid=464371569|drug_name=Methylphenidate|image=Methylphenidate-2D-skeletal.svg|width=200|alt=|image2=Methylphenidate-enantiomers-3D-balls.png|width2=225|caption=<!-- Names -->|pronounce={{IPAc-en|ˌ|m|ɛ|θ|əl|ˈ|f|ɛ|n|ɪ|d|eɪ|t|,_|-|ˈ|f|iː|-}}|tradename=Ritalin, Concerta, [[Methylphenidate#Names|others]]|synonyms=|IUPAC_name=Methyl phenyl(piperidin-2-yl)acetate<!-- the locant '2' for acetic acid is not cited --> <!-- Clinical data -->|class={{abbr|CNS|central nervous system}} [[stimulant]]|pregnancy_AU=B3|pregnancy_US=C|pregnancy_category=|routes_of_administration=[[Oral administration|By mouth]], [[transdermal]]<ref name=AHFS2018/>|onset=|duration_of_action=|dependency_liability=High<ref name=AHFS2018/>|addiction_liability=High<ref>{{cite book |last1=Bonewit-West |first1=Kathy |last2=Hunt |first2=Sue A. |last3=Applegate |first3=Edith |title=Today's Medical Assistant: Clinical and Administrative Procedures |date=2012 |page=571 |publisher=Elsevier Health Sciences |isbn=9781455701506 |url=https://books.google.com/books?id=YalYPI1KqTQC&pg=PA571 |language=en |access-date=5 August 2020 |archive-date=28 July 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200728034412/https://books.google.com/books?id=YalYPI1KqTQC&pg=PA571 |url-status=live }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240929161302/https://books.google.com/books?id=YalYPI1KqTQC&pg=PA571#v=onepage&q&f=false |date=29 September 2024 }}</ref> <!-- External links -->|Drugs.com={{drugs.com|monograph|methylphenidate-hydrochloride}}|MedlinePlus=a682188 <!-- Legal data -->|legal_AU=S8|legal_CA=Schedule III|legal_DE=Anlage III|legal_UK=Class B|legal_US=Schedule II|legal_status=|licence_US=Methylphenidate|licence_EU=<!-- Pharmacokinetic data -->|bioavailability=Approx. 30% (range: 11–52%)|protein_bound=10–33%|metabolism=[[Liver]] (80%) mostly [[Carboxylesterase 1|CES1A1]]-mediated|elimination_half-life=2–3 hours<ref name="pmid10628897">{{cite journal | vauthors = Kimko HC, Cross JT, Abernethy DR | title = Pharmacokinetics and clinical effectiveness of methylphenidate | journal = Clinical Pharmacokinetics | volume = 37 | issue = 6 | pages = 457–70 | date = December 1999 | pmid = 10628897 | doi = 10.2165/00003088-199937060-00002 }}</ref>|excretion=[[Urine]] (90%) <!-- Chemical and physical data -->|C=14|H=19|N=1|O=2|SMILES=O=C(OC)C(C1CCCCN1)C2=CC=CC=C2|StdInChI=1S/C14H19NO2/c1-17-14(16)13(11-7-3-2-4-8-11)12-9-5-6-10-15-12/h2-4,7-8,12-13,15H,5-6,9-10H2,1H3|StdInChI_Ref={{stdinchicite|correct|chemspider}}|StdInChIKey=DUGOZIWVEXMGBE-UHFFFAOYSA-N|StdInChIKey_Ref={{stdinchicite|correct|chemspider}}|molecular_weight=233.31|molecular_weight_unit=g/mol|melting_point=74|melting_notes=<ref name="Pubchem properties">{{cite encyclopedia|title=Methylphenidate|section-url=https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/summary/summary.cgi?cid=4158#x27|website=Pubchem Compound|publisher=National Center for Biotechnology Information|section=Chemical and Physical Properties|access-date=5 August 2020|archive-date=6 January 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140106100442/http://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/summary/summary.cgi?cid=4158#x27|url-status=live|url=http://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/summary/summary.cgi?cid=4158#x27}}</ref>|boiling_point=136|boiling_notes=<ref name="Pubchem properties" />}}'''Methylphenidate''', bɛ lahi mi tila' shɛli Ritalin la nyɛla tila' shɛli bɛ ni mali n tibiri attention deficit hyperactivity disorder bee ADHD; doro shɛli din yihiri niri o hankali ni zaɣi ni nti pahi narcolepsy<ref name="AHFS20182">{{cite web|title=Methylphenidate Hydrochloride Monograph for Professionals|url=https://www.drugs.com/monograph/methylphenidate-hydrochloride.html|website=Drugs.com|publisher=AHFS|access-date=19 December 2018|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20181219182550/https://www.drugs.com/monograph/methylphenidate-hydrochloride.html|archive-date=19 December 2018|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181219182550/https://www.drugs.com/monograph/methylphenidate-hydrochloride.html|date=19 December 2018}}</ref> Di nyɛla tuuli tila' shɛli bɛ ni mali tibiri ADHD<ref name="AHFS20182" /> Di nyɛla din ni tooi vali nɔli ni bee n niŋ n pa ningbuŋ zuɣu.<ref name="AHFS20182" /> Tilaa ŋɔ balibu nyɛla din gba tuma nye payapaya ningbuŋ puuni<ref name="AHFS20182" /> Tilaa ŋɔ valibu barinanima shɛŋa n nye gbihibu yɛlmuɣisira, nɔli ni ka nyaɣisim n kpa dibu polo, anxiety n ti pahi kɔhisibu<ref name="AHFS20182" /> Barinanima shɛŋa din gba pahi ka mali yaa n nye zuɣupuri danli bee yinyari, allergic reactions, doo tooni yiɣisibu n yuui, tima valibu yiriŋ n ti pahi suhuni dɔriti<ref name="AHFS20182" /> Methylphenidate tuma jandi la di yi ti niŋ ka neurons tahiri dopamine mini norepinephrine kpuɣibu ningbuŋ ni.<ref name="Arn20052">{{cite journal|vauthors=Arnsten AF, Li BM|title=Neurobiology of Executive Functions: Catecholamine Influences on Prefrontal Cortical Functions|journal=Biological Psychiatry|volume=57|issue=11|pages=1377–84|year=2005|pmid=15950011|doi=10.1016/j.biopsych.2004.08.019}}</ref><ref name="St4th2">{{cite book|last1=Stahl|first1=Stephen M.|title=Stahl's Essential Psychopharmacology: Neuroscientific Basis and Practical Applications|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-1107686465|edition=4th|date=11 April 2013}}</ref>Methylphenidate nyɛla cental nervous system (CNS) stimulant din pahi phenethylamine mini piperidine tilahi zuliya ni<ref name="AHFS20182" /><ref>{{cite book|last1=Preedy|first1=Victor R.|title=Neuropathology of Drug Addictions and Substance Misuse Volume 3: General Processes and Mechanisms, Prescription Medications, Caffeine and Areca, Polydrug Misuse, Emerging Addictions and Non-Drug Addictions|date=2016|publisher=Academic Press|isbn=9780128006771|page=651|url=https://books.google.com/books?id=Yu9eBwAAQBAJ&pg=PA651|language=en|access-date=5 August 2020|archive-date=29 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210829151101/https://books.google.com/books?id=Yu9eBwAAQBAJ&pg=PA651|url-status=live}}</ref> Methylphenidate nyɛla bɛ ni yihi ti' shɛli na yuuni 1944 ka ka fukumsinima sahi n ti li tiŋduya yuuni 1955.<ref name="AHFS20182" /><ref name="Lang20102">{{cite journal|vauthors=Lange KW, Reichl S, Lange KM, Tucha L, Tucha O|title=The history of attention deficit hyperactivity disorder|journal=ADHD Attention Deficit and Hyperactivity Disorders|volume=2|issue=4|pages=241–55|year=2010|pmid=21258430|pmc=3000907|doi=10.1007/s12402-010-0045-8}}</ref> Swiss kɔmpini din nye CIBA n daa nye ban tuui kɔhiri li, amaa punpɔŋɔ, Norvatis Corporation n nye ban kɔhiri li<ref name="Lang20102" /> Vihigu wuhiya ni yuuni 2013 pili ni, biliyon 2.4 Methylphenidate tim ŋɔ ka niriba zaa n zaŋ ku bukaata anduniya yaangi zuɣu<ref name="PJ20152">{{cite journal|last1=March 2015|first1=The Pharmaceutical Journal6|title=Narcotics monitoring board reports 66% increase in global consumption of methylphenidate|journal=Pharmaceutical Journal|url=https://www.pharmaceutical-journal.com/news-and-analysis/news-in-brief/narcotics-monitoring-board-reports-66-increase-in-global-consumption-of-methylphenidate/20068042.article?firstPass=false|access-date=19 December 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181219230236/https://www.pharmaceutical-journal.com/news-and-analysis/news-in-brief/narcotics-monitoring-board-reports-66-increase-in-global-consumption-of-methylphenidate/20068042.article?firstPass=false|archive-date=19 December 2018|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181219230236/https://www.pharmaceutical-journal.com/news-and-analysis/news-in-brief/narcotics-monitoring-board-reports-66-increase-in-global-consumption-of-methylphenidate/20068042.article?firstPass=false|date=19 December 2018}}</ref> == References == <references /> [[Pubu:Translated from MDWiki]] 2r98wmdyyyzldoecc6tktx1cxslvoj4 137039 137038 2026-05-17T19:17:50Z Abdul-Rauf Moshie 3942 Created by translating the page [[:mdwiki:Special:Redirect/revision/1456681|Methylphenidate]] to:dag #mdwikicx 137039 wikitext text/x-wiki {{Infobox drug|Watchedfields=changed|verifiedrevid=464371569|drug_name=Methylphenidate|image=Methylphenidate-2D-skeletal.svg|width=200|alt=|image2=Methylphenidate-enantiomers-3D-balls.png|width2=225|caption=<!-- Names -->|pronounce={{IPAc-en|ˌ|m|ɛ|θ|əl|ˈ|f|ɛ|n|ɪ|d|eɪ|t|,_|-|ˈ|f|iː|-}}|tradename=Ritalin, Concerta, [[Methylphenidate#Names|others]]|synonyms=|IUPAC_name=Methyl phenyl(piperidin-2-yl)acetate<!-- the locant '2' for acetic acid is not cited --> <!-- Clinical data -->|class={{abbr|CNS|central nervous system}} [[stimulant]]|pregnancy_AU=B3|pregnancy_US=C|pregnancy_category=|routes_of_administration=[[Oral administration|By mouth]], [[transdermal]]<ref name=AHFS2018/>|onset=|duration_of_action=|dependency_liability=High<ref name=AHFS2018/>|addiction_liability=High<ref>{{cite book |last1=Bonewit-West |first1=Kathy |last2=Hunt |first2=Sue A. |last3=Applegate |first3=Edith |title=Today's Medical Assistant: Clinical and Administrative Procedures |date=2012 |page=571 |publisher=Elsevier Health Sciences |isbn=9781455701506 |url=https://books.google.com/books?id=YalYPI1KqTQC&pg=PA571 |language=en |access-date=5 August 2020 |archive-date=28 July 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200728034412/https://books.google.com/books?id=YalYPI1KqTQC&pg=PA571 |url-status=live }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240929161302/https://books.google.com/books?id=YalYPI1KqTQC&pg=PA571#v=onepage&q&f=false |date=29 September 2024 }}</ref> <!-- External links -->|Drugs.com={{drugs.com|monograph|methylphenidate-hydrochloride}}|MedlinePlus=a682188 <!-- Legal data -->|legal_AU=S8|legal_CA=Schedule III|legal_DE=Anlage III|legal_UK=Class B|legal_US=Schedule II|legal_status=|licence_US=Methylphenidate|licence_EU=<!-- Pharmacokinetic data -->|bioavailability=Approx. 30% (range: 11–52%)|protein_bound=10–33%|metabolism=[[Liver]] (80%) mostly [[Carboxylesterase 1|CES1A1]]-mediated|elimination_half-life=2–3 hours<ref name="pmid10628897">{{cite journal | vauthors = Kimko HC, Cross JT, Abernethy DR | title = Pharmacokinetics and clinical effectiveness of methylphenidate | journal = Clinical Pharmacokinetics | volume = 37 | issue = 6 | pages = 457–70 | date = December 1999 | pmid = 10628897 | doi = 10.2165/00003088-199937060-00002 }}</ref>|excretion=[[Urine]] (90%) <!-- Chemical and physical data -->|C=14|H=19|N=1|O=2|SMILES=O=C(OC)C(C1CCCCN1)C2=CC=CC=C2|StdInChI=1S/C14H19NO2/c1-17-14(16)13(11-7-3-2-4-8-11)12-9-5-6-10-15-12/h2-4,7-8,12-13,15H,5-6,9-10H2,1H3|StdInChI_Ref={{stdinchicite|correct|chemspider}}|StdInChIKey=DUGOZIWVEXMGBE-UHFFFAOYSA-N|StdInChIKey_Ref={{stdinchicite|correct|chemspider}}|molecular_weight=233.31|molecular_weight_unit=g/mol|melting_point=74|melting_notes=<ref name="Pubchem properties">{{cite encyclopedia|title=Methylphenidate|section-url=https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/summary/summary.cgi?cid=4158#x27|website=Pubchem Compound|publisher=National Center for Biotechnology Information|section=Chemical and Physical Properties|access-date=5 August 2020|archive-date=6 January 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140106100442/http://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/summary/summary.cgi?cid=4158#x27|url-status=live|url=http://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/summary/summary.cgi?cid=4158#x27}}</ref>|boiling_point=136|boiling_notes=<ref name="Pubchem properties" />}}'''Methylphenidate''', bɛ lahi mi tila' shɛli Ritalin la nyɛla tila' shɛli bɛ ni mali n tibiri attention deficit hyperactivity disorder bee ADHD; doro shɛli din yihiri niri o hankali ni zaɣi ni nti pahi narcolepsy<ref name="AHFS20182">{{cite web|title=Methylphenidate Hydrochloride Monograph for Professionals|url=https://www.drugs.com/monograph/methylphenidate-hydrochloride.html|website=Drugs.com|publisher=AHFS|access-date=19 December 2018|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20181219182550/https://www.drugs.com/monograph/methylphenidate-hydrochloride.html|archive-date=19 December 2018|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181219182550/https://www.drugs.com/monograph/methylphenidate-hydrochloride.html|date=19 December 2018}}</ref> Di nyɛla tuuli tila' shɛli bɛ ni mali tibiri ADHD<ref name="AHFS20182" /> Di nyɛla din ni tooi vali nɔli ni bee n niŋ n pa ningbuŋ zuɣu.<ref name="AHFS20182" /> Tilaa ŋɔ balibu nyɛla din gba tuma nye payapaya ningbuŋ puuni<ref name="AHFS20182" /> Tilaa ŋɔ valibu barinanima shɛŋa n nye gbihibu yɛlmuɣisira, nɔli ni ka nyaɣisim n kpa dibu polo, anxiety n ti pahi kɔhisibu<ref name="AHFS20182" /> Barinanima shɛŋa din gba pahi ka mali yaa n nye zuɣupuri danli bee yinyari, allergic reactions, doo tooni yiɣisibu n yuui, tima valibu yiriŋ n ti pahi suhuni dɔriti<ref name="AHFS20182" /> Methylphenidate tuma jandi la di yi ti niŋ ka neurons tahiri dopamine mini norepinephrine kpuɣibu ningbuŋ ni.<ref name="Arn20052">{{cite journal|vauthors=Arnsten AF, Li BM|title=Neurobiology of Executive Functions: Catecholamine Influences on Prefrontal Cortical Functions|journal=Biological Psychiatry|volume=57|issue=11|pages=1377–84|year=2005|pmid=15950011|doi=10.1016/j.biopsych.2004.08.019}}</ref><ref name="St4th2">{{cite book|last1=Stahl|first1=Stephen M.|title=Stahl's Essential Psychopharmacology: Neuroscientific Basis and Practical Applications|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-1107686465|edition=4th|date=11 April 2013}}</ref>Methylphenidate nyɛla cental nervous system (CNS) stimulant din pahi phenethylamine mini piperidine tilahi zuliya ni<ref name="AHFS20182" /><ref>{{cite book|last1=Preedy|first1=Victor R.|title=Neuropathology of Drug Addictions and Substance Misuse Volume 3: General Processes and Mechanisms, Prescription Medications, Caffeine and Areca, Polydrug Misuse, Emerging Addictions and Non-Drug Addictions|date=2016|publisher=Academic Press|isbn=9780128006771|page=651|url=https://books.google.com/books?id=Yu9eBwAAQBAJ&pg=PA651|language=en|access-date=5 August 2020|archive-date=29 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210829151101/https://books.google.com/books?id=Yu9eBwAAQBAJ&pg=PA651|url-status=live}}</ref> Methylphenidate nyɛla bɛ ni yihi ti' shɛli na yuuni 1944 ka ka fukumsinima sahi n ti li tiŋduya yuuni 1955.<ref name="AHFS20182" /><ref name="Lang20102">{{cite journal|vauthors=Lange KW, Reichl S, Lange KM, Tucha L, Tucha O|title=The history of attention deficit hyperactivity disorder|journal=ADHD Attention Deficit and Hyperactivity Disorders|volume=2|issue=4|pages=241–55|year=2010|pmid=21258430|pmc=3000907|doi=10.1007/s12402-010-0045-8}}</ref> Swiss kɔmpini din nye CIBA n daa nye ban tuui kɔhiri li, amaa punpɔŋɔ, Norvatis Corporation n nye ban kɔhiri li<ref name="Lang20102" /> Vihigu wuhiya ni yuuni 2013 pili ni, biliyon 2.4 Methylphenidate tim ŋɔ ka niriba zaa n zaŋ ku bukaata anduniya yaangi zuɣu<ref name="PJ20152">{{cite journal|last1=March 2015|first1=The Pharmaceutical Journal6|title=Narcotics monitoring board reports 66% increase in global consumption of methylphenidate|journal=Pharmaceutical Journal|url=https://www.pharmaceutical-journal.com/news-and-analysis/news-in-brief/narcotics-monitoring-board-reports-66-increase-in-global-consumption-of-methylphenidate/20068042.article?firstPass=false|access-date=19 December 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181219230236/https://www.pharmaceutical-journal.com/news-and-analysis/news-in-brief/narcotics-monitoring-board-reports-66-increase-in-global-consumption-of-methylphenidate/20068042.article?firstPass=false|archive-date=19 December 2018|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181219230236/https://www.pharmaceutical-journal.com/news-and-analysis/news-in-brief/narcotics-monitoring-board-reports-66-increase-in-global-consumption-of-methylphenidate/20068042.article?firstPass=false|date=19 December 2018}}</ref> Yuuni 2017 puli ni, di daa nyɛla tila' shɛli din pahi pihinahi ni ayopɔi dɔɣitenima ni yɛli ni barinima vali Amɛrika tiŋgbani, ka ŋa laasabu daa yaɣi miliyon pia ni ayɔbu.<ref>{{cite web|title=The Top 300 of 2020|url=https://clincalc.com/DrugStats/Top300Drugs.aspx|website=ClinCalc|access-date=11 April 2020|archive-date=12 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210212142534/https://clincalc.com/DrugStats/Top300Drugs.aspx|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210212142534/https://clincalc.com/DrugStats/Top300Drugs.aspx|date=12 February 2021}}</ref><ref>{{cite web|title=Methylphenidate - Drug Usage Statistics|website=ClinCalc|url=https://clincalc.com/DrugStats/Drugs/Methylphenidate|access-date=11 April 2020|archive-date=12 April 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200412011146/https://clincalc.com/DrugStats/Drugs/Methylphenidate|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200412011146/https://clincalc.com/DrugStats/Drugs/Methylphenidate|date=12 April 2020}}</ref> == References == <references /> [[Pubu:Translated from MDWiki]] l6av19b4mhgcgov7phsy3gy0vrexbic 137040 137039 2026-05-17T19:20:48Z Abdul-Rauf Moshie 3942 Created by translating the page [[:mdwiki:Special:Redirect/revision/1456681|Methylphenidate]] to:dag #mdwikicx 137040 wikitext text/x-wiki {{Infobox drug|Watchedfields=changed|verifiedrevid=464371569|drug_name=Methylphenidate|image=Methylphenidate-2D-skeletal.svg|width=200|alt=|image2=Methylphenidate-enantiomers-3D-balls.png|width2=225|caption=<!-- Names -->|pronounce={{IPAc-en|ˌ|m|ɛ|θ|əl|ˈ|f|ɛ|n|ɪ|d|eɪ|t|,_|-|ˈ|f|iː|-}}|tradename=Ritalin, Concerta, [[Methylphenidate#Names|others]]|synonyms=|IUPAC_name=Methyl phenyl(piperidin-2-yl)acetate<!-- the locant '2' for acetic acid is not cited --> <!-- Clinical data -->|class={{abbr|CNS|central nervous system}} [[stimulant]]|pregnancy_AU=B3|pregnancy_US=C|pregnancy_category=|routes_of_administration=[[Oral administration|By mouth]], [[transdermal]]<ref name=AHFS2018/>|onset=|duration_of_action=|dependency_liability=High<ref name=AHFS2018/>|addiction_liability=High<ref>{{cite book |last1=Bonewit-West |first1=Kathy |last2=Hunt |first2=Sue A. |last3=Applegate |first3=Edith |title=Today's Medical Assistant: Clinical and Administrative Procedures |date=2012 |page=571 |publisher=Elsevier Health Sciences |isbn=9781455701506 |url=https://books.google.com/books?id=YalYPI1KqTQC&pg=PA571 |language=en |access-date=5 August 2020 |archive-date=28 July 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200728034412/https://books.google.com/books?id=YalYPI1KqTQC&pg=PA571 |url-status=live }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240929161302/https://books.google.com/books?id=YalYPI1KqTQC&pg=PA571#v=onepage&q&f=false |date=29 September 2024 }}</ref> <!-- External links -->|Drugs.com={{drugs.com|monograph|methylphenidate-hydrochloride}}|MedlinePlus=a682188 <!-- Legal data -->|legal_AU=S8|legal_CA=Schedule III|legal_DE=Anlage III|legal_UK=Class B|legal_US=Schedule II|legal_status=|licence_US=Methylphenidate|licence_EU=<!-- Pharmacokinetic data -->|bioavailability=Approx. 30% (range: 11–52%)|protein_bound=10–33%|metabolism=[[Liver]] (80%) mostly [[Carboxylesterase 1|CES1A1]]-mediated|elimination_half-life=2–3 hours<ref name="pmid10628897">{{cite journal | vauthors = Kimko HC, Cross JT, Abernethy DR | title = Pharmacokinetics and clinical effectiveness of methylphenidate | journal = Clinical Pharmacokinetics | volume = 37 | issue = 6 | pages = 457–70 | date = December 1999 | pmid = 10628897 | doi = 10.2165/00003088-199937060-00002 }}</ref>|excretion=[[Urine]] (90%) <!-- Chemical and physical data -->|C=14|H=19|N=1|O=2|SMILES=O=C(OC)C(C1CCCCN1)C2=CC=CC=C2|StdInChI=1S/C14H19NO2/c1-17-14(16)13(11-7-3-2-4-8-11)12-9-5-6-10-15-12/h2-4,7-8,12-13,15H,5-6,9-10H2,1H3|StdInChI_Ref={{stdinchicite|correct|chemspider}}|StdInChIKey=DUGOZIWVEXMGBE-UHFFFAOYSA-N|StdInChIKey_Ref={{stdinchicite|correct|chemspider}}|molecular_weight=233.31|molecular_weight_unit=g/mol|melting_point=74|melting_notes=<ref name="Pubchem properties">{{cite encyclopedia|title=Methylphenidate|section-url=https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/summary/summary.cgi?cid=4158#x27|website=Pubchem Compound|publisher=National Center for Biotechnology Information|section=Chemical and Physical Properties|access-date=5 August 2020|archive-date=6 January 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140106100442/http://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/summary/summary.cgi?cid=4158#x27|url-status=live|url=http://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/summary/summary.cgi?cid=4158#x27}}</ref>|boiling_point=136|boiling_notes=<ref name="Pubchem properties" />}}'''Methylphenidate''', bɛ lahi mi tila' shɛli Ritalin la nyɛla tila' shɛli bɛ ni mali n tibiri attention deficit hyperactivity disorder bee ADHD; doro shɛli din yihiri niri o hankali ni zaɣi ni nti pahi narcolepsy<ref name="AHFS20182">{{cite web|title=Methylphenidate Hydrochloride Monograph for Professionals|url=https://www.drugs.com/monograph/methylphenidate-hydrochloride.html|website=Drugs.com|publisher=AHFS|access-date=19 December 2018|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20181219182550/https://www.drugs.com/monograph/methylphenidate-hydrochloride.html|archive-date=19 December 2018|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181219182550/https://www.drugs.com/monograph/methylphenidate-hydrochloride.html|date=19 December 2018}}</ref> Di nyɛla tuuli tila' shɛli bɛ ni mali tibiri ADHD<ref name="AHFS20182" /> Di nyɛla din ni tooi vali nɔli ni bee n niŋ n pa ningbuŋ zuɣu.<ref name="AHFS20182" /> Tilaa ŋɔ balibu nyɛla din gba tuma nye payapaya ningbuŋ puuni<ref name="AHFS20182" /> Tilaa ŋɔ valibu barinanima shɛŋa n nye gbihibu yɛlmuɣisira, nɔli ni ka nyaɣisim n kpa dibu polo, anxiety n ti pahi kɔhisibu<ref name="AHFS20182" /> Barinanima shɛŋa din gba pahi ka mali yaa n nye zuɣupuri danli bee yinyari, allergic reactions, doo tooni yiɣisibu n yuui, tima valibu yiriŋ n ti pahi suhuni dɔriti<ref name="AHFS20182" /> Methylphenidate tuma jandi la di yi ti niŋ ka neurons tahiri dopamine mini norepinephrine kpuɣibu ningbuŋ ni.<ref name="Arn20052">{{cite journal|vauthors=Arnsten AF, Li BM|title=Neurobiology of Executive Functions: Catecholamine Influences on Prefrontal Cortical Functions|journal=Biological Psychiatry|volume=57|issue=11|pages=1377–84|year=2005|pmid=15950011|doi=10.1016/j.biopsych.2004.08.019}}</ref><ref name="St4th2">{{cite book|last1=Stahl|first1=Stephen M.|title=Stahl's Essential Psychopharmacology: Neuroscientific Basis and Practical Applications|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-1107686465|edition=4th|date=11 April 2013}}</ref>Methylphenidate nyɛla cental nervous system (CNS) stimulant din pahi phenethylamine mini piperidine tilahi zuliya ni<ref name="AHFS20182" /><ref>{{cite book|last1=Preedy|first1=Victor R.|title=Neuropathology of Drug Addictions and Substance Misuse Volume 3: General Processes and Mechanisms, Prescription Medications, Caffeine and Areca, Polydrug Misuse, Emerging Addictions and Non-Drug Addictions|date=2016|publisher=Academic Press|isbn=9780128006771|page=651|url=https://books.google.com/books?id=Yu9eBwAAQBAJ&pg=PA651|language=en|access-date=5 August 2020|archive-date=29 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210829151101/https://books.google.com/books?id=Yu9eBwAAQBAJ&pg=PA651|url-status=live}}</ref> Methylphenidate nyɛla bɛ ni yihi ti' shɛli na yuuni 1944 ka ka fukumsinima sahi n ti li tiŋduya yuuni 1955.<ref name="AHFS20182" /><ref name="Lang20102">{{cite journal|vauthors=Lange KW, Reichl S, Lange KM, Tucha L, Tucha O|title=The history of attention deficit hyperactivity disorder|journal=ADHD Attention Deficit and Hyperactivity Disorders|volume=2|issue=4|pages=241–55|year=2010|pmid=21258430|pmc=3000907|doi=10.1007/s12402-010-0045-8}}</ref> Swiss kɔmpini din nye CIBA n daa nye ban tuui kɔhiri li, amaa punpɔŋɔ, Norvatis Corporation n nye ban kɔhiri li<ref name="Lang20102" /> Vihigu wuhiya ni yuuni 2013 pili ni, biliyon 2.4 Methylphenidate tim ŋɔ ka niriba zaa n zaŋ ku bukaata anduniya yaangi zuɣu<ref name="PJ20152">{{cite journal|last1=March 2015|first1=The Pharmaceutical Journal6|title=Narcotics monitoring board reports 66% increase in global consumption of methylphenidate|journal=Pharmaceutical Journal|url=https://www.pharmaceutical-journal.com/news-and-analysis/news-in-brief/narcotics-monitoring-board-reports-66-increase-in-global-consumption-of-methylphenidate/20068042.article?firstPass=false|access-date=19 December 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181219230236/https://www.pharmaceutical-journal.com/news-and-analysis/news-in-brief/narcotics-monitoring-board-reports-66-increase-in-global-consumption-of-methylphenidate/20068042.article?firstPass=false|archive-date=19 December 2018|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181219230236/https://www.pharmaceutical-journal.com/news-and-analysis/news-in-brief/narcotics-monitoring-board-reports-66-increase-in-global-consumption-of-methylphenidate/20068042.article?firstPass=false|date=19 December 2018}}</ref> Yuuni 2017 puli ni, di daa nyɛla tila' shɛli din pahi pihinahi ni ayopɔi dɔɣitenima ni yɛli ni barinima vali Amɛrika tiŋgbani, ka ŋa laasabu daa yaɣi miliyon pia ni ayɔbu.<ref>{{cite web|title=The Top 300 of 2020|url=https://clincalc.com/DrugStats/Top300Drugs.aspx|website=ClinCalc|access-date=11 April 2020|archive-date=12 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210212142534/https://clincalc.com/DrugStats/Top300Drugs.aspx|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210212142534/https://clincalc.com/DrugStats/Top300Drugs.aspx|date=12 February 2021}}</ref><ref>{{cite web|title=Methylphenidate - Drug Usage Statistics|website=ClinCalc|url=https://clincalc.com/DrugStats/Drugs/Methylphenidate|access-date=11 April 2020|archive-date=12 April 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200412011146/https://clincalc.com/DrugStats/Drugs/Methylphenidate|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200412011146/https://clincalc.com/DrugStats/Drugs/Methylphenidate|date=12 April 2020}}</ref>Tim ŋɔ daa nyɛla Ghana shiiri 3.6 (USD0.30) dose kam zuɣuni yuuni 2018 puli ni<ref>{{cite web|title=NADAC as of 2018-12-19|url=https://data.medicaid.gov/Drug-Pricing-and-Payment/NADAC-as-of-2018-12-19/g7bs-ahj4|website=Centers for Medicare and Medicaid Services|access-date=19 December 2018|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20181219230344/https://data.medicaid.gov/Drug-Pricing-and-Payment/NADAC-as-of-2018-12-19/g7bs-ahj4|archive-date=19 December 2018|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181219230344/https://data.medicaid.gov/Drug-Pricing-and-Payment/NADAC-as-of-2018-12-19/g7bs-ahj4|date=19 December 2018}}</ref> == References == <references /> [[Pubu:Translated from MDWiki]] nyxee4s2r55mktltq5l6ss4x845zqx6 137053 137040 2026-05-17T20:08:53Z Abdul-Rauf Moshie 3942 137053 wikitext text/x-wiki {{Infobox drug|Watchedfields=changed|verifiedrevid=464371569|drug_name=Methylphenidate|image=Methylphenidate-2D-skeletal.svg|width=200|alt=|image2=Methylphenidate-enantiomers-3D-balls.png|width2=225|caption=<!-- Names -->|pronounce={{IPAc-en|ˌ|m|ɛ|θ|əl|ˈ|f|ɛ|n|ɪ|d|eɪ|t|,_|-|ˈ|f|iː|-}}|tradename=Ritalin, Concerta, [[Methylphenidate#Names|others]]|synonyms=|IUPAC_name=Methyl phenyl(piperidin-2-yl)acetate<!-- the locant '2' for acetic acid is not cited --> <!-- Clinical data -->|class={{abbr|CNS|central nervous system}} [[stimulant]]|pregnancy_AU=B3|pregnancy_US=C|pregnancy_category=|routes_of_administration=[[Oral administration|By mouth]], [[transdermal]]<ref name=AHFS2018/>|onset=|duration_of_action=|dependency_liability=High<ref name=AHFS2018/>|addiction_liability=High<ref>{{cite book |last1=Bonewit-West |first1=Kathy |last2=Hunt |first2=Sue A. |last3=Applegate |first3=Edith |title=Today's Medical Assistant: Clinical and Administrative Procedures |date=2012 |page=571 |publisher=Elsevier Health Sciences |isbn=9781455701506 |url=https://books.google.com/books?id=YalYPI1KqTQC&pg=PA571 |language=en |access-date=5 August 2020 |archive-date=28 July 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200728034412/https://books.google.com/books?id=YalYPI1KqTQC&pg=PA571 |url-status=live }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240929161302/https://books.google.com/books?id=YalYPI1KqTQC&pg=PA571#v=onepage&q&f=false |date=29 September 2024 }}</ref> <!-- External links -->|Drugs.com={{drugs.com|monograph|methylphenidate-hydrochloride}}|MedlinePlus=a682188 <!-- Legal data -->|legal_AU=S8|legal_CA=Schedule III|legal_DE=Anlage III|legal_UK=Class B|legal_US=Schedule II|legal_status=|licence_US=Methylphenidate|licence_EU=<!-- Pharmacokinetic data -->|bioavailability=Approx. 30% (range: 11–52%)|protein_bound=10–33%|metabolism=[[Liver]] (80%) mostly [[Carboxylesterase 1|CES1A1]]-mediated|elimination_half-life=2–3 hours<ref name="pmid10628897">{{cite journal | vauthors = Kimko HC, Cross JT, Abernethy DR | title = Pharmacokinetics and clinical effectiveness of methylphenidate | journal = Clinical Pharmacokinetics | volume = 37 | issue = 6 | pages = 457–70 | date = December 1999 | pmid = 10628897 | doi = 10.2165/00003088-199937060-00002 }}</ref>|excretion=[[Urine]] (90%) <!-- Chemical and physical data -->|C=14|H=19|N=1|O=2|SMILES=O=C(OC)C(C1CCCCN1)C2=CC=CC=C2|StdInChI=1S/C14H19NO2/c1-17-14(16)13(11-7-3-2-4-8-11)12-9-5-6-10-15-12/h2-4,7-8,12-13,15H,5-6,9-10H2,1H3|StdInChI_Ref={{stdinchicite|correct|chemspider}}|StdInChIKey=DUGOZIWVEXMGBE-UHFFFAOYSA-N|StdInChIKey_Ref={{stdinchicite|correct|chemspider}}|molecular_weight=233.31|molecular_weight_unit=g/mol|melting_point=74|melting_notes=<ref name="Pubchem properties">{{cite encyclopedia|title=Methylphenidate|section-url=https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/summary/summary.cgi?cid=4158#x27|website=Pubchem Compound|publisher=National Center for Biotechnology Information|section=Chemical and Physical Properties|access-date=5 August 2020|archive-date=6 January 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140106100442/http://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/summary/summary.cgi?cid=4158#x27|url-status=live|url=http://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/summary/summary.cgi?cid=4158#x27}}</ref>|boiling_point=136|boiling_notes=<ref name="Pubchem properties" />}}'''Methylphenidate''', bɛ lahi mi tila' shɛli Ritalin la nyɛla tila' shɛli bɛ ni mali n tibiri attention deficit hyperactivity disorder bee ADHD; doro shɛli din yihiri niri o hankali ni zaɣi ni nti pahi narcolepsy<ref name="AHFS20182">{{cite web|title=Methylphenidate Hydrochloride Monograph for Professionals|url=https://www.drugs.com/monograph/methylphenidate-hydrochloride.html|website=Drugs.com|publisher=AHFS|access-date=19 December 2018|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20181219182550/https://www.drugs.com/monograph/methylphenidate-hydrochloride.html|archive-date=19 December 2018|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181219182550/https://www.drugs.com/monograph/methylphenidate-hydrochloride.html|date=19 December 2018}}</ref> Di nyɛla tuuli tila' shɛli bɛ ni mali tibiri ADHD<ref name="AHFS20182" /> Di nyɛla din ni tooi vali nɔli ni bee n niŋ n pa ningbuŋ zuɣu.<ref name="AHFS20182" /> Tilaa ŋɔ balibu nyɛla din gba tuma nye payapaya ningbuŋ puuni<ref name="AHFS20182" /> Tilaa ŋɔ valibu barinanima shɛŋa n nye gbihibu yɛlmuɣisira, nɔli ni ka nyaɣisim n kpa dibu polo, anxiety n ti pahi kɔhisibu<ref name="AHFS20182" /> Barinanima shɛŋa din gba pahi ka mali yaa n nye zuɣupuri danli bee yinyari, allergic reactions, doo tooni yiɣisibu n yuui, tima valibu yiriŋ n ti pahi suhuni dɔriti<ref name="AHFS20182" /> Methylphenidate tuma jandi la di yi ti niŋ ka neurons tahiri dopamine mini norepinephrine kpuɣibu ningbuŋ ni.<ref name="Arn20052">{{cite journal|vauthors=Arnsten AF, Li BM|title=Neurobiology of Executive Functions: Catecholamine Influences on Prefrontal Cortical Functions|journal=Biological Psychiatry|volume=57|issue=11|pages=1377–84|year=2005|pmid=15950011|doi=10.1016/j.biopsych.2004.08.019}}</ref><ref name="St4th2">{{cite book|last1=Stahl|first1=Stephen M.|title=Stahl's Essential Psychopharmacology: Neuroscientific Basis and Practical Applications|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-1107686465|edition=4th|date=11 April 2013}}</ref>Methylphenidate nyɛla cental nervous system (CNS) stimulant din pahi phenethylamine mini piperidine tilahi zuliya ni<ref name="AHFS20182" /><ref>{{cite book|last1=Preedy|first1=Victor R.|title=Neuropathology of Drug Addictions and Substance Misuse Volume 3: General Processes and Mechanisms, Prescription Medications, Caffeine and Areca, Polydrug Misuse, Emerging Addictions and Non-Drug Addictions|date=2016|publisher=Academic Press|isbn=9780128006771|page=651|url=https://books.google.com/books?id=Yu9eBwAAQBAJ&pg=PA651|language=en|access-date=5 August 2020|archive-date=29 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210829151101/https://books.google.com/books?id=Yu9eBwAAQBAJ&pg=PA651|url-status=live}}</ref> Methylphenidate nyɛla bɛ ni yihi ti' shɛli na yuuni 1944 ka fukumsinima sahi n ti li tiŋduya yuuni 1955.<ref name="AHFS20182" /><ref name="Lang20102">{{cite journal|vauthors=Lange KW, Reichl S, Lange KM, Tucha L, Tucha O|title=The history of attention deficit hyperactivity disorder|journal=ADHD Attention Deficit and Hyperactivity Disorders|volume=2|issue=4|pages=241–55|year=2010|pmid=21258430|pmc=3000907|doi=10.1007/s12402-010-0045-8}}</ref> Swiss kɔmpini din nye CIBA n daa nye ban tuui kɔhiri li, amaa punpɔŋɔ, Norvatis Corporation n nye ban kɔhiri li<ref name="Lang20102" /> Vihigu wuhiya ni yuuni 2013 pili ni, biliyon 2.4 Methylphenidate tim ŋɔ ka niriba zaa n zaŋ ku bukaata anduniya yaangi zuɣu<ref name="PJ20152">{{cite journal|last1=March 2015|first1=The Pharmaceutical Journal6|title=Narcotics monitoring board reports 66% increase in global consumption of methylphenidate|journal=Pharmaceutical Journal|url=https://www.pharmaceutical-journal.com/news-and-analysis/news-in-brief/narcotics-monitoring-board-reports-66-increase-in-global-consumption-of-methylphenidate/20068042.article?firstPass=false|access-date=19 December 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181219230236/https://www.pharmaceutical-journal.com/news-and-analysis/news-in-brief/narcotics-monitoring-board-reports-66-increase-in-global-consumption-of-methylphenidate/20068042.article?firstPass=false|archive-date=19 December 2018|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181219230236/https://www.pharmaceutical-journal.com/news-and-analysis/news-in-brief/narcotics-monitoring-board-reports-66-increase-in-global-consumption-of-methylphenidate/20068042.article?firstPass=false|date=19 December 2018}}</ref> Yuuni 2017 puli ni, di daa nyɛla tila' shɛli din pahi pihinahi ni ayopɔi dɔɣitenima ni yɛli ni barinima vali Amɛrika tiŋgbani, ka ŋa laasabu daa yaɣi miliyon pia ni ayɔbu.<ref>{{cite web|title=The Top 300 of 2020|url=https://clincalc.com/DrugStats/Top300Drugs.aspx|website=ClinCalc|access-date=11 April 2020|archive-date=12 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210212142534/https://clincalc.com/DrugStats/Top300Drugs.aspx|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210212142534/https://clincalc.com/DrugStats/Top300Drugs.aspx|date=12 February 2021}}</ref><ref>{{cite web|title=Methylphenidate - Drug Usage Statistics|website=ClinCalc|url=https://clincalc.com/DrugStats/Drugs/Methylphenidate|access-date=11 April 2020|archive-date=12 April 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200412011146/https://clincalc.com/DrugStats/Drugs/Methylphenidate|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200412011146/https://clincalc.com/DrugStats/Drugs/Methylphenidate|date=12 April 2020}}</ref>Tim ŋɔ daa nyɛla Ghana shiiri 3.6 (USD0.30) dose kam zuɣuni yuuni 2018 puli ni<ref>{{cite web|title=NADAC as of 2018-12-19|url=https://data.medicaid.gov/Drug-Pricing-and-Payment/NADAC-as-of-2018-12-19/g7bs-ahj4|website=Centers for Medicare and Medicaid Services|access-date=19 December 2018|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20181219230344/https://data.medicaid.gov/Drug-Pricing-and-Payment/NADAC-as-of-2018-12-19/g7bs-ahj4|archive-date=19 December 2018|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181219230344/https://data.medicaid.gov/Drug-Pricing-and-Payment/NADAC-as-of-2018-12-19/g7bs-ahj4|date=19 December 2018}}</ref> == References == <references /> [[Pubu:Translated from MDWiki]] 5j75zjxsqzook2nw1ssfsy511uvslp7 Trazodone 0 33123 137041 2026-05-17T19:27:05Z Abdul-Rauf Moshie 3942 Created by translating the page [[:mdwiki:Special:Redirect/revision/1456858|Trazodone]] to:dag #mdwikicx 137041 wikitext text/x-wiki {{Infobox drug|Watchedfields=changed|verifiedrevid=457287206|drug_name=|image=Trazodone.svg|width=250px|alt=|image2=Trazodone-from-HCl-xtal-Mercury-3D-balls.png|width2=250px|caption=<!-- | type = mab / vaccine / combo -->|type=<!-- Names -->|pronounce=|tradename=Many brand names worldwide<ref name=genericnames/>|synonyms=AF-1161|IUPAC_name=2-<nowiki/>{3-[4-(3-Chlorophenyl)piperazin-1-yl]propyl}[1,2,4]triazolo[4,3-''a'']pyridin-3(2''H'')-one <!-- Clinical data -->|class=|pregnancy_AU=|pregnancy_US=C|pregnancy_category=|routes_of_administration=[[Oral administration|By mouth]] ([[tablet (pharmacy)|tablets]])|onset=[[Oral administration|By mouth]]: 1 hour ([[Tmax (pharmacology)|{{abbr|T<sub>max</sub>|Time to peak concentrations}}]])<ref>{{cite web|url=http://www.pharmacychoice.com/mdx/drugpoint.cfm?docID=622860&letter=T&type=Generic%20Name|title=MicroMedex DrugPoints - Trazodone|website=Pharmacy Choice|date=|author=|access-date=20 April 2017|archive-date=20 April 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170420235448/http://www.pharmacychoice.com/mdx/drugpoint.cfm?docID=622860&letter=T&type=Generic%20Name|url-status=live}}</ref>|duration_of_action=|dependency_liability=None<ref name=Hub2001>{{cite book |last1=Hubbard |first1=John R. |last2=Martin |first2=Peter R. |title=Substance Abuse in the Mentally and Physically Disabled |date=2001 |publisher=CRC Press |isbn=9780824744977 |page=26 |url=https://books.google.com/books?id=MY1kFYk98mQC&pg=PA26 |language=en |access-date=6 August 2020 |archive-date=1 August 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200801020251/https://books.google.com/books?id=MY1kFYk98mQC&pg=PA26 |url-status=live }}</ref>|addiction_liability=None<ref name=Hub2001/> <!-- External links -->|Drugs.com={{drugs.com|monograph|trazodone-hydrochloride}}|MedlinePlus=a681038 <!-- Legal data -->|legal_AU=S4|legal_CA=Rx-only|legal_UK=POM|legal_US=Rx-only|legal_status=|DailyMedID=Trazodone|licence_US=|licence_EU=<!-- Pharmacokinetic data -->|bioavailability=[[Oral administration|By mouth]]: 65%<ref name="DrugPoint">Truven Health Analytics, Inc. DrugPoint System (Internet) [cited 2013 Oct 1]. Greenwood Village, CO: Thomsen Healthcare; 2013. {{Failed verification|date=April 2017|reason=search for "Trazodone" fails on Truven Web site}}</ref>|protein_bound=89–95%<ref>{{cite web|url=http://www.drugbank.ca/drugs/DB00656|title=Trazodone|website=DrugBank|access-date=7 June 2015|archive-date=12 July 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170712013038/https://www.drugbank.ca/drugs/DB00656|url-status=live}}</ref>|metabolism=[[Liver]] ([[CYP3A4]])<ref>{{cite book |last1=Lemke |first1=Thomas L. |last2=Williams |first2=David A. |title=Foye's Principles of Medicinal Chemistry |date=2012 |publisher=Lippincott Williams & Wilkins |isbn=9781609133450 |page=615 |url=https://books.google.ca/books?id=Sd6ot9ul-bUC&pg=PA615 |language=en |access-date=6 August 2020 |archive-date=17 September 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180917215454/https://books.google.ca/books?id=Sd6ot9ul-bUC&pg=PA615 |url-status=live }}</ref>|metabolites={{abbrlink|mCPP|meta-Chlorophenylpiperazine}}<ref name="PreskornStanga2012">{{cite book|author1=Sheldon H. Preskorn|author2=Christina Y. Stanga|author3=John P. Feighner|author4=Ruth Ross|title=Antidepressants: Past, Present and Future|url=https://books.google.com/books?id=Ue3uCAAAQBAJ&pg=PA68|date=6 December 2012|publisher=Springer Science & Business Media|isbn=978-3-642-18500-7|pages=68–}}</ref>|elimination_half-life=Trazodone {{abbr|IR|immediate-release}}: 7 hours<ref name="DrugPoint" /><br />Trazodone {{abbr|ER|extended-release}}: 10 hours<ref name="DrugPoint" /><br />{{abbrlink|mCPP|meta-Chlorophenylpiperazine}}: 4–8 hours<ref name="SchatzbergNemeroff2017">{{cite book|vauthors = Schatzberg AF,Nemeroff CB|title=The American Psychiatric Association Publishing Textbook of Psychopharmacology, Fifth Edition|url=https://books.google.com/books?id=KfHEDgAAQBAJ&pg=PA460|year=2017|publisher=American Psychiatric Pub|isbn=978-1-58562-523-9|pages=460–}}</ref>|excretion=[[Urine]]: 70–75%<ref name="DrugPoint" /><br />[[Feces]]: 21%<ref name="DrugPoint" /> <!-- Chemical and physical data -->|C=19|Cl=1|H=22|N=5|O=1|SMILES=Clc4cccc(N3CCN(CCCN1/N=C2/C=C\C=C/N2C1=O)CC3)c4|StdInChI=1S/C19H22ClN5O/c20-16-5-3-6-17(15-16)23-13-11-22(12-14-23)8-4-10-25-19(26)24-9-2-1-7-18(24)21-25/h1-3,5-7,9,15H,4,8,10-14H2|StdInChI_Ref={{stdinchicite|correct|chemspider}}|StdInChIKey=PHLBKPHSAVXXEF-UHFFFAOYSA-N|StdInChIKey_Ref={{stdinchicite|correct|chemspider}}|melting_point=87}}'''Trazodone''', din mali daabiligu yuya pam<ref name="genericnames2">{{cite web|title=Trazodone|url=https://www.drugs.com/international/trazodone.html|website=Drugs.com|access-date=9 February 2019|language=en|archive-date=16 September 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180916022006/https://www.drugs.com/international/trazodone.html|url-status=live}}</ref>, nyɛla antidepressant tilaa<ref name="AHFS20182">{{cite web|title=Trazodone Hydrochloride|url=https://www.drugs.com/monograph/trazodone-hydrochloride.html|publisher=The American Society of Health-System Pharmacists|access-date=8 January 2018|archive-date=19 September 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180919174109/https://www.drugs.com/monograph/trazodone-hydrochloride.html|url-status=live}}</ref> == References == <references /> [[Pubu:Translated from MDWiki]] ijacqt8y0fadvs3vnwt1wuwsfs0sy5g 137043 137041 2026-05-17T19:33:15Z Abdul-Rauf Moshie 3942 Created by translating the page [[:mdwiki:Special:Redirect/revision/1456858|Trazodone]] to:dag #mdwikicx 137043 wikitext text/x-wiki {{Infobox drug|Watchedfields=changed|verifiedrevid=457287206|drug_name=|image=Trazodone.svg|width=250px|alt=|image2=Trazodone-from-HCl-xtal-Mercury-3D-balls.png|width2=250px|caption=<!-- | type = mab / vaccine / combo -->|type=<!-- Names -->|pronounce=|tradename=Many brand names worldwide<ref name=genericnames/>|synonyms=AF-1161|IUPAC_name=2-<nowiki/>{3-[4-(3-Chlorophenyl)piperazin-1-yl]propyl}[1,2,4]triazolo[4,3-''a'']pyridin-3(2''H'')-one <!-- Clinical data -->|class=|pregnancy_AU=|pregnancy_US=C|pregnancy_category=|routes_of_administration=[[Oral administration|By mouth]] ([[tablet (pharmacy)|tablets]])|onset=[[Oral administration|By mouth]]: 1 hour ([[Tmax (pharmacology)|{{abbr|T<sub>max</sub>|Time to peak concentrations}}]])<ref>{{cite web|url=http://www.pharmacychoice.com/mdx/drugpoint.cfm?docID=622860&letter=T&type=Generic%20Name|title=MicroMedex DrugPoints - Trazodone|website=Pharmacy Choice|date=|author=|access-date=20 April 2017|archive-date=20 April 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170420235448/http://www.pharmacychoice.com/mdx/drugpoint.cfm?docID=622860&letter=T&type=Generic%20Name|url-status=live}}</ref>|duration_of_action=|dependency_liability=None<ref name=Hub2001>{{cite book |last1=Hubbard |first1=John R. |last2=Martin |first2=Peter R. |title=Substance Abuse in the Mentally and Physically Disabled |date=2001 |publisher=CRC Press |isbn=9780824744977 |page=26 |url=https://books.google.com/books?id=MY1kFYk98mQC&pg=PA26 |language=en |access-date=6 August 2020 |archive-date=1 August 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200801020251/https://books.google.com/books?id=MY1kFYk98mQC&pg=PA26 |url-status=live }}</ref>|addiction_liability=None<ref name=Hub2001/> <!-- External links -->|Drugs.com={{drugs.com|monograph|trazodone-hydrochloride}}|MedlinePlus=a681038 <!-- Legal data -->|legal_AU=S4|legal_CA=Rx-only|legal_UK=POM|legal_US=Rx-only|legal_status=|DailyMedID=Trazodone|licence_US=|licence_EU=<!-- Pharmacokinetic data -->|bioavailability=[[Oral administration|By mouth]]: 65%<ref name="DrugPoint">Truven Health Analytics, Inc. DrugPoint System (Internet) [cited 2013 Oct 1]. Greenwood Village, CO: Thomsen Healthcare; 2013. {{Failed verification|date=April 2017|reason=search for "Trazodone" fails on Truven Web site}}</ref>|protein_bound=89–95%<ref>{{cite web|url=http://www.drugbank.ca/drugs/DB00656|title=Trazodone|website=DrugBank|access-date=7 June 2015|archive-date=12 July 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170712013038/https://www.drugbank.ca/drugs/DB00656|url-status=live}}</ref>|metabolism=[[Liver]] ([[CYP3A4]])<ref>{{cite book |last1=Lemke |first1=Thomas L. |last2=Williams |first2=David A. |title=Foye's Principles of Medicinal Chemistry |date=2012 |publisher=Lippincott Williams & Wilkins |isbn=9781609133450 |page=615 |url=https://books.google.ca/books?id=Sd6ot9ul-bUC&pg=PA615 |language=en |access-date=6 August 2020 |archive-date=17 September 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180917215454/https://books.google.ca/books?id=Sd6ot9ul-bUC&pg=PA615 |url-status=live }}</ref>|metabolites={{abbrlink|mCPP|meta-Chlorophenylpiperazine}}<ref name="PreskornStanga2012">{{cite book|author1=Sheldon H. Preskorn|author2=Christina Y. Stanga|author3=John P. Feighner|author4=Ruth Ross|title=Antidepressants: Past, Present and Future|url=https://books.google.com/books?id=Ue3uCAAAQBAJ&pg=PA68|date=6 December 2012|publisher=Springer Science & Business Media|isbn=978-3-642-18500-7|pages=68–}}</ref>|elimination_half-life=Trazodone {{abbr|IR|immediate-release}}: 7 hours<ref name="DrugPoint" /><br />Trazodone {{abbr|ER|extended-release}}: 10 hours<ref name="DrugPoint" /><br />{{abbrlink|mCPP|meta-Chlorophenylpiperazine}}: 4–8 hours<ref name="SchatzbergNemeroff2017">{{cite book|vauthors = Schatzberg AF,Nemeroff CB|title=The American Psychiatric Association Publishing Textbook of Psychopharmacology, Fifth Edition|url=https://books.google.com/books?id=KfHEDgAAQBAJ&pg=PA460|year=2017|publisher=American Psychiatric Pub|isbn=978-1-58562-523-9|pages=460–}}</ref>|excretion=[[Urine]]: 70–75%<ref name="DrugPoint" /><br />[[Feces]]: 21%<ref name="DrugPoint" /> <!-- Chemical and physical data -->|C=19|Cl=1|H=22|N=5|O=1|SMILES=Clc4cccc(N3CCN(CCCN1/N=C2/C=C\C=C/N2C1=O)CC3)c4|StdInChI=1S/C19H22ClN5O/c20-16-5-3-6-17(15-16)23-13-11-22(12-14-23)8-4-10-25-19(26)24-9-2-1-7-18(24)21-25/h1-3,5-7,9,15H,4,8,10-14H2|StdInChI_Ref={{stdinchicite|correct|chemspider}}|StdInChIKey=PHLBKPHSAVXXEF-UHFFFAOYSA-N|StdInChIKey_Ref={{stdinchicite|correct|chemspider}}|melting_point=87}}'''Trazodone''', din mali daabiligu yuya pam<ref name="genericnames2">{{cite web|title=Trazodone|url=https://www.drugs.com/international/trazodone.html|website=Drugs.com|access-date=9 February 2019|language=en|archive-date=16 September 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180916022006/https://www.drugs.com/international/trazodone.html|url-status=live}}</ref>, nyɛla antidepressant tilaa<ref name="AHFS20182">{{cite web|title=Trazodone Hydrochloride|url=https://www.drugs.com/monograph/trazodone-hydrochloride.html|publisher=The American Society of Health-System Pharmacists|access-date=8 January 2018|archive-date=19 September 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180919174109/https://www.drugs.com/monograph/trazodone-hydrochloride.html|url-status=live}}</ref> Di nyɛla tila' shɛli bɛ ni mali n tibiri depression dɔriti, anxiety dɔriti, gbihibu yɛlmuɣisira yaha bɛ yi zaŋ tima n pahi tilahi shɛŋa zuɣu di nyɛla din gba ni tooi tibi danyubo n ti yahi<ref name="AHFS20182" /><ref name="CFPC20212">{{cite web|last1=Ton|first1=Joey|title=#302 Still awake? Trazodone for insomnia|url=https://cfpclearn.ca/tfp302/|website=CFPCLearn|access-date=14 June 2023|date=15 November 2021|archive-date=28 March 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230328114109/https://cfpclearn.ca/tfp302/|url-status=live}}</ref> == References == <references /> [[Pubu:Translated from MDWiki]] b4vlzd1286j8uysjd3fhxj8re1fif8y 137044 137043 2026-05-17T19:33:59Z Abdul-Rauf Moshie 3942 Created by translating the page [[:mdwiki:Special:Redirect/revision/1456858|Trazodone]] to:dag #mdwikicx 137044 wikitext text/x-wiki {{Infobox drug|Watchedfields=changed|verifiedrevid=457287206|drug_name=|image=Trazodone.svg|width=250px|alt=|image2=Trazodone-from-HCl-xtal-Mercury-3D-balls.png|width2=250px|caption=<!-- | type = mab / vaccine / combo -->|type=<!-- Names -->|pronounce=|tradename=Many brand names worldwide<ref name=genericnames/>|synonyms=AF-1161|IUPAC_name=2-<nowiki/>{3-[4-(3-Chlorophenyl)piperazin-1-yl]propyl}[1,2,4]triazolo[4,3-''a'']pyridin-3(2''H'')-one <!-- Clinical data -->|class=|pregnancy_AU=|pregnancy_US=C|pregnancy_category=|routes_of_administration=[[Oral administration|By mouth]] ([[tablet (pharmacy)|tablets]])|onset=[[Oral administration|By mouth]]: 1 hour ([[Tmax (pharmacology)|{{abbr|T<sub>max</sub>|Time to peak concentrations}}]])<ref>{{cite web|url=http://www.pharmacychoice.com/mdx/drugpoint.cfm?docID=622860&letter=T&type=Generic%20Name|title=MicroMedex DrugPoints - Trazodone|website=Pharmacy Choice|date=|author=|access-date=20 April 2017|archive-date=20 April 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170420235448/http://www.pharmacychoice.com/mdx/drugpoint.cfm?docID=622860&letter=T&type=Generic%20Name|url-status=live}}</ref>|duration_of_action=|dependency_liability=None<ref name=Hub2001>{{cite book |last1=Hubbard |first1=John R. |last2=Martin |first2=Peter R. |title=Substance Abuse in the Mentally and Physically Disabled |date=2001 |publisher=CRC Press |isbn=9780824744977 |page=26 |url=https://books.google.com/books?id=MY1kFYk98mQC&pg=PA26 |language=en |access-date=6 August 2020 |archive-date=1 August 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200801020251/https://books.google.com/books?id=MY1kFYk98mQC&pg=PA26 |url-status=live }}</ref>|addiction_liability=None<ref name=Hub2001/> <!-- External links -->|Drugs.com={{drugs.com|monograph|trazodone-hydrochloride}}|MedlinePlus=a681038 <!-- Legal data -->|legal_AU=S4|legal_CA=Rx-only|legal_UK=POM|legal_US=Rx-only|legal_status=|DailyMedID=Trazodone|licence_US=|licence_EU=<!-- Pharmacokinetic data -->|bioavailability=[[Oral administration|By mouth]]: 65%<ref name="DrugPoint">Truven Health Analytics, Inc. DrugPoint System (Internet) [cited 2013 Oct 1]. Greenwood Village, CO: Thomsen Healthcare; 2013. {{Failed verification|date=April 2017|reason=search for "Trazodone" fails on Truven Web site}}</ref>|protein_bound=89–95%<ref>{{cite web|url=http://www.drugbank.ca/drugs/DB00656|title=Trazodone|website=DrugBank|access-date=7 June 2015|archive-date=12 July 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170712013038/https://www.drugbank.ca/drugs/DB00656|url-status=live}}</ref>|metabolism=[[Liver]] ([[CYP3A4]])<ref>{{cite book |last1=Lemke |first1=Thomas L. |last2=Williams |first2=David A. |title=Foye's Principles of Medicinal Chemistry |date=2012 |publisher=Lippincott Williams & Wilkins |isbn=9781609133450 |page=615 |url=https://books.google.ca/books?id=Sd6ot9ul-bUC&pg=PA615 |language=en |access-date=6 August 2020 |archive-date=17 September 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180917215454/https://books.google.ca/books?id=Sd6ot9ul-bUC&pg=PA615 |url-status=live }}</ref>|metabolites={{abbrlink|mCPP|meta-Chlorophenylpiperazine}}<ref name="PreskornStanga2012">{{cite book|author1=Sheldon H. Preskorn|author2=Christina Y. Stanga|author3=John P. Feighner|author4=Ruth Ross|title=Antidepressants: Past, Present and Future|url=https://books.google.com/books?id=Ue3uCAAAQBAJ&pg=PA68|date=6 December 2012|publisher=Springer Science & Business Media|isbn=978-3-642-18500-7|pages=68–}}</ref>|elimination_half-life=Trazodone {{abbr|IR|immediate-release}}: 7 hours<ref name="DrugPoint" /><br />Trazodone {{abbr|ER|extended-release}}: 10 hours<ref name="DrugPoint" /><br />{{abbrlink|mCPP|meta-Chlorophenylpiperazine}}: 4–8 hours<ref name="SchatzbergNemeroff2017">{{cite book|vauthors = Schatzberg AF,Nemeroff CB|title=The American Psychiatric Association Publishing Textbook of Psychopharmacology, Fifth Edition|url=https://books.google.com/books?id=KfHEDgAAQBAJ&pg=PA460|year=2017|publisher=American Psychiatric Pub|isbn=978-1-58562-523-9|pages=460–}}</ref>|excretion=[[Urine]]: 70–75%<ref name="DrugPoint" /><br />[[Feces]]: 21%<ref name="DrugPoint" /> <!-- Chemical and physical data -->|C=19|Cl=1|H=22|N=5|O=1|SMILES=Clc4cccc(N3CCN(CCCN1/N=C2/C=C\C=C/N2C1=O)CC3)c4|StdInChI=1S/C19H22ClN5O/c20-16-5-3-6-17(15-16)23-13-11-22(12-14-23)8-4-10-25-19(26)24-9-2-1-7-18(24)21-25/h1-3,5-7,9,15H,4,8,10-14H2|StdInChI_Ref={{stdinchicite|correct|chemspider}}|StdInChIKey=PHLBKPHSAVXXEF-UHFFFAOYSA-N|StdInChIKey_Ref={{stdinchicite|correct|chemspider}}|melting_point=87}}'''Trazodone''', din mali daabiligu yuya pam<ref name="genericnames2">{{cite web|title=Trazodone|url=https://www.drugs.com/international/trazodone.html|website=Drugs.com|access-date=9 February 2019|language=en|archive-date=16 September 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180916022006/https://www.drugs.com/international/trazodone.html|url-status=live}}</ref>, nyɛla antidepressant tilaa<ref name="AHFS20182">{{cite web|title=Trazodone Hydrochloride|url=https://www.drugs.com/monograph/trazodone-hydrochloride.html|publisher=The American Society of Health-System Pharmacists|access-date=8 January 2018|archive-date=19 September 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180919174109/https://www.drugs.com/monograph/trazodone-hydrochloride.html|url-status=live}}</ref> Di nyɛla tila' shɛli bɛ ni mali n tibiri depression dɔriti, anxiety dɔriti, gbihibu yɛlmuɣisira yaha bɛ yi zaŋ tima n pahi tilahi shɛŋa zuɣu di nyɛla din gba ni tooi tibi danyubo n ti yahi<ref name="AHFS20182" /><ref name="CFPC20212">{{cite web|last1=Ton|first1=Joey|title=#302 Still awake? Trazodone for insomnia|url=https://cfpclearn.ca/tfp302/|website=CFPCLearn|access-date=14 June 2023|date=15 November 2021|archive-date=28 March 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230328114109/https://cfpclearn.ca/tfp302/|url-status=live}}</ref> Di nyɛla din vaani nɔli ni<ref name="AHFS20182" /> == References == <references /> [[Pubu:Translated from MDWiki]] sh25tps503q47q9dpbnycdx1o2zjw87 137045 137044 2026-05-17T19:59:18Z Abdul-Rauf Moshie 3942 Created by translating the page [[:mdwiki:Special:Redirect/revision/1456858|Trazodone]] to:dag #mdwikicx 137045 wikitext text/x-wiki {{Infobox drug|Watchedfields=changed|verifiedrevid=457287206|drug_name=|image=Trazodone.svg|width=250px|alt=|image2=Trazodone-from-HCl-xtal-Mercury-3D-balls.png|width2=250px|caption=<!-- | type = mab / vaccine / combo -->|type=<!-- Names -->|pronounce=|tradename=Many brand names worldwide<ref name=genericnames/>|synonyms=AF-1161|IUPAC_name=2-<nowiki/>{3-[4-(3-Chlorophenyl)piperazin-1-yl]propyl}[1,2,4]triazolo[4,3-''a'']pyridin-3(2''H'')-one <!-- Clinical data -->|class=|pregnancy_AU=|pregnancy_US=C|pregnancy_category=|routes_of_administration=[[Oral administration|By mouth]] ([[tablet (pharmacy)|tablets]])|onset=[[Oral administration|By mouth]]: 1 hour ([[Tmax (pharmacology)|{{abbr|T<sub>max</sub>|Time to peak concentrations}}]])<ref>{{cite web|url=http://www.pharmacychoice.com/mdx/drugpoint.cfm?docID=622860&letter=T&type=Generic%20Name|title=MicroMedex DrugPoints - Trazodone|website=Pharmacy Choice|date=|author=|access-date=20 April 2017|archive-date=20 April 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170420235448/http://www.pharmacychoice.com/mdx/drugpoint.cfm?docID=622860&letter=T&type=Generic%20Name|url-status=live}}</ref>|duration_of_action=|dependency_liability=None<ref name=Hub2001>{{cite book |last1=Hubbard |first1=John R. |last2=Martin |first2=Peter R. |title=Substance Abuse in the Mentally and Physically Disabled |date=2001 |publisher=CRC Press |isbn=9780824744977 |page=26 |url=https://books.google.com/books?id=MY1kFYk98mQC&pg=PA26 |language=en |access-date=6 August 2020 |archive-date=1 August 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200801020251/https://books.google.com/books?id=MY1kFYk98mQC&pg=PA26 |url-status=live }}</ref>|addiction_liability=None<ref name=Hub2001/> <!-- External links -->|Drugs.com={{drugs.com|monograph|trazodone-hydrochloride}}|MedlinePlus=a681038 <!-- Legal data -->|legal_AU=S4|legal_CA=Rx-only|legal_UK=POM|legal_US=Rx-only|legal_status=|DailyMedID=Trazodone|licence_US=|licence_EU=<!-- Pharmacokinetic data -->|bioavailability=[[Oral administration|By mouth]]: 65%<ref name="DrugPoint">Truven Health Analytics, Inc. DrugPoint System (Internet) [cited 2013 Oct 1]. Greenwood Village, CO: Thomsen Healthcare; 2013. {{Failed verification|date=April 2017|reason=search for "Trazodone" fails on Truven Web site}}</ref>|protein_bound=89–95%<ref>{{cite web|url=http://www.drugbank.ca/drugs/DB00656|title=Trazodone|website=DrugBank|access-date=7 June 2015|archive-date=12 July 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170712013038/https://www.drugbank.ca/drugs/DB00656|url-status=live}}</ref>|metabolism=[[Liver]] ([[CYP3A4]])<ref>{{cite book |last1=Lemke |first1=Thomas L. |last2=Williams |first2=David A. |title=Foye's Principles of Medicinal Chemistry |date=2012 |publisher=Lippincott Williams & Wilkins |isbn=9781609133450 |page=615 |url=https://books.google.ca/books?id=Sd6ot9ul-bUC&pg=PA615 |language=en |access-date=6 August 2020 |archive-date=17 September 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180917215454/https://books.google.ca/books?id=Sd6ot9ul-bUC&pg=PA615 |url-status=live }}</ref>|metabolites={{abbrlink|mCPP|meta-Chlorophenylpiperazine}}<ref name="PreskornStanga2012">{{cite book|author1=Sheldon H. Preskorn|author2=Christina Y. Stanga|author3=John P. Feighner|author4=Ruth Ross|title=Antidepressants: Past, Present and Future|url=https://books.google.com/books?id=Ue3uCAAAQBAJ&pg=PA68|date=6 December 2012|publisher=Springer Science & Business Media|isbn=978-3-642-18500-7|pages=68–}}</ref>|elimination_half-life=Trazodone {{abbr|IR|immediate-release}}: 7 hours<ref name="DrugPoint" /><br />Trazodone {{abbr|ER|extended-release}}: 10 hours<ref name="DrugPoint" /><br />{{abbrlink|mCPP|meta-Chlorophenylpiperazine}}: 4–8 hours<ref name="SchatzbergNemeroff2017">{{cite book|vauthors = Schatzberg AF,Nemeroff CB|title=The American Psychiatric Association Publishing Textbook of Psychopharmacology, Fifth Edition|url=https://books.google.com/books?id=KfHEDgAAQBAJ&pg=PA460|year=2017|publisher=American Psychiatric Pub|isbn=978-1-58562-523-9|pages=460–}}</ref>|excretion=[[Urine]]: 70–75%<ref name="DrugPoint" /><br />[[Feces]]: 21%<ref name="DrugPoint" /> <!-- Chemical and physical data -->|C=19|Cl=1|H=22|N=5|O=1|SMILES=Clc4cccc(N3CCN(CCCN1/N=C2/C=C\C=C/N2C1=O)CC3)c4|StdInChI=1S/C19H22ClN5O/c20-16-5-3-6-17(15-16)23-13-11-22(12-14-23)8-4-10-25-19(26)24-9-2-1-7-18(24)21-25/h1-3,5-7,9,15H,4,8,10-14H2|StdInChI_Ref={{stdinchicite|correct|chemspider}}|StdInChIKey=PHLBKPHSAVXXEF-UHFFFAOYSA-N|StdInChIKey_Ref={{stdinchicite|correct|chemspider}}|melting_point=87}}'''rTrazodone''', din mali daabiligu yuya pam<ref name="genericnames2">{{cite web|title=Trazodone|url=https://www.drugs.com/international/trazodone.html|website=Drugs.com|access-date=9 February 2019|language=en|archive-date=16 September 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180916022006/https://www.drugs.com/international/trazodone.html|url-status=live}}</ref>, nyɛla antidepressant tilaa<ref name="AHFS20182">{{cite web|title=Trazodone Hydrochloride|url=https://www.drugs.com/monograph/trazodone-hydrochloride.html|publisher=The American Society of Health-System Pharmacists|access-date=8 January 2018|archive-date=19 September 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180919174109/https://www.drugs.com/monograph/trazodone-hydrochloride.html|url-status=live}}</ref> Di nyɛla tila' shɛli bɛ ni mali n tibiri depression dɔriti, anxiety dɔriti, gbihibu yɛlmuɣisira yaha bɛ yi zaŋ tima n pahi tilahi shɛŋa zuɣu di nyɛla din gba ni tooi tibi danyubo n ti yahi<ref name="AHFS20182" /><ref name="CFPC20212">{{cite web|last1=Ton|first1=Joey|title=#302 Still awake? Trazodone for insomnia|url=https://cfpclearn.ca/tfp302/|website=CFPCLearn|access-date=14 June 2023|date=15 November 2021|archive-date=28 March 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230328114109/https://cfpclearn.ca/tfp302/|url-status=live}}</ref> Di nyɛla din vaani nɔli ni<ref name="AHFS20182" /> Tilaa ŋɔ valibu barinanima shɛŋa n nye nangbani kuubu, tibu fɛntibu n ti pahi zuɣu yaali<ref name="AHFS20182" /> doo tooni yiɣisibu n yuui == References == <references /> [[Pubu:Translated from MDWiki]] a9yjnkmp8ozsiz7zec0toag1mtngq3k 137047 137045 2026-05-17T20:00:44Z Abdul-Rauf Moshie 3942 Created by translating the page [[:mdwiki:Special:Redirect/revision/1456858|Trazodone]] to:dag #mdwikicx 137047 wikitext text/x-wiki {{Infobox drug|Watchedfields=changed|verifiedrevid=457287206|drug_name=|image=Trazodone.svg|width=250px|alt=|image2=Trazodone-from-HCl-xtal-Mercury-3D-balls.png|width2=250px|caption=<!-- | type = mab / vaccine / combo -->|type=<!-- Names -->|pronounce=|tradename=Many brand names worldwide<ref name=genericnames/>|synonyms=AF-1161|IUPAC_name=2-<nowiki/>{3-[4-(3-Chlorophenyl)piperazin-1-yl]propyl}[1,2,4]triazolo[4,3-''a'']pyridin-3(2''H'')-one <!-- Clinical data -->|class=|pregnancy_AU=|pregnancy_US=C|pregnancy_category=|routes_of_administration=[[Oral administration|By mouth]] ([[tablet (pharmacy)|tablets]])|onset=[[Oral administration|By mouth]]: 1 hour ([[Tmax (pharmacology)|{{abbr|T<sub>max</sub>|Time to peak concentrations}}]])<ref>{{cite web|url=http://www.pharmacychoice.com/mdx/drugpoint.cfm?docID=622860&letter=T&type=Generic%20Name|title=MicroMedex DrugPoints - Trazodone|website=Pharmacy Choice|date=|author=|access-date=20 April 2017|archive-date=20 April 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170420235448/http://www.pharmacychoice.com/mdx/drugpoint.cfm?docID=622860&letter=T&type=Generic%20Name|url-status=live}}</ref>|duration_of_action=|dependency_liability=None<ref name=Hub2001>{{cite book |last1=Hubbard |first1=John R. |last2=Martin |first2=Peter R. |title=Substance Abuse in the Mentally and Physically Disabled |date=2001 |publisher=CRC Press |isbn=9780824744977 |page=26 |url=https://books.google.com/books?id=MY1kFYk98mQC&pg=PA26 |language=en |access-date=6 August 2020 |archive-date=1 August 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200801020251/https://books.google.com/books?id=MY1kFYk98mQC&pg=PA26 |url-status=live }}</ref>|addiction_liability=None<ref name=Hub2001/> <!-- External links -->|Drugs.com={{drugs.com|monograph|trazodone-hydrochloride}}|MedlinePlus=a681038 <!-- Legal data -->|legal_AU=S4|legal_CA=Rx-only|legal_UK=POM|legal_US=Rx-only|legal_status=|DailyMedID=Trazodone|licence_US=|licence_EU=<!-- Pharmacokinetic data -->|bioavailability=[[Oral administration|By mouth]]: 65%<ref name="DrugPoint">Truven Health Analytics, Inc. DrugPoint System (Internet) [cited 2013 Oct 1]. Greenwood Village, CO: Thomsen Healthcare; 2013. {{Failed verification|date=April 2017|reason=search for "Trazodone" fails on Truven Web site}}</ref>|protein_bound=89–95%<ref>{{cite web|url=http://www.drugbank.ca/drugs/DB00656|title=Trazodone|website=DrugBank|access-date=7 June 2015|archive-date=12 July 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170712013038/https://www.drugbank.ca/drugs/DB00656|url-status=live}}</ref>|metabolism=[[Liver]] ([[CYP3A4]])<ref>{{cite book |last1=Lemke |first1=Thomas L. |last2=Williams |first2=David A. |title=Foye's Principles of Medicinal Chemistry |date=2012 |publisher=Lippincott Williams & Wilkins |isbn=9781609133450 |page=615 |url=https://books.google.ca/books?id=Sd6ot9ul-bUC&pg=PA615 |language=en |access-date=6 August 2020 |archive-date=17 September 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180917215454/https://books.google.ca/books?id=Sd6ot9ul-bUC&pg=PA615 |url-status=live }}</ref>|metabolites={{abbrlink|mCPP|meta-Chlorophenylpiperazine}}<ref name="PreskornStanga2012">{{cite book|author1=Sheldon H. Preskorn|author2=Christina Y. Stanga|author3=John P. Feighner|author4=Ruth Ross|title=Antidepressants: Past, Present and Future|url=https://books.google.com/books?id=Ue3uCAAAQBAJ&pg=PA68|date=6 December 2012|publisher=Springer Science & Business Media|isbn=978-3-642-18500-7|pages=68–}}</ref>|elimination_half-life=Trazodone {{abbr|IR|immediate-release}}: 7 hours<ref name="DrugPoint" /><br />Trazodone {{abbr|ER|extended-release}}: 10 hours<ref name="DrugPoint" /><br />{{abbrlink|mCPP|meta-Chlorophenylpiperazine}}: 4–8 hours<ref name="SchatzbergNemeroff2017">{{cite book|vauthors = Schatzberg AF,Nemeroff CB|title=The American Psychiatric Association Publishing Textbook of Psychopharmacology, Fifth Edition|url=https://books.google.com/books?id=KfHEDgAAQBAJ&pg=PA460|year=2017|publisher=American Psychiatric Pub|isbn=978-1-58562-523-9|pages=460–}}</ref>|excretion=[[Urine]]: 70–75%<ref name="DrugPoint" /><br />[[Feces]]: 21%<ref name="DrugPoint" /> <!-- Chemical and physical data -->|C=19|Cl=1|H=22|N=5|O=1|SMILES=Clc4cccc(N3CCN(CCCN1/N=C2/C=C\C=C/N2C1=O)CC3)c4|StdInChI=1S/C19H22ClN5O/c20-16-5-3-6-17(15-16)23-13-11-22(12-14-23)8-4-10-25-19(26)24-9-2-1-7-18(24)21-25/h1-3,5-7,9,15H,4,8,10-14H2|StdInChI_Ref={{stdinchicite|correct|chemspider}}|StdInChIKey=PHLBKPHSAVXXEF-UHFFFAOYSA-N|StdInChIKey_Ref={{stdinchicite|correct|chemspider}}|melting_point=87}}'''rTrazodone''', din mali daabiligu yuya pam<ref name="genericnames2">{{cite web|title=Trazodone|url=https://www.drugs.com/international/trazodone.html|website=Drugs.com|access-date=9 February 2019|language=en|archive-date=16 September 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180916022006/https://www.drugs.com/international/trazodone.html|url-status=live}}</ref>, nyɛla antidepressant tilaa<ref name="AHFS20182">{{cite web|title=Trazodone Hydrochloride|url=https://www.drugs.com/monograph/trazodone-hydrochloride.html|publisher=The American Society of Health-System Pharmacists|access-date=8 January 2018|archive-date=19 September 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180919174109/https://www.drugs.com/monograph/trazodone-hydrochloride.html|url-status=live}}</ref> Di nyɛla tila' shɛli bɛ ni mali n tibiri depression dɔriti, anxiety dɔriti, gbihibu yɛlmuɣisira yaha bɛ yi zaŋ tima n pahi tilahi shɛŋa zuɣu di nyɛla din gba ni tooi tibi danyubo n ti yahi<ref name="AHFS20182" /><ref name="CFPC20212">{{cite web|last1=Ton|first1=Joey|title=#302 Still awake? Trazodone for insomnia|url=https://cfpclearn.ca/tfp302/|website=CFPCLearn|access-date=14 June 2023|date=15 November 2021|archive-date=28 March 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230328114109/https://cfpclearn.ca/tfp302/|url-status=live}}</ref> Di nyɛla din vaani nɔli ni<ref name="AHFS20182" /> Tilaa ŋɔ valibu barinanima shɛŋa n nye nangbani kuubu, tibu fɛntibu n ti pahi zuɣu yaali<ref name="AHFS20182" /> Barinanima shɛŋa din gba pahi ka mali yaa n nye maŋ kubu, yinyari, suhuni dɔriti doo tooni yiɣisibu n yuui<ref name="AHFS20182" /> == References == <references /> [[Pubu:Translated from MDWiki]] 44qp4vyc0qvefhvccj2aclz1bsaono6 137049 137047 2026-05-17T20:03:04Z Abdul-Rauf Moshie 3942 Created by translating the page [[:mdwiki:Special:Redirect/revision/1456858|Trazodone]] to:dag #mdwikicx 137049 wikitext text/x-wiki {{Infobox drug|Watchedfields=changed|verifiedrevid=457287206|drug_name=|image=Trazodone.svg|width=250px|alt=|image2=Trazodone-from-HCl-xtal-Mercury-3D-balls.png|width2=250px|caption=<!-- | type = mab / vaccine / combo -->|type=<!-- Names -->|pronounce=|tradename=Many brand names worldwide<ref name=genericnames/>|synonyms=AF-1161|IUPAC_name=2-<nowiki/>{3-[4-(3-Chlorophenyl)piperazin-1-yl]propyl}[1,2,4]triazolo[4,3-''a'']pyridin-3(2''H'')-one <!-- Clinical data -->|class=|pregnancy_AU=|pregnancy_US=C|pregnancy_category=|routes_of_administration=[[Oral administration|By mouth]] ([[tablet (pharmacy)|tablets]])|onset=[[Oral administration|By mouth]]: 1 hour ([[Tmax (pharmacology)|{{abbr|T<sub>max</sub>|Time to peak concentrations}}]])<ref>{{cite web|url=http://www.pharmacychoice.com/mdx/drugpoint.cfm?docID=622860&letter=T&type=Generic%20Name|title=MicroMedex DrugPoints - Trazodone|website=Pharmacy Choice|date=|author=|access-date=20 April 2017|archive-date=20 April 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170420235448/http://www.pharmacychoice.com/mdx/drugpoint.cfm?docID=622860&letter=T&type=Generic%20Name|url-status=live}}</ref>|duration_of_action=|dependency_liability=None<ref name=Hub2001>{{cite book |last1=Hubbard |first1=John R. |last2=Martin |first2=Peter R. |title=Substance Abuse in the Mentally and Physically Disabled |date=2001 |publisher=CRC Press |isbn=9780824744977 |page=26 |url=https://books.google.com/books?id=MY1kFYk98mQC&pg=PA26 |language=en |access-date=6 August 2020 |archive-date=1 August 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200801020251/https://books.google.com/books?id=MY1kFYk98mQC&pg=PA26 |url-status=live }}</ref>|addiction_liability=None<ref name=Hub2001/> <!-- External links -->|Drugs.com={{drugs.com|monograph|trazodone-hydrochloride}}|MedlinePlus=a681038 <!-- Legal data -->|legal_AU=S4|legal_CA=Rx-only|legal_UK=POM|legal_US=Rx-only|legal_status=|DailyMedID=Trazodone|licence_US=|licence_EU=<!-- Pharmacokinetic data -->|bioavailability=[[Oral administration|By mouth]]: 65%<ref name="DrugPoint">Truven Health Analytics, Inc. DrugPoint System (Internet) [cited 2013 Oct 1]. Greenwood Village, CO: Thomsen Healthcare; 2013. {{Failed verification|date=April 2017|reason=search for "Trazodone" fails on Truven Web site}}</ref>|protein_bound=89–95%<ref>{{cite web|url=http://www.drugbank.ca/drugs/DB00656|title=Trazodone|website=DrugBank|access-date=7 June 2015|archive-date=12 July 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170712013038/https://www.drugbank.ca/drugs/DB00656|url-status=live}}</ref>|metabolism=[[Liver]] ([[CYP3A4]])<ref>{{cite book |last1=Lemke |first1=Thomas L. |last2=Williams |first2=David A. |title=Foye's Principles of Medicinal Chemistry |date=2012 |publisher=Lippincott Williams & Wilkins |isbn=9781609133450 |page=615 |url=https://books.google.ca/books?id=Sd6ot9ul-bUC&pg=PA615 |language=en |access-date=6 August 2020 |archive-date=17 September 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180917215454/https://books.google.ca/books?id=Sd6ot9ul-bUC&pg=PA615 |url-status=live }}</ref>|metabolites={{abbrlink|mCPP|meta-Chlorophenylpiperazine}}<ref name="PreskornStanga2012">{{cite book|author1=Sheldon H. Preskorn|author2=Christina Y. Stanga|author3=John P. Feighner|author4=Ruth Ross|title=Antidepressants: Past, Present and Future|url=https://books.google.com/books?id=Ue3uCAAAQBAJ&pg=PA68|date=6 December 2012|publisher=Springer Science & Business Media|isbn=978-3-642-18500-7|pages=68–}}</ref>|elimination_half-life=Trazodone {{abbr|IR|immediate-release}}: 7 hours<ref name="DrugPoint" /><br />Trazodone {{abbr|ER|extended-release}}: 10 hours<ref name="DrugPoint" /><br />{{abbrlink|mCPP|meta-Chlorophenylpiperazine}}: 4–8 hours<ref name="SchatzbergNemeroff2017">{{cite book|vauthors = Schatzberg AF,Nemeroff CB|title=The American Psychiatric Association Publishing Textbook of Psychopharmacology, Fifth Edition|url=https://books.google.com/books?id=KfHEDgAAQBAJ&pg=PA460|year=2017|publisher=American Psychiatric Pub|isbn=978-1-58562-523-9|pages=460–}}</ref>|excretion=[[Urine]]: 70–75%<ref name="DrugPoint" /><br />[[Feces]]: 21%<ref name="DrugPoint" /> <!-- Chemical and physical data -->|C=19|Cl=1|H=22|N=5|O=1|SMILES=Clc4cccc(N3CCN(CCCN1/N=C2/C=C\C=C/N2C1=O)CC3)c4|StdInChI=1S/C19H22ClN5O/c20-16-5-3-6-17(15-16)23-13-11-22(12-14-23)8-4-10-25-19(26)24-9-2-1-7-18(24)21-25/h1-3,5-7,9,15H,4,8,10-14H2|StdInChI_Ref={{stdinchicite|correct|chemspider}}|StdInChIKey=PHLBKPHSAVXXEF-UHFFFAOYSA-N|StdInChIKey_Ref={{stdinchicite|correct|chemspider}}|melting_point=87}}'''rTrazodone''', din mali daabiligu yuya pam<ref name="genericnames2">{{cite web|title=Trazodone|url=https://www.drugs.com/international/trazodone.html|website=Drugs.com|access-date=9 February 2019|language=en|archive-date=16 September 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180916022006/https://www.drugs.com/international/trazodone.html|url-status=live}}</ref>, nyɛla antidepressant tilaa<ref name="AHFS20182">{{cite web|title=Trazodone Hydrochloride|url=https://www.drugs.com/monograph/trazodone-hydrochloride.html|publisher=The American Society of Health-System Pharmacists|access-date=8 January 2018|archive-date=19 September 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180919174109/https://www.drugs.com/monograph/trazodone-hydrochloride.html|url-status=live}}</ref> Di nyɛla tila' shɛli bɛ ni mali n tibiri depression dɔriti, anxiety dɔriti, gbihibu yɛlmuɣisira yaha bɛ yi zaŋ tima n pahi tilahi shɛŋa zuɣu di nyɛla din gba ni tooi tibi danyubo n ti yahi<ref name="AHFS20182" /><ref name="CFPC20212">{{cite web|last1=Ton|first1=Joey|title=#302 Still awake? Trazodone for insomnia|url=https://cfpclearn.ca/tfp302/|website=CFPCLearn|access-date=14 June 2023|date=15 November 2021|archive-date=28 March 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230328114109/https://cfpclearn.ca/tfp302/|url-status=live}}</ref> Di nyɛla din vaani nɔli ni<ref name="AHFS20182" /> Tilaa ŋɔ valibu barinanima shɛŋa n nye nangbani kuubu, tibu fɛntibu n ti pahi zuɣu yaali<ref name="AHFS20182" /> Barinanima shɛŋa din gba pahi ka mali yaa n nye maŋ kubu, yinyari, suhuni dɔriti doo tooni yiɣisibu n yuui<ref name="AHFS20182" /> Vihigu na bi tooi kahigi tilaa ŋɔ yii mali barina bee n ka n ti paɣa puulana bee mɔɣisiri bia<ref>{{cite web|title=Trazodone Use During Pregnancy|url=https://www.drugs.com/pregnancy/trazodone.html|website=Drugs.com|access-date=7 January 2018|archive-date=10 August 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190810191222/https://www.drugs.com/pregnancy/trazodone.html|url-status=live}}</ref> == References == <references /> [[Pubu:Translated from MDWiki]] 0oxt9uzmkcl7geebtdgdm7bmb25or7q 137051 137049 2026-05-17T20:06:12Z Abdul-Rauf Moshie 3942 Created by translating the page [[:mdwiki:Special:Redirect/revision/1456858|Trazodone]] to:dag #mdwikicx 137051 wikitext text/x-wiki {{Infobox drug|Watchedfields=changed|verifiedrevid=457287206|drug_name=|image=Trazodone.svg|width=250px|alt=|image2=Trazodone-from-HCl-xtal-Mercury-3D-balls.png|width2=250px|caption=<!-- | type = mab / vaccine / combo -->|type=<!-- Names -->|pronounce=|tradename=Many brand names worldwide<ref name=genericnames/>|synonyms=AF-1161|IUPAC_name=2-<nowiki/>{3-[4-(3-Chlorophenyl)piperazin-1-yl]propyl}[1,2,4]triazolo[4,3-''a'']pyridin-3(2''H'')-one <!-- Clinical data -->|class=|pregnancy_AU=|pregnancy_US=C|pregnancy_category=|routes_of_administration=[[Oral administration|By mouth]] ([[tablet (pharmacy)|tablets]])|onset=[[Oral administration|By mouth]]: 1 hour ([[Tmax (pharmacology)|{{abbr|T<sub>max</sub>|Time to peak concentrations}}]])<ref>{{cite web|url=http://www.pharmacychoice.com/mdx/drugpoint.cfm?docID=622860&letter=T&type=Generic%20Name|title=MicroMedex DrugPoints - Trazodone|website=Pharmacy Choice|date=|author=|access-date=20 April 2017|archive-date=20 April 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170420235448/http://www.pharmacychoice.com/mdx/drugpoint.cfm?docID=622860&letter=T&type=Generic%20Name|url-status=live}}</ref>|duration_of_action=|dependency_liability=None<ref name=Hub2001>{{cite book |last1=Hubbard |first1=John R. |last2=Martin |first2=Peter R. |title=Substance Abuse in the Mentally and Physically Disabled |date=2001 |publisher=CRC Press |isbn=9780824744977 |page=26 |url=https://books.google.com/books?id=MY1kFYk98mQC&pg=PA26 |language=en |access-date=6 August 2020 |archive-date=1 August 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200801020251/https://books.google.com/books?id=MY1kFYk98mQC&pg=PA26 |url-status=live }}</ref>|addiction_liability=None<ref name=Hub2001/> <!-- External links -->|Drugs.com={{drugs.com|monograph|trazodone-hydrochloride}}|MedlinePlus=a681038 <!-- Legal data -->|legal_AU=S4|legal_CA=Rx-only|legal_UK=POM|legal_US=Rx-only|legal_status=|DailyMedID=Trazodone|licence_US=|licence_EU=<!-- Pharmacokinetic data -->|bioavailability=[[Oral administration|By mouth]]: 65%<ref name="DrugPoint">Truven Health Analytics, Inc. DrugPoint System (Internet) [cited 2013 Oct 1]. Greenwood Village, CO: Thomsen Healthcare; 2013. {{Failed verification|date=April 2017|reason=search for "Trazodone" fails on Truven Web site}}</ref>|protein_bound=89–95%<ref>{{cite web|url=http://www.drugbank.ca/drugs/DB00656|title=Trazodone|website=DrugBank|access-date=7 June 2015|archive-date=12 July 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170712013038/https://www.drugbank.ca/drugs/DB00656|url-status=live}}</ref>|metabolism=[[Liver]] ([[CYP3A4]])<ref>{{cite book |last1=Lemke |first1=Thomas L. |last2=Williams |first2=David A. |title=Foye's Principles of Medicinal Chemistry |date=2012 |publisher=Lippincott Williams & Wilkins |isbn=9781609133450 |page=615 |url=https://books.google.ca/books?id=Sd6ot9ul-bUC&pg=PA615 |language=en |access-date=6 August 2020 |archive-date=17 September 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180917215454/https://books.google.ca/books?id=Sd6ot9ul-bUC&pg=PA615 |url-status=live }}</ref>|metabolites={{abbrlink|mCPP|meta-Chlorophenylpiperazine}}<ref name="PreskornStanga2012">{{cite book|author1=Sheldon H. Preskorn|author2=Christina Y. Stanga|author3=John P. Feighner|author4=Ruth Ross|title=Antidepressants: Past, Present and Future|url=https://books.google.com/books?id=Ue3uCAAAQBAJ&pg=PA68|date=6 December 2012|publisher=Springer Science & Business Media|isbn=978-3-642-18500-7|pages=68–}}</ref>|elimination_half-life=Trazodone {{abbr|IR|immediate-release}}: 7 hours<ref name="DrugPoint" /><br />Trazodone {{abbr|ER|extended-release}}: 10 hours<ref name="DrugPoint" /><br />{{abbrlink|mCPP|meta-Chlorophenylpiperazine}}: 4–8 hours<ref name="SchatzbergNemeroff2017">{{cite book|vauthors = Schatzberg AF,Nemeroff CB|title=The American Psychiatric Association Publishing Textbook of Psychopharmacology, Fifth Edition|url=https://books.google.com/books?id=KfHEDgAAQBAJ&pg=PA460|year=2017|publisher=American Psychiatric Pub|isbn=978-1-58562-523-9|pages=460–}}</ref>|excretion=[[Urine]]: 70–75%<ref name="DrugPoint" /><br />[[Feces]]: 21%<ref name="DrugPoint" /> <!-- Chemical and physical data -->|C=19|Cl=1|H=22|N=5|O=1|SMILES=Clc4cccc(N3CCN(CCCN1/N=C2/C=C\C=C/N2C1=O)CC3)c4|StdInChI=1S/C19H22ClN5O/c20-16-5-3-6-17(15-16)23-13-11-22(12-14-23)8-4-10-25-19(26)24-9-2-1-7-18(24)21-25/h1-3,5-7,9,15H,4,8,10-14H2|StdInChI_Ref={{stdinchicite|correct|chemspider}}|StdInChIKey=PHLBKPHSAVXXEF-UHFFFAOYSA-N|StdInChIKey_Ref={{stdinchicite|correct|chemspider}}|melting_point=87}}'''rTrazodone''', din mali daabiligu yuya pam<ref name="genericnames2">{{cite web|title=Trazodone|url=https://www.drugs.com/international/trazodone.html|website=Drugs.com|access-date=9 February 2019|language=en|archive-date=16 September 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180916022006/https://www.drugs.com/international/trazodone.html|url-status=live}}</ref>, nyɛla antidepressant tilaa<ref name="AHFS20182">{{cite web|title=Trazodone Hydrochloride|url=https://www.drugs.com/monograph/trazodone-hydrochloride.html|publisher=The American Society of Health-System Pharmacists|access-date=8 January 2018|archive-date=19 September 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180919174109/https://www.drugs.com/monograph/trazodone-hydrochloride.html|url-status=live}}</ref> Di nyɛla tila' shɛli bɛ ni mali n tibiri depression dɔriti, anxiety dɔriti, gbihibu yɛlmuɣisira yaha bɛ yi zaŋ tima n pahi tilahi shɛŋa zuɣu di nyɛla din gba ni tooi tibi danyubo n ti yahi<ref name="AHFS20182" /><ref name="CFPC20212">{{cite web|last1=Ton|first1=Joey|title=#302 Still awake? Trazodone for insomnia|url=https://cfpclearn.ca/tfp302/|website=CFPCLearn|access-date=14 June 2023|date=15 November 2021|archive-date=28 March 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230328114109/https://cfpclearn.ca/tfp302/|url-status=live}}</ref> Di nyɛla din vaani nɔli ni<ref name="AHFS20182" /> Tilaa ŋɔ valibu barinanima shɛŋa n nye nangbani kuubu, tibu fɛntibu n ti pahi zuɣu yaali<ref name="AHFS20182" /> Barinanima shɛŋa din gba pahi ka mali yaa n nye maŋ kubu, yinyari, suhuni dɔriti doo tooni yiɣisibu n yuui<ref name="AHFS20182" /> Vihigu na bi tooi kahigi tilaa ŋɔ yii mali barina bee n ka n ti paɣa puulana bee mɔɣisiri bia<ref>{{cite web|title=Trazodone Use During Pregnancy|url=https://www.drugs.com/pregnancy/trazodone.html|website=Drugs.com|access-date=7 January 2018|archive-date=10 August 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190810191222/https://www.drugs.com/pregnancy/trazodone.html|url-status=live}}</ref>Di nyɛla din pahi phenylpiperazine di n yirina serotonin antagonist and reuptake inhibitor (SARI) tilaa zuliya puuni<ref>{{cite book|last1=Stahl|first1=Stephen M.|title=Stahl's Essential Psychopharmacology: Neuroscientific Basis and Practical Applications|date=2008|publisher=Cambridge University Press|isbn=9780521857024|page=567|url=https://books.google.ca/books?id=cWbYxSfKN3cC&pg=PA567|language=en|access-date=6 August 2020|archive-date=11 August 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190811032910/https://books.google.ca/books?id=cWbYxSfKN3cC&pg=PA567|url-status=live}}</ref> == References == <references /> [[Pubu:Translated from MDWiki]] 97v156se1l3122bzg61ggncbt1vf5lv 137052 137051 2026-05-17T20:07:42Z Abdul-Rauf Moshie 3942 Created by translating the page [[:mdwiki:Special:Redirect/revision/1456858|Trazodone]] to:dag #mdwikicx 137052 wikitext text/x-wiki {{Infobox drug|Watchedfields=changed|verifiedrevid=457287206|drug_name=|image=Trazodone.svg|width=250px|alt=|image2=Trazodone-from-HCl-xtal-Mercury-3D-balls.png|width2=250px|caption=<!-- | type = mab / vaccine / combo -->|type=<!-- Names -->|pronounce=|tradename=Many brand names worldwide<ref name=genericnames/>|synonyms=AF-1161|IUPAC_name=2-<nowiki/>{3-[4-(3-Chlorophenyl)piperazin-1-yl]propyl}[1,2,4]triazolo[4,3-''a'']pyridin-3(2''H'')-one <!-- Clinical data -->|class=|pregnancy_AU=|pregnancy_US=C|pregnancy_category=|routes_of_administration=[[Oral administration|By mouth]] ([[tablet (pharmacy)|tablets]])|onset=[[Oral administration|By mouth]]: 1 hour ([[Tmax (pharmacology)|{{abbr|T<sub>max</sub>|Time to peak concentrations}}]])<ref>{{cite web|url=http://www.pharmacychoice.com/mdx/drugpoint.cfm?docID=622860&letter=T&type=Generic%20Name|title=MicroMedex DrugPoints - Trazodone|website=Pharmacy Choice|date=|author=|access-date=20 April 2017|archive-date=20 April 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170420235448/http://www.pharmacychoice.com/mdx/drugpoint.cfm?docID=622860&letter=T&type=Generic%20Name|url-status=live}}</ref>|duration_of_action=|dependency_liability=None<ref name=Hub2001>{{cite book |last1=Hubbard |first1=John R. |last2=Martin |first2=Peter R. |title=Substance Abuse in the Mentally and Physically Disabled |date=2001 |publisher=CRC Press |isbn=9780824744977 |page=26 |url=https://books.google.com/books?id=MY1kFYk98mQC&pg=PA26 |language=en |access-date=6 August 2020 |archive-date=1 August 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200801020251/https://books.google.com/books?id=MY1kFYk98mQC&pg=PA26 |url-status=live }}</ref>|addiction_liability=None<ref name=Hub2001/> <!-- External links -->|Drugs.com={{drugs.com|monograph|trazodone-hydrochloride}}|MedlinePlus=a681038 <!-- Legal data -->|legal_AU=S4|legal_CA=Rx-only|legal_UK=POM|legal_US=Rx-only|legal_status=|DailyMedID=Trazodone|licence_US=|licence_EU=<!-- Pharmacokinetic data -->|bioavailability=[[Oral administration|By mouth]]: 65%<ref name="DrugPoint">Truven Health Analytics, Inc. DrugPoint System (Internet) [cited 2013 Oct 1]. Greenwood Village, CO: Thomsen Healthcare; 2013. {{Failed verification|date=April 2017|reason=search for "Trazodone" fails on Truven Web site}}</ref>|protein_bound=89–95%<ref>{{cite web|url=http://www.drugbank.ca/drugs/DB00656|title=Trazodone|website=DrugBank|access-date=7 June 2015|archive-date=12 July 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170712013038/https://www.drugbank.ca/drugs/DB00656|url-status=live}}</ref>|metabolism=[[Liver]] ([[CYP3A4]])<ref>{{cite book |last1=Lemke |first1=Thomas L. |last2=Williams |first2=David A. |title=Foye's Principles of Medicinal Chemistry |date=2012 |publisher=Lippincott Williams & Wilkins |isbn=9781609133450 |page=615 |url=https://books.google.ca/books?id=Sd6ot9ul-bUC&pg=PA615 |language=en |access-date=6 August 2020 |archive-date=17 September 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180917215454/https://books.google.ca/books?id=Sd6ot9ul-bUC&pg=PA615 |url-status=live }}</ref>|metabolites={{abbrlink|mCPP|meta-Chlorophenylpiperazine}}<ref name="PreskornStanga2012">{{cite book|author1=Sheldon H. Preskorn|author2=Christina Y. Stanga|author3=John P. Feighner|author4=Ruth Ross|title=Antidepressants: Past, Present and Future|url=https://books.google.com/books?id=Ue3uCAAAQBAJ&pg=PA68|date=6 December 2012|publisher=Springer Science & Business Media|isbn=978-3-642-18500-7|pages=68–}}</ref>|elimination_half-life=Trazodone {{abbr|IR|immediate-release}}: 7 hours<ref name="DrugPoint" /><br />Trazodone {{abbr|ER|extended-release}}: 10 hours<ref name="DrugPoint" /><br />{{abbrlink|mCPP|meta-Chlorophenylpiperazine}}: 4–8 hours<ref name="SchatzbergNemeroff2017">{{cite book|vauthors = Schatzberg AF,Nemeroff CB|title=The American Psychiatric Association Publishing Textbook of Psychopharmacology, Fifth Edition|url=https://books.google.com/books?id=KfHEDgAAQBAJ&pg=PA460|year=2017|publisher=American Psychiatric Pub|isbn=978-1-58562-523-9|pages=460–}}</ref>|excretion=[[Urine]]: 70–75%<ref name="DrugPoint" /><br />[[Feces]]: 21%<ref name="DrugPoint" /> <!-- Chemical and physical data -->|C=19|Cl=1|H=22|N=5|O=1|SMILES=Clc4cccc(N3CCN(CCCN1/N=C2/C=C\C=C/N2C1=O)CC3)c4|StdInChI=1S/C19H22ClN5O/c20-16-5-3-6-17(15-16)23-13-11-22(12-14-23)8-4-10-25-19(26)24-9-2-1-7-18(24)21-25/h1-3,5-7,9,15H,4,8,10-14H2|StdInChI_Ref={{stdinchicite|correct|chemspider}}|StdInChIKey=PHLBKPHSAVXXEF-UHFFFAOYSA-N|StdInChIKey_Ref={{stdinchicite|correct|chemspider}}|melting_point=87}}'''rTrazodone''', din mali daabiligu yuya pam<ref name="genericnames2">{{cite web|title=Trazodone|url=https://www.drugs.com/international/trazodone.html|website=Drugs.com|access-date=9 February 2019|language=en|archive-date=16 September 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180916022006/https://www.drugs.com/international/trazodone.html|url-status=live}}</ref>, nyɛla antidepressant tilaa<ref name="AHFS20182">{{cite web|title=Trazodone Hydrochloride|url=https://www.drugs.com/monograph/trazodone-hydrochloride.html|publisher=The American Society of Health-System Pharmacists|access-date=8 January 2018|archive-date=19 September 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180919174109/https://www.drugs.com/monograph/trazodone-hydrochloride.html|url-status=live}}</ref> Di nyɛla tila' shɛli bɛ ni mali n tibiri depression dɔriti, anxiety dɔriti, gbihibu yɛlmuɣisira yaha bɛ yi zaŋ tima n pahi tilahi shɛŋa zuɣu di nyɛla din gba ni tooi tibi danyubo n ti yahi<ref name="AHFS20182" /><ref name="CFPC20212">{{cite web|last1=Ton|first1=Joey|title=#302 Still awake? Trazodone for insomnia|url=https://cfpclearn.ca/tfp302/|website=CFPCLearn|access-date=14 June 2023|date=15 November 2021|archive-date=28 March 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230328114109/https://cfpclearn.ca/tfp302/|url-status=live}}</ref> Di nyɛla din vaani nɔli ni<ref name="AHFS20182" /> Tilaa ŋɔ valibu barinanima shɛŋa n nye nangbani kuubu, tibu fɛntibu n ti pahi zuɣu yaali<ref name="AHFS20182" /> Barinanima shɛŋa din gba pahi ka mali yaa n nye maŋ kubu, yinyari, suhuni dɔriti doo tooni yiɣisibu n yuui<ref name="AHFS20182" /> Vihigu na bi tooi kahigi tilaa ŋɔ yii mali barina bee n ka n ti paɣa puulana bee mɔɣisiri bia<ref>{{cite web|title=Trazodone Use During Pregnancy|url=https://www.drugs.com/pregnancy/trazodone.html|website=Drugs.com|access-date=7 January 2018|archive-date=10 August 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190810191222/https://www.drugs.com/pregnancy/trazodone.html|url-status=live}}</ref>Di nyɛla din pahi phenylpiperazine di n yirina serotonin antagonist and reuptake inhibitor (SARI) tilaa zuliya puuni<ref>{{cite book|last1=Stahl|first1=Stephen M.|title=Stahl's Essential Psychopharmacology: Neuroscientific Basis and Practical Applications|date=2008|publisher=Cambridge University Press|isbn=9780521857024|page=567|url=https://books.google.ca/books?id=cWbYxSfKN3cC&pg=PA567|language=en|access-date=6 August 2020|archive-date=11 August 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190811032910/https://books.google.ca/books?id=cWbYxSfKN3cC&pg=PA567|url-status=live}}</ref><ref>{{cite book|last1=Lemke|first1=Thomas L.|last2=Williams|first2=David A.|title=Foye's Principles of Medicinal Chemistry|date=2008|publisher=Lippincott Williams & Wilkins|isbn=9780781768795|page=586|url=https://books.google.ca/books?id=R0W1ErpsQpkC&pg=PA586|language=en|access-date=6 August 2020|archive-date=12 August 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190812031919/https://books.google.ca/books?id=R0W1ErpsQpkC&pg=PA586|url-status=live}}</ref>Trazodone nyɛla din ni tooi che ka niri gbihi n tam o maŋ yɛla.<ref name="BNF692">{{cite book|title=British national formulary: BNF 69|date=2015|publisher=British Medical Association|isbn=9780857111562|pages=257–258|edition=69th}}</ref> == References == <references /> [[Pubu:Translated from MDWiki]] m2q6muw7tr1h4cq5s0ywbsc9gcnfjyt 137054 137052 2026-05-17T20:09:23Z Abdul-Rauf Moshie 3942 Created by translating the page [[:mdwiki:Special:Redirect/revision/1456858|Trazodone]] to:dag #mdwikicx 137054 wikitext text/x-wiki {{Infobox drug|Watchedfields=changed|verifiedrevid=457287206|drug_name=|image=Trazodone.svg|width=250px|alt=|image2=Trazodone-from-HCl-xtal-Mercury-3D-balls.png|width2=250px|caption=<!-- | type = mab / vaccine / combo -->|type=<!-- Names -->|pronounce=|tradename=Many brand names worldwide<ref name=genericnames/>|synonyms=AF-1161|IUPAC_name=2-<nowiki/>{3-[4-(3-Chlorophenyl)piperazin-1-yl]propyl}[1,2,4]triazolo[4,3-''a'']pyridin-3(2''H'')-one <!-- Clinical data -->|class=|pregnancy_AU=|pregnancy_US=C|pregnancy_category=|routes_of_administration=[[Oral administration|By mouth]] ([[tablet (pharmacy)|tablets]])|onset=[[Oral administration|By mouth]]: 1 hour ([[Tmax (pharmacology)|{{abbr|T<sub>max</sub>|Time to peak concentrations}}]])<ref>{{cite web|url=http://www.pharmacychoice.com/mdx/drugpoint.cfm?docID=622860&letter=T&type=Generic%20Name|title=MicroMedex DrugPoints - Trazodone|website=Pharmacy Choice|date=|author=|access-date=20 April 2017|archive-date=20 April 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170420235448/http://www.pharmacychoice.com/mdx/drugpoint.cfm?docID=622860&letter=T&type=Generic%20Name|url-status=live}}</ref>|duration_of_action=|dependency_liability=None<ref name=Hub2001>{{cite book |last1=Hubbard |first1=John R. |last2=Martin |first2=Peter R. |title=Substance Abuse in the Mentally and Physically Disabled |date=2001 |publisher=CRC Press |isbn=9780824744977 |page=26 |url=https://books.google.com/books?id=MY1kFYk98mQC&pg=PA26 |language=en |access-date=6 August 2020 |archive-date=1 August 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200801020251/https://books.google.com/books?id=MY1kFYk98mQC&pg=PA26 |url-status=live }}</ref>|addiction_liability=None<ref name=Hub2001/> <!-- External links -->|Drugs.com={{drugs.com|monograph|trazodone-hydrochloride}}|MedlinePlus=a681038 <!-- Legal data -->|legal_AU=S4|legal_CA=Rx-only|legal_UK=POM|legal_US=Rx-only|legal_status=|DailyMedID=Trazodone|licence_US=|licence_EU=<!-- Pharmacokinetic data -->|bioavailability=[[Oral administration|By mouth]]: 65%<ref name="DrugPoint">Truven Health Analytics, Inc. DrugPoint System (Internet) [cited 2013 Oct 1]. Greenwood Village, CO: Thomsen Healthcare; 2013. {{Failed verification|date=April 2017|reason=search for "Trazodone" fails on Truven Web site}}</ref>|protein_bound=89–95%<ref>{{cite web|url=http://www.drugbank.ca/drugs/DB00656|title=Trazodone|website=DrugBank|access-date=7 June 2015|archive-date=12 July 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170712013038/https://www.drugbank.ca/drugs/DB00656|url-status=live}}</ref>|metabolism=[[Liver]] ([[CYP3A4]])<ref>{{cite book |last1=Lemke |first1=Thomas L. |last2=Williams |first2=David A. |title=Foye's Principles of Medicinal Chemistry |date=2012 |publisher=Lippincott Williams & Wilkins |isbn=9781609133450 |page=615 |url=https://books.google.ca/books?id=Sd6ot9ul-bUC&pg=PA615 |language=en |access-date=6 August 2020 |archive-date=17 September 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180917215454/https://books.google.ca/books?id=Sd6ot9ul-bUC&pg=PA615 |url-status=live }}</ref>|metabolites={{abbrlink|mCPP|meta-Chlorophenylpiperazine}}<ref name="PreskornStanga2012">{{cite book|author1=Sheldon H. Preskorn|author2=Christina Y. Stanga|author3=John P. Feighner|author4=Ruth Ross|title=Antidepressants: Past, Present and Future|url=https://books.google.com/books?id=Ue3uCAAAQBAJ&pg=PA68|date=6 December 2012|publisher=Springer Science & Business Media|isbn=978-3-642-18500-7|pages=68–}}</ref>|elimination_half-life=Trazodone {{abbr|IR|immediate-release}}: 7 hours<ref name="DrugPoint" /><br />Trazodone {{abbr|ER|extended-release}}: 10 hours<ref name="DrugPoint" /><br />{{abbrlink|mCPP|meta-Chlorophenylpiperazine}}: 4–8 hours<ref name="SchatzbergNemeroff2017">{{cite book|vauthors = Schatzberg AF,Nemeroff CB|title=The American Psychiatric Association Publishing Textbook of Psychopharmacology, Fifth Edition|url=https://books.google.com/books?id=KfHEDgAAQBAJ&pg=PA460|year=2017|publisher=American Psychiatric Pub|isbn=978-1-58562-523-9|pages=460–}}</ref>|excretion=[[Urine]]: 70–75%<ref name="DrugPoint" /><br />[[Feces]]: 21%<ref name="DrugPoint" /> <!-- Chemical and physical data -->|C=19|Cl=1|H=22|N=5|O=1|SMILES=Clc4cccc(N3CCN(CCCN1/N=C2/C=C\C=C/N2C1=O)CC3)c4|StdInChI=1S/C19H22ClN5O/c20-16-5-3-6-17(15-16)23-13-11-22(12-14-23)8-4-10-25-19(26)24-9-2-1-7-18(24)21-25/h1-3,5-7,9,15H,4,8,10-14H2|StdInChI_Ref={{stdinchicite|correct|chemspider}}|StdInChIKey=PHLBKPHSAVXXEF-UHFFFAOYSA-N|StdInChIKey_Ref={{stdinchicite|correct|chemspider}}|melting_point=87}}'''rTrazodone''', din mali daabiligu yuya pam<ref name="genericnames2">{{cite web|title=Trazodone|url=https://www.drugs.com/international/trazodone.html|website=Drugs.com|access-date=9 February 2019|language=en|archive-date=16 September 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180916022006/https://www.drugs.com/international/trazodone.html|url-status=live}}</ref>, nyɛla antidepressant tilaa<ref name="AHFS20182">{{cite web|title=Trazodone Hydrochloride|url=https://www.drugs.com/monograph/trazodone-hydrochloride.html|publisher=The American Society of Health-System Pharmacists|access-date=8 January 2018|archive-date=19 September 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180919174109/https://www.drugs.com/monograph/trazodone-hydrochloride.html|url-status=live}}</ref> Di nyɛla tila' shɛli bɛ ni mali n tibiri depression dɔriti, anxiety dɔriti, gbihibu yɛlmuɣisira yaha bɛ yi zaŋ tima n pahi tilahi shɛŋa zuɣu di nyɛla din gba ni tooi tibi danyubo n ti yahi<ref name="AHFS20182" /><ref name="CFPC20212">{{cite web|last1=Ton|first1=Joey|title=#302 Still awake? Trazodone for insomnia|url=https://cfpclearn.ca/tfp302/|website=CFPCLearn|access-date=14 June 2023|date=15 November 2021|archive-date=28 March 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230328114109/https://cfpclearn.ca/tfp302/|url-status=live}}</ref> Di nyɛla din vaani nɔli ni<ref name="AHFS20182" /> Tilaa ŋɔ valibu barinanima shɛŋa n nye nangbani kuubu, tibu fɛntibu n ti pahi zuɣu yaali<ref name="AHFS20182" /> Barinanima shɛŋa din gba pahi ka mali yaa n nye maŋ kubu, yinyari, suhuni dɔriti doo tooni yiɣisibu n yuui<ref name="AHFS20182" /> Vihigu na bi tooi kahigi tilaa ŋɔ yii mali barina bee n ka n ti paɣa puulana bee mɔɣisiri bia<ref>{{cite web|title=Trazodone Use During Pregnancy|url=https://www.drugs.com/pregnancy/trazodone.html|website=Drugs.com|access-date=7 January 2018|archive-date=10 August 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190810191222/https://www.drugs.com/pregnancy/trazodone.html|url-status=live}}</ref>Di nyɛla din pahi phenylpiperazine di n yirina serotonin antagonist and reuptake inhibitor (SARI) tilaa zuliya puuni<ref>{{cite book|last1=Stahl|first1=Stephen M.|title=Stahl's Essential Psychopharmacology: Neuroscientific Basis and Practical Applications|date=2008|publisher=Cambridge University Press|isbn=9780521857024|page=567|url=https://books.google.ca/books?id=cWbYxSfKN3cC&pg=PA567|language=en|access-date=6 August 2020|archive-date=11 August 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190811032910/https://books.google.ca/books?id=cWbYxSfKN3cC&pg=PA567|url-status=live}}</ref><ref>{{cite book|last1=Lemke|first1=Thomas L.|last2=Williams|first2=David A.|title=Foye's Principles of Medicinal Chemistry|date=2008|publisher=Lippincott Williams & Wilkins|isbn=9780781768795|page=586|url=https://books.google.ca/books?id=R0W1ErpsQpkC&pg=PA586|language=en|access-date=6 August 2020|archive-date=12 August 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190812031919/https://books.google.ca/books?id=R0W1ErpsQpkC&pg=PA586|url-status=live}}</ref>Trazodone nyɛla din ni tooi che ka niri gbihi n tam o maŋ yɛla.<ref name="BNF692">{{cite book|title=British national formulary: BNF 69|date=2015|publisher=British Medical Association|isbn=9780857111562|pages=257–258|edition=69th}}</ref> Trazodone nyɛla bɛ ni yihi ti' shɛli na ka fukumsinima sahi n ti li tiŋduya yuuni 1981 puli ni<ref name="AHFS20182" /> == References == <references /> [[Pubu:Translated from MDWiki]] 9vwt97mnhx94qcmrfx4bz6xz8rgqyzg 137055 137054 2026-05-17T20:10:57Z Abdul-Rauf Moshie 3942 Created by translating the page [[:mdwiki:Special:Redirect/revision/1456858|Trazodone]] to:dag #mdwikicx 137055 wikitext text/x-wiki {{Infobox drug|Watchedfields=changed|verifiedrevid=457287206|drug_name=|image=Trazodone.svg|width=250px|alt=|image2=Trazodone-from-HCl-xtal-Mercury-3D-balls.png|width2=250px|caption=<!-- | type = mab / vaccine / combo -->|type=<!-- Names -->|pronounce=|tradename=Many brand names worldwide<ref name=genericnames/>|synonyms=AF-1161|IUPAC_name=2-<nowiki/>{3-[4-(3-Chlorophenyl)piperazin-1-yl]propyl}[1,2,4]triazolo[4,3-''a'']pyridin-3(2''H'')-one <!-- Clinical data -->|class=|pregnancy_AU=|pregnancy_US=C|pregnancy_category=|routes_of_administration=[[Oral administration|By mouth]] ([[tablet (pharmacy)|tablets]])|onset=[[Oral administration|By mouth]]: 1 hour ([[Tmax (pharmacology)|{{abbr|T<sub>max</sub>|Time to peak concentrations}}]])<ref>{{cite web|url=http://www.pharmacychoice.com/mdx/drugpoint.cfm?docID=622860&letter=T&type=Generic%20Name|title=MicroMedex DrugPoints - Trazodone|website=Pharmacy Choice|date=|author=|access-date=20 April 2017|archive-date=20 April 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170420235448/http://www.pharmacychoice.com/mdx/drugpoint.cfm?docID=622860&letter=T&type=Generic%20Name|url-status=live}}</ref>|duration_of_action=|dependency_liability=None<ref name=Hub2001>{{cite book |last1=Hubbard |first1=John R. |last2=Martin |first2=Peter R. |title=Substance Abuse in the Mentally and Physically Disabled |date=2001 |publisher=CRC Press |isbn=9780824744977 |page=26 |url=https://books.google.com/books?id=MY1kFYk98mQC&pg=PA26 |language=en |access-date=6 August 2020 |archive-date=1 August 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200801020251/https://books.google.com/books?id=MY1kFYk98mQC&pg=PA26 |url-status=live }}</ref>|addiction_liability=None<ref name=Hub2001/> <!-- External links -->|Drugs.com={{drugs.com|monograph|trazodone-hydrochloride}}|MedlinePlus=a681038 <!-- Legal data -->|legal_AU=S4|legal_CA=Rx-only|legal_UK=POM|legal_US=Rx-only|legal_status=|DailyMedID=Trazodone|licence_US=|licence_EU=<!-- Pharmacokinetic data -->|bioavailability=[[Oral administration|By mouth]]: 65%<ref name="DrugPoint">Truven Health Analytics, Inc. DrugPoint System (Internet) [cited 2013 Oct 1]. Greenwood Village, CO: Thomsen Healthcare; 2013. {{Failed verification|date=April 2017|reason=search for "Trazodone" fails on Truven Web site}}</ref>|protein_bound=89–95%<ref>{{cite web|url=http://www.drugbank.ca/drugs/DB00656|title=Trazodone|website=DrugBank|access-date=7 June 2015|archive-date=12 July 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170712013038/https://www.drugbank.ca/drugs/DB00656|url-status=live}}</ref>|metabolism=[[Liver]] ([[CYP3A4]])<ref>{{cite book |last1=Lemke |first1=Thomas L. |last2=Williams |first2=David A. |title=Foye's Principles of Medicinal Chemistry |date=2012 |publisher=Lippincott Williams & Wilkins |isbn=9781609133450 |page=615 |url=https://books.google.ca/books?id=Sd6ot9ul-bUC&pg=PA615 |language=en |access-date=6 August 2020 |archive-date=17 September 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180917215454/https://books.google.ca/books?id=Sd6ot9ul-bUC&pg=PA615 |url-status=live }}</ref>|metabolites={{abbrlink|mCPP|meta-Chlorophenylpiperazine}}<ref name="PreskornStanga2012">{{cite book|author1=Sheldon H. Preskorn|author2=Christina Y. Stanga|author3=John P. Feighner|author4=Ruth Ross|title=Antidepressants: Past, Present and Future|url=https://books.google.com/books?id=Ue3uCAAAQBAJ&pg=PA68|date=6 December 2012|publisher=Springer Science & Business Media|isbn=978-3-642-18500-7|pages=68–}}</ref>|elimination_half-life=Trazodone {{abbr|IR|immediate-release}}: 7 hours<ref name="DrugPoint" /><br />Trazodone {{abbr|ER|extended-release}}: 10 hours<ref name="DrugPoint" /><br />{{abbrlink|mCPP|meta-Chlorophenylpiperazine}}: 4–8 hours<ref name="SchatzbergNemeroff2017">{{cite book|vauthors = Schatzberg AF,Nemeroff CB|title=The American Psychiatric Association Publishing Textbook of Psychopharmacology, Fifth Edition|url=https://books.google.com/books?id=KfHEDgAAQBAJ&pg=PA460|year=2017|publisher=American Psychiatric Pub|isbn=978-1-58562-523-9|pages=460–}}</ref>|excretion=[[Urine]]: 70–75%<ref name="DrugPoint" /><br />[[Feces]]: 21%<ref name="DrugPoint" /> <!-- Chemical and physical data -->|C=19|Cl=1|H=22|N=5|O=1|SMILES=Clc4cccc(N3CCN(CCCN1/N=C2/C=C\C=C/N2C1=O)CC3)c4|StdInChI=1S/C19H22ClN5O/c20-16-5-3-6-17(15-16)23-13-11-22(12-14-23)8-4-10-25-19(26)24-9-2-1-7-18(24)21-25/h1-3,5-7,9,15H,4,8,10-14H2|StdInChI_Ref={{stdinchicite|correct|chemspider}}|StdInChIKey=PHLBKPHSAVXXEF-UHFFFAOYSA-N|StdInChIKey_Ref={{stdinchicite|correct|chemspider}}|melting_point=87}}'''rTrazodone''', din mali daabiligu yuya pam<ref name="genericnames2">{{cite web|title=Trazodone|url=https://www.drugs.com/international/trazodone.html|website=Drugs.com|access-date=9 February 2019|language=en|archive-date=16 September 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180916022006/https://www.drugs.com/international/trazodone.html|url-status=live}}</ref>, nyɛla antidepressant tilaa<ref name="AHFS20182">{{cite web|title=Trazodone Hydrochloride|url=https://www.drugs.com/monograph/trazodone-hydrochloride.html|publisher=The American Society of Health-System Pharmacists|access-date=8 January 2018|archive-date=19 September 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180919174109/https://www.drugs.com/monograph/trazodone-hydrochloride.html|url-status=live}}</ref> Di nyɛla tila' shɛli bɛ ni mali n tibiri depression dɔriti, anxiety dɔriti, gbihibu yɛlmuɣisira yaha bɛ yi zaŋ tima n pahi tilahi shɛŋa zuɣu di nyɛla din gba ni tooi tibi danyubo n ti yahi<ref name="AHFS20182" /><ref name="CFPC20212">{{cite web|last1=Ton|first1=Joey|title=#302 Still awake? Trazodone for insomnia|url=https://cfpclearn.ca/tfp302/|website=CFPCLearn|access-date=14 June 2023|date=15 November 2021|archive-date=28 March 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230328114109/https://cfpclearn.ca/tfp302/|url-status=live}}</ref> Di nyɛla din vaani nɔli ni<ref name="AHFS20182" /> Tilaa ŋɔ valibu barinanima shɛŋa n nye nangbani kuubu, tibu fɛntibu n ti pahi zuɣu yaali<ref name="AHFS20182" /> Barinanima shɛŋa din gba pahi ka mali yaa n nye maŋ kubu, yinyari, suhuni dɔriti doo tooni yiɣisibu n yuui<ref name="AHFS20182" /> Vihigu na bi tooi kahigi tilaa ŋɔ yii mali barina bee n ka n ti paɣa puulana bee mɔɣisiri bia<ref>{{cite web|title=Trazodone Use During Pregnancy|url=https://www.drugs.com/pregnancy/trazodone.html|website=Drugs.com|access-date=7 January 2018|archive-date=10 August 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190810191222/https://www.drugs.com/pregnancy/trazodone.html|url-status=live}}</ref>Di nyɛla din pahi phenylpiperazine di n yirina serotonin antagonist and reuptake inhibitor (SARI) tilaa zuliya puuni<ref>{{cite book|last1=Stahl|first1=Stephen M.|title=Stahl's Essential Psychopharmacology: Neuroscientific Basis and Practical Applications|date=2008|publisher=Cambridge University Press|isbn=9780521857024|page=567|url=https://books.google.ca/books?id=cWbYxSfKN3cC&pg=PA567|language=en|access-date=6 August 2020|archive-date=11 August 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190811032910/https://books.google.ca/books?id=cWbYxSfKN3cC&pg=PA567|url-status=live}}</ref><ref>{{cite book|last1=Lemke|first1=Thomas L.|last2=Williams|first2=David A.|title=Foye's Principles of Medicinal Chemistry|date=2008|publisher=Lippincott Williams & Wilkins|isbn=9780781768795|page=586|url=https://books.google.ca/books?id=R0W1ErpsQpkC&pg=PA586|language=en|access-date=6 August 2020|archive-date=12 August 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190812031919/https://books.google.ca/books?id=R0W1ErpsQpkC&pg=PA586|url-status=live}}</ref>Trazodone nyɛla din ni tooi che ka niri gbihi n tam o maŋ yɛla.<ref name="BNF692">{{cite book|title=British national formulary: BNF 69|date=2015|publisher=British Medical Association|isbn=9780857111562|pages=257–258|edition=69th}}</ref> Trazodone nyɛla bɛ ni yihi ti' shɛli na ka fukumsinima sahi n ti li tiŋduya yuuni 1981 puli ni<ref name="AHFS20182" /> Di nyɛla din bɛni n ti salo n zaŋ bukaata<ref name="AHFS20182" /> == References == <references /> [[Pubu:Translated from MDWiki]] bx6e9to1xl77ccqmme6k3iuc8sjwx3a 137057 137055 2026-05-17T20:13:25Z Abdul-Rauf Moshie 3942 Created by translating the page [[:mdwiki:Special:Redirect/revision/1456858|Trazodone]] to:dag #mdwikicx 137057 wikitext text/x-wiki {{Infobox drug|Watchedfields=changed|verifiedrevid=457287206|drug_name=|image=Trazodone.svg|width=250px|alt=|image2=Trazodone-from-HCl-xtal-Mercury-3D-balls.png|width2=250px|caption=<!-- | type = mab / vaccine / combo -->|type=<!-- Names -->|pronounce=|tradename=Many brand names worldwide<ref name=genericnames/>|synonyms=AF-1161|IUPAC_name=2-<nowiki/>{3-[4-(3-Chlorophenyl)piperazin-1-yl]propyl}[1,2,4]triazolo[4,3-''a'']pyridin-3(2''H'')-one <!-- Clinical data -->|class=|pregnancy_AU=|pregnancy_US=C|pregnancy_category=|routes_of_administration=[[Oral administration|By mouth]] ([[tablet (pharmacy)|tablets]])|onset=[[Oral administration|By mouth]]: 1 hour ([[Tmax (pharmacology)|{{abbr|T<sub>max</sub>|Time to peak concentrations}}]])<ref>{{cite web|url=http://www.pharmacychoice.com/mdx/drugpoint.cfm?docID=622860&letter=T&type=Generic%20Name|title=MicroMedex DrugPoints - Trazodone|website=Pharmacy Choice|date=|author=|access-date=20 April 2017|archive-date=20 April 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170420235448/http://www.pharmacychoice.com/mdx/drugpoint.cfm?docID=622860&letter=T&type=Generic%20Name|url-status=live}}</ref>|duration_of_action=|dependency_liability=None<ref name=Hub2001>{{cite book |last1=Hubbard |first1=John R. |last2=Martin |first2=Peter R. |title=Substance Abuse in the Mentally and Physically Disabled |date=2001 |publisher=CRC Press |isbn=9780824744977 |page=26 |url=https://books.google.com/books?id=MY1kFYk98mQC&pg=PA26 |language=en |access-date=6 August 2020 |archive-date=1 August 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200801020251/https://books.google.com/books?id=MY1kFYk98mQC&pg=PA26 |url-status=live }}</ref>|addiction_liability=None<ref name=Hub2001/> <!-- External links -->|Drugs.com={{drugs.com|monograph|trazodone-hydrochloride}}|MedlinePlus=a681038 <!-- Legal data -->|legal_AU=S4|legal_CA=Rx-only|legal_UK=POM|legal_US=Rx-only|legal_status=|DailyMedID=Trazodone|licence_US=|licence_EU=<!-- Pharmacokinetic data -->|bioavailability=[[Oral administration|By mouth]]: 65%<ref name="DrugPoint">Truven Health Analytics, Inc. DrugPoint System (Internet) [cited 2013 Oct 1]. Greenwood Village, CO: Thomsen Healthcare; 2013. {{Failed verification|date=April 2017|reason=search for "Trazodone" fails on Truven Web site}}</ref>|protein_bound=89–95%<ref>{{cite web|url=http://www.drugbank.ca/drugs/DB00656|title=Trazodone|website=DrugBank|access-date=7 June 2015|archive-date=12 July 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170712013038/https://www.drugbank.ca/drugs/DB00656|url-status=live}}</ref>|metabolism=[[Liver]] ([[CYP3A4]])<ref>{{cite book |last1=Lemke |first1=Thomas L. |last2=Williams |first2=David A. |title=Foye's Principles of Medicinal Chemistry |date=2012 |publisher=Lippincott Williams & Wilkins |isbn=9781609133450 |page=615 |url=https://books.google.ca/books?id=Sd6ot9ul-bUC&pg=PA615 |language=en |access-date=6 August 2020 |archive-date=17 September 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180917215454/https://books.google.ca/books?id=Sd6ot9ul-bUC&pg=PA615 |url-status=live }}</ref>|metabolites={{abbrlink|mCPP|meta-Chlorophenylpiperazine}}<ref name="PreskornStanga2012">{{cite book|author1=Sheldon H. Preskorn|author2=Christina Y. Stanga|author3=John P. Feighner|author4=Ruth Ross|title=Antidepressants: Past, Present and Future|url=https://books.google.com/books?id=Ue3uCAAAQBAJ&pg=PA68|date=6 December 2012|publisher=Springer Science & Business Media|isbn=978-3-642-18500-7|pages=68–}}</ref>|elimination_half-life=Trazodone {{abbr|IR|immediate-release}}: 7 hours<ref name="DrugPoint" /><br />Trazodone {{abbr|ER|extended-release}}: 10 hours<ref name="DrugPoint" /><br />{{abbrlink|mCPP|meta-Chlorophenylpiperazine}}: 4–8 hours<ref name="SchatzbergNemeroff2017">{{cite book|vauthors = Schatzberg AF,Nemeroff CB|title=The American Psychiatric Association Publishing Textbook of Psychopharmacology, Fifth Edition|url=https://books.google.com/books?id=KfHEDgAAQBAJ&pg=PA460|year=2017|publisher=American Psychiatric Pub|isbn=978-1-58562-523-9|pages=460–}}</ref>|excretion=[[Urine]]: 70–75%<ref name="DrugPoint" /><br />[[Feces]]: 21%<ref name="DrugPoint" /> <!-- Chemical and physical data -->|C=19|Cl=1|H=22|N=5|O=1|SMILES=Clc4cccc(N3CCN(CCCN1/N=C2/C=C\C=C/N2C1=O)CC3)c4|StdInChI=1S/C19H22ClN5O/c20-16-5-3-6-17(15-16)23-13-11-22(12-14-23)8-4-10-25-19(26)24-9-2-1-7-18(24)21-25/h1-3,5-7,9,15H,4,8,10-14H2|StdInChI_Ref={{stdinchicite|correct|chemspider}}|StdInChIKey=PHLBKPHSAVXXEF-UHFFFAOYSA-N|StdInChIKey_Ref={{stdinchicite|correct|chemspider}}|melting_point=87}}'''rTrazodone''', din mali daabiligu yuya pam<ref name="genericnames2">{{cite web|title=Trazodone|url=https://www.drugs.com/international/trazodone.html|website=Drugs.com|access-date=9 February 2019|language=en|archive-date=16 September 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180916022006/https://www.drugs.com/international/trazodone.html|url-status=live}}</ref>, nyɛla antidepressant tilaa<ref name="AHFS20182">{{cite web|title=Trazodone Hydrochloride|url=https://www.drugs.com/monograph/trazodone-hydrochloride.html|publisher=The American Society of Health-System Pharmacists|access-date=8 January 2018|archive-date=19 September 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180919174109/https://www.drugs.com/monograph/trazodone-hydrochloride.html|url-status=live}}</ref> Di nyɛla tila' shɛli bɛ ni mali n tibiri depression dɔriti, anxiety dɔriti, gbihibu yɛlmuɣisira yaha bɛ yi zaŋ tima n pahi tilahi shɛŋa zuɣu di nyɛla din gba ni tooi tibi danyubo n ti yahi<ref name="AHFS20182" /><ref name="CFPC20212">{{cite web|last1=Ton|first1=Joey|title=#302 Still awake? Trazodone for insomnia|url=https://cfpclearn.ca/tfp302/|website=CFPCLearn|access-date=14 June 2023|date=15 November 2021|archive-date=28 March 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230328114109/https://cfpclearn.ca/tfp302/|url-status=live}}</ref> Di nyɛla din vaani nɔli ni<ref name="AHFS20182" /> Tilaa ŋɔ valibu barinanima shɛŋa n nye nangbani kuubu, tibu fɛntibu n ti pahi zuɣu yaali<ref name="AHFS20182" /> Barinanima shɛŋa din gba pahi ka mali yaa n nye maŋ kubu, yinyari, suhuni dɔriti doo tooni yiɣisibu n yuui<ref name="AHFS20182" /> Vihigu na bi tooi kahigi tilaa ŋɔ yii mali barina bee n ka n ti paɣa puulana bee mɔɣisiri bia<ref>{{cite web|title=Trazodone Use During Pregnancy|url=https://www.drugs.com/pregnancy/trazodone.html|website=Drugs.com|access-date=7 January 2018|archive-date=10 August 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190810191222/https://www.drugs.com/pregnancy/trazodone.html|url-status=live}}</ref>Di nyɛla din pahi phenylpiperazine di n yirina serotonin antagonist and reuptake inhibitor (SARI) tilaa zuliya puuni<ref>{{cite book|last1=Stahl|first1=Stephen M.|title=Stahl's Essential Psychopharmacology: Neuroscientific Basis and Practical Applications|date=2008|publisher=Cambridge University Press|isbn=9780521857024|page=567|url=https://books.google.ca/books?id=cWbYxSfKN3cC&pg=PA567|language=en|access-date=6 August 2020|archive-date=11 August 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190811032910/https://books.google.ca/books?id=cWbYxSfKN3cC&pg=PA567|url-status=live}}</ref><ref>{{cite book|last1=Lemke|first1=Thomas L.|last2=Williams|first2=David A.|title=Foye's Principles of Medicinal Chemistry|date=2008|publisher=Lippincott Williams & Wilkins|isbn=9780781768795|page=586|url=https://books.google.ca/books?id=R0W1ErpsQpkC&pg=PA586|language=en|access-date=6 August 2020|archive-date=12 August 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190812031919/https://books.google.ca/books?id=R0W1ErpsQpkC&pg=PA586|url-status=live}}</ref>Trazodone nyɛla din ni tooi che ka niri gbihi n tam o maŋ yɛla.<ref name="BNF692">{{cite book|title=British national formulary: BNF 69|date=2015|publisher=British Medical Association|isbn=9780857111562|pages=257–258|edition=69th}}</ref> Trazodone nyɛla bɛ ni yihi ti' shɛli na ka fukumsinima sahi n ti li tiŋduya yuuni 1981 puli ni<ref name="AHFS20182" /> Di nyɛla din bɛni n ti salo n zaŋ bukaata<ref name="AHFS20182" /> Tim ŋɔ daa nyɛla Ghana shiiri 54.36 (USD4.53) gɔli kam zuɣuni yuuni 2018 puli ni <ref name="ref3">{{cite web|title=NADAC as of 2018-01-03|url=https://data.medicaid.gov/Drug-Pricing-and-Payment/NADAC-as-of-2018-01-03/v54n-gpyk|publisher=Centers for Medicare and Medicaid Services|access-date=7 January 2018|language=en|archive-date=24 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190624045037/https://data.medicaid.gov/Drug-Pricing-and-Payment/NADAC-as-of-2018-01-03/v54n-gpyk|url-status=deviated}}</ref> == References == <references /> [[Pubu:Translated from MDWiki]] ce6nmou79e8m66rzhhydkv0y4pe3qfm 137058 137057 2026-05-17T20:15:14Z Abdul-Rauf Moshie 3942 Created by translating the page [[:mdwiki:Special:Redirect/revision/1456858|Trazodone]] to:dag #mdwikicx 137058 wikitext text/x-wiki {{Infobox drug|Watchedfields=changed|verifiedrevid=457287206|drug_name=|image=Trazodone.svg|width=250px|alt=|image2=Trazodone-from-HCl-xtal-Mercury-3D-balls.png|width2=250px|caption=<!-- | type = mab / vaccine / combo -->|type=<!-- Names -->|pronounce=|tradename=Many brand names worldwide<ref name=genericnames/>|synonyms=AF-1161|IUPAC_name=2-<nowiki/>{3-[4-(3-Chlorophenyl)piperazin-1-yl]propyl}[1,2,4]triazolo[4,3-''a'']pyridin-3(2''H'')-one <!-- Clinical data -->|class=|pregnancy_AU=|pregnancy_US=C|pregnancy_category=|routes_of_administration=[[Oral administration|By mouth]] ([[tablet (pharmacy)|tablets]])|onset=[[Oral administration|By mouth]]: 1 hour ([[Tmax (pharmacology)|{{abbr|T<sub>max</sub>|Time to peak concentrations}}]])<ref>{{cite web|url=http://www.pharmacychoice.com/mdx/drugpoint.cfm?docID=622860&letter=T&type=Generic%20Name|title=MicroMedex DrugPoints - Trazodone|website=Pharmacy Choice|date=|author=|access-date=20 April 2017|archive-date=20 April 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170420235448/http://www.pharmacychoice.com/mdx/drugpoint.cfm?docID=622860&letter=T&type=Generic%20Name|url-status=live}}</ref>|duration_of_action=|dependency_liability=None<ref name=Hub2001>{{cite book |last1=Hubbard |first1=John R. |last2=Martin |first2=Peter R. |title=Substance Abuse in the Mentally and Physically Disabled |date=2001 |publisher=CRC Press |isbn=9780824744977 |page=26 |url=https://books.google.com/books?id=MY1kFYk98mQC&pg=PA26 |language=en |access-date=6 August 2020 |archive-date=1 August 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200801020251/https://books.google.com/books?id=MY1kFYk98mQC&pg=PA26 |url-status=live }}</ref>|addiction_liability=None<ref name=Hub2001/> <!-- External links -->|Drugs.com={{drugs.com|monograph|trazodone-hydrochloride}}|MedlinePlus=a681038 <!-- Legal data -->|legal_AU=S4|legal_CA=Rx-only|legal_UK=POM|legal_US=Rx-only|legal_status=|DailyMedID=Trazodone|licence_US=|licence_EU=<!-- Pharmacokinetic data -->|bioavailability=[[Oral administration|By mouth]]: 65%<ref name="DrugPoint">Truven Health Analytics, Inc. DrugPoint System (Internet) [cited 2013 Oct 1]. Greenwood Village, CO: Thomsen Healthcare; 2013. {{Failed verification|date=April 2017|reason=search for "Trazodone" fails on Truven Web site}}</ref>|protein_bound=89–95%<ref>{{cite web|url=http://www.drugbank.ca/drugs/DB00656|title=Trazodone|website=DrugBank|access-date=7 June 2015|archive-date=12 July 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170712013038/https://www.drugbank.ca/drugs/DB00656|url-status=live}}</ref>|metabolism=[[Liver]] ([[CYP3A4]])<ref>{{cite book |last1=Lemke |first1=Thomas L. |last2=Williams |first2=David A. |title=Foye's Principles of Medicinal Chemistry |date=2012 |publisher=Lippincott Williams & Wilkins |isbn=9781609133450 |page=615 |url=https://books.google.ca/books?id=Sd6ot9ul-bUC&pg=PA615 |language=en |access-date=6 August 2020 |archive-date=17 September 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180917215454/https://books.google.ca/books?id=Sd6ot9ul-bUC&pg=PA615 |url-status=live }}</ref>|metabolites={{abbrlink|mCPP|meta-Chlorophenylpiperazine}}<ref name="PreskornStanga2012">{{cite book|author1=Sheldon H. Preskorn|author2=Christina Y. Stanga|author3=John P. Feighner|author4=Ruth Ross|title=Antidepressants: Past, Present and Future|url=https://books.google.com/books?id=Ue3uCAAAQBAJ&pg=PA68|date=6 December 2012|publisher=Springer Science & Business Media|isbn=978-3-642-18500-7|pages=68–}}</ref>|elimination_half-life=Trazodone {{abbr|IR|immediate-release}}: 7 hours<ref name="DrugPoint" /><br />Trazodone {{abbr|ER|extended-release}}: 10 hours<ref name="DrugPoint" /><br />{{abbrlink|mCPP|meta-Chlorophenylpiperazine}}: 4–8 hours<ref name="SchatzbergNemeroff2017">{{cite book|vauthors = Schatzberg AF,Nemeroff CB|title=The American Psychiatric Association Publishing Textbook of Psychopharmacology, Fifth Edition|url=https://books.google.com/books?id=KfHEDgAAQBAJ&pg=PA460|year=2017|publisher=American Psychiatric Pub|isbn=978-1-58562-523-9|pages=460–}}</ref>|excretion=[[Urine]]: 70–75%<ref name="DrugPoint" /><br />[[Feces]]: 21%<ref name="DrugPoint" /> <!-- Chemical and physical data -->|C=19|Cl=1|H=22|N=5|O=1|SMILES=Clc4cccc(N3CCN(CCCN1/N=C2/C=C\C=C/N2C1=O)CC3)c4|StdInChI=1S/C19H22ClN5O/c20-16-5-3-6-17(15-16)23-13-11-22(12-14-23)8-4-10-25-19(26)24-9-2-1-7-18(24)21-25/h1-3,5-7,9,15H,4,8,10-14H2|StdInChI_Ref={{stdinchicite|correct|chemspider}}|StdInChIKey=PHLBKPHSAVXXEF-UHFFFAOYSA-N|StdInChIKey_Ref={{stdinchicite|correct|chemspider}}|melting_point=87}}'''rTrazodone''', din mali daabiligu yuya pam<ref name="genericnames2">{{cite web|title=Trazodone|url=https://www.drugs.com/international/trazodone.html|website=Drugs.com|access-date=9 February 2019|language=en|archive-date=16 September 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180916022006/https://www.drugs.com/international/trazodone.html|url-status=live}}</ref>, nyɛla antidepressant tilaa<ref name="AHFS20182">{{cite web|title=Trazodone Hydrochloride|url=https://www.drugs.com/monograph/trazodone-hydrochloride.html|publisher=The American Society of Health-System Pharmacists|access-date=8 January 2018|archive-date=19 September 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180919174109/https://www.drugs.com/monograph/trazodone-hydrochloride.html|url-status=live}}</ref> Di nyɛla tila' shɛli bɛ ni mali n tibiri depression dɔriti, anxiety dɔriti, gbihibu yɛlmuɣisira yaha bɛ yi zaŋ tima n pahi tilahi shɛŋa zuɣu di nyɛla din gba ni tooi tibi danyubo n ti yahi<ref name="AHFS20182" /><ref name="CFPC20212">{{cite web|last1=Ton|first1=Joey|title=#302 Still awake? Trazodone for insomnia|url=https://cfpclearn.ca/tfp302/|website=CFPCLearn|access-date=14 June 2023|date=15 November 2021|archive-date=28 March 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230328114109/https://cfpclearn.ca/tfp302/|url-status=live}}</ref> Di nyɛla din vaani nɔli ni<ref name="AHFS20182" /> Tilaa ŋɔ valibu barinanima shɛŋa n nye nangbani kuubu, tibu fɛntibu n ti pahi zuɣu yaali<ref name="AHFS20182" /> Barinanima shɛŋa din gba pahi ka mali yaa n nye maŋ kubu, yinyari, suhuni dɔriti doo tooni yiɣisibu n yuui<ref name="AHFS20182" /> Vihigu na bi tooi kahigi tilaa ŋɔ yii mali barina bee n ka n ti paɣa puulana bee mɔɣisiri bia<ref>{{cite web|title=Trazodone Use During Pregnancy|url=https://www.drugs.com/pregnancy/trazodone.html|website=Drugs.com|access-date=7 January 2018|archive-date=10 August 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190810191222/https://www.drugs.com/pregnancy/trazodone.html|url-status=live}}</ref>Di nyɛla din pahi phenylpiperazine di n yirina serotonin antagonist and reuptake inhibitor (SARI) tilaa zuliya puuni<ref>{{cite book|last1=Stahl|first1=Stephen M.|title=Stahl's Essential Psychopharmacology: Neuroscientific Basis and Practical Applications|date=2008|publisher=Cambridge University Press|isbn=9780521857024|page=567|url=https://books.google.ca/books?id=cWbYxSfKN3cC&pg=PA567|language=en|access-date=6 August 2020|archive-date=11 August 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190811032910/https://books.google.ca/books?id=cWbYxSfKN3cC&pg=PA567|url-status=live}}</ref><ref>{{cite book|last1=Lemke|first1=Thomas L.|last2=Williams|first2=David A.|title=Foye's Principles of Medicinal Chemistry|date=2008|publisher=Lippincott Williams & Wilkins|isbn=9780781768795|page=586|url=https://books.google.ca/books?id=R0W1ErpsQpkC&pg=PA586|language=en|access-date=6 August 2020|archive-date=12 August 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190812031919/https://books.google.ca/books?id=R0W1ErpsQpkC&pg=PA586|url-status=live}}</ref>Trazodone nyɛla din ni tooi che ka niri gbihi n tam o maŋ yɛla.<ref name="BNF692">{{cite book|title=British national formulary: BNF 69|date=2015|publisher=British Medical Association|isbn=9780857111562|pages=257–258|edition=69th}}</ref> Trazodone nyɛla bɛ ni yihi ti' shɛli na ka fukumsinima sahi n ti li tiŋduya yuuni 1981 puli ni<ref name="AHFS20182" /> Di nyɛla din bɛni n ti salo n zaŋ bukaata<ref name="AHFS20182" /> Tim ŋɔ daa nyɛla Ghana shiiri 54.36 (USD4.53) gɔli kam zuɣuni yuuni 2018 puli ni <ref name="ref3">{{cite web|title=NADAC as of 2018-01-03|url=https://data.medicaid.gov/Drug-Pricing-and-Payment/NADAC-as-of-2018-01-03/v54n-gpyk|publisher=Centers for Medicare and Medicaid Services|access-date=7 January 2018|language=en|archive-date=24 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190624045037/https://data.medicaid.gov/Drug-Pricing-and-Payment/NADAC-as-of-2018-01-03/v54n-gpyk|url-status=deviated}}</ref>Vihigu wuhiya ni yuuni 2017 puli ni, di daa nyɛla tila' shɛli din pahi pihita dɔɣitenima ni yɛli ni barinima vali Amɛrika tiŋgbani, ka ŋa laasabu daa yaɣi miliyon pishi ni ayi <ref name="ref12">{{cite web|title=The Top 300 of 2020|url=https://clincalc.com/DrugStats/Top300Drugs.aspx|website=ClinCalc|access-date=11 April 2020|archive-date=18 March 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200318234059/https://clincalc.com/DrugStats/Top300Drugs.aspx|url-status=live}}</ref><ref name="ref22">{{cite web|title=Trazodone Hydrochloride - Drug Usage Statistics|website=ClinCalc|url=https://clincalc.com/DrugStats/Drugs/TrazodoneHydrochloride|access-date=11 April 2020|archive-date=11 April 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200411214357/https://clincalc.com/DrugStats/Drugs/TrazodoneHydrochloride|url-status=deviated}}</ref> == References == <references /> [[Pubu:Translated from MDWiki]] nnhu0m0xy8qpx5xc4un7suuiqq6qqnq Teddy Osei 0 33124 137059 2026-05-17T20:38:06Z Munkaila Sulemana 82 N namla article 137059 wikitext text/x-wiki '''Francis Osei'''(17 December 2935 -14 January 2025), di ni mi so Teddy Osei, daa nyɛla Ghana kikaa piɛbra, binkumda ŋmɛra ni baaŋa, ka di daa mi o viɛnyɛla ka o nyɛ Afro-pop yiliyiini gɔɣu Osibisa toondana, beni daa kpa shɛli yuuni 1969. Osei nyɛla beni daa dɔɣi so Kumasi, o daa na nyɛla bia ka be zaŋ binkumda n wuhi o. O daa nyɛla ŋun pili ni balankona ŋmɛbu ka di nyɛla o mini o zonima Sekondi yiŋa. Baayan o ni daa karim College n yina, o tuma daa nyɛla tandi mɛbu lihibu baŋsim pɔi ka naan kpiri yili gɔɣu din mi shɛli "The Comets". The Comets yili gɔɣu ŋɔ daa nyɛla salo pam ni yu yili gɔɣu shɛli pɔi ka Osei daa naan chaŋ London 1962. O daa nyɛla Ghana gomnanti ni ti so liɣiri sɔŋsim ni o bɔhim kpɛrigu ni yila yuma ata sunsuuni, pɔi ka sooje gomnanti taɣibu Ghana daa ti che ka o yi. Osei daa nyɛla ŋun kpuri Osibisa yuuni 1969 nti pahi o yiliyiini taba zuɣu. Lala yil' gɔɣu ŋɔ daa nyɛla din dee luɣili kam 1970s maa saha pɔi ka di shii ti naan siɣi, hali di na kuli beni ni zuŋɔ zaa . == Piligu== Osei nyɛla beni daa dɔɣi so Kumasi, Ashanti Region tiŋzuɣu, Ghana ŋɔ. O dɔɣim saha, o laamba ban daa nyɛ Roman Catholic daa ti o la asɔri yuli "Francis". Ŋuni n daa pahiri ayi be bihi ayopɔin. O dɔɣim dabisili nyɛla dini bi mi shɛli dɔmini dɔɣiri dabsili gbana tini daa kani di saha; o Ma daa zamzam mi ka ti yɛli ni December goli ni ka o daa dɔɣi o 1935 yuuni. Daŋa shɛli puuni o daa yina daa nyɛla mali daŋ yuli tiri bia kam beni daa dɔɣi, ka di nyɛla din yɛn che ka daŋa maa yuli kuli be biɛhigu ni saha kam. Teddy Osei daa nyɛla siɣili yu' shɛli beni zaŋ boli o ka nyɛla Ashanti Naa ŋun daa nyɛ Osei Tutu. Osei ba daa nyɛla ŋun bɔhindi yila ka piɛbiri kikaa be asɔri jema ni, ka di zuɣu che ka Osei daa pɔra ka fun bɛ yila yilibu ni. O nyɛla o karimba ni daa wuhi so kali binkumda ŋmɛbu, ka o daa lahi ŋmɛri be shikuru binkumda gungɔŋ. O daa ŋun kuli be Ashanti Nayili saha kam, luɣushɛli o ni daa bɔhim salima salimbu yila nima o baan'kpambi sani. O daa nyɛla ŋun chaŋ Catholic mission shikuru baayan o daa karim o bilim shikuru nai, luɣushɛli o daa bɔhim biɛhigu pam. Di nyaaŋa o daa ti di aliza n yɛli ni o daa zɔri o Catholic mission shikuru karimbanima n gari sokam o biɛhagu puuni. O daa nyɛla ŋun yuli niŋ bayana shikuru maani ka daa lahi nyɛ dabari zaana. Saha shɛli o ni daa ti karim siɣisi shikuru, o daa ŋun tum wasifi tuma yuun' muni. pɔi ka naan chaŋ Sekondi nti bɔhim draftmanship College ni. Sekondi daa nyɛla daabiligu ni kaya ni taada shee, ka di zuɣu daa che ka o shirigi ʒɛmana yili yiiniba pam ni. Lala saha ŋɔ puuni, o daa nyɛla ninvuɣ' so Kwame Nkurumah ni vu m-miri o maŋa ka sɔŋsi o siyaasa tuma ni o tuhibu jendi British daba dabu. O ni daa ti karim siɣisi o degree, O nyɛla ŋun daa labi Kumasi n-ti tumdi tuun' shɛli din nyɛ n lihiri ka be mɛri tandi saha bihi sunsuuni, pɔi ka naan yi pii yila yilibu o tuma. Teddy Osei nyɛla ŋun mali bipuɣinsi ata, Agnes, Matilda ni Shanta. O nyɛla ŋun daa kpi silimiin goli January biɛɣu pia ni anahi, yuuni 2025. ni yuun' pihiwɔi yini ka. == Baaŋtali == Saha shɛli o ni daa be College, o daa mɔ n laɣim yiliyiini gɔɣu ni o zonim shɛba. O fiila daa wuhiya ni saha shɛli o ni daa balankɔna ŋmɛbu daa nyɛ o zɔ so ŋun daa yi ŋmɛri li ni daa be lahi kana di bɔhimbu shee. Ka o daa kuli maagi o maŋa n bɔhim balankɔna maa ni nya shɛm o toli, ka wumdi jazz yila nima ka ŋmɛri dolli wumbu maa. Baayan o ni daa tumdi bɔhim inspecta tuma maa, o daa kpala yiliyiini gɔɣu ni o bɛli mini o zonima puuni shɛba. Lala yil' gɔɣu maa n daa nyɛ "Comets", be daa nya naba zani pam Ghana ŋɔ, ka yili yila ni Philips West Africa n ti pahi radio teesa nim ni daa ŋmɛri li shɛm. Be yila yilibu ŋɔ ninnyambo daa nyɛla din yirina gbansabila ni gbanpiɛla Highlife yila nima wumbu nim ni. Yuuni 1962 puuni, Osei daa chaŋla London, ka che Comets m bahi. O ni daa di o liɣiri zaa niŋ chandi, o daa bela o zo' shɛba sani London yiŋa, ka daa tumdi ŋmanda'ari paɣabu tuma yuuni laasabu. O daa ti nyɛla ŋun sabi bɔ liɣiri sɔŋsim Ghana gomnanti sani, di daa soŋsi o ka o daa chaŋ ʒanhama yili ni waa shikuru yuma ata sunsuuni. O sɔŋsim ŋɔ daa ti nyɛla bin ŋmaai shɛli baayan coup d'état din daa ŋmɛ n paai Kwame Nkurumah gɔmnanti 1966 yuuni. Osei daa laɣim mi ni o shikurubihi taba baŋ gba daa nya nangbantom ka piligi yili bala yili gili Europe luɣili kam. Yili gɔɣu nimmo daa nyɛla nyaandɔliba Switzerland tiŋgbani ka bɔli be maŋmama "Cat's Paw". Lala saha, di niriba nndaa nyɛ Sol Amarfio mini Osei tizo Mac Tontoh, be zaa daa nyɛla niriba ti Osibisa dahinshɛli. Ŋɔ zaa yoli, yiliyiini gɔɣu daa ti nyɛla ban UK yiŋa, n ti pa bɔri tabiri maŋli. == Osibisa == Yila yilibu bal' shɛli dini yihi di yuli osibisaaba. Yu' shɛli beni zaŋ ti yila kukɔli din laɣim, "palm-wine" yila mini Fante kpatoon' yila. Di tuuli yibu saha, di daa ka ŋun nua pa di zuɣu ne ŋun be di tooni. Be daa tooi ŋmɛrila yila ŋɔ zuɣ' leba nima ni be shɛli zaa London saha shɛli beni daa niŋ nimɔhi m bɔri tabiriba mini ariziki, ka Gerry mini Lilian Bron ban daa su Bronze Music fukumsi ti kpuɣiba niŋ be sulinsi. Lala saha ŋɔ Osei daa piɛbiri la kalanboo ka ŋmɛri binkumda gungɔŋa gbansabila tingbani ni n ti pahi balankona ŋmɛbu. Bronze yila fukumsi nim ŋɔ daa nyɛla ban mɔ n tooi zaŋ be nuu dihi gbaŋ zuɣu ni MCA Records nima ni sɔŋsim din daa yina Stevie Wonder sani, ŋun daa nyɛ nyaandoli saha shɛli beni daa kpa yil' gɔɣu maa. == Kundivihira == b8kaaoijk28tvczas3ldd7nipjiwky9 137060 137059 2026-05-17T20:51:16Z Munkaila Sulemana 82 m-pahila linkinima 137060 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Francis Osei (17 December 2935 -14 January 2025)''', di ni mi so '''Teddy Osei''', daa nyɛla [[Ghana]] kikaa piɛbra (saxophonist), binkumda ŋmɛra (drummer) ni baaŋa (musician), ka di daa mi o viɛnyɛla ka o nyɛ Afro-pop yiliyiini gɔɣu [[Osibisa]] toondana, beni daa kpa shɛli yuuni 1969. Osei nyɛla beni daa dɔɣi so [[Kumasi]], o daa na nyɛla bia ka be zaŋ binkumda ŋmɛbu n wuhi o. O daa nyɛla ŋun pili ni [[Balaŋkɔn|balankona]] ŋmɛbu ka di nyɛla o mini o zonima Sekondi yiŋa puuni. Baayan o ni daa karim College n yina, o tuma daa nyɛla tandi mɛbu lihibu baŋsim pɔi ka naan kpiri yili gɔɣu din mi shɛli "The Comets". The Comets yili gɔɣu ŋɔ daa nyɛla salo pam ni yu yili gɔɣu shɛli pɔi ka Osei daa naan chaŋ London 1962. O daa nyɛla Ghana [[Gominanti|gomnanti]] ni ti so liɣiri sɔŋsim ni o bɔhim kpɛrigu ni yila yuma ata sunsuuni, pɔi ka sooje gomnanti taɣibu Ghana daa ti che ka o yi. Osei daa nyɛla ŋun kpuri Osibisa yuuni 1969 nti pahi o yiliyiini taba zuɣu. Lala yil' gɔɣu ŋɔ daa nyɛla din dee luɣili kam 1970s maa saha pɔi ka di shii ti naan siɣi, hali di na kuli beni ni zuŋɔ zaa . == Piligu== Osei nyɛla beni daa dɔɣi so Kumasi, Ashanti Region tiŋzuɣu, Ghana ŋɔ. O dɔɣim saha, o laamba ban daa nyɛ Roman Catholic daa ti o la asɔri yuli "Francis". Ŋuni n daa pahiri ayi be bihi ayopɔin be yiŋa. O dɔɣim dabisili nyɛla dini bi mi shɛli dɔmini dɔɣiri dabsili gbana tini daa kani di saha; o Ma daa zamzam mi ka ti yɛli ni December goli ni ka o daa dɔɣi o 1935 yuuni. Daŋa shɛli puuni o daa yina daa nyɛla mali daŋ yuli tiri bia kam beni daa dɔɣi, ka di nyɛla din yɛn che ka daŋa maa yuli kuli be biɛhigu ni saha kam. Teddy Osei daa nyɛla siɣili yu' shɛli beni zaŋ boli o ka nyɛla Ashanti Naa ŋun daa nyɛ Osei Tutu. Osei ba daa nyɛla ŋun bɔhindi yila ka piɛbiri kikaa be asɔri jema ni, ka di zuɣu che ka Osei daa pɔra ka fun bɛ yila yilibu ni. O nyɛla o karimba ni daa wuhi so kali binkumda ŋmɛbu, ka o daa lahi ŋmɛri be shikuru binkumda gungɔŋ. O daa ŋun kuli be Ashanti Nayili saha kam, luɣushɛli o ni daa bɔhim salima salimbu yila nima o baan'kpambi sani. O daa nyɛla ŋun chaŋ Catholic mission shikuru baayan o daa karim o bilim shikuru nai, luɣushɛli o daa bɔhim biɛhigu pam. Di nyaaŋa o daa ti di aliza n yɛli ni o daa zɔri o Catholic mission shikuru karimbanima n gari sokam o biɛhagu puuni. O daa nyɛla ŋun yuli niŋ bayana shikuru maani ka daa lahi nyɛ dabari zaana. Saha shɛli o ni daa ti karim siɣisi shikuru, o daa ŋun tum wasifi tuma yuun' muni. pɔi ka naan chaŋ Sekondi nti bɔhim draftmanship College ni. Sekondi daa nyɛla daabiligu ni kaya ni taada shee, ka di zuɣu daa che ka o shirigi ʒɛmana yili yiiniba pam ni. Lala saha ŋɔ puuni, o daa nyɛla ninvuɣ' so Kwame Nkurumah ni vu m-miri o maŋa ka sɔŋsi o siyaasa tuma ni o tuhibu jendi British daba dabu. O ni daa ti karim siɣisi o degree, O nyɛla ŋun daa labi Kumasi n-ti tumdi tuun' shɛli din nyɛ n lihiri ka be mɛri tandi saha bihi sunsuuni, pɔi ka naan yi pii yila yilibu o tuma. Teddy Osei nyɛla ŋun mali bipuɣinsi ata, Agnes, Matilda ni Shanta. O nyɛla ŋun daa kpi silimiin goli January biɛɣu pia ni anahi, yuuni 2025. ni yuun' pihiwɔi yini ka. == Baaŋtali == Saha shɛli o ni daa be College, o daa mɔ n laɣim yiliyiini gɔɣu ni o zonim shɛba. O fiila daa wuhiya ni saha shɛli o ni daa balankɔna ŋmɛbu daa nyɛ o zɔ so ŋun daa yi ŋmɛri li ni daa be lahi kana di bɔhimbu shee. Ka o daa kuli maagi o maŋa n bɔhim balankɔna maa ni nya shɛm o toli, ka wumdi jazz yila nima ka ŋmɛri dolli wumbu maa. Baayan o ni daa tumdi bɔhim inspecta tuma maa, o daa kpala yiliyiini gɔɣu ni o bɛli mini o zonima puuni shɛba. Lala yil' gɔɣu maa n daa nyɛ "Comets", be daa nya naba zani pam Ghana ŋɔ, ka yili yila ni Philips West Africa n ti pahi radio teesa nim ni daa ŋmɛri li shɛm. Be yila yilibu ŋɔ ninnyambo daa nyɛla din yirina gbansabila ni gbanpiɛla Highlife yila nima wumbu nim ni. Yuuni 1962 puuni, Osei daa chaŋla London, ka che Comets m bahi. O ni daa di o liɣiri zaa niŋ chandi, o daa bela o zo' shɛba sani London yiŋa, ka daa tumdi ŋmanda'ari paɣabu tuma yuuni laasabu. O daa ti nyɛla ŋun sabi bɔ liɣiri sɔŋsim Ghana gomnanti sani, di daa soŋsi o ka o daa chaŋ ʒanhama yili ni waa shikuru yuma ata sunsuuni. O sɔŋsim ŋɔ daa ti nyɛla bin ŋmaai shɛli baayan coup d'état din daa ŋmɛ n paai [[Kwame Nkurumah]] gɔmnanti 1966 yuuni. Osei daa laɣim mi ni o shikurubihi taba baŋ gba daa nya nangbantom ka piligi yili bala yili gili Europe luɣili kam. Yili gɔɣu nimmo daa nyɛla nyaandɔliba Switzerland tiŋgbani ka bɔli be maŋmama "Cat's Paw". Lala saha, di niriba nndaa nyɛ Sol Amarfio mini Osei tizo Mac Tontoh, be zaa daa nyɛla niriba ti Osibisa dahinshɛli. Ŋɔ zaa yoli, yiliyiini gɔɣu daa ti nyɛla ban UK yiŋa, n ti pa bɔri tabiri maŋli. == Osibisa == Yila yilibu bal' shɛli dini yihi di yuli osibisaaba. Yu' shɛli beni zaŋ ti yila kukɔli din laɣim, "palm-wine" yila mini Fante kpatoon' yila. Di tuuli yibu saha, di daa ka ŋun nua pa di zuɣu ne ŋun be di tooni. Be daa tooi ŋmɛrila yila ŋɔ zuɣ' leba nima ni be shɛli zaa London saha shɛli beni daa niŋ nimɔhi m bɔri tabiriba mini ariziki, ka Gerry mini Lilian Bron ban daa su Bronze Music fukumsi ti kpuɣiba niŋ be sulinsi. Lala saha ŋɔ Osei daa piɛbiri la kalanboo ka ŋmɛri binkumda gungɔŋa gbansabila tingbani ni n ti pahi balankona ŋmɛbu. Bronze yila fukumsi nim ŋɔ daa nyɛla ban mɔ n tooi zaŋ be nuu dihi gbaŋ zuɣu ni MCA Records nima ni sɔŋsim din daa yina Stevie Wonder sani, ŋun daa nyɛ nyaandoli saha shɛli beni daa kpa yil' gɔɣu maa. == Kundivihira == q2oni3m2qkodpjdlj35rvvdq3su8ktk 137061 137060 2026-05-17T20:56:45Z Munkaila Sulemana 82 M pahila reference 137061 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Francis Osei (17 December 2935 -14 January 2025)''', di ni mi so '''Teddy Osei''', daa nyɛla [[Ghana]] kikaa piɛbra (saxophonist), binkumda ŋmɛra (drummer) ni baaŋa (musician), ka di daa mi o viɛnyɛla ka o nyɛ Afro-pop yiliyiini gɔɣu [[Osibisa]] toondana, beni daa kpa shɛli yuuni 1969.<ref>{{Cite web|title=Francis Osei (Teddy osei) - band Osibisa|url=https://www.jabulaniradio.com/artists/francis-osei-teddy-osei-band-osibisa-205|access-date=2026-05-17|website=Jabulani Radio|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|date=2025-01-16|title=Teddy Osei: Ghanaian music legend who founded Osibisa dies aged 88|url=https://www.bbc.com/news/articles/czxk59zpdwpo|access-date=2026-05-17|website=www.bbc.com|language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web|title=Teddy Osei, A Real Icon Goes Home {{!}} Ghana Culture Forum|url=https://www.ghanacultureforum.org/en/impact/latest-news/teddy-osei-real-icon-goes-home|access-date=2026-05-17|website=www.ghanacultureforum.org}}</ref> Osei nyɛla beni daa dɔɣi so [[Kumasi]], o daa na nyɛla bia ka be zaŋ binkumda ŋmɛbu n wuhi o. O daa nyɛla ŋun pili ni [[Balaŋkɔn|balankona]] ŋmɛbu ka di nyɛla o mini o zonima Sekondi yiŋa puuni. Baayan o ni daa karim College n yina, o tuma daa nyɛla tandi mɛbu lihibu baŋsim pɔi ka naan kpiri yili gɔɣu din mi shɛli "The Comets". The Comets yili gɔɣu ŋɔ daa nyɛla salo pam ni yu yili gɔɣu shɛli pɔi ka Osei daa naan chaŋ London 1962. O daa nyɛla Ghana [[Gominanti|gomnanti]] ni ti so liɣiri sɔŋsim ni o bɔhim kpɛrigu ni yila yuma ata sunsuuni, pɔi ka sooje gomnanti taɣibu Ghana daa ti che ka o yi. Osei daa nyɛla ŋun kpuri Osibisa yuuni 1969 nti pahi o yiliyiini taba zuɣu. Lala yil' gɔɣu ŋɔ daa nyɛla din dee luɣili kam 1970s maa saha pɔi ka di shii ti naan siɣi, hali di na kuli beni ni zuŋɔ zaa . == Piligu== Osei nyɛla beni daa dɔɣi so Kumasi, Ashanti Region tiŋzuɣu, Ghana ŋɔ. O dɔɣim saha, o laamba ban daa nyɛ Roman Catholic daa ti o la asɔri yuli "Francis". Ŋuni n daa pahiri ayi be bihi ayopɔin be yiŋa. O dɔɣim dabisili nyɛla dini bi mi shɛli dɔmini dɔɣiri dabsili gbana tini daa kani di saha; o Ma daa zamzam mi ka ti yɛli ni December goli ni ka o daa dɔɣi o 1935 yuuni. Daŋa shɛli puuni o daa yina daa nyɛla mali daŋ yuli tiri bia kam beni daa dɔɣi, ka di nyɛla din yɛn che ka daŋa maa yuli kuli be biɛhigu ni saha kam. Teddy Osei daa nyɛla siɣili yu' shɛli beni zaŋ boli o ka nyɛla Ashanti Naa ŋun daa nyɛ Osei Tutu. Osei ba daa nyɛla ŋun bɔhindi yila ka piɛbiri kikaa be asɔri jema ni, ka di zuɣu che ka Osei daa pɔra ka fun bɛ yila yilibu ni. O nyɛla o karimba ni daa wuhi so kali binkumda ŋmɛbu, ka o daa lahi ŋmɛri be shikuru binkumda gungɔŋ. O daa ŋun kuli be Ashanti Nayili saha kam, luɣushɛli o ni daa bɔhim salima salimbu yila nima o baan'kpambi sani. O daa nyɛla ŋun chaŋ Catholic mission shikuru baayan o daa karim o bilim shikuru nai, luɣushɛli o daa bɔhim biɛhigu pam. Di nyaaŋa o daa ti di aliza n yɛli ni o daa zɔri o Catholic mission shikuru karimbanima n gari sokam o biɛhagu puuni. O daa nyɛla ŋun yuli niŋ bayana shikuru maani ka daa lahi nyɛ dabari zaana. Saha shɛli o ni daa ti karim siɣisi shikuru, o daa ŋun tum wasifi tuma yuun' muni. pɔi ka naan chaŋ Sekondi nti bɔhim draftmanship College ni. Sekondi daa nyɛla daabiligu ni kaya ni taada shee, ka di zuɣu daa che ka o shirigi ʒɛmana yili yiiniba pam ni. Lala saha ŋɔ puuni, o daa nyɛla ninvuɣ' so Kwame Nkurumah ni vu m-miri o maŋa ka sɔŋsi o siyaasa tuma ni o tuhibu jendi British daba dabu. O ni daa ti karim siɣisi o degree, O nyɛla ŋun daa labi Kumasi n-ti tumdi tuun' shɛli din nyɛ n lihiri ka be mɛri tandi saha bihi sunsuuni, pɔi ka naan yi pii yila yilibu o tuma. Teddy Osei nyɛla ŋun mali bipuɣinsi ata, Agnes, Matilda ni Shanta. O nyɛla ŋun daa kpi silimiin goli January biɛɣu pia ni anahi, yuuni 2025. ni yuun' pihiwɔi yini ka. == Baaŋtali == Saha shɛli o ni daa be College, o daa mɔ n laɣim yiliyiini gɔɣu ni o zonim shɛba. O fiila daa wuhiya ni saha shɛli o ni daa balankɔna ŋmɛbu daa nyɛ o zɔ so ŋun daa yi ŋmɛri li ni daa be lahi kana di bɔhimbu shee. Ka o daa kuli maagi o maŋa n bɔhim balankɔna maa ni nya shɛm o toli, ka wumdi jazz yila nima ka ŋmɛri dolli wumbu maa. Baayan o ni daa tumdi bɔhim inspecta tuma maa, o daa kpala yiliyiini gɔɣu ni o bɛli mini o zonima puuni shɛba. Lala yil' gɔɣu maa n daa nyɛ "Comets", be daa nya naba zani pam Ghana ŋɔ, ka yili yila ni Philips West Africa n ti pahi radio teesa nim ni daa ŋmɛri li shɛm. Be yila yilibu ŋɔ ninnyambo daa nyɛla din yirina gbansabila ni gbanpiɛla Highlife yila nima wumbu nim ni. Yuuni 1962 puuni, Osei daa chaŋla London, ka che Comets m bahi. O ni daa di o liɣiri zaa niŋ chandi, o daa bela o zo' shɛba sani London yiŋa, ka daa tumdi ŋmanda'ari paɣabu tuma yuuni laasabu. O daa ti nyɛla ŋun sabi bɔ liɣiri sɔŋsim Ghana gomnanti sani, di daa soŋsi o ka o daa chaŋ ʒanhama yili ni waa shikuru yuma ata sunsuuni. O sɔŋsim ŋɔ daa ti nyɛla bin ŋmaai shɛli baayan coup d'état din daa ŋmɛ n paai [[Kwame Nkurumah]] gɔmnanti 1966 yuuni. Osei daa laɣim mi ni o shikurubihi taba baŋ gba daa nya nangbantom ka piligi yili bala yili gili Europe luɣili kam. Yili gɔɣu nimmo daa nyɛla nyaandɔliba Switzerland tiŋgbani ka bɔli be maŋmama "Cat's Paw". Lala saha, di niriba nndaa nyɛ Sol Amarfio mini Osei tizo Mac Tontoh, be zaa daa nyɛla niriba ti Osibisa dahinshɛli. Ŋɔ zaa yoli, yiliyiini gɔɣu daa ti nyɛla ban UK yiŋa, n ti pa bɔri tabiri maŋli. == Osibisa == Yila yilibu bal' shɛli dini yihi di yuli osibisaaba. Yu' shɛli beni zaŋ ti yila kukɔli din laɣim, "palm-wine" yila mini Fante kpatoon' yila. Di tuuli yibu saha, di daa ka ŋun nua pa di zuɣu ne ŋun be di tooni. Be daa tooi ŋmɛrila yila ŋɔ zuɣ' leba nima ni be shɛli zaa London saha shɛli beni daa niŋ nimɔhi m bɔri tabiriba mini ariziki, ka Gerry mini Lilian Bron ban daa su Bronze Music fukumsi ti kpuɣiba niŋ be sulinsi. Lala saha ŋɔ Osei daa piɛbiri la kalanboo ka ŋmɛri binkumda gungɔŋa gbansabila tingbani ni n ti pahi balankona ŋmɛbu. Bronze yila fukumsi nim ŋɔ daa nyɛla ban mɔ n tooi zaŋ be nuu dihi gbaŋ zuɣu ni MCA Records nima ni sɔŋsim din daa yina Stevie Wonder sani, ŋun daa nyɛ nyaandoli saha shɛli beni daa kpa yil' gɔɣu maa. == Kundivihira == l9kfgie5tn5x6fq225q2s1v7y33pbd0 137062 137061 2026-05-17T20:59:54Z Munkaila Sulemana 82 M-pahila categori 137062 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Francis Osei (17 December 2935 -14 January 2025)''', di ni mi so '''Teddy Osei''', daa nyɛla [[Ghana]] kikaa piɛbra (saxophonist), binkumda ŋmɛra (drummer) ni baaŋa (musician), ka di daa mi o viɛnyɛla ka o nyɛ Afro-pop yiliyiini gɔɣu [[Osibisa]] toondana, beni daa kpa shɛli yuuni 1969.<ref>{{Cite web|title=Francis Osei (Teddy osei) - band Osibisa|url=https://www.jabulaniradio.com/artists/francis-osei-teddy-osei-band-osibisa-205|access-date=2026-05-17|website=Jabulani Radio|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|date=2025-01-16|title=Teddy Osei: Ghanaian music legend who founded Osibisa dies aged 88|url=https://www.bbc.com/news/articles/czxk59zpdwpo|access-date=2026-05-17|website=www.bbc.com|language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web|title=Teddy Osei, A Real Icon Goes Home {{!}} Ghana Culture Forum|url=https://www.ghanacultureforum.org/en/impact/latest-news/teddy-osei-real-icon-goes-home|access-date=2026-05-17|website=www.ghanacultureforum.org}}</ref> Osei nyɛla beni daa dɔɣi so [[Kumasi]], o daa na nyɛla bia ka be zaŋ binkumda ŋmɛbu n wuhi o. O daa nyɛla ŋun pili ni [[Balaŋkɔn|balankona]] ŋmɛbu ka di nyɛla o mini o zonima Sekondi yiŋa puuni. Baayan o ni daa karim College n yina, o tuma daa nyɛla tandi mɛbu lihibu baŋsim pɔi ka naan kpiri yili gɔɣu din mi shɛli "The Comets". The Comets yili gɔɣu ŋɔ daa nyɛla salo pam ni yu yili gɔɣu shɛli pɔi ka Osei daa naan chaŋ London 1962. O daa nyɛla Ghana [[Gominanti|gomnanti]] ni ti so liɣiri sɔŋsim ni o bɔhim kpɛrigu ni yila yuma ata sunsuuni, pɔi ka sooje gomnanti taɣibu Ghana daa ti che ka o yi. Osei daa nyɛla ŋun kpuri Osibisa yuuni 1969 nti pahi o yiliyiini taba zuɣu. Lala yil' gɔɣu ŋɔ daa nyɛla din dee luɣili kam 1970s maa saha pɔi ka di shii ti naan siɣi, hali di na kuli beni ni zuŋɔ zaa . == Piligu== Osei nyɛla beni daa dɔɣi so Kumasi, Ashanti Region tiŋzuɣu, Ghana ŋɔ. O dɔɣim saha, o laamba ban daa nyɛ Roman Catholic daa ti o la asɔri yuli "Francis". Ŋuni n daa pahiri ayi be bihi ayopɔin be yiŋa. O dɔɣim dabisili nyɛla dini bi mi shɛli dɔmini dɔɣiri dabsili gbana tini daa kani di saha; o Ma daa zamzam mi ka ti yɛli ni December goli ni ka o daa dɔɣi o 1935 yuuni. Daŋa shɛli puuni o daa yina daa nyɛla mali daŋ yuli tiri bia kam beni daa dɔɣi, ka di nyɛla din yɛn che ka daŋa maa yuli kuli be biɛhigu ni saha kam. Teddy Osei daa nyɛla siɣili yu' shɛli beni zaŋ boli o ka nyɛla Ashanti Naa ŋun daa nyɛ Osei Tutu. Osei ba daa nyɛla ŋun bɔhindi yila ka piɛbiri kikaa be asɔri jema ni, ka di zuɣu che ka Osei daa pɔra ka fun bɛ yila yilibu ni. O nyɛla o karimba ni daa wuhi so kali binkumda ŋmɛbu, ka o daa lahi ŋmɛri be shikuru binkumda gungɔŋ. O daa ŋun kuli be Ashanti Nayili saha kam, luɣushɛli o ni daa bɔhim salima salimbu yila nima o baan'kpambi sani. O daa nyɛla ŋun chaŋ Catholic mission shikuru baayan o daa karim o bilim shikuru nai, luɣushɛli o daa bɔhim biɛhigu pam. Di nyaaŋa o daa ti di aliza n yɛli ni o daa zɔri o Catholic mission shikuru karimbanima n gari sokam o biɛhagu puuni. O daa nyɛla ŋun yuli niŋ bayana shikuru maani ka daa lahi nyɛ dabari zaana. Saha shɛli o ni daa ti karim siɣisi shikuru, o daa ŋun tum wasifi tuma yuun' muni. pɔi ka naan chaŋ Sekondi nti bɔhim draftmanship College ni. Sekondi daa nyɛla daabiligu ni kaya ni taada shee, ka di zuɣu daa che ka o shirigi ʒɛmana yili yiiniba pam ni. Lala saha ŋɔ puuni, o daa nyɛla ninvuɣ' so Kwame Nkurumah ni vu m-miri o maŋa ka sɔŋsi o siyaasa tuma ni o tuhibu jendi British daba dabu. O ni daa ti karim siɣisi o degree, O nyɛla ŋun daa labi Kumasi n-ti tumdi tuun' shɛli din nyɛ n lihiri ka be mɛri tandi saha bihi sunsuuni, pɔi ka naan yi pii yila yilibu o tuma. Teddy Osei nyɛla ŋun mali bipuɣinsi ata, Agnes, Matilda ni Shanta. O nyɛla ŋun daa kpi silimiin goli January biɛɣu pia ni anahi, yuuni 2025. ni yuun' pihiwɔi yini ka. == Baaŋtali == Saha shɛli o ni daa be College, o daa mɔ n laɣim yiliyiini gɔɣu ni o zonim shɛba. O fiila daa wuhiya ni saha shɛli o ni daa balankɔna ŋmɛbu daa nyɛ o zɔ so ŋun daa yi ŋmɛri li ni daa be lahi kana di bɔhimbu shee. Ka o daa kuli maagi o maŋa n bɔhim balankɔna maa ni nya shɛm o toli, ka wumdi jazz yila nima ka ŋmɛri dolli wumbu maa. Baayan o ni daa tumdi bɔhim inspecta tuma maa, o daa kpala yiliyiini gɔɣu ni o bɛli mini o zonima puuni shɛba. Lala yil' gɔɣu maa n daa nyɛ "Comets", be daa nya naba zani pam Ghana ŋɔ, ka yili yila ni Philips West Africa n ti pahi radio teesa nim ni daa ŋmɛri li shɛm. Be yila yilibu ŋɔ ninnyambo daa nyɛla din yirina gbansabila ni gbanpiɛla Highlife yila nima wumbu nim ni. Yuuni 1962 puuni, Osei daa chaŋla London, ka che Comets m bahi. O ni daa di o liɣiri zaa niŋ chandi, o daa bela o zo' shɛba sani London yiŋa, ka daa tumdi ŋmanda'ari paɣabu tuma yuuni laasabu. O daa ti nyɛla ŋun sabi bɔ liɣiri sɔŋsim Ghana gomnanti sani, di daa soŋsi o ka o daa chaŋ ʒanhama yili ni waa shikuru yuma ata sunsuuni. O sɔŋsim ŋɔ daa ti nyɛla bin ŋmaai shɛli baayan coup d'état din daa ŋmɛ n paai [[Kwame Nkurumah]] gɔmnanti 1966 yuuni. Osei daa laɣim mi ni o shikurubihi taba baŋ gba daa nya nangbantom ka piligi yili bala yili gili Europe luɣili kam. Yili gɔɣu nimmo daa nyɛla nyaandɔliba Switzerland tiŋgbani ka bɔli be maŋmama "Cat's Paw". Lala saha, di niriba nndaa nyɛ Sol Amarfio mini Osei tizo Mac Tontoh, be zaa daa nyɛla niriba ti Osibisa dahinshɛli. Ŋɔ zaa yoli, yiliyiini gɔɣu daa ti nyɛla ban UK yiŋa, n ti pa bɔri tabiri maŋli. == Osibisa == Yila yilibu bal' shɛli dini yihi di yuli osibisaaba. Yu' shɛli beni zaŋ ti yila kukɔli din laɣim, "palm-wine" yila mini Fante kpatoon' yila. Di tuuli yibu saha, di daa ka ŋun nua pa di zuɣu ne ŋun be di tooni. Be daa tooi ŋmɛrila yila ŋɔ zuɣ' leba nima ni be shɛli zaa London saha shɛli beni daa niŋ nimɔhi m bɔri tabiriba mini ariziki, ka Gerry mini Lilian Bron ban daa su Bronze Music fukumsi ti kpuɣiba niŋ be sulinsi. Lala saha ŋɔ Osei daa piɛbiri la kalanboo ka ŋmɛri binkumda gungɔŋa gbansabila tingbani ni n ti pahi balankona ŋmɛbu. Bronze yila fukumsi nim ŋɔ daa nyɛla ban mɔ n tooi zaŋ be nuu dihi gbaŋ zuɣu ni MCA Records nima ni sɔŋsim din daa yina Stevie Wonder sani, ŋun daa nyɛ nyaandoli saha shɛli beni daa kpa yil' gɔɣu maa. == Kundivihira == [[Pubu:AfroCurationGhana2026]] 63eqb2e8w13841pqjj07lwgdttur7n7 137066 137062 2026-05-17T21:13:06Z Munkaila Sulemana 82 M pahila reference 137066 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Francis Osei (17 December 2935 -14 January 2025)''', di ni mi so '''Teddy Osei''', daa nyɛla [[Ghana]] kikaa piɛbra (saxophonist), binkumda ŋmɛra (drummer) ni baaŋa (musician), ka di daa mi o viɛnyɛla ka o nyɛ Afro-pop yiliyiini gɔɣu [[Osibisa]] toondana, beni daa kpa shɛli yuuni 1969.<ref>{{Cite web|title=Francis Osei (Teddy osei) - band Osibisa|url=https://www.jabulaniradio.com/artists/francis-osei-teddy-osei-band-osibisa-205|access-date=2026-05-17|website=Jabulani Radio|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|date=2025-01-16|title=Teddy Osei: Ghanaian music legend who founded Osibisa dies aged 88|url=https://www.bbc.com/news/articles/czxk59zpdwpo|access-date=2026-05-17|website=www.bbc.com|language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web|title=Teddy Osei, A Real Icon Goes Home {{!}} Ghana Culture Forum|url=https://www.ghanacultureforum.org/en/impact/latest-news/teddy-osei-real-icon-goes-home|access-date=2026-05-17|website=www.ghanacultureforum.org}}</ref> Osei nyɛla beni daa dɔɣi so [[Kumasi]], o daa na nyɛla bia ka be zaŋ binkumda ŋmɛbu n wuhi o. O daa nyɛla ŋun pili ni [[Balaŋkɔn|balankona]] ŋmɛbu ka di nyɛla o mini o zonima Sekondi yiŋa puuni. Baayan o ni daa karim College n yina, o tuma daa nyɛla tandi mɛbu lihibu baŋsim pɔi ka naan kpiri yili gɔɣu din mi shɛli "The Comets". The Comets yili gɔɣu ŋɔ daa nyɛla salo pam ni yu yili gɔɣu shɛli pɔi ka Osei daa naan chaŋ London 1962. O daa nyɛla Ghana [[Gominanti|gomnanti]] ni ti so liɣiri sɔŋsim ni o bɔhim kpɛrigu ni yila yuma ata sunsuuni, pɔi ka sooje gomnanti taɣibu Ghana daa ti che ka o yi. Osei daa nyɛla ŋun kpuri Osibisa yuuni 1969 nti pahi o yiliyiini taba zuɣu. Lala yil' gɔɣu ŋɔ daa nyɛla din dee luɣili kam 1970s maa saha pɔi ka di shii ti naan siɣi, hali di na kuli beni ni zuŋɔ zaa . == Piligu== Osei nyɛla beni daa dɔɣi so Kumasi, Ashanti Region tiŋzuɣu, Ghana ŋɔ. O dɔɣim saha, o laamba ban daa nyɛ Roman Catholic daa ti o la asɔri yuli "Francis". Ŋuni n daa pahiri ayi be bihi ayopɔin be yiŋa. O dɔɣim dabisili nyɛla dini bi mi shɛli dɔmini dɔɣiri dabsili gbana tini daa kani di saha; o Ma daa zamzam mi ka ti yɛli ni December goli ni ka o daa dɔɣi o 1935 yuuni. Daŋa shɛli puuni o daa yina daa nyɛla mali daŋ yuli tiri bia kam beni daa dɔɣi, ka di nyɛla din yɛn che ka daŋa maa yuli kuli be biɛhigu ni saha kam. Teddy Osei daa nyɛla siɣili yu' shɛli beni zaŋ boli o ka nyɛla Ashanti Naa ŋun daa nyɛ Osei Tutu. Osei ba daa nyɛla ŋun bɔhindi yila ka piɛbiri kikaa be asɔri jema ni, ka di zuɣu che ka Osei daa pɔra ka fun bɛ yila yilibu ni. O nyɛla o karimba ni daa wuhi so kali binkumda ŋmɛbu, ka o daa lahi ŋmɛri be shikuru binkumda gungɔŋ. O daa ŋun kuli be Ashanti Nayili saha kam, luɣushɛli o ni daa bɔhim salima salimbu yila nima o baan'kpambi sani. O daa nyɛla ŋun chaŋ Catholic mission shikuru baayan o daa karim o bilim shikuru nai, luɣushɛli o daa bɔhim biɛhigu pam. Di nyaaŋa o daa ti di aliza n yɛli ni o daa zɔri o Catholic mission shikuru karimbanima n gari sokam o biɛhagu puuni. O daa nyɛla ŋun yuli niŋ bayana shikuru maani ka daa lahi nyɛ dabari zaana. Saha shɛli o ni daa ti karim siɣisi shikuru, o daa ŋun tum wasifi tuma yuun' muni. pɔi ka naan chaŋ Sekondi nti bɔhim draftmanship College ni. Sekondi daa nyɛla daabiligu ni kaya ni taada shee, ka di zuɣu daa che ka o shirigi ʒɛmana yili yiiniba pam ni. Lala saha ŋɔ puuni, o daa nyɛla ninvuɣ' so Kwame Nkurumah ni vu m-miri o maŋa ka sɔŋsi o siyaasa tuma ni o tuhibu jendi British daba dabu. O ni daa ti karim siɣisi o degree, O nyɛla ŋun daa labi Kumasi n-ti tumdi tuun' shɛli din nyɛ n lihiri ka be mɛri tandi saha bihi sunsuuni, pɔi ka naan yi pii yila yilibu o tuma. Teddy Osei nyɛla ŋun mali bipuɣinsi ata, Agnes, Matilda ni Shanta. O nyɛla ŋun daa kpi silimiin goli January biɛɣu pia ni anahi, yuuni 2025. ni yuun' pihiwɔi yini ka. == Baaŋtali == Saha shɛli o ni daa be College, o daa mɔ n laɣim yiliyiini gɔɣu ni o zonim shɛba. O fiila daa wuhiya ni saha shɛli o ni daa balankɔna ŋmɛbu daa nyɛ o zɔ so ŋun daa yi ŋmɛri li ni daa be lahi kana di bɔhimbu shee. Ka o daa kuli maagi o maŋa n bɔhim balankɔna maa ni nya shɛm o toli, ka wumdi jazz yila nima ka ŋmɛri dolli wumbu maa. Baayan o ni daa tumdi bɔhim inspecta tuma maa, o daa kpala yiliyiini gɔɣu ni o bɛli mini o zonima puuni shɛba. Lala yil' gɔɣu maa n daa nyɛ "Comets", be daa nya naba zani pam Ghana ŋɔ, ka yili yila ni Philips West Africa n ti pahi radio teesa nim ni daa ŋmɛri li shɛm. Be yila yilibu ŋɔ ninnyambo daa nyɛla din yirina gbansabila ni gbanpiɛla Highlife yila nima wumbu nim ni. Yuuni 1962 puuni, Osei daa chaŋla London, ka che Comets m bahi.<ref>{{Cite book|last=Aniagolu|first=Charles|url=https://books.google.com.gh/books?id=N-A3Uhb20xsC&redir_esc=y|title=Osibisa: Living in the State of Happy Vibes and Criss Cross Rhythms|date=2004|publisher=Trafford Publishing|isbn=978-1-4120-2106-7|language=en}}</ref> O ni daa di o liɣiri zaa niŋ chandi, o daa bela o zo' shɛba sani London yiŋa, ka daa tumdi ŋmanda'ari paɣabu tuma yuuni laasabu. O daa ti nyɛla ŋun sabi bɔ liɣiri sɔŋsim Ghana gomnanti sani, di daa soŋsi o ka o daa chaŋ ʒangama yili ni waa shikuru yuma ata sunsuuni. O sɔŋsim ŋɔ daa ti nyɛla bin ŋmaai shɛli baayan coup d'état din daa ŋmɛ n paai [[Kwame Nkrumah|Kwame Nkurumah]] gɔmnanti 1966 yuuni. Osei daa laɣim mi ni o shikurubihi taba baŋ gba daa nya nangbantom ka piligi yili bala yili gili Europe luɣili kam. Yili gɔɣu nimmo daa nyɛla nyaandɔliba Switzerland tiŋgbani ka bɔli be maŋmama "Cat's Paw". Lala saha, di niriba nndaa nyɛ Sol Amarfio mini Osei tizo Mac Tontoh, be zaa daa nyɛla niriba ti Osibisa dahinshɛli. Ŋɔ zaa yoli, yiliyiini gɔɣu daa ti nyɛla ban UK yiŋa, n ti pa bɔri tabiri maŋli. == Osibisa == Yila yilibu bal' shɛli dini yihi di yuli osibisaaba. Yu' shɛli beni zaŋ ti yila kukɔli din laɣim, "palm-wine" yila mini Fante kpatoon' yila. Di tuuli yibu saha, di daa ka ŋun nua pa di zuɣu ne ŋun be di tooni. Be daa tooi ŋmɛrila yila ŋɔ zuɣ' leba nima ni be shɛli zaa London saha shɛli beni daa niŋ nimɔhi m bɔri tabiriba mini ariziki, ka Gerry mini Lilian Bron ban daa su Bronze Music fukumsi ti kpuɣiba niŋ be sulinsi. Lala saha ŋɔ Osei daa piɛbiri la kalanboo ka ŋmɛri binkumda gungɔŋa gbansabila tingbani ni n ti pahi balankona ŋmɛbu. Bronze yila fukumsi nim ŋɔ daa nyɛla ban mɔ n tooi zaŋ be nuu dihi gbaŋ zuɣu ni MCA Records nima ni sɔŋsim din daa yina Stevie Wonder sani, ŋun daa nyɛ nyaandoli saha shɛli beni daa kpa yil' gɔɣu maa. == Kundivihira == [[Pubu:AfroCurationGhana2026]] gbvqg8960ont1dffdme3hy5spl59w38 137067 137066 2026-05-17T21:14:06Z Munkaila Sulemana 82 137067 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Francis Osei (17 December 2935 -14 January 2025)''', di ni mi so '''Teddy Osei''', daa nyɛla [[Ghana]] kikaa piɛbra (saxophonist), binkumda ŋmɛra (drummer) ni baaŋa (musician), ka di daa mi o viɛnyɛla ka o nyɛ Afro-pop yiliyiini gɔɣu [[Osibisa]] toondana, beni daa kpa shɛli yuuni 1969.<ref>{{Cite web|title=Francis Osei (Teddy osei) - band Osibisa|url=https://www.jabulaniradio.com/artists/francis-osei-teddy-osei-band-osibisa-205|access-date=2026-05-17|website=Jabulani Radio|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|date=2025-01-16|title=Teddy Osei: Ghanaian music legend who founded Osibisa dies aged 88|url=https://www.bbc.com/news/articles/czxk59zpdwpo|access-date=2026-05-17|website=www.bbc.com|language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web|title=Teddy Osei, A Real Icon Goes Home {{!}} Ghana Culture Forum|url=https://www.ghanacultureforum.org/en/impact/latest-news/teddy-osei-real-icon-goes-home|access-date=2026-05-17|website=www.ghanacultureforum.org}}</ref> Osei nyɛla beni daa dɔɣi so [[Kumasi]], o daa na nyɛla bia ka be zaŋ binkumda ŋmɛbu n wuhi o. O daa nyɛla ŋun pili ni [[Balaŋkɔn|balankona]] ŋmɛbu ka di nyɛla o mini o zonima Sekondi yiŋa puuni. Baayan o ni daa karim College n yina, o tuma daa nyɛla tandi mɛbu lihibu baŋsim pɔi ka naan kpiri yili gɔɣu din mi shɛli "The Comets". The Comets yili gɔɣu ŋɔ daa nyɛla salo pam ni yu yili gɔɣu shɛli pɔi ka Osei daa naan chaŋ London 1962. O daa nyɛla Ghana [[Gominanti|gomnanti]] ni ti so liɣiri sɔŋsim ni o bɔhim kpɛrigu ni yila yuma ata sunsuuni, pɔi ka sooje gomnanti taɣibu Ghana daa ti che ka o yi. Osei daa nyɛla ŋun kpuri Osibisa yuuni 1969 nti pahi o yiliyiini taba zuɣu. Lala yil' gɔɣu ŋɔ daa nyɛla din dee luɣili kam 1970s maa saha pɔi ka di shii ti naan siɣi, hali di na kuli beni ni zuŋɔ zaa . == Piligu== Osei nyɛla beni daa dɔɣi so Kumasi, Ashanti Region tiŋzuɣu, Ghana ŋɔ. O dɔɣim saha, o laamba ban daa nyɛ Roman Catholic daa ti o la asɔri yuli "Francis". Ŋuni n daa pahiri ayi be bihi ayopɔin be yiŋa. O dɔɣim dabisili nyɛla dini bi mi shɛli dɔmini dɔɣiri dabsili gbana tini daa kani di saha; o Ma daa zamzam mi ka ti yɛli ni December goli ni ka o daa dɔɣi o 1935 yuuni. Daŋa shɛli puuni o daa yina daa nyɛla mali daŋ yuli tiri bia kam beni daa dɔɣi, ka di nyɛla din yɛn che ka daŋa maa yuli kuli be biɛhigu ni saha kam. Teddy Osei daa nyɛla siɣili yu' shɛli beni zaŋ boli o ka nyɛla Ashanti Naa ŋun daa nyɛ Osei Tutu. Osei ba daa nyɛla ŋun bɔhindi yila ka piɛbiri kikaa be asɔri jema ni, ka di zuɣu che ka Osei daa pɔra ka fun bɛ yila yilibu ni. O nyɛla o karimba ni daa wuhi so kali binkumda ŋmɛbu, ka o daa lahi ŋmɛri be shikuru binkumda gungɔŋ. O daa ŋun kuli be Ashanti Nayili saha kam, luɣushɛli o ni daa bɔhim salima salimbu yila nima o baan'kpambi sani. O daa nyɛla ŋun chaŋ Catholic mission shikuru baayan o daa karim o bilim shikuru nai, luɣushɛli o daa bɔhim biɛhigu pam. Di nyaaŋa o daa ti di aliza n yɛli ni o daa zɔri o Catholic mission shikuru karimbanima n gari sokam o biɛhagu puuni. O daa nyɛla ŋun yuli niŋ bayana shikuru maani ka daa lahi nyɛ dabari zaana. Saha shɛli o ni daa ti karim siɣisi shikuru, o daa ŋun tum wasifi tuma yuun' muni. pɔi ka naan chaŋ Sekondi nti bɔhim draftmanship College ni. Sekondi daa nyɛla daabiligu ni kaya ni taada shee, ka di zuɣu daa che ka o shirigi ʒɛmana yili yiiniba pam ni. Lala saha ŋɔ puuni, o daa nyɛla ninvuɣ' so Kwame Nkurumah ni vu m-miri o maŋa ka sɔŋsi o siyaasa tuma ni o tuhibu jendi British daba dabu. O ni daa ti karim siɣisi o degree, O nyɛla ŋun daa labi Kumasi n-ti tumdi tuun' shɛli din nyɛ n lihiri ka be mɛri tandi saha bihi sunsuuni, pɔi ka naan yi pii yila yilibu o tuma. Teddy Osei nyɛla ŋun mali bipuɣinsi ata, Agnes, Matilda ni Shanta. O nyɛla ŋun daa kpi silimiin goli January biɛɣu pia ni anahi, yuuni 2025. ni yuun' pihiwɔi yini ka. == Baaŋtali == Saha shɛli o ni daa be College, o daa mɔ n laɣim yiliyiini gɔɣu ni o zonim shɛba. O fiila daa wuhiya ni saha shɛli o ni daa balankɔna ŋmɛbu daa nyɛ o zɔ so ŋun daa yi ŋmɛri li ni daa be lahi kana di bɔhimbu shee. Ka o daa kuli maagi o maŋa n bɔhim balankɔna maa ni nya shɛm o toli, ka wumdi jazz yila nima ka ŋmɛri dolli wumbu maa. Baayan o ni daa tumdi bɔhim inspecta tuma maa, o daa kpala yiliyiini gɔɣu ni o bɛli mini o zonima puuni shɛba. Lala yil' gɔɣu maa n daa nyɛ "Comets", be daa nya naba zani pam Ghana ŋɔ, ka yili yila ni Philips West Africa n ti pahi radio teesa nim ni daa ŋmɛri li shɛm. Be yila yilibu ŋɔ ninnyambo daa nyɛla din yirina gbansabila ni gbanpiɛla Highlife yila nima wumbu nim ni. Yuuni 1962 puuni, Osei daa chaŋla London, ka che Comets m bahi.<ref>{{Cite book|last=Aniagolu|first=Charles|url=https://books.google.com.gh/books?id=N-A3Uhb20xsC&redir_esc=y|title=Osibisa: Living in the State of Happy Vibes and Criss Cross Rhythms|date=2004|publisher=Trafford Publishing|isbn=978-1-4120-2106-7|language=en}}</ref> O ni daa di o liɣiri zaa niŋ chandi, o daa bela o zo' shɛba sani London yiŋa, ka daa tumdi ŋmanda'ari paɣabu tuma yuuni laasabu. O daa ti nyɛla ŋun sabi bɔ liɣiri sɔŋsim Ghana gomnanti sani, di daa soŋsi o ka o daa chaŋ ʒangama yili ni waa shikuru yuma ata sunsuuni. O sɔŋsim ŋɔ daa ti nyɛla bin ŋmaai shɛli baayan coup d'état din daa ŋmɛ n paai [[Kwame Nkrumah|Kwame Nkurumah]] gɔmnanti 1966 yuuni. Osei daa laɣim mi ni o shikurubihi taba baŋ gba daa nya nangbantom ka piligi yili bala yili gili Europe luɣili kam. Yili gɔɣu nimmo daa nyɛla nyaandɔliba Switzerland tiŋgbani ka bɔli be maŋmama "Cat's Paw". Lala saha, di niriba nndaa nyɛ Sol Amarfio mini Osei tizo Mac Tontoh, be zaa daa nyɛla niriba ti Osibisa dahinshɛli. Ŋɔ zaa yoli, yiliyiini gɔɣu daa ti nyɛla ban UK yiŋa, n ti pa bɔri tabiri maŋli. == Osibisa == Yila yilibu bal' shɛli dini yihi di yuli osibisaaba.<ref>{{Cite web|title=Osibisa Songs, Albums, Reviews, Bio & More {{!}} A...|url=https://www.allmusic.com/artist/osibisa-mn0000492611|access-date=2026-05-17|website=AllMusic|language=en}}</ref> Yu' shɛli beni zaŋ ti yila kukɔli din laɣim, "palm-wine" yila mini Fante kpatoon' yila. Di tuuli yibu saha, di daa ka ŋun nua pa di zuɣu ne ŋun be di tooni. Be daa tooi ŋmɛrila yila ŋɔ zuɣ' leba nima ni be shɛli zaa London saha shɛli beni daa niŋ nimɔhi m bɔri tabiriba mini ariziki, ka Gerry mini Lilian Bron ban daa su Bronze Music fukumsi ti kpuɣiba niŋ be sulinsi. Lala saha ŋɔ Osei daa piɛbiri la kalanboo ka ŋmɛri binkumda gungɔŋa gbansabila tingbani ni n ti pahi balankona ŋmɛbu. Bronze yila fukumsi nim ŋɔ daa nyɛla ban mɔ n tooi zaŋ be nuu dihi gbaŋ zuɣu ni MCA Records nima ni sɔŋsim din daa yina Stevie Wonder sani, ŋun daa nyɛ nyaandoli saha shɛli beni daa kpa yil' gɔɣu maa. == Kundivihira == [[Pubu:AfroCurationGhana2026]] b8id77kprx0hdeuwbxodwen0vkd1q0u Dandruff 0 33125 137063 2026-05-17T21:04:09Z Abdul-Rauf Moshie 3942 Created by translating the page [[:mdwiki:Special:Redirect/revision/1458666|Dandruff]] to:dag #mdwikicx 137063 wikitext text/x-wiki {{Infobox medical condition|name=Dandruff|synonym=Pityriasis capiti, pityriasis sicca<ref name=Stat2019/>|image=Dandruff01.jpg|image_size=|image_thumbtime=|alt=|caption=A microscopic image of human dandruff|pronounce=|specialty=[[Dermatology]]|symptoms=Itchy and flaking skin of the [[scalp]]<ref name=NHS2019/><ref name=Stat2019/>|onset=[[Puberty]]<ref name=Stat2019/>|duration=|causes=Genetic and environmental factors<ref name=Stat2019/>|risks=|diagnosis=Based on symptoms<ref name=Up2019/>|differential=[[Psoriasis]], [[dermatitis]], [[tinea capitis]]<ref name=NHS2019/><ref name=Stat2019/>|prevention=|treatment=|medication=[[antifungal medications|Antifungal cream]] ([[ketoconazole]]), [[salicylic acid]]<ref name=NHS2019/><ref name=Stat2019/>|prognosis=|frequency=~50% of adults<ref name=Stat2019/>|deaths=}}'''Dandruff''' nyɛla ningbuŋ zuɣu doro din nahindi zuɣu kpana<ref name="Stat20192">{{cite journal|last1=Tucker|first1=D|last2=Masood|first2=S|title=Seborrheic Dermatitis|date=January 2019|pmid=31869171|journal=StatPearls}}</ref> == References == <references /> [[Pubu:Translated from MDWiki]] se4r3co1lmfar5efziou5o2qpdr44jd 137069 137063 2026-05-17T21:29:49Z Abdul-Rauf Moshie 3942 Created by translating the page [[:mdwiki:Special:Redirect/revision/1458666|Dandruff]] to:dag #mdwikicx 137069 wikitext text/x-wiki {{Infobox medical condition|name=Dandruff|synonym=Pityriasis capiti, pityriasis sicca<ref name=Stat2019/>|image=Dandruff01.jpg|image_size=|image_thumbtime=|alt=|caption=A microscopic image of human dandruff|pronounce=|specialty=[[Dermatology]]|symptoms=Itchy and flaking skin of the [[scalp]]<ref name=NHS2019/><ref name=Stat2019/>|onset=[[Puberty]]<ref name=Stat2019/>|duration=|causes=Genetic and environmental factors<ref name=Stat2019/>|risks=|diagnosis=Based on symptoms<ref name=Up2019/>|differential=[[Psoriasis]], [[dermatitis]], [[tinea capitis]]<ref name=NHS2019/><ref name=Stat2019/>|prevention=|treatment=|medication=[[antifungal medications|Antifungal cream]] ([[ketoconazole]]), [[salicylic acid]]<ref name=NHS2019/><ref name=Stat2019/>|prognosis=|frequency=~50% of adults<ref name=Stat2019/>|deaths=}}'''Dandruff''' nyɛla ningbuŋ zuɣu doro din nahindi zuɣu kpana<ref name="Stat20192">{{cite journal|last1=Tucker|first1=D|last2=Masood|first2=S|title=Seborrheic Dermatitis|date=January 2019|pmid=31869171|journal=StatPearls}}</ref> Doro ŋɔ nahingbana shɛŋa n nye flaking mini zaɣisigu <ref name="Stat20192" /><ref name="NHS2019">{{cite web|title=Dandruff|url=https://www.nhs.uk/conditions/dandruff/|website=nhs.uk|access-date=1 January 2020|language=en|date=18 October 2017|archive-date=1 January 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200101112002/https://www.nhs.uk/conditions/dandruff/|url-status=live}}</ref> == References == <references /> [[Pubu:Translated from MDWiki]] ec9t88k2kkhj8umxn3j91z693225t3d 137071 137069 2026-05-17T22:27:24Z Abdul-Rauf Moshie 3942 137071 wikitext text/x-wiki {{Infobox medical condition|name=Dandruff|synonym=Pityriasis capiti, pityriasis sicca<ref name=Stat2019/>|image=Dandruff01.jpg|image_size=|image_thumbtime=|alt=|caption=A microscopic image of human dandruff|pronounce=|specialty=[[Dermatology]]|symptoms=Itchy and flaking skin of the [[scalp]]<ref name=NHS2019/><ref name=Stat2019/>|onset=[[Puberty]]<ref name=Stat2019/>|duration=|causes=Genetic and environmental factors<ref name=Stat2019/>|risks=|diagnosis=Based on symptoms<ref name=Up2019/>|differential=[[Psoriasis]], [[dermatitis]], [[tinea capitis]]<ref name=NHS2019/><ref name=Stat2019/>|prevention=|treatment=|medication=[[antifungal medications|Antifungal cream]] ([[ketoconazole]]), [[salicylic acid]]<ref name=NHS2019/><ref name=Stat2019/>|prognosis=|frequency=~50% of adults<ref name=Stat2019/>|deaths=}}'''Dandruff''' nyɛla ningbuŋ zuɣu doro din nahindi zuɣu kpana<ref name="Stat20192">{{cite journal|last1=Tucker|first1=D|last2=Masood|first2=S|title=Seborrheic Dermatitis|date=January 2019|pmid=31869171|journal=StatPearls}}</ref> Doro ŋɔ nahingbana shɛŋa n nye flaking mini zaɣisigu <ref name="Stat20192" /><ref name="NHS2019">{{cite web|title=Dandruff|url=https://www.nhs.uk/conditions/dandruff/|website=nhs.uk|access-date=1 January 2020|language=en|date=18 October 2017|archive-date=1 January 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200101112002/https://www.nhs.uk/conditions/dandruff/|url-status=live}}</ref> Di nyɛla din ni tooi tahi filiŋ na bee ka ni tooi che ka niri nini bɛ tiɣi o maŋa<ref>{{cite journal|last1=Grimalt|first1=R.|date=December 2007|title=A Practical Guide to Scalp Disorders|journal=Journal of Investigative Dermatology Symposium Proceedings|volume=12|issue=2|pages=10–14|doi=10.1038/sj.jidsymp.5650048|pmid=18004290}}</ref> == References == <references /> [[Pubu:Translated from MDWiki]] 982lfzbiijnhennn26kg66w86u0ndqv 137072 137071 2026-05-17T22:29:04Z Abdul-Rauf Moshie 3942 137072 wikitext text/x-wiki {{Infobox medical condition|name=Dandruff|synonym=Pityriasis capiti, pityriasis sicca<ref name=Stat2019/>|image=Dandruff01.jpg|image_size=|image_thumbtime=|alt=|caption=A microscopic image of human dandruff|pronounce=|specialty=[[Dermatology]]|symptoms=Itchy and flaking skin of the [[scalp]]<ref name=NHS2019/><ref name=Stat2019/>|onset=[[Puberty]]<ref name=Stat2019/>|duration=|causes=Genetic and environmental factors<ref name=Stat2019/>|risks=|diagnosis=Based on symptoms<ref name=Up2019/>|differential=[[Psoriasis]], [[dermatitis]], [[tinea capitis]]<ref name=NHS2019/><ref name=Stat2019/>|prevention=|treatment=|medication=[[antifungal medications|Antifungal cream]] ([[ketoconazole]]), [[salicylic acid]]<ref name=NHS2019/><ref name=Stat2019/>|prognosis=|frequency=~50% of adults<ref name=Stat2019/>|deaths=}}'''Dandruff''' nyɛla ningbuŋ zuɣu doro din nahindi zuɣu kpana<ref name="Stat20192">{{cite journal|last1=Tucker|first1=D|last2=Masood|first2=S|title=Seborrheic Dermatitis|date=January 2019|pmid=31869171|journal=StatPearls}}</ref> Doro ŋɔ nahingbana shɛŋa n nye flaking mini zaɣisigu <ref name="Stat20192" /><ref name="NHS2019">{{cite web|title=Dandruff|url=https://www.nhs.uk/conditions/dandruff/|website=nhs.uk|access-date=1 January 2020|language=en|date=18 October 2017|archive-date=1 January 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200101112002/https://www.nhs.uk/conditions/dandruff/|url-status=live}}</ref> Di nyɛla din ni tooi tahi filiŋ na bee ka ni tooi che ka niri nini bɛ tiɣi o maŋa<ref>{{cite journal|last1=Grimalt|first1=R.|date=December 2007|title=A Practical Guide to Scalp Disorders|journal=Journal of Investigative Dermatology Symposium Proceedings|volume=12|issue=2|pages=10–14|doi=10.1038/sj.jidsymp.5650048|pmid=18004290}}</ref> Doro ŋɔ zaɣa kpeeni bali shɛli, din che ka ningbuŋ maa taara, n nye seborrhoeic dermatitis<ref name="Stat20192" /> == References == <references /> [[Pubu:Translated from MDWiki]] k0o6snbckjob0gls3andv52qq6cad6e 137073 137072 2026-05-17T22:31:05Z Abdul-Rauf Moshie 3942 137073 wikitext text/x-wiki {{Infobox medical condition|name=Dandruff|synonym=Pityriasis capiti, pityriasis sicca<ref name=Stat2019/>|image=Dandruff01.jpg|image_size=|image_thumbtime=|alt=|caption=A microscopic image of human dandruff|pronounce=|specialty=[[Dermatology]]|symptoms=Itchy and flaking skin of the [[scalp]]<ref name=NHS2019/><ref name=Stat2019/>|onset=[[Puberty]]<ref name=Stat2019/>|duration=|causes=Genetic and environmental factors<ref name=Stat2019/>|risks=|diagnosis=Based on symptoms<ref name=Up2019/>|differential=[[Psoriasis]], [[dermatitis]], [[tinea capitis]]<ref name=NHS2019/><ref name=Stat2019/>|prevention=|treatment=|medication=[[antifungal medications|Antifungal cream]] ([[ketoconazole]]), [[salicylic acid]]<ref name=NHS2019/><ref name=Stat2019/>|prognosis=|frequency=~50% of adults<ref name=Stat2019/>|deaths=}}'''Dandruff''' nyɛla ningbuŋ zuɣu doro din nahindi zuɣu kpana<ref name="Stat20192">{{cite journal|last1=Tucker|first1=D|last2=Masood|first2=S|title=Seborrheic Dermatitis|date=January 2019|pmid=31869171|journal=StatPearls}}</ref> Doro ŋɔ nahingbana shɛŋa n nye flaking mini zaɣisigu <ref name="Stat20192" /><ref name="NHS2019">{{cite web|title=Dandruff|url=https://www.nhs.uk/conditions/dandruff/|website=nhs.uk|access-date=1 January 2020|language=en|date=18 October 2017|archive-date=1 January 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200101112002/https://www.nhs.uk/conditions/dandruff/|url-status=live}}</ref> Di nyɛla din ni tooi tahi filiŋ na bee ka ni tooi che ka niri nini bɛ tiɣi o maŋa<ref>{{cite journal|last1=Grimalt|first1=R.|date=December 2007|title=A Practical Guide to Scalp Disorders|journal=Journal of Investigative Dermatology Symposium Proceedings|volume=12|issue=2|pages=10–14|doi=10.1038/sj.jidsymp.5650048|pmid=18004290}}</ref> Doro ŋɔ zaɣa kpeeni bali shɛli, din che ka ningbuŋ maa taara, n nye seborrhoeic dermatitis<ref name="Stat20192" /> Din tahiri doro ŋɔ na nyɛla baŋdiba ni na bi nya kahigibu n ti shɛli, amaa bɛ zilisiri ni genetics mali nuu timbu di puuni.<ref name="Stat20192" /> == References == <references /> [[Pubu:Translated from MDWiki]] n72azdn96b5l5htp2wo10ug8ou9d6g9 137074 137073 2026-05-17T22:31:50Z Abdul-Rauf Moshie 3942 137074 wikitext text/x-wiki {{Infobox medical condition|name=Dandruff|synonym=Pityriasis capiti, pityriasis sicca<ref name=Stat2019/>|image=Dandruff01.jpg|image_size=|image_thumbtime=|alt=|caption=A microscopic image of human dandruff|pronounce=|specialty=[[Dermatology]]|symptoms=Itchy and flaking skin of the [[scalp]]<ref name=NHS2019/><ref name=Stat2019/>|onset=[[Puberty]]<ref name=Stat2019/>|duration=|causes=Genetic and environmental factors<ref name=Stat2019/>|risks=|diagnosis=Based on symptoms<ref name=Up2019/>|differential=[[Psoriasis]], [[dermatitis]], [[tinea capitis]]<ref name=NHS2019/><ref name=Stat2019/>|prevention=|treatment=|medication=[[antifungal medications|Antifungal cream]] ([[ketoconazole]]), [[salicylic acid]]<ref name=NHS2019/><ref name=Stat2019/>|prognosis=|frequency=~50% of adults<ref name=Stat2019/>|deaths=}}'''Dandruff''' nyɛla ningbuŋ zuɣu doro din nahindi zuɣu kpana<ref name="Stat20192">{{cite journal|last1=Tucker|first1=D|last2=Masood|first2=S|title=Seborrheic Dermatitis|date=January 2019|pmid=31869171|journal=StatPearls}}</ref> Doro ŋɔ nahingbana shɛŋa n nye flaking mini zaɣisigu <ref name="Stat20192" /><ref name="NHS2019">{{cite web|title=Dandruff|url=https://www.nhs.uk/conditions/dandruff/|website=nhs.uk|access-date=1 January 2020|language=en|date=18 October 2017|archive-date=1 January 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200101112002/https://www.nhs.uk/conditions/dandruff/|url-status=live}}</ref> Di nyɛla din ni tooi tahi filiŋ na bee ka ni tooi che ka niri nini bɛ tiɣi o maŋa<ref>{{cite journal|last1=Grimalt|first1=R.|date=December 2007|title=A Practical Guide to Scalp Disorders|journal=Journal of Investigative Dermatology Symposium Proceedings|volume=12|issue=2|pages=10–14|doi=10.1038/sj.jidsymp.5650048|pmid=18004290}}</ref> Doro ŋɔ zaɣa kpeeni bali shɛli, din che ka ningbuŋ maa taara, n nye seborrhoeic dermatitis<ref name="Stat20192" /> Din tahiri doro ŋɔ na nyɛla baŋdiba ni na bi nya kahigibu n ti shɛli, amaa bɛ zilisiri ni genetics mali nuu timbu di puuni.<ref name="Stat20192" /> Doro ŋɔ ni tooi kpe yɔɣu maasim saha<ref name="Rang2010">{{cite journal|last1=Ranganathan|first1=S|last2=Mukhopadhyay|first2=T|date=2010|title=Dandruff: the most commercially exploited skin disease.|journal=Indian Journal of Dermatology|volume=55|issue=2|pages=130–4|doi=10.4103/0019-5154.62734|pmc=2887514|pmid=20606879}}</ref> == References == <references /> [[Pubu:Translated from MDWiki]] 31t5hhudxmdv3xhde7bifmx388ggali 137075 137074 2026-05-17T22:32:48Z Abdul-Rauf Moshie 3942 137075 wikitext text/x-wiki {{Infobox medical condition|name=Dandruff|synonym=Pityriasis capiti, pityriasis sicca<ref name=Stat2019/>|image=Dandruff01.jpg|image_size=|image_thumbtime=|alt=|caption=A microscopic image of human dandruff|pronounce=|specialty=[[Dermatology]]|symptoms=Itchy and flaking skin of the [[scalp]]<ref name=NHS2019/><ref name=Stat2019/>|onset=[[Puberty]]<ref name=Stat2019/>|duration=|causes=Genetic and environmental factors<ref name=Stat2019/>|risks=|diagnosis=Based on symptoms<ref name=Up2019/>|differential=[[Psoriasis]], [[dermatitis]], [[tinea capitis]]<ref name=NHS2019/><ref name=Stat2019/>|prevention=|treatment=|medication=[[antifungal medications|Antifungal cream]] ([[ketoconazole]]), [[salicylic acid]]<ref name=NHS2019/><ref name=Stat2019/>|prognosis=|frequency=~50% of adults<ref name=Stat2019/>|deaths=}}'''Dandruff''' nyɛla ningbuŋ zuɣu doro din nahindi zuɣu kpana<ref name="Stat20192">{{cite journal|last1=Tucker|first1=D|last2=Masood|first2=S|title=Seborrheic Dermatitis|date=January 2019|pmid=31869171|journal=StatPearls}}</ref> Doro ŋɔ nahingbana shɛŋa n nye flaking mini zaɣisigu <ref name="Stat20192" /><ref name="NHS2019">{{cite web|title=Dandruff|url=https://www.nhs.uk/conditions/dandruff/|website=nhs.uk|access-date=1 January 2020|language=en|date=18 October 2017|archive-date=1 January 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200101112002/https://www.nhs.uk/conditions/dandruff/|url-status=live}}</ref> Di nyɛla din ni tooi tahi filiŋ na bee ka ni tooi che ka niri nini bɛ tiɣi o maŋa<ref>{{cite journal|last1=Grimalt|first1=R.|date=December 2007|title=A Practical Guide to Scalp Disorders|journal=Journal of Investigative Dermatology Symposium Proceedings|volume=12|issue=2|pages=10–14|doi=10.1038/sj.jidsymp.5650048|pmid=18004290}}</ref> Doro ŋɔ zaɣa kpeeni bali shɛli, din che ka ningbuŋ maa taara, n nye seborrhoeic dermatitis<ref name="Stat20192" /> Din tahiri doro ŋɔ na nyɛla baŋdiba ni na bi nya kahigibu n ti shɛli, amaa bɛ zilisiri ni genetics mali nuu timbu di puuni.<ref name="Stat20192" /> Doro ŋɔ ni tooi kpe yɔɣu maasim saha<ref name="Rang2010">{{cite journal|last1=Ranganathan|first1=S|last2=Mukhopadhyay|first2=T|date=2010|title=Dandruff: the most commercially exploited skin disease.|journal=Indian Journal of Dermatology|volume=55|issue=2|pages=130–4|doi=10.4103/0019-5154.62734|pmc=2887514|pmid=20606879}}</ref> Di nyɛla din bi yirina daadam sabita kalinsi ni<ref name="AAD2017">{{cite web|title=Dandruff: How to treat|url=https://www.aad.org/public/diseases/hair-and-scalp-problems/dandruff-how-to-treat|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20171021061028/https://www.aad.org/public/diseases/hair-and-scalp-problems/dandruff-how-to-treat|archive-date=21 October 2017|access-date=20 October 2017|website=American Academy of Dermatology}}</ref> == References == <references /> [[Pubu:Translated from MDWiki]] 5refo4nzgaosaqc5zqjza928azuh2hw 137076 137075 2026-05-17T22:34:02Z Abdul-Rauf Moshie 3942 137076 wikitext text/x-wiki {{Infobox medical condition|name=Dandruff|synonym=Pityriasis capiti, pityriasis sicca<ref name=Stat2019/>|image=Dandruff01.jpg|image_size=|image_thumbtime=|alt=|caption=A microscopic image of human dandruff|pronounce=|specialty=[[Dermatology]]|symptoms=Itchy and flaking skin of the [[scalp]]<ref name=NHS2019/><ref name=Stat2019/>|onset=[[Puberty]]<ref name=Stat2019/>|duration=|causes=Genetic and environmental factors<ref name=Stat2019/>|risks=|diagnosis=Based on symptoms<ref name=Up2019/>|differential=[[Psoriasis]], [[dermatitis]], [[tinea capitis]]<ref name=NHS2019/><ref name=Stat2019/>|prevention=|treatment=|medication=[[antifungal medications|Antifungal cream]] ([[ketoconazole]]), [[salicylic acid]]<ref name=NHS2019/><ref name=Stat2019/>|prognosis=|frequency=~50% of adults<ref name=Stat2019/>|deaths=}}'''Dandruff''' nyɛla ningbuŋ zuɣu doro din nahindi zuɣu kpana<ref name="Stat20192">{{cite journal|last1=Tucker|first1=D|last2=Masood|first2=S|title=Seborrheic Dermatitis|date=January 2019|pmid=31869171|journal=StatPearls}}</ref> Doro ŋɔ nahingbana shɛŋa n nye flaking mini zaɣisigu <ref name="Stat20192" /><ref name="NHS2019">{{cite web|title=Dandruff|url=https://www.nhs.uk/conditions/dandruff/|website=nhs.uk|access-date=1 January 2020|language=en|date=18 October 2017|archive-date=1 January 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200101112002/https://www.nhs.uk/conditions/dandruff/|url-status=live}}</ref> Di nyɛla din ni tooi tahi filiŋ na bee ka ni tooi che ka niri nini bɛ tiɣi o maŋa<ref>{{cite journal|last1=Grimalt|first1=R.|date=December 2007|title=A Practical Guide to Scalp Disorders|journal=Journal of Investigative Dermatology Symposium Proceedings|volume=12|issue=2|pages=10–14|doi=10.1038/sj.jidsymp.5650048|pmid=18004290}}</ref> Doro ŋɔ zaɣa kpeeni bali shɛli, din che ka ningbuŋ maa taara, n nye seborrhoeic dermatitis<ref name="Stat20192" /> Din tahiri doro ŋɔ na nyɛla baŋdiba ni na bi nya kahigibu n ti shɛli, amaa bɛ zilisiri ni genetics mali nuu timbu di puuni.<ref name="Stat20192" /> Doro ŋɔ ni tooi kpe yɔɣu maasim saha<ref name="Rang2010">{{cite journal|last1=Ranganathan|first1=S|last2=Mukhopadhyay|first2=T|date=2010|title=Dandruff: the most commercially exploited skin disease.|journal=Indian Journal of Dermatology|volume=55|issue=2|pages=130–4|doi=10.4103/0019-5154.62734|pmc=2887514|pmid=20606879}}</ref> Di nyɛla din bi yirina daadam sabita kalinsi ni<ref name="AAD2017">{{cite web|title=Dandruff: How to treat|url=https://www.aad.org/public/diseases/hair-and-scalp-problems/dandruff-how-to-treat|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20171021061028/https://www.aad.org/public/diseases/hair-and-scalp-problems/dandruff-how-to-treat|archive-date=21 October 2017|access-date=20 October 2017|website=American Academy of Dermatology}}</ref> Doro ŋɔ nambu chaŋmi n ti jandi ningbuŋ cells yi ki zoori n ti lahi yaɣi<ref name="Rang2010" /> == References == <references /> [[Pubu:Translated from MDWiki]] i387fjzpeq0c8kyfvy3foe20i2optqa 137077 137076 2026-05-17T22:35:03Z Abdul-Rauf Moshie 3942 137077 wikitext text/x-wiki {{Infobox medical condition|name=Dandruff|synonym=Pityriasis capiti, pityriasis sicca<ref name=Stat2019/>|image=Dandruff01.jpg|image_size=|image_thumbtime=|alt=|caption=A microscopic image of human dandruff|pronounce=|specialty=[[Dermatology]]|symptoms=Itchy and flaking skin of the [[scalp]]<ref name=NHS2019/><ref name=Stat2019/>|onset=[[Puberty]]<ref name=Stat2019/>|duration=|causes=Genetic and environmental factors<ref name=Stat2019/>|risks=|diagnosis=Based on symptoms<ref name=Up2019/>|differential=[[Psoriasis]], [[dermatitis]], [[tinea capitis]]<ref name=NHS2019/><ref name=Stat2019/>|prevention=|treatment=|medication=[[antifungal medications|Antifungal cream]] ([[ketoconazole]]), [[salicylic acid]]<ref name=NHS2019/><ref name=Stat2019/>|prognosis=|frequency=~50% of adults<ref name=Stat2019/>|deaths=}}'''Dandruff''' nyɛla ningbuŋ zuɣu doro din nahindi zuɣu kpana<ref name="Stat20192">{{cite journal|last1=Tucker|first1=D|last2=Masood|first2=S|title=Seborrheic Dermatitis|date=January 2019|pmid=31869171|journal=StatPearls}}</ref> Doro ŋɔ nahingbana shɛŋa n nye flaking mini zaɣisigu <ref name="Stat20192" /><ref name="NHS2019">{{cite web|title=Dandruff|url=https://www.nhs.uk/conditions/dandruff/|website=nhs.uk|access-date=1 January 2020|language=en|date=18 October 2017|archive-date=1 January 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200101112002/https://www.nhs.uk/conditions/dandruff/|url-status=live}}</ref> Di nyɛla din ni tooi tahi filiŋ na bee ka ni tooi che ka niri nini bɛ tiɣi o maŋa<ref>{{cite journal|last1=Grimalt|first1=R.|date=December 2007|title=A Practical Guide to Scalp Disorders|journal=Journal of Investigative Dermatology Symposium Proceedings|volume=12|issue=2|pages=10–14|doi=10.1038/sj.jidsymp.5650048|pmid=18004290}}</ref> Doro ŋɔ zaɣa kpeeni bali shɛli, din che ka ningbuŋ maa taara, n nye seborrhoeic dermatitis<ref name="Stat20192" /> Din tahiri doro ŋɔ na nyɛla baŋdiba ni na bi nya kahigibu n ti shɛli, amaa bɛ zilisiri ni genetics mali nuu timbu di puuni.<ref name="Stat20192" /> Doro ŋɔ ni tooi kpe yɔɣu maasim saha<ref name="Rang2010">{{cite journal|last1=Ranganathan|first1=S|last2=Mukhopadhyay|first2=T|date=2010|title=Dandruff: the most commercially exploited skin disease.|journal=Indian Journal of Dermatology|volume=55|issue=2|pages=130–4|doi=10.4103/0019-5154.62734|pmc=2887514|pmid=20606879}}</ref> Di nyɛla din bi yirina daadam sabita kalinsi ni<ref name="AAD2017">{{cite web|title=Dandruff: How to treat|url=https://www.aad.org/public/diseases/hair-and-scalp-problems/dandruff-how-to-treat|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20171021061028/https://www.aad.org/public/diseases/hair-and-scalp-problems/dandruff-how-to-treat|archive-date=21 October 2017|access-date=20 October 2017|website=American Academy of Dermatology}}</ref> Doro ŋɔ nambu chaŋmi n ti jandi ningbuŋ cells yi ki zoori n ti lahi yaɣi<ref name="Rang2010" /> Doro ŋɔ vihibaŋ dɔlila di nahingbana baŋbu<ref name="Up2019">{{cite web|title=Patient education: Seborrheic dermatitis (including dandruff and cradle cap) (Beyond the Basics)|url=https://www.uptodate.com/contents/seborrheic-dermatitis-including-dandruff-and-cradle-cap-beyond-the-basics|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200101112000/https://www.uptodate.com/contents/seborrheic-dermatitis-including-dandruff-and-cradle-cap-beyond-the-basics|archive-date=1 January 2020|access-date=1 January 2020|website=www.uptodate.com}}</ref> == References == <references /> [[Pubu:Translated from MDWiki]] 9090g53527pu8o126wuwthfui15iozh 137078 137077 2026-05-17T22:37:30Z Abdul-Rauf Moshie 3942 137078 wikitext text/x-wiki {{Infobox medical condition|name=Dandruff|synonym=Pityriasis capiti, pityriasis sicca<ref name=Stat2019/>|image=Dandruff01.jpg|image_size=|image_thumbtime=|alt=|caption=A microscopic image of human dandruff|pronounce=|specialty=[[Dermatology]]|symptoms=Itchy and flaking skin of the [[scalp]]<ref name=NHS2019/><ref name=Stat2019/>|onset=[[Puberty]]<ref name=Stat2019/>|duration=|causes=Genetic and environmental factors<ref name=Stat2019/>|risks=|diagnosis=Based on symptoms<ref name=Up2019/>|differential=[[Psoriasis]], [[dermatitis]], [[tinea capitis]]<ref name=NHS2019/><ref name=Stat2019/>|prevention=|treatment=|medication=[[antifungal medications|Antifungal cream]] ([[ketoconazole]]), [[salicylic acid]]<ref name=NHS2019/><ref name=Stat2019/>|prognosis=|frequency=~50% of adults<ref name=Stat2019/>|deaths=}}'''Dandruff''' nyɛla ningbuŋ zuɣu doro din nahindi zuɣu kpana<ref name="Stat20192">{{cite journal|last1=Tucker|first1=D|last2=Masood|first2=S|title=Seborrheic Dermatitis|date=January 2019|pmid=31869171|journal=StatPearls}}</ref> Doro ŋɔ nahingbana shɛŋa n nye flaking mini zaɣisigu <ref name="Stat20192" /><ref name="NHS2019">{{cite web|title=Dandruff|url=https://www.nhs.uk/conditions/dandruff/|website=nhs.uk|access-date=1 January 2020|language=en|date=18 October 2017|archive-date=1 January 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200101112002/https://www.nhs.uk/conditions/dandruff/|url-status=live}}</ref> Di nyɛla din ni tooi tahi filiŋ na bee ka ni tooi che ka niri nini bɛ tiɣi o maŋa<ref>{{cite journal|last1=Grimalt|first1=R.|date=December 2007|title=A Practical Guide to Scalp Disorders|journal=Journal of Investigative Dermatology Symposium Proceedings|volume=12|issue=2|pages=10–14|doi=10.1038/sj.jidsymp.5650048|pmid=18004290}}</ref> Doro ŋɔ zaɣa kpeeni bali shɛli, din che ka ningbuŋ maa taara, n nye seborrhoeic dermatitis<ref name="Stat20192" /> Din tahiri doro ŋɔ na nyɛla baŋdiba ni na bi nya kahigibu n ti shɛli, amaa bɛ zilisiri ni genetics mali nuu timbu di puuni.<ref name="Stat20192" /> Doro ŋɔ ni tooi kpe yɔɣu maasim saha<ref name="Rang2010">{{cite journal|last1=Ranganathan|first1=S|last2=Mukhopadhyay|first2=T|date=2010|title=Dandruff: the most commercially exploited skin disease.|journal=Indian Journal of Dermatology|volume=55|issue=2|pages=130–4|doi=10.4103/0019-5154.62734|pmc=2887514|pmid=20606879}}</ref> Di nyɛla din bi yirina daadam sabita kalinsi ni<ref name="AAD2017">{{cite web|title=Dandruff: How to treat|url=https://www.aad.org/public/diseases/hair-and-scalp-problems/dandruff-how-to-treat|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20171021061028/https://www.aad.org/public/diseases/hair-and-scalp-problems/dandruff-how-to-treat|archive-date=21 October 2017|access-date=20 October 2017|website=American Academy of Dermatology}}</ref> Doro ŋɔ nambu chaŋmi n ti jandi ningbuŋ cells yi ki zoori n ti lahi yaɣi<ref name="Rang2010" /> Doro ŋɔ vihibaŋ dɔlila di nahingbana baŋbu<ref name="Up2019">{{cite web|title=Patient education: Seborrheic dermatitis (including dandruff and cradle cap) (Beyond the Basics)|url=https://www.uptodate.com/contents/seborrheic-dermatitis-including-dandruff-and-cradle-cap-beyond-the-basics|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200101112000/https://www.uptodate.com/contents/seborrheic-dermatitis-including-dandruff-and-cradle-cap-beyond-the-basics|archive-date=1 January 2020|access-date=1 January 2020|website=www.uptodate.com}}</ref> Dandruff ŋɔ na nyɛla din na ka tilaa<ref name="Turk2007">{{cite book|author1=Turkington, Carol|url=https://books.google.com/books?id=GKVPHoIs8uIC&lpg=PA100&dq=dandruff%20no%20cure&pg=PA100|title=The Encyclopedia of Skin and Skin Disorders|author2=Dover, Jeffrey S.|publisher=Facts On File, Inc.|year=2007|isbn=978-0-8160-6403-8|edition=Third|page=100|archive-url=https://web.archive.org/web/20160519134229/https://books.google.com/books?id=GKVPHoIs8uIC&lpg=PA100&dq=dandruff%20no%20cure&pg=PA100|archive-date=19 May 2016|url-status=live}}</ref> Anfifungal cream kamani ketoconazole bee salicylic acid nyɛla bɛ ni tooi n zaŋ ti' shɛŋa m baligi di barina <ref name="Stat20192" /><ref name="NHS2019" /> == References == <references /> [[Pubu:Translated from MDWiki]] 3lvztbe015b3jpt2fugvxnv16lgtchj 137079 137078 2026-05-17T22:38:47Z Abdul-Rauf Moshie 3942 137079 wikitext text/x-wiki {{Infobox medical condition|name=Dandruff|synonym=Pityriasis capiti, pityriasis sicca<ref name=Stat2019/>|image=Dandruff01.jpg|image_size=|image_thumbtime=|alt=|caption=A microscopic image of human dandruff|pronounce=|specialty=[[Dermatology]]|symptoms=Itchy and flaking skin of the [[scalp]]<ref name=NHS2019/><ref name=Stat2019/>|onset=[[Puberty]]<ref name=Stat2019/>|duration=|causes=Genetic and environmental factors<ref name=Stat2019/>|risks=|diagnosis=Based on symptoms<ref name=Up2019/>|differential=[[Psoriasis]], [[dermatitis]], [[tinea capitis]]<ref name=NHS2019/><ref name=Stat2019/>|prevention=|treatment=|medication=[[antifungal medications|Antifungal cream]] ([[ketoconazole]]), [[salicylic acid]]<ref name=NHS2019/><ref name=Stat2019/>|prognosis=|frequency=~50% of adults<ref name=Stat2019/>|deaths=}}'''Dandruff''' nyɛla ningbuŋ zuɣu doro din nahindi zuɣu kpana<ref name="Stat20192">{{cite journal|last1=Tucker|first1=D|last2=Masood|first2=S|title=Seborrheic Dermatitis|date=January 2019|pmid=31869171|journal=StatPearls}}</ref> Doro ŋɔ nahingbana shɛŋa n nye flaking mini zaɣisigu <ref name="Stat20192" /><ref name="NHS2019">{{cite web|title=Dandruff|url=https://www.nhs.uk/conditions/dandruff/|website=nhs.uk|access-date=1 January 2020|language=en|date=18 October 2017|archive-date=1 January 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200101112002/https://www.nhs.uk/conditions/dandruff/|url-status=live}}</ref> Di nyɛla din ni tooi tahi filiŋ na bee ka ni tooi che ka niri nini bɛ tiɣi o maŋa<ref>{{cite journal|last1=Grimalt|first1=R.|date=December 2007|title=A Practical Guide to Scalp Disorders|journal=Journal of Investigative Dermatology Symposium Proceedings|volume=12|issue=2|pages=10–14|doi=10.1038/sj.jidsymp.5650048|pmid=18004290}}</ref> Doro ŋɔ zaɣa kpeeni bali shɛli, din che ka ningbuŋ maa taara, n nye seborrhoeic dermatitis<ref name="Stat20192" /> Din tahiri doro ŋɔ na nyɛla baŋdiba ni na bi nya kahigibu n ti shɛli, amaa bɛ zilisiri ni genetics mali nuu timbu di puuni.<ref name="Stat20192" /> Doro ŋɔ ni tooi kpe yɔɣu maasim saha<ref name="Rang2010">{{cite journal|last1=Ranganathan|first1=S|last2=Mukhopadhyay|first2=T|date=2010|title=Dandruff: the most commercially exploited skin disease.|journal=Indian Journal of Dermatology|volume=55|issue=2|pages=130–4|doi=10.4103/0019-5154.62734|pmc=2887514|pmid=20606879}}</ref> Di nyɛla din bi yirina daadam sabita kalinsi ni<ref name="AAD2017">{{cite web|title=Dandruff: How to treat|url=https://www.aad.org/public/diseases/hair-and-scalp-problems/dandruff-how-to-treat|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20171021061028/https://www.aad.org/public/diseases/hair-and-scalp-problems/dandruff-how-to-treat|archive-date=21 October 2017|access-date=20 October 2017|website=American Academy of Dermatology}}</ref> Doro ŋɔ nambu chaŋmi n ti jandi ningbuŋ cells yi ki zoori n ti lahi yaɣi<ref name="Rang2010" /> Doro ŋɔ vihibaŋ dɔlila di nahingbana baŋbu<ref name="Up2019">{{cite web|title=Patient education: Seborrheic dermatitis (including dandruff and cradle cap) (Beyond the Basics)|url=https://www.uptodate.com/contents/seborrheic-dermatitis-including-dandruff-and-cradle-cap-beyond-the-basics|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200101112000/https://www.uptodate.com/contents/seborrheic-dermatitis-including-dandruff-and-cradle-cap-beyond-the-basics|archive-date=1 January 2020|access-date=1 January 2020|website=www.uptodate.com}}</ref> Dandruff ŋɔ na nyɛla din na ka tilaa<ref name="Turk2007">{{cite book|author1=Turkington, Carol|url=https://books.google.com/books?id=GKVPHoIs8uIC&lpg=PA100&dq=dandruff%20no%20cure&pg=PA100|title=The Encyclopedia of Skin and Skin Disorders|author2=Dover, Jeffrey S.|publisher=Facts On File, Inc.|year=2007|isbn=978-0-8160-6403-8|edition=Third|page=100|archive-url=https://web.archive.org/web/20160519134229/https://books.google.com/books?id=GKVPHoIs8uIC&lpg=PA100&dq=dandruff%20no%20cure&pg=PA100|archive-date=19 May 2016|url-status=live}}</ref> Anfifungal cream kamani ketoconazole bee salicylic acid nyɛla bɛ ni tooi n zaŋ ti' shɛŋa m baligi di barina <ref name="Stat20192" /><ref name="NHS2019" /> Dandruff nyɛla din mali anduya yaangi zuɣu zaɣakura pitigili ka tooi gbaari dabba n gari paɣaba<ref name="Stat20192" /> == References == <references /> [[Pubu:Translated from MDWiki]] npgwpmh3r99i27npatfgszqsx84iudv 137080 137079 2026-05-17T22:40:14Z Abdul-Rauf Moshie 3942 137080 wikitext text/x-wiki {{Infobox medical condition|name=Dandruff|synonym=Pityriasis capiti, pityriasis sicca<ref name=Stat2019/>|image=Dandruff01.jpg|image_size=|image_thumbtime=|alt=|caption=A microscopic image of human dandruff|pronounce=|specialty=[[Dermatology]]|symptoms=Itchy and flaking skin of the [[scalp]]<ref name=NHS2019/><ref name=Stat2019/>|onset=[[Puberty]]<ref name=Stat2019/>|duration=|causes=Genetic and environmental factors<ref name=Stat2019/>|risks=|diagnosis=Based on symptoms<ref name=Up2019/>|differential=[[Psoriasis]], [[dermatitis]], [[tinea capitis]]<ref name=NHS2019/><ref name=Stat2019/>|prevention=|treatment=|medication=[[antifungal medications|Antifungal cream]] ([[ketoconazole]]), [[salicylic acid]]<ref name=NHS2019/><ref name=Stat2019/>|prognosis=|frequency=~50% of adults<ref name=Stat2019/>|deaths=}}'''Dandruff''' nyɛla ningbuŋ zuɣu doro din nahindi zuɣu kpana<ref name="Stat20192">{{cite journal|last1=Tucker|first1=D|last2=Masood|first2=S|title=Seborrheic Dermatitis|date=January 2019|pmid=31869171|journal=StatPearls}}</ref> Doro ŋɔ nahingbana shɛŋa n nye flaking mini zaɣisigu <ref name="Stat20192" /><ref name="NHS2019">{{cite web|title=Dandruff|url=https://www.nhs.uk/conditions/dandruff/|website=nhs.uk|access-date=1 January 2020|language=en|date=18 October 2017|archive-date=1 January 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200101112002/https://www.nhs.uk/conditions/dandruff/|url-status=live}}</ref> Di nyɛla din ni tooi tahi filiŋ na bee ka ni tooi che ka niri nini bɛ tiɣi o maŋa<ref>{{cite journal|last1=Grimalt|first1=R.|date=December 2007|title=A Practical Guide to Scalp Disorders|journal=Journal of Investigative Dermatology Symposium Proceedings|volume=12|issue=2|pages=10–14|doi=10.1038/sj.jidsymp.5650048|pmid=18004290}}</ref> Doro ŋɔ zaɣa kpeeni bali shɛli, din che ka ningbuŋ maa taara, n nye seborrhoeic dermatitis<ref name="Stat20192" /> Din tahiri doro ŋɔ na nyɛla baŋdiba ni na bi nya kahigibu n ti shɛli, amaa bɛ zilisiri ni genetics mali nuu timbu di puuni.<ref name="Stat20192" /> Doro ŋɔ ni tooi kpe yɔɣu maasim saha<ref name="Rang2010">{{cite journal|last1=Ranganathan|first1=S|last2=Mukhopadhyay|first2=T|date=2010|title=Dandruff: the most commercially exploited skin disease.|journal=Indian Journal of Dermatology|volume=55|issue=2|pages=130–4|doi=10.4103/0019-5154.62734|pmc=2887514|pmid=20606879}}</ref> Di nyɛla din bi yirina daadam sabita kalinsi ni<ref name="AAD2017">{{cite web|title=Dandruff: How to treat|url=https://www.aad.org/public/diseases/hair-and-scalp-problems/dandruff-how-to-treat|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20171021061028/https://www.aad.org/public/diseases/hair-and-scalp-problems/dandruff-how-to-treat|archive-date=21 October 2017|access-date=20 October 2017|website=American Academy of Dermatology}}</ref> Doro ŋɔ nambu chaŋmi n ti jandi ningbuŋ cells yi ki zoori n ti lahi yaɣi<ref name="Rang2010" /> Doro ŋɔ vihibaŋ dɔlila di nahingbana baŋbu<ref name="Up2019">{{cite web|title=Patient education: Seborrheic dermatitis (including dandruff and cradle cap) (Beyond the Basics)|url=https://www.uptodate.com/contents/seborrheic-dermatitis-including-dandruff-and-cradle-cap-beyond-the-basics|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200101112000/https://www.uptodate.com/contents/seborrheic-dermatitis-including-dandruff-and-cradle-cap-beyond-the-basics|archive-date=1 January 2020|access-date=1 January 2020|website=www.uptodate.com}}</ref> Dandruff ŋɔ na nyɛla din na ka tilaa<ref name="Turk2007">{{cite book|author1=Turkington, Carol|url=https://books.google.com/books?id=GKVPHoIs8uIC&lpg=PA100&dq=dandruff%20no%20cure&pg=PA100|title=The Encyclopedia of Skin and Skin Disorders|author2=Dover, Jeffrey S.|publisher=Facts On File, Inc.|year=2007|isbn=978-0-8160-6403-8|edition=Third|page=100|archive-url=https://web.archive.org/web/20160519134229/https://books.google.com/books?id=GKVPHoIs8uIC&lpg=PA100&dq=dandruff%20no%20cure&pg=PA100|archive-date=19 May 2016|url-status=live}}</ref> Anfifungal cream kamani ketoconazole bee salicylic acid nyɛla bɛ ni tooi n zaŋ ti' shɛŋa m baligi di barina <ref name="Stat20192" /><ref name="NHS2019" /> Dandruff nyɛla din mali anduya yaangi zuɣu zaɣakura pitigili ka tooi gbaari dabba n gari paɣaba<ref name="Stat20192" /> Dandruff nyɛla din ni gbaari nirikam luɣilikam anduniya yaangi zuɣu<ref name="Stat20192" /> == References == <references /> [[Pubu:Translated from MDWiki]] d0y2cd3t30lgmwoofdrypjynys9x57j 137081 137080 2026-05-17T22:42:02Z Abdul-Rauf Moshie 3942 137081 wikitext text/x-wiki {{Infobox medical condition|name=Dandruff|synonym=Pityriasis capiti, pityriasis sicca<ref name=Stat2019/>|image=Dandruff01.jpg|image_size=|image_thumbtime=|alt=|caption=A microscopic image of human dandruff|pronounce=|specialty=[[Dermatology]]|symptoms=Itchy and flaking skin of the [[scalp]]<ref name=NHS2019/><ref name=Stat2019/>|onset=[[Puberty]]<ref name=Stat2019/>|duration=|causes=Genetic and environmental factors<ref name=Stat2019/>|risks=|diagnosis=Based on symptoms<ref name=Up2019/>|differential=[[Psoriasis]], [[dermatitis]], [[tinea capitis]]<ref name=NHS2019/><ref name=Stat2019/>|prevention=|treatment=|medication=[[antifungal medications|Antifungal cream]] ([[ketoconazole]]), [[salicylic acid]]<ref name=NHS2019/><ref name=Stat2019/>|prognosis=|frequency=~50% of adults<ref name=Stat2019/>|deaths=}}'''Dandruff''' nyɛla ningbuŋ zuɣu doro din nahindi zuɣu kpana<ref name="Stat20192">{{cite journal|last1=Tucker|first1=D|last2=Masood|first2=S|title=Seborrheic Dermatitis|date=January 2019|pmid=31869171|journal=StatPearls}}</ref> Doro ŋɔ nahingbana shɛŋa n nye flaking mini zaɣisigu <ref name="Stat20192" /><ref name="NHS2019">{{cite web|title=Dandruff|url=https://www.nhs.uk/conditions/dandruff/|website=nhs.uk|access-date=1 January 2020|language=en|date=18 October 2017|archive-date=1 January 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200101112002/https://www.nhs.uk/conditions/dandruff/|url-status=live}}</ref> Di nyɛla din ni tooi tahi filiŋ na bee ka ni tooi che ka niri nini bɛ tiɣi o maŋa<ref>{{cite journal|last1=Grimalt|first1=R.|date=December 2007|title=A Practical Guide to Scalp Disorders|journal=Journal of Investigative Dermatology Symposium Proceedings|volume=12|issue=2|pages=10–14|doi=10.1038/sj.jidsymp.5650048|pmid=18004290}}</ref> Doro ŋɔ zaɣa kpeeni bali shɛli, din che ka ningbuŋ maa taara, n nye seborrhoeic dermatitis<ref name="Stat20192" /> Din tahiri doro ŋɔ na nyɛla baŋdiba ni na bi nya kahigibu n ti shɛli, amaa bɛ zilisiri ni genetics mali nuu timbu di puuni.<ref name="Stat20192" /> Doro ŋɔ ni tooi kpe yɔɣu maasim saha<ref name="Rang2010">{{cite journal|last1=Ranganathan|first1=S|last2=Mukhopadhyay|first2=T|date=2010|title=Dandruff: the most commercially exploited skin disease.|journal=Indian Journal of Dermatology|volume=55|issue=2|pages=130–4|doi=10.4103/0019-5154.62734|pmc=2887514|pmid=20606879}}</ref> Di nyɛla din bi yirina daadam sabita kalinsi ni<ref name="AAD2017">{{cite web|title=Dandruff: How to treat|url=https://www.aad.org/public/diseases/hair-and-scalp-problems/dandruff-how-to-treat|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20171021061028/https://www.aad.org/public/diseases/hair-and-scalp-problems/dandruff-how-to-treat|archive-date=21 October 2017|access-date=20 October 2017|website=American Academy of Dermatology}}</ref> Doro ŋɔ nambu chaŋmi n ti jandi ningbuŋ cells yi ki zoori n ti lahi yaɣi<ref name="Rang2010" /> Doro ŋɔ vihibaŋ dɔlila di nahingbana baŋbu<ref name="Up2019">{{cite web|title=Patient education: Seborrheic dermatitis (including dandruff and cradle cap) (Beyond the Basics)|url=https://www.uptodate.com/contents/seborrheic-dermatitis-including-dandruff-and-cradle-cap-beyond-the-basics|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200101112000/https://www.uptodate.com/contents/seborrheic-dermatitis-including-dandruff-and-cradle-cap-beyond-the-basics|archive-date=1 January 2020|access-date=1 January 2020|website=www.uptodate.com}}</ref> Dandruff ŋɔ na nyɛla din na ka tilaa<ref name="Turk2007">{{cite book|author1=Turkington, Carol|url=https://books.google.com/books?id=GKVPHoIs8uIC&lpg=PA100&dq=dandruff%20no%20cure&pg=PA100|title=The Encyclopedia of Skin and Skin Disorders|author2=Dover, Jeffrey S.|publisher=Facts On File, Inc.|year=2007|isbn=978-0-8160-6403-8|edition=Third|page=100|archive-url=https://web.archive.org/web/20160519134229/https://books.google.com/books?id=GKVPHoIs8uIC&lpg=PA100&dq=dandruff%20no%20cure&pg=PA100|archive-date=19 May 2016|url-status=live}}</ref> Anfifungal cream kamani ketoconazole bee salicylic acid nyɛla bɛ ni tooi n zaŋ ti' shɛŋa m baligi di barina <ref name="Stat20192" /><ref name="NHS2019" /> Dandruff nyɛla din mali anduya yaangi zuɣu zaɣakura pitigili ka tooi gbaari dabba n gari paɣaba<ref name="Stat20192" /> Dandruff nyɛla din ni gbaari nirikam luɣilikam anduniya yaangi zuɣu<ref name="Stat20192" /> Doro ŋɔ tooi piinila saha shɛli niri yi bi balaga ka baligira yuun pihinu nyaaŋga<ref name="Stat20192" /> == References == <references /> [[Pubu:Translated from MDWiki]] krwqzj2val6ns8howwqw5o4ljl2a8aw Half of a Yellow Sun 0 33126 137096 2026-05-18T10:52:34Z K.D.Nburidiba 4111 Created an article 137096 wikitext text/x-wiki '''''Half of a Yellow Sun''''' nyɛla yuuni 2013 Nigeria sinii ka Biyi Bandele namli, ka di nyɛla Chimamanda Ngozi Adichie tiɛha puuni yuuni 2006 o buku shɛli daa mali lala yuli maa. Ka Andrea Calderwood mini Gail Egan yihili na, ka Metro International, Leap Frog sinii nima, sinii yini taribu, Soda anfooninima n ti pahi Monterey Media, nima daa tarili. Dina n daa nyɛ din be tooni Nigeria sinii nima puuni lala saha maa. plv299nhedxsjvmm5o1gvfnwqzr7amu